cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
၂၁-ရျာꩻဗူႏလိုꩻယွဲးသီး
(Emotional Intelingence)သꩻဓာတ်ဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ အထီအသွီႏ
ရုတ်တွမ်ႏသꩻ၊ သꩻတွမ်ႏရုတ်ယို လိုꩻယို မဉ်ႏအောဝ်ႏမွန်နေကနောဝ်ꩻ ဖဝင်ꩻတလꩻတောဝ်း၊ သꩻယို ထွာအထျꩻ၊ အဟောဝ်တဲ့နောဝ်ꩻ၊ အကုဲင်တဲ့နောဝ်ꩻ ကအွဉ်မာꩻဒါႏယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏသꩻသွူ၊ နီလိုꩻသီးအနေႏ မဉ်ႏမော့ꩻခွဲး လောကဓံႏတရာꩻ အဟောဝ်အကုဲင်ဖုံႏယိုနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏလိုႏထိန်ꩻဒါႏဒါႏငါႏသꩻသွူ၊ ကဲဉ်းအာအာ ကအောင်ႏမျင်ႏသားလဲ့ ကွပ်ပွိုးသꩻ၊ ကထဲ့သွုမ်ꩻသားလဲ့ ကွပ်ပွိုးသꩻ၊ နောဝ်ꩻမꩻ သꩻဓာတ်ယို အရေꩻတန်ငါႏသွူ၊ ထိန်ꩻနွောင်ꩻနွောင်ꩻဗာႏ သꩻခံႏစာꩻချက်၊ သꩻခံႏစာꩻချက်အတွိုင်ꩻ နီမဉ်ႏမာꩻနောဝ်ꩻ အကုဲင်းမာႏဒါႏ၊ ထာꩻမာꩻတဗာႏ ခါးလားကအောင်ႏမျင်ႏနောဝ်ꩻ သယ်ꩻခံႏဗာႏ၊ မော့ꩻခန်းအယပ်ꩻအခုဲင်ႏ နုဲင်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻခန်းတယောဝ်း အွဉ်ႏသꩻစွူစွူ၊ အွဉ်ႏသꩻတဉ်ႏတဉ်ႏ၊ အွဉ်ႏသꩻခွေါင်ခွေါင် ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏ တွူႏတရန်မာꩻလွေꩻမꩻ အောင်ႏမျင်ႏဗာႏသွူ၊ နောဝ်ꩻမꩻ နီလိုꩻယွဲးသီးအနေႏ ပြဲင်ႏပွယ်ꩻအာႏကတလာဒါႏ ခေတ်ယိုခါခိန်ႏ တွမ်ႏသꩻပနဲဉ်ႏနောဝ်ꩻ တအောင်ႏမျင်ႏနွောင်ꩻတောဝ်း၊ နေးတွမ်ႏသꩻဓာတ်အခွေါင်တဗာႏ မဉ်ႏသောင်ႏသာလွေꩻမꩻ အောင်ႏမျင်ႏလꩻသွူ။
(Coordinating with other)ပေါင်ꩻကွိုက်ꩻစပ်ဆွိုင်ꩻဆွန်ꩻစူ မာꩻဒါႏဒါႏဗာႏ တွမ်ႏလိုꩻအမျာꩻ
(မဉ်ႏမဲဉ်လွေꩻမွိုင်မွိုင် လွေꩻတဖြာꩻ၊ မဉ်ႏမဲဉ်လွေꩻညာꩻညာꩻနောဝ်ꩻ လွေꩻတွမ်ႏအစွိုꩻ)ကရိုꩻဒါႏငေါဝ်းယိုအတွိုင်ꩻ အောင်ႏမျင်ႏမုꩻတဗာႏ မဉ်ႏမဲဉ်လꩻနောဝ်ꩻ မာꩻနေးတွမ်ႏအစွိုꩻအဗူႏမꩻ အောင်ႏမျင်ႏလꩻသွူ၊ နမ်းတဖြာꩻထာꩻမာꩻမဉ်ႏတဲ့ အစနောဝ်ꩻ မာꩻတဖြာꩻလꩻရိုꩻကီလဲ့ ကွဲးညညနောဝ်ꩻ လိုꩻလင်မဉ်ႏမာꩻကိုမꩻ အဆင်ႏပြေႏလꩻသွူ၊ မာꩻညီꩻတွမ်ႏလိုꩻအမျာꩻတဲင်တွော့ꩻ တွမ်ႏလိုꩻအမျာꩻယို ပေါင်ꩻကွိုက်ꩻစပ်ဆွိုင်ꩻ မာꩻဒါႏဒါႏဗာႏသွူ၊ ခေတ်ယိုခါ ထာꩻမာꩻဖုံႏနောတ်ꩻ အီႏကင်ꩻဗာႏတွမ်ႏလိုꩻလင်ယို တအောဝ်ႏကြွို့ꩻတောဝ်းတဲင် ပေါင်ꩻကွိုက်ꩻစပ်ဆွိုင်ꩻဒါႏ အထီအသွီႏယိုလဲ့ အောဝ်ႏလိုႏငါႏသွူ။
(People management)ဖန်းဖြယ်ဒါႏ လိုꩻအမျာꩻ
မဉ်ႏမာꩻလဲဉ်းသွူ အမျာꩻထာꩻမာꩻ၊ မဉ်ႏထွာဗာႏလဲဉ်းသွူ အွဉ်ငါသားနောဝ်ꩻ ဖန်းဖြယ်ဒါႏ လိုꩻအမျာꩻပညာႏယို အောဝ်ႏမꩻလꩻသွူ၊ မဉ်ႏထွာဒျာႏကွို့ꩻ ကလွေꩻလွဉ်ꩻသားနောဝ်ꩻ တအောဝ်ႏလိုႏငါႏတောဝ်းလဲ့ အွဉ်ငါသားအနေႏယို အောဝ်ႏလိုႏငါႏ မရေႏမရာႏသွူ၊ ရွုမ်ꩻတဗာႏလွုမ်းအတာႏ ကထွာဒါႏရွုမ်ꩻစွိုꩻကဲႏနောဝ်ꩻ ထွားလို့လို့ဗာႏ၊ စီႏမံႏဖန်းဖြယ်ဒါႏဗာႏ ဝွေꩻဆꩻလသား၊ ကုမ္ပဏီႏတဗာႏထာꩻအလောင်း မန်နေဂျာနောဝ်ꩻ ဖန်းဖြယ်ဗာႏထာꩻမာꩻ၊ ဖန်းဖြယ်ဗာႏလိုꩻအမျာꩻ၊ နောဝ်ꩻမꩻ မန်နေဂျာယို ဝွေꩻအလောင်း ကဖန်းဖြယ်ဒါႏ လိုꩻအမျာꩻ အထီအသွီႏယို အောဝ်ႏဗာႏမꩻ အဆင်ႏပြေႏသွူ၊ ခေတ်ယိုခါ လိုꩻယွဲးဖုံႏ တနီꩻခါ အီႏထွာလွဉ်အွဉ်ငါသားတဲင်တွော့ꩻ (People management)ဖန်းဖြယ်ဒါႏလိုꩻအမျာꩻ အထီအသွီႏယို အောဝ်ႏဗာႏမꩻလꩻသွူ။
(Creativity)တယ်ႏထွင်ႏဖန်ဆင်ꩻဉာဏ်ႏအောဝ်ႏဗာႏ
ခေတ်ယိုတဗာႏ စက္ကန့်တွိုင်ꩻ၊ မိနစ်တွိုင်ꩻ အောဝ်ႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏတသေႏသေႏ စွုမ်ႏနီꩻစွုမ်ႏဟာ၊ လိုꩻကတယ်ႏထွင်ႏဒါႏ တခြိုꩻတသာတဲ့ ထန်ႏစွုမ်ႏနီꩻ၊ နီနာꩻလိုꩻသီးသဖော်ꩻတရာꩻလဲ့ ခေတ်အလောင်း၊ ထာꩻမာꩻအလောင်း အောဝ်ႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏဗာႏတဲင် အနယ်ꩻပညာႏတဗာႏ၊ ကိစ္စတဗာႏ ဖေႏကယံကယ်ꩻထဲင်း အလီꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏလိုႏကျံႏစဲႏ၊ အောဝ်ႏလိုႏတယ်ႏထွင်ႏနောဝ်ꩻသွူ၊ တယ်ႏထွင်ႏဖန်ဆင်ꩻကရိုꩻယိုနောဝ်ꩻ တယ်ႏထွင်ႏတခြိုꩻလွုမ်ꩻတကာႏတောဝ်း ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ ကိစ္စတဗာႏဗာႏယို နေးတွမ်ႏအနယ်ꩻတသာတဲင်တွော့ꩻ မဉ်ႏမာꩻလွေꩻတဲ့ ထွာတယ်ႏထွင်ႏပညာႏတဗာႏနေနေသွူ။ အခွဲအကျုံႏ အောဝ်ႏအာမꩻ ထွာလꩻခေါင်းဆောင်အွဉ်ငါသား ရိုꩻကီလဲ့ ခေတ်ယိုခါနောဝ်ꩻ တယ်ႏထွင်ႏဉာဏ်ႏမဉ်ႏယံ၊ မဉ်ႏအွဉ်နွောင်ꩻတဲ့ ထွာလꩻဒါႏ ခေါင်းဆောင်(ဝွန်ႏတန်ချွုတ်၊ သမ္မတ)စစွဉ်ႏ အခင်ႏလမ်းဖုံႏယိုသွူ၊ နောဝ်ꩻမꩻ တယ်ႏထွင်ႏဉာဏ်ႏယိုလဲ့ အရေꩻတန်ငါႏ၊ အောဝ်ႏလိုႏငါႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏ
တနတ် အဲမ်-၁၆ ရုဲင်ဖယ်
စူခွုမ်တနတ် အဲမ်-၁၆ (M16) ရုဲင်ဖယ်နဝ်ꩻ အမေႏရိကန်ႏခမ်းခြွဉ်းဗူႏ ကထူႏသုင်ꩻအီဒါႏ တွိုက်ꩻဖွန်ႏရေꩻ ရုဲင်ဖယ်ဒျာႏတဲင် ထူႏသုင်ꩻစခါꩻဒျာႏ ၁၉၆၃ ဗာႏ ဗီယက်နမ်စဲ့ꩻပွယ်ꩻကိုသွူ။ အပွိုင်အငုဲင်ꩻအပုင်ႏနဝ်ꩻ အခေႏခံႏခါꩻဒျာႏ အေအာ-၁၅ (AR-15) စူခွုမ်သွူ။ အရီးသွတ်ꩻ ကမာꩻဖေႏဒါႏ အပွိုင်အငုဲင်ꩻဒီသုဲင်းသားနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်းသား ယူစိဉ်းသတုံနာ (Eugene Stoner) ဒျာႏတဲင် ယိုခါလဲ့ အမေႏရိကန်ႏစဲ့ꩻတပ် တပ်ခင်ႏမွိုင်(ခြေလျင်တပ်)စွိုꩻ အဝ်ႏထူႏသုင်ꩻဒါႏ စူခွုမ်ရုဲင်ဖယ်ဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ယိုခါ ကအဝ်ႏထူႏသုင်ꩻဒါႏ စူခွုမ်ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏခမ်းထီခြွဉ်း (၈၀)ခမ်းလွိုနဝ်ꩻသွူ။
အဲမ်-၁၆ ယိုနဝ်ꩻ သုင်ꩻသော့ꩻအီနွောင်ꩻဒျာႏ အရာႏ ၅.၅၆ မီလီမီတာ နေတိုး (.၂၂၃) ကယ်လီဗာ တနတ်ရာႏပွိုင်တဲင် အရာႏလွေꩻအမွိုင်အာႏယို တစက္ကန့်နဝ်ꩻ အဝ်ႏမီတာ ၉၀၀ သွူ။ ခꩻနွောင်ꩻဒါႏ အညာꩻသွတ်ꩻနဝ်ꩻ မီတာ ၅၅၀ (၁၈၀၄ ပေ) သွူ။ အရာႏထန်ႏအာႏယို တစက္ကန့်နဝ်ꩻ အဝ်ႏ ၈၀၀ ရပ်သွူ။ အဲမ်-၁၆ ကာဗုဲင်ဗားသိဉ်းနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ တနတ် အဲမ်-၄ ကာဗုဲင် (M4 carbine) ခွိုꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:စူခွုမ်
သဒ္ဓမ္မဿဝနံ-ကအီႏနာႏဗာႏ သူႏတောႏကောင်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻ၊ ဒုလ္လဘံ- တယိုꩻတဝ်း
ဒုလ္လဘံ သဒ္ဓမ္မဿဝနံ- ကရိုꩻနဝ်ꩻ
ကအီႏနာႏဗာႏသူႏတောႏကောင်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻ တယိုꩻတဝ်း အဓိပ္ပါယ်ႏ လꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ ။ သူႏတောႏကောင်ꩻတရာꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ - ဘုရာꩻရဟန္တာႏ အရိယာႏ သူႏတောႏကောင်ꩻသီး ကဟော်ꩻကပျꩻ ကဆုံꩻမꩻသေꩻခါꩻ တရာꩻတောႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
မွော့ဖေႏဗာႏတွိုႏမဲး
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ခမ်းထီရေꩻ
ဝေင်ꩻသွေတောင်ယံ
ဝေင်ꩻသွေတောင်ယံ (မန်း: ရွှေတောင်ယံမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Shwe Taung Yan) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပတေင်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏပတေင်ကို ကပါဒါႏ ပင်ႏလယ်ႏဖင်ႏထျꩻ ကမ်းခြေဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ သွေတောင်ယံကမ်းခြေ ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻဒျာႏတဲင် တောမ်ႏဆျောင်းတာကမ်းခြေနဝ်ꩻ ဗွော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၈)မဲင်ႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ရွှေတောင်ယံမြို့
သံႏဃာႏကေꩻဇူꩻ
၁၃၇၄-ဗာႏ၊ ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻစွစ်ꩻလီတာႏ ဗဟိုႏသံႏဃာႏထောင်ထွားရေꩻတရာꩻ (၁)ဟဝ်သေငါႏသံႏဃာႏကေꩻဇူꩻ နေင်ႏ ၁၃၇၄-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်ကံ-နီꩻ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏ--၊ ကျောင်ꩻ-ကို ကမာꩻဒါႏ ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻစွစ်ꩻလီတာႏ ဗဟိုႏသံႏဃာႏစွိုꩻ ထောင်ထွားရေꩻ ပွယ်ꩻဟော်ꩻတရာꩻ အခန်ꩻအနာꩻယို ကကျွꩻလွဉ်ဒါႏ ဗွေႏသံႏဃာႏတွမ်ႏ တကာႏမူႏခို ခွန်နင်ꩻသီး ကားကအတ်ႏ နမ်းခြွိုင်ႏသန်ꩻ သꩻချမ်ꩻသာႏ ယံကထွာလွသွော့အကျောင်ꩻ ဆုတောင်ꩻရီးရီးဖေႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ တကာႏမူႏခိုခွန်နင်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- သံႏဃာႏကပေါႏစစနဝ်ꩻ တယ်ႏစပဉ္စဝဂ္ဂီႏရဟန်ꩻငတ်ꩻပါꩻ၊ နဝ်ꩻထွူမꩻ သဌေꩻပိုယသတွမ်ႏ အသွꩻ(၅၅)ဖြာꩻ ဗုဲင်စင်ꩻ ထွာလို့ရဟန္တာႏ၊ တွိုႏနဝ်ꩻခါ နီဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ-" စရထ ဘိက္ခဝေ စာရိကံ(လ) မာ ဧကေန ဒွေ အဂမိတ္ထ၊ ဒေသေထ ဘိက္ခဝေ ဓမ္မံ- ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး ဒေသစာႏရီႏ ကျွꩻခီႏလွသွော့၊ တဖူꩻတလီး လွေꩻမွုန်းနီပါꩻ၊ တဖူꩻတလီး လွေꩻတပါꩻ၊ လယ်ႏဟော်ꩻလွသွော့ တရာꩻဖုံႏဟုဲင်း" ဗွေႏဘုရာꩻ ဖေႏခါꩻအမိန်းတောႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏတဲ့ တဝေင်ꩻလွေꩻ တဝေင်ꩻအုံ၊ တဒုံနွို့ တဒုံထန်ႏ လယ်ႏဟော်ꩻတရာꩻ မာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင်ခါ တကာႏမူႏသီးတဲ့ နားတို၊ တကာႏခိုသီးတဲ့ နားသျင်ꩻ၊ ဗုဲင်စင်ꩻဗုဲင်သျင်ႏတဲ့ ကွဲးအာအာ၊ ကထွာလွဉ်ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏတဲ့ ကွဲးလွိုင်ႏလွိုင်ႏ၊ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ ကွဲးလွိုင်ႏလွိုင်ႏလွဉ်။
ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်တွီင်းစီး
ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်တွီင်းစီး (မန်း: တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Taungdwingyi Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မကွေးခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏဝေင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻတောင်တွီင်းစီးကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်တွီင်းစီးနဝ်ꩻ တယ်ႏဒျာႏ ပွိုင်းလဲင်ႏကရီးခါကာႏ လိုꩻသီးအဝ်ႏအုံလွေꩻလဲဉ်းတဲင် ပျူဝေင်ꩻလီꩻစခါတဖြုံႏ ကထွာဒါႏ ဗိဿနိုးဝေင်ꩻစခါလဲ့ အဝ်ႏဗော့ꩻ ဝေင်ꩻတောင်တွိစီးထျꩻသွူ။ ဟံႏခိုႏအပွိုင်အပုင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထာꩻပြင်ႏတဲင် အဝ်ႏလိုပ်ꩻမာꩻဆို့ꩻရုဲင်ဒျာႏ ဗွူလုဲင်း၊ အွဲး(တောင်းလုဲင်) တောမ်ႏ အဒီႏအကဝ်ႏအရာႏအလင်ဖုံႏသွူ။
ဟံႏနယ်ႏအကူအနား
ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်တွိစီး အသောင်နဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏလ့ယိုဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻခါꩻနဝ်ꩻသွူ။ -
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻမိဉ်းလ၊ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻ
ဝေင်ꩻမိဉ်းလ (မန်း: မင်းလှမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Minhla) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ဒေါမ် ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် သာႏယာႏဝတီႏခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမိဉ်းလကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏမိဉ်းလ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻမဉ်းလနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻရန်ႏတကုင်ႏဖဲ့ꩻထင်ꩻ (၉၁)မဲင်ႏ၊ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻသာႏယာႏဝတီႏဖဲ့ꩻထင်ꩻ (၂၃)မဲင်ႏကိုသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၆၂ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻအဝ်ႏ ၇၁၉၆ ဖြာꩻသွူ။ မိဉ်းလနဝ်ꩻ မကွေးတွိုင်ꩻ တယဲတ်ခရဲင်ႏကိုတောမ်ႏ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻ သာႏယာႏဝတီႏခရဲင်ႏကို အဝ်ႏထိုꩻနီဖြုံႏတဲင် တယဲတ်ခရဲင်ႏကိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻမိဉ်းလအဖြုံႏခိုႏ၊ သာႏယာႏဝတီႏခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻမိဉ်းလယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻမိဉ်းလအဖြုံႏဒေါမ် နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
မင်းလှမြို့ Minhla, Bago
သံႏဝွေႏခန်ꩻဆုမ္မꩻ
၁။ လိုꩻခမ်းလောက၊ ကဒုက္ခ၊ ထီးမ ယံသေဗာႏ။ ၂။ ချံꩻသာႏမျိုꩻတန်၊ တွာသွီနံ၊ ထုမ်ႏလင် မော့ꩻတဝ်းဗာႏ။ ၃။ ဟို့ꩻဆာႏအတွက်၊ စွုမ်ႏနီꩻသတ်၊ ယူႏပက် ထွူတဝ်းဗာႏ။ ၄။ အာဟာႏရခန်ꩻ၊ ကလုံꩻပန်ꩻ၊ သဝ်ꩻလင်ꩻအဲဉ်ထဝ်းဗာႏ။ ၅။ အံႏမုအွꩻမု၊ ကပျုစု၊ ကုရုလဲင်ꩻရွိုးဒါႏ။ ၆။ စွုမ်ႏနီꩻအွꩻအံႏ၊ စွုမ်ႏနီꩻထန်ႏ၊ အမန်ႏထာꩻသေင်ဒျာႏ။ ၇။ ခွေနာꩻအဝ်ႏရက်၊ စွုမ်ႏစိုးဇာတ်၊ ယူႏပက်မသွတ်ꩻဒါႏ။ ၈။ ရက်ငါႏပိုမာ၊ စွုမ်ႏနီꩻဟာ၊ ဆုဲꩻချာအီႏဖဗာႏ။ ၉။ မာꩻဗားဒွါႏနမ်း၊ သဲင်ꩻလိုꩻခမ်း၊ တွိုႏသမ်းအပါယ်ႏရွာႏ။ ၁၀။ အဝ်ႏလိုႏကီးကူꩻ(စိက္ကူꩻ)၊ ထာꩻဟဝ်ဆူꩻ၊ တဖူꩻဟဝ်ထုမ်ႏငါႏ။ ၁၁။ ခေတ်ပြောင်ꩻတသာ၊ ယိုလဲင်ႏခါ၊ သꩻဗွာယံမာꩻဗာႏ။ ၁၂။ ဘာႏဝနာႏကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ၊ လိုႏစီꩻဖျန်ꩻ၊ နန်းရင်ꩻယိုမꩻသာႏ။ ၁၃။ ခွိုက်ကခြွိုင်ႏသန်ꩻ၊ ကျံႏစဲႏဝင်ꩻ၊ အတွင်ꩻသာႏသနာႏ။ ၁၄။ မီႏတန်မီႏဖြား၊ အာႏထိုꩻမား၊ ရွိုးလွားအာလွဉ်ꩻငါႏ။ ၁၅။ ဆာဗာႏရင်ꩻရင်ꩻ၊ မလွစ်ကင်ꩻ၊ ယပ်ꩻခန်ꩻအီႏမော့ꩻဗာႏ။ ၁၆။ ထာꩻသီလဲ့ခါ၊ လွစ်တဝ်းဟာ၊ ဆငါအီႏမော့ꩻဗာႏ။ ၁၇။ တစိုးတကုံ၊ အဝ်ႏလိုꩻဒုံ၊ ကအုံညတဝ်းဗာႏ။ ၁၈။ တစိုးတဆင်ႏ၊ အီႏသီထင်ႏ၊ အမန်ႏလွစ်တဝ်းဗာႏ။ ၁၉။ မရဏသေမင်ꩻ၊ မီႏဟဲ့ꩻလင်ꩻ၊ ခွန်နင်ꩻလွေꩻလွဉ်ꩻဗာႏ။ ၂၀။ ကထွာသွꩻခွ၊ အဝ်ႏဒါႏန၊ လူႏဖဟဝ်မာꩻငါႏ။ ၂၁။ လူႏဗွုန်ႏတဝ်းဝင်ꩻ၊ မီႏသီလင်ꩻ၊ နမ်းရင်ꩻအဲဉ်ထဝ်းဒျာႏ။ ၂၂။ လိုꩻဖုံႏဆချာ၊ အီႏအံႏတာ၊ ဟွုန်ဆာမီႏယူႏဒါႏ။ ၂၃။ ဥစ္စာႏပြုံႏပြင်ႏ၊ ထွာအီရန်ႏ၊ အမန်ႏကွိုင်ႏထီႏဗာႏ။ ၂၄။ လိုꩻပေႏအပို၊ ထွာဗာႏယို၊ သꩻကိုဟဝ်ယူႏငါႏ။ ၂၅။ ကြိုဖို့နမ်းရင်ꩻ၊ လိုႏသညင်ꩻ၊ ထိုမ်ႏဝင်ꩻထာꩻဟဝ်တာႏ။ ၂၆။ သာႏသနာႏရောင်ႏ၊ အဝ်ႏလေတောင်ႏ၊ မူႏမောင်ႏဟဝ်ထုမ်ႏငါႏ။ ၂၇။ အနိစ္စတရာꩻ၊ လိုꩻစွုမ်ႏဖြာꩻ၊ မတ်ခါꩻဟဝ်တောင်ꩻငါႏ။ ၂၈။ နီခန်ႏထာႏ(ခန္ဓာႏ)ယို၊ မမဲꩻဖို၊ မူႏခိုဟဝ်သေငါႏ။ ၂၉။ ခန်ႏထာႏငတ်ꩻတန်ꩻ၊ ခွေါင်တဝ်းရင်ꩻ၊ မတ်ဝင်ꩻယံသေငါႏ။ ၃၀။ ဒုက္ခဒုက္ခ၊ ခုဲႏကဉ်ꩻမွ၊ သုခအဲဉ်ထဝ်းဗာႏ။ (ကေန်ꩻ) ၃၁။ ဒုက္ခမျိုꩻတန်၊ ထာꩻယပ်ꩻဖြန်၊ ပေႏတန်ဟဝ်တောင်ꩻငါႏ။ ၃၂။ အနတ္တယို၊ မူႏတွမ်ႏခို၊ နမ်းယိုပွိုင်ႏတဝ်းဗာႏ။ ၃၃။ ကမ်းဒျာႏအသꩻ၊ ရဲးမလꩻ၊ အီႏဝꩻ သီထွူဗာႏ။ ၃၄။ လွꩻသီငါႏထာꩻ၊ ယိုတပါꩻ၊ နီနာꩻလွစ်တဝ်းဒျာႏ။ ၃၅။ သီဗာႏရင်ꩻရင်ꩻ၊ မလွစ်ကင်ꩻ၊ သေဝင်ꩻဟဝ်ယူႏငါႏ။ ၃၆။ နီခန်ႏထာႏရုက်၊ ဟဝ်စက်ဆုက်၊ ကောင်ပုက်ယံသေငါႏ။ ၃၇။ ရုက်အသုဘ၊ မီႏသေမꩻ၊ လꩻဒါႏနိဗ္ဗာန်ႏနော။ ၃၈။ (သွံပွိုက်)စီႏလင်ꩻ၊ ကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ၊ မတ်ဝင်ꩻထွူဆွူနော။ (ခန်ႏထာႏ-ခန္ဓာႏ၊ ယိုနဝ်ꩻ အဗွေႏတဲမ်းအတွိုင်ꩻဒျာႏ၊ ရုက်-နဝ်ꩻပါဠိလင်ꩻလွဉ်ဒျာႏနေနေလဲ့ စီႏခြပ်ချာနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻဒျာႏသွူ။)
ယူနန်ခမ်းနယ်ႏ
ယူနန် (Yunnan) ယို ခယ်ႏခမ်းထီ အကို ခမ်းနယ်ႏ တနယ်ႏဒျားသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ခယ်ႏခမ်း ဆတွို့ꩻနောဝ် ဒေႏသတဲင် အအဲဉ်ႏအလုဲင်း နဝ်ꩻ အဝ်ႏလွေꩻ ၃၉၄,၀၀၀စတုရန်းကီႏလိုႏမီႏတာႏ ( ၁၅၂,၀၀၀) စတုရန်းမဲင်ႏ ရပ်သွူ ။ ၂၀၀၉ဗားနေင်ႏ စရင်ꩻအလꩻ လိုꩻခြွဉ်းပေါင်ꩻ အဝ်း ၄၅.၇ သန်ꩻ ရပ် သွူ ။ခမ်းနယ်ႏဝေင်ꩻတန်နဝ်ꩻ ဝေင်ကူမိဉ်း သွူ။ ခမ်းနယ်ႏယူနန် ယိုနဝ်ꩻ ခမ်းအကူအနား အဝ်းဗာႏလွေꩻတွမ်ႏ မျန်မာခမ်းထီ ၊ လာအိုခမ်းထီ တွမ်ႏ ဗီယက်နမ်ခမ်းထီ ဒျာႏသွူ ။
အာစိဉ်တီးနားခမ်းထီ
အာစိဉ်တီးနားခမ်းထီ (Argentina) (သပေင်: República Argentina) ယို တရာꩻဝင်ႏအမိဉ်ꩻအနေႏ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဖန်ခါꩻ အာစိဉ်တီးနား ခမ်းနမ်းဗွေႏခမ်းထီ နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် အမေႏရိကတွိုက်နဝ်အကို ထွာဒုတိယအတန်သွတ်ꩻ ခမ်းထီတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏ အအဲဉ်ႏအလုဲင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏစတုရန်းမဲင်ႏ ၁,၀၇၃,၅၀၀ မဲင်ႏ (၂,၇၈၀,၄၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ)တဲင် ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏအလꩻ ကမ္ဘာႏလောင်း အတန်သွတ်ꩻခမ်းထီဖုံႏအကို အဝ်ႏလွေꩻအရန်း(၈)သွူ။ ကမ္ဘာႏလောင်း ကဒေါ့ꩻသုင်ꩻဒါႏ သပေင်ဘာႏသာႏငဝ်းငွါ ခမ်းထီဖုံႏအကို ထွာအတန်သွတ်ꩻခမ်းထီသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ လိုꩻဖြာꩻအလꩻနဝ်ꩻ ဆေ့ꩻကယ်ꩻက မဲက်သီကိုခမ်းထီ၊ ကိုလံဗီယာခမ်းထီ၊ သပေင်ခမ်းထီဖုံႏတဲင် လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ ၂၀၁၉ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏအဖြာꩻ (၄၄.၉ သန်း)လွိုသွူ။ အာစိဉ်တီးနားခမ်းထီနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သုင်ꩻဖဲတ်ဒရယ်စနိစ် ခမ်းထီဒျာႏတဲင် လွောင်ႏဗူႏခါꩻတောမ်ႏ ခမ်းနယ်ႏ ၂၃ နယ်ႏ တောမ်ႏ နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻဝေင်ꩻတန်(၁)ဖြုံႏသွူ။ ခမ်းနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻတန်ဖုံႏနဝ်ꩻ ဆဲင်ႏရာꩻ နမ်းပဲင်ႏလွောင်ႏဗူႏပုင်ႏ အခေႏခံႏဥပဒေႏ အဝ်ႏဒျာႏပငါပရာရိုꩻလဲ့ အဝ်ႏလွေꩻဗာႏဒျာႏ ဖဲတ်ဒရယ်စနိစ် ဆꩻလ့ကိုသွူ။ ခမ်းထီ ဖဲတ်ဒရယ်ဝေင်ꩻတန်တောမ်ႏ အတန်သွတ်ꩻဝေင်ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻဗျူနိုအေးရိစ် (ဝေင်ꩻဗွေနိုသဲရိစ်)(Buenos Aires) နဝ်ꩻသွူ။
ပအိုဝ်ႏဝိဘတ်
ဒေါ့ꩻငဝ်းယို ကမ် ကတ္တား ကြိယာႏ- မီႏပါစုမ်ႏတဝ်းနဝ်ꩻ ထွာတဝ်းငဝ်းတငွါ၊
၉၉၉ ရေႏမိုးချက်
"ကွတ်ꩻသွံဖြုံႏရေႏမိုးချက်အဓိပ္ပါယ်ႏ"
အဓိပ္ပါယ်ႏရေႏမိုးချက် အမုဲင်(၁)
ကွတ်ꩻသွံဖြုံႏအကို အစသွတ်ꩻကွတ်ꩻတဖြုံႏနဝ်ꩻ ရေႏမိုးလွေꩻ နီကအာႏကွိုꩻဒါႏ ဘုရာꩻဗွေႏမျတ်ဂုဏ်ႏကွတ်ꩻပါꩻတဲင် ထွာဘုရာꩻဗွေႏမျတ် သင်္ကေတဂဏန်ꩻသွူ၊ ကွတ်ꩻအထာႏဝ တဖြုံႏနောဝ်ꩻ ရေႏမိုးလွေꩻ နီကအာႏကွိုꩻဒါႏ (မဂ်လစ်ꩻပါꩻ ဖိုလ်ႏလစ်ꩻပါꩻ၊ နိဗ္ဗာန်ႏတပါꩻ) လောကုတ္တရာႏ တရာꩻမျတ်ကွတ်ꩻစွိုးတဲင် ထွာတရာꩻမျတ် သင်္ကေတတဏန်ꩻသွူ၊ (တရာꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ပရိယတ်မီႏပါ ထွာတဆီလဲ့ အစဲစ်မုချ ကအာႏကွိုꩻထွိုက်ငါႏနဝ်ꩻ လောကုတ္တရာႏ တရာꩻကွတ်ꩻပါꩻရွုမ်ꩻတဲင် ပေါႏအာႏကွိုꩻလဲဉ်း လောကုတ္တရာႏ တရာꩻကွတ်ꩻပါꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏကလꩻနွောင်ꩻအီဒါႏ ပရိယတ်တရာꩻလဲ့ ပါညီꩻဒျာႏလဲဉ်း မတ်ဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။) ကွတ်ꩻအဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻတဖြုံႏနဝ်ꩻ ရေႏမိုးလွေꩻ နီကအာႏကွိုꩻဒါႏ သင်္ဃာႏတောႏမျတ် ဂွုဏ်ႏကွတ်ꩻပါꩻတဲင် ထွာသင်္ဃာႏတောႏမျတ် သင်္ကေတဂဏန်ꩻသွူ၊ နီပအိုဝ်ႏယို တယ်ႏသူရိယစန္တာႏ ခွန်စိုးကာႏ ကွပ်ကွိုꩻတောႏဒျာႏ ရတနာႏသွံပါꩻတဲင် ရေႏမိုးလွေꩻ ရတနာႏသွံပါꩻတွော့ꩻ နေးထူႏလွေꩻဗာႏ ရတနာႏသွံပါꩻ သင်္ကေတဂဏန်ꩻ ကွတ်ꩻသွံဖြုံႏနောဝ်ꩻသွူ။
အဓိပ္ပါယ်ႏရေႏမိုးချက် အမုဲင်(၂)
ကွပ်အနာႏဂတ် သာႏသနာႏအတွက်တာႏ ထီႏငါႏပအိုဝ်ႏတဲင် ဘုရာꩻအောဝ်ႏ မဇ္ဈိမကျွꩻတွိုႏဖြ ပစ္စန္တရစ်ရပ်သထွုံႏ ပအိုဝ်ႏခွန်(သူရိယစန္တာႏ)ထျꩻလဲ့ သွံလဲင်ႏဗွေဗွေရွုမ်ꩻတကာႏတောဝ်း သာႏသနာႏနေင်ႏ (၂၃၅)မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿရဟန္တာႏသီးဖုံႏ ကဖြေ့ꩻလီသာႏသနာႏ ပစ္စန္တရစ်ရပ်ဖုံႏအကိုလဲ့ အခေါဝ်ကွဉ်ႏတွမ်ႏ ကွဉ်ႏနောဝ်တွက်တာႏ လွိုက်မို့မို့ ပအိုဝ်ႏဒေႏသ ရပ်မသထွုံႏယင်းလဲ့ တလဲင်ႏသွူ၊ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ သာႏသနာႏနေင်ႏ (၁၆၀၀)မာꩻချာကာႏလအတွင်ꩻ မဇ္ဈိမဖဲ့ꩻကွဉ်ႏ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနောဝ် အနဲင်ႏငန်ႏငန်ႏ သာႏသနာႏကထွန်ꩻကာꩻယို ပအိုဝ်ႏမော့ꩻလဲင်ႏကေꩻဇူꩻ ကင်ꩻတောဝ်းအမန်ႏသွူ။ တွင်ꩻနောဝ်ꩻကာႏလ ပအိုဝ်ႏဖုံႏယို ပျူဘာႏသာႏ ပျူသာႏသနာႏ ခွုမ်စမ်ႏခမ်းထီရေႏရာႏ ကျင်ႏလယ်ႏငါႏအမန်ႏသွူ၊ ပအိုဝ်ႏခေတ်ဟန်ႏနီꩻယို လွိုးထွꩻဒွိုန်း ပအိုဝ်ႏမော့ꩻလဲင်ႏစခါ၊ လွိုးကွာႏညာꩻငါႏဒွိုန်းဝင်ꩻသွူ၊ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ မီႏတွိုႏလွဉ် သာႏသနာႏနေင်ႏ(၂၇)ရျာꩻစု နွို့လွဉ်ယိုနောဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏခေတ်ဟန်ႏနီꩻယို ယံထွꩻခွိုန်ꩻချာ မွိုးဖြားဖါဖြားခေတ်မော့ꩻလဲင်ႏ ရေႏလွေꩻနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့မွေးမွေး၊ ရေႏမိုးချက် ယံအောင်ႏမျင်ႏ ကွိုꩻရတနာႏသွံပါꩻဗွန်လဲ့ မွေးမွေးတဲင် နေးထူႏဗာႏ ရတနာႏသွံပါꩻ သင်္ကေတ ကွတ်ꩻဂဏန်ꩻသွံဖြုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ ကွတ်ꩻသွံဖြုံႏ ရတနာႏသွံပါꩻ အဗွန်အဟုန်ႏ စုပေါင်ꩻထွာ(၂၇)တဲင် ကောနေးထူႏ ရတနာႏသွံပါꩻဗွန်ဟုန်ႏ ကွတ်ꩻသွံဖြုံႏ ပအိုဝ်ႏဖုံႏယို မီႏတွိုႏသာႏသနာႏ နေင်ႏ(၂၇)ရျာꩻစုနွို့ကိုနောဝ်ꩻ အီႏထွꩻခွိုန်ꩻယင်း ပအိုဝ်ႏပွိုင်းလဲင်ႏအရန်း ရေႏမိုးလွေꩻ အဓိပ္ပါယ်ႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ၊ (၂၇)ရျာꩻစု ကအီႏနွို့ယို အောဝ်ႏထဲင်းနေင်ႏ(၆၀)လွိုသွူ၊ လိုꩻတဖြာꩻစီႏယို နမ်းသꩻတိုꩻတက်မုꩻနဝ်ꩻ နေင်ႏတဆီတဆီ ထင်ႏတတက် တတက်တဲင် အဝ်ႏဟန်ႏနီꩻ အီႏထင်ႏထိုလဲဉ်းဟန်ႏနီꩻ အဆသူဆသွူ၊ လိုꩻခွိုꩻနွယ်ႏ အသွုပ်သွုပ်ယိုလဲ့ (၂၅)နေင်ႏရပ် လုဲင်ႏတသွုပ် တသွုပ်တဲင် မီႏတွိုႏလွဉ် လီꩻလင်ꩻအသွုပ်(သွံသွုပ်နောဝ်ꩻ) ပအိုဝ်ႏဟန်ႏနီꩻယို အခေႏအနေႏလဲ့ အီႏလုဲင်ႏသွံသွုပ် အီႏထင်ႏကီသွံအာႏသွူ၊ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ နီမီႏကျိုꩻစာꩻမွေးမွေးနဝ်ꩻ မီႏတွိုႏသာႏသနာႏ နေင်ႏ(၂၇)ရျာꩻစုအနွို့နောဝ်ꩻ နီထွꩻနွောင်ꩻယင်း ပအိုဝ်ႏမော့ꩻလဲင်ႏ အရန်းသွူ၊ ရေႏမိုးလွေꩻ အဓိပ္ပါယ်ႏနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် နေးထူႏဗာႏ ကွတ်ꩻသွံဖြုံႏပေါင်ꩻဝင်ꩻ ယံထွာဂဏန်ꩻ(၂၇)နောဝ်ꩻသွူ။
အဓိပ္ပါယ်ႏရေႏမိုးချက် အမုဲင်(၃)
နီကသွဉ်ထူႏဒါႏလိတ် ဟန်ႏနီꩻယိုနောဝ်ꩻ အလင်တမွေးတဝ်း သံႏဃာႏစွိုꩻအွဉ်ငါ ကွပ်သွဉ်ဒျာႏ ရတနာႏသွံပါꩻ အကျောင်ꩻခရာႏ အဓိကထွာအထျꩻတဲင် ရတနာႏသွံပါꩻ အီႏလေလင်းမပ်မပ် နီပအိုဝ်ႏကိုကရိုꩻနဝ်ꩻ ရတနာႏသွံပါꩻဗွန်ဟုန်ႏ ကွတ်ꩻသွံဖြုံႏသင်္ကေတယို အောဝ်ႏယီးပျꩻနယ်၊ အောဝ်ႏလေတင်ႏနယ်လွေꩻ အွိုးစွုမ်းလောင်း ရေႏမိုးလွေꩻ အဓိပ္ပါယ်ႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
အဓိပ္ပါယ်ႏရေႏမိုးချက် အမုဲင်(၅)
ကွတ်ꩻဂဏန်ꩻယို ဗာႏ ဆီ ရျာꩻ ရေင် မွိုန်ႏ သဲဉ်ကစ အရဲဉ်ႏမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း အရန်းတွိုင်ꩻကို အတန်သွတ်ꩻလဲဉ်းဝင်ꩻ၊ သော့ꩻထဲင်းလိုႏတောဝ်း ဗွေစွုံႏလင်ႏလဲဉ်းဝင်ꩻသွူ၊ ပေါႏတဲင်သော့ꩻထဲင်းနောဝ်ꩻ ထင်ႏကီတောတရန်းရိုꩻလဲ့ အရန်းနောဝ်ꩻအကို ထွာတောအပေႏသွတ်ꩻလွိုသွူ၊ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ ကွတ်ꩻဂဏန်ꩻယို အရန်းမုဲင်ꩻကိုတရိုꩻတောဝ်း ခံႏတောဝ်းအသော့ꩻသဲင်း၊ သော့ꩻထဲင်းလိုႏတောဝ်း၊ ထွာစွဉ်ႏအထိုသွတ်ꩻလွဉ်းလွဉ်းသွူ၊ နောဝ်ꩻရွုမ်ꩻတကာႏတောဝ်း ထာꩻဟောဝ် ထာꩻမျတ်မန်ႏသမျ အချုပ်နောဝ်ꩻ အောဝ်ႏခြွဉ်းရတနာႏသွံပါꩻကို၊ ရတနာႏသွံပါꩻအကို ဘုရာꩻရတနာႏ ကပေါႏလွဉ်လဲ့ ဂုဏ်ႏအဝ်ႏကွတ်ꩻစွိုး၊ ကအာႏကွိုꩻထွိုက်ဒျာႏ တရာꩻရတနာႏလဲ့ အောဝ်ႏကွတ်ꩻပါꩻ၊ သံႏဃာႏရတနာႏစဲစ် ကထွိုင်ႏပေါႏလဲ့ အဂုဏ်ႏအဝ်ႏကွတ်ꩻမျိုꩻ၊ နီကမ္ဘာႏယိုအလောင်း ကအောဝ်ႏပျုပျင်ႏဒါႏ နီနာꩻဟဝ်ကုဲင် ဂြိုဟ်ႏအတန်စားလဲ့ အောဝ်ႏကွတ်ꩻဖြုံႏကရိုꩻနဝ်ꩻ ကွတ်ꩻဂဏန်ꩻထူꩻချာꩻမုꩻ၊ နက်နယ်ꩻမုꩻဖုံႏသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ကွတ်ꩻဂဏန်ꩻယို ဂဏန်ꩻမျတ်နက်နယ်ꩻတဲင် နီပအိုဝ်ႏကိုယို ထာꩻမျတ်မန်ႏသမျ ယံဗွေဗာႏ နက္ခတ်(၂၇)ဖြုံႏလဲ့ ယံဖေႏကကဲက်ညီႏ ရေႏမိုးလွေꩻ အဓိပ္ပါယ်ႏနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် ထူႏသွုံꩻလွေꩻဗာႏ ကွတ်ꩻသွံဖြုံႏ သင်္ကေတဂဏန်ꩻယိုနောဝ်ꩻသွူ။ ယိုငတ်ꩻချက် မဉ်ႏချုတ်အအဲဉ်ႏနောဝ်ꩻ ရတနာႏသွံပါꩻ နီအုံကွူႏ၊ ရျာꩻနီဆီနွိုတ်ꩻဖူꩻ ယံထွꩻခွိုန်ꩻ၊ ရတနာႏသွံစွုံႏ ယံလေဗွာ၊ လောကုတ်လဲ့ပါ လောကီꩻဗွေ၊ အဟောဝ်မန်ႏသမျ ယံခြွေစု၊ ရေႏမိုးလို့လို့ ယိုငတ်ꩻမျိုꩻ၊ ကွတ်ꩻသွံဖြုံႏအကျိုꩻ သင်္ကေတ၊ ထူႏသွုံꩻဗာႏလွ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ၊ နင်းဟွူယံသေ စွုမ်ႏဖြာꩻဖြာꩻ၊ ပအိုဝ်ႏယိုꩻယာႏ လို့လို့သွူနဲဩ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဘာႏသာႏရေꩻ
ကေသမုတ္တိသုတ်(ကာလာမသုတ်)
ခွန်ကာလာမသီးဖုံႏဟွေး - တရာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ အကုသိုလ်ႏတရာꩻတန်ဖုံႏဒျာႏ၊ တရာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ နယ်ꩻခရာႏအပဲစ်တန်ဖုံႏဒျာႏ၊ တရာꩻယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏပညာႏအဝ်ႏသား ထာꩻကဲ့ရဲ့ ထာꩻသဲ့ꩻသွမ်ꩻတန်ဖုံႏဒျာႏ၊ တရာꩻဖုံႏယို နီမဉ်ႏလွောက်ꩻမွေး နီမဉ်ႏထူႏနေးနဝ်ꩻ၊ စီꩻပွါꩻကုဲင်အာ ထွာအီထာꩻဒုက္ခ၊ သီနမ်းတွမ်ႏသီနမ်း မဉ်ႏသေနာႏလွောန်တနီꩻခါနဝ်ꩻတဲ့ ပယ်ႏထိုꩻသွော့ꩻတရာꩻနဝ်ꩻဖုံႏနော်း၊၊ ခွန်ကာလာမသီးဖုံႏဟွေး - သတ္တဝါႏသီး နမ်းခန္ဓာႏကိုယို ထာꩻတထဲ့(လောဘ)၊ ထာꩻသလျား(ဒေါသ)၊ ထာꩻလိန်းလွုမ်ꩻ(မောဟ) မဉ်ႏထွာခြꩻသော့ꩻနဝ်ꩻ၊ ထွာအီအကျိုꩻစီꩻပွါꩻနဲ့ ထွာအီတဝ်း အကျိုꩻစီꩻပွါꩻနဲ့ ,, နိီဗွေႏဘုရာꩻ ရီနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊၊ "ထွာအီတဝ်း အကျိုꩻစီꩻပွါꩻဗွေႏဩ" "ခွန်ကာလာမသီးဖုံႏဟွေး- သတ္တဝါႏသီးနမ်းခန္ဓာႏယို ထာꩻတထဲ့(လောဘ)၊ ထာꩻသလျား(ဒေါသ)၊ ထာꩻလိန်းလွုမ်ꩻ(မောဟ) မဉ်ႏတထွာသော့ꩻလꩻတဝ်း၊ မဉ်ႏထွာဒျာႏ အလောဘ အဒေါသ အမောဟ၊ လောဘမွေးတဝ်း ဒေါသမွေးတဝ်း မောဟမွေးတဝ်းနဝ်ꩻ၊ ထွာအီအကျိုꩻ စီꩻပွါꩻနဲ့ ထွာအီတဝ်းအကျိုꩻစီꩻပွါꩻနဲ့၊ နီဗွေႏဘုရာꩻရီနုဲဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊၊ "ထွာအီ အကျိုꩻစီꩻပွါꩻဩ" ခွန်ကာလာမသီး လဝ်းချာနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊၊
၁။ မာ အနုဿဝေန - ဟွုန်ဖိုနေးကွို့ꩻလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ တွမ်ႏထူႏလွမွုန်း(ယွုမ်းမွိုန်း)
အဓိပ္ပါယ်ႏအချုတ် - ပါꩻအယူႏဝါႏဒနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဟွုန်ဖိုးနေးကွို့လွုမ်ꩻ၊ တွမ်ႏထူႏထွူမွုန်း ပါꩻအယူႏဝါႏဒနဝ်ꩻ၊၊
ပါꩻအယူႏဝါႏဒ တမျိုꩻမျိုꩻ၊ ပါꩻတရာꩻတမျိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ နီနမ်းမော့ꩻ ကျင်ꩻသုင်ꩻစံꩻဗာႏတဝ်း၊ ဟွုန်ဗာႏဖိုနေးကွို့ꩻလွုမ်ꩻ ပေါႏဟွုန်ဖိုနေးကွို့ꩻလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ၊ အယူႏဝါႏဒအမျိုꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ(တရာꩻအမျိုꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ)၊ တောမ်ႏထူႏထွူမွုန်း၊ တောမ်ႏယုမ်းမွုန်းတလဲင်ႏချင်ꩻ၊ ပေါႏအယူႏဝါႏဒမာႏနဝ်ꩻ သံႏသရာႏတဖူꩻတလီးလုမ်း၊ မော့ꩻဒါႏထာꩻဒုက္ခ မော့ꩻညဒါႏ ထာꩻခိုးလျား၊၊ ခေတ်ယိုခါတဲ့ အယူႏဝါႏဒဆန်ꩻဆန်ꩻဆဉ်ꩻဆဉ်ꩻ၊ တရာꩻမာႏမာႏမီႏမီႏ အဝ်ႏပေါႏနေနေ၊ ယဟန်ႏသားနဝ်ꩻ ဟွုန်လယ်ႏကွို့ꩻ ဝင်ꩻဖြောင်းလောင်း၊ ဟွုန်ဆောင်းလယ်ႏကွို့ꩻ ဝင်ꩻဒေါ့ꩻလွင်ꩻလွုမ်ꩻတဲ့ ဆိမ်ꩻမဲ့ꩻထူႏထွူစွဉ်ႏ ပါꩻဝါႏဒ၊ ဟွုန်ကျထွူစွောန်ႏ ပါꩻထာꩻယူႏ၊ တွိုႏဆုဲင်ꩻတွော့ꩻ တောႏဒျာႏပါꩻဝါႏဒပြာ၊ ထွာဒျာႏထာꩻယူႏမာႏ၊ ဥစ္စာႏသိုမ်ꩻတိန် အခိန်ႏလို့ခြေင်လွဉ်ꩻအီနဝ်ꩻသွူ၊၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ပေါႏဟွုန်နေးလယ်ႏကွို့ꩻလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ၊ တောမ်ႏထူႏထွူမွုန်း ပါꩻအယူႏဝါႏဒနဝ်ꩻ၊ တောမ်ႏယွုမ်းထွူမွုန်း ပါꩻအယူႏဝါႏဒနဝ်ꩻ၊ ကျင်ꩻသုင်ꩻစံꩻဒွုန်းက ကုသိုလ်ႏမဉ်ႏထွာ ချမ်ꩻသာႏမဉ်ႏထွာ အကျိုꩻမဉ်ႏအာမꩻ ထူႏ(ယွုမ်း)၊ ပေါႏတထွာတဝ်း ကုသိုလ်ႏ၊ ပေါႏတထွာတဝ်း ထာꩻချမ်ꩻသာႏ ပေါႏအကျိုꩻတအဲန်ထဝ်းနဝ်ꩻ ၊ ထူႏမွုန်းတဝ်း ယွုမ်းမွုန်းတဝ်း ဗွေႏစဝ်းဘုရာꩻ နယ်ထွောန်ႏသေꩻခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
၂။ မာ ပရမ္ပရာယ - အစဲဉ်ႏဆက် ဒေါ့ꩻလွဉ်ꩻဖိုနေးကွို့လွုမ်ꩻနဝ်ꩻ တွမ်ႏထူႏလွမွုန်း(ယွုမ်းမွုန်း)
အဓိပ္ပါယ်ႏအချုတ်= အယူႏဝါႏဒ စခေါင်ႏစခါ၊ မွိုးဖါဒေါ့လွဉ်နေးလယ်ႏကွို့ꩻလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ မွေးလဲဉ်း၊ မဲဉ်ႏလဲဉ်း ယူႏနေးနဝ်ꩻတဲင် တွမ်ႏထူႏထွူမွုန်း၊ တွမ်ႏစူꩻမွုန်းဝါႏဒနဝ်ꩻလုဲင်း၊၊ အယူႏဝါႏဒ စခေါင်ႏစခါ မွိုးဖြားဖါဖြားကဒေါ့ꩻလွဉ်၊ မွိုးဖါကသွောန်ဖေႏနဝ်ꩻ အမွေးပါ အမွေးတဝ်းပါ၊ အွိုးအမွေးကိုနဝ်ꩻ မွေးဒျာႏ၊ အွိုးအမာႏကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏထူႏတဝ်း၊ အဝ်ႏလိုႏစူꩻတဝ်း အဝ်ႏလိုႏပယ်ႏထိုꩻ၊၊ ဥပမာႏ= စခေါင်ႏစခါ "လိုꩻမူႏသီမေႏထာꩻနဝ်ꩻ အွဉ်ႏညဒါႏတဝ်း၊ အီလွေꩻဗာႏတလဲင်ႏချင်ꩻ" အယူႏဝါႏဒ အဝ်ႏလွနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင်၊ လွမ်လယ်ႏကွို့ꩻတောမ်ႏခြောဝ်ႏ အီလွေꩻခေ့ꩻ အီလွေꩻနာꩻတဲ့အဝ်ႏ၊၊ ယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ "ပေါႏလွေꩻသီထာꩻဝင်ꩻဒုံ ဝင်ꩻဆောင်ႏတဲ့နဝ်ꩻ  ပေါႏလွေꩻသီထာꩻ တခြာကိုတဲ့နဝ်ꩻ၊ သဲင်ꩻအွောန်ႏလမ်းဒါႏတဝ်း" အယူႏဝါႏဒ အဝ်ႏလွနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် လို့လွင်ꩻဒျာႏကောင်ခါႏ၊ အွောန်ႏပြာႏဒျာႏဒုံသောင် စတဲင်စတဲင် အယူႏဝါႏဒ စခေါင်ႏစခါ အကျိုꩻတထွာတဝ်းငါႏငါႏ၊ အယူႏဝါႏဒ မာႏမာႏမီႏမီႏဖုံႏနဝ်ꩻ၊ အဝ်ႏထီႏအဝ်ႏဟွုန် ဗောႏဗာႏထာꩻ၊၊ အယူႏဝါႏဒ စခေါင်ႏစခါ တထွာတဝ်းအကျိုꩻ၊ အမျိုꩻစားဖုံႏနဝ်ꩻ ယဒုံဒုံတဲ့ꩻပယ်ႏ၊ ယနယ်ႏနယ်ႏတဲ့ ထူႏသုင်ꩻတဝ်းဒွုမ်၊ လိုꩻမူႏသီမေႏထာꩻ အွောန်ႏကားမုဲင်ꩻနီꩻနီꩻတဲ့ လꩻဒျာႏ၊ အွောန်ႏလွလဲဉ်းဒျာႏ အထွာခေါ်ကဲးတမုဲင်ꩻ ထွာတဝ်းတမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ၊၊ လွေꩻသီထာꩻမုဲင်ꩻကိုတဲ့ယဝ်း အီသဲင်ꩻချာဒျာႏအဒုံ၊ သဲင်ꩻအွောန်ႏအုံချာဒျာႏ အလမ်း အဝ်ႏလဲဉ်း၊ အထိခွိုက်အမျိုꩻမုဲင်ꩻ ထိခွိုက်တဝ်း တမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ၊၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ မွိုးဒေါ့ꩻစခါ ဖါဒေါ့ꩻစခေါင်ႏ၊ မွိုးထုင်ꩻစခါ ဖါထုင်ꩻမော့လဲင်ႏ အစဲဉ်ႏဆက်အဝ်ႏလွောန်လယ်ႏကွို့ꩻလုမ်ꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ၊ မွေးလဲဉ်း မဲဉ်ႏလဲဉ်း စူꩻအထုင်ꩻမꩻကျ၊ ထူႏဝါႏဒနဝ်ꩻမꩻလꩻ ပေါႏစူꩻတဝ်းအထုင်ꩻ၊ ပေါႏသုင်ꩻတဝ်းဝါႏဒနဝ်ꩻ လꩻတဝ်း၊ ခွုမ်တဉ်ႏတွော့ꩻငါႏမွုန်း အထုင်ꩻ၊ သုင်ꩻတဉ်ႏတွော့ꩻငါႏမွုန်းဝါႏဒ၊ နေးတွမ်ႏဉာဏ်ႏ နေးတွမ်ႏထာꩻဝွေႏဖန်ႏတဲင်၊ မွေးနဲ့ မွေးတဝ်းနဲ့ အကျိုꩻအဝ်ႏနဲ့ အကျိုꩻအဝ်ႏတဝ်းနဲ့ ယူႏဝွေႏဖန်ႏသွော့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ မဉ်ႏမွေးတဝ်းတဲ့ ပယ်ႏထိုꩻ၊ အကျိုꩻမဉ်ႏအဝ်ႏတဝ်းတဲ့ စူꩻမွုန်း ထူႏမွုန်း၊ မာꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ အခရာႏ သေဒါႏဗွေႏဘုရာꩻ ထွောန်ႏသေꩻခါꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊၊
၃။ မာ ဣတိကိရာယ - နုဲင်းယိုတဲ့လွုမ်ꩻနဝ်ꩻ တွမ်ႏထူႏလွမွုန်း(ယွုမ်းမွုန်း)
အဓိပ္ပါယ်ႏအချုတ် = "ထီႏတောဝ်းတောမ်ႏမဲ့ တဲ့နေးကွို့ꩻလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ မွေးလဲဉ်း၊ မဲဉ်ႏလဲဉ်း၊ ယူႏနေးနဝ်ꩻတဲင် တောမ်ႏထူႏထွူမွုန်း၊ တွမ်ႏစူꩻထွူမွုန်း ပါꩻအယူႏဝါႏဒနဝ်ꩻ" အဓိပ္ပါယ်ႏလꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊၊ ဟွုန်လွင်ꩻလယ်ႏကွို့ꩻ ပါꩻတဖြာꩻ ဖုတ်ꩻတလီꩻဆျာႏ၊ ထီႏဗာႏတောဝ်းတောမ်ႏမဲ့၊ "တဲ့"နေးကွို့ꩻလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ ဟဝ်ယွုမ်တမွိုꩻတဝ်း၊ ပေါႏယွုမ်းတမွိုꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ပါꩻအံႏလဲဉ်ပျောက်၊ ပါꩻချောက်အံႏလꩻထိုꩻဒါႏ၊၊ ခေတ်ယိုခါတဲ့ အဝ်ႏဟွုန်ဗောႏဗာႏထာꩻ ၁၊၊ နီခွန်ဟဝ် အဝ်ႏဆကွဉ်ႏနဝ် အီႏသဲင်ꩻလွောန်တဲ့ ၂၊၊ လိုꩻကအံႏဒါႏ ဝင်ꩻသက်ဝင်ꩻသွဲး လိုꩻတဟွဲးတဝ်း ပတီꩻသားဖုံႏနဝ်ꩻ ဖီလူꩻအီႏသဲင်ꩻအံႏလို့သွူတဲ့ ၃၊၊ ဗွေႏဗိုန်သူꩻနဝ်ꩻ သုင်ꩻတဝ်းသွောမ်ꩻ၊ သုင်ꩻတဝ်းသိန်ႏရောင်ꩻသိန်ႏရာႏ သုင်ꩻဒျာႏ ထီတမျိုꩻလူမ်ꩻတဲ့ ၄၊၊ ဝွေꩻဗွေႏသူꩻနဝ်ꩻ ဖေႏဆဲးဂဏန်ꩻ မဲဉ်ႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻတဲ့ စတဲင်စတဲင် တဲ့စားဖိုင်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဟွုန်ပြုံႏပြင်ႏထာꩻ၊ တဲ့-စားဖိုင်ႏနဝ်ꩻ မွေးနဲ့/မွေးတဝ်းနဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ အောဝ်ႏသေလွဒျာႏ ပငါပရာꩻ၊၊ ကောပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ တထီႏတဝ်းတောမ်ႏမဲ့ ဟွုန်လွင်ꩻ တဲ့-နေးကွိုꩻလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ၊ မွေးလဲဉ်း/မဲဉ်ႏလဲဉ်း ယူႏနေးနဝ်ꩻ ပေါႏဝင်ꩻရိုꩻ တဲ့-လဲ့ ယွုမ်းတမွိုꩻမွုန်း၊ စာသဉ်စာချိူ၊ ဟဲ့ꩻပိုဟဲ့ꩻလီꩻ၊ အွောန်ႏလွတ်မွူးနိီꩻသွို့ꩻခြံ၊ လွေꩻထေ့ပဉ်ဗူႏဗူႏ၊ လွေꩻလူႏပဉ်စွိုꩻစွိုꩻ၊ ယွုမ်းတမွိုꩻမွုန်း သွော့ꩻအငဝ်း၊ ထူႏတမွိုꩻမွုန်းတဝ်းသွော့ꩻ အဝါႏဒ၊ ရီထျꩻထျꩻနာနာဒွုန်းက ပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻ အအုံအအဝ်ႏ အဒေါ့ꩻအဖြဝ်ႏ၊ အခွုမ်အမာꩻ အကံကျင်ꩻဖိုင်ႏ၊ ထွားဖြောင်ဖြောင် ထွောင်သွတ်ꩻသွတ်ꩻဒွုန်းက၊ အကျိုꩻမဉ်ႏအဝ်ႏနဝ်ꩻမꩻ လွေꩻလူႏ၊ ထူႏသုင်ꩻသွော့ꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻအတာႏ၊ ဆရာႏဗွေႏဘုရာꩻ နယ်ထွဉ်ႏသေꩻခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊၊
၄။ မာ ပိဋကသမ္ပဒါနေန - ဗွုန်ပီတနꩻသော့ꩻလယ်ႏကွို့ꩻ ပိဋကတ်လွုမ်ꩻနဝ်ꩻ တွမ်ႏထူႏလွမွုန်း(ယွုမ်းမွုန်း)
အဓိပ္ပါယ်ႏအချုတ်= ဗွန်ပီတနꩻသော့ꩻလယ်ႏကွို့ꩻ ပိဋကတ်လွုမ်ꩻနဝ်ꩻ မွေးလဲဉ်း ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် တွမ်ထူႏလွမွုန်း(ယွုမ်းမွုန်း) ပါꩻအယူႏဝါႏဒနဝ်ꩻဟုဲင်း၊၊ လိတ်လုဲင်ꩻကျမ်ꩻဂန်ႏ အမျိုꩻမျိုꩻကိုနဝ်ꩻ၊ နီဗွေႏဘုရာꩻ နေးတွမ်ႏသဗ္ဗညုတဉာဏ်ႏ ကဟော်ꩻထန်ႏဒါႏ "ဗုဒ္ဓပိဋကတ္တယ" ဘုရာꩻပိဋကတ်သွံဘွုင်ႏနောဝ်ꩻမꩻ အခွေါင်ခံႏသွတ်ꩻ၊ အမွေးမဲဉ်ႏသွတ်ꩻ၊၊ ပညာႏသျိပညာႏသားအတာႏ အပါꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယောဝ်း ကတဲမ်းဒါႏလိတ်၊ ကထေထန်ႏဒါႏကျမ်ꩻနောဝ်ꩻ ထွꩻတဝ်း နီဗွေႏဘုရာꩻလိတ်လွဉ်းလွဉ်း၊ ထာꩻယူႏထာꩻဝွေႏဖန်ႏ ဉာဏ်ႏတဗွန်ပီတဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် ယထွောင်းထွောင်းနဝ်ꩻ၊ညအယူႏအဆꩻ တနꩻဗွန်ပီတဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲ့အဝ်ႏ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ အဋ္ဌကထာႏ ဋီႏကာႏခန်းတဲ့ယဝ်း၊ တကဲက်ညီႏတောဝ်းလို့ဝင်ꩻ အရပ်ကိုနဝ်ꩻ "ကေစိ ဝဒန္တိ" ဆရာႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ အရိုꩻလွနုဲင်းနဝ်ꩻ-စတဲင် ငေါဝ်းစားနဝ်ꩻ ပါသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ၊၊ ကတယ်ႏထောင်ႏဒါႏဝါႏဒသား၊ ဂိုဏ်ꩻစားဖုံႏနဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏအထာꩻယူႏ(အတ္တနောမတိ)တဲ့ အပါအာတန်တဲင် ခွေလိတ်၊ နာꩻလိတ်၊ ခွေဆရာႏလိတ်၊ နာꩻဆရာႏလိတ်၊ ဂိုဏ်ꩻယိုလိတ်၊ ဂိုဏ်ꩻနဝ်ꩻလိတ် စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ  အဝ်ႏအာတန်နဝ်ꩻသွူ၊၊ ကသွဉ်လိတ်သားတဲ့ အမျိုꩻယို သွဉ်ဗာႏ၊ အမျိုꩻနဝ်ꩻ သွဉ်ဗာႏတဝ်း၊ အမျိုꩻနဝ်ꩻ သွဉ်ဗာႏ၊ အမျိုꩻယို သွဉ်ဗာႏတဝ်း ထွာနုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ၊၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ပေါႏဝင်ꩻဟော်ꩻပျꩻ ဝါႏဒတမျိုꩻမျိုꩻတဲ့၊ အယူႏဝါႏဒနဝ်ꩻနဝ်ꩻ တွမ်ႏနီလိတ် ကဲက်ညီႏလို့ဝင်ꩻ၊ တနꩻသော့ꩻ နီလိတ်ကို၊ ဗွန်ပီတွမ်ႏ ခွေကသွဉ်ဗာႏ၊ တစားချင်ႏတွမ်ႏ ခွေကဒါႏလွဉ် ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင်၊ ကွပ်ပွိုးလိတ်ဗွုန်လွဝင်ꩻပေႏနဝ်ꩻလွုမ်ꩻတွော့ꩻ မွေးလဲဉ်း၊ ယံလဲဉ်း ယူႏနေးနဝ်ꩻတဲင် တွမ်ႏထူႏထွူမွုန်း ပါꩻအယူႏဝါႏဒနဝ်ꩻနဝ်ꩻ၊ နမ်းမော့ꩻကျင်ꩻသွုံꩻစံꩻက နေးတွမ်ႏဉာဏ်ႏ ဝွေႏဖန်ႏခူခူစံꩻက၊ မဉ်ႏထွာအီကုသိုလ်ႏမꩻ၊ အကျိုꩻမဉ်ႏအဝ်ႏမꩻ၊ မဉ်ႏလꩻအီထာꩻချမ်ꩻသာႏမꩻ ထူႏသွော့ကရိုꩻနဝ်ꩻ၊ ဆရာႏနီဗွေႏဘုရာꩻ နယ်ထွဉ်ႏသေꩻခါꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊၊
၅။ မာ တက္ကဟေတု - ယူႏနေးကွို့ꩻလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ ထူႏထွူမွုန်း(ယွုမ်းမွုန်း)
အဓိပ္ပါယ်ႏအချူတ် = ပါꩻအယူႏဝါႏဒနောဝ်ꩻနဝ်ꩻ နုဲင်းခွေကယူႏနဝ်ꩻ ရမွေးဒျာႏဗာႏနဲး ယူႏလယ်ႏကွို့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ မွေးလဲဉ်း၊ မဲဉ်ႏလဲဉ်း အွဉ်ႏအတီႏနေးနဝ်ꩻတဲင်၊ တွမ်ႏထူႏလွမွုန်း ပါꩻအယူႏဝါႏဒနောဝ်ꩻဟုဲင်း၊၊ နီလိုꩻသီးယို ထာꩻယူႏထာꩻစဉ်ꩻစာꩻအဝ်ႏ ပငါပရာꩻ၊ ထာꩻယူႏထာꩻစဉ်ꩻစာꩻနဝ်ꩻ တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ တဗွုန်တောဝ်းလွဝင်ꩻတဲ့အဝ်ႏ၊ ကဗွုန်ပီလွဝင်ꩻတဲ့ အဝ်ႏ၊ ပါꩻကလွဉ်ဟော်ꩻဒါႏ အဝါႏဒ ပါꩻကလွဉ်ပျꩻဒါႏ အထာꩻယူႏနဝ်ꩻ၊ တွမ်ႏနီကယူႏခါꩻ တွမ်ႏနီကစဉ်ꩻစာꩻထွူ ဗွန်ပီလို့ဝင်ꩻတဲ့အောဝ်ႏဒါႏ၊၊ ကယူႏခါꩻ ကစဉ်ꩻစာꩻအတွိုင်ꩻ ကျင်ꩻသွုံꩻစံꩻက လွောက်နာႏလွဉ်ꩻစံꩻက၊ မဉ်ႏထွာကုသိုလ်ႏမꩻ အကျိုꩻမဉ်ႏအောဝ်ႏမꩻ မဉ်ႏထွာအီထာꩻချမ်ꩻသာႏမꩻထူႏ၊ ပေါႏအကျိုꩻတအဲဉ်ထောဝ်း၊ ပေါႏတထွာအီတောဝ်း ထာꩻချမ်ꩻသာႏနဝ်ꩻ၊ ပယ်ႏထိုꩻညာꩻညာꩻ ဝါႏဒစဉ်ꩻစာꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ပယ်ႏထိုꩻသွော့မွိုင်မွိုင်၊ စွိုင်ခါꩻမွုန်းသꩻကို ဗွန်ထိုဗွေႏဘုရာꩻ နယ်ထွဉ်ႏသေꩻခါꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊၊
၆။ မာ နယဟေတု - ထွားနုဲင်းလယ်ႏကွို့ꩻ အနယ်ꩻလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ တွမ်ႏထူႏလွမွုန်း(ယွုမ်းမွုန်း)
အဓိပ္ပါယ်ႏအချုတ် - ထွာနုဲင်းလယ်ႏကွို့ꩻ အနယ်ꩻလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ မွေးလဲဉ်းမဲဉ်ႏလဲဉ်ႏ ယူႏနေးနဝ်ꩻတဲင်၊ တွမ်ႏထူႏမွုန်း ပါꩻအယူႏဝါႏဒနဝ်ꩻလုဲင်း အဓိပ္ပါယ်ႏလꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊၊ ထာꩻမာꩻအမျိုꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း အနယ်ꩻအဝ်ႏလွဉ်းလွဉ်း၊ အနယ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဗွေႏထွင်ႏချာဒျာႏတဲ့အဝ်ႏ၊ ထူႏပါꩻထာꩻနယ်ꩻတွမ်ႏ နီထာꩻနယ်ꩻ ရော်ꩻရယ်ꩻလွဝင်ꩻတဲ့အဝ်ႏ၊ ထွားနုဲင်းပါꩻထာꩻနယ်ꩻတဲ့အဝ်ႏ၊၊ တရာꩻဖဲ့ဆဲင်ႏရာꩻတဲ့ ကံကျင်ꩻနယ်ꩻစတဲင် အနယ်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့အဝ်ႏ၊ နီလိုꩻသီးယိုနဝ်ꩻ လွေꩻထေ့ဒျာႏပုဂ္ဂိုလ်ႏမဉ်ꩻကျောႏကျောႏ လောႏထေ့ဒျာႏပုဂ္ဂိုလ်ႏမဉ်ꩻတန်တန်ကဲဉ်းအာ၊၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ  အဟော်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ အဒေါ့ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ အကံနုဲင်းမုဲင်ꩻ အကျင်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ ထွားနုဲင်းလွဉ်ꩻ ထူႏလွဉ်ꩻအနယ်ꩻကဲဉ်းအာအာ၊ ကထွားနုဲင်း ကထူႏလွဉ်ꩻ အနယ်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ၊ မွေးလဲဉ်းမဲဉ်ႏလဲဉ်ႏ ချꩻသွုန်းချꩻသꩻ ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ တလꩻတောဝ်း၊၊
ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ထွဉ်ႏကံသက်လွစ် ကားမုဲင်ꩻနီꩻ၊ ထွဉ်ႏစိတ်ပတီꩻ ကားမုဲင်ꩻပတ်  လွောက်ပရိတ်အလိုႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏအနယ်ꩻဆန်ꩻ၊ ကယွဉ်ႏလယ်ႏကွို့ꩻတွမ်ႏ ဂဏန်ꩻတဲ့အဝ်ႏ၊ အနယ်ꩻစားနဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ လꩻအီမဂ်ဖိုလ်ႏ တွိုႏအီနိဗ္ဗာန်ႏ ထန်ႏအီဝွဋ်ဒုက္ခတမွေးတဝ်း၊ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ ထွားနုဲင်းအနယ်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ ယွယွဒွုန်းက အမွေးမဲဉ်ႏ၊၊ နေးတွမ်ႏဉာဏ်ႏ နေးတွမ်ႏထာꩻဝွေႏဖန်ႏတဲင်၊  ကျင်ꩻသွုံႏစံꩻက ပေ့ꩻရဲး လောဘ-ဒေါသ-မောဟ၊ ရမာꩻတလာအီ လောဘ-ဒေါသ-မောဟနဲ့၊ ထွာကုသိုလ်ႏနဲ့ ထွာအကုသိုလ်ႏနဲ့၊ လꩻနွောင်ꩻအီ မဂ်ဖိုလ်ႏနဲ့၊ လꩻနွောင်ꩻအီတောဝ်း မဂ်ဖိုလ်ႏနဲ့၊ စဲင်းစဲ့တွမ်ႏဉာဏ်ႏ ဝွေႏဖန်ႏထွူခါ၊ မဉ်ႏမာꩻတလာတောဝ်း လောဘ-ဒေါသ-မောဟ မဉ်ႏထွာကုသိုလ်ႏမꩻ၊ မဉ်ႏလꩻနွောင်ꩻအီ မဂ်ဖိုလ်ႏမꩻ၊ နေးထူႏသွော့နုဲင်းနဝ်ꩻ မဉ်ႏတမွေးတဝ်းနဝ်ꩻ နေးထူႏမွုန်း၊ လꩻအီတဝ်း ကုသိုလ်ႏ လꩻအီတဝ်းမဂ်ဖိုလ်ႏ အနယ်ꩻသိုႏတန်ဒျာႏ၊ ဆရာႏနီဗွေႏဘုရာꩻ နယ်ထွဉ်ႏသေꩻခါꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊၊
၇။ မာ အာကာရ ဝိတက္ကေန - ယူႏဖြောင်လယ်ႏကွို့ꩻ အခရာႏလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ တွမ်ႏထူႏလွမွုန်း(ယွုမ်းမွုန်း)
အဓိပ္ပါယ်ႏအချုတ် - ယူႏဖြောင်လယ်ႏကွို့ꩻ အခရာႏလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ မွေးလဲဉ်းမဲဉ်ႏလဲဉ်း ယူႏနေးနဝ်ꩻတဲင် တွမ်ႏထူႏထွူမွုန်း အယူႏဝါႏဒနဝ်ꩻလုဲင်း၊၊ သုန္ဒရမိဒံ ကာရဏံ - အကျောင်ꩻခရာႏယို ဟဝ်ဟယို၊၊ ဧဝမေတံ သိယာ - ယိုနဝ်ꩻ ထွာနုဲင်းယိုဟယို သꩻကို ယူႏဖြောင်လယ်ႏကွို့ꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻလွုမ်ꩻတဲင် မွေးလဲဉ်း၊ မဲဉ်ႏလဲဉ်း ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ ယံထူႏဒွုန်းက အယူႏဝါႏဒနဝ်ꩻ ကယူႏဖြောင်ခါꩻဒါႏ အယူႏဝါႏဒအတွိုင်ꩻ ကျင်ꩻသွုံꩻစံꩻကမꩻ မာꩻလွဉ်ꩻစံꩻက၊ လွောက်နာႏစံꩻက မဉ်ႏထွာကုသိုလ်ႏမꩻ အကျိုꩻမဉ်ႏအဝ်ႏမꩻ၊ မဉ်ႏထွာအီ ထာꩻချမ်ꩻသာႏမꩻ ထူႏသွော့ꩻအယူႏဝါႏဒနဝ်ꩻ၊ ပေါႏတထွာတဝ်းကုသိုလ်ႏ ပေါႏထွာဒျာႏအကုသိုလ်ႏ၊ ပေါႏအကျိုꩻတအဲဉ်ထဝ်း ပေါႏတထွာအီတဝ်း ထာꩻချမ်ꩻသာႏနဝ်ꩻ ကယူႏဖြောင်ခါꩻဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ မွေးတဝ်း၊ မဲဉ်ႏတဝ်း ထူႏမွုန်းတောဝ်း ဗွေႏစဝ်းဘုရာꩻ နယ်ထွဉ်ႏသေꩻခါꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊၊
၈။ မာ ဒိဋ္ဌိနိဇ္စျာနက္ခန္တိယာ - တွမ်ႏနီကနစ်သက် တွမ်ႏနီကယူႏ တွမ်ႏနီကခံႏထူႏလဲဉ်းရင်ꩻ၊ ဗွန်ပီလယ်ႏကွို့ꩻလို့ဝင်ꩻလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ  တွမ်ႏထူႏလွမွုန်း (ယွုမ်းမွုန်း)
အဓိပ္ပါယ်ႏ အချူတ် - တွမ်ႏနီကနစ်သက် တွမ်ႏနီကယူႏ တွမ်ႏနီကခံႏထူႏလဲဉ်း  ရင်ꩻဗွန်ပီလယ်ႏကွို့လို့ဝင်ꩻလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ မွေးလဲဉ်း၊ မဲဉ်ႏလဲဉ်း ယူႏနေးနဝ်ꩻတဲင် တွမ်ႏထူႏထွူမွုန်း ပါꩻအယူႏဝါႏဒနဝ်ꩻလုဲင်း  အဓိပ္ပါယ်ႏလနေးနဝ်ꩻသွူ၊၊ ပါꩻအယူႏဝါႏဒသူꩻနဝ်ꩻ တွမ်ႏနီကကျံႏ ကနစ်သက် တွမ်ႏနီကယူႏ တွမ်ႏနီကခံႏထူႏလဲဉ်းဒျာႏရင်ꩻနဝ်ꩻ ဗွုန်ပီလဲဉ်းလို့ဝင်ꩻတဲ့ယဝ်း၊ ထူႏတမွိုꩻတမာꩻမွုန်းတဝ်း  တလဲင်ႏချင်ꩻ၊ ကျင်ꩻသွုံꩻစံꩻကမ၊ လွောက်နာႏစံꩻက မဉ်ႏထွာကုသိုလ်ႏမꩻ၊ အကျိုꩻမဉ်ႏအဝ်ႏမꩻ၊ မဉ်ႏထွာအီ ထာꩻချမ်ꩻသာႏမꩻ ထူႏသွော့ ပါꩻအယူႏဝါႏဒနောဝ်ꩻ၊၊ ပေါႏတထွာတောဝ်းကုသိုလ်ႏ၊ ပေါႏအကျိုꩻတအဲဉ်ထောဝ်း ပေါႏတထွာအီတောဝ်း ထာꩻချမ်ꩻသာႏနဝ်ꩻ ထူႏမွုန်းအယူႏဝါႏဒနဝ်ꩻ၊ အွဉ်ႏသောဝ်ꩻပယ်ႏထိုꩻဗာႏ ဆရာႏနီဗွေႏဘုရာꩻ နယ်ထွဉ်ႏသေꩻခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊၊
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဒုံဝါႏဆို့ꩻ(ဒုံတွို့ꩻ)၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ
ဒုံဝါႏဆို့ꩻ အခဝ်တွို့ꩻ (Warso(W)) (မန်း: ဝါးဆို့(အနောက်)ရွာ) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နဝ် ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ အွိုင်ႏနောင်ဒေႏကို ကပါဒါႏ ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဝါႏဆို့ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏထိုꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻတောမ်ႏ တောင်ႏကီꩻနယ်ႏ အကူလောင်းတဲင် အခဝ်ကွဉ်ႏနဝ်ꩻ ပါလွေꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို အခဝ်တွို့ꩻနဝ်ꩻ ပါလွေꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ အွိုင်ႏနောင်ဒေႏကိုသွူ။ ဒုံကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ အဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ ဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းကိုဒ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ - သွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ အွိုင်ႏနောင်ဒေႏကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ (၅၆၈၃) ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
‍ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻကိုဒုံဖုံႏ
လွယ်ကောႏပညာႏတာႏကေားလေက်
လွယ်ကောႏ ပညာႏတာႏကေားလေက်နောဝ်ꩻ ထွာ ပညာႏတာႏကေားလေက် အောဝ်ႏစောက်ꩻတနျာႏခမ်း၊ လွယ်ကောႏဝေင်ꩻကို ကအောဝ်ႏဒါႏ ကေားလေက်တကျောင်ꩻဒျာႏသှူ။ အောဝ်ႏ လွယ်ကောႏ ထာꩻကွင်ႏခင် (Airport) ဖဲ့ꩻကှောန်ႏ။ ဗှောင်ခါနောဝ်ꩻ ဗှောင်ပဲန်လွေꩻ လွယ်ကောႏကုမ်ပျူတာ တက္ကသိုလ်ႏ လိတ်သှောန်ခင်ႏလမ်းတန်ကိုထှူ ဆုဲင်ꩻနောဝ်ꩻ ဗှောင်ခေါ မာꩻအှောန်ႏလွေꩻယင်း ကုမ်ပျူတာတက္ကသိုလ်ႏ ဖဲ့ꩻထင်ꩻ။ အစောဝ်းခါနောဝ်ꩻ ထွာ ကေားလေက် သှောန် (၂) နေင်ႏစား၊ တှိုႏ ၂၀၂၀ ဗွေနေင်ႏ ဩဂုတ်လာ (၃၁) နီꩻနောဝ်ꩻ မာꩻဆွာꩻလွေꩻဖေႏ ဒီဂရီကေားလေက် သှောန် (၄) နေင်ႏစားသှူ။ thumb|ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်ႏတောမ်ႏ သွဉ်လိတ်ကျောင်ꩻ
ထူႏတောမ်
ကဏ္ဍ: ကဏ္ဍ:ကေားလေက်
လွိုင်ကော်ပညာရေးကောလိပ်
ဝေင်ꩻနယ်ႏမျို့တိစ်၊ မကွေးတွိုင်ꩻ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမျို့တိစ် (မန်း: မြို့သစ်မြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Myothit Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မကွေးခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏဝေင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻမျို့တိစ်ကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏမျို့တိစ်ကိုနဝ်ꩻ ရပ်ကွက်ဝေင်ꩻကိုအဝ်ႏ ၅ ကွက်၊ အွိုင်ႏအဝ်ႏ ၄၇ အွိုင်ႏ၊ ဒုံအဝ်ႏ ၁၇၀ ဒုံသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
အနတ္ထပုစ္ဆကဗြာဟ္မဏ
"အနတ္ထပုစ္ဆကဗြာဟ္မဏဝတ္ထု"
၁။ ဗေင်ႏထာꩻ ထွိုင်ႏလေလေသွော့၊ မွူးမဉ်ႏထန်ႏထွူမꩻ ဗေင်ႏထာꩻကွဲးထွိုင်ႏနော၊
၂။ မာꩻတဝ်းထမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ လွꩻမွေးမုဲင်းသွော့ထာꩻနော၊
၃။ အွဉ်ႏကျွားနမ်း ကုဲင်မွိုꩻမာꩻ ထုမ်ႏရွို့ꩻသေႏသေႏသွော့ပါꩻနော၊
၄။ ခေ့ꩻလေနီꩻနာꩻ အွꩻမွိုꩻမာꩻသွော့ ဒေါဝ်နောဝ်ꩻနော၊
၅။ သွꩻပေႏမပါ တဖြာꩻငါ (အီအာအာရွဉ်ခံꩻ) နွို့ရံꩻတခြာ လွေꩻငါငါသွော့ တဖူꩻညာꩻနော၊
၆။ ထွို့ꩻတငါတငီသွော့ ပါꩻပိုမူႏ-ထူႏတငါတငီသွော့ ပါꩻမာနဝ်ꩻနော။
၁၀၄။ တရာꩻဂါႏထာႏ ပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်- အောင်ႏနွောင်ꩻချာနမ်းယို မျတ်ငါႏမွေးမွေး၊ ကအောင်ႏနွောင်ꩻလိုꩻလင်နဝ်ꩻ တမျတ်တဝ်း၊ ထိန်ꩻခါꩻသေႏသေႏ နမ်းဖြောင်းသꩻ၊ ပါꩻဆွုံꩻမꩻချာအနမ်း။
၁၀၅။ လိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ အထာꩻအောင်ႏယို၊ ဖေႏနေးကသွုမ်ꩻထိုꩻချာနဝ်ꩻ လူꩻနဝ်ꩻ တမာꩻနွောင်ꩻတဝ်းလာꩻလာꩻ၊ လူꩻဂန္ဓဗ္ဗနဝ်ꩻ တမာꩻနွောင်ꩻတောဝ်း၊ ဗျဟ္မာႏတွမ်ႏမာရ်ႏနတ် (ခွန်သုံ)နဝ်ꩻ တမာꩻနွောင်ꩻတဝ်းသွူ။
ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ 'အနတ္ထပုစ္ဆကဗြာဟ္မဏဝတ္ထု'ယိုတဲင် လꩻဗဟုသုတ လꩻသတိꩻနုဲင်းယို"
၁။ ဗွေႏဘုရာꩻ နမ်းတန်သွူမဉ်ႏတဲ့ ပါꩻထင်းဖွီသားအဝ်ႏ-
၂။ ထာꩻမာꩻ (ထာꩻဒေါ့ꩻ၊ ထꩻယူႏ)နောဝ်ꩻ "ထာꩻမာꩻဟောဝ်" (ထွာအီအကျိုꩻစီꩻပွာꩻ)၊ "ထာꩻမာꩻကုဲင်" (ထွာအီတဝ်း အကျိုꩻစီꩻပွာꩻ) ပက်ခေါ်(ခွယ်ꩻချာꩻ)ဒါႏဗာႏ၊ သေဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ-
၃။ ပေါႏမာꩻ ထာꩻမာꩻဟောဝ်တဲ့ ထွာအကျိုꩻစီꩻပွာꩻ၊ ပေါႏမာꩻထာꩻမာꩻကုဲင်တဲ့ ထွာတဝ်းအကျိုꩻစီꩻပွာꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻလꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
အဓိကလိတ်မဲ့ငါ/sandbox
<templatestyles src="အဓိကလိတ်မဲ့ငါ/sandbox/style.css" />
<div style="margin: 3px 0px 8px 0; padding: .5em 1em; border: 1px solid #BFB1A3; background: #fff7cb; text-align: center; font-size: 90%;">လွူꩻထွားလိတ်မဲ့ငါယိုကို လိတ်ဖြုံႏထီႏမဲဉ်ႏတောဝ်းဖုံႏ ကျုံႏခွဲးအယပ်ꩻခုဲင်ႏအောဝ်ႏဟောင်း? လိတ်ဖြုံႏမဲဉ်ႏ ဖောင့်လꩻနွောင်ꩻခင်ႏလမ်း နျꩻသွော့ယိုကို Having problems reading this page? Fonts are available here.
အဝ်ႏဝီခီပီးဒီးယားယို ကျိုႏဆွုမ်ႏဒျာႏဩ။''' ဝီခီယိုနောဝ်ꩻ လိုꩻတွိုင်ꩻ လွစ်လွစ်တခြင်ခြင် နွို့ထွားထဲမ်ဖျင်နွောင်ꩻဒါႏ အငိုꩻလို့တဝ်းကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏဖုံႏဒျာႏသွူဩ။ အကျောင်ꩻခရာႏ Special:Statistics ဗာႏယို ဟော်ꩻထွားနွောင်ꩻလဲဉ်း တောမ်ႏ ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏ သွူ။
<h2 id="mp-tfa-h2" class="mp-h2">ဟန်ႏနီꩻအဖြုဲင်ꩻအဆန်ꩻ
<h2 id="mp-tfp-h2" class="mp-h2">ဟန်ႏနီꩻဓာတ်ပုင်ႏဆန်ꩻ
<h2 id="mp-about-h2" class="mp-h2">ဝီခီပီးဒီးယားခရာႏ ဝီခီပီးဒီးယားနဝ်ꩻ လိုꩻကေားသုင်ꩻသားဖုံႏ ခြွဉ်းဗူႏဝင်ꩻတွော့ꩻ နွို့တဲမ်းထဲမ်ဖျင်ညီꩻဒါႏ ကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏဒျာႏသွူ၊၊ ထူႏသုင်ꩻတွမ်ႏ ဝီခီကဟဲ့ꩻဒါႏ လိတ်မဲ့ငါဝဲက်သုဲက်(Website)ယိုတဲင် နွို့တဲမ်းထဲမ်ဖျင်သော့ꩻ အဆင်ႏဖေႏကလ့ꩻ ဖန်ဆင်ꩻမာꩻခါꩻဒျာႏသွူ။ ဝီခီလိတ်မဲ့ငါ ယံကဗွေစွုမ်ႏထဲင်း ယံကဟဝ်ထဲင်းတာႏ ကေားသုင်ꩻသားဖုံႏ အခိန်ႏနားရီႏအလွောက်ꩻ အဝ်ႏနွို့တဲမ်းထဲမ်ဖျင်ကိုဒျာႏဝင်ꩻသွူ။ ပအိုဝ်ႏဝီခီပီးဒီးယားကိုနဝ်ꩻ ကလွောက်ꩻနာႏကဲက်ညီႏဒါႏ ယူနီကိုဒ်(Unicode)(၅.၂)စံနိုန်း လိတ်ဖြုံႏအမျိုꩻမုဲင်ꩻတယဝ်း နွို့တဲမ်းဖျင်၊ နွို့ဟော်ꩻထွား စတဲင်ဖုံႏ မာꩻနွောင်ꩻဒျာႏဝင်ꩻသွူဩ။ <h2 id="help-h2" class="mp-h2">အကူႏညီႏ
<h2 id="mp-other" class="mp-h2">ယီးနယ်အကဏ္ဍဖုံႏ <h2 id="mp-sister" class="mp-h2">ဝီခီပီးဒီးယား ပရောစဲစ်ထာꩻမာꩻအလင်ဖုံႏ <h2 id="mp-lang" class="mp-h2">ဝီခီပီးဒီးယားဘာႏသာႏ
အရေꩻတန်ထီ
"ခမ်းသဲင်လာကို လိုꩻတွမ်ႏဖိုးပနားဖုံႏအတာႏ ထီယိုအရေꩻတန်ငါႏ" ထီမဉ်ႏတအောဝ်ႏတောဝ်းနောဝ်ꩻ နီနာꩻလိုꩻသီးတွမ်ႏ သက်ကအောဝ်ႏဒါႏ သတ္တဝါႏ ကားကအောဝ်ႏ အသက်တမွန်နွောင်ꩻတောဝ်းသွူ။ ဒဲဉ်ယို အသက်အောဝ်ႏနွတ်ꩻနီꩻ၊ ထီယိုအသက်အောဝ်ႏတရောဝ်ꩻ-ကရိုꩻဒါႏငေါဝ်းနောဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻခန်းတယောဝ်း အံႏဗာႏတောဝ်းဒဲဉ်တနီꩻ အောဝ်ႏလꩻဒျာႏလဲ့ အွꩻဗာႏတောဝ်းထီတနီꩻနောဝ်ꩻ တအုံနွောင်ꩻတောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻတဖြာꩻ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻအတာႏ ထီယို ထွာစွဉ်ႏဒျာႏအထျꩻ၊ ထာꩻလျားလာယိုမာꩻငါ လိုꩻခိုတဖြာꩻယို ဝင်ꩻထွဉ်ႏအွꩻထီ တနီꩻ(၁၃)ကောက်ꩻ၊ လိုꩻမူႏတဖြာꩻယို ဝင်ꩻအွဉ်ႏအွꩻ တနီꩻ(၉)ကောက်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ မဉ်ႏအွꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏဗာႏထီမꩻ အသꩻလဲ့ခွꩻ၊ အကနောက်ꩻ ကတူႏခီးလဲ့မွန်ဗန်၊ ရွိုးလွားပင်ႏပန်ꩻတရွော့ꩻဖုံႏထိုꩻမား၊ သီးမူꩻမဲ့ဝေ့ꩻဖုံႏဟောဝ်၊ နမ်းတွမ်ႏနမ်းလဲ့ အုံထာꩻခြွော့၊ သꩻတဲ့စွူနောဝ်ꩻသွူ။ မဉ်ႏတအွꩻဗာႏတောဝ်းထီနောဝ်ꩻ ထာꩻဆာဝွေႏဒနာႏနုဲင်းဆꩻကီအတွိုင်ꩻ မော့ꩻလွဉ် ခံႏစာꩻလွဉ်ဗာႏနောဝ်ꩻမꩻ လိုꩻတွမ်ႏဖိုးပနား ခွိုင်းကားတဲင် သက်ကအောဝ်ႏမွန်ဒါႏ သတ္တဝါႏဖုံႏ ကားကအောဝ်ႏအတာႏ ထီယိုနောဝ်ꩻ ထွာငါႏအထျꩻတဲင် နီအောဝ်ႏလိုႏထိန်ꩻသိမ်ꩻဟောဝ်ဟောဝ်ငါႏဝင်ꩻ ထီအုံႏထီနောင် ထီခြောင်ဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ ထိန်ꩻသိမ်ꩻဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ စွုမ်ႏနီꩻနီꩻ နီကအောဝ်ႏအွꩻဒါႏ အမျာꩻကသွုံꩻဒါႏ အမျာꩻသွုံꩻ အလွိုးရကလꩻနွောင်ꩻဒါႏ ထီအုံႏ ထီခြောင် ထီနောင်ဖုံႏကို နုဲင်ႏသော့ꩻမွိုန်း ဆပ်ပျာႏစေးဖုံႏ၊ ထောက်ꩻသော့ꩻဝွေႏမွိုန်း ထာꩻအီႏထာꩻစျꩻဖုံႏ၊ စက်အမျိုꩻမျိုꩻအေႏဖုံႏ၊ တနေင်ႏနီလဲင်ႏ ဖျိုးထိုꩻအဝွေႏအဝက်ဖုံႏ၊ အွဉ်ဝင်ꩻဆို့ꩻသေင်ႏပေႏဖုံႏ၊ ထိန်ꩻသိမ်ꩻခြေင်းခြေင်း သေင်ႏတနွိုင်ဖုံႏ၊ သေင်ႏကောင်ဖုံႏ၊ လဲ့ꩻမွိုန်းမေႏတခြာဖုံႏ-စစွဉ်ႏအနယ်ꩻဟောဝ်ဖုံႏယို နီအွဉ်ဝင်ꩻ လွောက်ꩻနာႏကျင်ꩻသွုံꩻမꩻ နီရပ်ရာႏနီဒုံဆောင်ႏ အံႏမဗာႏတောဝ်းထီနောဝ်ꩻသွူ။ ယိုခါ ခမ်းဒွမ်လွုမ်ꩻတကာႏတောဝ်း နီပအိုဝ်ႏရပ်ရာႏခမ်းကောင် ယထွောင်းထွောင်း နီသွံနေင်ႏတွင်ꩻကို တွမ်ႏရိုꩻမွော့အီႏလူးတာႏ အွꩻတာႏငါလဲ့ မော့ꩻလဲဉ်းအယပ်ꩻအခုဲင်ႏ၊ လွေꩻတွောင်ဗာႏနေးဝင်ꩻဒုံ၊ လောႏဗာႏနေးဝင်ꩻရပ်မꩻ အွꩻဗာႏထီ၊ လူးဗာႏထီနောဝ်ꩻသွူ။ ယထွောင်းထွောင်းနောဝ်ꩻ တဒုံတွမ်ႏတဒုံ၊ တရပ်တွမ်ႏတရပ် ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏထီတွော့ꩻ ရွို့ꩻရန်ႏထေင်ညင်ꩻဗာႏလဲဉ်းဝင်ꩻ၊ မဉ်ႏတွိုႏနေင်ႏ (၂၀၃၀)ရပ်သူꩻနောဝ်ꩻ ကွပ်စွဉ်ႏထီတဲင် အီႏထွာလွဉ်နွောင်ꩻစွဉ်ႏ စဲ့ꩻပွယ်ꩻအကျောင်ꩻ ကမ္ဘာႏလောင်းအတန်သွတ်ꩻ ကုလသမဂ္ဂလိုꩻတန် အောဝ်ႏဒေါ့ꩻခြုဲင်းနယ်လွေꩻဖေႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်စွဉ်ႏလိုꩻသီးဖုံႏ ယားကုဲင်အာငါႏသေင်ႏတဲင် ဟန်ႏနေင်ႏယိုမာꩻငါ မြန်မာခမ်းတခမ်းလွုမ်း လျားတဲ့အီႏလျားကယ်ꩻထဲင်းပွိုင်းနေင်ႏ၊ ထီတဲ့ အီႏခြောသဲင်ꩻ (၇၀%)ရျာꩻခေါင်နုံꩻတဲင် နီဒုံနီရပ်ရာႏ ကထန်ႏဒါႏထီအုံႏ၊ ထီနောင်၊ ထီခြောင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ဖေႏကေသ့ꩻထိုꩻဗာႏမွိုန်းအတာႏ တဲႏစအခန်ႏယိုမာꩻငါ နီအောဝ်ႏလိုႏမွဉ်းဖျင် ထိန်ꩻသိမ်ꩻဟောဝ်ဟောဝ်သွော့ဝင်ꩻအကျောင်ꩻ ဖေႏသေလွေꩻဗာႏ ခမ်းသားမွိုးဖါသီးဖုံႏသွူ။
ဝေင်ꩻမတူပီ
ဝေင်ꩻမတူပီ (အဲင်းကလေတ်: Matupi) (မန်း: မတူပီမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်တွို့ꩻ၊ ချင်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နဝ်၊ မတူပီခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမတူပီကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ကရီးခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻဒျာႏ မဉ်းတတ်ခရဲင်ႏကိုလဲ့ တယ်ႏခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၇ ဗာႏ အွဉ်ႏထွော့တသာလွေꩻယင်း မတူပီခရဲင်ႏတဲင် ယိုခါနဝ်ꩻ ပါသော့ꩻယင်း မတူပီခရဲင်ႏကိုသွူ။ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအကို ကဲဉ်းအာနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ချင်ꩻလိုꩻမျိုꩻ ခရိယာန်ႏဘာႏသာႏသားဖုံႏသွူ။ မတူပီနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ချင်ꩻခမ်းနယ်ႏခဝ်နဝ် ခရဲင်ႏဝေင်ꩻတဖြုံႏတဲင် ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ခရဲင်ႏ ဝေင်နယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၈,၆၂၂ ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ချင်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻကျောက်မဲး
ဝေင်ꩻကျောက်မဲး (အဲင်းကလေတ်: Kyaukme) (မန်း: ကျောက်မဲမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်ထင်ꩻ၊ ကျောက်မဲးခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏကျောက်မဲးကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကျောက်မဲးကိုနဝ်ꩻ ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ (၃၉,၉၃၀)ဖြာꩻသွူ။ ဝေင်ꩻဧရိယာႏဟံႏနယ်ႏ အအဲဉ်ႏအလုဲင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏစတုရန်း(၂)မဲင်ႏရပ်သွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
သျင်ႏသာနုကျံႏထွက်ထာꩻ
"သာနုသုတ် (သျင်ႏသာနု ကျံႏထွက်ထာꩻ အတကာႏမမွိုးရဲခါꩻ)"
အွိုးခꩻတလဲင်ႏ နီဗွေႏဘုရာꩻအောဝ်ႏအုံ သာဝတ္ထိခမ်း၊ ကျောင်ꩻဇေႏတဝွန်ႏကိုအတွင်ꩻ သျင်ႏပေႏ "လိန်ႏမာႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻ"အဝ်ႏတပါꩻ၊ အမဉ်ꩻ "သျင်ႏသာနု"တဲ့။ သျင်ႏသာနုနဝ်ꩻ သီႏလတဲ့အဝ်ႏ၊ ဝတ္တရာꩻတဲ့ကေႏ၊ ဉာဏ်ႏတဲ့ဟောဝ်တဲင် အဆရာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ ဗွေႏစင်ꩻလင်ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ ရက်မွေးစွဉ်ႏဝွေꩻဗွေႏ၊ ငေါဝ်းထီတဲ့အွီႏ၊ ပြန်ႏလိတ်တဲ့တလေ့၊ ဟော်ꩻတရာꩻတဲ့ ဖုဲင်ႏနာႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻနောဝ်ꩻသွူ။ လာဗွေလာမား လာသွစ်ꩻနီꩻ ပေါႏဗွေႏသျင်ႏသာနု ဟော်ꩻသွူတရာꩻနဝ်ꩻ လိုꩻလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ဘီလူꩻဖုံႏတဲ့ လွဉ်နာႏ၊ ဘီလူꩻမူႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ ဇာတ်ကရီးခါ ထွာဖိုသျင်ႏသာနုသီးမွိုး၊ အပိုဟော်ꩻတရာꩻ ယံငါႏနဝ်ꩻတဲင် ဘီလူꩻဖုံႏရိုꩻ- "သျင်ႏမွိုး-သျင်ႏမွိုး"တွော့ꩻ အစစအရာႏရာႏ ဘီလူꩻဖုံႏခြာ အမွိုးဘီလူꩻမူႏ မဲ့ငါမေတ္တာႏ တန်မွေးစွဉ်ႏဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏသျင်ႏသာနုနဝ်ꩻ သက်လꩻနီဆီလဲဉ်း၊ ထွိုင်ႏကွဲတန်တန်တွော့ꩻ သꩻခိုဗင်ႏပေါႏ၊ အုံထာꩻပျောႏဒွုမ်တဲင် သွမ်ꩻရောဝ်ꩻထွူကျွꩻသဲင်ꩻ အတကာႏမမွိုးလမ်း၊ ပွိုင်းလဲင်ႏနဝ်ꩻ အသွꩻပေႏ ပါသဲင်ꩻသေႏသေႏ၊ ယိုတလဲင်ႏနဝ်ꩻ အသွꩻပေႏပါတဝ်း၊ အလွိုးတဲ့ တရေꩻတဝ်း၊ အတကာႏမမွိုးရီ- "ဗွေႏသျင်ႏ သွꩻမပါတဝ်း၊ လွိုးတဲ့တရေꩻတဝ်း၊ ထွာထမုဲင်ꩻ ဗွေႏသျင်ႏ" "ဗွေႏသျင်ႏ အုံထာꩻပျောႏဒွုမ်၊ အီႏထွက်သွူထာꩻ" "ပွိုးထမုဲင်ꩻ အုံထာꩻမပျောႏတဝ်းတွိုးပိုခို၊ ထွက်မွုန်း ထွက်မွုန်း ပိုခို" လိုꩻလမ်းဘဝ ဒုက္ခခရာႏ၊ ခိုးလျားခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ အတကာႏမမွိုး ဒေါ့ꩻဖေႏအစားစား၊ ချꩻနားဖေႏအမျိုꩻမျိုꩻတဲ့ အပိုသျင်ႏအဝ်ႏရိုꩻဒျာႏ "တောဝ်း-တောဝ်း'တိတ်ꩻတိတ်ꩻ။ "ယိုပိုခို- အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ သညင်ꩻဗဲင်းမွိုးယို၊ မွိုးဒွိုႏကသွတ်ꩻယာ မွိုးကပ်ကသွမ်ꩻယာꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ကပ်ကပိုသွမ်ꩻ၊ နာႏကပိုဗွေႏသျင်ႏတရာꩻ၊ ခါးလားသွမ်ꩻယာ ကထွူပေႏယိုနဝ်ꩻ ယွုန်းဖေႏဆောင်ႏမွိုးပိုခိုနော" အတကာႏမွိုး တောင်ꩻပြန်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻထွူတဲင် လွေꩻပသေဟူ လွေꩻဒွိုႏလွေꩻသွတ်ꩻတွင်ꩻ အမွိုးဘီလူꩻမူႏနဝ်ꩻရိုꩻ"ဟန်ႏရောဝ်ꩻယို ထီႏတဝ်း ခွေပိုသာနု တွုံꩻသွမ်ꩻနဲ၊ အလွေꩻမုဲင်ꩻနဲ၊ ယိုခါ အဝ်ႏမုဲင်ꩻကိုနဲ" ထွိုင်ႏထိုမ်ႏနဝ်ꩻ သေခန်း အဝ်ႏအမွိုး(လိုꩻ)လမ်း၊ အီႏထွက်ထာꩻတဲင် "ဘီလူꩻမူႏ နွို့ပူꩻစွဉ်ႏထာꩻဒျာႏ၊ ဗွေႏသျင်ႏအဝ်ႏပြာႏ၊ ယုဲင်ꩻလဲ့" အမွိုး(လိုꩻ)နဝ်ꩻတဲ့ သꩻဝꩻ၊ ခြောဝ်တအꩻအငေါဝ်း ဟဲ့ꩻလွဉ်ခန်းဝင်ꩻ။ ဘီလူꩻမူႏ ပူꩻတော ပါꩻမူႏတဖြာꩻ၊ ဒေါ့ꩻထာꩻနုဲင်းယို- "သျင်ႏသာနု မဉ်ႏသေနမ်းမဲ့ꩻ ဒေါ့ꩻပါနော၊ ထွက်ထာꩻလꩻတဝ်း၊ ပေါႏထွက်ထာꩻနဝ်ꩻ အုံခန်းမို့ꩻလောင်းတဲ့ လွစ်တဝ်း၊ အီႏနွို့ပူꩻ အီႏမာꩻဒုက္ခ၊ ကယ်ꩻလဲဉ်းကယိုကွေး"မဲ့လောဝ်းပါ ဗွေႏသျင်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻနော။ ဗွေႏသျင်ႏတဲ့စွုန်း၊ ပါꩻမူႏနဝ်ꩻတဲ့စွုန်း၊ ဝင်ꩻလောဝ်းနယ် လူꩻကဒေါ့ꩻငေါဝ်းနဝ်ꩻယင်၊ တကာႏအမျာꩻ တောင်ꩻပြန်ႏပငါပရာꩻယင်တဲင် သျင်ႏသာနုရိုꩻ "ထွက်တဝ်းဒွုမ်-တဲ့"၊ "သာႏဓု"ပငါပရာꩻ။ ဗွေႏသျင်ႏသာနုနဝ်ꩻ ဗုဲင်စင်ꩻ၊ ထွာမဟာဓမ္မကထိက သက်တောႏထိုဆွာꩻ အုံဗာႏစွဉ်ႏ တရျာꩻနီဆီနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိ၊ အဋ္ဌကာထာ၊ သာနုသုတ်)
သဘာပတိငဝ်းဗွောင်
"နေင်ႏ ၁၃၆၈-ဗာႏ၊ ဗဟိုႏသံႏဃာႏ ထောင်ထွားရေꩻတရာꩻ သဘာပတိဩဝါဒ (ငဝ်းဗွောင်)" ကကျွꩻလွဉ်ဒါႏ ဗွေႏသံႏဃာႏတွမ်ႏ တကာႏမူႏခိုသီးဖုံႏဟွေး -
ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻစွစ်ꩻလီတာႏ ဗဟိုႏသံႏဃာႏ ထောင်ထွားရေꩻအစွိုꩻယိုနဝ်ꩻ ကွပ်ပွိုးထီႏငါႏ ဗွေႏသံႏဃာႏတွမ်ႏ တကာႏမူႏသီးအကျိုꩻနဝ်ꩻမꩻ အွဉ်ႏကုဲင်စွဉ်ႏကျောင်ꩻ၊ အွဉ်ႏကုဲင်စွဉ်ႏထာꩻမာꩻ၊ တန်ꩻတဝ်းတဲ့ ရိမ်အခိန်ႏ အွဉ်ႏအတန်ꩻတန်ꩻ အဝ်ႏတဖဲ့ꩻတွမ်ႏတဖဲ့ꩻ ကျွꩻလွဉ်တဲင် ဟော်ꩻဖေႏတရာꩻ၊ လွဉ်ဗွောင်ဖေႏတန်ပေႏမဲ့နား၊ လွဉ်ဖေႏဖြားဆား ထာꩻသေတရာꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ဟဝ်သꩻရေꩻငါႏ မရေႏမရာႏသွူ။
ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻစွစ်ꩻလီတာႏ ဗဟိုႏသံႏဃာႏ ထောင်ထွားရေꩻ ပုဂ္ဂိုလ်ႏကအီႏဟော်ꩻလွေꩻ တရာꩻသား နီဗွေႏသီးတဲ့ နေးတွမ်ႏမေတ္တာႏ ကရုဏာႏတရာꩻတဲင် ဟော်ꩻရုဲင်းရုဲင်း၊ ခြုဲင်းစွုမ်ႏစွုမ်ႏဖေႏသွော့ ဗွေႏသံႏဃာႏသီးအတာႏ တကာႏမူႏခိုသီးအတွက် ကတိုꩻတက်အီအမျိုꩻ အကျိုꩻကရအဝ်ႏ အစားဖုံႏနဝ်ꩻ တဲးဝါးဟော်ꩻပျꩻ သွဉ်သင်ဆုံꩻမꩻဖေႏသွော့။
နီတကာႏမူႏခိုသီးတဲ့ ဗွေႏသံႏဃာႏသီး ကဟော်ꩻတရာꩻတွင်ꩻနဝ်ꩻ အုံယေန်ယေန်၊ အဝ်ႏတေ့ꩻတေ့ꩻသွော့၊ တန်တန်ပေႏပေႏ ရိုႏရိုႏသေႏသေႏနာႏလွသွော့ ပငါပရာꩻ။
ကဟော်ꩻသားတဲ့ ချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏ၊ ကနာႏသားတဲ့ ရောင်းရောင်းရျူႏရျူႏ၊ ဖေႏဖေႏထူႏထူႏ၊ လွောင်ႏလွောင်ႏဗူႏဗူႏ ယံကထွာသွော့အကျောင်ꩻ-ဆုတောင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻထွူတဲင် ဩဝါဒ ငဝ်းဗွောင်ယိုနဝ်ꩻ အွဉ်ႏသဝ်ꩻဒွိုန်းက တခွိုင်းယိုကွိုနဲး တဖုံႏတဖင်ႏ တင်ႏကနန်ႏတဉ်ဟွေး။
သဘာပတိ ဩဝါဒ (ငဝ်းပေ့ꩻ)
ဟန်လိဉ်းဝေင်ꩻစခါ
ဟန်လိဉ်းဝေင်ꩻစခါ (မန်း: ဟန်လင်းရှေးဟောင်းမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Hanlin) ပျူဝေင်ꩻတန်စခါဟန်လိဉ်း နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ သကုဲင်းတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်နဝ် သွေဗိုခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဝွဲ့လဲတ်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻစခါတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဟန်လိဉ်းထျꩻ ဒေႏသကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၆၄၀၀ ဖြာꩻသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻသွေဗိုဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ် (၉)မဲင်ႏရပ်ကိုသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ မန်ႏတလေꩻ–မစ်စီးနား ရထာꩻတဖူꩻလောင်း ဒုံမုဆိုꩻဘူတာဖဲ့ꩻကွဉ်ႏ (၅)မဲင်ႏရပ်ကိုတဲင် အဝ်ႏဆွိုက်ခါꩻတောမ်ႏ ကာꩻတဖူꩻသွူ။ ဝေင်ꩻစခါဟန်လိဉ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဒုံဟန်လိဉ်းတန်ယိုခါ ဖဲ့ꩻထင်ꩻ (၂)ဖာလုံရပ်ကိုသွူ။
ကျုံး(ထီရောင်ꩻ လိုꩻကခူႏကမာꩻနေး) တောမ်ႏ ဝေင်ꩻတဖွောင်ꩻအွတ်ꩻ ကအဝ်ႏခူခါꩻဒါႏ ဝေင်ꩻစခါဟန်လိဉ်းယိုနဝ်ꩻ အွိုးကရီးခါ တခေတ်တစိုးကို လွိုးရထွန်ꩻကာꩻ လွိုင်ႏကွုန်ꩻဖြိုတန်ငါႏ ဝေင်ႏတန်တဝေင်ꩻဒျာႏကရိုꩻ ထွာဗော့ꩻ ဝေင်ꩻတဖွောင်ꩻအွတ်ꩻရွီးဖုံႏလဲ့ တင်ႏသျာꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻတဖွောင်ꩻ အနားဆွာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏ(၂)မဲင်ႏတဲင် အနားဒွောင်ႏ တွို့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏ(၂)မဲင်ႏလွိုသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ သက်တန်ꩻထွိုင်ႏည အခိန်ႏထွိုင်ႏဆွာꩻထိုꩻနဝ်ꩻ တဖွောင်ꩻအွတ်ꩻရွီးတဲ့ ယိုခါ အဝ်ႏကုဲင်ဒျာႏ ထာꩻပူႏတမိုႏမိုႏပုင်ႏတဲင် ကျုံးနဝ်ꩻလဲ့ ထီဆေ့ꩻသဲင်ꩻ ရောင်ꩻလဲ့ ထိုꩻမားသဲင်ꩻလဲဉ်းနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻတဖွောင်ꩻအွတ်ꩻရွီးအကိုဖဲ့ꩻ အထာႏဝဗဟိုႏ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ကအဝ်ႏဟဲ့ꩻလွ့ဒါႏ ဟော်နန်ꩻတောႏကုင်ꩻ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဟော်နန်ꩻတောႏခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻတဲ့ ယိုခါ အဝ်ႏကုဲင်ဒျာႏ အွတ်ꩻပြုဲင်ပြုံႏ ထာꩻပူႏပုင်ႏလွုမ်ꩻသွူ။ လစ်ꩻစဲင်ႏပုင်ႏကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဖွောင်ꩻအွတ်ꩻရွီးအကိုဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ အနားဒွောင်ႏအဝ်ႏ (၁၄၀၀)ပေ သွူ။
သမဲင်ꩻစခါဖုံႏကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻဟန်လိဉ်းယို မဟာသမ္မတခွန်စိုး ပိုခို ကရပေါမင်ꩻသာꩻ တယ်ႏထောင်ႏခါꩻဒျာႏ တောမ်ႏအမိဉ်ꩻ ဟံႏသာႏဝတီႏ အကျောင်ꩻ၊ တွိုႏခွန်ဆက် အဖြာꩻ ၇၉၉ ဖြာꩻကိုနဝ်ꩻ ပျူခွန်ဟော်ခံꩻ ဗန္ဓဝ အိုပ်စိုꩻလွေꩻအကျောင်ꩻ အဝ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ သမဲင်ꩻစခါကို ဝေင်ꩻယိုအမိဉ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဖန်လွ့ ကကုသန်ႏဖရာꩻစိုးနဝ်ꩻ ပစ္ဆိမနာဂရ၊ ကဿပဖရာꩻစိုးနဝ်ꩻ ကာမဝတီႏ၊ ဖရာꩻဂေါတမစိုးနဝ်ꩻ ဟလ္လမခေါက် အကျောင်ꩻ အဝ်ႏအွဉ်ႏနယ်ခါꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ ထွိုင်ႏထောင်ထွားလွေꩻ ကအဝ်ႏကုဲင်ဒါႏ ယေန်ႏငဲးရေꩻ အင်္ဂါႏတခြိုꩻစခါဖုံႏ အထောက်ထားပုင်ႏနဝ်ꩻ ဟန်လိဉ်းယို တောမ်ႏပျူယေန်ႏငဲးရေꩻ ကထွန်ꩻကာꩻဒါႏ သရေႏခေတ္တရာႏ တောမ်ႏ ဗိဿနိုး ဝေင်ꩻစခါဖုံႏနဝ်ꩻ တယ်ႏထောင်ႏခါꩻ လွိုးတကွာႏငါႏတဝ်းဝင်ꩻအကျောင်ꩻ ပညာႏသျင်ႏသီး အဝ်ႏယွုမ်းအံႏ ထင်းလွေꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻစခါဟန်လိဉ်းနဝ်ꩻ ခုံꩻငွါ(တခါꩻ)တန် အဝ်ႏ(၂၄)ငွါ ရိုꩻကီလဲ့ ယိုခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်ဒျာႏ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏဖဲ့ꩻ ငပိအိုးခုံꩻငွါ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻဖဲ့ꩻ ပျားစီးတောက်ခုံꩻငွါ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻ တော်ခုံꩻငွါ၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻ တကန်တာခုံꩻငွါ ဖုံႏလွုမ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻစခါအကိုဖဲ့ꩻလဲ့ လမ်းပါႏအနမ်းခြုံစခါဖုံႏ တောမ်ႏ အွတ်ꩻပွုန်ႏထာꩻပူႏတန်ဖုံႏ တထီႏလꩻဒုမ်သွူ။ ဟန်လိဉ်းဝေင်ꩻစခါဖဲ့ꩻနဝ် ဒုံဟန်လိဉ်းတန် အသောင်အရင်ꩻနဝ်ꩻ ဖရာꩻစခါဖုံႏ အဝ်ႏနေကနဝ်ꩻသွူ။ အမတ်တန် သမန္တဘဒ္ဒရာ ကတယ်ႏလူႏခါꩻဒါႏ သွေပန်းတော(ရွှေပန်းနှော/ ရွှေပန်းတော)ဖရာꩻကို ကတဲမ်းခါꩻဒါႏ လိတ်လုံးအလꩻ ဝေင်ꩻဟန်လိဉ်းယို ပဂံႏစိုးနဝ်ꩻ အိုပ်ချုတ်လွေꩻနေး ဝေင်ꩻအကယ်ႏတန်(မြို့စားကြီး) နဝ်ꩻသွူ။
ကလဲဉ်းရီးဒါႏ ပဂံႏစိုး ယေန်ႏငဲးရေꩻ အထောက်အထားဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထီႏမော့ꩻလွေꩻ ပျူလိတ်လုံးဖုံႏ၊ ပျူတင်ႏဂါꩻရွဉ်ယာႏ(ဒင်္ဂါး)ဖုံႏ တောမ်ႏ ဆွတ်ꩻဖွိုင်ꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ ၁၉၀၄ ဗာႏနဝ်ꩻ မော့ꩻလွေꩻ လိတ်လုံးတဗာႏ ဝေင်ꩻအွတ်ꩻရွီးအထန်ႏဖဲ့ꩻ အခဝ်ကွဉ်ႏနဝ်ထျꩻသွူ။ လိတ်ပါနီရဲဉ်ႏ၊ လိတ်လုံးယို လိတ်ဖြုံႏနဝ်ꩻ အဗွိုန်ပီနုဲင်း သရေႏခေတ္တရာႏကို ကထီႏမော့ꩻခါꩻဒါႏ ဆွတ်ꩻဖွိုင်ꩻလုံးလောင်း ကတဲမ်းခါꩻဒါႏ ပျူလိတ်တောမ်ႏ အက္ခရာႏပုင်ႏပွိုင် ထွူတကာႏတဝ်း လိတ်တရဲဉ်ႏစီႏ ဆꩻလ့ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏတဲမ်းသော့ꩻပါ ဗြိဟ္မီအက္ခရာႏ ဆေ့ꩻဆေ့ꩻသွူ။ လိတ်လုံးယိုနဝ်ꩻ ခြုဲင်းပြောင်ꩻလွေꩻထွူဒျာႏ ပဂံႏပျတွိုက်ကို တယ်ႏကမော့ꩻစနေင်ႏကာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဒုတိယ ပျူလိတ်လုံးတဗီႏနဝ်ꩻ မော့ꩻလွေꩻဒျာႏ ၁၉၂၉ ဗာႏ ပထမလိတ်လုံး ကမော့ꩻခါꩻဒါႏခင်ႏလမ်း ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻဖဲ့ꩻကိုသွူ။ လိတ်လုံးယိုနဝ်ꩻ လိတ်ပါသွစ်ꩻရဲဉ်ႏ အခဝ်ကီနဝ်ꩻ အဝ်ႏမုဲင်သော့ꩻခါꩻပါ လာခဝ်အမုဲင်လက္ခဏာႏသွူ။ လိတ်လုံးယို အဓိပ္ပာယ်ႏနဝ်ꩻ အစဲင်းတဗာႏ တဖောႏထန်ႏနွောင်ꩻလို့တဝ်းဒွိုန်းလဲ့ အကျမ်ꩻအနေႏ တဲမ်းခါꩻဒျာႏ မဟာႏဒေႏဝီႏတဖြာꩻ အကျောင်ꩻခရာႏ နဝ်ꩻသွူ။
တတိယလိတ်လုံးတဗီႏနဝ်ꩻ အထိုအဝ်ႏလစ်ꩻပေ၊ အလုဲင်းအနားဆွာꩻအဝ်ႏ လစ်ꩻပေခွဲꩻတဲင် အခဝ်ကီတောမ်ႏ အခဝ်လ့နဝ်ꩻ အဝ်ႏတဲမ်းထွို့ꩻသော့ꩻခါꩻ ပအီႏကဝ်ႏလုဲင်ꩻရုက်(ရုပ်ကြွ)တဲင် အထာႏဝကိုနဝ်ꩻ တဲမ်းခါꩻ ပျူလိတ်ဖုံႏသွူ။ လိတ်လုံးယိုတဗာႏနဝ်ꩻ အကုဲင်အထို့အပြုဲင်အာငါႏလဲဉ်းတဲင် မော့ꩻကီတခဝ် အထို့တကွို့ꩻနဝ်ꩻ ထိုꩻမားထိုꩻလဲဉ်း သွူတကာႏတဝ်း လိတ်ဖြုံႏဖုံႏလဲ့ တမိုꩻမွေးလဲဉ်းထာꩻတဲင် ဟော်ꩻထွားလဲင်ꩻသူႏသေနေးဒုမ်သွူ။ ရုက်ထုအခဝ်ကီနဝ်ꩻ ဗွိုန်နုဲင်း ဗောဓိသတ်ပုင်ႏသွူ။ အခဝ်လ့နဝ်ꩻ လိုꩻရုက်ထုရဲဉ်ႏအဝ်ႏဝုဲင်ႏဖရာꩻပုင်ႏ၊ ရုက်ထု ယဟန်ႏလဲ့ အဝ်ႏကုဲင်ဒျာႏခင်ႏပေႏ၊ ယဟန်ႏတဲ့ အဝ်ႏကုဲင်ဒျာႏ နမ်းတကွို့ꩻပေႏ ဖုံႏသွူ။ လိုꩻရုက်ထုဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဆွအဝ်ႏဟွဲးပါတောမ်ႏ ပတီꩻငွဉ်ꩻဟွဲး တောမ်ႏ နားတောင်ႏဖုံႏသွူ။ ထောက်ထွားသွူဝွေꩻကတဲမ်းခါꩻဒါႏ လိတ်ဖြုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပျူလိတ်တဲင် လိုꩻရုက်ထုဖုံႏလဲ့ လွိုးရတဲမ်းထွို့ꩻခါꩻဒျာႏ ပျူလိုꩻမျိုꩻရုက်ထုပုင်ႏအကျောင်ꩻ အဝ်ႏယူႏထင်းလွ့နဝ်ꩻသွူ။ လိတ်လုံးယိုတဗီႏတောမ်ႏ ဒုတိယလိတ်လုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏထိန်ꩻသိမ်ꩻအွဉ်ႏဟဝ်ခါꩻ ဟန်လိဉ်း လိတ်လုံးယုင်ႏကိုသွူ။
ဟန်လိဉ်းဝေင်ꩻကိုတောမ်ႏ အသောင်ရင်ꩻထျꩻနဝ်ꩻ ထုဲင်ꩻသွို့ꩻခြံကျာꩻ အဝ်ႏမော့ꩻခွိုꩻလွ့ ပျူတင်ႏဂါꩻဖုံႏသွူ။ ကဲဉ်းအာနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ တယ်ႏတမတ် ဗꩻပျားဗီႏ(ကျပ်ပြား) ပမာႏဏ တင်ႏဂါꩻဖုံႏတဲင် တောမ်ႏသရေႏခေတ္တရာႏ ကကွာႏဒါႏဝင်ꩻအချက်နဝ်ꩻ တင်ႏဂါꩻတဖဲ့ꩻယို ဘဒ္ဒပီဌပုင်ႏခြောင်ꩻနဝ်ꩻ တက်နေဝန်းသဏ္ဌာန် ပါသော့ꩻထိုꩻ ဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ယင်းတဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ နျꩻဒပ်ꩻခါꩻ သီရိဝစ္ဆပုင်ႏတဲင် ပေါင်းသေန်ႏ သရေႏခေတ္တရာႏတင်ႏဂါႏ လွိုႏလွိုႏလဲ့ အရံႏအမုဲင်လက္ခဏာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွိုန်တဝ်းနဝ်ꩻသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ ဟန်လိဉ်းတင်ႏဂါႏပုင်ႏ ရွဉ်ယာႏဗီႏဖုံႏလဲ့ ယလဲင်ႏလဲင်ႏ အဝ်ႏထီႏမော့ꩻ သရေႏခေတ္တရာႏကိုသွူ။ နုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ ဗွိုန်နုဲင်းသရေႏခေတ္တရာႏတင်ႏဂါႏပုင်ႏလဲ့ ဟန်လိဉ်းကို ယလဲင်ႏလဲင်ႏ အဝ်ႏမော့ꩻနေနေသွူ။ ပတီႏဟံႏဖုံႏတောမ်ႏ အရောင်ႏစွုမ်ႏ ပတီႏလုံးဖုံႏယို မော့ꩻဒျာႏ လို့ꩻခါꩻနေးဟံႏကို နုဲင်းသရေႏခေတ္တရာႏတောမ်ႏ ဗိဿနိုး ဝေင်ꩻစခါကိုနေနေသွူ။ ဖွိုင်ꩻဟံႏဝန်ႏဟံႏလောင်း ကနျꩻခါꩻဒါႏ အလုဲင်ꩻဖုံႏအပုင်ႏလဲ့ အဝ်ႏဗွိုန်ဒျာႏ ဗိဿနိုး ဝေင်ꩻစခါကို ကမော့ꩻခါꩻဒါႏ ဖွိုင်ꩻဝန်ႏပုင်ႏစံႏဖုံႏနေနေသွူ။
မိဉ်ႏထွားနုဲင်း အချက်လျက်ကီယိုဖုံႏအလꩻနဝ်ꩻ ဟန်လိဉ်း ဝေင်ꩻစခါဝေင်ꩻယယိုလဲ့ ကရီးခါနဝ်ꩻ လွိုးပျူယေန်ႏငဲးရေꩻ ကထွန်ꩻကာꩻထင်ႏသျာႏဒါႏ ဒေႏသတဖြုံႏဒျာႏ တကာႏတဝ်း တောမ်ႏသရေႏခေတ္တရာႏ၊ ဗိဿနိုးဖုံႏလဲ့ ခေတ်ပြုဲင်ႏတစိုးချင်ႏတရိုꩻတဝ်း၊ အစိုးချာငါ လွိုးတကွာႏငါႏတဝ်းဝင်ꩻ ကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏယူႏထင်းလွေꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခယ်ႏရာႏဇာႏဝင်ႏမတ်တန်ꩻကို ကယီးနယ်ခါꩻဒါႏ ပျူခမ်းဝေင်ꩻတန်ယို ဝေင်ꩻဟန်လိဉ်း မွေးနဲ့မွေးတဝ်းနဲ့ ကရိုꩻနဝ်ꩻ ဖေႏကသေစဲင်ႏ ယံဖြေႏသျင်ႏနွောင်ꩻ အသျက်ပျသနာႏဖုံႏတာႏ အဝ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻထဲင်းဗာႏက စဲင်းစဲ့သေႏချာႏ သုသေသနထာꩻမာꩻဖုံႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:သကုဲင်းတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ ကဏ္ဍ:မျန်မာခမ်းထီကို ဝေင်ꩻစခါဖုံႏ
သဘာဂ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ
ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလာန်ႏ
"ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလာန်ႏဝတ္ထု" ၁၃၇။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်- ပါꩻမုဲင်ꩻရိုꩻတဝ်း လိုꩻအပဲစ်အဲက်ထဝ်းအလောင်း လိုꩻပဲစ်မာႏဒါႏတဝ်း ဝင်ꩻအလောင်းနဝ်ꩻ တွမ်ႏနမ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊ တွမ်ႏငေါဝ်းလဲ့သင် ပဲစ်မာႏဗာႏ၊ ကပဲစ်မာႏဗာႏပါꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အပဲစ်အီႏခံႏ-တံႏအမျိုꩻတဆီအကို တံႏတဗာႏဗာႏယို မွိုင်ကြွိုင်ယိုခါ အီႏခံႏဗာႏချာစွဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
၁၃၈။ ကတူႏဆာငါႏ ဝွေႏဒနာႏအတဝ်စား တရိုꩻတဝ်း၊ ကလꩻထွူတခြိုꩻ သွုမ်ꩻခြေင်ထိုꩻတရိုꩻတဝ်း၊ စူခင်ႏထို့ဒါႏ အင်္ဂါႏကုဲင်ထိုꩻတရိုꩻတဝ်း၊ ရောႏဂါႏတန်ဗွို့ꩻ သီတကွို့ꩻသီတခေါဝ်ထာꩻဆာတောဝ်တရိုꩻတောဝ်း၊ ရူꩻရာꩻလော်လယ် ကွင်ကွယ်ဗားဗီး တရိုꩻတဝ်း တွိုႏဗာႏစွဉ်ႏ ဘဝနုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
၁၃၉။ မော့ꩻဗာႏခွန်တံႏ၊ ခံႏဗာႏသွုမ်ꩻခြေင်ထိုꩻ တရိုꩻတဝ်း၊ ခံႏဗာႏတဲးဝါး ဝင်ꩻယားတရေႏ တရိုꩻတဝ်း၊ ပိုလီꩻတင်ꩻလုဲင် ပြင်ꩻကုဲင်ပꩻလီ သီထိုꩻတရိုꩻတဝ်း ရွဉ်ခံꩻတခြိုꩻ သွုမ်ꩻထိုꩻကုဲင်အာ တရိုꩻတဝ်း တွိုႏဗာႏစွဉ်ႏ ဘဝနုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
၁၄၀။ တရာꩻဂါႏထာႏ ပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်- နောဝ်ꩻလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ကပဲစ်မာႏဒါႏဝင်ꩻသား အလမ်းအပါႏဖုံႏနဝ်ꩻ တျာႏဆေႏ-မေႏခိုးထိုꩻဒါႏ၊ အလျားတစွိုးစွိုး အဝ်ႏလွိုႏလွိုႏ ခိုးထိုꩻဒါႏ၊ အဲဉ်ထဝ်းပညာႏ ကပဲစ်မာႏဒါႏဝင်ꩻ ပါꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ခန္ဓာႏကုဲင်လီ မဉ်ႏသီထွူနဝ်ꩻ အီႏတွိုႏဆုဲင်ꩻထွာ ငါးရုဲင်ꩻခြာသူꩻသွူ။
ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ "ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလာန်ႏ"ဝတ္ထုယိုတဲင် "လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻသတိꩻနုဲင်းယို"
၁။ ပေါႏမာꩻကုသိုလ်ႏနောဝ်ꩻ တွိုႏထင်ႏဗာႏလူꩻခမ်း၊ ပေါႏမာꩻအကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ လင်ꩻထဲ့ဗာႏငါးရုဲင်ꩻ-
၂။ ဝင်ꩻကကေႏညိုႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ပူႏဇောႏသက္ကာရ၊ လာဘ်လာဘလွိုင်ႏအာ-
ဝေင်ꩻနယ်ႏနတ်မောက်
ဝေင်ꩻနယ်ႏနတ်မောက် (မန်း: နတ်မောက်မြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Taungdwingyi Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မကွေးခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏဝေင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻနတ်မောက်ကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏနတ်မောက်ကိုနဝ်ꩻ ရပ်ကွက်ဝေင်ꩻကိုအဝ်ႏ ၇ ကွက်၊ အွိုင်ႏအဝ်ႏ ၇၃ အွိုင်ႏ၊ ဒုံအဝ်ႏ ၂၃၇ ဒုံသွူ။
ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလာန်ႏ
၄။ ပေါႏမာꩻသီသွူဝင်ꩻနဝ်ꩻ ကမာꩻသီသားတဲ့ သီဗာႏ၊ မော့ꩻဗာႏထာꩻဒုက္ခ၊ နေင်ႏပေါင်ꩻညတန်-
ဝေင်ꩻနယ်ႏနတ်မောက်
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလာန်ႏ
၅။ လိုꩻမူႏရက်မွိုးဖါ-ရက်ဖူဖီနောဝ်ꩻ လိုꩻမူႏလိန်ႏမာႏ၊ ပေါႏရက်တဝ်းမွိုးဖါ ပေါႏလွꩻထီႏဖီနဝ်ꩻ လိုꩻမူႏကုဲင်၊ လိုꩻမူႏဗော့ꩻဗဲ့၊ လိုꩻမူစောက်ခဲ့က်၊ လိုꩻမူႏသောက်သဲ့က် ကဲဉ်းအာအာ-
၆။ လိုႏရက်စွူစွူဒျာႏ မွိုးဖါ၊ မွိုးဖါနဝ်ꩻ ထုမ်ႏတသာသာထဲင်းတလꩻတဝ်း-
၇။ လိုႏယွုမ်းတငါတငီတဝ်း မာငေါဝ်း၊ မာနဝ်ꩻ ထုမ်ႏတသာသာဖျင်လꩻဒျာႏ-
၈။ မောဂ္ဂလန်ႏအလောင်ꩻ သူႏတောႏကောင်ꩻတဖြာꩻ ယွုမ်းမာႏမာငေါဝ်း လွစ်တဝ်းငါးရုဲင်ꩻ၊ ဝွဋ်ဆုဲင်ꩻကံႏစော့ꩻ မော့ꩻဗာႏနေကဒုက္ခ သံႏဝွေႏဂ လꩻခရာႏတန်-
စန္ဒကုမာရဇာတ်တောႏ
‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍နီဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ အဝ်ႏအုံသတင်ꩻသွုံꩻ ရာႏဇဂျိုဟ်ႏခမ်း၊ ဝေဠုဝွန်ႏကျောင်ꩻတောႏထျꩻ၊ ဂိဇ္ဈကုဋ်ကောင်လောင်းတွင်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ ဒေႏဝဒတ်တဲင် ဟော်ꩻနယ်ဗာႏ “စန္ဒကုမာရဇာတ်တောႏ”ယိုသွူ။
အွိုးစခါ ပပ္ဖဝတီႏခမ်းကိုနဝ်ꩻ ဝသဝတီႏခွန်ဟော်ꩻခံꩻ ပိုခိုအဝ်ႏအုပ်စိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခွန်ဟော်ခံꩻနဝ်ꩻတပါꩻနဝ်ꩻ စန္ဒကုမာရကရိုꩻဒါႏ ပိုခိုမင်ꩻသာꩻအဝ်ႏတဖြာꩻ၊ မင်ꩻသာꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏထွာ ခွန်နမ်းစွောင်ႏ(အိမ်ရှေ့မင်း)အရာႏနဝ်ꩻသွူ။ ခွန်တန်နဝ်ꩻခင်ႏထျꩻနဝ်ꩻ ခဏ္ဍဟာလကရိုꩻဒါႏ အမတ်တန်တဖြာꩻအဝ်ႏတဲင် အမတ်တန်ခဏ္ဍဟာလနဝ်ꩻ မိဉ်ႏဆွုံꩻဖျတ်တရာꩻလဲ့ တမုဲင်ꩻရွဉ်အာအွဉ်ႏတမုဲင်ꩻနွောင်ꩻ၊ တမုဲင်ꩻရွဉ်ဆေ့ꩻလဲ့ အွဉ်ႏပါꩻမုဲင်ꩻအသွုမ်ꩻ စတဲင် အံႏနေးတွမ်ႏ ရွဉ်လာဘ်ꩻရွဉ်မွဉ်တွော့ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်သေႏသေႏတရာꩻနဝ်ꩻသွူ။
တွိုႏတနီꩻတဲင် ခဏ္ဍဟာလအမတ်တန် အံႏနေးရွဉ်လာဘ်ရွဉ်မွဉ်တွော့ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်ဖေႏဝင်ꩻတရာꩻတဲင် ပါꩻလိုꩻခြေားအမုꩻသားနဝ်ꩻ အမုꩻသွုမ်ꩻထိုꩻခန်းဒျာႏသွူ။ ပါꩻဆင်ꩻရယ်ꩻသာꩻနဝ်ꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ ကွပ်ပွိုး ခဏ္ဍဟာလအမတ်တန်ဆွုံꩻဖျတ်ဖေႏတရာꩻ တရျားတဝ်းငါႏတဲင် ဝွေꩻတကေႏနပ်လ့ꩻတဝ်းတွော့ꩻ ဝွေꩻလွေꩻတွိုင်ႏလုဲင်ႏစွဉ်ႏ စန္ဒကုမာရမင်ꩻသာꩻထျꩻသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတွော့ꩻ စန္ဒကုမာရမင်ꩻသာꩻလဲ့ ဟဲ့ꩻစွုံႏလို့ အမုꩻသဲႏသားတွမ်ႏ အမုꩻခံႏသား ဝင်ꩻနီတဲင် ဆွုံꩻဖျတ်လွေꩻဖေႏမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏတရျားရျားဖေႏခန်းတရာꩻသွူ။ တယ်ႏနဝ်ꩻမာꩻငါ လိုꩻအမျာꩻသီးဖုံႏနဝ်ꩻ ကေႏညိုႏရောင်လွ စန္ဒကုမာရမင်ꩻသာꩻတွော့ꩻ အမတ်အံႏလာဘ်ခဏ္ဍဟာလနဝ်ꩻ ခမ်းသားထီသားဖုံႏ လွꩻထီးဗွိုႏစန်းရောင်စွဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
ခန္ဒဟာလအမတ်တန်တဲ့ ကွပ်ပွိုးမင်ꩻသာꩻတွော့ꩻ ဝွေꩻတရေႏလင်ꩻ သတင်ꩻကုဲင်အီဗာႏ ရေႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် သ့ꩻလျားတေ့ꩻခန်း စန္ဒကုမာရမင်ꩻသာꩻသွူ။