cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကယ်လသီယမ်
ထွန်ထီစွူကို မဉ်ႏအွောန်ႏစွꩻ ကာဗွန် ဒုဲင်အောက်သုဲက် ဓာတ်လူးနောဝ်ꩻ ကယ်လသီယမ် ကာဗွန်နိတ် အနျဗွာဖုံႏ ထဲ့လင်ꩻအုံအကင်။ နောဝ်ꩻမꩻ ထွန်ထီစွူယို အဗွာထိုꩻနုဲင်း နဲန်းထီ။ ကအုံတဲင်လင်ꩻဒါႏ ထွန်ထီစွူဗွာယို မဉ်ႏစဲစ်တွမ်ႏဒွေါန်ႏထွူ မဉ်ႏအွောန်ႏသဲင်ထိုꩻနောဝ်ꩻ လꩻ ကယ်လသီယမ် ကာဗွန်နိတ် အဖွန်ႏဖုံႏ။ ထာꩻဖွန်ႏနောဝ်ꩻစားဖုံႏနောဝ်ꩻ အရသာႏအဲန်တောဝ်း၊ အခြီဒါႏတောဝ်း ထီကို။ ကွဲႏတွော့ꩻ မဉ်ႏသော့ꩻ ကာဗွန် ဒုဲင်အောက်သုဲက် ကအောဝ်ႏခြီထီကိုနောဝ်ꩻ ဝွေꩻကယ်ႏ ခြီထိုꩻနုဲင်းနုဲင်း။ ကယ်လသီယမ် ကာဗွန်နိတ်ယို မာꩻအီဒါႏ အာအေားတန်။ လုံးသစဉ်(မန်း-စကျင်ကျောက်)ယို မာꩻအီအာ လုံးတပျာႏ၊ လုံးယောင်ꩻတဲ့ꩻ၊ ထာꩻခြိုင်းတျာႏစပ်ꩻတောဝ်း တွမ်ႏယင်း ထာꩻခြိုꩻခြိုင်းလမ်းဖုံႏ။ လုံးထွန် (မန်း- ထုံးကျောက်)ယိုကဲႏ အောဝ်ႏပါသော့ꩻ ကာဗွန်နိတ်ကို။ လုံးထွန်ယို ဖို့ꩻအီဝင်ꩻ ထွန်ဖုံႏ၊ မာꩻအီ အင်္ကတေ ထာꩻအဲန်ခြꩻဖုံႏ၊ ကယ်လသီယမ် ကာဘိုက်ဖုံႏ၊ ဒွိုႏခြီ ပသီႏ ထာꩻမာꩻကိုဖုံႏသွူ။ ဟမ်ႏဗွာ (မန်း- မြေဖြူ)ယိုကဲႏ ထွာ ကာဗွန်နိတ်နေနေသွူ။
ထူႏတောမ်
ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ
ဝေင်ꩻဂွ
ဝေင်ꩻဂွ (အဲင်းကလေတ်: Gwa) (မန်း: ဂွမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်တွို့ꩻသွတ်ꩻ ဗဉ်းကလားပင်ႏလယ်ႏအောႏထျ့ꩻ ရခဲင်ႏခမ်းနယ်ႏ၊ တန်တွဲခရဲင်ႏ အခဝ်နဝ် ဝေင်ꩻနယ်ႏဂွကို ကအဝ်ႏဒါႏ ပင်ႏလယ်ႏထျ့ꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၇,၄၂၂ ဖြာꩻ ရပ်သွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရခဲင်ႏခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမျဝတီႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမျဝတီႏ (အိန်းကလေတ်: Myawady Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏ၊ မျဝတီႏခရဲင်ႏကိုနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻမျဝတီႏ ကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏမျဝတီႏကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻမျဝတီႏ၊ ဝေင်ꩻသုဂလိ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻဝေါလေဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
သီႏလအဝ်ႏနဝ်ꩻခွန်ဆွမ်ꩻတဝ်း
"ရာဇာသုတ် (ပေါႏသီႏလအဝ်ႏနဝ်ꩻ ခွန်ဆွမ်ꩻတောဝ်း)" "ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၁။ အယံ ပုရိသော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော- 'ပါꩻယိုနဝ်ꩻ မာꩻသီတဝ်းဝင်ꩻသက်'ကွပ်မာꩻသီတဝ်း ဝင်ꩻသက်တဲင် ခွန်ဆွမ်ꩻ၊ ခွန်မာꩻသီ၊ ခွန်ဝါးထန်ႏခမ်းနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဟွုန်ဖိုနေဟောင်း"။ "ဟွူန်ဖိုတဝ်း ဗွေႏဩ" "မွေးသွူ၊ မာꩻသီဝင်ꩻသက်"တွော့ꩻ ခွန်ဆွမ်ꩻ၊ မာꩻသီ၊ ဝါးထန်ႏခမ်း-နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဟွုန်ဖိုနေဟောင်း"။ "ဟွုန်ဖို-ဗွေႏဩ" ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ- ဆွမ်ꩻလိုꩻမွေးတဝ်း၊ 'ဆွမ်ꩻဒျာႏအကုသိုလ်ႏ-အထာꩻမာꩻ မာꩻသီ'နဝ်ꩻဒျာႏသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၂။ အယံ ပုရိသော အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော- 'ပါꩻယိုနဝ်ꩻ တခွန်ꩻတဝ်းဝင်ꩻတခြိုꩻ'၊ ပွိုးတခွန်ꩻတဝ်း ဝင်ꩻတခြိုꩻတဲင် ခွန်ဆွမ်ꩻ၊ ခွန်မာꩻသီ၊ ခွန်ဝါးထန်ႏထိုꩻခမ်း-နုဲင်းနဝ်ꩻ ဟွုန်ဖိုနေဟောင်း"။ "ဟွူန်ဖိုတောဝ်း ဗွေႏဩ" "တခွန်ꩻဝင်ꩻတခြိုꩻ"တွော့ꩻ ခွန်ဆွမ်ꩻ၊ မာꩻသီ၊ ဝါးထန်ႏခမ်း-နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဟွူန်ဖိုနေဟောင်း" "ဟွူန်ဖိုဗွေႏဩ" ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ- ခွန်ဆွမ်ꩻလိုꩻမွေးတဝ်း၊ 'ဆွမ်ꩻဒျာႏ-အထာꩻမာꩻ တခွန်ꩻ'နဝ်ꩻဒျာႏသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၃။ အယံ ပုရိသော ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော- 'ပါꩻယိုနဝ်ꩻ ပဲ့စ်မာႏတဝ်း ဝင်ꩻပိုမာ'တဲင် ခွန်ဆွမ်ꩻ၊ ခွန်မာꩻသီ၊ ခွန်ဝါးထန်ႏခမ်း-နုဲင်းနောဝ်ꩻနောဝ်ꩻ ဟွူန်ဖိုနေဟောင်း" "ဟွူန်ဖိုတောဝ်း ဗွေႏဩ" "မွေးသွူ၊ ပဲ့စ်မာႏဝင်ꩻပိုမာ"တွော့ꩻ ခွန်ဆွမ်ꩻ၊ မာꩻသီ၊ ဝါးထန်ႏခမ်း-နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဟွူန်ဖိုနေဟောင်း" "ဟွုန်ဖိုဗွေႏဩ" ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ- ခွန်ဆွမ်ꩻလိုꩻမွေးတဝ်း၊ 'ဆွမ်ꩻဒျာႏအကုသိုလ်ႏ-အထာꩻမာꩻ ပဲ့စ်မာႏဝင်ꩻပိုမာ'နဝ်ꩻဒျာႏသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၄။ အယံ ပုရိသော မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော- 'ပါꩻယိုနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻလဲဉ်တဝ်းထာꩻ'တဲင် ခွန်ဆွမ်ꩻ၊ ခွန်မာꩻသီ၊ ခွန်ဝါးထန်ႏခမ်း မွေးတဝ်း၊ 'ခွန်ဆွမ်ꩻဒျာႏ အကုသိုလ်ႏ-အထာꩻမာꩻ၊ ဒေါ့ꩻလဲဉ်ထာꩻ'နဝ်ꩻဒျာႏသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၅။ အယံ ပုရိသော သုရာမေရယ မဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော- 'ပါꩻယိုနဝ်ꩻ အွꩻတဝ်းဒေါဝ်'တဲင် ခွန်ဆွမ်ꩻ၊ ခွန်မာꩻသီ၊ ခွန်ဝါးထန်ႏခမ်း-နုဲင်းနဝ်ꩻမွေးတဝ်း၊ 'ခွန်ဆွမ်ꩻဒျာႏ အကုသိုလ်ႏ၊ အထာꩻမာꩻ အွꩻဒေါဝ်'နောဝ်ꩻဒျာႏသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ ရာဇာသုတ်)
သီႏလစိတ်ပတီꩻအားထုတ်တရာꩻ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏကဝ
ဝေင်ꩻနယ်ႏကဝ (ကဝမြို့နယ်) (Kawa Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပဂိုꩻခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻကဝကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
အမတ်တန်သန္တတိ
"အမတ်တန်သန္တတိဝတ္ထု"
၁၄၂။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်- ပုဂ္ဂိုလ်ႏမုဲင်ꩻရိုꩻတဝ်း၊ အဝ်ႏခြွိုင်းအနမ်း (ကွဉ်ကꩻခွမ်ꩻလာꩻလိုꩻလမ်း)ခန်းတဲ့ယဝ်း နမ်းဖြောင်းသꩻဖုံႏယို မဉ်ႏကျင်ꩻလွဉ်ꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏတနꩻနꩻ တရာꩻအတွိုင်ꩻနဝ်ꩻ ရာႏဂစတဲင်နောဝ်ꩻဖုံႏ ငိမ်ꩻဖေ့ထိုꩻ၊ ထိန်ꩻဣန္ဒြေႏဒါႏ၊ လွေꩻမိုးစွဉ်ႏတရွဉ်းစွဉ်ႏ မဂ်လစ်ꩻပါꩻသူꩻ၊ ကျင်ꩻသေႏသေႏဒျာႏ အကျင်ꩻမျတ်၊ ခွုင်းကားသတ္တဝါႏအလောင်းဖုံႏနဝ်ꩻ အွဉ်ႏလင်ꩻထိုꩻလဲဉ်း ကာယဒဏ္ဍစတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် (မာꩻသီတဝ်းသတ္တဝါႏ ကားကအဝ်ႏတဲင်) ပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ခြဲစ်ꩻထန်ႏထိုꩻလဲဉ်း ထာꩻတဟောဝ်တောဝ်း(အကုသိုလ်ႏ)တွော့ꩻ မဉ်ꩻ "ဗြာဟ္မဏ"၊ ဒေါ့ꩻရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻနောဝ်ꩻ မာꩻဖေ့ငိမ်ꩻနွောင်ꩻလဲဉ်း ထာꩻတဟောဝ်တဝ်း (အကုသိုလ်ႏ)တွော့ꩻ မဉ်ꩻ"သမဏ"ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဟိုႏပꩻထိုꩻဒါႏ ကိလေႏသာႏခြုံးစုတွော့ꩻ မဉ်ꩻ'ဘိက္ခု'ဟဲ့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ သွံငွါသွံမျိုꩻ ရိုꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻတဲ့တဲ့ လꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ "အမတ်တန်သန္တတိ"ဝတ္ထုယိုတဲင် "လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻသတိꩻနုဲင်းယို"
၁။ ဝင်ꩻဖေႏကနာႏဗာႏတရာꩻ၊ ဆောႏတမာဖေႏနောဝ်ꩻ အကျိုꩻတန်ငါႏ-
၂။ နီဗွေႏဘုရာꩻသွူမဉ်ႏတဲ့ ကွီနာႏနေတရာꩻ၊ နီနာꩻသီယို ယိန်းလိုႏနာႏငါႏတရာꩻ-
၃။ ရက်လွဉ်ꩻငါႏတဲ့ ထွာသောက၊ မော့ꩻအီဒါႏ ထာꩻဒုက္ခ-
၄။ မာꩻဖေ့ဖေႏနွောင်ꩻ သောကမေႏလျားနဝ်ꩻ အဝ်ႏနီဗွေႏဘုရာꩻတွမ်ႏနီဗွေႏဘုရာꩻတရာꩻလွုမ်ꩻ-
၅။ ကွဉ်ကꩻခွမ်ꩻလာꩻလိုꩻလမ်း၊ သမ်းထွာရဟန္တာႏနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"ဗြာဟ္မဏ၊ သမဏ၊ ဘိက္ခု"လꩻလို့သွံမျိုꩻ-
၆။ နီဗွေႏဘုရာꩻနမ်းနမ်း ထူႏရဟန္တာႏဓာတ်တောႏ၊ ထွဉ်ႏတဲႏစေႏတီႏ (ဌာႏပနာႏ)သော့ꩻစေႏတီႏကိုကို-စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻ သေထွꩻ လꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
ဒါႏန
ဒါႏန ကရိုꩻနောဝ်ꩻ "ဖေႏ-လူႏ"အဓိပ္ပါယ်ႏလꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ သူႏတောႏကောင်ꩻသီး ထာꩻလူႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏ(၅)မျိုꩻသွူ-
တနယ်ꩻ (၁) ဓမ္မဒါႏန (၂) အာမိသဒါႏန အဝ်ႏ ၂-မျိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
အာမိသဒါႏနနဝ်ꩻ- (၁) ဟီနဒါန (၂) မဇ္ဈိမဒါန (၃) ပဏီတဒါန အောဝ်ႏ ၃-မျိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ (ယိုနောဝ်ꩻ ထွားအကျိုꩻတရာꩻအလောင်းတဲင် ဝွေႏဖန်ႏဆုံꩻဖျတ် သတ်မတ်သိုမ်မျိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။)
အဓိပ္ပါယ်ႏခꩻတနယ်ꩻ
(ယိုနဝ်ꩻ ထွားသꩻစေႏတနာႏ သဒ္ဓါႏတရာꩻအလောင်းတဲင် ဝွေႏဖန်ႏဆွုံꩻဖျတ် သတ်မတ်သိုမ်မျိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။)
တနယ်ꩻ- (၁) ဒါနဒါသ (၂) ဒါနသဟာယ (၃) ဒါနသာမိ အဝ်ႏ ၃-မျိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ နမ်းကသွုံꩻဆောင်ႏနဝ်ꩻ အဟဝ်စား၊ တွိုႏကဖေႏကလူႏနဝ်ꩻ အညံးစား၊ ထာꩻလူႏဒါႏနအမျိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ တွမ်ႏကဖေႏဒါႏ သွဉ်းသယ်ႏနဝ်ꩻ ဗိုန်ပီလို့ဝင်ꩻတဲင် ဟဲ့ꩻဗာႏ "ဒါနဒါသ"နဝ်ꩻသွူ။
တောင်ꩻခါꩻ- ဒါနဒါသနောဝ်ꩻ ဒါႏနအညမ်းသွတ်ꩻတဲင် ထွာ"ဟီနဒါန"၊ ဒါနသဟာယနဝ်ꩻ ဒါႏနတောႏတောႏတန်ႏတန်ႏစားတဲင် ထွာ"မဇ္ဈိမဒါန"၊ ဒါနသာမိနောဝ်ꩻ ဒါႏနအဟဝ် အမျတ်တဲင် ထွာ"ပဏီတဒါန"မဉ်ႏရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့ လꩻဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
သမထကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ
သမထကမ္မဋ္ဌာန်ꩻအဝ်ႏ(၄၀)သွူ။
ကသိဏ်းဆီပါꩻ
ပထဝီကသိဏံ၊ အာပေါကသိဏံ၊ တေဇောကသိဏံ၊ ဝါယောကသိဏံ၊ နီလကသိဏံ၊ ပီတကသိဏံ၊ လောဟိတကသိဏံ၊ ဩဒါတကသိဏံ၊ အာကာသကသိဏံ၊ အာလောကကသိဏဉ္စေတိ ဣမာနိ ဒသ ကသိဏာနိ နာမ။ အနက်- သမထ-မာꩻငိမ္ဖေ့ဒါႏ နီဝရဏတောမ်ႏ ဝိတက်က္စားဈာန်ႏအင်္ဂါႏ၊ ဘာဝနာ-ဟဝ်မာꩻပွါꩻ၊ ကမ္မဿ-ကမ္မတွက်တာႏ၊ ဌာနံ-ခင်ႏလမ်း။ ကသိဏ-(ပိဉ္စုင်ႏ)ဆီပါꩻ- ပထဝီကသိဏံ-ဟမ္ပိဉ္စုင်ႏ၊ အာပေါကသိဏံ-ထီ၊ တေဇောကသိဏံ-မေႏ၊ ဝါယောကသိဏံ-တလီꩻ၊ နီလကသိဏံ-အဖြေင်း၊ ပီတကသိဏံ-အတသီး၊ လောဟိတကသိဏံ-အတနျာႏ၊ ဩဒါတကသိဏံ-အဗွာ၊ အာကာသကသိဏံ-အတို၊ အာလောကကသိဏံ-အရောင်ႏ။
အသုဘဆီပါꩻ
ဥဒ္ဓုမာတကံ၊ ဝိနီလကံ၊ ဝိပုဗ္ဗကံ၊ ဝိစ္ဆိဒ္ဒကံ၊ ဝိက္ခာယိတကံ၊ ဝိက္ခိတ္တကံ၊ ဟတဝိက္ခိတ္တကံ၊ လောဟိတကံ၊ ပုဠုဝကံ၊ အဋ္ဌိကဉ္စေတိ ဣမာနိ ဒသ အသုဘာ နာမ။ အသုဘ(တင်ႏတဲႏတ၀်း)ဆီပါꩻ- ဥဒ္ဓုမာတကံ-စန်းအယော့ꩻ၊ ဝိနီလကံ-စန်းအတမွောတ်၊ ဝိပုဗ္ဗကံ-စန်းအထီသေင်ရီႏ၊ ဝိစ္ဆိဒ္ဒကံ-စန်းအထဲ့ပိန်ကွို့ꩻကွို့ꩻ၊ ဝိက္ခာယိတကံ၊ ဝိက္ခိတ္တကံ-စန်းအကွို့ꩻလီ၊ ဟတဝိက္ခိတ္တကံ-စန်းပါꩻသွို့ꩻပဲတ်ꩻ၊ လောဟိတကံ-စန်းသွီႏဖြဲတ္ထန္တဗော့ꩻလဲ့ꩻ၊ ပုဠုဝကံ-စန်းလိုင်ႏဆုဲင်း၊ အဋ္ဌိကံ-စန်းအဆုတ်ꩻတခြင်း။
အနုဿတိဆီပါꩻ
ဗုဒ္ဓါနုဿတိ၊ ဓမ္မာနုဿတိ၊ သံဃာနုဿတိ၊ သီလာနုဿတိ၊ စာဂါနုဿတိ၊ ဒေဝတာနုဿတိ၊ ဥပသမာနုဿတိ၊ မရဏာနုဿတိ၊ ကာယဂတာသတိ၊ အာနာပါနဿတိစေတိ ဣမာနိ ဒသ အနုဿတိယော နာမ။ ဗုဒ္ဓါနုဿတိ-ယူႏလꩻခွိုꩻဘုရာꩻလွိုးဂုဏ်ႏ၊ ဓမ္မာနုဿတိ-ယူႏလꩻခွိုꩻတရာꩻဂုဏ်ႏ၊ သံဃာနုဿတိ-ယူႏလꩻခွိုꩻသင်္ဃာႏဂုဏ်ႏ၊ သီလာနုဿတိ-ယူႏလꩻချာခွိုꩻ နမ်းကထိင်္ခါꩻသီႏလထာꩻမာꩻတောမ်ႏ ကမာꩻခါꩻကုသိုလ်ႏ၊ စာဂ-ယူႏလꩻခွိုꩻ နီကစာႏဂစွောန်ႏကြဲꩻ၊ ဒေဝတာ-ယူႏလꩻခွိုꩻဝင်ꩻမာꩻကုသိုလ်ႏတဲင် လွေꩻသုဂတိ၊ ဥပသမာ-ယူႏလꩻခွိုꩻနိဗ္ဗာနသုခ ငိမ်ꩻခွꩻမုꩻ၊ မရဏာ-ယူႏလꩻခွိုꩻထာꩻအီႏသီ ကာယဂတာသတိ-ယူႏလꩻခွိုꩻကောဋ္ဌာသသိုမ်ဆီနီ၊ အာနာပါနဿတိ-ယူႏလꩻခွိုꩻထာꩻသာနွို့ထန်ႏ။
အပ္ပမညာလိတ်ꩻပါꩻ(ဗြဟ္မစိုရတရာꩻလိတ်ꩻပါꩻ)
မေတ္တာ၊ ကရုဏာ၊ မုဒိတာ၊ ဥပေက္ခာစေတိ ဣမာ စတဿော အပ္ပမညာယော နာမ၊ ဗြဟ္မဝိဟာရောတိ စ ပဝုစ္စတိ။ မေတ္တာ-ရက်ဗိုန္နမ်း၊ ကရုဏာ-သညင်ꩻဒုက္ခိတသတ္တဝါႏ၊ မုဒိတာ-သꩻရေꩻသုခိတသတ္တဝါႏ၊ ဥပေက္ခာ-သꩻတရျား။
ဝဝတ္ထာန်တပါꩻ
စတုဓာတုဝဝတ္ထာနံ ဧကံ ဝဝတ္ထာနံ နာမ။ ဖန်းဖေႏထူႏရေꩻ ပထဝီ၊ အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယော ဓာတ္တလ္လိတ်ꩻပါꩻ။
အရူပစျာန်လိတ်ꩻပါꩻ
အာကာသာနဉ္စာယတနံ၊ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ၊ အာကိဉ္စညာယတနံ၊ နေဝသညာနာသညာယတနဉ္စေတိ ဣမေ စတ္တာရော အာရုပ္ပါနာမာတိ သဗ္ဗထာပိ သမထနိဒ္ဒေသေ စတ္တာလီသကမ္မဋ္ဌာနာနိ ဘဝန္တိ၊ သမထကမ္မဋ္ဌာန်ꩻလိစ္ဆီထွူယို။ အာကာသာနဉ္စာယတနံ-ယူႏလꩻမို့ꩻပညတ်အာရမ်၊ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ-ယူႏလꩻပဌမာရုပ္ပဝိညာဏ်အာရမ်၊ အာကိဉ္စညာယတနံ-ယူႏလꩻနတ္ထိဘာဝပညတ်အာရမ်၊ နေဝသညာနာသညာယတနံ-ယူႏလꩻတတိယာရုပ္ပဝိညာဏ်အာရမ်။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ယေန်ႏငဲးရေꩻ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ယေန်ႏငဲးတာႏ
ထွားဗာႏတဲင်သေ
ငေါဝ်းဗွောင်နယ်ရီး
ဝိနယော စ သုသိက္ခိတော-ကဟောဝ်သွဉ်ထွိုက်၊ ကဟဝ်သွဉ်သင်ꩻ၊ ကဟောဝ်လွောက်ꩻနာႏ ကျင်ꩻလွဉ်ꩻအီငါႏ လိုꩻ သျင်ႏ ရဟန်ꩻစတင် ပုဂ္ဂိုလ်ႏတွိုင်ꩻ စွုမ်ႏဖြာꩻသီး ဆွိုင်ႏရာꩻနမ်းကျင်ꩻတရာꩻ ဖွော်ဖွော်မွဉ်ꩻမွဉ်ꩻဖုံႏယို နမ်းလောင်းကြိုကီ မီႏအောဝ်ႏလွဝင်ꩻနောဝ်ꩻ ထွာလꩻအီဗာႏ စီꩻပွါꩻချမ်ꩻသာႏ တိုꩻတက်မုအကျောင်ꩻမင်္ဂလာႏဟောဝ်ထွူနော ကရိုꩻဒါႏ  ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻငေါဝ်းဒေႏသနာႏတောႏအလꩻ- လောကတန်အလောင်းယို လိုꩻ သျင်ႏ ရဟန်ꩻသီးစတဲင် ပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ နမ်းကျင်ꩻတရာꩻ သိက္ခာႏသီႏလဖုံႏယို ကောနေးထူႏလွောက်ꩻနာႏ ကံကျင်ꩻလွဉ်ꩻသား မီႏအာလဲ့ အာအတွိုင်ꩻ တိုꩻတက်စီꩻပွါꩻ ထင်ႏတသွောင်းအီဗာႏ၊ ကေားနေးထူႏလွောက်ꩻနာႏ ကံကျင်ꩻလွဉ်ꩻသားသူꩻ မီႏဆေ့ꩻခြောတဲ့ ဆေ့ꩻခြောအတွိုင်ꩻ ထဲ့ဖွိုႏဆုတ်ယုတ်လင်ꩻအီဗာႏထာꩻဖုံႏတဲင် လောကတန်ယို အထင်ႏအလင်ꩻ၊ အထဲ့ဖွိုႏ အထင်ႏထိုတသွောင်းစားနောဝ်ꩻ ထွာလွဉ်၊ ပေါႏလွဉ်အီဗာႏထာꩻနောဝ်ꩻ ဓမ္မတာႏသဘော်ꩻထွူ။
လောကတန်အလောင်းယို လိုꩻ သျင်ႏ ရဟန်ꩻတွမ်ႏခွန်ကွဉ်သီးစတဲင် ပုဂ္ဂိုလ်ႏတွိုင်ꩻစွုမ်ႏဖြာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ မိမိနမ်းကောဝ်ႏဆွိုင်ႏရာꩻ နမ်းကျင်ꩻဝိနယ်ꩻတရာꩻဖုံႏယို ပေါႏနေးထူႏလွောက်ꩻနာႏ ကံကျင်ꩻတဲပ်မွေးလို့ဝင်ꩻ အခါႏဖုံႏနဝ်ꩻခါ လောကတန်အကိုယိုနောဝ်ꩻ တနီꩻထွူတနီꩻ သာႏယာႏထွန်ꩻကာꩻထင်ႏလွဉ်ဗာႏ၊ ချမ်ꩻသာႏစီꩻပွာꩻတိုꩻတက်မု၊ လွေꩻသဲင်ꩻအုံအောဝ်ႏမု-စတဲင်အဆင်းရန်းဖုံႏယို တွိုႏထင်ႏအီဗာႏ အရန်းဟောဝ်၊ အရန်းတသွောင်းကိုသွူ။ မိမိနမ်းကောဝ်ႏဆွိုင်ႏရာꩻ နမ်းကျင်ꩻဝိနယ်ꩻတရာꩻ သိက္ခာႏသီႏလဖုံႏယို ပေါႏနေးထူႏလွောက်ꩻနာꩻ ကျင်ꩻလွဉ်ꩻတောဝ်း၊ ပေါႏကုဲင်ထိုꩻ ထဲ့ဖွိုႏထိုꩻအလဲင်ႏလဲ့ လောကတန်အကိုယိုလဲ့ တနီꩻထွူတနီꩻ ကွဲးဗွိုဗွို ကွဲးရွောင်ရွောင်၊ ကွဲးထဲ့ဖွိုႏဖွိုႏ၊ ကွဲးဆုတ်ယုတ်လင်ꩻလွဉ်တေားအီဗာႏ အမှန်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ပစ္စုပ္ပန်ႏကာႏလယိုခါတွမ်ႏ ဆုဲင်ꩻချာသံႏသရာႏအတွက် နီဖဲ့ꩻတာႏ ကလꩻနွောင်ꩻအီဒါႏ အစီꩻအပွါꩻ ထာꩻချမ်ꩻသာႏအမျိုꩻမျိုꩻကထွာအီဒါႏ နီနမ်းကျင်ꩻတရာꩻဖုံႏယို ကွပ်ပွိုးစွဉ်ႏ ထွာအီငါႏ လောကစီꩻပွါꩻချမ်ꩻသာႏမု၊ လောကယဉ်ႏငဲနုညံꩻမု၊ အရေꩻတန်သွတ်ꩻအချက်နဝ်ꩻမꩻတဲင်- ဓမ္မဝွတ်ကရိုꩻဒါႏ ငေါဝ်းကန်းတော့ꩻမုစတဲင် သီႏလငတ်ꩻပါꩻဖုံႏ၊ လောကဝွတ်ကရိုꩻဒါႏ သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ်ကို ကပါဒါႏ ကျင်ꩻဝွတ်ဖုံႏ ငေါဝ်းလင်္ကာႏဖုံႏတွမ်ႏ ငေါဝ်းသွုံꩻအီ ဘာႏသာႏယဉ်ႏငဲးတာႏ အစွိုးစွိုး အဒေါဝ်ႏဒေါဝ်ႏဖုံႏ ကပါသော့ꩻဒါႏ "ထွားဗာႏတဲင်သေ လိတ်စောင်ႏ"ယို မူႏခိုတန်ပေႏစွုမ်ႏဖြာꩻသီးတာႏ ယံဖေႏနေး ကသေနာႏ၊ ယံဖေႏနေးကဒါႏ၊ ယံဖေႏနေးလိမ္မာႏလꩻလွေꩻဝင်ꩻ၊ နမ်းကျင်ꩻသိက္ခာႏဖွော်ဖွော်မွဉ်ꩻမွဉ်ꩻဖုံႏအတွက် အီႏစွဲးထဲမ်ထင်ႏကိုလွေꩻနွောင်ꩻဖေႏ လိတ်ထွားသွဉ်ထူႏသားစွုမ်ႏဖြာꩻသီးလောင်းသွူ။
ကွပ်ပွိုးအွဉ်ႏသꩻ ယံထွာလွေꩻလꩻအီဗာႏ ထွုံꩻဘာႏသာႏယဉ်ႏငဲမုတွမ်ႏ နမ်းကျင်ꩻတရာꩻ ထာꩻသေဟောဝ်လွောက်ꩻအီတာႏ ထွာခင်ႏယမ်းတဉ်ႏနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင်- နေင်ႏ ၁၃၄၄-ဗာႏ၊ ဒုတိယဝါႏဆိုႏလာ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻကို အမျာꩻပအိုဝ်ႏပွိုင်ႏ လံးတွိုက်တန်အလောင်း ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ ဗွေႏသံႏဃာႏသီးအစွိုꩻတွမ်ႏ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻတွမ်ႏ ယဉ်ႏငဲရေꩻအစွိုꩻသား ကအွဉ်ငါ ဗွောင်လွေꩻဒါႏ လိတ်ပအိုဝ်ႏ ထွာဆရာႏသွဉ်တန်ꩻကိုအတွက် ဘာႏသာႏယဉ်ႏငဲမုတာႏကိုနောဝ်ꩻ နာယကပုဂ္ဂိုလ်ႏတန်သီး ဗက်ꩻထွော့သတ်မတ်ပျဌာန်ꩻသော့ꩻဖေႏ "ထွားဗာႏတဲင်သေ လိတ်စောင်ႏ"ယိုသွူ။
လိတ်စောင်ႏယို အစေႏတနာႏသꩻရင်ꩻကို အင်းရေႏချက်နဝ်ꩻရာꩻ ပအိုဝ်ႏပိုလီꩻ စွုမ်ႏဖြာꩻတွိုင်ꩻဖုံႏယို- ပွိုးနောဝ်ꩻမꩻ ဖူးဝေးရက်ခွိုꩻ ပရိသတ်ဗွေႏသီး နေးထင်ႏယင်းတွမ်ႏစွိုးခွိုꩻ ထာꩻထီႏအာႏတလာလာ နမ်းပွိုင်ႏကနောက်ꩻဉာဏ်ႏဗွာဗွာတဲင် "ထွားဗာႏတဲင်သေလိတ်စောင်ႏ"ကို ကအွဉ်ႏနယ်စွဲထဲမ်ကူလွေꩻဖေႏဒါႏ တဖူꩻကျံꩻတန်ယိုအတွိုင်ꩻတွော့ꩻ မီႏထွားထောင်ယမ်းထဲမ်လွေꩻလို့ဒျာႏဝင်ꩻ ဖြာꩻဖဲ့ꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ နီဗွေႏသီးတွမ်ႏသွဉ်းသီးတဖူꩻကျံꩻတန်ယို ချော်ꩻတဲပ်ယံဟောဝ်လွဉ်ဗာႏအမန်ႏ လိတ်စောင်ႏယို အောဝ်ႏယွုမ်းအံႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ ဗွေႏဩ။
ဖူးဝေးရက်ခွိုꩻ ပရိသတ်သီး ကဖေႏအာႏ ထွားဆွုမ်ႏဗာႏထွူလဲဉ်းဒါႏ (ပ-ဒု-တ)လဲင်ႏကိုတဲင် ကဖေႏဉာဏ်ႏ ဖေႏကျံႏစွဲထဲမ်ထင်ႏလွဉ်အတွိုင်ꩻ နေးတွမ်ႏသꩻရင်ꩻဟောဝ်ဗွေဗွေတွော့ꩻ အဝ်ႏသောင်ႏသာလွေꩻစွဉ်ႏကရိုꩻလဲ့ ကွပ်စွဉ်ႏသတိꩻတရာꩻယို တလုမ်းကြွို့ꩻတဝ်းနောဝ်ꩻမꩻ ဖူးဝေးရက်ခွိုꩻ ပရိသတ်ဗွေႏသီး မီႏထီႏ-မီႏမော့ꩻလွည်ထဲင်းတွော့ꩻ မီႏဖေႏကျံႏဉာဏ်ႏလွဉ်ထဲင်းယင်းနဝ်ꩻလဲ့ အောဝ်ႏရပ်ဆွုမ်ႏဒျာႏသေႏသေႏ ကရိုꩻယိုလဲ့ လောဝ်းဟွိုန်ဗာႏတွမ်ႏ ငေါဝ်းမေတ္တာႏယိုသွူဩ။ (နမ်းသꩻနီပါꩻ ယံချမ်ꩻသာႏသေႏသေႏဝင်ꩻဩ။) ဆဋ္ဌမအလဲင်ႏ နေင်ႏ ၁၃၅၄-ဗာႏ၊ တောႏလင်ꩻလာ၊ ၁၉၉၂-ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလာ။
ပိဉ်အူးလွီင်ခရဲင်ႏ
ပိဉ်အူးလွီင်ခရဲင်ႏ (ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်) (Pyin Oo Lwin District) ယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန်အကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ခရဲင်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏခင်ႏလမ်းဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻပိဉ်အူးလွီင် ကိုသွူ။
ထွားဗာႏတဲင်သေ
ငေါဝ်းဟွုန်သွိုꩻ ကျေꩻဇူꩻတင်ႏ
လိတ်စောင်ႏယို ကထွာအောင်ႏမျင်ႏလꩻလွေꩻအတွက် နေးတွမ်ႏသꩻဓာတ်တဉ်ႏခြောႏတဲင် ရီးအွဉ်တဲႏစ ပထမချီႏကို ကဖေႏအာႏတမာထင်ႏဒါႏ "ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻတွမ်ႏယဉ်ႏငဲးရေꩻအစွိုꩻ"ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻသားလဲ့နောဝ်ꩻ၊ နေးတွမ်ႏဝတ္ထုပစ္စေꩻအာႏတဲင် ကဖေႏအာႏ တမာကိုဒါႏ ပထမကျောင်ꩻတန် ပဓာနဗွေႏဆရာႏတောႏလဲ့နဝ်ꩻ၊ ကဖေႏကျံႏဖေႏဉာဏ်ႏ ပံးသတိလွဉ်ကိုဖေႏဒါႏ ဖူးဝေးပရိသတ်စွုမ်ႏစွိုꩻ တန်ပေႏသီးတဲ့နောဝ်ꩻ၊ စွိုးခွိုꩻပရိသတ်အတာႏ ကထွာထင်ႏလွဉ်ဗာႏ ဆီရေꩻကိုတရေꩻ အွတ်ꩻတဗီႏ လုံးတတူႏပေႏယို သွိုန်ႏကိုသꩻဖူꩻ သꩻရေꩻဟိုန်ဟဝ်ငါႏအကျောင်ꩻ ဒင်ႏသော့ꩻဗာႏ မတ်တန်ꩻကို နုဲင်းယိုသွူဗွေႏဩ။ ထွားသွဉ်ထူႏထင်ႏဗာႏ "ထွားဗာႏတဲင်သေ လိတ်စောင်ႏ"ယိုတဲင် ဖူးဝေးသီး နမ်းသꩻနီပါꩻ ယံလꩻလွဝင်ꩻချမ်ꩻသာႏ ပငါပရာꩻနော ဗွေႏသီးဩ။
ပိဉ်အူးလွီင်ခရဲင်ႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏ
မဲ့ထီလင်ꩻခရဲင်ႏကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလယိုအတွိုင်ꩻသွူ-
ထွားဗာႏတဲင်သေ
ငေါဝ်းဟွုန်သွိုꩻ ကျေꩻဇူꩻတင်ႏ
ခွိုင်းကားတဲင် ဘုရာꩻ တရာꩻ သံဃာႏ ရတနာႏမျတ်သွံပါꩻ၊ မွိုးဖါတွမ်ႏ ဆရာႏသမာꩻသီး အဗွန်အဟုန်ႏ အဂုဏ်ႏကျေꩻဇူꩻတရာꩻဖုံႏယို ခွေသွဉ်းခံႏနွမ်ꩻ ရိုႏသေႏထင်ႏ၊ နေးတွမ်ႏခွေါင်းရွမုငတ်ꩻဆင်ႏတဲင် ခေါက်ဝုဲင်ႏငါရီးရီး ဗွေႏဩ။ ခွေသွဉ်းခံႏနွမ်ꩻ ဂါရဝ၊ ပဏာမစေႏတနာႏ ကုသိုလ်ႏအာႏအကျိုꩻယို နမ်းပါတွမ်ႏသꩻ ယံလꩻချမ်ꩻသာႏ ရောႏဂါႏဘေꩻရန်ႏ၊ တံႏမျိုꩻဥပဒ်၊ ယံငက်ထိုꩻညာꩻ၊ စွုမ်ႏဖြာꩻခွိုꩻတာႏ၊ ကျိုꩻကအောဝ်ႏဒါႏ လိတ်ရွေꩻတဲမ်းလွေꩻပျုစု ကုရုသောင်ႏသာ တလာလာစေႏတနာႏ အွဉ်ႏထင်ႏဒွါႏသွိုန်ႏသꩻ၊ နောဝ်ꩻမꩻတဲင်ထင်ႏ၊ ယံအောင်ႏမျင်ႏလꩻလွေꩻ၊ ယဉ်ႏငဲးရေꩻအတာႏ ဘာႏသာႏစွုမ်ႏစွုမ်ႏယိုသွူဗွေႏဩ။
ပိဉ်အူးလွီင်ခရဲင်ႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏ
တယ်ႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ လာဧပီ (၃၀)နီꩻနဝ်ꩻ လွောင်ႏဗူႏတသာလွေꩻထဲင်းယင်း ခရဲင်ႏတသာဖုံႏတဲင် ကရီးခါ ပိဉ်အူးလွီင်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမတ်တယာနဝ်ꩻ ထဲမ်သော့ꩻလွေꩻလုဲင်ႏ အောင်မေတာသန်ခရဲင်ႏတသာကို၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏတပေက်စိဉ်း၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမိုးကုတ်၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏသိဉ်းကူးဖုံႏနဝ်ꩻ လွောင်ႏဗူႏသော့ꩻလွေꩻလုဲင်ႏ တပေက်စိဉ်းခရဲင်ႏတသာကို နဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
ထွားဗာႏတဲင်သေ
သစ္စာႏလစ်ꩻပါꩻ-ကရိုꩻနောဝ်ꩻ
ထာꩻယူႏပက် ဆင်ꩻရယ်ꩻမုအမှန်ႏ ဒုက္ခသစ္စာႏ၊ ထာꩻယူႏပက် ဆင်ꩻရယ်ꩻမု ကလꩻအီ အကျောင်ꩻမှန်ႏ သမုဒယသစ္စာႏ၊ ထာꩻခိုးလျား ညိမ်ꩻခွꩻအမှန်ႏ နိရောဓသစ္စာႏ၊ ထာꩻခိုးလျားညိမ်ꩻခွꩻ ကလꩻအီဒါႏအကျောင်ꩻမှန်ႏ မဂ္ဂသစ္စာႏ ယို(၄)ပါꩻသွူ။
ငတ်ꩻပါꩻခွေါင်းရွ ယံသေလွ
ဂုဏ်ႏငတ်ꩻပါꩻသီး အဒွိုငါထျꩻယို နီကန်းတော့ꩻပူႏဇောႏ နေးတွမ်ႏအလူႏစာႏဝတ္ထု ဒါတဗ္ဗပစ္စေꩻစုလဲ့နဝ်ꩻ၊ နေးတွမ်ႏစူနီပင်ရွံးဗူႏ အွဉ်ႏဒင်ႏကတူႏတွော့ꩻ ကေႏညိုႏခံႏနွမ်ꩻ ဂါရဝဆွုမ်ႏနေးလဲ့နောဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏခွေါင်းရွမုငတ်ꩻပါꩻတဲင် မီႏလူႏတန်ꩻကန်းတော့ꩻပူႏဇောႏ ခံႏနွမ်ꩻထင်ႏအီဗာႏခါ လꩻထင်ႏအကျိုꩻနုဲင်းငါယိုသွူနော။
ငေါဝ်းကန်းတော့ꩻ ဩကာသ
ဩကာသ၊ ဩကာသ၊ ဩကာသ၊ ကာယကံႏ၊ ဝစီꩻကံႏ၊ မနော်ꩻကံႏ၊ ကံႏတန်သွံပါꩻ၊ တပါꩻပါꩻယို၊ ခွေသွဉ်းပဲစ်မာႏ၊ မီႏအောဝ်ႏဒါႏလဲ့၊ ယံထဲ့ဟူႏလင်ꩻ၊ ယံကင်ꩻညာꩻလွစ်၊ ပြွစ်ပြေစေႏတနာႏ၊ သဒ္ဓါႏစင်ဗွာ၊ စူခါရွံးဗူႏ၊ ကတူႏကီအွဉ်ႏဒင်ႏ၊ ဝုဲင်ႏထင်ႏကွီခွင်ꩻ၊ တလဲင်ႏနီလဲင်ႏ၊ သွံလဲင်ႏထွူတဲင်၊ ကန်းတော့ꩻရိုႏသေႏ၊ စိန္တေႏဘုရာꩻ၊ တရာꩻသံႏဃာႏ၊ ရတနာႏမျတ်သွံဆူႏ၊ ဝုဲင်ႏထူႏသွူဩ။
ဝုဲင်ႏဗာႏအကျိုꩻ၊ ကရိုꩻနောဝ်ꩻရာꩻ၊ လစ်ꩻပါꩻအပါယ်ႏ၊ သွစ်ꩻသွယ်ႏရပ်ပဲစ်၊ ကပ်တန်သွံခန်ꩻ၊ ငတ်ꩻတန်ꩻရန်ႏသူႏ၊ လစ်ꩻဒူႏဝိပ္ပတ္တိ၊ (ဗျသနငတ်ꩻပါꩻ)၊ ကွတ်ꩻဆီသူရောႏဂါႏ၊ မော့ꩻဗာႏမိုန်းလာꩻလာꩻ၊ ကင်ꩻညာꩻထွူခါ၊ ထိုဆွာꩻသက်ခန်ꩻ၊ ယောင်ꩻဆင်ꩻတရေꩻကျ၊ သုခချမ်ꩻသာႏ၊ ဗလအာႏသန်၊ ဉာဏ်ႏတန်ထီႏသေ၊ ယံဗွေစွုမ်ႏဘဝ၊ ယံလꩻထဲင်းဖျင်၊ စျာန်ႏတရာꩻမဂ်ဖိုလ်ႏ၊ ယံတွိုႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ မန်ႏမန်ႏခွေသွဉ်း၊ ယံကလꩻဗာႏ (စောဝ်းဘုရာꩻဗွေႏဩ)။ မီႏထွာကန်းတော့ꩻဆရာႏနောဝ်ꩻ (စောဝ်းဆရာႏ ဗွေႏဩ။) မီႏထွာကန်းတော့ꩻသံႏဃာႏနောဝ်ꩻ (စောဝ်းသံႏဃာႏ ဗွေႏဩ။)
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ
သွီႏဇာႏတိမာန်ႏ
"သွီႏဇာႏတိမာန်ႏ" "ငေါဝ်းတယ်ႏအွဉ်ငါ"
ဇာႏတိ
(၁) ထွာလွဉ်၊ ဖွာꩻလွူးလွဉ်။ (၂) မဉ်ႏထူႏတိုꩻငါယင်း အဓိပ္ပါယ်ႏနောဝ်ꩻ- (၃) မူလအစင်ႏအစဲစ် (နောဝ်ꩻတဲးတဲ့) ပကတိ။ "ဇာႏတိ"နောဝ်ꩻ ပါဠိကိုလင်ꩻ (ပါဠိကုဲင်)အနေႏ သမ်းဟဲ့ꩻဖျင်ဇာတ်နောဝ်ꩻသွူ။ ဗြဟ္မဏဇာတ် သွုံꩻနယ်ꩻအလꩻ- (၁) ခွန်ခွိုꩻ (၂) ဗြဟ္မဏခွိုꩻ (၃) ရွဉ်သားခွိုꩻ (၄) ကူꩻကားဖြေꩻစာ လွုပ်ꩻသွို့ꩻမာꩻလုဲင်းသားခွိုꩻ ကရိုꩻဒါႏ ဇာတ်အသွုံꩻအလꩻလဲ့သင်၊ ဘာႏသာႏရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ လိတ်လုဲင်ꩻကိုဖုံႏ အသွုံꩻလဲ့သင် ဟော်ꩻဖတ်ထွားဗာႏ လိတ်လုဲင်ꩻကျမ်ꩻဂန်ႏကိုနောဝ်ꩻသွူ။ "မာန်ႏ"နောဝ်ꩻ မူလပါဠိအောဝ်ႏ "မာန"တဲင် အဓိပ္ပါယ်ႏနဝ်ꩻ သꩻမောႏ၊ သꩻတန်၊ သꩻဖြုံႏ-စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ "မာန်ႏ"ကရိုꩻဒါႏ "မာန"သဒ္ဒါႏယို သမ်းအောဝ်ႏဖျင်သွံမျိုꩻသွံစား နုဲင်းဆꩻလယိုဖုံႏသွူ။
သေယျမာန်ႏ
ခွေယိုနောဝ်ꩻ မျိုꩻခွိုꩻမျတ်ဒျာႏတဲင် လွိုကယ်ꩻလဲန်း၊ ယံကယ်ꩻလဲန်းပါꩻ၊ အကျင်ꩻစာရိတ္တအလꩻလဲ့သင်၊ ထာꩻဒါႏဉာဏ်ႏပညာႏအလꩻလဲ့သင် မျတ်လွိုလဲန်းဝင်ꩻရိုꩻပီႏနောဝ်ꩻတဲင် သꩻမောႏ၊ သꩻတန်၊ သꩻဖြို မာႏနထိုလွဉ်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
သဒိသမာန်ႏ
ခွေယိုနောဝ်ꩻ မျိုꩻခွိုꩻအလꩻလဲ့သင်၊ နမ်းကျင်ꩻစာရိတ္တအလꩻလဲ့သင်၊ ထာꩻဒါႏဉာဏ်ႏပညာႏအလꩻလဲ့သင် အယံဗွိုန်ပီနုဲင်းပါꩻသူꩻ၊ မာႏနအွဉ်ႏစူꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻလဲ့ တစားသွူ။
ဟီနမာန်ႏ
ခွေယိုနောဝ်ꩻ မျိုꩻခွိုꩻအလꩻလဲ့သင်၊ နမ်းကျင်ꩻစာရိတ္တအလꩻလဲ့သင်၊ ထာꩻဒါႏဉာဏ်ႏပညာႏအလꩻလဲ့သင် ညမ်းငါႏစွဉ်ႏရိုꩻလဲ့ ဟောဝ်အံႏသွမ်ꩻထွိုက်တောဝ်းခွေ၊ မာႏနထွာလွဉ်နုဲင်းနောဝ်ꩻလဲ့ တမျိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။ နောဝ်ꩻမꩻ "ဇာႏတိ"တွမ်ႏ"မာန်ႏ"မဉ်ႏအွဉ်ႏခြွဉ်းရော်ꩻလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻ အကျောင်ꩻတွိုႏဆွိုက်တွမ်ႏ လိုꩻမျိုꩻခွိုꩻနွယ်ႏတဲင် "သꩻဓာတ်တသွောင်း"ကရိုꩻဒါႏ အဓိပ္ပါယ်ႏအီႏအောဝ်ႏလွဉ်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ဇာႏတိမာန်ႏ"အလောင်း မဉ်ႏခွယ်ꩻပဲစ်ꩻဖြယ်ချာယင်းနဝ်ꩻ
၁။ အကျောင်ꩻတွိုႏဆွိုက်လွဉ်တွမ်ႏ နီနာꩻခွိုꩻပအိုဝ်ႏသီးမျိုꩻခွိုꩻ ကြောင်းစင်မျတ်လွိုမုꩻတဲင် "သꩻဓာတ်တသွောင်းလွဉ်"။ ၂။ ခွိုꩻပအိုဝ်ႏသီး အုံအောဝ်ႏရာꩻအရပ်၊ မွိုးဖါဇာႏတိရပ်ရာႏနောဝ်ꩻ ရာႏသီႏဥတု တွောင်ႏညီႏမုꩻအောဝ်ႏ၊ လွူးမွီးသော့ꩻသက် ရော့ꩻရံႏအပ်ငါႏ၊ ဟံႏဩဇာႏဟောဝ်ငါႏတဲင် သꩻနစ်သက် ဟွိုန်ဟောဝ်ငါႏတွော့ꩻ သꩻရာႏပွစ်ꩻတသွောင်းလွဉ်ဗာႏ။ ၃။ နီနာꩻခွိုꩻပအိုဝ်ႏယို လိုꩻမျိုꩻပရာႏမွေးတောဝ်း၊ ကလဲန်းခိုႏချာ အောဝ်ႏရီးဒျာႏ တွမ်ႏခွန်စဲန်ႏ၊ အောဝ်ႏပဲင်ႏဒျာႏ တွမ်ႏဟော်ဟင်း၊ အောဝ်ႏခေါ်ခေါ်ဒျာႏ တွမ်ႏခမ်းထီ-ရိုꩻပီးနောဝ်ꩻတွော့ꩻ ပကတိ ကအောဝ်ႏဒါႏအတွိုင်ꩻ သꩻရာႏထင်ႏတသွောင်းလွဉ် ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ဖွင်ꩻထန်ႏမာꩻဖြယ် စေလီနယ်နုဲင်းနောဝ်ꩻလဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။ "ဇာႏတိမာန်ႏ အဓိပ္ပါယ်ႏအလုဲင်း"
ဇာႏတိမာန်ႏအမျိုꩻမျိုꩻ
ကမ္ဘာႏသမဲင်ꩻလိတ်လုဲင်ꩻတွမ်ႏ အဘိဓာန်ႏကိုဖုံႏနောဝ်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ ဇာႏတိမာန်ႏ ဝေါဟာရယို အလုဲင်းတဗာႏ စေနယ်သေꩻခါꩻ နုဲင်းဆꩻလယို- Nationalism ကရိုꩻဒါႏ စွိုးခွိုꩻရေꩻဝါႏဒ၊ Patriotism ကရိုꩻဒါႏ ရက်ခွိုꩻရက်ခမ်းဝါဒ၊ Chauvinism ကရိုꩻဒါႏ ကောအွဉ်သား ခေါင်းဆောင်တဖြာꩻအလောင်း သစ္စာႏအောဝ်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏရေꩻအလꩻ ဆိမ်ꩻမဲ့ယွုမ်းအံႏဒါႏဝါႏဒ၊ Racism ကရိုꩻဒါႏ လိုꩻမျိုꩻရေꩻဝါႏဒ၊ Racial Superiority Complex ကရိုꩻဒါႏ နီခွိုꩻနီမျိုꩻမꩻ မျတ်လွိုဝင်ꩻ၊ လိုꩻမျိုꩻလောင်ႏလင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ထဲ့ဖွိုႏလဲန်းဒွိုန်းကနီ ရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် ဇာႏတိပုည ဂွုဏ်ႏမာႏနအစွယ်ႏ ကအောဝ်ႏဒါႏဝါႏဒ၊ Xenophobia ဗွိုႏငါႏ လွꩻထီႏငါႏ လိုꩻမျိုꩻလောင်ႏလင်တဲင် ထီႏတောႏရက်ပဲင်ꩻဒျာႏ နီလိုꩻမျိုꩻလွုမ်ꩻ ကရိုꩻဒါႏ ထာꩻထီႏအဲန်ႏဝါႏဒ၊ Caste System အွဉ်ႏခင်ႏမွဉ်နေး ဘာႏသာႏရေꩻအလောင်းတွော့ꩻ ခွယ်ꩻခေါ်နေး ဇာတ်ဖွိုႏ ဇာတ်ထိုဝါႏဒ၊ jimgaism ရက်လွိုꩻချိုꩻ စွိုးခွိုꩻရေꩻဝါႏဒ (နဝ်ꩻတဝ်းလဲ့) ဝါႏဒအလိုႏတရုဲင်ရွေꩻ စတဲင်ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ "ဇာႏတိမာန်ႏ"အလောင်း ဗွောင်ဖွင်ꩻသေꩻခါꩻ အဓိပ္ပါယ်ႏအမျိုꩻမျိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ကွယ်ႏတွော့ꩻ ရွမ်ဖြုဲင်ꩻကိုယို ကအီႏသွုံꩻဒါႏ "ဇာႏတိမာန်ႏ"အွဉ်ႏဒျာႏခင်ႏမွဉ် စွိုးခွိုꩻရေꩻဝါႏဒတွမ်ႏ ရက်ခွိုꩻရက်ခမ်းဝါႏဒဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ မဉ်ႏဒေါ့ꩻဗာႏယင်း တနယ်ꩻနောဝ်ꩻ ဝံသာနုရက္ခိတတရာꩻ(နောဝ်ꩻတောဝ်းလဲ့) ဖေႏကထိန်ꩻထွားအီ နီစွိုးခွိုꩻနွယ်ႏနုဲင်းနောဝ်ꩻဒျာႏသွူ။ ကွယ်ႏတွော့ꩻ ရွမ်ဖြုဲင်ꩻကိုယို ကအီႏသွုံꩻဒါႏ "ဇာႏတိမာန်ႏ"နောဝ်ꩻ အွဉ်ႏဒျာႏခင်ႏမွဉ် စွိုးခွိုꩻရေꩻဝါႏဒတွမ်ႏ ရက်ခွိုꩻရက်ခမ်းဝါႏဒဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ မဉ်ႏဒေါ့ꩻဗာႏယင်း တနယ်ꩻနောဝ်ꩻ "ဝံသာနုရက္ခိတ"တရာꩻ(နောဝ်ꩻတောဝ်းလဲ့) ဖေႏကထိန်ꩻထွားအီ နီစွိုးခွိုꩻနွယ်ႏ ရေႏရွယ်ႏဒျာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ဇာႏတိမာန်ႏလိတ်လုဲင်ꩻဖုံႏ
(၁) ပေႏ ပရပိုဒ် လိတ်ကျမ်ꩻဖုံႏ၊ (၂) အွုပ်ချုပ်ရေꩻဆဲင်ႏရာꩻကျမ်ꩻဖုံႏ၊ (၃) စွိုးခွိုꩻလိတ်လုဲင်ꩻကျမ်ꩻဖုံႏ၊ (၄) သေနင်္ဂဗျူဟာ စဲ့ꩻရေꩻဆဲင်ႏရာꩻဖုံႏ၊ (၅) အတ္ထုပ္ပတ္တိကျမ်ꩻဖုံႏ၊ (၆) လိတ်လုဲင်ꩻတဖူꩻလွေꩻတွမ်ႏ မတ်တန်ꩻစွုမ်ႏနီꩻဖုံႏ၊ (၇) ကျမ်ꩻထူႏဘွဲ့ဖုံႏ။ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ ဇာႏတိမာန်ႏလိတ်လုဲင်ꩻတဲင် အမျာꩻကအွဉ်ႏထွော့သေꩻခါꩻ ဟန်ႏနီꩻနောဝ်ꩻ- (က) ဇာႏတိမာန်ႏ ဝတ္ထုဖုံႏ၊ (ခ) ဇာႏတိမာန်ႏ ရွမ်ဖြုဲင်ꩻဖုံႏ၊ (ဂ) ဇာႏတိမာန်ႏ သမဲင်ꩻဖုံႏ၊ (ဃ) ဇာႏတိမာန်ႏ လင်္ကာႏဖုံႏ၊ (င) ဇာႏတိမာန်ႏ အတ္ထုပ္ပတ္တိဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ အနာႏဂတ်အစွိုးအခြွီ (ဟန်ႏနီꩻလိုꩻယွဲဖုံႏ)နောဝ်ꩻ အီႏထေင်းထံႏလွဗာႏသွူ။ ပအိုဝ်ႏတစွိုးခွိုꩻလွုမ်းအရေꩻ အနာႏဂတ်တဲင် သꩻဓာတ်ဇာႏတိမာန်ႏဖုံႏ ဖေႏကဗွို့ꩻစပ်လꩻ သꩻအောင်ခါႏကိုနောဝ်ꩻ အရေꩻတန်ငါႏ မရေႏမရာႏသွူ။ မဉ်ႏသွဉ်ထူႏအာသေꩻ ဇာႏတိမာန်ႏ ဝတ္ထု၊ ရွမ်ဖြုဲင်ꩻ၊ သမဲင်ꩻ၊ လင်္ကာႏ၊ အတ္ထုပ္ပတ္တိဖုံႏနောဝ်ꩻ သွီႏဇာႏတိမာန်ႏ သꩻဓာတ်ဇာႏတိမာန်ႏ အီႏပြွူႏထန်ႏလွဉ်နောဝ်ꩻသွူ။ မဉ်ထူႏဂွုဏ်ႏငါႏ နီနာꩻဇာႏတိမာန်ႏ၊ နီခမ်းနီထီ နီကထိန်ꩻတီ နီကကိုꩻကွယ်ႏဒါႏ နီဘာႏသာႏ သာႏသနာႏ စားနောဝ်ꩻဖုံႏယို ထွိုက်ဟဲ့ꩻဟောင် သꩻဇာႏတိမာန်ႏဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ သွီႏဇာႏတိ၊ မာန်ႏဇာႏတိ နုဲင်းကီယိုဖုံႏ ဖေႏကဗွို့ꩻစပ်ꩻလꩻအီ နီနာꩻပအိုဝ်ႏလိုꩻယွဲ အနာႏဂတ်အစွိုးအခြွီသီး သꩻအောင်ႏခါႏကိုအတွက် အောဝ်ႏလိုႏချꩻလင်ꩻဖေႏလဲန်း ခင်ႏမွဉ် အွတ်ꩻရွီးဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ "သွီႏဇာႏတိမာန်ႏ လွိုးဟန်ဖုံႏ"
ခွေကတူႏယို အငိုꩻတန်ႏတန်ႏ
၁၉--ဗာႏနေင်ႏ အယံတွင်ꩻ ပင်ႏလုံဝေင်ꩻနယ်ႏ ဟွေးသင်ꩻဒုံနောဝ် ပဒေႏသရာဇ်စောက်ꩻဖါးဖုံႏ လဲ့ꩻခိုးတွမ်ႏမေႏတဲင် ပဒေႏသရာဇ် လွိုဆန်မုꩻ တွူႏတရန်ရေꩻ ပေါႏလွဉ်ဗာႏသွူ။ ပဒေႏသရာဇ် ကကွီထူႏဒါႏ သေင်ႏလာႏခွဉ်ႏတောႏ ယံဖေႏဗာႏမွိုန်း လွိုဆန်ရေꩻ တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကို ဖြားတန်ကောင်ခယ်ႏနောဝ်ꩻ ထွာအထျꩻသွူ၊ ခြဲ့ꩻနယ်ႏသားတွမ်ႏ ပဒေႏသရာဇ်စောက်ꩻဖါးဖုံႏ ထေထန်ႏလိတ်ကျောႏညာႏတဖွူꩻ မဉ်ႏတဒွေါ့ꩻဖေႏ ဖြားတန်ကောင်ခယ်ႏကတူႏနောဝ်ꩻ အီႏဖေႏဆုꩻ ငတ်ꩻဗီႏအကျောင်ꩻ၊ ဆုဲင်ꩻဝုဲင်ꩻယို ကောတဒွေါ့ꩻဖေႏသား အဲန်ထောဝ်းတဲင် ကျောႏညာႏဖျင် မဉ်ႏတဒွေါ့ꩻဖေႏ ဖြားတန်ကောင်ခယ်ႏကတူႏနောဝ်ꩻ အီႏဖေႏမွေးဆုꩻ (၅၀ဝိ/)ငတ်ꩻစွဲရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ဖြားတန်ကောင်ခယ်ႏလဲ့ ခွုမ်စံႏချာ အကတူႏတဲင် "ခွေကတူႏယို ကွဲညည အငိုꩻကွဲထင်ႏထင်ႏဗာႏ"ရိုꩻခန်းနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ပဒေႏသရာဇ် တောႏလန်ႏရေꩻထွူ ဆုဲင်ꩻဝုဲင်ꩻယိုလဲ့ ပွယ်ꩻခမ်းပေါင်ꩻစု ကိုယ်ႏစာႏလယ်ႏအနေႏ ထင်ႏဗာႏအစီꩻအဝွေꩻ ရန်ႏတကွုန်ႏသွူ၊ ဖြားတန် ဒေါ့ꩻထေ့လိုꩻတန်သီးထျꩻ "ဘဝငါသူꩻ ခွေမဉ်ႏကွိုတ်ခန်းထွီႏလဲ့ ပေါႏရိုꩻတဲင် ပဒေႏသရာဇ်နောဝ်ꩻ ခွေအီႏအူႏထေ့ယင်းဒျာႏ"ရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻဗွေႏကလွိုဆန်ဒါႏ ပဒေႏသရာဇ်ယို နေးတွမ်ႏဝွေꩻသီးဇာႏတိမာန်ႏတွော့ꩻ လဲင်ꩻဒေါ့ꩻထန်ႏချာနုဲင်းယိုနောဝ်ꩻ ထူႏဂွုဏ်ႏလဲင်ꩻတလို့ဒါႏဒွုမ်သွူ။
မဲ့ꩻခွေမာꩻဗာႏတောဝ်း စွိုးခွိုꩻတာႏ
၁၉၅၉/၆၀-နေင်ႏရပ် ပါတွမ်ႏတပဲ့ꩻတန် ဆရာႏလိတ်ꩻ၊ ဆရာႏကျော်သီးတဲင် အုံကွံတွမ်ႏ ဝွန်ႏတန်ချုပ်ဦးနု ရန်ႏကွုန်ႏကိုနောဝ်ꩻသွူ၊ ဦးနုတွမ်ႏ ဖြားဗွာသီးနောဝ်ꩻ ခါးလားကလꩻလွတ်လပ်ရေꩻ ခြဲ့ꩻနယ်ႏသားအစိုႏရစိုးကိုနောဝ်ꩻလဲ့သင်၊ ဒို့ဗမာအစည်းအရုံး အစွိုꩻအဗူႏကိုလဲ့သင်၊ ဂျပန်စိုးကိုလဲ့သင် တဖြာꩻသွိုန်ႏသꩻ တဖြာꩻအောဝ်ႏသေရွမ်းဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဦးနုရိုꩻဖေႏဖြားဗွာ"မာꩻညီꩻညီꩻဒျာႏ အစိုႏရထာꩻမာꩻယို၊ ပညာႏရေꩻဝွန်ႏတန်အရန်းနောဝ်ꩻ ခွေအီႏဖေႏဒျာႏနာꩻ၊ ကာꩻထိုမ်းတလံꩻတွမ်ႏ ဝါးသားတဖြာꩻ၊ ဒွိုႏဒဲန်သားစ၊ ခွမ်ꩻလာꩻပဆျူႏသား၊ ကိုယ်ႏရံႏနီဖြာꩻ၊ လာတာႏ တလာ ၂၇၀ဝိ/တွမ်ႏ ဖေႏကလွောက်ꩻဖက်အီ ဝွန်ႏတန်အရန်းနောဝ်ꩻ ဖေႏလို့လို့ဒျာႏအကျောင်ꩻ ဖြားဗွာရိုꩻချာဖေႏ- "ဝွန်ႏတန်ချုတ်ဟွေး- နာꩻကထီႏတောႏဒါႏ ခွေနုဲင်းယိုနောဝ်ꩻ ဟွိုန်ဟောဝ်သꩻရေꩻငါႏ၊ ကွယ်ႏကားတွော့ꩻ ခွေမဉ်ႏမာꩻ အစိုႏရထာꩻမာꩻယို မဲ့ꩻခွေမာꩻဗာႏတောဝ်း ခွေစွိုးခွိုꩻတာႏတဲင် မဲ့ꩻခွေတာႏဝွန်ႏတကေႏတောဝ်း၊ နောဝ်ꩻမꩻ ခွင်ꩻလွစ်ဗဲင်းခွေ ဝွန်ႏတန်ချုပ်ဟွေး" ဖြားဗွာကရိုꩻဒါႏငေါဝ်း အစေနုဲင်းယိုနောဝ်ꩻတဲင် ငေါဝ်းဗꩻချာကို အဓိပ္ပါယ်ႏအာငါႏ၊ နမ်းရင်ꩻနမ်းတာႏ အွဉ်ႏကုဲင်ချာ၊ စွိုးခွိုꩻရေꩻနောဝ်ꩻ အွဉ်ႏငါဒါႏ ဝွေꩻဗွေႏ"သွီႏဇာႏတိမာန်ႏ"ယိုလဲ့ ထူႏဂွုဏ်ႏခရာႏ ဟောဝ်ငါႏနောဝ်ꩻသွူ။
ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ အောဝ်ႏကုဲင်ငါ တဖြာꩻငါတယောဝ်း
၁၉၅၉-ဗာႏ၊ နေင်ႏစောဝ်းအယံတွင်ꩻ ပဒေႏသရာဇ်လွိုဆန်ရေꩻ အစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ ရုဲင်ꩻတသွိုးသန်လွဉ် မရေႏမရာႏနောဝ်ꩻသွူ၊ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ ၁၉၅၂-ဗာႏနေင်ႏ၊ လာအောက်တိုဘာ (၂၅)နီꩻကို စောက်ꩻဖါးစွိုꩻ ဥက္ကဋ္ဌ စောဝ်းခွန်ချို မာနေးသတင်ꩻစာႏ သျင်ꩻလျင်ꩻပွယ်ꩻ- "တယ်ႏစဟန်ႏနီꩻယို ပဒေႏသရာဇ် စောက်ꩻဖါးဖုံႏနောဝ်ꩻ စွဉ်ꩻထိုꩻလဲန်းအာႏဏာႏ"အကျောင်ꩻ ကေႏညာႏနေးနောဝ်ꩻသွူ။ စင်ႏစဲစ်တဗာႏနဝ်ꩻ မွေးတောဝ်းဒျာႏရင်ꩻလဲ့ ဒေါ့ꩻသꩻရေꩻလုဲင်ႏကွို့ꩻ ပအိုဝ်ႏခမ်းရင်ꩻသားတွမ်ႏ လူထုခမ်းကောင်လွုမ်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ ခမ်းပေါင်ꩻစု ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအစွိုꩻချုပ် (ပ-အ-မ-ဖ)နောဝ်ꩻ ထေထန်ႏနေး လိတ်ကျောႏညာႏတဖွူꩻ၊ လိတ်ကျောႏညာႏကိုနောဝ်ꩻ "နီယို (ပ-အ-မ-ဖယို)တွိုက်ꩻဒျာႏပဒေႏသရာဇ်အကျောင်ꩻ၊ ထင်ႏထင်ႏသျာꩻသျာꩻ ကျောႏညာႏထွူတဲင် 'ပဒေႏသရာဇ် စောက်ꩻဖါးအွုပ်ချုပ်ရေꩻစနစ်နောဝ်ꩻ လုံးဝနေးထူႏတောဝ်း'အကျောင်ꩻ၊ 'ပအိုဝ်ႏတွမ်ႏ ဖြောဝ်ꩻခမ်းခမ်းရင်ꩻသားဖုံႏ အောဝ်ႏပဒေႏသရာဇ်စနစ် စူခလယို ဖေႏကလွစ်ထန်ႏအီအတွက် ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ အောဝ်ႏကုဲင်ငါ တဖြာꩻငါတယောဝ်း နီအီႏနွို့လွေꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ"ကရိုꩻဒါႏ ပအမဖ ကေႏညာႏချက်ယံတွင်ꩻကာႏလနောဝ်ꩻ လဲင်ꩻတထွူးထံစွဉ်ႏ ဖြောဝ်ꩻကောင်ရွေꩻလောင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ယံတွင်ꩻကာႏလ ပအမဖ-နောဝ်ꩻ ကျိုꩻဆောင်ႏဖေႏမွေးအရေꩻ ပအိုဝ်ႏခမ်းရင်ꩻသားတွမ်ႏ လဲင်ꩻဟဲ့ꩻဖန်တသာနေးအမဉ်ꩻ "ပ-အ-မ-ဖ=ပအိုဝ်ႏမွိုးဖါအစွိုꩻ"နဝ်ꩻသွူ။ ပအမဖ-ကေႏညာႏချက်နောဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏသီးဘဝ လွစ်ထန်ႏရေꩻအတွက် နေးတွမ်ႏ"သွီႏဇာႏတိမာန်ႏ"ကေႏညာႏထန်ႏသေꩻခါꩻတဲင် ထူႏဂွုဏ်ႏလဲင်ꩻတလို့ဒါႏဒွုမ်သွူ။
တဒွေါ့ꩻပဲစ်ꩻသွော့ႏ ယို
၁၈၈၅-ဗာႏနေင်ႏ၊ လာနိုဝင်ဘာကို အင်္ဂလိပ်သီး ထူႏသိမ်ꩻမန်းခမ်း တခမ်းလွုမ်းထွူတဲင် ၁၈၈၇-ဗာႏနေင်ႏ၊ လာဇန္နဝါရီ(၃)နီꩻနောဝ်ꩻ ခြဲ့ꩻနယ်ႏသား အင်္ဂလိပ်သီးဖုံႏ ထင်ႏလွဉ်ဖြောဝ်ꩻကောင်ရွေꩻလောင်းနောဝ်ꩻသွူ။ လာဇန္နဝါရီ(၂၉)နီꩻနောဝ်ꩻ ဟုဲင်ဟိုꩻတဲင် စောက်ꩻဖါးပွေးလ၊ ပင်ႏတရား တွမ်ႏရွာငံ ဘော်ဆဲင်းဖုံႏ ခမ်ႏနွမ်ထေ့ စဲ့ꩻခြဲ့ꩻနယ်ႏသားထျꩻသွူ။ ခါးလား အင်္ဂလိပ် ကဖျော်ထင်ႏ ခမ်းကောင်နောဝ်ꩻ စောက်ꩻဖါးသီႏသဲင်ႏ ခွန်အိုးတွမ်ႏ စောက်ꩻဖါးရွီႏ ဆာစောမောင်သီး သဘော်ꩻလꩻလို့ဝင်ꩻ ဖေႏကတွိုက်ꩻဆွုမ်ႏ စဲ့ꩻအင်္ဂလိပ်သီးရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ သဲစ်အင်္ဂလိပ်သီး ဖျော်ထင်ႏကောင်ရွေꩻလောင်းနောဝ်ꩻ စောက်ꩻဖါးခွန်အိုး သီႏသဲင်ႏနောဝ်ꩻ ခြဲ့ꩻနယ်ႏလွိုဆန်ရေꩻတပ်တွမ်ႏ စောက်ꩻဖါးရွီႏဖုံႏ တွိုက်ꩻဆွုမ်ႏအင်္ဂလိပ်နီသွံထွောင်းသွူ။ လာဖေဖော်ဝါရီ(၁၀)နီꩻနောဝ်ꩻ စဲ့ꩻအင်္ဂလိပ်ဖုံႏ ဖျော်လွဉ်ဝေင်ꩻရွီႏဆꩻထင်ꩻ ဗောရိသတ်ကိုတဲင် စောက်ꩻဖါးရွီႏလွေꩻရပ်ဆွုမ်ႏတွမ်ႏ ဆင်နီဗာႏ ခမ်ႏနွမ်ꩻထေ့ ခြဲ့ꩻနယ်ႏသားထျꩻသွူ။ ခြဲ့ꩻနယ်ႏသားတွမ်ႏ စောက်ꩻဖါးရွီႏ ဆာစောမောင်သီးနောဝ်ꩻ လယ်ႏထိုမ်ႏတွိုက်ꩻ စောက်ꩻဖါးပအိုဝ်ႏ ခွန်အိုးတွမ်ႏ တွူႏတရန်ရေꩻသားဖုံႏလဲ့ ထိုမ်ႏလꩻတောဝ်းသွူ။ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ စောက်ꩻဖါးဆာစောမောင်နောဝ်ꩻ တဒွေါ့ꩻပဲစ်ꩻ ဖိုးပဉ်ဗာႏလွုမ်း နုဲင်းစဉ်ႏဆျာႏ တိက်ꩻသော့ꩻနေး ခြေင်းတန်ကိုတွော့ꩻ ပသာထေ့ ခွန်အိုးထျꩻသွူ။ ခွန်အိုးလဲ့ သဲစ်ကထီႏစဉ်ႏဆျာႏ တဒွေါ့ꩻပဲစ်ꩻနေး ဖိုးပဉ်ဗာႏနောဝ်ꩻ ရိုꩻဖေႏ အစူထောက် ပိုလ်ႏပန္တထွဉ်ꩻ (နာႏရီꩻ)နုဲင်းယို- "ခြဲ့ꩻနယ်ႏသားခွဉ်းထောက် စောက်ꩻဖါးရွီႏရိုꩻ 'သီမဉ်ႏခမ်ႏနွမ်ꩻထေ့တဝ်းနီနဝ်ꩻ သီယို နီအီႏတဒွေါ့ꩻပဲစ်ꩻ နုဲင်းစဉ်ႏဆျာႏယို'တဲ့ရိုႏ" နုဲင်းမွူးရောဝ်ꩻ စောက်ꩻဖါးခွန်အိုး ရိုꩻဖေႏ ပိုလ်ႏပန္တထွဉ်ꩻ၊ ထွဉ်ႏလွေꩻထိုမ်ႏခွ ဆုံမွူးတန်တန် တမွူးတဲင် တဒွေါ့ꩻသွူငတ်ꩻသောင်ꩻရပ်၊ အွဉ်ႏပွါႏနေးအပီထွူ အွဉ်ႏတဲ့ꩻစွဉ်ႏ ပုရိသလိင်္ဂ-လိုꩻခိုခြွိုင်း တေႏရွုပ်မွေးမွေးသွူ။ အထန်ႏနောဝ်ꩻ အွဉ်ႏဗဲန်နေး ပိတ်ဗွာသွံထွိုင်တွော့ꩻ အွဉ်ႏပသာထေ့ချာ စောက်ꩻဖါးရွီႏသွူ။ စောက်ꩻဖါးရွီႏလဲ့ သဲစ်ကထီႏ စောက်ꩻဖါးခွန်အိုး တခြိုꩻလက်ဆောင်ႏနောဝ်ꩻ ရိုꩻဖေႏ ကာနယ်စတဲက်မဲင် စဲ့ꩻပိုႏထျꩻနုဲင်းယိုတဲ့- "လက်ဆောင်ႏတန်ယို အဓိပ္ပါယ်ႏနောဝ်ꩻ 'သီစောက်ꩻဖါးရွီႏတွမ်ႏ နယ်ႏခြဲ့ꩻသား အင်္ဂလိပ်သီးဖုံႏ အင်းတဒွေါ့ꩻပဲစ်ꩻ ပအိုဝ်ႏတွူႏတရန်ရေꩻသားဖုံႏနောဝ်ꩻ တဒွေါ့ꩻပဲစ်ꩻသွော့ ခွေတေႏယိုဟုဲင်း'အဓိပ္ပါယ်ႏရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻ စောဝ်းခွန်အင်္ဂလိပ်ပိုလ်ႏတန်ဩ" နယ်ႏခြဲ့ꩻသား အင်္ဂလိပ်စဲ့ꩻပိုလ်ႏဖုံႏ သဲစ်ကသေ စောက်ꩻဖါးခွန်အိုးသီႏသဲင်ႏ သꩻဓာတ်နုဲင်းနောဝ်ꩻတွော့ꩻ ဝွေꩻသီးတွိုႏကထင်ႏလွဉ် ဖြောဝ်ꩻခမ်းကောင်ရွေꩻလောင်းယို ကတွူႏတရန် တွိုက်ꩻချာဗွုန်ႏနီနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏဒျာႏပအိုဝ်ႏလွုမ်ꩻ-ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် တွမ်ႏအစူတဗꩻစွဉ်ႏအသꩻအင်၊ ဝင်စွဉ်ႏအသꩻရာႏတွော့ꩻ အံႏဖြာႏစွဉ်ႏဒျာႏ စောက်ꩻဖါးခွန်အိုးတလဲင်ႏချင်ꩻသွူ။ တွူႏတရန်သား အွဉ်ကတူႏကထွာဒါႏ စောက်ꩻဖါးခွန်အိုး သꩻဓာတ်လွိုဆန် ခြဲ့ꩻနယ်ႏသား "သွီႏဇာႏတိမာန်ႏ"နောဝ်ꩻလဲ့ ထူႏဂွုဏ်ႏအံႏဖြာႏ လဲင်ꩻတလို့ဒါႏဒွုမ်သွူ။
သွီႏဇာႏတိမာန်ႏ လွူးတဲင်ရေꩻ
"သွီႏဇာႏတိမာန်ႏ ပြွူႏထန်ႏရေꩻ" နီနာꩻစွိုးခွိုꩻ သွီႏဇာႏတိမာန်ႏဖုံႏ ဖေႏကပြွူႏထန်ႏခွိုန်ꩻချာနောဝ်ꩻ- ၁။ စွိုးခွိုꩻလိတ်လုဲင်ꩻ ဖေႏကစွစ်ꩻတိုးလွေꩻ စွုမ်ႏရပ်ရပ်တဲင် ဖေႏကတဲမ်းဟော်ꩻလွ ပငါပရာꩻ။ ၂။ စွိုးခွိုꩻခွမ်ꩻလာꩻယို ပအိုဝ်ႏစွုမ်ႏဖြာꩻ ဖေႏကကွဉ်ကꩻလွ ပငါပရာꩻ။ ၃။ စွိုးခွိုꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ အွဉ်ႏအရေꩻ ဖေႏကဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏလွ ပငါပရာꩻ။ ၄။ မသာႏမယာႏတွမ်ႏ ပွယ်ꩻမင်္ဂလာႏဖုံႏကိုဖုံႏ လိုႏနေးထူႏထွုံꩻဓလေ့ꩻဖုံႏ။ ၅။ စွိုးခွိုꩻယေန်ႏငဲမုꩻ အအူအဒုံႏ တူရိယာႏဖုံႏ အွဉ်ႏနေးအထွူႏအတွုမ်တဲင် လိုႏဒုံႏအူလွငါႏ ပငါပရာꩻ။ ၆။ တစွိုးခွိုꩻလွုမ်း ကအီႏနေးထူႏ လက္ခံႏနွောင်ꩻဒါႏ သမဲင်ꩻစွိုးခွိုꩻနောဝ်ꩻ တဉ်ႏတဉ်ႏခွေါင်ခွေါင် အွဉ်ႏထွော့တဲမ်းထွို့ꩻထွူတဲင် လိုႏဖြေ့ꩻလီတွိုႏတွိုႏ ဒေႏသရပ်ရာႏ စွုမ်ႏထွောင်းထွောင်း။
ဇာႏတိမာန်ႏရသဖုံႏ
နီဘဝပတ်တဝွိုင်ႏ နီလောက ကရိုꩻနောဝ်ꩻ လောင်ႏလင်မွေးတောဝ်း၊ နီခမ်းနီထီတွမ်ႏ နီလိုꩻမျိုꩻဒျာႏ၊ လိုꩻမန်ႏသမျနောဝ်ꩻ နီခမ်းနီထီယို နီမဉ်ႏအွဉ်ႏတန်ႏဖိုꩻမꩻ နီဘဝတန်ႏဖိုꩻအောဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဘဝတန်ႏဖိုꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ဇာႏတိမာန်ႏခင်ႏမွဉ်ဒျာႏ။ ဥပမာႏ- မောက်ကြဲင်ႏမွူးနောဝ်ꩻ မုဲင်ꩻခါခန်းတယောဝ်း တထွာနွောင်ꩻတောဝ်း တခေါ့ꩻမွူး၊ နုဲင်းနောဝ်ꩻနေနေ ကေသရာႏ ချင်ႏသေ့ꩻနောဝ်ꩻ မဲန်ဟို့ꩻခိုးနုဲင်းမုဲင်ꩻဟို့ꩻခိုး ထာꩻအီႏမီꩻနောဝ်ꩻ အံႏတောဝ်းလာꩻလာꩻ၊ ဖိုးမွူးနောဝ်ꩻ အနဲန်းမဲဉ်အွောင်ႏနုဲင်းမုဲင်ꩻအွောင်ႏ ပနားပေႏနောဝ်ꩻ ဖေႏနဲန်းတောဝ်းရင်ꩻရင်ꩻ။ အဓိပ္ပါယ်ႏနောဝ်ꩻ မောက်ကြဲင်ႏမွူးလဲ့သင်၊ ချင်ႏသေ့ꩻလဲ့သင်၊ ဖိုးမွူးလဲ့သင် အောဝ်ႏနေးထူႏ "ဇာႏတိမာန်ႏဂွုဏ်ႏ"နုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏ။ လိုꩻတွိုင်ꩻလိုꩻတွိုင်ꩻနောဝ်ꩻ ဇာႏတိမာန်ႏ မဉ်ႏတသွောင်းနုဲင်းမွူးရောင်ႏနောဝ်ꩻမꩻ ဝင်ꩻလောင်ႏဝင်ꩻလင် ကုဲင်းထွူႏတွုမ်ဒါႏ နီနာꩻလောင်းနောဝ်ꩻသွူ၊ ဇာႏတိမာန်ႏ မဉ်ႏဖေ့ထိုꩻနောဝ်ꩻ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ ထိုꩻမားဒါႏ၊ လိတ်လုဲင်ꩻ မဉ်ႏထိုꩻမားနောဝ်ꩻ လိုꩻမျိုꩻတဲ့ ထိုꩻမားဒါႏနောဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ ဘဝပအိုဝ်ႏပိုယို အွဉ်ႏဖေင်ꩻမွိုန်း၊ မုဲင်ꩻခါခါတရိုꩻတောဝ်း ထူႏဂွုဏ်ႏသေႏသေႏ၊ သဲင်ꩻကွိုတ်ဗာႏ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ၊ အွဉ်ႏသတိဗာႏသေႏသေႏ သွီႏရော်ꩻစနစ်၊ ပိုလီꩻဖုံႏလောင်းနဝ်ꩻ သွင်ꩻသော့ꩻသေႏသေႏ သꩻရက်ခွိုꩻ၊ ထိန်ꩻသိမ်ꩻထိန်ꩻတီဗာႏသေႏသေႏ စွိုးခွိုꩻဂွုဏ်ႏသိက္ခာႏ၊ လိုꩻဘဝ အမျတ်သွတ်ꩻမာႏနနောဝ်ꩻ စွိုးခွိုꩻဇာႏတိမာန်ႏ လွူးတဲင်ရေꩻဒျာႏသွူ။ လောကနီတိဆရာႏရိုꩻ အွဲတောင်းလုဲင်သီးအမျိုꩻနောဝ်ꩻ ဝင်ꩻဖဲ့ဝင်ꩻဗက်ꩻတဲ့ ခွိုင်းမုဲင်ꩻထပ်ထပ်၊ ဝင်ꩻကခြွုတ်သွူတွမ်ႏစက်တဲ့ ခွိုင်းမုဲင်ꩻပြန်ႏပြန်ႏ "ဇာႏတိမာန်ႏ"အရသာႏနွိုးယို တစွဉ်ႏထိုꩻတဝ်း၊ အောဝ်ႏအွီႏစွူစွူဒျာႏ နုဲင်းအစွိုး၊ အောဝ်ႏနွိုးတွိုင်ꩻတွိုင်ꩻဒျာႏ နုဲင်းအထောင်ꩻသွူ၊ နီနာꩻခွိုꩻပအိုဝ်ႏသီးတဲ့ အွဉ်ႏအွပ်ꩻသေႏသေႏသꩻ နုဲင်းအွဲမွူးတဲင် တွိုႏလွေꩻခန်း ဘဝအဆင်ႏရန်းနုဲင်းမုဲင်ꩻခန်းတယောဝ်း အွိုးကလွူးခါ "ပအိုဝ်ႏ"ဒျာႏအတွိုင်ꩻ ဗꩻစွဉ်ႏသက်ကလို့ သꩻကထန်ႏ ကထွာဟံႏသူꩻ "ပအိုဝ်ႏ"စွူစွူဒျာႏတဲင် နီစွိုးနီခွိုꩻ "သွီႏဇာႏတိမာန်ႏ"ယို လွူးခါꩻသေႏသေႏဒျာႏသွော့လို့ဝင်ꩻ ပငါပရာꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻမိုးမောက်
ဝေင်ꩻမိုးမောက် (အဲင်းကလေတ်: Momauk) (မန်း: မိုးမောက်မြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထင်ꩻသွတ်ꩻ၊ ခင်ခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နဝ်၊ ဗန်းမော်ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမိုးမောက်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻမိုးမောက်ကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၁၀,၇၄၁ ရပ်သွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏမျောင်းမျ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမျောင်းမျ (မြောင်းမြမြို့နယ်) (Myaungmya Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မျောင်းမျခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻမျောင်းမျကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ယူကရေင်းခမ်းထီ
ယူကရေင်းခမ်းထီ (Ukraine) (ယူကရေင်း : Україна) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဥရောပတွိုက် အခဝ်ကွဉ်ႏကိုသွူ။ ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏနဝ်ႏ အဝ်ႏစတုရန်းမဲင်ႏ (၂.၃ သိန်ႏ)မဲင်ႏလွိုတဲင် ဟံႏနယ်ႏတသွုပ်ချင်ႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ဥရောပတွိုက် ခမ်းထီဖုံႏအကို ထွာအတန်သွတ်ꩻခမ်းထီဒျာႏသွူ။ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏတောမ်ႏဖဲ့ꩻကွဉ်ႏထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ရသျားခမ်းထီ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဗီလာရုခမ်းထီ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ပိုလန်ခမ်းထီ၊ သလိုဗဲတ်ကီးယားခမ်းထီ၊ ဟန်ဂေရီခမ်းထီ၊ မော်ဒိုဗာခမ်းထီ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်တောမ်ႏဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ပင်ႏလယ်ႏဖြေင်း(Black Sea)၊ အာသော့ပင်ႏလယ်ႏ(Azov Sea)ဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻခါꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းထီဝေင်ꩻတန်တောမ်ႏ အတန်သွတ်ꩻဝေင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻကီးယဲတ်(Kyiv/ Kiev)သွူ။ ခမ်းထီတန် ဘာႏသာႏငဝ်းငွါနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ယူကရေင်းလဲ့ ခမ်းထီ အခဝ်ကွဉ်ႏတောမ်ႏအခဝ်နဝ်နဝ်ꩻ သုင်ꩻဒေါ့ꩻအာဒျာႏ ရသျားငဝ်းငွါတဲင် လိုꩻကဲဉ်ႏအာ အဝ်ႏဒါႏလဲပ်ရောင် ရသျားဘာႏသာႏနဝ်ꩻသွူ။ ၂၀၁၀ ဗာႏ စာႏရင်ꩻ(အရမ်ꩻ)အလꩻ ခမ်းထီကို လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ (၄၅)သန်းရပ်လဲ့ ပွိုးစွဉ်ႏ လွူးဆေ့ꩻလွဉ်ပိုဖုံႏတဲင် ခမ်းထီကို လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏကုလသမဂ္ဂအစွိုꩻ ၂၀၂၃ ဗာႏ ဇန်နဝါရီလာ အရမ်ꩻအလꩻ အဝ်ႏဒျာႏ (၃၄.၁ သန်း)ရပ်လုမ်ꩻသွူ။ ကဲဉ်းအာ တထာႏဝလွိုရပ်နဝ်ꩻ ကိုꩻကွဲႏဒျာႏ ခရိယာန်ႏဘာႏသာႏသွူ။
၁၉၉၁ ဗာႏ သိုဗီယဲတ်ယူနီယံ ထွိုင်ႏကုဲင်ပြင်ꩻထွူ ယူကရေင်းလဲ့ လꩻလွေꩻလွစ်တခြင်ရေꩻတဲင် အကေႏညာႏခန်းဒျာႏ ထွာအုံအခါႏ ခမ်းတခမ်းအကျောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ သိုဗီယဲတ်စိုးထွူ လွောင်ႏဗူႏလွေꩻခန်းဒျာႏ လွစ်တခြင်ဒါႏခမ်းထီဖုံႏတောမ်ႏ အရဲးအထွော့ကအဝ်ႏဒါႏ စဲ့ꩻရေꩻသွꩻဖက်(မိတ်ဖက်)အနေႏတဲင် ၁၉၉၄ ဗာႏကိုနဝ်ꩻ နေတိုး(NATO)တောမ်ႏ ငိမ်ꩻချံꩻရေꩻအတာႏ နွို့လွေꩻခန်းဒျာႏ သွꩻဖက်အစွိုꩻအနေႏနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏ ၂၀၁၃ ဗာႏနဝ်ꩻ ကအဝ်ႏသေလွ့ဒါႏ Euromaidan ကရိုꩻဒါႏ ခမ်းသားလိုꩻအာ ပွယ်ꩻပျꩻသꩻဆန္ဒ အဝ်ႏထွာလွဉ်သွုပ် ယူကရေင်းတခမ်းလွုမ်းကိုတဲင် အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻနဝ်ꩻ ယံကလွောင်ႏဗူႏယင်း အစိုႏရတသာတောမ်ႏ ရသျားကမဲဉ်အွဉ်ႏထွာဒါႏ ထာꩻသျုက်တရေင် ကထွာအီထာꩻယို တွိုႏ ၂၀၁၄ ဗာႏနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်ဗာႏ ဂုဏ်ႏသိက္ခာႏအဝ်ႏ တောႏလန်ႏရေꩻနဝ်ꩻသွူ။ ၂၀၁၄ အကျာꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ရသျားစဲ့ꩻတပ်စွိုꩻ နွို့လွဉ် ခရုဲင်းမီးယားကြွန်မော့ကိုတဲင် ဆုဲင်ꩻနဝ်ꩻ သိမ်ꩻထူႏထိုꩻခန်းဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ယူကရေင်းခမ်းထီ Donbas ဒေႏသကိုလဲ့ ရသျားကစွဲးကမ်းဒါႏ တောႏလန်ႏရေꩻအစွိုꩻသားဖုံႏနဝ်ꩻ တွိုက်ꩻသိမ်ꩻထူႏသွူ ဒေႏသဟံႏနယ်ႏဖုံႏတဲင် Donbas စဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ ထွာလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ အသျုက်တရေင်ဖုံႏယို ဆင်ႏဆင်ႏ အဝ်ႏထွာသွုပ်လွေꩻဒါႏ ရသျား-ယူကရေင်းခါႏ စဲ့ꩻပွယ်ꩻဖုံႏယို တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဖေဖော်ဝါရီလာကို အသျုက်တရေင် ထွာတန်ခိင်ႏကျာꩻ ရသျားနဝ်ꩻ နွို့ကာႏကျူးကျော်သော့ꩻလွေꩻခန်းဒျာႏ ယူကရေင်းခမ်းကိုတဲင် ရသျား-ယူကရေင်း ခမ်းထီခါႏ စဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻ ထွာလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ယူကရေင်းလဲ့ ၂၀၁၄ ဗာႏ တောမ်ႏရသျား စဲ့ꩻပွယ်ꩻထွိုင်ႏထွာထွူနဝ်ꩻကာႏ ဖေႏကဗော့ꩻသွီႏထဲင်းတာႏ အဝ်ႏထိုမ်ႏသွုပ်သမ်းလွေꩻ စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ ခမ်းထီရေꩻ၊ စဲ့ꩻရေꩻဖုံႏ တောမ်ႏ ဥရောပသမဂ္ဂ၊ နေတိုး(NATO)၊ ပါတောမ်ႏ ဆꩻတွို့ꩻသားဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
ယူကရေင်းခမ်းထီနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ တခမ်းတအာႏဏာႏ ခမ်းနမ်းဗွေႏတကွို့ꩻစနိစ်တောမ်ႏ အဝ်ႏထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွုန်ꩻကျာꩻ ခမ်းတခမ်းဒျာႏတဲင် လိုꩻအာပြူႏဖြိုတာႏလိတ်ယီးနယ်(HDI)တန်ႏဖိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏအရန်း(၆၉)သွူ။ ခမ်းကိုဟံႏယာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဟံႏဩဇာႏဟဝ်ဒါႏ ဒေႏသဖုံႏဒျာႏတဲင် နေးတောမ်ႏ ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻတောမ်ႏ အအံႏအွꩻရိက္ခာႏဖုံႏတာႏ ဥရောပကို အဝ်ႏထေထန်ႏဖေႏဒါႏ ခမ်းတခမ်းဒျာႏသွူ။ အငိုꩻတန် ဟံႏကိုသတ္တုလုံးရတနာႏဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏတဲင် စက်ခြွိုင်းခြိုꩻ(စက်မှုလက်မှု) စက်ယုင်ႏထာꩻမာꩻ၊ စက်တခြိုꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏထွန်ꩻကာꩻနေနေသွူ။ ခမ်းကို ကထွတ်ꩻရွယ်ႏလင်ꩻလွဉ်ဒါႏ နီးပါးခြောင် အလောင်းယို တေင်သွူကန်တွော့ꩻ အဝ်ႏထေလွေꩻ တျာႏမေႏနဝ်ꩻသွူ။ ယူကရေင်းခမ်းထီနဝ်ꩻ တယ်ႏထောင်ႏ ကုလသမဂ္ဂသားဖုံႏအကို အဝ်ႏပါသော့ꩻသွူတကာႏတဝ်း၊ ဥရောပကောင်သီ၊ ကမ္ဘာႏကွန်ႏသယ်ႏရေꩻအစွိုꩻ OSCEကိုလဲ့ အဝ်ႏထွာ အစွိုꩻနွို့ခမ်းအနေႏတဲင် ယိုခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏပူꩻပေါင်ꩻခွုမ်မာꩻလွေꩻ ဥရောပသမဂ္ဂထျꩻ ကျာꩻနဝ်ꩻသွူ။
ဘာႏသာႏအလောင်း
ယေန်ႏကေႏတရေꩻ ပအိုဝ်ႏပိုမူႏ ဗွေႏမျတ်ဖရာꩻ အဆွုံꩻအမꩻ တရာꩻမျတ်ယို သွိုန်ႏကိုသꩻဖူꩻ ရိုႏသေႏငါႏသွူ။ ယောင်ꩻဆင်ꩻ မိဉ်တရေꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻတရေꩻရေꩻ သꩻမိဉ်ႏတရေꩻတဝ်းနောဝ်ꩻ ဗွိုန်ပီစွဉ်ႏဒျာႏ ဖောက်ဒွိုႏရာႏ လိုꩻဖောက်ꩻဒွိုႏရာႏသွူ။ ကယွုမ်းအံႏဒျာႏ ဘာႏသာႏအလောင်းနုဲင်းယို ကထွိုင်ႏထီႏဗာႏ သꩻရေꩻငါႏသွူ။
မေတ္တာပါရမီႏ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်းမော
ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်းမော (အိန်းကလေတ်: Mongmao Township) (မန်း: မိုင်းမောမြို့နယ်) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ကွဉ်ႏ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ထင်ꩻ၊ ဟိုပန်ခရဲင်ႏ၊ ဝနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻတွိုင်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ(၆)ဖြုံႏအကို အဝ်ႏပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြိုင်ႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်းမောယို ကရီးခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻညီꩻဒျာႏ လားသျိုးခရဲင်ႏကို တွိုႏ ၂၀၁၁ ဗာႏနဝ်ꩻ ဖထန်ႏထိုꩻသွူ ထဲမ်သော့ꩻလွေꩻလုဲင်ႏ ဟိုပန်ခရဲင်ႏ ဝဒေႏသကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻမွိုင်းမောကိုသွူ။
သပ္ပုရိသဒါန
သပ္ပုရိသဒါန(၅)ပါꩻ
(သူႏတောႏကောင်ꩻသီး ထာꩻလူႏ/လူႏပွုံႏလူႏနယ်ꩻ ၅-မျိုꩻ) ၁။ သက္ကစ္စံ ဒေတိ ၂။ စိတ္တီကတွာ ဒေတိ ၃။ သဟတ္ထာ ဒေတိ ၄။ အနပဝိဒ္ဓံ ဒေတိ ၅။ အာဂမနဒိဋ္ဌိကော ဒေတိ။ (အံ-၂။ ၁၅၂) (၁) "သက္ကစ္စံ ဒေတိ"ကရိုꩻနဝ်ꩻ- လူႏရိုႏရိုႏသေႏသေႏဒျာႏ။ (၂) "စိတ္တီကတွာ ဒေတိ"ကရိုꩻနောဝ်ꩻ လူႏစွုမ်းစွုမ်းသွိုꩻသွိုꩻဒျာႏ။ (၃) "သဟတ္ထာ ဒေတိ"ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထူႏတွမ်ႏစူလူႏ (နမ်းကိုယ်ႏတဲင်ႏလူႏ)ဒျာႏ။ (၄) "အနပဝိဒ္ဓံ ဒေတိ"ကရိုꩻနောဝ်ꩻ လူႏဝေါင်းဝင်း ဗေက်ꩻဗက်ꩻဖေႏနေးတောဝ်း။ (၅) "အာဂမနဒိဋ္ဌိကော ဒေတိ"ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ကော့ꩻမောင်ꩻအွဉ်ႏသꩻ မဉ်လꩻဒျာႏထာꩻလူႏအကျိုꩻ။ အချက်ယို(၅)ချက် မဉ်ႏပြဲ့ꩻစွုံႏနဝ်ꩻ ထာꩻလူႏအကျိုꩻတန်ငါႏ၊ လꩻအာငါႏ အကျိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
လွေꩻထေ့ထွိုက်ငါႏ ခိန်ႏခါႏသူမျိုꩻ
"ပဌမ သမယသုတ် (လွေꩻထေ့ထွိုက်ငါႏ ခိန်ႏခါႏသူမျိုꩻ)" ရဟန်ꩻတပါꩻနဝ်ꩻ လွေꩻထေ့ဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဝုဲင်ႏဘုရာꩻထွူခါ ရီပါနုဲင်းယို- "ဩဗွေႏ ဘုရာꩻမျတ်ဗွေႏဩ- ရဟန်ꩻတပါꩻနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻသꩻရေꩻဖေႏဒါႏလိုꩻ၊ ဒေါ့ꩻသꩻဆွော့ꩻဖေႏဒါႏလိုꩻ၊ ဒေါ့ꩻသꩻတလာ(ဒေါ့ꩻအာႏတက်)ဖေႏဒါႏလိုꩻ၊ ကဟောဝ်ဆယ်ꩻကပ် ရဟန်ꩻမျတ်၊ ရဟန်ꩻဒါႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ခိန်ႏခါႏအဝ်ႏကားမုဲင်ꩻမျိုꩻ ဗွေႏဩ" "ရဟန်ꩻဟွေး- ခိန်ႏခါႏအဝ်ႏသူမျိုꩻ၊ သူမျိုꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ- ၁။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နောဝ်ꩻ အုံထာꩻလောႏဘꩻထွာ၊ သꩻအဝ်ႏယူႏမွိုင်းဒျာႏ ကာႏမဂွုဏ်ႏ အာႏရွုံႏငတ်ꩻပါꩻ၊ ကာမရာႏဂနိစ္စက်တဲင် အုံထာꩻယူႏပက်နာႏ၊ သꩻဖေႏကယူႏမွုန်း ကာႏမဂွုဏ်ႏနောဝ်ꩻ အီႏမာꩻဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻသေတဝ်း၊ ပေါႏထွာနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လိုႏလွေꩻထေ့ရဟန်ꩻဒါႏ၊ ပေါႏလောဝ်းနယ်နဝ်ꩻ ရဟန်ꩻဒါႏ အီႏဟော်ꩻဖေႏတရာꩻ (အသုဘကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ)၊ ယိုနဝ်ꩻ ဟောဝ်လွေꩻထေ့ငါႏ ပဌမအခိန်ႏအခါႏနောဝ်ꩻသွူ။ ၂။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)အုံထာꩻဒေါႏသꩻထွာ၊ ဒေါႏသꩻနိစ္စက်တွော့ꩻ အုံထာꩻယူႏပက်နာႏ၊ အီႏမာꩻဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻသေတဝ်း၊ ပေါႏထွာနုဲင်းနဝ်ꩻ လိုႏလွေꩻထေ့ငါႏ ရဟန်ꩻဒါႏ၊ ပေါႏလောဝ်းနယ်နဝ်ꩻ ရဟန်ꩻအီႏ အီႏဟော်ꩻဖေႏတရာꩻ (မေတ္တာႏကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ)ယိုနဝ်ꩻ ထွာဟောဝ်လွေꩻထေ့ငါႏ ဒုတိယအခိန်ႏခါႏနဝ်ꩻသွူ။ ၃။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)န၀်ꩻ အုံထာꩻလွꩻသေႏသေႏ တခေင်ꩻသေႏသေႏထာꩻ၊ သꩻလွꩻ-သꩻတခေင်ꩻနိစ္စက်တဲင် အုံထာꩻယူႏပက်နာႏ၊ အီႏမာꩻဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻသေတဝ်း၊ ပေါႏထွာနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လိုႏလွေꩻထေ့ငါႏ ရဟန်ꩻဒါႏ၊ ပေါႏလောဝ်းနယ်နဝ်ꩻ ရဟန်ꩻဒါႏ အီႏဟော်ꩻဖေႏတရာꩻ (ထိနမိဒ္ဓဝိနောဒနကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ-ကမ္မဋ္ဌာန်ꩻပယ်ႏထိုꩻ သꩻလွꩻ၊ သꩻတခေင်ꩻ)ယိုနဝ်ꩻ ဟောဝ်လွေꩻထေ့ငါႏ တတိယအခိန်ႏခါႏနောဝ်ꩻသွူ။ ၄။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ အုံထာꩻသꩻလော်လယ်၊ သꩻနောင်ႏတကော့ꩻမာႏ၊ သꩻလော်လယ်ဥဒ္ဓစ္စ၊ သꩻနောင်ႏတကော့ꩻမာႏ-ကုက္ကုစ္စနိစ္စက်တွော့ꩻ အုံထာꩻယူႏပက်ငါႏ၊ အီႏမာꩻဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻသေတဝ်း၊ ပေါႏထွာနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လိုႏလွေꩻထေ့ငါႏ ရဟန်ꩻဒါႏ၊ ပေါႏလောဝ်းနယ်ရဟန်ꩻဒါႏနဝ်ꩻ အီႏဟော်ꩻဖေႏတရာꩻ၊ (သမထကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ) ယိုနဝ်ꩻ ဟောဝ်လွေꩻထေ့ငါႏ စတုတ္ထအခိန်ႏခါႏနောဝ်ꩻသွူ။ ၅။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ အုံထာꩻသꩻသံသယထွာ ရတနာႏသွံပါꩻလောင်း၊ သꩻသံသယ ဝိစိကိစ္ဆာနိစ္စက်တဲင် အုံထာꩻယူႏပက်နာႏ၊ အီႏမာꩻဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻသေတဝ်း၊ ပေါႏထွာနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လိုႏလွေꩻထေ့ငါႏ ရဟန်ꩻဒါႏ၊ ပေါႏလောဝ်းနယ်နဝ်ꩻ ရဟန်ꩻဒါႏ အီႏဟော်ꩻဖေႏတရာꩻ (ရတနာႏသွံပါꩻ ဂွုဏ်ႏကေꩻဇူꩻ) ယိုနဝ်ꩻ ဟောဝ်လွေꩻထေ့ငါႏ ပဉ္စမအခိန်ႏခါႏနောဝ်ꩻသွူ။ ၆။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ အုံထာꩻအဝ်ႏစွယ်ꩻလမ်ꩻဒျာႏ နိမိတ်တမျိုꩻမျိုꩻ၊ နိမိတ်နဝ်ꩻနိစ္စက်တွော့ꩻ အုံထာꩻယူႏပက်နာႏ၊ အီႏမာꩻဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻသေတဝ်း၊ ပေါႏထွာနုဲင်းနဝ်ꩻ လိုႏလွေꩻထေ့ငါႏ ရဟန်ꩻဒါႏ၊ ပေါႏလောဝ်းနယ်နဝ်ꩻ ရဟန်ꩻဒါႏ အီႏဟော်ꩻဖေႏတရာꩻ (အာသဝက္ခယ-လောဘ ဒိဋ္ဌိ မောဟလို့ရာꩻခရာႏ) ယိုနဝ်ꩻ ဟောဝ်လွေꩻထေ့ငါႏ ဆဋ္ဌအခိန်ႏခါႏနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ ပဌမသမယသုတ်)
အဝ်ႏဝွို့ည
"ယောဂသုတ် (အဝ်ႏဝွို့ညတရာꩻလစ်ꩻပါꩻတဲင် လꩻတဝ်းနိဗ္ဗာန်ႏ)" ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ကအဝ်ႏဝွို့ဝွဋ်ဒုက္ခ၊ ယောဂအဝ်ႏလစ်ꩻပါꩻ၊ လစ်ꩻပါꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ- ၁။ ကာမယောဂေါ- အဝ်ႏဝွို့ကာမ ၂။ ဘဝယောဂေါ- အဝ်ႏဝွို့ဘဝ ၃။ ဒိဋ္ဌိယောဂေါ- အဝ်ႏဝွို့ဒိဋ္ဌိ ၄။ အဝိဇ္ဇာယောဂေါ- အဝ်ႏဝွို့အဝိဇ္ဇာႏ ယောဂအောဝ်ႏလစ်ꩻဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၁။ ပဉ္စကာမဂုဏိကော ရာဂေါ ကာမယောဂေါ- ကအဝ်ႏတထဲ့ꩻ ကအဝ်ႏဝွို့ဒါႏ ကာႏမဂွုဏ်ႏငတ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ'ကာမယောဂ'နောဝ်ꩻသွူ။ ၂။ ရူပါရူပဘဝေသု ဆန္ဒရာဂေါ ဘဝယောဂေါ- ကမဉ်တွိုႏဒါႏ ရူပဘဝ အရူပဘဝနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ'ဘဝယောဂ'နောဝ်ꩻသွူ။ ၃။ ရာဂေါ ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိယောဂေါ- ကစွယ်ꩻတထဲ့ꩻဒါႏ ဒိဋ္ဌိ (၆၂)ပါꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ'ဒိဋ္ဌိယောဂ'နောဝ်ꩻသွူ။ ၄။ စတူသု သစ္စေသု အညာဏံ အဝိဇ္ဇာယောဂေါ- တသေတဝ်း သစ္စာႏတရာꩻလစ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ'အဝိဇ္ဇာယောဂ'နောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- သေတဝ်းကာႏမဂွုဏ်ႏအပဲ့စ်၊ ကာႏမဂွုဏ်ႏနဝ်ꩻ ထွာအီဝွဋ်ဒုက္ခနုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့ သေတဝ်း၊ သေတောဝ်း ကာႏမဂွုဏ်ႏခရာႏတဲင် တဏှာႏရာႏဂ၊ အဝ်ႏဝွို့ည ကာႏမဂွုဏ်ႏတွော့ꩻ လꩻနွောင်ꩻတဝ်းနိဗ္ဗာန်ႏ၊ ထန်ႏနွောင်ꩻတဝ်း ဝွဋ်ဒုက္ခနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- သေတဝ်းဘဝအပဲ့စ်၊ ဘဝနဝ်ꩻ ထွာအီဝွဋ်ဒုက္ခနုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့ သေတဝ်း၊ သေတဝ်းဘဝခရာႏတဲင် ဆန္ဒရာႏဂအလိုႏ အဝ်ႏမဉ်တွိုႏထင်ႏ ရူပဘဝ-အရူပဘဝ(ဗျဟ္မာႏဘဝ)၊ အဝ်ႏဝွို့ည ဘွုံႏဘဝနဝ်ꩻတွော့ꩻ လꩻနွောင်ꩻတဝ်းနိဗ္ဗာန်ႏ၊ ထန်ႏနွောင်ꩻတဝ်း ဝွဋ်ဒုက္ခနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- သေတဝ်း (မိစ္ဆာ)ဒိဋ္ဌိအပဲ့စ်၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိနဝ်ꩻ ထွာအီဝွဋ်ဒုက္ခနုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့ သေတဝ်း၊ သေတဝ်းဒိဋ္ဌိခရာႏတဲင် 'ခန္ဓာႏဘိုနဝ်ꩻ နိစ္စဒျာႏ၊ သုခဒျာႏ၊ အတ္တဒျာႏ' တဏှာႏရာႏဂ အဝ်ႏဝွို့ည (မိစ္ဆာ)ဒိဋ္ဌိနဝ်ꩻတွော့ꩻ လꩻနွောင်ꩻတဝ်းနိဗ္ဗာန်ႏ၊ ထန်ႏနွောင်ꩻတဝ်း ဝွဋ်ဒုက္ခနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- သေတဝ်း အဝိဇ္ဇာႏအပဲ့စ်၊ အဝိဇ္ဇာႏနဝ်ꩻ ထွာအီဒါႏ ဝွဋ်ဒုက္ခနုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့ သေတဝ်း၊ သေတဝ်းအဝိဇ္ဇာႏခရာႏတဲင် ခွေါင်းရွသာႏယာႏမု-စတဲင်နဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထင်းဒျာႏထာꩻချမ်ꩻသာႏ၊ သေတဝ်းသစ္စာႏဒုက္ခ၊ အဝ်ႏဝွို့ည အဝိဇ္ဇာႏနဝ်ꩻတွော့ꩻ လꩻနွောင်ꩻတဝ်းနိဗ္ဗာန်ႏ၊ ထန်ႏနွောင်ꩻတဝ်း ဝွဋ်ဒုက္ခနောဝ်ꩻသွူ။(သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ ယောဂသုတ်)
ဖါမွူးနီꩻ
ကမ္ဘာႏလောင်းကီ ခမ်းထီနုဲင်ႏငံႏပေါင်ꩻ ကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ပေါႏတွိုႏသွူ ဇွန်လာ တတိယပတ်ကို မွူးနီꩻတနင်ꩻနွေႏနီꩻနဝ်ꩻ အွဉ်ႏထွော့ဖေႏ ဖါဗွေႏမွူးနီꩻ (Father's Day) နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဖါဗွေႏမွူးနီꩻယို တယ်ႏစလွေꩻဒျာႏ ၁၉၁၀ ဗာႏ ဇွန်လာ ၁၉ ခိန်ႏနဝ်ꩻကာႏ အွဉ်ႏထွော့လွေꩻ ဖါဗွေႏမွူးနီꩻ နဝ်ꩻသွူ။ ဖါမွူးနီꩻယို ဖေႏကထွာအတီႏနဝ်ꩻ အမေႏရိကန်ႏစဲ့ꩻပိုႏတန် ဝီလျံကျက်ဆင်စမက် သီးပိုမူႏ စိုနိရာလွိုက် စမက်သီး တွူႏတရန်ဖေႏနဝ်ꩻသွူ။  အောဝ်ႏကွို့ꩻ မွိုး မွူးနီꩻလွုမ်ꩻတဲင် ဖါဗွေႏ ကရိုꩻဒါႏငေါဝ်းယိုနဝ်ꩻ ထွာထိုꩻငါႏထာꩻတလွိုးခရာႏနဝ်ꩻမꩻတဲင်၊ ဖေႏနေးကထွာလꩻလိုꩻနဝ်ꩻ ကထွာဒါႏဖါယို ထွုမ်ႏကျံႏဖေႏဗာႏ အစွိုးစွိုးအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏသွူ၊ ကွပ်ပွိုးစွဉ်ႏ မဉ်ထူႏဂုဏ်ႏဖါ ကေꩻစူꩻတရာꩻတဲင် မဉ်ႏတွိုႏလွဉ်သွူ ဇွန်လာ တတိယပတ်ကို မွူးနီꩻတနင်နွေႏနီꩻယိုနဝ်ꩻ အွဉ်ႏထွော့ဖေႏ ဖါမွူးနီꩻနုဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်ပွိုးစွဉ်ႏ ဝွေꩻကျိုꩻစာꩻမုꩻတဲင် ၁၉၆၆ နိန်ႏကို အမေႏရိကန်ႏခမ်း သမ္မတ Lyndon B. Johnson ယို အွဉ်ႏထွော့လွေꩻဖေႏခန်း အတီႏနုဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။
ဖါဗွေႏ မွူးနီယို အထိန်ꩻအမုဲင်တယ်ႏစလွေꩻဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်းကို တယ်ႏလွေꩻနဝ်ꩻတဲင် ဥရောပခမ်း ခမ်းလင် တွမ်ႏ အာသျခမ်းကိုသားဖုံႏနဝ်ꩻလဲ့ အွဉ်ႏထွော့လွေꩻနုဲင်းနုဲင်းထွူတဲင် မဉ်ႏတွိုႏသွူ ဇွန်လာ တတိယပတ်ကို မွူးနီꩻတနင်ꩻနွေႏနီꩻနဝ်ꩻ အောဝ်ႏအွဉ်ႏထူႏဂုဏ်ႏ အွဉ်ႏထွော့မာꩻလွေꩻ ဖါဗွေႏ မွူးနီꩻ နုဲင်ႏနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
ဖါမွူးနီꩻယို နေးတွမ်ႏ ဖါကေꩻစူꩻတဲင် အွဉ်ႏဖောႏထေ့လွꩻဝင်ꩻ ဖါဝတ္တရာꩻ တွမ်ႏ ကဗျာ လင်္ကာႏ ၀တ္တု ဇာတ်တွယ်ꩻ စတွမ်ႏ  ယိုꩻယာႏ အကွဉ်ကꩻဖုံႏတဲင် ထေဖောႏလွꩻဝင်ꩻ ဖါသီးဂုဏ်ႏကေꩻစူꩻနုဲင်ႏနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏထီးလိဉ်း
ဝေင်ꩻနယ်ႏထီးလိဉ်း (မန်း: ထီးလင်းမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Tilin Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဂန်းဂေါးခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻထီးလိဉ်းကိုသွူ။
ဘုရာꩻ
ဘုရာꩻဘကရိုꩻဒါႏ ငဝ်းဝေါဟာရအနက်ယိုနဝ်ꩻ ရေႏယီးနယ်ထွာနွောင်ꩻဒါႏ လိတ်ဖြုံႏလ့ယို တဗာႏဗာႏနဝ်ꩻသွူ။
ပအိုဝ်ႏသိုမ်မျိုꩻငဝ်းဒေါ့ꩻရိုꩻ
ပအိုဝ်ႏသီးငဝ်းသဘာဝ ပွိုးတဗိုန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻမꩻ လေက်မွူးယို ပေါႏတထူႏသုင်ꩻတဝ်း လေက်လွောင်ႏဗူႏနဝ်ꩻ မော့ꩻမွေးစွဉ်ႏထာꩻယပ်ꩻ။ ပအိုဝ်ႏသီးငဝ်းသဘာဝ အဝ်ႏကတမျိုꩻနဝ်ꩻ- လို့နီမျိုꩻနဝ်ꩻမꩻ လေက်အထျꩻတဲႏမန်းတဲင် ပအိုဝ်ႏငဝ်းတာႏ ထွားထွင်ႏသော့ꩻဗာႏနေးစားနဝ်ꩻ သုင်ꩻတဲ့တလꩻတဝ်း၊ ပအိုဝ်ႏလေက်ကိုႏပဲင်ႏအဝ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻ တသုင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ဗိုန်ဝင်ꩻ။ မန်းလေက်နဝ်ꩻ ကွိုꩻသမုတ်နေး၊ ပညတ်နေးဗာႏဒျာႏရင်ꩻ၊ လေက်ပအိုဝ်ႏယို ကွိုꩻသမုတ်နေး တလꩻတဝ်း၊ ပအိုဝ်ႏယို ငဝ်းခွင်ႏလုဲင်းငါႏ၊ ပအိုဝ်ႏငဝ်းတာႏ ပေါႏတအုံချာတဝ်း ပအိုဝ်ႏလေက်မွူးဖဲ့ꩻတဲမ်းအီချာနဝ်ꩻ တထွူနွောင်ꩻတဝ်း။
မန်းလေက်နဝ်ꩻ အဝ်ႏမဲင်ꩻလေက်ကိုထွင်ႏ၊ မဲင်ꩻလေက်နဝ်ꩻ အဝ်ႏပအိုဝ်ႏလေက်ကိုထွင်ႏ၊ ပအိုဝ်ႏလေက်နဝ်ꩻ အဝ်ႏပါဠိလေက်ကိုထွင်ႏ၊ ပအိုဝ်ႏယိုခါ သမ်းလွေꩻအုံတေား မန်းလေက်ကိုထွင်ႏနဝ်ꩻ တရာꩻမဲန်ႏတဝ်း။ ပါဠိလေက်ကို "အေက်-အေင်၊ အေတ်-အေန်၊ အေပ်-အေမ်"ဖုံႏ မန်းငဝ်းကိုအဲန်ထဝ်း၊ "အောတ်-အောန်၊ အောအပ်-အောမ်"မန်းငဝ်းကိုသုင်ꩻတဝ်း၊ ပေါႏနီအဝ်ႏမန်းလေက်ကထွင်ႏနဝ်ꩻ ဗိုန်ထိုꩻဒျာႏ (ခွန်ဟော်ခံꩻ လွေꩻထွာဖေႏ ထာꩻကွီအမ်ႏသားသွောန်း)ဗိုန်ဝင်ꩻ၊ ခလꩻမော့ꩻတဝ်းဒွိုန်း ထာꩻမဲန်ႏခိင်ႏခါ အာႏကွိုꩻဗာႏဝင်ꩻဒျာႏရင်ꩻ၊ ဆရာႏရီးသား ခံႏယပ်ꩻနမ်း ထိုမ်ႏမော့ꩻလွဉ်လဲဉ်းသွူ ထာꩻမဲန်ႏနုဲင်းယိုခါ ပေါႏနီတထူႏသွုပ်ငါလွေꩻတဝ်းနဝ်ꩻ လောကကို နီယိုထွာဒျာႏ တပဲ့ꩻမွိုက်တဖြာꩻတဲင် မဲ့ꩻဝင်ꩻငဟိုမ်ဒါႏလိုꩻ။
ကမော့ꩻလွောန်ဒါႏ လေက်ပအိုဝ်ႏမဲန်ႏခရာႏ မီႏဒေါ့ꩻနယ်ဗာႏနဝ်ꩻ-
အွိုး ၁၉၇၀-ဗာႏနေင်ႏ၊ ၁၉၇၁-ဗာႏနေင်ႏ ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းစိုး ဝွေꩻမာꩻ"မြန်မာစာပေ ပြန်လည်စီစစ်ရေး"တဲင် လေက်တဲမ်းဆရာႏ (ဦးမာဃ၊ ဒဂုံဦးစန်းငွေ၊ နိုင်ပန်းလှ၊ ဦးဖေမောင်တင်၊ ဦးထွန်းဖေ၊ ဦးသောင်းလွင်၊ ဦးသိန်းဇံ၊ ပါမောက္ခဦးသန်းထွန်း)ကားစ မန်းလိုꩻဒါႏ ဆရာႏတန်သီးဖုံႏ ထွိုင်ႏဒင်ႏပျꩻနယ် ဝွေꩻသီးလေက်မန်းခရာႏ၊ တောမ်ႏနီပအိုဝ်ႏ အခြဲမ်တရျာꩻတောမ်ႏခမ်းကောင် ထွာဝင်ꩻပျဿနာႏတွင်ꩻ နီသွောန်းသီး ထီႏဗာႏသေဗာႏ လေက်မန်းဖဲ့ꩻ ပွိုးလေက်သမုတ်ပညတ် မော့ꩻအီအယပ်ꩻအခုဲင်ႏဖုံႏ၊ လေက်ဖေႏကအဝ်ႏ အီႏအဝ်ႏဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻအကျောင်ꩻဖုံႏထွူ လိုꩻဒါႏဆရာႏတန်သီးဖုံႏ ကရိုꩻရောင်ဒါႏ လေက်ဖေႏကမဲန်ႏအီ အဝ်ႏဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ ဝွေꩻဗွေႏသီးမန်းတာႏ အဝ်ႏထီႏသွူထာꩻမဲဉ်ႏတဲ့ သုင်ꩻတလꩻတဝ်းဖုံႏ။ တွိုႏနဝ်ꩻခါ ကထင်ႏအွောန်ႏတဲက်ဆဲင်ႏဝင်ꩻ တောမ်ႏပအိုဝ်ႏသီးထာꩻလိုႏနဝ်ꩻ သေလွောန်အီဗာႏ ထီႏလွောန်အီဗာႏ ဝွေꩻသီးကရိုꩻဒါႏ ထာꩻမဲန်ႏနဝ်ꩻ အဲင်ႏကဲက်ဒျာႏ တောမ်ႏပအိုဝ်ႏငဝ်း ကထင်ႏထီႏထွူနဝ်ꩻမာꩻငါ (လုပ်သားပြည်သူ နေ့စဉ်သတင်းစာ-လေက်ဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻဆောင်းပါး)ဖုံႏနဝ်ꩻ နီသွောန်းတဲမ်းထန်ႏ (ဤသို့လေ့လာ၍ ဤသို့တွေ့ပါသည်)လေက်စောင်ႏကို မီႏမဲန်လꩻတဲ့ ကျွꩻလွောန်ထူႏလꩻဒျာႏ။
ကထင်ႏမော့ꩻထွူ လေက်ထာꩻမဲန်ႏခါ ထင်ႏအော်ရီးခမ်းကောင်၊ ကျွိုက်သားတဲ့အဝ်ႏ၊ ကျွိုက်တဝ်းသားတဲ့အဝ်ႏ၊ တကျွိုက်တဝ်းသားနဝ်ꩻ အသဘော်ꩻတပေါက်တဝ်းဒျာႏ သေဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် အသဖော်ꩻဖေႏကပေါက် အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻအနေႏ လင်ꩻဒင်ႏပျꩻနယ်ပါ အခြဲမ်တရျာꩻ၊ အတွင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသုင်ꩻနေကဒျာႏ ဗိုန်ဖြားကျိုးဝဲင်းလေက်၊ ဗိုန်ဖြားကျိုးဝဲင်း တစူꩻတဝ်းတဲင် ဒင်ႏပျꩻနယ်တေား ဆရာႏခုန်ဝေးတန်၊ ဆရာႏခုန်ဝေးတန် သဘော်ꩻပေါက်တဲင် ဗိုန်ဖြားကျိုးဝဲင်းလေက်နဝ်ꩻ အွောန်ႏကုဲင် ထူႏသုင်ꩻတေားလေက်လွောင်ႏဗူႏ၊ ဝင်ꩻထင်ႏထူႏသုင်ꩻတဲင် ဟွုန်ဟဝ်ငါႏအနေႏ နီသွောန်းလင်ꩻထေကိုဗာႏလေက်ခမ်းဒေါမ်၊ သင်္ဃာႏခမ်းကောင်တဲ့ ရိုꩻတငါခန်းဒျာႏ နီသွောန်းထွာအခြဲမ်တရျာꩻသား။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ
ဝေင်ꩻမုတ္တမ
ဝေင်ꩻမုတ္တမ (အဲင်းကလေတ်: Mottama) (မန်း: မုတ္တမမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏ သထွုံႏခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏပေါင်ကို ကပါဒါႏ ခြုံꩻခြောင်ဖင်ႏလောင်း ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻမုတ္တမကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻမုတ္တမနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ရန်ႏတကုင်ႏ-မောႏလမျင်ႏ ကာꩻတဖူꩻတန်လောင်းတဲင် အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏပေါင် အခဝ်နဝ်နယ်ႏသွတ်ꩻ တောမ်ႏဝေင်ꩻမောႏလမျင်ႏနဝ်ꩻ ဗော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၂)မဲင်ႏရပ် အဝ်ႏခါႏဒျာႏ ခြုံꩻခြောင်လုမ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
အသညတပရိက္ခာရရဟန်ꩻ
"အသညတပရိက္ခာရရဟန်ꩻ"
၁၂၁။ ကမာꩻဒါႏ (ထာꩻမာႏ) အကုသိုလ်ႏကံႏယိုနဝ်ꩻ တစိꩻပေႏဒျာႏ ဆေ့ꩻပေႏလွုမ်ꩻဟ၊ အကုသိုလ်ႏကျိုꩻ အကုဲင်မျိုꩻ တရတွိုႏနွောင်ꩻတဝ်း ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ထာꩻတဟောဝ်တဝ်း အကုသိုလ်ႏယို ထီႏဖွီမွုန်းသေႏသေႏ ထင်းပေႏမွုန်းလာꩻလာꩻ၊ တလဲင်ႏတစဲက် ထီဗဲက်သော့ꩻဒါႏ ခမ်းရာႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဗွေလွန်းစွဉ်ႏဖွိုင်ꩻ တဲက်တွိုင်ꩻနယ်ဗာႏ ဥပမာႏနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ၊ ထာꩻကုဲင်ကကျွိုက် ပါꩻလိုꩻမွိုက်နဝ်ꩻ တလဲင်ႏတစိꩻစိꩻပေႏလွုမ်ꩻတဲ့ အစိꩻပေါင်ꩻအာ ခွပ်လာညနေင်ႏ ဆုဲင်ꩻချိန်ႏသူꩻနဝ်ꩻ အကုသိုလ်ႏထာꩻမာꩻ ဗွေဗိတ်စွဉ်ႏဒျာႏခန္ဓာႏ အနမ်း(ဖွိုင်ꩻ)နောဝ်ꩻသွူ။
ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ "အသညတပရိက္ခာရရဟန်ꩻ"ဝတ္ထုယိုတဲင် "လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻသတိꩻနုဲင်းယို"
၁။ "ပရိက္ခရာႏ"တခြိုꩻ အသွုံꩻအဆောင်ႏနဝ်ꩻ အွဉ်ႏလွင်ꩻလိန်ꩻဗာႏတဝ်းထာꩻ၊ အခင်ႏလမ်းတွမ်ႏခင်ႏလမ်း အွဉ်ႏသိမ်ꩻဟောဝ်ဟောဝ်ဗာႏ-
၂။ ထာꩻမာꩻမာႏ (အကုသိုလ်ႏ)နဝ်ꩻ ထင်းဖွီထီႏဆေ့ꩻလꩻတောဝ်း၊ ပေါႏအာလဲင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒါႏအမာႏတန်-
၃။ နီထာꩻမာႏယို သွꩻပေႏဖုံႏ မဉ်ႏဖေႏသတိꩻနဝ်ꩻ ဟောဝ်နာႏဒျာႏ၊ ပေါႏတနာႏတဝ်းနဝ်ꩻ တွိုႏဒါႏဆရာႏ (လိုꩻတန်)ထျꩻ-စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻ သေထွꩻလꩻသအီသတိꩻအာတန်သွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏအေင်မဲး
ဝေင်ꩻနယ်ႏအေင်မဲး (အိမ်မဲမြို့နယ်) (Einme Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မျောင်းမျခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻအေင်မဲးကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ပျုသာႏသနာႏနယ်ꩻ
ပျုသာႏသနာႏအစွိုးစွိုးအခါႏခါႏ မဲဉ်ပျုနေးမုဲင်ꩻပျု အောဝ်ႏလꩻဒျာႏ အရေꩻကီꩻသွတ်ꩻနောဝ်ꩻ---
၁။ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ လိုꩻအဖြာꩻ ဖေႏကယွမ်ꩻမွိုန်းတောဝ်းငါ
၂။ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ လမ်းငင်းယွမ်ꩻထိုꩻ မွိုန်းတောဝ်းငါ
၃။ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ ဟံႏယာႏယွမ်ꩻထိုꩻမွိုန်းတောဝ်းငါ ဒျာႏသွူ။
နီပအိုဝ်ႏဒေႏသ နီပအိုဝ်ႏရပ်ရာႏ ကလဲဉ်းခိုႏချာမဟာမစာႏနောဝ်ꩻ ဘာႏသာႏချာꩻလိုꩻမျိုꩻလင် တနွို့သော့ꩻတောဝ်း တအောဝ်ႏသော့ꩻတောဝ်း တရော်ꩻကြို့ꩻတောဝ်းရိုꩻလဲ့ ထွိုင်ႏတွိုႏယိုခါ ဒီမိုကရေစီသဖော်ꩻအလꩻ နီဒုံဝင်ꩻတွိုႏဝင်ꩻရာႏ နီဖျော် အီႏအုံခေါ်ခေါ်နောဝ်ꩻ တယိုꩻဒွုမ်တဲင် နီလိုꩻမျိုꩻကိုခါႏ ဝင်ꩻလိုꩻမျိုꩻမိဉ်ႏတွိုႏစိန်ႏစွော်ꩻလဲ့ နီသွီႏဖေႏကပြာꩻဗာႏမွိုန်း ၊ နီဘာႏသာႏကိုခါႏ ဝင်ꩻဘာႏသာႏမိဉ်ႏလွဉ်ဒေါ့ꩻဟော်ꩻခန်းလဲ့ နီဗုဒ္ဓဘာႏသာႏသွီႏ ​ဖေႏကယွမ်ꩻ ထိုꩻဗာႏမွိုန်းနောဝ်ꩻ အခိန်ႏအောဝ်ႏ ယိုခါတွင်ꩻ အောဝ်ႏလိုႏငါႏ ခွန်နင်ꩻတကာႏတောမ်ႏဆရာႏဆွန်ꩻစူ ပျုလွေꩻညီꩻဝင်ꩻသာႏသနာႏဒျာႏသွူ။
"ဝင်ꩻအုံနီခြာ နီနာꩻခြာ သွီႏပြာꩻထိုꩻမွိုန်းနော" "ဝင်ꩻအုံနီထျꩻ နီနာꩻထျꩻ သွီႏဝꩻထိုꩻမွိုန်းနော"
နီဗုဒ္ဓဘာႏသာႏသွီႏ နီပအိုဝ်ႏသွီႏ ဖေႏကပြာꩻထိုꩻမွိုန်း ​​​ဖေႏကဝꩻထိုꩻမွိုန်းနောဝ်ꩻ ဘာႏသာႏရေꩻအွဉ်ငါ ရဟန်ꩻသံဃာႏတာႏဝွန်ႏအောဝ်ႏအတွိုင်ꩻ ဖြားဒုံကျောင်ꩻကောႏမတီႏဖုံႏလဲ့ တာႏဝွန်ႏအောဝ်ႏနေနေသွူ။
နီတာႏဝွန်ႏယို နီမိဉ်ႏတထူႏဒါႏတောဝ်း နီသမဲင်ꩻ နီမိဉ်ႏတသေတဲမ်းဟောဝ်သဲင်ꩻတောဝ်းနောဝ်ꩻ တဖဲ့ꩻလိုꩻမျိုꩻ တဖဲ့ꩻဘာႏသာႏ မိဉ်ႏလွဉ်တဲမ်းသော့ꩻလꩻ မိဉ်ႏလွဉ်အုံသော့ꩻလꩻနောဝ်ꩻ အီႏထူႏချာဗာႏနီလိုꩻ အီႏလꩻချာဗာႏနီသွီႏ မာꩻနေးမုဲင်ꩻမာꩻ တယိုꩻအွီႏဒွုမ်၊ နီပအိုဝ်ႏသွီႏ ဝင်ꩻကစွီႏထိုꩻလဲ့ ပနဲးအာလဲဉ်း နီဘာႏသာႏသွီႏ ဝင်ꩻကစွီႏထိုꩻလဲ့ တွက်နေးအဖြာꩻပေါင်ꩻသူႏသေဒွုမ်မꩻ ခွိုင်းယိုမာꩻငါ ဘာႏသာႏပြာꩻလိုꩻမျိုꩻချာꩻ ​ဖေႏကမျောႏလꩻခါꩻမွိုနိးဒွုမ်နောဝ်ꩻ အခိမ်ႏထွꩻထွꩻ ယိုခါခါ အောဝ်ႏလိုႏငါႏလဲဉ်းနီနာꩻ ပျုခါꩻဟောဝ်ဟောဝ် ရဲပ်ခါꩻဟောဝ်ဟောဝ် နီလိုꩻနီသွီႏ နီဘာႏသာႏသွူ။
ပျုသာႏသနာႏ ရဲပ်ခါꩻနီလိုꩻအာႏနောဝ်ꩻ လိုꩻကျောင်ꩻ လိုꩻလမ်းတရွေꩻတောဝ်း ကတဲမ်းနယ်ထွူလဲဉ်းဒါႏ ပျုသာႏသနာႏအနယ်ꩻ(၆)မျိုꩻကီယို တမျိုꩻတောဝ်းတမျိုꩻ တဗာႏတောဝ်းတဗာႏ နီမိဉ်ႏတဲမ်းနီမိဉ်ႏဒေါ့ꩻနယ် နီဟော်ꩻနယ် နီမီဉ်ႏရဲပ်နယ်နောဝ်ꩻ ထွာလဲဉ်း ပျုသာႏသနာႏ ထွာလဲဉ်းမာꩻစွိုးခွိုꩻ ထာꩻမာꩻ ထွာလဲဉ်း မာꩻအမျိုꩻသာꩻထာꩻမာꩻသွူ။
ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻဖတ်လိတ်သား ဗွေႏခွန်နင်ꩻသီး မိဉ်ႏရက်မွေး နီဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ မိဉရက်မွေးနီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻလဲ့ ပျုသာႏသနာႏအနယ်ꩻ (၆)မျိုꩻ တမျိုꩻတောဝ်းတမျိုꩻ ဟောဝ်ပျုကိုငါႏ ဟောဝ်မာꩻလေကိုငါႏ နီဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ ဟောဝ်ရဲပ်ကိုငါႏ နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဘေꩻရန်ႏဒျာႏသွူ။
လွေꩻဗာႏအဟဝ်အကုဲင်
"ဇာဏုဿောဏိပုဏ္ဏာꩻ ရီဘုရာꩻ (လွေꩻဗာႏအဟောဝ်-အကုဲင် အကျောင်ꩻခရာႏ)"
အွိုးခꩻတလဲင်ႏ- 'ဇာဏုဿောဏိ'ပုဏ္ဏာꩻ လွဉ်ထေ့ဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဒေါ့ꩻရီစွော့ꩻတက် ငေါဝ်းနစ်သက်ထွူတဲင် ရီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို- "ဩဗွေႏ- ခန္ဓာႏကုဲင် သီထွူတွိုႏဆုဲင်ꩻ ကထဲ့ဗာႏငါးရုဲင်ꩻနဝ်ꩻ ကွပ်ပွိုးအကျောင်ꩻထမုဲင်ꩻဗွေႏဩ" "ပုဏ္ဏာꩻဟွေး- - ကတတ္တာစ - ကွပ်ပွိုးမာꩻတဲ့နဝ်ꩻ - အကတတ္တာစ- ကွပ်ပွိုးမာꩻတဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ ခန္ဓာႏကုဲင်လီꩻ သီထွူတွိုႏဆုဲင်ꩻ ထဲ့ဗာႏငါးရုဲင်ꩻနဝ်ꩻသွူ"။ "ဩဗွေႏ ဘုရာꩻမျတ်ဗွေႏဩ- ခန္ဓာႏကုဲင်လီ ကထွိုင်ႏသီနဝ်ꩻ တွိုႏကီလူꩻခမ်း အထောက်အပမ်းနဝ်ꩻ ကွပ်ပွိုးထမုဲင်ꩻဗွေႏဩ" "ပုဏ္ဏာꩻဟွေး- - ကတတ္တာစ - ကွပ်ပွိုးမာꩻတဲ့နဝ်ꩻ - အကတတ္တာစ- ကွပ်ပွိုးမာꩻတဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ ခန္ဓာႏကုဲင်လီꩻ ကထွိုင်ႏသီနဝ်ꩻ တွိုႏကီလူꩻခမ်း အထောက်အပမ်းနောဝ်ꩻသွူ"။ "ဩဗွေႏ- 'ကွပ်ပွိုးမာꩻ-ကွပ်ပွိုးမာꩻတဝ်း'ငေါဝ်းအဲဉ်ႏနီငွါနဝ်ꩻ ကထွာခွေသွဉ်းတာႏ သေနာႏတဝ်းတဲင် ဟော်ꩻနယ်ဖေႏသွာ့လုဲင်းလုဲင်း၊ ခြုဲင်းနယ်ဖေႏသွာ့ဆွာꩻဆွာꩻ'ဗွေႏဩ" "မွေးသွူပုဏ္ဏာꩻ- နာꩻနာႏစဲင်းစဲင်းသွော့နော- လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မာꩻသီဝင်ꩻသက်၊ တခွန်ꩻဝင်ꩻထာꩻ၊ ပဲစ်မာႏဝင်ꩻပိုမာ၊ မာꩻကာယဒုစရဲက်သွံပါꩻ၊ တွိုႏကလိုႏမာꩻ ကာယသုစရဲက်သွံပါꩻဖုံႏနဝ်ꩻ မာꩻတောဝ်း။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻလိန်ႏဒေါ့ꩻလဲဉ်ထာꩻ၊ ဒေါ့ꩻငေါဝ်းကျံꩻထမ်ꩻ၊ အံႏစာဝင်ꩻမဉ်ꩻ၊ ဒေါ့ꩻငေါဝ်းသိုႏဖျင်ꩻ-ဒေါ့ꩻဝစီဒုစရဲက်ယိုလစ်ꩻပါꩻ၊ တွိုႏကလိုႏဒေါ့ꩻ ဝစီသုစရဲက်လစ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻတောဝ်းႏ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မဉ်လꩻဝင်ꩻတခြိုꩻ၊ ကျံႏတကုဲင်ဝင်ꩻ၊ ထာꩻယူႏမာႏ-သꩻယူႏမနော်ꩻ ဒုစရဲက်ယိုသွံပါꩻ၊ တွိုႏကလိုႏယူႏ မနော်ꩻသုစရဲက်သွံပါꩻနဝ်ꩻ ယူႏတောဝ်း။ ကွပ်ပွိုး အမျိုꩻတလိုႏမာꩻတဝ်း ဒုစရဲက်ဆီပါꩻနဝ်ꩻ သမ်းမာꩻ၊ တွိုႏအမျိုꩻကလိုႏမာꩻ သုစရဲက်ဆီပါꩻနဝ်ꩻ သမ်းတမာꩻတဝ်ꩻ၊ ကွပ်ပွိုးမာꩻ ဒုစရဲက်၊ ကွပ်ပွိုးမာꩻတဝ်း သုစရဲက်နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ခန္ဓာႏကုဲင်လီ ထွိုင်ႏသီတွိုႏဆုဲင်ꩻ ထဲ့ဗာႏငါးရုဲင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ပုဏ္ဏာꩻဟွေး- လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မာꩻဒျာႏ ကာယသုစရဲက်၊ ဒေါ့ꩻဒျာႏ ဝစီသုစရဲက်၊ သꩻယူႏဒျာႏ မနော်ꩻသုစရဲက်၊ မာꩻတဝ်း ကာယဒုစရဲက်၊ ဒေါ့ꩻတဝ်း ဝစီဒုစရဲက်၊ ယူႏတဝ်း မနော်ꩻဒုစရဲက်၊ ကွပ်ပွိုးမာꩻ-သုစရဲက်၊ ကွပ်ပွိုးမာꩻတဝ်း-ဒုစရဲက်တွော့ꩻ ခန္ဓာႏကုဲင်လီ ကထွိုင်ႏသီနဝ်ꩻ တွိုႏကီထင်ႏ လူꩻခမ်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဒုကနိပါတ်၊ အဓိကရဏဝဂ်-၁၇)