cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဖါမွိုးကေꩻဇူꩻ
"ဩဝါဒလစ်ꩻထွော့ ငေါဝ်းလင်္ကာႏ အမုဲင်(၃)" ၁။ မွိုးဖါဒေါ့ꩻငေါဝ်း၊ နာႏလွဉ်ꩻတဝ်း၊ တွိုႏစဝ်း ဒုက္ခခြာ။ ၂။ ထီႏဖွီ-ဖါမွိုး၊ ဆုဲင်ꩻဝွဋ်တွိုး၊ အီႏငွိုး တနီꩻခါ။ ၃။ မွိုးဖါဒေါ့ꩻဖေႏ၊ နာႏသေႏသေႏ၊ ကျိုꩻဖေႏ ချမ်ꩻသာႏထွာ။ ၄။ မွိုးဖါငေါဝ်းနေး၊ လိန်ႏမာႏမွေး၊ နဝ်ꩻဟွေး ယိန်းယံအာ။
ဝေင်ꩻမုံးထ
ဝေင်ꩻမုံးထ (အဲင်းကလေတ်: Mong Hta or Hmone Hta) (မန်း: မုံးထမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်ကွဉ်ႏ၊ မွိုင်ꩻတုံခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻတုံကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖြယ်အရန်း ကအဝ်ႏဒါႏ ခမ်းကူဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻမုံးထကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၄၀၄ ဖြာꩻ နဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻမုံးထနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ခြုံꩻခြောင် ဖင်ႏနဝ် ထုဲင်ꩻခမ်းကူထျꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
သွီႏသက်သမဲင်ꩻ
ပေါႏစွိုးခွိုꩻတွက်တာႏနောဝ်ꩻ ခွေအသက်သွီႏယာႏဖုံႏယို တွမ်ႏသꩻစေႏတနာႏဗွာဗွာတဲင် လူႏထင်ႏငါ ဖေႏထွူလဲဉ်း။ ခွိုꩻပအိုဝ်ႏ ရန်ႏသူႏဖုံႏယို ခွေတွိုက်ꩻဟူႏ ခြူယုဲင်ထန်ႏ သမဲင်ꩻဝင်ႏ ကွုတ်လိုꩻတန်ႏငါႏလဲဉ်း။ ခမ်းထီတွမ်ႏ ခွေသွီႏသက်နောဝ်ꩻ အောဝ်ႏဆွိုင်ꩻလဲဉ်း တထပ်ချင်ꩻ အွဉ်ႏခေါ်ဝင်ꩻ တလꩻတောဝ်းဒွုမ် ရာႏဇာႏဝင်ႏထွူႏတွုမ် ဒင်ႏသေꩻလဲဉ်း။ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ ............ ခမ်းထီတွမ်ႏခွေသက် ခွေသက်တွမ်ႏခမ်းထီ အောဝ်ႏဒေါ့ꩻရီ ခေါဝ်းတာႏသေႏ သမဲင်ꩻပွုံႏတာႏ ယံကကေႏ။
ဝေင်ꩻငဖဲ
ဝေင်ꩻငဖဲ (မန်း: ငဖဲမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Ngape) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မိဉ်းဗူးခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏငဖဲကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၄,၀၆၅ ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏပန်းတနော်
ဝေင်ꩻနယ်ႏပန်းတနော် (ပန်းတနော်မြို့နယ်) (Pantanaw Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မအူပိဉ်ခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻပန်းတနော်ကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ယံတဝ်း
"ဩဝါဒလစ်ꩻထွော့ တောင်ꩻတောင်ꩻသွော့အမုဲင်(၅)" ၁။ "ပိုခိုမွိုက်နဝ်ꩻ မာꩻယပ်ꩻသꩻဖါ အစားစား"၊ "ပိုမူႏကျွားနဝ်ꩻ မာꩻခိုးလျားမွိုး အမျိုꩻမျိုꩻ"၊ ကွပ်ပိုခိုမွိုက်ငါႏ-ပွိုးပိုမူႏလိန်ႏမာႏတဝ်းတဲင် မွိုးဖါသꩻခိုးလျားလွဉ်ꩻဗာႏ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ "ယံတဝ်း"။ ၂။ ပိုမွိုက်လွေꩻယား-ပိုကျွားလွေꩻတခွန်ꩻဝင်ꩻတခြိုꩻတဲင် ဝင်ꩻဆွမ်ꩻလꩻတွော့ꩻ အဝ်ႏခံအချွုတ်၊ ထဲ့ထောင်ႏ။ ကွပ်ပွိုးအမုꩻဖုံႏနဝ်ꩻတဲင် မွိုးဖါလို့လွဉ်ꩻအာငါႏ၊ ကေန်ꩻထိုꩻစွဉ်ႏဒျာႏ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ "ယံတဝ်း တစိꩻစိꩻ"။ ၃။ "ပိုခိုမာꩻရျူႏ-ပိုမူႏမာꩻရောင်း၊ မွိုးဖါလောင်းမေတ္တာႏအာ၊ မွိုးဖါခိုးလျားလွဉ်ꩻဗာႏတဝ်း"၊ ပျဿနာႏထမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻထွာတဝ်း-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ "ယံဒျာႏ"။ ၄။ တောႏလမ်းတောႏပါႏ အုံခေါ်ဗာႏမွိုးဖါတဲ့ယဝ်း "အွဉ်ႏဖေင်ꩻတဝ်းမွိုး တဟာဟာ၊ ယူႏလꩻဒျာႏဖါ စွုမ်ႏနီꩻနီꩻ၊ မဉ်ႏတန်ꩻတန်ꩻတဲ့ သဲင်ꩻမာꩻကိုဒျာႏ မွိုးဖါထာꩻမာꩻ၊ ပိုခိုလိန်ႏမာႏ-ဖါသꩻရျူႏ၊ ပိုမူႏလိန်ႏမာႏ-မွိုးသꩻရောင်း"စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ "ယိန်းယံငါႏ"နဝ်ꩻသွူ။ ဖေႏကထွာဒျာႏ "ယိန်းယံငါႏ"နဝ်ꩻနော။ "ဩဝါဒလစ်ꩻထွော့ ငေါဝ်းလင်္ကာႏ အမုဲင်(၅)" ၁။ မွိုးဖါသꩻရာႏ၊ မာꩻလျားငါႏ၊ မွိုက်မာႏ ပိုနဝ်ꩻခါ။ ၂။ ပိုအမုꩻတာႏ၊ လို့အာငါႏ၊ ကေန်ꩻဗာႏ မွိုးတွမ်ႏဖါ။ ၃။ မွိုးဗွေႏ-ဖါစဝ်း၊ ခိုးလျားတဝ်း၊ အဲဉ်ထဝ်း အမုꩻထွာ။ ၄။ မာꩻခွꩻသꩻဒါႏ၊ မွိုးဖါတာႏ၊ လိန်ႏမာႏ ယိန်းယံအာ။
ဝေင်ꩻကော့မူး
ဝေင်ꩻကော့မူး (မန်း: ကော့မှူးမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Kawhmu) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ဒေါမ် ရန်ႏတကွုန်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်နဝ် တွန်တေးခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏကော့မူးကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ဒလ-ကော့မူး-ကွန်းခြံကုန်း-ဒေးဒရဲ ကာꩻတဖူꩻလောင်းသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဖလိုရဉ်း
မာꩻအီ
အဲတ်တမ်ဖဝတွမ်ႏ မောလီဇျူးဖဝကို ကအောဝ်ႏဒါႏ ဖလိုရဉ်းဖုံႏယို မာꩻ ပလတ်သတစ် တျာႏမေႏစပ်ꩻအီဒါႏကိုတဲ့နောဝ်ꩻ၊ မာꩻ Flat panel ယင်း MEMs ဖုံႏတဲ့နောဝ်ꩻ သော့ꩻပါအီဝင်ꩻသှူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ
ဝေင်ꩻနယ်ႏညောင်ဒုံး
ဝေင်ꩻနယ်ႏညောင်ဒုံး (ညောင်တုန်းမြို့နယ်) (Nyaungdon Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မအူပိဉ်ခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻညောင်ဒုံးကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ယံဒျာႏ
"ဩဝါဒလစ်ꩻထွော့ တောင်ꩻတောင်ꩻသွော့အမုဲင်-၆" ၁။ အုံခေါ်သွူတဲ့ "သဲင်ꩻထူႏချာ မွိုးဖါတခြိုꩻ-လွူးအီနမ်း"စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ "ယံတဝ်း"။ ၂။ ကသဲင်ꩻထူႏချာ မွိုးဖါတခြိုꩻအမျိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ စစနဝ်ꩻကွီနေး၊ အာလဲင်ႏငါႏတဲင် မွိုးဖါဖေႏဒွုမ်တွော့ꩻ ထူႏတခွန်ꩻနေး၊ မွိုးဖါအွဉ်ႏဟောဝ်၊ ထူႏတခွန်ꩻလꩻဒူမ်တဲင်တွော့ꩻ နုဲင်းစွဉ်ႏစွန်၊ "ထူႏနွိုင်ႏနေးစွဉ်ႏ၊ စွော်စွော်ထူႏ ယိန်းအာစွဉ်ႏ"စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ "ယံတဝ်း တစိꩻစိꩻ"။ ၃။ နမ်းတွမ်ႏနမ်း ထုမ်ႏကျံႏဒျာႏ၊ ထူႏတဝ်းမွိုးဖါတခြိုꩻတမျိုꩻမျိုꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ "ယံဒျာႏ"။ ၄။ "ယွုမ်းအာႏမꩻ-တောႏလမ်း၊ ယူမ်းနမ်းမꩻ-တောႏပါႏ" ယူႏဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် နေးချာဒျာႏအာႏရဲင်ꩻ ထိုမ်ႏဒျာႏ၊ နမ်းတွမ်ႏနမ်း လုပ်ꩻမာꩻ၊ ကျိုꩻစာꩻဖြေꩻစာဒျာႏ၊ မာꩻယပ်ꩻဖိုတဝ်း မွိုးဖါ၊ "နီဖွိုင်ꩻ-နီစံႏ၊ နီဝန်ႏ-နီပသေ၊ မွိုးဖါထေဖေႏဗာႏတဝ်းထမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ" လူႏချာထဲင်းဒျာႏ မွိုးဖါ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ "ယိန်းယံငါႏ"။ ဖေႏကထွာဒျာႏ "ယိန်းယံငါႏ"နဝ်ꩻနော။ "ဩဝါဒလစ်ꩻထွော့ ငေါဝ်းလင်္ကာႏအမုဲင်(၆)" ၁။ မွိုးဖါတခြိုꩻ၊ သဲင်ꩻထူႏထိုꩻ၊ ထွာလိုꩻ ညမ်းမွေးဟာ။ ၂။ စွန်နေး-ရီမ်ထူႏ၊ ပိုရန်ႏသူႏ၊ ဝွဋ်တူႏ ဗာႏဆုဲင်ꩻချာ။ ၃။ ကွီတဝ်း-ဖါမွိုး၊ တစွိုးစွိုး၊ ကွပ်ပွိုး လိုꩻယံထွာ။ ၄။ လူႏထဲင်း-ဖါမွိုး၊ အစွိုးစွိုး၊ ကွပ်ပွိုး ယိန်းယံအာ။
ဝေင်ꩻစေင်တလီ
ဝေင်ꩻစေင်တလီ (အဲင်းကလေတ်: Kyeintali) (မန်း: ကျိန္တလီမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်တွို့ꩻသွတ်ꩻ ဗိဉ်းကလားပင်ႏလယ်ႏအောႏထျ့ꩻ ရခဲင်ႏခမ်းနယ်ႏ၊ တန်တွဲခရဲင်ႏ အခဝ်နဝ် ဝေင်ꩻနယ်ႏဂွကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖြယ်အရန်း ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၅,၈၇၈ ဖြာꩻ ရပ်သွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရခဲင်ႏခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဥပေက္ခာပါႏရမီႏ
၁။ "ဥပေက္ခာႏပါႏရမီႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ" မဟာကရုဏာႏ တွမ်ႏဥပါယ ကောသလ္လဉာဏ်ႏယို မာꩻခင်ႏကန်တဲင် အလိုႏအောဝ်ႏ၊ အလိုႏအဲဉ်ထောဝ်း သတ္တဝါႏ သင်္ခါႏရသီးအလောင်းယို အရက် အစင်ꩻ၊ သညင်ꩻ လွꩻထီႏညီႏမျတရျား ဗွိုန်ပီလွဝင်ꩻ အွဉ်ႏလင်ꩻဗာႏ သဖော်ꩻနုဲင်းယိုနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ"ဥပေက္ခာပါႏရမီႏ"သွူ။ ၂။ "ဥပေက္ခာပါႏရမီႏအကျိုꩻကဗျာ" - အရက်အစင်ꩻ - တရျားလင်ꩻငါႏ လောင်ꩻဆားထွာတွင်ꩻ - အွဉ်ႏသꩻလင်ꩻဗာႏ ဘုရာꩻလဲ့ထွာ - ချွစ်ပါသတ္တဝါႏ နိဗ္ဗာန်ႏခမ်း - ကျွꩻသမ်း ဖျော်တွိုႏငါ။ ၃။ "ဥပေက္ခာႏပါႏရမီႏ ပဋိပက္ခတရာꩻနောဝ်ꩻ" ဣဋ္ဌာႏရုံႏ အနိဋ္ဌာႏရုံႏ အနိဋ္ဌာႏရုံႏ နီပါꩻအလောင်းယို ထာꩻမျတ တရျားမု တအဲဉ်ထောဝ်း သꩻမျိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ၄။ "ဥပေက္ခာႏပါႏရမီႏယို" (က) ဥပေက္ခာႏပါႏရမီႏ (ခ) ဥပေက္ခာႏဥပပါႏရမီႏ (ဂ) ဥပေက္ခာႏပရမတ္ထပါႏရမီႏ ပွါꩻယင်း ၃-ပါꩻသွူ။ ၅။ "ဥပေက္ခာႏပါႏရမီႏ ၃-ပါꩻအထူꩻ (ပွိုင်းကွာႏဝင်ꩻ)" (က) နီပိုမာꩻ နီပစ္စေꩻဥစ္စာႏဖုံႏယို ကရဲးကာႏကွယ်ႏဖေႏဒါႏ သတ္တဝါႏသီးအလောင်းဖုံႏယိုလဲ့နဝ်ꩻ၊ တရဲးကာႏကွယ်ႏဖေႏဒါႏတဝ်း သတ္တဝါႏသီးဖုံႏသူꩻအလောင်းလဲ့နဝ်ꩻ မိတ်ဆွေႏရန်ႏသူႏ တခွယ်ꩻချာꩻတဝ်းတဲင် ကအွဉ်ႏဒါႏ သꩻတရျား၊ ကအွဉ်ႏဒါႏ သꩻညီႏညီႏမျမျယို ဟဲ့ꩻဗာႏ"ဥပေက္ခာႏပါႏရမီႏ"သွူ။ (ခ) အကျောင်ꩻပျုတွမ်ႏ နီစူခင်ႏ အင်္ဂါႏပေႏတန်ဖုံႏယိုတဲင် ကေꩻဇူꩻကအဝ်ႏဒါႏ သတ္တဝါႏသီးဖုံႏသူꩻအလောင်းယိုလဲ့ မိတ်ဆွေႏရန်ႏသူႏ တခွယ်ꩻချာꩻတောဝ်းတဲင် ကအွဉ်ႏဒါႏသꩻတရျားရျား၊ ကအွဉ်ႏဒါႏသꩻညီႏညီႏမျမျယို ဟဲ့ꩻဗာႏ "ဥပေက္ခာႏဥပပါႏရမီႏ"သွူ။ (ဂ) နီအသက်ယို ကရဲးကာႏကွယ်ႏဖေႏဒါႏ သတ္တဝါႏသီးဖုံႏအလောင်းယိုလဲ့နဝ်ꩻ၊ ကရဲးကာႏကွယ်ႏဖေႏဒါႏတောဝ်း သတ္တဝါႏသီးဖုံႏအလောင်းလဲ့နဝ်ꩻ မိတ်ဆွေႏရန်ႏသူႏ တခွယ်ꩻချာꩻတောဝ်းတဲင် ကအွဉ်ႏဒါႏ သꩻတရျားရျား၊ ကအွဉ်ႏဒါႏသꩻ ညီႏညီႏမျမျယို ဟဲ့ꩻဗာႏ "ဥပေက္ခာႏပရမတ္ထပါႏရမီႏ"သွူ။ ၆။ "ဥပေက္ခာႏပါႏရမီႏတွမ်ႏ နာရဒဇာတ်တောႏ" (၁) ကတွိုႏဗြဟ္မာႏ ကွပ်မေတ္တာႏ (၂) ကဖျော်ဗြဟ္မာႏ ကရုဏာႏ (၃) ကထွာဗြဟ္မာႏ မုဒိတာႏ (၄) ဥပေက္ခာႏ ကွပ်ပွါမျာꩻဗာႏ ဗြဟ္မာႏခမ်းသူꩻ တွိုႏဖျော်စူꩻ။ အွိုးစခါကရီး အလောင်ꩻစိုး မိထိလာႏခမ်းကို အင်္ဂတိခွန်ဟော်ခံꩻ အောဝ်ႏအုပ်ချုက်အယံတွင်ꩻ အင်္ဂတိခွန်ဟော်ခံꩻ အပိုမူႏရုဇာႏနောဝ်ꩻ ပညာႏထာꩻဒါႏလဲ့တန်၊ ထာꩻယူႏလဲ့မွေး၊ ထာꩻစွေးလဲ့မဲဉ်ႏ၊ ဉာဏ်ႏလဲ့ယံနောဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏတနီꩻခါ အဖါအင်္ဂတိခွန်ဟော်ခံꩻနောဝ်ꩻ ယွုမ်းအမတ်ငေါဝ်းတဲင် လွေꩻဆယ်ꩻကပ်ခန်း မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ကဿပတက္ကတွဉ်ꩻထျꩻတဲင် တက္ကတွဉ်ꩻဟော်ꩻဖေႏ "ကုသိုလ်ႏ အကုသိုလ်ႏ ဟောဝ်ကျိုꩻကုဲင်ကျိုꩻ တအဲဉ်ထောဝ်း၊ မွိုးဖါဆရာႏ တအဲဉ်ထောဝ်း၊ ဘဝငါလဲ့ တအဲဉ်ထဝ်း၊ ကုသိုလ်ႏလဲ့ မာꩻခရာႏတလိုႏတောဝ်း" ဟော်ဖေႏတရာꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် ယွုမ်းနောဝ်ꩻတွော့ꩻ ထာꩻယူႏမာႏ မိစ္ဆာႏဒိဋ္ဌိသꩻယို နွို့ထိုꩻခန်းဒျာႏတဲင် သေရွုမ်ꩻ ကမာꩻအကုသိုလ်ႏ၊ ပျောႏရွုမ်ꩻ ကာႏမဂုဏ်ႏ စွုမ်ႏနီꩻစွုမ်ႏဟာနဝ်ꩻသွူ။ နောဝ်ꩻမꩻ အပိုမူႏ ရုဇာႏနောဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏထာꩻယူႏမွေး၊ ထာꩻစွေးမဲဉ်ႏ သမ္မာဒိဋ္ဌိထာꩻယူႏတဲင် အဖါခွန်ဟော်ခံꩻ ထာꩻယူႏမာႏ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိသꩻယို ယံထိုꩻမားနောဝ်ꩻ ကုသိုလ်ႏ အကုသိုလ်ႏအကျိုꩻတရာꩻ အဝ်ႏဒျာႏအကျောင်ꩻ ဟော်ꩻခြုဲင်းနယ်ဖေႏ အမျိုꩻမျိုꩻ၊ ရိုꩻဖေႏအစားစား အနယ်ꩻနယ်ꩻလဲ့ တလꩻတောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ အပိုမူႏရုဇာႏနောဝ်ꩻ ခေါက်ဝုဲင်ႏစွဉ်ႏ အရပ်သွစ်ꩻမျက်နာႏတဲင် ဓိဋ္ဌာန်ႏတောင်ꩻပြန်ႏခန်းနုဲင်းယို- "ရဟန်ꩻပုဏ္ဏာꩻ လူꩻဗြဟ္မာႏသီးသီးဖုံႏဟွေး- ကျွꩻလွဉ်ယိုကိုတဲင် နေးတွမ်ႏနမ်းစွန်ꩻ ပငါပရာꩻ နီဖါထာꩻယူႏမိစ္ဆာႏယို ယံစွဉ်ꩻထိုꩻခန်းနော"ဓိဋ္ဌာန်ႏတွိုင်ႏတယ်ႏခန်းနုဲင်းယိုသွူ။ နောဝ်ꩻမꩻ ဘုရာꩻလောင်ꩻ နာရဒဗြဟ္မာႏလဲ့ ဖန်ဆင်ꩻလင်ꩻနမ်းရသေ့ꩻ ဗုဲင်သောဝ်ႏဖေ့ꩻ ရုံႏသင်္ကန်ꩻတွော့ꩻ လင်ꩻဟော်ꩻဖေႏခန်း အင်္ဂတိခွန်တရာꩻနောဝ်ꩻသွူ၊ ခွန်တန် ကထင်ႏနာႏဗာႏ ဗြဟ္မာႏရသေ့ꩻတရာꩻတဲင် ထာꩻယူႏမွေး ထာꩻစွေးဒါႏ သမ္မာဒိဋ္ဌိသꩻ နွို့သော့ꩻချာယင်းဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ နာရဒဗြဟ္မာႏယို ကွပ်ပွာꩻမျာꩻ အားထုတ်ဖြဲ့ꩻထဲမ်ဗာႏ ဥပေက္ခာႏ ပါႏရမီႏနောဝ်ꩻမꩻ ထင်ႏထွာဗာႏ ဗြဟ္မာႏ၊ တွိုႏထင်ႏဗာႏ ဗြဟ္မာႏခမ်းနောဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်းလား
ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်းလား (အိန်းကလေတ်: Mong La Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ကွဉ်ႏ၊ မွိုင်းလားခရဲင်ႏကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြိုင်ႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻမွိုင်းလားကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်းလား အကူအနားနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒင်ႏအဝ်ႏရောင်ꩻလွေꩻ ခယ်ႏခမ်းကူ တောမ်ႏ လာအိုခမ်းကူ၊ အိုပ်ချုတ်ရေꩻအာႏဏာႏလဲ့ တအဝ်ႏသော့ꩻတဝ်း မျန်မာခမ်းထီတန် ဗဟိုႏအစိုႏရစူကို အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အထူꩻဒေႏသ-၄ စွိုးခွိုꩻဒီမိုကရဲက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတောႏ-ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်ကွဉ်ႏ(NDAA-ESS) စဲ့ꩻစူခွုမ်သားစွိုꩻ အဝ်ႏထိန်ꩻချုတ်ခါꩻဒါႏ NDAAစဲ့ꩻဌာႏနချုတ်ဝေင်ꩻတန် ဝေင်ꩻမွိုင်းလား ကအဝ်ႏသော့ꩻဒါႏ ဟံႏနယ်ႏဒေႏသတဖြုံႏဒျာႏသွူ။
ဥပေက္ခာပါႏရမီႏ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်းလား
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
သုစရဲက်ပါꩻဆီ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဩသတေးလျခမ်းထီ
ဩသတေးလျခမ်းထီ (Australia) ယို တရာꩻဝင်ႏအမိဉ်ꩻအနေႏ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဖန်ဒျာႏ ဩသတေးလျ ဓနသဟာယ ခမ်းထီ နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် အဝ်ႏဒျာႏ ကမ္ဘာႏဟံႏအခဝ်နဝ်ကိုသွူ။ ဩသတေးလျခမ်းထီယိုနဝ်ꩻ လွောင်ႏဗူႏပါလွေꩻခါꩻ ကမ္ဘာႏလောင်း အပေႏသွတ်ꩻတွိုက် ကထွာဒါႏ ဩသတေးလျတွိုက် တောမ်ႏ တက်စမေးနီးယားကြွန်ဗူႏတန်၊ အေင်ဒိယ သမုဒ္ဒရာႏတောမ်ႏပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာႏအကို ကြွန်ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းထီတဖြုံႏ ကထူႏခါꩻဒါႏခင်ႏလမ်း တွိုက်တဖြုံႏလွုမ်းနဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏလောင်း အဝ်ႏဒျာႏ ဩသတေးလျခမ်းလုမ်ꩻသွူ။ ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏ အအဲဉ်ႏအလုဲင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏစတုရန်းမဲင်ႏ ၂,၉၄၁,၃၀၀ မဲင်ႏ (၇,၆၁၇,၉၃၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ) တဲင် အိုဆျန်းနီးယားတွိုက်ကို ထွာအတန်သွတ်ꩻခမ်းထီ တောမ်ႏ ကမ္ဘာႏဟံႏလောင်း အတန်သွတ်ꩻခမ်းထီဖုံႏအကို အဝ်ႏအမုဲင်(၆)နဝ်ꩻသွူ။
ဩသတေးလျ ဒေႏသခံႏလိုꩻမျိုꩻသီး ကအုံလွဉ်ဒါႏ ဩသတေးလျဟံႏဗီႏတန်လောင်းယိုနဝ်ꩻ ညလꩻလဲဉ်း နေင်ႏပေါင်ꩻ ၄၂၀၀၀ လွိုရပ်သွူ။ ညညတလဲင်ႏ အဝ်ႏဆꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻ ကနွို့လွဉ်ဒါႏ စမ်းငါးသီးတောမ်ႏ အဝ်ႏဥရောပဖဲ့ꩻ ဒတ်လိုꩻမျိုꩻ ထောင်လွူꩻထိုမ်ႏထွားထာꩻသားသီး ၁၆၀၆ ဗာႏ နွို့လွဉ်မော့ꩻထိုꩻထွူနဝ်ꩻ ဩသတေးလျအခဝ်ကွဉ်ႏဒေႏသယို တွိုႏ ၁၇၇၀ ဗာႏနဝ်ꩻ ဗိတိသျသီး ကေႏညာႏလွေꩻခန်းဒျာႏ ဝွေꩻသီးပဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ အစဝ်းကရီးခါ တယ်ႏ ၁၇၈၈ ဗာႏ ဇန်နဝါရီ ၂၆ နီꩻကို လိုꩻကမာꩻဒါႏ ရာဇဝတ်အမုꩻသားယို ပသာလွေꩻဒါႏ နျူးသောက်ဝွေး ကိုလိုနီဒေႏသအနေႏ ထူႏသုင်ꩻအီ နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် အဲင်းကလေတ်သီး တွိုႏလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဆုဲင်ꩻ လိုꩻဖုံႏအာလွဉ်ထွူ ထိုမ်ႏမော့ꩻပါယင်း ဟံႏနယ်ႏတသာအလꩻ တွိုႏ ၁၉ ရျာꩻဗူႏနေင်ႏနဝ်ꩻ ဗိတိသျသီး တယ်ႏထောင်ႏလွေꩻယင်း နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻ ခမ်းထန်ႏကိုလိုနီဟံႏနယ်ႏတန် ၅ ခမ်းနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏ ၁၉၀၁ ဗာႏ ဇန်နဝါရီလာ ၁ နီꩻနဝ်ꩻ လွောင်ႏဗူႏသွူ ကိုလိုနီဟံႏနယ်ႏတန် ၆ ခမ်းတွော့ꩻ တောမ်ႏဖဲတ်ဒရယ်စနိစ်တဲင် လွောင်ႏဗူႏတယ်ႏထောင်ႏလွေႏခန်း ဩသတေးလျ ဓနသဟာယခမ်းထီတန် နဝ်ꩻသွူ။
ခမ်းနယ်ႏတောမ်ႏဒေႏသတန်ဖုံႏ
ဩသတေးလျခမ်းထီနဝ်ꩻ လွောင်ႏဗူႏခါꩻတောမ်ႏ ခမ်းနယ်ႏ(၆)ဖြုံႏ၊ ဒေႏသတန်(၂)ဖြုံႏသွူ။ ခမ်းနယ်ႏ(၆)ဖြုံႏနဝ်ꩻ- ထွူတကာႏတဝ်း အဓိကဒေႏသတန်(၂)ဖြုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဩသတေးလျခမ်း အခဝ်ထင်ꩻဒေႏသတန် (Northern Territory - NT) တောမ်ႏ ဩသတေးလျခမ်း ဝေင်ꩻတန် ဒေႏသတန် (Australian Capital Territory - ACT) ဒျာႏသွူ။
အွဉ်သားပေါႏတရာꩻကုဲင်တဲ့
"အဓမ္မိကသုတ် (အွဉ်ငါသား ပေါႏတရာꩻကုဲင်တဲ့ ထွေဆချာသား တရာꩻကုဲင်လို့)" နီဗွေႏဘုရာꩻ ဟော်ꩻဖေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏ တရာꩻနုဲင်းယို- ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ခွန်သီးအကျင်ꩻတရာꩻ မဉ်ႏကုဲင်နဝ်ꩻ မူꩻမတ်သီးဖုံႏတဲ့ အကျင်ꩻတရာꩻကုဲင်၊ မူꩻမတ်သီးဖုံႏ အကျင်ꩻတရာꩻ မဉ်ႏကုဲင်နဝ်ꩻ ပုဏ္ဏာꩻသီးဖုံႏ၊ သဌေꩻသီးဖုံႏတဲ့ အကျင်ꩻတရာꩻကုဲင်၊ ပုဏ္ဏာꩻသီးဖုံႏ၊ သဌေꩻသီးဖုံႏ အကျင်ꩻတရာꩻ မဉ်ႏကုဲင်နဝ်ꩻ လိုꩻဝေင်ꩻဖုံႏ၊ လိုꩻဒုံဖုံႏတဲ့ အကျင်ꩻတရာꩻကုဲင်။ ပေါႏလိုꩻသီးဖုံႏ အကျင်ꩻတရာꩻကုဲင်တဲ့ မွူးလာနက္ခတ် တာႏရာႏဆာႏသီးဖုံႏနဝ်ꩻ လွေꩻဟောဝ်ဒွုမ်၊ ပေါႏမွူးလာနက္ခတ် တာႏရာႏဆာႏသီးဖုံႏနဝ်ꩻ လွေꩻဟောဝ်တဝ်းဒွုမ်တဲ့ ဥတုရာႏသီးဖုံႏ မဲဉ်ႏတဝ်းဒွုမ်၊ ပေါႏဥတု ရာႏသီႏမဲဉ်ႏတဝ်းဒွုမ်တဲ့ ခမ်းလော့ထာꩻ မဲဉ်ႏတဝ်းဒွုမ်၊ ပေါႏခမ်းလော့ထာꩻ မဲဉ်ႏတဝ်းဒွုမ်တဲ့ အဆို့ꩻအရုဲင် ဟောဝ်တဝ်းဒွုမ်။ ပေါႏအဆို့ꩻအရုဲင် ဟောဝ်တဝ်းဒွုမ်တဲ့ အံႏအွꩻလုမ်းတဝ်းဒွုမ်၊ ပေါႏအံႏအွꩻလိုမ်းတဝ်းဒွုမ်တဲ့ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻ ဟောဝ်တဝ်းဒွုမ်၊ ပေါႏခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻ ဟောဝ်တဝ်းဒွုမ်တဲ့ လိုꩻဆော့လိုꩻဆာအာ၊ ပေါႏလိုꩻဆော့လိုꩻဆာအာတဲ့ လိုꩻသီအာနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ခွန်သီး ပေါႏအကျင်ꩻတရာꩻမဲဉ်ႏတဲ့ မူꩻမတ်သီးဖုံႏတဲ့ အကျင်ꩻတရာꩻမဲဉ်ႏ၊ ပေါႏမူꩻမတ်သီးဖုံႏ အကျင်ꩻတရာꩻမဲဉ်ႏတဲ့ ပုဏ္ဏာꩻသီးဖုံႏ၊ သဌေꩻသီးဖုံႏ အကျင်ꩻတရာꩻမဲဉ်ႏ၊ ပေါႏပုဏ္ဏာꩻသီး၊ သဌေꩻသီး အကျင်ꩻတရာꩻမဲဉ်ႏနဝ်ꩻ လိုꩻဝေင်ꩻဖုံႏ၊ လိုꩻဒုံဖုံႏတဲ့ အကျင်ꩻတရာꩻမဲဉ်ႏ။ ပေါႏလိုꩻသီးဖုံႏ အကျင်ꩻတရာꩻမဲဉ်ႏတဲ့ မွူးလာနက္ခတ် တာႏရာႏဆာႏသီးဖုံႏနဝ်ꩻ လွေꩻဟောဝ်၊ ပေါႏမွူးလာနက္ခတ် တာႏရာႏဆာႏဖုံႏ လွေꩻဟောဝ်တဲ့ ဥတုရာႏသီႏဖုံႏမဲဉ်ႏ၊ ပေါႏဥတုရာႏသီးမဲဉ်ႏတဲ့ ခမ်းလော့မဲဉ်ႏ၊ ပေါႏခမ်းလော့မဲဉ်ႏတဲ့ အဆို့ꩻအရုဲင်ဟောဝ်။ ပေါႏအဆို့ꩻအရုဲင်ဟောဝ်တဲ့ အံႏအွꩻလုမ်းကုမ်ႏ၊ ပေါႏအံႏအွꩻလိုမ်းကိုမ်ႏတဲ့ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻဟောဝ်၊ ပေါႏခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻဟောဝ်တဲ့ လိုꩻဆော့လိုꩻဆာဆေ့ꩻ၊ ပေါႏလိုꩻဆော့လိုꩻဆာဆေ့ꩻတဲ့ လိုꩻသီဆေ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၁။ ဇိမှံ ဂစ္ဆတိ ပုင်္ဂဝေါ- ဖိုးထီးတန်အွည်ငါ - မဉ်ႏအွဉ်လွေꩻ တကဲင်ႏထာꩻနောဝ်ꩻ၊ သဗ္ဗာ တာ ဇိမှံ ဂစ္ဆန္တိ- ကထွေဆချာ ဖိုးအာဖုံႏတဲ့ လွေꩻတကဲင်ႏလွဉ်ꩻ နုဲင်းနုဲင်းသွူ။ ၂။ ဧဝ မေဝံ- အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ၊ မနုဿေသု သေဋ္ဌသမ္မတော- နီလိုꩻသီးအကို ကအွဉ်ဟို ဆကီသားနောဝ်ꩻ၊ စေ အဓမ္မံ စရတိ- အကျင်ꩻတရာꩻ မဲဉ်ႏတမဲဉ်ႏတဝ်းနဝ်ꩻ၊ ပဂေဝ ဣတရာ ပဇာ- လိုꩻလင်ထဲင်းဟ ဒေါ့ꩻခရာႏ အမျိုꩻအဝ်ႏဒွုမ်နဲ့။ ၃။ ရာဇာ စေ ဟောတိ အဓမ္မိကော- ပေါႏခွန် အကျင်ꩻတရာꩻကုဲင်နောဝ်ꩻ၊ သဗ္ဗံ ရဋ္ဌံ ဒုက္ခံ သေတိ-တခမ်းလိုမ်း ဒုက္ခလို့စွဉ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ အဓမ္မိကသုတ်)
ဝေင်ꩻကွန်းဆျန်ကုံး
ဝေင်ꩻကွန်းဆျန်ကုံး (မန်း: ကွမ်းခြံကုန်းမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Kungyangon) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ဒေါမ် ရန်ႏတကွုန်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်နဝ် တွန်တေးခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏကွန်းဆျန်ကုံးကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ဒလ-ကော့မူး-ကွန်းဆျန်ကုံး-ဒေးဒရဲ ကာꩻတဖူꩻလောင်းသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻလွယ်စယ်
ဝေင်ꩻလွယ်စယ် (အဲင်းကလေတ်: Lweje) (မန်း: လွယ်ဂျယ်မြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထင်ꩻသွတ်ꩻ၊ ခင်ခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နဝ်၊ ဗန်းမော်ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမိုးမောက်ကို ကပါဒါႏ မျန်မာ-ခယ်ႏခမ်းကူလောင်း ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻလွယ်စယ်ကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၁၀,၀၃၉ ရပ်သွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၀၂ ဗာႏ စဲ့ꩻအစိုႏရစိုးကို ကဗွောင်လွေꩻဒါႏ ခမ်းလင်လစ်ꩻခမ်းတောမ်ႏ ဖြေꩻစာကွန်ႏ ခမ်းကူဂဲက်ငွါ(၁၀)ဖြုံႏအကို လွယ်စယ်ခမ်းကူဂဲတ်လဲ့ အဝ်ႏပါသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏခမ်းကူဂဲက်ငွါတဲင် အဝ်ႏကူꩻကား ပသာထန်ႏ ဒင်ႏနွို့လူႏလုဲင်ႏ ကွန်ႏဖုံႏသွူ။ လွယ်စယ်ဒေႏသနဝ်ꩻ လုံးမေႏသွာႏလဲ့ ထန်ႏနွောင်ꩻဒါႏအကျောင်ꩻ အဝ်ႏရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ခင်ခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏညောင်လေးပိဉ်
ဝေင်ꩻနယ်ႏညောင်လေးပိဉ် (ညောင်လေးပင်မြို့နယ်) (Nyaunglebin Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ညောင်လေးပိဉ်ခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏညောင်လေးပိဉ်ကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻညောင်လေးပိဉ်၊ ဝေင်ꩻမဒေါက်၊ ဝေင်ꩻပျုန်တန်သာ၊ ဝေင်ꩻပေင်းသလုတ် ဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻညောင်လေးပိဉ်ကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻမူသယ်
ဝေင်ꩻမူသယ် (အိန်းကလေတ်: Muse) (မန်း: မူဆယ်မြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ထင်ꩻ၊ မူသယ်ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမူသယ်ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻတဖြိုင်ႏဒျာႏသွူ။ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်ထင်ꩻတာႏ အရေꩻတန်ဒါႏ စီꩻပွာꩻကူꩻကားတာႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏတဲင် ခရဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻတောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻမူသယ်ကိုသွူ။ ဝေင်ꩻမူသယ်နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မန်ႏတလေꩻ-မူသယ်-ခယ်ႏခမ်းကူ ခမ်းခြွဉ်းဗူႏ-အာသီယံ တဖူꩻတန်လောင်းတဲင် စီꩻပွာꩻရေꩻအလꩻ အဝ်ႏရောင်ꩻဒျာႏ ခယ်ႏခမ်းကူ ယူနန်ခမ်းနယ်ႏ ဝေင်ꩻသွေလီ ဆွိုက်ခါꩻတောမ်ႏတထာဂဲက်တဲင် ပသာထန်ႏကွန်ႏ သွင်ꩻနွို့ကွန်ႏဖုံႏ အဝ်ႏသွုပ်သံႏတောမ်ႏ ခမ်းကိုခမ်းထန်ႏတဲင် အမဉ်ꩻတန်နဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ယိန်းယံငါႏ
"ဩဝါဒလစ်ꩻထွော့ တောင်ꩻတောင်ꩻသွော့အမုဲင်-၇" ၁။ မွိုးအဝ်ႏနေယိုခါ-ဖါအဝ်ႏနေယိုတွင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ မွိုးသီငါ-ဖါသီထိုꩻတဲ့နဝ်ꩻ "တဖူးဝေးချင်ꩻချင်ꩻ ရီမ်လို့ဝင်ꩻအမွေႏ၊ အာငေါဝ်းလို့ဝင်ꩻ"စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ "ယံတဝ်း"။ ၂။ ကွပ်ပွိုးရီမ်လို့ဝင်ꩻ မွိုးဖါအမွေႏတွော့ꩻ စွော့ꩻဒွုမ်လို့ဝင်ꩻ၊ ရွို့ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ စူလွဉ်ꩻခင်ႏလွဉ်ꩻလို့ဝင်ꩻတဲင် တွိုႏစွဉ်ႏအကဲင်အသွီႏ၊ တွိုႏစွဉ်ႏ အသီအမား၊ အဝ်ႏခံအချွုတ်၊ ထဲ့ထောင်ႏ၊ ထွာအမုꩻတွော့ꩻ ကလꩻခါꩻအမွေႏနဝ်ꩻ လို့ချာ၊ "သွုမ်ꩻအာ-မာႏမွေး"စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ "ယံတဝ်း တစိꩻစိꩻ"။ ၃။ ရီမ်တဝ်းလို့ဝင်ꩻ မွိုးဖါအမွေႏနဝ်ꩻ "ယံဒျာႏ"။ ၄။ မွိုးဖါဖန်းဖေႏဒျာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ တဖူးဝေးချင်ꩻသဘော်ꩻတူႏလို့ဝင်ꩻဖန်းတဲ့နဝ်ꩻ ကေႏနပ်ဒျာႏလို့ဝင်ꩻ၊ အံႏလုမ်းအွꩻလုမ်းသားနဝ်ꩻ ဖေႏတောထဲင်း အံႏလိုမ်းအွꩻလိုမ်းတဝ်းသား၊ ထွားဖေႏထဲင်းလို့ဝင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ "ယိန်းယံငါႏ"နဝ်ꩻသွူ။ ဖေႏကထွာဒျာႏ "ယိန်းယံငါႏ"နဝ်ꩻနော။ "ဩဝါဒလစ်ꩻထွော့ ငေါဝ်းလင်္ကာႏအမုဲင်-၇" ၁။ ရီမ်ဝင်ꩻအမွေႏ၊ ကုဲင်ခေႏနေႏ၊ တန်ပေႏ အာငေါဝ်းထွာ။ ၂။ ကွပ်အမွေႏတွက်၊ ရွို့ꩻရန်ႏနက်၊ ယူႏပက် ထောင်ႏကိုခါ။ ၃။ ဖန်းဝင်ꩻအမွေႏ၊ ကားကဖေႏ၊ တန်ပေႏ ကေႏနပ်ချာ။ ၄။ ကလꩻခွုင်းကား၊ ဖေႏခြေားသား၊ နဝ်ꩻစား ယိန်းယံအာ။
ဝေင်ꩻပလ
ဝေင်ꩻပလ (ပလမြို့) (Pala) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်နဝ်သွတ်ꩻ တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မေက်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏပုလောကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻပလယို ကရီးခါနဝ်ꩻ ထွာဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏပုလောကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ဒုံတဒုံဒျာႏတဲင် ယိုခါနဝ်ꩻ အွိုင်ႏတို တောမ်ႏ အွိုင်ႏပလဖုံႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဒုံဖုံႏယို လွောင်ႏဗူႏလွေꩻလုဲင်ႏ ဝေင်ꩻပလ တောမ်ႏ အမုဲင်(၁)၊ အမုဲင်(၂)၊ အမုဲင်(၃)၊ အမုဲင်(၄) ရပ်ကွက်ခြွဉ်း (၄)ကွက်သွူ။ အဝ်ႏဒုံအရန်း ကဒင်ႏထိုꩻဒါႏ ဝေင်ꩻအရန်းနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၆ ဗာႏ ခမ်းကိုရေꩻဝွန်ႏတန်ဌာႏန လိတ်အမိန်းကျောႏညာႏ အမုဲင်(၅၂၀/၂၀၁၆) အလꩻ အွဉ်ႏထွော့လွေꩻအတီႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
အွဉ်ႏတခို့ဖွိုင်ꩻတဲက်တွိုင်ꩻ
"အဝကုဇ္ဇသုတ် (အွဉ်ႏတခို့ဖွိုင်ꩻ၊ တဲက်တွိုင်ꩻကွဉ်ꩻကတူႏ)"
နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီး တရာꩻနုဲင်းယို၊ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၁။ အဝကုဇ္ဇပညော ပုဂ္ဂလော - လိုꩻပညာႏဗွန်နုဲင်း ဖွိုင်ꩻတခို့ ၂။ ဥစ္ဆင်္ဂပညော ပုဂ္ဂလော - လိုꩻပညာႏပီနုဲင်း ကွဉ်ꩻကတူႏစောက်ꩻ ၃။ ပုထုပညော ပုဂ္ဂလော - လိုꩻပညာႏဒွူန် တခွုတ်တန်၊ လိုꩻအဝ်ႏသွံမျိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- 'လိုꩻပညာႏဗွန်နုဲင်း ဖွိုင်ꩻတခို့'ကရိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်- လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ထင်ႏကျောင်ꩻကုဲင်းတန်၊ ထင်ႏထေ့ဗွေႏရဟန်ꩻသီးထျꩻ၊ ဗွေႏရဟန်ꩻသီး ဟော်ꩻဖေႏတရာꩻ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ဝွေꩻနဝ်ꩻ သꩻတင်ႏစာꩻတဝ်းတရာꩻ၊ နာႏတရာꩻတွင်ꩻ ယူႏလွင်ꩻတောဒျာႏထာꩻ၊ တရာꩻအထျꩻတဲ့ တသေယူႏတဝ်း၊ တရာꩻအထဝကိုတဲ့ တသေအွဉ်ႏသꩻတဝ်း၊ တရာꩻအနာတဲ့ တသေတောင်ꩻခါꩻတဝ်း၊ အထျꩻတဲ့ 'နာႏမာႏမာႏမီႏမီႏ၊ အထဝတဲ့ 'နာႏပသာႏပသီႏ'၊ အနာတဲ့ 'နာႏပရာႏပရီႏ'သေတဝ်း၊ ဟော်ꩻနုဲင်ႏမုဲင်ꩻဟော်ꩻ၊ တရာꩻတအဝ်ႏသော့ꩻတဝ်း အနားကိုတစိꩻစိꩻ။ ဥပမာႏ- ထီဖွိုင်ꩻတဖြုံႏနဝ်ꩻ အွဉ်ႏတခို့ခါꩻ မဉ်ဆျာꩻသော့ꩻထီနုဲင်းမုဲင်ꩻဆျာꩻ အခွို့လွင်ꩻထိုꩻလို့၊ ဖွိုင်ꩻတခို့ကိုနဝ်ꩻ ထီတနွို့သော့ꩻတဝ်းတစိꩻစိꩻ၊ အဗွန်နုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ တရာꩻနဝ်ꩻ နာႏဒျာႏ ခရူႏခရာႏသေတဝ်း၊ တောင်ꩻတဝ်းတငွါငွါ၊ လိုꩻစားနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ'လိုꩻပညာႏ ဗွန်နုဲင်းဖွိုင်ꩻတခို့'နောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- 'လိုꩻပညာႏပီနုဲင်း ကွဉ်ꩻကတူႏစောက်ꩻ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်- လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ထင်ႏကျောင်ꩻကုဲင်းတန်၊ ထင်းထေ့ဗွေႏရဟန်ꩻသီးထျꩻ၊ ဗွေႏရဟန်ꩻသီး ဟော်ꩻဖေႏတရာꩻ၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ သꩻဝင်ႏစာꩻဒျာႏတရာꩻ၊ နာႏတရာꩻတွင်ꩻ ယူႏလွင်ꩻတဝ်းထာꩻ၊ တရာꩻအထျꩻတဲ့ သေယူႏဒျာႏ၊ တရာꩻအထဝကိုတဲ့ အွဉ်ႏသꩻဒျာႏ၊ တရာꩻအနာတဲ့ တောင်ꩻခါꩻဒျာႏ၊ အထျꩻတဲ့ 'နာႏနာႏနေးနေး"၊ အထဝတဲ့ 'ဗာႏဗာႏစွေးစွေး'၊ အနာတဲ့ 'ဒါႏဒါႏမွေးမွေး'၊ ကွဲႏတွော့ꩻ တွိုႏသဲင်ꩻတဖူꩻလောင်းနဝ်ꩻ 'အွဉ်ႏဖေင်ꩻကြောင်း'ထိုꩻလို့ဒျာႏ။ ဥပမာႏ- ပါꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ တခိုးထာꩻအံႏဖုံႏ ဝွေꩻပုံႏတွမ်ႏကွဉ်ꩻကတူႏ၊ ကွဉ်ꩻကတူႏစောက်ꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻနျꩻသော့ꩻ ပဒေထျꩻ၊ ကအုံလင်ꩻတွင်ꩻတဲး ချကနေ့ꩻ၊ တဉ်ႏတွော့ꩻတန်ဒျာႏ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ကထွိုင်ႏသဲင်ꩻ တဖူꩻလောင်းနဝ်ꩻ လွေꩻတထွူးထာꩻ၊ ကွဉ်ꩻကတူႏစောက်ꩻ ကွဲတသွာႏသွာႏ၊ ခွို့ကြောင်းထိုꩻခန်းဒျာႏ၊ ဥပမာႏဗွန်ပီနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- 'လိုꩻပညာႏဒွူန်တခွုတ်တန်'ကရိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်- လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ထင်ႏကျောင်ꩻကုဲင်းတန်၊ ထင်ႏထေ့ဗွေႏရဟန်ꩻသီးထျꩻ၊ ဗွေႏရဟန်ꩻသီး ဟော်ꩻဖေႏတရာꩻ ဝွေꩻသꩻဝင်ႏစာꩻဒျာႏတရာꩻ၊ အထျꩻ အထဝ အနာ-စွော်စွော်အွဉ်ႏသꩻနာႏတဲင် အထျꩻ အထဝ အနာ ကားကအဝ်ႏတောင်ꩻလို့၊ တဖူꩻလောင်းတဲ့နဝ်ꩻ၊ တွိုႏလမ်းတဲ့နဝ်ꩻ တောင်ꩻလို့လို့ဒျာႏ။ ဥပမာႏ ထီဖွိုင်ꩻတဖြုံႏနဝ်ꩻ- အွဉ်ႏတအာ ဆျာꩻသော့ꩻထီ၊ ထောက်ꩻသော့ꩻထီ၊ ထီကားကအောဝ်ႏ လဲဉ်းသော့ꩻလို့ဖွိုင်ꩻကို၊ 'လိုꩻပညာႏဒွူန်တခွုတ်'နဝ်ꩻ တောင်ꩻလို့၊ အဗွန်ပီထီဖွိုင်ꩻ အွဉ်ႏတအာနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ တိကနိပါတ်၊ အဝကုဇ္ဇသုတ်)
ဒူတဇာတက
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏဓနုဖျူ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမိဉ်းဆျန်
ဝေင်ꩻနယ်ႏမိဉ်းဆျန် (မန်း: မြင်းခြံမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Myingyan Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မိဉ်းဆျန်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻမိဉ်းဆျန်ကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻကွိုင်
ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻကွိုင် (အိန်းကလေတ်: Mongkaing Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ်၊ လွယ်လဲမ်ခရဲင်ႏကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ ကအဝ်ႏဒါႏဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဝေင်ꩻမွိုင်ꩻကွိုင်ကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻကွိုင် ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏသီပေါး၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏရုဲင်ꩻခါး၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏရောက်ꩻစောက်ꩻ တွမ်ႏ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏကေးသီးဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
လိုႏသေနာႏလိုꩻပေႏ(၃)
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:လမ်းသားခြွဉ်း
သုတေသနစခါပညာႏ
thumb|300px|right|[[အီတလီခမ်း ရောမစိုးပွိုင်းလဲင်ႏစခါ ထွူထိုꩻလꩻလဲဉ်း နေင်ႏပေါင်ꩻ ၂၀၀၀ လွို ကအွဉ်ႏကုဲင်ခါꩻဒါႏ တခြိုꩻဖုံႏယို သုတေသနစခါပညာႏသျင်ႏသီး ခူႏချာထွူ တဲမ်းထွို့ꩻဟံႏပုင်ႏဒင်ႏပါမုဲင်တန်ꩻပုင်ႏ]] thumb|300px|[[အီဂျစ်ခမ်းထီ အလက်ဇန်းဒရီးယားကို ကအဝ်ႏဒါႏ ရောမဇာတ်ယုင်ႏစခါ]] သုတေသနစခါပညာႏ (အိန်းကလေက်: Archaeology) ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ လွူꩻထွားထောင်ချာ ခေတ်ပွိုင်းလဲင်ႏစခါကရီးခါခိန်ႏစိုး လိုꩻဖုံႏ ကအွဉ်ႏကုဲင်ခါꩻဒါႏ ရုက်ဝတ္ထုတခြိုꩻဖုံႏတောမ်ႏ အသောင်အရင်ꩻ အဝ်ႏဒါႏအနေႏခေႏ အပြောင်ꩻအလုဲင်ႏ အချက်အလျက်ဖုံႏယို ထိုမ်ႏလွူꩻထွားထောင်ချာထွူ စီႏမံႏဖန်းဖြယ်စဲင်းချာယင်း ခေတ်နဝ်ꩻခါ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏ အုံအဝ်ႏဖဝပုင်ႏစံႏဖုံႏ ပညာႏတမျိုꩻဒျာႏသွူ။ အချက်အလျက်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏကထွာဒါႏ တခြိုꩻမာꩻနေးစူဖုံႏ(စူမုꩻပညာႏ)၊ ဗိသုကာႏပညာႏဖုံႏ၊ ဇီဝဆဲင်ႏရာꩻ အချက်အလျက်ဖုံႏ၊ တောမ်ႏ ယေန်ႏငဲးရေꩻ အခေႏအနေႏဖုံႏ ပါနဝ်ꩻသွူ။ သုတေသနစခါပညာႏယိုနဝ်ꩻ ခွုမ်မာꩻဒါႏထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါစွုမ်ႏအမျိုꩻမျိုꩻတဲင် သိပ္ပံပညာႏလဲ့ ဟဲ့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏ၊ လိုꩻမုꩻရေꩻပညာႏနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ ဟဲ့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။ အမေႏရိကန်ႏခမ်းခြွဉ်းဗူႏကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏအွဉ်ႏထွော့သော့ꩻလွေꩻညီꩻဒျာႏ မနုဿဗေႏဒဘာႏသာႏကို ဘာႏသာႏဖြယ်တဗာႏအနေႏသွူ။ ဥရောပကိုနဝ်ꩻတဲ့ အွဉ်ႏထွော့ခေါ်ဒျာႏ ဘာႏသာႏတဗာႏအနေႏသွူ။
"သုတေသနစခါပညာႏ"နဝ်ꩻ အဝ်ႏလွူꩻထောင်ထွားချာ တယ်ႏစ လိုꩻဖုံႏရာႏဇာႏဝင်ႏကို အရီးသွတ်ꩻ ကတယ်ႏထွင်ႏထူႏသုင်ꩻစဒါႏ လုံးစူခွုမ်ဖုံႏ အာဖရိကအခဝ်ကွဉ်ႏ ပွိုင်းလဲင်ႏစခါ ကထွူထိုꩻလꩻလဲဉ်း နေင်ႏပေါင်ꩻ ၃.၄ သန်းရပ်ကို ဗꩻတွိုႏလွေꩻ တဆီဗူႏနေင်ႏ(ဆယ်စုနှစ်)ကိုသွူ။ ပညာႏယိုနဝ်ꩻ လွူꩻထွားထောင်ချာ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ ခလားကဒင်ႏသမဲင်ꩻခိန်ႏကိုနဝ်ꩻ အရေꩻတန်ကဏ္ဍကို အဝ်ႏပါနေနေသွူ။ ခိန်ႏနဝ်ꩻခါနဝ်ꩻ လိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းဒင်ႏမုဲင်ခါꩻ မုဲင်တန်သမဲင်ꩻဖုံႏ တအဝ်ႏတဝ်းလဲ့ လိုꩻဖုံႏရာႏဇာႏဝင်ႏ အထွာအကုဲင်နဝ်ꩻ ထွာထိုꩻစိုးနဝ်ꩻခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏ(၉၉%)သွူ။ သုတေသနစခါပညာႏယိုနဝ်ꩻ လွူꩻထွားထောင်ပါ လိုꩻဖုံႏ ကထွာလွဉ်ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုꩻရာႏဇာႏဝင်ႏထွူ ထောင်ထွားနွောင်ꩻတွိုႏပါ ယေန်ႏငဲးရေꩻ ထင်ႏထိုပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွဉ် အခေႏနေႏရာႏဇာႏဝင်ႏသမဲင်ꩻဖုံႏ စတဲင်အင်းရေႏချက် အဝ်ႏအမျိုꩻမျိုꩻသွူတကာႏတဝ်း ဖေႏကသေနာႏစဲင်း ယေန်ႏငဲးရေꩻ သမဲင်ꩻခြောင်ꩻခရာႏလဲ့ အဝ်ႏရေႏလွ့နဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:သုတေသနစခါပညာႏ
အသုဘလင်္ကာႏဆီပါꩻ
အသုဘဆီခန်ꩻ ကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ၊ သွင်ꩻသꩻဝင်ꩻနော စွုမ်ႏဖြာꩻဩ ၁။ ဥဒ္ဓုမာတကံ= ဥဒ္ဓုမာတကံႏ ယိုတဆင်ႏ၊ ရိုꩻထင်ႏခွေသီ နာꩻတွမ်ႏနီ၊ ကသီကမား ဖြားတွမ်ႏဆား၊ ခန္ဓာႏခြုံယ အသုဘ၊ လꩻတဲင်နီသာ တွမ်ႏသွံသာ၊ တလီꩻဝါယော ဆောင်ႏထွူနော၊ ယော့ꩻဖေါ်ꩻပွစ်ꩻလန် စူခင်ႏတန်၊ ပွံပမ်ခြေင်းပူႏ နွုမ်ꩻသေင်တူႏ၊ ယူႏတဲင်ပသို့ꩻ ခန္ဓာႏစု၊ ပုံႏတုနုဲင်းမွဉ် ခြေင်းကတွောင်၊ အပွိုင်ခန္ဓာႏ ပေါႏသီပြာႏ၊ မော့ꩻဗာႏရင်ꩻရင်ꩻ ယော့ꩻလွိုင်လင်ꩻ၊ တကင်ꩻတဝ်းမွေး နီနမ်းဟွေး၊ သီယွေးမုဲင်ꩻခါ စွုမ်ႏဖြာꩻထွာ၊ နွုမ်ꩻအွာနွုမ်ꩻသူႏ နီထူꩻဖူႏ၊ ယူႏတဲင်ပသို့ꩻ ခန္ဓာႏစု၊ ဥဒ္ဓုမာတကံႏ ကမွေးမန်ႏ၊ ဧကန်ႏမွော့နော နီယိုဩ။
၂။ ဝိနီလကံ= ဝိနီလကံ ယိုတပင်၊ ပွစ်ꩻလန်ထွူမꩻ အရောင်ႏဗꩻ၊ အီႏပꩻဝီႏဝါး ကြိုႏဗွာလွား၊ တနျာႏတကျောင်ႏ ဖြေင်းသဉ်သွမ်ႏ၊ အရောင်ႏထန်ႏခဉ် ထုဲင်ႏဒွေမဉ်၊ ပဉ်ပြောင်းပဉ်ကွက် ပဉ်ရပ်ရပ်၊ တငက်ထေꩻသဲင်ႏ အမဉ်အဲင်ႏ၊ လုံႏရဲဉ်ႏဖြောင်းစောက် မီႏထူꩻကွပ်၊ ပြောက်ပြက်ဟုမ်ဗူႏ ပွိုးအီႏဖြူႏ၊ ခိုမူႏနာꩻနီ တွိုႏမီႏသီ၊ ကွိုꩻအီခရာႏ မအဝ်ႏဒါႏ၊ ဟဝ်ယာႏတဝ်းမွေး နီနမ်းကွေး၊ မီႏသီးယွေးပြာႏ အီႏမော့ꩻဗာႏ၊ ခန္ဓာႏခြုံယ ငမ်းကျကျ၊ ဝိနီလကံ ဘုရာꩻဖန်၊ ပသံငါႏနောႏ နီယိုဩ။
၃။ ဝိပုဗ္ဗကံ= ဝိပုဗ္ဗကံ သမ်းရိုꩻဖျင်၊ ပေႏတန်မူႏမောင်ႏ ခန္ဓာႏလောင်ႏ၊ အရောင်ႏထန်ႏဗꩻ ထွူတဲင်ပꩻ၊ ကီလကွံႏကီႏ အမဉ်ရီႏ၊ အစီႏထီယုဲင် တဟျာႏပြုဲင်၊ ဗွေဗုဲင်တဖြွတ်ꩻ ထန်ႏလထွတ်ꩻ၊ ဆွတ်ꩻဒါႏယာႏကို အဖြို့ꩻတို၊ နမ်းကြိုတဗာႏ ပြွꩻတနျာႏ၊ တပွါႏလန်လဉ် နံးလွိုင်မဉ်၊ ပတ်ဗဲဉ်အောက်ꩻအဲက်ꩻ စဝ်ႏစွစ်ꩻစဲစ်ꩻ၊ ဖြဲစ်ႏထန်ႏဖြောင်းစောက် နီမဲ့အောက်၊ ပြောက်နေ့ꩻဖူငွါ နားအိုပါ၊ ဒွါရပေါက်ꩻကွတ်ꩻ တဟျာႏထွတ်ꩻ၊ တဖြွတ်ꩻဗဲ့ဗဲ့ ဗို့ꩻယဲ့ယဲ့၊ ပသို့ꩻအဲ့မွေး နီနမ်းဟွေး၊ ဖူးဝေးအမျာꩻ ရုပ်တရာꩻ၊ ခန္ဓာႏခြုံယ ငမ်းကျကျ၊ ဝိပုဗ္ဗကံ ဘုရာꩻဖန်၊ ပသံငါႏနော နီယိုဩ။
၄။ ဝိစ္ဆိဒ္ဒကံ= ဝိစ္ဆိဒ္ဒကံ သမ်းဟော်ꩻဖျင်၊ ခွန်နင်ꩻတွိုးပဲဉ် ကထွာခဲဉ်၊ အမဉ်ထန်ႏထီ ထဲ့ပြုဲင်လီ၊ နီကွို့ꩻနီတွန်း ဖြတ်ꩻနီထွောင်း၊ ထွုန်းငင်းကဒေင် ဖြေ့ပြုဲင်သေင်၊ တရေင်စွိုင်တူႏ လင်ꩻပဉ်ဗူႏ၊ ပုံႏတုပါꩻယား ဖိုးပနား၊ ဖြေ့ဆားသွုန်ႏသိုႏ ထန်ႏကြိုႏကြိုႏ၊ တအိုႏတမွစ် သွမ်ႏရျင်းရွစ်၊ ဒွုန်ခွုတ်အသွုန်ႏ ပြုဲင်ပြင်ꩻတွုန်ႏ၊ တနျာႏပဉ်ဖဲ့ꩻ ငင်းဒေင်ထဲ့၊ ဗော့ꩻလဲ့ꩻအေႏဆား ကျင်ကြီးဖြား၊ အလားယိုနော နီနမ်းဩ၊ ထာꩻခေါဖြီႏဖြီႏ တွာစူမီႏ၊ ထီႏတဝ်းရင်ꩻရင်ꩻ မီႏပြုဲင်ပြင်ꩻ၊ အခန်ꩻနုဲင်းယို မူႏတွမ်ႏခို၊ နမ်းကြိုတဗာႏ တွာနံရာႏ၊ ဟဝ်ယာႏငထဝ်း မန်ႏမွေးတဝ်း၊ ပဉ္စဝ်းဟော်ꩻပျꩻ ငမ်းကျကျ၊ ဝိစ္ဆိဒ္ဒကံ ဘုရာꩻဖန်၊ ပသံငါႏနော နီယိုဩ။
၅။ ဝိက္ခာယိတကံ= ဝိက္ခာယိတကံ သမ်းနယ်ဖျင်၊ ပေႏတန်ခွေနာꩻ ရုပ်တရာꩻ၊ ထင်ႏထွာနီကွို့ꩻ ဟို့ꩻငင်းရွို့၊ ထွီႏဟုမ်ထွို့ꩻရွံ စောက်အာႏဟုမ်၊ ယꩻအွံအဲင်ႏစောက်ꩻ မဲ့ဖြုံႏအောက်ꩻ၊ ကနောက်ꩻခီးလန် ဖြေ့ဆွဉ်ဆန်၊ ထွို့ꩻကန်အဲင်ႏသဲ့ ငင်ႏပွါႏအဲ့ꩻ၊ ပြုဲင်ထဲ့လီဟူႏ ပဉ်လောင်ႏဒူႏ၊ ဖြင်းဖြူႏစဝ်ႏဗျက် လုံႏပြောက်ပြက်၊ စက်စက်ထီလင်ꩻ ဟို့ꩻခြွိုင်းပြင်ꩻ၊ ယွိုင်ꩻယင်ꩻယုဲင်ꩻလဲ့ ဖြေ့ပြုဲင်ထဲ့၊ ကတောင်ခြဲ့ဆွတ်ꩻ သꩻရာႏလွတ်ꩻ၊ စွတ်ꩻစတ်ꩻအယာႏ ထွီႏအံႏပွါႏ၊ တနျာႏတဲက်ꩻထံ ရွို့ꩻတအင်၊ လန်လဉ်ပဉ်ခြုံး အလွီးဖုံး၊ အသုံးမကျ သေင်ဖြွို့ဖြ၊ ကာယနီနမ်း ခန္ဓာႏဖြင်း၊ ဟဝ်ငမ်းကျကျ အသုဘ၊ လိုႏလꩻတဝ်းငါႏ မဟဝ်ယာႏ၊ သတ္တဝါႏမူႏခို နီနမ်းကြို၊ နုဲင်းယိုစွုမ်ႏဖြာꩻ ခွေတွမ်ႏနာꩻ၊ တရာꩻထေပျꩻ နီကာယ၊ ဝိက္ခာယိတက ဘုရာꩻဖန်၊ ပသံငါႏနော နီယိုဩ။
၇။ ဟတဝိက္ခိတ္တကံ= ဟတဝိက္ခိတ္တက သမ်းပျာꩻလင်၊ ပေႏတန်နာꩻနီ ရုပ်ခွေသီ၊ ထင်ႏလီလာပꩻ အခဝ်စျꩻ၊ တွမ်ႏနꩻကဖျက်ꩻ ပဲစ်ကနဲစ်ꩻ၊ စွစ်ꩻစဲစ်ꩻအယာႏ ကရီႏပြာႏ၊ တနျာႏလင်းဆား စောက်ꩻအာႏယား၊ ထာꩻသားထွို့ꩻလီ အဖြို့ꩻပီ၊ မထီႏအခြုံး အလွီးဖုံး၊ ဗွို့ꩻလုံးစပ်သေင်ႏ အခဝ်ခေင်ႏ၊ တဝေင်ႏပဉ်ကွဉ်း ပြင်ꩻပဉ်ထွောင်း၊ စုခြွဉ်းပဉ်ပွုမ်ႏ အဝ်ႏသေင်ပြုံႏ၊ ပုံႏတုပါꩻသွို့ꩻ ဒွေါ့ꩻပဉ်ကွို့ꩻ၊ ဖြွို့ဖြဖြင်းဖြူႏ ပြုဲင်ပြင်ꩻဟူႏ၊ ကတူႏမဲ့ငါ စောက်အာႏအွာ၊ ချာငါတလွုန်း အယာႏတွုန်း၊ ဟွုန်းရောင်အောႏအာႏ ပြုဲင်လီလား(အားအား)၊ ယပ်ꩻယားကသာႏ ထွို့ꩻငင်ႏတွာႏ၊ တခါႏတောင်ဗဉ် ဖီးထူꩻသဉ်၊ ကထွာခဉ်ငါႏ နီခန္ဓာႏ၊ ဟံႏယာႏလဲင်ꩻစဝ်ႏ နီနမ်းကဝ်ႏ၊ အဝ်ႏထီႏအဝ်ႏသေ ငမ်းလဲဉ်းကေ၊ နာꩻခွေအရုပ် ခြောင်ꩻစက်ဆုပ်၊ အကောင်ပုပ်ခြုံး ငှက်ပျောတုံး၊ အသုံးမကျ ဟဝ်ငမ်းကျ၊ ဟတဝိက္ခိတ္တက ဘုရာꩻဖန်၊ ပသံငါႏနော နီယိုဩ။
၈။ လောဟိတကံ= လောဟိတကံ နယ်ဖျင်ဖျင်၊ ပေႏတန်ခွေနာꩻ ရုပ်တရာꩻ၊ ထွာခန်းအသွီႏ မဉ်ဖြီႏဖြီႏ၊ ရီႏထွတ်ꩻပြုဲင်လင်ꩻ ယုဲင်ယွိုင်ꩻယင်ꩻ၊ အဆင်ꩻဗိုန်ပီ နုဲင်းဆွို့ထီ၊ နာꩻနီဒွေပꩻ ပမာႏန၊ ယာႏစျꩻရေꩻရဲး ပဉ်တွဲးတွဲး၊ အဝ်ႏခွဲးအဝ်ႏခွင် စဝ်ႏပဲ့ꩻထံ၊ လုံႏလင်ꩻဟူႏရီႏ အမဉ်သွီႏ၊ ထီႏဒွုမ်ဆွုမ်ႏနံႏ ကတူႏခင်ႏ၊ ဗဉ်ႏထင်ႏဖြောင်းမဲ့ ဗို့ꩻဗဲ့ဗဲ့၊ စော့စဲ့အငဝ်း လဲင်ꩻသင်ႏလဝ်း၊ ငထဝ်းဒွုမ်ဗာႏ ကွိုꩻခရာႏ၊ ခန္ဓာႏနာꩻနီ ထွာလိုꩻသီ၊ သွံဆီနီမျိုꩻ ပြုဲင်ပြင်ꩻပြိုꩻ၊ ဝန်ꩻထိုꩻမဗွုန်ႏ ယာႏလဲင်ꩻတွုန်ႏ၊ ဟွုန်ႏဟန်ႏဖီးထူꩻ ကဒီးစူꩻ၊ လူꩻအခြုံယ ဟဲ့ꩻဖန်လွ၊ အနတ္တတော ငဝ်းဒွါနော၊ ခေါတဝ်းငါႏရင်ꩻ ရုပ်ပြုဲင်ပြင်ꩻ၊ ကမ္မဋ္ဌာန်ꩻပျꩻ ဟဝ်ငမ်းသꩻ၊ လောဟိတကံ ဘုရာꩻဖန်၊ ပသံငါႏနော နီယိုဩ။
၉။ ပုဠုဝကံ= ပုဠုဝကံ တပ်ဖေႏဖျင်၊ ပေႏတန်ခွေနာꩻ ရုပ်တရာꩻ၊ ထွာလို့ခန်းလုံႏ ဖီးထူꩻပြုံႏ၊ ပဉ်ဖုံႏပဉ်စွိုꩻ ရုဲင်တသွိုး၊ စွိုးနုဲင်းဟံႏပြွန် ကဒူအွန်၊ ပဉ်ဒူပဉ်ဗာႏ ရေ့ꩻခူႏခါႏ၊ ယာႏလီꩻမထီႏ လုံႏဖြီႏဖြီႏ၊ အဝ်ႏစီႏအဝ်ႏပြဲဉ် ဒိုတနဲဉ်၊ ရိမ်ရံနွို့ထန်ႏ ငဗူႏဗန်ႏ၊ လဲင်ꩻသင်ႏစော့ꩻစဲ့ꩻ လုံႏအွာခြဲ့ꩻ၊ မဲ့အောင်နားအောင် စီꩻအဲင်ႏရောင်၊ ဖြောင်လို့ကဒေါက်ꩻ ပြန်ႏကနောက်ꩻ၊ ကတူႏကြောက်ꩻတန် လဲင်ꩻဗွေထံ၊ တအင်ပြေင်တူႏ ပဉ်ဗူႏဗူႏ၊ တဒူႏလီလာ ပြုဲင်းချာငါ၊ ထွာလုံႏအစွိုး ဖီးထူꩻပွိုး၊ ပသွိုးယိပ်ꩻယိပ်ꩻ အဝ်ႏခြပ်ꩻခြိပ်ꩻ၊ ဗဉ်ႏပိစ်ꩻထံထိမ် ဖီးထူꩻသဉ်၊ ကခဉ်ငါႏငါႏ နီခန္ဓာႏ၊ ပသို့ꩻငါႏလောင်ꩻ တွိုႏမဉ်ႏပြောင်ꩻ၊ အခြောင်ꩻနုဲင်းယို မကင်ꩻဖို၊ စွုမ်ႏဖြာꩻကြိုနမ်း ကဟဝ်ငမ်း၊ လိုꩻခမ်းလောက အွဉ်နယ်ပျꩻ၊ ပုဠုဝကံ ဘုရာꩻဖန်၊ ပသံငါႏနော နီယိုဩ။
၁၀။ အဋ္ဌိကံ= အဋ္ဌိကဉ္စ ဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻပျ၊ ကာယနမ်းကြို နီနာꩻယို၊ (၃၂)(သွံဆီနီ)ကို ဒွတ္တိံသ၊ ဖြွို့ဖြလို့ထံ ဖြင်းသေင်သင်၊ စျꩻကင်သွီႏယာႏ ဖြွီꩻကသာႏ၊ ငထဝ်းဒွုမ်ဗာႏ လီဖွန်ႏကြောင်း၊ တငေါင်းခြုတ်ခြက် ဆွတ်ꩻပြုံႏခြပ်၊ ထပ်ထွိုင်ပဉ်ဗူႏ ညာꩻတတူႏ၊ ဟူႏလွတ်ꩻလီလာ ပလဲင်ꩻဗွာ၊ ထွာစွဉ်ႏဆွတ်ꩻဖြင်း လီဗွာလင်း၊ အနမ်းမအဲဉ် ထွာထာꩻလဲဉ်၊ အကဲဉ်ငထဝ်း ဒျာႏမွော့စဝ်း၊ ပဉ္စဝ်းဟော်ꩻပျ အဋ္ဌိက၊ ဆွတ်ꩻတူႏယဒျာႏ နီခန္ဓာႏ၊ နစ်သက်ခရာႏ ငထဝ်းမွော့၊ ယူႏသွော့သꩻကို မူႏတွမ်ႏခို၊ စွုမ်ႏဖြာꩻနုဲင်းယို လွဉ်းလွဉ်းဩ။
ဝဋ္ဋကဇာတ်
"ဝဋ္ဋကဇာတ်" ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် ဝဋ္ဋကဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-
ဝေင်ꩻစေတုတ္တရာႏ
300px| thumb| ဝေင်ꩻစေတုတ္တရာႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ [[ပဂံႏ|ပဂံႏစိုး ဖရာꩻစေႏတီႏစခါတဆူႏ]] ဝေင်ꩻစေတုတ္တရာႏ (မန်း: စေတုတ္တရာမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Sidoktaya) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မိဉ်းဗူးခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏစေတုတ္တရာႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻစခါတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻစေတုတ္တရာႏနဝ်ꩻ ထွာတယ်ႏထောင်ႏခါꩻ ခွန်ဟော်ꩻခံꩻစိုးကို ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏတဲင် ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻစခါဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၅၆ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၄,၃၀၀ ဖြာꩻသွူ။
ဝဋ္ဋကဇာတ်
၁။ သီႏလ သစ္စာႏ မေတ္တာႏ ကရုဏာႏဖုံႏယို မူႏခိုစွုမ်ႏဖြာꩻ အဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏခါꩻ တဉ်ႏတဉ်ႏခွေါင်ခွေါင်အကျောင်ꩻ၊
ဝေင်ꩻစေတုတ္တရာႏ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏဒုဲက်အူး
ဝေင်ꩻနယ်ႏဒုဲက်အူး (ဒိုက်ဦးမြို့နယ်) (Daik-U Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ညောင်လေးပိဉ်ခရဲင်ႏ ကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻဒုဲက်အူးကိုသွူ။
ဝဋ္ဋကဇာတ်
၃။ သစ္စာႏအစွန်ꩻနဝ်ꩻ တောႏတောႏတကုဲင်ပြင်ꩻတဝ်း၊ တဉ်ႏခွေါင်နွောင်ꩻ ပဉ်တကမ္ဘာႏအကျောင်ꩻ၊
ဝေင်ꩻနယ်ႏဒုဲက်အူး
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝဋ္ဋကဇာတ်
၄။ ထွာဖို တမွိုးဖါပိုနောဝ်ꩻ ကဲဉ်းအာအာ သဲင်ꩻခွဲချာဒျာႏလို့ဝင်ꩻအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
"သကုဏဇာတ်" ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် သကုဏဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-
၁။ ခင်ႏလမ်းရော့ꩻ-မာႏ ထွားချင်းအုံဗာႏအကျောင်ꩻ၊
၂။ နာႏလိုꩻဟဝ် လိုꩻဒါႏငဝ်းမꩻ လွစ်လꩻဘေꩻရန်ႏအကျောင်ꩻ၊
၃။ နာႏတဝ်းလိုꩻဟောဝ် လိုꩻဒါႏငေါဝ်းတဲင် မော့ꩻဗာႏဘေꩻရန်ႏအကျောင်ꩻ၊
၄။ ပေါႏဝင်ꩻဖေႏသတိꩻ ငေါဝ်းဟောဝ်ငွါဒါႏနောဝ်ꩻ နေးထူႏဗာႏအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
ဒါႏနထွာအီအကျောင်ꩻ
ဒါႏနအကျိုꩻတန်/အကျိုꩻတန်တောဝ်း အကျောင်ꩻတရာꩻ
(၁) ကောကလူႏသားနောဝ်ꩻ သီႏလအောဝ်ႏ၊ (၂) အလူႏခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနောဝ်ꩻ သီႏလအဲဉ်ထောဝ်း၊ (၃) ထာꩻလူႏဝတ္ထုတဲ့ စင်ႏကြယ်ႏဒျာႏ၊ (၄) သဒ္ဓါႏ စေႏတနာႏတဲ့ သန်ဒျာႏ။ အချက် ၄-ဗာႏ (အင်္ဂါႏ ၄-ပါꩻ)ကိုနဝ်ꩻ အလူႏခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻ သီႏလအဲဉ်ထဝ်းစွဉ်ႏတဲ့ ကွပ်စွဉ်ႏကောလူႏသား သီႏလအဝ်ႏ၊ ဝတ္ထုစင်ႏကြယ်ႏ၊ သဒ္ဓါႏစေႏတနာႏသန်တဲင် အကျိုꩻတန်ဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
ဝတ္ထုသက်သေႏ
ဇူႏဇကာႏပုဏ္ဏာꩻ လူႏခံႏတဲင် ခွန်တန်ဝေဿန္တရာႏ ကလူႏထိုꩻဒါႏ အပိုခို ဇာႏလီႏ၊ အပိုမူႏ ကဏှာႏဇိန်ႏနဝ်ꩻသွူ။ (၁) ကောကလူႏသားနောဝ်ꩻ သီႏလအဲဉ်ထောဝ်း၊ (၂) အလူႏခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻ သီႏလအောဝ်ႏ၊ (၃) ထာꩻလူႏဝတ္ထုတဲ့ စင်ႏကြယ်ႏတောဝ်း၊ (၄) သဒ္ဓါႏ စေႏတနာႏတဲ့ တသန်တောဝ်း။ ယိုနဝ်ꩻ ကောလူႏသား သီႏလအဲဉ်ထဝ်း၊ ဝတ္ထုစင်ႏကြယ်ႏတဝ်း၊ သဒ္ဓါႏစေႏတနာႏ သန်တဝ်းစွဉ်ႏတဲ့ ကွပ်စွဉ်ႏအလူႏခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻ သီႏလအောဝ်ႏတဲင် အကျိုꩻတန်ဒျာႏ။
တကာႏစံႏငါးသားတဖြာꩻ ကလူႏဒါႏ ရဟန်ꩻ"ဒီဃာသောမ"သွမ်ꩻသိုမ်လဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ (၁) ကောလူႏသားတဲ့ သီႏလအဲဉ်ထောဝ်း၊ (၂) အလူႏခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏတဲ့ သီႏလအဲဉ်ထောဝ်း၊ (၃) ဝတ္ထုတဲ့ စင်ႏကြယ်ႏတောဝ်း၊ (၄) သဒ္ဓါႏ စေႏတနာႏတဲ့ သန်တောဝ်း။ ယိုနဝ်ꩻ ကွပ်စွဉ်ႏကောလူႏသားယင်၊ အလူႏခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏယင် နီဖြာꩻလိုမ်း သီႏလအဲဉ်ထဝ်းတဲင် အကျိုꩻတန်တဝ်း။
ခွန်တန်ကောသလ ကလူႏဒါႏ အသဒိသ ထာꩻလူႏတန်နဝ်ꩻသွူ။ "တောင်ꩻခါꩻ" ဝတ္ထုသက်သေႏ ယို ၄-ပုဒ်နောဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻ မဇ္ဈိမနိကာယ်ႏ ဥပရိပဏ္ဏာသ မဟာဒက္ခိဏ ဝိဘင်္ဂသုတ်အဖွင်ꩻ အဋ္ဌကထာႏကိုနဝ်ꩻသွူ။
(တနယ်ꩻ)ဒါႏနအကျိုꩻကတန်ငါႏ အကျောင်ꩻတရာꩻ အင်္ဂါႏ(၆)ပါꩻ
၁။ ခါးလားကလူႏတဲ့ သꩻရောင်းသꩻရေꩻ (ပုဗ္ဗစေႏတနာႏသန်) ၂။ ကအဝ်ႏလူႏတွင်ꩻတဲ့ သꩻရောင်းသꩻရေꩻ (မုဉ္စစေႏတနာႏသန်) ၃။ လူႏတန်ꩻထွူတဲ့ သꩻရောင်းသꩻရေꩻ (အပရစေႏတနာႏသန်) ၄။ အလူႏခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻ ရာဂကင်ꩻ (ဝီတရာဂေါ) ၅။ အလူႏခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻ ဒေါသကင်ꩻ (ဝီတဒေါသော) ၆။ အလူႏခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻ မောဟကင်ꩻ (ဝီတမောဟော) အင်္ဂါႏယို ၆-ပါꩻ မဉ်ႏပြဲ့ꩻစွုံႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻတန်ငါႏနဝ်ꩻသွူ။ "တောင်ꩻခါꩻ" "ရာဂ' ဒေါသ' မောဟကင်ꩻ"ကရိုꩻနဝ်ꩻ ရေႏရွယ်ႏအထိုသွတ်ꩻ (ရဟန္တာႏ)နဝ်ꩻသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ အနာႏဂါမ်ႏ' သောတာႏပန်ႏ' ရဟန်ꩻပုထုဇဉ်ႏ မဉ်ႏဒေါ့ꩻဗာႏလို့လို့နဝ်ꩻ ကဗုဲင်စသျင်ႏ သျင်ႏပေႏတသာ ပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ရာဂ' ဒေါသ' မောဟဖုံႏ ဖေႏနေးကကင်ꩻ ခံႏထိန်ꩻလွေꩻ သီႏလသိက္ခာႏ၊ ခံႏနာႏလွေꩻ ဘုရာꩻအဆွုံꩻအမꩻ ဩဝါဒတဲင် ဗုဲင်သျင်ႏဗုဲင်စင်ꩻ၊ ကွပ်စွဉ်ႏ အဝ်ႏကံကျင်ꩻလွေꩻတွော့ꩻ အင်္ဂါႏ(၆)ပါꩻ ပြဲ့ꩻစွုံႏဒျာႏအကျောင်ꩻ အင်္ဂုတ္တရ အဋ္ဌကထာႏဆရာႏ ထောက်ခံႏဗွောင်ဖွင်ꩻ သျင်ꩻနယ်နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ပေါႏရေႏမတ် လူႏသင်္ဃာႏ(လူႏသံဃိက)နဝ်ꩻတဲတဲ့ အင်္ဂါႏသော' ထမုဲင်ꩻထမီꩻသော လွိုက်ခရာႏ၊ ယူႏခရာႏ တလိုႏတဝ်းဒွုမ် (သံဃေ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ) ပေါႏလူႏသင်္ဃာႏနဝ်ꩻတဲ့ အကျိုꩻတန်လဲဉ်းဒျာႏရင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
ထာꩻလူႏ(ဒါႏန)အကျိုꩻ မျက်မောက်ယိုခါ (၄)ပါꩻ
လိုꩻကလူႏတန်ꩻဒါႏထာꩻနဝ်ꩻ- ၁။ ကောရက်သားလွိုင်ႏအာ (မဲ့ငါမေတ္တာႏတန်) ၂။ ဝင်ꩻလွဉ်လယ်ႏ လွဉ်ထေ့သားအာ ၃။ ကျောႏစော်ꩻ ထင်ႏသျာꩻ မဉ်ꩻအွီႏလွီးဟွမ် ၄။ ပရိသတ်အမျာꩻခြာ မဲ့ငါတင်ႏ၊ မဲ့ငါဗန်။ လꩻထွူထာꩻလူႏ အကျိုꩻယိုခါ (၄)ပါꩻနောဝ်ꩻသွူ။ (စိုးငါ ပန်ငါတာႏနဝ်ꩻတဲ့ ဒေါ့ꩻနယ်မဒါႏ အာငါႏနောဝ်ꩻသွူ။)
ဒါႏနအကျိုꩻ အမျိုꩻမျိုꩻအချွုတ်
၁။ ဒါနံ သဂ္ဂဿ သောပါနံ - ဒါႏနနဝ်ꩻ ထွာသင်ႏဝင်ႏတဒေါင်၊ ထောင်ထင်ႏအီလူꩻခမ်း။ ၂။ ဒါနံ ပါထေယျ မုတ္တမံ - ဒါႏနနဝ်ꩻ ထွာရိက္ခာႏလွမ် အယံစား။ ၃။ ဒါနံ ဥဇုဂတံ မဂ္ဂံ - ဒါႏနနဝ်ꩻ ထွာတဖူꩻစွဉ်ႏကရွဉ်း။ ၄။ ဒါနံ မောက္ခပဒံ ဝရံ- ဒါႏနနဝ်ꩻ လꩻထွိုက်အီ မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ။ ၅။ ဒါနံ ဣဿရ သမ္ဘူတံ- ဒါႏနနဝ်ꩻ မာꩻထွာဖေႏဒါႏ ဝင်ꩻအတန်အကယ်ႏ။ ၆။ ဒါနံ ဘောဂေ ဥပဋ္ဌိတံ- ဒါႏနနဝ်ꩻ မာꩻထွာဖေႏဒါႏ ဥစ္စာႏစေꩻစိန်ႏ။ ၇။ ဒါနံ အတ္တာနုရက္ခဉ္စ- ဒါႏနနဝ်ꩻ ရဲခါꩻချာဖေႏ အဗွေႏနမ်း။ ၈။ ဒါနံ သုခပဝဍ္ဎနံ- ဒါႏနနဝ်ꩻ မာꩻတိုꩻပွါꩻဖေႏဒါႏ ချမ်ꩻသာႏအမျိုꩻမျိုꩻ-စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ "ဒါနတော ဘောဂဝါ-ကွပ်လူႏတန်ꩻထာꩻတဲင် စေꩻစိန်ႏလွိုင်ႏအာ"ကရိုꩻနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ ဒါႏနကုသိုလ်ႏမဉ်ႏပါနဝ်ꩻ ထွာစွဉ်ႏဘဝမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း အံႏအွꩻဗာႏဟဝ်၊ ကွဉ်ကꩻဗာႏဟဝ်၊ အုံဗာႏဟဝ်။ လိုꩻတွမ်ႏရိုꩻမွုန်း တိရစ္ဆာန်ႏ ဖိုးပနား-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏတဲ့ ဒါႏနကုသိုလ်ႏကံႏကွာႏ၊ ဒါႏနကုသိုလ်ႏကံႏ ကပါဒါႏ တိရစ္ဆာန်ႏနောဝ်ꩻ ယပ်ꩻတဲ့ တပေါႏယပ်ꩻဗာႏတဝ်း၊ အံႏတဲ့ အံႏဗာႏဟဝ်၊ ဒါႏနကုသိုလ်ႏကံႏ တပါတဝ်း တိရစ္ဆာန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ယပ်ꩻတဲ့ကယပ်ꩻ၊ အံႏတဲ့ တအံႏဗာႏဟဝ်တဝ်း၊ အကွာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဖေႏနေးကထွာဘုရာꩻနောဝ်ꩻ ဖြဲ့ꩻဗာႏ (မာꩻဗွေဗာႏ)ပါႏရမီႏ အပါꩻတဆီ
ပါႏရမီႏ အပါꩻတဆီ
ကရိုꩻနောဝ်ꩻ- ၁။ ဒါနပါရမီ ၂။ သီလပါရမီ ၃။ နိက္ခမပါရမီ ၄။ ပညာပါရမီ ၅။ ဝီရိယပါရမီ ၆။ ခန္တီပါရမီ ၇။ သစ္စာပါရမီ ၈။ အဓိဋ္ဌာနပါရမီ ၉။ မေတ္တာပါရမီ ၁၀။ ဥပေက္ခာပါရမီ ထာꩻမာꩻကထွာအီဘုရာꩻ ပါရမီႏအပါꩻဆီကိုနဝ်ꩻ "ဒါႏန"နဝ်ꩻ ထွာစွဉ်ႏအဓိက အထျꩻသွတ်ꩻတပါꩻ၊ မာꩻဒါႏနမꩻ အီႏခြွေခြာႏချမ်ꩻသာႏ၊ မဉ်ႏခြွေခြာႏချမ်ꩻသာႏနဝ်ꩻမꩻ အံႏအွꩻတာႏ နန်းဗာႏတဝ်း၊ အံႏအွꩻတာႏ မဉ်ႏတနန်းဗာႏတဝ်းမꩻ မာꩻထာꩻမာꩻထွာယိုꩻ၊ အောင်ႏမျင်ႏယိုꩻ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ဒါႏနနဝ်ꩻ ထွာဗာႏအဓိက အထျꩻသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဥပမာႏ- ပါꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ ထာꩻထမ်ႏတဲ့ ကသမ်းထွူႏ၊ ထာꩻတဲ့ ကမ်သးလျား၊ တဖူꩻတဲ့ ကသမ်းညာꩻ၊ လွေꩻတဖူꩻသား ပါꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ ထာꩻအံႏတွမ်ႏထီ မဉ်ႏတအီပါတဝ်းနောဝ်ꩻ တဖူꩻလောင်းဟ အီႏဒုက္ခတကားမုဲင်ꩻ၊ ဝွေꩻကရေႏလွေꩻဒါႏ အရပ်တဲ့ တောႏတောႏ တတွိုႏလွေꩻနွောင်ꩻတောဝ်း။ အပီဗွိုန်နဝ်ꩻနေနေ၊ မနုဿာႏ-လိုꩻပိုစတဲင် သꩻသားသတ္တဝါႏသီးဖုံႏယိုတဲ့ ကထမ်ႏဗာႏ ခန္ဓာႏတာႏဝွန်ႏနဝ်ꩻ ထွူႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ လောဘ' ဒေါသ' မောဟ' မာႏန-စတဲင် မေႏတဆီပုဲင်တပြုံႏ ခိုးဒျားတဖဲ့ꩻတဲင် လျားမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ ပုထုဇဉ်ႏသီး ကအဝ်ႏထောင်လွေꩻဒါႏ သံႏသရာႏတဖူꩻနဝ်ꩻတဲ့ ညာꩻမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ ကအဝ်ႏထောင်လွေꩻဒါႏ သံႏသရာႏတဖူꩻသား ဖြားဆားတန်ပေႏ ကားကအဝ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ "ဒါႏန"ကရိုꩻဒါႏ စရိပ်ရိက္ခာႏ မဉ်ႏတပါလွေꩻတဝ်းနဝ်ꩻ သံႏသရာႏအကိုယို မော့ꩻဗာႏထာꩻဒုက္ခအစားစား၊ မော့ꩻဗာႏထာꩻခိုးလျားအမျိုꩻမျိုꩻ၊ ကအီႏတွိုႏလွေꩻဗာႏ ထာꩻချမ်ꩻသာႏစဲစ်မန်ႏ နိဗ္ဗာန်ႏသူꩻနဝ်ꩻတဲ့ အောဝ်ႏညာꩻတန်ဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်ပွိုးနောဝ်ꩻမꩻ သံႏသရာႏအကို မူႏခိုတန်ပေႏ ယံဖေႏကသက်သာႏဖ ဒုက္ခအမျိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻမာꩻလွ ဒါႏနကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻနော။ မဉ်ႏမာꩻကုသိုလ်ႏနောဝ်ꩻ အရေꩻတန် စေႏတနာႏ၊
စေႏတနာႏ အဝ်ႏ(၃)ပါꩻ
၁။ ပုဗ္ဗစေႏတနာႏ (စေႏတနာႏရီး) ၂။ မုဉ္စစေႏတနာႏ (စေႏတနာႏထဝ) ၃။ အပရစေႏတနာႏ (စေႏတနာႏဆုဲင်ꩻ) ယို(၃)ပါꩻသွူ။ ပေါႏမာꩻကုသိုလ်ႏအမျိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ သꩻစေႏတနာႏ အွဉ်ႏဗာႏနုဲင်းလယို- ၁။ (ပုဗ္ဗေဝ သုမနော ဒါနာ)- ခါးလားကလူႏကတန်ꩻနဝ်ꩻတဲ့ (ခွေအီႏလူႏဗာႏသွူ၊ ခွေအီႏလူႏဗာႏသွူ)ယူႏယူႏကအီႏလူႏဗာႏနဝ်ꩻတဲင် သꩻရောင်းသꩻရေꩻရီးဗာႏ။ ၂။ (ဒဒံ စိတ္တံ ပသာဒယေ)- ကအဝ်ႏလူႏ၊ ကအဝ်ႏကပ်တွင်ꩻနဝ်ꩻတဲ့ (ခွေလူႏဗာႏသွူ၊ ခွေလူႏဗာႏသွူ) ယူႏယူႏကလူႏဗာႏနဝ်ꩻတဲင် စွုမ်းသွိုꩻအာႏတက် နစ်သက်အာႏရꩻ သꩻကီညိုႏမုꩻ ဖေႏနေးကထွာဗာႏ။ ၃။ (ဒတွာ အတ္တမနော ဟောတိ)- တိန်ႏလူႏတန်ꩻထွူနဝ်ꩻတဲ့ (ခွေလူႏဗာႏထွူလဲဉ်း၊ ခွေထာꩻလူႏ အောင်ႏမျင်ႏလဲဉ်း)ယူႏယူႏ ထာꩻလူႏအောင်ႏမျင်ႏထွူနဝ်ꩻတဲင် စွုမ်းသွိုꩻအာႏတက် နစ်သက်သꩻရေꩻဗာႏ။ စေႏတနာႏယို(၃)ချက် မဉ်ႏပြဲ့ꩻစွုံႏနဝ်ꩻမꩻ ထွာထာꩻလူႏထွန်း၊ ထွာထာꩻလူႏအကျိုꩻတန်၊ ထွာထာꩻလူႏ ဘုရာꩻကျွိုက်နဝ်ꩻသွူ။ ပေါႏမာꩻကုသိုလ်ႏ တမျိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ အကုသိုလ်ႏ ဖေႏနေးကတွမ်ႏပါရော်ꩻမွုန်းနဝ်ꩻ အွဉ်ႏသတိꩻတိꩻဗာႏ။ ၁။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနောဝ်ꩻ ပေါႏအီႏမာꩻသွူ မုꩻလူႏမုꩻတန်ꩻတဲင် "မာꩻဖေႏခွေ ထော့ꩻယာႏအာအာ၊ ဆျာယာႏလိုမ်းလိုမ်းနော"ထွဉ်ႏဒါႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ မဉ်လꩻဒျာႏမဉ်ꩻ၊ မဉ်လꩻဒျာႏမဉ်ꩻ၊ မဉ်လꩻဒျာႏဂုဏ်ႏပကာႏသန-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့အဝ်ႏ၊ ထာꩻမာꩻစတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ခါးလားကလူႏကာႏ ပုဗ္ဗစေႏတနာႏကို အကုသိုလ်ႏ ပါရော်ꩻထိုꩻလဲဉ်း၊ ပုဗ္ဗစေႏတနာႏ စင်ႏကြယ်ႏတဝ်း (စေႏတနာႏရီး ကြောင်းစင်တဝ်း)။ ၂။ ယင်ဟန်ႏသားနဝ်ꩻ အဝ်ႏမာꩻမုꩻလူႏမုꩻတန်ꩻတွင်ꩻ နယ်ꩻချာနယ်ꩻငါလို့ဝင်ꩻ၊ သꩻခိုးသꩻလျားလို့ဝင်ꩻ-စတဲင် အဆင်ႏပြေႏမုꩻတအဲဉ်ထဝ်းဖုံႏ၊ ကုသိုလ်ႏဝင်ႏ မဉ်ႏလꩻအာတဲ့ လောဘထွာ၊ ကုသိုလ်ႏဝင်ႏ မဉ်ႏလꩻဆေ့ꩻတဲ့ သꩻကုဲင်တေ့ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ကလူႏကတန်ꩻတွင်ꩻ မုဉ္စစေႏတနာႏကို (လောဘ' ဒေါသ' မာန-စတဲင်) အကုသိုလ်ႏဖုံႏယို ပါရော်ꩻထိုꩻလဲဉ်း၊ မုဉ္စစေႏတနာႏ စင်ႏကြယ်ႏတဝ်း (စေႏတနာႏထဝ ကြောင်းစင်တဝ်း။) ၃။ ယင်ဟန်ႏသားနဝ်ꩻ မုꩻလူႏမုꩻတန်ꩻထင်ႏထွူတဲင် လိုႏဖြော်ဒျာႏနီတဖဲ့ꩻ၊ ရွဉ်ကုသိုလ်ႏဝင်ႏ လꩻဆေ့ꩻတဲင် သꩻကုဲင်တေ့ꩻဒျာႏတဖဲ့ꩻ၊ ရေႏဆေ့ꩻဆေ့ꩻတဲ့ လို့အာတမွိုꩻတမာꩻထိုꩻထာꩻတဖဲ့ꩻ စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် သꩻချမ်ꩻသာႏတဝ်း၊ ဟွုန်လောႏကာႏချာ ဥစ္စာႏရွဉ်တောင်ꩻ၊ မုꩻလူႏမုꩻတန်ꩻ ထွူအောင်ႏမျင်ႏသွူတဲ့ သꩻပျောႏသွင်ႏမုꩻ တအဲဉ်ထဝ်း-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ လူႏတန်ꩻထွူ အပရစေႏတနာႏကို အကုသိုလ်ႏဖုံႏယို ပါရော်ꩻထိုꩻလဲဉ်း၊ အပရစေႏတနာႏစင်ႏကြယ်ႏတဝ်း (စေႏတနာႏဆုဲင်ႏ ကြောင်းစင်တဝ်း)။ အကုသိုလ်ႏ မဉ်ႏပါရော်ꩻ၊ စေႏတနာႏ မဉ်ႏတကြောင်းစင်တဝ်းနောဝ်ꩻ အကျိုꩻတဲ့ တပေါႏတန်တဝ်း၊ အကျိုꩻဖေႏကီတဲ့ အဟဝ်ပါ အကုဲင်ပါ၊ ရော်ꩻရော်ꩻရယ်ꩻရယ်ꩻတဲင် "ချမ်ꩻသာႏတပယ်ꩻ-ဆင်ꩻရယ်ꩻတကျပ်"အဝ်ႏဒုက္ခမပ်မပ်နောဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ မဉ်ႏမာꩻသွူကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ စေႏတနာႏ(၃)ပါꩻ ကြောင်းကြောင်းစင်စင် သန်သန်တလာလာ ယံကထွာနဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏဉာဏ်ႏသတိꩻ အဝ်ႏလိုႏမာꩻဒါႏဒါႏငါႏ မရေႏမရာႏနဝ်ꩻသွူ။
ဒါနကဗျာ
- သံႏသရာႏအကို - မူႏခိုတန်ပေႏ ခန္ဓာႏနီနမ်း - ကကမ်းအီလွေꩻ အုံအဝ်ႏကွဉ်ကꩻ - အံႏအွꩻမာꩻဖေႏ ယပ်ꩻအာငါႏ - ခန္ဓာႏနမ်းအရေꩻ။ - ကွုတ်ဖြားဆာသီ - ပူလီခွိုꩻငါႏ ယံလꩻနိဗ္ဗာန်ႏ - ဓိဋ္ဌာန်ႏကျိုꩻစာꩻ လူႏတန်ꩻခါꩻလွ - ဒါႏနရိက္ခာႏ နုဲင်းနဝ်ꩻမꩻ - ခွꩻသꩻ စိုးပန်ငါ။ - ကုသိုလ်ႏခွုမ်မာꩻ - သိုမ်ပါꩻစေႏတနာႏ စင်ႏကြယ်ႏမျိုꩻမꩻ - ကျိုꩻလꩻလွိုပါꩻ ရေႏခါꩻဓိဋ္ဌာန်ႏ - နိဗ္ဗာန်ႏချမ်ꩻသာႏ ကံႏဆꩻငါႏ - လꩻဗာႏ ယိုꩻယိုꩻမာꩻ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ယံတဝ်းတစိꩻစိꩻ
"ဩဝါဒလစ်ꩻထွော့ တောင်ꩻတောင်ꩻသွော့အမုဲင်-၈"
၁။ တဖူးဝေးယာႏယာႏဒျာႏသွူတဲ့ ရက်တဝ်းလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻ "ယံတဝ်း"။
၄။ ရက်တေ့ꩻသꩻကိုနေးလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ထွားကိုလို့ဝင်ꩻ၊ စွဲကိုလို့ဝင်ꩻ၊ ထောက်ကိုလို့ဝင်ꩻ၊ ခွေပို-နာꩻပို မတ်ပိုနုဲင်းနုဲင်းဝင်ꩻ၊ တွိုႏအအွိုအဆာ ထူႏရေꩻလို့ဝင်ꩻ၊ ပွေါလို့ဝင်ꩻ၊ ထွားလို့ဝင်ꩻ၊ မဉ်ႏမော့ꩻမွေးအယပ်ꩻအခုဲင်ႏကိုနဝ်ꩻ ဖေႏငါးနေးလူမ်ꩻတကာႏတဝ်း ရော့ꩻဖေႏတငါတဲ့ ဖေႏလဲဉ်းလဲဉ်းစွဉ်ႏ၊ အမာႏမဉ်ႏအဝ်ႏတဲ့ တောင်ꩻပြန်ႏဒျာႏလို့ဝင်ꩻ၊ အဗာႏဒေါ့ꩻသွဉ်လို့ဝင်ꩻမဉ်ႏအဝ်ႏတဲ့ ဖူးဝေးချင်ꩻချင်ꩻ ဒေါ့ꩻတေ့ꩻတေ့ꩻ-သွဉ်တေ့ꩻတေ့ꩻဒျာႏလို့ဝင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ "ယိန်းယံငါႏ"နဝ်ꩻသွူ။ ဖေႏကထွာဒျာႏ "ယိန်းယံငါႏ"နဝ်ꩻနော။
"ဩဝါဒလစ်ꩻထွော့ ငေါဝ်းလင်္ကာႏအမုဲင်-၈" ၁။ ဖူးဝေးချင်ꩻချင်ꩻ၊ ရက်တဝ်းဝင်ꩻ၊ နဝ်ꩻရင်ꩻ ယံတဝ်းခြာ။
၂။ ဖူးဝေးတန်ပေႏ၊ ရွို့ꩻရန်ႏသေႏ၊ ခေႏနေႏ ကုဲင်လီလာ။
၃။ ဖူးဝေးချင်ꩻချင်ꩻ၊ ရက်လို့ဝင်ꩻ၊ နဝ်ꩻရင်ꩻ ယံဒျာႏထွာ။
၄။ ဖူးဝေးရက်မွေး၊ ဖေႏထဲင်းနေး၊ နဝ်ꩻဟွေး ယိန်းယံအာ။
.net
ဒိုမေင်းမိဉ်ꩻ net နဝ်ꩻ အိဉ်တာနဲတ်လောင်းကသွုံꩻဒါႏ ‌ဒိုမေင်းအမိဉ်ꩻစနိစ်ယို ထွာအရန်းထို ဒိုမေင်းတမျိုꩻဒျာႏသွူ။ .netဒိုမေင်းယိုနဝ်ꩻ ရေႏရွယ်ႏခါꩻ ကွန်ယဲက်အစွိုꩻအဗူႏတာႏသွူ။ တခွုန်ယိုတခွုန်နဝ်ꩻ ရဲးခါꩻနေးအဲဉ်တဝ်းတဲင် အဗိုန်နုဲင်းဒိုမေင်းအမိဉ်ꩻ .comအတွိုင်ꩻ  လိုꩻကျိုက်အဝ်ႏအာသွူ။ ၂၀၁၅ ဗာႏနေင်ႏအလꩻ ဒိုမေင်းမိဉ်ꩻ .netနဝ်ꩻ တောမ်ႏ .tk .com  .de ဖုံႏယိုလိုꩻကျိုက်အာ ဒိုမေင်းဖုံႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:အရန်းထိုဒိုမေင်းဖုံႏ
သွုန်ႏရောႏဂါႏ
"သွုန်ႏရောႏဂါႏတသီႏနယ်ꩻဖုံႏ(နိဒါန်း)" လိုꩻနမ်းခန္ဓာႏတဗာႏလုမ်းယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏစက်တဖြုံႏနဝ်ꩻ ဗွိုန်ဝင်ꩻ၊ ဓာတ်ကရိုꩻယို ဖေႏကတပန်ႏနွောင်ꩻ၊ ဖေႏကလွေꩻနွောင်ꩻ၊ ဖေႏကမာꩻနွောင်ꩻထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏအခြွိုင်းဟဝ်သွူ။ စက်တဖြုံႏလွုမ်းအကို ကအဝ်ႏသော့ꩻဒါႏ အခြွိုင်ႏအခြိုꩻအမျိုꩻမျိုꩻယိုနဝ်ꩻ တာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻ ထာꩻမာꩻအဝ်ႏပငါပရာꩻတဲင် အခြွိုင်းတမျိုꩻမျိုꩻ မီႏကုဲင်ချို့ꩻယင်ꩻထိုꩻနဝ်ꩻ စက်နဝ်ꩻနဝ်ꩻ တမာꩻနွောင်ꩻတဝ်းဒွုမ် ထာꩻမာꩻသွူ။ လိုꩻသီးနမ်းခန္ဓာႏယိုလဲ့ ဗွိုန်နုဲင်းစက်နဝ်ꩻနေနေ၊ လိုꩻနမ်းကို ကအဝ်ႏဒါႏ အခြွိုင်းအမျိုꩻမျိုꩻယိုနဝ်ꩻ တာႏဝွန်ႏပငါပရာꩻ အဝ်ႏမာႏဖေႏ နမ်းခန္ဓာႏထာꩻမာꩻတဲင် အခြွိုင်းတမျိုꩻမျိုꩻယို မီႏချို့ꩻယွင်ꩻထိုꩻ ကုဲင်ထိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻသီးအသက်ယို တမွန်ဗန်နွောင်ꩻတဝ်းသွူ။ မီႏအဝ်ႏမွန်ဗွန်နွောင်ꩻဒျာႏလဲ့ လက္ခဏာႏတစွုမ်ႏတဝ်းတဲင် အထီအသွီႏဗွေလိုꩻတဖြာꩻ တထွာနွောင်ꩻတဝ်းသွူ။ စက်သီးမျိုꩻယို ထွဉ်ႏအံႏနေင်ႏပေါင်ꩻထွိုင်ႏအာ၊ သက်တန်ꩻထွိုင်ႏညနဝ်ꩻ အခြွိုင်းသူꩻ တမျိုꩻတဝ်းလဲ့တမျိုꩻ တခြင်ထိုꩻဒါႏ၊ သွတ်ꩻထိုꩻဒါႏတဲင် ထွဉ်ႏအံႏတဟဝ်တဝ်းဒုမ်၊ အာႏတဗွိုန်ဒုမ် အဝ်ႏတသာတွင်ꩻသွူ။ စက်ယစက်ညသီးနဝ်ꩻ ဖျင်တစွိုး၊ လုဲင်ႏတစွိုး တစွိုးကုဲင်သော့ꩻဖျင်တဲင် ဆင်ႏဆင်ႏလုဲင်ႏဗာႏအခြွိုင်းသွူ။ လိုꩻသီးတဲ့ ဗွိုန်နုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ၊ သက်ထွိုင်ႏတန် ရွယ်ႏထွိုင်ႏဖြား ငတ်ꩻဆီမာꩻကီနဝ်ꩻ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻလိုꩻဖြားတဲင် နမ်းကိုကအဝ်ႏဒါႏ နမ်းခြွိုင်းခြိုꩻအင်္ဂါႏလက္ခဏာႏဖုံႏယို အတဟဝ်လို့တဝ်းဒွုမ်၊ တစွိုးတဝ်းလဲ့တစွိုး မော့ꩻရောႏဂါႏတွော့ꩻ ခံႏစာꩻဗာႏအမျိုꩻမျိုꩻသွူ။ လိုꩻသီးနမ်းကိုယို အခြွိုင်းကအဝ်ႏအာလွိုဝင်ꩻနဝ်ꩻ ကတူႏကိုတောမ်ႏဟို့ꩻကိုသွူ။ ကတူႏကိုနဝ်ꩻ မဲ့၊ နေ့ꩻဖူ၊ နား၊ ဖြောင်း၊ ဖြေꩻ၊ ကနောက်ꩻဖုံႏအဝ်ႏသွူ။ ဟို့ꩻကိုနဝ်ꩻ အဆာႏခြုံ၊ ဖြေ့ပေႏ၊ ဖြေ့တန်၊ တလီꩻဖူꩻ (အဆုတ်)၊ သꩻရာႏ၊ သွုန်ႏ၊ သယ်ꩻခေႏ၊ ကျောက်ကပ်၊ ဆီႏအွိုင်ꩻ-စတဲင် အခြွိုင်းဖုံႏ အဝ်ႏသွူ။ လိုꩻသီးယို ထွာသွူလို့ꩻလဲ့ လိုꩻနမ်းကိုယို အခြွိုင်းထာꩻမုဲင်ꩻဖုံႏအဝ်ႏ-ကရိုꩻနဝ်ꩻ တသေလို့တဝ်း ကဲန်းအာအာသွူ။ မီႏသေစွဉ်ႏအခြွိုင်းမဉ်ꩻလဲ့ ဝွေꩻတာႏဝွန်ႏထာꩻမာꩻဖုံႏယို တသေတဝ်းကဲဉ်းအာအာသွူ။ ကသေလို့ဒါႏလို့ꩻခြွိုင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏဆရာႏဝွန်ႏဖုံႏလွုမ်ꩻသွူ။ လိုꩻသီးဟို့ꩻကို ကအဝ်ႏဒါႏ အခြွိုင်းအကိုယို သွုန်ႏယိုလဲ့ အဝ်ႏပါသော့ꩻတမျိုꩻသွူ။ သွုန်ႏယိုနဝ်ꩻ လိုꩻမꩻတမွေးတဝ်း၊ ထာꩻသောင်ꩻထာꩻသား ဖိုးပနားတိရစ္ဆာန်ႏဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏသွူ။ တိရစ္ဆာန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ တအ့ႏစွုမ်ႏတဝ်းထာꩻ နုဲင်းလိုꩻတဲင် ဝွေꩻသီးအခြွိုင်းယို ပေါႏသက်တန်ꩻတလို့တဝ်းနဝ်ꩻ တကုဲင်ကြွို့ꩻတဝ်းသွူ။ လိုꩻသီးနဝ်ꩻ အံႏစွုမ်ႏငါႏထာꩻတဲင် သက်တန်ꩻတလို့တဝ်းလဲ့ ရောႏဂါႏဝွေႏဒနာႏယို တစွိုးစွိုးတမျိုꩻမျိုꩻ ထွာလွဉ်ဒါႏသွူ။ ရွမ်ဖြုဲင်ꩻယိုနဝ်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏသွုန်ႏတဲင် ကထွာလွဉ်ဒါႏ ရောႏဂါႏအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏယို တဲမ်းနယ်လွေꩻတသီႏနယ်ꩻ၊ လိုမ်ꩻလာꩻနယ်ꩻဖုံႏသွူ။ သွုန်ႏယို မီႏထွာလဲန်း တစွိုးစွိုးတမျိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ အလက္ခဏာႏ ထွာလွဉ်နုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ ခံႏစာꩻဗာႏအမုဲင်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ဆရာႏဝွန်ႏသီးမꩻ သေစဲင်းသွူ။ "အနာသိ ဆေးရှိ"မန်းငဝ်းအဝ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ ခေတ်ယိုခါနဝ်ꩻ သေသွူထာꩻဆာလဲ့ တသေတဝ်းတသီႏ၊ တသီႏတအဲန်ထဝ်း ထာꩻဆာꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်နေဒွိုန်းသွူ။ ထာꩻဆာယဟန်ႏနဝ်ꩻ ဆရာႏဝွန်ႏလိုမ်ꩻလာꩻတဒါႏတဝ်း၊ တသီႏတအဲန်ထဝ်းရိုꩻလဲ့ လိုမ်ꩻလာꩻတွမ်ႏတသီႏနယ်ꩻဒွေါင်ႏတွော့ꩻ ကဟဝ်အီလဲ့ အဝ်ႏပြုံႏပြင်ႏသွူ။ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏသွုန်ႏရောႏဂါႏတဲင် လိုမ်ꩻလာꩻတသီႏယုံႏကို မီႏတဒါႏနွောင်ꩻတဝ်း၊ ရွဉ်မီႏအဲန်ထဝ်းနဝ်ꩻ လိုမ်ꩻလာꩻဗာႏတောမ်ႏ တသီႏနယ်ꩻဒွေါင်ႏသွူ။ တသီႏနယ်ꩻနုဲင်းယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ဝင်ꩻတဲမ်းကြွို့ꩻကြꩻထာꩻမွေးတဝ်း၊ ဝင်ꩻဟဝ်လွဉ်ꩻအီအဝ်ႏနဝ်ꩻမꩻ ဝင်ꩻတဲမ်းနယ်တဲင် ယုံႏယုံႏကေႏကေႏ အဝ်ႏလိုႏယုမ်းဒျာႏနေနေသွူ။ "သွုန်ႏရောႏဂါႏ တသီႏနယ်ꩻဖုံႏ"
သွုန်ႏရောႏဂါႏတသီႏနယ်ꩻ
မီႏမော့ꩻလွဉ် သွုန်ႏရောႏဂါႏတမျိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ မန်းဟဲ့ꩻ "တောင်မရိုး"ပအိုဝ်ႏဟဲ့ꩻ"ညိုးခါႏ"ဖေ့ꩻယို ခြွူသိုမ်ထီတထီတွော့ꩻ အွꩻခွိုꩻခွိုꩻ၊ အွꩻအာအာနဝ်ꩻ ဟဝ်နွောင်ꩻဒျာႏသွူ။ မီႏသေငါꩻတဝ်း အမွူးလဲ့ ရီဖြေꩻအွိုးပရတသီႏဆဲင်ႏ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝင်ꩻအဝ်ႏစာဒျာႏသွူႏ ညိုးခါးခြွူထီယိုနဝ်ꩻ သွုန်ႏရောႏဂါႏမန်ႏသမျ ဟဝ်နွောင်ꩻလို့ ရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။
သွုန်ႏကင်ဆာတသီႏနယ်ꩻ (၁)
မီႏထွာသွုန်ႏကင်ဆာရောႏဂါႏနဝ်ꩻ မေ့ဖွန်ႏစဲစ်စဲစ် တစောနေင်းထီနွိုးယို မွူးရဝ်ꩻခိုႏတလဲင်ႏ၊ မွူးဟာခိုႏတလဲင်ႏ မီႏအံႏဖေႏတွမ်ႏ ထီခွꩻနဝ်ꩻ ဟဝ်အီနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။ မေ့ဖွန်ႏယိုနဝ်ꩻ အံႏတနီꩻသိုမ်လဲင်ႏ၊ အံႏအာအံႏလွိုခန်းလဲ့ အလွဉ်ꩻအမာႏ တအဲန်ထဝ်း၊ ထွာထဲင်းတသီႏသက်ဆွာꩻသွူ။
သွုန်ႏကင်ဆာတသီႏနယ်ꩻ(၂)
သွုန်ႏကင်ဆာရောႏဂါႏတသီႏနယ်ꩻ ထဲင်းတနယ်ꩻနဝ်ꩻ ဆုံဆူႏသားအလာႏဖြားဖြားယို ပသေကြောင်းကြောင်း ထောင်းသော့ꩻသွူဆိုမ်ႏကြောင်းကြောင်းတွော့ꩻ စေ့ꩻအထီ၊ ကလꩻဒါႏအထီယို စဲစ်ယင်းတွမ်ႏထီစဲစ်တွော့ꩻ အွꩻဖေႏသွော့ တလဲင်ႏတဝန်ႏနေင်းထီ၊ တနီꩻသိုမ်လဲင်ႏနေား၊ ဟဝ်အီဗာႏဖိုတဲင် တဲမ်းနယ်ဗာႏသွူ။
သွုန်ႏကင်ဆာတသီႏနယ်ꩻ (၃)
သွုန်ႏကင်ဆာရောႏဂါႏ တသီႏနယ်ꩻ ထဲင်းတနယ်ꩻနဝ်ꩻ မန်းဟဲ့ꩻ"ဗိစပ်ပင်"၊ ပအိုဝ်ႏဟဲ့ꩻ "ယာမွိုင်ဟံႏ"လာႏယို ထောင်းပဲစ်ꩻစေ့ꩻအထီတွော့ꩻ အွꩻသွော့ တနီꩻ ၂-၃လဲင်ႏနေား၊ အွꩻတလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ ဖေႏကအဝ်ႏဗဲင်း ထာဝန်ႏနေင်းနေား၊ အွꩻတသျဉ်နေးမꩻဟဝ်၊ ခြွူနေးနဝ်ꩻ ဟဝ်ထွꩻတဝ်းအတသျဉ် ရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ယာမွိုင်ꩻဟံႏယိုနဝ်ꩻ အလꩻစွုမ်ႏငါႏ၊ ခွန်ကုဝေသွꩻ စင်ꩻမန်းတပါꩻရိုꩻ "ဗိစပ်ဟာ ၉၆-ပါးသော ရောဂါကို အကုန်ပျောက်နိုင်တယ်"နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ယာမွိုင်ꩻဟံႏယိုနဝ်ꩻ အလာႏဗွိုန်ပအိုဝ်ႏမုဲင်းကောင် ကဟဲ့ꩻဒါႏ "နံႏဂျပန်"နဝ်ꩻသွူ။ ကွဲးတွော့ꩻ အရောင်ႏတမေန်တဝ်း၊ အရောင်ႏဟံႏဗွာဗွာဒျာႏသွူ။ အမွူးတန်လဲန်း နံႏဂျပန်၊ အပင်ဖုံႏတဲ့ အာတန်သွူ။
သွုန်ႏကင်ဆာတသီႏနယ်ꩻ(၄)
သွုန်ႏကင်ဆာတသီႏနယ်ꩻ ထဲင်းတနယ်ꩻနဝ်ꩻ မန်းကဟဲ့ꩻဒါႏ "လက်ထုပ်သီး"တောမ်ႏ "စွန်လက်သဲမြစ်"ယို မူရော်ꩻတဝင်ꩻတွော့ꩻ အွꩻနဝ်ဟꩻ ဟဝ်ငါႏရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ လက်ထုပ်သီးတောမ်ႏ စွန်လက်သဲယိုနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏဟဲ့ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ သေတဝ်းတဲင် တဲမ်းနယ်နေး မန်းငဝ်းတွိုင်ꩻတွိုင်ꩻသွူ။
သွုန်ႏယော့ယာႏတသီး တသီႏနယ်ꩻ
သွုန်ႏယော့ꩻယာႏတသီး ရောႏဂါႏတသီႏနယ်ꩻနဝ်ꩻ မန်းဟဲ့ꩻ"ရွှေနွယ်ရိုး"၊ ပအိုဝ်ႏဟဲ့ꩻ "ယို့ပိုတွေ"ယို ခြွူညည ခြွူလꩻလꩻသွူတွော့ꩻ အွꩻဖေႏကုဲင်းကုဲင်းနဝ်ꩻ ဟဝ်ဒျာႏရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ယို့ပိုတွေ ကရိုꩻယိုနဝ်ꩻ အမွူးသွီႏ၊ အလာႏအဲန်ထဝ်း၊ အရောင်ႏတသီး၊ ဒေါ့ꩻဒျာႏသေင်ႏလောင်း၊ စပ်ꩻငါငါ လွေꩻငါငါဒျာႏ သေင်ႏလောင်းသွူ။ ခမ်းခွꩻခမ်းလျား ရပ်တွိုင်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။
သွုန်ႏယော့ꩻယာႏတသီး တသီႏနယ်ꩻ
ထဲင်းတနယ်ꩻနဝ်ꩻ ကြူးအ့ႏဖက်ꩻဗိုႏတောမ်ႏ တသာႏသိကျာꩻနဝ်ꩻ ဟဝ်ဒျာႏရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ အံႏတလဲင်ႏ တဟဝ်တဝ်းလဲ့ အံႏမုဲင်ꩻလဲင်ႏလဲင်ႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:တသီႏပညာႏ
ဝေင်ꩻလွယ်လဲမ်
ဝေင်ꩻလွယ်လဲမ် (အဲင်းကလေတ်: Loilem) (မန်း: လွိုင်လင်မြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ်၊ လွယ်လဲမ်ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏလွယ်လဲမ်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻလွယ်လဲမ်ကိုနဝ်ꩻ ခရဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻတောမ်ႏ ဖြဝ်ꩻလိုꩻမျိုꩻ အဝ်ႏအုံသော့ꩻအာသွတ်ꩻ၊ တောမ်ႏလိုꩻမျိုꩻလင်ဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏအုံညီꩻ အဝ်ႏရဝ်းလွနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻလွယ်လဲမ်ထျꩻနဝ်ꩻ ပင်ႏလုံအနယ်ꩻပညာႏတက္ကသိုလ်ႏ၊ ထီနောင်ဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻလွယ်လဲမ်နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ တောင်ႏကီꩻ-ကိင်ꩻတုံ-တာဆီလေက်-ထုဲင်ꩻခမ်းကူ တဖူꩻတန်လောင်းတောမ်ႏ တောင်ႏကီꩻ-လားသျိုး-မူသယ်-ခယ်ႏခမ်းကူ တဖူꩻတန်လောင်းနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏဖျာပုံ
ဝေင်ꩻနယ်ႏဖျာပုံ (ဖျာပုံမြို့နယ်) (Pyapon Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဖျာပုံခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻဖျာပုံကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ခန္ဓာႏငတ်ꩻပါꩻ
ခန္ဓာႏငတ်ꩻပါꩻ ကရိုꩻနဝ်ꩻ ရုက်ခန္ဓာႏတပါꩻတောမ်ႏ နာမ်ႏခန္ဓာႏလစ်ꩻပါꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
အွဉ်ႏရေꩻ'ရေꩻတဝ်းတခြိုꩻ
"အွဉ်ႏရေꩻတခြိုꩻ၊ အွဉ်ႏရေꩻတဝ်းတခြိုꩻ အဝ်ႏနီမျိုꩻ"
နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏ တရာꩻနုဲင်းယို- ၁။ အာမိသဂရု ပရိသာ၊ နော သဒ္ဓမ္မ ဂရု- အွဉ်ႏရေꩻဒျာႏတခြိုꩻ၊ အွဉ်ႏရေꩻတဝ်းတရာꩻ၊ ၂။ သဒ္ဓမ္မ ပရိသာ၊ နော အာမိသဂရု- အွဉ်ႏရေꩻဒျာႏတရာꩻ၊ အွဉ်ႏရေꩻတဝ်းတခြိုꩻ၊ ဒွေမာ ပရိသာ - ပရိသတ် အောဝ်ႏနီမျိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- 'အွဉ်ႏရေꩻဒျာႏခြိုꩻ၊ အွဉ်ႏရေꩻတဝ်းတရာꩻ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ- 'စတုပစ္စယ ဂရုကာ-သင်္ကန်ꩻ၊ သွမ်ꩻ၊ ကျောင်ꩻ၊ တသီႏ' ဖေႏနေးကလွိုင်ႏအာတဲင် တကာႏအမျာꩻငါ လိုꩻခြာဖုံႏနဝ်ꩻ အုပ်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ အံႏဖြာႏလို့ဝင်ꩻနုဲင်းယို- တကာႏသီးဖုံႏဟွေး- ရဟန်ꩻကမဉ်ꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ သီႏလတဉ်ႏခွေါင်ငါႏမွော့နဝ်ꩻ၊ ရဟန်ꩻကမဉ်ꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ သမာႏဓိတဉ်ႏခွေါင်ငါႏမွော့နဝ်ႏ၊ ရဟန်ꩻကမဉ်ꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ အားထွုတ်မွေးတရာꩻ မာꩻမွေးဝိပဿနာႏ ပညာႏတဉ်ႏခွေါင်မွေးမွော့နဝ်ꩻ။ တကာႏခွန်နင်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ရဟန်ꩻကမဉ်ꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ လꩻတမဂ်တဖိုလ်ႏ သောႏတာႏပန်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏမွော့နဝ်ꩻ၊ ရဟန်ꩻကမဉ်ꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ လꩻနီမဂ်နီဖိုလ်ႏ သကဒါဂါမ်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏမွော့နဝ်ꩻ၊ ရဟန်ꩻကမဉ်ꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ လꩻသွံမဂ်သွံဖိုလ်ႏ အနာႏဂါမ်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏမွော့နဝ်ꩻ၊ ရဟန်ꩻကမဉ်ꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ လꩻလစ်ꩻမဂ်လစ်ꩻဖိုလ်ႏ ရဟန္တာႏပုဂ္ဂိုလ်ႏမွော့နဝ်ꩻ။ တကာႏခွန်နင်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ရဟန်ꩻကမဉ်ꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ သꩻရင်ꩻဟောဝ်မွေးစွဉ်ႏထာꩻမွော့နဝ်ꩻ၊ ရဟန်ꩻကမဉ်ꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ စေႏတနာႏဟောဝ်မွေးစွဉ်ႏထာꩻမွော့နဝ်ꩻ၊ ရဟန်ꩻကမဉ်ꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ သဒ္ဓါႏတရာꩻဟောဝ်မွေးစွဉ်ႏထာꩻမွော့နဝ်ꩻ၊ တကာႏခွန်နင်ꩻသီး အွဉ်လို့ဝင်ꩻလူႏလွဟုဲင်း" အံႏဖြာႏလို့ဝင်ꩻထွူခါ နိုꩻဆောႏတမာနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ခိုခိုမူႏမူႏ ခွေလူႏနာꩻလူႏတွော့ꩻ သင်္ကန်ꩻအဝ်ႏကားမုဲင်ꩻစွုံႏစွုံႏ၊ ရွုံႏဗုဲင်သင်္ကန်ꩻဟောဝ်၊ အံႏဟောဝ်၊ ကျောင်ꩻဟောဝ်တွော့ꩻ လောဘတဏှာႏ သာႏယာႏဒျာႏဗော့တခြိုꩻ၊ အကျိုꩻအပဲစ် စဲစ်ဆေꩻထွားဒွုမ်၊ အုံတဗွုမ်၊ သွုံꩻတဗွုမ်ဗော့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ တွိုႏဒါႏနကုသိုလ်ႏ၊ သီႏလကုသိုလ်ႏ၊ ဘာႏဝနာႏကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ သꩻဝင်ႏစာꩻတဝ်း၊ မာꩻတဝ်း၊ ယံကလꩻမဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ တကျံႏတကျိုꩻစာꩻတဝ်း။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ဖေႏကလꩻအာအာတခြိုꩻ ကျိုꩻစာꩻဒျာႏလာဘ်၊ ကျိုꩻစာꩻတဝ်းတရာꩻ၊ မာꩻတဝ်းကုသိုလ်ႏ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ'အွဉ်ႏရေꩻတခြိုꩻ-အွဉ်ႏရေꩻတဝ်းတရာꩻ'နောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ကွပ်ပွိုးမဉ်လꩻအာ ပစ္စေꩻလစ်ꩻပါꩻတဲင် တပါꩻတွမ်ႏတပါꩻ အံႏဖြာႏသဲင်တခြစ်ꩻတဝ်းလို့ဝင်ꩻ၊ ဒေါ့ꩻဒျာႏအမွေး-အမွေးအတွိုင်ꩻ၊ တခြိုꩻနဝ်ꩻ အွဉ်ႏတဝ်းအရေꩻ၊ ကားကွို့ꩻဝင်ꩻကလူႏ၊ ထူႏကွို့ꩻဝင်ꩻကပ်၊ အားထွုတ်ကျပ်တရာꩻ၊ မာꩻဒျာႏကုသိုလ်ႏ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ'အွဉ်ႏရေꩻဒျာႏတရာꩻ၊ အွဉ်ႏရေꩻတဝ်းတခြိုꩻ'နဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဒုကနိပါတ်၊ ပရိသဝဂ်-၄၉)
ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻခတ်
ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻခတ် (အိန်းကလေတ်: Mong Khet Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ကွဉ်ႏ၊ ကိင်ꩻတွုံခရဲင်ႏကို ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြိုင်ႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻခတ်ကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻခတ် အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻခတ်ကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဓမ္မ
ဓမ္မ-ကရိုꩻနဝ်ꩻ အတ္တာနံ ဓာရေန္တေ အပါယေ ဝဋ္ဋဒုက္ခေ စ အပတမာနေ ကတွာ ဓာရေတီတိ-ဓမ္မော။ ဖေႏနေးကထဲ့ဗာႏမွုန်း အပါယ်ႏ အဆောင်ႏခါꩻ၊ ပင်ႏထိုဖေႏဒါႏ ကကံကျင်ꩻသားတဲင် ဟဲ့ꩻဗာႏ "ဓမ္မ-တရာꩻ"နဝ်ꩻသွူ။
ဓမ္မ-တရာꩻဂုဏ်ႏတောႏ သူပါꩻ ပါဠိ
ပါဠိ + လင်္ကာႏပအိုဝ်ႏ ၁။ သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော - ဗွေႏမျတ်ဖရာꩻ၊ ဟောꩻခါꩻယံသေႏ၊ မျတ်ဓမ္မေႏ၊ ခွေသွောဉ်းရိုႏသေႏ ခေါက်ဝုဲႏဩ။ ၂။ သန္ဒိဋ္ဌိကော - နမ်းတောမ်ႏနမ်းချာ၊ ပငါပရာꩻ၊ ထီႏသေငါꩻခွင်ꩻ၊ ထွိုက်သင်ꩻတသေႏ၊ မျတ်ဓမ္မေႏ၊ ခွေသွဉ်းရိုႏသေႏ ခေါက်ဝုဲႏဩ။ ၃။ အကာလိကော - အကျိုꩻဟဝ်ရင်ꩻ၊ တလဲင်ႏချင်ꩻဖေႏ၊ မျတ်ဓမ္မေႏ၊ ခွေသွောဉ်းရိုႏသေႏ ခေါက်ဝုဲႏဩ။ ၄။ ဧဟိပဿိကော - လွောဉ်သွော့ ထွားသွော့၊ ကံကျင်ꩻသွော့ဝင်ꩻ၊ ဖိစ်ပင်ꩻထွိုက်သေႏ၊ မျတ်ဓမ္မေႏ၊ ခွေသွဉ်းရိုႏသေႏ ခေါက်ဝုဲႏဩ။ ၅။ ဩပနေယျိကော - သꩻကိုစူမ်ႏဖြာꩻ၊ ဆောင်ႏခါꩻထွိုက်သေႏ၊ မျတ်ဓမ္မေႏ၊ ခွေသွောဉ်းရိုႏသေႏ ခေါက်ဝုဲႏဩ။ ၆။ ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟိ - ပညာႏဗွေႏအာ၊ ပငါပရာꩻ၊ ထီႏသေငါꩻထွိုက်၊ ခံႏစာꩻထွိုက်သေႏ၊ မျတ်ဓမ္မေႏ၊ ခွေသွဉ်းရိုႏသေႏ ခေါက်ဝုဲႏဩ။