နီဖါငေါဝ်းခြုဲင်း
"နီဖါငေါဝ်းခြုဲင်း" ဖြားနန္တာႏထွဉ်ꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻဖြားတွန်ရီးရိုꩻကီလဲ့ အထီႏအဟွုန်အာ၊ မော့ꩻခွဲးတလူႏဗာႏအာ ထာꩻမာꩻစွုမ်ႏဖုံႏတဲင် ဒုံလွိုင်ႏကွုန်ꩻကိုနောဝ်ꩻ ထွာဒုံဆောင်ႏသမာႏဓိ လိုꩻတန်တဖြာꩻ၊ အမျာꩻအာႏကွိုꩻသꩻဆွော့ꩻလꩻ၊ အဟေ့ꩻရျူႏခွꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏ-မဉ်ႏရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻလဲ့ မာႏခရာႏတအဲဉ်ထောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။ ဖြားယိုနောဝ်ꩻ အုံခြေင်ဖိုတောဝ်းထာꩻ၊ ကုဲင်းငါႏ၊ သွုန်ႏသꩻတဲ့စွဉ်ႏ၊ ထာꩻဒေါ့ꩻတဲ့ဖြွောင်ႏဖြီႏ၊ ထာꩻထီႏလဲ့ဆွာꩻ၊ ထာꩻမာꩻတဲ့တရာꩻငါႏ၊ ရွဉ်ခံꩻလွိုင်ႏလဲ့ မာႏနတအဲဉ်ထောဝ်း၊ အပေႏထီႏတဲ့ဟွုန်ယံ၊ အတန်ထီႏတဲ့ ခေါဝ်းသꩻ၊ ဖြယ်ဖတရာꩻတဲ့ စွို့ꩻစွဉ်ႏငါႏ၊ လိုꩻဖြားဒါႏတဖြာꩻတန်နောဝ်ꩻသွူ။ ဒုံလွိုင်ႏကွိုန်ꩻကို အမူႏတွမ်ႏအခိုဖုံႏလဲ့ လွောင်ႏဗူႏငါႏ၊ အီႏရွို့ꩻ အီႏမာႏဝင်ꩻလဲ့ အောဝ်ႏကြွို့ꩻတောဝ်း၊ တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ အီႏထွမ်ဝင်ꩻပွုံႏဝင်ꩻမဉ်ꩻငါတဲ့ အဲဉ်ထောဝ်း၊ အီႏတကေးလူႏလုဲင်ႏဝင်ꩻလဲ့ အဲဉ်ထောဝ်း၊ အီႏတခွန်ꩻဝင်ꩻတခြိုꩻ၊ အီႏအံႏပွီႏအံႏသျပ်ဝင်ꩻငါတဲ့အဲဉ်ထောဝ်း၊ ရက်ပဲင်ꩻမွေးစွဉ်ႏဝင်ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻဖြားသီးဒုံနောဝ်ꩻ စဲ့ꩻဖုံႏ၊ ယဲꩻဖုံႏ၊ အာႏဏာႏပဲင်ႏသားဖုံႏ လွဉ်အံႏနွောင်ꩻကြွို့ꩻကြꩻလꩻတောဝ်း၊ လွဉ်အံႏဆျာႏပျင်ႏလꩻကြွို့ꩻတောဝ်း၊ အမျိုꩻတမဲဉ်ႏတောဝ်းနောဝ်ꩻ လွဉ်မာꩻတငီႏတငါသော့ꩻ တလꩻတောဝ်း၊ ဒုံဆောင်ႏလိုꩻတန်ဖုံႏလဲ့ မာꩻတရာꩻမဲ့ꩻထာꩻ လꩻတောဝ်း၊ အဖြာꩻမုဲင်ꩻယောဝ်း မဉ်ႏမာꩻဒုစရဲက်မျိုꩻနောဝ်ꩻ ဖြားမဉ်ႏဟွုန် ဖြားကုဲင်းဆွုံꩻမꩻဖေႏဒါႏနောဝ်ꩻသွူ။ ခꩻတနီꩻနောဝ်ꩻ ဖြားနန္တာႏထွဉ်ꩻပိုခို ခွန်အောင်ႏစင်ဖြွိုး လွေꩻထုမ်ႏသွဉ်ပညာႏဝင်ꩻခမ်းကို သဲင်ꩻလွဉ်တဲင် ကန်းတော့ꩻခန်းအဖါတွော့ꩻ အဖါဟော်ꩻဖေႏ ထာꩻလူႏကျိုꩻထွိုင်ႏထွူနောဝ်ꩻ ရီပါ ထွဉ်ႏသေꩻပါ အပိုနုဲင်းငါယိုဖုံႏသွူ။ "ပိုခို လွေꩻထုမ်ႏပညာႏဝင်ꩻခမ်းနောဝ်ꩻ ဒါႏသဲင်ꩻအမျိုꩻမုဲင်ꩻ၊ ပိုခိုနမ်းတာႏနောဝ်ꩻ လုမ်းကုမ်ႏအီတတွာမုဲင်ꩻ၊ စွိုးခွိုꩻ ဘာႏသာႏ သာႏသနာႏအတာႏနောဝ်ꩻ ပိုခိုဒါႏသဲင်ꩻပညာႏတမုဲင်ꩻ၊ ပိုခိုကသဲင်ꩻလွဉ်ယိုနောဝ်ꩻ ထာꩻမျတ်ပါသဲင်ꩻလွဉ်နေဟောင်း၊ နီဖါတာႏနောဝ်ꩻ တွက်တဝ်းဒွုမ်၊ ပိုခိုကဒါႏသဲင်ꩻပညာႏနောဝ်ꩻ ဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏအကျိုꩻ အောဝ်ႏအီတခွိုင်းမုဲင်ꩻ၊ စွိုးခွိုꩻလိုꩻမျိုꩻအကျိုꩻအောဝ်ႏအီ တတွာမုဲင်ꩻ"အဖါထွိုင်ႏရီနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် ပိုခိုခွန်အောင်ႏစင်ဖြွိုးသꩻကို ထွာထွူစွဉ်ႏ"ဗွိုက်"တလဲင်ႏချင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ပွိုးတမုဲင်ꩻ ထွာဗာႏတွိုႏနဲးတဲင် ဝွေꩻကလွေꩻသွဉ်လိတ်နောဝ်ꩻ ရေႏမိုးချက်တမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ တအဲဉ်ထောဝ်း၊ ဝင်ꩻသွဉ်တွော့ꩻ သွဉ်ကြွို့ꩻကြꩻလွဉ်ꩻလေႏဒျာႏ၊ မွိုင်းလွေꩻပျောႏဒျာႏတွမ်ႏ အဝင်ꩻမူႏ အွိုးကောဝ်ႏခြံကို စွုမ်ႏနီꩻနီꩻနောဝ်ꩻသွူ။ အဖါထွိုင်ႏရီနုဲင်းယိုနောဝ်ꩻ ဝွေꩻစေသျင်ꩻချာနုဲင်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻဒါႏတောဝ်း၊ ဝွေꩻအောဝ်ႏနာႏ တပို့သူဒျာႏထာꩻ နုဲင်းနွန်းသီးဖို့ꩻတွော့ꩻ အဖါဒေါ့ꩻသော့ꩻထဲင်းယင်းနုဲင်းယိုဖုံႏသွူ။ "ပိုခိုသီးနောဝ်ꩻ ကံႏဟောဝ်ငါႏ၊ မဲဉ်ဒါႏတွိုင်ꩻပညာႏမျိုꩻမုဲင်ꩻလဲ့ သွဉ်ထူႏခွင်ꩻအောဝ်ႏ၊ နီဖါသီးတဲ့ ခွိုင်းအဒါႏနွောင်ꩻသွတ်ꩻတဗာႏ ခံႏထောက်ဖေႏပိုခိုသီး၊ ငမ်းငါႏပိုခိုသီး ဗွိုန်နုဲင်းဗွိုန်ထုဲင်ႏတောဝ်းဝင်ꩻ၊ ငမ်းငါႏပိုခိုသီး ဖဝထဲ့ဖွိုႏ၊ မဲ့ငါပေႏဗာႏနောဝ်ꩻမꩻ ဖါသီးအံႏအဲင်ႏဗာႏခဲဉ်ႏဖြုံႏ တွမ်ႏတသာႏငါယောဝ်း ပိုဒါႏလꩻပညာႏငါ ဖါသꩻရေꩻလဲဉ်းဒျာႏသွူ၊ ပိုခိုသီးတဖူးဝေးဝင်ꩻသွံထင်ႏကျောင်ꩻ ပညာႏရေꩻစရိပ်နောဝ်ꩻ တဖြာꩻတဖြာꩻယို တယ်ႏသွစ်ꩻတန်ꩻ မာꩻကီသူꩻ တနေင်ႏတနေင်ႏအကို လို့တောဝ်းလာꩻလာꩻ တဖြာꩻတဆီငတ်ꩻသိန်ႏသနယ် ပိုခို၊ ဝင်ꩻသွံနောဝ်ꩻ သိန်ႏငတ်ꩻဆီဗော့ꩻစပ်ꩻစွဉ်ႏသနယ် ပိုခို၊ ကဒေါ့ꩻဗာႏနုဲင်းယိုနောဝ်ꩻ လောက်ꩻကာႏတွော့ꩻ ခြုဲင်းနယ်ဗာႏပိုနုဲင်းနောဝ်ꩻ မွေးတောဝ်း၊ မွိုးဖါသီးမေတ္တာႏ စေႏတနာႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏဒင်ႏပိုလောင်း တတွာမုဲင်ꩻဟောင်း မဲဉ်ဖေႏသေငါႏပိုခို နုဲင်းနောဝ်ꩻဒျာႏ၊ မွိုးဖါသီးပွုံႏတာႏ ဝတ္တရာꩻဒျာႏပိုခို၊ ပိုခိုဝေးမူႏနောဝ်ꩻ ဟန်ႏနေင်ႏလꩻလဲဉ်းသွူ ဥပဒေႏဘွဲ့တဲင် ပေါင်းခံႏပတာႏလဲဉ်း၊ အောဝ်ႏကုဲင်နေက ပိုခိုသီး တဖူးဝေးဝင်ꩻနီတာႏ၊ ပိုခိုလဲ့ ကျိုꩻစာꩻမွေးမွေးသွော့ ဖေႏကလꩻယိုꩻယိုꩻခန်းဘွဲ့နောဝ်ꩻသနယ် ပိုခို။ နီဖါသီးခေတ်နောဝ်ꩻ မဲဉ်သွဉ်ငါႏပညာႏလဲ့ တသွဉ်ဗာႏတောဝ်း၊ သွဉ်ခွင်ꩻတဲ့ တအဲဉ်ထောဝ်း၊ ထင်ႏသွဉ်တခွန်ꩻတေ့ꩻဗာႏနေး ဗွန်ႏဗွန်ကျောင်ꩻ၊ နောဝ်ꩻမဉ်ႏတဲ့ ခွန်မဉ်ႏသေနောဝ်ꩻ ခံႏဗာႏနေက ပဲစ်တံႏသနယ် ပိုခို၊ ပေါႏရိုꩻပညာႏနောဝ်ꩻ သွဉ်ခွင်ꩻအောဝ်ႏဒျာႏခွန်ပိုလွုမ်ꩻ ပိုခို။ မဉ်ႏရိုꩻသွဉ်လိတ်ကျောင်ꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏဒျာႏခွန်ပိုသွဉ်သော့ꩻတာႏ ပညာႏရေꩻကျောင်ꩻလွုမ်ꩻ၊ ယင်းတနယ်ꩻ နီခမ်းရင်ꩻသား လိုꩻမျိုꩻပေႏ သွဉ်တာႏကျောင်ꩻနောဝ်ꩻ ဝင်ꩻတဗွောင်ဖေႏတောဝ်း၊ ဝင်ꩻပေ့ꩻရဲးခါꩻဒျာႏ အစွိုးစွိုးအမျိုꩻမျိုꩻသနယ် ပိုခို။ နီဖါသီး ထွိုင်ႏခိုဗင်ႏပေႏစ ၁၇-၁၈ အရွယ်ႏရပ်ကိုနောဝ်ꩻမꩻ အစိုႏရစဗွောင်လွဉ်ဖေႏ မူလရန်း(အမက)ကျောင်ꩻ ညာꩻညာꩻမꩻ တဒုံပေႏလွုမ်ꩻသနယ် ပိုခို၊ မဲဉ်လꩻနုဲင်းနုဲင်းအစိုႏရမူလတန်ꩻကျောင်ꩻလဲ့ ခံႏလို့ဗာႏနေး ရွဉ်အသိန်ႏပေါင်ꩻရျာꩻဆီ၊ ခံႏအုံပွေါဗာႏ နေင်ႏပေါင်ꩻပဉ်ဆီဆီမꩻ လꩻနွိုင်ႏနွိုင်ႏဆေꩻဆေꩻဗာႏ မူလရန်းကျောင်ꩻသွူ ပိုခို။ ဖါသီးထွိုင်ႏတောႏလမ်းစ ပိုတဖြာꩻကိုမꩻ အရန်းထာႏဝကျောင်ꩻ(အလက)နောဝ်ꩻ စပေါႏလွဉ် ညာꩻညာꩻတဒုံသွူ ပိုခို၊ အထကနောဝ်ꩻ ဟွိုန်ငါတဲ့ တဟွိုန်ဗာႏတောဝ်းဒွိုန်းသနယ်၊ အတွိုင်ꩻနောဝ်ꩻနောဝ်ꩻ စဲ့ꩻတဲ့ သမ်းသျုတ်ငါႏ၊ ခွိုꩻခွိုꩻထံႏဗာႏ ဘော်ဒါတဲင် ပိုခိုဝေးမူႏနောဝ်ꩻ ပသာထင်ႏဗာႏနေးအွိုးဝေင်ꩻကိုမꩻ သွဉ်ဗာႏဟောဝ်ပညာႏသွူ ပိုခို။ တက္ကသိုလ်ႏကျောင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ဖါသီးမဲ့ထွိုင်ႏတမို့၊ နားထွိုင်ႏတအွိုင်သွူမꩻ စဟွိုန်ဗာႏနေးအငေါဝ်းလွုမ်ꩻ၊ အဖြေင်းအဗွာနုဲင်းမုဲင်ꩻတဲ့ ဖါတထီႏဖိုဖိုတောဝ်းသနယ် ပိုခို၊ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ ဖါသိးနောဝ်ꩻ ဒါႏဗာႏတောဝ်းပညာႏတဲင် သဲင်ꩻထွာလိုꩻနောဝ်ꩻ သုမ်ꩻမရမကငါႏထာꩻသွူ ပိုခို။ မွိုးဖါနောဝ်ꩻ ကွပ်ဒါႏတောဝ်းပညာႏတဲင် ခံႏဗာႏအာငါႏ ဝင်ꩻအံႏနွောင်ꩻ၊ ဝေင်ꩻတေက်ꩻနျꩻ၊ ဝင်ꩻအံႏဆျာႏ၊ ဝင်ꩻလောက်ꩻအံႏပျင်ႏ၊ ဝင်ꩻချာႏတဗန်ႏလို့ နီဖါသီးမဲ့နား၊ အမာႏရိုꩻအမဲဉ်ႏ၊ အမဲဉ်ႏရိုꩻအမာႏတဲင် ဖါသီးတအွိုင်တအာႏဗာႏထာꩻနောဝ်ꩻ ဟွိုန်ကဲဉ်းခရာႏ ဒေါ့ꩻလဲင်ꩻဒါႏဒွုမ် ပိုခို။ ကွပ်ပညာႏ အဲဉ်ထောဝ်းနမ်းလောင်းကီတဲင် ဘော်ဒါခေတ်နောဝ်ꩻ ဝင်ꩻထွဉ်ႏဖိုးပနားလိုꩻတဲ့ ခံႏဗာႏ၊ ယလဲင်ႏလဲင်ႏ အောဝ်ႏအံႏသွူဒဲဉ်ခဲ့ꩻခဲ့ꩻလဲ့ တနတ်ငေါဝ်းသင်ႏဒုံကိုတဲင် ဖင်းဗာႏမွိုင်းဒျာႏထာꩻ၊ ကဒွိုႏခါꩻဒဲဉ်တဲ့ ဝင်ꩻလွဉ်အံႏထိုꩻဒျာႏ၊ အံႏသွူလိုꩻဒဲဉ်ဒွိုႏထွူလဲ့ ဝင်ꩻလဲ့ꩻအံႏပါတွမ်ႏ နီဖါသီးလမ်းပါႏတဲ့ ခံႏဗာႏအာလဲင်ႏတန် ပိုခို။ အတွင်ꩻနောဝ်ꩻကာႏလ ပေါႏဝင်ꩻမော့ꩻလိုꩻတဲ့ ဝင်ꩻထွဉ်ႏထံႏဘော်ဒါ၊ ဝင်ꩻတွယ်ႏဆာဗွုမ်ဖိုးပနားလိုꩻတဲ့ ခံႏဗာႏ၊ မဉ်ႏမော့ꩻတောတ်းလိုꩻလဲ့ ခွိုင်းလမ်းကိုကအောဝ်ႏဒါႏ ရွဉ်ခံꩻပစ္စေꩻဥစ္စာႏလဲ့ ဝင်ꩻထူႏလွေꩻထိုꩻလို့၊ ဖိုးပနားထော့ꩻဆျာပေႏငါလဲ့ ဝင်ꩻခွဲးမုဲင်ꩻကို ဝင်ꩻဖို့ꩻအံႏခြေင်ပျင်ႏထိုꩻလို့တဲ့ ခံႏဗာႏအာတန် ပိုခို။ မဉ်ခွဲးလိုꩻမူႏလဲ့ ဝင်ꩻထွို့ꩻဝင်ꩻငင်ႏ၊ ဝင်ꩻကျံႏတကုဲင်၊ ဝင်ꩻအုံညီꩻရောင်နုဲင်းဖိုးမွူးတပ်ꩻတွော့ꩻ ဝင်ꩻဟို့ꩻမဉ်ႏကွိုꩻလဲ့ ဝင်ꩻထွို့ꩻငင်ႏတွာႏ၊ အံႏတသဉ်ပါကတွမ်ႏ အသက်ဝိညာဏ်ႏသနယ် ပိုခို။ နောဝ်ꩻလွုမ်ꩻတကာႏတောဝ်း နီဖါသီး ခေ့ꩻလေနီꩻနာꩻ တွမ်ႏတသိုꩻတဲင် ကကျိုꩻစာꩻထွင်ႏသေꩻခါꩻဒါႏ သွို့ꩻခြံလုဲင်းယာႏဖုံႏလဲ့ ဝင်ꩻလွဉ်အုံတရိမ်သော့ꩻထိုꩻ၊ ဝင်ꩻလွဉ်ထူႏသိမ်ꩻခြေင်ပျင်ႏထိုꩻ၊ ဝင်ꩻလွဉဝါးထိုꩻနီဖါသီးလဲ့ ခံႏဗာႏအလဲင်ႏပေါင်ꩻ တွက်သူႏသေတောဝ်းသနယ် ပိုခို။ ပေါႏဝင်ꩻလွဉ်အုံဗော့ꩻသွူ ဖါသီးဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏထျꩻလဲ့ မာꩻဖေႏပါဗာႏထဲင်းဒွိုန်းက အလမ်းအပါႏ၊ အခြံဝင်ꩻ အုံပွေါးလဲင်ꩻဖေႏပါဗာႏက တွမ်ႏဝွေꩻသီးကဲက်(ဂိတ်)၊ ဟူခဲက်ႏတသာႏ အံႏတာႏအာဟာႏရ စစရာႏရာႏ ဒွိုႏပသာလွဉ်ꩻဖေႏဗာႏကသနယ် ပိုခို။ အစခါနောဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏအာႏဏာႏ လွဉ်ထူႏသိမ်ꩻထိုꩻ နီဖါသီးဟံႏယာႏတဲင် ကွဲးညည အွဉ်လွဉ်ပါစွဉ်ႏ အပိုအမာဖုံႏတွော့ꩻ နီဖါသီးကလွုပ်ꩻမာꩻဒါႏ အဒီႏအရာႏ အမွူးအကောဝ်ႏဖုံႏလဲ့ ကေားထွာအပိုမာ နွို့လွဉ်ထူႏဒဲ့ꩻအံႏပျင်ႏလို့ဒျာႏသနယ် ပိုခို။ ဖါယို ဝင်ꩻခꩻလဲဉ်းခွိုင်းမုဲင်ꩻလဲင်ႏလဲင်ႏလဲ့ တသီတောဝ်းဒျာႏ၊ ဝင်ꩻတွယ်ႏ ဝင်ꩻဗွုမ်မဉ်ႏနွို့တဲ့ ပိုခိုသီးတထီႏဗာႏတောဝ်းဒွုမ် နီဖါလွိုးနုဲင်းယိုခါသွူ ပိုခို၊ ဖါနောဝ်ꩻ သတ္တိလွုမ်းငါႏတေားနမ်းမꩻ အောဝ်ႏဗꩻယိုခါသွူ ပိုခို။ ဝင်ꩻဒုံလောင်ႏလင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ပေါႏအာႏဏာႏအောဝ်ႏသား လွဉ်အုံဗော့ꩻသွူတဲ့ ခွေထိုꩻနာꩻဖင်း ခွေငမ်းနာꩻပြေ့ꩻတွော့ꩻ ဒုံဆောင်ႏလဲင်ꩻခေ့ꩻသူႏရံꩻ ပြုဲင်ပြင်ꩻလီလာ လွင်းထင်ႏအုံတောဗာႏ ကောင်လောင်းဆောင်ႏနာဖုံႏသွူ ပိုခို။ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ နီဖါသီးစိုးနောဝ်ꩻ ခံႏဗာႏအာငါႏ ဝင်ꩻအံႏနွောင်ꩻနေက်စက်တွော့ꩻ ပိုခိုသီးနောဝ်ꩻ ရက်ဗဲင်းစွိုးခွိုꩻ၊ လိုꩻမျိုꩻ၊ ကျိုꩻစꩻမွေးမွေးသွော့ပညာႏ၊ မဉ်ႏဒါႏတနီꩻခါ သဲင်ꩻမာချာဖေႏဒျာႏသွော့ စွိုးခွိုꩻထာꩻမာꩻ၊ ဌာႏနဆဲင်ႏရာꩻကိုနေား ပိုခို"ဖြားနန္တာႏထွဉ်ꩻ ဒေါ့ꩻရိုꩻဖေႏ အပိုခိုနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ဟော်ꩻထွားလိတ်သား သေထွꩻရုမ်းဗာႏ ဖြားနန္တာႏထွဉ်ꩻ ခြုဲင်းနယ်အပိုခို ခွန်အောင်ႏစင်ဖြွိုးနုဲင်းယိုနောဝ်ꩻ ခံႏစာꩻဗာႏရုမ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်းနော်။ မဉ်ႏဟွိုန်ကဲဉ်းသꩻဆာဒါႏလဲ့ သွဉ်မွေးမွေးသွော့ဝင်ꩻပညာႏတဲင် စွိုးခွိုꩻတွက် လိုꩻမျိုꩻတာႏ နွောင်ꩻရာꩻအာႏ ပင်ႏတသွောင်းထိုသွော့ဝင်ꩻ ပငါပရာꩻတွော့ꩻ စွိုးခွိုꩻရွီးခိုႏဖေႏကဆွော့ꩻတဉ်ႏခွေါင်နောဝ်ꩻ အွဉ်ဝင်ꩻစွဲးရောင်ရောင်သွော့ဝင်ꩻအကျောင်ꩻ-တွမ်ႏမေတ္တာႏတဲင်