cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
သျင်ႏကျင်ꩻတောင်ꩻအီခရာႏ
သေခိယနွုတ်ꩻဆီငတ်ꩻယို မီႏဖနေးအစွိုꩻ အဝ်ႏလိတ်ꩻစွိုꩻ
သာရုပ်ဆဗ္ဗီ၊ ဘောသိုမ်ဆီ၊ ဆီသူတရာꩻ၊ သိုမ်ဥစ္စာ။ ၁/ သာရုပ္ပသိက္ခာပဒ (ဖေႏကဖုဲင်ႏထွား ဗုဲင်နယ်ꩻအုံနယ်ꩻစွိုꩻ-၂၆) ၂/ ဘောဇနပဋိသံယုတ္တသိက္ခာပဒ (အမ်ႏအွꩻဖဲ့ꩻအနယ်ꩻစွိုꩻ-၃၀) ၃/ ဓမ္မဒေသနာသိက္ခာပဒ (ဟော်ꩻတရာꩻဖဲ့ꩻအနယ်ꩻစွိုꩻ-၁၆) ၄/ ဥစ္စာရသိက္ခာပဒ (စွောန်ꩻအထွူꩻဖွီဖြ့ꩻအနယ်ꩻစွိုꩻ-၃)ရိုꩻတဲင် အဝ်ႏလိတ်ꩻစွိုꩻနဝ်ꩻသွူ။
ဆရာႏလိတ်ꩻပါꩻ
၁/ ပဗ္ဗဇ္ဇာစရိယ=ဆရာႏအွောန်ႏဗုဲင်ဖေႏနီသျင်ႏ ၂/ ဥပသမ္ပဒါစရိယ=ဆရာႏအွောန်ႏဗုဲင်ဖေႏနီစင်ꩻ ၃/ ဓမ္မာစရိယ=ဆရာႏသွောန်ဖေႏနီလေက် ၄/ နိဿယာစရိယ=ဆရာႏအုံနောင်မီႏခိုႏ။
တပဲ့ꩻလိတ်ꩻပါꩻ
၁/ ပဗ္ဗဇ္ဇာန္တေဝါသိက=နီအွောန်ႏဗုဲင်ခါꩻဖေႏသျင်ႏ ၂/ ဥပသမ္ပဒန္တေဝါသိက=နီအွောန်ႏဗုဲင်ခါꩻဖေႏစင်ꩻ ၃/ ဓမ္မန္တေဝါသိက=နီသွောန်ဖေႏအလေက် ၄/ နိဿယန္တေဝါသိက=လွောန်အိုင်္ငီꩻအာႏကွိုꩻနီ။
ဥပဇ္ဈာယ(ဗွေႏဗိုန်)အင်္ဂါႏ ၅-ပါꩻ
လꩻဝါႏတဆီ၊ နီမျိုꩻဝိဘင်း၊ ကမ္မာကမ္မ၊ ပရမတ္ထ၊ ဟော်ꩻပျꩻထွာဗွေႏဗိုန်။ ၁/ အဝါႏတဆီ ၂/ ဒါႏဗာႏဘိက္ခုဝိဘင်္ဂ ၃/ ဘိက္ခုနီဝိဘင်္ဂ ၄/ သေနာႏဗာႏ ကမ္ပေႏကမ်ႏတန်= ကမ္ပေႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အနုမောႏဒနာႏတရာꩻ၊ ဝန်ႏပရိတ်၊ အွောန်ႏဗုဲင်သျင်ႏ၊ မာꩻဒါႏနပွယ်ꩻအမျိုꩻမျိုꩻ။ ကမ်ႏတန်ကရိုꩻနဝ်ꩻ- ဖတ်ကမ္မဝါစာႏ၊ ပျုဥပေါသထ(ထင်ႏသိမ်ႏ)၊ ပျုပဝါႏရဏာႏ(ထန်ႏဝါႏ)၊ ခင်ႏကထိနစီဝရ၊ ခမ်ႏရဟန်ꩻ(ပျုဥပသမ္ပဒကမ်ႏ)၊ ကုသံဃာဒိသေသ်အာပတ် (ဆောက်တဲႏပေါင်)စတဲင် ၅/ ဟော်ꩻနယ်ဒါႏဗာႏ ရုက်နာမ်ႏခန္ဓာႏ ပရမတ္ထတရာꩻလိတ်ꩻပါꩻ (သꩻ-စေတသိက-ရူပ-နိဗ္ဗာန)။
ခမ်ႏသျင်ꩻစင်ꩻလꩻတဝ်း (အဘဗ္ဗပုဂ္ဂလ)တဆီ ၁၁-ပါꩻ
ပဏ် ထေ တိ တိ၊ နန္တရိ၊ ဘိနိဒူ ဥဘော။ ၁/ ပဏ္ဍုက=လိုꩻမွူးထီး ၂/ ထေယျသံဝါသက=သျင်ႏတုꩻစင်ꩻတုꩻ (နမ်းတောမ်ႏနမ်းထူႏဗုဲင်ချာသင်္ကန်ꩻ)၊ ၃/ တိတ္ထိပက္ကန္တက=ထူႏထိုꩻဘာႏသာႏလင် ၄/ တိရစ္ဆာန=လူꩻတနမ်သင်ဗြဟ္မာႏ နဂါꩻကလုင်ႏဖုံႏပါ ၅/ မာတုဃာတက=လိုꩻမာꩻသီမွိုး ၆/ ပိတုဃာတက=လိုꩻမာꩻသီဖါ ၇/ အရဟန္တဃာတက=မာꩻသီရဟန်ꩻ(တာႏ) ၈/ လောဟိတုပ္ပါဒက=မာꩻထန်ႏဘုရာꩻသွီႏ ၉/ သံဃဘေဒက=လိုꩻမာꩻပꩻသံႏဃာႏဖုံႏ ၁၀/ ဘိက္ခုနီဒူသက=လိုꩻယားရဟန်ꩻမူႏ ၁၁/ ဉဘတောဗျဉ္ဇနက=လိုꩻမူႏခိုအင်္ဂါႏ နီမျိုꩻအဝ်ႏသား။
သေခိယသိက္ခာပဒ ခွုင်းယိုခွုင်းနဝ်ꩻ ဒပ္ပါတဝ်းဂဏန်ꩻခရာႏ
ခန္ဓကဝတ္တဖုံႏလဲ့ ပါသော့ꩻသေခိယကိုနဝ်ꩻမꩻ ဒပ္ပါတဝ်းဂဏန်ꩻ။
ပညာႏသျင်ႏကရိုꩻနဝ်ꩻ
အတ္တာနမေဝ ပဌမံ၊ ပဋိရူပေ နိဝေသယေ။ အထည မနုသာသေယျ၊ န ကိလိဿေယျ ပဏ္ဍိတော။ ပဏ္ဍိတော-ပဏ္ဍိတ်သီးယို၊ အတ္တာနံ-နမ်းယို၊ နိဝေသယေ-သွင်ꩻသော့ꩻ၊ ပဌမံ-ရီးဗာႏ၊ ပဋိရူပေ-ဂုဏ်ႏသင်ꩻရာꩻကို၊ အထ-ထွူမꩻ၊ အနုသာသေယျ-ကွဲးဒေါ့ꩻသွောန်၊ အညံ-လိုꩻလင်၊ နကိလိဿေယျ-နးမ္မီႏတဲ့ မာꩻတဒါႏတဝ်း အဝ်ႏဒေါ့ꩻစွောန်ႏပါꩻ ကရိုꩻဒါႏ လꩻထဲးင်္ဒျာႏဝင်ꩻငဝ်းသဲ့ꩻသောမ်ꩻတဲင် တောမ္မာႏခိုးလျားမွုးန္နမ်း။ (ဓမ္မပဒ၊ အတ္တဝဂ်၊ ဥပနန္ဒဝတ္ထု)။
အာႏရꩻခရာႏ သာႏမဏေႏမျတ်ဖုံႏ
၁/ သျင်ႏရာဟုလာႏ (ဘုရာꩻပို) ကွီအမွီႏဘုရာꩻထျꩻ၊ ဘုရာꩻဖေႏလောကုတ္တရာႏအမွီႏ၊ ၂/ သျင်ႏရေဝတ (သာရိပုတြာႏဖူး အပေႏသုတ်ꩻ၊ ငမ်းမွိုးဖါဟဲ့ꩻချာ လွေꩻအုံတနွိုင်တစေꩻ ၃/ သျင်ႏပဏ္ဍိတ (သာရိပုတြာႏတပဲ့ꩻ တုင်ꩻသောမ်ꩻခိင်ႏ ရီစောက်စဲက်ထာꩻထွူ သဲင်ꩻမာꩻတရာꩻ ဘုရာꩻပွေါးဖေႏကဲက် ၄/ သျင်ႏဒဗ္ဗ (အနုရုဒ္ဓါႏဖူး၊ အွောန္နဲဖေႏ အာဂန္တုခင်ႏလမ်း) သာႏသမဏေႏဖုံႏယို အသက်နွုတ်ꩻနေင်ႏ ထွာရဟန္တာႏဖုံႏသွူ။
အကပ်အင်္ဂါႏငတ်ꩻပါꩻ
၁/ အီထေ့တွိုႏယို ၂/ ကိုနီသောင်ꩻထာꩻ ၃/ စွဲးငါပေါ်စား ၄/ သိုမ်ပါꩻကပ်နယ် ၅/ နီတွဲꩻရပ်မ်ႏ ထွာရဟန်ꩻ ဝင်ꩻမီႏကပ္မꩻ သုင်ꩻဗာႏနေား။ ရဟန်ꩻအုံတသောင်ꩻ တကာႏအုံတသောင်ꩻအခါႏကို အကပ်ဥပစာႏ အဝ်ႏဗာႏတထာ၊ အာႏမန်ႏတန်သား စွဲးငါပေါစားကရိုꩻနဝ်ꩻ စွဲးမီႏတပေါတဝ်းနဝ်ꩻ အကပ္မျောက်တဝ်း၊ စွဲးကပေါစားနဝ်ꩻ တကာႏနီဖြာꩻသိုမ္ဖြာꩻ စွဲးကပ်ငီꩻဝင်ꩻလꩻဒျာႏ၊ သိုမ္ပါꩻကပ်နယ်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ၁/ ကပ်တွိုႏစူကိုလꩻ ၂/ ရဟန်ꩻခွုမ်ခါꩻခုင်ႏ တကာႏအွောန်ႏဒင်ႏခုင်ႏလောင်းလꩻ၊ ဒွူႏတောမ်ႏတပိတ် အွောန်ႏသော့ꩻတပိတ်ကိုလꩻ၊ ၃/ ဟတ္ထပါသကို ပဲက်ꩻနေးဝေါင်းနေး အွောန်ႏလင်ꩻသော့ꩻနေးစူကိုလꩻ၊ နီတွယ်ꩻရပ်ခမ်ႏကရိုꩻနဝ်ꩻ ၁/ ရပ်ခမ်ႏတောမ်ႏနီစူလꩻ ၂/ ရပ်ခမ်ႏတောမ်ႏနီသင်္ကန်ꩻ နီတပိတ် နီခုင်ႏလꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ တောင်္ခါꩻ- ကပ်ထွူ ခွေါင်းစမ်ႏချာလꩻ၊ ထူႏချာလꩻဒျာႏ၊ အွောန်ႏခြုဲင်းချာငါလꩻ၊ လွောတ်ငါအသော့ꩻထဲင်္ငါလꩻဒျာႏ၊ ကပ်ထွူမွူးရဝ်ꩻခိုႏ မွူးယာသုင်ꩻယင်းလꩻ၊ ကပ်ထဲင်းခရာႏတလိုႏတဝ်း၊ မီႏကပ်ထွူလဲန်းနဝ်ꩻ သျင်ႏပေႏလွောန်အမ်ႏငီꩻခန်းတဲ့ လꩻဒျာႏ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ သျင်ႏမီႏအီလွောန်ဒျာႏအဒဲန်ဟန်ႏနဝ်ꩻတဲး လꩻတဝ်း၊ မီႏလွေꩻထူႏလွောန်ယင်းအွိုးယိုအွိုးနဝ်ꩻနဝ်ꩻတဲ့ လꩻတဝ်း။
အကပ်ကုဲင်အင်္ဂါႏသူပါꩻ
ဖေႏ ရိမ် ချꩻ စွောန်ꩻ၊ ပြောင်ꩻလိင်ႏ သီထိုꩻ၊ သူပါꩻမျိုꩻ၊ အကပ်ကုဲင်ထိုꩻနေား။ ၁/စွောန္ထိုꩻ ၂/ ချꩻထိုꩻသိက္ခာႏ ၃/ ဖေႏထိုꩻပါꩻ ၄/ ပါꩻရိမ်ထိုꩻ ၅/ လွောန္ထိုꩻ ၆/ ဣတ္ထိပုရိသလိင်ႏပြောင်ꩻထိုꩻ။
မာꩻဥပသမ္ပဒကမ်ႏအင်္ဂါႏငတ်ꩻပါꩻ
ဝတ် ဉတ် သိမ်ႏ ကမ်ႏ၊ ပရိသံ၊ ခမ်ႏစင်ꩻအင်္ဂါႏ(ငတ်ꩻ)။ ၁/ ရဟန်ꩻလောင်ꩻအဝ်ႏဗာႏ ၂/ ရဟန်ꩻဖုံႏတဲ့သေဗာႏ ၃/ သိမ်ႏအဝ်ႏဗာႏ ၄/ ကမ္မဝါႏစာႏအဝ်ႏဗာႏ ၅/ ရဟန်ꩻပရိသတ်ငတ်ꩻပါꩻမာꩻကီ အဝ်ႏဗာႏ။
လင်းသိက္ခာႏအင်္ဂါႏသူပါꩻ
သꩻ ခေတ် ကာႏလ ပယောဂတောမ်ႏ၊ ပုဂ္ဂလ ဝိဇာ၊ ယိုသူပါꩻ၊ အလင်းအင်္ဂါႏနေား။ ၁/ သꩻမဲန်လင်းအဝ်ႏဗာႏ ၂/ ဒေါ့ꩻဗာႏငဝ်းဝင်္ကသေနာႏစား ၃/ "လင်းလဲန်း+အီႏလင်း"နုဲင်းနဝ်ꩻဒေါ့ꩻလꩻတဝ်းလင်းသွူ၊ ဒေါ့ꩻဗာႏပစ္စုပ္ပန်ႏ ငဝ်းယိုခါခဲ့ꩻ ၄/ နမ်းပါ ဖြောင်းပါဒေါ့ꩻဗာႏ ၅/ လင်းထေ့ဗာႏရဟန်ꩻသွီႏဟဝ်သားထျꩻ ၆/ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻတဲ့ သေဗာႏ။ ဒင်ႏသိက္ခာႏပဉ္စ၊ အလင်းနဝ်ꩻသူအင်္ဂါႏ၊ ရဟန်ꩻလင်းထွူသိက္ခာႏ ထွာသျင်ႏ၊ သျင်ႏလင်းထွူသိက္ခာႏ ထွာလိုꩻလမ်း၊ သျင်ႏကွောန်ကꩻခေါမ်ꩻလာꩻ သိက္ခာႏအဲန်ထဝ်းဒုမ်။
မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိကို "မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ"အလꩻ
ထူႏဗာႏ ၁/ အဟေတုကဒိဋ္ဌိ ၂/ အကြိယဒိဋ္ဌိ ၃/ နတ္ထိကဒိဋ္ဌိ အကျောင်ꩻ။ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏယို ကုသိုလ်ႏ အကုသိုလ်ႏအဝ်ႏ၊ မီႏရိုꩻအဲန်ထဝ်းနဝ်ꩻ ထွာလဲန်းမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ၊ သတ္တလောကသားယို ထွာသဝိညာဏက၊ သင်္ခါရလောကသားယို ထွာအသဝိညာဏက၊ မီႏရိုꩻ "မဲန်မာꩻထာꩻမုဲင်ꩻမာꩻ တထွာတဝ်းကုသိုလ်ႏ အကုသိုလ်ႏ၊ ထွားဗော့ꩻသေင်ႏဝါႏကောင်ဆောင်ႏ ကပြင်ꩻလူးလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻ" ထွာလဲန်းအကြိယမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ၊ မီႏရိုꩻ"ကုသိုလ်ႏ အကုသိုလ်ႏအဲန်ထဝ်း"နဝ်ꩻ ထွာလဲန်းနတ္ထိကမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ၊ တောမ်ႏကရိုꩻ အကုသိုလ်ႏသားခင်ႏလမ်း ဒုဂ္ဂတိအပါယဘူမိအဲန္ထဝ်း၊ ကုသိုလ်ႏသားခင်ႏလမ်း သုဂတိလူꩻနိဗ္ဗာန်ႏ အဲန္ထဝ်းနဝ်ꩻ ပီပီဝင်ꩻ။ နတ္ထိကမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိသားသူꩻ ပိဋကတ်လေက်ကျမ်ꩻဂန်ႏ ဓမ္မက္ခန္ဓာႏဖုံႏ အဲန္ထဝ်း၊ မီႏထွားတောမ်ႏတရာꩻမဲ့နဝ်ꩻ ခေ့ꩻကရိတ်ꩻ ယေန်ကတိတ်ꩻ သူႏညော်တန်။ မီႏနုဲင်းအာစရိယဝါဒးနဝ်ꩻ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအလꩻ မဲန်အွောန်ႏထူႏဒျာႏ သဿတဒိဋ္ဌိတောမ်ႏ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ၊ ရွောန်ခမ်ꩻဥစ္စာႏအာသားသူꩻ သဿတဒိဋ္ဌိအာ၊ ကုမ္မျူနိတ်ဝါဒသားသူꩻ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိအာ။ သဿတဒိဋ္ဌိကရိုꩻနဝ်ꩻ သတ္တဝါႏအဝ်ႏ ယဝ်ꩻအဝ်ႏ ဝွေꩻနဝ်ꩻ အသီဒါႏတဝ်း၊ ရုက်ခြိုင်အဗာႏယိုမီႏကုဲင် ပြောင်ꩻလွေꩻယင်း ရုက်ခြိုင်အဗာႏလင်၊ အတ္တတဲ့ဟဲ့ꩻ၊ သတွတဲ့ဟဲ့ꩻ၊ ဝိညာဏ်တဲ့ဟဲ့ꩻ၊ ရုက်ခြိုင်ယို ဗိုန္နုဲင်းလမ်း၊ မဲ့နားနေ့ꩻဖူဖြောင်းနမ်းဖုံႏနဝ်ꩻ ဗိုန္နုဲင်း တခါꩻပေါက်၊ ဝါဒနဝ်ꩻ သဿတိဒိဋ္ဌိဝါဒသွူ။ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိကရိုꩻနဝ်ꩻ သတ္တဝါႏယို ဗိုန္နုဲင်းသေင်ႏမွူး၊ အမီႏသီထိုꩻထွူ ထွူထိုꩻခန်းဒျာႏ၊ တကွုတ်ငါထဲင်းတဝ်း၊ မာꩻထာꩻဟဝ်တဲ့ စိုးယိုလုမ်ꩻ၊ မာꩻထာꩻကုဲင်တဲ့ စိုးယိုလုမ်ꩻ၊ သီထွူကွုတ်ငါထဲင်းတဝ်းဝါဒနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိဝါဒသွူ။ ဝါဒယိုနီမျိုꩻသားနဝ်ꩻ ဟဝ်ငမ်းတန်၊ ပွိုးမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ပွိုးကုသိုလ်ႏအကုသိုလ်ႏအဲန္ထဝ်း၊ ကုသိုလ်ႏအကုသိုလ်ႏအကျိုꩻ အီႏလွေꩻခမ္ဗာႏစိုးငါကရိုꩻနဝ်ꩻ တအဲန္ထဝ်း၊ မဲန်မာꩻတမုဲင်ꩻမာꩻလꩻလို့နဝ်ꩻမꩻ ဟဝ်ငမ်းတန်၊ အာစရိယဝါဒအလꩻ မဲန်အွောန္ထူႏဒျာႏ သဿတတောမ်ႏ ဥစ္ဆေဒ ဒိဋ္ဌိနီမျိုꩻနဝ်ꩻ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဝေင်ꩻဒါကာ
ဝေင်ꩻဒါကာ (ဗဉ်ကလီ: ঢাকা) (အဲင်းကလေတ်: Dhaka) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဗန်းကလားဒေတ်ခမ်းထီ ဝေင်ꩻတန်တောမ်ႏ ဒါကာခမ်းနယ်ႏ ဝေင်ꩻတန်ဒျာႏသွူ။ ဒါကာနဝ်ꩻ မက်ဂါဝေင်ꩻတန်အရန်းကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတန်တဖြုံႏဒျာႏတဲင် အာသျအခဝ်နဝ်ကို အရေꩻတန်ဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻတန်ဒါကာတောမ်ႏ ဝွေꩻအထူꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻဝေင်ꩻတန်ဒေႏသ (Dhaka Metropolitan Area) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဘူရိကန်ဂါခြောင်ဖင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၁ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၁၆ သန်းရပ်တဲင် ဗန်းကလားဒေတ်ခမ်းကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အတန်သွတ်ꩻဝေင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကမ္ဘာႏလောင်းဝေင်ꩻတန်ဖုံႏကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏနဝမရန်း အတန်သွတ်ꩻတောမ်ႏ လိုꩻတချꩻသွတ်ꩻဝေင်ꩻတန်ဖုံႏအကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏအရန်း-၂၈ နဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻဒါကာနဝ်ꩻ အဝ်ႏဟဲ့ꩻလွ့ ဗလီဝေင်ꩻတန်သွူ။ ဝေင်ꩻတန်တဖူႏလောင်းကို စွုမ်ႏနီꩻ လေားသုဲက်ကားဖုံႏ အဝ်ႏလွေꩻချာငါ အဆွိုင်ꩻ(၄)သိန်ႏရပ်တဲင် ကမ္ဘာႏသုဲက်ကားဝေင်ꩻတန် နုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။
မဉ်အုံလမ်းမဉ်တွိုႏလူꩻခမ်း
"ဝေဠုဒွါရေယျသုတ် (သမ်းမဉ်အုံဒျာႏလမ်း သမ်းမဉ်တွိုႏလူꩻခမ်း)"
အွိုးခꩻတလဲင်ႏ နီဗွေႏဘုရာꩻတွမ်ႏ တပဲ့ꩻသံဃာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ ကျွꩻလွဉ်ကောသလခမ်း၊ တွိုႏလွေꩻခန်း "ဝေဠုဒွါရ-ပုဏ္ဏာꩻဒုံ"နောဝ်ꩻသွူ။ ဒုံသားဖုံႏ သဲစ်ကဟွုန် ဗွေႏဘုရာꩻတွမ်ႏ ဗွေႏသံဃာႏဖုံႏဖျော်တဲ့ အခိုပဉ်ဗူႏဗူႏ အမူႏပဉ်စွိုꩻစွိုꩻ သꩻသွိုꩻပျောႏသွင်ႏ ထင်ႏဝုဲင်ႏလွ ဗုဒ္ဓဗွေႏဘုရာꩻတွမ်ႏ ဗွေႏသံဃာႏသီးဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ ပုဏ္ဏာꩻလိုꩻဒါႏ တကာႏတဖြာꩻ လောဝ်းနီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို- "ဩဗွေႏ ဘုရာꩻမျတ်ဗွေႏဩ- လောဝ်းစွဉ်ႏစွဉ်ႏ-စွဉ်ႏဗွေႏနော၊ နီသွဉ်းသီးယိုနဝ်ꩻ မဉ်အုံဒျာႏလမ်း၊ မဉ်အုံထေ့စွူစွူဒျာႏ ပိုမာ၊ သံးမဉ်လꩻအာဒျာႏရွဉ်ခံꩻ၊ သမ်းမဉ်ခြွိုင်းတရေꩻဒျာႏနမ်း၊ သမ်းမဉ်အံႏအွီႏ အံႏဟောဝ်ဒျာႏထာꩻ၊ မဉ်ႏသီတဲ့ သမ်းမဉ်တွိုႏဒျာႏ လူꩻခမ်း၊ သမ်းငမ်းထဲ့ငါးရုဲင်ꩻ၊ အီႏမာꩻဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻနဝ်ꩻဗွေႏ" "တကာႏပုဏ္ဏာꩻသီးဖုံႏဟွေး- သီကမဉ်ထွာအတွိုင်ꩻ၊ သီအလိုႏဆန္ဒ ဖေႏနေးကဗွေ၊ ခွေအီႏဟော်ꩻဖေႏသီတရာꩻ၊ နာႏလွသွော့ဟုဲင်း၊ "ဝင်ꩻမဉ်ႏမာꩻသီနီနဝ်ꩻ နီသꩻလျားဝင်ꩻ၊ နီမဉ်ႏမာꩻသီဝင်ꩻတဲ့ ဝင်ꩻသꩻလျားနီနေနေ"ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် "မာꩻသီမွုန်းဝင်ꩻသက်နော"၊ "ဝင်ꩻတခွန်ꩻနီထာꩻနဝ်ꩻ နီလောႏကာႏ၊ နီတခွန်ꩻဝင်ꩻထာꩻတဲ့ ဝင်ꩻလောႏကာႏနေနေ"ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ "တခွန်ꩻမွုန်း ဝင်ꩻတခြိုꩻ"နော။ "ဝင်ꩻမဉ်ႏပဲစ်မာႏ နီပိုမာတဲ့ နီသꩻဆာဝင်ꩻ၊ နီမဉ်ႏပဲစ်မာႏ ဝင်ꩻပိုမာတဲ့ ဝင်ꩻသꩻဆာနီနေနေ"ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် "ပဲစ်မာႏမွုန်း ဝင်ꩻပိုမာ၊ ပဲစ်မာႏမွုန်း ဝင်ꩻပိုဝါꩻ"နော၊ "ဝင်ꩻမဉ်ႏလဲဉ်နီနဝ်ꩻ နီကေႏနပ်တဝ်း၊ နီမဉ်ႏလဲဉ်ဝင်ꩻ ဝင်ꩻကေႏနပ်တဝ်းနေနေ"ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ "ဒေါ့ꩻလဲဉ်မွုန်းထာꩻ၊ လိန်ႏလဲဉ်မွုန်းတဝ်းပါꩻ"နော။ "ဝင်ꩻမဉ်ႏအံႏစာ နီမဉ်ꩻနဝ်ꩻ နီခံႏတဝ်း၊ နီမဉ်ႏအံႏစာ ဝင်ꩻမဉ်ꩻတဲ့ ဝင်ꩻခံႏတဝ်းနေနေ"ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် "အံႏစာမွုန်းတဝ်း ဝင်ꩻမဉ်ꩻ"နော၊ "ဝင်ꩻမဉ်ႏခွန်းနီနဝ်ꩻ နီသꩻထန်ႏဝင်ꩻ၊ နီမဉ်ႏခွန်းဝင်ꩻတဲ့ ဝင်ꩻသꩻထန်ႏနီနေနေ"ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ "ဒေါ့ꩻမွုန်းငေါဝ်းကျံꩻထံꩻ၊ ခွန်းမွုန်းတဝ်းဝင်ꩻ"နော။ "ဝင်ꩻမဉ်ႏလွဉ်ဒေါ့ꩻနီ ငေါဝ်းပစော့ꩻပနျꩻ-ငေါဝ်းခွဉ်ႏဆေ့ꩻခွဉ်ႏဆꩻနဝ်ꩻ နီကျွိုက်တဝ်း၊ နီမဉ်ႏလွေꩻဒေါ့ꩻဝင်ꩻငေါဝ်းပစော့ꩻပနျꩻ-ငေါဝ်းခွဉ်ႏဆေ့ꩻခွဉ်ႏဆꩻနဝ်ꩻ ဝင်ꩻကျွိုက်တဝ်းနေနေ"ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် "ဒေါ့ꩻမွုန်းတောဝ်း ငေါဝ်းခွဉ်ႏဆေ့ꩻ"နော။ တကာႏပုဏ္ဏာꩻသီးဖုံႏဟွေး- ဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ ဗွေတွမ်ႏဂွုဏ်ႏတောႏကွတ်ꩻပါꩻ၊ ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ "ယွုမ်းခြေင်းခြဲ့သွော့ ဘုရာꩻ"နော၊ တရာꩻနဝ်ꩻ ဗွေတွမ်ႏဂွုဏ်ႏတောႏသူပါꩻ၊ ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် "ယွုမ်းတဉ်ႏတွော့ꩻသွော့ တရာꩻ"နော၊ သံဃာႏနဝ်ꩻ ဗွေတွမ်ႏဂွုဏ်ႏတောႏကွတ်ꩻပါꩻ၊ ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ ယွုမ်းခြောႏခြဲ့ꩻသွော့ သံဃာႏ"နော။ ဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် သꩻရောင်းသꩻရေꩻ "သာႏဓုငေါဝ်း"သင်ႏသန်မွေးစွဉ်ႏထာꩻနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိ၊ ဝေဠုဒွါရေယျသုတ်)
ရောင်ငါႏထာꩻဘုရာꩻဝါးသဲင်ꩻ
"ယသောဇသုတ်(ရဟန်ꩻဖုံႏ ရောင်ငါႏထာꩻ၊ ဗွေႏဘုရာꩻဝါးသဲင်ꩻချာ)"
အွိုးခꩻတလဲင်ႏ နီဗွေႏဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ သာဝတ္ထိ ကျောင်ꩻဇေႏတဝွန်ႏကိုအတွင်ꩻ "ဗွေႏစင်ꩻယသောဇ"အွဉ်ငါ ပါတွမ်ႏရဟန်ꩻ စုစုခြွဉ်း အပါꩻငတ်ꩻရျာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အီႏလွဉ်ဝုဲင်ႏ ကန်းတော့ꩻဗွေႏဘုရာꩻတဲင် ဖျော်လွဉ်ကျောင်ꩻ ဇေႏတဝွန်ႏကိုနောဝ်ꩻသွူ။ စင်ꩻပေႏဖုံႏနဝ်ꩻ မော့ꩻအသွꩻပေႏဖုံႏတဲင် သꩻရောင်းသꩻရေꩻ စွော့ꩻတက်လို့ဝင်ꩻ၊ 'ကိန်ꩻယိုလုဲင်း၊ ကိန်ꩻနဝ်ꩻဟုဲင်း' အဝ်ႏဒါခင်ႏလမ်းဖုံႏတွော့ꩻ ဒေါ့ꩻရီလို့ဝင်ꩻ၊ စင်ꩻဖုံႏသမ်းအာ သင်ႏစွဉ်ႏအောႏအောႏအာႏအာႏ၊ ငေါဝ်းသန်လွဉ်ꩻငါႏနောဝ်ꩻသွူ။ နီဗွေႏဘုရာꩻ နာႏလꩻဒွုမ်တစိꩻစိꩻတဲင် ဟဲ့ꩻလွဉ်ဗွေႏအာနန္ဒာႏ၊ ရီစွဉ်ႏဒျာႏနုဲင်းယို- "ယိုအာနန္ဒာႏ- ပီစွဉ်ႏစံႏငါး နုဲင်းစွဉ်ႏထပေႏသား ရီမ်လို့ဝင်ꩻထပေႏ၊ မယေန်ႏကေႏတဝ်းငါႏ၊ ရောင်အောႏအာႏထာꩻသူꩻနဝ်ꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻဖုံႏဟောင်း" "ထဉ်ႏအာဂန္တုက ဗွေႏယသောဇသီးတွမ်ႏ စင်ꩻပေႏကျောင်ꩻကို မော့ꩻဖိုဒွုမ်လို့ဝင်ꩻ၊ ဒါခင်ႏလမ်းတွင်ꩻ ပျောႏငါႏ ရောင်အောႏအာႏဒျာႏ ဗွေႏဩ၊ အုံတဆင်ႏမဲ့ꩻ အီႏလွဉ်ဝုဲင်ႏကန်းတော့ꩻ ဗွေႏဘုရာꩻဗွေႏဩ" "အာနန္ဒာႏ- လွေꩻစွဉ်ႏယိုခါခါဟုဲင်း၊ လွေꩻဟဲ့ꩻလွဉ် အာဂန္တုက ယသောဇသီးသူꩻ" ထွိုင်ႏဖျော်လွဉ် ဗွေႏဘုရာꩻငါတဲင် ယေန်ကတစ်ꩻဒျာႏ၊ ဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ- "ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- သီလွေꩻထိုꩻခန်းလုဲင်း၊ ခွေဝါးထိုꩻသီး၊ သီဖုံႏနဝ်ꩻ အုံခွေထျꩻယို လꩻတောဝ်း၊ သီရောင်ငါႏထာꩻ" ဗွေႏယသောဇ လောဝ်းချာရိုႏရိုႏသေႏသေႏ ဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို- "ဗွေႏဘုရာꩻ ကမိန်းအတွိုင်ꩻ နီသွဉ်းသီး ထိုꩻဒျာႏဗွေႏဩ" ရိုႏရိုႏသေႏသေႏ ဝုဲင်ႏဘုရာꩻထွူ သဲင်ꩻထိုꩻဗာႏစွဉ်ႏ စွုမ်ႏပါꩻပါꩻ၊ ဝွေꩻဗွေႏသီး အပါꩻငတ်ꩻရျာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ လွေꩻဆိုႏဝါႏ ဝဂ္ဂုမုဒါႏ ထီခြောင်တန်ထျꩻ၊ မာꩻယို့ꩻယꩻဗာႏ ကျောင်ꩻဝါႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဆိုႏဝါႏဟာ ဗွေႏယသောဇ ဖေႏဩဝါဒနုဲင်းယို- "ဗွေႏသီးဖုံႏဟွေး- ဗွေႏဘုရာꩻသူꩻနဝ်ꩻ ဒေါသကိလေႏသာႏ ပယ်ႏခွါႏထိုꩻလဲဉ်း၊ အမျိုꩻသꩻလျားဒါႏထာꩻ မွေးတဝ်း၊ အပါႏဒျာႏနီဒျာႏ၊ နီယယေန်ႏကေႏ၊ နီဖေႏကလိန်ႏမာႏ၊ နီဖေႏနေးကထွာ ရဟန္တာႏ၊ ဆရာႏဗွေႏဘုရာꩻ စွော်စွော်ဝါးထိုꩻညာꩻနီဒျာႏ၊ ကျိုꩻစာꩻမွေးမွေးတရာꩻ ဗွေႏသီးဖုံႏနော"ဖေႏဩဝါဒနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ဝါႏထွိုင်ႏကျွစ်နဝ်ꩻ ဗွေႏဘုရာꩻကျွꩻလွေꩻ ဝေႏသာႏလီႏခမ်း၊ လွေꩻအုံအကျောင်ꩻတခြာ၊ ဗွေႏဘုရာꩻနေးတွမ်ႏဉာဏ်ႏ ကထွိုင်ႏထွားနဝ်ꩻ သွံလာဝါႏတွင်ꩻ စင်ꩻအပါꩻငတ်ꩻရျာꩻ ထွာလို့စွဉ်ႏရဟန္တာႏ၊ ဗွေႏဘုရာꩻထွဉ်ႏ လွေꩻပင်ꩻလွဉ်၊ "ကဟဲ့ꩻအလဲင်ႏရီးနဝ်ꩻ ဝါးလင်ꩻ၊ ကပင်ꩻအလဲင်ႏယိုနဝ်ꩻ အီႏအံႏဖြာႏ၊ ရဟန္တာႏ"ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ ဥဒါနပါဠိ၊ နန္ဒဝဂ်၊ ယသောဇသုတ်)
ဝေင်ꩻပင်သင်ꩻ
ဝေင်ꩻပင်သင်ꩻ(ပင်ခမ်ꩻ) (အဲင်းကလေတ်: Pangkham (Pangsang) (မန်း: ပန်ဆန်းမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်ကွဉ်ႏ၊ ဝ နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻတွိုင်ꩻ မက်မန်းခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်သင်ꩻကို ကအဝ်ႏဒါႏ ခမ်းကူဝေင်ꩻတန်တဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻပင်သင်ꩻနဝ်ꩻ အထူꩻဒေႏသ-၂ ဝခမ်းသွီႏထီꩻလွောင်ႏဗူႏရေꩻပါတီ/ဝခမ်းသွီႏထီꩻလွောင်ႏဗူႏရေꩻတပ်မတောႏ (UWSP/UWSA) စဲ့ꩻဝစူခွုမ်သားစွိုꩻ ဗဟိုႏဝေင်ꩻတန်ဒျာႏတဲင် ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဗဟိုႏဌာႏနချုတ်၊ ဒေႏသ၊ ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻပင်သင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝ၊ ဖြဝ်ꩻ၊ ခယ်ႏလိုꩻမျိုꩻ စတဲင် တောမ်ႏလိုꩻမျိုꩻလင်ဖုံႏအဝ်ႏအုံညီꩻ အဝ်ႏရဝ်းလွဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻပင်သင်ꩻ အကူအနားနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒင်ႏအဝ်ႏရောင်ꩻလွေꩻ ခယ်ႏခမ်းကူ၊ အိုပ်ချုတ်ရေꩻအာႏဏာႏလဲ့ တအဝ်ႏသော့ꩻတဝ်း မျန်မာခမ်းထီတန်အစိုႏရစူကို အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ စဲ့ꩻဝစူခွုမ်သားစွိုꩻ ထိန်ꩻချုတ်မုꩻဆꩻလ့ကိုသွူ။
ပင်သင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီကိုရိုꩻလဲ့ စီꩻပွာꩻရေꩻ ဖြေꩻစာကူꩻကားကွန်ႏဖုံႏ၊ တျာႏမေႏ၊ သွုပ်ဆွိုက်ရေꩻ ဖိုန်းအဉ်တာနဲက် တီဗီလဲင်း စတဲင် အရေꩻဖုံႏနဝ်ꩻ သွုပ်သံႏအာဒျာႏ တောမ်ႏခယ်ႏသွူ။ အကူအဝ်ႏဒင်ႏဒျာႏ ခယ်ႏခမ်းထီ ယူနန်ခမ်းနယ်ႏ နန်းခခြောင်ဖင်ႏတဲင် အံႏအွꩻရေꩻတာႏဖုံႏလဲ့ ဒင်ႏသွင်ꩻအာဒျာႏ ခယ်ႏဖဲ့ꩻ သွုပ်ဆွိုက်ဖြေꩻစာကူꩻကားကွန်ႏတာႏ ကဲက်တဲ့အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ အဓိက ကထူႏသုင်ꩻဒါႏ ရွဉ်စေးဗီႏနဝ်ꩻတဲ့ သုင်ꩻအာဒျာႏ ရွဉ်ခယ်ႏ"ယွမ်ꩻ"ဗီႏနဝ်ꩻသွူ။ ပင်သင်ꩻကိုနဝ်ꩻ နမ်းပဲင်ႏ ပညာႏတာႏ သွဉ်တန်ကျောင်ꩻ၊ ခြွိုင်ႏသန်ꩻတာႏ တသီႏယုင်ႏတန်၊ စဲ့ꩻပညာႏ သွဉ်တန်ကျောင်ꩻ၊ တယ်ႏဆို့ꩻရေꩻဖုံႏ၊ ဟိုတယ်တန်ဖုံႏ၊ ဆေꩻတန်သူပါမားကဲစ်ဖုံႏ၊ ဗား၊ ကာသီနိုထာꩻခွုမ်ဆိုးယုင်ႏ စတဲင်စီꩻပွာꩻရေꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏသန်းဆျောင်း
ဝေင်ꩻနယ်ႏသန်းဆျောင်း (စမ်းချောင်းမြို့နယ်) (Sanchaung Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အလုံခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ ဝေင်ꩻကဲဉ်ထျꩻကို ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ တခူးတခဝ်ဟံႏနယ်ႏဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻပင်ႏတရား
ဝေင်ꩻပင်ႏတရား (အိန်းကလေက်: Pindaya) (မန်း: ပင်းတယမြို့) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ(အခဝ်နဝ်) ၊ မျင်ꩻမိုရ်ႏခမ်း ၊ ဓနုꩻနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်ႏတရားကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏ ထီခိုႏဆꩻကီ ၃၉၀၀ ပေ (၁၂၀၀ မီတာ) ကိုသွူ။ ဝေင်ꩻပင်ႏတရား မိဉ်ႏကတန်ထန်ႏအီဒါႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဖရာꩻစခါ ကအဝ်ႏသော့ꩻအာဒါႏ လုံးထွန်ကောင်ဖုဲင်း ထမ်းပင်ႏတရားတောမ်ႏ ဆေꩻငတ်ꩻနီꩻတလဲင်ႏဒျာႏသွူ။ ပုတ်တလုတ်ထီနောင် တောမ်ႏ ဗွေႏဗိုန်ကွန်လုံလဲ့ အဝ်ႏဝေင်ꩻပင်ႏတရားထျꩻနဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏတန်လိဉ်
ဝေင်ꩻနယ်ႏတန်လိဉ် (သန်လျင်မြို့နယ်) (Thanlyin Township) ဟဲ့ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏတငိဉ် နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် တန်လိဉ်ခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်လိဉ်ကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ရူးတဗင်စတဲင်
"ရူးတဗင်စတဲင် ထာꩻသားစွူႏသားမီႏအဲင်ႏ ပျုစုလိုမ်ꩻလာꩻနယ်ꩻဖုံႏ"
ရူးစွူႏသားအကို အစွူႏကသန်ဒါႏ၊ ကထွာဒါႏ အသက်အန္တရာယ်ႏနဝ်ꩻ ရူးတကုဲင်ႏ(မြွေပွေး)သွူ။ ကွယ်ႏတွော့ꩻ ခမ်းခွꩻနုဲင်းပအိုဝ်ႏဒေႏသ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုယိုနဝ်ꩻ အတလွိုင်ႏထွꩻတဝ်း ခမ်းလျားနုဲင်းမန်းတွိုင်ႏနယ်ႏ၊ မန္တလေꩻ၊ စစ်ကိုင်း၊ မကွေး၊ ပဂိုꩻ၊ ရန်ႏကုန်ႏတွိုင်ႏကိုဖုံႏသွူ။ လွိုင်ႏတဝ်းရိုꩻလဲ့ ထာꩻလိုပ်ꩻထာꩻမာꩻသား၊ လုဲင်းလိုပ်ꩻခြံမာꩻသားနဝ်ꩻ မော့ꩻတဝ်းခွဲးတဝ်းလဲ့ ရိုꩻဒါႏတဝ်းသွူ။ မီႏမွော့ꩻခွဲးလွဉ် မီႏအဲင်ႏစွော့ꩻဒါႏလိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻတရိုꩻတဝ်း၊ ဖိုးပနားတရိုꩻတဝ်း အဝ်ႏလိုႏသေငါႏ တသီႏနယ်ꩻဖုံႏ၊ ပျုစုလိုမ်ꩻလာꩻနယ်ꩻဖုံႏသွူ။ ရူးကအဲင်ႏလိုꩻယိုနဝ်ꩻ တထီႏအွဉ်တဝ်း၊ လွေꩻယမ်းလွေꩻခွိုင်းဗာႏတွော့ꩻ အဲင်ႏဒျာႏကဲန်းအာအာ၊ အဲင်ႏဒျာႏခင်ႏ ကဲန်းအာအာသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:တသီႏပညာႏ ကဏ္ဍ:ခမ်းသားခြွိုင်ႏသန်ꩻတာႏ
မဉ်ႏဖြားဆုဲင်ꩻချာ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:လွိုင်ႏအာတာႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏတုံးခွ
ဝေင်ꩻနယ်ႏတုံးခွ (သုံးခွမြို့နယ်) (Thongwa Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် တန်လိဉ်ခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻတုံးခွကိုသွူ။ အဝ်ႏပယ်ဒျာႏ မုတ္တမပင်ႏလယ်ႏကွေ့ထျꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဟော်ꩻလိတ်အကျိုꩻ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဥပဒေႏ
အာဋာနာဋိယသုတ္တပါဠိနိဿယ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပရိတ်တန်
ဝေင်ꩻနယ်ႏစျောက်တန်း
ဝေင်ꩻနယ်ႏစျောက်တန်း (ကျောက်တန်းမြို့နယ်) (Kyauktan Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် တန်လိဉ်ခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻစျောက်တန်းကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဟဲ့ꩻရိုꩻပညတ်ပုဂ္ဂိုလ်ႏမျတ်
"ဝဿကာရသုတ် (ဟဲ့ꩻရိုꩻပညတ် ပုဂ္ဂိုလ်ႏမျတ်တရာꩻ ၄-ပါꩻ)" ဝဿကာရပုဏ္ဏာꩻ လောဝ်းနီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို- "ဩဗွေႏ ဘုရာမျတ်ဗွေႏဩ- လိုꩻပေါႏဗွေတွမ်ႏ တရာꩻလစ်ꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ 'ပညာႏသားလိုꩻခိုမျတ်၊ နီသွဉ်းသီးပညတ်' နီသွဉ်းသီးသတ်မတ် နုဲင်းနဝ်ꩻ ဗွေႏဩ၊ လစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ- ၁။ ဗဟုဿုတော ဟောတိ- 'လိုꩻဗဟုသုတအဝ်ႏ'လိုꩻဒါႏပညာႏ၊ လိုꩻအဟွူန်အာ၊ အထီႏအာ။ ၂။ ဘာသိတဿ အတ္ထံ ဇာနာတိ- ကဒေါ့ꩻဒါႏငေါဝ်းအမျိုꩻမျိုꩻ၊ အရိုꩻနုဲင်းယို၊ အရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ သေလို့ငေါဝ်းနဝ်ꩻ အနက်အဓိပ္ပါယ်ႏ။ ၃။ သတိမာ ဟောတိ- လိုꩻသတိꩻဟောဝ်၊ ကမာꩻဖိုထာꩻမာꩻ၊ ကဒေါ့ꩻဖိုငေါဝ်းနဝ်ꩻ မဉ်ညနုဲင်းမုဲင်ꩻည တောင်ꩻလို့ချာဒျာႏ။ ၄။ ဂဟဋ္ဌကာနိ ဒက္ခော ဟောတိ အနလသော- လိုꩻဘဝတောႏလမ်း၊ လွူးနမ်းတွက်တာႏ၊ ဒါႏငါႏယံကျ၊ ကိစ္စမုဲင်ꩻယောဝ်း လွꩻတောဝ်းလာꩻလာꩻ။ နဝ်ꩻလစ်ꩻပါꩻဖုံႏသွူဗွေႏဩ၊ 'မဉ်ႏယံတဲ့အံႏဖြာႏ၊ မဉ်ႏမာႏတဲ့ ပယ်ႏထိုꩻသွော့ ဗွေႏဩ"။ "တကာႏပုဏ္ဏာꩻဟွေး- 'နာꩻငေါဝ်းနဝ်ꩻ အံႏဖြာႏတဲ့ ခွေတအံႏဖြာႏတဝ်း၊ ပယ်ႏတဲ့ ခွေတပယ်ႏထိုꩻတဝ်း'၊ ခွေတဲ့ ပညတ်၊ လိုꩻမျတ်ဟဲ့ꩻရိုꩻ၊ လစ်ꩻမျိုꩻနေနေ၊ လစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ- ၁။ ဗဟုဇနဟိတာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ ဗဟုဇန သုခါယ လိုꩻအမျာꩻတာႏ ယံကစီꩻပွါꩻ၊ ဖေႏနေးကချမ်ꩻသာႏ မာꩻဖေႏဒါႏ။ ၂။ ဗဟုဿ ဇနတာ အရိယေ ဉာယေ ပတိဋ္ဌာပိတာ လိုꩻအမျာꩻ ဖေႏကမာꩻအာအာကုသိုလ်ႏ၊ ဖေႏကတွိုႏလꩻဖိုလ်ႏမဂ်၊ ဝွေꩻဆောင်ႏရွက်မာꩻဖေႏဒါႏ။ ၃။ စတုန္နံ ဈာနာနံ နိကာမ လာဘီ ဟောတိ မီႏမဉ်အုံ ချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏထာꩻ၊ နေးဈာန်ႏလစ်ꩻပါꩻ၊ မာꩻမုဲင်ꩻခါလꩻ၊ လိုႏမုဲင်ꩻခါလꩻ။ ၄။ စေတော ဝိမုတ္တိံ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ လꩻအရဟတ္တဖိုလ်ႏ၊ ထွာရဟန္တာႏပုဂ္ဂိုလ်ႏ။ ပုဏ္ဏာꩻဟွေး- နာꩻငေါဝ်းနဝ်ꩻ 'အံႏဖြာႏတဲ့ ခွေတအံႏဖြာႏတဝ်း၊ ပယ်ႏတဲ့ ခွေတပယ်ႏထိုꩻတဝ်း'၊ ခွေတဲ့ပညတ်၊ လိုꩻမျတ်ဟဲ့ꩻရိုꩻ၊ လစ်ꩻမျိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻနေနေသွူ"။ "ဩဗွေႏ ဘုရာꩻမျတ်ဗွေႏဩ- နီဗွေႏကပညတ်၊ လိုꩻမျတ်ဟဲ့ꩻရိုꩻ၊ လစ်ꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ ယိန်းယံငါႏဗွေႏဩ၊ နီဗွေႏနဝ်ꩻ ဗွေတွမ်ႏတရာꩻနဝ်ꩻလစ်ꩻပါꩻ ခွေသွဉ်းယွုမ်းအံႏခါꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻ ဗွေႏဩ"ဝဿကာရပုဏ္ဏာꩻ လောဝ်းချာဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ ဝဿကာရသုတ်)
ကာတာခမ်းထီ
ကာတာခမ်းထီနဝ်ꩻ ထူႏသုင်ꩻကျင်ꩻသုင်ꩻ ခွိုꩻစဲဉ်ႏဆက် ကခံႏသွုပ်ဗာႏဒါႏ ခွန်ဟော်ခံꩻစနိစ်ဒျာႏတဲင် ခမ်းထီအတန်အကယ်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ရှိတ်စော်ဘွား တာမင် ဘင် ဟာမက်အယ်လ်သာနီ သွူ။ ခမ်းထီ ခွန်ဟော်ခံꩻစနိစ်နဝ်ꩻ ကျင်ꩻသုင်ꩻဒါႏ စည်းမျဉ်းခံ ခွန်ဟော်ခံꩻစနိစ်(စည်းမျဉ်းခံ ဘုရင်စနစ်) ထာꩻယူႏဝါႏဒ တောမ်ႏ သက်ဦးဆံပိုင် ခွန်ဟော်ခံꩻစနိစ်(သက်ဦးဆံပိုင် ဘုရင်စနစ်) ထာꩻယူႏဝါႏဒ   အဝ်ႏထိုꩻနီစားသွူ။ တွိုႏ ၂၀၀၃ ဗာႏနဝ်ꩻ လွောင်ႏဗူႏတဲမ်းထွို့ꩻလွေꩻယင်း ခမ်းထီခင်ႏမွဉ်ဥပဒေႏ (ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ) ကွီထူႏလွေꩻပါ ခမ်းသားလိုꩻအာသဆန္ဒ မာꩻလွေꩻခံႏထူႏပွယ်ꩻဆန္ဒတဲင် လꩻလွေꩻ ခမ်းသားသီးထောက်ခံႏအာႏ ၉၈ % တဲင် အွောန်ႏထွာလွေꩻနွောင်ꩻအတီႏနဝ်ꩻသွူ။
အိုပ်ချုတ်ရေꩻဟံႏနယ်ႏဒေႏသဖုံႏ
တယ်ႏ ၂၀၀၄ ဗာႏ ကာတာခမ်းထီနဝ်ꩻ အဝ်ႏအွောန်ႏထွော့ခါꩻ လွိုင်ႏကွုန်ꩻသာႏယာႏရေꩻ ဟံႏနယ်ႏ ၇ ဖြုံႏသွူ။ နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-
ကာယာနုပဿနာ
"ကာယာနုပဿနာ-ကောဋ္ဌာသကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ-ဒွတ္တိံသာကာရကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ" အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ကေသာ' လောမာ' နခါ' ဒန္တာ' တစော၊ မံသံ' နှာရု' အဋ္ဌိ' အဋ္ဌိမိဉ္စံ' ဝဂ္ဂံ၊ ဟဒယံ' ယကနံ' ကိလောမကံ' ပိဟကံ' ပပ္ဖါသံ၊ အန္တံ' အန္တဂုဏံ' ဥဒရိယံ' ကရီသံ' မတ္ထလုင်္ကံ၊ ပိတ္တံ' သေမှံ' ပုဗ္ဗော' လောဟိတံ' သေဒေါ' မေဒေါ' အဿု' ဝသာ' ခေဠော' သိင်္ဃဏိကာ' လသိကာ' မုတ္တန္တိ။ အနက်= ဣမသ္မိံကာယေ-ခွေနမ်းလောင်းကီ သိုမ်ဆီနီပါꩻ သေင်ကုဲင်ထိုꩻဒါႏ၊ အတ္ထိ-အဝ်ႏနေား၊ ကေသာ-ကလူꩻ၊ လောမာ-အဆွောန်ႏ၊ နခါ-စူမီႏခင်ႏမီႏ၊ ဒန္တာ-တငါ၊ တစော-ပီဖြို့ꩻ(တစပဉ္စကကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ)၊ မံသံ-အယာႏ၊ နှာရု-ကသာႏ၊ အဋ္ဌိ-အဆုတ်ꩻ၊ အဋ္ဌိမိဉ္စံ-အဆုတ်ꩻခီး၊ ဝဂ္ဂံ-အလေး(ဝဂ္ဂပဉ္စကကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ)၊ ယဒယံ-သꩻရာႏ၊ ယကနံ-အသွုန်ႏ၊ ကိလောမကံ-အအို၊ ပိဟကံ-ရွို့ပင်း၊ ပပ္ဖါသံ-သွုန်ႏသိုႏ (ပပ္ဖါသပဉ္စကကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ)၊ အန္တံ-ဖြေ့တန်၊ အန္တဂုဏံ-ဖြေ့ပေႏ၊ ဥဒရိယံ-အဆာႏတသာ၊ ကရီသံ-အဆာႏယ၊ မတ္ထလုင်္ကံ-ကနောက္ခီး(မတ္ထလုင်္ကပဉ္စကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ=ပထဝီနီဆီ)။ ပိတ္တံ-သွုန္ထီ၊ သေမှံ-တရိက်၊ ပုဗ္ဗော-အမိန်၊ လောဟိတံ-အသွီႏ၊ သေဒေါ-ကသိုꩻ၊ မေဒေါ-အဗဲ့ꩻဩက်ꩻ၊ အဿု-မဲ့ထီ၊ ဝသာ-အဗဲ့ꩻထီစွူ၊ ခေဠော-ယုဲင်ꩻထီ၊ သိင်္ဃဏိကာ-နေ့ꩻနိုꩻ၊ လသိကာ-အစီႏ၊ မုတ္တံ-ခွေါန်ႏပေႏ(အာပေါဆီနီပါꩻ)။ ဣမာနိဒွတ္တိံသကမ္မဋ္ဌာနာနိ-ကမ္မဋ္ဌာန်ꩻသိုမ်ဆီနီပါꩻယို၊ ဘဝန္တိ-ထွာလို့ခန်း ရုက်သေင်ရင်ꩻ ယမ်ဆင်ႏချင်ႏဝင်ꩻနေား သူႏတောႏကောင်ꩻသီးဟွေး။ သျင်ႏပေႏမျတ်ကီဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏကြော့ꩻကလူꩻခိင်ႏ ရွောတ်ပါတစပဉ္စကကမ္မဋ္ဌာန္တဲင် ကလူꩻတဲ့လို့ အာသဝေါတရာꩻတဲ့လို့ ထွာငါစွောန်ႏရဟန္တာႏဖုံႏသွူ။
ကာတာခမ်းထီ
အိုပ်ချုတ်ရေꩻဟံႏနယ်ႏဒေႏသဖုံႏ
စာႏရင်ꩻဇယား ကိစ္စဖုံႏအတာႏ ဖြယ်ခါꩻသမ်းယင်း လွိုင်ႏကွုန်ꩻသာႏယာႏရေꩻဟံႏနယ်ႏ ဇုံ ၉၆ ဗာႏတဲင် ဇုံဖုံႏယို ဖြယ်သမ်းယင်း အကွက်အခဝ်ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
ကာယာနုပဿနာ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ကာတာခမ်းထီ
စီꩻပွာꩻရေꩻ
ကာတာနဝ်ꩻ ခလားကထိုမ်ႏမော့ꩻ လမ်းမေန်(ရေနံ)ခိန်ႏကို ခမ်းထီစီꩻပွာꩻရေꩻနဝ်ꩻ အခေႏခံႏ အဝ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻဒျာႏ ဆောမ်ထပေႏထာꩻမာꩻတန်တောမ်ႏ ထိုမ်ႏပလဲꩻ ထာꩻမာꩻဖုံႏသွူ။ တွိုႏ ၁၉၂၀ ဗာႏတောမ်ႏ ၁၉၃၀ ဗာႏနေင်ႏကိုဖုံႏနဝ်ꩻ ပွိုးတောမ်ႏ ဂျပန်သီး လွူးမွေးပလဲꩻထာꩻမာꩻ ထွိုင်ႏဗꩻဖြွောန်လꩻ ကမ္ဘာႏဆေꩻကွက်ꩻကိုနဝ်ꩻ ကာတာ ပလဲꩻထာꩻမာꩻဖုံႏ ကုဲင်ပြင်ꩻထိုꩻစွောန်ႏနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏ ၁၉၄၀ ဗာႏကို ထိုမ်ႏမော့ꩻလွေꩻခန်း လမ်းမေန်(ရေနံ) အွိုးကာတာကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဒူခန်လမ်းမေန်အောင် ကိုနဝ်ꩻသွူ။ ထွိုင်ႏမော့ꩻလွေꩻ လမ်းမေန်အောင်နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ခမ်းထီစီꩻပွာꩻရေꩻလဲ့ ထွာအီစွောန်ႏ အပြောင်ꩻအလုဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။
ပညာႏရေꩻ
ကာတာနဝ်ꩻ ခတ်ꩻငါးသွူ ရန်း(RAND)ကော်ပိုးရေးသိဉ်းတဲင် အွောန်ႏမွောန်းဖျင်လွေꩻဖေႏ ဝွေꩻသီးခမ်း ၁၂ ရန်း ပညာႏရေꩻစနိစ်သွူ။ အဝ်ႏကာတာဖောင်ဒေးသိဉ်း တယ်ႏထောင်ႏလွေꩻသွူ ပညာႏရေꩻဝေင်ꩻတန်တဲင် တက္ကသိုလ်ႏဝဲင်ꩻအကိုနဝ်ꩻ တယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻပါ ဝေးလ်ကော်နဲလ် တသီႏတက္ကသိုလ်ႏ၊ ကာနဲဂျီမီလွန် ကွန်ပျူတာ သိပ္ပံကျောင်ꩻ၊ ဂျော့ရှ်တောင်း တက္ကသိုလ်ႏ ဖောရိန်းဆားဗစ်ကျောင်ꩻ၊ နော့သ်ဝက်စတန် မီဒေးလ် လိတ်လွီးလယ်ႏ(သတင်ꩻစာႏ)ပညာႏကျောင်ꩻ၊ တက္ကဆပ် အေအင်န်အမ် အိဉ်စိဉ်နီယာကျောင်ꩻ တောမ်ႏ အဝ်ႏလက်ခံႏချꩻလွေꩻဖေႏပါ ခမ်းတွို့ꩻတက္ကသိုလ်ႏအလင်သီး ကျောင်ꩻဖြယ်ဖုံႏ ခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻသွူ။
ကာတာခမ်းကို လိုꩻတဒါႏတဝ်းလိတ်သားနဝ်ꩻ ၂၀၁၂ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ အခိုအဝ်ႏ ၃.၁ % တောမ်ႏ အမူႏအဝ်ႏ ၄.၂ % တဲင် ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻသုင်ꩻဒါႏ အာရပ်ငဝ်းငွါ ခမ်းထီဖုံႏအကို ထွာအဆေ့ꩻသွတ်ꩻလဲ့ တကမ္ဘာႏလွုမ်းကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏအရန်း ၈၆ ရပ်သွူ။ ခမ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏထင်ႏတွိုႏလွေꩻဗာႏ အစိုႏရ ကစွဲးကမ်းခါꩻဖေႏဒါႏ ပညာႏရေꩻစနိစ် ကထွာဒါႏ တယ်ႏ အကျိုႏ(မူကြို)ရန်း ဗꩻ အရန်းထို(အထက်တန်း) နဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:အာသျတွိုက်ကို ခမ်းထီဖုံႏ
ဝေင်ꩻဒုဲက်အူး
ဝေင်ꩻဒုဲက်အူး (မန်း: ဒိုက်ဦးမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Daik-U) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ညောင်လေးပိဉ်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဒုဲက်အူးကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၁ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻအဝ်ႏ ၃၇,၆၉၉ ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ငေါဝ်းဗုဲင်သျင်ႏ ထွာသျင်ႏခန်ꩻ
(ပါဠိ) သံဃမဇ္စျေ ပဝေသနံ အာပုစ္ဆာမိ ။ ရွစ်သွံလဲင်ႏ )
ပအိုဝ်ႏနေး၊) သံဃာႏတောႏမျတ် ထာႏဝကို၊ ယံနွိုꩻလꩻယို နီသွဉ်းသီး၊ ပန်ꩻကျာꩻငါ၇ီး လောဝ်းဟွိုန်ဗာႏ၊ ဗွေႏစောဝ်းရဟန်ꩻ သံဃာႏဩ၊။ ငေါဝ်းကပ်ငါ သင်္ကန်ꩻ၊ သကလ ဝဋ ဒုက္ခ နိဿရဏ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကာရ ဏတ္ထာရ ဣမံ ကသာဝံ ကဟေတွာ ပဗ္ဗာဇေထ မံဘန္တေ အနုကမ္ပံ ကပါဒါယ။
ငေါဝ်းကွီချာ သင်္ကန်ꩻ
(ပါဠိ) သကလ ဝဋ ဒုက္ခ နိဿရဏ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကာရ ဏတ္ထာရ ဧတံကသာဝံ ဒတွာ ပဗ္ဗာဇေထ မံဘန္တေ အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ။
(ပါဠိ) ဘန္တ သံသာရ ဝဋ ဒုက္ခတော မောစနတ္တာယ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစာမိ။
ပအိုဝ်ႏနေႏ၊ ဘန္တေဩဗွေႏ စောဝ်ႏဆရာႏ၊ တပဲ့ကလျှာႏ ခွေသွဉ်းယို၊ သံသရာဝွဋ်ကိုဖေꩻဒုက္ခ ယံလွစ်ထန်းလꩻ ကင်ꩻမွေးမန်း ၊ ပဗ္ဗဇ္ဇသျင်ႏယံကထွာ၊ သွဉ်းသီးဝုဲင်ႏငါ ရိုႏသေႏထင်ႏ၊ တပဲ့ꩻ တောင်ꩻပြန်ႏ လေဝ်းဟွိုန်ဩ။
ဒုတိယံမ္ပိ − နီလဲင်းနီခြိုက် ယိုလဲင်ႏခါ −−−−ဩ။
တတိယံမ္ပိ − သွံလဲင်ႏသွံခြိုက် ယိုလဲင်ႏခါ−−−−−−−−−ဩ
(ပါဠိ) ဥပဇ္စျာယော မေ ဘန္တေ ဟောဟိ၊ ရွစ်သွံလဲင်ႏ ၊
အိစ်သာလမ်ဘာႏသာႏ
အိစ်သာလမ် (အဲင်းကလေတ်: Islam) (အာရပ်ငေါဝ်းနေး အယ်လ်-အိစ်သာလမ် الإسلام‎ al-’islām) ယို ထာꩻယုမ်းလွူꩻ ဖရာꩻအောဝ်ႏ တာဆူႏစား၊ ကယုမ်းအမ်ႏသားဖုံႏနောဝ်ꩻ နာႏငေါဝ်းလွောန်ꩻ အလာဟ်ဖရာꩻ ကဟောꩻခါꩻဒါႏ ကုရ်အာန် လိတ်တရာꩻဖွူꩻ တောမ်ႏယင်း အစ်သလမ်ဖရာꩻလိုꩻ အဆုဲင်ꩻလွို အကမဉ်ꩻဒါႏ မိုဟာမဲတ်ဒ် ကသွောန်ဖေႏခါꩻထာꩻဖုံႏ (ဟဒီးသ်) ယင်း ထာꩻအုံအောဝ်ႏ ထာꩻကမ်ကျင်ꩻ (သွန္နသ်) ဖုံႏသွူ။ အစ်သလမ်နောဝ်ꩻ အဓိပ္ပယ်ႏလꩻ "အုံဖွိုႏဖရာꩻထျꩻ"၊ "ထာꩻခွꩻရျူႏ"၊ "ထာꩻခြောင်ꩻခွꩻစွူ" တဲ့။ လိုꩻကနာႏငေါဝ်း အစ်သလမ်ဘာႏသာႏသားနောဝ်ꩻ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻ မူသလေမ်(မူသလိဉ်)၊ ကွဲႏတွော့ꩻ နွို့ပါ အိစ်သာလမ်ဘာႏသာႏသားယို မိဉ်ႏဟဲ့ꩻ မူသလေမ်ဘာႏသာႏနောဝ်ꩻ အစွို့ꩻမဲန်ႏတောဝ်းသွူ။ thumb|frame|right|ဆော်ဒီအာရေးဘီးယားခမ်း၊ မက္ကာဟ်ဝေင်ꩻကိုကအဝ်ႏဒါႏ ကာအ်ဘာယို ထွာ အစ်သလမ်ဘာသာႏ အကဲန်၊ ဟမ်ႏတဗီးလို့ကို ကအဝ်ႏဒါႏ မူသလေမ်ဖုံႏ လွောန်ဝုဲင်ႏထူႏဝင်ꩻ ပေါႏရိုꩻသွူ ဖရာꩻနောဝ်ꩻ အစ်သလမ်ဖုံႏယုမ်းခါꩻ အောဝ်ႏတပါꩻလုမ်ꩻ၊ အွောန်ႏသွဉ် အွောန်ႏထွꩻဒါႏ ဗွိုန်ဖရာꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏတောဝ်း။ ဝွေꩻသီးဘာႏသာႏနောဝ်ꩻ အဗွေမဲန်ႏသွတ်ꩻ၊ အောဝ်ႏခါꩻလဲန်းဟမ်ႏလောင်း ခါးလားဖရာꩻလိုꩻ(မန်း-တမန်တော်) အေဗရာဟဉ်၊ မိုးသဲက်၊ စီးသဲက်သီး ကလွူးခါကိုကာႏ ဝွေꩻသီးဖုံႏ ရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻ။ ဝွေꩻသီးကယုမ်းနောဝ်ꩻ ကုရ်အာန်တရာꩻလိတ် ခါးလားကအောဝ်ႏ ဖရာꩻလင်တရာꩻ သဗူရ် (Zaboor)၊ တိုရာ (Torah)၊ ယင်း သမ္မာ (Bible) လိတ်ဖွူꩻဖုံႏယို အထွိုင်ႏည အကြုဲင်းလုဲင်ႏ ကုဲင်တကွꩻထိုꩻဗာႏဖို။ အောဝ်ကုဲင်ဟောဝ်လꩻဗော့ꩻ ဖရာꩻကဖေႏခါꩻ ကုရ်အာန်လိတ်ဖွူꩻလုမ်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ကနွို့ခါꩻ အစ်သလမ်သားယို မာꩻနုဲင်းလွောန်ꩻဗာႏ မဏ္ဍုဲင်အထျꩻ ငတ်ꩻထျꩻ၊ အုံအောဝ်ႏ ကမ်ကျင်ꩻဗွိုန်ပီဗာႏ အစ်သလမ် တရာꩻဥပဒေႏ (ဆျရီအသ်) သွူ။ အစ်သလမ် တရာꩻဥပဒေႏယို အရဲပ်ခါꩻ သော့ꩻပါလို့နေး ဘဏ်ထာꩻမာꩻ၊ လိုꩻအာဖဝ ပြွူႏဖြိုတာႏ၊ စဲ့ꩻထာꩻမာꩻခရာႏ၊ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏခရာႏ၊ ယင်း လိုꩻအုံအောဝ်ႏထာꩻခရာႏ ကဏ္ဍကားကအောဝ်ႏ။
မူသလေမ်ကဉ်းအာအာယို အောဝ်ႏပါသော့ꩻ သန္နီ (Sunni) ယင်း ဆီးအာ့(Shi'a) ဘာႏသာႏဖ ကိုတဗာႏဗာႏ၊ ထာꩻယိုနောဝ်ꩻ ထွာအဓိက ဘာႏသာႏဗူႏ နီဗူႏ။ မူသလေမ်ဘာႏသာႏသားကို ဆီသွံရျာꩻခေါဝ် (၁၃ %) နောဝ်ꩻ အောဝ်ႏကမ္ဘာႏလောင်း မူသလေမ် အအာသွတ်ꩻခမ်း အဉ်ဒိုနီးဆျားကို၊ ၂၅ ရျာꩻခေါဝ်နောဝ်ꩻ အောဝ်ႏ အေးဆျားအခေါဝ်နောဝ်၊ ၂၀ ရျာꩻခေါဝ်နောဝ်ꩻအောဝ်ႏ ဆကွောန်ႏ ထဝ ဒေႏသ (အရှေ့အလယ်ပိုင်း) ဖဲ့ꩻ၊ ၂ ရျာꩻခေါဝ်နောဝ်ꩻ အောဝ်ႏ အေးဆျာႏထဝကို၊ ၄ % နောဝ်ꩻ အောဝ်ႏ အေးဆျားဆကွောန်ႏနောဝ် (အရှေ့တောင်အာရှ)၊ ၁၅% နောဝ်ꩻ အောဝ်ႏ အာဖရိက သဟာရဒေႏသဖဲ့ꩻကိုသွူ။ လိုꩻဟမ်ႏလောင်း ကားကအောဝ်ႏကို ကလဲန်းလွေꩻဒါႏ ၂၈.၂၆ %၊ အဖြာꩻနေး ၂.၀၄ ဘီလီယံ (မန်း-သန်းနှစ်ထောင်ကျော်) ရပ်ယို အယုမ်းလွူꩻ ဝုဲင်ႏထူႏ ထွေလွောန်ꩻ အစ်သလမ်ဘာႏသာႏ။ ကမ္ဘာႏဟမ်ႏလောင်းကို အိစ်သာလမ်ယို ထွာဒုတိယအတန်သွတ်ꩻဘာႏသာႏ တောမ်ႏ အတန်ဖြိုမွိုင်သွတ်ꩻဒျာႏတဲင် တတွာတောမ်ႏ တကမ္ဘာႏလွုမ်းလိုꩻဖြာꩻခြွဉ်း ၂၅ % သွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:အိစ်သာလမ်ဘာႏသာႏ
၉၆-ရောႏဂါႏ
ကုတ်ꩻဆီသူပါꩻရောႏဂါႏ-ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကောဋ္ဌာသတဲ့ဟဲ့ꩻ၊ ဒွတ္တိံသတဲ့ဟဲ့ꩻ ၃၂-ပါꩻယို အွောန်ႏထွာနုဲင်း ရုက်ဝတ္ထုတဗာႏအနေႏထွူ ရုက်ဝတ္ထုနဝ်ꩻ ထီမီႏလွောန်ꩻ ထီမီႏသေ့ꩻတဲ့ ထွာထီရောႏဂါႏ (ပပ္ဖါသ-ကရိုꩻဒါႏ တရိက်ရောႏဂါႏ အာပေါရောႏဂါႏ) ၃၂-ပါꩻ၊ (ပိတ္တတဲ့ဟဲ့ꩻ၊ သွုန္ထီတဲ့ဟဲ့ꩻ၊ တေဇောတဲ့ဟဲ့ꩻ)နဝ်ꩻ မီႏလွောန်ꩻမီႏယောမ်ꩻတဲ့ ထွာမေႏရောႏဂါႏ ၃၂-ပါꩻ၊ ဝါတတဲ့ဟဲ့ꩻ တလီꩻတဲ့ဟဲ့ꩻ ဝါယောတဲ့ဟဲ့ꩻနဝ်ꩻ မီႏလွောန်ꩻမီႏယောမ်ꩻတဲ့ ထွာတလီꩻရောႏဂါႏ၊ ဥပမာႏ- ထူႏကလူꩻနဝ်ꩻ မီႏလွေꩻအွောန်ႏစဲးထီ အီႏထွာနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ မီႏလွေꩻဗုံမေႏ အီႏထွာနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ မီႏလွေꩻအွောန္တင်းတလီꩻ အီႏထွာနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ ကထွာနဝ်ꩻ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻရောႏဂါႏ၊ အမန်ႏနဝ်ꩻ ရောႏဂါႏတမွေးတဝ်း ဝွေႏဒနာႏဒျာႏ၊ ရောႏဂါႏကရိုꩻနဝ်ꩻ ထီမေႏတလီꩻ ဝါတပိတ္တကဖ အာပေါတေဇောဝါယောနဝ်ꩻဒျာႏ ရောႏဂါႏအစဲတ်၊ ဥပမာႏယိုအတွိုင်ꩻ ထူႏအဆွောန်ႏ ထူႏစူမီႏခင်ႏမီႏ ထူႏတငါ-စတဲင် ကောဋ္ဌာသသိုမ်ဆီနီပါꩻကို ကျွိုက်ရာꩻအပါꩻ၊ မဲန်သေရာꩻအပါꩻ ထူႏထွူ စဲးစမ်ꩻထီ၊ ဗုံစမ်ꩻမေႏ၊ အွောန္တောင်းစမ်ꩻတလီꩻ၊ တနဲꩻမီႏစမ်ꩻရုက်ဝတ္ထုအထန်ႏဖဲ့ꩻ ဥပမာႏ- ထူႏထထီႏမွူးနဝ်ꩻ စဲးစမ်ꩻထီ၊ ဗုံစမ္မေႏ၊ အွောန္တောင်းစမ်ꩻတလီꩻ မဲ့ꩻအပျꩻနယ်လွောန္ဒျာႏ၊ ထီရောႏဂါႏ သိုမ်ဆီနီ၊ မေႏရောႏဂါႏ သိုမ်ဆီနီ၊ တလီꩻရောႏဂါႏသိုမ်ဆီနီ၊ သိုမ္မျိုꩻပေါင်ꩻဝင်ꩻ ထွာဒေသနာနယအလꩻ ရောႏဂါႏတမျိုꩻ(၉၆)ပါꩻနဝ်ꩻသွူ။ တေဇောလိတ်ꩻပါꩻ= ဒါဟတေဇော-မေႏတင်ႏ၊ ဥဏှတေဇော-မေႏအွူ၊ သန္တပ္ပနတေဇော-မေႏဝျိုက်ꩻ၊ ဇိရဏတေဇော-မေႏဖြင်းဖြူ။ ဝါယောသူပါꩻ- ဥဒ္ဓင်္ဂမဝါယော-တလီꩻထင်ႏကီ၊ အဓောဂမဝါယော-တလီꩻလင်ꩻလ၊ ကုစ္ဆိဋ္ဌဝါယော-တလီꩻဟို့ꩻကို၊ ကောဋ္ဌာသဝါယော-တလီꩻဖြေ့ကို၊ အဿာသပဿာသဝါယော-တလီꩻတရေ့ꩻသာ၊ အင်္ဂမင်္ဂါနုသာရီဝါယော-တလီꩻထောင်စွောတ္တွိုႏလို့နမ်းတဗာႏလိုမ်း။
လူသိဉ်ဗတ်ခမ်းထီ
လူသိဉ်ဗတ်ခမ်းထီ (အဲင်းကလေတ်: Luxembourg) (လူသိဉ်ဗတ်: Lëtzebuerg) ဟဲ့ꩻ လတ်သိဉ်ဗတ်ခမ်းထီ နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဥရောပတွိုက်အခဝ်တွို့ꩻ (ကုန်းတွင်းပိတ်)ခမ်းပေႏတခမ်းဒျာႏသွူ။ အကူအဝ်ႏစပ်လွေꩻတောမ်ႏ ဗယ်စီယမ်ခမ်းထီ၊ ပိဉ်တိစ်ခမ်းထီ၊ စျာမနီခမ်းထီ ဖုံႏသွူ။ လူသိဉ်ဗတ်ခမ်း အအဲဉ်ႏအလုဲင်းဧရိယာႏအဝ်ႏ ၂၅၈၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၉၉၉ စတုရန်းမဲင်ႏ)၊ ၂၀၁၁ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏအုံသော့ꩻ ၄၃၉,၅၃၉ ဖြာꩻသွူ။ ဝေင်ꩻတန်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻလူသိဉ်ဗတ် နဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းထီအိုပ်ချုပ်ရေꩻစနိစ်နဝ်ꩻ ထူႏသုင်ꩻဒျာႏ နမ်းခြောင်ꩻ(ကိုယ်စားပြု)ဒီမိုကရေသီစနိစ်တောမ်ႏ (စည်းမျဉ်းခံ)ခွန်ဟော်ခံꩻစနိစ်တဲင် ကေားအိုပ်ချုတ်သားနဝ်ꩻ အရန်းထိုꩻကယ်ꩻထဲင်း နယ်ႏ(နယ်စား)အရန်းတောမ်ႏ အရန်းဖွိုႏကယ်ႏထဲင်း ခွန်ဟော်ꩻခံꩻ ကထွာဒါႏ ဂရင်းန်းဒျု ဒျာႏသွူ။ ထွာဒျာႏ ဂရန်းဒျု ကအိုပ်ချုတ်ဒါႏ ကမ္ဘာႏလောင်း အာႏဏာႏပဲင်ႏ ခမ်းတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခမ်းယိုနဝ်ꩻ စီꩻပွာꩻလွိုင်ႏကွုန်ꩻခြွေခြာႏမွေးငါႏ ခမ်းတခမ်းဒျာႏတဲင် လိုꩻတဖြာꩻစီႏ ပုင်ႏမဲဉ်ႏရွဉ်နွို့လာတာႏ အအာသွတ်ꩻခမ်းအကျောင်ꩻ နုဲင်ငံတကာ ရွဉ်တောင်ꩻအစွိုꩻသီး ဒေါ့ꩻရိုꩻအလꩻ သေထွꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။
တရာꩻဝင်ႏအမိဉ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏ လူသိဉ်ဗတ် မဟာႏစောက်ꩻဖါးခမ်းထီ (Grand Duchy of Luxembourg) တဲင် ဥရောပအကို ထွာအပေႏသွတ်ꩻ ခမ်းထီဒျာႏသွူ။ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻတောမ်ႏ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ဗယ်စီယမ်ခမ်းထီ]၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ [[စျာမနီခမ်းထီ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ပိဉ်တိစ်ခမ်းထီ ခမ်းဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻခါꩻနဝ်ꩻသွူ။ လူသိဉ်ဗတ်ဝေင်ꩻတန်နဝ်ꩻ အဝ်ႏပြဲင်ႏတောႏတောမ်ႏ ဝေင်ꩻဘရပ်ဆဲလ်တောမ်ႏ ဝေင်ꩻစထရပ်စ်ဘာ့ဂ် (Strasbourg)ဖုံႏတဲင် ထွာဒျာႏ ဥရောပသမဂ္ဂ ဝေင်ꩻတန်တဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ EU အရန်းထိုသွတ်ꩻ တရာꩻစီႏရင်ꩻခွင်ꩻ ကအဝ်ႏဒါႏ ဥရောပ တရာꩻရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းထီကို လိုꩻမျိုꩻ၊ ယေန်ႏငဲးရေꩻ၊ ဘာႏသာႏ ငဝ်းငွါဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏစပ်ဆွိုက်တောမ်ႏ ဗွော့ꩻရာꩻ ပိဉ်တိစ်၊ စျာမန် ယေန်ႏငဲးရေꩻဖုံႏတဲင် ခမ်းထီတန်အရန်း ရွုမ်ꩻသုင်ꩻဘာႏသာႏဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏအွောန်ႏထွော့ခါꩻဖေႏ (၃)ဘာႏသာႏနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပိဉ်တိစ်၊ စျာမန် တောမ်ႏ စွိုးခွိုꩻဘာႏသာႏငဝ်းငွါအနေႏနဝ်ꩻ ထွာ လတ်သသိဉ်ဗတ်ဂိစ် (Luxembourgish) ဘာႏသာႏငဝ်းငွါဒျာႏသွူ။လူသိဉ်ဗတ်ခမ်းယို ၂၀၁၆ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၅၇၆,၂၄၉ ဖြာꩻတဲင် ဥရောပတွိုက်ကို ထွာလိုꩻဖြာꩻအဆေ့ꩻသွတ်ꩻ ခမ်းတခမ်းဒျာႏသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ လိုꩻဖြာꩻ တိုꩻပွာꩻနုံꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏအရန်းထိုကိုသွူ။ ခမ်းလင်နုဲင်ႏငံႏချာႏသားနဝ်ꩻ အဝ်ႏတတွာလွေꩻ ခမ်းထီလိုꩻဖြာꩻ တထာႏဝရပ်သွူ။ ခမ်းယိုနဝ်ꩻ လွိုင်ႏကွုန်ꩻထင်ႏထိုထွူလဲဉ်းဒါႏ ခမ်းတခမ်းဒျာႏတဲင် စီꩻပွာꩻရေꩻထင်ႏထိုဒါႏ ကမ္ဘာႏလောင်း တဖြာꩻစီႏ GDP အရန်းထိုသွတ်ꩻ ခမ်းတခမ်းဒျာႏသွူ။
လူသိဉ်ဗတ်ခမ်းထီနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻ တယ်ႏထောင်ႏ ဥရောပသမဂ္ဂ၊ OECD၊ ကုလသမဂ္ဂ၊ NATO တောမ်ႏ ဘယ်နယ်လပ်စ် (Benelux) အစွိုꩻသား ခမ်းထီဖုံႏအကိုနဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းထီဝေင်ꩻတန်တောမ်ႏ အတန်သွတ်ꩻဝေင်ꩻ ကထွာဒါႏ ဝေင်ꩻလူသိဉ်ဗတ်နဝ်ꩻ ဥရောပသမဂ္ဂ ဆꩻလ့ အစွိုꩻအဗူႏဖုံႏတောမ်ႏ နမ်းခြောင်ꩻအစွိုꩻသီး ရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ၂၀၁၃ တောမ်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏကို ထေင်းထမ်ႏဒါႏ ကုလသမဂ္ဂ လိုမ်းဗိဉ်ႏရေꩻ ကောင်သီတာႏဝွန်ႏနဝ်ꩻ လူသိဉ်ဗတ်ခမ်းထီ သမဲင်ꩻကို ထွာအရီးသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏ ၂၀၁၆ ဗာႏ လူသိဉ်ဗတ်ခမ်းသားသီးနဝ်ꩻ လꩻလွေꩻ ခမ်းထီ ၁၇၂ ခမ်း ဗီသာလွစ်တခြင်ခွင်ꩻ(လꩻခြေင်) မွေးတဝ်းလဲ့ ထေထူႏနွောင်ꩻ ဖျော်တွိုႏဗီသာခွင်ꩻဖုံႏ နဝ်ꩻသွူ။ ကောပ်ထွာလွောန် အခေႏနေႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် လူသိဉ်ဗတ် ပတ်သပို့(လက်မတ်ကာႏအီခမ်း)နဝ်ꩻ အဝ်ႏဗွိုန်လွေꩻစွောန်ႏ ကနေဒါတောမ်ႏ သွိသာလန်ခမ်းသီးတဲင် ကမ္ဘာႏလောင်း အဝ်ႏလွေꩻစွောန်ႏ အရန်း ၁၅ ကိုသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏခယန်း
ဝေင်ꩻနယ်ႏခယန်း (ခရမ်းမြို့နယ်) (Kayan Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် တန်လိဉ်ခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻခယန်းကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻပင်ႏလုံ
ဝေင်ꩻပင်ႏလုံ (အဲင်းကလေတ်: Pang Long) (မန်း: ပင်လုံမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ်၊ လွယ်လဲမ်ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏလွယ်လဲမ်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻပင်ႏလုံနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ချုတ်သော့ꩻဗာႏ သမဲင်ꩻဝင်ႏ မန်းခမ်း-ခမ်းကောင်သားဖုံႏ ထွို့ꩻဗူႏရေꩻ ခမ်းခြွဉ်းဗူႏ ပင်ႏလုံလိတ်ချုတ်သွူ။ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻတောမ်ႏ ဖြဝ်ꩻလိုꩻမျိုꩻ အဝ်ႏအုံသော့ꩻအာသွတ်ꩻ၊ တောမ်ႏလိုꩻမျိုꩻလင်ဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏအုံညီꩻ အဝ်ႏရဝ်းလွနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻပင်ႏလုံထျꩻနဝ်ꩻ ပင်ႏလုံတက္ကသိုလ်ႏ၊ ပင်ႏလုံကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်ႏ တောမ်ႏ ခမ်းကူခမ်းနား လိုꩻယွဲးထင်ႏထိုရေꩻ သွဉ်တန်ꩻကျောင်ꩻလဲ့ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏတွန်တေး
ဝေင်ꩻနယ်ႏတွန်တေး (တွံတေးမြို့နယ်) (Twante Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် တွန်တေးခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏဖဲ့ꩻတွို့ꩻ အဝ်ႏခါႏခါꩻတောမ်ႏ လုဲင်ခြောင်သွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻတွန်တေးကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻဒေါဖုံးယန်
ဝေင်ꩻဒေါဖုံးယန် (အဲင်းကလေတ်: Dawthponeyan / Dotphonyan) (မန်း: ဒေါ့ဖုန်းယန်မြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထင်ꩻသွတ်ꩻ၊ ခင်ခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နဝ်၊ ဗန်းမော်ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမိုးမောက်ကို ကပါဒါႏ မျန်မာ-ခယ်ႏခမ်းကူထျꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻဒေါဖုံးယန်ကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၁၁,၃၁၃ ရပ်သွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ခင်ခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဟော်ꩻအီကုသိုလ်ႏဝင်ႏ
၁။ သာႏဓုသာႏဓု ဟဝ်သွူ ဗွေႏသီးဝင်ႏငီꩻဗာႏ၊ သာႏဓုသာႏဓု ဟဝ်ငါႏ ဗွေႏသီးဝင်ႏငီꩻရဝ်း၊ စာႏရင်ꩻပါခဝ်း နိဗ္ဗာန်ႏပွယ်ꩻ၊ ကမ္ပယ်ႏနွို့ပွယ်ꩻ နိဗ္ဗာန်ႏစဲစ်၊ ကွပ်လဲ့သꩻစိတ် နုဲင်းသန္တာႏ၊ ကွပ်လဲ့သဒ္ဓါႏ နုဲင်းမျလေꩻ၊ ကြောင်းကြဲ့တရေꩻ ဗွာစင်စွူ၊ တူႏငီႏအတူ လွစ်ယပ်ꩻသꩻ၊ လꩻငီꩻအထွူ လွစ်ခိုးလျား၊ သံႏသရာႏစိုးနား ယံစိုꩻစံႏ၊ လူꩻလိုꩻရပ်ခွင်ႏ ဗျဟ္မာႏဒုံ၊ ဝေင်ꩻငိမ်ꩻခွꩻစုံ သေစံႏစိုꩻ၊ ခါႏနအီႏထို တွိုႏလွေꩻဖိုလ်ႏ၊ ကုသိုလ်ႏအီႏထို တွိုႏလွေꩻမဂ်၊ အသင်္ခါရဓာတ် ခမ်းနိဗ္ဗာန်ႏ၊ ကုသိုလ်ႏအကျိုꩻ လꩻငီꩻငီꩻလꩻမန်ႏမန်ႏဝင်ꩻနော စင်ꩻဖါစင်ꩻမွိုး သျင်ႏဖါသျင်ႏမွိုးသီးယာဟွေး။
၂။ ဟဝ်သွူသာႏဓု ကမွေးငါႏ၊ ကလွဉ်လူႏဗာႏ မာꩻဒါႏန၊ နဝကမ္မ ကုသိုလ်ႏခန်ꩻ၊ သက်ထိုယောင်ꩻဆင်ꩻ တရေꩻကျ၊ ချမ်ꩻသာႏသုခ ဗလဟဲင်ႏ၊ ပညာႏတွမ်ႏဉာဏ်ႏ ဘုံꩻတံꩻခိုꩻ၊ ဘဝထွာလိုꩻ ယံပြဲ့ꩻစုံႏ၊ ကုသိုလ်ႏအဟုံႏ ဒါႏနဗွန်၊ လိုꩻလူꩻအဒုံ စွုမ်ႏဇာတ်ဇာတ်၊ ထင်ႏထိုတိုꩻတက် ယံလဲဉ်းကီ၊ ဝတိံႏမွိုင်ႏဖီ ယံလဲဉ်းခိုႏ၊ ဘုရာꩻကေႏညိုႏ ကလူႏတန်ꩻ၊ ဒါႏနယိုရင်ꩻ ကရေႏရောႏ၊ နစ်သက်ပူႏဇောႏ ကုသိုလ်ႏကျိုꩻ၊ ချမ်ꩻသာႏလူꩻလိုꩻ ခမ်းနိဗ္ဗာန်ႏ၊ မန်ႏမန်ႏယံဖေႏ ကလꩻဗာႏဝင်ꩻ၊ ကုသိုလ်ႏဝင်ႏခွန်နင်ꩻသီးယာကွိုနဲးဟွေး။
၃။ သာႏဓုကုသိုလ်ႏ အကျိုꩻဟဝ်၊ ကတွိုႏဝင်ꩻလွဉ်ဖျော် ယံချမ်ꩻသာႏ၊ သွဉ်းသီးရပ်ရာႏ ဘုရာꩻဗွာ၊ စွုမ်ႏနေင်ႏအွဉ်ႏထွာ ပွယ်ꩻအစေန်ႏ၊ တနေင်ႏတလဲင်ႏ ဒဲဉ်သီႏမား၊ ပေႏတန်ဖြားဆား နီလိုꩻကောင်၊ ကုသိုလ်ႏလွဉ်ပေါင်ꩻ ဒါႏနမာꩻ၊ လောကစီꩻပွာꩻ မင်္ဂလာႏ၊ ခြွေခြာႏချမ်ꩻသာႏ ယံတိုꩻတက်၊ လွိုင်ႏအာစုတ်လာဘ် တန်မေတ္တာႏ၊ ချွေႏရံႏသဲႏလာႏ သွꩻခွအာ၊ ဥစ္စာႏရွဉ်ထာꩻ လွိုင်ႏပြန်ႏပြော်ꩻ၊ ဘဝကျောႏဇော်ꩻ လိုꩻလူꩻခမ်း၊ အွꩻအံႏမနန်း လွစ်စိုꩻရိင်ႏ၊ ချမ်ꩻသာႏစေꩻစိင်ႏ ခမ်းလောက၊ အကျိုꩻပြဲ့ꩻဝ ပဒေႏသာႏ၊ ယံဗွေလꩻဗာႏ သွူရင်ꩻရင်ꩻ၊ မဂ်ဖိုလ်ႏဝေင်ꩻခံꩻ ခမ်းနိဗ္ဗာန်ႏ၊ မန်ႏမန်ႏယံကလꩻဗာႏကွိုနဲးဟွေး။
၄။ မူႏခိုတကာႏ ဟန်ႏနီꩻယာ၊ အားလုံးလိုꩻအာ ခိုတွမ်ႏမူႏ၊ တစုတဗူႏ ဖြားတွမ်ႏဆား၊ ဟွုန်ဗာႏနာႏဗာႏ မီႏစိုမ်ꩻကျွိုက်၊ ချမ်ꩻသာႏလꩻထွိုက် နုဲင်းတနံ၊ သမ်းဆောက်တယ်ႏကံ စောင်ꩻထင်ႏဗာႏ၊ သိုမ်ပါꩻစေႏတနာႏ တွမ်ႏသီႏလ၊ ငတ်ꩻပါပဉ္စ အဋ္ဌင်္ဂေါ၊ ယိုလဲ့မျတ်ခေါ လꩻတပါꩻ၊ ရဟန်ꩻသံႏဃာႏ ဆရာႏမျတ်၊ အွဉ်ႏသꩻရေꩻမတ် ထင်ႏလူႏတန်ꩻ၊ ဒဲဉ်ဟန်ႏသွမ်ꩻပန်ꩻ ပြူးနေင်းယာ၊ ယိုနဝ်ꩻလဲ့ခါ ကုသိုလ်ႏလꩻ၊ အနိစ္စဒုက္ခ ကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ၊ ကစီꩻကဖျန်ꩻ ကရွစ်ဖတ်၊ ဘာႏဝနာႏငဝ်းမျတ် လဲ့တတော်၊ ထွာနော်အကျိုꩻ ဟဲ့ꩻဟောင်ဗာႏ၊ ကုသလာဓမ္မာ ငစင်စင်၊ ခါးလားလꩻတန်ꩻ နိဗ္ဗာန်ႏခါႏ၊ လိုꩻလူꩻချမ်ꩻသာႏ စံႏစာꩻအုံ၊ လွစ်အပါယ်ႏဒုံ ကပ်သွံပါꩻ၊ ကင်ꩻညာꩻရပ်ပဲစ် ရှောင်လွဲယန်၊ ရန်ႏသူႏငတ်ꩻတန် မယားလꩻ၊ ချမ်ꩻသာႏသုခ စွုမ်ႏဘဝေ၊ စဝ်းမျတ်မေတ္တေ မီႏပွင်ꩻလွဉ်၊ ကုသိုလ်ႏဟဲ့ꩻအွဉ် စွီႏတနꩻ၊ ထူႏကွဉ်ထူႏကꩻ ဝတ်ရုံႏဗုဲင်၊ ရဟန်ꩻလဲ့ꩻကြုဲင် ဈာန်ႏဉာဏ်ႏလꩻ၊ လောဘဒေါသ မောဟကင်ꩻ၊ ကိလေႏသာႏပြင်ꩻ အစွိုးပြာ၊ ဇာတိဇရာ မထူႏထွꩻ၊ ဗျာဓိမရဏ မတွိုႏလွဉ်၊ ဟဝ်စွဉ်ႏပုံႏသေႏ တစိုးသက်၊ နိဗ္ဗာန်ႏခမ်းမျတ် ဝေင်ꩻ(ရွှေႏပြည်ႏ/ပေႏ)ယံဖေႏကလꩻဗာႏခန်းဝင်ꩻကွိုနဲး တင်ꩻလုဲင်သီးယာ လိုꩻအာတဖုံႏ အားလုံးတဉ်ဟွေး။
၅။ ခွုင်းဒါႏနမျိုꩻ ဆေꩻတွမ်ႏအာ၊ ဟန်ႏသွမ်ꩻဒဲဉ်ဗွာ အလူႏစာႏ၊ သွံပါꩻစေႏတနာႏ မီႏသန်ꩻပျန်ꩻ၊ ယိုတတန်ꩻလဲ့ အကျိုꩻမျတ်၊ ဘဝဆက်ဆက် မော့ꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ဘေꩻတွမ်ႏရောႏဂါႏ ကင်ꩻအီနမ်း၊ ဒုက္ခလိုꩻခမ်း လဲဉ်းညာꩻခြူႏ၊ ငတ်ꩻပါꩻရန်ႏသူႏ လဲဉ်းညာꩻယန်၊ စွုမ်ႏလဲင်ႏစွုမ်ႏပန် အမျိုꩻမျတ်၊ တနံအရပ် ဒေႏဝါႏခြောင်ႏ၊ ချမ်ꩻသာႏမော့ꩻစွဉ်ႏ စွုမ်ႏဘဝ၊ အရိမေတ္တေယျ မီႏပွင်ꩻပေါႏ၊ ရုက္ခကံꩻကောႏ မွူးတန်ထျꩻ၊ မီႏဟော်ꩻမဉ်ႏပျꩻ တရာꩻခါ၊ နာႏဗာႏရီးငါ ဟွုန်ဗာႏစူꩻ၊ သံႏဝွေႏဂထူꩻ ယံလꩻဖျဝ်၊ နိဗ္ဗာန်ႏဝေင်ꩻဟဝ် အမတ၊ ယိုꩻယိုꩻသာႏသာႏ ယံကလꩻဗာႏခန်းဝင်ꩻကွိုနဲး---။
၆။ သာႏဓု သာႏဓု သာႏဓု၊ နေးတွမ်ႏသꩻဗွာ ကဖေႏလူႏ၊ နေးတွမ်ႏသꩻဖျူႏ ကလောင်ꩻကပ်၊ စေႏတနာႏသꩻမျတ် ကလူႏတန်ꩻ၊ မနော်ꩻသꩻရင်ꩻ ထွတ်ꩻတဟျာႏ၊ သွံပါꩻစေႏတနာႏ သဒ္ဓါႏဗွေ၊ စူနုံလီးဆီ ကွဉ်းတော့ꩻထင်ႏ၊ သွံပါꩻပဲစ်ကံႏ ယံကင်ꩻညာꩻ၊ ဒုစရဲက်ဆီပါꩻ ယံလွစ်ယန်၊ (သီကလူႏတန်ꩻ ကုသိုလ်ႏကျိုꩻ)၊ တဲႏစဟန်ႏနီꩻ မာꩻတငါ၊ လုပ်ꩻမာꩻယံထွာ ဖြေꩻစာအောင်ႏ၊ မဲ့ငါလေတောင်ႏ ရောင်ႏလေခ၊ ချမ်ꩻသာႏသုခ သꩻရျူႏရောင်း၊ ဘုံꩻဗွန်တသွောင်း ဂုဏ်ႏတောႏထို၊ မေတ္တာႏဗွာလေ တံꩻခိုꩻထင်ႏ၊ စိက္ကူꩻဝွေႏဖန်ႏ သဖော်ꩻဗွောင်၊ ကျူႏဗောႏခံꩻရွဉ် ရတနာႏ၊ ပစ္စေꩻဥစ္စာႏ သဲင်ခံꩻထာ၊ ဗွေကွုန်ꩻလွိုင်ႏအာ လိုႏတွိုင်ꩻလꩻ၊ နမ်းကဝ်ႏလဲ့ခွꩻ သꩻဖြုံႏစုံ၊ ပေႏတန်နင်ꩻခွန် ထီႏတဲင်ပဲင်ꩻ၊ မူႏခိုဖြားဆား ယဲင်ꩻတဲင်ရက်။ တံႏဘေꩻဥပဒ် ဝွေႏဒနာႏ၊ ဆော့ဆာရောႏဂါႏ ကျမ္မာႏစ၊ ရပ်ပဲစ်ဌာႏန ငတ်ꩻရန်ႏသူႏ၊ ယံကင်ꩻညာꩻခြူႏ မော့ꩻဗာႏမွုန်း၊ မဲ့ငါဗန်စွုန်း သွုန်ႏသꩻပျောႏ၊ ဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻပွင်ꩻပေါႏ ရိမေတ္တꩻ၊ စွီႏစူဟဲ့ꩻလွေꩻ ခမ်းနိဗ္ဗာန်ႏ၊ မန်ႏမန်ႏယံကလꩻဗာႏခန်းဝင်ꩻကွိုနဲး။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဝေင်ꩻနတ်တလိဉ်း
ဝေင်ꩻနတ်တလိဉ်း (မန်း: နတ်တလင်းမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Nattalin) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ဒေါမ် ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် နတ်တလိဉ်းခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏနတ်တလိဉ်းကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏနတ်တလိဉ်း အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနတ်တလိဉ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ရန်ႏတကုင်ႏ-ပီ ကာꩻတဖူꩻတန်လောင်း တောမ်ႏရန်ႏတကုင်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏ(၁၃၈)မဲင်ႏရပ်သွူ။ ဝေင်ꩻနတ်တလိဉ်းယို ကရီးခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻဒျာႏ သာႏယာႏဝတီႏခရဲင်ႏကိုလဲ့ ထွိုင်ႏတွိုႏ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ခမ်းထီတန်စီႏမံႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻကောင်သီ စဲ့ꩻအစိုႏရစိုးနဝ်ꩻ ထဲမ်လွိုလွေꩻယင်းခရဲင်ႏဖုံႏတဲင် နတ်တလိဉ်းလဲ့ ထွာလွေꩻ ခရဲင်ႏအရန်း နတ်တလိဉ်းခရဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏကိုကိုးစျုန်း
ဝေင်ꩻနယ်ႏကိုကိုးစျုန်း (ကိုကိုးကျွန်းမြို့နယ်) (Cocokyun Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် တန်လိဉ်ခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏကိုကိုးစျုန်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းပဲင်ႏ ကိုကိုးကြွန်(ကိုကိုးစျုန်း) တောမ်ႏ ပါလီပါလဲ့ကြွန် အလောင်း ပင်ႏလယ်ႏသမုဒ္ဒရာႏကိုသွူ။ အဝ်ႏညာꩻဒျာႏတောမ်ႏ မျန်မာခမ်းထီတန်တဲင် လွိုင်ႏကွုန်ꩻထင်ႏထိုရေꩻလဲ့ ပေါင်းထဲ့ဖွိုႏနေကနဝ်ꩻမꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏကိုနဝ်ꩻ ရပ်ကွက်အဝ်ႏ(၂)ဖြုံႏ၊ ပါလီပါလဲ့ကြွန်လောင်း ကအဝ်ႏဒါႏရပ်ကွက်နဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻအဝ်ႏဒျာႏ(၅၀)ရပ်လုမ်ꩻတဲင် ကိုကိုးကြွန်လောင်း ရပ်ကွက်ကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻအဝ်ႏ(၁၉၀၀)ရပ်လုမ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ကိုကိုးကြွန်ကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
အိဉ်စိဉ်နီယာ
အိဉ်စိဉ်နီယာ (အဲင်းကလေတ်: Engineer)ယို မဉ်ႏချာႏပအိုဝ်ႏနေးနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ စက်ခြုင်းထာꩻမာꩻသား တောဝ်းတဲ့ မာꩻထာꩻခြုင်းသား။ ဝွေꩻသီးယို နေးတုမ်ႏ ဂဏန်ꩻလုဲင်ꩻ၊ ယင်း သိပ္ပထာꩻသေဖုံႏတှော့ꩻ ယားကာႏထာꩻ အယပ်အခုဲင်ႏ၊ မာꩻဖေႏထာꩻဟောဝ် ခရာႏဖုံႏသှူ။ အဲန်စဉ်နီယာသီး ထာꩻမာꩻနောဝ်ꩻ ထိုꩻထွာ အှောန်ႏခွဲးဖေႏ လိုꩻအစှိုꩻအဗူႏ တုမ်ႏယင်း ထေမာꩻ ထာꩻခြိုꩻ ဖြေꩻစာအီဒါႏတာႏ။ ယဟန်ႏသားနောဝ်ꩻရိုꩻ အဲန်စဉ်နီယာသားယို လိုꩻကေားအှောန်ႏဗူႏဖေႏ စူခြောင်ꩻပညာႏ (အနုပညာ) ယင်း ဂဏန်ꩻလုဲင်ꩻပညာႏ တဲ့ဒေါ့ꩻ။ အဲန်စဉ်နီယာသားယို မာꩻဖေႏ ထာꩻခြိုင်းယောင်ꩻထန်ႏ (ဒီဇိုင်း)၊ ကဉ်းထုမ်ႏမာꩻထာꩻ (သုတေသန)၊ ယင်း ထေမာꩻထာꩻခြုင်း လုမ်ꩻကာႏတောဝ်း မာꩻပါနေဒှိုန်း ထေမာꩻထာꩻခြိုꩻ၊ မာꩻခွဲးစူမော့ꩻ (စမ်းသပ်ခြင်း)၊ ယင်း အှောန်ႏခှေါန်ꩻ ဖျင်လှောန်ꩻထာꩻဖုံႏ (ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းခြင်း)။ ထာꩻမာꩻပှိုင်းဝှို့တုမ်ႏ ပှိုးတမုဲင်ꩻ ထာꩻခြိုင်းကုဲင်ထိုꩻ တဲ့နောဝ်ꩻ၊ ကထေမာꩻဒါႏ ထာꩻခြိုꩻယို ယမ်ဖေႏနေး ထာꩻခြိုꩻသွီႏယာႏ ကတရေꩻတှော့ꩻ အဲန်စဉ်နီယာသား အှောန်ခုမ်စမ်ႏငီꩻဖေႏ၊ ပါသော့ꩻဖေႏဗား။ မဉ်ႏမာꩻထာꩻမာꩻ တဗာႏယို အီးလို့ဒါႏတွာမုဲင်ꩻ၊ အီးညခှိုန်းမုဲင်ꩻကရိုꩻယို အဲန်စဉ်နီယာသား ရမ်ꩻထူႏ ရဲန်ꩻခါꩻဖေႏ။ အဲန်စဉ်နီယာ နို့အုံမာꩻ ရဲပ်အှောန်ထာꩻ (အုပ်ချုပ်ရေး)၊ ယင်း ထာꩻစာခင်ႏလမ်းကိုတဲ့အောဝ်ႏ။ အဲန်စဉ်နီယာ မာꩻထာꩻမာꩻ ထာꩻစာခင်ႏလမ်းကိုသားဖုံႏနောဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻနယ် ခြုဲင်းလွေꩻဖေႏဗာႏ ဖြေꩻထူႏထာꩻသား အခရာႏ။ အီးမာꩻဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ (နည်းပညာ)၊ ရမ်ꩻခါꩻရီးဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ အှောန်ႏခြပ်ဗာႏ ဆင်ဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ ခုမ်စမ်ႏ မာꩻအီဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻဖုံးနောဝ်ꩻ အဲန်စဉ်နီယာသား ခြုဲင်းနယ်ဖေႏဗာႏ။ thumb | 300px | မာꩻလွဝင်ꩻ [[တာဘုဲင် ]]
အဲန်စဉ်နီယာ ပညာႏမှူးယို အပင်အောဝ်ႏအာတန်နေနေ။ တျာႏမေႏ အဲန်စဉ်နီယာ၊ ဝေင်ꩻခြောင်ႏအဲန်စဉ်နီယာ၊ စက်ခြှိုင်းခရာႏ အဲန်စဉ်နီယာ၊ အဲန်စဉ်နီယာထာꩻမာꩻ စဲ့ꩻခꩻဝင်ꩻခြာ၊ ဓာတု အဲန်စဉ်နီယာ၊ ထီတန်တနှိုင် ပင်ႏလယ်ႏတဖူꩻဖဲ့ꩻ အဲန်စဉ်နီယာ၊ သတ္တုဗေဒ အဲန်စဉ်နီယာ၊ ယင်း နျူကလီးယား အဉ်စဉ်နီယာဖုံႏယို ပါသော့ꩻဒျာႏ အဲန်စဉ်နီယာ ရပ်ခြောင်ႏကိုသှူ။
ကဏ္ဍ:အနယ်ꩻပညာႏ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:အိဉ်စိဉ်နီယာ
ဝေင်ꩻနယ်ႏကော့မူး
ဝေင်ꩻနယ်ႏကော့မူး (ကော့မှူးမြို့နယ်) (Kawhmu Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်တွို့ꩻနဝ် တွန်တေးခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻကော့မူးကိုသွူ။ အဝ်ႏပယ်တောမ်ႏ အန်ဒမန်ပင်ႏလယ်ႏ(ကပ္ပလီပင်ႏလယ်ႏ)နဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏကွန်းဆျန်ကုံး
ဝေင်ꩻနယ်ႏကွန်းဆျန်ကုံး (ကွမ်းခြံကုန်းမြို့နယ်) (Kungyangon Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် တွန်တေးခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻကွန်းဆျန်ကုံးကိုသွူ။ အဝ်ႏပယ်တောမ်ႏ အန်ဒမန်ပင်ႏလယ်ႏ(ကပ္ပလီပင်ႏလယ်ႏ)နဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏသေက်စီးခနောင်တို
ဝေင်ꩻနယ်ႏသေက်စီးခနောင်တို (ဆိပ်ကြီးခနောင်တိုမြို့နယ်) (Seikkyi Kanaungto Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် တွန်တေးခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ရန်ႏတကုင်ႏခြောင်ဖင်ႏတွို့ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻပတေင်စီး
ဝေင်ꩻပတေင်စီး (မန်း: ပုသိမ်ကြီးမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Patheingyi) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မန်ႏတလေꩻခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏပတေင်စီးကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ နေင်ႏ ၂၀၁၄ မွူးကွို့ꩻနာꩻစရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၁၃,၀၈၂ ဖြာꩻ နဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻပိဉ်းမနား
ဝေင်ꩻပိဉ်းမနား (အဲင်းကလေတ်: Pyinmana) (မန်း: ပျဉ်းမနားမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီအခဝ်ထာႏဝ နေပီဒေါ်ခမ်းခြွဉ်းဗူႏဟံႏနယ်ႏ ပိဉ်းမနားခရဲင်ႏကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏပိဉ်းမနား အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻပိဉ်းမနားနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ငလုဲက်ခြောင်ဖင်ႏနဝ်၊ ပဂိုꩻကောင်ရွေꩻ ဖဲ့ꩻထင်ꩻ ကောင်ရွေꩻထာꩻကောင်ꩻလောင်းနဝ်ꩻသွူ။ ရန်ႏတကုင်ႏ-မန်ႏတလေꩻ ကာꩻတဖူꩻတန်လဲ့ ကာႏလွေꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻပိဉ်းမနားတဲင် ရထာꩻတဖူꩻအနေႏ တောမ်ႏဝေင်ꩻရန်ႏတကုင်ႏနဝ်ꩻ ဗော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၂၂၆)မဲင်ႏ၊ တောမ်ႏဝေင်ꩻမန်ႏတလေꩻနဝ်ꩻ ဗော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၁၆၁)မဲင်ႏ၊ တောမ်ႏဝေင်ꩻယမဲးတဉ်းနဝ်ꩻ ဗော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၄၉)မဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻအဲဉ်းအလုဲင်းဧရိယာႏနဝ်ႏ အဝ်ႏ(၂)မဲင်ႏပတ်လယ်ႏရပ်တဲင် ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၅၃ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ နီသောင်ႏလွိုတဲင် လမ်းငင်းအဝ်ႏ ငတ်ꩻရေင်သွူ။ ဗွေႏဗိုန်ကျောင်ꩻအဝ်ႏ (၆၀)လွိုတဲင် ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ မန်းလိုꩻမျိုꩻ အဝ်ႏအုံသော့ꩻအာသွတ်ꩻတဲင် ဒုတိယတောမ်ႏတတိယနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ခယ်ႏ၊ ကလာꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ ဖောင်ႏလောင်ႏခြောင်၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ ကောင်ရွေꩻဖုံႏတောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်လောင်ꩻ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖုဲင်ခွန်ႏ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏတပ်ကုန်းဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:နေပီဒေါ်ဟံႏနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏဒလ
ဝေင်ꩻနယ်ႏဒလ (ဒလမြို့နယ်) (Dala Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် တွန်တေးခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ တောမ်ႏဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏခါႏဒျာႏတောမ်ႏ ထီခြောင်တလီးလုမ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနတ်မောက်
ဝေင်ꩻနတ်မောက် (မန်း: နတ်မောက်မြို့) (အဲင်းကလေတ်: Natmauk) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မကွေးခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏနတ်မောက်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ တောမ်ႏဝေင်ꩻမကွေးနဝ်ꩻ ဗော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၃၆)မဲင်ႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၁၄,၇၃၇ ဖြာꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနတ်မောက်နဝ်ꩻ မျန်မာခမ်းထီ လွစ်တခြင်ရေꩻ အွဉ်ငါတန်တဖြာꩻ ကထွာဒါႏ ပိုလ်ႏချုတ်အောင်သန်း ဇာႏတိဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
အိန်းကလေတ်ဘာႏသာႏငဝ်းငွါ
thumb|upright|EN ([[ISO 639-1)]]
အိန်းကလေတ်ဘာႏသာႏငဝ်းငွါ (English Language) နဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏလောင်းယိုခါ ထွာလိုꩻဒေါ့ꩻသွုံꩻအအာသွတ်ꩻ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါဒျာႏသွူ။ စိုးဟန်ႏနီꩻ ကမ္ဘာႏလောင်း ကအဝ်ႏဒါႏလိုꩻဖုံႏ ကဲဉ်းအာနဝ်ꩻ ထူႏသုင်ꩻအီတောမ်ႏ အိန်းကလေတ်ဘာႏသာႏငဝ်းငွါတဲင် အဝ်ႏဒေါ့ꩻရီသွုပ်သမ်ႏလွဝင်ꩻသွူ။ အိန်းကလေတ် ဘာႏသာႏငဝ်းငွါနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဂျာမန်နစ်တွို့ꩻ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါသွူ။ ဂျာမန်နစ်တွို့ꩻ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါနဝ်ꩻ နုဲင်းဒျာႏ ဒတ်၊ ဂျာမန်ဘာႏသာႏငဝ်းငွါ ခွိုꩻနွယ်ႏနေနေတဲင် အိဉ်ဒို-ဥရောပ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါခွိုꩻနွယ်ႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ လိတ်အိန်းကလေတ် အတဲမ်းအဖြုဲင်ꩻနဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏလောင်းယို ထွာထူႏသွုံꩻအီဗာႏ ဒုတိယရွုမ်ꩻသွုံꩻဘာႏသာႏငဝ်းငွါ ကဲဉ်းအာသွူ။ လိတ်အတဲမ်းအဖြုဲင်ꩻစနစ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ လဲက်တဉ်ဘာႏသာႏ(လိတ်ရောမ) အတဲမ်းအဖြုဲင်ꩻစနစ်ဒျာႏသွူ။
အိန်းကလေတ်ဘာႏသာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဂျာမနီခမ်းထီခဝ်တွို့ꩻလိုꩻမျိုꩻဖုံႏကို အေဒီ ၄၅၀ ရပ်ခိန်ႏ တွိုႏလွေꩻ ဗိတေင်ခမ်းထီထျꩻ ကထွာဒါႏ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါတဗာႏဒျာႏသွူ။ ဂျာမန်နစ်ဘာႏသာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အန်ဂလို-ဆက်ဆို ကဟဲ့ꩻဒါႏ အဉ်ႏကလေက်ဘာႏသာႏစခါတဗာႏဒျာႏတဲင် ဂျာမနီလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ အဝ်ႏဒေါ့ꩻသုင်ꩻအာဒါႏ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါ တဗာႏဒျာႏသွူ။ ခေတ်တသာ အိန်းကလေတ်ဘာႏသာႏငဝ်းငွါနဝ်ꩻတဲ့ ကမ္ဘာႏလောင်း ခမ်းထီပေါင်ꩻစွုမ်ႏ အဝ်ႏထူႏသုင်ꩻဒေါ့ꩻဖြဝ်ႏလွဒျာႏသွူ။ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်း (၃၇၅)သန်းရပ်နဝ်ꩻ အဝ်ႏထူႏသုင်ꩻဒေါ့ꩻအီထွူ၊ လိုꩻ(၁)သန်းရပ်နဝ်ꩻ အဝ်ႏလွူꩻထွားရောင်သွူတကာႏတဝ်း အိန်းကလေတ်ဘာႏသာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒို့ꩻတခြို့လွဉ်နွောင်ꩻ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါအလင်ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
တဲမ်းသွုံꩻလိတ်ဖြုံႏ ဗိုန်ပီတဝ်းဝင်ꩻ
thumb|ဒေသိယငဝ်းငွါအနေႏ ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻသွုံꩻဒါႏ အိန်းကလေက်ငဝ်းငွါယို အွဉ်ႏနယ်နေး ခမ်းအနေႏ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်း%ပုင်ႏ
လိတ်အိန်းကလေက် အတဲမ်းအဖြုဲင်ꩻပုင်ႏနယ်ꩻယဟန်ႏနဝ်ꩻ ဒေႏသခမ်းအလွောက်ꩻ ဗိုန်ပီတဝ်းဝင်ꩻသွူ။ Uk တောမ်ႏ အမေႏရိကကို လိတ်ဖြုံႏယဟန်ႏနဝ်ꩻ ပေါင်ꩻလိတ်ဖြုံႏဖုံႏ ဗိုန်ပီတဝ်းဝင်ꩻ ကွာႏလို့ဝင်ꩻအဝ်ႏသွူ။ ဥပမာႏ- အင်္ဂလန် ကတဲမ်းဒါႏ "Colour"နဝ်ꩻ အမေႏရိကကို တဲမ်းဒျာႏ "Color"တဲင် တဲမ်းပေါင်ꩻလိတ်ဖြုံႏ ဗိုန်တဝ်းဝင်ꩻသွူ။ (ခမ်းအဖုံႏလင်တဲ့ နုဲင်းနဝ်ꩻနေနေသွူ။)
ဇယားလ့ယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စိုးယိုခါ နီသွောန်းသီး ကအဝ်ႏထူႏသုင်ꩻလွေꩻဒါႏ စိုးယိုခါ အိန်းကလေက်ဘာႏသာႏ အက္ခရာႏအမုဲင်ဖိုင်ႏဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဘာႏသာႏငဝ်းငွါ
ဝေင်ꩻနန်းပန်ႏ
ကရီးခါ အွိုင်ႏနမ်းပန်ႏနဝ်ꩻ လွောင်ႏဗူႏခါꩻတောမ်ႏ ဒုံ(၁၁)ဒုံတဲင် ယိုခါနဝ်ꩻ ဒုံနန်းပန်ႏ၊ ဒုံကုံးကယ်၊ ဒုံဗိုခြာဖုံႏယို လွောင်ႏဗူႏလွေꩻလုဲင်ႏ ရပ်ကွက်အမုဲင်(၁)၊ ဒုံပေါက်ပါး၊ ဒုံယေလယ်နဝ်ꩻ ရပ်ကွက်(၂)၊ ဒုံသေးပါး၊ ဒုံဆေꩻကွုံꩻ၊ ဒုံနောင်ကန် ဖုံႏနဝ်ꩻ ရပ်ကွက်(၃)၊ ဒုံတယဲတ်ပဉ်၊ ဒုံမစီးကုံး၊ ဒုံတွင်းပက်ဖုံႏနဝ်ꩻ ရပ်ကွက်(၄)အနေႏ ဖြွမ်းဗူႏထွူဝင်ꩻတဲင် လွောင်ႏဗူႏဒင်ႏထိုလွေꩻ ဝေင်ꩻအရန်းနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
နန်းပန်မြို့
ဝေင်ꩻပတီꩻကွုံꩻ
ဝေင်ꩻပတီꩻကွုံꩻ (မန်း: ပုတီးကုန်းမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Padigon) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ ပီခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဲကုံး ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻပတီꩻကွုံꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမယန်းကုံး
ဝေင်ꩻနယ်ႏမယန်းကုံး (မရမ်းကုန်းမြို့နယ်) (Mayangon Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မယန်းကုံးခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ အခဝ်ထင်ꩻကို ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ တခူးတခဝ်ဟံႏနယ်ႏဒျာႏသွူ။ ဖဲ့ꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိဉ်းသေင်၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမိင်ဂလာဒုံ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏမျောက်ဥက္ကလာပ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏယန်ကိဉ်း၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ လုဲင်ခြောင်တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏလုဲင်တာယာ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏကမာယွတ်တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏလုဲင်ဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
အိန်ကျောင်းကျောင်ꩻကို
"အိန်ကျောင်းကျောင်ꩻကို လိုႏလိတ်ပအိုဝ်ႏ" လိတ်ပအိုဝ်ႏနောဝ်ꩻ ထွာနီပအိုဝ်ႏတစွိုးခွိုꩻလွုမ်းအတာႏ အရွီးအခိုႏတမျိုꩻသွူ၊ ပအိုဝ်ႏဘဝ ပအိုဝ်ႏအဆင်ႏရန်း၊ ပအိုဝ်ႏဂွုဏ်ႏအင်္ဂါႏ၊ ပအိုဝ်ႏထာꩻမာꩻ၊ ပအိုဝ်ႏဇာတ်ခြောင်ꩻ၊ ပအိုဝ်ႏသမဲင်ꩻ၊ ပအိုဝ်ႏတဉ်ႏခွေါင်အီအတာႏ လိတ်ပအိုဝ်ႏယို ထောက်ကမ်းအီ၊ ပင်ႏတသွောင်းအီ၊ မုဲင်တောင်ꩻအီ ငင်းကမ်းထွာအီနောဝ်ꩻသွူ။ (၁)ပွိုင်းလဲင်ႏနောဝ်ꩻ လိတ်ပအိုဝ်ႏအောဝ်ႏဒျာႏ ထူႏသွုံꩻအာႏကွိုꩻဒျာႏလဲ့ လိတ်ပအိုဝ်ႏ လိုႏအပ်ချက်နောဝ်ꩻ သျင်ꩻတောဝ်း၊ အသွုံꩻလꩻလို့တောဝ်းတဲင် တဲမ်းရွစ်စွို့ꩻလို့တောဝ်းနောဝ်ꩻမꩻ ဖျင်လဲဉ်းမွဉ်းလဲဉ်း ခြပ်စီႏဟောဝ်လဲဉ်းနောဝ်ꩻသွူ၊ ကွဲတဲင် စွစ်ꩻလီတိုးလို့တောဝ်း၊ တသွောင်းငါႏတောဝ်းသွူ။ (၂)ခေတ်ယိုခါနောဝ်ꩻ လိတ်ပအိုဝ်ႏယို ထွားဟောဝ်ရွစ်ဟောဝ်လဲဉ်း၊ စွစ်ꩻလီတိုးညာꩻလဲဉ်း၊ တသွောင်းထိုလွဉ်လဲဉ်းနောဝ်ꩻသွူ၊ လိတ်စောင်ႏ၊ လိတ်လွီးလယ်ႏစတဲင် လိတ်အုပ်ဖုံႏ ထွားခရာႏ ရွစ်ခရာႏ၊ ထူႏပညာႏလꩻအီခရာႏ အောဝ်ႏအာလွဉ်လဲဉ်းသွူနေနေနောဝ်ꩻသွူ၊ ကွဲတဲင် တလုမ်းကုမ်ႏတောဝ်းဒွိုန်းသွူ။ (၃)ယိုငါငါယိုနောဝ်ꩻ လိတ်ပအိုဝ်ႏအတာႏယို ကအောဝ်ႏလိုႏငါႏဒွိုန်းနေနောဝ်ꩻ အတန်ꩻကျောင်ꩻ(အိန်ကျောင်း)သွုံꩻတာႏ အောဝ်ႏလိုႏနေကအာတန်သွူ။ မဉ်ႏနပ်ဗျာႏ မဉ်ႏတွက်ဗာႏလဲ့ စအောဝ်ႏဒျာႏ တယ်ႏခိုႏရန်း(မူကြို)လွုမ်ꩻသွူ၊ အောဝ်ႏလိုႏနေက အခေႏခံႏအရန်း ပထမ ဒုတိယစတဲင် ဗꩻစွဉ်ႏအရန်းတဆီ၊ ဗꩻတက္ကသိုလ်ႏအရန်းသွူ။ အိန်ကျောင်းကိုသွုံꩻတာႏ နုဲင်းကတဲမ်းထန်ႏထွူလဲဉ်းဒါႏ ပအိုဝ်ႏလိတ်မွူးတအုပ် ဖꩻခေါဝ်သွံအုပ်နောဝ်ꩻ မူလ ပထမ ဒုတိယဖုံႏယို တွမ်ႏလိုꩻပေႏအတန်ꩻ ကအွဉ်ႏထွော့ဒါႏနောဝ်ꩻ တငမ်ႏစာꩻတောဝ်း၊ တထွိုက်သင်ꩻတောဝ်း၊ တသေန်ႏလျောႏလို့တောဝ်းဒွိုန်းသွူ။ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲတဲင် လိတ်နောဝ်ꩻအာငါႏ၊ လိတ်အရန်းထိုငါႏတွော့ꩻ လိုꩻပေႏကအီႏသေနာႏ၊ ဒါႏထွꩻလွဉ်ꩻနောဝ်ꩻ တထွာနွောင်ꩻဒွိုန်းသွူ။ ဖေႏနေးကငမ်ႏစာꩻတွမ်ႏ လိုꩻပေႏအတန်ꩻ(အသက်အရွယ်ႏ)နောဝ်ꩻ အောဝ်ႏလိုႏဖျင်ယင်း၊ အောဝ်ႏလိုႏတဲမ်းတသာသာယင်းဒျာႏမꩻ အဆင်ႏအီႏပြေႏသွူ။ နောဝ်ꩻမ ပညာႏဒါႏ လိုꩻသေနာႏသားသီးဖုံႏဩ- ယိုခါနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏလိုႏဝွေႏဖန်ႏစီႏရင်ႏ စဉ်ꩻစာꩻဖေႏလဲဉ်းသွူ၊ လိတ်အိန်ကျောင်းအတာႏ လိတ်အုပ်ခရာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ ဖေႏသေဗာႏ အကျံႏဉာဏ်ႏနုဲင်းယိုသွူ။ မဉ်ႏတဲက်ထွားတွမ်ႏခေတ်၊ တွမ်ႏဝင်ꩻလိုꩻမျိုꩻနောဝ်ꩻ လꩻနောဝ်ꩻလꩻ ထွꩻနောဝ်ꩻထွꩻတဲ့ တဆꩻတောဝ်းရိုꩻဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ၊ ယေန်ႏကေႏတာႏ၊ ဘာႏသာႏတွက်တာႏနောဝ်ꩻ လို့ခိꩻတောဝ်းသွူ၊ အိန်ကျောင်းတာႏနောဝ်ꩻ အုပ်ꩻခရာႏအောဝ်ႏတောဝ်းဒွိုန်းသွူ။ အင်္ဂလိပ်၊ ဂဏန်ꩻ-တွမ်ႏ ကအီႏသွုံꩻသော့ꩻဒါႏ အတန်ꩻကျောင်ꩻ(အိမ်ကျောင်း)ကို လိတ်စောင်ႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏတောဝ်းဒွိုန်းသွူ၊ မဉ်ႏရံꩻဆꩻဗာႏနောဝ်ꩻ ရအောဝ်ႏလဲဉ်းအကျံꩻ ထင်းနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ယိုခါ လောကုတ်အနေႏ လိတ်လꩻပညာႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏလုမ်းလဲဉ်းရိုꩻကီနောဝ်ꩻလဲ့ လောကီꩻအတန်ꩻကျောင်ꩻတာႏနောဝ်ꩻ လိုႏငါႏမရေႏမရာႏသွူ။ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ အနယ်ꩻဆꩻပညာႏ လောကတာႏထာꩻသေ သွုပ်ဆွိုင်ꩻအုံအောဝ်ႏရေꩻ၊ လွူးနမ်းပညာႏရေꩻ ကအောဝ်ႏဒါႏပုဂ္ဂိုလ်ႏသီး အောဝ်ႏလိုႏဖန်ဆင်ꩻစဉ်ꩻစာꩻခန်းဝင်ꩻအကျောင်ꩻ-အွဉ်ႏထွူကနော ထွားလိတ်ဗွေႏခွန်နင်ꩻသီးဖုံႏဩ-
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ
ဝေင်ꩻပန်နန်းဒဉ်
ဝေင်ꩻပန်နန်းဒဉ် (အဲင်းကလေတ်: Pannandin) (မန်း: ပန်နန်းဒင်မြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထင်ꩻသွတ်ꩻ၊ ခင်ခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ထင်ꩻသွတ်ꩻ၊ ပူတာအိုခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏနောင်မွန်းကို ကအဝ်ႏဒါႏ မလိခခြောင်ကတူႏထျꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻပန်နန်းဒဉ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထင်ꩻသွတ်ꩻသွတ်ꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻအရန်းနဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့လွေꩻဒျာႏ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၀၄ ဗာႏကိုသွူ။ ဝေင်ꩻပန်နန်းဒဉ်ကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၁,၇၅၈ ရပ်သွူ။ မျန်မာခမ်းကို ထီဝကောင်ထိုဖုံႏ ကထွာဒါႏ ခါကာဗိုရာသီကောင် တောမ်ႏ ခါကာဗိုရာသီစွိုးခွိုꩻဥယျာဉ်ႏလဲ့ အဝ်ႏဗွော့ꩻပန်နန်းဒဉ်ဖဲ့ꩻထင်ꩻသွူ။
အိုဆျန်းနီးယား
အိုဆျန်းနီးယား (အိဉ်ႏကလေက်: Oceania) ကရိုꩻနဝ်ꩻ ပင်ႏလယ်ႏသမုဒ္ဒရာႏဖုံႏအကို ကအဝ်ႏစွစ်ꩻလီဒါႏ ကွန်ပေႏကွန်တန်ဖုံႏယို ခြွဉ်းဗူႏထွူ ကအဝ်ႏထွာဒါႏ အစုအဗူႏတန်ဒျာႏသွူ။ မိဉ်ႏဒေါ့ꩻစဲင်းထဲင်းဗာႏလဲ့ ပသိဖိတ်သမုဒ္ဒရာႏအကို ကအဝ်ႏသော့ꩻဒါႏ တယ်ႏ အိဉ်ဒိုနီးသျား တောမ်ႏ ဩသတေးလျ ခမ်းထီဖုံႏ ဗꩻလွေꩻ အမေႏရိကတွိုက်နဝ်အခါႏဖုံႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ကွန်ဗူႏလောင်း ခမ်းထီဖုံႏဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:အိုဆျန်းနီးယား