cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ခွန်ပဇ္ဇောတဝတ္ထု
ဥဇ္ဇေႏနီႏခမ်း ခွန်ပဇ္ဇောတနဝ်ꩻ ဆာယွောင်တနွောင်းထာꩻ၊ ဟဲ့ꩻဆရာႏတန် ဒိသာပါမောက္ခဆရာႏဖုံႏလွမ်ꩻလာꩻ ဟောဝ်တဝ်း၊ လို့အာခြေင်ရွဉ်၊ ဆရာႏဖုံႏ လꩻအာသဲင်ꩻရွဉ်ခံꩻဖုံႏလွုမ်ꩻ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ထွဉ်ႏအလိုꩻလွေꩻထေ့ ခွန်ဗိမ္ဗိသာရထျꩻ၊ ထွဉ်ႏခွန်ဗိမ္ဗိသာရ အွဉ်ႏစွꩻလွဉ် ဆရာႏဇီဝကနောဝ်ꩻသွူ။ ဆရာႏဇီဝကရိုꩻ- "ခွေသွဉ်းတသီႏယိုနဝ်ꩻ အီႏဖောႏဗာႏတွမ်ႏ ထောပတ်" "ဖေါႏတွမ်ႏထောပတ်နဝ်ꩻ ခွေကျွိုက်တဝ်း၊ ဖေါႏဒျာႏတွမ်ႏ ထာꩻလင်ဟုဲင်း" ခွန်ပဇ္ဇောတနဝ်ꩻ ဗေႏသို့ꩻမွေးစွဉ်ႏ ထောပတ်တဲင် အဲ့ꩻတင်ႏမဲ့ ဒေါ့ꩻဆွော့ꩻစွဉ်ႏထာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင်- "ခွန်တန်ဗွေႏဩ- ခွေသွဉ်း လွေꩻထိုမ်ႏတသီႏတာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ လွေꩻချာလွေꩻငါတာႏတဲ့နဝ်ꩻ လွေꩻမုဲင်ꩻခါခါ ဖေႏကလꩻမွိုင်မွိုင်နဝ်ꩻ စီႏစဲဉ်ႏမꩻခါꩻဖေႏ ဆင်မွိုင်မွိုင် တဗာႏ လꩻနေဟောင်းဩ" ခွန်ရိုꩻ'လꩻဒျာႏ'တဲင် ထွဉ်ႏအလိုꩻ စီႏစဲဉ်ႏမꩻခါꩻဖေႏဆင် လွေꩻထာꩻမွိုင်၊ ဆင်မွူးဘဒ္ဒဝတိကာနဝ်ꩻသွူ။ ခွန်တန်ရောႏဂါႏနဝ်ꩻ ပေါႏတဖောႏတဝ်ႏတွမ်ႏ ထောပတ်နဝ်ꩻ လꩻတဝ်းတဲင် ထောပတ်လွီး ဖေႏကနွုမ်ꩻမွုန်းတဲင် ဆရာႏဇီဝက မာꩻတချꩻချꩻနေးတော အရသာႏ၊ ထောပတ်ပါကျောင်ꩻ ဖေႏကသေမွုန်းတွော့ꩻ သော့ꩻတသီႏလင် မာꩻထိုꩻမားပါ ထောပတ်အရောင်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဖေါႏတသီးထွူ ဖေႏအွꩻခွန်၊ သဲစ်ဖေႏအွꩻထွူတဲင် ငမ်းခွန်မာꩻသီဝွေꩻတွော့ꩻ ဝွေꩻထိုမ်းဆင်မွူးမွိုင် လွင်းတခွန်ꩻသဲင်ꩻစွဉ်ႏ တလဲင်ႏချင်ꩻ၊ အုံတစိုးတွော့ꩻ ခွန်တန်နောဝ်ꩻ ခြွော့ထာꩻ၊ ထောပတ်လွီးဖုံးစွဉ်ႏဒျာႏ ခွန်ပဇ္ဇောတ သꩻလျားမွေးစွဉ်ႏထာꩻ။ "ယို - ကာက၊ လောႏလွဉ်ꩻမွိုင်မွိုင် ဆရာႏသူꩻ၊ ဟဲ့ꩻသဲင်ꩻချာယို၊ လောႏလွဉ်ꩻယိုခါခါဟုဲင်း" ခွန်သွဉ်းကာကနဝ်ꩻတဲ့ လွေꩻထာꩻမွိုင်မွေးမုဲင်းစွဉ်ႏထာꩻ၊ လွေꩻထွꩻလွဉ်ꩻ ဆရာႏဇီဝက၊ အဝ်ႏအံႏဒဲဉ်ရောဝ်ꩻ ကောသမ္ဗီႏခမ်းကို၊ ခွန်ပဇ္ဇောတရိုꩻ" ဆရာႏ ဖေႏအံႏထမုဲင်ꩻတဲ့ အံႏမွုန်းနေား" ခွန်ဖေႏသတိꩻဝွေꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ဆရာႏဖေႏအံႏ ထမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတဲ့ ဝွေꩻအံႏတဝ်း၊ ဆရာႏဇီဝက ရိတ်ခေႏလꩻတွော့ꩻ စူနုံနဝ်ꩻ- ဗို့ꩻတေ့ꩻတသီႏဟို့ꩻ၊ စံႏသေင်ႏရာႏတဖြုံႏ တသီႏဟို့ꩻထိုꩻဖွန်ႏနဝ်ꩻ ဗွို့ꩻသော့ꩻသေင်ႏရာႏတစိꩻပေႏ၊ ကာကထီႏတဝ်းတဲင် အွဉ်ႏတံꩻငါသေင်ႏရာႏနီဖြုံႏ၊ ဆရာႏထူႏအံႏ(တဖြုံႏခေါ်)၊ အွꩻလွဉ်ꩻထီ၊ ကာကနောဝ်ꩻ သံးဟို့ꩻခိုးဒဲဉ်၊ ဟို့ꩻခိုးထီတဲင် "သေင်ႏရာႏယိုနဝ်ꩻ ဆရာတဲ့အံႏဒျာႏ၊ ထီယိုနဝ်ꩻ ဆရာႏတဲ့ အွꩻဒျာႏဟ အလွိုး ထွာတဝ်းထမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ" ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ ထူႏအံႏသေင်ႏရာႏတဖြုံႏ၊ အွꩻလွဉ်ꩻထီ၊ ဟို့ꩻထိုꩻစွဉ်ႏတလဲင်ႏချင်ꩻ၊ ဆရာႏထွဉ်ႏထိုမ်းဆင်မွူး၊ ထွဉ်ႏသဲင်ꩻချာ၊ ခွန်ပဇ္ဇောတတဲ့ ခြွော့ထာꩻတလဲင်ႏနဝ်ꩻလွုမ်ꩻ၊ အံႏအွီႏဗေင်ႏအွီႏခန်းဒျာႏတဲင် ဟဲ့ꩻလွဉ်ယင်းဆရာႏ အီႏဖေႏဆုꩻတဲ့၊ ဆရာႏဇီဝကရိုꩻ-"ဆုꩻနဝ်ꩻ မဉ်လꩻတဝ်း၊ မဉ်လꩻဒျာႏ ခွန်ကေꩻဇူꩻတင်ႏခွေနဝ်ꩻလွုမ်ꩻ"ဒေါ့ꩻချာခွန်လိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ (ဝိနယ၊ မဟာဝဂ္ဂပါဠိတောႏ၊ စီဝရက္ခန္ဓက)
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
စေင်းဘာႏသာႏ
စေင်းဘာႏသာႏ (အဲန်းကလစ်ဆျ်: Jainism) ယို ထွာအိန္ဒိယဘာႏသာႏတဗာႏ၊ ဟဲ့ꩻလွဝင်ꩻ စေင်းဓမ္မ။ စေင်းဓမ္မယို အရိုꩻ ထွားထောင်ချာဒါႏနွောင်ꩻ ထာꩻခြောင်ꩻ ထာꩻယူႏခွောန်ꩻ နာမ(နာမ်)ဖဲ့ꩻခရာႏ၊ ထာꩻမော့ꩻဖို ဟိရ်သံကာရ(ဖရာꩻ)(တောဝ်းလဲ့) ကော့အွောန် (၂၄)ဆူႏ ကထွာအောဝ်ႏလွောန်ခြောင်ꩻ ပဉ်ဆွိုက်ဆွိုက်။ ပထမအရီးသွတ်ꩻ တိရ်သံကာရနောဝ်ꩻ ရိဆျဘနာထ (ရသဘဒေဝ)(Rishabhatha)(တောဝ်းလဲ့) ထွာ အဒိနဘဂဝါ စိုးယိုဗာႏကို၊ နုဲင်း စိဉ်းယိုꩻယာႏ ထာꩻမာꩻလွောန်ကိုနောဝ်ꩻ ယူႏခွောန်ꩻခါꩻ အအုံအောဝ်ႏဖို လဲန်းခိုႏချာ နေင်းခြွောန်း (၁ ၀၀၀ ၀၀၀) အာကိုခါသွူ။ ထာꩻမော့ꩻလွောန်ခြောင်ꩻ ထွားလွောန်ꩻသား(သမိုင်းဆရာ) ဖုံႏရိုꩻ အဆူႏမုဲင် (၂၃) အမဉ်ꩻ ပါ့ဆျ်ဝနာထ (Parshvanatha) နောဝ်ꩻ အောဝ်ႏဖို ဘီသီ ၇ တောဝ်းလဲ့ ၈ ရျာꩻဗူႏကိုခါ၊ အမုဲင် (၂၄) မဟာဝီရယို အောဝ်ႏ ဘီသီ ငတ်ꩻရျာꩻဗူႏကိုခါ။ ပါခါꩻ စိဉ်းဘာႏသာႏကိုသား ယုမ်းခါꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ စိဉ်းဘာႏသာႏယို ထွာ ထာဝရဓမ္မ၊ သွိုတွမ်ႏ စိဉ်း စကြဝဠာခရာႏကို ကအောဝ်ႏပါဒါႏ တိရ်သံကာရ ဖရာꩻဗွေႏဖုံႏ ကအွောန်ႏနယ်သေꩻခါꩻ သံသရာထာꩻလေပ်နောဝ်ꩻသွူ။
thumb|[[Rishabhanatha|Rishabhdev, ယွုမ်းခါꩻဝင် ဝွေꩻယိုမာꩻခါꩻ စိဉ်းဘာႏသာႏ၊ အအောဝ်ႏဖို အနေင်ႏ တာမီလီယံကိုခါ။believed to have lived over a million years ago, is considered the founder of Jain philosophy for this cosmic age.]] thumb|upright=0.5|စူယောင်ꩻယို မဉ်ဒေါ့ꩻဖေႏ အဟိံသ၊ ဓမ္မစကြာထာဝေတ် (စေင်း) နောဝ်ꩻ မဉ်အွောန်ႏယဉ်ထိုꩻ သံသရာႏ (ဝိဉာဉ် ကြုဲင်းလုဲင်ႏ လေပ်အီ) ထာꩻထွာ။ အဓိက ထာꩻယွုမ်းခါꩻ ဘာႏသာႏခရာႏဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ အဟိံသဝါဒ (ahimsā, မာꩻယူးပက်တောဝ်းဝင်ꩻ)၊ အနေကန္တဝါဒ (anekāntavāda, ထွားယူႏခူခူထာꩻ)၊ အပါရိဂရာဟ (aparigraha, သံႏယောꩻဇဉ်ႏ၊ သꩻဗွို့ꩻ တွိုႏထာꩻအောဝ်ႏတောဝ်း)၊ အုံအောဝ်ႏမောဗာႏ ထာꩻခြိုꩻဆေ့ꩻခြေားခြာ (asceticism, မာꩻတောဝ်း ကာမဂုဏ်ႏထာꩻမာꩻ) ဖုံႏသွူ။ လိုꩻနာႏငေါဝ်း စေင်းဘာႏသာႏဖဲ့ꩻသားဖုံႏနောဝ်ꩻ မာꩻနုဲင်းလွောန်ꩻထာꩻလယို ငတ်ꩻအာႏသွူ။ အဟိံသ၊ ထာꩻမဲန်ႏတရာꩻ(Satya, သစ္စာႏ)၊ အသတေယ(asteya, ထူႏတခွန်ꩻတောဝ်းထာꩻ)၊ ဗြဟ္မစရိယထာꩻကျင်ꩻ (brahmacharya), အပါရိဂရာဟ (အွောန်ႏတောဝ်း ထာꩻခြိုꩻပစ္စေ) ဖုံႏရာ။ ထာꩻကီယိုနောဝ်ꩻ အသွီႏဗဉ်ႏခါꩻလꩻမွေး စေင်းဘာႏသာႏသားဖုံႏ အဖဲ့ꩻဖဲ့ꩻအဒေါဝ်ႏဒေါဝ်ႏတဲင် ထာꩻအုံအောဝ်ႏဖဲ့ꩻလဲ့ အမ်ႏအွꩻထွာလွောန်ဝင်ꩻ ထာꩻသက်သားလွစ်။ ပါရာသပါရိုပါဂရာဟို ဇီဝါနံ (Parasparopagraho Jīvānām) ယို ထွာ စေင်းဘာႏသာႏသား လိတ်ကွို့ꩻခွုမ် (မန်း-ဆောင်ပုဒ်)။ အဓိပ္ပယ်ႏနောဝ်ꩻ နာမ (နာမ် ဝိဉာဉ်) တဗာႏ ယင်း နာမ(ဝိဉာဉ်) အလင်တဗာႏ ယမ်စွဲးကမ်းလူႏလုဲင်ႏဝင်ꩻ တောဝ်းလဲ့ အွောန်ႏမွောန် ပွိုင်ဖေႏလူႏလုဲင်ႏဝင်ꩻ။ နမောကာရမန္တန်နောဝ်ꩻ ထွာ ဖရာꩻလိတ်အထျꩻ။
စေင်းဓမ္မယို ထွာ အစောဝ်းသွတ်ꩻ ဘာႏသာႏတရာꩻအာကို တဗာႏ၊ ဂိုဏ်းအဗူႏဖ အောဝ်ႏနီခေါဝ်။ တဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ ဒိဂမ်ဘာရ၊ တခေါဝ်နောဝ်ꩻ ထွာ သဗိတမ်ဘာရ။ ကဖခေါထိုꩻနောဝ်ꩻ အထျꩻအောဝ်ႏ အွောန်ႏတောဝ်းထာꩻခြိုꩻပစ္စေ၊ လိင်၊ ထာꩻစူꩻလိတ်ဖွူꩻလောင်း။ ဂိုဏ်းခေါ နီဖဲ့ꩻလို့ကို ပုဂ္ဂိုလ်ႏကေားခမ်ႏထူႏ တကာႏတကာႏမူႏသီး ထာꩻလူးစွဲးကမ်းသားအောဝ်ႏ။ အေင်ဒိယကိုနောဝ်ꩻ နွို့ စေင်းဘာသာႏသားအောဝ်ႏ (၅ ၀၀၀ ၀၀၀) ကိုရပ်၊ အိန္ဒိယဖဲ့ꩻထန်ႏ ခမ်းလင် နုဲင်း ကနေဒါ၊ အမေႏရိကန်ႏ၊ ဥရောပခမ်းကိုတဲ့ စေင်းဘာႏသာႏသားအောဝ်ႏ။ ဂျပန်ကိုတဲ့ ရမ်ꩻခါꩻ နွို့ စေင်းဘာႏသာႏသား အောဝ်ႏ ငတ်ရေင်ကိုရပ်။ ပွယ်ꩻမွိုတ်ခွိုက်တွမ်ႏ စေင်းဘာႏသာႏသားလဲ့ အောဝ်ႏအာတန်နေနေသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:စေင်းဘာႏသာႏ
နမ်းပန်ႏတွမ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ
"နမ်းပန်ႏတွမ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ"
၁။ "နမ်းပန်ႏ"နဝ်ꩻ နာꩻတွိုႏဗာႏတဝ်း၊ ထီႏဗာႏတဝ်းတဲင် နာꩻယွုမ်းတဝ်းတဲ့ အရေꩻတတန်တဝ်း၊ ကွပ်ထမုဲင်ꩻနဲတဲင် နာꩻယွုမ်းတဝ်း နမ်းပန်ႏနဝ်ꩻ နာꩻသံႏသရာႏတဖူꩻ တဆွာꩻထဲင်းတောဝ်း။
၂။ "နိဗ္ဗာန်ႏ"နဝ်ꩻ နာꩻတွိုႏဗာႏတဝ်း၊ ထီႏဗာႏတဝ်းတဲင် နာꩻယွုမ်းတဝ်းနဝ်ꩻ အရေꩻတန်၊ ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲတဲင် ပေါႏနာꩻတလꩻတဝ်း နိဗ္ဗာန်ႏနဝ်ꩻ နာꩻသံႏသရာႏတဖူꩻ ဆွာꩻထဲင်းထဲင်းဒါႏ၊ နာꩻရွိုးထာꩻ၊ နာꩻတလွိုးထာꩻ၊ နာꩻငွိုးထာꩻခိꩻတဝ်း။
"အဟဝ်တွမ်ႏအကုဲင်"
၁။ ကထုမ်ႏ ကောဝ်ႏနဝ်ꩻ - ခေါင်ꩻ၊
၃။ ဖီထူꩻတောင်ꩻနဝ်ꩻ ထုမ်ႏထာꩻနွုမ်ꩻသေင် စဲစ်စဲစ်၊
၄။ လိုꩻယွုတ်နဝ်ꩻ ထုမ်ႏဒျာႏ ဝင်ꩻအပဲစ်၊
၅။ နာꩻဟာ နာꩻထုမ်ႏထမုဲင်ꩻ?
ထုမ်ႏဝင်ꩻကေꩻဇူꩻနဝ်ꩻ ထွာနာꩻအမဲစ်၊
ထုမ်ႏဝင်ꩻအပဲစ်နဝ်ꩻ ထွာနာꩻသွုမ်ꩻကွေးနော။
"မဲ့အဝ်ႏသွူတဲ့ မဲ့ထီႏတောဝ်း"
၁။ ဖီး ကလောႏမေႏနဝ်ꩻ ရေႏသဲ့ꩻ ဖီးနုဲင်းမုဲင်ꩻ?
၂။ လုံႏ ကအံႏဆုဲင်းအေႏနဝ်ꩻ ရေႏသွမ်ꩻ လုံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ?
၃။ လိုꩻ ကလွူꩻထာꩻပျောႏနဝ်ꩻအီး ဖီးအီႏသဲ့ꩻချာနုဲင်းမုဲင်ꩻ?
၄။ လိုꩻ ကစွယ်ꩻယာဒေါဝ်ဖုံႏ လုံႏအီႏသွမ်ꩻချာနုဲင်းမုဲင်ꩻ?
စေဒါႏအပုံႏတခွန်ꩻနီဖြာꩻ
၆၃။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်- လိုꩻမွိုက်မုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း နမ်းကမွိုက်ထာꩻယို သေချာဒျာႏ၊ လိုꩻမွိုက်နဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာနွောင်ꩻက ပညာႏသျိတန်သွူ။ တွိုႏလိုꩻမွိုက်မုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏထွာသွူလိုꩻမွိုက်တဲ့ အဗွေႏထင်းဒျာႏအနမ်းပညာႏသျိ၊ လိုꩻမွိုက်နဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဝင်ꩻရိုꩻလိုꩻမွိုက် ဟဲ့ꩻထွိုက်မွေးမွေးစွဉ်ႏသွူ။
၁။ လိုꩻနဝ်ꩻ မွိုက်ထွူတဲ့ ဟောဝ်ချာဒျာႏအကျောင်ꩻ၊
၂။ လိုꩻမွိုက်ကဟောဝ်ချာနဝ်ꩻ လꩻနွောင်ꩻဒျာႏ မဂ်ဖိုလ်ႏအကျောင်ꩻ၊
၃။ အဝ်ႏမွိုက်သွူတဲ့ ထင်းချာအနမ်း ပညာႏသျိနဝ်ꩻ ထွာလိုꩻမွိုက်မွေးမွေးအကျောင်ꩻ၊
၄။ ပေါႏမွိုက်ထဲင်းထဲင်းနဝ်ꩻ တလꩻနွောင်ꩻတဝ်း မဂ်ဖိုလ်ႏအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻလꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
"ဥဒါယီဝတ္ထု" ၆၄။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်- လိုꩻမွိုက်မုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း မဉ်အုံညီခန်း ပညာႏသျိယို တသက်လုမ်းစွဉ်ႏတဲ့ လိုꩻမွိုက်နဝ်ꩻနဝ်ꩻ တသေနွောင်ꩻတောဝ်း သစ္စာႏတရာꩻယိုသွူ။ ဥပမာႏပွုံႏခွိုင်ꩻ တဲက်တွိုင်ꩻဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်- မောင်းဒေါင်နဝ်ꩻ (အဝ်ႏကွယ်သွူဟန်ႏအိုတဲ့) နုဲင်းတသေတဝ်း ဟန်ႏအိုအရသာႏနဝ်ꩻသွူ။
"လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻအီသတိꩻနုဲင်းယို"
ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ ဥဒါယီမထေရ်ႏဝတ္ထုယိုတဲင်-
၁။ ပေါႏထင်းတန်ချာနမ်း၊ ပေါႏအွဉ်ႏဒါႏနမ်းနဝ်ꩻ မဲ့ငါပေႏ တရေႏလင်ꩻ ဝင်ꩻကဲ့ꩻရဲ့ꩻဒါႏအကျောင်ꩻ၊
၂။ လိုꩻမွိုက်နဝ်ꩻ (ဗွန်ပီမောင်းဒေါင်) အုံညီꩻသွူ ပညာႏသျိတဲ့ တသေတဝ်းတရာꩻအကျောင်ꩻ၊
၃။ နာႏဗာႏတရာꩻနောဝ်ꩻ ထွာနွောင်ꩻ ရဟန္တာႏအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻ လꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
ကမ္ဘာႏလောင်း အထိုသွတ်ꩻကောင်ဖုံႏ
thumb|400px|အဝ်ႏမို့ꩻလောင်းထာꩻခြေင် အခဝ်တွို့ꩻဖဲ့ꩻ ထီႏထွားလွေꩻဗာႏ ကမ္ဘာႏလောင်း အထိုသွတ်ꩻ ကောင်အဲဝရဲစ် thumb|300px|Figure demonstrating the concept of [[:en:Topographic prominence|topographic prominence]]
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ကောင်ဖုံႏ
ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻလွစ်ထန်ႏရေꩻရုဲင်းဖက်
ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻလွစ်ထန်ႏရေꩻရုဲင်းဖက်-PNLA (မန်း: ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်) (အဲင်းကလေတ်: Pa-O National Liberation Army) နဝ်ꩻ တယ်ႏထောင်ႏလွေꩻဒျာႏ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၀၉ ဗာႏသွူ။ အစွိုꩻယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻလွစ်ထန်ႏရေꩻအစွိုꩻချုတ်-PNLO စဲ့ꩻဖဲ့ꩻရုဲင်းဖက်စူခွုမ်သားစွိုꩻဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မျန်မာခမ်းထီကို စဲ့ꩻစူခွုမ်စွိုꩻဖုံႏ
Wonder Woman
ဝန်ဒါဝိုးမဲန်း (အဲင်းကလေတ်: Wonder Woman) ယိုနောဝ်ꩻ ထွာ အမေရိကန်ႏ သꩻပညာႏသျင်ႏတွမ်ႏ တဲမ်းလိတ်သား အမဉ်ꩻ မောလတန် မာသတန်(မဉ်ꩻတဲမ်းအီလိတ်နောဝ်ꩻ ဆျားလ်သ်မောလတန်) ကတဲမ်းခါꩻဒါႏ အမေရိကန်ႏလိတ်ဖှူꩻ ကဲတ်ꩻထာꩻယောင်ꩻ ( မန်း-ရုပ်ပြစာအုပ်) ( အဉ်းကလေစ်ဆျ်- comic book) တဗာႏသှူ၊ ကထှို့ꩻကဲတ်ꩻခါꩻဖေႏ ထာꩻယောင်ꩻသားနောဝ်ꩻ မဉ်ꩻ ဟဉ်နရီ စီ ပီတာ။ ပှိုင်းဝှို့တွမ်ႏ မာသ်တန် မာမူႏ အဲလီသဘဲတ်ဆျ် တွမ်ႏယင်း ဝွေꩻသီးဖဝရုဲင်းဖက် အိုလုဲက်ဗှ် ဘာနီတဲင် အတဲမ်းထွာလꩻ လိတ်ဖှူꩻနောဝ်ꩻဗာႏ။ Jenkins နဝ်ꩻလဲ့ ထွာလွောန် ယဲတ်ခိဉ်ႏတွယ်ႏ လိုꩻစွန်ꩻယံ ရုက်မွန်ဇာတ်ကာꩻသား ထွာအရီးသွတ်ꩻ ဒါရိုက်တာမူႏနဝ်ꩻသွူ။ ကထွတ်ထေ အရီးသွတ်ꩻလဲင်းနောဝ်ꩻ ထန်ႏလှောန် ခရစ်နေင်ႏ ၁၉၄၁ ဗာႏ၊ လာအောက်တိုဘာ ၂၁ နီꩻကို။
thumb Wonder Woman. DC Comics. အှောန်ႏလောင်းလှိုးသားမဉ်ꩻ လဉ်ဒါကာတာ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရုက်မွန်
ထာꩻယေန်ႏငဲး
ထာꩻယေန်ႏငဲး (Culture) (မန်း: ယဉ်ကျေးမှု) ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာ အောဝ်ႏထာꩻဖဝ အထျꩻအသောင်ကို လိုꩻသီးနမ်းချာဒျာႏ ကမာꩻထူႏဒါႏ ထာꩻကွို့ꩻထာꩻခေါဝ် တဗာႏဒျာႏသွူ။ ထာꩻယေန်ႏငဲးကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာ လိုꩻတခွိုꩻ တယ်ႏ မာꩻ လူႏတန်ꩻထာꩻဖုံႏဒျာႏ။ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏကို လိုꩻသီးကအုံအောဝ်ႏ ဒေါ့ꩻရီဒေါ့ꩻဖြာဝ်ႏ အမ်ႏအွꩻ ရုဲင်ꩻနမ်းမဲ့ထီႏဖုံႏယို ထွာ လိုꩻသီးယေန်ႏငဲးထာꩻနယ်ꩻသွူ။
ယေန်ႏငဲးထာꩻ အဓိက အောဝ်ႏ (၃) စား-
ရိုꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတယောဝ်း ထာꩻယေန်ႏငဲးယို ထွာ လိုꩻတဖြာꩻအတာႏ ဖꩻဝတဖူꩻတာကွို့ꩻဒျာႏသွူ။ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏအာဖုံႏယို တဗူႏတောမ်ႏတဗူႏ ဗွိုန်ပီတောဝ်းဝင်ꩻတဲင် ထာꩻယေန်ႏငဲးလဲ့ ပီတောဝ်းနေနေသွူ။
ထာꩻယေန်ႏငဲးဖုံႏရာ
ဖုံႏနောဝ်ꩻသှူ။
ထူႏတောမ်
ကဏ္ဍ:ယေန်ႏငဲးတာႏ
ထာꩻမာꩻထွာအီဝွဋ်ဒုက္ခ
'"ပဌမနိဒါနသုတ် (ထာꩻမာꩻကထွာအီ ဝွဋ်ဒုက္ခအထျꩻအထောင်ꩻ သွံမျိုꩻ)"
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ထာꩻမာꩻကထွာအီ ဝွဋ်ဒုက္ခအထျꩻအထောင်ꩻ အကျောင်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသွံမျိုꩻ၊ သွံမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ- ၁။ လောဘော နိဒါနံ (ဝဋ္ဋဂါမိ) ကမ္မာနံ သမုဒယာယ လောႏဘꩻအွဉ်ငါ၊ ထာꩻမာꩻကထွာအီ ဝွဋ်ဒုက္ခ-နဝ်ꩻ အဝ်ႏတမျိုꩻ၊ ၂။ ဒေါသော နိဒါနံ (ဝဋ္ဋဂါမိ) ကမ္မာနံ သမုဒယာယ ဒေါႏသꩻအွဉ်ငါ၊ ထာꩻမာꩻကထွာအီ ဝွဋ်ဒုက္ခ-နဝ်ꩻ အဝ်ႏတမျိုꩻ၊ ၃။ မောဟော နိဒါနံ (ဝဋ္ဋဂါမိ) ကမ္မာနံ သမုဒယာယ မောႏဟꩻအွဉ်ငါ၊ ထာꩻမာꩻကထွာအီ ဝွဋ်ဒုက္ခ-နဝ်ꩻ အဝ်ႏတမျိုꩻ၊ ထာꩻမာꩻကထွာအီ ဝွဋ်ဒုက္ခနဝ်ꩻ အဝ်ႏသိုမ်မျိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- လောႏဘꩻထွာအထျꩻ၊ လောႏဘꩻအွဉ်ငါ ကထွာလွဉ်ထာꩻမာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ'အကုသိုလ်ႏ'ထာꩻမာꩻ၊ ဟဲ့ꩻ'အကုသိုလ်ႏကံႏ'၊ အကုသိုလ်ႏထာꩻမာꩻ၊ အကုသိုလ်ႏကံႏနဝ်ꩻ 'အပဲစ်အဝ်ႏ'၊ ကံႏအပဲစ်အဝ်ႏ အရာႏအကောဝ်ႏ အကျိုꩻတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထာꩻဒုက္ခအစားစား၊ ထာꩻခိုးလျားအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ဒေါႏသꩻထွာအထျꩻ၊ ဒေါႏသꩻအွဉ်ငါ ကထွာလွဉ်ထာꩻမာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ'အကုသိုလ်ႏ'ထာꩻမာꩻ၊ ဟဲ့ꩻ'အကုသိုလ်ႏကံႏ'၊ အကုသိုလ်ႏထာꩻမာꩻ၊ အကုသိုလ်ႏကံႏနဝ်ꩻ 'အပဲစ်အဝ်ႏ'၊ ကံႏအပဲစ်အဝ်ႏ အရာႏအကောဝ်ႏ အကျိုꩻတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထာꩻဒုက္ခအစားစား၊ ထာꩻခိုးလျားအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- မောႏဟꩻထွာအထျꩻ၊ မောႏဟꩻအွဉ်ငါ ကထွာလွဉ်ထာꩻမာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ'အကုသိုလ်ႏ'ထာꩻမာꩻ၊ ဟဲ့ꩻ'အကုသိုလ်ႏကံႏ'၊ အကုသိုလ်ႏထာꩻမာꩻ၊ အကုသိုလ်ႏကံႏနဝ်ꩻ 'အပဲစ်အဝ်ႏ'၊ ကံႏအပဲစ်အဝ်ႏ အရာႏအကောဝ်ႏ အကျိုꩻတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထာꩻဒုက္ခအစားစား၊ ထာꩻခိုးလျားအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- အလောႏဘꩻ (လောႏဘꩻမွေးတဝ်း) ထွာအထျꩻ၊ အလောႏဘꩻအွဉ်ငါ၊ အဒေါႏသꩻ(ဒေါႏသꩻမွေးတောဝ်း) ထွာအထျꩻ၊ အဒေါႏသꩻအွဉ်ငါ၊ အမောႏဟꩻ(မောႏဟꩻမွေးတဝ်း) ထွာအထျꩻ၊ အမောႏဟꩻအွဉ်ငါ ကထွာလွဉ်ထာꩻမာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ'ကုသိုလ်ႏ'ထာꩻမာꩻ၊ ဟဲ့ꩻ'ကုသိုလ်ႏကံႏ'၊ ကုသိုလ်ႏထာꩻမာꩻ၊ ကုသိုလ်ႏကံႏနောဝ်ꩻ 'အပဲစ်အဲဉ်ထဝ်း'၊ ကံႏအပဲစ်အဲဉ်ထဝ်း အရာႏအကောဝ်ႏ အကျိုꩻတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထာꩻချမ်ꩻသာႏအစားစား၊ ထာꩻတဲဝါးအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- 'အကုသိုလ်ႏကံႏနဝ်ꩻ-အဗာႏခံႏ'တဲင် အထွူအသွတ်ꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ 'ကုသိုလ်ႏကံႏနဝ်ꩻ-အဗာႏအံႏ'တဲင် အထွူအသွတ်ꩻအဝ်ႏ၊ လꩻလိုꩻချမ်ꩻသာႏ၊ လꩻလူꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ပေါႏလꩻနိဗ္ဗာန်ႏချမ်ꩻသာႏနဝ်ꩻ ခန္ဓာႏဖေ့ငီမ်ꩻ၊ ရုပ်နာမ်ႏသီမ်ꩻတွော့ꩻ ထွူလဲဉ်၊ ကွုတ်ဒွုမ်၊ ခန္ဓာႏအဲဉ်ထဝ်းဒွုမ်၊ ဖြားဗာႏဒွုမ်၊ ဆာဗာႏဒွုမ်၊ သီဗာႏဒွုမ်၊ အဝ်ႏကုဲင်အရောင်းအခွꩻ လꩻသေႏသေႏထာꩻငီမ်ꩻ ထာꩻချမ်ꩻသာႏ "သန္တိသုခ"နဝ်ꩻလွုမ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ တိကနိပါတ်၊ ပဌမနိဒါနသုတ်)
နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ
နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ၊ နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻတွိုင်ꩻ ယို မျန်မာခမ်းထီ(မန်းခမ်း)ကို ဟံႏနယ်ႏဒေႏသ မိဉ်ꩻဖုံႏဒျာႏသွူ ။ မန်းခမ်း ကိုယို နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ အဝ်ႏ ၅ ဒေႏသ တွမ်ႏ နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻတွိုင်ꩻ အဝ်ႏ (၁)တွိုင်ꩻ သွူ ။
နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻတွိုင်ꩻတွမ်ႏဒေႏသ
thumb|နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ
နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ အွဉ်ငါအစွိုꩻ
နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသအကို အိုပ်ချုတ်ရေꩻတာႏ တွမ်ႏ မာဥပဒေႏ အစွိုꩻသွူ ။ အွဉ်ငါအစွိုꩻယို တာႏဝန်ႏခံႏလွေꩻဖေႏတဲင်ꩻ လွောင်ႏဗူႏလွေꩻအဝ်ႏဒါႏ ဒေႏသထာမာꩻအမုဆောင်ႏကောႏမတီႏ ဖုံႏ နဝ်ꩻသွူ ။
ကလိုရိုဖောင်း
ကလိုရိုဖောင်း (Chloroform)နဝ်ꩻ အရောင်ႏအဲဉ်ထဝ်းအထီတမျိုꩻဒျာႏတဲင် ဝင်ꩻမာꩻအီ တသီႏတဖေင်ꩻသွူ။ တသီႏယိုနဝ်ꩻ လစ်ဗာပူးလိုခွိုꩻ ဒေးဗစ်ဝေါလ်ဒိုင်နဝ်ꩻ သေရီးရီးဝင်ꩻတဲင် ဝွေꩻတိန်ႏဒေါ့ꩻနယ်စေင်းသဉ်ပသဉ်တွော့ꩻ စေင်းသဉ်ပသဉ်နဝ်ꩻ ဖြဲ့ꩻလွမ်ꩻလာꩻအီလိုꩻဆာတာႏ သွုံꩻအီခန်းတသီႏယိုနဝ်ꩻသွူ။ ဝိတိုရိယ ခွန်မူႏကလွူးဖွာꩻအပို အဖြာꩻအဋ္ဌမ တွမ်ႏ အဖြာꩻနဝမတွင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ အဆာဖေႏနေးကသက်သာႏတဲင်တွော့ꩻ အတရေ့ꩻဗာႏ ကရိုဖောင်းလွီး အရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ မိဉ်ႏမာꩻ လိတ်ကံꩻပယ်ꩻ(သိုင်းဗုတ်)ဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻထာꩻမာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ပလဲတ်သတစ်ဗီႏ(Acrylic)ယို တဗီႏတွမ်ႏတဗီႏဖေႏနေးကအဝ်ႏဆွိုင်ꩻတဝင်ꩻတဲင် ဝင်ꩻသွုံꩻအီဗာႏနေး ကရိုဖောင်းကောႏထီသွူ။ ကရိုဖောင်းနုဲင်းနုဲင်းကီလဲ့ ဝင်ꩻကမာꩻနေးကောႏထီနဝ်ꩻ အစွန်ꩻပေါꩻသန်ထွꩻတဝ်း နုဲင်းတသီႏတဖေင်ꩻသွူ။
ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏလိတ်မွူး
ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏလိတ်မွူးတဲင် ဝင်ꩻမဲန်ထွားလဲ့နဝ်ꩻ၊ မဲန်ထွားတဝ်းလဲ့နဝ်ꩻ အဝ်ႏမဲန်တဲမ်း၊ အဝ်ႏမဲန်ဒေါ့ꩻနေဒွိုန်းတွော့ꩻ တဲမ်းနယ်လွေꩻဗာႏယင်း နုဲင်းငါယိုဖုံႏအတွိုင်ꩻသွူ။ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏလိတ်မွူးပအိုဝ်ႏနဝ်ꩻ ထာꩻယူႏ၊ ထာꩻထီႏ အဝ်ႏအမျိုꩻမျိုꩻ၊ အဝ်ႏအစားစားသွူ။ "လိတ်ပအိုဝ်ႏယိုခါ(ထီသိမ်ႏမူ)နဝ်ꩻ ဗွေႏဗွန်ဖြားကျောင်ꩻတန်၊ ဗွေႏဗွန်ဖြားကန်ဦးသီး တဲက်တွန်ꩻမေတ္တာႏရပ်ခံႏချက်အလꩻ ဗွေႏဗွန်သုနန္ဒ၊ ကျောင်ꩻထီသိမ်ႏ တဲမ်းထွင်ႏဖေႏဒျာႏတဲင် လိတ်ပအိုဝ်ႏ ထီသိမ်ႏမူယိုနဝ်ꩻ လိုႏဖျင်တဝ်း၊ လိုႏထဲမ်တဝ်း၊ လိုႏအွဉ်ႏဗော့ꩻစွူစွူတွိုင်ꩻတွိုင်ꩻ"ကရိုꩻကယူႏနုဲင်းယိုသားလဲ့ အဝ်ႏသွူ။
"လိတ်-ကရိုꩻယိုနဝ်ꩻ လိုꩻတဖြာꩻပဲင်ႏ တခြိုꩻမွေးတဝ်း၊ လိုꩻအမျာꩻပဲင်ႏတခြိုꩻဒျာႏတဲင် လိုꩻတဖြာꩻအနေႏ ထဲမ်ကြွို့ꩻကြꩻ၊ ဖျင်ကြွို့ꩻကြꩻ တလꩻတဝ်း"လိုꩻကရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသားလဲ့ အဝ်ႏသွူ။ "လိတ်-ကရိုꩻယိုနဝ်ꩻ လိတ်ပအိုဝ်ႏတွမ်ႏရိုꩻပုဲင်ႏ၊ လိတ်မန်းခန်းတဲ့ တွိုႏယိုခါ တစွုမ်ႏတဝ်းဒွိုန်းဒျာႏနေနေ၊ လိတ်မန်းတွမ်ႏရိုꩻပုဲင်ႏ လိတ်အင်္ဂလေက်၊ လိတ်ခယ်ႏခန်းလဲ့ တွိုႏယိုခါ တစွုမ်ႏတဝ်းဒွိုန်းဒျာႏနေနေ၊ နဝ်ꩻတွော့ꩻ နီလိတ်ပအိုဝ်ႏလဲ့ အဝ်ႏတခွုင်းယိုနဝ်ꩻ လို့ခိꩻတဝ်း၊ တလိုႏထဲမ်၊ လိုႏဖျင်ထဲင်းတဝ်းဒွုမ်"ကရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသားလဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနေနေသွူ။ "လိတ်ယိုနဝ်ꩻ အွဉ်ႏသꩻထဲမ်၊ အွဉ်ႏသꩻဖျင်မွိုင် အမျိုꩻထွူဒါႏဒွုမ်ထာꩻနဲ့၊ အွဉ်ႏထွူနေးနဝ်ꩻမꩻ သေအထွူသနဲ့"ကရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသားလဲ့ အဝ်ႏသွူ။
"နီဗွေႏသီး ဆင်ႏဆင်ႏဖျင်လိတ်၊ ဆင်ႏဆင်ႏထဲမ်လိတ်နဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီး သွဉ်လွဉ်ꩻတခိꩻတဝ်းကွေး၊ ပေါႏနီဗွေႏသီး အဝ်ႏဖျင်တိတ်ꩻတိတ်ꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီး တသွဉ်တယ်ꩻတဝ်းဒွုမ်"ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ ထဲမ်ဖျင်လိတ်ခရာႏ ဗွေႏဗွန်တပါꩻ ဒေါ့ꩻသော့ꩻအစီꩻအဝွေꩻကိုနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ခွေသွဉ်းခွန်ကုဝေ ဟွုန်တွမ်ႏနားသွူ။ "လိတ်-ကရိုꩻယိုနဝ်ꩻ ပရမတ်တရာꩻတမွေးတဝ်း၊ ပညတ်တရာꩻဒျာႏ၊ အငဝ်းထန်ႏနုဲင်းယိုမꩻမဲဉ်ႏ၊ အငဝ်းထန်ႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻမာႏ၊ လိုꩻကရိုꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ တမွေးတဝ်း၊ လိတ်ကရိုꩻယိုနဝ်ꩻ ပရမတ်တမွေးတဝ်း ပညတ်ဒျာႏတဲင် လိတ်တဖြုံႏဖြုံႏယို မဲဉ်အွဉ်ႏထန်ႏအငဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻလဲ့ အဝ်ႏလꩻဒျာႏသွူ"လိုꩻကရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏသွူ။ "လိတ်ပအိုဝ်ႏယိုခါနဝ်ꩻ ဖြွောင်ႏ-သျင်ꩻငါႏတဝ်းတဲင် သွဉ်ယပ်ꩻငါႏ၊ ကွပ်ယပ်ꩻငါႏနဝ်ꩻမꩻတဲင် ပေါႏတွိုႏသွူ လိတ်ပအိုဝ်ႏသွဉ်ခိန်ႏနဝ်ꩻ သꩻသျုတ်သꩻတရေင်ဗာႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻ"လိတ်ပအိုဝ်ႏဆရာႏ ဗွေႏစင်ꩻတပါꩻ သောင်ခြင်ꩻနုဲင်းယိုလဲ့ အဝ်ႏဟွုန်ဗာႏသွူ။ "လိတ်ပအိုဝ်ႏယိုခါနဝ်ꩻ 'လိတ်တဖြုံႏ-ငဝ်းတငွါ'၊ 'ငဝ်းတငွါ-လိတ်တဖြုံႏ'ခြီခြဝ်ရိုꩻစွဉ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ 'လိတ်တဖြုံႏ-ငဝ်းနီငွါ'၊ 'ငဝ်းတငွါ-လိတ်နီဖြုံႏ'လဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနေနေတဲင် တွမ်ႏကခြီခြဝ်ဒါႏငဝ်းနဝ်ꩻ တမဲဉ်ႏတဝ်းသွူ။
ခွန်ပိုသူဖြာꩻဗုဲင်ရဟန်ꩻ
"ခွန်ပိုသူဖြာꩻ နွို့သော့ꩻသာႏသနာႏ ဗုဲင်ရဟန်ꩻအကျောင်ꩻ"
ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏလိတ်မွူး
"လိုႏထဲမ်"ကရိုꩻနဝ်ꩻ "ကွောတ် ကွောတ်ꩻ ကွောတ်း ကွောတ်ႏ ကွောန် ကွောန်ꩻ ကွောန်း ကွောန်ႏ"၊ "ကိုပ် ကိုပ်ꩻ ကိုပ်း ကိုပ်ႏ ကိုမ် ကိုမ်ꩻ ကိုမ်း ကိုမ်ႏ"စတဲင် လိတ်ရဲန်ႏဖုံႏ။ "လိုႏဖျင်"ကရိုꩻနဝ်ꩻ- "-ꩻ"ယိုနဝ်ꩻ မုဲင်ငါတမွေးတဝ်း၊ ပက်ငါဒျာႏတဲင် မီႏဟဲ့ꩻ"ပက်ငါ"မꩻမဲဉ်ႏ၊ ယိုခါခါ ကအဝ်ႏဟဲ့ꩻဒါႏ "မုဲင်ငါ"နဝ်ꩻ အမာႏဒျာႏတွော့ꩻ အဝ်ႏလိုႏဖျင် ဟဲ့ꩻဒျာႏ"ပက်ငါ"နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ "လိုႏပယ်ႏ"ကရိုꩻနဝ်ꩻ-"ပအိုဝ်ႏ"အမဉ်ꩻကိုယို ကအဝ်ႏပါဒါႏ "ဝ်"သွတ်ꩻနဝ်ꩻ အပိုႏတဲင်ဒျာႏ အဝ်ႏလိုႏပယ်ႏသွူ။ ထဲင်းတမျိုꩻ။ ။ "အော်၊ အော်"ယိုနီဖြုံႏအကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ထွို့ꩻစွယ်ႏ"-်"ယိုနဝ်ꩻ အပိုႏဒျာႏတဲင် အဝ်ႏလိုႏပယ်ႏသွူ၊ ခွေသွဉ်းကတဲမ်းနယ်ဒါႏ "လိုႏထဲမ်၊ လိုႏဖျင်၊ လိုႏပယ်ႏ"ယိုဖုံႏနဝ်ꩻ နမူႏနာႏအနေႏလွုမ်ꩻ၊ အလင်လဲ့ အဝ်ႏနေဒွိုန်း၊ ငမ်းရွမ်ဖြုဲင်ꩻဆွာꩻတွော့ꩻ တဲမ်းနယ်လို့တဝ်းဒျာႏသွူ။ ပအိုဝ်ႏပေႏယိုခါဖုံႏနဝ်ꩻ လောကီလောကုတ်အနေႏ ဒါႏပညာႏသားဖုံႏ အာငါႏလဲဉ်းတဲင် ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏလိတ်ပအိုဝ်ႏ လိုႏအပ်ချက်ဖုံႏယို ကွဲးသေနာႏနာႏလွဉ်လဲဉ်းဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ယိုခါနဝ်ꩻ လိတ်အုပ်လိတ်စောင်ႏကိုဖုံႏနဝ်ꩻ ကအဝ်ႏတဲမ်းသုံꩻလွေꩻလဲဉ်း လိတ်ဖြုံႏမဲဉ်ႏဖုံႏလဲ့ မနဲးအဝ်ႏ၊ မနဲႏပေါႏသွူနေနေသွူ၊ တွိုႏဆုဲင်ꩻနဝ်ꩻ လိတ်ပအိုဝ်ႏယို ထဲမ်ဖျင်တဝ်း တလꩻတဝ်းသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ အခိန်ႏဖေႏကတွမ်ႏလို့အာပုဲင်ႏ၊ လိတ်ပအိုဝ်ႏယို အထီအသွီႏ ဖေႏကဗွေမွိုင်မွိုင်နဝ်ꩻ အာႏဏာႏကအဝ်ႏဒါႏ ဆရာႏသမာꩻ လိုꩻဖြားလိုꩻတန်သီးနဝ်ꩻ နမ်းတသေနာႏတဝ်းလဲ့ တာႏဝွန်ႏဝွတ္တရာꩻ ထာꩻမာꩻဖုံႏယို အပ်ဖေႏခွင်ꩻဖေႏ ဝင်ꩻကသေနာႏသားတဲင် အွဉ်ႏထဲမ်၊ အွဉ်ႏဖျင်၊ အွဉ်ႏစီႏ၊ အွဉ်ႏစဲဉ်ႏခန်းနဝ်ꩻမꩻ အလွိုးအီႏလွစ်ငဝ်းနယ်ꩻသွူ။
ခွန်ပိုသူဖြာꩻဗုဲင်ရဟန်ꩻ
နီဗွေႏဘုရာꩻ သတင်ꩻသွုံꩻအောဝ်ႏအုံ မလ္လာခမ်း "ဒုံတန်အနုပိယ"ကိုအတွင်ꩻ ထွားနုဲင်းလို့ဝင်ꩻ ခွန်ပိုသဌေꩻပို လိုꩻပညာႏသား လိုꩻကျောႏဖုံႏ ထင်ႏဗုဲင်စင်ꩻ အာတန်နောဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏတနီꩻ- "ဘဒ္ဒိယ၊ အနုရုဒ္ဓါႏ၊ အာနန္ဒာႏ၊ ဘဂု၊ ကိမိလ၊ ဒေဝဒတ်" သာႏကီႏဝင်ႏကို ခွန်ပိုသူဖြာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻပါတွမ်ႏ ဝွေꩻသီးသွဉ်း ဥပါလိထွူခါ အဝ်ႏလမ်းထန်ႏလွေꩻ၊ အီႏလွေꩻဗုဲင်ရဟန်ꩻ ဗွေႏဘုရာꩻထျꩻ။ တွိုႏလွေꩻခမ်းကူတွော့ꩻ ခွန်ပိုဝင်ꩻသူနဝ်ꩻ ဗွောင်ႏအဆဲင်ꩻတန်အွဉ်ႏလင်ꩻ၊ ခွုင်းကားတဲင် ဝွေꩻသီးအခြွိုင်းအခြိုꩻ "ငွဉ်ꩻဟွဲခံꩻ-စူသွို့ꩻခံꩻ"စတဲင်နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ သော့ꩻလို့ဆဲင်ꩻတန်ကို ပုံႏခါꩻ၊ ထွာရွဉ်ခံꩻပုံႏ၊ သူပုံႏစွဉ်ႏဒျာႏ- "ယို ဥပါလိ- နီရွဉ်ခံꩻသူပုံႏဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ဖေႏလို့လို့ဒျာႏနာꩻ၊ နာꩻထွာလဲဉ်းသွူ သဌေꩻတဖြာꩻ၊ မာꩻမွုန်းဒွုမ်ဝင်ꩻထာꩻမာꩻ၊ ထွာမွုန်းဒွုမ်ဝင်ꩻသွဉ်းနော၊ နာꩻသဲင်ꩻချာခန်းဟုဲင်း၊ နီလွေꩻသွူကွေး" "နီဗွေႏသီး အီႏလွေꩻမုဲင်ꩻအီ" "နီအီႏလွေꩻဗုဲင်ရဟန်ꩻ ဗွေႏဘုရာꩻထျꩻ" ဥပါလိနဝ်ꩻ ယူႏယပ်ꩻမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ "ထူႏရွဉ်ခံꩻယိုဟောင်း၊ လွေꩻဗုဲင်နုဲင်းနုဲင်း ရဟန်ꩻဟောင်း" ဟောင်းနီဟောင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏထောင်းငါထောင်းချာလို့ဝင်ꩻ။ "ဝွေꩻဗွေႏသီး သူဖြာꩻသူꩻနဝ်ꩻ ဝင်ꩻကခြွေ၊ ဝင်ꩻထွာခွန်၊ ဝင်ꩻထွာခွန်ပိုဖုံႏ၊ ဝင်ꩻကအုံဗာႏ ချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏသွူထာꩻမဉ်ႏတဲ့ ဝင်ꩻမဉ်လꩻထဲင်းထဲင်းကုသိုလ်ႏ၊ ဝင်ꩻအီႏလွေꩻဗုဲင်ရဟန်ꩻ၊ ဝင်ꩻသွဉ်းထွာည လိုꩻဒုက္ခနုဲင်းခွေယိုနောဝ်ꩻ ယိန်းလိုႏဗုဲင်ငါႏ ရဟန်ꩻသနယ်" ပါႏရမီႏပန်ချာ နိုꩻဆောႏတမာအသꩻ၊ ယူႏလꩻထာꩻမွေးနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ရွဉ်ခံꩻပုံႏနဝ်ꩻ အွဉ်ႏဖွို့ꩻသေင်ႏပင်ထွူခါ နဲစ်လောႏငါလွဉ်ꩻယင်း၊ လွေꩻထွꩻယင်း ခွန်ပိုသူဖြာꩻ။ "နာꩻသဲင်ꩻချာတဝ်းနဲ့ ဥပါလိ" "သဲင်ꩻချာတောဝ်းအော်၊ ခွေသွဉ်းလွေꩻလွဉ်ꩻ နီဗွေႏသီး၊ ခွေသွဉ်းတဲ့ မဉ်ဗုဲင်နုဲင်းနုဲင်းရဟန်ꩻ" "ယိန်းယံနဝ်ꩻသနယ်ဟွေး၊ ပေါႏနဝ်ꩻတဲ့ လွေꩻ-လွေꩻလွဉ်ꩻနီယို" တွိုႏလွေꩻဗွေႏဘုရာꩻထျꩻတွော့ꩻ ဘဒ္ဒိယလောဝ်း ဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို- "ဩဗွေႏ- နီသွဉ်းသီး သူဖြာꩻယိုနဝ်ꩻ သာႏကီႏဝင်ႏမျိုꩻ လိုꩻမာႏနတန်ဖုံႏ၊ အွဉ်ႏဗုဲင်ရီး ဥပါလိနဝ်ꩻ၊ 'နီမဉ်ႏဝုဲင်ႏချာဗာႏ နီသွဉ်း'နုဲင်းနဝ်ꩻမꩻ နီသွဉ်းသီး မာႏနအီႏထဲ့ယိုꩻဗွေႏဩ"လောဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် နီဗွေႏဘုရာꩻတဲ့ သဘော်ꩻကျတွော့ꩻ အွဉ်ႏဗုဲင်ရီး ဥပါလိ။ ဝွေꩻဗွေႏသီးနွုတ်ꩻပါꩻကို လွိုဒေဝဒတ်နဝ်ꩻ ထွာလို့စွဉ်ႏ ရဟန္တာႏ၊ ယံမွေးစွဉ်ႏထာꩻနောဝ်ꩻသွူ။ (ဝိနယ်ꩻပိဋကတ်၊ စူဠဝဂ္ဂပါဠိတောႏ၊ သံဃဘေဒကက္ခန္ဓက)
ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏလိတ်မွူး
နုဲင်းနဝ်ꩻတမွေးတဝ်း မီႏအဝ်ႏရဲးပေ့ꩻစွူစွူ နုဲင်းဟန်ႏနီꩻမာꩻချာနဝ်ꩻ အခိန်ႏလို့အာ၊ အခိန်ႏသုမ်ꩻအာငါႏသွူ။ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ ခွေသွဉ်းငဝ်းဖေႏသတိꩻ၊ ငဝ်းဖေႏကျံႏဉာဏ်ႏယိုဖုံႏနဝ်ꩻ မီႏတစဲင်းတဝ်း၊ မီႏတသျင်ꩻတဝ်းလဲ့ ဝွေႏဖန်ႏညာꩻပုဲင်ႏထာꩻ၊ လွဉ်ရီသွဗာ့ခွေသွဉ်း၊ လွဉ်ဆွေꩻနွေꩻသွဗာ့ ခွေသွဉ်းအကျောင်ꩻ-ခွေသွဉ်းဖစ်ဟွုန်ဗာႏသွူ။ လိတ်မွူးသဘော်ꩻတရာꩻ၊ လိတ်မွူးအခရာႏယို တသေနာႏတဝ်းတွော့ꩻ ဝွေႏဖန်ႏဆုံꩻဖျတ်ညာꩻနေးထာꩻနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻအတာႏ သုမ်ꩻငါႏအခိန်ႏ၊ သွုမ်ꩻငါႏနေင်ႏလာသွူ။ လိတ်မွူးခရာႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏအသက်အရွယ်ႏ၊ တွမ်ႏလောကီလောကုတ် ဘွဲ့ဒီဂရီ၊ တွမ်ႏအာႏဏာႏ တပွိုင်းဝွို့တဝ်း၊ တဆဲင်ႏတဝ်း၊ လွူꩻမꩻဒါႏ၊ ဝါႏသနာႏမꩻသေသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏလိတ်မွူးအဆုံꩻအဖျတ်ယိုနဝ်ꩻ အာႏကွိုꩻသꩻဆွော့ꩻဒျာႏသွော့ ကေားလွူꩻသား၊ ကေားဝါႏသနာႏသားအကျောင်ꩻ-တဲမ်းခြုဲင်းနယ်ဗာႏ တခွိုင်းယိုသွူ။
ခွန်ပိုသူဖြာꩻဗုဲင်ရဟန်ꩻ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဆီႏနွိုးရောႏဂါႏ
ဆီႏနွိုးရောႏဂါႏကရိုꩻနဝ်ꩻ ဆီႏကို အနွိုးဓာတ်ပါအာ၊ (တနယ်ꩻ) တကေႏပဲစ်ꩻတဝ်း အရသာႏဓာတ်ထီဖုံႏ ပါသော့ꩻအာဆီႏကိုသွူ။ လိုꩻအံႏအာငါႏ ထာꩻရသာႏနွိုးတွော့ꩻ ကမာꩻပဲစ်ꩻမာꩻကေႏအီဒါႏ အာဟာႏရ ပါစကဓာတ်မေႏ အာႏကပေႏဒါႏလိုꩻနဝ်ꩻ ကုဲင်းထွာသွူ။ နဝ်ꩻလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း လိုꩻအံႏအာငါႏ အရသာႏနွိုး၊ အရသာႏဗွမ်ႏမျိုꩻဖုံႏ၊ လိုꩻရုဲင်ꩻတသွိုးမုꩻဆေ့ꩻ၊ လိုꩻအုံစွူ အုံသာႏငါႏထာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ကုဲင်းထွာနေနေသွူ။
ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏလိတ်မွူး
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ
ဆီႏနွိုးရောႏဂါႏ
လိုꩻမီႏထွာ ဆီႏနွိုးရောႏဂါႏနဝ်ꩻ ဆီႏမာဆီႏခွိုꩻထာꩻ၊ ဟို့ꩻခိုးခွိုꩻထီ၊ အုံထာꩻလဲ့ ထွူႏထွူႏထာႏထာႏ၊ သွီႏယာႏလဲ့ တရေꩻတဝ်း၊ သွီႏယာႏပွစ်ꩻ ဗိုးဗိုးဗားဗားဒါႏ၊ ယဟန်ႏလဲ့ ပြွောင်ႏလွဉ်ꩻတော၊ ယဟန်ႏလဲ့ ယွောင်လွဉ်ꩻထာꩻ၊ တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ အထွာပွုံႏတဗွိုန်တဝ်း၊ မဲ့လဲ့ တမို့ဒါႏ၊ ရောႏဂါႏမီႏတန်နဝ်ꩻ မဲ့ကုဲင်ထိုꩻဒါႏ၊ နမ်းတဗာႏယို အဆာကဲင် မီႏပေါႏလွဉ်ထွာလွဉ်နဝ်ꩻ လုမ်ꩻလာꩻယပ်ꩻငါႏ၊ တောႏတောႏဟဝ်ချာတဝ်းသွူ။ ဆီႏနွိုးရောႏဂါႏယို အမီႏတန် အမီႏတဝ်လွဉ်သွူနဝ်ꩻ ဆီႏထာꩻထွိုင်းကုဲင်းဟွံဒါႏသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ ဆီႏနွိုးရောႏဂါႏအဝ်ႏတွိုင်ꩻလဲ့ ထွိုင်းတဟွံတဝ်းတဲင် ဆီႏနွိုးရောႏဂါႏ အဝ်ႏတအဝ်ႏတဝ်း ဖေႏကသေႏချာႏနဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏသွုံꩻ ခေတ်တသာစံꩻနယ်ꩻအလꩻ ဆီႏထီကို သော့ꩻတသီႏတွော့ꩻ ဒွိုႏထွားမꩻ သေစဲင်းသွူ။ ခေတ်ယိုခါနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻတန်လွုမ်ꩻမꩻမွေးတဝ်း၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏတသီႏယွုံႏကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ဝင်ꩻအဝ်ႏစဲစ်ဆေ့ꩻစံꩻထွားဖေႏဒျာႏသွူ။ ဆီႏနွိုးရောႏဂါႏယို လိုꩻသက်ရွယ်ႏပေႏနဝ်ꩻ ထွာကြွို့ꩻတဝ်း၊ ကဲဉ်းအာအာထွာဒျာႏ လိုꩻသက်လစ်ꩻငတ်ꩻဆီမာꩻကီဖုံႏသွူ။ ဆီႏနွိုးရောႏဂါႏယို တအံႏဗာႏကြွို့ꩻတဝ်း ထာꩻနွိုးထာꩻဗွမ်ႏတွော့ꩻ ရုဲင်ꩻတသွိုးမုꩻကအာဒါႏ ထာꩻလုပ်ꩻထာꩻမာꩻသားဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာကြွို့ꩻတဝ်းသွူ။ လိုꩻအံႏအွီႏအံႏဟဝ်ထာꩻ၊ လိုꩻအုံစွူအုံသာႏထာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ကုဲင်းထွာအာသွူ။ အနောက်တိုင်း တသီႏအင်္ဂလေက်နယ်ꩻအလꩻနဝ်ꩻ ဆီႏနွိုးရောႏဂါႏယို အစွိုးထဲ့နွောင်ꩻအီ တသီႏမျိုꩻနဝ်ꩻ တအဲဉ်ထဝ်းဒွိုန်း၊ အဝ်ႏအသက်သာႏနေးနယ်ꩻလွုမ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ ဆီႏနွိုးရောႏဂါႏယို မန်းနဝ်ꩻဟဲ့ꩻ"နာတာရှည်"ရောႏဂါႏတမျိုꩻ၊ ပအိုဝ်ႏနဝ်ꩻ "ရောႏဂါႏသက်ဆွာꩻ"ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဆီႏနွိုးရောႏဂါႏသားနဝ်ꩻ အံႏသေႏသေႏ၊ အံႏမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏဗာႏတသီႏသွူ။ တိုင်းရင်းဆေးတသီႏနယ်ꩻဒွေါင်ႏသား ကရိုꩻဒါႏ ဆီႏနွိုးရောႏဂါႏ အစွိုးထဲ့အီ တသီႏမျိုꩻနဝ်ꩻ ဆရာႏဝွန်ႏသီး တယွုမ်းတဝ်းသွူ။ ဆီႏနွိုးရောႏဂါႏအစွိုးထဲ့အီ တသီႏမျိုꩻယို ကမော့ꩻကသေဒါႏလိုꩻနဝ်ꩻ ဝင်ꩻဖေႏတသီႏပညာႏ"နိုဘယ်ဆု"တဲင် အုံအံႏစွဉ်ႏတသက်လွုမ်းလဲ့ တလို့တဝ်းသွူ။ တသီႏကရိုꩻယိုလဲ့ အနောက်တိုင်းတသီႏတရိုꩻတဝ်း၊ တိုင်းရင်းတသီႏနယ်ꩻတရိုꩻတဝ်း တဖြာꩻနဝ်ꩻ သက်သာႏအီလဲ့ တဖြာꩻနဝ်ꩻ တသက်သာႏအီတဝ်းသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ တသီႏတနယ်ꩻ မီႏဟဝ်သက်သာႏအီတဝ်းလဲ့ သွုံꩻအံႏစံꩻဗာႏယင်းတနယ်ꩻသွူ။ စံꩻထွားဗာႏအနယ်ꩻနယ်ꩻသွူ။ ဆီႏနွိုးရောႏဂါႏသား မီႏမဲဉ်စံꩻလိုမ်ꩻလာꩻအီတွမ်ႏ တသီႏနယ်ꩻဒွေါင်ႏနဝ်ꩻ စုရွမ်တဲမ်းနယ်လွေꩻဗာႏ နုဲင်းဆꩻငါယိုအတွိုင်ꩻသွူ။
"ဆီႏနွိုးရောႏဂါႏ တသီႏနယ်ꩻဖုံႏ" တလာꩻရာႏထီ သွံစောဟန်ႏအို၊ တဝတ်ꩻထီတစောဟန်ႏအို သော့ꩻရော်ꩻ ကွယ်ရော်ꩻဝင်ꩻ ဝန်ႏကိုတွော့ꩻ အံႏသွော့တနီꩻနော၊ မေ့ထီ သွံစောဟန်ႏအို၊ တဝတ်ꩻထီ တစောဟန်ႏအိုယို သော့ꩻရော်ꩻကွယ်ရောꩻဝင်ꩻ ဝန်ႏကိုတွော့ꩻ အံႏသွော့တနီꩻနော။ နုဲင်းယိုအဝွိုင်ꩻ တလာꩻရာႏထီ တနီꩻ၊ မေ့ထီတနီꩻ အံႏခလဲ့ꩻလွဝင်ꩻနဝ်ꩻ မွူးနီꩻတဆီရပ်ငါလဲ့ ဟဝ်ဒျာႏသွူ။ ဆင်မနွယ်ႏနဝ်ꩻ အရွီးမꩻမွေးတဝ်း ခြွူအွꩻငါအထောင်ꩻငါလဲ့ ဟဝ်နွောင်ꩻဒျာႏသွူ၊ တထဲ့ꩻပဲမ်ႏတညင်းပင်နဝ်ꩻ တမျိုꩻငါလဲ့ ဟဝ်နွောင်ꩻဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရောႏဂါႏ ကဏ္ဍ:တသီႏပညာႏ
ကကပ်ဗာႏနေးအကျောင်ꩻ
"သွမ်ꩻဟန်ႏ-စတဲင် အာဟာရ ကကပ်ဗာႏနေးအကျောင်ꩻ"
နီဗွေႏဘုရာꩻ သတင်ꩻသွုံꩻအောဝ်ႏအုံ ဝေႏသာႏလီႏခမ်း တခြာတန်ကို ကျောင်ꩻပျသာဒ်လောင်းအတွင်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ ရဟန်ꩻတပါꩻတဲင် စီꩻကန်ꩻထေဗာႏ ပညတ်စွဉ်ႏဒျာႏ "ဒန္တပေါနသိက္ခာႏပုဒ်"နောဝ်ꩻသွူ။ ပွိုးအကျောင်ꩻအခရာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်- ရဟန်ꩻတပါꩻနဝ်ꩻ တကာႏခိုမူႏ ကလူႏနေးနဝ်ꩻ လက်ခံႏတောဝ်း (နေးတောဝ်း)၊ "တဆွိုင်ထိုꩻ လောဘကိလေႏသာႏ" ထိုမ်ႏတွမ်နေးဒျာႏ ဝင်ꩻကဝေါင်းထိုꩻ "တခြိုꩻပံသုကူႏ(ပန်ꩻတကူႏ"ဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻတပါꩻနဝ်ꩻ "ယံကယူႏလꩻသေႏသေႏ ထာꩻသီ၊ နီတဲ့ အသုဘတန်ဒျာႏနေနေ"၊ ယံဖေႏနေး ကယိန်းသေနာႏ အုံဒျာႏသင်ႏခဲင်ꩻ၊ အဝ်ႏဆောက်တဲႏနေးထင်ႏ 'သုသာနဓုတင်ႏ'နောဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏတနီꩻ- ဝွေꩻဗွေႏ လယ်ႏထိုမ်ႏပံသုကူႏ သင်ႏခဲင်ꩻကို၊ သေင်ႏမွူးဆလ၊ တခါꩻငွါ၊ ထာꩻအီႏပွုမ်ႏခြာ၊ လူꩻခြေင်ႏထျꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ လွေꩻမော့ꩻခန်း "ထာꩻအံႏတင်ႏလူꩻ"၊ ဝွေꩻဗွေႏထင်းယူႏ ပံသုကူႏတဲင် နမ်းတွမ်ႏနမ်း ထူႏအံႏနောဝ်ꩻသွူ။ ကတင်ႏလူꩻသားဖုံႏနောဝ်ꩻရိုꩻ- "နီမွိုးဖြားဖါဖြားသီငါ၊ နီမွိုးဖါသီထိုꩻ၊ နီတင်ႏဖေႏဒျာႏ နီမွိုးဖြားနီဖါဖြားတာႏဒျာႏ၊ နီမွိုးနီဖါတာႏဒျာႏ၊ ပါꩻရဟန်ꩻတပါꩻနဝ်ꩻ ဝင်ꩻဗွေႏတဖေႏတဝ်းတဲ့ နမ်းတွမ်ႏနမ်း မထူႏအံႏထိုꩻတွိုးဟောင်း၊ ပေါႏဝင်ꩻတဖေႏတဝ်းနဝ်ꩻ စောင်းအံႏဒါႏဟောင်း၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အံႏပါဒျာႏ လိုꩻယာႏတန်မတောဝ်" ခွေတဖြောင်းနာꩻတဖြေꩻ ထီႏဖွီသွမ်ꩻသဲ့ꩻ ကဲ့ꩻရဲ့ꩻခွန်းထွမ်၊ အပဲစ်နယ်ပျꩻ-ဒေါ့ꩻတေက်ꩻနျꩻနုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ရဟန်ꩻထာꩻလိုႏဆေ့ꩻ (လောႏဘဆေ့ꩻ)သား လွေꩻလောဝ်းတေ့ꩻဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဟဲ့ꩻလွဉ်ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ၊ ဗွေႏဘုရာꩻရီစဲစ်နုဲင်းယို- "ရဟန်ꩻ- ဝင်ꩻဗွေႏတဖေႏတဝ်း (ဝင်ꩻတလꩻကပ်တဝ်း) အာဟာရဖုံႏနဝ်ꩻ နာꩻနမ်းတွမ်ႏနာꩻနမ်း ထူႏအံႏဒျာႏ-ကရိုꩻနောဝ်ꩻ မွေးနေဟောင်း" နီဗွေႏဘုရာꩻ စဲစ်ဆေꩻရီစွဉ်ႏဒျာႏ သံဃာႏငါနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင်- "ခွေသွဉ်း ထင်းပံသုကူႏတဲင် နမ်းတွမ်ႏနမ်း ထူႏအံႏဗာႏမွေးအော်" မရုဲင်းတရုဲင်းပေႏ လောဝ်းနီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ နီဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ- "ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- အာဟာရယို ဝင်ꩻတကပ်တဝ်း ပေါႏထူႏအံႏနဝ်ꩻ 'ပါစိတ်အာပတ်ဗာႏ'မိန်းစွဉ်ႏဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ (ဝိနယ်ꩻပိဋကတ်၊ ပါစိတ်ပါဠိတောႏ၊ ဘောဇနဝဂ်)
ခွန်ထီႏသေအချက်
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
မော့ꩻခွဲဘုရာꩻ ပုဏ္ဏာꩻမာႏန
"မာနတ္ထဒ္ဓသုတ် (မော့ꩻခွဲးဘုရာꩻ ပုဏ္ဏာꩻမာႏန ထို့ထိုꩻစွဉ်ႏ)"
အတွင်ꩻနဝ်ꩻခါ ကမဉ်ꩻဒါႏ "မာနတ္ထဒ္ဓ"ပုဏ္ဏာꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏအုံသာဝတ္ထိခမ်းကို၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ 'ဝုဲင်ႏတဝ်းမွိုး၊ ဝုဲင်ႏတောဝ်းဖါ၊ ဝုဲင်ႏတဝ်းဆရာႏ၊ ဝုဲင်ႏတဝ်းဝေးခို'နောဝ်ꩻသွူ။ ခꩻတလဲင်ႏ နီဗွေႏဘုရာꩻ အောဝ်ႏဟော်ꩻဖေႏ ပရိသတ်တန်ပေႏတရာꩻ၊ မာနတ္ထဒ္ဓပုဏ္ဏာꩻ ယူႏနုဲင်းယို- "ရဟန်ꩻဂေါတမ အဝ်ႏဟော်ꩻဖေႏ ပရိသတ်တန်ပေႏတရာꩻ၊ ခွေမဉ်ႏလွေꩻထေ့ ရဟန်ꩻဂေါတမနဝ်ꩻ ရဟောဝ်မွော့ဟွေး၊ ရဟန်ꩻဂေါတမ မဉ်ႏဒေါ့ꩻရီခွေတဲ့ ခွေအီႏဒေါ့ꩻရီက ရဟန်ꩻဂေါတမ"ယူႏတေ့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ မာနတ္ထဒ္ဓပုဏ္ဏာꩻ လွေꩻထေ့ဗွေႏဘုရာꩻထျꩻ၊ အုံလင်ꩻထွူခါ ထွားငါလွေꩻဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဗွေႏဘုရာꩻ တဒေါ့ꩻရီတဝ်း၊ ပုဏ္ဏာꩻနဝ်ꩻ ယူႏဖျင် 'ရဟန်ꩻဂေါတမနဝ်ꩻ အတသေတဝ်းထမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ'၊ ဝွေꩻစငါကျံႏထွိုင်ႏသဲင်ꩻလွုမ်ꩻ ဗွေႏဘုရာꩻသေထွꩻ အသꩻကျံႏထွိုင်ႏသဲင်ꩻတဲင် ဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ- "ပုဏ္ဏာꩻ- လောကကိုယိုနဝ်ꩻ သꩻဖြုံႏထို မာႏနတန် ဟောဝ်တဝ်း၊ မဉ်လꩻအကျိုꩻစီꩻပွာꩻတဲင် လွဉ်ထေ့သွူ ဘုရာꩻဟ ဖေႏကလꩻသဲင်ꩻ အကျိုꩻစီꩻပွာꩻနဝ်ꩻမꩻသနယ်၊ ကျံႏထွိုင်ႏသဲင်ꩻထိုꩻမွုန်းဟုဲင်း" တွိုႏနောဝ်ꩻတွော့ꩻ- ပုဏ္ဏာꩻနဝ်ꩻ သꩻဝꩻစွော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏ "ရဟန်ꩻဂေါတမနဝ်ꩻ သေထွꩻပါစွဉ်ႏ ခွေသꩻနဝ်ꩻဟွေး၊ ခွေထင်းရဟန်ꩻဂေါတမနဝ်ꩻ သေတဝ်းထမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ မွေးတဝ်းဗာႏ" ဟွုန်ကော့ꩻမာႏအနမ်းတဲင် ထွိုင်ႏငါလွေꩻစွဉ်ႏ ဗွေႏဘုရာꩻထျꩻ၊ ဝွေꩻတသက်ယို စဝုဲင်ႏဖိုဖိုဝင်ꩻ ယိုတလဲင်ႏလွုမ်ꩻ၊ ဝုဲင်ႏနေးသွူ အာႏရꩻအတဝ်း၊ အာႏလꩻတဝ်းတွော့ꩻ တွမ်ႏအကတူႏ အွဉ်ႏတွစ်စွဉ်ႏ ဗွေႏဘုရာꩻခင်ႏ၊ အံႏစုတ်ꩻစွဉ်ႏ ဗွေႏဘုရာꩻခင်ႏခိုႏ၊ တွမ်ႏစူထိုမ်ႏဖြွꩻဗွေႏဘုရာꩻခင်ႏထွူခါ လောဝ်းပါနုဲင်းယို- "ဩဗွေႏ- ခွေသွဉ်းယိုနဝ်ꩻ 'မာနတ္ထဒ္ဓ'ပုဏ္ဏာꩻဗွေႏဩ၊ 'မာနတ္ထဒ္ဓ'ပုဏ္ဏာꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ခွေသွဉ်းတန်ယိုသွူ ဗွေႏဩ'စတဲင်အွဉ်ႏအွီႏအငေါဝ်း အဝ်ႏလောဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻတွင်ꩻ ခွန်နင်ꩻပရိသတ်ဖုံႏ သꩻရောင်းသꩻရေꩻ ဒေါ့ꩻလွနုဲင်းယို- "ထွားငါလွေꩻ ပုဏ္ဏာꩻသူꩻမွိုင်ႏ- 'မာနတ္ထဒ္ဓ'ပုဏ္ဏာꩻသူꩻနဝ်ꩻ သꩻဖြုံႏထို၊ မာႏနတန်တန်၊ ဝုဲင်ႏတဝ်းမွိုး၊ ဝုဲင်ႏတဝ်းဖါ၊ ဝုဲင်ႏတဝ်းဆရာႏ၊ ဝုဲင်ႏတဝ်းဝေးခို၊ တွိုႏယိုနဝ်ꩻ ဝုဲင်ႏဗာႏစွဉ်ႏ ဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻဟွေး၊ ဝုဲင်ႏရိုꩻရိုꩻလွုမ်ꩻမွေးတဝ်း 'ကတူႏအွဉ်ႏခွေါင်း၊ ဖြောင်းနဝ်ꩻလဲင်ꩻအိုမ်၊ စူနဝ်ꩻလဲင်ႏထိုမ်ႏပဒိုမ်နေးစွဉ်ႏ ဘုရာꩻခင်ႏ'နဝ်ꩻဟွေး"ဒေါ့ꩻလွစတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ "ဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ- အွဉ်ႏထွူခန်းလုဲင်း ပုဏ္ဏာꩻ၊ နာꩻဝုဲင်ႏဘုရာꩻကွို့ꩻသွူ၊ အာႏရꩻသွူမတောဝ်"ထွိုင်ႏလုဲင်း၊ လွေꩻအုံယင်း နာꩻခင်ႏလမ်းသူꩻဟုဲင်း" 'မာနတ္ထဒ္ဓ'နဝ်ꩻ ဝွေꩻကမဉ်သေသေနဝ်ꩻ ရီဗွေႏဘုရာꩻတဲင် ဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ- "မွိုးလောင်း၊ ဖါလောင်း၊ ဝေးလောင်း၊ ဆရာႏလောင်းဖုံႏနဝ်ꩻ အွဉ်ႏမွုန်းမာႏန၊ ဝုဲင်ႏရိုႏသေႏသွော့ ဝွေꩻသီးဖုံႏနဝ်ꩻနော"စတဲင် ဟော်ꩻဖေႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိ၊ မာနတ္ထဒ္ဓသုတ်)
ငေါဝ်းပင်ꩻကျိုႏဆွုမ်ႏ ဗွေႏသံႏဃာႏ
၁။ သွဉ်းသီးရပ်ကို ကျွꩻလွဉ်တွိုႏဒါႏ၊ ဆရာႏသံႏဃာႏ တကာႏအမျာꩻ၊ နမ်းယိုတွမ်ႏသꩻ ယံခွꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ဆုꩻတောင်ꩻဒျာႏ မေတ္တာႏ ပသာငါ။
၂။ သွဉ်းသီးကျောင်ꩻကို ကျွꩻလွဉ်တွိုႏဒါႏ၊ ဆရာႏသံႏဃာႏ တကာႏအမျာꩻ၊ နမ်းယိုတွမ်းသꩻ ယံခွꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ဆုꩻတောင်ꩻဒျာႏ မေတ္တာႏ ပသာငါ။
တသီႏနယ်ꩻဒွေါင်ႏ
တသီႏ တအွုတ်ထာꩻဟောဝ်
မဲဉ်ႏတအွုတ်မွေးထာꩻနဝ်ꩻယဖြာꩻဖြာꩻသားနဝ်ꩻ အွကွို့ထီ ၊ နဲင်းနဝ်ꩻလဲ့အေဝ်ႏနေနေသွူ ၊ ကွယ်တွော့ꩻ ခွေသွဉ်းကအီႏခြုဲင်းနယ်ယိုနဝ်ꩻမွေးတေဝ်သွူ ။
မဲဉ်ႏတအုတ်မွေးထာꩻ ညနေးအနီꩻပဲင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထူႏတွမ်ႏစေးကော်ႏတဲင် အွဉ်ႏဆွုပ် ဖြောင်ႏ တွမ်ႏ နေ့ဖူ တွော့ꩻ သာကွို့ꩻကွို့ꩻ သွော့ တလီꩻ နေား ။ မဲ့ အဟောဝ်အီဒျာႏဩ။
ကတူႏဆာစွယ်ꩻ ဟောဝ်အီတသီႏနယ်ꩻ
၁။ ကတူႏဆာစွယ်ꩻဒါႏထာꩻသားဖုံႏနောဝ်ꩻ ထူႏမောက်ꩻဖါး ဖꩻလစ်ꩻခေင်ႏ၊ သူႏနွုမ်ꩻနွုမ်ꩻတသာႏဆွံ အံႏကွို့ꩻကွို့ꩻသွော့ ကတူႏဆာစွယ်ꩻနောဝ်ꩻ ဟောဝ်မွေးငါႏသွူ။
ဟို့ꩻဆာခြေ့စွယ်ꩻ ဟဝ်အီတသီႏနယ်ꩻ
၁။ ဟို့ꩻဆာခြေ့စွယ်ꩻဒါႏထာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ ကလာꩻနုတ်ဆိတ်မွူး တမွူးလွုမ်း ခြွူအွꩻစွယ်ꩻနေးနောဝ်ꩻတဲ့ ဟောဝ်ငါႏသွူ။ တနယ်ꩻ- တလီꩻဒူႏ တလီꩻခြုံး ဟို့ꩻဗွေသေႏသေႏဒါႏလိုꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ- ထူႏမေ့ ဝင်ꩻကအံႏဒွိုႏအီဟန်ႏအိုမျိုꩻနောဝ်ꩻ ထောင်းဖွန်ႏ၊ အွဉ်ႏလိုသဲင်ထွူ၊ ရောꩻတွမ်ႏတသာႏဆွံ လုံꩻတတွာတလာꩻရာႏ အဖြုံႏပေါင်ꩻသွံဆီ အွဉ်ႏလိုသဲင်၊ ထူႏအံႏတနီꩻတလွုံꩻစီႏ အံႏဗာႏမွူးနီꩻသွံဆီ တလာဗွေဗွေ၊ ဟို့ꩻဗွေတလီꩻဒူႏ ဟောဝ်ငါႏသွူ။
ရူးစွူႏလွံꩻလာꩻနယ်ꩻ
၁။ ရူးအမျိုꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း ရူးကသာကြိုႏဒါႏလိုꩻတွမ်ႏ ဖိုးပနားမဲ့ဖုံႏနောဝ်ꩻ အမွိုင်သွတ်ꩻ ထူႏသွုံꩻအနယ်ꩻယို- လိုꩻတွမ်ႏဖိုးပနား တိရစ္ဆာန်ႏဖုံႏတရိုꩻတောဝ်း၊ အမွိုင်သွတ်ꩻ ရူးမဉ်ႏသာနောဝ်ꩻ တွမ်ႏယုဲင်ꩻထီတွော့ꩻ ပထူသော့ꩻဗော့ꩻအမဲ့ကိုနောဝ်ꩻ၊ ပထူသော့ꩻအာအာသွော့နော၊ လိုꩻသီးနမ်းလောင်းယိုနဝ်ꩻ အစွူႏသန်ကယ်ꩻထဲင်းဒွိုန်းက ရူးစွူႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ သေထွꩻဗာႏသွူ။
ရူးမဉ်ႏအဲင်ႏထွူ မာꩻဗာႏနုဲင်းယို
ရူးဖုံႏမဉ်ႏအဲင်ႏနောဝ်ꩻ- (၁) ရူးအဲင်ႏထွူ အုံစွူစွူဗော့ꩻနောဝ်ꩻကို (၂) လွေꩻရုဲင်ꩻတသွိုးချာငါမွိုန်းထာꩻ (၃၀ ရူးကအဲင်ႏဒါႏ အဖြောင်းခြောင်ꩻနောဝ်ꩻ စုတ်ꩻတွမ်ႏနီဖြောင်းတဲ့ဟောဝ်၊ သွꩻမဉ်ႏပါတဲ့ အွဉ်ႏစုတ်ꩻထိုꩻမွိုင်မွိုင်သွော့ ရူးစွူႏ၊ မဉ်ႏမာꩻနုဲင်းယိုမꩻ ရူးစွူႏထင်ႏလꩻတောဝ်း၊ သီနွောင်ꩻတောဝ်းသွူ၊ ရူးအဲင်ႏထွူ မဉ်ႏလွေꩻတသွိုးချာငါထာꩻနောဝ်ꩻ ရူးစွူႏထင်ႏတဲင် သီဒါႏသွူ။
ရူးစွူႏထင်ႏ/ယော့ꩻဟောဝ်အီတသီႏနယ်ꩻ
ထူႏတယံလာႏ (ဖြား/ဆား)ထောင်းပဲစ်ꩻပဲစ်ꩻထွူ ထူႏပိတ်ခေါဝ်အွဉ်ႏဗဲဉ်သွော့ မဲ့ꩻဟောဝ်ချာဒျာႏသွူ။
တဟေသွီႏဖြော့ꩻသွီႏ(အဆုတ်တီဘီ)ရောႏဂါႏ ဟောဝ်အီတသီႏနယ်ꩻ
(၁) ဖက်ꩻမန်ꩻကုဲင်ရွီး (၂) ကောင်ကြောင်ႏရွီး (၃) စောက်အာႏတဒွီရွီး (၄) ဟန်ႏယောင်ꩻရွိး-ယိုလစ်ꩻစွိုးနောဝ်ꩻ စဲ့တွမ်ႏဟူထီ အွꩻစွယ်ꩻနေးနောဝ်ꩻ လိုꩻကမော့ꩻဒါႏ ရောႏဂါႏတဟေသွီႏ ဖြော့ꩻသွီႏ (အဆုတ်တီဘီ)ဖုံႏနောဝ်ꩻ နမ်းမော့ꩻကုယာလွေꩻအီဗာႏ ဟောဝ်ငါႏနောဝ်ꩻသွူ။
လိုꩻသီတကွို့ꩻ/ခဝ် ဟောဝ်အီတသီႏနယ်ꩻ
၁။ ပထမအရေꩻတန်ချက် လိုꩻကသီတကွို့ꩻ တခေါဝ်ထာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ သဲစ်ကထွာတဲ့ ကထွာခင်ႏလမ်းအရပ်နောဝ်ꩻ အွဉ်ႏအုံစွူစွူသွော့ (မဉ်ႏထွာအောဝ်ႏဗေင်ႏတွင်ꩻတဲ့ အွဉ်ႏဗေင်ႏစွူစွူ) အွဉ်ႏတရွို့ꩻအွဉ်ႏခြုဲင်းထိုꩻမွိုန်း၊ မဉ်ႏအွဉ်ႏခြုဲင်းတရွိုꩻ တသွိုးချာငါနောဝ်ꩻ ကတူႏခီးကိုသွီႏဖုံႏ ပꩻလီထိုꩻတဲင် လွံꩻလာꩻယပ်ꩻငါႏသွူ။ ၂။ ဒုတိယအရေꩻတန်ချက် လိုꩻဆာယို ကွီးထွိုင်ႏဗာႏဗွီႏဗွီႏ၊ ငင်းဒေင်မာꩻကီ အွဉ်ႏတနွောင်းသွော့ (ငင်းဆချာ အွဉ်ႏကမ်းရဲဟောဝ်ဟောဝ်ဗာႏ)၊ နောဝ်ꩻမဉ်ႏထွူမꩻ ထူႏထꩻဆဲ့ꩻတသီႏလဲ့သင်၊ ထꩻဆꩻခွမ်ꩻလာꩻတယောဝ်း ထꩻနာနောဝ်ꩻ လဲမ်ႏတွမ်ႏမေႏတဲင်- လိုꩻဆာစူနုံ အလီးတဆီယို ဖေါက်ထန်ႏဖေႏဗာႏသွီႏ တလီးတစိꩻစိꩻသွူ။ သွီႏမဉ်ႏတထန်ႏတောဝ်းတဲ့ အုံပွေါးထွားပသာႏတဆင်ႏ သွီႏမဉ်ႏထန်ႏလွဉ်နောဝ်ꩻ ထူႏဖုဲင်ကြောင်းကြောင်းတွော့ꩻ ဒွတ်ꩻထိုꩻဖေႏသွော့၊ သွီႏမဉ်ႏထန်ႏလꩻ တလီးတစိꩻစိꩻနောဝ်ꩻ ညတောဝ်းအုံတဆင်ႏ လိုꩻဆာသတိꩻလꩻလွဉ်ယင်းဒျာႏသွူ။ ၃။ တတိယအရေꩻတန်ချက် လိုꩻဆာတလီꩻဖျတ် ဖြောင်းတခေင်ႏထိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻဆာနားလာႏ နီဖဲ့ꩻလို့လို့ မာꩻလျားတနျာႏဗာႏ၊ နားလာႏမဉ်ႏတနျာႏလွဉ်မꩻ နားလာႏဆလ ဝင်ꩻကဖေါက်ဒါႏ နားအိုထျꩻနောဝ်ꩻ ဖေါက်ဖေႏသွီႏဖေႏကထန်ႏ တတွာနုဲင်းဗေခူꩻနောဝ်ꩻ နီခူꩻရပ်၊ သွီႏမဉ်ႏထန်ႏလွဉ် ဒွတ်ꩻထိုꩻဖေႏယင်းသွော့၊ ညတောဝ်းတဆင်ႏ ကထွာဒါႏ ဖြောင်းတခေင်ႏနောဝ်ꩻ မဲ့ꩻဟောဝ်ချာꩻယင်းဒျာႏ ဗွိုန်အလီꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ၄။ စတုတ္ထအရေꩻတန်ချက် မာꩻဖေႏရီးထွူနုဲင်းဆကီယိုတဲင် လိုꩻဆာအခေႏအနေႏ မဉ်ႏသက်သာႏပသာႏနောဝ်ꩻ ရော့ꩻပသာတသီႏယွုံႏ၊ တသီႏခန်ꩻဖုံႏတဲ့ ပသာနွောင်ꩻလဲဉ်းသွူ။ မဉ်ႏလွောက်ꩻနာႏ မာꩻလွဉ်ꩻဖေႏနုဲင်းဆကီယိုအတွိုင်ꩻနောဝ်ꩻ ဒုက္ခိတဘဝလွစ်ကင်ꩻ ထွာချာယင်းလိုꩻဟောဝ်တဖြာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ခွေသွဉ်းလွံꩻလာꩻဟဝ်လွဉ်အီဗာႏအတွိုင်ꩻ ဖန်းဖေႏဖဖြယ်တဲမ်းနယ်ဗာႏနုဲင်းယိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:တသီႏပညာႏ
ဆီႏလွဉ်ꩻရောႏဂါႏ
ဆီႏရောႏဂါႏနဝ်ꩻ ဆီႏချုက်၊ ဆီႏဆေ့ꩻ၊ ဆီႏခြေ့၊ ဆီႏတနျာႏ၊ ဆီႏလွဉ်ꩻ၊ ဆီႏလျား၊ ဆီႏယုဲင်၊ ဆီႏကြိုႏ၊ ဆီႏသွီႏ၊ ဆီႏနွိုး၊ ဆီႏခြောက်-စတဲင် အမျိုꩻအမဉ်ꩻအာငါႏတွော့ꩻ ထွားဖေႏကယိုꩻ၊ ဖေႏကသျင်ꩻနဝ်ꩻ ခွယ်ꩻနေးဗာႏ ကတူႏစဲန်ႏမုဲင်ꩻမျိုꩻမျိုꩻသွူ၊ ရွမ်ဖြုဲင်ꩻယိုနဝ်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ ဆီႏလွဉ်ꩻရောႏဂါႏအကျောင်ꩻသွူ။ လိုꩻသီးယို အသက်(၅၀)မာꩻကီ လိုꩻယဟန်ႏနဝ်ꩻ ကုဲင်းထွာဒါႏ ဆီႏလွဉ်ꩻရောႏဂါႏသွူ၊ ဆီႏလွဉ်ꩻရောႏဂါႏကရိုꩻနဝ်ꩻ ထုံꩻစံႏအတွိုင်ꩻ ကဆီႏဒါႏထာꩻ တနီꩻအအာသွတ်ꩻ ၇-လဲင်ႏမာꩻကီ၊ တနားရီႏတလဲင်ႏ၊ ၂-နားရီႏ တလဲင်ႏ ကဆီႏဒါႏထာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာထိုꩻဆီႏအာလွဉ်ꩻ၊ ဆီႏခွိုꩻလွဉ်ꩻငါႏထာꩻတဲင် ဟဲ့ꩻဗာႏဆီႏလွဉ်ꩻရောႏဂါႏသွူ။
လိုꩻကထွာဒါႏ ဆီႏလွဉ်ꩻရောႏဂါႏနဝ်ꩻ ထာꩻလေမွူးယာခိုႏလွုမ်ꩻတမွေးတဝ်း ထာꩻခေ့ꩻခိန်ႏဗေင်ႏတဲ့ ဆင်ႏဆင်ႏမဲန်ဆီႏထာꩻတွော့ꩻ ဗေင်ႏဗာႏဟဝ်တဝ်းထာꩻ၊ ထာꩻဗေင်ႏလဲင်ꩻကုဲင်နေးစွဉ်ႏသွူ၊ ပေါႏရိုꩻမဲန်ဆီႏတဲ့ ယွိုန်းလꩻလိꩻဒွုမ်၊ ယလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ တွိုႏလꩻတဝ်း ဆီႏခင်ႏလမ်း ခွို့ခလလိထောင်နေးစွဉ်ႏတကွို့ꩻလောင်းသွူ။ လိုꩻကဆီႏခွိုꩻထာꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ ဆီႏလွေꩻဟဝ်၊ ဆီႏရောင်ႏတနျာႏဒျာႏလဲ့ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ ဆီႏတဟဝ်တဝ်း၊ ဆီႏလွီးနွုမ်ꩻကုဲင်၊ ဆီႏရောင်ႏကြိုႏ၊ ဆီႏကိုအနျပါနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏသွူ၊ ဆီႏရောင်ႏနုဲင်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတယဝ်း ပေါႏဆီႏအာဆီႏခွိုꩻလွဉ်ꩻငါႏလဲ့ ထွာလဲန်းရောႏဂါႏတမျိုꩻသွူ။ ဆီႏကအာနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ယဟန်ႏလဲ့ ထွာသေႏသေႏ၊ ထွာခွိုꩻခွိုꩻ၊ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ ထွာညညတလဲင်ႏလွုမ်ꩻသွူ။ ဆီႏကအာဗာႏအကျောင်ꩻနဝ်ꩻ အွꩻခွိုꩻအွꩻအာလွဉ်ꩻငါႏထီ၊ အွꩻအာငါႏနေင်းထီနွိုး၊ နေင်းထီခါႏဖုံႏ၊ ယဟန်ႏလဲ့ အံႏအာငါႏထာꩻအံႏ ဆီႏသွင်ႏမျိုꩻဖုံႏ၊ လိုꩻတသိုꩻဆေ့ꩻစား၊ လိုꩻအုံစွူအာငါႏထာꩻ၊ လိုꩻဗင်ႏအာငါႏထာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ဆီႏအွိုင်ꩻသောင်ထျꩻ အပါနတလီꩻဖေါက်ပြန်ႏတဲင် ထွာလွဉ်ဗာႏ ဆီႏအာဆီႏလွဉ်ꩻရောႏဂါႏရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻသက်ရွယ်ႏထွိုင်ႏတန်နဝ်ꩻ ယာႏဒူႏ(ကြွက်သား)အာႏပေႏတွော့ꩻ မန်းကဟဲ့ꩻဒါႏ 'ဆီးကျိတ်'ဆီႏတခါꩻပေ့ꩻဗွောင်အာႏ ယွမ်ꩻတွော့ꩻ တထိန်ꩻနွောင်ꩻတဝ်းဆီႏနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ ထွာနွောင်ꩻသွူ၊ လိုꩻကထွာဒါႏဆီႏနွိုးရောႏဂါႏယဟန်ႏနဝ်ꩻလဲ့ ဆီႏခွိုꩻဒါႏထာꩻနေနေသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ လိုꩻကထွာဒါႏ ဆီႏလွဉ်ꩻရောႏဂါႏသားဖုံႏ နမ်းတွမ်ႏနမ်းမီႏမဲန်လိုမ်ꩻလာꩻချာတွမ်ႏ ခမ်းရင်ꩻသားတသီႏနယ်ꩻဒွေါင်ႏလဲ့ ဖေႏကလိုမ်ꩻလာꩻနွောင်ꩻနဝ်ꩻ တဲမ်းနယ်လွေꩻဗာႏ ဆီႏလွဉ်ꩻရောႏဂါႏ တသီႏနယ်ꩻနုဲင်းဆယိုဖုံႏသွူ။
ဆီႏလွဉ်ꩻရောႏဂါႏ တသီႏနယ်ꩻဖုံႏ
ဖက်ꩻကိုမ်ႏကောင်ကရိုꩻနဝ်ꩻ ဖက်ꩻကိုမ်ႏဝင်ꩻကအဝ်ႏ သွတ်ꩻအံႏဒါႏအစော့ꩻ၊ ဖက်ꩻကိုမ်ႏ အရသာႏခါႏနဝ်ꩻသွူ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ မုဲင်းကောင်ဗꩻတွို့ꩻဗꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ ဖက်ꩻကိုမ်ႏနွုမ်ꩻဟေ့ꩻနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏတမျိုꩻသွူ၊ ဖက်ꩻကိုမ်ႏနွုမ်ꩻဟေ့ꩻယိုနဝ်ꩻ ဟဝ်နွောင်ꩻအီဆီႏခြောက်ရောႏဂါႏဖုံႏရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဖက်ꩻကိုမ်ႏနွုမ်ꩻဟေ့ꩻစော့ꩻဆားယို မီႏကဉ်ႏစာဆေꩻတောင်ႏကီꩻကိုနဝ်ꩻ ခယ်ႏဖုံႏကုဲင်းဖြေꩻအံႏငါႏရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ နမ်ႏရိုပ်ꩻယိုနဝ်ꩻ ဆီႏခြောက်၊ ဆီႏရိ၊ ဆီႏတနျာႏ၊ ဆီႏလျား-စတဲင် ဆီႏရောႏဂါႏအမျိုꩻမျိုꩻယို ဟဝ်သက်သာႏနွောင်ꩻအီသွူ၊ ခြွူအွꩻဗာႏနေး တမွူးလုမ်း ပဉ္စငတ်ꩻပါꩻသွူ။ မြန်မာကုက္ကိုကရိုꩻနဝ်ꩻ မန်းခမ်း (ထာꩻလျားခမ်း) ကလွိုင်ႏဒါႏ "ကုလားကုက္ကို"နဝ်ꩻ မွေးတဝ်း၊ မြန်မာကုက္ကိုကရိုꩻနဝ်ꩻ တလွိုင်ႏတဝ်း၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းယိုထဲင်းနဝ်ꩻ ယိန်းခြေားခြေားသွူ၊ မြန်မာကုက္ကိုနဝ်ꩻ ဝင်ꩻအံႏအစော့ꩻဆား၊ သွတ်ꩻကြူးအံႏလꩻ၊ ဒွိုႏအံႏဟန်ႏအိုထီလꩻသွူ၊ ကုလားကုက္ကိုနဝ်ꩻ ဝင်ꩻတအံႏတဝ်းသွူ။ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏဆီႏလွဉ်ꩻရောႏဂါႏ တသီႏနယ်ꩻနဝ်ꩻ မော့ꩻတခွိုင်းယိုလွုမ်ꩻတဲင် အွဉ်ႏထွူဒွိုန်းတခွိုင်းယိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရောႏဂါႏ ကဏ္ဍ:တသီႏပညာႏ
M29 mortar
အဲမ်-၂၉ မော်တာ (အဲင်းကလေတ်: M29 mortar) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏ ကထေမာꩻဒါႏ ၈၁ မီလီမီတာ(mm) မော်တာခွိုꩻဒျာႏသွူ။ အမေႏရိကန်ႏစဲ့ꩻတပ်ကို ကအဝ်ႏသုင်ꩻဒါႏ M1 မော်တာခြောင်ꩻယို ယံပြောင်ꩻလုဲင်ႏသုင်ꩻသော့ꩻနွောင်ꩻ ပေါင်းဖွီ ခꩻလꩻပေါင်းညာꩻဒါႏ ၈၁ မီလီမီတာမော်တာနဝ်ꩻ တယ်ႏစဒျာႏ ၁၉၅၂ ဗာႏကိုသွူ။ ဆုဲင်ꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻခြောင်ꩻယို တွိုႏ ၁၉၈၇ ဗာႏနဝ်ꩻ သုင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻယင်း M252 မော်တာသွူ။ ခွိုꩻဖြယ်ဖုံႏအကို တွိုႏ ၁၉၆၄ ဗာႏနဝ်ꩻ စူꩻလက်ခံႏသုင်ꩻလွေꩻပါ M29E1 တောမ်ႏ M29A1 သွူ။ ထူႏသုင်ꩻbarrelသက်တန်ꩻ ဖေႏကလꩻညဆွာꩻတောမ်ႏ မာꩻကြောင်းရေꩻ ဖေႏကယိုꩻတဲင် ထေမာꩻခါꩻတောမ်ႏ ဟတ်ခြုံးပျာႏ(hard chrome-plated) ဖုံႏသွူ။ ပထမတမိနိစ်တာႏ ခꩻနွောင်ꩻအလဲင်ႏ ၃၀ တောမ်ႏ ထဲင်းယင်းတမိနိစ်တာႏ ခꩻနွောင်ꩻယင်း ၄ လဲင်ႏ/ ၁၂ လဲင်ႏတဲင် တွိုႏနွောင်ꩻအဗွော့ꩻအညာꩻနဝ်ꩻ ၅,၁၄၀ ကုဲက် (၂.၉ မဲင်ႏ)သွူ။ ၈၁ မမ မော်တာတပ်စွိုꩻနဝ်ꩻ ကဲဉ်းအာ လွောင်ႏဗူႏခါꩻဒျာႏတောမ်ႏ အစွိုꩻအွဉ်ငါသား(squard leader)၊ စူထောက်ခꩻသား(assistant gunner)၊ ဖျင်ဆင်အရာႏသား(ammunition bearer)နဝ်ꩻ (၂)ဖြာꩻ ခြွဉ်းလို့ ထွာ(၅)ဖြာꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:စူခွုမ်
လိုꩻယွဲးတွမ်ႏခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻ
လိုꩻသီးနဝ်ꩻ ကံႏဟဝ်အဝ်ႏငတ်ꩻမျိုꩻ၊ ငတ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ (က) သက်ထိုစိုးဆွာꩻ (ခ) ချမ်ꩻသာႏလွိုင်ႏကွုန်ꩻ (ဂ) ခြွိုင်ႏသန်ꩻ (ဃ) ရက်စိုမ်ꩻထာꩻမာꩻဟဝ် (င) သဘာဝအလွောက်ꩻ သီရိုꩻရိုꩻဗာႏထာꩻ- ယိုငတ်ꩻမျိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻငတ်ꩻမျိုꩻဖုံႏအကို သက်ထိုစိုးဆွာꩻတွမ်ႏ ခြွိုင်ႏသန်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ စပ်ဆွိုင်ꩻတွမ်ႏကျမ္မာႏရေꩻ၊ ကဗွောင်ဒါႏကျမ္မာႏရေꩻ အခရာႏနဝ်ꩻ ထာꩻဆာꩻကင်ꩻကင်ꩻ၊ အုံဗာႏဟဝ်ဟဝ်အဝ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ ကမ္ဘာႏကျမ္မာႏရေꩻအစွိုꩻသားအနေႏ ကဗွောင်နယ်နဝ်ꩻ ထာꩻမာꩻသားခမ်းသားလိုꩻဖုံႏ မော့ꩻခွဲးဗာႏတဝ်း ရောႏဂါႏအန္တရာယ်ႏပေါင်ꩻအာ၊ စူခင်ႏစတဲင်အင်္ဂါႏချို့ꩻယွင်ꩻဗာႏတဝ်းတွော့ꩻ နမ်းချမ်ꩻသာႏ၊ သꩻချမ်ꩻသာႏ၊ လိုꩻမုꩻရေꩻချမ်ꩻသာႏ ချမ်ꩻသာႏယိုသိုမ်မျိုꩻ ကဗွေစွုမ်ႏဒါႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏကျမ္မာႏရေꩻဟဝ်နဝ်ꩻသွူ။
အကျောင်ꩻခရာႏ ကမာꩻဒွေါင်ႏအီလိုꩻသီးသက်ဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏသွူ၊ တမုဲင်ꩻဖုံႏနဲးတဲင် မက်ငါႏထာꩻအံႏ၊ လွꩻလေႏ၊ သꩻဖြုံႏထို(မာႏနတန်)၊ လောဘလွဉ်ꩻချိုꩻငါႏထာꩻ၊ တဏှာႏရာႏဂတန်လွဉ်ꩻငါႏ၊ ဒေါသတန်(သꩻမွိုင်)လွဉ်ꩻငါႏ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ၊ သက်ဖေႏနေးကဆွာꩻ ကလိုႏသျောင်ႏခရာႏဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏဒျာႏ၊ အဝ်ႏလိုႏဆွဉ်းတဝ်းယာထူ၊ အဝ်ႏလိုႏအွꩻတမွိုꩻတမာꩻတဝ်းဒဝ်၊ တနီꩻယို ဗေင်ႏထာꩻ(၈)နားရီႏလွို(မွေးတဝ်းလဲ့) ဗေင်ႏဗွေတဝ်းနွုတ်ꩻနားရီႏ၊ မွူးရဝ်ꩻခိုႏ အဝ်ႏလိုႏအံႏမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏအဆာႏအာဟာႏရ၊ နမ်းယာႏခဉ်ႏထွူႏလွဉ်ꩻငါႏ (မွေးတဝ်းလဲ့) ဖွီလွဉ်ꩻငါႏ၊ အဝ်ႏလိုႏမာꩻကျမ္မာႏရေꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻကအုံဗာႏသက်ဆွာꩻဆွာꩻသား အထာꩻပလို့ꩻချက်ဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနေဒွိုန်း၊ နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အံႏအာအာဒျာႏ အိုသဉ်အိုလာႏ၊ အုံဒျာႏကောင်ဆောင်ႏအခြာ၊ ထောင်အာအာတဖူꩻ၊ နုဲင်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း ဖေႏဒေါသကထန်ႏမွုန်းနဝ်ꩻ အုံအဝ်ႏ၊ အုံမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏတရာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ကျမ္မာႏရေꩻဝွန်ႏတန်သီး ရေႏမိုးချက်ဖုံႏလဲ့အဝ်ႏဒျာႏသွူ၊
လိုꩻယွဲးတွမ်ႏကျမ္မာႏရေꩻ
လိုꩻကအုံဗာႏသက်ဆွာꩻဆွာꩻသားဖုံႏ အထာꩻပလို့ꩻချက်ဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏသွူ၊ အံႏအာဒျာႏ အိုသဉ်အိုလာႏ၊ အုံအဝ်ႏဒျာႏ ကောင်ဆောင်ႏခြာ၊ လွေꩻခင်ႏအာအာထာꩻ၊ စစရာႏရာႏ အုံထာꩻဒေါသဖေႏကထန်ႏမွုန်းတွမ်ႏ အုံလင်ꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻယွဲးတွိုင်ꩻဖုံႏလဲ့ သꩻခြွိုင်ႏသန်ꩻနမ်းခြွိုင်ႏသန်ꩻဖုံႏအဝ်ႏလွဒျာႏနေနေ၊ သꩻဖေႏနေးကခြွိုင်ႏသန်ꩻနဝ်ꩻ အွဉ်ႏသꩻဒါႏဒါႏဗာႏ၊ လိုꩻတဖြာꩻ သꩻရောႏဂါႏကအဝ်ႏလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻ ကွပ်တလွောက်ꩻဖက်တဝ်း နမ်းစွဲးကမ်းနွောင်ꩻစိုန်ꩻအာႏတွမ်ႏ ကလိုႏအပ်ဒါႏ အသောင်အရင်ꩻဖုံႏတဲင် သꩻရောႏဂါႏထွာလွဉ်ဗာႏ ဆရာႏတန် လိုမ်ꩻလာꩻသꩻရောႏဂါႏသား ရိုꩻဗာႏဖိုနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻတဖြာꩻ သꩻခြွိုင်ႏသန်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ နမ်းထာꩻလိုႏဆန္ဒဖုံႏ၊ ရေႏမိုးချက်ဖုံႏ၊ စိုန်ꩻထီဖုံႏ၊ ခံႏစာꩻမုꩻဖုံႏတွမ်ႏ ထာꩻသေသꩻဓာတ် ဖေႏနေးကလွောက်ꩻဖက်တွမ်ႏ နမ်းကခွဲးတလူႏဒါႏ ထာꩻလိုႏဖုံႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻသꩻခြွိုင်ႏသန်ꩻနဝ်ꩻ နမ်းယိုတွမ်ႏသꩻ သက်သာႏလွဒျာႏဖုံႏ၊ ထဲမ်ဗွေနွောင်ꩻ နမ်းဘဝကလိုႏလိုႏဒါႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ၊ နမ်းမဉ်ႏတခြွိုင်ႏတဝ်းနဝ်ꩻ တထိုမ်ႏနွောင်ꩻတဝ်း စီꩻပွာꩻဥစ္စာႏ၊ ကအဝ်ႏထွူလဲဉ်းဒါႏ စီꩻပွာꩻဥစ္စာႏလဲ့ အီႏထိန်ꩻသိမ်ꩻနွောင်ꩻ စိုန်ꩻအာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ နမ်းမဉ်ႏခြွိုင်ႏသန်ꩻမꩻ ထိုမ်ႏနွောင်ꩻစီꩻပွာꩻဥစ္စာႏ၊ နမ်းမဉ်ႏခြွိုင်ႏသန်ꩻမꩻ ကထိုမ်ႏခါꩻထွူဒါႏ စီꩻပွာꩻဥစ္စာႏယို သုံꩻဆောင်ႏနွောင်ꩻ၊ သꩻမဉ်ႏတခြွိုင်ႏသန်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ အားထုတ်နွောင်ꩻတဝ်းတရာꩻ၊ သꩻတပါတဝ်းတရာꩻ၊ တလꩻတဝ်းဒွိုန်းလာဘ်လဲ့ အပေ့ꩻထိုꩻဒါႏ၊ အကျိုꩻအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻသွူ။
လိုꩻယွဲးသီးသဘာဝ ထွာဒျာႏအမွန်ဗန် အပြွူႏဖြိုနဝ်ꩻဒျာႏရင်ꩻ၊ အဝ်ႏမွိုးဖါခြွိုင်ႏသန်ꩻ ကလွူးဖွါꩻလင်ꩻဒါႏ လိုꩻယွဲးနဝ်ꩻ ခြွိုင်ႏသန်ꩻ ပြွူႏတန်ဗာႏဒျာႏသွူ၊ ပေါႏလွိုတဲင် ရောႏဂါႏကပါလွူးခါကာႏ ကအဝ်ႏကုဲင်လိုꩻယွဲးကားကအဝ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ အီႏထွာလိုꩻယွဲး ပြွူႏဖြိုတန်လွဉ်ပုံႏမဲဉ်ႏစားဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ နမ်းဖေႏကခြွိုင်ႏသန်ꩻအီတာႏ အဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏရေꩻ ထိန်ꩻသိမ်ꩻဟဝ်မွေးငါႏ အင်္ဂါႏကခံႏအာႏရုံႏစားသွူ၊ လိုꩻယွဲးသီး သဘာဝနဝ်ꩻ ဖွီသွောင်မွိုင်တလျူလွတဲင် အင်္ဂါႏခံႏအာႏရုံႏဖုံႏ၊ စူခင်ႏဖုံႏ ဖေႏနေးကချို့ꩻဗာႏမွုန်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏရေꩻလွငါႏ၊ ဥပမာႏ- စူခင်ႏစို့ꩻ ကက်ဆွော့ꩻ ဗန်းဗားစတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ အဝ်ႏလိုႏဆဲ့ꩻရဲးခါꩻရီး တသီႏဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာမွိုးဖါလိုꩻတန်သီးတာႏဝွန်ႏ၊ လိုꩻပေႏသီပေႏသီဆားထာꩻတဲ့ အာမွေးမုဲင်းစွဉ်ႏထာꩻ၊ တဲႏသက်(၁၃)ဗꩻ သက်(၁၉)အခါႏလယ်ႏနဝ်ꩻ ခမ်းတွို့ꩻသား ဟဲ့ꩻဒျာႏလိုꩻပေႏဘဝတဲင် အခိန်ႏအဝ်ႏလိုꩻပေႏဘဝ ခါးလားကပြောင်ꩻလွေꩻ လိုꩻယွဲးဘဝတွင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ အရွယ်ႏခိုဗင်ႏမူႏနံꩻစနဝ်ꩻ အခိုတဲ့ယဝ်း အခိုတဲ့သင် ကွပ်ပွိုးဟော်မုန်းအာႏတမာတဲင် ဗိုန်ပီနုဲင်း လိုꩻမူႏသီး ရာႏသီႏကကဝ်ႏလွဉ်၊ သꩻအင်ကပြွူႏဖြိုလွဉ်နဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ လိုꩻခိုသီးဖုံႏလဲ့ အငဝ်းပြောင်ꩻလွဉ်၊ ဆွဉ်ႏဖုံႏလွိုင်ႏလွဉ်၊ သꩻဝင်ႏစာꩻလွဉ် လိင်တဗိုန်တဝ်းသားအလောင်းဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်တရဝ်းအခိန်ႏတဲင် ငမ်းလွဉ်ꩻဝင်ꩻသꩻလွဉ်ꩻငါႏထာꩻ၊ ထာꩻကွုတ်ꩻကွုတ်ꩻကတ်ꩻကတ်ꩻဖုံႏယို မွိုးဖါလိုꩻတန်သီး အဝ်ႏလိုႏဒေါ့ꩻသေꩻခါꩻရီးငါႏသွူ၊ မွေးတဝ်းလဲ့ အဗွေႏနမ်းဖုံႏ အဝ်ႏလိုႏဟော်ꩻထွားငါႏ လိတ်အုပ်ကဖေႏဒါႏ တသီႏပညာႏဖုံႏသွူ၊ တရဝ်းခိန်ႏနဝ်ꩻ ကွပ်စွဉ်ႏစူခင်ႏအင်္ဂါႏဖုံႏ တန်ဖြိုစွော့ꩻလွဉ်တဲင် ခွေါင်းလွဉ်အသꩻထွာဒါႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်လိုꩻတန်ဖုံႏ ခွန်းထွမ်ဒင်ႏအပဲစ်တဲင် ခွေါင်းဒါႏအသꩻနဝ်ꩻသွူ၊ အနမ်းပြွူႏဖြိုလွဉ်ကီလဲ့ နွို့ဝင်ꩻခြာတတွမ်ႏတဝ်းတွော့ꩻ ခင်ႏလမ်းအဲဉ်ႏထိုꩻဒါႏသွူ၊ ကုဲင်းခံႏစာꩻအီဗာႏဒါႏ သꩻဝွေႏဒနာႏ၊ လိုꩻယွဲးဘဝနဝ်ꩻ ထွာအရွယ်ႏအံႏအွီႏဗေင်ႏအွီႏတဲင် ကျမ္မာႏရေꩻဟဝ်ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ ကွပ်ဟို့ꩻရောႏဂါႏ၊ အလျားအခွꩻလွဉ်ꩻတွော့ꩻ ကထွာဒါႏ ထာꩻဆော့ရောႏဂါႏတွမ်ႏ ယာႏပီရောဂါႏယင်ဟန်ႏဖုံႏတဲင် ရုပ်ဆဲင်ႏရာꩻချို့ꩻယွင်ꩻချက် ကုဲင်းထွာဒါႏနေနေ၊ နေးတွမ်ႏအနယ်ꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏ အဝ်ႏလိုႏရုဲင်ꩻတသွိုးဖေႏနမ်းသွူ။
စွုမ်ႏနီꩻနီꩻ အဝ်ႏလိုႏလူးမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏထီ၊ အအံႏအအွꩻ အအုံအအဝ်ႏလဲ့ အဝ်ႏလိုႏဆင်ႏချင်ႏငါႏ၊ လိုꩻယွဲးသီး သꩻဖေႏကခြွိုင်ႏသန်ꩻနဝ်ꩻ စပ်ဆွိုင်ꩻဒျာႏ သꩻပြွူႏဖြိုမုꩻ၊ ပေါႏလွိုတဲင် ကလွူးခါကာႏ သꩻချို့ꩻယွင်ꩻတထွူ၊ လိုꩻပေႏဘဝ ကထွာဒါႏသꩻရောႏဂါႏ အဝ်ႏကုဲင်ကဖေါက်ပြန်ႏဒါႏ အလောင်ႏအလင်ဖုံႏနဝ်ꩻ ကဲဉ်းအာအာ စပ်ဆွိုင်ꩻလွဒျာႏ တွမ်ႏထာꩻမတ်ဉာဏ်ႏ နမ်းရင်ꩻအထီအသွီႏ သꩻရုဲင်ꩻတသွိုးမုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အကွာႏလွဒျာႏကွို့ꩻ ဖူးဝေးစွိုးခွိုꩻအာတွမ်ႏ နားဟွိုန်ꩻလမ်းကိုဆေ့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻလွုမ်ꩻ၊ လိုꩻယွဲးသီးအတာႏ သꩻဖေႏကခြွိုင်ႏသန်ꩻအီ ကလိုႏအပ်ငါႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏကျိုꩻစာꩻထိန်ꩻတီ သꩻရုဲင်ꩻတသွိုးမုꩻတွမ်ႏ အုံအဝ်ႏလက်ခံႏဒါႏ ပကတိအခေႏအနေႏနဝ်ꩻလွုမ်ꩻသွူ၊ လိုꩻတွိုင်ꩻ ထာꩻဆာရောႏဂါႏကင်ꩻကင်ꩻ ဖေႏနေးကအုံအဝ်ႏဗာႏ ခြွိုင်ႏခြွိုင်ႏသန်ꩻသန်ꩻနဝ်ꩻ အနယ်ꩻအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ။
တဟာယို အဆေ့ꩻသွတ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏဗေင်ႏထာꩻ (၈)နားရီႏ၊ မွူးယာခိုႏနဝ်ꩻ တနီꩻယို အဆ့ꩻသွတ်ꩻ ဗေင်ႏထာꩻတနားရီႏတွော့ꩻ အဝ်ႏလိုႏအုံပဆားငါႏသွူ၊ သွီႏတလီꩻဖေႏနေးကမဲဉ်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏမာꩻဖေႏ စူခင်ႏရုဲင်ꩻတသွိုးမုꩻ၊ ကမာꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻတနီꩻတနီꩻအကိုယိုလဲ့ အဝ်ႏလိုႏမာꩻယွမ်ꩻလွေꩻလဲင်ႏစိꩻစိꩻ၊ အဝ်ႏလိုႏယုက်ထွူႏတဝ်းထာꩻ၊ လွေꩻအထွူႏအဖွီထွူစွုမ်ႏလဲင်ႏ အဝ်ႏလိုႏသုံꩻနေးထီ၊ အဆေ့ꩻသွတ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏလွေꩻဗဲင်း တနီꩻတလဲင်ႏ၊ ဖေႏနေးဟို့ꩻကမဲဉ်ႏတဲင် အဝ်ႏလိုႏအံႏတတွာတွာဖေႏပါငါႏ အယာႏကထွာအာဟာရတွမ်ႏ ရာႏသီႏအလွောက်ꩻ အိုသဉ်အိုလာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏလိုႏအံႏတဝ်း တသီႏဟို့ꩻနုတ်အကျမ်ꩻလွဉ်ꩻထာꩻစား၊ အဝ်ႏလိုႏအံႏငါ တသီႏနုတ်ဟို့ꩻ ပေါင်းချော်ꩻချော်ꩻစားငါ၊ အံႏအွꩻထွူတွိုင်ꩻ အဝ်ႏလိုႏပွစ်တငါ တဖြူငါႏဖြောင်း၊ ရာႏသီႏအလွောက်ꩻ အဝ်ႏလိုႏကွဉ်ကꩻဒျာႏ ခွမ်ꩻလာꩻတခြင်ခြင်၊ အဝ်ႏလိုႏအံႏအွꩻဒျာႏ အိုသဉ်အိုလာႏဗန်ဗန် အသွတ်ꩻတဲ့သင်၊ အငိုးတဲ့သင်၊ အထီတဲ့သင်ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
ရာႏသီႏအလွောက်ꩻ ကပေါႏဒါႏ သင်္ဘောꩻရာႏ၊ မောက်ꩻအိုꩻရာႏ၊ တသွီရာႏ၊ မောက်ꩻဖါးရာႏ၊ တခေါ့ꩻရာႏ၊ မောက်ꩻစောက်ꩻရာႏ-စတဲင်အရာႏဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏလိုႏအံႏဖေႏပါငါႏ၊ မဉ်ႏအွꩻနွောင်ꩻ ဖိုးနဲဉ်းထီ တနီꩻအယာႏခဉ်ႏတစိတ်နဝ်ꩻ ယိန်းယံ၊ ထာꩻဆိုမ်၊ ထာꩻငိုးခြိုမ်ႏ၊ ထာꩻကြူးကြူးနေးစူဖုံႏ၊ ဗင်ႏဆျာႏ၊ ခေါင်ꩻဆျာႏ၊ တညင်းရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အတတ်နွိုင်ႏသွတ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏသျောင်ႏထိုꩻငါႏအကျောင်ꩻ ဒင်ႏပျꩻနယ်ဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ခမ်းသားခြွိုင်ႏသန်ꩻတာႏ
ရဲးကာႏကွယ်ႏနမ်း
"ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻ အမော့ꩻအကျုံႏ(၁၁)" ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻ အမော့ꩻအကျုံႏ(၁၁)ယိုနဝ်ꩻ ခွန်ကုဝေ အမော့ꩻအကျုံႏ မွေးတဝ်း၊ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီထျꩻလထင်ꩻ ကျောင်ꩻသင်္ဘောꩻဗွေႏဗွန်ဖြား ဘဒ္ဒန္တဂန္ဓမာႏ အမော့ꩻအကျုံႏဒျာႏသွူ။ ခွန်ကုဝေ ထွာရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ဥပဇ္ဈာယ်ႏဆရာႏ အဝ်ႏ(၃)ပါꩻသွူ။ ကထွာစစရဟန်ꩻနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၁၃၃၂-ဗာႏ၊ လာဒဲဉ်သီႏဆန်ꩻ (၁၅)နီꩻ၊ ဝေင်ꩻနယ်ꩻဟိုပုံꩻ အွိုင်ႏနောင်ႏလဲင် ကျောင်ꩻထီတဲမ်းလိတ်၊ ခဏ္ဍသိမ်ႏသိမ်ႏကိုတဲင် ဥပဇ္ဈာယ်ႏဆရာႏနဝ်ꩻ ဗွေႏဗွန်ဖြား ကျောင်ꩻနမ်းကွတ် ဘဒ္ဒန္တ သွူ။ ပထမအလဲင်ႏ အထပ်ဒါႏသိမ်ႏနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၁၃၃၃-ဗာႏ၊ လာတထိန်ႏလောင်း (၁၅)နီꩻ၊ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ ပထမကျောင်ꩻတန် ခဏ္ဍသိမ်ႏကိုတဲင် ဥပဇ္ဈာယ်ႏဆရာႏတဲင် ဗွေႏဗွန်ဖြားကျောင်ꩻတန် ဘဒ္ဒန္တနရိန္ဒသွူ။ ဒုတိယအလဲင်ႏ ကထပ်ဒါႏသိမ်ႏနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၁၃၄၃-ဗာႏ၊ လာကထိန်ꩻဆန်ꩻ (၁၁)နီꩻ၊ ဝေင်ꩻဟိုပုံꩻ ကျောင်ꩻမွေးတောႏ၊ ခဏ္ဍသိမ်ႏကိုတဲင် ဥပဇ္ဈာယ်ႏဆရာႏနဝ်ꩻ ဗွေႏဗွန်ဖြား ကျောင်ꩻသင်္ဘောꩻ ဘဒ္ဒန္တဂန္ဓမာႏသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ ဗွေႏဗွန်ဖြား ကျောင်ꩻသင်္ဘောꩻ ဘဒ္ဒန္တဂန္ဓမာႏနဝ်ꩻ ထွာထပ်သိမ်ႏ ဥပဇ္ဈာယ်ႏဆရာႏတဲင် တနေင်ႏတလဲင်ႏ၊ နီလဲင်ႏ ဒဲဉ်ဟားတင်ꩻကျွစ်နဝ်ꩻ ခွန်ကုဝေ ကုဲင်းကန်းတော့ꩻတွိုႏသွူ။ တွိုႏတလဲင်ႏနဝ်ꩻ အုံကိုမ်ꩻအုံကိုပ်ꩻဗွေႏဗွန်ဖြားတဲင် ဗွေႏဗွန်ဖြားခြုဲင်းနယ်ခန်း ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻအမော့ꩻအကျုံႏ (၁၁)ယိုသွူ။ ဗွေႏဗွန်ဖြားနဝ်ꩻ ထွာဗွေႏဗွန်ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ ကျောင်ꩻသင်္ဘောꩻလဲ့ ဝွေꩻဗွေႏနဝ်ꩻ လိုꩻဇာႏတိသင်္ဘောꩻ တမွေးတဝ်း၊ ဝွေꩻဗွေႏလွူးဖွာꩻဇာႏတိခင်ႏလံးနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ꩻဟိုပုံꩻ၊ အွိုင်ႏနောင်လဲင်၊ ဒုံဒုံလီꩻတန်ဒျာႏသွူ။ ကျောင်ꩻဒုံလီꩻတန်လဲ့ ဝွေꩻဗွေႏမာꩻဗွေႏဗွန် အုံနင်းဗာႏနေင်ႏပေါင်ꩻညတန်သွူ။
ဆောင်ႏတဝ်းဣန္ဒြေႏစင်ꩻပေႏ
"ကဋုဝိယသုတ် (ဆောင်ႏတဝ်းဣန္ဒြေႏ စင်ꩻပေႏတပါꩻ ဘုရာꩻဆွုံꩻမꩻ)"
အွိုးခꩻတရောဝ်ꩻ- နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ ရွုံႏသင်္ကန်ꩻ၊ ထူႏသပိတ်ထွူတဲင် ကျွꩻဒဲင်တွုံꩻသွမ်ꩻ ဝေင်ꩻဗာႏရာꩻသီႏကို၊ တဖူꩻလောင်း၊ ခင်ႏလမ်းတခြာ၊ ဖြေꩻစာဖိုးပင်၊ တွူန်းဟုံꩻမွူးတန်ထျꩻနဝ်ꩻ ထီႏလꩻခန်း ရဟန်ꩻတပါꩻ။ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ သꩻတဗွို့ꩻတဝ်းတရာꩻ၊ သꩻဗွို့ꩻဒျာႏ ကာႏမဂွုဏ်ႏ၊ အွဉ်ႏတဝ်းသတိꩻ၊ အသꩻစွူတဝ်း၊ ဣန္ဒြေႏအဲဉ်ထဝ်းတဲင် နီဗွေႏဘုရာꩻ ဆွုံꩻမꩻရဟန်ꩻနဝ်ꩻနုဲင်းယို- ရဟန်ꩻဟွေး- - နာꩻနမ်းနဝ်ꩻ မာꩻဝွေႏမွုန်း နုဲင်းဖြော့ꩻနဝ်ꩻလုဲင်း - နာꩻနမ်းနဝ်ꩻ မာꩻနွုမ်ꩻတရီမွုန်း နုဲင်းစဉ်ႏထနဝ်ꩻဟုဲင်း - ပေါႏနာꩻနမ်းဝွေႏ-နွုမ်ꩻတရီနဝ်ꩻ မဲ့ꩻဖီးထူꩻဟွံနာꩻကွေး၊ နီဗွေႏဘုရာꩻ ဆွုံꩻမꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ နီဗွေႏဘုရာꩻ တွုံꩻသွမ်ꩻသဲင်ꩻ၊ သွုံꩻသွမ်ꩻထွူနဝ်ꩻ ခြုဲင်းနယ်ရဟန်ꩻသီးဖုံႏနုဲင်းယို- ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ဟန်ႏရောဝ်ꩻ ခွေလွေꩻတွုံꩻသွမ်ꩻတွင်ꩻ တဖူꩻလောင်းနဝ်ꩻ ခွေခွဲရဟန်ꩻတပါꩻ၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ အောဝ်ႏလိုႏဆွုံꩻမꩻတဲင် ခွေဆွုံꩻမꩻနုဲင်းယို- "ရဟန်ꩻဟွေး- - နာꩻနမ်းနဝ်ꩻ မာꩻဝွေႏမွုန်း နုဲင်းဖြော့ꩻနဝ်ꩻလုဲင်း - နာꩻနမ်းနဝ်ꩻ မာꩻနွုမ်ꩻတရီမွုန်း နုဲင်းစဉ်ႏထနဝ်ꩻဟုဲင်း - ပေါႏနာꩻနမ်းဝွေႏ-နွုမ်ꩻတရီနဝ်ꩻ မဲ့ꩻဖီးထူꩻဟွံနာꩻကွေး၊ ခွေဆွုံꩻမꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏ ဟွူန်ဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် သံႏဝွေႏဂလꩻတွော့ꩻ ရဟန်ꩻတပါꩻ ရီစွော့ꩻဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို- "ဩဗွေႏ ဘုရာꩻမျတ်ဗွေႏဩ- - 'ဖြော့ꩻ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ ဗွေႏဘုရာꩻ ရေႏရွယ်ႏထမုဲင်ꩻဩ၊ - 'ဝွေႏ-နွုမ်ꩻတရီ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ ဗွေႏဘုရာꩻ ရေႏရွယ်ႏထမုဲင်ꩻဩ၊ - 'ဖီးထူꩻ'ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ဗွေႏဘုရာꩻ ရေးရွယ်ႏထမုဲင်ꩻဗွေႏဩ၊ ဥပမာႏ- နဝ်ꩻသွံမျိုꩻ၊ အရိုꩻထမုဲင်ꩻ၊ ရေႏရွယ်ႏထမုဲင်ꩻ သျင်ꩻနယ်စဲင်းဖေႏ နီသွဉ်းသီးမွိုင် ဗွေႏဩ"လောဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် နီဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ- - အဘိဇ္ဈာ ကဋုဝိယံ - 'ဖြော့ꩻ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ 'အဘိဇ္ဈာ-လောႏဘꩻ' - ဗျာပါဒေါ အာမဂန္ဓော - 'နွုမ်ꩻတရီ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ 'ဗျာပါဒ-ဒေါႏသꩻ' - အကုသလာ မက္ခိကာ - 'ဖီးထူꩻ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ 'အကုသိုလ်ႏ'ခွေရေႏရွယ်ႏ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ပေါႏစူꩻလောႏဘꩻ၊ ပေါႏလွောက်ꩻဒေါႏသꩻတဲ့ အကုသိုလ်ႏဟိုမ်စွဉ်ႏလဲင်ႏချင်ꩻ၊ ဘဝယိုတဲ့ အုံစွဉ်ႏနုဲင်ꩻကိုကိုတဲ့ယဝ်း တကြောင်းတဝ်း၊ တရောင်းတဝ်း၊ တွိုႏဘဝငါသူꩻတဲ့ လင်ꩻထဲ့ဗာႏ ငါးရုဲင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- စူꩻတောဝ်းလောႏဘꩻ၊ လွောက်ꩻတောဝ်းဒေါႏသꩻမꩻ ထွာတောဝ်းအကုသိုလ်ႏ၊ ထွာဒျာႏ ကုသိုလ်ႏ၊ ထွာဒျာႏအကြောင်း၊ ထွာဒျာႏအရောင်း၊ ဘဝယိုချမ်ꩻသာႏ၊ ဘဝငါတာႏ၊ တွိုႏလွေꩻဗာႏ ဘွုံႏဘဝဟောဝ်သွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ တိကနိပါတ်၊ ကဋုဝိယသုတ်)
ကဉ္စနက္ခန္ဓဇာတ်
ကဉ္ဇနက္ခန္ဓဇာတ်
ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် ကဉ္ဇနက္ခန္ဓဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-
၁။ ကောကအွဉ်ငါ ကထွာဆရာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏဖန်းဖြယ်ဖေႏဒါႏဒါႏ ထာꩻမာꩻ/တာႏဝွန်ႏအကျောင်ꩻ၊
၂။ ထာꩻမာꩻအမျိုꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း မာꩻငါကနွောင်ꩻရာꩻငါနဝ်ꩻမꩻ အောင်ႏမျင်ႏလꩻအကျောင်ꩻ၊
၃။ ကလꩻလွဉ်ရွဉ်ခံꩻနဝ်ꩻ- "အံႏအွꩻတာႏ၊ ရွမ်ခါꩻတာႏ၊ ခွုမ်မာꩻအီတာႏ၊ ကုသိုလ်ႏတာႏ"ဖန်းဗာႏလစ်ꩻပွန်းနုဲင်းနဝ်ꩻအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
ဝါနရိန္ဒဇာတ်
ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် ဝါနရိန္ဒဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-
၁။ အုံမုဲင်ꩻကိုတဲ့ယဝ်း အုံပရီႏပရာႏမွုန်းထာꩻ၊ ထွားခါꩻ တောင်ꩻခါꩻဗာႏ အသောင်အရင်ꩻ အခေႏအနေႏအကျောင်ꩻ၊
၂။ မာꩻထာꩻမာꩻ အမျိုꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း မာꩻပရီႏပရာႏမွုန်းတဝ်း၊ နေးတွမ်ႏဉာဏ်ႏ ထွားဝွေႏဖန်ႏသေႏသေႏ၊ ထွားရိက္ခေႏဟဝ်ဟဝ်ဗာႏအကျောင်ꩻ၊
ပွိုးတမုဲင်ꩻ ပါႏတမုဲင်ꩻဟောင်း
ယူႏယူႏဒျာႏပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဘဝနဝ်ꩻ သꩻပေႏတဲ့အဝ်ႏနေနေသွူ။ ယိုဖိုင်ႏနဝ်ꩻခွေေသွောန်းတဖြာꩻ ခံႏစာꩻချက်ဒျာႏသွူ။ ပအိုဝ်ႏဘဝꩻအခေႏအနေႏနဝ်ꩻ ခွေသွောန်းတဖြာꩻကထီႏကဟွိုန်ဗာႏဖိုင်ႏယို ထွာအီခွေေသွောန်းအတာႏ ခံႏစာꩻအီဗာႏ ဝွေႏဒနာႏတမျိုꩻ ရိုꩻဗာႏသꩻပေႏတနဲင်ႏနဝ်ꩻတဲ့တမာႏတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။ ကောပ်ပွိုးနဲင်းမုဲင်ꩻနဲးတဲင် အဝ်ႏဒျာႏခမ်းကောင်ကိုသား ပအိုဝ်ႏဖိုင်ႏအတာႏလဲ့ ဝင်ꩻရိုꩻဒျာႏသီနဝ်ꩻလိုꩻထဉ်ႏဒျာႏ သဲင်ꩻချာသီခမ်းသထုင်ႏသူꩻဟုဲင်းတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏခမ်းဒေါမ်သထုင်ႏကို ပအိုဝ်ႏဖိုင်ႏအတာႏလဲ့ အွိုးသူꩻသားရိုꩻဒျာႏ ယိုနဝ်ꩻမဲင်ꩻခမ်းဒျာႏတဲ့။
ခွန်ပေါႏရင်း
ခွန်ပေါႏရင်း နဝ်ꩻ တယ်ႏစွဉ်ႏပအိုဝ်ႏအနုပညာႏ ကပေါႏစကာႏ တွိုႏဗꩻလွဉ်ဟန်ႏနီꩻ လိုꩻအမျာꩻခါႏကို မဉ်ꩻအောဝ်ႏအွီႏ လွီးအောဝ်ႏဟွမ်နေဒွိုန်းက ခွန်ပေါႏရင်းယို ဝွေꩻကရွစ်ခါꩻဒါႏ ငေါဝ်းသချင်ꩻ အနုပညာႏလောကကို အတွင်ꩻနောဝ်ꩻ ဝွေꩻမဉ်ꩻယို စွစ်ꩻလီပအိုဝ်ႏခမ်းလွုမ်ꩻတကာႏတောဝ်း စွစ်ꩻလီပါစွဉ်ႏ မန်းခမ်းတခမ်းလွုမ်းနောဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻမဉ်ꩻကကျောႏဗာႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ဝွေꩻကရွစ်ဒါႏ ငေါဝ်းသချင်ꩻမဉ်ꩻကဟဲ့ꩻ "မဉ်ႏကျွိုက်ထာꩻတရေꩻနောဝ်ꩻ အံႏမဒါႏ ဒဲဉ်ဟာ"ကရိုꩻဒါႏ (လှတာမက်ရင် ညစာခက်တတ်တယ်)ငေါဝ်းသချင်ꩻယိုနောဝ်ꩻ လိုꩻပေႏလိုꩻတန် သေတောဝ်း တအဲဉ်ထောဝ်း၊ သေစွုမ်ႏဖြာꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ခွန်ပေါႏရင်း မွိုးဖါနောဝ်ꩻ ဖြားမောင်ငယ်တွမ်ႏ မွိုးကျောင်ꩻအေးတင်သီး လွူးဖွာꩻလင်ꩻ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ အွိုင်ႏပန်ꩻတင်ႏ၊ ဒုံဘုရာꩻဗွာကို၊ လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ နေင်ႏ(၁၉၆၀)ဗွေနေင်ႏသွူ။ ခွန်ပေါႏရင်း အမဉ်ꩻဇာႏတိနောဝ်ꩻ (ဟဲ့ꩻ)ခွန်သန်းရွှေ၊ ပညာႏအဆင်ႏရန်းနောဝ်ꩻ အောင်ႏလꩻလွေꩻ (၇)တန်ꩻ၊ ဖူးဝေးအောဝ်ႏ (၉)ဖြာꩻ၊ ခွန်ပေါႏရင်း ပိုခိုအောဝ်ႏ (၂)ဖြာꩻ၊ ပိုမူႏ အောဝ်ႏ(၁)ဖြာꩻ၊ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ၊ ကိုꩻကွယ်ႏဒျာႏ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏသွူ။ ထွိုင်ႏတွိုႏ ၁၉၈၆-ဗာႏနေင်ႏနောဝ်ꩻ အနိစ္စခန္ဓာႏပြောင်ꩻထိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ပွိုးတမုဲင်ꩻ ပါႏတမုဲင်ꩻဟောင်း
အဝ်ႏဒျာႏဒေႏသလင် ပအိုဝ်ႏဖိုင်ႏတဲ့ ဗွိုန်ဗွိုန် ဝင်ꩻအဝ်ႏဒေါ့ꩻဒျာႏ ခမ်းတအဝ်ႏတဝ်းလိုꩻမျိုꩻ နဲင်းနဝ်ꩻဖိုင်ႏသွူ။ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻအတာႏ လꩻလွေꩻနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချွုက်ခွင်ꩻ ရိုꩻကီလဲ့ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻတာႏအစဲစ်အမဲဉ်ႏ အိုပ်ချွုတ်ခွင်ꩻတမွေးတဝ်းစွောန်ႏလဲ့ ဝင်ꩻသမ်းအဝ်ႏတကေးနေကဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။  ပအိုဝ်ႏအတာႏ သထွူႏခရာႏနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏဒေႏသကို ဟမ်ႏဖိုင်ႏခံႏဗာႏဝင်ꩻသိမ်ꩻတွော့ꩻလို့ထိုꩻတဖဲ့ꩻ လိုပ်ꩻဒါႏကွန်ႏဖိုင်ႏအငိုꩻအဝ်ႏတဝ်းတွော့ꩻ စာရောင်ဟမ်ႏယာႏတဖဲ့ꩻ နေးထူႏအုဲင်ႏထိုꩻအာလိုꩻမျိုꩻလင် ခံႏဒေါ့ꩻချာတဝ်းငဝ်းပအိုဝ်ႏဖိုင်ႏတဲ့ အဝ်ႏအာတန်နဝ်ꩻသွူ။
ခွန်ပေါႏရင်း
ငဝ်းတချင်ꩻမန်းဖုံႏနဝ်ꩻ (၁) ကုလအလွမ်း (၂) ငယ်ချစ်သူလက်ထပ်ပွဲ (၃) ပပအနမ်း (၄) နေညိုညိုအလွမ်း (၅) နောင်း (၆) လွမ်းစိတ်သူ့ထံ (၇) အားငယ်မိတယ် (၈) မျှော်လင့်ချက်နဲ့ ရည်မှန်းချက် (၉) နှလုံးသားရင်ပြင် (၁၀) ဆောင်းမမ (၁၁) နှလုံးသားချစ်သူ (၁၂) လှတာမက်ရင် ညစာခက်တတ်တယ် (၁၃) စောင်းလုလင် (၁၄) သိလိုက်ပြီမေ (၁၅) အချစ်နဲ့ကို (၁၆) မောင့်အချစ်ဖူး (၁၇) တို့တိုင်းရင်းသား (၁၈) လှည့်ကြည့်ပါဦး (၁၉) အချိုဆုံးစကားသံ (၂၀) အချစ်တေးရထား (၂၁) တောင်ယာဝင်ချိန်အတွေး (၂၂) ချစ်ဆရာမ ဖုံႏဒျာႏသွူ။
ကဉ္စနက္ခန္ဓဇာတ်
ဝါနရိန္ဒဇာတ်
၃။ မဉ်ႏမော့ꩻခွဲ ရန်ႏသူႏနဝ်ꩻ နေးထူႏ "သစ္စာႏ၊ ပညာႏ၊ ဓိတိ၊ စာႏဂ"တရာꩻလစ်ꩻပါꩻ ခွုမ်မာꩻအီဗာႏအကျောင်ꩻ၊
ပွိုးတမုဲင်ꩻ ပါႏတမုဲင်ꩻဟောင်း
ယဟန်ႏသား မွိုးပအိုဝ်ႏ ဖာပအိုဝ်ႏဒျာႏလဲ့ ပိုနဝ်ꩻတအုဲင်ႏဒေါ့ꩻရီပအိုဝ်ႏတဝ်း မဉ်ႏလွေꩻကျောင်ꩻနဝ်ꩻ သွောန်ဒျာႏလိတ်မန်း ပိုနဝ်ꩻဒါႏခါꩻမန်းမꩻထဲ့မဲဉ်ႏ သꩻယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻသားဖိုင်ႏတဲ့အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ထဲင်းယင်းနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏပေႏဖိုင်ႏခေတ်ယိုခါ တမဲဉ်ဒေါ့ꩻတဝ်းငဝ်းပအိုဝ်ႏ ပအိုဝ်ႏပေႏအချင်ꩻချင်ꩻခွဲးဝင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ဝင်ꩻမူႏဝင်ꩻခိုဝင်ꩻဖိုင်ႏတဲ့နဝ်ꩻ တလွောန်ꩻဒေါ့ꩻတဝ်းငဝ်းပအိုဝ်ႏ ဒေါ့ꩻမန်းနေးမꩻ ရထွꩻခေတ်ယူႏဒျာႏနဝ်ꩻစားသားဖိုင်ႏမကောင်တဲ့ သေလွောန်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။ ကွဲးတွော့ꩻနမ်းတောမ်ႏနမ်းတဲ့ ခံႏထူႏဒျာႏပအိုဝ်ႏ ဝင်ꩻမဉ်ႏခွိုင်းပအိုဝ်ႏနဝ်ꩻတဲ့ သꩻဆာကိုဒျာႏဖိုင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻသီးယိုဖိုင်ႏနဝ်ꩻ ရက်တဝ်းလိုꩻမျိုꩻတဲ့တမွေးတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။
ခွန်ပေါႏရင်း
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဂီတ ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ကဉ္စနက္ခန္ဓဇာတ်
ဝါနရိန္ဒဇာတ်
၄။ (က) သစ္စာႏ - မာꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏ၊ ဒေါ့ꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏဗာႏ၊