cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ပအိုဝ်ႏငဝ်းတွိုင်ꩻ
ငဝ်းတွိုင်ꩻ-ခ
၁၁။ ခံꩻစဲစ် ခံꩻမန်ႏ လုံးခြုံꩻသက်သေႏခံႏ။ (လိုꩻဟဝ်လိုꩻမန်ႏ အကျင်ꩻစာရိတ္တ သက်သေႏခံႏနဝ်ꩻသွူ။)
၁၂။ ခံꩻတသီး ထုမ်ႏယိုꩻ၊ လိုꩻတသီး ထုမ်ႏယပ်ꩻ။ (အီႏလꩻ အီႏကိုꩻကွဲႏဗာႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻကျောင်ꩻဟဝ် ဗွေႏဗွန်ဟဝ်တပါꩻပါꩻနဝ်ꩻ တယိုꩻတဝ်း၊ ထာꩻဟဝ် ထုမ်ႏနန်ꩻမော့ꩻငါႏ။)
၁၃။ ခံꩻထီပွဉ်၊ ရွဉ်ထီသေ့ꩻ၊ ဝင်ꩻငဝ်းဆေ့ꩻ။
၁၄။ ခံꩻဗွို့ꩻကတောင် ခံꩻနွုမ်ꩻသူႏ၊ ခံꩻဗွို့ꩻကတူႏ ခံꩻနွုမ်ꩻသေင်။ (ထာꩻတဟဝ်တဝ်း တဲက်တွိုင်ꩻအီ လိုꩻကျွားငဝ်းခရာႏ။)
၁၅။ ခံꩻလောင်း ဒင်ႏသဲင်။ (ကယံထွူလဲဉ်း ယိန်းယံထဲင်းထဲင်း။)
၁၆။ ခမ်းခြွိုင်ꩻခြေင်ထာꩻ ခမ်းရာႏတပါတဝ်း။
၁၇။ ခမ်းခြွိုင်ꩻထာꩻ တျာႏအွော့ꩻပါအကင်၊ မာႏနတန် မွဉ်တွမ်ႏရွဉ် အကွံႏပလဲင်ꩻဝန်။
၁၈။ ခမ်းခြွိုင်ꩻထာꩻ အရာႏတပါတဝ်း။
၁၉။ ခမ်းတဟုံဟင်တဝ်း လော့ကောင်ရွေꩻ၊ လိုꩻတဟုံဟင်တဝ်း ထော့ခွဉ်းလွေꩻ။
၂၀။ ခမ်းတန်ႏလော့နေ တလီꩻမာꩻ၊ နဂါꩻတန်ႏထန်ႏနေ ကဠုန်ႏဖတ်၊ သီႏထတ်တန်ႏထန်ႏနေ ယသောႏယား။ (လိုꩻကျောင်ꩻ တန်ႏလွိုင်ႏအာနေလဲ့ လိုꩻမူႏ ယားသွေꩻကုဲင်ထိုꩻ။)
၂၂။ ခမ်းထီနဲင်ႏငန်ႏ မီႏထိုꩻမားနဝ်ꩻ တွိုက်ꩻထူႏချာလꩻလဲ့ ဘာႏသာႏမီႏထိုꩻမားနဝ်ꩻ တွိုက်ꩻထူႏချာ တယိုꩻတဝ်း။
၂၃။ ခမ်းမီႏဟဝ်တဝ်း လော့ရျꩻကောင်၊ လိုꩻမဉ်ႏဟဝ်တဝ်း ထောင်တဖူꩻ။
၂၄။ ခမ်းလော့ကောင်လောင်း လဲဉ်းထာꩻအုံႏ၊ ခမ်းလော့ထာꩻအုံႏ လဲဉ်းထာꩻအုံႏ။
၂၅။ ခမ်းလော့ဖြဲ့ဖြဲ့ တဖူꩻပြေ၊ လိုꩻသေယောင်ႏယောင်ႏ မာႏနထို။
၂၇။ ခမ်းလော့မဲဉ်ႏမဲဉ်ႏ တဖူꩻပြေ၊ လိုꩻသေတန်ႏတန်ႏ လင်ꩻငါးရုဲင်ꩻ။
၂၈။ ခမ်းလို့မꩻ ထုဲင်ဆုဲင်ꩻ၊ စဲ့ꩻဝုဲင်ꩻမꩻ ဗျောက်ꩻပြာႏ၊ ခရာႏတလꩻတဝ်း။ (ထာꩻဝီရိယသောင်ႏသာ ကျိုꩻစာꩻမုꩻ တအဲဉ်ထဝ်းစဝ်းစဝ်း)
၂၉။ ခမ်းသဲင် အွီႏအနာ၊ ခမ်းခါ အွီႏအထျꩻ။
၃၀။ ခံႏသျင်ႏခံႏစင်ꩻ လိတ်ဟိုထံꩻ ပါဗာႏ။
၃၁။ ခင်ႏဆာ ကီႏတိုႏ၊ စူဆာ ပြေင်အော့ꩻတိုႏ၊ ငွဉ်ꩻဆာ ကတောင်တိုႏ။
၃၂။ ခင်ႏတဟဝ်တဝ်း ခင်ႏ၊ စူတဟဝ်တဝ်း စူတဟဝ်တဝ်း စူ။
၃၃။ ခင်ႏလဲ့တပတ်ꩻ၊ စူလဲ့ တပ်ꩻမꩻ၊ နီယပ်ꩻသꩻကို ပါꩻထီႏသေ။
၃၄။ ခင်ႏလမ်းဗေင်ႏဆꩻနဝ် ရွဉ်မီႏအဝ်ႏသဲင်ꩻ ပဉ်ခင်ꩻင်ꩻ၊ ခမ်းလမ်းဗေင်ႏဆꩻထင်ꩻ ခံꩻမဉ်ႏအဝ်ႏသဲင်ꩻ ပဉ်တွိုက်က်မꩻ ဝင်ꩻရက်ကျွိုက်။
၃၅။ ခင်ႏလေင်း ချာႏငရော့ꩻ၊ ခင်ႏအော့ꩻ ချာႏငဗန်ႏ၊ ထန်ႏသဲင်ꩻ။
၃၆။ ခင်ႏအဲဉ်ထဝ်းနုဲင်းသွန်ꩻတဖူ၊ စူအဲဉ်ထဝ်းနုဲင်းလုံႏ။
၃၇။ ခဲင်လေး လွူးဝါးစိပ်၊ ဖူသိက် လွူးဝါးကွူ။ (လိုꩻလွꩻ လိုꩻငဝ်းအာတဲင် ဝင်ꩻဒေါ့ꩻတွိုင်ꩻအီနော။)
၃၈။ ခဲဉ်ႏအဲဉ်ထဝ်း အေင်ဟတ်ꩻ၊ မောင်းမွူးတသင်ႏတဝ်း မောင်းဗဲင်ꩻသင်ႏ။ (ကထွာလိုꩻတန် တဒေါ့ꩻတဝ်းထာꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻလဲ့ ကထွာလိုꩻပေႏ တဆွိုင်ႏရာꩻတဝ်းသား သမ်းဒေါ့ꩻဖြဝ်ႏသွဉ်သင် ထာꩻ။)
၃၉။ ခုံꩻ ကွဲးဖြားဖြား ကွဲးဟဲ့ꩻဟဲ့ꩻ၊ ဝါႏဖြဲ့ꩻ ကွဲးဖြားဖြား ကွဲးတကယ်ကယ်၊ လိုꩻ ကွဲးဖြားဖြား သꩻကွဲးလော်လဲလော်လဲ။
၄၀။ ခုံꩻ ယိန်းဖြား ယိန်းဟဲ့ꩻ၊ လိုꩻ ယိန်းဖြား ယိန်းတထဲ့ꩻ။
၄၂။ ချꩻညီꩻဝင်ꩻကျောင်ꩻ၊ ပေါင်ꩻညီꩻဝင်ꩻကံႏ။
၄၃။ ချာႏငင်း ခွဲႏတရွို့ꩻ အွဉ်ႏသိမ်ꩻတအွို့ꩻဗော့ꩻသꩻကို။
၄၄။ ချံꩻသာႏ တမူꩻတပယ်ꩻ၊ ဆင်ꩻရယ်ꩻ တစွဲးတကုမ်ꩻ။
၄၅။ ချင်ႏရွောင် တွောင်သော့ꩻထီ ထီတအုံတဝ်း။ (လꩻလွဉ်သွူ ပစ္စေꩻဥစ္စာႏလဲ့ ပေါႏသုံꩻပျုစုတ်ꩻစုဲင်ႏ တဒါႏတဝ်းနဝ်ꩻ တဆင်ႏပေႏလွုမ်ꩻ ကေန်ꩻဖြန်စွတ်ꩻခြော ယိုꩻမာꩻချာထွူ။)
၄၆။ ခြီႏတဗာႏ ပြာႏတလီး။
၄၇။ ခြို့ꩻမွူးဟာ ဆာမွူးရဝ်ꩻ။
၄၈။ (က) ခြံထိုယိုꩻ ထိုꩻယပ်ꩻ။ (ခ) ခြံထိုꩻယိုꩻ လိုꩻထိုꩻယပ်ꩻ။ (မဉ်ႏစာထိုꩻခြံနဝ်ꩻ အယိုꩻဒျာႏလဲ့ လိုꩻအီႏထိုꩻနဝ်ꩻ တယိုꩻတဝ်း၊ တလဲဉ်းတဝ်း၊ တဖနွောင်ꩻတဝ်း အရပ်ရာႏဆꩻချာ။)
၄၉။ ခြေင်းလွဉ်ꩻငါႏလဲ့ ထဲ့၊ ယန်ꩻလွဉ်ꩻငါႏလဲ့ ကလဲ့။ (မဉ်ႏမာꩻကျံꩻလွဉ်ꩻငါႏလဲ့ ကုဲင်ပဲစ်ꩻထိုꩻ၊ မဉ်ႏမာꩻချော်ꩻလွဉ်ꩻငါႏလဲ့ တငမ်းတဝ်းတဲင် တအောင်ႏမျင်ႏတဝ်း၊ တတိုꩻတက်တဝ်း။)
၅၀။ ခြဲက်ꩻတနျာႏ ကွိုꩻသဲင်ꩻထုံပဲင်းကင်၊ လိုꩻခိုဗဝ်ဗင် ကွိုꩻထာꩻလွꩻ။
၅၁။ ခြောင်တကခြောင် ခြောင်စွဉ်ႏအဝ်ႏကြွို့ꩻတဝ်း၊ သေင်ႏတကသေင်ႏ သေင်ႏစွဉ်ႏအဝ်ႏကြွို့ꩻတဝ်း။ (လိုꩻတွိုင်ꩻစွုမ်ႏဖြာꩻလဲ့ ယွုမ်းအံႏလို့လို့ တလꩻတဝ်း။)
၅၂။ ခြဝ်ႏသား အုံဒါကသောင်ႏ၊ ထီကောင်ႏသား အွꩻထီဆေ့တောက်၊ တူႏပေါက်သား ခူးဗာႏဝျ။ (အဗွေႏကေားမာꩻသား ကွိုꩻလꩻအာရွဉ်တဲင် အဝ်ႏလုမ်းစာဒျာႏတွော့ꩻ တစံႏစာꩻသုံꩻဆောင်ႏချာဗာႏတဝ်း အတခြိုꩻ။)
၅၄။ ခြောင်းလိန်ႏဝင်ႏ ချင်ႏစောင်းဝဲင်း။ (လိုꩻတဟုံဟင်တဝ်း တဒီဒါတဝ်းနုဲင်းနုဲင်း မော့ꩻလွဝင်ꩻ။)
၅၅။ ခွအထျꩻ အနာထွာသိုႏ။
၅၆။ ခွꩻနုဲင်းထီ တရီနုဲင်းဝ၊ ခွꩻလဲ့ တရျားရျား၊ လျားလဲ့ လျားပီပီ။
၅၇။ ခွေကဒါႏလွိုပညာႏ နာꩻသမ်းတနာႏလိုႏတဝ်း၊ နာꩻကခြွေလွိုဥစ္စာႏ ခွေသမ်းတကေး။
၅၈။ ခွေကဒေါ့ꩻအတွိုင်ꩻမာꩻ၊ ခွေကမာꩻအတွိုင်ꩻ တွမ်ႏထွားနုဲင်းပုဲင်ႏ။
၅၉။ (က) ခွေဖိုး ခွေဒင်ႏ မွိုင်ꩻပန်ႏတွိုႏတွိုႏ။ (ခ) ခွေဖြီခွေဖြုဲင်ꩻ မွိုင်ꩻပြုဲင်ꩻဖျောဝ်ဖျောဝ်။ (ဂ) ခွေသေခွေတပြဝ် သုဲင်ꩻခဝ်တွိုႏတွိုႏ။ (ကျံႏစဲႏခွုမ်မာꩻ ထာꩻမာꩻတမျိုꩻမျိုꩻ မော့ꩻခန်းအယပ်ꩻအခုဲင်ႏလဲ့ယဝ်း တသျော့ꩻတဝ်း၊ တဆွတ်ချာတဝ်းလာꩻလာꩻ။)
၆၀။ ခွဲးတခါႏဝင်ꩻ နုဲင်းခမ်းအွုမ်ႏ၊ ဆွုမ်ႏတခါႏဝင်ꩻ နုဲင်းမို့ꩻလီး။
၆၁။ ခွတ်ꩻကတူႏ ပွစ်တငါ ရုဲင်ꩻလင်ꩻစူမီႏနာ၊ အခိန်ႏမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏ လူးလင်ꩻထီ၊ အုံဟဝ်ခြွိုင်ႏသန်ꩻအီ။
၆၂။ ခွန်တဟဝ်တဝ်း ပါႏအရောင်ꩻ၊ လိုꩻကျောင်ꩻတဟဝ်တဝ်း ပါႏတကာႏ၊ တဲ့ꩻတဟဝ်တဝ်း ပါႏဆရာႏ။
၆၃။ ခွန်နားတရေင်၊ ဟေင်နားတရျာꩻ၊ ထံꩻသာꩻ နားတဗာႏ။
၆၄။ ခွန်နဝ်ꩻတဲႏခမ်း၊ စွန်နဝ်ꩻ ယားခမ်းထီ။
၆၅။ ခွန်နဝ်ꩻ ထံႏ၊ နင်ႏနဝ်ꩻ ဗွုတ်ꩻ။
၆၆။ ခွန်ဟဝ် အီႏပေါႏ ကျောႏရီးနေင်ႏတရျာꩻ၊ ဘုရာꩻအီႏပွင်ꩻ ကျောႏရီးနေင်ႏတရေင်။
၆၇။ ခွန်း နွုတ်ꩻနာꩻ၊ အံႏဖြာႏ နွုတ်ꩻနီꩻ။
၆၈။ ခွဉ်းဟဝ်တလီး ထွာအကမ်း၊ သတိꩻတဗာႏ ရဲးနွောင်ꩻနမ်း။
၇၀။ ခြွိုင်ႏသန်ꩻ ဗွန်မေႏလျံႏ၊ ခြွိုင်ႏဒျာႏ ကံႏမေႏခိုး။
၇၁။ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻနဝ်ꩻ ပထမ၊ ပညာႏရေꩻနဝ်ꩻ ဒုတိယ၊ မေတ္တာႏရေꩻနဝ်ꩻ တတိယ။
ငဝ်းတွိုင်ꩻ- ဂ၊ င
(ဂ) ဂျိုဟ်ႏတဟဝ်တဝ်းပါပ၊ စနစ်တဟဝ်တဝ်း ဝါႏဒ၊ ခွန်တဟဝ်တဝ်း ပွိုးလောဘ။
(င) ၁။ ငခဲဉ်ႏလမ်းကို မပေါႏလျား၊ မောက်ꩻဖါးလမ်းကို မပေါႏဆျာႏ၊ တသာႏလမ်းကို မပေါႏဆွံ။ (ခွုမ်မာꩻဒေါꩻ့ဖြဝ်ႏထာꩻ တယွုမ်းအံႏတဝ်း၊ ပါꩻတမတ်လောက်တဝ်း၊ ကေားအွဉ်ႏရေꩻ ထူႏရေꩻသားဆေ့ꩻဆဲဉ်း။)
၂။ ငရာႏ ငသီ၊ ဝါႏရာႏ ဝါႏသီ။ (ပါꩻမုဲင်ꩻမာꩻ ထာꩻကုဲင်လဲ့ ပါꩻမုဲင်ꩻမော့ꩻဒျာႏ ထာꩻဒုက္ခ။)
၃။ ငဲ့ꩻ ဝါးကီႏ ဒီႏ ဝါးရွို့။
၄။ ငမ်းကေတွော့ꩻ အာႏကွိုꩻသျင်ႏ၊ သျင်ႏကယိန်းဟုဲင်းလဲဉ်းကေ။
၅။ ငဝ်းခိုဗင်ႏ ငွါမူႏနံꩻ၊ ငဝ်းဝင်ꩻမူႏ ငွါဝင်ꩻခို။
၆။ ငဝ်းငွါတျာႏဆေႏ ရေႏတွိုင်ꩻတနꩻ၊ ခꩻတွိုင်ꩻမဲဉ်ႏအနမ်း၊ ပြုဲင်ပြင်ꩻအဆာႏလီ၊ အလူးတွီး မေႏထန်ႏ။
၇။ ငဝ်းငွါမဉ်ႏလွဉ်ꩻ ဗဲ့ꩻချာခုဲင်ႏ၊ တရေႏအိန်ႏမဉ်ႏကုဲင် ဖျင်ဆုဲင်ꩻယပ်ꩻ။
၈။ ငဝ်းစခါ ငွါစခေါင်ႏ။
၉။ ငဝ်းစွဉ်ႏနာႏယပ်ꩻ၊ သေင်ႏစွဉ်ႏ ထင်ႏယပ်ꩻ။
၁၀။ ငဝ်းဆေ့ꩻငါႏထာꩻ ကယ်ꩻစွဉ်ႏထီဒဲဉ်ဟား၊ ငဝ်းကားငါႏထာꩻ ကယ်ꩻစွဉ်ႏထီဒဲဉ်သီႏ။
၁၁။ ငဝ်းတချင်ꩻတွမ်ႏကဗျာ ထွာအနုပညာႏ တသာႏဖြွီꩻတလီးချင်ႏ။
၁၂။ ငဝ်းပေႏသူငွါ ထွာလိုꩻခြာ၊ လစ်ꩻငွါဝန်ꩻထိုꩻ နီငွါကျိုꩻ။
၁၃။ ငဝ်းဖျင်ꩻတစား၊ ငဝ်းယားတမျိုꩻ၊ ယွုမ်းယိုꩻပြွိုင်းငါႏ ကျိုꩻဆေ့ꩻငါႏ။
၁၅။ (က) ငဝ်းယွုမ်းယိုꩻ အကျိုꩻဆေ့ꩻ (ခ) ငဝ်းယွုမ်းယိုꩻ အကျိုꩻအဲဉ်ထဝ်း။
၁၆။ ငဝ်းရာႏတယွို့ ထာꩻငနွို့။
၁၇။ ငဝ်းလဲဉ် ဝန်ꩻသော့ꩻထောင်ႏ၊ ငဝ်းယောင်ႏ ဝန်ꩻသော့ꩻကပ်။
၁၈။ ငဝ်းသီးအမျိုꩻ တစင်တဝ်း နုဲင်းထီသူႏလောင်း၊ တကြောင်းတဝ်း နုဲင်းထီသူႏလာႏ။
၁၉။ ငဝ်း အငွါတရျာꩻ တတွာတဝ်းလိတ်ဖြုံႏ။
၂၀။ ငဝ်းအာ လွꩻဟွုန်၊ လွဉ်အာ လွꩻထီႏ။
၂၁။ ငဝ်းအဲဉ်ထဝ်း မာꩻငွါ၊ ခွါအဲဉ်ထဝ်း ဆေႏသိုႏ။
၂၂။ ငဝ်းအွီႏထွာသျိုႏ။
၂၃။ ငဝ်းအွီႏ နာႏခါႏ၊ ခရာႏတလꩻတဝ်း။
ပအိုဝ်ႏလိတ်မွူးတသာ
ပအိုဝ်ႏလိတ်မွူးတသာ "တောင်ႏကီꩻမူ"ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻတိုꩻတက်ရေꩻ "ဗဟိုႏသမဂ္ဂသင်္ဃာႏအစွိုꩻ"မဟာနာယက ဆရာႏတောႏ၊ ဂွိုင်ꩻချုပ်၊ ဂွိုင်ꩻအုပ်၊ ကျောင်ꩻနင်းပုဂ္ဂိုလ်ႏဗွေႏသီး သဖော်ꩻတူႏဆုံꩻဖျတ်လဲဉ်းထွူတဲင် ယံသွဉ်လွဝင်ꩻ စွုမ်ႏရပ် စွုမ်ႏဒုံ စွုမ်ႏဖြာꩻပငါပရာꩻအကျောင်ꩻ တမာနိုꩻဆောႏဟွိုန်ဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။
ပအိုဝ်ႏငဝ်းတွိုင်ꩻ
ငဝ်းတွိုင်ꩻ- ဂ၊ င
၂၅။ ငွီႏသဲင်ꩻလိုꩻခမ်း အဲဉ်ထဝ်းသာႏ၊ ထသဲင်ꩻလိုခမ်း အဲဉ်ထဝ်းအမီး၊ လိုꩻမူႏတသီး သဲင်ꩻလိုꩻခမ်း အဲဉ်ထဝ်းပိုဝါꩻ။
ပအိုဝ်ႏလိတ်မွူးတသာ
လိတ်မေတ္တာႏရပ်ခံႏ လောဝ်းဟွိုန်ဗာႏ ပညာႏသျင်ႏသီး
နေးတွမ်ႏမေတ္တာႏ လောဝ်းဟွိုန်ထေ့ဗာႏ သင်္ဃာႏပညာႏသျင်ႏသီးဖုံႏထွူဩော။ ခွေသွဉ်း "ခွန်ထွန်းလှိုင်" ကခွုမ်စံႏ တယ်ႏထောင်ႏမာꩻလွေꩻဒါႏ နီပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ တိုꩻတက်စွစ်ꩻလီရေꩻယိုနောဝ်ꩻ လꩻလဲဉ်းနိန်ႏပေါင်ꩻ (၁၄)နိန်ႏလဲဉ်းသွူ၊ ကထေထန်ႏ လိတ်အုပ်အမျိုꩻမျိုꩻတွမ်ႏ လိတ်လုဲင်ꩻယေန်ႏငဲးရေꩻ အခေႏနေႏ၊ လိုꩻကဖတ်ထွားသားလောင်း အခေႏနေႏ၊ ကလဲဉ်းခိုႏချာ ယိုခါခဲ့ꩻတွင်ꩻ အနာႏဂတ်ဆငါ ကာလသွံပါꩻ ထွားချောင်ꩻစွစ်ꩻစွစ်ꩻထွူတဲင် ခွိုင်းတဲင်ကလိုင်ႏလွူꩻ ဖတ်ထွားခွုမ်မာꩻလွေꩻဗာႏ အခိန်ႏကာႏလအတွင်ꩻ နီပအိုဝ်ႏလိတ်လီꩻ လိတ်တသာ နီမျိုꩻအလောင်းယို ကထွိုင်ႏထွားဝွေႏဖန်ႏနောဝ်ꩻရာꩻ အတသာ ကဟောဝ်လဲဉ်းအလီꩻနောဝ်ꩻ ကထဲမ်သော့ꩻဒါႏ သင်္ကေတတွမ်ႏ ကဖꩻခွယ်ꩻထန်ႏဒါႏ ငေါဝ်းတငွါ လိတ်တဖြုံႏဖုံႏနောဝ်ꩻထွူ၊ အလီꩻကဟောဝ်လဲဉ်း အတသာနောဝ်ꩻ လိတ်ဖြုံႏယဟန်ႏကို တဲမ်းလဲ့ယိုꩻ၊ လိုꩻတွိုင်ꩻဖတ်လဲ့လꩻ၊ တဲမ်းသုံꩻတွယ်ꩻလွေꩻတွမ်ႏ အတသာလဲ့အောဝ်ႏ၊ ရော့ꩻသင်ꩻဒျာႏကိုလဲ့ အောဝ်ႏပါနောဝ်ꩻသွူ၊ လိတ်တသာကိုယို ထဲမ်-လုဲင်ႏသော့ꩻထဲင်း ခင်ႏလမ်းအောဝ်ႏနေဒွိုန်းကနေနေသွူ၊ ကွဲးတဲင်တွော့ꩻ ပတ်သဲစ်တွမ်ႏ ကလိုႏဖျင် ထဲမ်ဖုံႏစားနောဝ်ꩻ အသွဉ်သားတာႏဝွန်ႏတမွေးတောဝ်း၊ ပညာႏသျိ ပညာႏသျင်ႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏကဒါႏလျင်ႏလို့ဒါႏ နီပအိုဝ်ႏလိတ်လီꩻ လိတ်တသာ၊ ပအိုဝ်ႏငေါဝ်းငွါ အလွေꩻအသဲင်ꩻသားသီးဒျာႏနောဝ်ꩻမꩻ အီႏဖျင်ထဲမနွောင်ꩻ အင်္ဂါႏလက္ခဏာႏအောဝ်ႏတဲင် မီႏအုံပွေါဒွိုန်းက လိတ်လုဲင်ꩻအက္ခရာႏပြဲ့ꩻစုံႏတဉ်ႏခွေါင်နောဝ်ꩻ အခိန်ႏလို့ခြေင်ဗော့ꩻလွုမ်ꩻနောဝ်ꩻသွူ၊ ပွိုးနောဝ်ꩻမꩻ ယိုခါတွင်ꩻနောဝ်ꩻ ပငါပရာꩻ ယံကသွဉ်လွေꩻဗော့ꩻဒွိုန်းက ကအောဝ်ႏအတွိုင်ꩻယိုအကျောင်ꩻ မေတ္တာႏရပ်ခံႏ လောဝ်းဟွိုန်ထေ့ဗာႏ ပညာႏသျိ ပညာႏသျင်ႏသီးဖုံႏနောဝ်ꩻသွူဩော။
ပအိုဝ်ႏမျိုꩻရက်-ခွန်ထွန်းလှိုင်၊ ၁၃၄၀-ဗွေနေင်ႏ၊ ဒဲဉ်သီႏလာ နျꩻထန်ႏပဉ္စမအလဲင်ႏ အုပ်ပေါင်ꩻ (၅၀၀၀)၊ အငိုꩻ (၃)ဗီႏ၊ ပအိုဝ်ႏလိတ်နျꩻစက်၊ ဝိန်ꩻတောင်ႏကီꩻ။
ပအိုဝ်ႏငဝ်းတွိုင်ꩻ
ငဝ်းတွိုင်ꩻ- ဂ၊ င
၂၇။ ငွိုးငါႏလဲ့ လင်ꩻ၊ ခြင်ꩻငါႏလဲ့ လို့။
ပအိုဝ်ႏလိတ်မွူးတသာ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ
ပအိုဝ်ႏငဝ်းတွိုင်ꩻ
ငဝ်းတွိုင်ꩻ- ဂ၊ င
၃၀။ ငွိုး မလꩻ၊ င မထွာ။
၃၂။ ငွဉ်ꩻပူႏမဉ်ႏတန် ယားဒါႏယောင်ꩻ၊ ငွဉ်ꩻထောင်ꩻမဉ်ႏတန် ယားဒါႏလွိုး။
ငဝ်းတွိုင်ꩻ- စ
၁။ စစနောဝ်ꩻ ရက်၊ ညညစင်ꩻ၊ စစသညင်ꩻ၊ ညညဗွိုႏ၊ စစနောဝ်ꩻ လွိုႏ၊ ညညစန်း။ ၂။ စထွာခိုဗင်ႏ တဆင်ႏပေႏ အွꩻဒါႏလဲဉ်းဒေါဝ်။ ၃။ စီꩻကန်ꩻကရိုꩻယို ပါꩻမုဲင်ꩻအွဉ်ႏလဲ့ ပါꩻမုဲင်ꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ပါꩻမုဲင်ꩻနာႏလဲ့ ပါꩻမုဲင်ꩻလွစ်ဒုက္ခ။ ၄။ စီꩻကန်ꩻကရိုꩻ လိုꩻခန်ငိုꩻ(စီꩻကန်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ရိုႏသေႏထာꩻမာꩻ၊ ရိုႏသေႏအခိန်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ စီꩻကန်ꩻဟောဝ်မꩻ ခြွေခြာႏ၊ ဒါႏသေ၊ ခြွိုင်ႏသန်ꩻ၊ ပြမ္မာႏ ကံႏဟဝ်တဲင် စီꩻကန်ꩻမဉ်ႏအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻ သွဉ်လိတ်လုဲင်ꩻ ဉာဏ်ႏပညာႏဒါႏသေနွောင်ꩻတဝ်း၊ တအုံဟဝ်ခြွိုင်ႏသန်ꩻ ပြမ္မာႏနွောင်ꩻတဝ်း၊ တခြွေခြာႏချမ်ꩻသာႏ ကံႏဟောဝ်နွောင်ꩻတောဝ်းသွူ)။ ၅။ စီꩻကန်ꩻဟောဝ်မꩻ ထွာသဌေꩻ၊ ဆေ့ရေးဟောဝ်မꩻ ထွာသူႏကျွဲႏ။ ၆။ စုသွော့ နုဲင်းကလာꩻလဲႏ၊ ထုမ်ႏသွော့ နုဲင်းခယ်ႏလိုꩻမျိုꩻ၊ တွမ်ႏနုဲင်းထိုꩻမွော့ နုဲင်းနီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ။ ၇။ စူတဟောဝ်တောဝ်း သွို့ꩻခန်း၊ ခင်ႏတဟောဝ်တောဝ်း ကဒွေါ့ꩻထိုꩻ။ ၈။ စူနုံငတ်ꩻလီး ေဒါ့ꩻသွိုသွူဝင်ꩻ တနီꩻချင်ꩻမဉ်ႏလဲ့ တမီႏလꩻတဝ်းလွဝင်ꩻ။ (ပိုလီꩻဖုံႏ၊ တပဲ့ꩻဖုံႏ လိုꩻနုဲင်းနုဲင်းလဲ့ တပီတဗွိုန်တောဝ်းလွဝင်ꩻ။) ၉။ စူဖွို့ꩻလဲ့ မဲ့ဖဲ၊ သျောင်ႏအတကဲလဲ့ တော်ဒါႏ အတကီႏ။ ၁၀။ စူမွူးတဟောဝ်တောဝ်း စူမွူး၊ စူနုံတဟောဝ်တောဝ်း စူနုံ။ (ပါꩻမုဲင်ꩻ တဟောဝ်တောဝ်းလဲ့ ထူႏရေꩻပါꩻနဝ်ꩻ၊ ပေႏတန်ဖြေင်းဗွာကစ တလွောက်ꩻတောဝ်းမဲ့ငါ။)
၁၁။ စူမွူး ထွာဖြားဒုံ၊ စူနုံ ထွာရွာႏဆောႏ။ ၁၂။ စူလဲ့ယောင်း၊ ဖြောင်းလဲ့ဖေႏ၊ စေႏတနာႏလဲ့ပါ။ ၁၃။ စူꩻဒျာႏအနမ်း၊ ကမ်းဒျာႏအသꩻ၊ အခရာႏတလꩻတောဝ်း။ ၁၄။ စေတဒါႏတောဝ်း ယိန်းတရေင် ယပ်ꩻခြေင်ခြေင်။ ၁၅။ စေႏတနာႏ ယားလꩻ၊ ဝါႏသနာႏ ယားလꩻတောဝ်း။ ၁၆။ စဲ့ꩻလွဉ်သွူမꩻ ကွဲးဗျောက်ꩻပြာႏ၊ လိုꩻဆာလွဉ်ꩻသွူမꩻ ကွဲးဟဲ့ꩻဆရာႏ။ ၁၇။ စုဲင်ဗာႏတဝ်းတွမ်ႏဖြောင်း တွောင်အလူး၊ ဗုဲင်ႏတဗူးဒျာႏနုဲင်းနုဲင်း။ ၁၈။ စို့ꩻသိုႏ ထွꩻတောဝ်းငို၊ ထွဉ်ႏပို ထွꩻတဝ်းမာတွမ်ႏဝါꩻ။ (ထွဉ်ႏပိုလီꩻနောဝ်ꩻ အာႏနာႏဗာႏဒွိုန်းက၊ ထွိုင်ႏတွိုႏ မာတွမ်ႏဝါꩻနဝ်ꩻ အာႏနာႏခရာႏအဲဉ်ထောဝ်း။) ၁၉။ စင်းခံꩻ ဒါႏတဒါႏတဝ်း ထွားအယွိုႏ၊ လိုꩻမူႏတရေꩻလဲ့ အံႏစံꩻကအဒဲဉ်ဒွိုႏမꩻ သူႏသေ။ ၂၀။ စင်းလေက်ꩻစူဆွော့ꩻ တွဲႏပသီႏကသမ်းယံ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ တခွုမ်ဗာႏတဝ်းနꩻမွူးထင်။ ၂၁။ စံႏဗာႏတောဝ်းဗွို့ꩻ၊ ဖွို့ꩻဗာႏတောဝ်းစပ်ꩻ၊ ကဟတ်ꩻလဲဉ်းဝင်ꩻ အောဝ်ႏခဲဉ်ႏကလာꩻအော်။ ၂၂။ စံႏမွိုင်ငါႏမွိုန်း ယꩻမဲ့ꩻဟူႏ၊ ထူႏမွိုင်ငါႏမွိုန်း ယꩻမဲ့ꩻသေင်။ ၂၃။ စိတ် ထွာအထျꩻ၊ သꩻ ထွာဟော်ခံꩻ။ ၂၄။ စိန်ႏလဲ့ စိန်ႏချင်ꩻချင်ꩻ၊ ခံꩻလဲ့ ခံႏနုဲင်းနုဲင်းမꩻ။ (အခိုမဉ်ႏထွားလဲ့ သဖော်ꩻတူႏ၊ အမူႏမဉ်ႏထီႏလဲ့ ဖုဲင်ႏထွား၊ လိုꩻဖြားမဉ်ႏထီႏလဲ့ တင်ႏတယ်ႏသွူ။) ၂၅။ စုမ်ꩻသွိုꩻသꩻကို ပျောဝ်ႏလွိုထဲင်းက ပါꩻမော့ꩻသွန်ꩻ။ ၂၆။ စဲက္ကန့် အောဝ်ႏလေပ်၊ မိနစ် အောဝ်ႏခီႏ၊ နားရီႏ အောဝ်ႏခွယ်ꩻ၊ တမꩻတောဝ်း သင်္ခါရ။ ၂၇။ စောက္ကာꩻဖါနင် တအာႏဒါႏ၊ စောက္ကာꩻမွိုးဖါ လူꩻကိုမွို့ꩻ။ ၂၈။ စောက်အာႏတဒွီ အကိုသွီ အဖျꩻခါႏ။ ၂၉။ စောက်အာႏမျိုꩻ ဖဉ်းပန်ꩻတင်ႏ၊ ခိုဗင်ႏအမျိုꩻ ဖဉ်းမူႏနံꩻ။ ၃၀။ (က) စောင်ႏတွမ်ႏခွဉ်းလဲ့ တတွာတောဝ်း စူတွိုႏ။ (ခ) စောင်ႏတွမ်ႏခွဉ်းလဲ့ တဗွိုန်တောဝ်း ဒဲ့ꩻတွမ်ႏစူ။ (အွဉ်ႏထွဉ်ႏဝင်ꩻမာꩻလဲ့ တတွိုႏသꩻထွꩻတဝ်း နုဲင်းနမ်းကိုႏတဲင်ႏမာꩻ။)
နီအီႏထင်ႏလာလောင်းကီ
"နီအီႏထင်ႏလာလောင်းကီ"
ဆီငတ်ꩻဟာ  လာသူꩻနော
ခွꩻစုံခေါ     ဗွေဟောဝ်ငါႏ
လေလင်းသာႏယာႏ ။
သွဉ်ကပညာႏ
မဉ်ဒါႏနောဝ်ꩻဟွေး
လာလောင်းကီ နီအီႏထင်ႏ
အောင်ႏမျင်ႏသွူကွေး ။
"မာႏဒါႏနေနေ"
ညောႏဖြားတဗာႏ  ထေအဟန်
နေးအာႏခြဲစ်ꩻ  အဗန် ။
ယူးဖြားတန်  အောဝ်ႏထင်ႏထီႏ
ယူးဖြားမဲ့ထီရီႏ ။
နက်နောဝ်လွေꩻတောဒျာႏ ။
ညောႏဖြားနက်နောဝ်  ယူးဖြားထီႏ
စွိꩻ  စွိꩻ   စွိꩻ   စွိꩻ ။
ပအိုဝ်ႏလိတ်မွူး
ပအိုဝ်ႏလိတ်မွူး ဖေႏကထွာတမွူးချင်ႏ မာꩻခန်းသွော့ပွဲꩻအုံကိုမ်
ပအိုဝ်ႏဗွေႏသံႏဃာႏတန်တောမ်ႏ အွောန်ငါပအိုဝ်ႏခမ်းထီသား ဆရာႏန်ဖုံႏအေား- ခေတ်ယိုခါနဝ်ꩻ ဖျော်တွိုႏလဲဉ်း လိုꩻအမျာꩻဝါႏဒကို ဒီမိုကရေသီခေတ်တဲင် ဒေါ့ꩻဖြဝ်ႏဝွေႏဖန်ႏပဲင်ႏခွင်ꩻ အဝ်ႏလဲဉ်းနဝ်ꩻမꩻ နီသွောန်းဒေါ့ꩻထန်ႏ ဖေႏကျံႏဉာဏ်ႏဗာႏ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻတွက်တာႏ လိတ်မွူးခရာႏနုဲင်းယိုသွူ။ ခမ်းရိုမ်းဗူႏ နီမန်းခမ်းကိုယိုနဝ်ꩻ ခမ်းရင်ꩻသား လိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻ အဝ်ႏသိုမ်ဆီငတ်ꩻမျိုꩻသွူ၊ ခွုင်းကားခမ်းရင်ꩻသား လိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏဖုံႏအကို မိဉ်ႏခြပ်ရဲဉ်ႏ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ အဆေ့ꩻအအာ အမုဲင်စဲဉ်ႏနဝ်ꩻ နီပအိုဝ်ႏလꩻ အမုဲင်စဲဉ်ႏနွုတ်ꩻသွူ။ နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻအာဒါႏ အရပ်ဒေႏသဖုံႏနဝ်ꩻ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ၊ မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏ၊ စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏ၊ ပဂိုꩻတုံး၊ ရန်ႏတကုန်ႏတုံး၊ မန်ꩻတလေꩻတုံးဖုံႏသွူ။
ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ နမ်းတောမ်ႏနမ်းပဲင်ႏ လိတ်လုဲင်ꩻတောမ်ႏယေန်ႏငဲးရေꩻ အဝ်ႏခေါခေါဒျာႏရိုꩻကီလဲ့ လိတ်ပအိုဝ်ႏခေတ်ယိုခါနဝ်ꩻ လိတ်မွူးအဝ်ႏ ၂-မွူး၊ ၂-မွူးကရိုꩻနဝ်ꩻ ခမ်းကောင်သားလိတ်မွူး ထီသိမ်ႏ၊ ခမ်းဒေါမ်သားလိတ်မွူး အခြဲမ်တရျာꩻ အဝ်ႏနဝ်ꩻ ၂-မျိုꩻသွူ။ ဖူးဝေးပအိုဝ်ႏသီးဖုံႏ ၂-မျိုꩻမျိုꩻ၊ ၂-ထွောင်းထွောင်းယို အုံအဝ်ႏခမ်ႏထူႏလို့လို့နုဲင်းနုဲင်း "ပအိုဝ်ႏ"ကရိုꩻဒါႏ လိုꩻမျိုꩻမိဉ်ꩻတောမ်ႏ "ပအိုဝ်ႏအလံႏတောႏ"ယိုဆလတဲင် သꩻဓာတ်လဲ့ပအိုဝ်ႏ၊ ဒေါ့ꩻဖြဝ်ႏလဲ့ငေါဝ်းငွါပအိုဝ်ႏ၊ ကွောန်ကꩻလဲ့ ခေါမ်ꩻလာꩻပအိုဝ်ႏ၊ တဲမ်းဟောꩻလဲ့ လိတ်လုဲင်ꩻပအိုဝ်ႏ- ပအိုဝ်ႏလို့လို့ဒျာႏနဝ်ꩻမꩻ နီလိုꩻမျိုꩻယို ထာꩻလွောင်ႏဗူႏလွဝင်ꩻ အဝ်ႏနေဒွိုန်း ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ခေတ်ယိုခါ လိတ်မွူးနဝ်ꩻ ၂-မျိုꩻအကို လိတ်မွူးခမ်းကောင်သားနဝ်ꩻ အဝ်ႏယင်းဒွိုန်းက ၂-မျိုꩻ၊ မဲဉ်မွောန်းဖျင်လိတ်မွူးသားတောမ်ႏ တမဲဉ်မွောန်းဖျင်တဝ်းလိတ်မွူးသား အဝ်ႏယင်း ၂-မျိုꩻတဲင် လိတ်လုဲင်ꩻလွောင်ႏဗူႏရေꩻအာႏရဲင်ꩻ တပါႏအဝ်ႏတဝ်းဒွိုန်း ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
ကေားကထွာဒါႏ ပအိုဝ်ႏပိုလီꩻဖုံႏ ခေတ်ယိုခါသားနဝ်ꩻလဲ့ နီလိတ်ပအိုဝ်ႏယို နီအဝ်ႏလိုႏဒါႏစုမ်ႏဖြာꩻဖြာꩻ၊ နဝ်ꩻသွူတကာႏတဝ်း နီလိတ်ပအိုဝ်ႏယိုခါနဝ်ꩻ စုမ်ႏနဲ့ စုမ်ႏတဝ်းတဲ့၊ မဲန်ႏလွောန်ꩻသဒ္ဒါႏနယ်ꩻနဲ့ မဲဉ်ႏတဝ်းနဲ့၊ ဗီးစွို့ꩻ သရစွို့ꩻ ဗီးငေါဝ်းသိုတ်ꩻစွို့ꩻမွေးနဲ့ မွေးတဝ်းနဲ့၊ တဲမ်းအီပအိုဝ်ႏငေါဝ်း လꩻလို့နဲ့ လꩻလို့တဝ်းနဲ့၊ တဲမ်းအီပအိုဝ်ႏငေါဝ်း အဆင်ႏပြေႏနဲ့ ပြေႏတဝ်းနဲ့၊ ငေါဝ်းတငွါ လိတ်တဖြုံႏစား မွေးနဲ့ မွေးတဝ်းနဲ့နဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏလွူꩻထွားလို့ဝင်ꩻဖုံႏ၊ အဝ်ႏလိုႏမာꩻသုတေသနဖုံႏသွူ။ ပညတ်နေး သမုတ်နေး သွောန်အိုမ်နေး နုဲင်းဝါးကီႏ ကသွောန်ဒေါ့ꩻလိုꩻငေါဝ်းနဝ်ꩻ တထွာထိုက်ထွာသင်ꩻတဝ်းဒွုမ်သွူ။ ပွိုင်းဝွို့တောမ်ႏလိတ်မွူးကိစ္စယို ဖေႏကတရေင်ဗာႏမွုန်း မုဲင်ꩻလဲင်ႏလဲင်ႏ၊ ဖေႏကယပ်ꩻခုဲႏဗာႏမွုန်း မုဲင်ꩻလဲင်ႏလဲင်ႏ၊ အခိန်ႏလဲ့ ဖေႏကလို့ခြေင်ထဲင်းမွုန်းဒွုမ်နဝ်ꩻ ကေားကထွာဒါႏ အောႏဇာႏအာႏဏာႏအဝ်ႏသား၊ တာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻအဝ်ႏသား နီသွောန်းသီးဆရာႏတန် ပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻကျောင်ꩻ လိုꩻလမ်း ခမ်းကောင် ခမ်းဒေါမ်လို့လို့စင်စင်နဝ်ꩻ တွိုင်ႏပင်ႏရော့ꩻရော့ꩻ၊ ဒေါ့ꩻရီဟဝ်ဟဝ်လို့ဝင်ꩻတဲင် အဝ်ႏလိုႏမာꩻလိတ်ပအိုဝ်ႏ ညီႏလာႏခံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ။ အဝ်ႏလိုႏသင်္ဂါႏယနာႏ လိတ်ပအိုဝ်ႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ အဝ်ႏလိုႏအွောန်ႏအထွူထဲ့နုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ ဗီးစွို့ꩻ သရစွို့ꩻ အသိုတ်ꩻငေါဝ်းစွို့ꩻ၊ မဲဉ်ႏလဲ့မဲဉ်ႏ-စွုမ်ႏလဲ့စွုမ်ႏ-ယိုꩻလဲ့ယိုꩻ တဲမ်းအီပအိုဝ်ႏငေါဝ်း ငေါဝ်းတငွါလိတ်တဖြုံႏ အဆင်ႏပြေႏလꩻလို့-ရမ်ꩻဗာႏတဝ်း၊ ဖမ်ꩻဗာႏတဝ်းနဝ်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ ခြပ်တဲမ်းအီ ပအိုဝ်ႏငေါဝ်းငွါ ဝေါဟာရစောင်ႏ ပအိုဝ်ႏအဘိဓာန်ႏနဝ်ꩻ မာꩻဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ။ လိတ်ပအိုဝ်ႏ အီႏသွောန်သော့ꩻ အစိုႏရလိတ်သွောန်ကျောင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ခမ်းကောင်-ခမ်းဒေါမ် ဖေႏကဗွိုန်ပီဝင်ꩻနဝ်ꩻ မာꩻဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ ဖိစ်ပင်ꩻဟွုန်လို့လို့ ပအိုဝ်ႏပညာႏသား လိုꩻဝါႏသနာႏလွူꩻလိတ်သား၊ ဓမ္မာစရိယသား၊ ဘွဲ့ဒီဂရီသားထွူတဲင် မာꩻခန်းပွဲꩻအုံကိုမ် လိတ်မွူးပအိုဝ်ႏတွော့ꩻ အွောန်ႏထွော့ခန်း လိတ်မွူးပအိုဝ်ႏ အမဲဉ်ႏတရာꩻနဝ်ꩻမꩻ နီလိတ်ပအိုဝ်ႏယို အီႏတသွောင်းထင်ႏထိုတောမ်ႏ ခေတ်တသာဒီမိုကရေသီ ပညာႏခေတ်နဝ်ꩻသွူ။
ပအိုဝ်ႏငေါဝ်းစခါရိုꩻ "မဲဉ်ႏထွူက-ထဲ့"နီလိတ်ပအိုဝ်ႏယိုလဲ့ မိဉ်ႏတွိုႏမဂ်ဖိုလ်ႏ အမဲဉ်ႏတရာꩻမꩻ အအီႏထွူထဲ့သွူ။ ကောပ်နဝ်ꩻမꩻ တာႏဝွန်ႏအဝ်ႏ ဗွေႏသံႏဃာႏ ရဟန်ꩻတန်သီး (ဓမ္မစက်)သားတောမ်ႏ ပီအဲန်အို လိုꩻတန်သီး (အာႏဏာႏစက်)သားဖုံႏနဝ်ꩻ ထွားထိုထို ထီႏဆွာꩻဆွာꩻဖေႏ အနာႏဂတ်ပအိုဝ်ႏ ပိုလီꩻပေႏဖုံႏတွက်တာႏတဲင် ရက်စွိုးခွိုꩻ ရက်လိုꩻမျိုꩻ လိုꩻဝါႏသနာႏလွူꩻလိတ်မွူးပအိုဝ်ႏသား ကဒင်ႏပျꩻနယ်ဒါႏ လိတ်မွူးပအိုဝ်ႏ ကအဝ်ႏလိုႏခြွိုင်း၊ ကအဝ်ႏလိုႏမွောန်းဖျင်ဖုံႏ ဖေႏကစွုမ်ႏနဝ်ꩻ မွေးတမွေးတဝ်း စိဉ်ꩻစာꩻစဲင်းစဲင်း-ယူႏစွို့ꩻစွို့ꩻစွောန်ႏစွောန်ႏ အကျိုꩻတောမ်ႏအကျောင်ꩻ၊ အခြောင်ꩻတောမ်ႏအခရာႏ အမဲဉ်ႏတရာꩻထွူတဲင် ပအိုဝ်ႏလိတ်မွူးတွက်တာႏ ကလိုႏအပ်မွေးမွေးဒါႏယို လိုႏထဲမ်လဲ့ထဲမ်ဗာႏ၊ ကအဝ်ႏလိုႏမွောန်းဖျင်လဲ့ မွောန်းဖျင်ခန်းနဝ်ꩻမꩻ တာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻ အီႏကေႏလꩻသွူ။ မွောန်းဖျင်ကရိုꩻယိုလဲ့ ဖေႏကမွောန်းဖျင်ဗာႏမွုန်းတဝ်းယွဲးယွဲးတောမ်ႏခွိုꩻခွိုꩻ၊ မွောန်းဖျင်အလဲင်ႏယိုနဝ်ꩻ ဖေႏကထွာအဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻအနေႏ နေးတောမ်ႏပညာႏသား လိုꩻဝါႏသနာႏလွူꩻလိတ်သား ဓမ္မာစရိယသား ဘွဲ့ဒီဂရီသားတဲင် အဝ်ႏလိုႏအွောန်ႏထန်ႏမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏလွောန်ꩻ သဒ္ဒါႏနယ်ꩻသွူ။
ကောပ်နဝ်ꩻမꩻ ခမ်းကောင်တောမ်ႏခမ်းဒေါမ် ပအိုဝ်ႏဖုံႏ ခွုင်းကားကအဝ်ႏ အသွုန်ႏသꩻရာႏ ယံဖေႏကအဝ်ႏဒျာႏသွဗာ့ တလွောင်ႏတဗူႏချင်ႏ၊ ယံဖေႏကထွာဒျာႏသွော့ တသွီႏတယာႏချင်ႏ၊ လိတ်မွူးကရိုꩻယိုလဲ့ ယံဖေႏကထွာဒျာႏသွော့ လိတ်မွူးတမွူးချင်ႏနဝ်ꩻ လွေꩻသွိုသဲင်ꩻငီꩻ စွီႏခန်းဝင်ꩻစူ လွောင်ႏလွောင်ႏဗူႏဗူႏ မာꩻခန်းပွဲꩻအုံကိုမ်-သင်္ဂါႏယနာႏလွခန်းသွော့ လိတ်မွူးပအိုဝ်ႏအကျောင်ꩻ ဖေႏကျံႏဉာဏ်ႏ တောင်ꩻပြန်ႏနိုꩻဆောႏတမာထွိုင်ႏဗာႏ ဗွေႏဆရာႏပုဂ္ဂိုလ်ႏ ပအိုဝ်ႏလိုꩻတန်သီးဖုံႏ ဗွေႏအေား။
ကာဗိုက်
ကာဗိုက် (Carbides) ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကာဗွန်တွမ်ႏ ဒြပ်စဉ်ႏအလင်ဖုံႏ ကပေါင်ꩻစပ်ခါꩻဒါႏ ဒြပ်ခြွဉ်းတမျိုꩻဒျာႏသွူ။ ကဲလ်သီယံကာဗိုက်ယို မိဉ်ႏပျုပျင်ႏအီတွမ်ႏထီနဝ်ꩻ အီႏလꩻလွဉ် အဲတ်သီတလဉ်းတဲင် မဉ်ႏပျုပျင်ႏအီႏဒျာႏ တန်တလမ်ကာဗိုက် တွမ်ႏ တန်သတဉ်ကာဗိုက်ဖုံႏနဝ်ꩻ အီႏလꩻလွဉ်အီ သတ္တုဆွော့ꩻဖုံႏသွူ။ ဝင်ꩻကဟဲ့ꩻ ဗိုရန်ကာဗိုက်နေးနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏနေကဒွိုန်းသွူ။
စု့ကဲ့
ဇျိုနီဆီ့ကဲ့ ယို ထွာ ဂျပန် အုဲင်ဒေါးလ် Japanese idolNMB48 အစှိုꩻသားမူး အှိုးအစောဝ်းခါ တဖြာꩻ။ ဝွေꩻယိုနောဝ်ꩻ NMB48's Team N ကိုတဲ့ ထွာဖိုအစှိုꩻသားတဖြာꩻနေနေ။ ဇျိုနီဆီနောဝ်ꩻ ဖြှောန်ဗꩻလꩻ NMB48 ပထမစိုး ပွယ်ꩻလှိုက်ရွီꩻ ရွစ်ငေါဝ်းသꩻချင်ꩻသား လာသဲပ်တဲမ်ဘာ ၂၀၁၀ ဗာႏနေင်ႏကို။ ဝွေꩻကနှို့ခေးပြဲင်ႏဗာႏဒါႏ ငေါဝ်းသချင်ꩻမဉ်ꩻနောဝ်ꩻ ကေားသဲ့ꩻသောမ်ꩻသားထာꩻယူႏ SCANDAL's Shunkan Sentimental ဒျာႏ။ ဝွေꩻထင်ႏစ ဇာတ်ခြေင်ႏလောင်း လာအောက်တိုဘာ ၉ နီꩻ ၂၀၁၀ ဗာႏနေင်ႏကို။ တှိုႏ မာ့ဆျ်လာ ၂၀၁၁ ဗာႏနေင်ႏကိုနောဝ်ꩻ ဝွေꩻယို ပါꩻလှိုက်ရွီꩻသော့ꩻ အစှိုꩻ Team N ကို။ ဝွေꩻအရီးသွတ်ꩻ NMB48 လှိုက်ရွီꩻစင် ငေါဝ်းသꩻချင်ꩻနောဝ်ꩻ နမ်းတဖြာꩻရွစ် Zetsumetsu Kurokami Shōjo နောဝ်ꩻသှူ။ ခါးလားကပါ NMB48 အစှိုꩻကိုခါနောဝ်ꩻ ဝွေꩻယို ရွစ်ဖိုတောဝ်း ငေါဝ်းသꩻချင်ꩻ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
လိုꩻယွုတ်လိုꩻကယ်ꩻလိုꩻယွုတ်
"သိက္ခာပဒသုတ် (လိုꩻယွုတ်၊ လိုꩻကယ်ꩻလိုꩻယွုတ်၊ လိုꩻမျတ် လိုꩻကယ်ꩻလိုꩻမျတ်)" နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏ တရာꩻနုဲင်းယို- "ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ခွေအီႏဟော်ꩻဖေႏသီ 'လိုꩻယွုတ်၊ လိုꩻကယ်ꩻလိုꩻယွုတ်၊ လိုꩻမျတ်၊ လိုꩻကယ်ꩻလိုꩻမျတ်'အကျောင်ꩻအခရာႏ၊ နာႏလွသွော့နော" "နာႏလွဒျာႏ ဗွေႏဩ" "ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၁။ 'လိုꩻယွုတ်'ကရိုꩻနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်- လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ 'မာꩻသီဝင်ꩻသက်၊ ထူႏတခွန်ꩻဝင်ꩻတခြိုꩻ၊ ပဲ့စ်မာႏဝင်ꩻပိုမာ၊ ဒေါ့ꩻလိန်ႏလဲဉ်ထာꩻ၊ အွꩻဒေါဝ်သူႏရာႏ'ပါꩻယိုနဝ်ꩻ အသပ္ပုရိသ-သူႏတောႏကောင်ꩻမွေးတောဝ်း၊ ပါꩻယိုနဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏ 'လိုꩻယွုတ်'နောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၂။ 'လိုꩻကယ်ꩻလိုꩻယွုတ်'ကရိုꩻနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်- လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ 'ဝွေꩻနမ်းတဲ့ မာꩻသီဝင်ꩻသက်၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဝွေꩻထွဉ်ႏမာꩻသီဝင်ꩻသက်၊ ဝွေꩻနမ်းတဲ့ ထူႏဝင်ꩻတခြိုꩻ၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဝွေꩻထွဉ်ႏထူႏတခွန်ꩻ ဝင်ꩻတခြိုꩻ၊ ဝွေꩻနမ်းတဲ့ ပဲ့စ်မာႏဝင်ꩻပိုမာ၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဝွေꩻထွဉ်ႏပဲ့စ်မာႏဝင်ꩻပိုမာ၊ ဝွေꩻနမ်းတဲ့ ဒေါ့ꩻလိန်ႏလဲဉ်ထာꩻ၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဝွေꩻထွဉ်ႏဒေါ့ꩻလိန်ႏလဲဉ်ထာꩻ၊ ဝွေꩻနမ်းတဲ့ အွꩻဒေါဝ်၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဝွေꩻထွဉ်ႏအွꩻဒေါဝ်'ပါꩻယိုနဝ်ꩻ ကုဲင်ဝွေꩻလွုမ်ꩻကတာႏတဝ်း၊ အော်ကုဲင်ပါဝင်ꩻတဲင် ပါꩻယိုနဝ်ꩻ အသပ္ပုရိသတရ-ကယ်ꩻကလိုꩻယွုတ်နောဝ်ꩻသွူ။ ၃။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ 'မာꩻသီတဝ်းဝင်ꩻသက်၊ ထူႏတခွန်ꩻတဝ်း ဝင်ꩻတခြိုꩻ၊ ပဲ့စ်ႏမာႏတဝ်း ဝင်ꩻပိုမာ၊ ဒေါ့ꩻလဲဉ်တဝ်းထာꩻ၊ အွꩻတဝ်းဒေါဝ်'ဝွေꩻယိုနဝ်ꩻ သပ္ပုရိသ-သူႏတောႏကောင်ꩻ၊ ဝွေꩻယိုနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ'လိုꩻမျတ်'နောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၄။ 'လိုꩻကယ်ꩻကလိုꩻမျတ်'ကရိုꩻနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်- လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ 'ဝွေꩻနမ်းတဲ့ မာꩻသီတဝ်းဝင်ꩻသက်၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဝွေꩻဖေႏမာꩻသီတဝ်းဝင်ꩻသက်၊ ဝွေꩻနမ်းတဲ့ ထူႏတခွန်ꩻတဝ်း ဝင်ꩻတခြိုꩻ၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဝွေꩻဖေႏထူႏတခွန်ꩻတဝ်း ဝင်ꩻတခြိုꩻ၊ ဝွေꩻနမ်းတဲ့ ပဲ့စ်မာႏတဝ်း ဝင်ꩻပိုမာ၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဝွေꩻဖေႏပဲ့စ်မာႏတဝ်း ဝင်ꩻပိုမာ၊ ဝွေꩻနမ်းတဲ့ ဒေါ့ꩻလိန်ႏလဲဉ်တဝ်းထာꩻ၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဝွေꩻဖေႏဒေါ့ꩻလိန်ႏလဲဉ်တဝ်းထာꩻ၊ ဝွေꩻနမ်းတဲ့ အွꩻတဝ်းဒေါဝ်၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဝွေꩻဖေႏအွꩻတောဝ်းဒေါဝ်' ဝွေꩻယိုနဝ်ꩻ ဟောဝ်ဒျာႏနမ်းလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ဝင်ꩻတဲ့ ဖေႏကဟောဝ်နောဝ်ꩻ ဝွေꩻသွဉ်ပါဖေႏဒါႏတဲင် ဝွေꩻယိုနဝ်ꩻ သပ္ပုရိသတရ-လိုꩻကယ်ꩻက သူႏတောႏကောင်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ 'လိုꩻကယ်ꩻလိုꩻမျတ်'နောဝ်ꩻသွူ။ လောကကိုယိုနဝ်ꩻ- "လိုꩻယွုတ်၊ လိုꩻကယ်ꩻလိုꩻယွုတ်၊ လိုꩻမျတ်၊ လိုꩻကယ်ꩻလိုꩻမျတ်"အဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ သိက္ခာပဒသုတ်)
ဗိဉ်းကလားပင်ႏလယ်ႏအောႏ
thumb|right|အေင်ဒိယခမ်းထီ အန်ဒရာပရာဒေ့ရှ် ဗိစကပတ်နမ်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ တနမ်တီဥယျာဉ်ႏ ထီႏထွားလွေꩻဗာႏ မွူးနွို့ခိန်ႏ
ဗိဉ်းကလားပင်ႏလယ်ႏအောႏ (အဲင်းကလေတ်: The Bay of Bengal) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကမ္ဘာႏလောင်း အတန်သွတ်ꩻ ပင်ႏလယ်ႏအောႏဒျာႏတဲင် အဝ်ႏဒျာႏ အေင်ဒိယ သမုဒ္ဒရာႏ အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻကိုသွူ။ ဗိုန်ဒျာႏနုဲင်း သိုမ်စဲင်ႏတြိဂံပုင်ႏတဲင် ဖဲ့ꩻတွို့ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ အေင်ဒိယခမ်းထီ အခဝ်ကွဉ်ႏ ကမ်းရိုးတန်း၊ ဗန်းကလားဒေတ်ခမ်းထီ တောမ်ႏ သီရိလင်္ကာႏခမ်းထီ အခဝ်နဝ် ကမ်းရိုးတန်း၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ မျန်မာခမ်းထီ တောမ်ႏ အန်ဒမန်ကြွန် နီကိုဗာကြွန်ဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဗိဉ်းကလားပင်ႏလယ်ႏအောႏ အအဲဉ်ႏအလုဲင်းဧရိယာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏစတုရန်းကီလိုမီတာ ၂,၁၇၂,၀၀၀ ကီလိုမီတာသွူ။ ထီခြောင်ဖုံႏ ကထွတ်ꩻနွို့သော့ꩻဒါႏ ဗိဉ်းကလားပင်ႏလယ်ႏအောႏကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပတ်မာခြောင် (ဂင်္ဂါခြောင်ဖြယ်)၊ မဂ်နာခြောင်၊ ဂျမူနာခြောင်၊ ဧရာႏဝတီႏခြောင်၊ ဂိုဒဗာရီခြောင်၊ မဟာနဒီခြောင်၊ ခရစ်သျနခြောင်၊ ကာဗရီခြောင် ဖုံႏဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပင်ႏလယ်ႏ
နီအချင်ꩻချင်ꩻ လိုႏလွောင်ႏဝင်ꩻ
ခမ္ဘာႏလောင်းယိုခါနဝ်ꩻ လိုꩻသီးယို အုံဒျာႏတဖြာꩻလဲ့ တလꩻတဝ်ႏ အုံဒျာႏလိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻအနေႏလဲ့ တလꩻတဝ်ႏ အုံညီꩻအဝ်ႏရဝ်းဗာႏလို့ဝင်ꩻ တလမ်းချင်ꩻ တခမ်းချင်ꩻသွူ။ အုံညီꩻဝင်ꩻတလမ်းချင်ꩻလဲ့နဝ်ꩻ တဒုံချင်ꩻ တခမ်းချင်ꩻလဲ့ꩻနဝ်ꩻ ထီꩻသဲင်ꩻတဝ်ႏလို့ဝင်ꩻ သွီႏခွဲႏတဝ်ႏလို့ဝင်ꩻတွော့ꩻ မဉ်ႏအဝ်ႏထေင်ညင်ꩻ မဉ်ႏအဝ်ႏ ရွို့ꩻမာႏလွꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ ဟဝ်ဟဝ်ဒါႏဒါႏ ချံꩻချံꩻသာႏသာႏ တအုံအဝ်ႏလွေꩻဗာႏတဝ်ႏသွူ။ ဥပမာႏတဝ်ႏဒွုမ်ညာꩻညာꩻ ဥပမာႏဗော့ꩻ နီမန်းခမ်း ယိုခါနဝ်ꩻသွူ။ နီမန်းခမ်းယို ကလꩻလွစ်တခြင်ရေꩻနဝ်ꩻ ၁၉၄၈ - ဗာႏတဲင် ဗတွိုႏ ၂၀၂၁ ယိုနဝ်ꩻ လꩻလဲဉ်ႏနေင်ႏပေါင်ꩻ(၇၃)သွူ။ နေင်ႏပေါင်ꩻ (၇၃)အကို နီမန်းခမ်းယို တိုꩻတက်ထင်ႏထိုမုꩻ အဝ်ႏတခွိုင်းမုဲင်ꩻကရိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသေအဝ်ႏထီႏဒျာႏ ပငါပရာꩻသွူ။ လꩻထွူ လွစ်တခြင်ရေꩻနဝ်ꩻ လိုꩻအုံအဝ်ႏမုꩻ အဆင်ႏရန်းယို ထဲ့ဖွိုးထဲင်းကဒွိုန်း ခါးလားကလꩻ လွစ်တခြင်ရေꩻသွူ။
ကထွာဗာႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ပွိုးနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ကွပ်ပွိုးခမ်းရင်ꩻသား လိုꩻမျိုꩻချင်ꩻချင်ꩻ လိုꩻမျိုꩻပေႏတွမ်ႏ လိုꩻမျိုꩻတန် တလွောင်ႏဗူႏညီႏညွတ်တဝ်းလွဝင်ꩻ အဝ်ႏရွို့ꩻရန်ႏတွိုက်ꩻခꩻလွဝင်တွော့ꩻ ခမ်းထီထဲ့ဖွိုး ဆုတ်ယုတ်ထိုꩻဗာႏသွူ။ ကအဝ်ႏရွို့ရန်ႏ တွိုက်ꩻခꩻဗာႏလွဝင်ꩻယိုတဲ့ ခွေလဲ့ရိုဒျာႏ ခွေနမ်းမဲဉ်ႏ၊ နာꩻလဲ့ရိုꩻဒျာႏ နာꩻနမ်းမဲဉ်ႏ၊ အမဲဉ်ႏတရာꩻချင်ꩻတဗွိုန်တဝ်ႏလွဝင်ꩻတဲင် ထွာဗာႏရွို့ꩻရန်ႏမာꩻလွဝင်ꩻသွူ။ အမဲဉ်ႏတရာꩻ ကတဗွိုန်တဝ်ႏလွ ဝင်ꩻယိုနဝ်ꩻ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏတရာꩻအလꩻ ကွပ်ပွိုးလွူးလွ လောဘ ဒေါသ မောဟ မာနတရာꩻဖုံႏ နီတာႏဝင်ꩻတာႏ တထွာႏတဝ်း ထွားဗော့ဒျာႏ နမ်းတာႏလွုမ်ꩻတွော့ꩻ အုံညီꩻလွဝင်ꩻယို တထီꩻသင်ꩻလꩻတဝ်းဝင်သွူ။ လိုꩻကထီꩻသင်ꩻတဝ်းလွဝင်ꩻ ကတတဲ့ꩻတဝ်းလွဝင်ꩻယို ဖေႏကထီꩻသင်ꩻ ဖေႏကတဲ့ꩻခဝ်းချာနဝ်ꩻ ကောႏကမာႏသားလဲ့ မာႏလဲဉ်းအကျောင်ꩻ အဝ်ႏလိုꩻတောင်ꩻပြန်ႏဝင်ꩻ ကောႏကခံႏဗာႏသားလဲ့ ဝင်ꩻမဉ်ႏတောင်ꩻပြန်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏသယ်ႏခံႏ ယွိုန်ယောနဝ်ꩻမꩻ ကအဝ်ႏကုဲင်ဒါႏ အနာႏဂါတ်ဆꩻငါယို ခွရှူႏချံꩻသာႏမုꩻ အီႏအဝ်ႏသွူ။ ပုထုစဉ်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻသီးနဝ်ꩻ “ရက်လွိုနမ်းအဲဉ်ထဝ်း” ပညာႏသျင်ႏသီး ရိုနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ထွာလိုꩻဟဝ်နမ်းတာႏ လိုꩻထီဒျာႏ နမ်းအကျိုꩻလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ ထာꩻရက်ဝင်ꩻကရိုꩻဒါႏ မေတ္တာတရာꩻ ထာꩻသညင်ꩻဝင်ꩻကရိုဒါႏ၊ ကရုဏာႏတရာꩻယို ပေါႏတကျံꩻလွူးတဝ်း ပေါႏတကျံꩻပယ်ႏတဝ်း နမ်းအကျိုꩻနဝ်ꩻ ရွို့ꩻမာႏလွဝင်ꩻတခိꩻတဝ်း ပါမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻလဲ့ တအုံဟဝ်ဟဝ်ဗာႏထာꩻသွူ။ ရွို့ꩻမာႏလွဝင်ꩻ တွိုက်ခꩻလွဝင်ꩻ ထွာစဲ့ပွယ်ꩻနဝ်ꩻ ခိုးလျားယပ်ꩻသꩻ ဒုက္ခဆင်ꩻရယ်ꩻတခွိုင်းမုဲင်ꩻကရိုနဝ်ꩻ ထွားဗော့ꩻ “ဒုက္ခသယ်ႏ)” စခန်ꩻဖုံႏ ထွားဗော့ꩻ “စစ်ဘေးရှောင်” စခန်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ သေနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။ ကွပ်ပွိုးစဲ့ပွယ်ꩻတွော့ꩻ ကသီသားတဲ့ အာငါႏလဲဉ်ႏ ကထို့ကလွတ်ꩻ ကတပွတ်ꩻသားတဲ့ အာငါႏလဲဉ်းကရိုနဝ်ꩻ ကထွာဒါး အတန်အကယ်ႏဖုံႏယို အဝ်ႏလိုꩻထီႏအဝ်ႏလိုꩻသေသွူ။ ခြွေခြာႏချံꩻသာႏငါ အတန်အကယ်ႏငါတွော့ꩻ “ခမ်းသားထီသားနဝ်ꩻ မဲဉ်ထွာနုဲင်းမုဲင်ꩻထွာ” သနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ လိုႏလွူးတဝ်းသွူ။
ကမ္ဘာႏသမဲင်ꩻကို စဲ့ꩻပွယ်ꩻကထွူကငိမ်ꩻအီနဝ်ꩻ ထွူငိမ်ꩻတွမ်ႏ တွိုက်ခꩻရေꩻ ဆင်စဲ့ꩻရေꩻတမွေးတဝ်း ထွူငိမ်ꩻဒျာႏတွမ်ႏ အုံကွံဆွေꩻနွေꩻ ထာꩻသေနာႏမုꩻသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ နီမန်းခမ်း ကထွာဒါႏ စဲ့ပွယ်ꩻယို အဝ်ႏလိုႏလꩻလဲဉ်ႏသံဝွေႏဂသွူ။ လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻတွမ်ႏတမျိုꩻ ရွို့ꩻမာႏတွိုက်ꩻခꩻလွဝင်ꩻ မဉ်ႏအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻ လုပ်ꩻမာꩻကူꩻကာႏ ဖြေꩻစာဗာႏဟဝ်တဲင် လိုꩻမုꩻအုံအဝ်ႏရေꩻအရန်းယို တိုꩻတက်ထင်ႏထိုမွိုင်သွူ။ စဲ့ပွယ်ꩻအဲဉ်ထဝ်းစွဉ်ႏလဲ့ လိုꩻမျိုꩻချင်ꩻချင်ꩻ မဉ်ႏတညီႏညွတ်တဝ်းလွဝင်ꩻတွော့ꩻ မဉ်ႏအဝ်ႏဒေါ့ꩻလွဝင်ꩻမဉ်ꩻ မဉ်ꩻအဝ်ႏထွံႏလွဝင်ꩻထာꩻမာႏနဝ်ꩻ မဲ့ဒုက္ခညီꩻလွဝင်ꩻ နုဲင်းလိုꩻထွံႏဖြီကိုနဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ တဖြာꩻထာꩻမာႏယို တဖြာꩻမဉ်ႏဖေႏသတိꩻနဝ်ꩻ အွီႏအွီႏနွိုးနွိုး အဝ်ႏလိုႏလက်ခံႏ အဝ်ႏလိုႏဖျင်နီနမ်းအမာႏသွူ။ နုဲင်ႏနဝ်ꩻမဉ်ႏမွေးတဝ်း နာꩻသေတခွိုင်းမုဲင်ꩻ နာꩻဒါႏတခွိုင်းမုဲင်ꩻ အွဉ်ႏမာနတရာꩻတွော့ꩻ မဉ်ႏဒေါ့ꩻချာလွဝင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ မုဲင်ꩻခါခါစွဉ်းလဲ့ လွောင်ႏဗူႏညီႏညွတ်မုꩻယို တလꩻနွောင်ꩻတဝ်းသွူ။
ခွန်တန်ဗိမ္ဗိသာရ
နီဗွေႏဘုရာꩻတွမ်ႏ တပဲ့ꩻရဟန်ꩻဖုံႏ ဖျော်လွဉ်ဝေင်ꩻရာႏဇဂျိုဟ်ႏ အုံသတင်ꩻသွုံꩻ ခြုံႏမွူးတန်ဆလ၊ လိုꩻအာမရမက လွဉ်ဝုဲင်ႏလွ နီဗွေႏဘုရာꩻ၊ ခွန်တန်ဗိမ္ဗိသာရ လောဝ်းဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို-
"ဘုရာꩻဗွေႏမျတ် ဗွေႏဩ -
၁။ ခွေသွဉ်း ခါးလားကထွာခွန်နဝ်ꩻ "ခွေမဉ်ႏထွာဗာႏခွန်နဝ်ꩻ ယံဟောဝ်ငါႏဟွေး" ကော့ꩻမောင်ꩻဖိုနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ယိုခါ ထွာဗာႏလဲဉ်းခွန်၊ ဆန္ဒဗွေလဲဉ်း။
၂။ ခွေမဉ်ႏထွာထွူခွန်နဝ်ꩻ "ဗွေႏဘုရာꩻ မဉ်ႏကျွꩻလွဉ်နောဝ်ꩻ ယံဟောဝ်ငါႏဟွေး" ကော့ꩻမောင်ꩻဖိုနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ယိုခါ ဗွေႏဘုရာꩻကျွꩻလဲဉ်း၊ ဆန္ဒဗွေလဲဉ်း။
၃။ "ခွေမဉ်ႏလွေꩻထေ့ မဉ်ႏတရေ့ဆယ်ꩻကပ်ဗာႏ ဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ ယံဟောဝ်ငါႏဟွေး"ကော့ꩻမောင်ꩻဖိုနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ယိုခါ လွဉ်ထေ့ဗာႏလဲဉ်း ဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဆယ်ꩻကပ်ဗာႏလဲဉ်း ဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဆန္ဒဗွေလဲဉ်း။
၅။ "ဗွေႏဘုရာꩻ ကဟော်ꩻဖေႏဒါႏ တရာꩻယာႏယို ခွေမဉ်ႏသေနာႏနဝ်ꩻ ယံဟောဝ်ငါႏဟွေး" ကော့ꩻမောင်ꩻဖိုနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ယိုခါ ခွေသွဉ်းဆန္ဒဗွေလဲဉ်းသွူ ဗွေႏဩ" လောဝ်းနီဗွေႏဘုရာꩻ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
နုဲင်းမွူးရောဝ်ꩻ ပင်ꩻသွုံꩻသွမ်ꩻဟော်ကို၊ သွုံꩻသွမ်ꩻထွူ အီႏနာႏသွူတရာꩻ၊ ခွန်တန်စဉ်ꩻစာꩻယူႏနုဲင်းယို- "ခွေဝေဠုဝွန်ႏဥယျာဉ်ႏခြံသူꩻနဝ်ꩻ တွမ်ႏဒုံတဲ့ တဗော့ꩻငါႏတဝ်း၊ တညာꩻငါႏတဝ်း၊ တဖူꩻလွေꩻသဲင်ꩻတဲ့ရော့ꩻဒျာႏ၊ လိုꩻကမဉ်လွေꩻဝုဲင်ႏဘုရာꩻသားတာႏတဲ့ လွေꩻသဲင်ꩻယိုꩻဒျာႏ၊ မွူးယာခိုႏတဲ့ တွမ်ႏလိုꩻလမ်း တရော်ꩻရယ်ꩻတဝ်း၊ မွူးဟာခိုႏတဲ့ လိုꩻငေါဝ်းယေန်ဒျာႏ၊ ဟွုန်တဝ်း လိုꩻဝေင်ꩻလိုꩻဒုံရောင်ထာꩻ၊ နွုမ်ꩻတဝ်းလိုꩻသီးဖုံႏအလွီး၊ အုံဗဉ်ႏဗဉ်ႏဗꩻဗꩻထာꩻ (အားထွုတ်တေ့ꩻတရာꩻ)ဟောဝ်ငါႏ၊ ဗွေႏဘုရာꩻ' ဗွေႏသံဃာႏသီး အုံသတင်ꩻသွုံꩻသော့ꩻ ရော့ꩻဟောဝ်မွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ ခွေဝေဠုဝွန်ႏဥယျာဉ်ႏသူꩻ ခွေမဉ်ႏလူႏဗာႏ ဗွေႏဘုရာꩻအွဉ်ငါ ပါတွမ်ႏသံဃာႏနဝ်ꩻ ယံဟောဝ်ငါႏမွော့ဟွေး"ယူႏစွေးတေ့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ။
ယူႏနုဲင်းနောဝ်ꩻထွူတွော့ꩻ ခွန်တန်ဗိမ္ဗိသာရနောဝ်ꩻ ထူႏထီဆျာꩻတာႏ လောဝ်းစွဉ်ႏဒျာႏ နီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို- "ဩဗွေႏ - ခွေသွဉ်း ဝေဠုဝွန်ႏဥယျာဉ်ႏခြံသူꩻနောဝ်ꩻ အဝ်ႏလူႏဒျာႏဗွေႏဘုရာꩻ တွမ်ႏဗွေႏသံဃာႏသီး ဗွေႏဩ" လောဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻထွူတဲင် နီဗွေႏဘုရာꩻတဲ့ လက်ခံႏ၊ ဟော်ꩻဖေႏကျောင်ꩻကျိုꩻ၊ လူꩻလိုꩻယံလꩻပီပီ ဆျာꩻထီဖန်းဖေႏ ကုသိုလ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ (ဝိနယ၊ မဟာဝဂ္ဂပါဠိတောႏ၊ မဟာခန္ဓက)
လိုꩻယွုတ်လိုꩻမျတ်လိုꩻယိန်းမျတ်
"အဿဒ္ဓမ္မသုတ် (လိုꩻယွုတ်၊ လိုꩻယိန်းယွုတ်၊ လိုꩻမျတ်၊ လိုꩻယိန်းမျတ်)" နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏ တရာꩻနုဲင်းယို- "ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ခွေအီႏဟော်ꩻဖေႏသီ - လိုꩻယွုတ်၊ လိုꩻယိန်းယွုတ် - လိုꩻမျတ်၊ လိုꩻယိန်းမျတ် အကျောင်ꩻအခရာႏ၊ နာႏလွသွော့နော" "နာႏလွဒျာႏ ဗွေႏဩ" "ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၁။ 'လိုꩻယွုတ်'ကရိုꩻနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်- လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ သဒ္ဓါႏတရာꩻအဲဉ်ထဝ်း (ယွုမ်းတဝ်းဘုရာꩻ တရာꩻ သံဃာႏ၊ ကံႏ၊ ကံႏအကျိုꩻ)၊ ထာꩻဝင်ꩻသꩻအဲဉ်ထဝ်း (မာꩻသွူအကုသိုလ်ႏတဲ့ ဝင်ꩻသꩻတဝ်းဝင်ꩻ)၊ ထာꩻငမ်းအဲဉ်ထဝ်း (မာꩻသွူအကုသိုလ်ႏတဲ့ ငမ်းတဝ်းအပဲ့စ်)၊ အထီႏအဟွူန်ဆေ့ꩻ (နာႏတဝ်းတရာꩻ)၊ လွꩻတန်(မာꩻတဝ်းစီꩻပွာꩻ၊ မာꩻတောဝ်းကုသိုလ်ႏ) သတိꩻအဲဉ်ထဝ်း (ယူႏလꩻတဝ်းကုသိုလ်ႏ)၊ ပညာႏအဲဉ်ထဝ်း (အဟောဝ်အကုဲင်၊ ကုသိုလ်ႏ၊ အကုသိုလ်ႏ)သေတဝ်း၊ ပါꩻယိုနဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏ 'လိုꩻယွုတ်'တန်သွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၂။ 'လိုꩻယိန်းယွုတ်'ကရိုꩻနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်- လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻနမ်းတဲ့ သဒ္ဓါႏတရာꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ ဝင်ꩻသဒ္ဓါႏတရာꩻ ဖေႏကအဝ်ႏမွုန်း နုဲင်းနုဲင်းတဲ့ ဝွေꩻမာꩻ၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ထာꩻဝင်ꩻသꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ ထာꩻငမ်းအဲဉ်ထဝ်း၊ ဝင်ꩻတဲ့ ထာꩻဝင်ꩻသꩻ ဖေႏကအဝ်ႏမွုန်း၊ ထာꩻငမ်း ဖေႏကအဝ်ႏမွုန်းနဝ်ꩻ ဝွေꩻမာꩻ။ ဝွေꩻနဝ်ꩻ အထီႏအဟွူန်ဆေ့ꩻ၊ လွꩻတန်၊ သတိꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ ပညာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ ဝင်ꩻတဲ့ အထီႏအဟွူန် ဖေႏကဆေ့ꩻ၊ ဖေႏကလွꩻ၊ သတိꩻဖေႏကအဝ်ႏမွုန်း၊ ပညာႏဖေႏကအဝ်ႏမွုန်းနုဲင်းနုဲင်းနဝ်ꩻ ဝွေꩻမာꩻ၊ ပါꩻယိုနဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏ 'လိုꩻယိန်းယွုတ်'နောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၃။ 'လိုꩻမျတ်'ကရိုꩻနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်- လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ သဒ္ဓါႏတရာꩻအဝ်ႏ၊ ထာꩻဝင်ꩻသꩻအဝ်ႏ၊ ထာꩻငမ်းအဝ်ႏ၊ အဟွူန်အထီႏအာ၊ လိုꩻဝီရိယအဝ်ႏ-လိုꩻကုဲင်း၊ သတိꩻအဝ်ႏ၊ ပညာႏအဝ်ႏ၊ ဝွေꩻယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ 'လိုꩻမျတ်'နဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၄။ 'လိုꩻယိန်းမျတ်'ကရိုꩻနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်- လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻနမ်းတဲ့ သဒ္ဓါႏတရာꩻအဝ်ႏ၊ ထာꩻဝင်ꩻသꩻအဝ်ႏ၊ ထာꩻငမ်းအဝ်ႏ၊ အဟွူန်အထီႏအာ၊ ဝီရိယအဝ်ႏ၊ ကုဲင်းတန်၊ သတိꩻအဝ်ႏ၊ ပညာႏအဝ်ႏ၊ ဝင်ꩻတဲ့ သဒ္ဓါႏတရာꩻ၊ ထာꩻဝင်ꩻသꩻ၊ ထာꩻငမ်း၊ အဟွူန်အထီႏ၊ ဝီရိယ၊ သတိꩻ၊ ပညာႏ-ဖေႏကအဝ်ႏနုဲင်းဝွေꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻသွဉ်ဖေႏ၊ ဝွေꩻမာꩻ၊ ဝွေꩻယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ'လိုꩻယိန်းမျတ်'နောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ အဿဒ္ဓမ္မသုတ်)
ဆို့ꩻသေင်ႏမွူးသေင်ႏပေႏတဲင်
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရုက္ခဗေဒ
ငဝ်းမင်္ဂလာႏသျင်ႏလောင်ꩻ
"ငဝ်းမင်္ဂလာႏသျင်ႏလောင်ꩻ" ဗုဒ္ဓသာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု၊ နီဗွေႏဘုရာꩻ သာႏသနာႏ၊ နေင်ႏပေါင်ꩻညတာႏ ယံကလေ၊ ထွက်ပေႏခွန်ခွေ အီႏဆုတောင်ꩻ၊ မူႏခိုလိုꩻပေါင်ꩻ နာႏသွော့နေား၊ အခိန်ႏလဲ့ခေါး အခါႏသင်ꩻ၊ မင်္ဂလာႏအဝ်ႏတွင်ꩻ နုဲင်းဟန်ႏနီꩻ၊ အီႏအောင်ႏဖြီꩻစီꩻ ပွယ်ꩻသဖင်ႏ၊ အီႏထွူအောင်ႏမျင်ႏ နာႏအကျိုꩻ၊ ယိုခါနဝ်ꩻရိုꩻ ပွယ်ꩻတကာႏ၊ နုမောဒနာႏ ငေါဝ်းနေစ်သက်၊ သျင်ႏပေႏခွန်ထွက် အီႏတွိုႏလွေꩻ၊ ပွယ်ꩻတန်တရေꩻ ဟန်ႏနီꩻယို၊ သျင်ႏဖါသီးပို တသီးရွိုး၊ သျင်ႏမွိုးသီးပို တသီးလေ၊ လောင်ႏလွိုးတခြေ မဲ့ငါသွင်ႏ၊ ခြွိုင်းထွူစုံႏလင်ႏ အီႏနွို့ပွယ်ꩻ၊ ရူႏရဲန်ႏပဉ်တွယ်ꩻ အီႏနွို့ငါ၊ ကထွာမွိုးဖါ နေစ်သက်မွေး၊ ကယူႏကစွေး ကစဉ်ꩻစာꩻ၊ နေင်ႏပေါင်ꩻညဆွာꩻ ပိုခိုတာႏ၊ အီႏအွဉ်ႏဗုဲင်ဗာႏ ပိုခိုတွက်၊ စွုမ်းသွိုꩻနေစ်သက် ပိုခိုရင်ꩻ၊ ဟန်ႏနီꩻအတွင်ꩻ အီႏအောင်ႏသွူ၊ ခြွိုင်းဖျင်လဲ့ထွူ အီႏနွို့ထင်ႏ၊ ပွယ်ꩻသဖင်ႏ နုဲင်းဟန်ႏနီꩻ၊ စုံႏလင်ႏဖြီꩻစီꩻ ရဲန်ꩻကူစွိုး၊ သျင်ႏဖါသျင်ႏမွိုး တပဲ့ꩻပေါင်ꩻ၊ အီႏနွို့ထင်ႏကျောင်ꩻ ပဉ်ဗူႏဗူႏ၊ ခိုခိုမူႏမူႏ ပဉ်စွိုꩻစွိုꩻ၊ မွန်းပျောႏသွင်ႏသွိုꩻ အီႏနွို့ငါ၊ သသားလဲ့ခါ အဝ်ႏအုံပွေါး၊ ထုံမောင်းတဲ့နေား အဝ်ႏအုံတံꩻ၊ လိုꩻယွဲးမူႏနံꩻ အဝ်ႏအုံရဲန်ႏ၊ ပဉ်စွိုꩻပဉ်စဲန်ႏ အဝ်ႏစုံႏလင်ႏ၊ အီႏဗုဲင်ဗာႏသျင်ႏ လွိုးပယွုမ်း၊ မဲ့ငါလွိုးစွုန်း သျင်ႏပေႏလောင်ꩻ၊ ဗွေႏသျင်ႏလိုꩻကျောင်ꩻ အီႏထင်ႏထွာ၊ ဆရာႏဗွေႏငါ အီႏရွစ်လွ၊ သံသာရ ဝဋ္ဋ ဒုက္ခတော၊ ငဝ်းနုဲင်းယိုနေား ကွီသင်္ကန်ꩻ၊ ဆရာႏရဟန်ꩻ အွဉ်ႏဗုဲင်ဖေႏ၊ ထွာထွူသျင်ႏပေႏ သဉ်ဆီပါꩻ၊ ထိန်ꩻကံသေꩻခါꩻ နမ်းသီႏလ၊ သံႏသရာႏဒုက္ခ ယံလွစ်ထန်ႏ၊ ဝေင်ꩻညိမ်ꩻနိဗ္ဗာန်ႏ ယံတွိုႏစူꩻ၊ သွုန်ႏသꩻကိုဖူꩻ ရေႏထွူခါ၊ သာႏမဏေႏထွာ ထောက်ထံꩻဗာႏ၊ ဘုရာꩻသာႏသနာႏ ကရိုꩻယို၊ သဲင်ꩻထွာလိုꩻပို တန်ႏဟဝ်မွေး၊ မွိုးတွမ်ႏဖါကွေး ကလူႏတန်ꩻ၊ ကထောက်ကထံꩻ ကဖေႏအာႏ၊ ကထွာတကာႏ ကပင်ႏထို၊ အကျိုꩻလꩻယို ပလွိုႏတဝ်း၊ မွိုးဗွေႏဖါစဝ်း အကေꩻဇူꩻ၊ ပိုခိုအထူꩻ အီႏဆပ်ဖေႏ၊ ဖဝသျင်ႏပေႏ ထွာထွူခါ၊ ဝွတ္တရာꩻအာ သေခိယ၊ စုဒ္ဒသခန္ဓက သွဉ်ဒါႏလဲပ်၊ အုံအဝ်ႏလဲ့တဲပ် ကြောင်းစင်သျင်ꩻ၊ ဘာႏဝနာႏကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ ပွါꩻအားထုတ်၊ နာမ်ႏယိုတွမ်ႏရုတ် သေပဲင်ႏချာꩻ၊ နီဗွေႏဘုရာꩻ သာႏသနာႏ၊ တဉ်ႏခွေါင်ညတာႏ အီႏအုံလွေꩻ၊ သီႏလအွဉ်ႏရေꩻ ထိန်ꩻကံသေႏ၊ ဖဝသျင်ႏပေႏ ထွာဗာႏယို၊ သဲင်ꩻထွာလိုꩻပို တောႏတောႏတဝ်း၊ အသုမ်ꩻအဲန်ထဝ်း မျတ်ငါငါ၊ ဖဝယိုခါ မျတ်တေားတေား၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻနေား သာႏသနာႏ၊ ထောက်ဗာႏထံꩻဗာႏ အကျိုꩻထူꩻ၊ နိဗ္ဗာန်ႏခမ်းသူꩻ အီႏတွိုႏထင်ႏ၊ ကထွာဗွႏသျင်ႏ ကျိုꩻစာꩻနေား၊ ဝစနငဝ်းခေါး ခီႏမျောက်ဗာႏ၊ ငဝ်းမင်္ဂလာႏ ခီႏမျောက်လင်ꩻ၊ အွဉ်ႏသွတ်ꩻကရင်ꩻ တခွိုင်းယို၊ စွုမ်ႏဖြာꩻမူႏခို သီးယာဟွေး။ (သာႏဓု-သာႏဓု-သာႏဓု)
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
နီးခန်တခြိုꩻ နီးခန်အကုသိုလ်ႏ
"ဣဏသုတ် (နီးခန်တခြိုꩻ၊ နီးခန်အကုသိုလ်ႏ)" နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏ တရာꩻနုဲင်းယို- ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၁။ လောကကိုယို တောႏလမ်းတောႏပါႏ တကာႏ(တဖြာꩻ)နဝ်ꩻ (ရွဉ်အဲဉ်ထဝ်း၊ ဖိုးအဲဉ်ထဝ်း၊ ပနားအဲဉ်ထဝ်း၊ သွို့ꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ ခြံအဲဉ်ထဝ်း) ထွာလိုꩻခြောတဲင်-ဒုက္ခ (မွေးတဝ်းနဲ့)။ ၂။ ထွာလိုꩻခြောတဲင် ကွီငါးဗာႏ ဝင်ꩻရွဉ်တွော့ꩻ-ဒုက္ခ (မွေးတဝ်းနဲ့) ၃။ ကွီငါးဝင်ꩻရွဉ်တဲင် 'မဲ့ꩻခွေဖေႏနးဒျာႏ အတိုꩻ'ကရိုꩻ ကအာႏမခံႏဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ-ဒုက္ခ (မွေးတဝ်းနဲ့) ၄။ 'မဲ့ꩻခွေဖေႏနေးဒျာႏ အတိုꩻ'ရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻထွူတဲင် ဖေႏနွောင်ꩻတဝ်းတွော့ꩻ 'ဝင်ꩻလွဉ်ကွီနီး'၊ ခံႏဗာႏဝင်ꩻလွဉ်ကွီနီး (ခံႏဗာႏ ဝင်ꩻငေါဝ်းခွန်း)နဝ်ꩻ-ဒုက္ခ၊ (မွေးတဝ်းနဲ့) ၅။ ဖေႏနွောင်ꩻတဝ်းနီတဲင် ထိုꩻလဲ့ꩻနီး၊ လွေꩻမုဲင်ꩻကိုကိုတဲ့ယဝ်း ဝင်ꩻလွေꩻကွီလွဉ်ꩻ၊ ထိုꩻလဲ့ꩻနီးလꩻတောဝ်း၊ ဝင်ꩻသမ်းထွေꩻလွဉ်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ-ဒုက္ခ(မွေးတဝ်းနဲ့) ၆။ ဖြော်နီးနွောင်ꩻတဝ်းတဲင် ပါꩻလိုꩻခြောနဝ်ꩻ ဝင်ꩻဆွမ်ꩻဝင်ꩻကျꩻ၊ ခံႏဗာႏဝင်ꩻဆွမ်ꩻ ဝင်ꩻကျꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ-ဒုက္ခ(မွေးတဝ်းနဲ့) "ဒုက္ခမွေး-ဗွေႏဩ" ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး-အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ- ၁။ လောကကိုယို လိုꩻယဖြာꩻဖြာꩻနဝ်ꩻ ထာꩻယွုမ်းအံႏ-'သဒ္ဓါႏ'တရာꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ မာꩻသွူအကုသိုလ်ႏတဲ့ ထာꩻဝင်ꩻသꩻ-'ဟိရီ'အဲဉ်ထဝ်း၊ မာꩻသွူအကုသိုလ်ႏတဲ့ ထာꩻငမ်း'ဩတ္တပ္ပ'အဲဉ်ထဝ်း၊ ထာꩻကျိုꩻစာꩻမုꩻ-'ဝီရိယ'အဲဉ်ထဝ်း၊ ထာꩻသူႏသေ-'ပညာႏ'အဲဉ်ထဝ်း။ သဒ္ဓါႏအဲဉ်ထောဝ်း၊ ဟိရီအဲဉ်ထဝ်း၊ ဩတ္တပ္ပအဲဉ်ထဝ်း၊ ဝီရိယအဲဉ်ထဝ်း၊ ပညာႏအဲဉ်ထဝ်းနောဝ်ꩻ-ထွာသူႏတောႏကောင်ꩻတရာꩻအဲဉ်ထဝ်း (ရွဉ်ဖိုးပနားသွို့ꩻခြံ-အဲဉ်ထဝ်း)တွမ်ႏ လိုꩻခြောနဝ်ꩻဗွန်ဝင်ꩻ။ ၂။ တရာꩻငတ်ꩻပါꩻ အဲဉ်ထဝ်းတဲင် မာꩻထာꩻကုဲင် (ကာယဒုစရဲက်)၊ ဒေါ့ꩻထာꩻကုဲင် (ဝစီဒုစရဲက်)၊ ကျံႏထာꩻကုဲင်(မနော်ꩻဒုစရဲက်)၊ အီႏဖြော်ချာဗာႏ ဒုစရဲက်ဝွဋ်နဝ်ꩻတဲင် နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ တွမ်ႏနီးပီလို့ဝင်ꩻ။ ၃။ မာꩻသွူဒုစရဲက် နုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့ 'ဝင်ꩻဖေႏနေး ကတွမ်ႏသေမွုန်းသွော့နော'ရေႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် အုံလဲဉ်၊ ဒေါ့ꩻလဲဉ်၊ မာꩻနုဲင်းလိုꩻဟောဝ်ပွုံႏ၊ အီႏခံႏတိုꩻဗာႏပါ 'ထာꩻလဲဉ်'ဝွဋ်နဝ်ꩻယင်တွော့ꩻ ထာꩻလဲဉ်နဝ်ꩻနဝ်ꩻ တွမ်ႏအတိုꩻနဝ်ꩻ ဗွန်လို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ၄။ ဝင်ꩻကသေထွꩻသား လိုꩻဟောဝ်သီးဖုံႏ ကဲ့ꩻရဲ့ꩻသဲ့ꩻသွမ်ꩻ၊ ငေါဝ်းကဲ့ꩻသဲ့ꩻသွမ်ꩻယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏငေါဝ်းကွီနီး၊ တွမ်ႏကကွီနီးနဝ်ꩻ ပီလို့ဝင်ꩻ။ ၅။ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ငမ်းဝင်ꩻသဲ့ꩻသွမ်ꩻတဲင် ထိုꩻလဲ့ꩻလိုꩻဟောဝ်၊ ဝွေꩻလွေꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း အကုသိုလ်ႏအောဝ်ႏထောင်လွဉ်ꩻဒျာႏဝွေꩻ၊ တွမ်ႏပါꩻကထောင်လွဉ်ꩻ ကွီနီးနဝ်ꩻ ဗွန်လို့ဝင်ꩻ။ ၆။ ဝွေꩻကထွိုင်ႏသီနဝ်ꩻ အကုသိုလ်ႏကံႏ ဆွမ်ꩻကျꩻ၊ ထျꩻလင်ꩻ၊ ထဲ့ဗာႏငါးရုဲင်ꩻခမ်းနဝ်ꩻ၊ တွမ်ႏကဆွမ်ꩻကျꩻနဝ်ꩻ ဗွန်ပီလို့နောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ ဣဏသုတ်)
လိုꩻယွုတ်လိုꩻယိန်းယွုတ်
"သတ္တကမ္မသုတ် (လိုꩻယွုတ်၊ လိုꩻယိန်းယွုတ်ယွုတ်၊ လိုꩻမျတ်၊ လိုꩻယိန်းမျတ်မျတ်)" နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏ တရာꩻနုဲင်းယို- "ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ခွေအီႏဟော်ꩻဖေႏသီ လိုꩻယွုတ်၊ လိုꩻယိန်းယွုတ်ယွုတ်၊ လိုꩻမျတ်၊ လိုꩻယိန်းမျတ်မျတ်-အကျောင်ꩻအခရာႏ နာႏလွသွော့နော" "နာႏလွဒျာႏ ဗွေႏဩ" "ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၁။ 'လိုꩻယွုတ်'ကရိုꩻနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်- လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မာꩻသီဝင်ꩻသက်၊ ထူႏတခွန်ꩻတဝင်ꩻတခြိုꩻ၊ ပဲ့စ်မာႏဝင်ꩻပိုမာ၊ ဒေါ့ꩻလိန်ႏလဲဉ်ထာꩻ၊ အံႏစာဝင်ꩻမဉ်ꩻ၊ ဒေါ့ꩻငေါဝ်းကျံꩻထမ်ꩻ၊ ဒေါ့ꩻငေါဝ်းသိုႏဖျင်ꩻ၊ ပါꩻယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ'လိုꩻယွုတ်'နဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၂။ 'လိုꩻယိန်းယွုတ်ယွုတ်'ကရိုꩻနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်- လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻနမ်းတဲ့ မာꩻသီဝင်ꩻသက်၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဝွေꩻထွဉ်ႏမာꩻသီဝင်ꩻသက်၊ ဝွေꩻနမ်းတဲ့ တခွန်ꩻဝင်ꩻတခြိုꩻ၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဝွေꩻထွဉ်ႏတခွန်ꩻဝင်ꩻတခြိုꩻ၊ ဝွေꩻနမ်းတဲ့ ပဲ့စ်မာႏဝင်ꩻပိုမာ၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဝွေꩻထွဉ်ႏပဲ့စ်မာႏ ဝင်ꩻပိုမာ၊ ဝွေꩻနမ်းတဲ့ ဒေါ့ꩻလိန်ႏလဲဉ်ထာꩻ၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဝွေꩻထွဉ်ႏဒေါ့ꩻလိန်ႏလဲဉ်ထာꩻ၊ ဝွေꩻနမ်းတဲ့ အံႏစာဝင်ꩻမဉ်ꩻ၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဝွေꩻထွဉ်ႏအံႏစာဝင်ꩻမဉ်ꩻ၊ ဝွေꩻနမ်းတဲ့ ဒေါ့ꩻငေါဝ်းကျံꩻထမ်ꩻ၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဝွေꩻထွဉ်ႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းကျံꩻထမ်ꩻ၊ ဝွေꩻတဲ့ ဒေါ့ꩻငေါဝ်းသိုႏဖျင်ꩻ၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဝွေꩻထွဉ်ႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းသိုႏဖျင်ꩻ၊ ပါꩻယိုနဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏ'လိုꩻယိန်းယွုတ်ယွုတ်'နောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၃။ 'လိုꩻမျတ်'ကရိုꩻနောဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်- လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မာꩻသီတဝ်းဝင်ꩻသက်၊ ထူႏတခွန်ꩻတဝ်းဝင်ꩻတခြိုꩻ၊ ပဲ့မာႏတောဝ်းဝင်ꩻပိုမာ၊ ဒေါ့ꩻလိန်ႏလဲဉ်တောဝ်းထာꩻ၊ အံႏစာတဝ်းဝင်ꩻမဉ်ꩻ၊ ဒေါ့ꩻတဝ်းငေါဝ်းကျံꩻထမ်ꩻ၊ ဒေါ့ꩻတဝ်းငေါဝ်းသိုႏဖျင်ꩻ၊ ဝွေꩻယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ 'လိုꩻမျတ်'နောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၄။ 'လိုꩻယိန်းမျတ်မျတ်'ကရိုꩻနောဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်- လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻနမ်းတဲ့ မာꩻသီတဝ်းဝင်ꩻသက်၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဝွေꩻဖေႏမာꩻသီတောဝ်းဝင်ꩻသက်၊ ဝွေꩻနမ်းတဲ့ တခွန်ꩻတဝ်းဝင်ꩻတခြိုꩻ၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဝွေꩻဖေႏတခွန်ꩻတဝ်း ဝင်ꩻတခြိုꩻ၊ ဝွေꩻနမ်းတဲ့ ပဲ့စ်မာႏတဝ်း ဝင်ꩻပိုမာ၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဝွေꩻဖေႏပဲ့စ်မာႏတဝ်း ဝင်ꩻပိုမာ၊ ဝွေꩻနမ်းတဲ့ ဒေါ့ꩻလိန်ႏလဲဉ်တဝ်းထာꩻ၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဝွေꩻဖေႏဒေါꩻ့လိန်ႏလဲဉ်တဝ်းထာꩻ၊ ဝွေꩻနမ်းတဲ့ အံႏစာတဝ်းဝင်ꩻမဉ်ꩻ၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဝွေꩻဖေႏအံႏစာတဝ်းဝင်ꩻမဉ်ꩻ၊ ဝွေꩻနမ်းတဲ့ ဒေါ့ꩻတဝ်းငေါဝ်းကျံꩻထမ်ꩻ၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဝွေꩻဖေႏဒေါ့ꩻတဝ်း ငေါဝ်းကျံꩻထမ်ꩻ၊ ဝွေꩻနမ်းတဲ့ ဒေါ့ꩻတဝ်းငေါဝ်းသိုႏဖျင်ꩻ၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဝွေꩻဖေႏဒေါ့ꩻတဝ်း ငေါဝ်းသိုႏဖျင်ꩻ၊ ဝွေꩻယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ 'လိုꩻယိင်းမျတ်မျတ်'နောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ သတ္တကမ္မသုတ်)
နမ်းကျင်ꩻဖျင်သော့ꩻ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ယေန်ႏငဲးတာႏ
ဗိတိသျအဉ်ပါယာ
thumb|300px|နဝ်ꩻခါ ဗိတိသျ(ကလာꩻဗွာ)အိဉ်ပါယာကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဖိုဒါႏ ကမ္ဘာႏလောင်း ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏဖုံႏပုင်ႏ။ (ရပ်လင်ပင်ႏလယ်ႏခါႏ ဗိတိသျဟံႏနယ်ႏယိုခါနဝ်ꩻ မဉ်ꩻဆꩻလ့ဖဲ့ꩻ ကဲတ်ꩻခါꩻဖေႏ သီး အရောင်ႏတနျာႏ) thumb|300px|ဗိတိသျ(ကလာꩻဗွာ)အလံႏတောႏ ဗိတိသျ အဉ်ပါယာ (အိန်းကလေတ်: British Empire) ကရိုꩻနဝ်ꩻ အိန်းကလေတ်ကလာꩻဗွာ ယူနုဲက်တဲတ်ကဉ်းဒန်း(United Kingdom)သီး ကအဝ်ႏအိုပ်ချုတ်ဒါႏ စီႏမံႏဖန်းဖြယ်ဒါႏ ဒိုမီနီယံဖုံႏ၊ ကိုလိုနီဖုံႏ၊ ခံႏဗာႏဝင်ꩻထိင်ꩻခမ်းထီဟံႏနယ်ႏဖုံႏ စတဲင် အိုပ်ချုတ်ရေꩻဆꩻလ့ကို ကအဝ်ႏသော့ꩻဒါႏ ခမ်းထီဖုံႏတောမ်ႏ ခင်ႏလမ်းဟံႏနယ်ႏအလင်ဖုံႏယို ဖြွမ်းဗူႏခါꩻဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ၁၆ ရျာꩻဗူႏ တောမ်ႏ ၁၇ ရျာꩻဗူႏခါႏကို အိင်ကလန်သီး ကတယ်ႏထောင်ႏခါꩻဒါႏ ရပ်လင် ကိုလိုနီဖုံႏ၊ အဖြေꩻအစာဌာႏနဖုံႏလဲ့ ပေါ်ႏထန်ႏလွဉ်သွိုနဝ်ꩻသွူ။ ခိင်ႏနဝ်ꩻခါ ဝွေꩻသီးထင်ႏထိုအာႏဏာႏအဝ်ႏယံခိင်ႏတဲင် သမဲင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ထွာထိုꩻစွဉ်ႏ အတန်သွတ်ꩻ အဉ်ပါယာတဖြုံႏသွူ တကာႏတဝ်း ရျာꩻဗူႏနေင်ႏအကို ထွာစွဉ်ႏ ကမ္ဘာႏလောင်း အာႏအတန်သွတ်ꩻ ခမ်းထီသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၂၂ ဗာႏခိင်ႏ ဗိတိသျအဉ်ပါယာနဝ်ꩻ ဩဇာႏဒို့ꩻတခြို့နွောင်ꩻစွဉ်ႏ ကမ္ဘာႏလောင်း လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်း လစ်ꩻပွန်းတပွန်းကထွာဒါႏ လိုꩻဖြာꩻပေါင်ꩻ (၄၅၈)သန်းလွိုရပ်သွူ။ ဟံႏနယ်ႏအနေႏလဲ့ အကျမ်ꩻအနေႏ ပဲင်ႏလꩻနွောင်ꩻတတွာစွဉ်ႏ ကမ္ဘာႏဟံႏ ဟံႏယာႏဧရိယာႏခြွဉ်း လစ်ꩻပွန်းတပွန်းကထွာဒါႏ စတုရန်းမဲင်ႏ ၁၃၀၀၀၀၀၀ လွို (၃၃၆၇၀၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ) နဝ်ꩻသွူ။
လꩻလဒ်အနေႏနဝ်ꩻ လꩻလွဉ် ဝွေꩻသီး ခမ်းထီရေꩻ၊ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါ တောမ်ႏ ယေန်ႏငဲးရေꩻ အမွီႏဖုံႏနဝ်ꩻ စွစ်ꩻလီထိုꩻစွဉ်ႏ ဝွေꩻသီးကအိုပ်ချုတ်ဒါႏ ဟံႏနယ်ႏဒေႏသကိုနဝ်ꩻသွူ။ ခြဲ့ꩻနယ်ႏသား အာႏဏာႏကအဝ်ႏယံခိင်ႏနဝ်ꩻခါနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးအဝ်ႏခြီခြဝ် "ဗိတိသျ အဉ်ပါယာကို အခိင်ႏမုဲင်ꩻတယဝ်း မွူးတပြေ့ꩻဗဉ်နွောင်ꩻတဝ်း" နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် နဝ်ꩻခါ ဝွေꩻသီးအာႏဏာႏ စွစ်ꩻလီလꩻ ကမ္ဘာႏလောင်း ပါတောမ်ႏပင်ႏလယ်ႏခါႏ စွစ်ꩻစဲစ်ꩻနေးတဲင် တခဝ်မိဉ်ႏခေ့ꩻ တခဝ်နဝ်ꩻ မွူးအရောင်ႏယို အီႏလေဒျာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသေႏချာႏဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗိတိသျအဉ်ပါယာ
နမ်းကျင်ꩻတရာꩻမီႏ
"နမ်းကျင်ꩻတရာꩻမီႏအဲန်ထဝ်းနဝ်ꩻ" ဗွေႏဘုရာꩻကဟော်ꩻခါꩻဒါႏ (၃၈)ပါꩻ မင်္ဂလာႏတရာꩻနဝ်ꩻ ပါဠိဂါႏထာႏပေါင်ꩻ အဝ်ႏတဆီသွူ။ ဂါႏထာႏတဆီအကို တတိယဂါႏနဝ်ꩻ နုဲးယိုအတွိုင်ꩻသွူ။ - ဗာဟုဿစ္စဉ္စ သိပ္ပဉ္စ၊ ဝိနယော စ သုသိက္ခိတော။ သုဘာသိတာ စ ယာ ဝါစာ၊ ဧတံ မင်္ဂလ မုတ္တမံ။
တတိယဂါႏကိုယို ကပါသော့ꩻဒါႏ မင်္ဂလာႏတရာꩻ ၄-ပါꩻနဝ်ꩻ
(၁) အဟွုန်အထီႏ ဗဟုသုတအာဗာႏ။ (၂) စက်မုꩻစူမုꩻ ထာꩻဒါႏလွူးနမ်း တစွိုးစွိုးယို ဒါႏဗာႏ။ (၃) နမ်းကျင်ꩻတရာꩻ ဟဝ်ဗာႏ။ (၄) နေးတောမ်ႏငဝ်းအွီႏငွါသာႏတဲင် ဒေါ့ꩻဒါႏငဝ်းယေန်ႏကေႏပနဲန်ႏ။ ယို(၄)ပါꩻသွူ။ မင်္ဂလာႏတရာꩻ ယို(၄)ပါꩻအကို အမုဲ(၃) မင်္ဂလာႏတရာꩻနဝ်ꩻ "နမ်းကျင်ꩻတရာꩻဟဝ်ဗာႏ"ရိုꩻနုဲးနဝ်ꩻတဲင် နမ်းကျင်ꩻတရာꩻ မီႏဟဝ်တဝ်းနဝ်ꩻ ထွာနုဲးမုဲꩻ၊ ဖေႏကသေ ဖေႏကစဲင်းတဲင် တဲမ်းနယ်လွေꩻဗာႏ "နဝကနိပါတ်၊ တိတ္တိရဇာတ်"နုဲးငါယိုသွူ။
နဝကနိပါတ် တိတ္တိရဇာတ်
ပွိုင်းလဲင်ႏစခါ နေင်ႏပေါင်ꩻအာအကို တက္ကသိုလ်ႏခမ်း ဒိသာပါမောက္ခ ဆရာႏတန်နဝ်ꩻ လွေꩻအုံယာႏယီႏသွူထာꩻ ဟိမဝန္တာႏကောင်ထျꩻတွော့ꩻ အဝ်ႏသွဉ်ဖေႏလွေꩻခန်း တပဲ့ꩻငတ်ꩻရျာꩻပညာႏသွူ။ ကျောင်ꩻထျꩻနဝ်ꩻ ဖိုးမွူးတမွိုးပိုလဲ့နဝ်ꩻ၊ ဖွတ်မွူးတဗာႏတောမ်ႏ အပေႏနီဗာႏလဲ့နဝ်ꩻ၊ ဝါးဖြဲ့ꩻလဲ့နဝ်ꩻ၊ ချင်ႏသေ့ꩻတောမ်ႏကေလဲ့နဝ်ꩻ အချင်ꩻချင်ꩻ မꩻသွꩻလွဝင်ꩻတွော့ꩻ အဝ်ႏအုံညီꩻလွေꩻခန်းတဝင်ꩻသွူ။ ဝွေꩻသီးသောင်ထျꩻ မဗော့ꩻမညာꩻသေင်ႏမွူးတန် တမွူးလောင်းနဝ်ꩻ လူꩻရုက္ခစိုꩻတပါꩻလဲ့ အဝ်ႏသွူ။ ဆရာႏတန်တပဲ့ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထာꩻဒါႏပညာႏ တလိုမ်ႏကိုမ်ႏတဝ်းဒွိုန်းလဲ့ ဆရာႏတန်သံးသီထိုꩻတွော့ꩻ သွဉ်ထေ့လုဲႏခန်း ဆရာႏတန်တပဲ့ꩻ အဖြာꩻဟံးပေါင်းဒါႏလွိုဝင်ꩻ ဝါးဖြဲ့ꩻထျꩻနဝ်ꩻသွူ။ ချင်ႏသေ့ꩻ၊ ဖိုး၊ ဖွတ်ဖုံႏနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏလွောန်နာႏစွုမ်ႏနီꩻနီꩻသွူ။
ရသေ့ꩻကျင်ꩻကုဲင်ဖျော်လွောန်
တွိုႏခꩻတလဲင်ႏ ဆရာႏတန်တပဲ့ꩻဖုံႏ သဲင်ꩻလယ်ႏလို့လံးတချာ ရသေ့ꩻကျင်ꩻကုဲင်တပါꩻနဝ်ꩻ ဖျော်လွောန်ခန်းသွူ။ ထွိုင်ႏထီႏရသေ့ꩻဖျော်နဝ်ꩻ ဖွတ်မွူးနဝ်ꩻ ထင်းရသေ့ꩻကျင်ꩻဟဝ်တဲင် ရပ်ကျိုႏဆွုမ်ႏခန်းသွူ။ လွူးတဲင်ဆွုမ်ႏခန်း သေင်ႏရောင်ꩻသေင်ႏရာꩻဖုံႏ၊ ထီလိုမ်ꩻထီခွꩻဖုံႏသွူ။ ထွိုင်ႏနုဲးမွူးရဝ်ꩻ ဖွတ်မွူးလွေꩻထိုမ်ႏအံႏအဆာႏတွင်ꩻ ရေသ့ꩻကျင်ꩻကုဲင်နဝ်ꩻ ဒဲန်ရဝ်ꩻအတာႏ ဖို့ꩻအံႏခန်းဒျာႏ ဖိုးပေႏသွူ။ မွူးယာခိုႏနဝ်ꩻ ဖို့ꩻအံႏခန်းဖိုးမွူးသွူ။ ဒဲန်ဟာတာႏနဝ်ꩻ ဖို့ꩻအံႏခန်းဒျာႏ ဖွတ်ပေႏနီဗာႏတောမ်ႏ ဝါးဖြဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ အံႏထွူနဝ်ꩻ ဗေင်ႏအွီႏအဲန်ခန်းဒျာႏထာꩻသွူ။ နုဲးမွူးဟာ ဖွတ်မွူးလွေꩻထိုမ်ႏအဆာႏ ထွိုင်ႏသဲင်ꩻလွောန်နဝ်ꩻ လူꩻရုက္ခစိုꩻနဝ်ꩻ ခြုဲင်းနယ်ဆွုမ်ႏသွူ ရသေ့ꩻကျင်ꩻကုဲအခရာႏတွော့ꩻ ထွောန်ႏခန်းဖွတ်မွူးဖင်းထိုꩻသွူ။ ဖွတ်မွူးလဲ့ ငမ်းတွော့ꩻ ဖင်းထိုꩻမွေးခန်းဒျာႏသွူ။
ရသေ့ꩻကျင်ꩻကုဲင်တောမ်ႏကေ မော့ꩻလွဝင်ꩻ
ထွိုင်ႏလꩻလစ်ꩻငတ်ꩻနီꩻနဝ်ꩻ ချင်ႏသေ့ꩻနဝ်ꩻ "သွꩻကေဟွေး- နီသွꩻဝါးဖြဲ့ꩻဖုံႏ၊ ဖွတ်ဖုံႏ၊ ဖိုးဖုံႏနဝ်ꩻ ထီႏတဝ်းဒွုမ်ကွေး၊ ထွာထာꩻမုဲꩻဟောင်း၊ နာꩻလွေꩻစောႏတနာႏစံꩻမွိုင်"ဒေါ့ꩻဖေႏခန်းကေနုဲးနဝ်ꩻ၊ အွဉ်ႏကေလွေꩻထိုမ်ႏစောႏတနာႏနဝ်ꩻသွူ။ ကေထွိုင်ႏလွေꩻစုံစမ်းနဝ်ꩻ ရေသ့ꩻကတူႏထိုမ်းလောင်းနဝ်ꩻ ထီႏခန်းအဝ်ႏဒျာႏတောမ်ႏ ဝါးဖြဲ့ꩻဆွဉ်ႏသွူ။ ကျောင်ꩻထျꩻနဝ်ꩻလဲ့ ထီႏခန်းဖိုးဆွတ်ꩻ၊ ဖွတ်ဆွတ်ꩻဖုံႏတဲင် "လိုꩻယုတ်တန်ယိုနဝ်ꩻ အအံႏသီလို့လဲန်း ခွေသွꩻဝါးဖြဲ့ꩻဖုံႏ၊ ဖွတ်ဖုံႏ၊ ဖိုးဖုံႏအလွိုး"ယူႏသွူနုဲးနဝ်ꩻတွော့ꩻ တောမ်ႏခင်ႏတပတ်ꩻမဲ့သေခန်းဒျာႏ ရေသ့ꩻကျင်ꩻကုဲနဝ်ꩻသွူ။ ရသေ့ꩻမဲ့ထွိုင်ႏသေနဝ်ꩻ ထီႏခန်းကေအဝ်ႏဗော့ꩻတဗာႏတဲင် သꩻဝီးသꩻဝꩻ ကျမ်ႏထွိုင်ႏဖင်းထိုꩻခန်းသွူ။ ရေသ့ꩻထွိုင်ႏကျမ်ႏဖင်းနဝ်ꩻ ကေလောႏရဲသွူတွော့ꩻ "ဟွေ့ ရသေ့ꩻယုတ်- ရေသ့ꩻမွိုက် ရသေ့ꩻကျင်ꩻကုဲဟွေး၊ နာꩻယို အံႏသီလို့လဲန်းခွေသွꩻဝါးဖြဲ့ꩻဖုံႏ၊ ဖွတ်ဖုံႏ၊ ကေဖုံႏမွေးနေꩻ"ရီခန်းနုဲးနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏနဝ်ꩻတွော့ꩻ ရသေ့ꩻကျင်ꩻကုဲနဝ်ꩻလဲ့ ငမ်းမွေးစွဉ်ႏကေတွော့ꩻ "ဗွေႏကေဟွေး- ခွေတအံႏဗာႏတဝ်းလာꩻလာꩻ"ဒေါ့ꩻလဲန်ခန်းထာꩻနုဲးနဝ်ꩻသွူ။ ကေလဲ့ "ရသေ့ꩻယုတ်၊ နာꩻတအံႏတဝ်းပါꩻမုဲꩻအံႏ၊ ယိုကိုနဝ်ꩻ ပါꩻမုဲꩻကဲးအီႏလွောန်၊ အဝ်ႏတဝ်းနာꩻလွုမ်ꩻနဲ့၊ ဒေါ့ꩻစွောန်ႏစွောန်ႏဟုဲး၊ ပေါႏလဲန်ထာꩻ ခွေအံႏသီသွူနာꩻကွေး" ဒေါ့ꩻလောက်ꩻထဲင်းစွဉ်ႏနုဲးနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏနဝ်ꩻတွော့ꩻ ရေသ့ꩻကျင်ꩻကုဲင်နဝ်ꩻ သꩻဝꩻငမ်းမွေးစွောန်ႏကေတဲင် လဲန်ဗွုန်ႏဒွုမ်တွော့ꩻ- "ဗွေႏကေဟွေး- ဖွတ်တောမ်ႏဖိုးနဝ်ꩻ အံႏဗာႏမွေး၊ ဝါးဖြဲ့ꩻနဝ်ꩻ အံႏဗာႏတဝ်း"ဒေါ့ꩻလဲန်ထဲင်းဒွိုန်းနုဲးနဝ်ꩻသွူ။ ကေနဝ်ꩻ တယွုမ်းတဝ်းရေသ့ꩻငဝ်းတဲင် "နာꩻအဝ်ႏမုဲꩻကိုလွောန်၊ နာꩻလွူးနမ်း တောမ်ႏထာꩻမုဲင်ꩻ"ရီခန်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ရသေ့ꩻလဲ့ ခြုဲးနယ်ခန်း ဝွေꩻကအဝ်ႏဒါႏ အရပ်လွောန်၊ ခြုဲးနယ်ခန်း ဝွေꩻလွူးနမ်းဖုံႏသွူ။
ဟဲ့ꩻလွေꩻခန်းချင်ႏသေ့ꩻထျꩻ
တွိုႏနဝ်ꩻတွော့ꩻ ကေနဝ်ꩻ "ဟီ- လိုꩻယုတ်ရေသ့ꩻဟွေး- မီႏနာႏနုဲးနာꩻကဒေါ့ꩻ ငဝ်းဖုံႏယိုနဝ်ꩻ နာꩻယိုꩻ လိုꩻကျင်ꩻဟဝ်တမွေးတဝ်း၊ လိုꩻယုတ်ဒျာႏ၊ ဝါးဖြဲ့ꩻလဲ့ နာꩻဖို့ꩻအံႏဒျာႏ၊ လွေꩻလွောန်ꩻခွေယိုဟုဲး"ရိုꩻထွူနုဲးနဝ်ꩻတွော့ꩻ ဟဲ့ꩻလွေꩻခန်းဒျာႏ ချင်ႏသေ့ꩻထျꩻသွူ။ ထွိုင်ႏတွိုႏချင်ႏသေ့ꩻထျꩻနဝ်ꩻ ကေနဝ်ꩻ "သွꩻချင်ႏသေ့ꩻဟွေး- ရသေ့ꩻယုတ်ယိုနဝ်ꩻ ရိုꩻ'ဝွေꩻဖို့ꩻအံႏဖွတ်တောမ်ႏဖိုးလွုမ်ꩻ၊ ဝါးဖြဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻဖို့ꩻအံႏဗာႏတဝ်းရိုꩻနဝ်ꩻ၊ မီႏထွားနုဲးဝွေꩻကခြုဲးဒါႏ ဝွေꩻထာꩻမာꩻ လွူးနမ်းဖုံႏနဝ်ꩻ ဝါးဖြဲ့ꩻလဲ့ ဝွေꩻဖို့ꩻအံႏဒျာႏနေနေသနဲ့"ဒေါ့ꩻဖေႏခန်း ချင်ႏသေ့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ တွိုႏနဝ်ꩻတွော့ꩻ ချင်ႏသေ့ꩻလဲ့ "သွꩻကေဟွေး- ကဲန်းဒေါ့ꩻနယ်မွိုင် နာꩻထာꩻထင်းနဝ်ꩻမွိုင်"ရီချာခန်းနုဲင်းနဝ်ꩻ။ တွိုႏနဝ်ꩻတွော့ꩻ ကေနဝ်ꩻ "သွꩻချင်ႏသေ့ꩻဟွေး- ရသေ့ꩻယိုနဝ်ꩻ ကုန်ႏသယ်ႏသားသွောန်းသယ်ꩻလဲ့ မာꩻဗာႏ၊ ကွန်ႏဖုံႏတဲ့ ဖြေꩻစာဗာႏဖို၊ ဝါးဖုံႏလဲ့ ဒေါင်ဆောမ်ꩻထွူတွော့ꩻ စာအံႏဗာႏဖို၊ လိုꩻလဲ့ မာꩻသီဗာႏဖို၊ ရသေ့ꩻလဲ့ ထွာဗာႏဖို၊ မီႏထွားနုဲး ဝွေꩻထာꩻမာꩻ ကစွုမ်ႏငါႏနုဲးယိုနဝ်ꩻ ဝါးဖြဲ့ꩻလဲ့ ဝွေꩻဖို့ꩻအံႏဒျာႏ၊ ဖိုးဖုံႏ၊ ဖွတ်ဖုံႏနဝ်ꩻ အံႏဗာႏမွေးလဲန်း၊ တွိုႏဝါးဖြဲ့ꩻနဝ်ꩻ မာꩻသီဗာႏတဝ်းကရိုꩻနဝ်ꩻ ယွုမ်းခရာႏအဲန်ထဝ်း"ဒေါ့ꩻနယ်သံးခန်း ချင်ႏသေ့ꩻနုဲးနဝ်ꩻသွူ။
ထွာဗာႏကေဆာႏ
တွိုႏနဝ်ꩻတွော့ꩻ ချင်ႏသေ့ꩻနဝ်ꩻ "ရသေ့ꩻဟွေး- ဝါးဖြဲ့ꩻလဲ့ နာꩻဖို့ꩻအံႏနေနေကရို"ရီခန်းနုဲးနဝ်ꩻ၊ အခိန်ႏယိုနဝ်ꩻ လူꩻရုက္ခစိုꩻ ပျꩻအနမ်းတဲင် 'သီသွꩻ ဝါးဖြဲ့ꩻဖုံႏ၊ ဖိုးဖုံႏ၊ ဖွတ်ဖုံႏနဝ်ꩻ ရသေ့ꩻကျင်ꩻယုတ်ယို ဖို့ꩻအံႏဒျာႏ"ဒေါ့ꩻထွူနုဲးနဝ်ꩻတွော့ꩻ အွဉ်ႏထိုꩻမားချာခန်းဒျာႏ အနမ်းသွူ။ ရသေ့ꩻကျင်ꩻကုဲလဲ့ လဲန်တဗဉ်ႏဒွုမ်တဲင် 'ဝါးဖြဲ့ꩻလဲ့ ခွေအံႏဒျာႏနေနေ"ဝွန်ႏခံႏခန်းနုဲးနဝ်ꩻသွူ။ ရသေ့ꩻထွိုင်ႏဝွန်ႏခံႏနဝ်ꩻ ချင်ႏသေ့ꩻနဝ်ꩻ ရိုꩻရသေ့ꩻဝွန်ႏခံႏဒျာႏ ဟဝ်ဟဝ်နုဲးနဝ်ꩻတွော့ꩻ အွဉ်ႏစွꩻခန်းဒျာႏ ရသေ့ꩻသွူ။ ကွယ်ႏတွော့ꩻ ကေနဝ်ꩻ "ရသေ့ꩻယုတ်ယိုနဝ်ꩻ တဗဉ်ႏဒွုမ်တွော့ꩻ ဝွန်ႏခံႏခန်းဒျာႏ၊ လိုႏအွဉ်ႏစွꩻတဝ်း၊ လိုႏမာꩻသီ"ရိုꩻနဝ်ꩻတဲင် အဲင်ႏသီခန်းဒျာႏ ရသေ့ꩻယုတ်နဝ်ꩻ အယာႏသွူ။ ရသေ့ꩻထွိုင်ႏသီနဝ်ꩻ လူꩻပွေါးတခြာဖုံႏနဝ်ꩻ - "နမ်းကျင်ꩻတရာꩻတအဲန်ထဝ်း၊ လိုꩻသꩻကဲင်ႏ၊ လိုꩻယုတ်တဖြာꩻနဝ်ꩻ သီဝွစ်ထိုꩻလဲန်း"ခြီခြဝ်လွခန်းနုဲးနဝ်ꩻသွူ။ သီႏလနမ်းကျင်ꩻတအဲန်ထဝ်း၊ လိုꩻသꩻတကဲင်ႏ၊ ရသေ့ꩻကျင်ꩻကုဲယိုနဝ်ꩻ ပေါႏသီသွူထဲ့ ငါးရုဲꩻသားသီး ထွို့ꩻငင်ႏလင်ꩻခန်းဒျာႏ ငါးရုဲꩻခမ်းသွူ။
ဥပဒေသ
နမ်းကျင်ꩻတရာꩻ ကတအဲန်ထဝ်းလိုꩻနဝ်ꩻ ဘဝယိုခါ ဘဝငါ ချမ်ꩻသာႏမုယို တခံႏစာꩻဗာႏတဝ်း၊ စိုးသက်တဆွာꩻတဝ်း၊ မော့ꩻဗာႏခံႏစာꩻဗာႏဒျာႏ ဒုက္ခဆင်ꩻရယ်ꩻမျိုꩻလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ "စီꩻကန်ꩻအဝ်ႏမꩻ ကအံႏအွꩻ" - မီႏအံႏပေႏပေႏ အံႏဗာႏသေႏ မီႏအံႏချွေတာ အံႏဗာႏအာ မီႏအံႏဆေ့ရေး အံႏဗꩻထွꩻနေး မီႏအံႏတန်ႏတန်ႏ အံႏဗာႏပုံႏမန်ႏ။ - မီႏအံႏဖြုဖြ လွစ်အံႏဗာႏည မီႏအံႏဒုံးဒင်း ညတဝ်းကြောင်းကြင်း မီႏအံႏမွိုꩻမာꩻ လွစ်အံႏဗာႏဆွာꩻ မီႏအ့ႏဖုတ်ဖုဲꩻ တဆင်ႏလွုမ်ꩻဝုဲꩻ မီႏချင်းတဝ်းနေား တဆင်ႏလွုမ်ꩻခြေား စီꩻကန်ꩻအဝ်ႏမꩻ ကအံႏကအွꩻ။
နေင်းထီခါႏ
နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယိုနဝ်ꩻ နေင်းထီခါႏယို စွုမ်ႏဒုံစွုမ်ႏရပ် အဝ်ႏအွꩻလွဒျာႏဝင်ꩻ ပငါပရာꩻလဲ့ နေင်းထီခါႏအကျိုꩻဟော်ꩻယို တသေတဝ်းကဲဉ်းအာအာသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ ကထီႏဗာႏဖို ဖေ့စ်ဘုတ်လောင်း နေင်းထီခါႏအကျိုꩻဟော်ꩻယို တဲမ်းပြန်ႏနယ်လွေꩻဗာႏ နီပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏ နုဲင်းလယိုအတွိုင်ꩻသွူ။ နေင်းထီခါႏ အကျိုꩻဟော်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏ(၁၅)မျိုꩻနုဲင်းယိုအတွိုင်ꩻလဲ့ မီႏအွꩻနေင်းထီခါႏနဝ်ꩻ ထွာဒါႏရောႏဂါႏအမျိုꩻယို အမျိုꩻနဝ်ꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ တဟွုန်ဖိုတဝ်း၊ တထီႏဖိုတဝ်း ဝင်ꩻဒေါ့ꩻဝင်ꩻတဲမ်းတဲင် အွꩻနေင်းထီခါႏနဝ်ꩻ ထွာဒါႏတဝ်းရောႏဂါႏ ထာꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ခမ်းသားခြွိုင်ႏသန်ꩻတာႏ
ရဲးကမ်းသဘာဝ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:သိပ္ပံ
လိုꩻယွုတ်သီးအုံညီꩻလို့ဝင်ꩻပွုံႏ
"လိုꩻယွုတ်အုံညီꩻလို့ဝင်ꩻ၊ သူႏတောႏကောင်ꩻသီး အုံညီꩻလို့ဝင်ꩻ အပွုံႏစံႏ"
မူသယ်ခရဲင်ႏ
မူသယ်ခရဲင်ႏ ( ဖြဝ်ꩻ: ၸႄႈတွၼ်ႈမူႇၸေႈ၊ အိန်းကလေက်: Muse District ) ယို အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ထင်ꩻကို ကပါဒါႏ ခရဲင်ႏတဗာႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏ ထီခိုႏဆꩻကီ ပေပေါင်ꩻ ၂၅၉၅ (၇၉၁ မီတာ) ကိုနဝ်ꩻသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻအဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻမူသယ် ကိုဒျာႏသွူ။ မူသယ်ခရဲင်ႏအကို ၂၀၁၄ နေင်ႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၄၅၂,၂၀၆ ဖြာꩻဒျာႏသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
thumb|မူသယ်ခရဲင်ႏကို ဝေင်ꩻနယ်ႏဖိုင်ႏ {{Legend|#E31A1C|ဝေင်ꩻနယ်ႏကွတ်ခုဲင်}} {{Legend|#0000FF|​​ဝေင်ꩻနယ်ႏမူသယ်}} {{Legend|#33a02c|ဝေင်ꩻနယ်ႏနမ်းခမ်း}} မူသယ်ခရဲင်ႏကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖိုင်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလ့ယိုအတွိုင်ꩻသွူ။
တောင်ꩻသေꩻ- တယ်ႏခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာကို ဝေင်ꩻနယ်ႏကွတ်ခုဲင်နဝ်ꩻ ဒင်ႏထိုလွေꩻခေါ်လဲဉ်း ခရဲင်ႏအရန်းတဲင် လွောင်ႏဗူႏသော့ꩻလွေꩻလဲဉ်း ကွတ်ခုဲင်ခရဲင်ႏ ကိုနဝ်ꩻသွူ။
စူဠဇနကဇာတ်
"စူဠဇနကဇာတ်" ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် စူဠဇနကဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-
၁။ သင်္ဘောꩻကုဲင်ထီကို မော့ꩻထာꩻဒုက္ခယိုအတွင်ꩻ အွဉ်ႏလင်ꩻမဲ့ထီ ငွိုးခြီဗော့ꩻထာꩻနဝ်ꩻ ထူꩻချာꩻတဝ်း၊ တွိုင်ႏတယ်ႏလူꩻ၊ ဝုဲင်ႏလူꩻနဝ်ꩻ တထူꩻတဝ်းအကျောင်ꩻ၊
၂။ ပေါႏလိုꩻလွူးချာမွိုးဖါ၊ ပေါႏလိုꩻသီႏလဗွာ၊ ပေါႏလိုꩻဟဝ်နဝ်ꩻတဲ တတင်ႏတဝ်းလူꩻ၊ တဝုဲင်ႏတဝ်းလူꩻ၊ တဝုဲင်ႏတဝ်းလူꩻတဲ့ယဝ်း လူꩻသီးထွားလွိုတလꩻတဝ်း၊ လူꩻစွဲကိုဗာႏအကျောင်ꩻ၊
၃။ ကွိုꩻချာဒျာႏနမ်း၊ နေးဒျာႏတွမ်ႏဉာဏ်ႏ ဝွေႏဖန်ႏနောဝ်ꩻမꩻ အောင်ႏမျင်ႏလꩻအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
၁။ ဒေါဝ်သားဖုံႏ ဖေႏကလꩻဒေါဝ်ငိုꩻနဝ်ꩻ ကျံႏဒါႏအမျိုꩻမျိုꩻအကျောင်ꩻ၊
၂။ ပေါႏနေးတွမ်ႏဉာဏ်ႏ ပေါႏဝွေႏဖန်ႏ၊ ပေါႏထာꩻရိက္ခေႏဟဝ်နဝ်ꩻ ပါꩻအံႏလဲဉ်လꩻတဝ်းအကျောင်ꩻ၊
၃။ တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ ဖေႏကအံႏလဲဉ်လꩻမွုန်းလို့ဝင်ꩻ၊ တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ ဖေႏကမာꩻနစ်နာႏမွုန်းလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻ ဆဲင်ႏရာꩻသား ဆွုံꩻမꩻဖေႏသတိꩻဗာႏ၊ ထူႏရေꩻဗာႏအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
ငဝ်းမာႏလိ
ငဝ်းမာႏလိဖုံႏ
ခွုင်းကစုခါꩻဗာႏအကို မီႏဖောႏထန်ႏနယ်ဗာႏနဝ်ꩻ -
ငဝ်းမာႏလိ
ပလို့ꩻထွူ ငဝ်းအနက်အဓိပ္ပါယ်ႏတဲင်တွော့ꩻ ကထေဒါႏ ပုစ္ဆာႏနဝ်ꩻ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻ ငဝ်းမာႏလိနဝ်ꩻသွူ။ ကထေဒါႏ ပုစ္ဆာႏနုဲင်းယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻ အွဉ်ႏရံꩻဝင်ꩻငဝ်းမာႏလိ နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ အရီသားမီႏရီတွော့ꩻ အဖြေႏသား ဖြေႏမဉ်ႏတဒါႏတဝ်းဒွုမ်နဝ်ꩻ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻ ခံႏအဲဉ်း(ဖေႏသွုမ်ꩻ)ဒျာႏ နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻထွူမꩻ ကောရီသားလဲ့ ဒေါ့ꩻနယ်ဖေႏချာဗာႏ အဖြေႏနဝ်ꩻသွူ။ ငဝ်းမာႏလိနဝ်ꩻ အမူႏပလို့ꩻရီးတဲင် အခိုနဝ်ꩻ စေဖွင်ꩻဗာႏ အဓိပ္ပါယ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ မဟော်သဓာဇာတ်တောႏကို ဘုရာꩻအလောင်ꩻတောႏ မဟော်သဓာနဝ်ꩻ ကထွိုင်ႏထီႏ အမရာတဲင် ရီခန်းအမဉ်ꩻ။ အမရာလဲ့ ကထွိုင်ႏဖြေႏချာ ငဝ်းရီနဝ်ꩻ ဖြေႏချာꩻရိုꩻရိုꩻတမွေးတဝ်း 'ခွေမဉ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာကျာꩻ၊ ထွာထွူ၊ အီႏထွာ ကရိုꩻဒါႏ ကာႏလသွံပါꩻကို ကအဝ်ႏသော့ꩻတဝ်းသနဲ့' ရိုꩻဖေႏချာခန်း နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲင် မဟော်သဓာလဲ့ ကာႏလသွံပါꩻကို တပါသော့ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ အမရာ စေချာခန်း ငဝ်းမာႏလိအဖြေႏမဲဉ်ႏ နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ အမရကရိုꩻနဝ်ꩻ တသီဒါႏတဝ်းထာꩻ အဓိပ္ပါယ်ႏလꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻထွူတကာႏတဝ်း အမရာနဝ်ꩻ ဝွေꩻဖါ လွေꩻမာꩻလုဲင်းအွိုး သင်ႏခဲင်ꩻကိုအကျောင်ꩻ တဒေါ့ꩻရိုꩻရိုꩻနေးတဝ်းတဲင်၊ နီဖါလွေꩻမာꩻဒျာႏလုဲင်း အွိုး...လိုꩻသီး ပေါႏလွေꩻထွူတလဲင်ႏ သဲင်ꩻချာယင်း တအဲဉ်ထဝ်းအရပ် ဒေါ့ꩻဝုဲင်းနေးခန်း နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ယိုနဝ်ꩻ အမူႏပလို့ꩻထွူ အခိုစေချာဒါႏ ငဝ်းမာႏလိ နမူႏနာႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
ငဝ်းမာႏလိနဝ်ꩻ အဝ်ႏနေးအမျိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ပလို့ꩻနေး လင်္ကာႏလွောက်ꩻဖုံႏ၊ ပလို့ꩻနေး တောမ်ႏ ဥမာႏဖုံႏ၊ ပလို့ꩻနေး တောမ်ႏ အနက်ဖုံႏ၊ ပလို့ꩻနေး တောမ်ႏ ငဝ်းဝုဲင်းဖုံႏ၊ ပလို့ꩻနေး တောမ်ႏ ဂဏန်ꩻဖုံႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
ဗိဠာရပဒကသဌေꩻ
"ဗိဠာရပဒကသဌေꩻဝတ္ထု" လိုꩻလစ်ꩻမျိုꩻ (၁) လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ လူႏဒျာႏအနမ်းလွုမ်ꩻ၊ တွိုႏနဝ်ꩻနောဝ်ꩻခါ တမာပါတဝ်း၊ ပါꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဘဝမုဲင်ꩻဘဝမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း ခြွေခြာႏဒျာႏ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ သွꩻခွအဲဉ်ထောဝ်း၊ (၂) လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ နမ်းနဝ်ꩻ တလူႏတဝ်းထာꩻ၊ တမာဒျာႏပါꩻလွုမ်ꩻ၊ ပါꩻနောဝ်ꩻနောဝ်ꩻ ထွာဘဝမုဲင်ꩻဘဝမုဲင်ꩻတဲ့ယောဝ်း ကေန်ꩻခြောဒုက္ခ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ သွꩻခွအာဒျာႏ၊ (၃) လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ နမ်းတဲ့တလူႏတဝ်း၊ ဝင်ꩻတဲ့ တတမာတဝ်း၊ ပါꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဘဝမုဲင်ꩻဘဝမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း ကေန်ꩻခြောဒုက္ခ၊ သွꩻခွအဲဉ်ထောဝ်း၊ ကွပ်ကေန်ꩻခြောတဲင် လယ်ႏကွီအံႏဗာႏဝင်ꩻ၊ ထွာထာꩻကွီအံႏသား၊ (၄) လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ နမ်းတဲ့လူႏတန်ꩻ၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဝွေꩻတမာပါ၊ ပါꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဘဝမုဲင်ꩻဘဝမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း ခြွေတဲ့ခြွေခြာႏ၊ သွꩻခွတဲ့အာငါႏ။