ပျူတွမ်ႏပအိုဝ်ႏ
ပျူတွမ်ႏပအိုဝ်ႏ
သက္ကဋဘာႏသာႏအဟဲ့ꩻအဟောင် "သုဝရ်ဏကုဍျ"နောဝ်ꩻ တွမ်ႏပအိုဝ်ႏပါဠိဘာႏသာႏ အဟဲ့ꩻအဟောင် "သုဝဏ္ဏဘူမိ"ယို တွမ်ႏခယ်ႏငေါဝ်း "ကဲန်လဲန်း"ဖုံႏနောဝ်ꩻ ပွိုင်းလဲင်ႏစခါ အဟဲ့ꩻအဟောင်ဖုံႏဒျာႏတဲင် ဟန်ႏနီအဟဲ့ꩻအဟောင် "သထွုံႏ"နောဝ်ꩻ တမျိုꩻချင်ꩻဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏဗွန်ပင်စုံကတဲမ်းဒါႏ "သုဝဏ္ဏပကာႏသနီႏကျမ်ꩻ"ယိုလဲ့သင်၊ လယ်တီဦးလှတင်ကတဲမ်းဒါႏ "ရွှေစာရံဘုရားသမိုင်း"ကိုလဲ့သင် သုဝဏ္ဏဘူမိခမ်းကို ကလွူးဖွါꩻလွဉ်ဒါႏ ခွန်သူရိစန္တာႏနောဝ်ꩻ ပေါႏအူ၊ ပအု၊ ပအူ၊ တောင်သူ၊ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ရီးလဲဉ်းခွန်သူရိယစန္တာႏနောဝ်ꩻလဲ့ နုဲင်းနောဝ်ꩻနေနေကရိုꩻနောဝ်ꩻ သေထွꩻဗာႏသွူ။ ဦးဘသန်း ကတဲမ်းဒါႏ "မြန်မာရာဇဝင်"လိတ်အုပ်ကိုလဲ့ "ဆာဂျွန်ဒင်း"အလိုႏနောဝ်ꩻ ခါးလားမဲင်ꩻလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ ကအုပ်ချုပ်သထွုံႏခမ်းယို တွိုက်ꩻထန်ႏရီးဗာႏဒွိုန်းက ပေါႏအူ၊ ပအု၊ ပအူ၊ တောင်သူ၊ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏအကျောင်ꩻ သေထွꩻဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ပအူ(ဟဲ့ꩻ)ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻနောဝ်ꩻ ခါးလားဗုဒ္ဓဂေါတမကပွင်ꩻ၊ ခါးလားခရစ်တောႏကပေါႏ ဘီစီ(၆၀၀)ဗူႏနဝ်ꩻကိုကာႏ တယ်ႏဆို့ꩻရီးသေꩻလဲဉ်း ခူꩻဝေင်ꩻအကျောင်ꩻ "ဝီလီယန်ဒန်းဟဲတ်ကဲစ်"ကတဲမ်းဒါႏ (The PaOh on tha Shan Stater)လိတ်အုပ်အလꩻ သေထွꩻဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ MiKaRally-ကတဲမ်းဒါႏ PaOh Peple လိတ်အုပ်ကိုနဝ်ꩻ တယ်ႏဘီစီ (၄၄၃-ဗꩻတွိုႏ ၉၅)အယံတွင်ꩻ) စောက်ꩻပိုးလိုꩻမျိုꩻ တယ်ႏခူꩻဝေင်ꩻ ကုလာꩻဟဲ့ꩻ "သရီခေတ္တရာ"စောက်ꩻဟဲ့ꩻ"ပိုးဝေး"(ပိုးဝေင်ꩻ)အကျောင်ꩻ ကွယ်ႏတွော့ꩻ ခွန်စောက်ꩻ "ပိုး"လိုꩻမျိုꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻယို ထွို့ꩻဗူႏရေꩻတွမ်ႏ အုပ်ချုပ်ရေꩻဟောဝ်တောဝ်းတဲင် ဝွေꩻသီး"ပိုး"လိုꩻမျိုꩻကိုကပါဒါႏ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏစောက်ꩻကို ဖထန်ႏခေါ်ထွူတွော့ꩻ လွေꩻတယ်ႏဆို့ꩻတသာယင်း "ပျူ"ခူꩻဝေင်ꩻအကျောင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻတသာနောဝ်ꩻ အဝ်ႏစစ်တောင်းကျိုခြောင်ကိုတဲင် အဝ်ႏဝေင်ꩻတောင်ႏအူဆꩻနောဝ် မဲင်ႏ(၄၀)ရပ်ကိုအကျောင်ꩻ တဲမ်းသေꩻခါꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ "သိပ္ပံစိုးရင်"ကတဲမ်းဒါႏ "မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်း"ကိုနောဝ်ꩻ ပျူလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ ကလꩻထူႏခါꩻလိတ်လုဲင်ꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏမဲင်ꩻလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ လꩻဗွိုန်ပီဝင်ꩻတခေတ်ချင်ႏကို ရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် မဲင်ꩻလိုꩻမျိုꩻယို အီႏတထွာနွောင်ꩻတောဝ်း ပျူလိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ပျူလိတ်လုဲင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏအိန္ဒြိယခမ်း "ဂိုအားနယ်ႏ"(ပွိုင်းလဲင်ႏဟဲ့ꩻ ဝါနသသီနယ်ႏ)တွမ်ႏ "ပါလလိုꩻမျိုꩻ ဝေင်ꩻကန်ချီ"အရပ်ကိုလꩻလွဉ် ရိုꩻသေꩻခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ပျူလိတ်လုဲင်ꩻနဝ်ꩻ "မဒရပ်နယ်ႏ"ထျꩻ ကအဝ်ႏဒါႏ "ကွန်ဂျီဗားရန်း"အဟဲ့ꩻအဟောင် "ကဒမ္ဗ"တဝ်းလဲ့ "ပါလဝ"အရပ်ကို ရလွဉ်အကျောင်ꩻ ရိုꩻသေꩻခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ပျူလိတ်လုဲင်ꩻယို ငေါဝ်းထင်ႏလင်ꩻ ဖွိုႏထိုအာငါႏအကျောင်ꩻ "သိပ္ပံ-စိုးရင်"လိတ်အုပ်ကို ရိုꩻခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ပျူလိုꩻမျိုꩻ တူႏရိယာႏဖုံႏနဝ်ꩻ မာꩻဒပ်ꩻနေးတဖြွီꩻကဲဉ်းအာအာတဲင် အဗုတ်-အခြုံကနဝ်ꩻ မာꩻနေးဆင်စွယ်ႏ၊ ဝါႏဗုတ်ꩻ၊ သေင်ႏ၊၊ တဖြို့ꩻဖုံႏသွူ။ ပျူငေါဝ်းယို ကွပ်ပွိုးထင်ႏလင်ꩻဖွိုႏထို အာငါႏတွော့ꩻ ငေါဝ်းသင်ႏတမျိုꩻယို အဓိပ္ပါယ်ႏလဲ့ အဝ်ႏတမျိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ပျူလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ ကနွို့လွဉ်မန်းခမ်းနဝ်ꩻ နွို့ရီးလဲဉ်း လိုꩻမျိုꩻလောင်ႏလင်တဲင် ဝွေꩻသီးတွမ်ႏ ဖူးဝေးမန်းလိုꩻမျိုꩻ ဆွိုက်ဆံႏရေꩻ၊ ကူꩻကားဖြေꩻစာရေꩻ အဝ်ႏဒျာႏအကျောင်ꩻ-ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ဖူးဝေးမန်း လိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ တွမ်ႏပျူလိုꩻမျိုꩻယို တမျိုꩻချင်ႏအီႏတမွေးတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။ ဟန်ႏနီꩻ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ ငေါဝ်းထင်ႏလင်ꩻဖွိုႏထို အောဝ်ႏ(၆)မျိုꩻ၊ ငေါဝ်းသင်ႏတမျိုꩻရိုꩻလဲ့ အဓိပ္ပါယ်ႏအယူအဆ တမျိုꩻခေါ်ဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ပျူလိုꩻမျိုꩻ ငေါဝ်းထင်ႏလင်ꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏ(၈)မျိုꩻတဲင် ပျူတွမ်ႏပအိုဝ်ႏလိုꩻနဝ်ꩻ ခြꩻဗော့ꩻလဲဉ်းဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ကွယ်ႏကာႏတွော့ꩻ ခွန်ရာမကတဲမ်းဒါႏ "ပအိုဝ်းစာပေသမိုင်း အမှတ်(၁)"ကိုနောဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏငေါဝ်း အဝ်ႏ(၈)မျိုꩻအကျောင်ꩻ နေးတွမ်ႏအစွဲအကမ်း အဝ်ႏဖေါႏနယ်နုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏထီႏဗာႏသွူ။ ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻစွစ်ꩻလီတာႏ ဗဟိုႏသံႏဃာႏစွိုꩻဥက္ကဋ္ဌ ဗွေႏစင်ꩻတန်ကောဝိဒ ကမာꩻသေꩻသုတေသနအလꩻ ပအိုဝ်ႏငေါဝ်းထင်ႏလင်ꩻဖွိုႏထို အဝ်ႏ(၈)မျိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဗဟုသုတအနေႏ အွဉ်ႏနယ်စံꩻဗာႏနုဲင်းဆꩻလယိုသွူ။ ထ - (ထပေႏ) ထꩻ - (ပါꩻနောဝ်ꩻထꩻ) ထး - (ပါဠိမာႏဂဓး) ထႏ - (ထႏခွမ်ꩻလာꩻ) ယို(၄)ဖြုံႏနောဝ်ꩻ အုံဒေါင်နေး ရဿသရ။ ထာ - (တထာ) ထာꩻ - (ထာꩻမာꩻဟောဝ်) ထား - (ထားမေႏ) ထာႏ - (သဒ္ဓါႏ-ထာႏ) ယို(၄)ဖြုံႏနောဝ်ꩻ အုံဒေါင်နေး ဒီဃသရနဝ်ꩻသွူ။ နီနာꩻခွိုꩻပအိုဝ်ႏသီးသမဲင်ꩻယို ဗꩻတွိုႏလွဉ်ဟန်ႏနီꩻ အစဲင်းအနဲင်းတဗာႏ တဲမ်းထွို့ꩻအွဉ်ႏထွော့နွောင်ꩻတဝ်းဒွိုန်းဒျာႏ၊ သမဲင်ꩻတွမ်ႏယေန်ႏငဲးရေꩻယို တမျိုꩻတွမ်ႏတမျိုꩻ အောဝ်ႏအုံဒေါင်စွဲကမ်းဒျာႏလို့ဝင်ꩻအကျောင်ꩻ ရွမ်ဖြုဲင်ꩻအစကို ဖေႏသတိꩻသေꩻခါꩻလဲဉ်းဒျာႏသွူ။ ပျူတွမ်ႏပအိုဝ်ႏယို အရောင်ႏအောဝ်ႏဆဲစ်ꩻလူးလဲဉ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် မဉ်ႏထုမ်ႏစောႏတနာႏချာ ပျူတွမ်ႏပအိုဝ်ႏသမဲင်ꩻ တစွိုးစွိုးနောဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻတာႏ အကျိုꩻသွုပ်ဆꩻချာဖုံႏ အီႏလꩻထူႏနွောင်ꩻအာငါႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ တဲမ်းလိတ်သား အောဝ်ႏယွုမ်းအံႏသေꩻခါꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ ကသင်ႏထင်ႏလွဉ်ဒါႏ ငေါဝ်းဖွိုႏထို(၈)မျိုꩻယို ဖေႏကလꩻထူႏနွောင်ꩻချာအီတွက် လိုꩻကျောင်ꩻ-လိုꩻလမ်း သမဲင်ꩻပညာႏသျင်ႏသီးဖုံႏ အွဉ်ႏနေးအထွူႏအတွုမ်တွော့ꩻ လိုႏထုမ်ႏစောႏတနာႏမာꩻထူႏလွေꩻ သုတေသနကရိုꩻနောဝ်ꩻ တမာသောင်ႏသာလွေꩻဗာႏ တခွိုင်းယိုနောဝ်ꩻသွူ။