cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
သာႏမဏေႏကျောႏ-ပွယ်ꩻတန်ရီလိတ်ခရာႏ
မာꩻပွယ်ꩻတန်ရီလိတ် ဌာန တောမ်ႏ အခိင်ႏ
အစွိုꩻယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဝေင်ꩻရန်ႏကုင်ႏ၊ ရွှေတိဂုံစေႏတီႏဖဲ့ꩻကွဉ်ႏထျꩻထွူ တယ်ႏထောင်ႏစနေင်ႏနဝ်ꩻ ၁၃၅၄-ဗာႏနေင်ႏ၊ သက်တန်ꩻလꩻလဲဉ်း နေင်ႏပေါင်ꩻ (၃ဝ)ရပ်လဲဉ်းသွူ။ စူမ်ႏနေင်ႏ ကမာꩻလွေꩻ ပွယ်ꩻတန်ရီလိတ်ခိင်ႏနဝ်ꩻ ဒဲန်စေင်လာဆန်ꩻရပ်နဝ်ꩻသွူ။ အစွိုꩻယို ထူꩻချာꩻချက်နဝ်ꩻ ပုင်ႏမဲန်ႏအောင်ႏမတ်အလင် ကအွဉ်ႏထွော့ခါꩻဒါႏ သဒ္ဒါႏ၊ သင်္ဂဟ အမတ်ဖုံႏယင် မိဉ်ႏလꩻပါမꩻ အောင်ႏနွောင်ꩻသွူ။ ဥပမာႏ- ရီအမတ်(၁ဝဝ)အကို လꩻအမတ်(၈ဝ)တဲ့ယဝ်း သဒ္ဒါႏငဝ်းရီ (၂ဝ)အကို မိဉ်ႏတလꩻတဝ်း အမတ်(၁ဝ)နဝ်ꩻ ထဲ့သူမ်ꩻထိုꩻယင်းဒျာႏ အွဉ်ႏထွော့ခါꩻနုဲးနဝ်ꩻသွူ။
ပရိယတ္တိသာသနာလင်္ကာရသာႏမဏေႏကျောႏ ပွယ်ꩻတန်ရီလိတ်အစွိုꩻစာမေးပွဲ အစွိုꩻယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏ ဧရာဝတီႏတွိုင်ꩻ၊ ဝေင်ꩻမော်လမဲင်ႏကျွန်ꩻ၊ ကျေင်ꩻပစ္ဆိမာရုံကိုထွူ တယ်ႏထောင်ႏအွဉ်ႏလွေꩻစ ၁၃၅၂-ဗာႏနေင်ႏ။ စူမ်ႏနေင်ႏကမာꩻလွေꩻ ပွယ်ꩻတန်ရီလိတ်ခိင်ႏနဝ်ꩻ တထိင်ႏလာလောင်း (၁ဝ)နီꩻနဝ်ꩻသွူ။
အစွိုꩻယိုနဝ်ꩻ ဗွေႏဗိုန်-ဘဒ္ဒန္တဆန္ဒာဓိက အွဉ်ငါတယ်ႏထောင်ႏလွေꩻ ၁၃၆၉-ဗာႏနေင်ႏသွူ။ စူမ်ႏနေင်ႏ ကမာꩻလွေꩻပွယ်ꩻတန်ရီလိတ်ခိင်ႏနဝ်ꩻ ဒဲန်ကံလာလောင်း (၃)နီꩻနဝ်ꩻသွူ။ အစွိုꩻလင်နဝ်ꩻ နွို့စေခွင်ꩻလꩻကွို့ꩻ သက်ဗꩻနီဆီလူမ်ꩻရိုꩻလဲ့ အစွိုꩻယိုနဝ်ꩻ ရဟန်ꩻ၊ သာႏမဏေႏ၊ သီလဗွာ ပါꩻမုဲꩻတဲ့ယဝ်း အွဉ်ႏထွော့တဝ်း နွို့စေခွင်ꩻ ဖေႏဒျာႏသွူ။
အစွိုꩻယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏ ရခဲင်ႏခမ်း၊ ဝေင်ꩻစစ်တွေကို တယ်ႏထောင်ႏစနေင်ႏနဝ်ꩻ၁၃၇၇-ဗာႏနေင်ႏသွူ။ စူမ်ႏနေင်ႏ ကမာꩻလွေꩻပွယ်ꩻတန်ရီလိတ်ခိင်ႏနဝ်ꩻ ဒဲန်သံလာလောင်း (၂/ ၃/ ၄)နီꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အစွိုꩻယိုလဲ့ သာႏမဏေႏလူမ်ꩻကာႏတဝ်း ရဟန်ꩻဖုံႏလဲ့ နွို့စေခွင်ꩻလꩻသွူ။ သကဒေသီဖုံႏအတာႏ ပ၊ ဒု၊ တ သိုမ်ရန်း အလင်မူလရန်းတောမ်ႏ ဥပစာရန်းဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏမာꩻလွေꩻဖေႏသွူ။
သာႏမဏေႏကျောႏ ပွယ်ꩻတန်ရီလိတ်အစွိုꩻ ဌာနလင်ဖုံႏနဝ်ꩻ-
အစွိုꩻယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ၊ အတုလမာရဇိန် ဝေင်ꩻကဲန်ဓမ္မာရုံႏကိုသွူ။ယိုခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏမာꩻခေါ်လွေꩻလဲဉ်း စေသော့ꩻလိတ်ခင်ႏလမ်း သာသနာလင်္ကာရကမ္ဗောဇသာသနာ့ဗိမာန်၊ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတဖူꩻ (မင်းကျောင်းပရိယတ္တိသွဉ်လိတ်တွိုက် ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏ)နဝ်ꩻသွူ။ ကတယ်ႏထောင်ႏစစနေင်ႏနဝ်ꩻ ၁၃၆၁-ဗာႏနေင်ႏ(1999)သွူ။ သက်တန်ꩻနဝ်ꩻ ညလဲဉ်းနေင်ႏ (၂ဝ)လွိုရပ်လဲဉ်းသွူ။ အစွိုꩻယိုနဝ်ꩻနွို့စေခွင်ꩻလꩻကွို့ꩻ သက်နီဆီမာꩻလ သာႏမဏေႏခြေင်ခြေင်လူမ်ꩻသွူ။
သူငယ်တော်တောရသာမဏေကျောႏပွယ်တန်ရီလိတ်အစွိုꩻ။
(အစွိုꩻယိုနဝ်ꩻ နွို့စေခွင်ꩻ လꩻကွို့ရဟန်ꩻလူမ်ꩻသွူ။)
အစွိုꩻယို ကပေါႏထန်ႏလွဉ်ဗာႏအကျောင်ꩻခရာႏနဝ်ꩻ ကောပ်ပွိုး ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောႏဂါႏဘေꩻတဲင် သကဒေသီ သာႏမဏေႏကျောႏရန်းသား ဗွေႏသျင်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ နွို့စေဗာႏတဝ်း သာႏမဏေႏကျောႏ ပွယ်ꩻတန်ရီလိတ် နီနေင်ႏလဲဉ်းထွူ အရန်းတဲ့တထင်ႏဗာႏတဝ်း၊ ဘွဲ့တဲ့တလꩻနွောင်ꩻဗာႏတဝ်း။ သက်တဲ့ သမ်းအွဉ်ႏထွော့ခါꩻနေး၊မဲ့ꩻဗွေႏသျင်ႏသီး သက်လွဉ်ꩻထိုꩻခြေင်၊ သွဉ်လိတ်သားသꩻဓာတ်လဲ့ မဲ့ꩻအဝ်ႏတဝ်းဒူမ် သွဉ်ထူႏလိတ်ပရိယတ်အလောင်း၊ မဲ့ꩻသꩻဓာတ်ဖုံႏထဲ့ထိုꩻ၊  မဲ့ꩻအထွက်သဲင်ꩻထိုꩻလမ်းဖုံႏ-စဒါႏ အခေႏနေႏကုဲနုဲးဖုံႏ ဖေႏကထွာအီဗာႏမွုန်းအတာႏ ဝေင်ꩻဟိုပုံꩻကို ကအဝ်ႏဒါႏဗွေႏသံဃာႏသီး အုံကိုမ်အွဉ်ႏထွော့ သꩻဗိုန်လွတဲင် တယ်ႏထောင်ႏမာꩻလွေꩻဖေႏ ပွယ်ꩻတန်ရီလိတ် သာႏသနာႏ ၂၅၆၅-ဗာႏ၊ ကောႏဇာႏသက္ကရာဇ် ၁၃၈၃-ဗာႏ၊ ဒဲန်စေင်လာဆန်ꩻ (၈/ ၉/ ၁ဝ)နီꩻ၊ ခရစ် ၂ဝ၂၁-ဗာႏ၊ ဒီသိဉ်ဗာလာ (၁၁/ ၁၂/ ၁၃)နီꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ကောပ်ပွိုးကပ်ရောႏဂါႏ, ခင်ႏလမ်းအယပ်ꩻအခုဲႏ-စဒါႏအခေႏနေႏအစွိုးစွိုးဖုံႏတဲင် ပထမလဲင်ႏ ကမာꩻဒါႏ နာဂပုရသာသနာလင်္ကာရ သာႏမဏေႏကျောႏ ပွယ်ꩻတန်ရီလိတ်ကိုယို ကနွို့စေဒါႏ သွဉ်လိတ်သားနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်း(အခဝ်နဝ်၊ အခဝ်ထင်ꩻ)ကို ကထွာဒါႏ သာႏမဏေႏကျောႏ သွဉ်လိတ်သားဖုံႏလူမ်ꩻသွူ။
ပိဉ်းမနားခရဲင်ႏ
ပိဉ်းမနားခရဲင်ႏ (ပျဉ်းမနားခရိုင်) (Pyinmana District) ယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ နေပီဒေါ်ခမ်းခြွဉ်းဗူႏဟံႏနယ်ႏ ကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ခရဲင်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏခင်ႏလမ်းဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻပိဉ်းမနား ကိုသွူ။ ပိဉ်းမနားယို ကရီးခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻဒျာႏ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ယမဲးတိဉ်းခရဲင်ႏကို ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏအနေႏ ဗꩻတွိုႏ ၂၀၀၆ ဗာႏသွူ။
သာႏမဏေႏကျောႏ-ပွယ်ꩻတန်ရီလိတ်ခရာႏ
ဟဲ့ꩻဖန်ဗာႏ "နာဂပုရ"မိဉ်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏ
ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ(လိုꩻမျိုꩻ)နဝ်ꩻ အွဉ်ႏတန်ႏဖိုꩻ ရက်စိုမ်ꩻငါႏ "နဂါꩻ"သင်္ကေတ၊ ကတယ်ႏထောင်ႏမာꩻလွေꩻသာႏမဏေႏကျောႏ ပွယ်ꩻတန်ရီလိတ်ယိုလဲ့  မာꩻလွေꩻသော့ꩻဒျာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ(လိုꩻမျိုꩻ)သီးကအဝ်ႏအုံလွဒါႏ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုပ်ခွင်ꩻလꩻဒေသ၊ ဝေင်ꩻဟိုပုံꩻကိုနဝ်ꩻမꩻ ဟဲ့ꩻဖန်ဗာႏ အမိဉ်ꩻ "နာဂပုရ-နဂါꩻဝေင်ꩻ"နုဲးနဝ်ꩻသွူ။ "နာဂပုရ သာသနာလင်္ကာရ" သာႏမဏေႏကျောႏ ပွယ်ꩻတန်ရီလိတ်ကရိုꩻနဝ်ꩻရိုꩻဗာႏ တယ်ႏထောင်ႏမာꩻလွေꩻ ခြွိုင်းမွဉ်းဖျင် ပင်ႏထိုဖေႏ ဗုဒ္ဓသာႏသနာႏတောႏသာႏမဏေႏကျောႏ ပွယ်ꩻတန်ရီလိတ် ပအိုဝ်ႏဒေသ၊ ဝေင်ꩻဟိုပုံꩻကို နုဲးနဝ်ꩻသွူ။
ကမာꩻဗာႏ သာႏမဏေႏကျောႏ ပွယ်ꩻတန်ရီလိတ် ရေႏမိုးချက်
(ရောမ်ဖြုဲꩻယိုကို တပါသော့ꩻတဝ်းဒွိုန်း ဌာနလင်ဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏနေက၊ ကတဲမ်းနယ်နဝ်ꩻ ထွꩻရာꩻလူမ်ꩻသွူ။)
ဝေင်ꩻမွိုင်းဖျန်
ဝေင်ꩻမွိုင်းဖျန် (မန်း: မိုင်းဖျန်မြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ကွဉ်ႏ၊ မွိုင်းပေါက် ဝအထူꩻဒေႏသ-၂ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻမွိုင်းဖျန်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အထူꩻဒေႏသ-၂ ဝအထူꩻဒေႏသ ဝေင်ꩻဒျာႏတဲင် စဲ့ꩻဝ UWSP/UWSAစွိုꩻ အဝ်ႏထိန်ꩻချုတ်အိုပ်ချုတ်ခါꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာ-ခယ်ႏ ခမ်းကူထျꩻနဝ်ꩻသွူ။
ပိဉ်းမနားခရဲင်ႏ
ဝေင်ꩻတောမ်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ယိုခါ ပိဉ်းမနားခရဲင်ႏကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ-
ဝေင်ꩻမွိုင်းဖျန်
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ပိဉ်းမနားခရဲင်ႏ
သမဲင်ꩻ
ပိဉ်းမနားယို ကရီးခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻဒျာႏ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ယမဲးတိဉ်းခရဲင်ႏကို ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏအနေႏ ဗꩻတွိုႏ ၂၀၀၆ ဗာႏသွူ။ တွိုႏ ၂၀၀၆ ဗာႏနဝ်ꩻ တယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻယင်း ခမ်းထီဝေင်ꩻတန် ဝေင်ꩻနေပီဒေါ် ပိဉ်းမနားထျꩻတဲင် ခမ်းထီအစိုႏရရွုမ်ꩻဖုံႏလဲ့ ပြောင်ꩻလွဉ်နဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏ ၂၀၀၆ ဗာႏ ဖေဖော်ဝါရီလာနဝ်ꩻ ယမဲးတိဉ်းခရဲင်ႏကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတပ်ကုန်း၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏပိဉ်းမနား၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏလယ်ဝွေးဖုံႏယို ဖထန်ႏထိုꩻသွူ ယမဲးတိဉ်းခရဲင်ႏကိုတဲင် လွောင်ႏဗူႏလွေꩻသမ်းလုဲင်ႏ ပိဉ်းမနားခရဲင်ႏ နဝ်ꩻသွူ။ ၂၆.၁၁.၂၀၀၈ ဗာႏ လိတ်အမိန်းကေႏညာႏအလꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏသိုမ်ဖြုံႏကိုကအဝ်ႏဒါႏ ရပ်ကွက်(၁၆)ကွက်၊ ဒုံ(၂၀၂)ဒုံဖုံႏနဝ်ꩻ ဖထန်ႏထိုꩻသွူတဲင် လွောင်ႏဗူႏတသာလွေꩻလုဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏနေပီဒေါ်နဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏ ၂၈.၁.၂၀၀၉ ဗာႏကို ပိဉ်းမနားခရဲင်ႏနဝ်ꩻ လွောင်ႏဗူႏလွေꩻလုဲင်ႏ နေပီဒေါ်ခရဲင်ႏ နဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏ ၂၀၁၁ ဗာႏခိင်ႏ စလွေꩻယင်း ခမ်းထီစနိစ်တသာတဲင် လွောင်ႏဗူႏပုင်ႏအခေႏခံႏဥပဒေႏအလꩻ ခမ်းခြွဉ်းဗူႏဟံႏနယ်ႏ ပါလွဉ် တောမ်ႏခရဲင်ႏ(၁)ဖြုံႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏ(၈)ဖြုံႏနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏ ၂၀၁၃ ဗာႏနဝ်ꩻ နေပီဒေါ်ခရဲင်ႏယို ပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွောင်ႏဗူႏလွေꩻယင်း ဥတ္တရခရဲင်ႏ(အခဝ်ထင်ꩻ)၊ ဒက္ခိဏခရဲင်ႏ(အခဝ်နဝ်) ခရဲင်ႏ(၂)ဖြုံႏနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာ(၃၀)နီꩻနဝ်ꩻ ဒက္ခိဏခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏပိဉ်းမနား တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဇမ္ဗူသီရိ ဖုံႏယို ဖထန်ႏထိုꩻသွူတဲင် လွောင်ႏဗူႏလွေꩻချာယင်း ပိဉ်းမနားခရဲင်ႏ အနေႏနဝ်ꩻသွူ။
သာႏမဏေႏကျောႏ-ပွယ်ꩻတန်ရီလိတ်ခရာႏ
လွေꩻစေ ပွယ်ꩻရီလိတ်အတာႏ တဖူꩻစရိက်
သာႏမဏေႏကျောႏပွယ်ꩻတန်ရီလိတ်ဖုံႏယို ပေါႏဝါႏထန်ႏ တင်ꩻကျွစ်လာ မာꩻငါသွူနဝ်ꩻ အသုပ်သုပ် မျန်မာခမ်းတခမ်းလူမ်း ပွယ်ꩻတန်ရီလိတ် အဝ်ႏကပ်အဝ်ႏကိပ်ꩻစွဉ်ႏဝင်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ သာႏမဏေႏတပါꩻ ယံဖေႏကအောင်ႏဗာႏ သာႏမဏေႏကျောႏပွယ်ꩻတန်ရီလိန်နဝ်ꩻ ကမ်ႏ, ဉာဏ်ႏ, ဝီရိယ အဝ်ႏဗာႏလူမ်ꩻတကာႏတဝ်း ဖေႏကလွေꩻစေနွောင်ꩻအီပွယ်ꩻတန်ရီလိန်တာႏ တဖူꩻစရိက်ဖုံႏလဲ့ ဖေႏအာႏလူႏတန်ꩻသား တကာႏခိုမူႏသီးဖေႏကအဝ်ႏတာႏလဲ့ အဝ်ႏလိုငါႏနေနေသွူ။
နွို့စေသာႏမဏေႏကျောႏ ပွယ်ꩻတန်ရီလိတ်တဲင် ကလꩻလွဉ်ဗာႏ အကျိုꩻကေꩻဇူꩻဖုံႏနဝ်ꩻ
အောင်ႏထင်ႏ ပထမရန်း၊ ဒုတိယရန်း၊ တတိယရန်းတဲင် ကလꩻလွဉ်သာႏမဏေႏကျောႏ အလင်္ကာရဘွဲ့ ဗွေႏသျင်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာလွူꩻထွားဟောꩻကျပ် မတ်ထွူဗာႏစွဉ်ႏဒျာႏ ဝိနယ်ꩻ ငတ်ꩻကျမ်ꩻ၊ (လိတ်မဲ့ငါ-၂ဝဝဝရပ်)၊ အင်္ဂုတ္တိုရ်ႏသိုမ်ကျမ်ꩻ(လိတ်မဲ့ငါ-၁၅ဝဝ လွို)၊ ဓမ္မပဒဋ္ဌကထာ ပ၊ ဒု-ဖွူꩻ (လိတ်မဲ့- ၉ဝဝ ရပ်)ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ရွစ်ဝိဂျိုဟ်ႏနယ်ꩻ၊ သဒ္ဒတ္ထ၊ ဖေႏအနက်စိနစ်၊ ပါဠိအလွေꩻအသဲင်ꩻတောမ်ႏအဘိဓမ္မာႏသဖောꩻသဘာဝဖုံႏယိုလဲ့ သေနာႏဗာႏပါစွဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
နဝ်ꩻထွူ ပိဋကတ်ကျမ်ꩻလင်ဖုံႏယိုလဲ့ ထွားဟောꩻနွောင်ꩻအီယိုꩻယိုꩻထွူ နွို့စေလွေꩻအီ ဓမ္မာစရိယရန်းပွယ်ꩻတန်ရီလိတ်၊ အဘိံသပွယ်ꩻတန်ရီလိတ်၊ တိပိဋကပွယ်ꩻတန်ရီလိတ်ဖုံႏလဲ့ ထွာအီအစွဲးအကမ်းအာတန်မရေႏမရာႏ သေထွꩻဗာႏနုဲးနဝ်ꩻသွူ။
ပွယ်ꩻတန်ရီလိတ်အရန်းထိုထို အောင်ႏစာႏရင်ꩻအကို မိဉ်ႏထွားတောမ်ႏလꩻသာႏမဏေႏကျောႏ(အလင်္ကာရ)ဘွဲ့သား ကအဝ်ႏပါသော့ꩻအာဗာႏထာꩻယို ရိက်ခေႏ ခတ်ကယ်ꩻ သေထွꩻနွောင်ꩻဒျာႏ သာႏမဏေႏပွယ်ꩻတန်ရီလိတ် အကျိုꩻကေꩻဇူꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
ဆောင်ႏအိုမ်ပိဋကသိုမ်ဘွုံႏ ဗွေႏဗိုန်တန်ဖုံႏအကို ဗွေႏဗိုန်-ဘဒ္ဒန္တသုမင်္ဂလာလင်္ကာရ၊ ဗွေႏဗိုန်-ဘဒ္ဒန္တဂန္ဓမာလာလင်္ကာရ၊ ဗွေႏဗိုန်-ဘဒ္ဒန္တဝံသပါလာလင်္ကာရ၊ဗွေႏဗိုန်-ဘဒ္ဒန္တဝါသေဋ္ဌလင်္ကာရသီးဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ လꩻသာႏမဏေႏကျောႏ(အလင်္ကာရ)ဘွဲ့သားဖုံႏသွူ။ နဝ်ꩻထွူတကာႏတဝ်း သာႏသနာႏတောႏကို အထွောင်းမုဲꩻမုဲꩻတဲ့ယဝ်း အထီအသွီႏကဗွေဒါႏ ဗွေႏဗိုန်ကချꩻ ပရိယတ်လိတ်ဖုံႏ၊ ဗွေႏဗိုန်ကပျꩻကမ္မဋ္ဌာန်ꩻဖုံႏ၊ ဗွေႏဗိုန်ကဟောꩻတရာꩻ ဓမ္မကထိကဖုံႏ ကအဝ်ႏခူမ်မာꩻထေင်းထမ်ႏ နွောင်ꩻလွေꩻ သာႏသနာႏတာႏဝိုန်ႏယိုလဲ့ အဝ်ႏထီႏလွဒျာႏဝင်ꩻပငါပရာꩻသွူ။
ကောပ်နဝ်ꩻမꩻ သာႏမဏေႏကျောႏ ပွယ်ꩻတန်ရီလိတ်နဝ်ꩻ ပရိယတ်သာႏသနာႏအတာႏ ကေꩻဇူꩻတရာꩻအာမွေးမုဲးငါႏ ပွယ်ꩻတန်ရီလိတ်တစွိုးထွူ ဗွေႏသျင်ႏသာႏမဏေႏကျောႏဖုံႏနဝ်ꩻ အနာႏဂတ်သာႏသနာႏအတာႏ ထွာအာႏကွိုꩻလꩻအီ ခွိုသုပ်တသာယံဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
တပဲ့ꩻပေႏဖုံႏ ယံဖေႏကနွို့မာꩻ နွို့စေလွေꩻနွောင်ꩻ သာႏမဏေႏကျောႏပွယ်ꩻတန်ရီလိတ်အတာႏ ဆရာႏကထွာဒါႏ ဗွေႏဗိုန်သီးဖုံႏလဲ့ ဟဝ်ဖေႏအာႏငါႏအတွိုင်ꩻ ပရိယတ်သာႏသနာႏအတာႏ တကာႏခိုမူႏ ခွန်နင်ꩻသီးဖုံႏလဲ့ ဟဝ်စွဲးကမ်းလူႏတန်ပင်ႏထိုထင်ႏငါႏ သာႏမဏေႏကျောႏပွယ်ꩻတန်ရီလိတ်ကရိုꩻနဝ်ꩻ နိုꩻဆောႏတမာ တဲမ်းနယ်ဗာႏတောမ်ႏ ရောမ်ဖြုဲꩻယိုတပုဒ်သွူ။
ဝီခီပီးဒီးယား
ဝီခီပီးဒီးယား (အဲင်းကလေတ်: Wikipedia) ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်းခြွဉ်းဗူႏကို အခေႏခံႏဒါႏ ပရဟိတအစွိုꩻအဗူႏကထွာဒါႏ ဝီခီမီဒီယာ ဖောင်ဒေးသိဉ်း အွဉ်ငါကခွုမ်မာꩻ ရုဲင်ꩻတသွိုးဖေႏဒါႏ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါစွုမ်ႏတောမ်ႏ အကျောင်ꩻခရာႏမျိုꩻစွုမ်ႏ ကပါဒါႏ အငိုꩻလို့တဝ်း(အခမဲ့) လွစ်တခြင် အဉ်တာနဲတ်လဲင်းလောင်း ကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏ ပရောစဲစ်လိတ်မဲ့ငါ ထာꩻမာꩻတဗာႏဒျာႏသွူ။ ဝီခီပီးဒီးယား ကရိုꩻဒါႏ အမဉ်ꩻနဝ်ꩻ လိုꩻအာကနွို့ညီꩻ တဲမ်းသော့ꩻနွောင်ꩻ ဝဲက်သုဲက်အနယ်ꩻပညာႏကထွာဒါႏ ဝီခီ (ဝီခီ-wiki နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ"ဟာဝေယံ"ငဝ်းငွါ အဓိပ္ပာယ်ႏလꩻ "မွိုင်မွိုင်" နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ) တောမ်ႏ ကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏ အဓိပ္ပာယ်ႏကလꩻဒါႏ "အဲဉ်သုဲင်ကလိုပိဒိယ-Encyclopedia" ကရိုꩻဒါႏ "အဲင်းကလေတ်"ငဝ်းငွါဖုံႏယို ပေါင်ꩻစပ်ခါꩻဒျာႏဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ စဉ်မီဝေး တောမ်ႏ လာရီသန်ဂါသီး တယ်ႏထောင်ႏစခါꩻဖေႏဒျာႏ ခရစ်နေင်ႏ ၂၀၀၁ ဗာႏ လာဇန်ႏနဝါႏရီႏ ၁၅ နီꩻကိုသွူ။ အင်းရေႏခါꩻဖေႏဒျာႏ ရောမ်ထူႏသိမ်ꩻဟဝ်ခါꩻ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါစွုမ်ႏ လိုꩻသီးဖုံႏ တကမ္ဘာႏလွုမ်း ထာꩻသေဗဟုသုတတောမ်ႏ ဖန်းဖြယ်ဖေႏ ခမ်းသားထာꩻသေဗဟုသုတတာႏ ခင်ႏလမ်းတဗာႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
ဝီခီပီးဒီးယားကိုနဝ်ꩻ ၂၀၂၀ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ တောမ်ႏဘာႏသာႏငဝ်းငွါ (၃၂၅)မျိုꩻတဲင် တဲမ်းခါꩻဒါႏ ရွမ်ဖြုဲင်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏလဲဉ်း အပုဒ် (၅၈)သန်းလွိုနဝ်ꩻသွူ။ ဗꩻတွိုႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ လာဖေဖော်ဝါႏရီႏကိုနဝ်ꩻ နွို့ဟော်ꩻထွားသား အဝ်ႏစွဉ်ႏအလဲင်ႏပေါင်ꩻ (၁၈)ဗီလီယံရပ်၊ လာတွိုင်ꩻ နွို့ထွားဟော်ꩻသား အဝ်ႏစွဉ်ႏ သန်း(၅၀၀)ရပ်နဝ်ꩻသွူ။ တကမ္ဘာႏလွုမ်းအနေႏနဝ်ꩻ လိုꩻသုင်ꩻဝီခီပီးဒီးယား အကောက်သား အဝ်ႏ (၁၉)သန်းရပ်တဲင် ၂၀၁၄ ဗာႏ လာနိုဝဲင်ဗာကို စာႏရင်ꩻအလꩻ ရုဲင်ꩻတသွိုးသန် သောင်ႏသာဒါႏ မွဉ်းဖျင်သားနဝ်ꩻ အဝ်ႏစွဉ်ႏ အဖြာꩻ(၆၉,၀၀၀)ရပ်နဝ်ꩻသွူ။
လိဉ့်အထန်ႏဖုံႏ
ကဏ္ဍ:ဝီခီပီးဒီးယား ကဏ္ဍ:ကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏဖုံႏ ကဏ္ဍ:အငိုꩻလို့တဝ်း ကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏဖုံႏ ကဏ္ဍ:အိဉ်တာနဲက် ကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏဖုံႏ ကဏ္ဍ:ဝီခီမီဒီယာ ပရောစဲစ်ဖုံႏ ကဏ္ဍ:အမေႏရိကန်ႏ ဝဲက်သုဲက်ဖုံႏ
အနစ်သက်သွတ်ꩻ
"အနစ်သက်သွတ်ꩻ ငေါဝ်းသချာင်ꩻတပုဒ်" စံꩻဖိန်ꩻတမူဖုံႏယို အအောဝ်ႏအုံကွူႏမီႏခိုႏ နိစ်သက်လွဒျာႏ ကောဝ်ႏတုဲင်ကောဝ်ႏထီဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ၊ ပွိုးနောဝ်ꩻမꩻ ကောဝ်ႏတုဲင်ယို အအောဝ်ႏထွာလွေꩻဖေႏဗာႏဒျာႏ စံႏဖိန်ꩻတမူသီးထာꩻနစ်သက်ခရာႏ ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ကထွာဒျာႏစံႏဖိန်ꩻကရိုꩻလဲ့ ကထာင်ႏသွုံꩻဆောင်ႏအွꩻအံႏလွဗာႏ ကောဝ်ႏထီကောဝ်ႏအရသာႏ ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ပွိုးစွဉ်ႏ အအွီႏဟောဝ်ငါႏ၊ ချမ်ꩻသာႏဟောဝ်ငါႏနောဝ်ꩻမꩻ ပျောႏပျောႏသွင်ႏသွာင်ႏ အုံအောဝ်ႏနွောင်ꩻလွဝါင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ငေါဝ်းသချင်ꩻကရိုꩻယိုလဲ့ အအောဝ်ႏထွာလွေꩻဖေႏ လိုꩻပေႏလိုꩻယွဲးသီးအတာႏ သွꩻပေႏတဖြာꩻရိုꩻဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ အုံနာႏလွထွူဝါင်ꩻ ငေါဝ်းသချင်ꩻတဲင် ပျောႏသွင်ႏမွန်းသွိုꩻအောဝ်ႏခံႏစာꩻလွဒျာႏဝါင်ꩻငေါဝ်းသချင်ꩻ အရသာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ခွေသွဉ်းလဲ့ ပွိုးစွဉ်ႏသဒ္ဒါႏရုံႏကရိုꩻဒါႏ အငေါဝ်းကထင်ႏဟွိုန်လွဉ်ယို သꩻအောင်ကို အအောဝ်ႏခံႏစာꩻတသေႏသေႏဗာႏနောဝ်ꩻမꩻ ခွေသွဉ်းအွဉ်ႏမွေးငါႏတန်ႏဖိုꩻနောဝ်ꩻသွူ၊ ခွေသွဉ်းမီႏဒေါ့ꩻခြုဲင်းနယ်လွေꩻဗာႏ ဖူးဝေးအမျာꩻသီးဖုံႏနောဝ်ꩻ အအောဝ်ႏနုဲင်းယိုသနဲ့ဩ။ နီပအိုဝ်ႏငေါဝ်းသချင်ꩻလောကကို ကအွဉ်နယ်လွေꩻဖေႏ တဖူꩻအမိဉ်ꩻတန် ငေါဝ်းသချင်ꩻရွစ်သား ခွန်သာဒွန်းယို ဖူးဝွေးမွိုးဖါသီးဖုံႏ အောဝ်ႏထီႏဖို၊ အောဝ်ႏဟွိုန်ဖိုလွလဲဉ်းဒျာႏဝါင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ခွေသွဉ်းအယွုမ်းအံႏဒျာႏနောဝ်ꩻသနဲ့ꩻ၊ ခွန်သာဒွန်းယို ပွိုးစွဉ်ႏအထီႏရက်ချာငါႏ အမျိုꩻသာꩻနောဝ်ꩻမꩻ ခံႏယပ်ꩻပင်ႏပန်ꩻသွူ အနမ်းတဲင် ကျိုꩻစာꩻဆောင်ႏရွက်လွေꩻဖေႏ နီပအိုဝ်ႏအာႏဇာႏနီႏဗွေႏတဖြာꩻ ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ခွန်သာဒွန်း ကတဲမ်းရွစ်ခါꩻဒါႏ ငေါဝ်းသချင်ꩻယို ပွိုးစွဉ်ႏအဓိပ္ပါယ်ႏလဲ့ ဟောဝ်ငါႏ၊ လိုꩻတွိုင်ꩻစွုမ်ႏဖြာꩻ သꩻဝါင်ႏစာꩻခရာႏတဲ့ ထွာနောဝ်ꩻမꩻ အနာႏဂတ်နီပအိုဝ်ႏအတာႏ အကျိုꩻအောဝ်ႏမွေးငါႏ မရေႏမရာႏ ခွေသွဉ်းယူႏခံႏလွေꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ၊ ခွန်သာဒွန်းယို ပွိုးစွဉ်ႏမဲဉ်အွဉ်ႏတိုꩻတက်ငါႏ နီအမျိုꩻသာꩻ၊ မဲဉ်အွဉ်ႏထာင်ႏသျာꩻငါႏ နီလိုꩻမျိုꩻနောဝ်ꩻမꩻ အရွစ်ခါꩻဖေတွမ်ႏငေါဝ်းသချင်ꩻ၊ ဖေႏသတိꩻလင်ꩻတွမ်ႏ ငေါဝ်းမေတ္တာႏသꩻ သꩻဝါင်ႏစာꩻခရာႏအောဝ်ႏမွေးငါႏနောဝ်ꩻသွူ။
ခွန်သာဒွန်း ငေါဝ်းသချင်ꩻ ပထမပိုဒ်နောဝ်ꩻ (ပအိုဝ်ႏပေႏဖုံႏ (ဖြောဝ်ႏ)သွော့ ငေါဝ်းပအိုဝ်ႏနောဝ်ꩻ ကွပ်စွဉ်ႏငေါဝ်းပအိုဝ်ႏနောဝ်ꩻ နီငေါဝ်းငွါရင်ꩻ)၂ တဲမ်းရွစ်ခါꩻဖေႏနုဲင်းယိုသွူ။ လိုꩻမျိုꩻတွိုင်ꩻ လိုꩻမျိုꩻတွိုင်ꩻ ဝါင်ꩻထွုံꩻစံႏတွမ်ႏဝါင်ꩻယဉ်ႏငဲရေꩻ အကွဉ်အကꩻ ငေါဝ်းငွါဖုံႏယို အအောဝ်ႏလွဒျာႏဝါင်ꩻ ပငါပရာꩻနောဝ်ꩻသွူ၊ နီပအိုဝ်ႏငေါဝ်းငွါကရိုꩻလဲ့ တယ်ႏစွဉ်ႏအွိုးမော့ꩻလဲင်ႏခါ အအောဝ်ႏလွဉ်ဒျာႏ ထင်ႏထင်ႏသျာꩻသျာꩻ၊ အအောဝ်ႏထင်ႏသျာꩻလဲဉ်းကရိုꩻလဲ့ နီပအိုဝ်ႏငေါဝ်းငွါ နီမီႏတဒေါ့ꩻချာတောဝ်းကရိုꩻနောဝ်ꩻ နီပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယို အထိုꩻမားကွယ်ႏနွောင်ꩻအီနောဝ်ꩻမꩻ ကထွာဒါႏလိုꩻဖြားလိုꩻတန် မွိုးဖါဖုံႏဘို တာႏဝွန်ႏဝတ္တရာꩻအောဝ်ႏအတွိုင်ꩻ နီပိုနီလီꩻ ယံသေချာ စွိုးခွိုꩻငေါဝ်းငွါ၊ စွိုးခွိုꩻသွီႏထီ ယံကအောဝ်ႏနောဝ်ꩻ တယ်ႏစွဉ်ႏပိုလီꩻကအောဝ်ႏပေႏခါ အောဝ်ႏလိုႏသွဉ်သင်ဖေႏငါႏနောဝ်ꩻသွူ၊ ပတ်သက်သက်ဆွိုင်ႏတွမ်ႏ နီပအိုဝ်ႏထွုံꩻစံႏ ယဉ်ႏငဲရေꩻအဟောဝ်ဖုံႏယိုလဲ့ အောဝ်ႏလိုႏဒေါ့ꩻခြုဲင်းနယ်ခွိုꩻခွိုꩻဖေႏနောဝ်ꩻသွူ။
ခွန်သာဒွန်းယို ပွိုးစွဉ်ႏထီႏချာငါႏ နီပအိုဝ်ႏအမျိုꩻသာꩻတဲင် ပအိုဝ်ႏပေႏမူႏခိုဖုံႏဟွေး ဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏလွသွော့ဝါင်ꩻ ငေါဝ်းပအိုဝ်ႏ၊ ပစိုႏလွသွော့ နီငေါဝ်းငွါ၊ အွဉ်ႏလွသွော့ဝါင်ꩻတန်ႏဖိုꩻအကျောင်ꩻ တဲမ်းရွစ်ခါꩻဖေႏ ပအိုဝ်ႏပေႏအတာႏ ပေါႏဟွုန်ဗာႏကရိုꩻလဲ့ သꩻဝါင်ႏစာꩻခရာႏအောဝ်ႏမွေးငါႏနောဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻအတာႏ အောဝ်ႏဒျာႏငေါဝ်းငွါတမျိုꩻလွုမ်ꩻတဲ့ ခလပြဲ့ꩻစွုမ်ႏတောဝ်းဒွိုန်းနေနေ၊ စပ်ဆွိုင်ꩻတွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻ ယကထာင်ႏသျာꩻ ယဉ်ႏငဲရေꩻကရိုꩻဒါႏ ခွမ်လာꩻအကွဉ်အကꩻယိုလဲ့ အရေꩻတန်မွေးငါႏ မရေႏမရာႏနောဝ်ꩻမꩻ- ခွန်သာဒွန်းနောဝ်ꩻ (ကွဉ်ကꩻနီပအိုဝ်ႏခွမ်ꩻလာꩻ၊ ယိုနောဝ်ꩻနောဝ်ꩻမꩻမွေး၊ ဝါင်ꩻသꩻမွိုန်း ပအိုဝ်ႏမျိုꩻယို ခွန်နင်ꩻစွုမ်ႏဖြာꩻ ပအိုဝ်ႏခွိုꩻ)တဲမ်းရွစ်ခါꩻဖေႏယင်းနုဲင်းယိုသွူ၊ နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယို ခွမ်ꩻလာꩻထာင်ႏသျာꩻဟောဝ်ငါႏလိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻ ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ၊ ထာင်ႏသျာꩻဒျာႏကရိုꩻလဲ့ နီမီႏတနိစ်သက်ချာလွတောဝ်း၊ နီမီႏတကွဉ်ကꩻချာတောဝ်းကရိုꩻနောဝ်ꩻ- နီလိုꩻမျိုꩻထွုံꩻစံႏယဉ်ႏငဲရေꩻ ခွမ်ꩻလာꩻယိုလဲ့ အထိုꩻမားထိုꩻဒါႏနောဝ်ꩻမꩻ နီပအိုဝ်ႏပေႏဖုံႏလဲ့ ကွဉ်ကꩻချာလွသွော့ဝါင်ꩻ နီခွမ်ꩻလာꩻ၊ ထိန်ꩻသေꩻခါꩻလွသွော့ဝါင်ꩻ နီယိုꩻယာႏ၊ နိစ်သက်ဒျာႏသွော့ဝါင်ꩻစွုမ်ႏဖြာꩻဖြာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ခွန်သာဒွန်း ဖေႏသတိခါꩻထဲင်းယင်းနုဲင်းယိုနောဝ်ꩻသွူ။
လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻ ယံတိဉ်ႏခွေါင်တသေႏသေႏအတာႏ ဘာႏသာႏလိတ်လုဲင်ꩻယို မီႏအောဝ်ႏနောဝ်ꩻမꩻ လိုꩻမျိုꩻတိဉ်ႏခွေါင်လꩻနောဝ်ꩻသွူ၊ ပေါႏလိတ်လုဲင်ꩻတအောဝ်ႏတောဝ်းကရိုꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻမျိုꩻလဲ့ တတိဉ်ႏခွေါင်နွောင်ꩻတောဝ်း၊ ပွိုးတမုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻမျိုꩻယံဖေႏကတိဉ်ႏခွေါင်အီအတာႏ ပွိုးစွဉ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻယို ထွာအထျꩻအထောင်ꩻ၊ အရွီးအခိုႏတန်နောဝ်ꩻမꩻ လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻအတွက် လိတ်လုဲင်ꩻယို အရေꩻတန်လွိုထဲင်းဝါင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ မျက်မောက်ယိုခါ အအောဝ်ႏထင်ႏသျာꩻလဲဉ်းဒျာႏရင်ꩻ၊ ပွိုးစွဉ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻယို အရေꩻတန်ငါႏနောဝ်ꩻမꩻ ခွန်သာဒွန်းနောဝ်ꩻ (ပအိုဝ်ႏပေႏဖုံႏ ဖတ်/တဲမ်းသွော့ လိတ်ပအိုဝ်ႏနောဝ်ꩻ ကွပ်စွဉ်ႏလိတ်ပအိုဝ်ႏနောဝ်ꩻ နီလိတ်လုဲင်ꩻရင်ꩻ-၂)၊ (သွဉ်ခန်းနီပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ ယိုနောဝ်ꩻနောဝ်ꩻမꩻမွေး ဝါင်ꩻသꩻမွိုန်း ပအိုဝ်ႏမျိုꩻယို- ခွန်နာင်ꩻစွုမ်ႏဖြာꩻ ပအိုဝ်ႏခွိုꩻ)အရွစ်သမ်းထဲင်းယင်းနုဲင်းယိုနောဝ်ꩻသွူ။ ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻယို ရိုꩻစွဉ်ႏဒေႏသသွုံꩻနီလိုꩻမျိုꩻသွုံꩻကရိုꩻလဲ့ နီလိုꩻမျိုꩻလိတ်လုဲင်ꩻအောဝ်ႏခေါ်ခေါ်ဒျာႏ၊ နောဝ်ꩻမꩻ နီလိုꩻမျိုꩻအတွက် တန်ႏဖိုꩻအောဝ်ႏမွေးငါႏ-ဂွုဏ်ႏသရေႏအောဝ်ႏမွေးငါႏတဲင် အောဝ်ႏလိုႏသွဉ်ထူႏလွဝါင်ꩻ စွုမ်ႏရပ်စွုမ်ႏရာႏ၊ အောဝ်ႏလိုႏဒါႏလဲဉ်းဝါင်ꩻ စွုမ်ႏဖြာꩻဖြာꩻ၊ အောဝ်ႏလိုႏထိန်ꩻသေꩻခါꩻလွဝါင်ꩻ နီလိတ်လုဲင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ပွိုးနောဝ်ꩻမꩻ နီလိတ်ပအိုဝ်ႏယို တယ်ႏနိန်ႏ ၁၃၄၄-ဗာႏ ဗꩻလွေꩻနိန်ႏ ၁၃၄၅-ဗာႏနောဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏဒါႏလွေꩻလဲဉ်းသွူ အဖြာꩻပေါင်ꩻ(၈၅၃)ဖြာꩻနောဝ်ꩻသွူ၊ တယ်ႏယင်းနိန်ႏ ၁၃၄၅-ဗာႏ ဗꩻလွေꩻနိန်ႏ ၁၃၄၆-ဗာႏ တာင်ꩻကျွစ်လာနောဝ်ꩻ တောင်ႏကီꩻဝိန်ꩻနယ်ႏအကို သွဉ်ထူႏဒါႏလွေꩻယင်း အဖြာꩻပေါင်ꩻ(၁၃၀၀၀)တသောင်ꩻသွံရိန်လွိုလွို၊ ဆရာႏအဖြာꩻပေါင်ꩻ (၃၇၃)ဖြာꩻ သေထွꩻလွေꩻဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ကသွဉ်ထူႏလွေꩻလွဝါင်ꩻ လိတ်ပအိုဝ်ႏနုဲင်းယိုနောဝ်ꩻ ဟွိုန်ဟောဝ်အာႏလꩻမွေးငါႏ မရေႏမရာႏ၊ နီပအိုဝ်ႏအမျိုꩻသာꩻတွက်တာႏ အကျိုꩻလဲ့ထွာ၊ တွမ်ႏကထီႏချာနီအမျိုꩻသာꩻလဲ့မွေးမွေး၊ တွမ်ႏနီကပါင်ႏထိုချာ နီလိုꩻမျိုꩻလဲ့ဗွိုန်ပီပီ၊ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ နီလိတ်လုဲင်ꩻယို ယံဖေႏကစွစ်ꩻတိုးလီထဲင်းထဲင်းနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏလိုႏသွဉ်ထူႏလွလဲဉ်းသွူဝါင်ꩻ စွုမ်ႏရပ်ရပ်၊ အောဝ်ႏလိုႏဒါႏလွလဲဉ်းသွူဝါင်ꩻ စွုမ်ႏဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ခွန်သာဒွန်းယို ပွိုးစွဉ်ႏထီႏငါႏ နီပအိုဝ်ႏသီးအနာႏဂတ်ဆꩻငါတဲင် နီပအိုဝ်ႏမူႏခိုသီး ယံဖေႏကထင်ႏထို တိုꩻတက်တသွောင်းကီအတာႏ နီပအိုဝ်ႏမူႏခိုဖုံႏ သꩻယံဖေႏကဝါင်ႏစာꩻ လိုꩻအမျာꩻနိစ်သက်မုꩻ ယံကထွာ ဒေါ့ꩻခြုဲင်းချာဖေႏတွမ်ႏ ငေါဝ်းငွါသာႏယာႏ-အံႏဖြာႏချာမွေးစွဉ်ႏနီထွုံꩻစံႏ-ဝွန်ႏခံႏဟွိုန်သွိုꩻချာမွေးစွဉ်ႏ နီလိတ်လုဲင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ပွိုးနောဝ်ꩻမꩻ အတဲမ်းရွစ်အံႏဖြာႏသမ်းယင်း (ခွိုꩻပအိုဝ်ႏ ငေါဝ်းနွိုးသာႏယာႏ-နီပအိုဝ်ႏခွမ်ꩻလာꩻယဉ်ႏငါႏ-၂) (ပအိုဝ်ႏခွိုꩻ လိတ်လုဲင်ꩻ မျတ်ငါႏနော် ဖူးဝေးယို-၂)နုဲင်းယိုနောဝ်ꩻသွူ။ ခွန်သာဒွန်း ကတဲမ်းရွစ်ခါꩻဒါႏ ငေါဝ်းသချင်ꩻအမိဉ်ꩻ "ပအိုဝ်ႏခွိုꩻ---"ယိုနောဝ်ꩻ ပွိုးစွဉ်ႏအကျောင်ꩻခရာႏ အင်္ဂါႏလက္ခဏာႏ ပြဲ့ꩻစွုမ်ႏဟောဝ်မွေးငါႏနောဝ်ꩻမꩻ ခွေသွဉ်းသတ်မတ်ခါꩻ အနိစ်သက်သွတ်ꩻ ငေါဝ်းသချင်ꩻတပုဒ်ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ နီလိတ်လုဲင်ꩻ နီငေါဝ်းငွါ နီခွမ်ꩻလာꩻ အကွဉ်အကꩻဖုံႏယို မူႏမူႏခိုခို မီႏအောဝ်ႏနိစ်သက်ချာလွဒျာႏဝါင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏနီကထီႏရက်ချာနီလိုꩻမျိုꩻနောဝ်ꩻ ဗွိုန်ပီဝါင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ပွိုးနုဲင်းနောဝ်ꩻမꩻ လိုꩻတန်ခမ်းလင်တရိုꩻတောဝ်း၊ လိုꩻတန်မန်းခမ်းအကိုယိုတရိုꩻတောဝ်း ပေါႏလွေꩻသွူခမ်းလောင်ႏလင်နောဝ်ꩻ နမ်းလောင်းကြိုကီ အကွဉ်အကꩻ အခြွိုင်းအခြိုꩻယို ကွဉ်ကꩻလွေꩻချာဒျာႏ ဝါင်ꩻလိုꩻမျိုꩻထွုံꩻစံႏ ခြွိုင်းခြိုꩻအကွဉ်အကꩻနောဝ်ꩻသွူ။ "ပွိုးထာꩻမုဲင်ꩻ မကွဉ်ကꩻလွေꩻဗာႏတွိုႏနုဲင်းယို"ရီခရာႏအောဝ်ႏတဲင် ရေႏရွယ်ႏဒျာႏ လိုꩻမျိုꩻယံဖေႏကထင်ႏသျာꩻ၊ လိုꩻမျိုꩻလောင်ႏလင် ယံဖေႏကထီႏသေ လိုꩻမျိုꩻဓလေ့ထွုံꩻစံႏယဉ်ႏငဲရေꩻယို ကမ္ဘာႏအလောင်း ယံဖေႏကထင်ႏသျာꩻ၊ ပွိုးနောဝ်ꩻမꩻ ဝါင်ꩻကွဉ်ကꩻလွေꩻချာဝါင်ꩻလိုꩻမျိုꩻ စွိုးခွိုꩻခွမ်ꩻလာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။
နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻကရိုꩻလဲ့ အောဝ်ႏလိုႏကွဉ်ကꩻချာလွဝါင်ꩻ နီစွိုးခွိုꩻခွမ်ꩻလာꩻ၊ နီမီႏကွဉ်ကꩻလွဒျာႏ နီစွိုးခွိုꩻခွမ်ꩻလာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻမျိုꩻလောင်ႏလင် မီႏထီႏယို ဝါင်ꩻတထင်းဖွီ သဲ့ꩻသွမ်ꩻဗာႏတောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။ နီလိုꩻမျိုꩻထွုံꩻစံႏ အောဝ်ႏအတွိုင်ꩻ မီႏကွဉ်ကꩻလွဝါင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ နီပါင်ႏထိုချာနီလိုꩻမျိုꩻအကျောင်ꩻ လိုꩻမျိုꩻလင်အီႏသေလွဉ်နောဝ်ꩻသွူ။ နီထွုံꩻစံႏယဉ်ႏငဲရေꩻ အကွဉ်အကꩻဖုံႏယို အောဝ်ႏယီးမိုးနယ်လွေꩻဖေႏ နီလိုꩻမျိုꩻဂုဏ်ႏသရေႏတွမ်ႏ နီလိုꩻမျိုꩻယဉ်ႏငဲရေꩻ အဆင်းအရန်းနောဝ်ꩻမꩻ နီပအိုဝ်ႏခွန်နင်ꩻသီးဖုံႏလဲ့ ကမ္ဘာႏဆꩻကီ ယံဖေႏကထေပျꩻနယ်လွေꩻနွောင်ꩻ နီပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻလိုꩻမျိုꩻ ယဉ်ႏငဲကရိုꩻနောဝ်ꩻ ခွန်နင်ꩻစွုမ်ႏဖြာꩻ အောဝ်ႏလိုႏသေလွဝါင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ နီလိုꩻမျိုꩻယို ယံဖေႏကထင်ႏထို တိုꩻတက်ထဲင်းမပ်မပ် နုဲင်းမွူးနုဲင်းလာကရိုꩻနောဝ်ꩻ ခွေသွဉ်းအောဝ်ႏဆုတောင်ꩻ ကော့ꩻမောင်ꩻတသေႏသေႏဒျာႏသွူဩ။ ထိန်ꩻသေꩻခါꩻ နီလိတ်လုဲင်ꩻ၊ ထိန်ꩻသေꩻခါꩻ နီငေါဝ်းငွါ၊ ထိန်ꩻသေꩻခါꩻ နီပအိုဝ်ႏမျိုꩻခွန်ခွိုꩻ-
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:အနုပညာႏ
ဘုရာꩻဖေႏရာဟုလာႏဩဝါဒ
"အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ် (ဗွေႏဘုရာꩻ ဖေႏရာဟုလာႏ ဩဝါဒ)" အွိုးခꩻတလဲင်ႏ- ဗွေႏဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ ရာႏဇဂျိုဟ်ႏခမ်း၊ ကျောင်ꩻဝေဠုဝွန်ႏကိုအတွင်ꩻ ဖေႏရာဟုလာႏဩဝါဒ(ဆွုံꩻမꩻ ရာဟုလာႏ)နုဲင်းယို- "ရာဟုလာႏဟွေး- ပေါႏအီႏမာꩻ ထာꩻမာꩻတမျိုမျိုꩻနဝ်ꩻ ယူႏစဉ်ꩻစာꩻရီးရီးဗာႏ၊ ခွေကအီႏမာꩻ ထာꩻမာꩻယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မာꩻယပ်ꩻဒုက္ခချာနမ်းဟောင်း၊ (မွေးတဝ်းတဲ့) ထွာဒျာႏ မာꩻဒုက္ခဝင်ꩻဟောင်း (မွေးတဝ်းတဲ့) ထွာဒျာႏ မာꩻဒုက္ခနမ်းယင်၊ ထွာဒျာႏ မာꩻဒုက္ခဝင်ꩻယင်ဟောင်း။ ထွာဒျာႏ အကုသိုလ်ႏတန်ဟောင်း၊ အပဲ့စ်အဝ်ႏဟောင်း၊ မဲ့ꩻခံႏဗာႏအပဲ့စ်ဟောင်း-ယူႏစဉ်ꩻစာꩻရီးရီးဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ထာꩻမာꩻကထွာအီ မာꩻဒုက္ခဝင်ꩻ၊ ထာꩻမာꩻကထွာအီ မာꩻဒုက္ခချာနမ်းယင်၊ မာꩻဒုက္ခဝင်ꩻယင်၊ ထာꩻမာꩻအကုသိုလ်ႏ၊ ထာꩻမာꩻအပဲ့စ်အဝ်ႏ၊ ထာꩻမာꩻအီႏခံႏဗာႏ အပဲ့စ်မျိုꩻနဝ်ꩻ မာꩻမွန်ုးတဝ်းလာꩻလာꩻနော။ ထာꩻမာꩻတဟောဝ်တဝ်း အမျိုꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ မဉ်ႏအဝ်ႏမာꩻ မဉ်ႏအဝ်ႏမာꩻစိန်ႏစွော့ꩻတဲ့ အွဉ်ႏထွူထိုꩻခန်း တလဲင်ႏချင်ꩻနော၊ ထာꩻမာꩻတဟောဝ်တဝ်း အမျိုꩻနဝ်ꩻ မဉ်ႏမာꩻမာႏသွူလဲဉ်းတဲ့ တောင်ꩻပြန်ႏချာယင်း၊ ဝွန်ႏခံႏယင်းအပဲ့စ်ထွူတဲင် ထာꩻမာꩻတဟောဝ်တဝ်းမျိုꩻနဝ်ꩻ တွိုႏဆုဲင်ꩻဆုဲင်ꩻ မာꩻထဲင်းမွုန်းဒူမ်လာꩻလာꩻစွဉ်ႏနော။ ရာဟုလာႏဟွေး- ပေါႏအီႏဒေါ့ꩻထာꩻ တမျိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ ယူႏစဉ်ꩻစာꩻရီးရီးဗာႏ၊ ခွေကအီႏဒေါ့ꩻ ငေါဝ်းယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မာꩻဒုက္ခချာနမ်းလောင်း၊ ငေါဝ်းခွေါင်းဆာဝင်ꩻ၊ ငေါဝ်းမာꩻဒုက္ခဝင်ꩻဟောင်း၊ ငေါဝ်းမာꩻဒုက္ခနမ်းယင်၊ ငေါဝ်းမာꩻဒုက္ခဝင်ꩻယင်ဟောင်း၊ ထွာဒျာႏ ငေါဝ်းအကုသိုလ်ႏတန်ဟောင်း၊ ထွာဒျာႏ ငေါဝ်းအပဲ့စ်အဝ်ႏတန်ဟောင်း၊ မဲ့ꩻအီႏခံႏဗာႏ ဖြောင်းပဲ့စ်ဟောင်း-ယူႏစဉ်ꩻစာꩻရီးရီးဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။ ထာꩻဒေါ့ꩻကထါာအီ မာꩻဒုက္ခနမ်း၊ ငေါဝ်းခွေါင်းဆာဝင်ꩻ၊ ငေါဝ်းမာꩻဒုက္ခဝင်ꩻ၊ ငေါဝ်းမာꩻဒုက္ခနမ်းယင်၊ ငေါဝ်းမာꩻဒုက္ခဝင်ꩻယင်၊ ငေါဝ်းအကုသိုလ်ႏ၊ ငေါဝ်းအပဲ့စ်အဝ်ႏ၊ ငေါဝ်းအီႏခံႏဗာႏ ဖြောင်းပဲ့စ်မျိုꩻနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻမွုန်းတဝ်းလာꩻလာꩻနော။ ငေါဝ်းတဟောဝ်တဝ်း အမျိုꩻစားနဝ်ꩻနဝ်ꩻ မဉ်ႏအဝ်ႏဒေါ့ꩻတွင်ꩻတဲ့ တလဲင်ႏချင်ꩻ အွဉ်ႏထွူထိုꩻခန်းနော၊ မဉ်ႏဒေါ့ꩻမာႏဗာႏလဲဉ်းတဲ့ တောင်ꩻပြန်ႏချာယင်း၊ ဝွန်ႏခံႏချာယင်း အပဲ့စ်ထွူတွော့ꩻ ထာꩻဒေါ့ꩻတဟောဝ်တဝ်း ငေါဝ်းအမျိုꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ တွိုႏဆုဲင်ꩻဆုဲင်ꩻ ဒေါ့ꩻထဲင်းမွုန်းဒွုမ်လာꩻလာꩻနော။ ရာဟုလာႏဟွေး- ပေါႏနာꩻယူႏထာꩻ တမျိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ မာꩻဒုက္ခနမ်း၊ မာꩻဒုက္ခဝင်ꩻ၊ အပဲ့စ်အဝ်ႏ၊ အကုသိုလ်ႏတန်ဒျာႏ၊ အီႏအံႏဗာႏအပဲ့စ်၊ ထာꩻယူႏတဟောဝ်တဝ်းမျိုꩻနဝ်ꩻ ယူႏမွုန်းတဝ်းလာꩻလာꩻနော၊ မဉ်ႏအဝ်ႏယူႏတွင်ꩻတဲ့ တလဲင်ႏချင်ꩻအွဉ်ႏထွူ၊ မဉ်ႏယူႏမာႏဗာႏလဲဉ်းတဲ့ တောင်ꩻပြန်ႏယင်း၊ ဝွန်ႏခံႏယင်းအပဲ့စ်၊ တွိုႏဆုဲင်ꩻဆုဲင်ꩻ မုဲင်ꩻခါတဲ့ယောဝ်း ယူႏမွုန်းတဝ်းနော။ ရာဟုလာႏဗွေႏ- ပေါႏထာꩻမာꩻမွေး၊ ထာꩻဒေါ့ꩻမွေး၊ ထာꩻယူႏမွေးနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏကုသိုလ်ႏ၊ သꩻရောင်းသꩻရေꩻ ကျိုꩻစာꩻလွေꩻမွေးမွေး ကုသိုလ်ႏနော၊ ဗွေႏဘုရာꩻဖေႏ ရာဟုလာႏဩဝါဒ (ဆွုံꩻမꩻရာဟုလာႏ)စတဲင် နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသပါဠိတောႏ၊ အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ်)
ဝေင်ꩻနယ်ႏပန်းတောင်း
ဝေင်ꩻနယ်ႏပန်းတောင်း (ပန်းတောင်းမြို့နယ်) (Padaung Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပီခရဲင်ႏ ကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻပန်းတောင်းကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
စျိုန်ပျော်ခရဲင်ႏ
စျိုန်ပျော်ခရဲင်ႏ (ကျုံပျော်ခရိုင်) (Kyon Pyaw District) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်တွို့ꩻ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ငွါကြွန်(မြစ်ဝကျွန်းပေါ်)ဒေႏသ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန်အကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ခရဲင်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏခင်ႏလမ်းဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻစျိုန်ပျော် ကိုသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
{{legend|#E31A1C|ဝေင်ꩻနယ်ႏစျိုန်ပျော်}} {{legend|#0000FF|ဝေင်ꩻနယ်ႏစျောင်းကုံး}} {{legend|#33a02c|ဝေင်ꩻနယ်ႏယေစီ}}
စျိုန်ပျော်ခရဲင်ႏကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ-
သမဲင်ꩻ
ကရီးခါ ပတေင်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏစျိုန်ပျော်၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏယေစီ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏစျောင်းကုံးဖုံႏယို တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာ ၃၀ နီꩻနဝ်ꩻ ဖထန်ႏထိုꩻသွူ ပတေင်ခရဲင်ႏတဲင် လွောင်ႏဗူႏလွေꩻတသာလုဲင်ႏလဲဉ်း စျိုန်ပျော်ခရဲင်ႏ နဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
တနတ် အေက်ကေ စီ-၃၆ ရုဲင်ဖယ်
တနတ် စီ-၃၆ ဟဲ့ꩻ အေက်ကေ စီ-၃၆ ရုဲင်ဖယ် (အဲင်းကလေတ်: G36 / Heckler & Koch G36) စူခွုမ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဂျာမနီခမ်းထီ Heckler & Kochကုမ္ပဏီႏ ကထေမာꩻဒါႏ တွိုက်ꩻဖွန်ႏရေꩻရုဲင်ဖယ် အစွိုးအမျိုꩻဒျာႏတဲင် အပုင်ႏဒီသုဲင်းနဝ်ꩻ တဲမ်းထွို့ꩻစခါꩻဒျာႏ ၁၉၉၀ ဗာႏကျာꩻသွူ။ ဂျာမနီစဲ့ꩻတပ်ကို ကထူႏသုင်ꩻဒါႏ စီ-၃ ရုဲင်ဖယ်ဖုံႏ အလီꩻအယခြောင်ꩻနဝ်ꩻ ထူႏသုင်ꩻလုဲင်ႏထိုꩻ စီ-၃၆ ယို တယ်ႏစ ၁၉၉၇ ဗာႏ သွူ။
G36 ခွိုꩻဖြယ်ဖုံႏ
အခေႏခံႏအနေႏ G36 နဝ်ꩻ အဝ်ႏထေခွုမ်မာꩻ ဖြယ်လွေꩻပုင်ႏစံႏ(၃)စွိုးရပ်သွူ။ နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ မူလ G36၊ စက်တနတ်အဖွီစားပုင်ႏစံႏ တောမ်ႏ ခမ်းထန်ႏဆေꩻကွက်ꩻတာႏပုင်ႏစံႏ ဖုံႏဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:စူခွုမ်
ဝေင်ꩻနယ်ႏရောက်ꩻစောက်ꩻ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
အမော့ꩻကျုံႏသူ
"ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻအမော့ꩻအကျုံႏ (၆)" ခွန်ကုဝေနဝ်ꩻ အနောက်တိုင်းတသီႏပညာႏနဝ်ꩻ အုံမန္တလေꩻခါ ထင်ႏဗာႏသွဉ်တန်ꩻ ဆရာႏဝွန်ႏတဖြာꩻထျꩻ ၄-လာတဲင် တကြီႏတကြွꩻ အဝ်ႏသေနာႏနေနေ၊ ခမ်းရင်ꩻသားတသီႏပညာႏ (တိုင်းရင်းဆေးပညာႏ)လဲ့ အုံမန္တလေꩻခါ ထင်ႏဗာႏသိမ်ဖြူဆရာႏတောႏ အခြေခံ ကျန်းမာရေးသင်တန်းသွူတကာႏတဝ်း ဖြေꩻထွာလိတ်အုပ်လိတ်စောင်ႏဖုံႏတွော့ꩻ တကြီႏတကြွꩻ အဝ်ႏသေနာႏနေနေ၊ ဆဲင်ႏရာꩻတွမ်ႏပယောဂရောႏဂါႏလဲ့ နွို့ဗာႏရွှေရင်ကျော်ဂိုဏ်ꩻ၊ ဝင်းဂိုဏ်ꩻ၊ မနောမဟိဒ္ဓိဂိုဏ်ꩻဖုံႏတဲင် ပယောဂတူႏတူႏတန်ႏတန်ႏနဝ်ꩻ လိုမ်ꩻလာꩻအဝ်ႏဟဝ်ဒျာႏနေနေသွူ။
ဝေင်ꩻတန်တောင်စီး
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
အမော့ꩻကျုံႏသူ
နဝ်ꩻတွော့ꩻ နေင်ႏ ၁၃၆၁-ဗာႏမာꩻငါ ထွိုင်ႏသဲင်ꩻဆိုႏချာဝါႏ ကျောင်ꩻလဲင်းခါႏနဝ်ꩻ တကာႏလဲင်းခါႏ အဖြာꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း မီႏမော့ꩻဒါႏ ပယောဂရောႏဂါႏ၊ မီႏထင်ႏပင်ꩻနဝ်ꩻ ကုဲင်းသဲင်ꩻထွား၊ ကုဲင်းသဲင်ꩻဝါး၊ ကုဲင်းသဲင်ꩻလိုမ်ꩻလာꩻဖေႏတဲင် တကာႏလဲင်ႏခါႏသားနဝ်ꩻ မနဲးအာႏကွိုꩻလွဉ် ခွန်ကုဝေသွူ။ ဒုံလဲင်းခါႏကိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏခွန်ကုဝေသီးဖါ စင်ꩻဖါအိန္တပေႏ ဖါဗွိုန်မွိုးဗွိုန်တဝ်း စင်ꩻမွိုးရွဉ်နဝ်ꩻ အဝ်ႏတဖြာꩻသွူ။ စင်ꩻမွိုးရွဉ် ပိုမူႏနဝ်ꩻ မဉ်ꩻစင်ꩻမွိုးလွိုသွူ။ စင်ꩻမွိုးလွိုနဝ်ꩻ သီအွဉ်ဒျာႏ အမွိုးစင်ꩻမွိုးရွဉ်တဲင် ထွိုင်ႏသီနဝ်ꩻ ပိုမူႏအဝ်ႏကုဲင်ဝင်ꩻသိုမ်၊ ပိုခိုအဝ်ႏကုဲင်တဖြာꩻသွူ။ စင်ꩻမွိုးလွိုပိုမူႏဝင်ꩻသိုမ်အကို အတန်သွတ်ꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ အမဉ်ꩻနင်ႏဗဲ့ꩻအွန်းသွူ။ စင်ꩻမွိုးလွိုအဝါꩻ နင်ႏဗဲ့အွန်းသီးအဖါ၊ စင်ꩻဖါပုနဝ်ꩻ စင်ꩻမွိုးလွို ထွိုင်ႏသီထိုꩻနဝ်ꩻ အခိန်ႏအရွယ်ႏအဝ်ႏမဲန်ႏနေတဲင် တောႏလံးဖျင်ဒျာႏ စင်ꩻမွိုးငံꩻ လဲင်းခါႏဒုံဒွမ်သွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ အဝ်ႏကုဲင်အပိုမူႏသိုမ်ဖြာꩻတွမ်ႏ ပိုခိုတဖြာꩻနဝ်ꩻ အမွိုးဖြား စင်ꩻမွိုးရွဉ် အဝ်ႏခွမ်ꩻအဝ်ႏလွူးပါဗာႏလို့လို့ဒျာႏသွူ။
စင်ꩻမွိုးရွဉ်လီꩻမူႏ နင်ꩻဗဲ့အွန်း ထွိုင်ႏမူႏနံꩻနဝ်ꩻ လိုꩻမူႏသွီႏတလီꩻ ရောႏဂါႏလိုႏလိုႏ၊ ပယောဂလိုႏလိုႏ၊ ရောႏဂါႏတမျိုꩻယိုနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်မော့ꩻလွဉ်ခန်းသွူ။ ဝွေꩻရောႏဂါႏနဝ်ꩻ ထွာသေႏသေႏတမွေးတဝ်း၊ ထွာညညတလဲင်ႏလွုမ်ꩻ၊ ရောႏဂါႏမီႏထွာလွဉ် ထန်ႏလွဉ်နဝ်ꩻ တဖေင်ꩻနမ်းထိုꩻ၊ သေနမ်းတဝ်းဒွုမ်၊ ဗေင်ႏစွူဖြွိုးဗော့ꩻထာꩻသွူ။ မီႏတဲက်ထွားပတာꩻနဝ်ꩻ အခွꩻအလျား တအဲန်ထဝ်းတဲင် လိုꩻလင်လိုမ်ꩻလာꩻဖေႏ တဒါႏတဝ်းသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ နင်ႏဗဲ့အွန်း မီႏထွာလွဉ်နုဲင်းယို၊ မီႏတဖေင်ꩻထိုꩻနဝ်ꩻ အမွိုးဖြား စင်ꩻမွိုးရွဉ် ကုဲင်းထင်ႏပင်ꩻ ခွန်ကုဝေ အွိုးကျောင်ꩻသွူ။ ခွန်ကုဝေ နေးတွမ်ႏပယောဂလိုမ်ꩻလာꩻနယ်ꩻတွော့ꩻ မီဖေႏအမိန်း၊ မီႏဝါးဖေႏနဝ်ꩻ သံးစွုန်း၊ သံးသေနမ်းချာ စွုမ်ႏလဲင်ႏလဲင်ႏသွူ။ နင်ႏဗဲ့အွန်း ကထွာဗာႏဗာႏ၊ ကခံႏစာꩻဗာႏ ရောႏဂါႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ရီစဲစ်ဆေꩻရောႏဂါႏမဉ်ꩻလဲ့ သံးတဒေါ့ꩻတဝ်း၊ သံးတဖောႏတဝ်း၊ ဟဝ်လဲ့ သံးတဟဝ်တငါတဝ်း၊ မညမမွိုင် သံးအဝ်ႏထွာ၊ မီႏထွာထွာနဝ်ꩻ သံးထင်ႏပင်ꩻ ခွန်ကုဝေတဲင် ခွန်ကုဝေလဲ့ အဝ်ႏစဉ်ꩻစာꩻခုဲင်ႏ၊ အဝ်ႏယူႏယပ်ꩻစွဉ်ႏဒျာႏထာꩻနေနေသွူ။ ခွန်ကုဝေ အဝ်ႏယူႏခုဲင်ႏထာꩻနုဲင်းယိုအတွိုင်ꩻ တွိုႏတနေင်ႏနဝ်ꩻ နင်ႏဗဲ့အွန်း အုဲင်ႏထိုꩻခန်းအဝါꩻတဲင် ခွန်ကုဝေ သꩻမနဲခွꩻထိုꩻစွဉ်ႏဒျာႏသွူ။ နင်ႏဗဲ့အွန်းဝါꩻနဝ်ꩻ သျင်ႏဖါမူꩻ+သျင်ႏမွိုးတုတ်ꩻသီးပိုခို ခွန်တယ်ꩻ၊ ပေါးရင်းတပန်သွူ။ လဲင်းခါႏဒုံတန် အခဝ်နဝ် ထီအုံႏထျꩻနဝ်ꩻ ခွန်ကုဝေ အွဉ်ငါထွူတွော့ꩻ ဖြေꩻသေꩻခါꩻလံး၊ ဗွောင်သော့ꩻ "ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲး"နဝ်ꩻအဝ်ႏသွူ။ တသီႏခန်ꩻနဝ်ꩻ ဆရာႏမူႏအုံဖေႏတနေင်ႏဒျာႏ၊ ဆုဲင်ꩻနဝ်ꩻ ဆရာႏမူႏတအဲန်ထဝ်း၊ အဝ်ႏခြေင်ဒျာႏတွော့ꩻ နင်ႏဗဲ့အွန်းသီး ကွီအုံယို့ꩻတဲင် ဖေႏအုံခန်းဒျာႏဝွေꩻသီးသွူ။ ခွန်တယ်ꩻ+နင်ꩻဗဲ့အွန်းသီး အုံတသီႏခန်ꩻ (လံး)ကိုနဝ်ꩻ ထွိုင်ႏလꩻတနေင်ႏရပ် ဒဲဉ်သံလာအကိုတနီꩻ၊ မွူးရဝ်ꩻခိုႏ နားရီတဆီရပ်နဝ်ꩻ တယယ်ꩻဖျော်ထင်ႏ- "ဗွေႏ- ဗဲ့အွန်းထွာမုဲင်ꩻမကောင်၊ အရိုꩻကိုမ်ႏခြေ့၊ ကိုမ်ႏဆာငါႏတဲ့၊ အဝ်ႏတဝျာႏတဝီႏနေးစွဉ်ႏ၊ သဲင်ꩻထွားဖေႏမွိုင်ဗွေႏ"လဝ်းခန်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
ခွန်ကုဝေ ထွိုင်ႏဟွုန်တယယ်ꩻငဝ်းနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ မနဲးစဉ်ꩻစာꩻခုဲင်ႏစွဉ်ႏထာꩻသွူ။ ရောႏဂါႏနုဲင်းအလီꩻ တဖေင်ꩻနမ်း၊ နုဲင်းကအဝ်ႏမူႏခံꩻခါနဝ်ꩻလဲ့ သံးတမွေးတဝ်း၊ အီႏမာꩻဖေႏဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ခွန်ကုဝေ မနဲးစဉ်ꩻစာꩻယပ်ꩻစွဉ်ႏထာꩻသွူ။ နုဲင်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတယဝ်း ဝင်ꩻအာႏကွိုꩻလဲဉ်း၊ ဝင်ꩻထင်ႏပင်ꩻလဲဉ်းတဲင် ရဲန်ꩻတသီႏတောင်းပွိုတွော့ꩻ သဲင်ꩻထွားခန်းဒျာႏသွူ။ ထွိုင်ႏတွိုႏသဲင်ꩻလံးနဝ်ꩻ နင်ႏဗဲ့အွန်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏမေႏဖါႏထျꩻနဝ်၊ အဝ်ႏဗေင်ႏနေးမွေးတဝ်း၊ အဝ်ႏအုံထွိုင်ႏ အုံတပုဲင်နေးဒျာႏသွူ။ ခွန်ကုဝေနဝ်ꩻ အုံလင်ꩻခန်း မေႏဖါႏထျꩻခိုႏတဲင် ရီစဲစ်ဆေꩻခန်း ဝွေꩻထာꩻဆာခရာႏသွူ။ နင်ႏဗဲ့အွန်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏနမ်းလောင်း လာလို့လဲန်းလဲ့ ဟို့ꩻတပေါ်ꩻတန်တဝ်းတဲင် လာလိုလဲဉ်းအကျောင်ꩻလဲ့ ခွန်ကုဝေတသေတဝ်း၊ အဝ်ႏထင်းဒျာႏ နွုတ်ꩻသွစ်ꩻလာလွုမ်ꩻသွူ။ လံးကိုနဝ်ꩻ အဝါꩻတယယ်ꩻလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း တယယ်ꩻသီးမွိုး သျင်ႏမွိုးုတ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏသွူ။ ခွန်ကုဝေနဝ်ꩻ အဝ်ႏရံꩻဆ၊ အဝ်ႏခတ်ကယ်ꩻထာꩻဆာတွင်ꩻ ဗဲ့အွန်းနဝ်ꩻ ကိုမ်ႏခြေ့တန်စွော့ꩻထာꩻ ပဉ်အာႏအာႏတဲင် ကိုမ်ႏမဉ်ႏခြေ့ခြေ့တန်နဝ်ꩻ နုဲင်းစွဉ်ႏ အီႏငွိုးထာꩻယောင်ႏယောင်ႏ၊ သောင်ပါခြင်ပါအဝ်ႏသွူ။ "ထွားလွိုပုဲင်ႏခွေသွဉ်းဗွေႏ၊ မဲ့ꩻခွေသွဉ်းသီထိုꩻ၊ ဆာလွဉ်ꩻငါႏဗွေႏ"ဒေါ့ꩻလဝ်းပါခန်း ခွန်ကုဝေနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ထွိုင်ႏခြေ့ထွိုင်ဆာငါႏနဝ်ꩻ အုံစွူစွူတဒါႏတဝ်း သောင်ခြင်ꩻပါ၊ ချာႏချာချာႏငါ ရုဲင်ꩻတသွိုးပါနမ်းဖုံႏတဲင် ခွန်ကုဝေ ထီႏလꩻခန်း အနီႏစဝ်ႏ ကွမ်ႏဖဲ့ꩻတစီꩻသွူ။ ထွိုင်ႏထီႏအနီႏစဝ်ႏနဝ်ꩻ ပွိုင်းတွို့တွမ်ႏကိုမ်ႏခြေ့တွော့ꩻ ကလွူးဒါႏပိုနဝ်ꩻ ခွန်ကုဝေ မော့ꩻဗာႏဖိုလဲဉ်းတဲင်- "အနီႏဖဲ့ꩻချာစဝ်ႏ အဝ်ႏတစိꩻက အမဲဉ်လွူးဒျာႏပိုယင်ယယ်ꩻ"ရိုꩻဖေႏခန်းအဝါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ အဝါꩻနဝ်ꩻ ပေါးရင်းတပန် အမာလွူးဗာႏဖိုလဲဉ်းပိုတဲင် "ခြေ့ပိုနဝ်ꩻ ခြေ့ဒျာႏဟို့ꩻ၊ ခြေ့တဝ်းကိုမ်ႏဩ၊ အလွိုးတမွေးတဝ်း"ဒေါ့ꩻချာခန်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ တယယ်ꩻသိးမွိုး သျင်ႏမွိုးတုတ်ꩻနဝ်ꩻ လိုꩻဖြားအမော့ꩻအကျုံႏအာ၊ အဝ်ႏလွူးအဝ်ႏတွမ်ဖေႏဒါႏ ဝင်ꩻပိုဖုံႏနေနေ၊ ဝွေꩻလဲ့သံးရိုꩻ ခြေ့ပိုနဝ်ꩻ ခြေ့ဒျာႏဟို့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေတဲင် ခွန်ကုဝေလဲ့ စင်းမာꩻဖေႏတဝ်း နုဲင်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတွော့ꩻ တမာꩻနွောင်ꩻတဝ်းမျိုꩻ ဆဲ့ꩻဖေႏဗော့ꩻတသီႏအာႏသွူ။ ထွိုင်ႏဆဲ့ꩻဖေႏထွူတသီႏနဝ်ꩻ အဗွေႏဟံးပေါင်း ယွုမ်းအံႏမကောင်း၊ သꩻဟံးပေါင်းဆွော့ꩻထိုꩻမကောင်း နုဲင်းစွဉ်ႏအခြေ့ဟံးပေါင်းစꩻထိုꩻသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ သွမ်ꩻယာခိန်ႏလဲ့တွိုႏလဲဉ်း၊ အွိုးကျောင်ꩻနဝ်ꩻ ယာကင်ႏငဝ်းသင်ႏလဲဉ်းတဲင် ခွန်ကုဝေနဝ်ꩻ ထင်ႏချာခန်းဒျာႏကျောင်ꩻ၊ ထင်ႏသုံꩻခန်းဒျာႏသွမ်ꩻယာသွူ။
ခွန်ကုဝေ သုံꩻသွမ်ꩻယာထွူနဝ်ꩻ သꩻတခွꩻတဝ်းတဲင် ထူႏတသီႏတောင်းပွို ကျံႏသဲင်ꩻလယ်ႏယင်း အဝါꩻတယယ်ꩻနဝ်ꩻ အလွိုးခိုးလျားငါႏ တနီႏတနွော့ꩻတွော့ꩻ- "ဗွေႏဗွေႏ- ကျွꩻသဲင်ꩻမွိုင်မွိုင်၊ အလွူးလဲဉ်း၊ ဆင်ႏဆင်ႏကျံႏတဖေင်ꩻဩ"လဝ်းခန်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ "အွူ-သဲင်ꩻဟုဲင်း၊ မဲ့ꩻခွေသဲင်ꩻ"ရိုꩻဖေႏသွူနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အဝါꩻလဲ့ သဲင်ꩻထွူခန်းဒျာႏ၊ ခွန်ကုဝေလဲ့ တွမ်ႏတသီႏတောင်းပွိုတွော့ꩻ သဲင်ꩻလွဉ်ꩻခန်း ဆꩻချာသွူ။ ထွိုင်ႏသဲင်ꩻတွိုႏလံးနဝ်ꩻ ဗဲ့အွန်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏအုံစွူစွူဒျာႏအကခြောင် မေႏဖါႏထျꩻနဝ်၊ အဝ်ႏအုံဒင်ႏနေးတောင်းကွောန်း၊ ငမ်းအတဖေင်ꩻတဲင် ပါꩻခိုတဖြာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏအုံထွိုင်ႏဗော့ꩻ၊ အဝ်ႏသဲက်ꩻခါꩻအကလူꩻသွူ။ ကလွူးဒါႏအပို အွိုးထာꩻစောက်ဒွမ်နဝ်ꩻလဲ့ အသွီႏပြုံႏ၊ အပိုသွꩻဖုံႏနဝ်ꩻ တခုဲင်ႏဖျိုးထိုꩻတဝ်းဒွိုန်းသွူ။ ခွန်ကုဝေနဝ်ꩻ မော့ꩻလဲ့တမော့ꩻဖိုတဝ်း၊ အီႏမာꩻဖေႏဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻလဲ့ ယူႏတသူႏသေတဝ်းတဲင် အုံထွိုင်ႏဗော့ꩻသွူတွော့ꩻ နေးတွမ်ႏရတနာႏသိုမ်ပါꩻ အဗွန်အဟုန်ႏ အဂုဏ်ႏကေꩻဇူꩻတဲင် ဖေႏခန်းအမိန်း၊ ရွစ်ဖေႏခန်း ငဝ်းအန္တရာယ်ႏကင်ꩻတဲင် ထွူတွော့ꩻ ဆဲ့ꩻဖေႏယင်းဗော့ꩻ တသီႏအာႏသွူ။ ဆဲ့ꩻဖေႏထွူတသီႏနဝ်ꩻ သံးတထွာထဲင်းတဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ၊ သꩻအဝ်ႏဟဝ်ဒျာႏ ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် အွဉ်ႏအဝါꩻဒါဖေႏထာꩻဒါတွော့ꩻ အွဉ်ႏဗေင်ဟဝ်ခန်းဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ခွန်ကုဝေနဝ်ꩻ အုံထဲင်း ၁၅-မိနစ်ရပ်တွော့ꩻ ထင်ႏချာခန်းဒျာႏကျောင်ꩻသွူ။ အပိုနဝ်ꩻ အမူႏဒျာႏတဲင် ဖန်ဖေႏအမဉ်ꩻ "နင်ႏဆွဲ"နုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ ယိုခါနဝ်ꩻ မူႏနံꩻလဲဉ်းဒျာႏသွူ။ ခွန်ကုဝေ မာꩻဖေႏဝင်ꩻဗွေႏဗွန်တော်ꩻနဝ်ꩻ တဆဲင်ႏတဝ်းလိုꩻကျောင်ꩻကိစ္စအမျိုꩻနုဲင်းယိုလဲ့ မော့ꩻဗာႏဖို ကျုံႏဗာႏဖိုအကျောင်ꩻ တဲမ်းခြုဲင်းနယ်ဗာႏ "ခြွိုင်ႏသန်ꩻအမော့ꩻအကျုံႏ"နုဲင်းယိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ခမ်းသားခြွိုင်ႏသန်ꩻတာႏ
ဝေင်ꩻမွိုင်းမော
ဝေင်ꩻမွိုးမော (အိန်းကလေတ်: Mongmao) (မန်း: ပန်ဝိုင်မြို့) (ဝ: nām dēeg) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ထင်ꩻ၊ ဟိုပန်ခရဲင်ႏ၊ ဝနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻတွိုင်ꩻ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏပန်ဝုဲင်ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝဒေႏသကို အဝ်ႏဆို့ꩻရုဲင်ခွုမ်မာꩻဒါႏ ရာဘာဖုံႏနဝ်ꩻ ထေမာꩻအာဒျာႏ မွိုင်းမော၊ ဝေင်ꩻပင်သင်ꩻ၊ ဝေင်ꩻနမ်းတစ် ဖုံႏကိုနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻမွိုင်းမောယို ကရီးခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻဒျာႏ လားသျိုးခရဲင်ႏကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻသဉ်းကျိုက်
ဝေင်ꩻသဉ်းကျိုက် (အဲင်းကလေတ်: Zin Kyaik) (မန်း: ဇင်းကျိုက်မြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏ သထွုံႏခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏပေါင်ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻသဉ်းကျိုက်ကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻသဉ်းကျိုက်နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ရန်ႏတကုင်ႏ-မောႏလမျင်ႏ ကာꩻတဖူꩻတန်လောင်းတဲင် အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏသထွုံႏတောမ်ႏ ဝေင်ꩻပေါင်ခါႏနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၂၉,၄၃၄ ဖြာꩻသွူ။ ဝေင်ꩻသဉ်းကျိုက်ထျꩻ ကအဝ်ႏဒါႏ လုံးသင်ဖော်ꩻအရွိုးပြေႏစခန်ꩻနဝ်ꩻ ခမ်းကိုခမ်းထန်ႏ တဖူꩻလွေꩻသားဖုံႏ အဝ်ႏလွဉ်လယ်ႏအာဒါႏ ခင်ႏလမ်းတထွောင်းဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
အုံတရာꩻနယ်ꩻ ငေါဝ်းလင်္ကာႏ
၁။တခြာသေင်ႏထျꩻ၊ ယေန်သူႏဗꩻ၊ ထုမ်ႏမꩻသေခါꩻနော။
၂။ အုံလင်ꩻတပန်း၊ အွဉ်ႏစွဉ်ႏငင်း၊ ဆိမ်ꩻခန်းမဲ့နောဝ်ꩻနော။
၃။ခင်ႏတပါခါႏ၊ တပါဒွါႏ၊ ရောင်ꩻဗာႏအုံလင်ꩻနော။
ဘုရာꩻခရာႏ(ပ)
ကထဲမ်ဗွေပါႏရမီႏ လစ်ꩻအသင်္ချေႏပုဲင် ကမ္ဘာႏတသိန်ꩻကိုအတွင်ꩻ မော့ꩻခွဲးဗာႏ ဗွေႏဘုရာꩻ ၂၄-ဆူႏ၊ ခံႏထူႏဗာႏဗျာဒိတ် ၂၄-လဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏဘုရာꩻ ၂၄-ဆူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ ဒီပင်္ကရ၊ ကောဏ္ဍည၊ မင်္ဂလ၊ သုမန၊ ရေဝတ၊ သောဘိတ၊ အနောမဒဿီ၊ ပဒုမ၊ နာရဒ၊ ပဒုမုတ္တရ၊ သုမေဓ၊ သုဇာတ၊ ပိယဒဿီ၊ အတ္ထဒဿီ၊ ဓမ္မဒဿီ၊ သိဒ္ဓတ္ထ၊ တိဿ၊ ဖုဿ၊ ဝိပဿီ၊ သိခီ၊ ဝေဿဘူ၊ ကကုသန္ဓ၊ ကောဏာဂမန၊ ကဿပ-ဗုဒ္ဓနီဆီလစ်ꩻဆူႏဖုံႏယိုသွူ။ ခွဲးဗွေႏဘုရာꩻ အဆူႏမုဲင်ꩻ အဆူႏမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း ဝွေꩻယိုနဝ်ꩻ အီႏထွာဗာႏဘုရာꩻ-ဖေႏသေꩻခါꩻဗျာဒိတ်နုဲင်းနဝ်ꩻလွဉ်းလွဉ်း၊ ကထဲမ်ဗွေလွဉ် ပါႏရမီႏနဝ်ꩻ တယ်ႏစသုမေႏဓာႏဘဝ ဗꩻလွဉ်စွဉ်ႏ ခွန်ဝေဿန္တရာႏ၊ ထွာခွန်ဝေဿန္တရာႏတွင်ꩻနဝ်ꩻ ကွပ်လူႏထိုꩻ ပစ္စယဆင်ဗွာတဲင် ခမ်းထီသား ကေႏနပ်တဝ်းတွော့ꩻ ခွန်ဝေဿန်ႏနဝ်ꩻ တွမ်ႏပိုတွမ်ႏမာ ထန်ႏထိုꩻဗာႏတခြာ၊ အံႏဗာႏသေင်ႏရောင်ꩻ သေင်ႏရာႏ၊ အဝ်ႏတခြာကိုတွင်ꩻ ဝင်ꩻလွဉ်လူႏခံႏတဲင် လူႏထိုꩻစွဉ်ႏပိုမာ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ဓမ္မကထိက ဗွေႏဆရာႏတောႏသီးတဲ့ ဟော်ꩻနယ်ဒျာႏခေါ်ခေါ်၊ မော်ဖုံႏတဲ့ ဟော်ꩻဖေႏဒျာႏခွိုꩻခွိုꩻတွော့ꩻ တပ်ဒေါ့ꩻဒွုမ်အလုဲင်း၊ တပ်ခြုဲင်းဒွုမ်အစွုမ်ႏ၊ ဟော်ꩻတရာꩻ တပါꩻတပါꩻအတွက်တာႏ ခိန်ႏခါႏလို့သွူ။ အခိန်ႏလိုႏအွဉ်ႏထွူလဲဉ်း၊ ဗွေႏဆရာႏတောႏတပါꩻ အီႏထွိုင်ႏဟော်ꩻကျာꩻသွုပ်ငါလွေꩻဖေႏယင်းနဝ်ꩻသွူ။ ကနာႏတရာꩻ အမျာꩻတန်ပေႏ ယံဖေႏကထွာနုဲင်းသွော့ ဘုရာꩻလောင်ꩻ၊ ဒါႏန-စတဲင် ကုသိုလ်ႏတရာꩻ ကျိုꩻစာꩻမာꩻဗာႏထွူခါ ထွာအီမဂ်အခိုႏ၊ ထွာအီဖိုလ်ႏအရွီးတဲင် မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ မန်ႏမန်ႏခွꩻသꩻ ယံကလꩻလွသွော့နေား ကူꩻကောလိုꩻအာ တဖုံႏတဖင်ႏ တင်ႏကနင်ႏတဉ်ဟွေး။
အုံတရာꩻနယ်ꩻ ငေါဝ်းလင်္ကာႏ
၄။စူယာꩻစေႏလောင်း၊ စူထွေသွဉ်း၊ အွဉ်ႏခွေါင်းစူမွူးနော။
ဘုရာꩻခရာႏ(ပ)
"ဗွေႏဘုရာꩻခရာႏ ဗုဒ္ဓဝင်ႏ"(ဒုတိယပဲင်ꩻ)
နီဗွႏဘုရာꩻလောင်ꩻ ကထဲမ်ဗွေလွဉ်ပါႏရမီႏနဝ်ꩻ ညလဲဉ်းလစ်ꩻသင်္ချေႏပုဲင် ကမ္ဘာႏတသိန်ꩻတဲင် တွိုႏသဲင်ꩻခွန်ဝေဿန္တရာႏဘဝနဝ်ꩻ သမ်းလူႏထဲင်း မရေႏမရာႏတွော့ꩻ ပါႏရမီႏကံႏဗွေအာ၊ ထွာထွိုက်လဲဉ်းသွူဘုရာꩻ၊ အဝ်ႏဝေဿန္တရာႏ ဘဝတသာ ကထင်ႏပြောင်ꩻငါနဝ်ꩻ တွိုႏထင်ႏတော တုသီတာႏလူꩻခမ်း၊ ထွာတောလူꩻပို၊ အမဉ်ꩻဟဲ့ꩻ"သေတကေတု"။ လူꩻတန်ဗျဟ္မာႏတန်သီးဖုံႏ လွေꩻထေ့ပြုံႏ ဘုရာꩻလောင်ꩻထျꩻတဲင် လဝ်းနုဲင်းယို " ဩဗွေႏ လူꩻပိုဟွေး- နီဗွေႏကထဲမ်ဗွေလွဉ် ပါႏရမီႏနဝ်ꩻ ရေႏရွယ်ႏစံႏစာꩻ လူꩻစေꩻစိန်ႏတမွေးတဝ်း၊ အဓိက နီဗွေႏရေႏမိုးချက်နဝ်ꩻ ဖေႏကထွာဘုရာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏ၊ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ ကျွꩻလင်ꩻခန်းလိုꩻဒုံ၊ လင်ꩻအုံခန်းသွော့သန္ဓေႏ ဗွေႏဩ"လဝ်းလွနုဲင်းနဝ်ꩻ။
အုံတရာꩻနယ်ꩻ ငေါဝ်းလင်္ကာႏ
၅။ နမ်းအွဉ်ႏစွူဗာႏ၊ ကတူႏဒျာႏ၊ အွော့ꩻဗာႏသေႏသေႏနော။
ဘုရာꩻခရာႏ(ပ)
"ဗွေႏဘုရာꩻခရာႏ ဗုဒ္ဓဝင်ႏ"(ဒုတိယပဲင်ꩻ)
ဘုရာꩻလောင်ꩻ ထွားလင်ꩻလိုꩻခမ်း သက်တန်ꩻ၊ မဉ်ႏထွာလိုꩻသက်တန်ꩻ နေင်ႏတသိန်ꩻမာꩻကီနဝ်ꩻ အသက်အုံဗာႏညငါႏတဲင် ဟော်ꩻဖေႏအနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တတဲ့ တနွို့နားတဝ်း၊ တယွုမ်းတဝ်း၊ ပေါႏတယွုမ်းတဝ်းတဲ့ တလွစ်ထန်ႏနွောင်ꩻတဝ်း သံႏသရာႏ၊ ဟော်ꩻဖေႏစွဉ်ႏတရာꩻတဲ့ အကျိုꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ လိုꩻခမ်းသက်တန်ꩻ တသိန်ꩻမာꩻကီနဝ်ꩻ ဘုရာꩻပွင်ꩻတဝ်း၊ ဘုရာꩻအခိန်ႏပွင်ꩻမွေးတဝ်း။ လိုꩻသက်တန်ꩻတရျာꩻမာꩻလ အခိန်ႏနဝ်ꩻ လောဘ ဒေါသ မောဟ-စတဲင် ကိလေႏသာႏတရာꩻတိုꩻပွာꩻ အာႏတလာတဲင် ဟော်ꩻဖေႏစွဉ်ႏတရာꩻတဲ့ အသꩻတဝင်ႏစာꩻတဝ်း၊ တထူꩻချာꩻတဝ်း၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ လိုꩻသီးသက်တန်ꩻ တရျာꩻမာꩻလအခိန်ႏနဝ်ꩻလဲ့ ဘုရာꩻပွင်ꩻတဝ်း၊ ဘုရာꩻအခိန်ႏပွင်ꩻမွေးတဝ်း။ လူꩻဗျဟ္မာႏသီး ကလွဉ်လဝ်းခိန်ႏနဝ်ꩻ လိုꩻသီးသက်တန်ꩻတရျာꩻတန်ꩻတဲင် အခိန်ႏဘုရာꩻပွင်ꩻမွေးလဲဉ်း၊ ဗွေႏဘုရာꩻသီး ပွင်ꩻဒျာႏဇမ္ဗူႏကျွန်ꩻနဝ်လွဉ်းလွဉ်းတဲင် အီႏပွင်ꩻကျွန်ꩻနဝ်တာႏတဲ့ အဆင်ႏပြေႏဒျာႏ-မွေးလဲဉ်း၊ ဗွေႏဘုရာꩻသီး ပွင်ꩻဒျာႏမဇ္ဈိမဒေႏသကိုတဲင် အီႏပွင်ꩻသော့ꩻ မဇ္ဈိမဒေႏသကိုတဲ့ အဆင်ႏပြေႏဒျာႏ၊ မွေးလဲဉ်း၊ ဗွေႏဘုရာꩻသီး ကအီႏထွာဘုရာꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻဘဝနဝ်ꩻ ကွုတ်ဒျာႏ ပုဏ္ဏာꩻမျိုꩻတွမ်ႏ ခွန်မျိုꩻလွုမ်ꩻ၊ အတွင်ꩻနဝ်ꩻ လိုꩻသီးဖုံႏ ထင်းတန်အာႏကွိုꩻ ရိုႏသေႏခွန်တဲင် အီႏလင်ꩻကွုတ် ခွန်မျိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ အဆင်ႏပြေႏဒျာႏ၊ မွေးလဲဉ်း၊ ခွန်တန်သုဒ္ဓေါဒနမာနင်ꩻ သီရိမဟာႏမာႏယာႏဒေႏဝီႏ ဖြဲ့ꩻထဲမ်လွဉ်ပါႏရမီႏ ကမ္ဘာႏတသိန်ꩻ၊ အီႏလတဉ်ႏမယ်ꩻ အွꩻဒါႏတဝ်းဒဝ်တဲင် ထွာထွိုက်ဘုရာꩻသီးမွိုး၊ ယိုငတ်ꩻစွိုးနဝ်ꩻ ထွားစဲစ်ဆေꩻ အဆင်ႏပြေႏလွေꩻလဲဉ်းတဲင်- "လူꩻသီးဗျဟ္မာႏသီးဖုံႏဟွေး သီကတောင်ꩻပြန်ႏခွေအတွိုင်ꩻ ခွေအီႏလင်ꩻထွူဘုရာꩻ၊ သီတဲ့ ဆဲင်ႏရာꩻသဲင်ꩻချာလွခန်းလုဲင်း"ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻထွူတွော့ꩻ မဟာႏသက္ကရာဇ် ၆၇-ဗာႏ၊ ဝါႏဆိုႏလာဗွေဟာ မွူးကွို့ꩻနာꩻအခိန်ႏ ကျာႏသပတေꩻနီꩻနဝ်ꩻ (နေးတွမ်ႏ သောမနဿသဟဂုတ် ဉာဏသမ္ပယုတ် အသင်္ခါရိက ပထမမဟာဝိပါက်သꩻ ပဋိသန္ဓေႏတဲင်) လင်ꩻအုံသန္ဓေႏ မွိုးဗွေႏ မဟာႏမာႏယာႏဒေႏဝီႏဟို့ꩻကိုနဝ်ꩻသွူ။ မဟာႏသက္ကရာဇ် ၆၈-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်ရုတ်ꩻလာဗွေ၊ သောကျာႏနီꩻ လွူးဖွာꩻလင်ꩻဘုရာꩻလောင်ꩻ၊ ကလွူးခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻ ကပိလဝတ်ခမ်းတွမ်ႏ ဒေဝဒဟခမ်း နီခမ်းခါႏ လုမ္ဗိနီဥယျာဉ်ကို၊ အနီꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ နင်ꩻယသောႏ၊ အာနန္ဒာႏ၊ ဆန္နအမတ်-ငဆန်ႏ၊ ကာဠုဒါယီအမတ်၊ သေထီးကဏ္ဍက၊ မဟာႏဗောဓိညောင်ႏမွူး၊ ခံꩻဖွိုင်ꩻလစ်ꩻဖြုံႏ-ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ လွူးလွဉ် ဒေါ့ꩻပေါႏလွဉ်။
အုံတရာꩻနယ်ꩻ ငေါဝ်းလင်္ကာႏ
၆။ သာတလီꩻမဲဉ်ႏ၊ မတ်ဖူးဖြဲမ်း၊ မတ်ရဲဉ်ႏကုဲင်မွုန်းနော။
ဘုရာꩻခရာႏ(ပ)
"ဗွေႏဘုရာꩻခရာႏ ဗုဒ္ဓဝင်ႏ"(ဒုတိယပဲင်ꩻ)
လွူးဘုရာꩻလောင်ꩻထွူ လꩻနွုတ်ꩻနီꩻကိုနဝ်ꩻ ဘုရာꩻလောင်ꩻသီးမွိုးသီ၊ ထင်ႏထွာလူꩻခို တုသီႏတာႏခမ်း၊ ဘုရာꩻလောင်ꩻခင်ႏလမ်း မွိုးဟို့ꩻကိုနဝ်ꩻ သတ္တဝါႏအလောင်ႏအလင် အုံသော့ꩻထွိုက်တဝ်းတဲင် ပေါႏဘုရာꩻသီးမွိုးမန်ႏသမျနဝ်ꩻ လွူးပိုထွူ ပေါႏလꩻနွုတ်ꩻနီꩻနဝ်ꩻ အသက်တန်ꩻလို့၊ သီထိုꩻလွဉ်းလွဉ်း၊ ကွပ်လွူးပိုတဲင်၊ ကွပ်ပိုတွော့ꩻ သီထိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ မွေးတဝ်း။ ဘုရာꩻလောင်ꩻနဝ်ꩻ ဖန်ဖေႏအမဉ်ꩻ သိဒ္ဓတ္ထ၊ ပအိုဝ်ႏဟဲ့ꩻ ခွန်သီႏထတ်၊ သဲစ်အမွိုးကသီတဲ့ အမွိုးဖူးမူႏ (ဒုတိယနင်ꩻမူႏ မွိုးနင်မဟာပဇာပတိဂေါတမီႏနဝ်ꩻ ထူႏခွမ်ꩻအွဉ်ႏနဲဉ်းတော၊ ဂေါတမီႏတဲ့ လွူးပိုထွူ စလꩻသွံနီꩻလစ်ꩻနီꩻဒျာႏ၊ အပိုခို နန္ဒမင်ꩻသာꩻပေႏနဝ်ꩻ လိုꩻမူႏလင် ထူႏခွမ်ꩻဖေႏတော ခွန်ပေႏသီႏထတ်နဝ်ꩻ တန်လဲဉ်းမင်ꩻသာꩻပေႏနန္ဒ နီနီꩻသွံနီꩻ။ ခွန်ပေႏသီႏထတ်နဝ်ꩻ အဖါမာꩻဖေႏဟော် အဝ်ႏသွံဆောင်၊ ဟော်ဆောင်ရမ္မ-ထာꩻခွꩻလာတာႏ၊ ဟော်ဆောင်သုရမ္မ-ထာꩻလျားလာတာႏ၊ ဟော်ဆောင်သုဘ-ခမ်းခါတာႏ၊ ခွန်သီႏထတ် သက်ကထင်ႏလꩻ တဆီသူနေင်ႏနဝ်ꩻ အဖါအပ်ခမ်း၊ တောႏလမ်းတွမ်ႏ ယသောႏဓရာႏ၊ ပအိုဝ်ႏဟဲ့ꩻ နင်ꩻယသောႏ၊ နင်ꩻယသောႏနဝ်ꩻ ဒေဝဒတ်ဖူးမူႏ၊ ထွာခွန်တောႏလမ်း ကထင်ႏလꩻတဆီသွံနေင်ႏ၊ သက်တောႏကထင်ႏလꩻ နီဆီကွတ်ꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ထီႏလိုꩻဖြား၊ လိုꩻဆာ၊ လိုꩻသီ၊ ရဟန်ꩻ-နိမိတ်ယိုလစ်ꩻပါꩻတဲင် သံႏဝွေႏဂလꩻ၊ ဟွုန်သꩻဝꩻတဲင် မဟာႏသက္ကရာဇ် ၉၇-ဗာႏ၊ ဝါႏဆိုႏလာဗွေနီꩻ၊ မွူးနီꩻ-တနင်္လာႏ၊ မွူးခွယ်တန်ခိန်ႏနဝ်ꩻ ယသောႏဓရာႏ လွူးပိုခိုရာဟုလာႏ၊ အဟာနဝ်ꩻ မွူးကွို့ꩻနာတိန်ႏတိန်ႏ အခိန်ႏနဝ်ꩻ ဘုရာꩻလောင်ꩻခွန်သီႏထတ် ထိုမ်းတွမ်ႏသေထီႏ ကဏ္ဍက ဟဲ့ꩻတွမ်ႏငဆန်ႏ တောႏထွက်ထန်ႏတခြာ။
အုံတရာꩻနယ်ꩻ ငေါဝ်းလင်္ကာႏ
၇။ ဖြွီꩻခြေင်းဟွီဆာ၊ ချာႏချာငါ၊ မတ်ပါထွꩻထွꩻနော။
ဘုရာꩻခရာႏ(ပ)
"ဗွေႏဘုရာꩻခရာႏ ဗုဒ္ဓဝင်ႏ"(ဒုတိယပဲင်ꩻ)
ကျင်ꩻဒုက္ကရစရိယာႏသူနေင်ႏ၊ ကကျင်ꩻဗာႏ ဒုက္ကရစရိယာႏယိုနဝ်ꩻ ဘုရာꩻသီးထုံꩻစံႏတဲ့မွေးမွေး၊ မဉ်အွဉ်ႏနယ် ထာꩻကျိုꩻစာꩻဝီရိယတဲ့မွေးမွေး၊ တွိုႏဆုဲင်ꩻယူႏချာ သꩻဖေႏကရေꩻတဲ့မွေးမွေး၊ ပဲစ်မာႏဗာႏဖို ဘုရာꩻကဿပတဲင် ခံႏဗာႏချာဝဋ်တဲ့မွေးမွေးနုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏ၊ ကွပ်ကျင်ꩻဒုက္ကရစရိယာႏသူနေင်ႏတဲင် ထွာဘုရာꩻမွေးတဝ်း၊ ပါႏရမီႏဗွေလဲဉ်းတဲင် ဒုက္ကရစရိယာႏယိုနဝ်ꩻ ကျင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ ကျင်ꩻတဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ အီႏထွာဘုရာꩻဒျာႏရင်ꩻရင်ꩻ။ ကထွာဘုရာꩻနဝ်ꩻ အားထုတ်ဒျာႏ အာနာပါန (တရေ့ꩻနွို့သာထန်ႏ) အခေႏခံႏ သမာႏဓိနဝ်ꩻတဲင် အဝ်ႏကုဲင်ပီဖြို့ꩻငါတဲ့ယဝ်း၊ အဝ်ႏကုဲင်ငါ ကသာႏငါတဲ့ယဝ်း၊ အဝ်ႏကုဲင်ငါ ဆွတ်ꩻငါတဲ့ယဝ်း၊ သွီႏယာႏသေ့ꩻသဲင်ထိုꩻခန်းတဲ့ယဝ်း ပေါႏတထွာတဝ်းဘုရာꩻနဝ်ꩻ ခံႏထွိုင်ႏတဝ်းလာꩻလာꩻ၊ နေးတွမ်ႏအင်္ဂါႏလစ်ꩻပါꩻ ဝီရိယထာꩻကျိုꩻစာꩻနဝ်ꩻတွော့ꩻ အဝ်ႏအွိုးအာနာပါန စတုတ္ထဈာန်ႏ ထင်ႏကီဝိပဿနာႏ၊ နေးနွမ်ႏဝိပဿနာႏဉာဏ်ႏအရန်းရန်းနဝ်ꩻမꩻ လꩻသဗ္ဗညုတဉာဏ်ႏ၊ ထွာဘုရာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏ၊ မဟာႏသက္ကရာဇ် ၁၀၃-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်ရုတ်ꩻလာဗွေ၊ ဗုဒ္ဓဟူꩻနီꩻ မွူးရဝ်ꩻခိုႏ အရုဏ်ႏထန်ႏခိန်ႏနဝ်ꩻ ထွာဘုရာꩻနဝ်ꩻသွူ။
အုံတရာꩻနယ်ꩻ ငေါဝ်းလင်္ကာႏ
၈။ သꩻယူႏမျိုꩻအာ၊ ပေါႏတဲင်ခါ၊ မတ်ပါထွꩻထွꩻနော။
ဘုရာꩻခရာႏ(ပ)
"ဗွေႏဘုရာꩻခရာႏ ဗုဒ္ဓဝင်ႏ"(ဒုတိယပဲင်ꩻ)
ထွာသွူဘုရာꩻတဲ့ နီဗွေႏဘုရာꩻ အုံခြေင်ဗာႏတဝ်းထာꩻ၊ ပုရေဘတ္တကိစ္စ-ထာꩻမာꩻကိစ္စ မွူးနွောင်းမာꩻကွဉ်ႏ၊ ပစ္ဆာဘတ္တကိစ္စ-ထာꩻမာꩻကိစ္စ မွူးနွောင်းမာꩻတွို့ꩻ၊ ပုရိယာမကိစ္စ-ထာꩻမာꩻကိစ္စ မွူးကွို့ꩻနာꩻမာꩻချာ၊ မဇ္ဈိမယာမကိစ္စ-ထာꩻမာꩻကိစ္စ မွူးကွို့ꩻနာꩻတွင်ꩻ၊ ပစ္ဆိမယာမကိစ္စ-ထာꩻမာꩻကိစ္စ မွူးကွို့ꩻနာꩻလွဉ်ꩻ၊ ထာꩻမာꩻကိစ္စယိုငတ်ꩻစွိုး အဝ်ႏတွိုးအဝ်ႏတေင် အုံခြေင်ဗာႏတဝ်းထာꩻ၊ တနာꩻတနာꩻယို နီဗွေႏဘုရာꩻကိန်ꩻဗာႏထာꩻ တနားရီႏပုဲင် မိနစ်နီဆီရပ်လွုမ်ꩻ။ စွုမ်ႏနီꩻစွုမ်ႏနီꩻ တဝေင်ꩻလွေꩻတဝေင်ꩻအုံ၊ တဒုံနွို့တဒုံထန်ႏ လယ်ႏဟော်ꩻတရာꩻအစားစား၊ လယ်ႏချꩻနားအမျိုꩻမျိုꩻ၊ လယ်ႏချွစ်လိုꩻလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း လူꩻပါ ဗျဟ္မာႏပါ၊ ကဟော်ꩻကကယ်ႏချွစ် ဝေနေယျသတ္တဝါႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ တနီꩻထွူတနီꩻ၊ တလာထွူတလာ၊ တနေင်ႏထွူတနေင်ႏ ညစွဉ်ႏ ၄၅-နေင်ႏ၊ သက်တောႏ (၃၅)နဝ်ꩻ ထွာဘုရာꩻ၊ ပျုသာႏသနာႏ (၄၅)နေင်ႏ၊ (၃၅)တွမ်ႏ(၄၅)မဉ်ႏပေါင်ꩻလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဗွေႏဘုရာꩻသက်တောႏ (၈၀)နဝ်ꩻသွူ။ မဟာႏသက္ကရာဇ် ၁၄၈-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်ရုတ်ꩻလာဗွေနီꩻ၊ မွူးနီꩻအင်္ဂါႏ၊ မွူးကွို့ꩻနာꩻလွဉ်ꩻ အရုဏ်ႏအီႏထန်ႏအခိန်ႏနဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏ(သောမနဿသဟဂုတ် ဉာဏသမ္ပယုတ် အသင်္ခါရိက ပထမမဟာဝိပါက်)သꩻဘဝင်ႏ ကူꩻခန်းဒျာႏ ပရိနိဗ္ဗာန်ႏ၊ လွစ်ထန်ႏဝဋ်ဒုက္ခ၊ ငိမ်ꩻခွꩻတငါခန်းဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
အုံတရာꩻနယ်ꩻ ငေါဝ်းလင်္ကာႏ
၉။ ဟောဝ်ကုဲင်ခံႏစာꩻ၊ ထွာတရာꩻ၊ မတ်ခါꩻထွꩻထွꩻနော။
ဘုရာꩻခရာႏ(ပ)
"ဗွေႏဘုရာꩻခရာႏ ဗုဒ္ဓဝင်ႏ"(ဒုတိယပဲင်ꩻ)
၄၅-နေင်ႏကို နီဗွေႏဘုရာꩻ ကဟော်ꩻခါꩻတရာꩻ ပိဋကတ်ဖုံႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"ပရိယတ္တိ"၊ တရာꩻနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ ကကံကျင်ꩻလွဉ်ꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"ပဋိပတ္တိ"၊ ကလꩻလွဉ်၊ ကထီႏသေဖြွဉ် မဂ်ဖိုလ်ႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"ပဋိဝေဓ"၊ ယိုနဝ်ꩻဟဲ့ꩻ"သာႏသနာႏသွံပါꩻ"။ နီဗွေႏဘုရာꩻ ကကူꩻနိဗ္ဗာန်ႏ မာꩻလွဉ်ယိုနဝ်ꩻ လꩻသွူနေင်ႏပေါင်ꩻ ၂၅၄၀၊ ကချꩻလိတ်သားတဲ့ တသွုပ်ထွူတသွုပ် ချꩻလွေꩻ၊ ကသွဉ်လိတ်သားတဲ့ တစွုပ်ထွူတစွုပ် သွဉ်လွေꩻ၊ တကာႏမူႏခိုသီးတဲ့ တသွုပ်ထွူတသွုပ်၊ တစွုပ်ထွူတစွုပ် လူႏတန်ꩻထောက်ပမ်းလွေꩻ ပစ္စေꩻလစ်ꩻပါꩻ (သင်္ကန်ꩻ၊ သွမ်ꩻ၊ ကျောင်ꩻ၊ တသီႏ)သွံစွိုးညီႏလွေꩻတဲင် နီဗွေႏဘုရာꩻ "အဆုံꩻအမꩻ"ကရိုꩻဒါႏ သာႏသနာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလေတွိုႏယိုခါ။ ကားယိုမာꩻငါတဲ့ ပိုဖုံႏ၊ လီꩻဖုံႏ ကသွဉ်ပညာႏလောကီꩻသားတဲ့နဝ်ꩻ၊ ကသွဉ်လောကုတ္တရာႏသားတဲ့နဝ်ꩻ ဖေႏကအောင်ႏလꩻ၊ ဖေႏကဗꩻကီနဝ်ꩻ ဖေႏအာႏလွသွော့၊ ယိုခါနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻညောင်ႏရွီႏကိုသူꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻထျꩻနဝ် တနွိုင်ရေးကိုသူꩻတဲ့နဝ်ꩻ သီႏလဗွာ (ဖီဗွာ)သီးဖုံႏ ဗွောင်လဲဉ်းလိတ်သွဉ်တွိုက်၊ သီႏလဗွာ သွဉ်ဗွေႏဘုရာꩻလိတ် လောကုတ္တရာႏသား အဝ်ႏလဲဉ်းအပါꩻ(၈၀)လွို၊ တွိုႏလဲဉ်း ဓမ္မာစရိယသားတဲ့အဝ်ႏ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ တကာႏမူႏ တကာႏခိုသီးပိုမူႏ၊ လီꩻမူႏဖုံႏ မီႏမဉ်ဗုဲင်သီႏလဗွာ၊ မီႏမဉ်သွဉ်ပါ ဗွေႏဘုရာꩻလိတ်နဝ်ꩻ ထင်ႏအပ်သွော့သူꩻကို။ ခေတ်ယိုခါ ထာꩻမွန်းထာꩻပျောႏအာ၊ ရေဒီယို၊ ကဲစ်သဲစ်၊ ရုပ်မြင်သံကြား အဝ်ႏရင်းစွုမ်ႏဒုံ၊ ရင်းစွုမ်ႏကျောင်ꩻတဲင် လိုꩻပေႏယိုခါဖုံႏနဝ်ꩻ အတိုတော်ဖုံႏ၊ ခယ်ႏလုဲင်ꩻကာꩻ၊ ဘော်လုံးသားဖုံႏ ဝွေꩻသီးထွားဗာႏ၊ ထီႏဗာႏခွိုꩻခွိုꩻတွော့ꩻ သေပါစွဉ်ႏအမဉ်ꩻဖုံႏ၊ တွိုႏမွိုးဖါ ကကိုꩻကွဲႏဒါႏ ဗွေႏဘုရာꩻအခရာႏနဝ်ꩻ သေတဝ်း၊ ဗွေႏဘုရာꩻ မွိုးဖါဖူးဝေးမဉ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ သေတဝ်း။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻစွစ်ꩻလီတာႏ ဗွေႏသံႏဃာႏသီးအွဉ်ငါ တနေင်ႏတလဲင်ႏ ကမာꩻလွေꩻဒါႏ ပွယ်ꩻရီလိတ်ပအိုဝ်ႏနဝ်ꩻ ထွဉ်ႏသွဉ်သွော့၊ ထွဉ်ႏဖြေႏသွော့ ပိုလီꩻဖုံႏ၊ ဗဟိုႏသံႏဃာႏ ကတဲမ်းထေဖေႏဒါႏ လိတ်စောင်ႏနဝ်ꩻ အစောင်ႏနီဆီလွိုလဲဉ်းသွူ။ စွုမ်ႏစောင်ႏစွုမ်ႏစောင်ႏ တရာꩻဖုံႏဒျာႏ၊ ဘုရာꩻအဆုံꩻအမꩻဖုံႏဒျာႏလွဉ်းလွဉ်း၊ မဉ်ႏသွဉ်ထူႏ ဘာႏသာႏရေꩻလိတ်စောင်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻမꩻ လꩻဘာႏသာႏရေꩻဗဟုသုတတဲင် ဘုရာꩻတရာꩻတောႏ၊ ဘုရာꩻအဆုံꩻအမꩻ အဝ်ႏသော့ꩻလꩻ အသꩻကို၊ ယိုနဝ်ꩻ အပဲစ်အဝ်ႏ၊ ယိုနဝ်ꩻ ထာꩻဒေါ့ꩻအပဲစ်ကင်ꩻ ခွန်နင်ꩻသီး ခွယ်ꩻဒါႏ၊ ထွာလိုꩻလိမ္မာႏဖုံႏ၊ မွိုးဖါသီး မွိုးဖြားဖါဖြားသီး သꩻခွꩻလွဉ်ꩻအီ၊ သꩻရေꩻလွဉ်ꩻအီလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ယိုခါသံႏသရာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏအာငါႏနဝ်ꩻသွူ။
အုံတရာꩻနယ်ꩻ ငေါဝ်းလင်္ကာႏ
၁၀။ ထီႏဟွိုန်ခွိုင်ႏမꩻ၊ သေငါꩻထွꩻ၊ မတ်လꩻလꩻပါနော။
ဘုရာꩻခရာႏ(ပ)
"ဗွေႏဘုရာꩻခရာႏ ဗုဒ္ဓဝင်ႏ"(ဒုတိယပဲင်ꩻ)
နာႏတရာꩻအပေါင်ꩻ သူႏတောႏကောင်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ဗွေႏဘုရာꩻခရာႏနဝ်ꩻ အာတန်၊ ဗွေႏသံႏဃာႏသီးနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏကျွꩻငါငါ၊ ကာတောတောတဲင် ဟော်ꩻဗာႏအအဲဉ်ႏ၊ စီႏစဲဉ်ႏဗာႏအချုက်နုဲင်းယိုလွုမ်ꩻ၊ သေဗာႏတကားယိုငါတဲ့ ဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ ပုဂ္ဂိုလ်ႏထူꩻ ပုဂ္ဂိုလ်ႏမျတ် ဆယ်ꩻကပ်ထွိုက်၊ ဆယ်ꩻကပ်သင်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ စွုမ်ႏဖြာꩻသေနာႏလဲဉ်းသွူ။ ကိုꩻကွယ်ႏဆယ်ꩻကပ် ရတနာႏမျတ်သွံပါꩻ ယံမာꩻနွောင်ꩻကုသိုလ်ႏ၊ မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ မန်ႏမန်ႏခွꩻသꩻ ယံကလꩻသွော့ဝင်ꩻ ခွန်နင်ꩻတဖုံႏတဖင်ႏ တင်ႏကနန်ႏတဉ်ဟွေး။
အုံတရာꩻနယ်ꩻ ငေါဝ်းလင်္ကာႏ
၁၁။ ထီႏဗာႏတောဝ်းမꩻ၊ လွစ်မဲဉ်လꩻ၊ ထိန်ꩻသꩻယိုꩻအီနော။
ဘုရာꩻခရာႏ(ပ)
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
အုံတရာꩻနယ်ꩻ ငေါဝ်းလင်္ကာႏ
၁၂။ ဟွိုန်ဗာႏတောဝ်းမꩻ၊ လွဉ်မဲဉ်လꩻ၊ ထိန်ꩻသꩻယိုꩻအီနော။
၁၃။ လွီးနွုမ်ꩻတောဝ်းမꩻ၊ လွစ်မဲဉ်လꩻ၊ ထိန်ꩻသꩻယိုꩻအီနော။
၁၄။ အွီႏဗာႏတောဝ်းမꩻ၊ လွစ်မဲဉ်လꩻ၊ ထိန်ꩻသꩻယိုအီနော။
၁၅။ ခွိုင်းဗာႏတောဝ်းမꩻ၊ လွစ်မဲဉ်လꩻ၊ ထိန်ꩻသꩻယိုꩻအီနော။
၁၆။ သေဗာႏတောဝ်းမꩻ၊ လွစ်မဲဉ်လꩻ၊ ထိန်ꩻသꩻယိုꩻအီနော။
၁၇။ သꩻဗွာကြောင်းမျိုꩻ၊ ပေါႏလွဉ်ခွိုꩻ၊ လꩻယိုꩻတရာꩻနော
ဝေင်ꩻဗိုက်ပိဉ်း
ဝေင်ꩻဗိုက်ပိဉ်း (ဘုတ်ပြင်းမြို့) (Bokepyin) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်နဝ်သွတ်ꩻ တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်နဝ်သွတ်ꩻ ဗိုက်ပိဉ်းခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဗိုက်ပိဉ်းကို ကအဝ်ႏဒါႏ အန်ဒမန်ပင်ႏလယ်ႏ(ဗိဉ်းကလားပင်ႏလယ်ႏ)ဖင်ႏထျꩻ ခရဲင်ႏတသာ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ကရီးခါနဝ်ꩻ ပါသော့ꩻဒျာႏ ကော့တောင်းခရဲင်ႏကို တွိုႏခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာ(၃၀)နီꩻကိုနဝ်ꩻ တိုꩻသမ်းလွေꩻထဲင်း ခမ်းကိုခရဲင်ႏဖုံႏတဲင် ဗိုက်ပိဉ်းဝေင်ꩻနယ်ႏလဲ့ ပါလွေꩻ ခရဲင်ႏတသာအရန်းကိုသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၅,၃၈၄ ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဧကရာဇ်ခုန်ဟဝ်စိုး
ဧကရာဇ်ခုန်ဟဝ်သီးသုင်ꩻ ထီꩻဗွာ
ထီꩻဗွာဝင်ꩻကခြွိုင်း တဲးတဲးဝါးဝါးတောမ်ႏ ရတနာႏဖိုင်ႏစားနဝ်ꩻ ရာမခုန်တောမ်ႏ သီတာဒေဝီသီး တောႏလမ်းဝင်ꩻ အဇ္ဇုတရသေ့ꩻ ခုမ်မာꩻစီႏရင်ႏဖေႏတောမ်ႏ စိင်ႏလိုင်းပတ္တမျာꩻဖိုင်ႏတဲင် သရုက်ဖောႏဖေႏ ခုန်ကျင်ꩻတရာꩻအနေႏဒျာႏသွူ။ ထီꩻဗွာယိုနဝ်ꩻ ခံးမီႏလော့ ယာမီႏခိုးတဲင် ကင်းအီတာႏ မွေးတဝ်း၊ ဖေႏအီခုန်သီးအဘိသေက်တောမ်ႏ မီႏအိုပ်ခမ်းထီ စီႏရင်ႏတရာꩻ ယမ်ကစီႏရင်ႏတောမ်ႏ တရာꩻတောႏဖိုင်ႏ ဓမ္မသတ်ဖိုင်ႏတဲင် အွောန်ႏကင်းဖေႏတာႏဒျာႏသွူ။
တရျာꩻတခမ်း ထီဗွာနမ်း
ကရိုꩻထွိုက်ဒါႏ အိန္ဒိယကားစား အာသျတွိုက်သီး အသုင်ꩻပျုထုင်ꩻတန်သွူ။
ကနက္ကဒဏ်ထီꩻဗွာရမ်ႏတဲင်
ခုန်မန်းသီး ရာဇပလ္လင်ႏနီဖဲ့ꩻ ခုန်ထာꩻသုင်ꩻ ထီꩻဗွာအဝ်ႏကင်းရမ်ႏလွောန်ꩻ ထီꩻသွောတ်ꩻဗာႏ၊ ပလ္လင်ႏဖဲ့ꩻစေႏ (၁) ကနက္ကဒဏ် (၂) သူရိယ (၃) ပဒုမ (၄) သမုတိလိတ်ꩻဗာႏ၊ ပလ္လင်ႏဖဲ့ꩻထွေ (၁) စန္ဒ (၂) ကုမုဒ (၃) တမ္ဗု (၄) ဝိသူကျင်ႏလိတ်ꩻဗာႏ။ ထီꩻနဝ်ꩻ ဗိုန်စွောန်ႏ မို့ꩻလောင်း မဲ့ဝွိုင်ꩻတန်၊ အဗွေႏနီပါꩻနဝ်ꩻ ဗိုန်စွောန်ႏ မွူးတောမ်ႏလာ၊ ဂြဟဖိုင်ႏ နက္ခတ်တာရာဖိုင်ႏနဝ်ꩻ ဗိုန်စွောန်ႏ မူꩻမတ်ခွိုင်းကားအလိုꩻဖိုင်ႏသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ ထီꩻဗွာသူꩻ ခြွိုင်းလုက်က်လိက်က်ဖေႏဗာႏ တောမ်ႏသဲင်စိင်ႏ၊ လိုင်းဟဝ်နဝ်ꩻ ဆာႏဖိုင်ႏ၊ မွူးနဝ်ꩻ မာꩻတောမ်ႏခမ်ꩻ၊ လာနဝ်ꩻ မာꩻတောမ်ႏရွောန်အိုပ်ချိုက်ငီꩻတောမ်ႏတရာꩻဖိုင်ႏအကျောင်ꩻ အပုင်ႏဆောင်ႏစားနဝ်ꩻ။
ခုန်ကျင်ꩻတရာꩻ-၇ပါꩻ(အပရိဟာနိယ တရာꩻနွုတ်ꩻပါꩻ)
(၁) သိန္နိပါတ-ဟဲ့ꩻလွောန်စီꩻဝွေꩻတွိုင်ႏပင်ႏဗာႏဝင်ꩻ တနီꩻသိုမ်လဲင်ႏ (၂) သမဂ္ဂ့-အမုꩻမုဲင်ꩻလဲ့ဟဝ် မာꩻဖြောမ်းငီꩻငီꩻဗာႏဝင်ꩻ (၃) ပညတ္တိ ပဋိပဇ္ဇန-ကျင်ꩻလွောန်ꩻဗာႏ ခုန်ဟဝ်စခါသီး ထာꩻပညတ် (၄) သုဝစ-လွောက်ꩻနာႏဗာႏ သက်တန်ဝါႏတ် မွိုးဖါလိုꩻဒါႏသီးငဝ်း (၅) အပဿသု-သိမ်ꩻနွိုင်ႏမာꩻနွိုင်ႏဗာႏတဝ်း ဝင်ꩻပိုမာ (၆) ဗလိ-ပူႏဇောႏ ပသဗာႏ လူꩻပွေါးဝေင်ꩻ ပွေါင်းဒိုင် (၇) ဂုတ္တိ-ဒို့ꩻပေ့ꩻဗိန်ႏန်ႏဗာႏ နဲင်ႏငန်ႏခမ်းထီ၊ မာꩻတိုꩻပွါꩻဗာႏ လိုꩻဟဝ်လောက။
ခုန်ကျင်ꩻတရာꩻဆီပါꩻ
(၁) ဒါန-ဖေႏလူႏ (၂) သီလ-အကမ်ကျင်ꩻ (၃) အကောဓ-သꩻငိမ် (၄) (၅) (၆) (၇) အဝိဟိံသ-သညင်ꩻကရုဏာႏ (၈) ခန္တီ-ယွုန်းခွင်ꩻ (၉) သမောဓာန-ခွꩻငီꩻလျားပီ (၁၀) အဝိရောဓိ-လွိုဆန်ဗာႏတဝ်း ခမ်းထီသားဆန္ဒ။
ခုန်သီးသင်္ဂဟလိတ်ꩻပါꩻ
(၁) သဿမေဓ-ဝင်ꩻထာꩻမာꩻထာꩻခုမ်အခွေါန်ႏသူꩻ ထူႏဆီပုန်းတပုန်း (၂) ပုရိသမေဓ-ဖေႏအမုꩻထမ်ꩻသားလာတာႏအာႏခꩻ (၃) ဝါစာပေယျ-ဒေါ့ꩻရိုꩻဗွီႏသာႏ အွီႏနွိုးဗာႏ (၄) သမ္မာပါယ-ဖေႏဗာႏ ခမ်းသားအနီꩻအရင်ꩻ၊ သိုမ်နေင်ႏအတွင်ꩻ ထူႏဗာႏတဝ်း အအေႏ။
သတ္တိသိုမ်ပါꩻ
(၁) ပဘာဝ(ပဘု)သတ္တိ-ဖေႏတမ်ႏထွိုက်တန်ႏရာꩻ တောမ်ႏအပဲတ် (၂) ဥဿဟသတ္တိ-ဖေႏခမ်းထီ ကလွိုင်ႏကွုန်ꩻ ထေဗာႏအာႏ (၃) မန္တသတ္တိ-တွိုင်ႏပင်ႏဗာႏတောမ်ႏပညာႏသားတဲင် မာꩻ။
ဗလသူပါꩻ
(၁) အာဏာဗလ-စဲ့ꩻမအာႏရဲင်ꩻ (၂) ဘောဂဗလ-ဥစ္စာႏအာႏရဲင်ꩻ (၃) ဣဿရိယဗလ-အိုပ်ချိုက်ပွိုင်ႏဆဲင်ႏ (၄) အမစ္စဗလ-အမတ်လိုꩻဒါႏ (၅) ကာယဗလ-နမ်းအာႏရဲင်ꩻ (၆) ဉာဏဗလ-ဉာဏ်ႏအာႏရဲင်ꩻ။
တာႏဝွန်ႏသူပါꩻ
(၁) လိုပ်ꩻမာꩻ (၂) ကူꩻကား (၃) ပျင်ဒိုင်ဝေင်ꩻ (၄) လွူးထာꩻသား(ဖိုးပနားသေဆင်) (၅) ထိုမ်ႏရွောန်ခမ်ꩻ သတ္တုအောင် (၆) ပျင်ထာꩻလီꩻထာꩻယ။
ခမ်းထီနဝရတ်-၉ပါꩻ
(၁) ခမ်းထီကတောင်-အမတ်ခုမ်စမ်ႏခမ်းထီတာႏဝုန်ႏသား (၂) ခမ်းထီအလမ်ႏ-ရဟန်ꩻသင်္ဃာႏ (၃) ခမ်းထီမဲ့-ပေႏတင်ႏ တသီႏဆရာႏ (၄) ခမ်းထီနား-လိုꩻရေ့လိုꩻစီꩻ (၅) ခမ်းထီအစွဲႏ-လိုꩻစိုန်ꩻဟဝ် (၆) ခမ်းထီမဲ့ငါ-မူႏနမ်ꩻခိုဗင်ႏတရေꩻ (၇) ခမ်းထီဟို့ꩻ-လိုꩻခြွေလိုꩻခြာႏ (၈) ခမ်းထီခင်ႏ-စဲ့ꩻမလိုꩻထမ်ꩻ (၉) ခမ်းထီစူမွူး-လက်နက်စူခုမ်။ ယိုဖိုင်ႏနဝ်ꩻ ကိန်ႏဗျာႏယားကုဲင်ဗာႏတဝ်း၊ (တရုတ်ပြေးမင်း-နရသီဟပတိခုန်)စခါ ပွိုးယားကုဲင် ခမ်းထီနဝရတ်ကုတ်ꩻပါꩻမꩻ ခမ်းကုဲင်ဗာႏ၊ အမာနနင်ꩻ စောကလျာ ထင်ႏဖေႏသတိꩻမꩻ အီႏသီထွူမꩻ ကွဲးသေ။
နာယကဂုဏ်ႏသူပါꩻ
(၁) ခမာ-ယွုန်း (၂) ဇာဂရိယ-သေတန် (၃) ဥဋ္ဌာန-အွောန်ႏရေꩻ (၄) သံဝိဘာဂ-တရျား (၅) ဒယာ-သငျင်ꩻ (၆) ဣက္ခဏ-ထွားခူဗာႏ။
အမတ်တာႏဝုန်ႏ
(၁) သုတဝါ (၂) သီလဝါ (၃) သူရော (၄) ဝီရိဝါ (၅) အသိန္ဓိကော (၆) ဗလဝါ (၇) အလုဒ္ဓေါ (၈) ပိယရူပံ။
ငဝ်းတမန်ႏတာႏဝုန်ႏ
ပညာဝန္တ၊ ဝါကျာဝန္တ၊ သူရံ၊ သန္တ၊ တဗွီႏနမ်းသꩻ ငဝ်းတွိုင်ꩻဒေါ့ꩻချာလꩻ။
တရာꩻဖြားဒိုင်တာႏဝုန်ႏ
သီလဝါ၊ နစအဂတိ၊ ပညဝါ၊ ဓမ္မသတ်လျင်ႏ၊ ဥဇု၊ လောင်းဝွေါ့ဒါႏဝင်ꩻငဝ်း၊ အပဲင်အမင်ꩻလွောတ်၊ သေဒါႏဝင်ꩻထာꩻကျွိုက်၊ ဒေါ့ꩻလေပ်ဒါႏထာꩻ၊ မုဒု၊ ငဝ်းထီအွီႏ၊ ရုဲင်းဟန်၊ သမာဓိအဝ်ႏဗာႏ၊ တောင်ꩻစဲင်း အထုင်ꩻစခါ၊ တောင်ꩻဒါႏဝင်ꩻငဝ်း။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏလင်ꩻခွိုꩻ
ဝေင်ꩻနယ်ႏလင်ꩻခွိုꩻ နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နဝ်၊ လင်ꩻခွိုꩻခရဲင်ႏကို ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြိုင်ႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏလင်ꩻခွိုꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻလင်ꩻခွိုꩻ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻဟိုမွိုင်ꩻ ဝေင်ꩻအဝ်ႏနီဝေင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻလင်ꩻခွိုꩻကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝီခီမီဒီယာ ကောင်မွဉ်း
ဝီခီမီဒီယာ ကောင်မွဉ်း (အဲင်းကလေတ်: Wikimedia Commons / Commons) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ လွစ်လွစ်တခြင်ခြင် ဖေႏကထူႏသုင်ꩻနွောင်ꩻအီ ပုင်ႏဖုံႏ၊ အငဝ်းဖုံႏ၊ ဗီဒီယိုတောမ်ႏ မီဒီယာဖုဲင် အလင်ဖုံႏတာႏ ရောမ်ဗူႏခါႏဖေႏဒျာႏဖုဲင်ဖုံႏ ထွာဒျာႏ လဲင်းလောင်းပျတွိုက်တန်တဗာႏဒျာႏတဲင် ဝီခီမီဒီယာ ဖောင်ဒေးသိဉ်း ပ‌ရောစဲစ်ထာꩻမာꩻတဗာႏဒျာႏသွူ။
Wikimedia Commonsကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဖုဲင်ဖုံႏနဝ်ꩻ လွစ်လွစ်တခြင်ခြင် ထူႏသုင်ꩻအီနွောင်ꩻဒျာႏ ဝီခီပီးဒီးယား၊ ဝီခီလိတ်ဖွူꩻ၊ ဝီခီတဖူꩻလွေꩻ၊ ဝီခီခွိုꩻဖြယ်၊ ဝီခီရွီးခိုႏ တောမ်ႏ ဝီခီသတင်ꩻ စတဲင် ဝီခီမီဒီယာ ပရောစဲစ်ဖုံႏ ကားကအဝ်ႏ လို့လို့ကိုနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၈ ဗာႏ မုဲင်တန်အလꩻ ဝီခီမီဒီယာ ကောင်မွဉ်းကိုနဝ်ꩻ ဖုဲင်ဖုံႏအဝ်ႏသော့ꩻလဲဉ်း (၄၈)သန်းလွိုနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၃ ဗာႏ လာဇူလုဲင်နဝ်ꩻ ကောင်မွဉ်းကို မွဉ်းဖျင်ခြပ်ချော်ꩻမုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏတွိုႏစွဉ်ႏအလဲင်ႏပေါင်ꩻ ၁၀၀,၀၀၀,၀၀၀ နဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:
ဝေင်ꩻနယ်ႏသာႏယာႏဝတီႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏသာႏယာႏဝတီႏ (သာယာဝတီမြို့နယ်) (Thayarwady Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် သာႏယာႏဝတီႏခရဲင်ႏ ကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏသာႏယာႏဝတီႏကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻသာႏယာႏဝတီႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻတုံးသယ် အဝ်ႏနီဖြုံႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻသာႏယာႏဝတီႏကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻတန်တွဲ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရခဲင်ႏခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဒုံပဆျာႏမွူး၊ နန်းတုတ်၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်လောင်ꩻ
ဒုံပဆျာႏမွူး ဟဲ့ꩻ ဒုံကိဉ်မွန်းဆိဉ် (အဲင်းကလေတ်: Kinmunchin) (မန်း: ကင်မွန်းချင်ရွာ) (မန်းနောင်: ကုန်းသာရေဆိပ်ရွာ) (ဖြဝ်ꩻ: မတ်ဆွန်းခွန်) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ် ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်လောင်ꩻ အွိုင်ႏနန်းတုတ် ကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏ ခင်ႏလမ်းကိုဒ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၂၀၂၄၇၂ သွူ။ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ အွိုင်ႏနန်းတုတ်ကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၇၁၇၈ ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်လောင်ꩻကိုဒုံဖုံႏ
ဟိဉ်းတာဒခရဲင်ႏ
ဟိဉ်းတာဒခရဲင်ႏ (ဟင်္သာတခရိုင်) (Hinthada District) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်တွို့ꩻ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ငွါကြွန်(မြစ်ဝကျွန်းပေါ်)ဒေႏသ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန်အကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ခရဲင်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏခင်ႏလမ်းဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻဟိဉ်းတာဒ ကိုသွူ။
ဥပဒေႏခွင်ꩻချက်
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဥပဒေႏ
ဟိဉ်းတာဒခရဲင်ႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
{{legend|#E31A1C|ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိဉ်းတာဒ}} {{legend|#0000FF|ဝေင်ꩻနယ်ႏလေးမဲတ်နာ}} {{legend|#33a02c|ဝေင်ꩻနယ်ႏသလွန်}}
ဟိဉ်းတာဒခရဲင်ႏကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ-
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုခရဲင်ႏဖုံႏ