cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
သာသနာႏဖာမွိုး အဝ်ႏသိုမ်စွိုး
၁။ ရဟန်ꩻတကာႏ ပထမတမျိုꩻနဝ်ꩻ ဗိုန်ပီနုဲး "ကမ်ႏပုဲးမွူး"နဝ်ꩻသွူ။ "ကံႏပုဲးမွူးသီးအမျိုꩻ"နဝ်ꩻ ဝွေꩻကဒီႏခါꩻဒါႏ အဒီႏဖုံႏ တန်နဲ့ ? တန်တဝ်းနဲ့? အပေႏအောင်ႏနဲ့? အောင်ႏတဝ်းနဲ့? တသေထွားချာတဝ်း၊ တသေအွဉ်ႏရေꩻချာဒါႏတဝ်း။ အဝ်ႏ"ကံႏပုဲး"ဒီႏ ဖေႏကထွာ "ကံႏပုဲး"ပေႏတာႏ အမွိုး "ကံႏပုဲးမွူး"နဝ်ꩻ တသေထူႏချာဒါႏတဝ်း တာႏဝိုန်ႏထွူ ဒီႏဖေႏတလဲင်ႏငါ လꩻလဲဉ်း၊ ထွူလဲဉ်း တာႏဝိုန်ႏကေႏလဲဉ်း အယူႏဒျာႏနုဲးနဝ်ꩻသွူ။ ဥပမာႏ ပုင်ႏခွိုင်ꩻနုဲးနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ ရဟန်ꩻတကာႏယဟန်ႏနဝ်ꩻ ရဟန်ꩻတကာႏ တမွေးတဝ်း၊ (ရဟန်ꩻတခါႏ)ဒျာႏ။(မန်းကရိုꩻ "ရဟန်းတကာ မဟုတ်၊ ရဟန်းတခါ" နုဲးနဝ်ꩻသွူ)။ "လူႏတလဲင်ႏငါ လꩻလဲဉ်း ထွူလဲဉ်းတာႏဝိုန်ႏကေႏလဲဉ်း-ရိုꩻနဝ်ꩻတွော့ꩻ တသေထွားချာဒါႏတဝ်း အကအွဉ်ႏဗုဲခါꩻဒါႏ ရဟန်ꩻပေႏနဝ်ꩻသွူ။ သွဉ်လိတ်သား ဗွေႏရဟန်ꩻပေႏသီးဘဝနဝ်ꩻ အယပ်အခုဲႏအဝ်ႏအာ......တန်။  ယင်ဟန်ႏသားနဝ်ꩻ တမဲဉ်လꩻတဝ်း တမဲဉ်မော့ꩻခွဲးတဝ်းမျိုꩻလဲ့ အဝ်ႏမော့ꩻခွဲး အဝ်ႏလက်ခံႏဗာႏဒျာႏ၊ ဖေႏကအုံနွောင်ꩻလဲ့ ကျိုꩻစာꩻဗာႏဒျာႏဝင်ꩻဖုံႏသွူ...။
၂ ။ ရဟန်ꩻတကာႏ ဒုတိယတမျိုꩻနဝ်ꩻ ဗိုန်ပီနုဲး "ကြေ့ꩻမွူး"သွူ။ "ကြေ့ꩻမွူး"သီးအမျိုꩻနဝ်ꩻ  စစရာႏရာႏ ထူႏတာႏဝိုန်ႏနွောင်ꩻချာတဝ်းနမ်း။ ကွဲႏတွော့ꩻ အယူႏလꩻသေႏသေႏချာဒါႏဒျာႏ အဒီႏ။ ဗိုန်ပီနုဲးနဝ်ꩻနေနေ ရဟန်ꩻတကာႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ အွဉ်ႏဗုဲဖေႏရဟန်ꩻထွူ အုံကြွို့ꩻအဝ်ႏကြို့ꩻဒျာႏထာꩻ၊ အွဉ်ႏတဖေင်ꩻခါꩻဒျာႏအဗွေႏစင်ꩻ။ "ခွေရဟန်ꩻ အဝ်ႏလိုႏဒါႏထမုဲꩻနဲး" သေယူႏဒါႏတဝ်းနုဲးနဝ်ꩻထွူ သေထူႏတာႏဝိုန်ႏဒါႏတဝ်း အဗွေႏစင်ꩻ၊ တသေရိက်ခေႏ ခတ်ကယ်ꩻဒါႏတဝ်း အဗွေႏစင်ꩻ။ အကျောင်ꩻတဲက်ဆဲင်ႏမုꩻ မိဉ်ႏအဝ်ႏစိင်ႏစွော့ꩻခန်းလဲ့  "အော်... မွေးမွေး၊ နီဗွေႏ အဆင်ႏအဝ်ႏရော့ꩻဒျာႏကရို" လꩻကွို့ꩻလူမ်ꩻ အလဝ်းရီခြေင်ထာꩻ တောမ်ႏငဝ်း ညညတလဲင်ႏပေႏလူမ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻတကာႏယိုစားနဝ်ꩻ ဗိုန်ပီနုဲး "ကြေ့ꩻမွူး"သွူ။ ခေတ်ယိုခါ ရဟန်ꩻတကာႏယိုစားနဝ်ꩻ အဝ်ႏဗောႏထာꩻ။ ထီႏလဲ့ထီႏနွောင်ꩻဒျာႏ။  ခွိုင်းကားစစရာႏရာႏ မဲဉ်လိုႏထာꩻမုဲꩻလိုႏ လူႏလို့လို့ဗာႏ နုဲးနဝ်ꩻတမွေးတဝ်း။ မွိုးဖာသီး ကဖေႏပိုနဝ်ꩻတဲ့ ဖေႏသင်ꩻခိင်ႏမꩻ ဖေႏ မွေးတဝ်းနဲ့။  လောကကိုယို  မွိုးကရိုꩻနဝ်ꩻ အဆင်ႏတရော့ꩻတဝ်းခန်းနုဲးမုဲꩻမုဲꩻတယဝ်း။ နီအလောင်း အဝ်ႏဖေႏနွောင်ꩻဒျာႏ အခွꩻရျူႏသွတ်ꩻမေတ္တာႏ။ နေးတောမ်ႏကာယကမ်ႏ တမာꩻဖေႏနွောင်ꩻတဝ်း နီအတာႏလဲ့ နေးတောမ်ႏဝစီႏကမ်ႏ ပိုရဟန်ꩻ ဖေႏကထွက်သဲင်ꩻမွုန်းထာꩻ၊ဖေႏကပျောႏသာႏသနာႏကိုနဝ်ꩻ အွဉ်ႏရေꩻဒါႏ ဒေါ့ꩻဒါႏဒျာႏကရိုꩻယို ဟဝ်သတိခရာႏသွူ။
၃။ ရဟန်ꩻတကာႏ တတိယတမျိုꩻနဝ်ꩻ ဗိုန်ပီနုဲး "ဆျာမွူး" နဝ်ꩻသွူ။ "ဆျာမွူး"သီးအမျိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသေလွဒျာႏဝင်ꩻ ပငါပရာꩻ။ ပေါႏဝွေꩻဒီႏသွူ အဒီႏထွူနဝ်ꩻ ဝွေꩻပွေါးထွား ရဲးရဲပ်ဟဝ်ဟဝ်ဒျာႏ ဗꩻတွိုႏစွဉ်ႏ ကထွာလွဉ်ဆျာပေႏသွူ။ ယလဲင်ႏလဲင်ႏ ဝွေꩻခို့ꩻလိုမ်ꩻဖေႏပါဒွိုန်းကထဲင်း  ဆျာမွူးလင်ဒီႏဖုံႏ...။ အဒီႏထွိုင်ႏပꩻထွူလဲ့ ဝွေꩻပိုပေႏဖုံႏ အုံပြုံႏအဝ်ႏငီꩻ သွီႏထီꩻရက်ပဲင်ꩻ ခူမ်သဲဉ်ꩻသော့ꩻသꩻအင်  ရဲးကာႏကွယ်ႏဖေႏပါဒွိုန်းထဲင်း ရူး တဗင် အန္တရာယ်ႏဖုံႏသွူ။ ဆျာမွူးစားနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လွေꩻဗွူႏစမ်ꩻ ဟူမွိုင်။ မာꩻစွဉ်ႏ အငဝ်း ကွတ်ကွတ် တခြွတ်ပါဟံႏဖေႏအံႏလို့ဒျာႏ အပိုပေႏဖုံႏသွူ။  နုဲးနဝ်ꩻလူမ်ꩻ တကာႏတဝ်း ထီႏထာꩻအီႏပုမ်ႏယိုတောမ်ႏခင်ႏမီႏနာ ခံႏအဆာထွူ တောမ်ႏဖြောင်းအံႏဖူꩻ ဖေႏအံႏစူꩻဒျာႏ ပိုပေႏတာႏတဲင် နမ်းတာႏခံႏစွဉ်ႏအံႏမ နဝ်ꩻသွူ။  ဗိုန်ပီနုဲးနဝ်ꩻနေနေ လောကကိုယို ရဟန်ꩻတကာႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ဘဝဆင်ꩻရဲ့ကီလဲ့ သဒ္ဓါႏဆေ့ꩻခြေားတဝ်း၊ သဒ္ဓါႏတရာꩻတန်စေႏတနာႏသန်  လူႏတန်ꩻခရာႏမိဉ်ႏအဝ်ႏလွဉ်သွူနဝ်ꩻ လူႏတဝ်း အုံဒါႏတဝ်း၊ သာႏသနာႏထောက်ထမ်ꩻ ပိုရဟန်ꩻတာႏ ဗွေႏသံဃာႏတာႏ သꩻယူႏဒျာႏနုဲးနဝ်ꩻထွူ မာꩻမွေးကုသိုလ်ႏ၊ လူႏမွေးတန်ꩻမွေး။ ကီႏညိုႏမွေးစွဉ်ႏဗွေႏရဟန်ꩻသီးသွူ။  ရဟန်ꩻတကာႏယိုစားနဝ်ꩻ ဗိုန်ပီနုဲး "ဆျာမွူး"နဝ်ꩻသွူ။
ဟောꩻထွားလိတ်ယိုထွူ သေနာႏ စာႏနာႏဖေႏဒါႏသွော့ ရဟန်ꩻ သာမဏေႏသီးအလောင်း.....။ နဝ်ꩻထွူ ရီချာသွော့နမ်း "ခွေမိဉ်ႏထွာ ရဟန်ꩻတကာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏမာꩻဗာႏ ရဟန်ꩻတကာႏအစွိုးနုဲးမုဲꩻ ?၊ (ခွေပါသော့ꩻ အစွိုးမုဲꩻ ?) " ကရိုꩻနဝ်ꩻ.....။
ရာႏဂနွို့ခြူ သꩻတဒူ
"သင်္ဂါရဝသုတ် (ရာႏဂနွို့ခြူ သꩻတဒူတောင်ꩻတောဝ်း)"
အွိုးခꩻတလဲင်ႏ "သင်္ဂါရဝ"ပုဏ္ဏာꩻတဖြာꩻ လွဉ်ထေ့ဗွေႏဘဘုရာꩻ၊ ရီနီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို- "ဩဗွေႏဂေါတမ- ခွေသွဉ်းပြန်ႏ (ပေႏတင်ႏ)နေင်ႏပေါင်ꩻညသွူတဲ့ ယလဲင်ႏလဲင်ႏ အွဉ်ႏဖေင်ꩻထိုꩻဒျာႏ၊ တွိုႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ တပြန်ႏညဗာႏတဝ်းတဲ့ သမ်းတောင်ꩻစဲင်းစဲ့တန်ဒျာႏ၊ ပွိုးထမုဲင်ꩻခရာႏနောဝ်ꩻဗွေႏ"ရီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻ။ ဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ- "တကာႏသင်္ဂါရဝဟွေး- ထီကအဝ်ႏတကောက်ꩻကိုနဝ်ꩻ မဉ်ႏသော့ꩻမွိုင် မေ့ဖွန်ႏမွိုင် တဒူထိုꩻစွဉ်ႏ၊ ထီကိုနဝ်ꩻ ထွားသော့ꩻလွိုးထီႏဒွုမ်၊ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ လိုꩻသီးယို တဏှာႏရာႏဂ လောဘမဉ်ႏထွာလွဉ်သွူနဝ်ꩻ သꩻတဗော့ꩻထိုꩻ၊ သꩻတဒူထိုꩻ၊ အခိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ နီအကျိုꩻဟောဝ် ဝင်ꩻအကျိုꩻတာႏ တသေယူႏယာႏတဝ်း၊ အမွေးအမဲဉ်ႏ သေတဝ်း၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ "သꩻတဒူ၊ သꩻစွူတဝ်း"တဲင် အွဉ်ႏဖေင်ꩻထိုꩻ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻလွုမ်ꩻတကာတဝ်း "ဒေါႏသꩻမဉ်ႏထွာတဲ့ တွမ်ႏထီလျားဗို့ꩻ ဗြောက်ဗြောက်နဝ်ꩻ ပီဝင်ꩻ"စတဲင် နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏယင်၊ သꩻချမ်ꩻသာႏတဝ်း၊ သꩻရောင်းတဝ်း၊ သꩻကြောင်းတဝ်း၊ သꩻစွူတဝ်း နဝ်ꩻဖုံႏတဲ့ သꩻတဒူနေနေတွော့ꩻ နာꩻပေႏတင်ႏနဝ်ꩻ နာꩻပြန်ႏမဉ်ညနုဲင်းမုဲင်ꩻည အွဉ်ႏဖေင်ꩻထိုꩻစွဉ်ႏသနယ်၊ မဉ်ႏပြန်ႏတဝ်းထဲင်းဟ ဒေါ့ꩻခရာႏ အမျိုꩻအဝ်ႏဒွုမ်ဟောင်း"ဗွေႏဘုရာꩻ သျင်ꩻနယ်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ "သဘော်ꩻပေါက်လဲဉ်းသွူဗွေႏ၊ ယလဲင်ႏလဲင်ႏ တပြန်ႏညဗာႏတဝ်းတဲ့ သမ်းအဝ်ႏတောင်ꩻဒျာႏနောဝ်ꩻ ကွပ်ပွိုးထမုဲင်ꩻအီဗွေႏ" သင်္ဂါရဝပုဏ္ဏာꩻ ရီထဲင်းယင်းနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ "တကာႏသင်္ဂါရဝ- နာꩻယူႏယွယွစံꩻမွိုင်၊ ဥပမာႏ- ထီတကောက်ꩻကိုနဝ်ꩻ သော့ꩻတဝ်းထမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ၊ ထီစွူဖြွိုးပေႏဒျာႏ၊ တလီꩻတဲ့ တမာꩻတသွိုးတဝ်း၊ လိုꩻတဲ့ တမာꩻတသွိုးတဝ်း၊ ထီအဝ်ႏစွူဖြွိုးဒျာႏ၊ "ထီစွူဖြွိုးကို ထွားသော့ꩻလွိုးထီႏစွဉ်ႏ"သနယ်ႏ။ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ၊ လိုꩻသီးယို တဏှာႏရာႏဂ လောဘမဉ်ႏထွာတဝ်းနဝ်ꩻ သꩻတဗော့ꩻတဝ်း၊ သꩻတဒူတဝ်း၊ အခိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ နီအကျိုꩻဟောဝ် ဝင်ꩻအကျိုꩻတာႏ သေယူႏဒျာႏ၊ အမွေးအမဲဉ်ႏသေဒျာႏ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ "သꩻတဒူတဝ်း၊ သꩻစွူဒျာႏ"တဲင် အွဉ်ႏဖေင်ꩻထိုꩻတောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း "ဒေါႏသꩻမဉ်ႏထွာတဝ်း၊ သꩻမဉ်ႏလျားတဝ်းနဝ်ꩻ ဗွန်ဒျာႏထီခွꩻ၊ ပီဒျာႏထီစွူ"စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏတဲ့ သꩻချမ်ꩻသာႏဒျာႏ၊ သꩻရောင်းဒျာႏ၊ သꩻကြောင်းဒျာႏ၊ သꩻစွူဒျာႏ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏတဲ့ သꩻစွူ-သꩻကြောင်းနေနေတွော့ꩻ နာꩻပေႏတင်ႏနဝ်ꩻ တပြန်ႏညဗာႏတဝ်းစွဉ်ႏတဲ့ အဝ်ႏတောင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻသနယ်"ဗွေႏဘုရာꩻ သျင်ႏစဲင်းဖေႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻပါ "ဗောဇ္ဈာင်နွုတ်ꩻပါခရာႏ၊ တွိုႏအီနိဗ္ဗာန်ႏခရာႏတဲင်" ငအွီႏအဲင်စွဉ်ႏထာꩻ၊ ထွာလွဉ်စွဉ်ႏဒျာႏ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ ဥပါႏသကာႏတဖြာꩻနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်၊ သင်္ဂါရဝသုတ်)
ဖြားတန်အောင်ႏခမ်းထီ
ဖြားတန်အောင်ႏခမ်းထီ (မိဉ်ꩻရင်ꩻ: ခွန်ကီး) ဖြားတန်စင်ꩻဖါအောင်ႏခမ်းထီ ဟဲ့ꩻ ဖြားတန် နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ဖြိုတန်ထင်ႏထိုရေꩻတာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါတန်(ခေါင်းဆောင်) တဖြာꩻဒျာႏသွူ။ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါသား ဖြားတန်အောင်ႏခမ်းထီ လွူးဖွါꩻဇာႏတိရပ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဒုံကျောက်တလွုံꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖြယ်ကျောက်တလွုံꩻတန် ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ ကိုတဲင် လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၁၉၃၆ ဗာႏ၊ ဧပီလာ(၂၇)မွူနီꩻ တနင်္လာႏ သွူ။ မွိုးဖါဗွေႏ တသီႏပိန်ꩻတောႏဆရာႏတန် ဖြားစာရိန္တ တွမ်ႏ မွိုးနင်ꩻလုဲင် သီး လွူးဖွာꩻလင်ꩻလွဉ်ဒါႏ ပို(၁၁)ဖြာꩻအကို ထွာဒုတိယအပေႏသွတ်ꩻ ပိုခိုတဖြာꩻဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဖြားတန်အောင်ႏခမ်းထီ နေင်ႏဗာႏနဝ်ꩻ တောႏလမ်းတွမ်ႏ နင်ꩻဖျူႏတဲင် ထွန်ꩻကာꩻလွဉ်ဒါႏ ပိုဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ နင်ꩻလုံခမ်ꩻ၊ ခွန်စိန်မင်း၊ ခွန်အောင်ႏကျောႏ၊ ခွန်အောင်ခမ်း၊ နင်ꩻခံꩻရွဉ်၊ ခွန်အောင်ႏခမ်းကွိုꩻ ဖုံႏဒျာႏသွူ။
တယ်ႏစကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၀၇ နိန်ႏကို မွိုးဖာ နီပါꩻ ပသာခန်ႏ ကျောင်ꩻနောင်လုံ ( ဟဲ့ ကျောင်နောင်သဲင်) ဗွေႏဆရာႏတောႏ ကေသရ ထျနဝ်ꩻသွူ၊ အောဝ်ႏထွာဗွေႏသျင်ႏပေႏတွင်ꩻ သွဉ်စလွေꩻခန်း သျင်ႏကျင်ꩻ ပရိတ် လောကနီတိ စတွမ်ႏ အခေႏခံႏ ပရိယတ္တိ လိတ်ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ၊ ၁၃၀၈ နိန်ႏ သက်ထွိုင်ႏလꩻ ၁၀ နဝ်ꩻ ဗွေႏဆရာႏဘဒ္ဒန္တကေသရ ထွာဖေႏ ဥပဇ္စျာယ်ꩻဆရာႏတဲင် နွိုꩻလွေꩻခန်ႏ သာႏသနာႏခွင်ႏကိုသွူ၊  ကထွာသျင်ႏခိန်ႏ  ဘွဲ့ꩻ မဉ်ꩻနဝ်ꩻ သျင်ႏ ဂန္ဓမာ နဝ်ꩻသွူ၊
သွဉ်စလွေꩻပညာႏ ဝင်ꩻရပ်ရာႏ
ဖါဖြာႏအီန္တမောင်ႏ တိုက်တွန်ꩻဖေႏတဲင် ရှင်ႏဂန္ဓမာ နဝ်ꩻ လင်ꩻအုံခန်း အင်းပေါးခုန် (အင်းလေး) ဗွေႏဆရာႏတောႏထျꩻတဲင် ၊ သွဉ်ထူႏလွေꩻခန်ႏ အရန်ႏထို ပရိယတ္တိပညာႏ ရေꩻနဝ်ꩻသွူ၊  ကွပ်ဉာဏ်ဟေဝ်ငါႏတဲင် သျင်ႏဂန္ဓမာ နဝ်ꩻသွဉ်ထူႏလွေꩻယင်ႏ လောကီပညာႏ ဆရာ ဦးဘိုးရွေ ၊ ဉီး လှဖေ အရန်းထိုဆရာႏမူႏသီးထျ ꩻ ၊ ဂဏန်ꩻ၊ အင်္ဂလိပ် ၊ သမဲင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ၊
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
အတ်တလန်တိတ် သမုဒ္ဒရာႏ
အတ်တလန်တိတ် သမုဒ္ဒရာႏ (အဲင်းကလေက်: Atlantic Ocean) နဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏလောင်း သမုဒ္ဒရာႏတန်ဖုံႏအကို ထွာဒုတိယအတန်သွတ်ꩻ သမုဒ္ဒရာႏဒျာႏသွူ။ အအဲဉ်ႏအလုဲင်းဧရိယာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏစတုရန်းမဲင်ႏ ၄၁,၁၀၀,၀၀၀ မဲင်ႏ၊ (၁၀၆,၄၀၀,၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ)တဲင်  တတွာလွေꩻ ကမ္ဘာႏဟံႏတန် ၂၀ % တွော့ꩻ အဝ်ႏတတွာလွေꩻ ကမ္ဘာႏထီနမ်း ၂၆ % သွူ။ အမိဉ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဂရိဒဏ္ဍာရီႏ "အက်တလပ်စ်" ကိုလွဉ်တဲင် "အတ်တလန်တိတ်"ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာအဓိပ္ပာယ်ႏလꩻ "အက်တလပ်စ်ပင်ႏလယ်ႏ" နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
သမဲင်ꩻအကို အရီးသွတ်ꩻ ကအွဉ်ႏနယ်ခါꩻဒါႏ "အတ်တလန်တိတ်" ကဟဲ့ꩻဒါႏ ဝေါဟာရယိုနဝ်ꩻ ထွာ ဗီသီ ၄၅၀ ရပ် ကတဲမ်းခါꩻဒါႏ "ဟီရိုဒိုးတပ်" သမဲင်ꩻလိတ်ဖွူꩻကိုဒျာႏသွူ။ အတ်တလန်တိတ် သမုဒ္ဒရာႏအခဝ်နဝ်ယို ၁၉ ရျာꩻဗူႏထာႏဝရပ်နဝ်ꩻ အဝ်ႏယီးဖန်ဟဲ့ꩻလွေꩻ အီတီယိုးပီးယား ကဟဲ့ꩻဒါႏ ဝေါဟာရကို ကလင်ꩻလွဉ်ဒါႏ "အီတီယိုးပိစ်" သမုဒ္ဒရာႏ နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဥရောပသားသီး ခလားကထိုမ်ႏမော့ꩻ သမုဒ္ဒရာႏအလင်ဖုံႏခိန်ႏနဝ်ꩻ "သမုဒ္ဒရာႏ" ကရိုꩻဒါႏအမိဉ်ꩻယို ထွာဒျာႏ ဟဲ့ꩻဖန်လွေꩻ စီဗရော်တာ ရေလက်ကြား ဒေႏသဒျာႏတဲင် နဝ်ꩻနဝ်ꩻ ယိုခါ ထွာ အတ်တလန်တိတ် ကဟဲ့ꩻဒါႏ ခင်ႏလမ်းဒေႏသဒျာႏသွူ။ သမုဒ္ဒရာႏ ယို ဂရိသီးနဝ်ꩻ ဖန်ဟဲ့ꩻရိုꩻဒျာႏ ကအဝ်ႏလေပ်ပတ်ဒါႏကမ္ဘာႏ မဟာႏခြောင်တန် ဒျာႏအကျောင်ꩻ အဝ်ႏယွုမ်းအံႏလွ့နဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:သမုဒ္ဒရာႏ
ဗွေႏဗိုန်စိတ္တဝရ၊ ကျောင်ꩻနောင်ထဝ်
"ဆရာႏတောႏ ဘဒ္ဒန္တစိတ္တဝရ(ကျောင်နောင်ထဝ်) ထေရုပ္ပတ္တိတွမ်ႏ အွဉ်ဟိုကမာꩻလွေꩻဒါႏ သာႏသနာႏရေꩻထာꩻမာꩻအနမ်းအခြုံ"
စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဘားအံ၊ ဒုံကောသုံကို ကအဝ်ႏအုံဒါႏ စင်ꩻဖါဦးအေးခင်+စင်ꩻမွိုးနန်းစကောသီး ပို(၆)ဖြာꩻအကို ဗွေႏဆရာႏတောႏစိတ္တဝရယို ထွာ(၃)ဖြာꩻကိုတဲင် နေင်ႏ ၁၃၀၇-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်ကံလာလောင်း(၁၂)နီꩻ၊ မွူးနီꩻ-အင်္ဂါႏ၊ မွူးရဝ်ꩻခိုႏ ၆း၀၀ နားရီႏအခိန်ႏတွင်ꩻ လွူးဖွါꩻလင်ꩻတဲင် မဉ်ꩻရင်ꩻဖန်ဟဲ့ꩻခန်း "မောင်စံလွင်"နောဝ်ꩻသွူ။ သက်ထွိုင်ႏလꩻ (၇)နေင်ႏအရွယ်ႏတွင်ꩻ ထင်ႏသွဉ်ထူႏလွေꩻအတန်ꩻကျောင်ꩻပညာႏ ကောသုံဗွေႏဗွန်ကျောင်ꩻကို အောင်ႏလꩻခန်း(၂)တန်ꩻသွူ။ သက်ထွိုင်ႏလꩻယင်း(၁၂)နေင်ႏတွင်ꩻကိုနဝ်ꩻ မွိုးဖါနီပါꩻသီး ခံႏထွာဖေႏတကာႏ၊ ကောသုံကျောင်ꩻဗွေႏဆရာႏတောႏ အွဉ်ႏဗုဲင်လွေꩻခန်း သျင်ႏသာႏမဏေႏ၊ ဘွဲ့တောႏဖန်ဖေႏ "သျင်ႏစိတ္တဝရ"နောဝ်ꩻသွူ၊ နောဝ်ꩻမꩻ သွဉ်သွုပ်ငါလွေꩻယင်း အတန်ꩻကျောင်ꩻပညာႏ၊ အောင်ႏလꩻယင်း (၄)တန်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
အဝ်ႏသာႏမဏေႏဘဝ ထွက်သဲင်ꩻခွုန်ꩻချာလိုꩻလမ်းဘဝ၊ အုံညီꩻအဝ်ႏရဝ်း မွိုးစဝ်းဖါဗွေႏ၊ သက်ထွိုင်ႏလꩻခန်း (၂၃)နေင်ႏဗွေတွင်ꩻနဝ်ꩻမꩻ စောက်ꩻခမ်း၊ ဘားအံဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ ကျိုင်းကျောင်ꩻ၊ ကျိုင်းခဏ္ဍသိမ်ႏတောႏကို ခံႏထူႏလွေꩻ ဗွေႏဆရာႏတောႏ ဦးပဏ္ဍဝံ ဥပဇ္ဈာယ်ႏဆရာႏတဲင် ဗꩻထင်ႏချာခန်းရဟန်ꩻဘဝနဝ်ꩻသွူ။ ထွာရဟန်ꩻထွူ ပြောင်ꩻအုံလွေꩻခန်း ဝေင်ꩻရန်ႏကုန်ႏ၊ သင်္ဃန်းကျွန်းဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ ဓမ္မမေဒိနီလိတ်သွဉ်တွိုက် ဗွေႏဆရာႏတောႏ ဦးဇဝနထျꩻ သွဉ်ထူႏလွေꩻ လောကုတ္တရာႏပညာႏ၊ အောင်ႏလꩻလွေꩻခန်း ပထမငယ်တန်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ အချိန်ႏနဝ်ꩻ ဗွေႏဗွန်ဉာဏောသူရိယ အဝ်ႏကျောင်ꩻမေဒိနီအချိန်ႏတွင်ꩻ အီႏကျွꩻသဲင်ꩻချာဖြဝ်ꩻခမ်း၊ ယံထွာသွꩻ ဟဲ့ꩻထင်ႏပါခန်းဝွေꩻဗွေႏတဲင် ၁၃၃၆-ဗာႏနေင်ႏ၊ ကျွꩻထင်ႏဖျော်ခန်း ဗွေႏဗွန်ဉာဏောသူရိယ ကအဝ်ႏနင်းဒါႏ ကျောင်ꩻနောင်ဗို(နောင်ထ၀်)ကိုသွူ။ အချိန်ႏကာႏလတွင်ꩻနဝ်ꩻ နောင်ထဝ်ကျောင်ꩻ တပူႏလောင်းယို ဗွေႏဗွန်ဦးကေသရ အဝ်ႏနင်းတွင်ꩻ တညတဝ်းအချိန်ႏ ဗွေႏဗွန်ဦးကေသရ ထွက်သဲင်ꩻခန်းဒျာႏ လိုꩻလမ်းဘဝတဲင် နောင်ထဝ်ကျောင်ꩻတကာႏ လဝ်းထေ့ထင်ႏခန်း ဗွေႏဆရာႏတောႏဉာဏောသူရိယ ကျောင်ꩻနောင်ဗိုထျꩻ "ဗွေႏစင်ꩻစိတ္တဝရယို ယံသတင်ꩻသုံꩻနင်းဆောင်း ကျောင်ꩻနောင်ထဝ်၊ နီလာရပ်အနေႏ လက္ခံႏဖေႏခန်း"နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
နီလာထွိုင်ႏဗွေအချိန်ႏတွင်ꩻ ကျောင်ꩻတကာႏအမျာꩻ ခံႏပစ္စေꩻလစ်ꩻပါꩻတကာႏ ယံကိုꩻကွယ်ႏလွေꩻဗာႏသေႏသေႏ၊ ပင်နင်းတငါလွေꩻခန်း ဗွေႏဆရာႏနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏနင်းကျောင်ꩻတပူႏလောင်းခြံဝေင်ꩻတွင်ꩻ ထီႏတောႏခန်း နောင်တန်ဆꩻကွဉ်ႏ ခင်ႏလမ်းသာႏယာႏ ယံပြောင်ꩻတယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻ ကျောင်ꩻယာႏယီႏအနေႏ အွဉ်ႏထွော့လွေꩻခန်းနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် အဝ်ႏကျောင်ꩻတပူႏလောင်းခြံဝေင်ꩻ ပြောင်ꩻခြုဲင်းလင်ꩻခန်း ကျောင်ꩻယာႏယီႏကိုသွူ။ အတွင်ꩻနဝ်ꩻခါ တပဲ့ꩻအာစွိုꩻဖုံႏ မဲ့နားယံကလေ ထာꩻသေယံတိုꩻ သာႏသနာႏအကျိုꩻဖေႏကထွာ ဗွေႏဆရာႏတောႏ ထေဒျာႏစရိပ် ပသာလင်ꩻခန်း မန်းခမ်းစွစ်ꩻစဲစ်ꩻ ထွဉ်ႏသွဉ်ထူႏလွေꩻခန်း လောကုတ္တရာႏပညာႏ အာငါႏနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏနင်းကျောင်ꩻယာႏယီႏတွင်ꩻ ကျောင်ꩻတန်တဲ့ ဖေႏကတဲႏဆို့ꩻနွောင်ꩻ ဗွေႏဆရာႏအွဉ်ငါကျိုꩻစာꩻ ကျောင်ꩻတန်ခြွိုင်းတဲ့စွုံႏလင်ႏ၊ ၁၃၄၂-ဗာႏနေင်ႏ၊ ဒဲဉ်စေင်လာမားနီꩻနဝ်ꩻ ချꩻလွေꩻခန်း ကျောင်ꩻတန်အွတ်ꩻရွီးနဝ်ꩻသွူ။ ကျောင်ꩻတန်အဖြူထည်တဲ့ထွိုင်ႏ၊ ၁၃၄၄-ဗာႏချိန်ႏခါႏတွင်ꩻကို ဖျတ်လေးဖျတ်တဲ့တလူႏ၊ အခေႏနေႏကုဲင် တဗူႏတဗန်ႏ ဆရာႏတွမ်ႏတကာႏ တွူႏဖါႏလွေꩻငါ ကျောင်ꩻတန်ယိုတဲ့ ယံထွူအောင်ႏမျင်ႏ ဗွေႏဆရာႏပျုသာႏသနာႏ သꩻအာႏဇာႏနီႏဗွေငါႏနဝ်ꩻမꩻ ၁၃၄၆-ဗာႏ၊ ချိန်ႏခါႏတွင်ꩻကို ကျောင်ꩻတန်ယိုတဲ့ အမျာꩻခိုမူႏ မာꩻလွေꩻဗာႏ ပွယ်ꩻနာႏကျောင်ꩻကျိုꩻနဝ်ꩻသွူ။
ကျောင်ꩻတန်ထွူတဲ့ သꩻကိုယူႏငါ ကြွန်တန်လောင်းကီ ကပြုဲင်ပြင်ꩻလီဒါႏ စေႏတီႏလီꩻယို သꩻကိုဓိဋ္ဌာန်ႏ ယံတယ်ႏအောင်ႏမျင်ႏလွေꩻနဝ်ꩻ ၁၃၄၈-ဗာႏ၊ တင်ꩻကျွစ်လာဆန်ꩻ(၅)နီꩻ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမောက်ꩻမုဲင်ႏ၊ အွိုင်ႏပင်မန်း ဗွေႏဆရာႏတောႏကျောင်ꩻလွိုင်ꩻသာႏယာႏတွမ်ႏ ဝေင်ꩻသီႏသဲင်ႏ၊ ကျောင်ꩻဇဝနာရာမလိတ်သွဉ်တွိုက် ပဓာနနာယကဗွေႏဆရာႏတောႏ ဘဒ္ဒန္တဇဝန ဗွေႏဆရာႏတောႏနီပါꩻ မော့ꩻခွဲတွိုင်ႏပင်ႏလွေꩻခန်း ဗွေႏဆရာႏတောႏ ကျောင်ꩻနောင်ထဝ်တဲင် ကြွန်တန်ကို ကတယ်ႏသေꩻခါꩻဒါႏ "ယွန်ꩻစိုးစေႏတီႏပြုဲင်ပြင်ꩻဖုံႏယို ခါးလားဗွေႏဗွန်ဖြားသီး ကကူꩻနိဗ္ဗာန်ႏအခါႏ မဉ်ထီႏလွေꩻငါႏ ဘုရာꩻစေႏတီႏတသာ ယံတင်ႏနွောင်ꩻထီꩻနဝ်ꩻ နီဗွေႏအနေႏ အွဉ်ဟိုကျိုꩻစာꩻဖေႏသွော့"ဖေႏတာႏဝွန်ႏ လွယ်ꩻအပ်လင်ꩻခန်း ဗွေႏဆရာႏတောႏ ကျောင်ꩻနောင်ထဝ်နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
နဝ်ꩻမꩻ ဗွေႏဆရာႏတဲ့ ဗွေႏဗွန်ဖြားသီး ကဖေႏတာႏဝွန်ႏငဝ်းငွါဩဝါဒအတွိုင်ꩻ ယံထွူအောင်ႏမျင်ႏ သꩻဓိဋ္ဌာန်ႏလွေꩻတဲင် ပင်ꩻစုတွိုင်ႏပင်ႏလွေꩻခန်း ဗွေႏသာမိက ကျောင်ꩻဗန်းမက်ꩻ၊ ဗွေႏပဏ္ဍိတာစာရ ကျောင်ꩻလွယ်ခြယ်၊ ဗွေႏဝိသုခ ကျောင်ꩻနောင်ထဝ် ပါတွမ်ႏအွိုင်ႏပေါင်ꩻစွုမ်ႏ သံႏဃာႏတွမ်ႏတကာႏအမျာꩻ တွိုင်ႏပင်ႏအုံကွံအလꩻ ၁၃၅၂-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်သီႏလာဆန်ꩻ(၂)နီꩻနဝ်ꩻ ဌာႏပနာႏပျုပျင်ႏလွေꩻခန်းနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ ဖျတ်လေးဖျတ်ကာႏလအချိန်ႏ တယ်ႏညိမ်ꩻချမ်ꩻ၊ တွိုႏလင်ꩻခန်း(၁၉၉၄) ၁၃၅၅-ဗာႏ ခမ်းသားလိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏအစွိုꩻ (ရလလဖ)တွမ်ႏနဲင်ႏငန်ႏတောႏအစိုႏရ အတွိုက်ꩻအခꩻအွဉ်ႏဆွိုးမာꩻငါ ပျပျင်ႏတထွူတဝ်းဒွိုန်း စေႏတီႏတောႏယို ယံထွူအောင်ႏမျင်ႏလွေꩻအတွက် ဆရာႏတွမ်ႏတကာႏ ဖြွမ်းငါႏကျိုꩻစာꩻ ၁၃၅၉-ဗာႏ၊ ဝါႏခေါင်ႏလာဆန်ꩻ(၄)နီꩻ တထာဝါႏကာႏလွေꩻနောင်တန် ပွယ်ꩻတင်ႏထီꩻအတာႏလဲ့ထွူ တွိုႏလင်ꩻကထိန်ႏလာဆန်ꩻ(၈)နီꩻ ပွယ်ꩻတင်ႏထီꩻနာႏအကျိုꩻတဲ့ထွူယဝ်း၊ တွိုႏလင်ꩻယင်း ၁၃၆၂-ဗာႏ၊ တယ်ႏဆို့ꩻတသာလွေꩻယင်း တထာသေင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ (အထွန်ႏအဝ်ႏ ၂၂၄-လီး) ၁၃၇၀-ဗွေ၊ အွဉ်ဟိုတယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻယင်း ကျောင်ꩻတန်စလောင်းထောင် ချꩻလွေꩻအွတ်ꩻရွီးထွူ ၁၃၇၃-ဗာႏနေင်ႏ၊ ပျုပျင်ႏလွေꩻယင်း ဘုရာꩻစေႏတီႏနမ်းရက်တဲင် ဒဲဉ်ရုတ်ꩻဆန်ꩻ(၈)နီꩻ တင်ႏထီꩻနာႏလွေꩻအကျိုꩻနဝ်ꩻသွူ။
၁၃၇၄-ဗာႏ၊ ချိန်ႏခါႏတွင်ꩻကို ဆေꩻကိုကအုံဖြေꩻစာသော့ꩻဒါႏ မူစလဉ်ဘာႏသာႏ ကလာꩻဖုံႏယို နေးတွမ်ႏအွိုင်ႏသံႏဃာႏ တကာႏအမျာꩻတဲင် ဝါႏထန်ႏထိုꩻပါ၊ ၁၃၇၆-ဗာႏ ဗွေႏဆရာႏကပဲင်ႏဆဲင်ႏဒါႏ ဟံႏယာႏယိုတဲ့ လူႏလွေꩻခန်း ကအီႏတယ်ႏဆို့ꩻဒါႏ တိုက်နယ်ဆေးရုံ၊ နဝ်ꩻမꩻ တွိုႏ ၁၃၇၈-ဗာႏ ချꩻလွေꩻဒုံစလောင်းထောင် ဘုရာꩻစေႏတီႏအွတ်ꩻရွီး၊ တွိုႏလင်ꩻတင်ꩻကျွစ်လာဆန်ꩻ(၈)နီꩻနဝ်ꩻ ကျောင်ꩻတန်စလောင်းထောင်တွမ်ႏ ဘုရာꩻစေႏတီႏ နာႏညီꩻလွေꩻဝင်ꩻအကျိုꩻထွူခါ ၁၃၈၁-ဗာႏ၊ ကထိန်ႏလာဗွေနီꩻ နောင်ထဝ်ကျောင်ꩻတလင်ꩻကို "ငတ်ꩻဆူႏဘုရာꩻ-ရျူႏအမျာꩻ"ဘုရာꩻစေႏတီႏ ချꩻလွေꩻအွတ်ꩻရွီး၊ ၁၃၈၂-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်သီႏလာဆန်ꩻ(၈)နီꩻနဝ်ꩻ တင်ႏဘုရာꩻထီꩻ၊ နာႏလွေꩻအကျိုꩻနဝ်ꩻသွူ။
၁၃၈၃-ဗာႏ၊ ကျောင်ꩻနောင်ထဝ်အထပ်လလဲ့ မာꩻထွူအောင်ႏမျင်ႏ၊ စွုံႏလင်ႏထွူခါ "အတ္တာ ဟိ အတ္တနော နာထော-အာႏကွိုꩻခရာႏ အဝ်ႏချာဒျာႏနီ"ကရိုꩻဒါႏငဝ်းနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ တယ်ႏစွဉ်ႏကကျွꩻတွိုႏစနောင်ထဝ် ၁၃၃၆-ဗာႏချိန်ႏခါႏနဝ်ꩻတွင်ꩻ ဗꩻတွိုႏလင်ꩻယိုခါ နေင်ႏအာကာႏလ နမ်းတာႏအွဉ်ႏကုဲင်ချာ၊ မွိုးသီငါ ဖါသီထိုꩻခန်းတဲ့ သံꩻယောꩻဇဉ်ႏအွဉ်ႏတဝ်း၊ ဗွေႏစဝ်းဆရာႏ ဇာႏတိရပ်ရာႏကို တတွိုႏချာဖိုတဝ်းတလဲင်ႏလဲင်ႏ၊ ကွပ်သာႏသနာႏအတာႏ တပဲ့ꩻအတာႏ၊ တကာႏအတာႏ၊ ယပ်ꩻငါႏပင်ႏပန်ꩻ၊ မသောင်ခြင်ꩻဖို အွဉ်ဟိုကျိုꩻစာꩻမꩻ သက်တောႏလꩻ(၇၈)နေင်ႏ၊ ဝါႏတောႏ(၅၅)ဝါႏအချိန်ႏတွင်ꩻကို ၁၃၈၄-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်သံလာလောင်း(၈)နီꩻကို ဗွေႏဆရာႏနမ်းတာႏ မာꩻသေꩻခါꩻဗာႏ သွမ်ꩻမွန်ကုသိုလ်ႏထွူ၊ ၁၃၈၄-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်ဟားလာလောင်း(၄)နီꩻ၊ မွူးနီꩻ-စနေႏ၊ မွူးရဝ်ꩻခိုႏ (၁၁)နားရီႏ ပုဲင်(၁၅)မိနစ်အချိန်ႏခါႏ ဗွေႏဆရာႏရုပ်နာမ်ႏခန္ဓာႏ ချွုတ်ညိမ်ꩻထွူတဲင် ဘဝလူꩻခွင်ႏ ကျွꩻထင်ႏထိုꩻလဲဉ်းနဝ်ꩻသွူ။
ကအဝ်ႏကုဲင်ဒါႏ ရုပ်ကလာပ်ယို ၁၃၈၅-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်ရုတ်ꩻဆန်ꩻ(၈)နီꩻ၊ ဗုဒ္ဓဟူꩻနီꩻ (26-4-2023)မွူးယာခိုႏ(၁)မိနစ်(၃၀)အချိန်ႏတွင်ꩻနဝ်ꩻ မာꩻလွေꩻပွယ်ꩻအန္တိမအဂ္ဂိဈာပနသဘင်ႏ၊ အောင်ႏမျင်ႏထွိုင်ႏယဝ်းထွူခါ လာလောင်း(၉)နီꩻနဝ်ꩻ ဆရာႏတွမ်ႏတကာႏ မာꩻယင်းပွယ်တွမ်ဆွတ်ꩻတောႏ၊ လွေꩻဌာႏပနာႏသော့ꩻ "တလွိုးစေႏတီႏ"အွိုးကြွန်ကိုနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏဗွေႏလိုꩻကျောင်ꩻသီး နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ရတနသုတ္တပါဠိနိဿယ
"ရတနသုတ္တပရိတ္တပါဠိနိဿယ"
ပဋ္ဌာယ-တဲႏကထူႏဆွ၊ ပဏိဓာနတော-နိယတဗျာဒိတ်ကဝ်ႏ ဒီပင်္ကရာႏ ဘုရာꩻထျꩻမာꩻလွောန်၊ တထာဂတဿ-ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻသီး ကမာꩻဒါႏ၊ ဒသပါရမိယော-လိုꩻမျတ်သီးထာꩻမာꩻ ပါႏရမီႏဆီပါꩻယို မာꩻရိုꩻရိုꩻနေး ပါႏရမီႏဆီပါꩻဖုံႏယင်၊ ဒသဥပပါရမိယော-ခမ်ႏဆာနမ်းမာꩻ ဥပပါႏရမီႏဆီပါꩻဖုံႏယင်၊ ဒသပရမတ္ထပါရမိယော-ခမ်ႏစွောန်ꩻသက်မာꩻ ပရမတ္ထပါႏရမီႏဆီပါꩻဖုံႏယင်၊ ဣတိ-ကရိုꩻဒါႏ၊ သမတ္တိံသပါရမိယော-ထွာဗꩻသိုမ်ဆီ ပါႏရမီႏဖုံႏယင်၊ ပဉ္စမဟာပရိစ္စာဂေ-ဓန အင်္ဂ ပုတ္တ ဘရိယ ဇီဝိတစွောန်ꩻ ထာꩻအွောန်ႏကုဲင်တန်ငတ်ꩻပါꩻယင်၊ လောကတ္ထစရိယံ-မာꩻသတ္တဝါႏအကျိုꩻယင်၊ ဉာတတ္ထစရိယံ-မာꩻစွိုးခွိုꩻအကျိုꩻယင်၊ ဗုဒ္ဓတ္ထစရိယံ-မာꩻနမ်းဖေႏကထွာဘုရာꩻအကျိုꩻယင်၊ ဣတိ-ကရိုꩻဒါႏ၊ တိဿောစရိယာယော-စရိယာႏသိုမ်ပါꩻဖုံႏယင်၊ ပစ္ဆိမဘဝေ-အီႏထွာသွူဘုရာꩻ တွိုႏဘဝအဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻကို၊ ဂဗ္ဘဝေါက္ကန္တိံ-အုံနယ်ဗာႏသန္ဓေႏ မွိုးဗွေႏနမ်းလောင်း၊ ဇာတိံ-လွူးဖွါꩻလင်ꩻနယ်၊ အဘိနိက္ခမနံ-ထန်ႏနယ်ဗာႏတခြာ၊ ပဓာနစရိယံ-ကျင်ꩻနယ်ဗာႏဒုက္ကရစရိယာႏ၊ ဗောဓိပလ္လင်္ကေ-ဗောဓိမွူးခလ အပရာဇိတပလ္လင်ႏလောင်း၊ မာရဝိဇယံ-အောင်ႏနယ်ဗာႏ ဒေဝပုတ္တမာရ၊ သဗ္ဗညုတဉာဏပဋိဝေဓံ-နမ်းတွိုႏလꩻထန်ႏ သဗ္ဗညုတဉာဏ်ႏထွူမꩻ၊ ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနံ-ဟောꩻထန်ႏနယ်ဗာႏ စမ္မစကျာႏတရာꩻ၊ နဝလောကုတ္တရဓမ္မေ-အွောန်တဲႏလွေꩻဗာႏ လောကုတ္တရာႏကွတ်ꩻပါꩻ၊ ဣတိ-ကရိုꩻဒါႏ၊ သဗ္ဗေပိ-ခွုင်းကားထာꩻမျတ်၊ ဣမေဗုဒ္ဓဂုဏေ-ဘုရာꩻအတ္ထုပ္ပတ်ဖုံႏယို၊ အာဝဇ္ဇေတွာ-ယူႏလꩻထွူတဲင်၊ ဝေသာလိယာ-ဝေသာလီခမ်းအ၊ တီသုပါကာရန္တရေသု-ဝေင်ꩻဖွောင်ꩻသိုမ်ထပ်အခါႏကို၊ တိယာမရတ္တိံ-သိုမ်နာꩻမွူးလိုမ်း၊ ကရောန္တာ-ကရွောတ်ဒါႏငဝ်းတွိုင်ꩻသစ္စာႏ၊ အာယသ္မာအာနန္ဒတ္ထေရောဝိယ-ဗိုန်ပီနုဲင်း အာနန္ဒတ္ထေရအတွိုင်ꩻ၊ ဥပဋ္ဌပေတွာ-အွောန်ႏဗိုန်ဗိုန်ထွူ၊ ကာရုညစိတ္တံ-ကရုဏာႏသꩻတဲင်။
ယဿာနံ ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ၊ ယဉ္စ ဝေသာလိယာ ပုရေ။ ခိပ္ပမန္တရ ဓာပေသိ၊ ပရိတ္တံ တံ ဘဏာမ ဟေ။ စက္ကဝါဠေသု-စက္ကဝဠာတွိုက်၊ ကောဋိသတသဟဿေသု-ကုဋေႏတသဲန်ကိုကအဝ်ႏဒါႏ၊ ဒေဝတာ-လူꩻသီးဖုံႏနဝ်ꩻ၊ ယဿ-ကရိုꩻရတနာသုတ်ပရိတ်သီး၊ အာဏံ-အာႏဏာႏစက်ယို၊ ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ-အဝ်ႏခမ်ႏထူႏလွသွူ၊ ဝေသာလိယာ-ဝေသာလီအမိန်ꩻကအဝ်ႏဒါႏ၊ ပုရေ-ခမ်းကို၊ ရောဂါမနုဿဒုဗ္ဘိက္ခသမ္ဘူတံ-ရောႏဂါႏ ပလူꩻ ထာꩻအမ်ႏမကရိုꩻဒါႏ၊ တိဝိဓံဘယံ-ဘေꩻသိုမ္မျိုꩻယို၊ ယဉ္စ-ကရိုꩻရတနာႏသုတ်ပရိတ်နဝ်ꩻမꩻ၊ အန္တရဓာပေသိ-အီႏမာꩻထိုꩻမားနွောင်ꩻ၊ ခိပ္ပံ-မွိုင်ဒါႏ၊ တံပရိတ္တံ-ဝွေꩻရတနာသုတ်ပရိတ်ယို၊ ဟေ-အေားဗွေႏသီးဖုံႏ၊ မယံဘဏာမ-နီရွောတ်လွတောမ်ဟောင်း။ သဗ္ဗေဝ ဘူတာ သုမနာ ဘဝန္တု၊ အထောပိ သုဏန္တု သက္ကစ္စ သုဏန္တု ဘာသိတံ။ ဣဓ-နီကအီႏရွောတ်ဒါႏ ပရိတ်အရပ်ယို၊ သမာဂတာနိ-ကတွိုႏသွိုလွဒါႏ၊ ယာနိဘူတာနိဝါ-ဘုမ္မစိုꩻ ရုက္ခစိုꩻ စတုမဟာရာဇ် တာဝတိံသာႏရပ်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ၊ ဘုမ္မာနိဝါ-လူꩻဟမ်ႏလောင်းဖုံႏယင်၊ အန္တလိက္ခေ-ယာမာကစ မို့ꩻလောင်းကီသူꩻကအဝ်ႏဒါႏ အာကာသစိုꩻလူꩻဖုံႏယင်၊ သဗ္ဗေဝဧဝဘူတာ-ခွုင်းလူꩻကားကအဝ်ႏဖုံႏ၊ သုမနာဘဝန္တု-သꩻရေꩻလွဝင်ꩻဟုဲင်း၊ အထောပိ-နဝ်ꩻသွူတကာႏတဝ်း၊ ဘာသိတံ-ဘုရာꩻဟောꩻခါꩻ တရာꩻယိုလဲ့၊ သက္ကစ္စံ-ရိုႏရိုႏသေႏသေႏ၊ သုဏန္တု-နာႏထူႏလွဝင်ꩻလုဲင်း။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပရိတ်တန်
မေတ္တသုတ္တပရိတ္တပါဠိနိဿယ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပရိတ်တန်
ဝေင်ꩻကျိုက်ခမီ
ဝေင်ꩻကျိုက်ခမီ (အဲင်းကလေတ်: Kyaikkhami) (မန်း: ကျိုက္ခမီမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နဝ် မောႏလမျင်ႏခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတန်ဖျူသယတ်ကို ကပါဒါႏ ပင်ႏလယ်ႏကမ်းခြေဖင်ႏထျꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ကျိုက်ခမီယို ကရီးခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻဒျာႏ တနင်္သာရီတွိုင်ꩻကို ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏကျိုက်ခမီအရန်း ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏအနေႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻကျိုက်ခမီနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မဲင်ႏခမ်းနယ်ႏ ဝေင်ꩻမောႏလမျင်ႏဖဲ့ꩻနဝ် ဗော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၅၅)မဲင်ႏ၊ အဝ်ႏဒျာႏဝေင်ꩻတန်ဖျူသယတ် ဖဲ့ꩻတွို့ꩻထင်ꩻ ဗော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၁၅)မဲင်ႏရပ်နဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻတန်ဖျူသယတ်ကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
သုတထာꩻသေ
"သုတထာꩻသေ-ယံလွိုင်ႏခြွေ" အဝ်ႏလိုႏစွဉ်ႏ နီကရွမ်သေꩻလွုမ်ꩻ၊ အဟွုန်အထီႏကရိုꩻနဝ်ꩻ ယိင်းအာအာတဲ့ ယိင်းဟဝ်ဟဝ်ဒျာႏ၊ မိဉ်ႏဟွုန်ဗာႏအာအာမꩻ နီသွုန်ႏသꩻကို ထာꩻသေတရာꩻယို အီႏစွုမ်ႏလꩻ၊ မိဉ်ႏစွုမ်ႏလွဉ်နုဲင်းနဝ်ꩻမꩻ ကခွုမ်မာꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻဖုံႏယို အမာႏဆေ့ꩻထိုꩻနွောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ အမာႏမိဉ်ႏဆေ့ꩻနဝ်ꩻမꩻ အောင်ႏမျင်ႏမုꩻလꩻယိုꩻ၊ လိုꩻတွိုင်ꩻစွုမ်ႏ မိဉ်လꩻထာꩻအောင်ႏမျင်ႏလွဉ်းလွဉ်း၊ ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏလဲ့ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻလွဝင်ꩻစွုမ်ႏဖြာꩻ၊ ကကျိုꩻစာꩻအတွိုင်ꩻ သမ်းတအောင်ႏမျင်ႏတဝ်း၊ ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏငါႏ အထီႏအဟွုန်အာ၊ အထီႏအဟွုန်ဖေႏကအာနဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻဟော်ꩻထွားဗာႏလိတ်အမျိုꩻမျိုꩻသွူ။ လိတ်ကရိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏဒွိုန်းကအစားစား၊ အဝ်ႏလိုႏလွိုက်ထွားဒါႏဒါႏ၊ လိတ်ယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ထွာအီတဝ်း သꩻအာဟာႏရ၊ ထွာအီတေားဒါႏအစွူႏ၊ တဲမ်းလိတ်သား ကမိဉ်ဖေႏသေနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏဟော်ꩻထွားအာအာဒျာႏ ဘာႏသာႏရေꩻလိတ်လုဲင်ꩻမျိုꩻ၊ မိဉ်ႏဟော်ꩻထွားအာအာ ဘာႏသာႏရေꩻလိတ်နဝ်ꩻမꩻ နမ်းဖြောင်းသꩻလဲ့ ယေန်ႏကေႏလွဉ်၊ မိဉ်ႏယေန်ႏကေႏလွဉ်သွူနဝ်ꩻ အမာႏ(အကုသိုလ်ႏ-ထာꩻကုဲင်)ကုဲင်းဆေ့ꩻထိုꩻအီနဝ်ꩻသွူ။ ယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဘဝတသွောင်းထိုအီတာႏ ရဲင်ꩻအာႏတမျိုꩻဒျာႏသွူ၊ ရဲင်ꩻအာႏယို မိဉ်ႏထွာနုဲင်းဘာႏသာႏရေꩻငဝ်းအလꩻနဝ်ꩻ ခွေသီနီနာꩻယို တွိုႏတနီꩻခါ အီႏမော့ꩻခွဲးတလူႏလွဉ်ဗာႏ အအွိုအဆာ၊ မိဉ်ႏမော့ꩻလွဉ် အယပ်ꩻအခုဲင်ႏနဝ်ꩻ ဖြေႏသျင်ꩻနွောင်ꩻအီတဲင် ထွားဘာႏသာႏရေꩻလိတ်ယို ထွာအီနွောင်ꩻအစွဲးအကမ်းနဝ်ꩻသွူ။ လိတ်ကထွာအီဒါႏအစွူႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏဟော်ꩻထွားအာတဝ်း၊ ဗိုန်ပီနုဲင်း အအံႏအအွꩻအတွိုင်ꩻ ယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ထွာအီရဲင်ꩻအာႏလဲ့ ယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ တထွာအီတဝ်းရဲင်ꩻအာႏ၊ ထွာအီတေားဒျာႏအစွူႏတဲင် ရဲင်ꩻအာႏတထွာတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:
ဖြားဟိန်တိထွန်း
ဖြားဟိန်တိထွန်း နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ဖြိုတန်ထင်ႏထိုရေꩻတာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါတန်(ခေါင်းဆောင်) တဖြာꩻဒျာႏသွူ။ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါသား ဖြားဟိန်တိထွန်း လွူးဖွါꩻဇာႏတိရပ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဒုံစငေါဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ ကိုတဲင် လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ နေင်ႏ ၁၂၇၅ ဗာႏ တောႏလင်ꩻလောင်း(၁၄)နီꩻ သွူ။ မွိုးဖါဗွေႏ ဖြားကျောင်ꩻထွက် တောမ်ႏ မွိုးနင်ꩻပန်း သီး လွူးဖွာꩻလင်ꩻလွဉ်ဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
သီမား
ဖြားဟိန်တိထွန်း သီမားဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၁၉၉၆ ဗာႏ မေလာ(၃)နီꩻတဲင် သီမားခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ အလမ်းကို နဝ်ꩻသွူ။
၂၀၁၃-၂၀၁၄-ဗာႏ
"၂၀၁၃-၂၀၁၄-ဗာႏ သွဉ်ပညာႏနေင်ႏ" ၂၀၁၃-၂၀၁၄-ဗာႏ သွဉ်ပညာႏနေင်ႏ တောင်ႏကီꩻတက္ကသိုလ်ႏကို ကအောဝ်ႏသွဉ်ထူႏလွေꩻဒါႏ တက္ကသိုလ်ႏပညာႏ လိတ်ဘာႏသာႏပေါင်ꩻစွုမ်ႏ ပအိုဝ်ႏကျောင်ꩻသားခို/မူႏ စာႏရင်ꩻခြွဉ်းနောဝ်ꩻ စာႏရင်ꩻကွက်ꩻကို ကပါဒါႏအတွိုင်ꩻ ပအိုဝ်ႏခမ်းသားမွိုးဖါ ယံဖေႏကသေထွꩻနွောင်ꩻတဲင် တဲမ်းထန်ႏနယ်လွေꩻဖေႏဗာႏ နုဲင်းဆꩻလယိုနောဝ်ꩻသွူ။ ၂၀၁၃-၂၀၁၄-ဗာႏ သွဉ်ပညာႏနေင်ႏ တောင်ႏကီꩻတက္ကသိုလ်ႏကို ကအောဝ်ႏသွဉ်ထူႏဒါႏ တက္ကသိုလ်ႏပညာႏ ပအိုဝ်ႏခမ်းရင်ꩻသား ကျောင်ꩻသားခို/မူႏစာႏရင်ꩻ လိတ်ဘာႏသာႏအထူꩻပျု၊ ပထမနေင်ႏ၊ ဒုတိယနေင်ႏ၊ တတိယနေင်ႏ၊ စတုတ္ထနေင်ႏ၊ H1 H2 Q မဟာ ခြွဉ်းဗူႏ "မြန်မာစာ"ပထမနေင်ႏ-၃၀၊ ဒုတိယနေင်ႏ-၂၇၊ တတိယနေင်ႏ-၄၊ အိတ်ချ်ဝမ်း-၂၊ အိတ်ချ်တူး-၁၊ ခြွဉ်း-၆၄။ "အင်္ဂလိပ်စာ"ပထမနေင်ႏ-၅၂၊ ဒုတိယနေင်ႏ-၁၇၊ တတိယနေင်ႏ-၁၉၊ ကျူ-၁၊ ခြွဉ်းဗူႏ-၈၈။ "ပထဝီဝင်" ပထမနေင်ႏ-၅၆၊ ဒုတိယနေင်ႏ-၅၃၊ တတိယနေင်ႏ-၁၉၊ အိတ်ချ်ဝမ်း-၄၊ အိတ်ချ်တူး-၁၊ ကျူ-၁။ "သမိုင်း"ပထမနေင်ႏ-၃၉၊ ဒုတိယနေင်ႏ-၄၄၊ တတိယနေင်ႏ-၁၄၊ ခြွဉ်းဗူႏ-၉၇။ "ဒဿနိကဗေဒ"ပထမနေင်ႏ-၂၊ ဒုတိယနေင်ႏ-၁၅၊ တတိယနေင်ႏ-၄၊ အိတ်ချ်တူး-၃၊ ကျူ-၁၊ ခြွဉ်းဗူႏ-၂၅။ "စိတ်ပညာ"ပထမနေင်ႏ-၅၊ ခြွဉ်းဗူႏ-၅။ "ဥပဒေပညာ"ပထမနေင်ႏ-၁၅၊ ဒုတိယနေင်ႏ-၁၆၊ တတိယနေင်ႏ-၁၂၊ စတုတ္ထနေင်ႏ-၁၃၊ ခြွဉ်းဗူႏ-၅၆။ "အရှေ့တိုင်း"++++++++++++++++++++ ။ "ဓာတုဗေဒ"ပထမနေင်ႏ-၆၈၊ ဒုတိယနေင်ႏ-၆၀၊ တတိယနေင်ႏ-၂၇၊ အိတ်ချ်ဝမ်း-၃၊ အိတ်ချ်တူး-၄၊ ခြွဉ်းဗူႏ-၁၆၂။ "ဇီဝဗေဒ"ပထမနေင်ႏ-၈၊ ဒုတိယနေင်ႏ-၇၊ တတိယနေင်ႏ-၆၊ ခြွဉ်းဗူႏ-၂၁။ "ရူပဗေဒ"ပထမနေင်ႏ-၈၈၊ ဒုတိယနေင်ႏ-၅၇၊ တတိယနေင်ႏ-၂၃၊ အိတ်ချ်ဝမ်း-၁၊ အိတ်ချ်တူး-၈၊ ကျူ-၄၊ ခြွဉ်းဗူႏ-၁၈၁။ "သင်္ချာ"ပထမနေင်ႏ-၈၈၊ ဒုတိယနေင်ႏ-၅၇၊ တတိယနေင်ႏ-၃၄၊ အိတ်ချ်ဝမ်း-၄၊ အိတ်ချ်တူး-၁၊ ကျူ-၁၊ ခြွဉ်းဗူႏ-၁၈၅။ "သတ္တဗေဒ"ပထမနေင်ႏ-၄၅၊ ဒုတိယနေင်ႏ-၂၉၊ တတိယနေင်ႏ-၂၃၊ အိတ်ချ်ဝမ်း-၁၊ အိတ်ချ်တူး-၂၊ ခြွဉ်းဗူႏ-၁၀၀။ "ရုက္ခဗေဒ"ပထမနေင်ႏ-၄၆၊ ဒုတိယနေင်ႏ-၂၁၊ တတိယနေင်ႏ-၁၃၊ အိတ်ချ်ဝမ်း-၄၊ အိတ်ချ်တူး-၁၊ ခြွဉ်းဗူး-၈၄။ "ဘူမိဗေဒ"ပထမနေင်ႏ-၃၅၊ ဒုတိယနေင်ႏ-၂၄၊ တတိယနေင်ႏ-၁၄၊ အိတ်ချ်ဝမ်း-၇၊ အိတ်ချ်တူး-၂၊ မဟာ-၂၊ ခြွဉ်းဗူႏ-၈၄။ ခြွဉ်းဗူႏလို့-ပထမနေင်ႏ(၅၇၇)၊ ဒုတိယနေင်ႏ(၄၂၇)၊ တတိယနေင်ႏ(၂၁၂)၊ စတုတ္ထနေင်ႏ(၁၃)၊ အိတ်ချ်ဝမ်း(၂၄)၊ အိတ်ချ်တူး(၂၅)၊ ကျူ(၇)၊ မဟာ(၂)=(၁၂၈၇) စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻကအောဝ်ႏဗာႏ (၁၂၈၇)ဖြာꩻယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏလိုꩻဖြာꩻပေါင်ꩻအလꩻလွုမ်ꩻ၊ အထီအသွီႏ ခုဲင်ႏမွေးတောဝ်းဒွိုန်း၊ ဖေႏကထွာလွဉ် လိုအꩻထီအသွီႏသားနောဝ်ꩻ ကျောင်ꩻသားခို/မူႏစွုမ်ႏဖြာꩻ အောဝ်ႏလိုႏကျိုꩻစာꩻ သွဉ်ထူႏလေ့လာအာအာနေက လိတ်လုဲင်ꩻပညာႏ ဗဟုသုတနောဝ်ꩻသွူ။
ဖြားဟိန်တိထွန်း
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
၂၀၁၃-၂၀၁၄-ဗာႏ
ကလဲဉ်းခိုႏချာ မဟာမစာႏ ကွပ်စွဉ်ႏအကျောင်ꩻအမျိုꩻမျိုꩻတဲင် နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻနောဝ်ꩻ သွဉ်ဗာႏတောဝ်းလိတ်တွော့ꩻ ဘွဲ့လꩻခေတ်ပညာႏဒါႏသား အဲဉ်ထောဝ်းနောဝ်ꩻမꩻ အစိုႏရဌာႏနကို ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ ကအီႏမာꩻဒါႏ အစိုႏရဝွန်ႏထံꩻတွမ်ႏ လိုꩻကမာꩻဒါႏ စွိုးခွိုꩻထာꩻမာꩻနောဝ်ꩻ အဲဉ်ထောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ တဲႏစဟန်ႏနီꩻမာꩻငါ အစိုႏရဌာႏန အထွောင်းမုဲင်ꩻတယောဝ်း ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ ပညာႏအထီအသွီႏဗွေ ဘွဲ့လꩻခေတ်ပညာႏဒါႏသား အစိုႏရဌာႏနကို နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ ဖေႏကအောဝ်ႏသော့ꩻအာအာ နုဲင်းဝင်ꩻလိုꩻမျိုꩻလင်နောဝ်ꩻ သꩻရက်ခွိုꩻပအိုဝ်ႏ ကျောင်ꩻသားခို/မူႏဖုံႏ ကျောင်ꩻမဉ်ႏထွူ၊ မဉ်ႏလꩻဘွဲ့နောဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏရက်ခွိုꩻသꩻဓာတ်တဲင် ယံသဲင်ꩻထူႏတာႏဝွန်ႏ မာꩻဖေႏသွော့ လိုꩻမျိုꩻတွမ်ႏ ခမ်းထီထာꩻမာꩻအကျောင်ꩻ နိုꩻဆောႏတမာလွေꩻဗာႏ တွမ်ႏရွမ်ဖြုဲင်ꩻယိုနောဝ်ꩻသွူ။
သာမဏေရဝိနယ
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အရဟတော-ကိလေႏသာႏအဲန်ထဝ်း၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ-တရာꩻကားကအဝ်ႏယို နမ်းတွိုႏကထီႏသေလို့ဒါႏ၊ တဿဘဂဝတော-နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ၊ နမော-နီသောန်းဝုဲင်ႏခိုႏ ရိုႏသေႏဒျာႏသွူအေား။
လိုꩻပေႏအီႏဗုဲင်သျင်ႏ အရေꩻတန်သိုမ်ချက်
(၁)ကြော့ꩻကတူႏ (၂) ထူႏသင်္ကန်ꩻ (၃) ခံႏသီႏလ ၁-မီႏအီႏကြော့ꩻကတူႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏကြော့ꩻခိင်ႏ သျင်ႏလောင်ꩻအီႏရွောတ်အီတာႏ သွောန်ဖေႏရီးဗာႏ တစပဉ္စကကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ "အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ကေသာ လောမာ နခါꩻ ဒန္တာ တစော"။ ဣမသ္မိံကာယေ-ခွေနမ်းလောင်းကီ ထွားအီခရာႏ၊ ကေသာ-ကလူꩻ၊ လောမာ-အဆွောန်ႏ၊ နခါ-စူမီႏခင်ႏမီႏ၊ ဒန္တာ-တငါ၊ တစော-ပီဖြို့ꩻ ငတ်ꩻပါꩻဖုံႏယို၊ အတ္ထိ-အဝ်ႏနမ်းလောင်း ကတသာ တွိုႏမီႏအဝ်ႏပြာႏ ပသို့ꩻငါႏ ထွာဒျာႏအနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တ ရူပသဘော်ꩻတန်ဒျာႏနေား၊ ကဟွုန်တသာ ကဟွုန်ပသို့ꩻနဝ်ꩻသꩻ-နာမသဘော်ꩻတန်ဒျာႏနေား၊ အဝ်ႏငတ်ꩻဗာႏသွူအေား။ ၂-ထူႏသင်္ကန်ꩻအရဲန်ႏလွေꩻ
သျင်ႏလောင်ꩻရွောတ်ငဝ်းကပ်သင်္ကန်ꩻ
သကလဝဋ္ဋဒုက္ခနိဿရဏနိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကရဏတ္ထာယ ဣမံ ကာသာဝံ ဂဟေတွာ ပဗ္ဗာဇေထ မံ ဘန္တေ အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ။ ဘန္တေ-အေားဗွေႏ၊ သကလဝဋ္ဋဒုက္ခ-ခွုင်းဝဋ်ဒုက္ခယို၊ နိဿရဏ-ယံလွောတ်ထန်ႏလꩻ၊ နိဗ္ဗာနဿ-ထာꩻငိမ်ꩻခွꩻယို၊ သစ္ဆိကရဏတ္ထာယ-ဖေႏကတွိုႏအီတာႏ၊ ဣမံ ကာသာဝံ-သင်္ကန်ꩻကအဝ်ႏနီသွောန်းစူကိုယို၊ ဂဟေတွာ-နီဗွေႏထူႏထွူတဲင်၊ အနုကမ္ပံ-ထာꩻသညင်ꩻယို၊ ဥပါဒါယ-အွောန်ႏထွူတဲင်၊ မံပဗ္ဗာဇေထ-နီသွောန်းဖေႏကထွာ သာႏမဏေႏနဝ်ꩻ မာꩻဖေႏဗဲင်းဗွေႏအေား။
ငဝ်းကွီချာသင်္ကန်ꩻ
သကလဝဋ္ဋဒုက္ခနိဿရဏနိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကရဏတ္ထာယ ဧတံ ကာသာဝံ ဒတွာ ပဗ္ဗာဇေထ မံ ဘန္တေ အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ။ ဘန္တေ-အေားဗွေႏ၊ သကလဝဋ္ဋဒုက္ခ-ခွုင်းဝဋ်ဒုက္ခယို၊ နိဿရဏ-ယံလွောတ်ထန်ႏလꩻ၊ နိဗ္ဗာနဿ-ထာꩻငိမ်ꩻခွꩻယို၊ သစ္ဆိကရဏတ္ထာယ-ဖေႏကတွိုႏအီတာႏ၊ ဧတံ ကာသာဝံ-သင်္ကန်ꩻကအဝ်ႏနီဗွေႏစူကိုနဝ်ꩻ၊ ဒတွာ-ဖေႏချာထွူတဲင်၊ အနုကမ္ပံ-ထာꩻသညင်ꩻယို၊ ဥပါဒါယ-အွောန်ႏသွူတဲင်၊ မံပဗ္ဗာဇေထ-နီသွောန်းဖေႏကထွာ သာႏမဏေႏနဝ်ꩻ မာꩻဖေႏဗဲင်းဗွေႏအေား။
ငဝ်းကွီထွာသျင်ႏ
ဘန္တေ သံသာရဝဋ္ဋဒုက္ခတော မောစနတ္ထာယ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစာမိ၊ ဒုတိယမ္ပိ---၊ တတိယမ္ပိ---။ ဘန္တေ-အေားဗွေႏ၊ မောစနတ္ထာယ-ယမ်ကလွောတ်ထန်ႏလꩻ၊ သံသာရဝဋ္ဋဒုက္ခတော-အဝ်ႏသင်္သရာႏဝဋ္ဋဒုက္ခတာႏ၊ ယာစာမိ-နီသွောန်းကွီထွာဗာႏ၊ ပဗ္ဗဇ္ဇံ-သျင်ႏသာႏမဏေႏဘဝသွူအေား၊ ဒုတိယမ္ပိ-ဗꩻနီလဲင်ႏတဲ့၊ တတိယမ္ပိ-ဗꩻသိုမ်လဲင်ႏတဲ့။
ခမ်ႏသီႏလဆီပါꩻ အရဲန်ႏလွေꩻ
(က) အဟံ ဘန္တေ တိသရဏေန သဟ ဒသသာမဏေရ ပဗ္ဗဇ္ဇသီလံ ဓမ္မံ ယာစာမိ အနုဂ္ဂဟံ ကတွာ သီလံ ဒေထ မေ ဘန္တေ၊ ဒုတိယမ္ပိ---၊ တတိယမ္ပိ---။ ဘန္တေ-အေားဗွေႏ၊ အဟံ-နီသွောန်းယို၊ တိသရဏေန-သရဏသိုမ္ပါꩻ ထာꩻထွူထွာသိုမ္မျိုꩻယို၊ သဟ-ကပါငီꩻဒါႏ၊ ပဗ္ဗဇ္ဇသီလံ-မဲန်လွောတ်သံသရာႏသားအကျင်ꩻ၊ သာမဏေရံ-ရဟန်ꩻသီးပို၊ ဒသဓမ္မံ-တရာꩻဆီပါꩻယို၊ ယာစာမိ-နီသွောန်းကွီဗာႏ၊ ဘန္တေ-အေားဗွေႏ၊ အနုဂ္ဂဟံကတွာ-ပင်ႏထိုဖေႏနီသွောန်းအနေႏတဲင်၊ ဒေထ-ဖေႏလင်ꩻဗဲင်းသွော့၊ သီလံမေ-သာႏမဏေႏသီႏလနဝ်ꩻဗွေႏအေား။ (ခ) ယမဟံ ဝဒါမိ တံ ဝဒေထ၊ ဝဒါမိအဟံ-ခွေကဒေါ့ꩻ၊ ယံတံ-ငဝ်းယို၊ ဝဒေထ-သီရိုꩻလွောန်ꩻဟုဲင်း၊ (ဝဒေဟိ-နာꩻရိုꩻလွောန်ꩻဟုဲင်း)။ အာမ ဘန္တေ-နီသွောန်းအီႏရိုꩻလွောန်ꩻဒျာႏသွူအေား။ နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ (နိဂ္ဂဟိတန္တ) ဗုဒ္ဓန် သရဏင် ဂစ္ဆာမိ၊ ဓမ္မန် သရဏင် ဂစ္ဆာမိ၊ သံဃန် သရဏင် ဂစ္ဆာမိ၊ ဒုတိယမ္ပိ---၊ တတိယမ္ပိ---။ (မကာရန္တ) ဗုဒ္ဓမ် သရဏမ် ဂစ္ဆာမိ၊ ဓမ္မမ် သရဏမ် ဂစ္ဆာမိ၊ သံဃမ် သရဏမ် ဂစ္ဆာမိ။ ဒုတိယမ္ပိ---၊ တတိယမ္ပိ---။ (ဂ) သရဏဂမနံ ပရိပုဏ္ဏံ-သရဏဂမနံ-သရဏဂမ်သိုမ်ပါꩻနဝ်ꩻ၊ ပရိပုဏ္ဏံ-ဗွေစုမ်ႏလဲန်း(အဝ်ႏကုဲင်ထဲင်းသီႏလဆီပါꩻ)၊ အာမ ဘန္တေ-မွေးသွူဗွေႏအေား။ (ဃ) ၁/ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ၊ ၂/ အဒိန္နာဒါနာ ၃/ အဗြဟ္မစရိယာ ၄/ မုသာဝါဒါ ၅/ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ၆/ ဝိကာလဘောဇနာ ၇/ နစ္စ ဂီတ ဝါဒိတ ဝိသုကဒဿနာ ၈/ မာလာ ဂန္ဓ ဝိလေပန ဓာရဏ မဏ္ဍန ဝိဘူသနဋ္ဌာနာ ၉/ ဥစ္စာသယနမဟာသယနာ ၁၀/ ဇာတရူပ ရဇတ ပဋိဂ္ဂဟနာ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။
သီႏလဆီပါꩻအနက်ပအိုဝ်ႏ
၁/ အတိပါတာ-မာꩻသီတရတ်၊ ပါဏာ-ဝင်ꩻအသက်ယို၊ ဝေရမဏိ-နီသွောန်းသျောင်ႏဒျာႏ၊ သိက္ခာပဒံ-သိက္ခာတဗာႏအနေႏ၊ သမာဒိယာမိ-နီသွောန်းဆို့ꩻတိန်ႏဒျာႏသွူဗွေႏအေား။ ၂/ အဒိန္နာ-အဗွေႏတဖေႏတဝ်း ဝင်ꩻဥစ္စာႏယို၊ အာဒါနာ-ကထူႏနေးနဝ်ꩻ၊ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။ ၃/ အဗြဟ္မစရိယာ-တမျတ္တဝ်း မေထုနအကျင်ꩻယို၊ ဝေရမဏိ။ ၄/ မုသာဝါဒါ-ဒေါ့ꩻငဝ်းလဲန်ယို၊ ဝေရမဏိ-နီသွောန်းသျောင်ႏဒျာႏ၊ သိက္ခာပဒံ-သိက္ခာႏတဗာႏအနေႏ၊ သမာဒိယာမိ-နီသွောန်းဆို့ꩻတိန်ႏဒျာႏသွူ။ ၅/ မဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ-ထာꩻမုန်ꩻတဖေင်ꩻ၊ သုရာမေရယ-ဒဝ်ဒွိုႏဒဝ်စဲးယို၊ (ဝါ)သုရာ-ဒဝ်ဒွိုႏငတ်ꩻမျိုꩻ၊ မေရယ-ဒဝ်စဲးငတ်ꩻမျိုꩻ၊ မဇ္ဇ-ယာဖြေင်းဖိင်ꩻဖင်ꩻ တသီႏမုန်ꩻဖုံႏ၊ ပမာဒ-ထာꩻတောႏလောင်ꩻအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏယို၊ ဌာနာ-အခင်ႏလမ်းဌာနပါ၊ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။ ၆/ ဝိကာလ-မွူးခွယ်ခိင်ႏ၊ ဘောဇနာ-သုင်ꩻဘောဇန်နဝ်ꩻ၊ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။ ၇/ နစ္စ-ထာꩻကျူႏ၊ ဂီတ-ထာꩻအူဒုံႏ၊ ဝါဒိတ-တချင်ꩻငဝ်း၊ ဝိသုက-နာႏနေး၊ ဒဿနာ-ထွားနေးနဝ်ꩻ၊ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။ ၈/ မာလာ-အတရေꩻနုဲင်းကဝ်ႏ၊ ဂန္ဓ-အလွီးဟောမ်ယို၊ ဝိလေပန-သူႏဒင်ႏနမ်းလောင်း၊ ဓာရဏ-ဆောင်ႏလွေꩻနမ်းကီ၊ မဏ္ဍန-ခြွိုင်းတရေꩻနမ်းယို၊ ဌာနာ-အခင်ႏလမ်းဌာနပါ၊ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။ ၉/ ဥစ္စာသယန-ခင်ႏလမ်းထို တထာမာꩻကီ၊ မဟာသယနာ-ခင်ႏလမ်းဟဝ်အငိုꩻတန်စးယို၊ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။ ၁၀/ ဇာတရူပ-ခမ်ꩻယာႏ၊ ရဇတ-ရွောန်ယာႏပါ ရွောန်ဝင်ꩻကသမုတ်နေးပါယို၊ ပဋိဂ္ဂဟဏာ-လူႏခမ်ႏခုမ်စမ်ႏနဝ်ꩻ၊ ဝေရမဏိ-နီသွောန်းသျောင်ႏဒျာႏ၊ သိက္ခာပဒံ-သိက္ခာႏတဗာႏအနေႏ၊ သမာဒိယာမိ-နီသွောန်းဆို့ꩻတိန်ႏဒျာႏသွူဗွေႏအေား။ (င) ဣမာနိ တိသရဏေန သဟ ဒသသာမဏေရ ပဗ္ဗဇ္ဇသီလံ ဓမ္မံ သာဓုကံ ကတွာ အပ္ပမာဒေန သမ္ပာဒေထ။ ဣမာနိ-ခွုင်းကရိုꩻခါꩻ၊ တိသရဏေနသဟ-သရဏဂမ်ပါ၊ ဒသသာမဏေရပဗ္ဗဇ္ဇသီလံ-ရဟန်ꩻပိုသျင်ႏ အကျင်ꩻဆီပါꩻ၊ ဓမ္မံ-တရာꩻယို၊ သာဓုကံကတွာ-ရိုႏရိုႏသေႏသေႏ၊ အပ္ပမာဒေန-တောမ်ႏအိုင်တဖေင်ꩻမွုန်းထာꩻတဲင်၊ သမ္ပာဒေထ-အောန်ႏဒင်ႏလို့လို့သွော့ နမ်းလောင်းကီနေား။ (စ) သျင်္ဒေါ့ꩻ- ဥပဇ္ဈာယော မေ ဘန္တေ ဟောဟိ။ (ဒေါ့ꩻသိုမ်လဲင်ႏ)။ ဘန္တေ-အေားဗွေႏ၊ ဟောဟိ-နီဗွေႏနဝ်ꩻထွာဖေႏသွော့၊ မေ-နီသွောန်းတာႏ၊ ဥပဇ္ဈာယော-အုံဗော့ꩻဆုမ္မꩻ အုံခြꩻသွောန်သင် ဥပဇ္ဈာယ်ႏဆရာႏတန်ဗွေႏအေား။ (ဆ) ရဟန္ဒေါ့ꩻ-ပါသာဒိကေန သမ္ပာဒေထ။ ပါသာဒိကေန-တောမ်ႏဝင်ꩻကဖုဲင်ႏထွား ဖုဲင်ႏနာႏဒါႏ သျင်ႏသာႏမဏေႏသီး ထာꩻအုံအဝ်ႏထာꩻဒေါ့ꩻဖြဝ်ႏယို၊ သမ္ပာဒေထ-အွောန္ဒင်ႏလို့လို့သွော့ နမ်းလေားင်္ကီနေား။ အာမ ဘန္တေ-နီသွောန်း အီႏအွောန္ဒင်ႏဒျာႏသွူဗွေႏအေား။ ဗုဲင်သျင်ႏအရဲန်ႏလွေꩻ ထွူတွိုႏယိုကို။
ရာႏဇဂျိုဟ်ႏသဌေꩻ
"ရာႏဇဂျိုဟ်ႏသဌေꩻဝတ္ထု"(လွမ်ꩻလာꩻသဌေꩻ ကတူႏဆာ၊ ဖြဲ့ꩻထန်ႏထိုꩻဗာႏသေ့ꩻနီဗာႏ)
မော့ꩻနဝ်ꩻခါ ဝေင်ꩻရာႏဇဂျိုဟ်ႏကို သဌေꩻတန်တဖြာꩻနဝ်ꩻ ကတူႏဆာထာꩻ လꩻနွုတ်ꩻနေင်ႏလဲဉ်း၊ "ပါꩻရိုꩻဆရာႏယိုဟောဝ်တဲ့ပင်ꩻ-ဝင်ꩻရိုꩻဆရာႏသူꩻဟောဝ်တဲ့ဟဲ့ꩻ"၊ ဆရာႏကားမုဲင်ꩻဖြာꩻဖြာꩻလဲဉ်း ဟောဝ်တဝ်း၊ လွမ်ꩻလာꩻကားမုဲင်ꩻလဲင်ႏလဲင်ႏတဲ့ ရေꩻတဝ်း၊ အရွဉ်အဝ်ႏအာငါႏမꩻ အဝ်ႏပါꩻကလꩻခြေင်သဲင်ꩻလွုမ်ꩻ။ ဆရာႏတန် ယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻရိုꩻ- "သဌေꩻတန်ရောႏဂါႏနဝ်ꩻ လွမ်ꩻလာꩻတလꩻတဝ်းဒွုမ်၊ အုံဗာႏထဲင်း ငတ်ꩻနီꩻလွုမ်ꩻသီ၊ ယင်ဟန်ႏသားနဝ်ꩻရိုꩻ အုံဗာႏထဲင်း နွုတ်ꩻနီꩻလွုမ်ꩻသီ"ဆရာႏတန်ဖုံႏ အွဉ်ႏစွꩻစူလို့နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် လိုꩻဖြားလိုꩻတန်ဖုံႏနဝ်ꩻ လွေꩻထေ့ခွန်ဗိမ္ဗိသာရ၊ ထွဉ်ႏခွန်ဗိမ္ဗိသာရမိန်းလင်ꩻဖေႏ ဆရာႏဇီဝက ဖေႏနေးဆရာႏဇီဝက ကလွေꩻလွမ်ꩻလာꩻမွိုင်မွိုင်ဖေႏ ဝွေꩻသီးရာႏဇဂျိုဟ်ႏသဌေꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ဆရာႏဇီဝကရိုꩻ- "သဌေꩻတန်ဟွေး- သဌေꩻရောႏဂါႏယိုနဝ်ꩻ ခံႏဒုက္ခညလဲဉ်း ပဉ်နွုတ်ꩻနေင်ႏလဲဉ်း၊ မဉ်ႏဗေင်ႏတခေင်ႏစေႏသေႏသေႏ နွုတ်ꩻလာငါနဝ်ꩻ ခွေလွမ်ꩻလာဖေႏ ဟောဝ်ဗာႏအမဲဉ်ႏ" "တောငါ ဟောဝ်ဒါႏငါ နွုတ်ꩻလာတဲ့ယဝ်း ခံႏဗင်ႏတခေင်ႏစေႏဖေႏဒျာႏ ဆရာႏ" ဆရာႏဇီဝက ဖြဲ့ꩻရီးကတူႏပီ၊ နဝ်ꩻထွူမꩻ အွော့ꩻတငက် ကတူႏကြောက်ꩻ၊ တွမ်ႏကိမ်ꩻပေႏနဝ်ꩻ ပီꩻထန်ႏသေ့ꩻပေႏတဗာႏ၊ သေ့ꩻတန်တဗာႏ၊ ဆꩻဟောဝ်ချာယင်း ကတူႏပီ၊ နွုတ်ꩻနီꩻအကို ဗေင်ႏစွူစွူဗာႏ၊ ရုဲင်ꩻတသွိုးထာꩻလꩻတဝ်း။ ဗေင်ႏတခင်ႏစေႏ နွုတ်ꩻနီꩻထင်ႏဗွေတဲင် သဌေꩻရိုꩻ"ဒါႏယာႏဒွုမ်"တဲင် ဖေႏဗေင်ႏတခေင်ႏထွေတောနွုတ်ꩻနီꩻ၊ ဗေင်ႏတခေင်ႏထွေ နွုတ်ꩻနီꩻဗွေတဲင် သဌေꩻရိုꩻ"ဒါႏယာႏဒွုမ်"တွော့ꩻ ဖေႏဗင်ႏတအာနေးတောနွုတ်ꩻနီꩻ၊ ဗေင်ႏတအာနွုတ်ꩻနီထင်ႏဗွေနဝ်ꩻခါ သဌေꩻရိုꩻ "ဒါႏယာႏဒွုမ်"တဲ့။ ဆရာႏဇီဝကရိုꩻ- "သဌေꩻ ယူႏချာဟုဲင်း၊ ခါးလားကလွမ်ꩻလာခါနဝ်ꩻ အာႏမခံႏပဉ် တဖဲ့ꩻနွုတ်ꩻလာမွေးတဝ်းနဲ့၊ လꩻကွို့ꩻနွုတ်ꩻနီꩻဒျာႏ ဖေႏချာႏထွေ၊ ဖေႏချာႏတအာလဲဉ်းသွူနဝ်ꩻဟွေး" "အစနဝ်ꩻ မဉ်ဟောဝ်တဲင် အာႏမခံႏလဲဉ်နေးဒျာႏ၊ ဒါႏယာႏဒွုမ်မွေးမွေးစွဉ်ႏ ဆရာႏ" တွိုႏနဝ်ꩻခါ ဆရာႏငပယွုမ်းထာꩻ ရီနုဲင်းယို- "အီႏည နီဆီပုဲင်တနီꩻလွုမ်ꩻ၊ ခွေအဝ်ႏသေဒျာႏ၊ ငမ်းသဌေꩻအုံနွောင်ꩻတဝ်းတဲင် စွော်စွော်ဒေါ့ꩻအာ နွုတ်ꩻလာနုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏ၊ ထွိုင်ႏဟုဲင်း၊ လꩻလဲဉ်း၊ ဟောဝ်လဲဉ်း" သဌေꩻတဲ့ သꩻရောင်းသꩻရေꩻ အွဉ်ႏဟွာႏဆရာႏစူ တသိန်ꩻပဉ်နောဝ်ꩻသွူ။ (ဝိနယ၊ မဟာဝဂ္ဂပါဠိတောႏ၊ စီဝရက္ခန္ဓက)
မောရသုတ္တပရိတ္တပါဠိနိဿယ
"မောရသုတ္တပရိတ္တပါဠိနိဿယ" ယေနသံ ဝိဟိတာရက္ခံ၊ မဟာသတ္တံ ဝနေစရာ။ ပူရေန္တံ-ကအဝ်ႏထိုမ်ႏနေ၊ ဗောဓိသမ္ဘာရေ-သဗ္ဗညုတဉဏ်ႏခြွိုင်းအယမ်တွင်္ခါ၊ နိဗ္ဗတ္တံ-တွိုႏထွာဗာႏဖို၊ မောရယောနိယံ-ဝါးတောင်ꩻဘဝသွူ၊ ယေန-တောမ်ႏမောရပရိတ္တဲင်၊ သံဝိဟိတာရက္ခံ-ကပွိုင်ဆင်ခါꩻ ထာꩻပွေါးကအဝ်ႏဒါႏ၊ မဟာသတ္တံ-ဘုရာꩻလောင်ꩻယို၊ ဝနေစရာ-လယ်ႏကျင်ꩻတခြာ မူꩻသွိုꩻသီးဖုံႏ။ ဗြဟ္မမန္တန္တိ အက္ခာတံ၊ ပရိတ္တံ တံ ဘဏာမ ဟေ။ စိရဿံ-အနေင်ႏနွုတ်ꩻရျာꩻ မူꩻသွိုꩻဝင်ꩻနွုတ်ꩻ ညသွတ်ꩻလꩻစွောန်ႏ၊ ဝါယမန္တာပိ-ကျမ်ႏဆောမ်ꩻခန်းလဲ့၊ ဂဏှိတုံ-အီႏဆောမ်ꩻလꩻဗာႏ၊ နေဝသက္ခိံသု-တဒါႏယာႏတဝ်း၊ ဗြဟ္မမန္တမ္ပိ-ဂါႏထာꩻယမ်ရိုꩻတဲင်၊ အက္ခာတံ-ဘုရာꩻကရိုꩻဒါႏ၊ တံပရိတ္တံ-ဝွေꩻမောရသုတ်ပရိတ်ယို၊ ဟေ-အေားဗွေႏသီးဖုံႏ၊ ဘဏာမ-နီရွောတ်လွတောမ်ဟောင်း။ ပထဝိပ္ပဘာသော တံ တံ၊ နမဿာမိ ဟရိဿဝဏ္ဏံ။ ပထဝိပ္ပဘာသံ တယာဇ္ဇဂုတ္တာ၊ ဝိဟရေမု ဒိဝသံ။ စက္ခုမာ-ကဖေႏဒါႏလိုꩻမဲ့၊ ဧကရာဇာ-ထွာခွန်တပါꩻ၊ ဟရိဿဝဏ္ဏော-အရောင်္ခမ်ꩻကအဝ်ႏဒါႏ၊ ပထဝိပ္ပဘာသော-ကလေဖေႏဒါႏနီဟမ်ႏ၊ အယံ-မွူးယို၊ ဥဒေတိ-ထန်ႏလွောန်သွူ၊ တံဟရိဿဝဏ္ဏံ-မွူးအရောင်္ခမ်ꩻ၊ ပထဝိပ္ပဘာသံ-မွူးမာꩻလေဟမ်ႏ၊ တံ-အစိုန္နဝ်ꩻ၊ နမဿာမိ-ခွေဝုဲင်ႏဒျာႏ၊ တယာ-ဗွေႏခွန်မွူးနဝ်ꩻ၊ အဇ္ဇ-ဟန်ႏနီꩻ၊ ဒိဝသံ-တနီꩻတာႏ၊ ဝိဟရေမု-ခွေအီႏအိုင်္ကွူႏ၊ ဂုတ္တာ-နီဗွေႏဟေ့ꩻ။ တေ စ မံ ပါလယန္တု၊ နမတ္ထု ဗုဒ္ဓါနံ နမတ္ထု ဗောဓိယာ။ နမော ဝိမုတ္တာနံ နမော ဝိမုတ္တိယာ၊ ဣမံ သော ပရိတ္တံ ကတွာ မောရော စရတိ ဧသနာ။ ယေဗြာဟ္မဏာ-ထာꩻကုဲင်ပယ်ႏညာꩻ ဗွေႏဘုရာꩻသီးနဝ်ꩻ၊ ဝေဒဂူ-တွိုႏသေလꩻလဲန်း၊ သဗ္ဗဓမ္မေ-တရာꩻကားကအဝ်ႏအကိုဖုံႏသွူ၊ တေမေ-နဝ်ꩻခွေ၊ နမော-ဝုဲင်ႏဒျာႏ၊ တေစ-ဗွေႏသီးလဲ့၊ ပါလယန္တုမံ-ကိုးမ္ဖေႏသွော့ခွေ၊ ဗုဒ္ဓါနံ-ဘုရာꩻသီးလောင်း၊ အတ္ထု-ဖေႏကထွာသွော့၊ နမော-နီသွောန်းဝုဲင်ႏ၊ ဗောဓိယာ-အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်ႏ သဗ္ဗညုတဉာဏ်ႏအလောင်း၊ အတ္ထု-ဖေႏကထွာသွော့၊ နမော-နီသွောန်းဝုဲင်ႏ၊ နမောဝိမုတ္တာနံ-ဝုဲင်ႏလိုꩻလွောတ်လဲန်းကိလေႏသာႏ၊ နမောဝိမုတ္တိယာ-ဝုဲင်ႏအရဟတ္တဖလဉာဏ်ႏ သဗ္ဗညုတဉာဏ်ႏ၊ သောမောရော-ဝွေꩻဝါးတောင်ꩻနဝ်ꩻ၊ ကတွာ-မာꩻထွူ၊ ဣမံပရိတ္တံ-တဖွောင်ꩻနုဲင်းယိုထွူမꩻ၊ စရတိ-ကွဲးလွေꩻ၊ ဧသနာ-ထိုမ်ႏအမ်ႏအဆာႏ။ ပထဝိပ္ပဘာသော တံ တံ၊ နမဿာမိ ဟရိဿဝဏ္ဏံ။ ပထဝိပ္ပဘာသံ တယာဇ္ဇဂုတ္တာ၊ ဝိဟရေမု ရတ္တိံ။ စက္ခုမာ-ကဖေႏဒါႏလိုꩻမဲ့၊ ဧကရာဇာ-ထွာခွန်တပါꩻ၊ ဟရိဿဝဏ္ဏော-အရောင်္ခမ်ꩻကအဝ်ႏဒါႏ၊ ပထဝိပ္ပဘာသော-ကလေဖေႏဒါႏနီဟမ်ႏ၊ အယံ-မွူးယို၊ အပေတိ-ပ္လေ့ꩻထိုꩻသွူ၊ တံဟရိဿဝဏ္ဏံ-မွူးအရောင်္ခမ်ꩻ၊ ပထဝိပ္ပဘာသံ-မွူးမာꩻလေဟမ်ႏ၊ တံ-အစိုန္နဝ်ꩻ၊ နမဿာမိ-ခွေဝုဲင်ႏဒျာႏ၊ တယာ-ဗွေႏခွန်မွူးနဝ်ꩻ၊ အဇ္ဇ-ဟန္နာꩻ၊ ရတ္တိံ-တဟာတာႏ၊ ဝိဟရေမု-ခွေအီႏအိုင်္ကွူႏ၊ ဂုတ္တာ-နီဗွေႏဟေ့ꩻ။ တေ စ မံ ပါလယန္တု၊ နမတ္ထု ဗုဒ္ဓါနံ နမတ္ထု ဗောဓိယာ။ နမော ဝိမုတ္တာနံ နမော ဝိမုတ္တိယာ၊ ဣမံ သော ပရိတ္တံ ကတွာ မောရောဝါသ မကပ္ပယိ။ ယေဗြာဟ္မဏာ-ထာꩻကုဲင်ပယ်ႏညာꩻ ဗွေႏဘုရာꩻသီးနဝ်ꩻ၊ ဝေဒဂူ-တွိုႏသေလꩻလဲန်း၊ သဗ္ဗဓမ္မေ-တရာꩻကားကအဝ်ႏအကိုဖုံႏသွူ၊ တေမေ-နဝ်ꩻခွေ၊ နမော-ဝုဲင်ႏဒျာႏ၊ တေစ-ဗွေႏသီးလဲ့၊ ပါလယန္တုမံ-ကိုးမ္ဖေႏသွော့ခွေ၊ ဗုဒ္ဓါနံ-ဘုရာꩻသီးလောင်း၊ အတ္ထု-ဖေႏကထွာသွော့၊ နမော-နီသွောန်းဝုဲင်ႏ၊ ဗောဓိယာ-အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်ႏ သဗ္ဗညုတဉာဏ်ႏအလောင်း၊ အတ္ထု-ဖေႏကထွာသွော့၊ နမော-နီသွောန်းဝုဲင်ႏ၊ နမောဝိမုတ္တာနံ-ဝုဲင်ႏလိုꩻလွောတ်လဲန်းကိလေႏသာႏ၊ နမောဝိမုတ္တိယာ-ဝုဲင်ႏအရဟတ္တဖလဉာဏ်ႏ သဗ္ဗညုတဉာဏ်ႏ၊ သောမောရော-ဝွေꩻဝါးတောင်ꩻနဝ်ꩻ၊ ကတွာ-မာꩻခါꩻကဒွို့၊ ဣမံပရိတ္တံ-တဖွောင်ꩻနုဲင်းယိုသွူ၊ အကပ္ပယိ-မာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻထွူမꩻ၊ ဝါသံ-ကွဲးဗေင်ႏထာꩻသွူ။ မောရသုတ္တပရိတ္တံ-မောရသုတ်ပရိတ်နဝ်ꩻ၊ နိဋ္ဌိတံ-ထွူတွိုႏယို။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပရိတ်တန်
ဦးစံအောင်
ဖြားစံအောင် (မိဉ်ꩻရင်ꩻ: ဦးစံအောင်) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ဖြိုတန်ထင်ႏထိုရေꩻတာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါတန်(ခေါင်းဆောင်) တဖြာꩻဒျာႏသွူ။ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါသား ဖြားစံအောင် လွူးဖွါꩻဇာႏတိရပ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကွန်ႏသယ်ႏတဖူꩻ သေးပုဲင်းရပ် ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ ကိုတဲင် လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၁၉၂၄ ဗာႏ၊ အောက်တိုဗာ(၁၄)နီꩻ သွူ။ မွိုးဖါဗွေႏ ဦးမောင်မောင်ကြီး တောမ်ႏ ဒေါ်ခင်ထွေး သီး လွူးဖွာꩻလင်ꩻလွဉ်ဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ဝေင်ꩻကျိုက်ထို
ဝေင်ꩻကျိုက်ထို (အဲင်းကလေတ်: Kyaikto) (မန်း: ကျိုက်ထိုမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏ သထွုံႏခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏကျိုက်ထိုကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻကျိုက်ထိုကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻကျိုက်ထိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ရန်ႏတကုင်ႏ-မောႏလမျင်ႏ ကာꩻတဖူꩻတန်လောင်းတဲင် တောမ်ႏဝေင်ꩻရန်ႏတကုင်ႏနဝ်ꩻ ဗော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၉၅)မဲင်ႏ၊ တောမ်ႏဝေင်ꩻပဂိုꩻနဝ်ꩻ ဗော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၄၈)မဲင်ႏသွူ။ မဉ်ꩻတန်ကျောႏဒါႏ ဖရာꩻကျိုက်ထီးရိုးလဲ့ အဝ်ႏဝေင်ꩻကျိုက်ထိုထျꩻ ကောင်ရွေꩻလောင်းနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
အာႏဏာႏ
"အာႏဏာႏ" ခွေသွဉ်းလံးနဝ်ꩻ ညဝ်ႏ၊ ထွီႏ၊ ဆျာဖုံႏယို ခွေသွဉ်းတလွူးတဝ်း တမျိုꩻမျိုꩻသွူ။ ကတလွူးတဝ်း တမျိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ အကျောင်ꩻထူꩻထူꩻဆန်ꩻဆန်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ တအဲဉ်ထဝ်း၊ ဝါႏသနာႏတဝ်းရိုꩻရိုꩻတွော့ꩻ လွူးတဝ်းဒျာႏသွူ။ လွူးတဝ်းရိုꩻလဲ့ ညဝ်ႏနဝ်ꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻညဝ်ႏသေတဝ်း လွောန်လယ်ႏလွောန်အုံ ခွေသွဉ်းလံးနဝ်ꩻ ကားမုဲင်ꩻဗာႏဗာႏစွောန်ႏဒျာႏသွူ။ ညဝ်ႏလွောန်အုံ ခွေသွဉ်းလံးနဝ်ꩻ အီႏဗွေတနေင်ႏအဝ်ႏကြွို့ꩻတဝ်း၊ လꩻအလာပဲင်ꩻလွုမ်ꩻ ထိုꩻမားချာယင်းဒျာႏသွူ။ ညဝ်ႏကလွောန်အုံ ခွေသွဉ်းလံးအကို ညဝ်ႏမွူးတဗာႏနဝ်ꩻ နီနေင်ႏလွိုလဲဉ်း ပေါႏတခါႏ ထိုꩻမားတခါႏ တွိုႏဒျာႏဟန်ႏနီꩻသွူ။ ဝွေꩻမီႏမဲဉ်လွောန်လဲ့ နုဲင်းဒျာႏဝွေꩻလံးတဲင် ထာꩻခေ့ꩻထာꩻလေတရွေꩻတဝ်း ဝွေꩻလွောန်ဒျာႏသွူ။ ညဝ်ႏမွူးယို ကလွောန်အုံ ခွေသွဉ်းလံးနဝ်ꩻ လွောန်ကွီအံႏထာꩻမွေးတဝ်း၊ လွောန်အုံဒျာႏ ရိုꩻခါႏခါႏ၊ လွောန်ပွေါးယူး တခါႏခါႏသွူ။ ညဝ်ႏမွူးယို ပေါႏအဝ်ႏခွေသွဉ်းလံးခိန်ႏနဝ်ꩻ ညဝ်ႏလင်လွောန်အုံနုဲင်းနဝ်ꩻ ဝွေꩻတကျွိုက်တဝ်း၊ ညဝ်ႏလင်မီႏလွောန်နဝ်ꩻ ဝွေꩻတားဝွေꩻငွေါ်ꩻဆွုမ်ႏစွောန်ႏဒျာႏသွူ။ နုဲင်းခွေကခတ်ကယ်ꩻ ဝွေꩻသꩻသဖော်ꩻနဝ်ꩻ (ခွေလံးဒျာႏ၊ လွိုခွေ ညဝ်ႏလင် ပါꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ မဲဉ်ဖေႏအုံတဝ်း) အဝ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ ခင်ႏလံးအုံတကြက်ꩻတဲင် အာႏဏာႏမဲဉ်ပဲင်ႏ ဝွေꩻတဗာႏလွုမ်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ယိုနဝ်ꩻ တိရစ္ဆာန်ႏကထွာဒါႏ ညဝ်ႏမွူးပေႏငါမဉ်ႏတဲ့ မဉ်လꩻတောမ်ႏအာႏဏာႏအကျောင်ꩻသွူ။ တိရစ္ဆာန်ႏကထွာဒါႏ ညဝ်ႏမွူးပေႏငါမဉ်ႏတဲ့ မဉ်လꩻတောမ်ႏအာႏဏာႏတဲင် လိုꩻထဲင်းနဝ်ꩻ စင်းဒေါ့ꩻဒွုမ်ဟောင်း၊ ယိန်းမဲဉ်လꩻလꩻသွူ။ လိုꩻကမဲဉ်လꩻအာႏဏာႏနဝ်ꩻ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ၊ အတ္တ၊ မာႏနတရာꩻထွာအထျꩻတွော့ꩻ မဲဉ်လꩻလဲ့အဝ်ႏ၊ တရာꩻနုဲင်းယိုဖုံႏ ထွာအထျꩻတမွေးတဝ်း မဲဉ်မာꩻဖေႏလိုꩻမျိုꩻအကျိုꩻ၊ ခမ်းထီအကျိုꩻတွော့ꩻ မဲဉ်လꩻလဲ့အဝ်ႏ၊ အဝ်ႏနီမျိုꩻရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ယိုနီမျိုꩻအကို ပထမတမျိုꩻနဝ်ꩻ အာလဲဉ်း ဒုတိယမျိုꩻ မဉ်ႏရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ မဲ့ꩻအာႏဏာႏအဝ်ႏ ခွန်လိုꩻတန်သီး လက်ခံႏတဝ်းမကောင်းတဲင် ရိုꩻတဝ်းဒွုမ်သွူ။ ကွယ်ႏတွော့ꩻ အာႏဏာႏနီမျိုꩻယိုနဝ်ꩻ တမျိုꩻတောမ်ႏတမျိုꩻ ကင်ꩻဝင်ꩻတလꩻတဝ်း၊ အတ္တဟိတ-နမ်းအကျိုꩻထွာအထျꩻတွော့ꩻ လꩻစွောန်ႏအာႏဏာႏလဲ့ ပရဟိတ-ဝင်ꩻအကျိုꩻယို မာꩻဖေႏဗာႏယင်းဒျာႏနေနေ၊ မာꩻတဝ်း တလꩻတဝ်းသွူ။ ပရဟိတ-ဝင်ꩻအကျိုꩻထွာအထျꩻတွော့ꩻ လꩻစွောန်ႏအာႏဏာႏလဲ့ အတ္တဟိတ-နမ်းအကျိုꩻယို လꩻလွောန်ဗာႏဒျာႏနေနေ၊ ထူႏတဝ်းလဲ့ တလꩻတဝ်းသွူ။ မဲဉ်လꩻအာႏစာႏအမျိုꩻမုဲင်ꩻလꩻ အတ္တဟိတ-နမ်းအကျိုꩻယို အဝ်ႏလိုႏထူႏလွောန်ꩻချိုꩻငါႏတဝ်း၊ တရာꩻလဲ့နဝ်ꩻ တရာꩻတဝ်းလဲ့နဝ်ꩻ၊ တန်ႏလဲ့နဝ်ꩻ တန်ႏတဝ်းလဲ့နဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏထူႏနွိုင်ႏငါႏတဝ်းသွူ။ နမ်းအကျိုꩻယို တထူႏနွိုင်ႏတဝ်း၊ တအွောန်ႏရေꩻငါႏတဝ်းတွော့ꩻ ကအွောန်ႏရေꩻဒါႏ ခမ်းထီလိုꩻမျိုꩻအကျိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဗွေႏဘုရာꩻတဖူꩻရဲဉ်ႏ ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ လောကတ္ထစရိယ၊ ဉာတတ္ထစရိယ၊ ဗုဒ္ဓတ္ထစရိယ-ကရိုꩻဒါႏ စရိယသွံပါꩻယိုအကို အမျာꩻအကျိုꩻကရိုꩻဒါႏ လောကတ္ထစရိယနဝ်ꩻ ထွာထာꩻမာꩻအထျꩻသွတ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ ခွေသွဉ်းကမဲဉ်ဒေါ့ꩻနဝ်ꩻ အာႏဏာႏကအဝ်ႏဒါႏ လိုꩻသီးယိုနဝ်ꩻ နီအာႏဏာႏယို အဝ်ႏလိုႏသုံꩻအီတဝ်း နမ်းတာႏ၊ အဝ်ႏလိုႏသုံꩻတရွို့ꩻတဝ်း၊ ကုသိုလ်ႏလဲ့ ဖေႏကလꩻ ဟို့ꩻလဲ့ ဖေႏကကွို့ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုꩻသုံꩻလွေꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏ၊ အဝ်ႏလိုႏသုံꩻလွေꩻအီဒျာႏ လိုꩻမျိုꩻ ခမ်းထီတာႏအကျောင်ꩻ တဲက်တွန်ꩻလွေꩻဗာႏသွူ။
မွိုးဗွေႏမွူးနီꩻ
မွိုးဗွေႏမွူးနီꩻ (Mother Day) ကမ္ဘာႏလောင်းကီခွိုင်ႏကားတဲင် မွိုးဗွေႏသီႏကာႏကအေဝ်ႏယို ထူႏဂုဏ်ႏလွေꩻခရာႏမွူးနီꩻနဝ်ꩻ တနꩻလင်ꩻဒျာႏ မေလ ဒုတိယပတ် တနင်ႏနွေႏနီꩻ တကမ္ဘာႏလွုမ်ႏ နဝ်ꩻအွဉ်ႏထွော့ꩻဖေႏ မွိူးဗွေႏ မွူးနီꩻနဝ်ꩻသွူ၊ မဉ်ႏနုဲင်ႏနီသွဉ်ႏသီး မန်ႏခမ်ႏကိုနဝ်ꩻ မွိုးမွူးနီꩻယိုအွဉ်ႏထွော့ꩻဖေႏ ဒဉ်ကံလာဗွေနီꩻနဝ်ꩻသွူ၊ ယဉ်ႏကေႏမူဓလေ့ထုံꩻစံႏပငါပရာꩻ မွိူးမွူးနီꩻယို တမ္ဘာႏလုမ်ႏ အွဉ်ဝင်ꩻရိုႏသေႏကန်ႏတော့ လွꩻထူႏဂုဏ်ႏလွꩻ မွိုးဖါသီဂုဏ်ႏကေꩻစူꩻတရာꩻဖုံႏသွူ၊
တယ်ႏစစွဉ်ႏကရိ ရောမ ခေတ်ကိုကာႏဗꩻတွိုႏယိုခါ ပေါႏတွိုႏသွူ အလာယိုနဝ်ꩻ မာꩻလွꩻဝင်ꩻမွိုးဗွေႏမွူးနီꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ၊ မွိုႏဗွေႏမွူနီယို ယူႏလꩻသေနန်ႏကွို့ယိုခါလုမ်ꩻ တကာႏတေဝ်ႏ၊ တွိုႏစွဉ်ႏအခိန်ႏမုဲင်ꩻတယောဝ်ႏမွိုႏသီႏ ဂုဏ်ႏကေꩻစူꩻတရာꩻယို အွဉ်ႏဖိန်ထိုꩻတလꩻတေဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ၊  officially တရာꩻဝင်ꩻ ဖေႏကထွာ ဖေႏကအွဉ်ႏထော့ꩻ လွေꩻမွိုးဗွေႏမွူးနီယိုနဝ်ꩻ ကောႏကကျိုႏဆောင်ႏဖေႏသာႏယို ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်ႏကို ကအေဝ်ႏအုံဒါႏ လိတ်တဲမ်ႏဆရာႏမဲဉ်တန် လိုꩻယံ နင်ႏမူႏ ကျုလီယာဝါဒ်ဟိုႏ  ( Julia Ward Howe ( 1819-1910) နဝ်ꩻသွူ။  ဝွေꩻမူႏယို မွိုႏဗွေႏမွူးနီꩻ ဖေႏကထွာ တရာꩻဝင်ꩻဝင်ႏတဲင် နေႏတွမ်ႏ ဘောပင် စွန်ꩻထီအာႏတဲင်တွော့ꩻ ကျိုꩻစာꩻ ဒင်ႏပျနယ်လွေꩻ တဲင် ယိုခါနဝ်ꩻ ပေါႏတွိုႏသွူ မေလ ဒုတိယ ပတ် မွူးနီꩻ တနင်ႏနွေႏနီꩻယို ကမ္ဘာႏလောင်ႏ အနေႏ အွဉ်ႏထွော့ လွေꩻဖေႏလဉ်ႏသွူ မွိုႏမွူးနီꩻ အတီႏ တရာꩻဝင်ꩻ နဲင်ႏနဝ်ႏသွူဩ။
တယ်ႏစ လွေꩻ ၁၈၇၂ နိန်ႏကို ဝွေႏမူႏတွူႏတရန်လွေꩻဖေႏစ မွိုႏမွူးနီꩻဖေႏကထွာအတီႏ နဝ်ꩻသွူ၊ စဲ့ပွယ်ꩻကို ကသီထိုꩻလဉ်ႏဒါႏ မွိုးဖုံႏ လိုꩻဖုံႏကာႏကအောဝ်ႏဖုံႏယို ရေႏရွယ်ႏလွေꩻဝွေꩻသီႏအတာႏတဲင် ၊ စဲ့ပွယ်ꩻဖေႏကတွမ်ႏထွာဗာႏမွော့ꩻ ၊ အေဝ်ႏလိုႏတေဝ်ႏစဲပွယ်ꩻ ၊ ဖေႏကညိမ်ꩻချမ်ꩻသွော့ အွဉ်ႏသꩻနဲင်ႏနဝ်ꩻတဲင် မွိုႏမွူႏနီꩻခိန်းကို အွဉ်လွꩻဝင်ꩻ နိုꩻဆော်ႏနဲင်ႏနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
မန်းခမ်းကို မွိုးမွူးနီꩻ ဖေႏကထွာအတီႏ
နီမျန်မာ(မန်း)ခမ်းကို မွိုးမွူးနီꩻ ဖေႏကထွာအတီႏနဝ်ꩻ လိတ်တဲမ်ႏဆရာႏ ဦးသုခ ယိုကျိုꩻစာꩻဆောင်ႏသာဖေႏ နဝ်ꩻမတဲင် ပေါႏတွိုႏသွူ ဒဲဉ်ကံဗွေ ( ပြာသိုလပြည့်နေ့) ယို အွဉ်ႏထော့ဖေႏ မွိူးဗွေႏ မွူးနီꩻ အတီႏနဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ၁၉၉၅ နိန်ႏကိုယို ပေါႏတွိုႏသွူ ဒဲဉ်ကံလာဗွေနီꩻယို နဝ်ꩻ အွဉ်ႏထွော့လွေꩻအတီႏတဲင် တယ်ႏစလွေꩻမန်ႏတလေꩻကိုတဲင် အွဉ်ဝင် ထူႏဂုဏ်ႏလွꩻခန်ႏဒျာႏ မွိုႏမွူးနီꩻ နဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
ယံꩻခါႏစခါနယ်ꩻ
ယိုနဝ်ꩻ တဆီနီခါ တံႏသင်ꩻလာ၊ တွင်ꩻအာယံကျ ဟဝ်ထွားဖ၊ မွူးနီꩻလာလောင်း/ဆန်ꩻ မာꩻကျောင်ꩻမာꩻလံꩻ မျိုꩻတေန်ꩻအင်ꩻ ၊ အရင်ꩻခြောႏခြဲ့ꩻ ကျလက်ဖွဲ့ꩻတဲင် ထွာဒျာႏ ကျံꩻနယ်ꩻစခါ မူတဗာႏသွူ။ ငမ်းသ့ꩻငါႏ ဖေ့ဝုဲင်ꩻလဲဉ်းညာꩻ နီနာꩻစူကိုတဲင် တွမ်ႏရွမ်ရဲမ်ဖောႏထန်ႏယင်း နုဲင်းလ့ယိုအတွိုင်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဂဏန်ꩻပေႏတင်ႏ
လိတ်မွူးအတွယ်ꩻ(၆)
လိတ်မွူးအတွယ်ꩻ(၆)၊ သွဉ်ခန်ꩻ(၁)၊ ဖတ်လွူꩻခန်ꩻ(၁)
လယ်ႏလွုက်ꩻထာꩻ ဝင်ꩻယွူးဒါႏလိုꩻ
ယွုတ်ပင်ႏထို ပညာႏရေꩻ
ကျိုႏဆွုမ်ႏဒျာႏ ခွန်တွမ်ႏနင်ꩻ
မော့ꩻခွဲးခွိုန်ꩻချာ ပအိုဝ်ႏအာ
မေတ္တာႏတဖွေါင်ꩻ အဟဝ်သွတ်ꩻ။
ဖြေꩻစာကျင်ႏလယ်ႏ ထွာကွုန်ႏသယ်ႏ
ထေင်းဒဲဉ်အွုပ်ꩻခံꩻ ဖူးမူႏနံꩻ
ဗွူဟူဗေဟံႏ အဝ်ႏပွုမ်ႏပံႏ
အွꩻအံႏလွိုင်ႏအာ နန်းတဝ်းခြာ
နေင်ႏဟာပွယ်ꩻကွိုန်ꩻ ယူႏလꩻခွိုန်ꩻ
နင်ႏဝွိုန်ꩻစေႏတနာႏ စွိုမ်းဟဝ်ငါႏ
သꩻရာႏတဉ်ႏခွေါင် တရာꩻဗွောင်။ သွုံꩻအာ - က ခ ပ ဖ ဗ သ (ယို ၆-ဖြုံႏသွူ။)
လိတ်မွူးအတွယ်ꩻ(၆)၊ သွဉ်ခန်ꩻ(၂)၊ ဖတ်လွူꩻခန်ꩻ(၁)
စုဲင်ႏဖျုန်ꩻတမွိုꩻမွိုန်းရွဉ်ဟုဲင်း
ခွေကျွိုက်သꩻဟောဝ်ငါႏ။
လိတ်မွူးအတွယ်ꩻ(၆)၊ သွဉ်ခန်ꩻ(၂)၊ ဖတ်လွူꩻခန်ꩻ(၂)
တချွုန်ဖျွုန်ꩻရွဉ် ကေန်ꩻခြေားလွဉ်
လိတ်မွူးအတွယ်ꩻ(၆)၊ သွဉ်ခန်ꩻ(၃)၊ ဖတ်လွူꩻခန်ꩻ(၁)
ပါꩻဒုံႏဂီတာ သင်ႏခြွုင်ꩻခြွုင်ꩻ
ပါꩻပေႏတဖြွုန်းထာꩻ
ယားမွိုန်းဖြွုမ် တဲစ်ꩻဒါႏလိုꩻ
ခမ်းပြွိုင်းဟောဝ်ငါႏ
စက်ခြွုတ်ဗွူနောဝ်ꩻ လို့ကားမုဲင်ꩻ
ဖြွုမ်ဖူႏ ဖြွိုမ်ဖူႏ ဟဲ့ꩻနီမျိုꩻ
အုံဖြွောင်ႏဖြွောင်ႏထာꩻ ထုမ်ႏတရာꩻ။
လိတ်မွူးအတွယ်ꩻ(၆)၊ သွဉ်ခန်ꩻ(၃)၊ ဖတ်လွူꩻခန်ꩻ(၂)
တိန်ႏတန်တဗွုင်ꩻ သင်ႏခြွုင်ꩻခြွုင်ꩻ
ထာꩻခြွုတ်ခြက်ခါႏ လွေꩻယပ်ꩻငါႏ
ကြွုမ်ဒီႏကြွုမ်ဆုံꩻ စာဟိုပုံꩻ
ခြွူႏခြွိုန်တွောင်းမꩻ ယဲက်ထွားလꩻ
ပါꩻဖဲ့ꩻဖြွိုမ်းဆုံꩻ နွို့ဗာႏပုံꩻ
ယာလျားချိန်ႏခါႏ ခြွောင်ꩻသေင်ႏလာႏ
လွောင်ႏဗူႏထွာအာႏ စွိုးခွိုꩻတာႏ။
ပေႏတန်မူႏခို မတ်သွော့ယို
(၁) လိတ်ပအိုဝ်ႏယို - မူႏခိုသွုံꩻတာႏ
ထေရ်ႏတန်ဗွန်ဖြား - ထီႏထွားထိုဆွာꩻ
ယံတဲမ်းထေထန်ႏ - တောင်ꩻပြန်ႏခါꩻဗာႏ
သုနန္ဒ - ထေရထီသိမ်ႏထွာ။
(၂) တရေင်(ရိန်)သွံရျာꩻ - လွိုခါꩻကွတ်ꩻဗာႏ
ဒဲဉ်ရုတ်ꩻဗွေနေား - ကူꩻကေားတောင်ꩻခါꩻ
တဲမ်းတသာဖေႏ - နင်ꩻနွေႏနီꩻဒျာႏ
ထွူဖြီႏစီႏ - ကထီႏဟွိုန်ဟောဝ်အာ။
(၃) တရေင်(ရိန်)သွံအီ - သွံဆီကွတ်ꩻဗာႏ
နောင်ယာသုဲင်ꩻရပ် - ပွယ်ꩻမျတ်နောဝ်ꩻရာꩻ
တကာႏဆန္ဒ - ဗွိုန်လွသင်္ဃာႏ
နီလိတ်တာႏ - အွဉ်ႏဒျာႏအထွူထွာ။
(၄) တရေင်(ရိန်)သွံရျာꩻလစ်ꩻဆီ - သွဉ်ကီယံသာႏ
နီလိတ်ပအိုဝ်ႏ - ကလိုႏဖန်ခါꩻ
အမဉ်ꩻနာႏမ - စစရာႏရာႏ
သင်္ဃာႏဗွေႏ - မာꩻဖေႏသွဉ်သွုပ်ငါ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:လိတ်လုဲင်ꩻ
ဝေင်ꩻနောင်ခစ်
ဝေင်ꩻနောင်ခစ် (မန်း: နောင်ခစ်မြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ၊ ဝနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻတွိုင်ꩻ၊ ဝေင်းကောင် အထူꩻဒေႏသ-၂ကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနောင်ခစ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အထူꩻဒေႏသ-၂ ဝအထူꩻဒေႏသ ဝေင်ꩻဒျာႏတဲင် စဲ့ꩻဝUWSP/UWSAစွိုꩻ အဝ်ႏထိန်ꩻချုတ်အိုပ်ချုတ်ခါꩻဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
သꩻရက်ခွိုꩻလွူးတဲင်ရေꩻ
ယောင်းစူꩻထေ့လွေꩻဗာႏ
နေင်ႏနီရျာꩻဗူႏ အီႏလို့တလို့တဝ်း နေင်ႏတဆီဗူႏကိုဖုံႏအယံတွင်ꩻ စွိုးခွိုꩻရုဲင်ꩻတသွိုးမုꩻနဝ်ꩻ ပါတွမ်ႏမန်းခမ်း ကမ္ဘာႏလောင်းကို ကွဲးသင်ႏသန်သန်လွဉ်နောဝ်ꩻသွူ။ စွိုးခွိုꩻလွစ်ထန်ႏရေꩻ၊ တသွုန်တွောင်းညီႏရေꩻ၊ ရက်ပဲင်ꩻရေꩻတွမ်ႏ လွောင်ႏဗူႏရေꩻကစဒါႏ စွိုးခွိုꩻရေꩻ အခေႏခံႏထာꩻမာꩻဖုံႏယို လိုꩻမျိုꩻတွိုင်ꩻ၊ စွိုးခွိုꩻတွိုင်ꩻကို ကွဲးသောင်ႏသာလွဉ်ကရိုꩻနဝ်ꩻ ဟွုန်သေထွꩻလွလဲဉ်းဒျာႏ ပငါပရာꩻသွူ။ ဟန်ႏနီꩻ နေင်ႏတဆီဗူႏယံတွင်ꩻကိုဖုံႏနောဝ်ꩻ စွိုးခွိုꩻပအိုဝ်ႏအရန်းပေါင်ꩻစွုမ်ႏနောဝ်ꩻလဲ့ လွူးတဲင်လွဉ်လွသွူ သꩻရက်ခွိုꩻမꩻ နေးတွမ်ႏ "သꩻရက်ခွိုꩻလွူးတဲင်ရေꩻ"ရွမ်ဖြုဲင်ꩻတွော့ꩻ ယောင်းစူꩻထေ့လွေꩻဗာႏ ခွိုꩻပအိုဝ်ႏ ထွားလိတ်သားဖုံႏသွူ။
သတိꩻဗာႏသွီႏရော်ꩻစနစ်
လိုꩻမျိုꩻတိဉ်ႏခွေါင်ရေꩻအတွက် လွိုတဲင်နီစွိုးခွိုꩻနဝ်ꩻ ဝင်ꩻလိုꩻမျိုꩻသွီႏယို ခံႏရော်ꩻသော့ꩻမွုန်း နီလိုꩻမျိုꩻကို၊ ကွပ်သွီႏရော်ꩻစနစ်မꩻ ကမ္ဘာႏသမဲင်ꩻတဖြုံႏလွုမ်းကို ကထင်ႏသျာꩻလွဉ်ဒါႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ လဲင်ꩻထိုꩻမားနောဝ်ꩻလဲ့ ဟောဝ်သေနာႏလွလဲဉ်းဒျာႏ။ စဲ့ꩻရေꩻအလꩻ မဲဉ်တွိုက်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻတွိုက်ꩻ လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻ ကအီႏဝုဲင်ꩻထိုꩻနောဝ်ꩻ တပေါႏအောဝ်ႏငါႏတောဝ်း၊ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ သꩻရက်ခွိုꩻလွူးတဲင်ရေꩻအတွက် သွီႏရော်ꩻစနစ် ဖေႏကနွို့သော့ꩻလွဉ်ဗာႏမွုန်းနောဝ်ꩻ လိုꩻသတိꩻငါႏ မရေႏမရာႏသွူ။
သတိꩻဗာႏဝင်ꩻယေန်ႏငဲးရေꩻ
စီꩻပွါꩻရေꩻကတလာဒါႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ မဉ်ႏတလွတ်ꩻတလွိုထိုꩻ တစူးတစိꩻစွဉ်ႏလဲ့ စီꩻပွါꩻလင်ꩻသန်တဝ်း၊ ခြေားကေန်ꩻဒါႏတဝ်း၊ စီꩻပွါꩻရေꩻ တပေါႏဟဝ်တဝ်း ပုဂ္ဂိုလ်ႏတဖြာꩻ မဉ်ႏတလွတ်ꩻတလွိုထိုꩻနဝ်ꩻ တလဲင်ႏချင်ႏ ခြေားကေန်ꩻထိုꩻဒါႏ၊ ဗွိုန်ပီသာဓကနဝ်ꩻနေနေ တဉ်ႏခွေါင်မုꩻ ကအောဝ်ႏလဲဉ်းဒါႏ ခမ်းထီတဖြုံႏ၊ နောဝ်ꩻမွေးတဝ်းလဲ့ လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻနဝ်ꩻ အောဝ်ႏခမ်းတန်သား၊ နဝ်ꩻမွေးတဝ်းလဲ့ လိုꩻမျိုꩻတန်တမျိုꩻထထျꩻ ကမွူးလင်ꩻလွဉ်ဒါႏ လိတ်လုဲင်ꩻ၊ ကွဉ်ကꩻ၊ ငေါဝ်းဒေါ့ꩻ၊ အအူ အဒုံႏ၊ ဘာႏသာႏရေꩻ၊ သမဲင်ꩻကစဒါႏယေန်ႏငဲးမုꩻ စားနောဝ်ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ အီႏတထွာရာꩻတဝ်းရိုꩻကီလဲ့ မဉ်ႏတွိုႏခမ်းအဲဉ်ထောဝ်း၊ ထီအဲဉ်ထောဝ်း၊ သꩻရက်ခွိုꩻကဆေ့ꩻခြေားဒါႏ၊ ထာꩻသေတရာꩻအာႏကပေႏဒါႏ လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻနဝ်ꩻ တွူႏတရန်ဆွုမ်ႏဝင်ꩻ ယေန်ႏငဲးရေꩻ နုဲင်းကီယိုဟွဉ်ႏဖုံႏယို နွောင်ꩻလꩻတဝ်း၊ ထီႏထွꩻလꩻတဝ်းတဲင် နေးတွမ်ႏယေန်ႏငဲးရေꩻအလꩻတွော့ꩻ ကုဲင်းခံႏဗာႏဒါႏ ဝင်ꩻမျောႏထိုꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ လိုႏသတိꩻငါႏယင်းဒျာႏသွူ။
ထာꩻထီႏအဲဉ်ႏဝါႏဒ ခံႏနွို့ပုဲင်ႏ
သတိဗာႏ သွီႏရော်ꩻစနစ်၊ သတိဗာႏဝင်ꩻယေန်ႏငဲးရေꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ထာꩻထီႏအဲဉ်ႏဝါႏဒ မွေးတဝ်း၊ စွိုးခွိုꩻအုံတဲင်နွောင်ꩻရေꩻအတွက် သတိဗာႏဒျာႏ၊ ထာꩻထီႏအဲဉ်ႏဝါႏဒကရိုꩻနောဝ်ꩻ "နီစွိုးခွိုꩻမꩻ၊ နီလိုꩻမျိုꩻမꩻ"ရိုꩻပီးနောဝ်ꩻတဲင် ထီႏဖွီပါꩻလိုꩻမျိုꩻ၊ စင်ꩻဝင်ꩻလိုꩻမျိုꩻ စားနောဝ်ꩻဒျာႏ၊ ဝင်ꩻလိုꩻမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ မတ်နုဲင်းတဟို့ꩻချင်ႏ၊ တဒုံချင်ႏတွော့ꩻတွော့ꩻ လိုႏတယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻ ရက်ပဲင်ꩻရေꩻ၊ သွီႏထီꩻရေꩻတဲင် လိုꩻပိုနုဲင်းနုဲင်းဝင်ꩻ အုံညီꩻအောဝ်ႏရောဝ်းလို့ဝင်ꩻ ဖေႏကလꩻဗာႏသွူ။ တဖဲ့ꩻကို ဝင်ꩻယေန်ႏငဲးရေꩻတွမ်ႏ ဓလေ့ꩻထွုံꩻစံႏဖုံႏနဝ်ꩻလဲ့ ထွူႏတွုမ်ဗာႏ၊ နပ်ခန်ꩻဗာႏ၊ အပွိုင်းအဝွို့ ဖေႏကအောဝ်ႏဗာႏမွုန်းတဲင် ခွꩻလဲ့ ခွꩻနုဲင်းနုဲင်း၊ လျားလဲ့ လျားပီပီ၊ ခွꩻညီꩻ လျားညီꩻ၊ အုံညီꩻဗာႏလို့ဝင်ꩻမꩻ စွိုးခွိုꩻအုံတဲင်ရေꩻယို အီႏတဉ်ႏခွေါင်လꩻသွူ။
လိတ်လုဲင်ꩻပင်ႏတသွောင်းရေꩻ
လိတ်လုဲင်ꩻတသွောင်းမꩻ လိုꩻမျိုꩻတသွောင်းလꩻတဲင် (ပိဋကတ်၊ သမဲင်ꩻ၊ တသီႏ၊ သိပ္ပံ၊ ဘူမိဗေဒ၊ ဇလဗေဒ၊ ရုက္ခဗေဒ၊ ဝေဒပေႏတင်ႏပညာႏ၊ အနုပညာႏဆဲင်ႏရာꩻ) ကစဒါႏ လောကလိုꩻရေꩻကျမ်ꩻ၊ နွို့ဂန္ထဝင်ႏလိတ်လုဲင်ꩻမန်ႏသမျကို ထေအာႏထေရဲင်ꩻတွော့ꩻ အွဉ်ႏအရေꩻတဲမ်းချာခါꩻမꩻ စွိုးခွိုꩻတဉ်ႏခွေါင်မုꩻယို အာႏမခံႏချက် အီႏအောဝ်ႏနွောင်ꩻလꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ဗုဒ္ဓဗွေႏဘုရာꩻ
ကပိလတွမ်ႏ ကောလိယခမ်းနီဖြုံႏနောဝ်ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻဖူးဝေးစွိုးခွိုꩻလွဉ်းလွဉ်း၊ ကွပ်စွဉ်ႏခမ်းသားနီဖဲ့ꩻ တရိမ်ဝင်ꩻ ခြောင်တန်ရောဟိဏီတဲင် လဲင်ꩻအီႏထွာနေးစွဉ်ႏ စဲ့ꩻပွယ်ꩻတန်၊ စဲ့ꩻပွယ်ꩻမဉ်ႏထွာနောဝ်ꩻ ဝွေꩻဗွေႏသာႏကီႏဝင်ႏစွိုးခွိုꩻ နီဖဲ့ꩻနီခေါဝ်သွီႏထီဖုံႏ အီႏထွတ်ꩻသော့ꩻခြောင်တန် ရောဟိဏီကိုအကျောင်ꩻ ထီႏထွꩻသေꩻခါꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ သꩻရက်ခွိုꩻကဗွေခူꩻဒါႏ နီဗွေႏဘုရာꩻဂေါတမနမ်း ကျွꩻတွိုႏလွေꩻ စဲ့ꩻတလင်ꩻခြောင်တန် ရောဟိဏီဖဲ့ꩻကီ လဟာႏခွင်ႏကို သာႏကီႏဝင်ႏချင်ꩻချင်ꩻ ရက်ပဲင်ꩻရေꩻ၊ စွိုးခွိုးတဉ်ႏခွေါင်ရေꩻအတွက် နေးတွမ်ႏဖန္ဒနဇာတ်၊ ပထဝီဣန္ဒြိယဇာတ်၊ လဋုကိကဇာတ်တဲင် စွိုးခွိုꩻချင်ꩻချင်ꩻ လွောင်ႏဗူႏရေꩻ၊ တွိုက်ꩻခꩻအွဉ်ႏဆွိုးရေꩻ၊ ငိမ်ꩻချမ်ꩻရေꩻအတွက် နေးတွမ်ႏရုက္ခဓမ္မဇာတ်၊ ဝဋ္ဋကဇာတ်-ထွူတကာႏတောဝ်း နမ်းတွမ်ႏနမ်းဝွေႏဖန်ႏသွုံꩻသပ်ရေꩻ၊ ဆုမ္မꩻသွဉ်သင်ရေꩻအတွက် နေးတွမ်ႏအတ္တဏသုတ်တောႏဖုံႏယို ထောင်စူဟော်ꩻနယ်ဖေႏ ငိမ်ꩻချမ်ꩻရေꩻတရာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻမꩻ ရဲးနွောင်ꩻလꩻ စဲ့ꩻပွယ်ꩻသွူ။ ကွပ်ပွိုးနီဗွေႏဘုရာꩻဂေါတမတဲင် သာႏကီႏဝင်ႏခွိုꩻ ကပိလတွမ်ႏ ကောလိယခမ်းသား သွီႏသက်ဖုံႏ ထါတ်ꩻသော့ꩻဗာႏတောဝ်း ရောဟိဏီထီခြောင်တန်၊ ဗုဒ္ဓနီဗွေႏဘုရာꩻယို မဟာႏခွိုꩻရက်သားတပါꩻအနေႏလဲ့သင်၊ မဟာႏလိုꩻပိုအနေႏလဲ့သင်၊ မဟာႏကရုဏာႏဗွေႏတပါꩻအနေႏလဲ့သင် ကျောႏတွိုႏစွစ်ꩻလွေꩻ ဇမ္ဗူႏဒီႏပါႏကျွန်ꩻကိုနောဝ်ꩻသွူ။
ခွန်ထရော်
နီဗွေႏဘုရာစူထွေရံႏ သျင်ႏသာရိပုတ္တရာႏအလောင်ꩻဆား ခွန်ထရော်ဘဝ ထီနောင်တဖြုံႏကို ခမ်းသဲင်ခါ ထီသေ့ꩻထိုꩻတဲင် လင်းတ၊ ဝါးဗွာ၊ စောက်အာႏကစဒါႏ ဝါးကအံႏဒါႏသꩻသားမျိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ လင်ꩻအံႏစွဉ်ႏဒျာႏ ခွန်ထရော်စွိုးခွိုꩻ ထပေႏဖုံႏသွူ။ သꩻရက်ခွိုꩻကဗွေတလာဒါႏ ခွန်ထရော်နောဝ်ꩻ ရွစ်စွဉ်ႏ "ရက်စွိုးခွိုꩻ သစ္စာႏတရာꩻ"နုဲင်းယို- "ခွေယို ဝင်ꩻသက်ဝင်ꩻသွဲလဲ့ မာꩻသီဖိုတဝ်း၊ ခွေစွိုးခွေခွိုꩻ ထပေႏဖုံႏအလောင်းလဲ့ နိစ္စက်ဖိုတဝ်းဒျာႏရင်ꩻရင်ꩻသွူ၊ သစ္စာႏတရာꩻယို မဉ်ႏမွေးမန်ႏနောဝ်ꩻ တခြွိုက်ချင်ႏ တလဲင်ႏချင်ႏ ခမ်းလော့ထွူတဲင် ခွေစွိုးခွိုꩻ ထပေႏဖုံႏ ဖေႏကချမ်ꩻသာႏလွဩ" အုံတဆင်ႏ တလီꩻသန်ခမ်းခြွိုင်ꩻတွော့ꩻ ခမ်းလော့လွဉ်မꩻ ခွန်ထရော်စွိုးခွိုꩻထပေႏဖုံႏ ချံꩻသာႏလွစွည်ႏဒျာႏ၊ ခွန်ထရော်ရက်စွိုးခွိုꩻသစ္စာႏတရာꩻ- "ပုန ပရံ ယဒါ ဟောမိ၊ မစ္ဆရာဇာ မဟာသရေ"ကရိုꩻဒါႏ ဂါႏထာႏတောႏနောဝ်ꩻ ဗꩻတွိုႏဟန်ႏနီꩻ အောဝ်ႏထွာနေက ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏသီးဖုံႏ စူခွုမ်ဂါႏထာႏ တပုဒ်နောဝ်ꩻသွူ။
ဂျုံးအော့ဖ်အတ်
(၁၇)ရျာꩻဗူႏအယံတွင်ꩻ အင်္ဂလိပ်နယ်ႏခြဲ့ꩻသားဖုံႏ ကျံႏထူႏသိမ်ꩻ ပျင်ႏတစ်ခမ်းတဲင် တွမ်ႏစဲ့ꩻတွမ်ႏရဲင်ꩻ လွဉ်တွိုက်ꩻစွဉ်ႏဒျာႏ ပျင်ႏတိစ်ခမ်းနောဝ်ꩻ လဲင်ꩻအီႏထဲ့ထိုꩻစွဉ်ႏ အင်္ဂလိပ်စူကိုအယံတွင်ꩻ ပျင်ႏတိစ်လုဲင်းသားမူႏပေႏအမဉ်ꩻလꩻ "ဂျုံးအော့ဖ်အတ်"နဝ်ꩻ ကွီခွင်ꩻပျင်ႏတိစ်ခွန်ဟော်ခံꩻထျꩻ ဝွေꩻအီႏတွိုက်နယ်ႏခြဲ့ꩻသားဖုံႏ ရိုꩻပီးနောဝ်ꩻသွူ။ ကထွိုင်ႏလꩻထွူအခင်ꩻ ခွန်ဟော်ခံꩻထျꩻနောဝ်ꩻ လုဲင်းသားမူႏပေႏယို ခြွိုင်းစွဉ်ႏစဲ့ꩻပိုႏတန်အခြွိုင်း အုံဆငါ တွိုက်ꩻစွဉ်ႏရန်ႏသူႏ၊ ကထွာဒါႏစဲ့ꩻပိုႏတန် ပိုႏတလောင်ꩻ ပိုႏပေႏဖုံႏနောဝ်ꩻ သꩻယိန်းဆွော့ꩻယိန်းဆꩻတက်တဲင် ခွုင်းအာႏတွူႏတရန်ချာမꩻ နယ်ႏခြဲ့ꩻဖုံႏ ဆွတ်ချာဗာႏစွဉ်ႏဒျာႏသွူ။ ပျင်ႏတိစ်ခွိုꩻရက်သားမူႏပေႏ "ဂျုံးအော့ဖ်အတ်"ရုက်နောဝ်ꩻ တယ်ႏနေးလုံးတဲင် ဗꩻတွိုႏဟန်ႏနီꩻ ပျင်ႏတိစ်ခမ်းသားဖုံႏ အောဝ်ႏခံႏနွမ်ꩻလွေꩻ စွုမ်ႏနီꩻနီꩻသွူ။
ဗဲင်ကဲဉ်နဲဉ်
ဂျူးယေဝတီတွမ်ႏ သမ္မာႏကျမ်ꩻကိုကပါဒါႏ ဣသရေလနနဝ်ꩻ တမျိုꩻချင်ႏဒျာႏ၊ ဗဲင်ကဲန်နဲဉ်နဝ်ꩻ လွူးဒျာႏဆိုဗီယဲစ် ရုဆျားခမ်းကို၊ ကွပ်စွဉ်ႏ သိုဗီယဲတ်အစိုႏရ ဂျူးလွိုဆန်ရေꩻစနစ်တွော့ꩻ လယ်ႏကျံႏတကုဲင်မာꩻသီ ဂျူးလိုꩻမျိုꩻဖုံႏတဲင် ဗဲင်ကဲန်နဲဉ် တွမ်ႏအဖူးတဖြာꩻနောဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏတဖူꩻလွဗꩻခင်ႏ ကာဗꩻသဲင်ꩻနေး ရဆျားခမ်းကူ သဲင်ꩻတွိုႏစခေါင်ႏစခါ မွိုးဖြားဖါဖြား ကပဲင်ႏဆဲင်ႏဒါႏ ဣသရေလခမ်းကိုသွူ။ ယံတွင်ꩻကာႏလ ဣသရေလခမ်းနဝ်ꩻ ပါလဲစ်စတဲင်းလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ အောဝ်ႏထူႏသိမ်ꩻခါꩻသွူ၊ ပါလဲစ်စတဲင်းစူဆꩻလ ဂျူးလိုꩻမျိုꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻခွင်ꩻအဲဉ်ထောဝ်း၊ တဲမ်းခွင်ꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ ရက်စွိုးခွိုꩻအခွင်ꩻအရေꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ အုံကွံအုံဗူႏခွင်ꩻအဲဉ်ထောဝ်း ထွူတကာႏတောဝ်း ဗဲင်ကဲန်နဲဉ် အပါႏအဝင်ႏ ဂျူးလိုꩻမျိုꩻဖုံႏယို ပါလဲစ်သတဲင်းလိုꩻမျိုꩻ တေက်ꩻနျꩻမုꩻဆꩻလကို နုဲင်းစွဉ်ႏခမ်းလော့ လာမားဟာနောဝ်ꩻသွူ။ ဗဲင်ကဲန်နဲဉ်နောဝ်ꩻ ဂျူးစွိုးခွိုꩻ လွစ်ထန်ႏရေꩻအတွက် ဖွဲ့ဗူႏနေး "ဂျူးရက်စွိုးခွိုꩻအစွိုꩻ"တဲင် ရုဲင်ꩻတသွိုးလွဉ် ကမ္ဘာႏစွုမ်ႏကိုကအောဝ်ႏဒါႏ ဂျူးဖုံႏနဝ်ꩻ သောင်ႏသာလွဉ်လွဉ်ꩻသွူ။ ကွဲးကား ဒုတိယကမ္ဘာႏအယံတွင်ꩻ ဂျာမနီခမ်းကို ကအောဝ်ႏဒါႏဂျူးဖုံႏနောဝ်ꩻ အာႏဏာႏသျင်ႏဟိစ်တလာ အွဉ်ႏစွꩻဓာတ်လွီးမာꩻသီတဲင် ဂျူး(၂)သဲဉ်လွို ခံႏဗာႏခြေင်ခြေင်နောဝ်ꩻသွူ။ ဗဲင်ကဲန်နဲဉ် အွည်ကတူႏဒါႏ "ဂျူးရက်စွိုးခွိုꩻအစွိုꩻ"နောဝ်ꩻ သံႏတမန်ႏနယ်ꩻအလꩻလဲ့သင်၊ စဲ့ꩻရေꩻအလꩻလဲ့သင် တွိုက်ꩻနက်ချာ ဟိစ်တလာတွမ်ႏကမ္ဘာႏလောင်းကိုကအောဝ်ႏဒါႏ ဂျူးလွိုဆန်ရေꩻဖုံႏသွူ။ ကမ္ဘာႏစွုမ်ႏရပ်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ အတေက်ꩻနျꩻခံႏ ဂျူးသွီႏကပါဒါႏမန်ႏသမျ ခံႏထူႏနေးဂျူးလိုꩻမျိုꩻတဲင် သဲင်ꩻလွဉ်ထေ့ "ဂျူးရက်စွိုးခွိုꩻအစွိုꩻ"ထျꩻ တွိုက်ꩻနက်ချာ ပါလဲစ်သတဲင်း ပွိုင်ႏစိုꩻသားဖုံႏနောဝ်ꩻမꩻ "အစ္စရေး"ကရိုꩻဒါႏ ခမ်းတသာတဖြုံႏ ကမ္ဘာႏလောင်းကို ပေါႏထန်ႏလွဉ်ဗာႏတဲင် ဗဲင်ကဲန်နဲဉ်နောဝ်ꩻလဲ့ ထွာလွဉ်အစ္စရေး ဆယ်ႏဆို့ꩻရေꩻဗိသုကာႏတဖြာꩻနောဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ: