cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ယိန်းယံ
"ဩဝါဒလစ်ꩻထွော့ တောင်ꩻတောင်ꩻသွော့အမုဲင်-၉" ၁။ လိုꩻတွိုင်ꩻစွုမ်ႏဖြာꩻ ကအဝ်ႏပေႏခါနဝ်ꩻ "မွိုးဖါမာꩻဖေႏ-ဆီႏအေႏကစ၊ လို့လနေးစွဉ်ႏ"၊ မွိုးဖါထွိုင်ႏဖြားတွော့ꩻ ခွေထွားတဝ်း၊ နာꩻထွားတဝ်း၊ "တဖူးဝေးချင်ꩻ-နွိုင်းလို့ဝင်ꩻ"-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ "ယံတဝ်း"။ ၂။ "မွိုးဖါမဉ်ႏသီမွိုင်မွိုင်မꩻ-လꩻအမွေႏ၊ ဝွတ်ပတ်ဖေႏဗာႏဒွုမ်" ပေါႏအွဉ်ႏထဲင်းသꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာပိုမွိုက်-ထွာပိုရွိုင်ꩻတန်တဲင် "ယံတဝ်း တစိꩻစိꩻ"။ ၃။ မွိုးဖါဖြားလဲဉ်းတရိုꩻတဝ်း၊ မွိုးဖါအုံဟောဝ်တဝ်းတရိုꩻတဝ်း ဒေါ့ꩻဗာႏတဝ်း-ထွဉ်ႏဗာႏတဝ်း၊ နေးတွမ်ႏနမ်းထာꩻသေꩻကေꩻဇူꩻတဲင် "ခွေထွားနာꩻထွား-ခွေါပွေါနာꩻပွေါ"-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ "ယံဒျာႏ"။ ၄။ မွိုးဖါသꩻချမ်ꩻသာႏရာꩻ-မာꩻဖေႏ၊ ဟဲ့ꩻဖေႏဆရာႏ၊ ပသာႏဖေႏတသီႏယွုံႏ(ဆေးရုံ)၊ ပသာဖေႏကမ္မဋ္ဌာန်ꩻတွိုက်၊ ပသာထင်ႏဖေႏကျောင်ꩻ၊ ဗွောင်ဖေႏတရာꩻ၊ မွိုးဖါသီး ဖေႏကအားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်ဟောဝ်တရာꩻ "မာꩻဖေႏအမျိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ ကုသိုလ်ႏတဲ့လꩻဒျာႏ"၊ "ယိန်းယံငါႏ"နဝ်ꩻသွူ။ ဖေႏကထွာဒျာႏ "ယိန်းယံငါႏ"နဝ်ꩻနော။ "ဩဝါဒလစ်ꩻထွော့ ငေါဝ်းလင်္ကာႏအမုဲင်-၉" ၁။ မွိုးဖါတာႏရင်ꩻ၊ ဖူးဝေးချင်ꩻ၊ နွိုင်းဝင်ꩻ ယံတဝ်းခြာ။ ၂။ မွိုးဖါသီမꩻ၊ အမွေႏလꩻ၊ အွဉ်ႏသꩻ မွိုက်ရွိုင်ꩻထွာ။ ၃။ မွိုးဖါတာႏရင်ꩻ၊ နွိုင်းတဝ်းဝင်ꩻ၊ ဆာတွင်ꩻ ပွေါခူခါ။ ၄။ မွိုးဖါ-ကလိုႏ၊ မာꩻဖေႏပိုႏ၊ ကုသိုလ်ႏ ယိန်းယံအာ။
ဝဏ္ဏပထဇာတ်
"ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် ဝဏ္ဏပထဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ"
၁။ ပေါႏထာꩻမာꩻကိစ္စ အဟောဝ်အဒါႏ ကထွာအီ ထာꩻချမ်ꩻသာႏနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻမာꩻဗာႏ၊ ဟောဝ်ချꩻထိုꩻတောဝ်းဝီရိယအကျောင်ꩻ၊
၂။ ကောအွဉ်သား မာꩻဖွီထာꩻ၊ တာႏဝွန်ႏကေႏတဝ်းတဲင် ကရေႏခါꩻအတွိုင်ꩻ ထွာတဝ်း၊ မော့ꩻလို့ ထာꩻဒုက္ခအကျောင်ꩻ၊
၃။ ကောအွဉ်ငါသား (ခေါင်းဆောင်)နဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻမုꩻအဝ်ႏ စီႏစဲဉ်ႏဖေႏဒါႏ စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် လိုꩻအမျာꩻ လွစ်ထာꩻဒုက္ခအကျောင်ꩻ၊
၄။ အမျာꩻ ယံချမ်ꩻသာႏအတွက် ဟောဝ်ဆောင်ႏရွက်ဖေႏအကျောင်ꩻ၊
"ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် သေရိဝ ဝါဏိဇဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ"
၁။ ဗုဲင်သွူသျင်ႏ ခံႏသွူစင်ꩻ သာႏသနာႏတောႏကိုယို ပေါႏအုံဖွီဖုဲင်ထာꩻ၊ ဝီရိယအွဉ်ႏချꩻ ပေါႏလွꩻထာꩻနဝ်ꩻ မဲ့ꩻကော့ꩻမာႏညဆွာꩻ နုဲင်းပါꩻသေရိဝနောဝ်ꩻအကျောင်ꩻ၊
၂။ ကွပ်လောဘတန်၊ ကွပ်သꩻတကဲင်ႏတဲင် အဗာႏဆဲင်ႏ အဗာႏလꩻ အငိုꩻထွိုက်တန်ႏတသိန်ꩻ တကောက်ꩻခံꩻနောဝ်ꩻ လꩻတောဝ်း၊ သောကဒုက္ခဗာႏ အကျောင်ꩻ၊
၃။ ကျိုꩻစာꩻ ရိုꩻရိုꩻသာꩻသာꩻ၊ ထွိုက်ရာꩻ တန်ႏရာꩻဖေႏမꩻ လꩻတခြိုꩻဟဝ်၊ တဆဝ်လေငါ ထွာစီꩻပွာꩻချမ်ꩻသာႏအကျောင်ꩻ၊
၄။ ရန်ႏသူႏနောဝ်ꩻ ထိုꩻလဲ့ꩻမွိုင်မွိုင်မꩻ လွစ်လꩻထိုꩻအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
သွုံꩻတကာႏသွမ်ꩻတာႏမာꩻခရာႏ
နီဗွေႏဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ ကုသိနာႏရွုံႏခမ်း 'ဗဟိဟရဏ'တခြာတန်ကို ဟော်ꩻဖေႏရဟန်ꩻသီး တရာꩻနုဲင်းယို- ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ရဟန်ꩻ (တပါꩻပါꩻ)နဝ်ꩻ သွမ်ꩻ(စတဲင်ပစ္စေꩻလစ်ꩻပါꩻ)အတွက်တာႏ အာႏကွိုꩻတကာႏ ဒုံပေႏတရိုꩻတောဝ်း၊ အာႏကွိုꩻတကာႏ ဒုံတန်တရိုꩻတဝ်း အုံ(ကျောင်ꩻ)နောဝ်ꩻကို။ သဌေꩻနမ်းတရိုꩻတဝ်း၊ သဌေꩻပိုတရိုꩻတဝ်း အီႏကပ်သွမ်ꩻမွူးရောဝ်ꩻတာႏ ထင်ႏပင်ꩻသေꩻဟန်ႏဟာ၊ ကမဉ်ကျွꩻဒါႏ ရဟန်ꩻတပါꩻနဝ်ꩻ လက္ခံႏ၊ အီႏကျွꩻဖေႏဒျာႏ အာႏမခံႏတကာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။ နုဲင်းမွူးရောဝ်ꩻ အခိန်ႏကျွꩻနဝ်ꩻ ရွုံႏသင်္ကန်ꩻ၊ ထူႏသပိတ်ကျွꩻသဲင်ꩻ၊ တွိုႏသဲင်ꩻလမ်းတွော့ꩻ တကာႏကျိုႏဆွုမ်ႏပင်ꩻဆွုမ်ႏ၊ ပင်ꩻသော့ꩻထာꩻဒါကို၊ ဝွေꩻဗွေႏအုံသော့ꩻထာꩻဒါကို၊ တကာႏဝုဲင်ႏရိုႏရိုႏသေႏသေႏ၊ ဒေါ့ꩻရီအွီႏအွီႏနွိုးနွိုး၊ ကပ်သွမ်ꩻဟောဝ်၊ ကပ်ဟန်ႏအွီႏ၊ သွုံꩻဗာႏကွို့ꩻကွို့ꩻ၊ အဝ်ႏတွမ်ႏအလွန်းအလွို။ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻသꩻကိုနဝ်ꩻယူႏ- 'တကာႏကေႏညိုႏ ရိုႏသေႏမွေးစွဉ်ႏခွေ၊ ဒွိုႏဖေႏစွဉ်ႏခွေ ဒဲဉ်ဟောဝ် ဟန်ႏအွီႏ၊ တွိုႏဆုဲင်ꩻဆုဲင်ꩻ အမဉ်ႏကပ်ယင်းနုဲင်းယို၊ ခွေမဉ်ႏသွုံꩻဗာႏယင်း အွီႏအွီႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ-ယံငါႏဟွေး'သꩻယူႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်သꩻယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင်- - ထွာထိုꩻလောႏဘꩻ ဗွို့ꩻခြꩻမွေး ဒဲဉ်ဟောဝ်ဟန်ႏအွီႏလောင်း၊ - အီႏထွာလောႏဘꩻ အီႏထွာအပဲ့စ်တဲ့ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ သယူႏယာႏဒွုမ်၊ - ခွေကသွုံꩻဗာႏသွမ်ꩻယိုနဝ်ꩻ အိႏမာꩻအီ သာႏသနာႏတာႏဒျာႏ သေယူႏယာႏဒွုမ်၊ - ခွေကသွုံꩻသွမ်ꩻယိုနဝ်ꩻ အီႏအားထွုတ်အီ တရာꩻတာႏဒျာႏ နေးတွမ်ႏပညာႏ တသေယူႏယာႏဒွုမ်၊ - ကထွာဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ သတိꩻတရာꩻ ကင်ꩻညာꩻထိုꩻ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနမ်း၊ - ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ နေးတဝ်းဆင်ႏချင်ႏပညာႏ သွုံꩻပရီႏပရာႏ တကာႏသီးသွမ်ꩻ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ တကာႏကလူႏသွမ်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အကျိုꩻတန်တဝ်းꩻ ကသွုံꩻသားရဟန်ꩻတဲ့ အပဲ့စ်ကင်ꩻတဝ်း။ ရဟန်ꩻခꩻတပါꩻနဝ်ꩻ- - တွိုႏဆုဲင်ꩻကော့ꩻမောင်ꩻထဲင်းတဝ်း၊ ကာႏကွို့ꩻကထွိုက်ရာꩻ၊ ဝွေꩻဗွေႏအွဉ်ႏဒျာႏ သꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ - လောႏဘꩻဗွို့ꩻခြꩻတဝ်း ဒဲဉ်ဟောဝ်ဟန်ႏအွီႏလောင်း၊ သꩻကြောင်းစင်ပေႏဒျာႏ၊ - ဝွေꩻဗွေႏဆင်ႏချင်ႏနေးဒျာႏ ပစ္စဝေက္ခဏာႏ၊ ပသာဒျာႏမေတ္တာႏ သွမ်ꩻတကာႏအလောင်း၊ - ခွေကသွုံꩻသွမ်ꩻယိုနဝ်ꩻ 'အီႏမာꩻအီဒျာႏ သာႏသနာႏတာႏ'ယူႏဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ - ခွေကသွုံꩻသွမ်ꩻယိုနဝ်ꩻ 'အီႏအားထွုတ်အီဒျာႏတရာꩻ'ဆင်ႏချင်ႏဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ - နေးတွမ်ႏဆင်ႏချင်ႏပညာႏ သွုံꩻပရီႏပရာႏတောဝ်း တကာႏသီးသွမ်ꩻ၊ - နေးတွမ်ႏသတိꩻတရာꩻ သွုံꩻဒျာႏ အပဲ့စ်ကင်ꩻကင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ရဟန်ꩻအပါꩻဆုဲင်ꩻနဝ်ꩻ ဆင်ႏချင်ႏပစ္စဝေက္ခဏာႏ၊ ပသာမေတ္တာႏ၊ နေးတွမ်ႏသတိꩻတရာꩻ သွုံꩻအပဲ့စ်ကင်ꩻကင်ꩻတဲင် တကာႏကပ်သွမ်ꩻ အပါꩻဆုဲင်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အကျိုꩻတန်၊ ကသွုံꩻသားတဲ့ အပဲစ်ကင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ တိကနိပါတ်၊ ကုသိနာရသုတ်)
နောင်တောင်ꩻ ပရဟိတ ကျောင်ꩻ
နောင်တောင်ꩻပရဟိတကျောင်ꩻယိုနဝ်ꩻ အောဝ်ႏဒျာႏ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသကို ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ နောင်တောင်ꩻဒုံဆကွဉ်ႏနဝ် ကောင်ရွေꩻထာꩻပူႏလောင်း စေႏတီႏဖရာꩻကောင် ဆလတွို့ꩻသွူ။ နောင်တောင်ꩻကျောင်ꩻယိုထွာဒျာႏ ဗွေႏဆရာႏတောႏ ဘဒ္ဒန္တနန္ဒဝံသ သက်တောႏထင်ႏသျာꩻနေကတွင်ꩻနဝ်ꩻ၊ ဗွေႏဆရာႏတောႏ အောဝ်ႏကော့ꩻမောင်ꩻ နောင်တောင်ꩻယို မဲဉ်ႏတွိုႏတနီꩻခါ ယံဖေႏကထွာ လိတ်သွဉ်တွိုက် တွမ်ႏ ပညာႏရေꩻ လိတ်သွဉ်ကျောင်ꩻ၊ ဝွေꩻဗွေႏအောဝ်ႏကော့ꩻမောင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ၊ဆရာႏတကာႏတွိုင်ႏပင်ႏဝင်ꩻတွော့ꩻ ဗွေႏဆရာတောႏ ရာဇိန္ဒသီရိ အွဉ်ငါ တယ်ႏထောင်ႏလွေꩻခန်း၊ဗွေႏဗွန်အွဉ်သွဉ် ပညာႏရေꩻ လိတ်သွဉ်ကျောင်ꩻ ထွာထင်ႏလꩻခန်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏဆရာတောႏ နန္ဒဝံသနဝ်ꩻ တယ်ႏ ၁၃၄၂−ဗာႏ ခရာဇ်နေင်ႏ ၁၉၈၀ −ဗာႏနေင်ႏ ဒဲဉ်ရုတ်ꩻလောင်း ၂ နီꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏဆိုꩻလွေꩻခန်း ကျောင်ꩻမီꩻပေႏ တဖြုံႏသွူ။ ၁၃၄၂-၁၃၄၃-၁၃၄၄ နေင်ႏအတောႏတွင်ꩻ ဝွေꩻဗွေႏအုံနန်းသွော့ꩻခန်း ကျောင်ꩻဝါႏပေးကိုနဝ်ꩻ သွံနေင်ႏသွူ။
ဆရာႏတပဲ့ꩻ
တပဲ့ꩻရင်ꩻကထွာဒါႏ ယိုခါ ကအောဝ်ႏခွုမ်စံႏထူႏတာႏဝွန်ႏဖေႏ ကျောင်ꩻနောင်တောင်ꩻ ဗွေႏဆရာတောႏ ရာဇိန္ဒသီရိယို ဗွေႏဆရာႏတောႏ ဘဒ္ဒန္တ နန္ဒဝံသ အောဝ်ႏသွဉ်သင်ဆုံꩻမ ဖေႏသေႏသေႏငေါဝ်းငွါဩဝါဒသွူ၊ တပဲ့ꩻရင်ꩻကထွာဒါႏ ၊နောင်တောင်ꩻဗွေႏဆရာႏတောႏယိုခါ ဝွေꩻဗွေႏအောဝ်ႏလိတ်သွဉ်တွိုက် ၊မိဉ်ႏကျွꩻသဲင်ꩻလယ်ႏချာ ခမ်းချာနဝ်ꩻ အောဝ်ႏဖေႏသေႏသေႏ ငေါဝ်းငွါဩဝါဒ "ဗွေႏသျင်ႏ သွဉ်ဒါႏဒါႏလိတ်နေား တွိုႏတနီꩻခါ ခင်ႏလမ်းယိုကိုနဝ်ꩻ ဖေႏကထွာ လိတ်သွဉ်တွိုက် ပျုသွော့သာႏသနာႏ ယိုကိုနေား" ဒေါ့ꩻဖေႏသေႏသေႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
တယ်ႏစလွေꩻကျောင်ꩻ နောင်တောင်ꩻပရဟိတ ကျောင်ꩻ
၁၃၅၂− ဗာႏလာဒဲဉ်သီႏတွင်ꩻ နုဲင်ႏငံတောႏတန် သံဃမဟာနာယက ၊ကျောင်ꩻမြင်းခြံ ကိုးဆောင်တိုက် ဗွေႏဆရာႏကျွꩻကာဖျော်လွဉ်တဲင်၊ တွမ်ႏ ဟိုပုံꩻဗွေႏသံဃာႏ တွမ်ႏ သာႏသနာႏဝန်ႏတန်သီ၊ အွဉ်ႏစွꩻခွင်ꩻတွော့ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏဗွေႏသံဃာႏသီႏ၊ ဒင်ႏပျနယ်ထင်ႏ ဗွေႏဆရာတောႏတန်ထျတဲင် ၊တွိုးလွေꩻ ၁၃၆၀ −ဒဲဉ်စိန်လာလောင်း (၆) နီꩻ( ၉-၁၂-၁၉၉၈) နီꩻကို ဟိုပုံꩻဝေင်ꩻနယ်ႏပအိုဝ်ႏ ဗွေႏသံဃာႏသီႏ တွမ်ႏ ဆဲင်ႏရာꩻ သာႏသနာႏရေꩻဝန်ႏတန်သီႏ၊ မဲ့ငါစွုမ်ႏအုံကွံလွꩻဝင်ꩻတဲင်၊ သဘောꩻတူႏဆုံꩻဖြတ် ၊အွဉ်ႏထော့ꩻ လွေꩻဖေႏခန်ႏအတီႏ ၊နောင်တောင်ꩻပရိတ တပ်ဦးကျောင်ꩻ နဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
တယ်ႏလူႏဆိုꩻစလွေꩻကျောင်ꩻ
ဒေႏသကိုကွပ်ပွိုးလိုႏအပ်ချက်အလꩻတဲင် ဗွေႏဆရာႏတောႏ (ယိုခါကျောင်ꩻနန်ႏ) ကထွာဒါႏဗွေႏဆရာႏတောႏ ဘဒ္ဒန္တရာဇိန္ဒသီရိ ( သာသနဓဇဓမ္မာစရိယ) အွဉ်ငါ ပါတွမ်ႏတကာႏအမျာꩻသီႏ တွမ်ႏ အလူႏတကာႏစွုမ်စွိုꩻသီး ၁၃၆၂-လာဒဲဉ်ဟားဆန်ꩻ (၁၄) နီꩻ မွူးနီꩻသောကြာႏ၊ မွူယာခိန်ႏ ၁၂ နာႏရီႏ အခိန်ႏတွင်ꩻ ၊ဗွေႏဆရာတောႏအွဉ်ငါ တယ်ႏထောင်ႏဆို့ꩻလူႏစလွေꩻခန်း ကျောင်ꩻနောင်တောင်ꩻပရဟိတ တပ်ဦးကျောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ၊
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗွေႏဗွန်ကျောင်ꩻ
ဝေင်ꩻမောက်ꩻမုဲင်ႏ
ဝေင်ꩻမောက်ꩻမုဲင်ႏ (အဲင်းကလေတ်: Mawkmai) (မန်း: မောက်မယ်မြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ်၊ လင်ꩻခွိုꩻခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမောက်ꩻမုဲင်ႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻမောက်ꩻမုဲင်ႏကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻမောက်ꩻမုဲင်ႏထျꩻနဝ်ꩻ ဖရာꩻစေႏတီႏမြို့ဦးမဟာမုနိနွို့ဝေင်ꩻ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻမောက်ꩻမုဲင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပွဉ်ခြောင်ဖန်ႏကွဉ်ႏတဲင် မိဉ်ႏလင်ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ တွိုႏလွေꩻ ဟိုနမ်း၊ သုဲင်ꩻခဝ်ဖုံႏတဲင် ဖြွဉ်စွဉ်ႏ ပအိုဝ်ႏဒေႏသနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
လိုႏအွဉ်ႏရေꩻငါႏပညာႏရေꩻ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပညာႏတာႏ
အွဉ်ႏရေꩻတခြိုꩻရေꩻတဝ်းနီမျိုꩻ
'"အွဉ်ႏရေꩻတခြိုꩻ- အွဉ်ႏရေꩻတဝ်းတခြိုꩻ အဝ်ႏနီမျိုꩻ"
နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီဖုံႏ တရာꩻနုဲင်းယို- ၁။ အာမိသဂရု ပရိသာ နော သဒ္ဓမ္မ ဂရု - အွဉ်ႏရေꩻဒျာႏတခြိုꩻ၊ အွဉ်ႏရေꩻတဝ်းတရာꩻ။ ၂။ သဒ္ဓမ္မ ပရိသာ၊ နော အာမိသဂရု- အွဉ်ႏရေꩻဒျာႏတရာꩻ၊ အွဉ်ႏရေꩻတဝ်းတခြိုꩻ၊ ဒွေမာ ပရိသာ- ပရိသတ် အောဝ်ႏနီမျိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- 'အွဉ်ႏရေꩻဒျာႏတခြိုꩻ၊ အွဉ်ႏရေꩻတဝ်းတရာꩻ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ - 'စတုပစ္စယ ဂရုကာ-သင်္ကန်ꩻ၊ သွမ်ꩻ၊ ကျောင်ꩻ၊ တသီႏ' ဖေႏနေးကလွိုင်ႏအာတဲင် ကတာႏအမျာꩻငါ လိုꩻခြာဖုံႏနဝ်ꩻ အုပ်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ အံႏဖြာႏလို့ဝင်ꩻနုဲင်းယို- တကာႏသီးဖုံႏဟွေး- ရဟန်ꩻကမဉ်ꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ သီႏလတဉ်ႏခွေါင်ငါႏမွော့နဝ်ꩻ၊ ရဟန်ꩻကမဉ်ꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ သမာႏဓိတဉ်ႏခွေါင်ငါႏမွော့နဝ်ႏ၊ ရဟန်ꩻကမဉ်ꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ အားထွုတ်တရာꩻ မာꩻမွေးဝိပဿနာႏ ပညာႏတဉ်ႏခွေါင်မွေးမွော့နဝ်ꩻ၊ တရာႏခွန်နင်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ရဟန်ꩻကမဉ်ꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ လꩻတမဂ်တဖိုလ်ႏ သောႏတာႏပန်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏမွော့နဝ်၊ ရဟန်ꩻကမဉ်ꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ လꩻနီမဂ်နီဖိုလ်ႏ သကဒါဂါမ်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏမွော့နဝ်ꩻ၊ ရဟန်ꩻကမဉ်ꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ လꩻသွံမဂ်သွံဖိုလ်ႏ အနာႏဂါမ်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏ မွော့နဝ်ꩻ၊ ရဟန်ꩻကမဉ်ꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ လꩻလစ်ꩻမဂ်လစ်ꩻဖိုလ်ႏ ရဟန္တာႏပုဂ္ဂိုလ်ႏမွော့နဝ်ꩻ။ တကာႏခွန်နင်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ရဟန်ꩻကမဉ်ꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ သꩻရင်ꩻဟောဝ်မွေးစွဉ်ႏထာꩻမွော့နဝ်ꩻ၊ ရဟန်ꩻကမဉ်ꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ စေႏတနာႏဟောဝ်မွေးစွဉ်ႏထာꩻမွော့နဝ်ꩻ၊ ရဟန်ꩻကမဉ်ꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ သဒ္ဓါႏတရာꩻဟောဝ်မွေးစွဉ်ႏထာꩻမွော့နဝ်ꩻ၊ တကာႏခွန်နင်ꩻသီး အွဉ်လို့ဝင်ꩻလူႏလွဟုဲင်း။ အံႏဖြာႏလို့ဝင်ꩻထွူခါ နိုꩻဆောႏတမာနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ခိုခိုမူႏမူႏ ခွေလူႏနာꩻလူႏတွော့ꩻ သင်္ကန်ꩻအဝ်ႏကားမုဲင်ꩻစွုံႏစွုံႏ၊ ရွုံႏဗုဲင်သင်္ကန်ꩻဟောဝ်၊ အံႏဟောဝ်၊ ကျောင်ꩻဟောဝ်တွော့ꩻ လောဘတဏှာႏ သာႏယာႏဒျာႏဗော့ꩻတခြိုꩻ၊ အကျိုꩻအပဲစ် စဲစ်ဆေ့ꩻထွားဒွုမ်၊ အုံတဗွုမ်၊ သွုံꩻတဗွုမ်ဗော့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ တွိုႏဒါႏနကုသိုလ်ႏ၊ သီႏလကုသိုလ်ႏ၊ ဘာႏဝနာႏကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ သꩻဝင်ႏစာꩻတဝ်း၊ မာꩻတဝ်း၊ ယံကလꩻမဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာႏန်ႏ တကျံႏတကျိုꩻစာꩻတဝ်း။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ဖေႏကလꩻအာအာတခြိုꩻ ကျိုꩻစာꩻဒျာႏလာဘ်၊ ကျိုꩻစာꩻတဝ်းတရာꩻ၊ မာꩻတဝ်းကုသိုလ်ႏ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ 'အွဉ်ႏရေꩻတခြိုꩻ၊ အွဉ်ႏရေꩻတဝ်းတရာꩻ'နောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ကွပ်ပွိုးမဉ်လꩻအာ ပစ္စေꩻလစ်ꩻပါꩻတဲင် တပါꩻတွမ်ႏတပါꩻ အံႏဖြာႏသဲင်တခြစ်ꩻတဝ်းလို့ဝင်ꩻ၊ ဒေါ့ꩻဒျာႏအမွေး-အမွေးအတွိုင်ꩻ၊ တခြိုꩻနဝ်ꩻ အွဉ်ႏတဝ်းအရေꩻ၊ ကားကွိုꩻဝင်ꩻကလူႏ၊ ထူႏကွို့ꩻဝင်ꩻကပ်၊ အားထွုတ်ကျပ်တရာꩻ၊ မာꩻဒျာႏကုသိုလ်ႏ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ'အွဉ်ႏရေꩻဒျာႏတရာꩻ၊ အွဉ်ႏရေꩻတဝ်းတခြိုꩻ'နဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏနာထိုးစီး
ဝေင်ꩻနယ်ႏနာထိုးစီး (မန်း: နွားထိုးကြီးမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Natogyi Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မိဉ်းဆျန်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻနာထိုးစီးကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻစျာအဉ်းသေတ်စီး
ဝေင်ꩻဈာအဉ်းသေတ်စီး (မန်း: ကြာအင်းဆိပ်ကြီး) (အိန်းကလေတ်: Kyainseikgyi) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီအခဝ်ဒေါမ်၊ စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏ၊ ခြုက်ꩻခြိက်ꩻခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏစျာအဉ်းသေတ်စီးကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻစျာအဉ်းသေတ်စီးနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဝေင်ꩻတန်တဲင် ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ အဖြာꩻ ၄,၄၂၈ ရပ်နဝ်ꩻသွူ။ စောက်ꩻခွိုꩻဖုံႏ အဝ်ႏအုံသော့ꩻအာသွတ်ꩻတဲင် ဖြဝ်ꩻ၊ မန်း၊ မဲင်ꩻ စတဲင် တောမ်ႏလိုꩻမျိုꩻအလင်ဖုံႏ အဝ်ႏအုံသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနဝ်ꩻအဝ်ႏဒျာႏ ဒေါနကောင်ရွေꩻအခဝ်ထင်ꩻသွတ်ꩻ ကောင်ခင်ႏထျꩻတဲင် အဝ်ႏဒျာႏ အတ္ထရံခြောင်ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏ (၂)မဲင်ႏရပ်ကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
သွီႏထင်ႏရောႏဂါႏ
thumb|300px|သွီႏထင်ႏမုꩻတောမ်ႏ အကျိုꩻကုဲင်အသွုပ်ဖုံႏ
ရွမ်ဖြုဲင်ꩻယို ကဟဲ့ꩻဒါႏ "သွီႏတိုꩻ"ကရိုꩻနဝ်ꩻ မန်းငဝ်း "သွေးတိုး"ယို ပအိုဝ်ႏတွိုင်ꩻ လိုꩻတွိုင်ꩻ အဝ်ႏဟဲ့ꩻလလဲဉ်း၊ အဝ်ႏသေနာႏလဲဉ်း "သွီႏတိုꩻ"နုဲင်းယိုတဲင် ဟဲ့ꩻယိုꩻယိုꩻနုဲင်းဗော့ꩻ "သွီႏတိုꩻ"နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻသီးနမ်းတဗာႏလွုမ်းကို ကအဝ်ႏဒါႏ သွီႏထီတနျာႏနျာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအွိုးသꩻရာႏ (နှလုံး)ကို ပသာထန်ႏလွဉ်ဖေႏသွူ။ အဝ်ႏနမ်းတဗာႏလွုမ်းကို သွီႏဖြွီꩻအတွိုင်ꩻ သဲင်ꩻနွို့ချာယင်း သꩻရာႏကိုသွူ။ အဝ်ႏသꩻရာႏကို ကပသာထန်ႏဒါႏ သွီႏထီယိုနဝ်ꩻ ထန်ႏတွမ်ႏတလီꩻအာႏသွူ။ တလီꩻအာႏမဉ်ႏသန်လဲ့ သွီႏဆွဉ်သန်၊ တလီꩻအာႏမဉ်ႏပေႏလဲ့ သွီႏဆွဉ်ဗွီႏသွူ။ သွီႏဆွဉ်အာႏ အဗွီႏအသန်ယို ဖေႏကသေစဲင်းနဝ်ꩻ မဉ်ႏတဲက်တွမ်ႏ အနောက်တိုင်း သိပ္ပံပညာႏသား ကတယ်ႏထွင်ႏသေꩻခါꩻဒါႏ "တဲက်သွီႏခြွိုင်း"နဝ်ꩻ စဲင်းသွူ။
ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻဟဝ်လိုꩻတဖြာꩻ သွီႏပုံႏမဲဉ်ႏနဝ်ꩻ ဝင်ꩻအွဉ်ႏထွော့သေꩻခါꩻ ဖဲ့ꩻကီ(အပေါ်သွေး)နဝ်ꩻ (၁၂၀)၊ ဖဲ့ꩻလ(အောက်သွေး)နဝ်ꩻ (၈၀)သွူ။ ဖဲ့ꩻကီ ပေါႏလွို(၁၂၀)၊ ဖဲ့ꩻလပေါႏလွို(၈၀)နဝ်ꩻ ဝင်ꩻအွဉ်ႏထွော့ "သွီႏတိုꩻရောႏဂါႏ"အဝ်ႏသွူ။ မဉ်ႏယွမ်ꩻ(၁၂၀)(၈၀)နဝ်ꩻ သွီႏအာႏပေႏ (တလီꩻအာႏပေႏ)ရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကအွဉ်ႏထွော့နုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ကဲဉ်းအာအာ (ယေဘုယျနယ်ꩻ)ဒျာႏတဲင် လိုꩻကဲဉ်းဆေ့ꩻဆေ့ꩻ(လိုꩻယဟန်ႏ)နဝ်ꩻ လွိုဆေ့ꩻဆေ့ꩻ၊ ယွမ်ꩻဆေ့ꩻဆေ့ꩻလဲ့ အုံအဝ်ႏဟတ်ဒျာႏ၊ သေနာႏတဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတဲင် ရောႏဂါႏအဲဉ်ထဝ်း ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻယဖြာꩻဖြာꩻနဝ်ꩻ သွီႏတိုꩻအာႏအဝ်ႏ (၁၅၀)မာꩻကီ (၂၀၀)ခါႏကိုနဝ်ꩻ လက္ခဏာႏထင်ႏသျာꩻတဝ်းတြင် ထင်းဒျာႏသွီႏတိုꩻရောႏဂါႏအဲဉ်ထဝ်းသွူ။ လိုꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ အံႏမာႏထာꩻတွော့ꩻ သွီႏတိုꩻအာႏ မဉ်ႏထင်ႏ(၂၀၀)လွို၊ (၂၅၀)ရပ်နဝ်ꩻ ကနောက်ꩻသွီႏဖြွီꩻပေႏ ထဲ့ဒါႏတွော့ꩻ ထွာဒါႏတလီꩻဖျတ်ရောႏဂါႏ၊ သီတကွို့ꩻ သီတခဝ်ဒါႏ၊ သီစွော့ꩻဒါႏထာꩻသွူ။
သွီႏတိုꩻရောႏဂါႏ ကထွာဗာႏယိုနဝ်ꩻ အုံစွူငါႏထာꩻ၊ ရုဲင်ꩻတသွိုးမုꩻဆေ့ꩻနဝ်ꩻ တသိုꩻတထန်ႏဗဲင်းတဝ်း၊ သွီႏတလီတဝ်းတွော့ꩻ ထွာလဲ့အဝ်ႏ၊ အံႏအာအံႏဆွံငါႏတသာႏတွော့ꩻ တလီꩻသွီႏကို အာႏသန်လဲ့နဝ်ꩻ၊ လိုꩻအံႏတန်ငါႏနံးမန်ꩻ၊ အံႏအာငါႏထော့ꩻယာႏ-စတဲင် အဗဲ့ꩻအာမျိုꩻလဲ့နဝ်ꩻ၊ လိုꩻသꩻဝꩻထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ သꩻသျုတ်သꩻတရေင်လဲ့နဝ်ꩻ သွီႏကုဲင်းတိုꩻဒါႏသွူ။ လိုꩻယဟန်ႏနဝ်ꩻ ထုမ်ႏအကျောင်ꩻတမော့ꩻတဝ်းလဲ့ အဝ်ႏသွူ။ သွီႏတိုꩻရောႏဂါႏသားနဝ်ꩻ မဉ်တိုꩻအနယ်ꩻမုဲင်ꩻတိုꩻ အဝ်ႏလိုႏအံႏဆေ့ꩻဆ့ꩻ၊ အံႏပေႏပေႏတသာႏသွူ။ သွီႏတိုꩻရောႏဂါႏ လက္ခဏာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ကတူႏဆာ၊ ကတူႏပအွုမ်၊ ကတူႏသီးမူꩻဒါႏ၊ တအော့ꩻထွူႏ၊ တအော့ꩻခြေင်းဒါႏ၊ မဲ့တချ မဲ့တနျာႏ မဲ့ငါအွူႏဒါႏ၊ တခေင်ꩻယွဲးဒါႏထာꩻ၊ မဲဉ်ဗေင်ႏတလွာꩻထာꩻ၊ သယ်ꩻခံႏမုꩻဆေ့ꩻ၊ သꩻဒွေါင်ႏဒါႏ၊ နားသင်းဒါႏ၊ တသိုꩻထန်ႏအာဒါႏကတူႏ၊ သꩻစွူတဝ်း၊ ပေါႏတိုꩻသန်နဝ်ꩻ လွေꩻထာꩻတလေ့ꩻတောင်းတဲင်းဒါႏ၊ ခင်ႏထွူႏဒါႏ-စတဲင် လက္ခဏာႏနုဲင်းယိုဖုံႏနဝ်ꩻ တမျိုꩻမျိုꩻတရိုꩻတဝ်း၊ နီမျိုꩻမာꩻကီတရိုꩻတဝ်း မဉ်ႏခံႏစာဗာႏဒါႏနဝ်ꩻ သွီႏကုဲင်းတိုꩻသန်ဒါႏတဲင် အဝ်ႏလိုႏတဲက်ထွားသွီႏသွူ။ တဲက်အီသွီႏကိရိယာႏနဝ်ꩻ ဒုံတွိုင်ꩻရပ်တွိုင်ꩻ တသီႏထိုးဆရာႏထျꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏကဲဉ်းအာသွူ။
လိုꩻကရိုꩻဒါႏ "တသီႏသွီႏတိုꩻစွိုးထဲ့အီ ဟဝ်တငါ"ကရိုꩻနဝ်ꩻ ဆရာႏဝွန်ႏသီး တယွုမ်းတဝ်း၊ ခွန်ကုဝေလဲ့ တယွုမ်းတဝ်းသွူ။ ခွန်ကုဝေနဝ်ꩻ သွိႏတိုꩻရောႏဂါႏအဝ်ႏတဲင် တသီႏအင်္ဂလေက်၊ တသီႏတိုင်းရင်း အံႏဗာႏအာမျိုꩻလဲဉ်း၊ အစွိုးထဲ့အီနဝ်ꩻ တမော့ꩻတဝ်းဒွိုန်းသွူ။ လယိုဖုံႏနဝ်ꩻ အီႏတဲမ်းနယ် တသီႏသွီႏတိုꩻနယ်ꩻဖုံႏတဲင် ရတဲ့ꩻအမျိုꩻမုဲင်ꩻ၊ ရခဝ်းအမျိုꩻမုဲင်ꩻလဲ့ ချင်းထူႏအံႏ ဖောႏအံႏဒျာႏဝင်ꩻသွူ။ မဉ်ဖေႏသတိꩻထဲင်းတစွိုးနဝ်ꩻ သွီႏတိုꩻရောႏဂါႏ အဝ်ႏသားနဝ်ꩻ လျားလွဉ်ꩻငါႏ၊ ခွꩻလွဉ်ꩻငါႏ အခိန်ႏ(၂)မျိုꩻယို အဝ်ႏလိုႏလူးတဝ်းထီသွူ။ မဉ်ႏလူးထီနဝ်ꩻ ထောက်ꩻအွဉ်ရီးခင်ႏတွော့ꩻ ထောက်ꩻထင်ႏကီကီဗာႏ လဲင်ႏစိꩻစိꩻနဝ်ꩻ အမာႏဆေ့ꩻသွူ။ ချင်းအံႏချင်းအွꩻ၊ ချင်းအုံချင်းအဝ်ႏဗာႏသွူ။
ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻ အမော့ꩻအကျုံႏ(၁၃) ခွန်ကုဝေ ချꩻသွီႏတိုꩻနယ်ꩻ
ယိုနဝ်ꩻ အီႏတဲမ်းနယ်လွေꩻ ခွန်ကုဝေ ချꩻသွီႏတိုꩻနယ်ꩻသွူ။ လိုꩻသီးယို နေးတွမ်ႏ "သွေးပေါင်ချိန်"တဲက်ထွားတွော့ꩻ သွီႏဖဲ့ꩻကီ မီႏအဝ်ႏ(၁၂၀)မာꩻကီ၊ သွီႏဖဲ့ꩻလ မီႏအဝ်ႏ(၈၀)မာꩻကီနဝ်ꩻ သွီႏတိုꩻအဝ်ႏ ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ကွယ်ႏတွော့ꩻ လိုꩻတဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ သွီႏပုံႏမဲန်ႏတဗွိုန်တဝ်းလွဝင်ꩻ၊ ယဖြာꩻဖြာꩻနဝ်ꩻ တိုꩻဆေ့ꩻဆေ့ꩻငါလဲ့ လက္ခဏာႏပျꩻလဲန်း၊ ယဖြာꩻဖြာꩻနဝ်ꩻ တိုꩻထင်ႏတဆီနီဆီလဲ့ လက္ခဏာႏတပျꩻတဝ်းသွူ။ လက္ခဏာႏတပျꩻတဝ်းလိုꩻနဝ်ꩻ ငမ်းဗာႏ၊ အွဉ်ႏသတိꩻဗာႏ၊ လက္ခဏာႏမီႏပျꩻလွဉ်သွူနဝ်ꩻ အကုဲင်းလွဉ်ꩻဒါႏ၊ ကနောက်ꩻသွီႏဖြွီꩻထဲ့ဒါႏသွူ။
ခွန်ကုဝေနဝ်ꩻ သွီႏတိုꩻရောႏဂါႏအဝ်ႏ အွိုးသက်သိုမ်ဆီရပ်နဝ်ꩻကာႏသွူ။ ခွန်ကုဝေ သွိႏကတိုꩻဗာႏအကျောင်ꩻနဝ်ꩻ ပါႏယိုပါႏနဝ်ꩻ မွေးတဝ်း၊ သန္ဓေႏမာꩻထွာဒျာႏ ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ကွယ်ႏတွော့ꩻ သက်လစ်ꩻဆီမာꩻလနဝ်ꩻ တိုꩻလဲ့ တတိုꩻအာတဝ်း၊ အုံလꩻအဝ်ႏလꩻ ခံႏနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။ သက်ထွိုင်ႏလꩻ လစ်ꩻဆီမာꩻကီနဝ်ꩻ ပေါႏသွီႏတိုꩻထင်ႏလဲ့ အုံတဟဝ်တဝ်း၊ သꩻစွူတဝ်း၊ ကနောက်ꩻသျင်ꩻတဝ်း၊ မဲန်အံႏတဝ်းထာꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ၊ လွေꩻထာꩻလဲ့ တလေ့ꩻတလꩻ၊ တထꩻတထိꩻသွူ။ ခွန်ကုဝေနဝ်ꩻ သွီႏတိုꩻထင်ႏလဲ့ သီးမူꩻတဝ်း၊ တအော့ꩻထွူႏတဝ်းသွူ။ ခွန်ကုဝေ သွီႏကတိုꩻသန်ခိန်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအုံချꩻလိတ်၊ ဝေင်ꩻဟိုပုံꩻ၊ ကျောင်ꩻရန်ႏကင်ꩻတွင်ꩻ သက်(၄၃)ရပ်နဝ်ꩻသွူ။ အတွင်ꩻနဝ်ꩻ အုံထာꩻထွိုင်ႏတဟဝ်တဝ်း၊ ကနောက်ꩻထွိုင်ႏတသျင်ꩻတဝ်း၊ ကတူႏလဲ့ တွုမ်တရွုမ်တဲင် ထွိုင်ႏလွေꩻတဲက်ထွားသွီႏ ဆရာႏထျꩻနဝ်ꩻ သွီႏတိုꩻအဝ်ႏစွဉ်ႏ ဖဲ့ꩻကီ (၁၈၀)၊ ဖဲ့ꩻလ (၁၂၀)သွူ။ ထွိုင်ႏသွီႏတိုꩻသန်နဝ်ꩻ ဆရာႏဖေႏတသီႏသွီႏလင်ꩻ "ရဲစ်ဆာပင်း"လဲ့ အံႏစွဉ်ႏနီသိုမ်ပတ်၊ မွူးနီꩻနီဆီလွိုလဲ့ တလင်ꩻတဝ်းသွူ။ ထွိုင်ႏအံႏပြောင်ꩻခန်းတသီႏ "အဲမ်လိုဒီပင်း"နဝ်ꩻမꩻ ဟံးပေါင်းခဲန်ꩻသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ တနွောင်ꩻလို့တဝ်း၊ ထင်ႏတခါႏ လင်ꩻတခါႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ခွန်ကုဝေနဝ်ꩻ ပေါႏသေစဲင်း သွီႏတိုꩻရောႏဂါႏအဝ်ႏလဲ့ တသီႏလဲ့ အံႏဒျာႏ၊ တတဲ့ꩻတဝ်းအာဟာႏရမျိုꩻယိုလဲ့ တအံႏတဝ်း၊ သျောင်ႏလꩻလꩻဒျာႏသွူ။ ထော့ꩻယာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အနေင်ႏသိုမ်ဆီလွို လစ်ꩻဆီဗော့ꩻလဲန်း တအံႏတဝ်းသွူ။ အာဟာႏရလဲ့သျောင်ႏ၊ တသီႏလဲ့ဆောင်ႏ ထွိုင်ႏမာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ သွီႏအီႏတိုꩻတမွိုꩻတမာꩻထာꩻယို တအဝ်ႏကြွို့ꩻတဝ်းသွူ။ ဟဝ်စွိုးထဲ့စွဉ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ တမွေးတဝ်းသွူ။ ဗꩻတွိုႏယိုခါ လိုꩻကရိုꩻဒါႏ တသီႏသွီႏတိုꩻစွိုးထဲ့နဝ်ꩻ ခွန်ကုဝေ တယွုမ်းတဝ်းသွူ။ အနောက်တိုင်း တသီႏပညာႏသျင်ႏ (ဆရာႏဝွန်ႏ)သီးလဲ့ သွီႏတိုꩻရောႏဂါႏ အစွိုးဖေႏကထဲ့၊ ဖေႏကဟဝ်တငါနဝ်ꩻ တသီႏအဲန်ထဝ်း ရိုꩻဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻရင်ꩻသွူ။
ခွန်ကုဝေနဝ်ꩻ သွီႏတိုꩻရောႏဂါႏ အဝ်ႏသေႏချာႏလဲန်းတဲင် ဆင်ႏဆင်ႏလွေꩻတဲက်ဗာႏသွီႏ တသီႏခန်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဟွုန်တာႏဝွန်ႏထွူႏငါႏသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ ဆရာႏတင်ထွန်းကြည် ဟိုပုံꩻ ဖေႏကျံႏဉာဏ်ႏချက်အလꩻ ဖြေꩻအွဉ်ႏနေးစွဉ်ႏ "သွေးပေါင်ချိန်"သွူ။ သွေးပေါင်ချိန်နဝ်ꩻ ဖြေꩻဗော့ꩻဆရာႏတင်ထွန်းကြည်ထျꩻတဲင် ချဉ်ႏပုံႏချဉ်ႏနယ်ꩻလဲ့ ဆရာႏသွဉ်ဖေႏပါဒျာႏသွူ။ သွေးပေါင်ချိန် ထွိုင်ႏအဝ်ႏနဝ်ꩻ အံႏတသီႏ တစွိုးစွိုးယို ထူꩻချာꩻ/တထူꩻချာꩻတဝ်း၊ ပေါႏလꩻနီသိုမ်နားရီႏလဲ့ တဲက်ထွားနဝ်ꩻ သေစွဉ်ႏသွူ။ ခွန်ကုဝေနဝ်ꩻ တသီႏအင်္ဂလေက်မꩻ၊ တသီႏခမ်းရင်ꩻ (တိုင်းရင်း)မꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻ အစွယ်ꩻလံꩻပဉ်စွိုးထာꩻအဲန်ထဝ်း၊ အဝ်ႏသုံꩻအံႏလို့လို့ဒျာႏ၊ အဝ်ႏထောင်လွူꩻလို့လို့ဒျာႏသွူ။ အံႏတသီႏသွီႏတိုꩻ အမျိုꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ခါးလားကအံႏလဲ့ တဲက်အွဉ်သွီႏ၊ အံႏထွူနီသိုမ်နားရီႏလဲ့ တဲက်ယင်းသွီႏတဲင် တဲ့ꩻ/တတဲ့ꩻတဝ်း၊ ထူꩻချာꩻ/တထူꩻချာꩻတဝ်းနဝ်ꩻ သေစဲင်းဒျာႏသွူ။ တသီႏပိန္တော်ꩻကရိုꩻယိုနဝ်ꩻ ဟံးပေါင်းနန်ꩻဟဝ်၊ ဟံးပေါင်းနန်ꩻဗာႏ၊ မီႏဟဝ်မီႏသက်သာႏသွူလဲ့ ဟံးပေါင်းဟဝ်ည သဘော်ꩻသဘာဝအဝ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ တသီႏအင်္ဂလေက်နဝ်ꩻ ကဲန်းအာအာဗာႏမွိုင်၊ ဟဝ်မွိုင်၊ တသီႏစွန်ꩻစွုတ်ꩻမွိုင်တဲင် ဖေႏကနွောင်ꩻသေႏသေႏနဝ်ꩻ အံႏဗာႏနေး တနီꩻ ၂-လဲင်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း တသီႏအင်္ဂလေက်နဝ်ꩻ အနမ်းဆေ့ꩻဆေ့ꩻလဲ့ အစွန်ꩻထင်၊ တဖြုံႏတွမ်ႏတဖြုံႏ အယာႏခဉ်ႏဗွိုန်လွဝင်ꩻတဲင် သိမ်ꩻလဲ့ယိုꩻ၊ အံႏလဲ့ယိုꩻသွူ။
နေင်ႏပေါင်ꩻအာအာအကို ခွန်ကုဝေ နမ်းမော့ꩻအလꩻ အံႏမုဲင်ꩻခါလဲ့ တနားရီႏ ၂-နားရီႏအတွင်ꩻ ဆေ့ꩻတွမ်ႏအာ သွီႏကအဝ်ႏလင်ꩻနဝ်ꩻ တသီႏအင်္ဂလေက်ဒျာႏသွူ။ တသီႏပိန္တော်ꩻနဝ်ꩻ မဉ်ႏမာႏဆာႏမꩻ ဖြေႏအီမာႏဆာႏအနေႏ ဟဝ်သက်သာႏအီနုဲင်းနဝ်ꩻလွုမ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ တသီႏပိန္တော်ꩻတသီႏမာႏဆာႏတစွိုးစွိုးလဲ့နဝ်ꩻ၊ တသီႏသွီႏတိုꩻ တသီႏအင်္ဂလေက်လဲ့နဝ်ꩻ ခွန်ကုဝေ အဝ်ႏအွဉ်ႏဗာႏဒျာႏသေႏသေႏသွူ။
ခွန်ကုဝေ ချꩻသွီႏတိုꩻနယ်ꩻ
မီႏတခြွော့ မီႏအော့ꩻနဝ်ꩻ သက်သာႏယိုꩻသွူ။ အံႏတသီႏမာႏဆာႏထွူနဝ်ꩻ အလွိုးဟို့ꩻမီႏချုက်၊ ဟို့ꩻမီႏလွေꩻဟဝ်တဝ်း၊ လွေꩻအာတဝ်းလဲ့ ရပ်သံးပါထဲင်းဟို့ꩻသွူ။ ခွန်ကုဝေ ကရပ်ဟို့ꩻနဝ်ꩻ ရပ်တွမ်ႏပဆျာႏဖွန်ႏတဲင် ပဆျာႏဖွန်ႏနဝ်ꩻ အွဉ်ႏဗာႏသေႏသေႏသွူ။ ခွန်ကုဝေ ကရပ်ဟို့ꩻနဝ်ꩻ ရပ်အီတွမ်ႏယုံႏသုံꩻ ဗုတ်ꩻတစွိုးသွူ။ ချင်းသော့ꩻသွူပဆျာႏဖွန်ႏတဲင် ဆျာꩻသော့ꩻထီလျား၊ ပေါႏပဆျာႏဖွန်ႏထီစွုမ်းသွူလဲ့ ရပ်သော့ꩻဟို့ꩻဖေႏကလꩻ၊ ဖေႏကလိုမ်ꩻပသာႏသာႏနေးငါနဝ်ꩻ ချင်းစပ်ဗာႏယင်း တွမ်ႏထီခွꩻသွူ။ ခွန်ကုဝေ ကရပ်ဟို့ꩻနဝ်ꩻ ကောကူႏညီႏသား မီႏမဲန်ထဝ်းလဲ့ နမ်းတွမ်ႏနမ်း စိချာဒျာႏ၊ ရပ်ချာဒျာႏသွူ။ ကရပ်ဟို့ꩻယို ပေါႏဓာတ်ဆွော့ꩻဖုံႏ၊ ဓာတ်လုံꩻ၊ ဓာတ်ယုဲင်ဖုံႏ ပါအာလင်ꩻအာသွူနဝ်ꩻ အဆေ့ꩻသွတ်ꩻတဆီ၊ အအာသွတ်ꩻသိုမ်ဆီနဝ်ꩻ သွီႏတိုꩻအာႏ သွီႏနွန်ႏအာႏလင်ꩻထိုꩻ၊ ယွမ်ꩻထိုꩻစွဉ်ႏသွူ။ ထွူမꩻ ကွဲးအံႏသံးလွဉ်ꩻယင်း တသီႏသွီႏတိုꩻ "အဲမ်လိုဒီပင်း""အတီနိုဆော" ၂-စွိုး တစွိုးစွိုးနဲ့၊ ၂-စွိုးလို့လို့နဲ့နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ တသီႏယို ၂-စွိုးအကျိုꩻဟော်ꩻနဝ်ꩻ သွီႏတိုꩻရောႏဂါႏ၊ သွီႏအိုအဲန်ႏရောႏဂါႏ ၂-မျိုꩻလꩻလို့ ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ခွန်ကုဝေနဝ်ꩻ သွီႏအိုအဲန်ႏရောႏဂါႏလဲ့အဝ်ႏတွော့ꩻ အဝ်ႏအွဉ်ႏသေႏသေႏဗာႏ တသီႏသွီႏတိုꩻ ယို၂-မျိုꩻသွူ။ ယို ၂-မျိုꩻအကို "အတီနိုဆော"နဝ်ꩻ သွီႏဆင်ႏမွိုင်၊ သွီႏဆင်ႏတညီႏတဝ်းဖုံႏနဝ်ꩻလဲ့ ဟဝ်သက်သာႏအီမွိုင်ငါႏသွူ။ တသီႏယို ၂-မျိုꩻနဝ်ꩻ ခွန်ကုဝေ နမ်းမော့ꩻအလꩻနဝ်ꩻ အဝင်ႏနုဲင်း တသီႏတလီꩻယောင်ႏယောင်ႏတဲင် ပေါႏအံႏလဲ့ တလီꩻယို တခြွော့တန်ႏဖဲ့ꩻကီတရိုꩻတဝ်း၊ တလီꩻလွေꩻဖဲ့ꩻလ တရိုꩻတဝ်း တစွိုးစွိုးကုဲင်းထွာသွူ။
တသီးယို ၂-မျိုꩻအမဉ်ꩻနဝ်ꩻ ခွေသွဉ်းတဲမ်းနယ်နေး အမဉ်ꩻဇာႏတိ"အဲမ်လိုဒီပင်း""အတီနိုဆော"နုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ ကထေဒါႏ တသီႏအခမ်းခမ်းနဝ်ꩻ ကုမ္ပဏီႏအာႏတန်တဲင် ကဒ်လောင်းအမဉ်ꩻနဝ်ꩻ ဖန်ဒျာႏပငါပရာꩻ၊ တဲမ်းဒျာႏ ပငါပရာꩻသွူ။ ကွယ်ႏတွော့ꩻ တသီႏယိုနဝ်ꩻ တသီႏမဉ်ꩻဇာႏတိနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ အယာႏခဉ်ႏ (ဂရမ်)အဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻ ကရိုꩻနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻပါဗာႏသွူ။ ထေထန်ႏနေင်ႏမုဲင်ꩻ၊ လာမုဲင်ꩻ၊ ထွိုင်ႏနေင်ႏမုဲင်ꩻ လာနေင်ႏမုဲင်ꩻနဝ်ꩻ သက်တန်ꩻလို့နုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ တဲမ်းသော့ꩻပါဗာႏသွူ။ ခွန်ကုဝေနဝ်ꩻ ကအံႏဒါႏတသီႏမာႏဆာႏတွမ်ႏ တသီႏသွီႏတိုꩻယိုနဝ်ꩻ အွဉ်ႏခါႏဝင်ꩻ အဆေ့ꩻသွတ်ꩻတခွယ်ꩻရပ်နဝ်ꩻသွူ။ ခွန်ကုဝေကယူႏနဝ်ꩻ တသီႏမာႏဆာႏတွမ်ႏ တသီႏသွီႏတိုꩻယို အံႏညီꩻအံႏသွိုခန်းတဝင်ꩻလဲ့ အလွိုးအဝ်ႏလꩻဒျာႏသွူ။ ခွန်ကုဝေနဝ်ꩻ ကတဲမ်းနယ်ဒါႏအနယ်ꩻနုဲင်းကီယိုအတွိုင်ꩻ သွီႏတိုꩻနဝ်ꩻ အံႏတသီႏမာႏဆာႏ၊ ရပ်ဟို့ꩻ၊ အံႏတသီႏသွီႏတိုꩻ မာꩻလွေꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် သွီႏတိုꩻမဲန်ထင်ႏနုဲင်းမုဲင်ꩻထင်ႏ၊ ကအီႏခံႏစာꩻဗာႏပဉ်နီꩻနီꩻ၊ ပဉ်နာꩻနာꩻနဝ်ꩻ တအဲန်ထဝ်း၊ တနားရီႏ ၂-နားရီႏအတွင်ꩻ သက်သာႏခန်းဒျာႏသွူ။ နမ်းတွမ်ႏနမ်း မီႏတကျံႏထောင်လွူꩻတဝ်း၊ ကျံႏလိုမ်ꩻလာꩻချာတဝ်းနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ခံႏစာꩻလဲ့ တခိꩻတဝ်း၊ ရွဉ်လဲ့လို့အာသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ သွီႏတိုꩻရောႏဂါႏသားယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏဖြေꩻအွဉ်ႏ"သွေးပေါင်ချိန်" ခွန်ကုဝေ မဲန်ဖေႏကျံႏဉာဏ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ သွေးပေါင်ချိန်မီႏအဝ်ႏနဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်း တဲက်ချာဒျာႏ၊ ကျံႏအံႏတသီႏ၊ ကျံႏလိုမ်ꩻလာꩻချာလဲ့ သူႏသေသွူ။ သွီႏတိုꩻရောႏဂါႏကရိုꩻယိုနဝ်ꩻ ယလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ ကခံႏစာꩻဒါႏ လက္ခဏာႏအလꩻ တထင်ႏတဝ်း အတိုꩻသန်လဲ့ သံးတိုꩻသန်၊ ယလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ ထင်းအတိုꩻလဲ့ သံးတိုꩻတဝ်းတွော့ꩻ တတိုꩻတဝ်း မီႏအံႏသံးတသီႏနဝ်ꩻ လင်ꩻလွဉ်ဒါႏသွူ။
သွီႏယို အမီႏတိုꩻသန်လွဉ်ꩻထာꩻ၊ မီႏတွိုႏနီရျာꩻမာꩻကီ သိုမ်ရျာꩻခါႏနဝ်ꩻ ကနောက်ꩻသွီႏဖြွီꩻပေႏထဲ့ဒါႏ၊ တလီꩻဖျတ်၊ သီတကွို့ꩻ သီတခဝ်ဒါႏသွူ။ မီႏသီတကွို့ꩻ သီတခဝ်နဝ်ꩻ ဒုက္ခငါႏ၊ သုမ်ꩻစိုးငါႏသွူ။ ရွဉ်လဲ့လို့အာ မာꩻဒုက္ခ မာꩻယပ်ꩻပါလိုꩻလံးကိုဖုံႏသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ သွီႏတိုꩻရောႏဂါႏသားနဝ်ꩻ ကတတဲ့ꩻတဝ်း ထာꩻအံႏ၊ အရသာႏခွꩻချုက်၊ အရသာႏထင်ႏမျိုꩻ၊ အရသာႏအွို့ꩻမျိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏသျောင်ႏလꩻလꩻသွူ။ သွီႏတိုꩻသားနဝ်ꩻ ဒဝ် ဘီယာ တသီႏထီစဲးဖုံႏလဲ့ တတဲ့ꩻတဝ်းသွူ။ ချင်းတဝ်းထာꩻအံႏ၊ အံႏကြွို့ꩻအံႏကြꩻတွော့ꩻ သီစွော့ꩻစꩻသီမွိုင်ကြွိုင်ထာꩻ၊ တလီꩻဖျတ်ထိုꩻတဲင် ဘဝသုမ်ꩻထိုꩻနဝ်ꩻ ဟွုန်ဗာႏအာငါႏသွူ။ ယိုနဝ်ꩻ တဲမ်းနယ်ဗာႏ သွီႏတိုꩻရောႏဂါႏ အမော့ꩻအကျုံႏသွူ။ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ ခွန်ကုဝေ သွီႏတိုꩻချꩻနယ်ꩻယို မီႏတစဲင်းတဝ်း၊ မီႏတသျင်ꩻတဝ်းလဲ့ လွဉ်ရီဆွေꩻနွေꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။ ကဟော်ꩻသွတ်ꩻဒါႏ ခွေသွဉ်းရွမ်ဖြုဲင်ꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ခွေသွဉ်းကေꩻဇူꩻတင်ႏငါႏသွူ။
ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻ အမော့ꩻအကျုံႏ(၈)
ကထွာနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်း ကျံႏအံႏချာ တသီႏတလီꩻဖုံႏ၊ တသီႏဆာႏကေႏဖုံႏလဲ့ သံးတဟဝ်တဝ်း၊ တသီႏတစွိုးယို အံႏစံꩻ ၂-လဲင်ႏ၊ ၃-လဲင်ႏ ပေါႏတသေနာႏတဝ်း အသက်သာႏလဲ့ အံႏပြောင်ꩻယင်း တသီႏတမျိုꩻ၊ မာꩻလွေꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ လꩻစွဉ်ႏမွူးနီꩻ တဆီဆီလဲ့ သံးတသေနာႏတဝ်း အသက်သာႏတဲင် ခွန်ကုဝေ ရေႏထင်ႏခန်းတသီႏခန်ꩻ တောင်ႏကီꩻသွူ။ ရေႏထင်ႏခန်းတသီႏခန်ꩻလဲ့ တဖူꩻလောင်းနဝ်ꩻ ထိုမ်းလင်ꩻကာꩻ ၃-နားရီႏ၊ ၄-နားရီႏနဝ်ꩻ ယန်ꩻတာႏဝန်ႏထွူ။ ယူႏခုဲင်ႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ ခွန်ကုဝေထျꩻနဝ်ꩻ တသီႏအင်္ဂလေက် "ဒိုင်ယာဇီပင်"အဝ်ႏ လစ်ꩻငတ်ꩻဖြုံႏတဲင် အံႏစံꩻခန်းတဖြုံႏသွူ။ ထွိုင်ႏအံႏဒိုင်ယာဇီပင်နဝ်ꩻ သꩻဟံးပေါင်းစွူလဲ့ ပေါႏဒိုင်ယာဇီပင်စွုတ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာယင်းဒျာႏသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ အံႏသံးထဲင်း ဒိုင်ယာဇီပင်တဲင် ထိုမ်းကာꩻထင်ႏခန်းဒျာႏ "စိန်ဆေးခန်း"အွိုးတောင်ႏကီꩻသွူ။ တွိုႏစိန်တသီႏခန်ꩻကို ဆရာႏဖုံႏ ထွိုင်းစဲစ်ဆေꩻရောႏဂါႏနဝ်ꩻ သွီႏတိုꩻ၊ သွေးကြောကျဉ်း၊ နှလုံးကြီးရောႏဂါႏအဝ်ႏ ယို ၃-မျိုꩻရိုꩻနဝ်ꩻတဲင် ဆရာႏဝွန်ႏဖေႏခန်းတသီႏ၊ အုံဆေးခန်းအံႏခန်းတသီႏသွူ။ ကလိုမ်ꩻလာꩻဖေႏဒါႏ ခွန်ကုဝေနဝ်ꩻ သမားတော် ဒေါက်တာလှဝင်းသွူ။ အုံဆေးခန်းနဝ်ꩻ လစ်ꩻသာငတ်ꩻနီꩻစွဉ်ႏလဲ့ အုံထာꩻတထူꩻချာꩻတဝ်း၊ သꩻတစွူတဝ်း၊ သꩻတဟဝ်ငါႏတဝ်းဒျာႏစွူစွူတဲင် ကွီသဲင်ꩻခန်း ဆရာႏဝွန်ႏသွူ။ ထွိုင်ႏကွီသဲင်ꩻနဝ်ꩻ ဆရာႏဝွန်ႏရိုꩻ"အုံအွိုးကျောင်ꩻ အံႏနေးတသီႏလဲ့ လꩻဒျာႏ၊ ၇-နီꩻတလဲင်ႏနဝ်ꩻ ထင်ႏပျꩻဗော့ꩻ ဝွေꩻတသီႏခန်ꩻ၊ စိန်ဆေးခန်း ဆေꩻတန်ထျꩻတွို့ꩻ"ရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။
နဝ်ꩻတွော့ꩻ ခွန်ကုဝေနဝ်ꩻ လင်ꩻခန်းဆေးခန်းတဲင် သဲင်ꩻအုံကျောင်ꩻရန်ႏကင်ꩻ၊ ဟို့ꩻပုံꩻတွော့ꩻ အံႏဗော့ꩻဆရာႏဝွန်ႏ ကဖေႏသဲင်ꩻ တသီႏနဝ်ꩻသွူ။ ၇-နီꩻ တပတ်နဝ်ꩻ ထင်ႏပျꩻဗာႏဝွေꩻ တလိုင်းဆေးခန်းကို ရိုꩻနဝ်ꩻတဲင် ပေါႏ ၇-နီꩻဗွေတသီႏလို့လဲ့ ထင်ႏပျꩻယင်း၊ ဝွေꩻတဲက်ဆွုမ်ႏသွီႏ ဖေႏသဲင်ꩻယင်းတသီႏ ၇-နီꩻတာႏသွူ။ ၇-နီꩻတလဲင်ႏ ကထင်ႏပျꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ၄-ပတ်လဲန်း၊ တလာဗော့ꩻသွူလဲ့ အုံထာꩻတဟဝ်တဝ်းဒျာႏစွူစွူ၊ ဒဲဉ်အာဟာႏရလဲ့ အံႏလꩻတခါႏ၊ အံႏလꩻတဝ်းခါႏ အဝ်ႏထွာလွေꩻစွူစွူဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် အွဉ်ႏထွူခန်းနဲ့၊ ထင်ႏသွုပ်သွုပ်ယင်းနဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ ခွန်ကုဝေ စဉ်ꩻစာꩻခုဲင်ႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻသွူ။ ဟန်ႏနီꩻမာꩻချာ အဝ်ႏတသီႏခန်ꩻတွင်ꩻတွမ်ႏ ကထင်ႏထေ့ဝွေꩻတသီႏခန်ꩻ ၄-ပတ်နဝ်ꩻ မုဲင်ꩻခါခါလဲ့ အဝ်ႏဖေႏဗော့ꩻဒျာႏ တသီႏသွီႏတိုꩻ၊ တသီႏသွေးကြောကျဉ်းလွုမ်ꩻတဲင် လဲင်ꩻဒါႏအိုမ်နေးစွဉ်ႏ ဝွေꩻတသီႏမဉ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ ထင်ႏဝွေꩻတသီႏခန်ꩻ ၄-ပတ်ထွူ အဝ်ႏကုဲင် ၅-ပတ်ကိုနဝ်ꩻ ခွန်ကုဝေ ဆုံꩻဖျတ်ခန်း- "ထင်ႏနွိုင်ႏနွိုင်ႏထဲင်းအလဲင်ႏယို အမီႏပြောင်ꩻဖေႏတသီႏလဲ့ ထင်ႏထဲင်းထဲင်းယင်း၊ မီႏပြောင်ꩻဖေႏတဝ်းတသီႏလဲ့ ထင်ႏထဲင်းဒွုမ်"နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ၅-ပတ်ကိုနဝ်ꩻလဲ့ ဖေႏယင်းဗော့ꩻဒျာႏ တသီႏလီꩻလီꩻတွော့ꩻ အံႏလို့ထဲင်းဗော့ꩻ ဝွေꩻတသီႏနဝ်ꩻ၊ ထင်ႏဆုဲင်ꩻထဲင်းတဝ်းဒွုမ်သွူ။
ထင်ႏဆုဲင်ꩻထဲင်းတဝ်း ဒေါက်တာလှဝင်းထျꩻလဲ့ အုံထာꩻသံးတဟဝ်တဝ်း၊ သꩻတစွူတဝ်းငါႏတဲင်တွော့ꩻ "အီႏလွေꩻထေ့ဗာႏထဲင်း ဆရာႏဝွန်ႏပါꩻမုဲင်ꩻထျꩻ"ကထွိုင်ႏစဉ်ꩻစာꩻနဝ်ꩻ တောင်ႏကီꩻကို အတွင်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဆရာႏဝွန်ႏမဉ်ꩻတန်လွိုဝွေꩻ၊ ဒါႏလွိုဝွေꩻလဲ့ အလွိုးသံးတအဝ်ႏတဝ်းတဲင် ယူႏလဲ့တဖြောင်တဝ်းသွူ။ ခံးရင်ꩻသားတသီႏဆရာႏထျꩻလဲ့ အီႏလွေꩻထေ့ဗာႏ ဆရာႏပါꩻမုဲင်ꩻထျꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ စဉ်ꩻစာꩻယူႏလဲ့ တဖြောင်တဝ်းသွူ။ ကအဝ်ႏခံႏစာꩻဗာႏဒါႏ ဝွေႏဒနာႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ဆရာႏဝွန်ႏကဒေါ့ꩻဒါႏအတွိုင်ꩻ မီႏရိုꩻသွီႏတိုꩻမာꩻထွာ၊ သွေးကြောကျဉ်း မာꩻထွာလဲ့ ဒေါက်တာလှဝင်း ကဖေႏဒါႏ တသီႏသွီႏတိုꩻ "အဲမ်လိုဒီပင်း""အတီနိုဆော"အကျိုꩻဟော်ꩻနဝ်ꩻ သွီႏတိုꩻလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း၊ သွေးကြောကျဉ်းတာႏလဲ့ ဟဝ်ပါဒျာႏရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် အံႏသွူတလာလွိုလွိုလဲ့ သံးတဟဝ်တဝ်း၊ သွီႏတိုꩻလဲ့ သံးတနွောင်ꩻအီတဝ်းတွော့ꩻ အီႏမာꩻဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ စဉ်ꩻစာꩻယူႏလဲ့ တဖြောင်တဝ်းသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ ပိန္တော်ꩻဆရာႏတဖြာꩻဖြာꩻထျꩻလဲ့ တလွေꩻတဝ်းသွူ။ "ခွေထာꩻဆာ ခွေဝွေႏဒနာႏ၊ ခွေရောႏဂါႏယို ခွေအီႏမာꩻဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ ကရိုꩻနဝ်ꩻ ခွေအဝ်ႏစဉ်ꩻစာꩻဗာႏစွဉ်ႏ ခေ့ꩻလေနီနာꩻသွူ။ ကစဉ်ꩻစာꩻထာꩻအကိုနဝ်ꩻ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻ အမေ့ာꩻအကျုံႏ(၂)ကို ကတဲမ်းနယ်ဒါႏအတွိုင်ꩻ ပေႏတင်ႏဆရာႏမန္တလေꩻတဖြာꩻ ဟော်ꩻဖေႏဗာႏဖို ခွန်ကုဝေ၊ ခွန်ကုဝေနဝ်ꩻ "မွေးရာပါ လေရောဂါ"အဝ်ႏရိုꩻနဝ်ꩻတဲင် ခွန်ကုဝေယူႏပါခန်း တလီꩻအကျောင်ꩻခရာႏသွူ။
မီႏရိုꩻ"အစာအိမ် အချဉ်ပေါက်""အစာအိမ် အနာပေါက်"လဲ့ သံးတခြွော့ဆျာႏတဝ်း၊ သံးတအွစ်ꩻတဝ်း၊ သံးတခြေ့တဆာတဝ်းတဲင် ထွာလဲန်းရောႏဂါႏ ယိုနီမျိုꩻလဲ့ အလွိုးသံးတမွေးတဝ်းသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ အာႏကွိုꩻဝင်ꩻ၊ အာႏကွိုꩻဆရာႏလဲ့ စင်းအားကွိုꩻဒွုမ်တဲင် နမ်းတွမ်ႏနမ်း ခွိုင်းကသေ ခွိုင်းကဒါႏ ခွိုင်းကယူႏဖြောင် ကျံႏလိုမ်ꩻလာ၊ ကျံႏအံႏချာဒျာႏတသီႏသွူ။ ကျံႏလိုမ်ꩻလာချာကရိုꩻနဝ်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏတလီꩻယို အွဉ်ႏသွူအဓိက တရာꩻခံႏတွော့ꩻ တလီꩻကပွါꩻအီဒါႏ၊ ကဖေႏအာႏဒါႏတလီꩻ ဟို့ꩻကို ထာꩻအံႏအာဟာႏရမျိုꩻယို ပေါႏအဝ်ႏသေနေ၊ ပေါႏသံႏသယအဝ်ႏနေနဝ်ꩻ ခွိုင်းတဝ်း၊ အံႏတဝ်းတစိꩻစိꩻ၊ တလီꩻကလင်ꩻအီဒါႏ၊ တလီꩻကကေႏအီဒါႏ အာဟာႏရမျိုꩻ၊ တသီႏမျိုꩻယို လွိုက်အံႏလွေꩻထွူတွော့ꩻ ဟို့ꩻယိုလဲ့ ခံႏတဝ်းအချုက်၊ ခံႏတဝ်းအဆွော့ꩻ အွဉ်ႏပနဲဉ်ႏလွေꩻသွူသေႏသေႏတဲင် အာဟာႏရယိုလဲ့ အံႏဒွုမ်ဒဲန်ဆွော့ꩻတွော့ꩻ ဒွိုႏအံႏလွေꩻနေးခန်း ဒဲဉ်ပဲစ်ꩻ(ဆန်ပြုတ်)သွူ။ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ သွီႏတိုꩻယိုလဲ့ ထန်ꩻနွောင်ꩻသမျ ဖေႏကထန်ꩻနွောင်ꩻနဝ်ꩻ ဆရာႏဝွန်ႏကဖေႏဒါႏ တသီႏသွီႏတိုꩻ "အဲမ်လိုဒီပင်း"၊ "အတီနိုလော"ယိုလဲ့ ဖြေꩻအွဉ်ႏခါꩻထွူတွော့ꩻ တနီꩻ၂လဲင်ႏ အံႏလွေꩻဒျာႏမဲန်ႏမဲန်ႏနဝ်ꩻသွူ။
ထွိုင်ႏအုံအဝ်ႏ အံႏအွꩻလွေꩻ၊ အံႏလွေꩻ တသီႏနယ်ꩻယိုနဝ်ꩻ ထွိုင်ႏလꩻနီသိုမ်နီꩻနဝ်ꩻ အုံထာꩻဟံးပေါင်းဟဝ်လွဉ်၊ သꩻတစွူတဝ်းယိုလဲ့ နုဲင်းစွဉ်ႏစွူလွဉ်တဲင် အုံအဝ်ႏအံႏအွꩻလွေꩻသံးသံးခန်းဒျာႏ၊ အံႏလွေꩻထဲင်းထဲင်းခန်းဒျာႏ၊ တသီႏတပုံႏယိုနဝ်ꩻသွူ။ အပုံႏယိုအတွိုင်ꩻ ထွိုင်ႏအုံအဝ်ႏအံႏအွꩻလွေꩻဓာတ်ဆားဖုံႏ၊ တသီႏဖုံႏနဝ်ꩻ ထွိုင်ႏလꩻမွူးနီꩻ တဆီဆီရပ်နဝ်ꩻ ပနဲးအုံဟဝ်လွေꩻခန်းဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ကွယ်ႏတွော့ꩻ ပေႏတင်ႏဆရာႏ မန္တလေꩻ ကဟော်ꩻဖေႏဒါႏအတွိုင်ꩻ ခွန်ကုဝေနဝ်ꩻ အလွိုးတလီꩻ သန္ဓေႏဒျာႏမွေးတဲင် ဗꩻတွိုႏဟန်ႏနီꩻ တတဲ့ꩻတဝ်းထာꩻအံႏမျိုꩻဖုံႏယို အဝ်ႏသျောင်ႏဗာႏဒျာႏ၊ တသီႏသွီႏတိုꩻလဲ့ အဝ်ႏအံႏဗာႏဒျာႏသွူ။ ပေါႏအံႏမာႏသွူတစွိုးစွိုး တမျိုꩻမျိုꩻလဲ့ သွီႏတိုꩻပိုႏခန်းဒျာႏ၊ သွီႏဆင်ႏတဲ့ မွိုင်ပိုႏခန်းဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ မီႏအံႏချာ မီႏဖြေႏချာယင်းတွမ်ႏတသီႏမာႏဆာႏတမျိုꩻမျိုꩻလဲ့ တနားရီႏအတွင်ꩻဟဝ်ယင်း သက်သာႏယင်းဒျာႏသွူ။ ယိုခါခါ ခွန်ကုဝေကအဝ်ႏဒါႏ တသီႏသွီးတိုꩻနဝ်ꩻ မူလတသီႏမန်ꩻ "အိမ်လိုဒီပင်း"တွမ်ႏ "အတီနိုဆော"သွူ။ တသီႏမာႏဆာႏနဝ်ꩻ မဟာဖြေဆေး၊ အင်းဝလေဆေး၊ တွမ်ႏလျှာပွတ်ဆေး တမျိုꩻမျိုꩻသွူ။ တသီႏဟို့ꩻပနဲန်ႏနဝ်ꩻ ပွေ့ကဲင်ꩻကပါဒါႏ တသီႏတလီꩻပဟို့ꩻပနဲဉ်ႏမျိုꩻသွူ။ ယိုခါခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏဖြေꩻဆောင်ႏ "နန်းတွင်းဆီးဝမ်းသွေးလေညီညွတ်ဆေး"သွူ။ ယိုတလဲင်ႏလဲ့ တဲမ်းနယ်ဗာႏဖျင် ခွန်ကုဝေ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻအမော့ꩻအကျုံႏနုဲင်းယိုအတွိုင်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရောႏဂါႏ ကဏ္ဍ:ခမ်းသားခြွိုင်ႏသန်ꩻတာႏ ကဏ္ဍ:တသီႏပညာႏ
ဝင်ꩻခမ်းပညာႏရေꩻ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပညာႏတာႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏဗိုကလေး
ဝေင်ꩻနယ်ႏဗိုကလေး (ဘိုကလေးမြို့နယ်) (Bogale Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဖျာပုံခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻဗိုကလေးကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏဗိုကလေးကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻဗိုကလေးတောမ်ႏ ဝေင်ꩻအမာ အဝ်ႏနီဝေင်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
မာမာဝါꩻဝါꩻ
"ဩဝါဒလစ်ꩻထွော့ တောင်ꩻတောင်ꩻသွော့အမုဲင်-၁၀" ၁။ ထွာသွူတမာဝါꩻတဲ့ သီမ်ꩻတေ့ꩻဒျာႏရွဉ် ပငါပရာꩻ၊ "အဝါꩻအွဉ်ႏနယ်တဝ်းအမာ-အမာအွဉ်ႏနယ်တဝ်းအဝါꩻ"မꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ "ယံတဝ်း"။ ၂။ တွိုႏကလိုႏလမ်းကိုတွမ်ႏ ပိုပညာႏရေꩻတာႏဖုံႏနဝ်ꩻ မာမာဝါꩻဝါꩻ နွိုင်းဒျာႏလို့ဝင်ꩻထေ၊ ထေကီတဲ့ "ခွေထေအာ-နာꩻထေ့ဆေ့ꩻ"အာငေါဝ်းတေ့ꩻကလို့ဝင်ꩻ၊ "မာမူႏတဲ့-ဖေႏတေ့ꩻတောဒျာႏပါꩻယို၊ ဝါꩻခိုတဲ့-ဖေႏတေ့ꩻတောဒျာႏပါꩻနဝ်ꩻ"စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ "ယံတဝ်း တစိꩻစိꩻ"။ ၃။ "ရွဉ်ဆေ့ꩻတဲ့ ပဲင်ႏတဝါꩻမာ-ရွဉ်အာတဲ့ ဆဲင်ႏတမာဝါꩻ"၊ "ရွဉ်အဝ်ႏဆေ့ꩻတဲ့-အွဉ်ႏနယ်မာ၊ ရွဉ်အဝ်ႏအာတဲ့-အွဉ်ႏနယ်ဝါꩻ"၊ "အွီႏတဲ့-အွီႏပီပီ၊ တရီတဲ့-တရီနုဲင်းနုဲင်း"စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ "ယံဒျာႏ"။ ၄။ အဝါꩻထုမ်ႏတဲ့နဝ်ꩻ အမာထိုမ်ႏတဲ့နဝ်ꩻ ကလꩻလွဉ်ရွဉ်နဝ်ꩻ အွဉ်ႏညီꩻဒျာႏလို့ဝင်ꩻ၊ "မာပဲင်ႏ-ဝါꩻဆဲင်ႏ"နုဲင်းနုဲင်းဝင်ꩻ၊ လမ်းကိုတာႏတွမ်ႏ ပိုတာႏဖုံႏနဝ်ꩻ "အမာထေ-အဝါꩻသေ၊ အဝါꩻထေ-အမာသေ"တွိုင်ႏတွိုင်ႏပင်ႏပင်ႏ ဖြေꩻစာ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ "ယိန်းယံငါႏ"နဝ်ꩻသွူ။ ဖေႏကထွာဒျာႏ "ယိန်းယံငါႏ"နဝ်ꩻနော။ "ဩဝါဒလစ်ꩻထွော့ ငေါဝ်းလင်္ကာႏအမုဲင်-၁၀" ၁။ ရွဉ်သိမ်ꩻတေ့ꩻခါꩻ၊ မာမာဝါꩻ၊ နဝ်ꩻရာꩻ ယံတဝ်းခြာ။ ၂။ လမ်းကိုနွိုင်းဝင်ꩻ၊ ဖေႏတေ့ꩻလွင်ꩻ၊ ကုဲင်ပြင်ꩻ တွိုႏဆုဲင်ꩻချာ။ ၃။ ရွဉ်ဆေ့ꩻအာရင်ꩻ၊ သေနုဲင်းဝင်ꩻ၊ ထီႏသျင်ꩻ ယံဒျာႏထွာ။ ၄။ နွိုင်းတဝ်းရင်ꩻရင်ꩻ၊ လို့ညီꩻဝင်ꩻ၊ ပဲ့စ်ကင်ꩻ ယိန်းယံအာ။
ဝေင်ꩻလွယ်လဲမ်ပေႏ
ဝေင်ꩻလွယ်လဲမ်ပေႏ (အိန်းကလေတ်: Loilin Lay) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီအခဝ်ကွဉ်ႏ စောက်ꩻတနျာႏ(ကယား)ခမ်းနယ်ႏအခဝ်ထင်ꩻ လွယ်ကောႏခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏလွယ်ကောႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻတဖြိုင်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻလွယ်လဲမ်ပေႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ တောင်ႏကီꩻ-ဟိုပုံꩻ-သီႏသဲင်ႏ-လွယ်ကောႏ တဖူꩻတန်လောင်းတဲင် ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ဝေင်ꩻလွယ်ကောႏ၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏဒေႏသ ဝေင်ꩻနယ်ႏသီႏသဲင်ႏအဝ်ႏတဲင် အဝ်ႏခါႏခါꩻတောမ်ႏ စမ်းဖက်ꩻခြောင်နဝ်ꩻသွူ။ ဖြဝ်ꩻ၊ ကယား၊ မန်း စတဲင်လိုꩻမျိုꩻအလင်ဖုံႏ အဝ်ႏအုံညီꩻသော့ꩻဝင်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:စောက်ꩻတနျာႏခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻမေက်
ဝေင်ꩻမေက် (မြိတ်မြို့) ဍုင်ဗိက် (Myeik) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်နဝ်သွတ်ꩻ တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်နဝ် မေက်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမေက်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ အန်ဒမန်ပင်ႏလယ်ႏ(ဗိဉ်းကလားပင်ႏလယ်ႏ)ထျꩻ ပင်ႏလယ်ႏသင်ဖော်ꩻတွူး ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၀ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၂၀၉,၀၀၀ ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ယံလꩻခန်းသွော့
"ယံလꩻခန်းသွော့ နီပအိုဝ်ႏအခွင်ꩻအရေꩻ" မြန်မာခမ်းကို ကအောဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ ခမ်းရင်ꩻသားလိုꩻမျိုꩻဖုံႏအကို နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယို ထွာဒျာႏခွိုꩻနွယ်ႏတန်၊ လိတ်လုဲင်ꩻ ယေန်ႏငဲးမုꩻ ငေါဝ်းငွါ အကွဉ်အကꩻလဲ့ အောဝ်ႏဒျာႏ၊ သမဲင်ꩻခွေါင်ခွေါင်တဉ်ႏတဉ်ႏလဲ့ အောဝ်ႏဒျာႏ လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻရိုꩻကီလဲ့ နီအခွင်ꩻအရေꩻနောဝ်ꩻ တဗွိုန်ပီတောဝ်းဒွိုန်း တွမ်ႏခမ်းရင်ꩻသားလိုꩻမျိုꩻလင်နောဝ်ꩻသွူ။ စွိုးခွိုꩻဂွုဏ်ႏအင်္ဂါႏ ကဗွေစွုမ်ႏငါႏ နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယို ဗွိုန်ပီဒျာႏလိုꩻမျိုꩻတန် ယံလꩻလွဉ်နုဲင်းနုဲင်း မာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻတွမ်ႏ ကလꩻထွိုက်သင်ꩻဒါႏ အခွင်ꩻအရေꩻဖုံႏယို ဖေႏကလꩻနောဝ်ꩻ အထျꩻအောဝ်ႏဒျာႏ နီနာꩻသီးလွောင်ႏဗူႏရေꩻ သွီႏထီꩻရက်ပဲင်ꩻ။ မြန်မာခမ်းကို ခမ်းရင်ꩻသား လိုꩻမျိုꩻအောဝ်ႏ (၁၃၅)အကို နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယို အောဝ်ႏနံပါတ်စဲဉ်ႏ (၇)တဲင် လိုꩻဖြာꩻပေါင်ꩻအနေႏ တဆေ့ꩻတောဝ်း ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ဝင်ꩻခမ်းတဲ့နုဲင်းနောဝ်ꩻ၊ နီခမ်းတဲ့နုဲင်းနောဝ်ꩻ ခမ်းရင်ꩻသားလိုꩻမျိုꩻတန် ဖေႏကလꩻဝင်ꩻအခွင်ꩻအရေꩻ နေးတွမ်ႏအနယ်ꩻပရိယာယ်ႏ၊ ဥပမာႏ- လိုꩻမုꩻရေꩻအစွိုꩻ၊ စီꩻပွာꩻရေꩻအစွိုꩻ၊ ခမ်းထီနဲင်ႏငံႏရေꩻအစွိုꩻ၊ စဲ့ꩻရေꩻအစွိုꩻ-စတဲင် ဝင်ꩻလွောင်ႏဗူႏသေꩻခါꩻ ပဉ်မျိုꩻမျိုꩻ၊ ပဉ်စားစား၊ အစွိုꩻအဗူႏအာကီစွဉ်ႏလဲ့ ဝင်ꩻရေႏမိုးချက် ပီဗွိုန်ဒျာႏဝင်ꩻ၊ တလွိုဆန်တောဝ်း ခေါင်းဆောင်တန်အွဉ်ငါ အဆက်ဆက် တဖူꩻရဲဉ်ႏတွော့ꩻ အခွင်ꩻအရေꩻ အဗွေတဗာႏ ဝင်ꩻခံႏစာꩻဗာႏ နမ်းပဲင်ႏခွင်ꩻဝင်ꩻလꩻဗာႏ၊ နောဝ်ꩻမꩻ နီနာꩻသီးအောဝ်ႏလိုႏလꩻသတိꩻ၊ ထူႏသွဉ်ခန်ꩻ၊ ထွားနုဲင်းဗာႏဝင်ꩻလိုꩻမျိုꩻတန်မꩻ နီပအိုဝ်ႏဘဝ၊ နီပအိုဝ်ႏကောဝ်ႏထွန်ႏထျꩻယို နီအီႏတွိုႏလꩻနောဝ်ꩻသွူ။ နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယိုခါ ခမ်းကောင်တယောဝ်း၊ ခမ်းဒွမ်တယောဝ်း လိုꩻသေလိုꩻဒါႏ၊ လိုꩻပညာႏသားဖုံႏ အာလွဉ်၊ ကအာလွဉ်အတွိုင်ꩻ စီꩻပွာꩻရေꩻအစွိုꩻလဲ့အောဝ်ႏ၊ လိုꩻမုꩻရေꩻအစွိုꩻဖုံႏလဲ့အောဝ်ႏ၊ စဲ့ꩻရေꩻအစွိုꩻဖုံႏလဲ့အောဝ်ႏ၊ အစွိုꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏ ကအောဝ်ႏခွုမ်မာꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻဖုံႏယို ဖေႏကထွာဒျာႏ နီပအိုဝ်ႏတာႏလွဉ်းလွဉ်း၊ ဗွိုန်ပီနုဲင်းဝင်ꩻလိုꩻမျိုꩻတန် ကအွဉ်ခွုမ်မာꩻဒါႏ နီနာꩻအတွိုင်ꩻ အရေꩻတန်ငါႏနောဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻ၊ ခမ်းထီတဖြုံႏ ဖေႏကလွိုင်ႏကွိုန်ꩻထင်ႏထိုလွဉ်နောဝ်ꩻ ပညာႏရေꩻယိုထွာအထျꩻ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါ ခေါင်းဆောင်တန်ဖုံႏ အောဝ်ႏထီႏထွꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻမꩻ ယိုခါ အထူꩻဒေႏသ(၆) ပအိုဝ်ႏဟံႏနယ်ႏကို ကအောဝ်ႏဒါႏ ဒုံတွိုင်ꩻဒုံတွိုင်ꩻနောဝ်ꩻ ခေါင်းဆောင်တန်သီး ကွီဖေႏလိတ်သွဉ်ကျောင်ꩻ၊ ဗွောင်ဖေႏမဲ့နားမꩻ နီပအိုဝ်ႏဘဝ အုံအောဝ်ႏမုꩻ အဆင်ႏအရန်း ထင်ႏထိုလွဉ်ဗာႏနုဲင်းယိုနောဝ်ꩻသွူ။ မဉ်ႏရက်မွေးစွိုးခွိုꩻ၊ မဉ်ႏထီႏချာမွေး နီလိုꩻမျိုꩻအကျိုꩻတရာꩻ၊ နောဝ်ꩻသွူတကာႏတောဝ်း မဉ်ႏမဲဉ်လꩻမွေး နီပအိုဝ်ႏခမ်းထီနောဝ်ꩻ နီပိုနီလီꩻယို ဖေႏသွော့ပညာႏ၊ ဒါႏထွူပညာႏတနီꩻခါ နမ်းတာႏခွိုꩻတာႏ အောဝ်ႏလိုႏမာꩻနဲင်ႏငံႏတောႏအစိုႏရဌာႏနကိုလဲ့ အောဝ်ႏလိုႏလွေꩻတဖြာꩻစီႏလဲ့သင်၊ တစွိုꩻလွုမ်းအနေႏလဲ့သင်၊ ဖျင်လွေꩻဗာႏ နီနမ်းတွမ်ႏသꩻ ဖေႏကလꩻလွဉ် နီအခွင်ꩻအရေꩻ ကျံႏလွေꩻဗာႏ ခမ်းရင်ꩻသား လိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏအခြာ၊ တွမ်ႏအနယ်ꩻပညာႏ၊ နောဝ်ꩻမꩻ လꩻနွောင်ꩻနီခမ်းထီ၊ တသွီႏချင်ႏ တယာႏချင်ႏ နီပအိုဝ်ႏအချင်ꩻချင်ꩻဒျာႏမွော့ဟွေး- ယူႏလꩻသေႏသေႏဝင်ꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် ယံလꩻခန်းသွော့ နီပအိုဝ်ႏအခွင်ꩻအရေꩻတွမ်ႏ နီပအိုဝ်ႏခမ်းထီနောဝ်ꩻ မဲဉ်တွိုႏမုဲင်ꩻကိုတွိုႏ၊ မဲဉ်မာꩻတမုဲင်ꩻမာꩻ ခွိုꩻရက်သꩻယို အွဉ်ႏအထျꩻ လွောင်ႏဗူႏစွီႏစူꩻ ခွုမ်မာꩻလွေꩻခန်းသွော့ဝင်ꩻအကျောင်ꩻ လောဝ်းဟွိုန်တမာဗာႏ ခမ်းသားမွိုးဖါသီး နုဲင်းယိုနောဝ်ꩻသွူ။
အဟွုန်အထီႏ
"အဟွိုန်အထီႏ မဉ်ႏအာနောဝ်ꩻ" ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ ကဟော်ꩻခါꩻဒါႏ မင်္ဂလာႏတရာꩻ (၃၈)ပါꩻ၊ ပါဠိဂါႏထာႏတဆီအကို တတိယဂါႏထာႏပါဠိနောဝ်ꩻ နုဲင်းလယိုအတွိုင်ꩻသွူ။ - ဗာဟုဿစ္စဉ္စ သိပ္ပဉ္စ၊ ဝိနယော စ သုသိက္ခိတော။ သုဘာသိတာ စ ယာ ဝါစာ၊ ဧတံ မင်္ဂလမုတ္တမံ။ ဂါႏထာႏယိုအကို ကပါသော့ꩻဒါႏ မင်္ဂလာႏတရာꩻ (၄)ပါꩻနောဝ်ꩻ တဲမ်းနယ်ဗာႏ ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏနုဲင်းငါယိုအတွိုင်ꩻသွူ။ ၁။ ထွာလိုꩻ အဟွိုန်အထီႏ ဗဟုသုတအာ၊ ၂။ ဒါႏစူမုꩻစက်မုꩻ ထာꩻဒါႏပညာႏ တစွိုးစွိုး တမျိုꩻမျိုꩻ၊ ၃။ နမ်းကျင်ꩻတရာꩻဟောဝ်၊ ၄။ ဒေါ့ꩻဒါႏငေါဝ်းအွီႏငွါသာႏ၊ ငေါဝ်းယေန်ႏကေႏလိန်ႏမာႏ။ မင်္ဂလာႏတရာꩻ ယို(၄)ပါꩻအကို အမုဲင်(၁)မင်္ဂလာႏတရာꩻနောဝ်ꩻ "ထွာလိုꩻအဟွိုန်အထီႏ ဗဟုသုတအာ"ရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် လိုꩻအဟွိုအထီႏ ဗဟုသုတအာတွော့ꩻ ထွာမင်္ဂလာႏ၊ ခြွေခြာႏချံꩻသာႏဗာႏနောဝ်ꩻ ဝတ္ထုသက်သေႏ အောဝ်ႏနုဲင်းငါယိုအတွိုင်ꩻသွူ။ ဝတ္ထုယိုနောဝ်ꩻ ဇာတ်(၅၅၀)ကိုလဲ့ တမွေးတောဝ်း၊ ဓမ္မပဒဝတ္ထုကိုလဲ့ တမွေးတောဝ်း၊ ကောဇာႏသက္ကရာဇ် (၇၂၉)ဗာႏ၊ မန်းသမဲင်ꩻရာႏဇဝင်ႏ အင်းဝခမ်း ခွန်ဟော်ခံꩻ မင်းကြီးစွာစော်ကဲစိုး လက်ထက်ဒျာႏသွူ။ အင်းဝခမ်းနောဝ်ꩻ ထီနောင်တန် မိတ္ထီလာႏထျꩻဒွမ် (၇၂)မဲင်ႏအရပ်နောဝ်ꩻ "ဝန်စင်း"အမဉ်ꩻကအောဝ်ႏဒါႏ ဒုံအောဝ်ႏတဒုံသွူ။ ဒုံနောဝ်ꩻနောဝ်ꩻ လုပ်ꩻလုဲင်းမာꩻခြံသားဖုံႏဒျာႏလွဉ်းလွဉ်းသွူ။
ဝါႏသနာႏလိတ် မောင်ႏရာႏဇာႏ
လုပ်ꩻလုဲင်းမာꩻခြံသားအကို မောင်ႏရာႏဇာႏအမဉ်ꩻကအောဝ်ႏဒါႏ ခိုဗင်ႏရွယ်ႏမဲဉ်ႏတဖြာꩻနောဝ်ꩻ ဗွိုန်တောဝ်းလိုꩻလင်၊ အံႏထွူလပ်ꩻ အံႏထွူမာꩻ၊ အံႏထွူလွေꩻ အံႏထွူသဲင်ꩻစွဉ်ႏလဲ့ သမဲင်ꩻရာႏဇာႏဝင်ႏစတဲင် လိတ်အုပ်လိတ်ပပ်ꩻ တစွိုးစွိုးတမျိုꩻမျိုꩻယို တကင်ꩻတောဝ်းတွမ်ႏနမ်း၊ အောဝ်ႏအီပါဒျာႏတသေႏသေႏ၊ တန်ꩻမုဲင်ꩻခါလဲ့ထွား၊ တန်ꩻတဆူးတဆာႏလဲ့ ထွားဒျာႏလိတ်သွူ။ နောဝ်ꩻတွော့ꩻ လိုꩻဒုံဖုံႏနောဝ်ꩻ သွင်ꩻဖွီထင်းပေႏရောင် မောင်ႏရာႏဇာႏသွူ။ "တန်ꩻမုဲင်ꩻခါလဲ့ ထွားဗော့ꩻလိတ်၊ လိုꩻနုဲင်းမောင်ႏရာႏဇာႏနောဝ်ꩻ ထာꩻမာꩻလွူးနမ်း တဲးတဲးဝါးဝါး၊ တစွိုးစွိုးတမျိုꩻမျိုꩻလဲ့ တမာꩻတောဝ်း၊ လွူးနမ်းအမျိုꩻဗွာတမွေးတဝ်း"ကဲ့ꩻရဲ့ꩻသဲ့ꩻသွမ်ꩻရောင်ဝင်ꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ လိုꩻကသွင်ꩻဖွီဒါႏ မောင်ႏရာႏဇာႏနောဝ်ꩻ ဝန်စင်းဒုံ ဖါဖြားဒုံနောဝ်ꩻ လွိုဝင်ꩻသွူ။ ဖါဖြားဒုံနောဝ်ꩻ "မရွှေချစ်"အမဉ်ꩻကအောဝ်ႏဒါႏ ပိုမူႏမူႏနံꩻ သမ်းအောဝ်ႏထဲင်းတဖြာꩻတဲင် ငမ်းမွေးစွဉ်ႏ အပိုမူႏ ကျွိုက်မာႏမောင်ႏရာႏဇာႏသွူ။ ငမ်းလဲ့ အပိုမူႏနောဝ်ꩻ ကျွိုက်ဒျာႏနွိုင်ႏနွိုင်ႏ မောင်ႏရာႏဇာႏတဲင် မဉ်ႏရီနေးအဖါလဲ့ အလွိုးအဖါသဖော်ꩻတတူႏတောဝ်းတွော့ꩻ ရီရာဒွုမ်၊ ထိုꩻလွဉ်ꩻခန်းဒျာႏ မောင်ႏရာႏဇာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဖါဖြားဒုံနောဝ်ꩻ မဉ်ႏနေးအကျမ်ꩻနယ်ꩻလဲ့ ငမ်းအပိုမူႏသꩻဒုက္ခတဲင် မင်္ဂလာႏဖေႏထွူတွော့ꩻ ဖေႏသမ်းလွဉ်ꩻထဲင်းတွမ်ႏဖိုးလောတဆွိုင်ꩻ၊ လုဲင်းယာႏတစူးတစိꩻပေႏတွော့ꩻ အွဉ်ႏအုံခေါ်ထိုꩻခန်းဒျာႏသွူ။
ပညာႏအောဝ်ႏလိုꩻ တန်တန်ႏဖိုꩻ
တွိုႏတနေင်ႏ တွိုႏတလာ တနီꩻကိုနောဝ်ꩻ မင်းကြီးစွာစော်ကဲနောဝ်ꩻ မဲဉ်ဖျင်ဟောဝ်၊ မဲဉ်ခြဲ့ꩻလုံး မိတ္ထီႏလာႏထီနောင်တဲင် တွမ်ႏစဲ့ꩻတွမ်ႏမ လင်ꩻလယ်ႏထွားခန်းထီနောင် မိတ္ထီႏလာႏသွူ။ နောဝ်ꩻတွော့ꩻ ထီနောင်ကွန်ꩻလောင်းနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏတယ်ႏခါꩻတွမ်ႏ လူꩻဟော်တဖြုံႏ၊ လူꩻဟော်ကိုနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏတွမ်ႏလူꩻရုတ်တဗာႏတဲင် မဲဉ်သေအခရာႏတွော့ꩻ ရီဒုံသားလဲ့ တဖြာꩻဖြာꩻ တဒေါ့ꩻနယ်ဒါႏတောဝ်းသွူ။ ကွဲတွော့ꩻ "ဖြားဒုံမ မောင်ႏရာႏဇာႏနောဝ်ꩻ ကုဲင်းထွားလိတ်၊ ဗဟုသုတအာတဲင် မဉ်ႏရီဝွေꩻနောဝ်ꩻ အလွိုးသေ"ဒုံသားခြုုဲင်းနယ်နုဲင်းနောဝ်ꩻတွော့ꩻ ခွန်ဟော်ခံꩻ မင်းကြီးစော်စွာကဲနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻလွဉ်ခန်းဒျာႏ မောင်ႏရာႏဇာႏနောဝ်ꩻသွူ။ မောင်ႏရာႏဇာႏနောဝ်ꩻ လွေꩻအောဝ်ႏဒျာႏ လုဲင်းတုံးတဲင် အမာမရွှေချစ်နောဝ်ꩻ သဲစ်ကထီႏခွန်ဟော်ခံꩻလိတ်အမိန်းလဲ့ လွေꩻဟဲ့ꩻတွိုႏခန်းဒျာႏအဝါꩻ အွိုးလုဲင်းတုံးသွူ။ အဝါꩻမောင်ႏရာႏဇာႏနောဝ်ꩻ သဲစ်ကထီႏခွန်ဟော်ခံꩻအမိန်း လိတ်စေးလာႏလဲ့ နဲတ်သဲင်ꩻထေ့ခန်းဒျာႏ ခွန်ဟော်ခံꩻ တလဲင်ႏချင်ꩻသွူ။ တွိုႏသဲင်ꩻခွန်ဟော်ခံꩻထျꩻ၊ ခွန်ဟော်ခံꩻထွိုင်ႏရီ လူꩻဟော်တွမ်ႏ လူꩻရုတ်ခရာႏနောဝ်ꩻ- " ခွန်ဟော်ခံꩻ အနောႏရထာႏ ကပျုပျင်ႏထီနောင်ယိုတွင်ꩻနောဝ်ꩻ ကကျွိုက်ရက် ကနေစ်သက်ဒါႏ မိဖုရာꩻဖြဝ်ꩻမူႏပေႏ တဖြာꩻနောဝ်ꩻ ခန္ဓာႏအနိစ္စ မရဏထာꩻသီတွိုႏထိုꩻတဲင် ထူႏတွမ်ႏခံꩻယာႏ ထုအရုတ်တွော့ꩻ အွဉ်ႏပလို့ꩻသေꩻခါꩻ လူꩻဟော်ယိုဆꩻလရိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။ တောင်ꩻမုဲင်ခါꩻ မိဖုရာꩻအနေႏတွော့ꩻ အအောင်လောင်းနောဝ်ꩻ တယ်ႏဆို့ꩻခါꩻတွမ်ႏလူꩻဟော်၊ လူꩻဟော်ကိုနောဝ်ꩻ အွဉ်ႏပါတွမ်ႏလူꩻရုတ်သွူ။ ထွိုင်ႏဟွိုန်မောင်ႏရာႏဇာႏ ငေါဝ်းခြုဲင်းနုဲင်းယိုနောဝ်ꩻ မွေး/တမွေးတောဝ်း ဖေႏကသေတွော့ꩻ ထွိုင်ႏခူႏထွားစံꩻနောဝ်ꩻ မွေးဒျာႏအကျောင်ꩻ သေဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် ခွန်ဟော်ခံꩻစွာစော်ကဲနောဝ်ꩻ သဖော်ꩻကျနေစ်သက်ငါႏ မောင်ႏရာႏဇာႏတွော့ꩻ ဟဲ့ꩻသဲင်ꩻခန်းဒျာႏ အင်းဝခမ်း၊ ဒင်ႏဖေႏခန်းဒျာႏ "လွတ်တောႏဝွန်ႏတန်"အရာႏသွူ။ အမဉ်ꩻနောဝ်ꩻ ဖန်ပြောင်ꩻတောခန်း "မင်းရာဇာ"နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ နောဝ်ꩻတွော့ꩻ တယ်ႏနောဝ်ꩻမာꩻငါနောဝ်ꩻ တွမ်ႏပိုတွမ်ႏမာ လွေꩻအုံတငါခန်းဒျာႏ အင်းဝခမ်းကိုသွူ။ မဉ်ꩻတွင်ႏထင်ႏသျာꩻခန်းဒျာႏ "အမတ်ကြီးဝန်စင်း မင်းရာဇာ"နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ဝန်စင်းမင်းရာဇာ အတ္ထုပ္ပတ္တိရာႏဇဝင်ႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ဥပဒေသ
လိုꩻသီးယို ကလွူးနမ်းကမ်းကြိုယိုနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏလိုႏငါႏ အဟွိုန်အထီႏ ဗဟုသုတသွူ။ ဗဟုသုတမဉ်ႏအာနောဝ်ꩻ ထွာမင်္ဂလာႏတရာꩻတပါꩻတဲင် ဘဝယိုခါ ဘဝငါ၊ လောကီꩻလောကုတ္တရာႏ စီꩻပွာꩻချမ်ꩻသာႏမုꩻယို လꩻဗာႏ၊ ခံႏစာꩻဗာႏဒျာႏသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻတုံ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻတုံ (အိန်းကလေတ်: Mong Ton Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ကွဉ်ႏ၊ မွိုင်ꩻတုံခရဲင်ႏကို ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြိုင်ႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻတုံကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻတုံ၊ ဝေင်ꩻပုံပါစဉ် တောမ်ႏ ဝေင်ꩻမွိုင်းထဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻ(၃)ဖြုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻတုံကိုသွူ။ စဲ့ꩻဖြဝ်ꩻခမ်းနဝ်(RCSS/SSA) လွယ်တုဲင်းလျံး ဌာႏနချုတ်လဲ့ အဝ်ႏသော့ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻတုံ အခဝ်တွို့ꩻနဝ် ထုဲင်ꩻခမ်းကူလောင်းသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏသွေစိဉ်
ဝေင်ꩻနယ်ႏသွေစိဉ် (ရွှေကျင်မြို့နယ်) (Shwegyin Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ညောင်လေးပိဉ်ခရဲင်ႏ ကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻသွေစိဉ်ကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻမောင်တော
ဝေင်ꩻမောင်တော (အဲင်းကလေတ်: Maungdaw) (မန်း: မောင်တောမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်တွို့ꩻသွတ်ꩻ ဗိဉ်းကလားပင်ႏလယ်ႏအောႏထျꩻ၊ ရခဲင်ႏခမ်းနယ်ႏ၊ မောင်တောခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမောင်တောကို ကအဝ်ႏဒါႏ မျန်မာ-ဗန်းကလားဒေတ် ခမ်းကူထျꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမောင်တော အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၃၈,၁၉၉ ရပ်သွူ။ ဝေင်ꩻပေါက်တောကိုနဝ်ꩻ ဗဉ်ကလီကလာꩻအဝ်ႏ (၈၀%)ရပ် တောမ်ႏ ဒုဲင်းနက်၊ ကမန်၊ မရမာတန်၊ မျို၊ တဲတ်၊ မန်း၊ ချင်ꩻ လိုꩻမျိုꩻဖုံႏ အဝ်ႏအုံသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရခဲင်ႏခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
လိုꩻခိုမျတ်သီးထာꩻကျံႏ
"အနုရုဒ္ဓ မဟာဝိတက္ကသုတ် (လိုꩻခိုမျတ်သီး ထာꩻကျံႏ)" အွိုးခꩻတလဲင်ႏ- ဗွေႏအနုရုဒ္ဓါႏ အဝ်ႏအုံတပါꩻ စဉ်ꩻစာꩻသꩻယူႏ ကလꩻနွောင်ꩻ လောကုတ္တရာႏနဝ်ꩻ အောဝ်ႏနွုတ်ꩻမျိုꩻ၊ နီဗွေႏဘုရာꩻကျွꩻလွဉ်ထေ့ ဝွေꩻဗွေႏ၊ နီဗွေႏဘုရာꩻ သော့ꩻဖေႏယင်း အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ တမျိုꩻတဲင် ထွာသွစ်ꩻမျိုꩻ၊ သွစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻ ဟော်ꩻနယ်နုဲင်းယို- ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၁။ သာႏသနာႏကို ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ 'လောဘဆေ့ꩻ'သွူတဲ့ ကျွားတဝ်းထာꩻ၊ ငမ်းပါꩻသေ၊ 'အဝ်ႏနုဲင်းမုဲင်ꩻကွို့ꩻသꩻ'ဒျာႏသွူတဲ့ ကျွားတဝ်းထာꩻ၊ ကျွိုက်ဒျာႏ ထာꩻယေန်ကိုသွူတဲ့ ကျွားတဝ်းထာꩻ၊ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻမွေးသွူတရာꩻတဲ့ ကျွားတဝ်းထာꩻ၊ သတိꩻဟောဝ်မွေးမုဲင်းသွူတဲ့ ကျွားတဝ်းထာꩻ၊ သမာႏဓိဟောဝ်(သꩻစွူ)မွေးမုဲင်းသွူတဲ့ ကျွားတဝ်းထာꩻ၊ ပညာႏအဝ်ႏသွူတဲ့ ကျွားတဝ်းထာꩻ၊ သꩻပျောႏလွက်ꩻသွူ နိဗ္ဗာန်ႏတဲ့ ကျွားတဝ်းထာꩻ၊ လိုꩻကျွားတဝ်းထာꩻသွစ်ꩻမျိုꩻ၊ လိုꩻရိုꩻရိုꩻသာꩻသာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻမꩻ လꩻနွောင်ꩻလောကုတ္တရာႏ(လꩻနွောင်ꩻမဂ်ဖိုလ်ႏ)နောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၂။ ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နောဝ်ꩻ ဗုဲင်ဗာႏသင်္ကန်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း၊ သွုံꩻဗာႏသွမ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယောဝ်း၊ အုံသော့ꩻဗာႏကျောင်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း၊ သွုံꩻဗာႏတသီႏ နုဲင်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း အဝ်ႏကေႏနပ်ကွို့ꩻသꩻဒျာႏ၊ ကေႏနပ်ကွို့ꩻသꩻနုဲင်းနဝ်ꩻမꩻ လꩻနွောင်ꩻမဂ်ဖိုလ်ႏ၊ (ပေါႏလိုꩻလောႏဘꩻတန်နဝ်ꩻ လꩻနွောင်ꩻတဝ်းမဂ်ဖိုလ်ႏ)နောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၃။ ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ မဉ်အုံဒျာႏ ထာꩻတေ့ꩻတေ့ꩻယေန်ယေန်ကို၊ ဝင်ꩻဖေႏကကမဉ်လꩻ ထာꩻတေ့ꩻထာꩻယေန်နိဗ္ဗာန်ႏတဲ့ ဟော်ꩻထန်ႏဖေႏတရာꩻ၊ ကျွိုက်ဒျာႏနုဲင်းယိုမꩻ လꩻနွောင်ꩻမဂ်ဖိုလ်ႏ၊ (ပေါႏပျောႏလွဉ်ꩻမွိုင်းသွꩻခွ၊ လယ်ႏလွင်ꩻမွိုင်းထာꩻနဝ်ꩻ လꩻနွောင်ꩻတဝ်းမဂ်ဖိုလ်ႏ)နောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၄။ ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻအားထွုတ်မွေးတရာꩻ၊ နဝ်ꩻမꩻ လꩻနွောင်ꩻမဂ်ဖိုလ်ႏ၊ (ပေါႏလိုꩻလွꩻနောဝ်ꩻ လꩻနွောင်ꩻတဝ်း မဂ်ဖိုလ်ႏ)နောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၅။ ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ သတိꩻဟောဝ်မွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ နဝ်ꩻမ လꩻနွောင်ꩻမဂ်ဖိုလ်ႏ၊ (ပေါႏလိုꩻသတိꩻတဟဝ်တဝ်းနဝ်ꩻ လꩻနွောင်ꩻတဝ်း မဂ်ဖိုလ်ႏ)နောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၆။ ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ သမာႏဓိဟောဝ်(သꩻစွူ)မွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ နဝ်ꩻမꩻ လꩻနွောင်ꩻမဂ်ဖိုလ်ႏ၊ (ပေါႏသꩻစွူတဝ်းနဝ်ꩻ လꩻနွောင်ꩻတဝ်း မဂ်ဖိုလ်ႏ)နောဝ်ꩻသွူ။ ၇။ ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ ထီႏနွောင်ꩻရုပ်နာမ်ႏ ဉာဏ်ႏပညာႏအဝ်ႏ၊ နဝ်ꩻမꩻ လꩻနွောင်ꩻမဂ်ဖိုလ်ႏ၊ (ထီႏတောဝ်းရုပ်နာမ်ႏ ဉာဏ်ႏပညာႏအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻ လꩻနွောင်ꩻတဝ်း မဂ်ဖိုလ်ႏ)နောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၈။ ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ စူꩻလွဉ်ꩻတဝ်း တဏှာႏ မာႏန ဒိဋ္ဌိ၊ သꩻပျောႏလွဉ်ꩻဒျာႏ နိဗ္ဗာန်ႏ၊ နဝ်ꩻမꩻ လꩻနွောင်ꩻမဂ်ဖိုလ်ႏ၊ (လိုꩻစူꩻလွဉ်ꩻ တဏှာႏ မာႏန ဒိဋ္ဌိသားနဝ်ꩻ လꩻနွောင်ꩻတဝ်း မဂ်ဖိုလ်ႏ)နောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ အဋ္ဌကနိပါတ်၊ အနုရုဒ္ဓ မဟာဝိတက္ကသုတ်)
ဝေင်ꩻစျို့ပိဉ်ကောက်
ဝေင်ꩻစျို့ပိဉ်ကောက် (မန်း: ကြို့ပင်ကောက်မြို့) (အဲင်းကလေတ်: Gyobingauk) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ဒေါမ် ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် သာႏယာႏဝတီႏခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏစျို့ပိဉ်ကောက်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏစျို့ပိဉ်ကောက် အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻစျို့ပိဉ်ကောက်နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ရန်ႏတကုင်ႏ-ပီ ကာꩻတဖူꩻတန်လောင်းတဲင် တောမ်ႏရန်ႏတကုင်ႏနဝ်ꩻ ဗွော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၁၂၄)မဲင်ႏရပ်သွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻအဝ်ႏ ၁၁၇,၁၄၃ ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏစုဲက်လတ်
ဝေင်ꩻနယ်ႏစုဲက်လတ် (ကျိုက်လတ်မြို့နယ်) (Kyaiklat Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဖျာပုံခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻစုဲက်လတ်ကိုသွူ။
ထာꩻသေပညာႏ ယံအဝ်ႏတာႏ
"ထာꩻသေပညာႏ ယံအဝ်ႏတာႏ"အင်္ဂါႏလိစ်ꩻပါꩻယို နီဗွေႏဖရာꩻ ဟောꩻသေꩻခါꩻဖေႏ"အင်္ဂုတ္တရပါဠိတောႏ၊ ပညာဝုဒ္ဓိသုတ်"ကို နုဲးငါယိုအတွိုင်ꩻသွူ။ "ထာꩻသေပညာႏယံအဝ်ႏတာႏ"အင်္ဂါႏလိစ်ꩻပါꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ- အမုဲတာ တောမ်ႏ အမုဲနီနဝ်ꩻ လꩻအီပညာႏ အင်္ဂါႏ အထန်ႏဖဲ့ꩻနီစွိုးသွူ။ အမုဲသိုမ်တောမ်ႏ အမုဲလိစ်ꩻနဝ်ꩻ လꩻအီပညာႏ အင်္ဂါႏအကိုဖဲ့ꩻနီစွိုးသွူ။
ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂပါဠိတောႏကိုနဝ်ꩻလဲ့ နီဗွေႏဖရာꩻဟောꩻသေꩻခါꩻ "အင်္ဂါႏကီယိုလိစ်ꩻပါꩻဖုံႏ မိဉ်ႏဗွေစူမ်ႏနဝ်ꩻ လꩻနွောင်ꩻအီစွဉ်ႏရန်းထိုဟဝ်ငါႏ မျတ်ပညာႏ ၁၆-မျိုꩻ" နုဲးနဝ်ꩻသွူ။ နဝꩻတွော့ꩻ နီပအိုဝ်ႏ ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻသုံꩻလွ "ယံ"တောမ်ႏ"ဟဝ်" ယိုနီငွါအကို "ယံ"ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ခူမ်မာꩻနွောင်ꩻ ထာꩻမာꩻအစွိုးစွိုးကရိုꩻဒါႏ အထီအသွီႏအထန်ႏဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ "ဟဝ်"ကိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ  အွဉ်ႏသꩻဟဝ်၊ လွူးသꩻဗွာ၊ စာရိတ္တကရိုꩻဒါႏ အထီအသွီႏအကိုဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ အစိုန်ꩻအထီအသွီႏဖုံႏအဝ်ႏထွူ ဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏ မိဉ်ႏခူမ်မာꩻနွောင်ꩻ၊ ယံကထင်ႏထို မိဉ်ႏခူမ်မာꩻနွောင်ꩻ အထန်ႏဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ ထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ ထွာ"လိုꩻယံ"၊ ဟဲ့ꩻဗာႏ "လိုꩻယံ"တဖြာꩻသွူ။ မိဉ်ႏလွူးသꩻဟဝ၊ မိဉ်ႏသေစွဲးပင်ႏကိုဒါႏဝင်ꩻ၊ သꩻရင်ꩻမိဉ်ႏစွို့ꩻစွဉ်ႏ၊မိဉ်ႏရက်ဒါႏဝင်ꩻ၊ သေစာႏနာႏဒါႏဝင်ꩻ၊ ယွုန်းယော်ꩻစွꩻခွင်ꩻဒါႏဝင်ꩻ၊ သꩻညင်ꩻဒါႏဝင်ꩻ၊ သꩻမဲဉ်ဖေႏဖ စွည်ꩻကြဲꩻဖေႏဒါႏဝင်ꩻ၊ နမ်းကျင်ꩻစာရိတ္တမိဉ်ႏဟဝ်၊ ထာꩻရာꩻမုဲꩻမုဲꩻတဲ့ယဝ်း စီꩻကန်ꩻမိဉ်ႏအဝ်ႏလိုꩻနဝ်ꩻ ထွာ"လိုꩻဟဝ်"၊ ဟဲ့ꩻဗာႏ"လိုꩻဟဝ်"တဖြာꩻသွူ။ "ယံ"ကရိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ အရန်းအဖွိုႏအထိုအဝ်ႏ၊ "ဟဝ်"ကရိုꩻနဝ်ꩻ အရန်းဖွိုႏထိုအဝ်ႏ၊ ဝွေꩻအရန်းတောမ်ႏဝွေꩻအရန်းဒျာႏသွူ။
"ယံ-ဟဝ်"ငဝ်းယိုအလꩻ လိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ခင်ႏလမ်းတွိုင်ꩻကို တယံလို့တဝ်း၊ တဟဝ်လို့တဝ်း။ နဝ်ꩻမꩻ ပွိုင်းဝွို့တောမ်ႏ "ယံ-ဟဝ်"ငဝ်းယိုတဲင် ၁။ ယံထွူ ဟဝ်တဝ်း။၂။ ဟဝ်ထွူ ယံတဝ်း။ ၃။ ယံတဝ်း ဟဝ်တဝ်း။ ၄။ ယံ-ဟဝ် ဖြယ်ထန်ႏလွဉ် ငဝ်းယိုလိစ်ꩻငွါသွူ။ လောကကိုယို ပါꩻမုဲꩻမုဲꩻတယဝ်း ထာꩻရာꩻကားကအဝ်ႏ ကအီႏဗွေစူမ်ႏလို့လို့ဒါႏလိုꩻနဝ်ꩻ တယိုꩻတဝ်းသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ လိုꩻတဖြာꩻအလောင်းယို ထွားဗာႏဝွေꩻအာႏသန်တလာဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝင်ꩻအလောင်းလဲ့ ထွား။ နမ်းလောင်းတဲ့ ထွားချာဗာႏသွူ။ လိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ အကျင်ꩻတဟဝ်တဝ်းတစွိုးစွိုးတဲးတဲ့ အဝ်ႏဒါႏရင်ꩻရင်ꩻ။အရေꩻကတန်ငါႏနဝ်ꩻ လိုႏဒျာႏလိုႏသေချာနမ်း။ အရေꩻကတန်ထဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လိုႏသေထွာချာဒျာႏ နမ်းတဟဝ်တဝ်းခရာႏနဝ်ꩻသွူ။ နမ်းဖေႏကဟဝ်လွဉ်အတာႏလဲ့နမ်းသေဖျင်ချာနွောင်ꩻနမ်းနဝ်ꩻသွူ။
လိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ယင်ဟန်ႏသားနဝ်ꩻ ယံတဲ့ယံဒျာႏ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ သမ်းတဟဝ်တဝ်း၊ယင်ဟန်ႏသားနဝ်ꩻ ဟဝ်တဲ့ဟဝ်ဒျာႏ ကွဲႏတွော့ꩻ သမ်းယံတဝ်းလုဲႏ။ ယင်ဟန်ႏသားနဝ်ꩻ ယံတဲ့တယံတဝ်း ဟဝ်တဲ့တဟဝ်တဝ်း။ ယင်ဟန်ႏသားနဝ်ꩻ ယံတဲ့ယံဟဝ်တဲ့ဟဝ်အဝ်ႏနုဲးနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ "ယံ"တောမ်ႏ"ဟဝ်"ကိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏအစွိုးစွိုးသွူ။ နီကကွိုက်ꩻဒါႏလိုꩻနဝ်ꩻ ထွားသွော့ ခတ်ကယ်ꩻပါသွော့ အထာꩻမာꩻ ယံနဲ့၊ ယံတဝ်းနဲ့၊အသꩻရင်ꩻ ဟဝ်နဲ့၊ ဟဝ်တဝ်းနဲ့။ ယံတဲ့မိဉ်ႏယံ၊ ဟဝ်တဲ့မိဉ်ႏဟဝ်နဝ်ꩻ ထွာလိုꩻယံ-ဟဝ်(သူႏတောႏကောင်ꩻ)သွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ လိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ခင်ႏလမ်းတွိုင်ꩻ တယံနွောင်ꩻလို့တဝ်း၊ တဟဝ်နွောင်ꩻလို့တဝ်း။ နဝ်ꩻမꩻ သေနာႏဗာႏ၊ အွဉ်ႏဗာႏ သꩻစာႏနာႏမုꩻထွူ ထွားဗာႏ အဟဝ်ဖဲ့ꩻ ပေါင်ꩻကွိုက်ꩻဗာႏတောမ်ႏမေတ္တာႏနဝ်ꩻသွူ။ အယံဖဲ့ꩻတောမ်ႏအဟဝ်ဖဲ့ꩻယိုနီမျိုꩻအကိုအဟဝ်နဝ်ꩻ အရေꩻတန်ကယ်ꩻထဲင်းအယံနုဲးနဝ်ꩻမꩻတဲင် မိဉ်ႏမဲဉ်ထွာ လိုꩻယံဟဝ်(သူႏတောႏကောင်ꩻ)နဝ်ꩻ အယံတောမ်ႏအဟဝ်ယို အွဉ်ႏရေꩻဗာႏ အဟဝ်သွူ။  အယံ"နဝ်ꩻ အာႏမခံႏချက်တအဲဉ်ထဝ်း၊ "အဟဝ်"နဝ်ꩻ အာႏမခံႏချက် အဝ်ႏ။"အယံ"နဝ်ꩻ သꩻဆွော့ꩻ တလꩻတဝ်း၊ "အဟဝ်"နဝ်ꩻ သꩻဆွော့ꩻ လꩻသွူ။ သစ္စာႏတရာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏကွို့ꩻ လိုꩻဟဝ်ထျꩻလူမ်ꩻ၊ မိဉ်ႏလွိုက်ဗာႏ "အယံ"တောမ်ႏ "အဟဝ်"နဝ်ꩻ လွိုက်ဗာႏ "အဟဝ်"သွူ။ မိဉ်ႏကွိုက်ꩻမိဉ်ႏလꩻ လိုꩻ"ယံ"တဲ့ယံ၊ "ဟဝ်"တဲ့ဟဝ်နဝ်ꩻ ကမ်ႏယိင်းဟဝ်ဗာႏသွူ။  နဝ်ꩻထွူ ဝွေꩻထျꩻကအဝ်ႏဒါႏ "အယံ-အဟဝ်"ဖုံႏယိုနီအဝ်ႏလိုႏမာꩻနုဲး ထွားနုဲးငါႏသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ အုံကွိုက်ꩻဗာႏ လိုꩻယံဟဝ်-သူႏတောႏကောင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာ"ထာꩻသေပညာႏ လꩻအီတာႏ" အင်္ဂါႏတပါꩻသွူ။
"ထာꩻသေပညာႏ ယံအာတာႏ" နာႏထူႏဗာႏ လိုꩻယံဟဝ်-သူႏတောႏကောင်ꩻတရာꩻ။ လိုꩻယံဟဝ်(သူႏတောႏကောင်ꩻ)တရာꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ နီဗွေႏဖရာꩻကဟောꩻခါꩻဒါႏပိဋကတ်ကိုအလꩻ မဂ္ဂင်ႏသွစ်ꩻပါꩻ၊  သတိပဋ္ဌာန်ႏလိစ်ꩻပါꩻ၊ သစ္စာႏလိစ်ꩻပါꩻ-ကစဒါႏ ဗောဓိပက္ခိယတရာꩻ သိုမ်ဆီနုတ်ꩻပါꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။  လိုꩻယံဟဝ်(သူႏတောႏကောင်ꩻ)ကရိုꩻနဝ်ꩻ ဘာႏသာႏတဗာႏ မူပဲင်ႏတမွေးတဝ်း၊ လိုꩻယံဟဝ်(သူႏတောႏကောင်ꩻ)တရာꩻကရိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဘာႏသာႏတဗာႏ မူပဲင်ႏတမွေးတဝ်းနေနေ။ ဘာႏသာႏတွိုင်ꩻအကိုနဝ်ꩻ လိုꩻ"ယံ"တဲ့ယံ၊ "ဟဝ်"တဲ့ဟဝ်သား အဝ်ႏနွောင်ꩻ။  က"ယံ" က"ဟဝ်"ဒါႏ ငဝ်းယီးနယ်ဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏနွောင်ꩻသွူ။  လိုꩻယံဟဝ်(သူႏတောႏကောင်ꩻ)ကရိုꩻနဝ်ꩻ အွဉ်ႏထွော့နေးတောမ်ႏ ဝွေꩻကကိုꩻကွယ်ႏဒါႏ ဘာႏသာႏ၊ ဝွေꩻကခြွိုင်းကွဉ်ကꩻဒါႏ ခေါမ်ꩻလာꩻအရောင်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ တလꩻတဝ်း။ ဟဝ်မာꩻတဝ်း အကုသိုလ်ႏထာꩻမာꩻ၊ ဟဝ်ဒေါ့ꩻဗာႏတဝ်း ငဝ်းအကျိုꩻတအဲဉ်ထဝ်း၊ ဟဝ်ယူႏတဝ်း သꩻထာꩻယူႏကျံႏတကုဲဝင်ꩻ၊ ဟဝ်အွဉ်ႏငါႏ ထာꩻစာႏနာႏသꩻ၊ ဟဝ်လွူးငါႏ သꩻရင်ꩻဟဝ်၊ အချင်ꩻချင်ꩻ ဟဝ်စွဲးပင်ႏချာငါကိုငါႏဝင်ꩻ၊ ဟဝ်ရက်ပဲင်ꩻလွငါႏဝင်ꩻ ကစဒါႏမေတ္တာႏကရုဏာႏတရာꩻအွဉ်ႏအထျꩻ ငဝ်းသွဉ်သင် ငဝ်းယီးနယ်ယိုစားဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာစွဉ်ႏ လိုꩻယံဟဝ်(သူႏတောႏကောင်ꩻ)သီးတရာꩻလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ ကောပ်ပွိုးနာႏထူႏဗာႏ လိုꩻယံဟဝ်(သူႏတောႏကောင်ꩻ)သီးတရာꩻတဲင် သꩻဓာတ်ယံသꩻဓာတ်ဟဝ်ဖုံႏ၊ နမ်းကျင်ꩻယံနမ်းကျင်ꩻဟဝ်ဖုံႏ မိဉ်ႏအာလွဉ်နဝ်ꩻ ထွာထာꩻသေပညာႏ အာလွဉ်ဗွေလွဉ်နဝ်ꩻသွူ။
"ထာꩻသေပညာႏ ယံလွိုင်ႏတာႏ" ယောနိသောမနသိကာရအဝ်ႏဗာႏ။ အွဉ်ႏသꩻဒါႏဗာႏသွူ။ အွဉ်ႏသꩻဒါႏဗာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ ယူႏဗာႏထာꩻယူႏကလꩻအီကုသိုလ်ႏဖဲ့ꩻ။ အကုဲဖဲ့ꩻဝေါင်းညာꩻ၊ ဟဝ်ရာꩻ ယူႏမꩻ ထူႏမꩻ ထွာအွဉ်ႏသꩻမဲဉ်ႏလိုꩻသွူ။ အဟဝ်တောမ်ႏအကုဲနဝ်ꩻ အဝ်ႏထွာလွေꩻတာႏသေႏသေႏ။ အဝ်ႏထီႏဗာႏတာႏသေႏသေႏ။ နဝ်ꩻမꩻ နီကတူႏကိုယို နီမိဉ်ႏသော့ꩻ အကုဲနဝ်ꩻ ထွာကတူႏကုဲ။ ကတူႏသျုက်တရေင်ဗာႏ။ မိဉ်ႏသော့ꩻသွုန်ႏသꩻကိုနဝ်ꩻ ထွာသꩻအစွူႏ။ လꩻအီ သွုန်ႏထီရောႏဂါႏ။ နဝ်ꩻမꩻ မိဉ်ႏမော့ꩻခွဲးလွဉ် အကုဲနဝ်ꩻ ချာႏယူႏလုဲႏတေားသွော့အဟဝ်ဖဲ့ꩻ။  ချာႏယူႏအဟဝ်ဖဲ့ꩻမိဉ်ႏတလꩻတဝ်းနဝ်ꩻ လက်ခံႏဆူမ်ႏမွုန်း၊ ခံႏစာꩻမွုန်း အာႏရုံႏကုဲနဝ်ꩻစား။ နုဲးနဝ်ꩻမꩻနီကတူႏအီႏသျင်ꩻ၊ သꩻအီႏခွꩻဗာႏသွူ။ ကတူႏသျင်ꩻ၊ သꩻခွꩻမꩻ ထာသေပညာႏပေါႏထန်ႏလွဉ် လွိုင်ႏလွဉ်သွူ။
"ထာꩻသေပညာႏ ယံဗွေတာႏ" ကံကျင်ꩻအာႏထုတ်ဗာႏတရာꩻ။ ကံကျင်ꩻအာႏထုတ်ဗာႏတရာꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ အကျင်ꩻကုဲဖုံႏဖေႏကထိုꩻမား၊ ခင်ႏလမ်းတတရာꩻတဝ်းကိုယိုလုဲႏသော့ꩻတောမ်ႏတရာꩻ ထာꩻမာꩻနဝ်ꩻစားသွူ။ လိုꩻတွိုင်ꩻစူမ်ႏဖြာꩻအလောင်းတာꩻတောမ်ႏ တတရာꩻတဝ်းဖုံႏ အဝ်ႏတာႏသေႏသေႏ။ လောဘ, ဒေါသ, မောဟ-ကစဒါႏနဝ်ꩻ ထွာအဓမ္မ-ထာꩻတတရာꩻတဝ်း၊ ကောပ်ပွိုးလောဘ, ဒေါသ-ကစဒါႏကိလေႏသာႏဖုံႏတဲင် ကပေါႏထန်ႏလွဉ်ဒါႏ ထာꩻမာꩻ အကျင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ တတရာꩻတဝ်း ထာꩻမာꩻ အကျင်ꩻဖုံႏသွူ။ တတရာꩻတဝ်းအကျင်ꩻခင်ႏလမ်း ကလုဲႏသော့ꩻတေား အကျင်ꩻတရာꩻရာꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ ကံကျင်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ အဓမ္မ-တတတရာꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ထွာထာꩻခေ့ꩻ၊ ဓမ္မ-တရာꩻနဝ်ꩻ ထွာထာꩻလေရောင်ႏ။ ထာꩻခေ့ꩻကိုယို ကလုံႏသော့ꩻတောမ်ႏ ထာꩻလေရောင်ႏ၊ ကပယ်ႏညာꩻထိုꩻထာꩻခေ့ꩻ ကလုဲႏသော့ꩻတောမ်ႏ ထာꩻလေရောင်ႏနဝ်ꩻ ထွာကံကျင်ꩻတရာꩻသွူ။ ထာꩻလေရောင်ႏယိုနဝ်ꩻ ပညာႏထာꩻလေရောင်ႏ။ ကံကျင်ꩻတရာꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ပယ်ႏထိုꩻကိလေႏသာႏထာꩻခေ့ꩻ၊ ပညာႏထာꩻလေရောင်ႏ ယံလေတောင်ႏ ကမာꩻနုဲးနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာ"ထာꩻသေပညာႏ ယံဗွေတာႏ"ထာꩻမာꩻသွူ။
ကောပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ ၁။ "ထာꩻသေပညာႏ ယံလꩻတာႏ" ပေါင်ꩻကွိုက်ꩻဗာႏ လိုꩻယံဟဝ်(သူႏတောႏကောင်ꩻ)။ ၂။ "ထာꩻသေပညာႏ ယံအာတာႏ" နာႏထူႏဗာႏ လိုꩻယံဟဝ်သီးတာꩻ။ ၃။ "ထာꩻသေပညာႏ ယံလွိုင်တာႏ"အွဉ်ႏမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏလွူးဒါႏဒါႏဗာႏ သꩻ။၄။ "ထာꩻသေပညာႏ ယံဗွေတာႏ" ကံကျင်ꩻအာႏထုတ်ဗာႏတရာꩻနဝ်ꩻသွူ။
ကျောက်သယ်ခရဲင်ႏ
ကျောက်သယ်ခရဲင်ႏ (ကျောက်ဆည်ခရိုင်) (Kyaukse District) ယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန်အကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ခရဲင်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏခင်ႏလမ်းဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻကျောက်သယ် ကိုသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
ကျောက်သယ်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလ့နဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ-
ကရီးခါ ကျောက်သယ်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဒါးအူးယို တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာ ၃၀ နီꩻနဝ်ꩻ ဖထန်ႏထိုꩻသွူ မကွေးခရဲင်ႏတဲင် လွောင်ႏဗူႏလွေꩻတသာယင်းလဲဉ်း တဒါးအူးခရဲင်ႏ အနေႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
သုန္ဒရီယားတရေႏဘုရာꩻ
"သုန္ဒရီသုတ် (သုန္ဒရီပရိဗိုဇ်မူႏ ယားတရေႏဘုရာꩻ)"
သꩻတွမ်ႏပေႏမွုန်း
သꩻတွမ်ႏပေႏမွုန်း
နာꩻဖဝ ယပ်ꩻငါႏ တွမ်ႏခြင်ငါႏမွုန်း လိုꩻတွိုင်ꩻ အယပ်ꩻကွေႏကွေႏနဝ်ꩻ ယူႏလꩻပါသွော့
နာꩻသꩻဓာတ်အီႏထဲ့သွူဟံႏ နာꩻသꩻရာႏအီႏပꩻလို့သွူထာꩻ ဆာစဲင်မွေးမုဲင်းငါႏ တွမ်ႏယူႏမွုန်းတဝ်း ကဟုဲင်းကယ်ꩻကနာꩻ ကဆာကယ်ꩻကနာꩻနောဝ်ꩻ စင်းလေက်ꩻစာသားထျꩻ ကအဝ်ႏဒျာႏ သေင်ႏမွူး သေင်ႏပင်သူꩻမ ယိန်းဆာစဲင်ထဲင်းနာꩻနဝ်ꩻလဲ့ ယူႏလꩻပါသွော့နေား။
မောင်ႏခွန်ဗွေႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်တာ
ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်တာ (မန်း: တောင်သာမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Taungtha Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မိဉ်းဆျန်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻတောင်တာကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻမော်ဆီး
ဝေင်ꩻမော်ဆီး (အိန်းကလေတ်: Mawchi) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီအခဝ်ကွဉ်ႏ စောက်ꩻတနျာႏ(ကယား)ခမ်းနယ်ႏအခဝ်တွို့ꩻနဝ် ဗော်လခဲခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖားသောင်းကို ကပါဒါႏ သတ္တုထန်ႏ ဝေင်ꩻတဖြိုင်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻမော်ဆီးနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ခဲမဖြူ၊ အဖြိုက်နက်၊ ခြော်ႏ(ခနောက်စိမ်း) သတ္တုအောင်တန်ဖုံႏ အဝ်ႏထန်ႏဒါႏအရပ်ဒျာႏတဲင် မိဉ်ꩻတန်လွဉ် ကွိုန်ꩻလွဉ်ဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻလွယ်ကောႏ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ် ဗော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ ၉၃ မဲင်ႏရပ်သွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:စောက်ꩻတနျာႏခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ