cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဝေင်ꩻစျေား
ဝေင်ꩻစျေား (မန်း: ကျောမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Kyau) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဂန်းဂေါးခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဂန်းဂေါးကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၁၃,၃၉၃ ဖြာꩻသွူ။ ခမ်းကိုရေꩻဝွန်ႏတန်ဌာႏန ၃၀.၃.၂၀၁၅ ဗာႏ လိတ်မုဲင်အမိန်းအလ့ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏဂန်းဂေါကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဒုံဈေားအပါ ဒုံ(၆)ဒုံယို ခြွဉ်းဗူႏထွူတဲင် လွောင်ႏဗူႏလွေꩻတောမ်ႏ ရပ်ကွက်(၁/၂/၃)တဲင် အဝ်ႏဒုံအရန်း ဒင်ႏထိုလွေꩻယင်း "ဝေင်ꩻစျေား" အရန်းနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
နုတ်သီမ်ႏခရာႏ ဟောဝ်သေငါႏ
နုတ်သီမ်ႏ ကရိုꩻယို “နုတ်”ကိုနောဝ်ꩻဗဲ့ꩻထိုꩻ ထေထိုꩻ မာꩻဖေ့ꩻထိုꩻ မာꩻစင်ထိုꩻ အဓိပ္ပါယ်ႏလꩻနုဲးနောဝ်ꩻသွူ။ နောဝ်ꩻတွော့ꩻ မာꩻဖေ့ꩻတမုဲꩻ-? မာꩻစင်တမုဲꩻ-? နီဗွေႏဖရာꩻ သာႏသနာႏတောႏနောဝ်ꩻ နီရေင်သူရျာꩻလွိုလဲဉ်း။ နောဝ်ꩻမꩻ အွိုးတခီင်ႏခီင်ႏတလဲင်ႏလဲင်ႏကို ကအီႏသမုတ်ဒါႏ သိမ်ႏခင်လယိုနောဝ်ꩻ မော့ꩻလဲင်ႏစခါ ထွာဗာႏဖိုလဲန်း သီမ်ႏမကောင်၊ ရဟန်ꩻတစွိုꩻစွိုꩻ သမုတ်ခါꩻဒါႏ သီမ်ႏလီꩻသီမ်ႏယသီမ်ႏည အဝ်ႏဒါႏမကောင် ပါꩻမုဲꩻတဲ့တသေထွꩻတဝ်း။ ပေါႏသီမ်ႏလီꩻသီမ်ႏယသီမ်ႏည မီန်ႏအဝ်ႏနဝ်ꩻ ကအီႏသမုတ်တသာဒါႏသီမ်ႏယိုနဝ်ꩻ လွေꩻခွေါင်းသီမ်ႏလီꩻသီမ်ႏယတဲ့လꩻတဝ်း၊ လွေꩻစပ်တဲ့လꩻတဝ်း၊ လွေꩻသမုတ်ထပ်ယင်း သီမ်ႏလီꩻသီမ်ႏယလောင်းနဝ်ꩻတဲ့လꩻတဝ်း၊ ကသမုတ်တသာဒါႏသီမ်ႏယိုနဝ်ꩻ အမီန်ႏလွေꩻစပ်ထိုꩻသီမ်ႏလီꩻ မီန်ႏလွေꩻခွေါင်းသီမ်ႏလီꩻ မီန်ႏလွေꩻထပ်သီမ်ႏလီꩻလောင်းနောဝ်ꩻ သီမ်ႏလီꩻနဝ်ꩻ ခံႏတဝ်းအကုဲ၊ ကုဲတဝ်းတဲ့။ သီမ်ႏတသာကုဲထိုꩻ သီမ်ႏတသာအောင်ႏတဝ်း၊ စူꩻဗာႏဒျာႏအလီꩻ၊ စူꩻတဝ်းအတသာ၊ ကောပ်ပွိုးနောဝ်ꩻမꩻ နီကအီႏသမုတ်တသာဒါႏယိုနဝ်ꩻ ဖေႏနေးကအောင်ႏ ဖေႏနေးကထွာသီမ်ႏတဲင်တွော့ꩻ သီမ်ႏလီꩻသီမ်ႏယသီမ်ႏညမီန်ႏအဝ်ႏလႏယိုတဲ့ နေးတောမ်ႏသင်္ဃာႏသီး အမိန်း၊ နေးတောမ်ႏနီဗွေႏဖရာꩻ ထာꩻနယ်ꩻတဲင်တွော့ꩻ အီႏနုတ်ထိုꩻအီႏမာꩻစင်ထိုꩻ အီႏမာꩻဖေ့ꩻထိုꩻနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ “နုတ်သီမ်ႏ”နဝ်ꩻသွူ။
နဝ်ꩻမꩻသီမ်ႏကကုဲထိုꩻဗာႏ အကျောင်ꩻတရာꩻ သီမ်ႏကဖေ့ꩻထိုꩻဗာႏ အကျောင်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏနီမျိုꩻသွူ။ နီဗွေႏဖရာꩻ သာႏသနာႏယိုမီန်ႏဖေ့ꩻထိုꩻတဲ့ သီမ်ႏယိုနဝ်ꩻ ဖေ့ꩻထိုꩻကုဲထိုꩻ။ နောဝ်ꩻတွော့ꩻ ယိုခါနောဝ်ꩻ နီဗွေႏဖရာꩻသာႏသနာႏ သမ်းအောဝ်ႏနေကတဲင်တွော့ꩻ သီမ်ႏလီꩻသီမ်ႏယသီမ်ႏမော့ꩻလဲင်ႏစခါ မီန်ႏအောဝ်ႏစီင်ႏစွော့ꩻတဲ့ အတဖေ့ꩻထိုꩻတဝ်းဒွိုန်း အအောဝ်ႏနေကဒွိုန်း၊ တီင်ႏအောဝ်ႏနေကဒွိုန်းနုဲးနောဝ်ꩻတဲင်တွော့ꩻ နီကအီႏသမုတ်ဒါႏ သီမ်ႏတသာယို ဖေႏနေးကအောင်ႏ သꩻဖေႏနေးကဆွော့ꩻ နုဲးနောဝ်ꩻတဲင်တွော့ꩻ သီမ်ႏလီꩻသီမ်ႏယမီန်ႏအောဝ်ႏတဲ့ ဖေႏကတောမ်ႏအောဝ်ႏဗာႏမွုန်း ဗွေႏသင်္ဃာႏသီး အီႏနုတ်ထိုꩻ အီႏမာꩻစင်ထိုꩻ။ နောဝ်ꩻမꩻ အွိုးမော့ꩻလဲင်ႏစခါ ဗွေႏသင်္ဃာႏသီး ကသမုတ်နောဝ်ꩻ သမုတ်ရီး သမာနသံဝါသသီမာထွူမꩻ သမုတ် အဝိပ္ပဝါသသီမာ သီမ်ႏအောဝ်ႏနီမျိုꩻ။ ကောပ်နောဝ်ꩻမꩻ အရီးနောဝ်ꩻ လဲန်းထိုꩻခလႏ အဆုဲꩻနောဝ်ꩻ လဲန်းခကီ။ သမာနသံဝါသနောဝ်ꩻ လဲန်းရီး၊ အဝိပ္ပဝါသနောဝ်း လဲန်းဆုဲꩻ။ ကောပ်နောဝ်ꩻမꩻ တီင်ႏအီႏထူႏထန်ႏ ဗဲ့ꩻထန်ႏထိုꩻနောဝ်ꩻ ယူႏစမ်ꩻဗော့ꩻ တကောက်ꩻတဖြုံႏကိုနောဝ်ꩻ သော့ꩻခန်း မောက်ꩻစောက်ꩻရာႏနီဖြုံႏတရိုꩻတဝ်း၊ မောက်ꩻဖားရာႏနီဖြုံႏတရိုꩻတဝ်း၊ အဖြုံႏရီးနောဝ်ꩻ လဲန်းခလႏ အဖြုံႏဆုဲꩻနောဝ်ꩻ လဲန်းခကီ၊ မီန်ႏထူႏထန်ႏနောဝ်ꩻ ထူႏထန်ႏဗာႏရီးဒျာႏ အဖြုံႏဆုဲꩻ၊ ထူႏထန်ႏအဖြုံႏဆုဲꩻ မီန်ႏထွူမꩻ ထူႏထန်ႏဗာႏအဖြုံႏရီး။ ယိုတဲ့နုဲးနောဝ်ꩻနေနေ ကအီႏနုတ်သီမ်ႏယိုလဲင်ႏခါနောဝ်ꩻ နုတ်ရီးဗာႏ အဝိပ္ပဝါသသီမ်ႏ၊ နောဝ်ꩻမီန်ႏထွူမꩻ နုတ်ꩻဗာႏ သမာနသံဝါသသီမ်ႏ အဓိပ္ပါယ်ႏအောဝ်ႏနုဲးနောဝ်ꩻသွူ။
ကောပ်ပွိုးနောဝ်ꩻမꩻ မီန်ႏနုတ်သီမ်ႏယိုနောဝ်ꩻ ဗွေႏသင်္ဃာႏသီး အွဉ်ႏသတိတိနုဲးမုဲꩻနဲးတဲင်တွော့ꩻ တပါꩻတောမ်ႏတပါꩻနောဝ်ꩻ ခွေါင်းဝင်ꩻ လꩻတောဝ်း။ ခွေါင်းဝင်ꩻလꩻတောဝ်း-ကရိုꩻနောဝ်ꩻ အဓိပ္ပါယ်ႏနုဲးမုဲꩻ-? ဥပမာႏခန်း ခကွဉ်ႏတပါꩻ ခတွို့ꩻတပါꩻ။ တထွာနွောင်ꩻတဝ်းတဲ့ အွဉ်ႏဒေါ့ꩻခန်း အထွာ ဝိနယ်ꩻသီးအမျိုꩻနောဝ်ꩻ အဖွီတောမ်ႏ အထွူႏနောဝ်ꩻ စူꩻဗာႏဒျာႏ အထွူႏက။ အသေႏချာႏတောမ်ႏ တသေႏချာႏတောဝ်းနောဝ်ꩻ စူꩻဗာႏဒျာႏ အသေႏချာႏ။ ကောပ်နောဝ်ꩻမꩻတဲင် သီမ်ႏအဝ်ႏနီဖြုံႏ အနားနဝ်ꩻဗော့ꩻဗော့ꩻအဝ်ႏဆွိုင်ꩻစွဉ်ႏလို့ဝင်ꩻ အဝါႏခါႏကွို့ꩻတထာလူမ်ꩻ အွဉ်ႏဒေါ့ꩻခန်းအပုင်ႏစံႏဟုဲး။ အပါꩻခကွဉ်ႏနဝ်ꩻ သမ်းအုံသီမ်ႏအဖြုံႏကွောန်ႏမော့ꩻတွို့ꩻ အပါꩻခတွို့ꩻနဝ်ꩻ သမ်းအိုင်သီမ်ႏမော့ꩻကွဉ်ႏ ဝွေꩻဗွေႏသီးနီပါꩻနောဝ်ꩻ သမ်းအဝ်ႏဆွိုင်ꩻလို့ဝင်ꩻ သမ်းခွေါင်းလို့ဝင်ꩻ။ သီမ်ႏနီဖြိုင်ႏ ခှေါင်းလို့ဝင်ꩻ၊ နောဝ်ꩻနောဝ်ꩻ သီမာဘေဒ။ ထွာထိုꩻ သီမ်ႏခကွဉ်ႏတဖြုံႏ သင်္ဃာႏတစု၊ သီမ်ႏခတွို့ꩻတဖြုံႏ သင်္ဃာႏတစု သင်္ဃာႏနီစုနောဝ်ꩻ အလွေꩻခှေါင်းထိုꩻလို့ဝင်ꩻ၊ နောဝ်ꩻနောဝ်ꩻ အပ်တဝ်းတဲ့။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ မီန်ႏအုံညာꩻငါႏလို့ဝင်ꩻတဲ့ သမ်းတလꩻတဝ်းနေနေ။ မီန်ႏအုံညာꩻငါႏလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာတဝ်း သင်္ဃာႏထာꩻဗူႏ။ ကောပ်ပွိုးနောဝ်ꩻမꩻ အုံဗာႏ စူနီသောင်ꩻထာ ဟတ္ထပါသ်ကို၊ တပါꩻတောမ်ႏတပါꩻနဝ်ꩻ ဖေႏကအဝ်ႏဗော့ꩻဗာႏဝင်ꩻ စူနီသောင်ꩻထာ ဟတ္ထပါသ်ကို။ နောဝ်ꩻမꩻ ဟဲ့ꩻသင်္ဃာႏအဗူႏတဲ့။ မီန်ႏဒေါ့ꩻဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏနဝ်ꩻ အိုင်တွိုက်လို့ဝင်ꩻ၊ အုံဗာႏလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻတဲ့ လꩻတဝ်း။ အုံညာꩻလို့ဝင်ꩻတဲ့ လꩻတဝ်း။ ကောပ်နဝ်ꩻမꩻ အုံရေ့ꩻရေ့ꩻ စူနီသောင်ꩻထာ ဟတ္ထပါသ်အရပ်ကိုနဝ်ꩻတဲ့ အွဉ်ႏသတိသွော့။
ဖတ်ကမ္မဝါႏတွင်ꩻ သင်္ကန်ꩻတရိုꩻတဝ်း တောမ်ႏစူတရိုꩻတဝ်း တမျိုꩻမျိုꩻတောမ်ႏကလာꩻထဲင်လႏယို တရိုꩻတဝ်း အွောန်ႏခွေါင်းမွုန်းတဝ်းလို့ဝင်ꩻ အွဉ်ႏသတိသွော့နဝ်ꩻတချက်။ နဝ်ꩻမꩻ အွဉ်ႏသꩻဗာႏနုဲးမုဲꩻ နီကဖတ်ကမ္မဝါႏယိုနဝ်ꩻ ကမ္မဝါႏနုတ်သီမ်ႏ၊ သꩻအွဉ်ႏဗာႏ သီမ်ႏလီꩻသီမ်ႏယမီန်ႏအဝ်ႏလႏယိုနဝ်ꩻ ဖေႏနေးကစင်ထိုꩻဗာႏ။ သꩻရေႏမိုးချက် သီမ်ႏလီꩻ ဖေႏနေးကစင်ထိုꩻဗာႏ။ ဗွေႏသင်္ဃာႏသီး တောင်ꩻတောင်ꩻနေား။ အွဉ်ႏဗာႏသꩻ သီမ်ႏလီꩻသီမ်ႏယသီမ်ႏညမီန်ႏအဝ်ႏလႏယိုနဝ်ꩻ ဖေႏကစင်ထိုꩻဗာႏ။ အွဉ်ႏဗာႏသꩻနုဲးနဝ်ꩻ။ နဝ်ꩻမꩻ ဖတ်ဗာႏကမ္မဝါႏယို။ ဖတ်ကမ္မဝါႏအလောင်ႏလင် လꩻတဝ်း။ ကမ္မဝါႏယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻကမ္မဝါႏနုတ်သီမ်ႏ၊ ကမ္မဝါႏမာꩻစင်ထိုꩻသီမ်ႏ။ နဝ်ꩻမꩻ အချက်အဝ်ႏနီချက် တချက်နဝ်ꩻ သီမ်ႏဖေႏကထိုꩻမားထိုꩻအွဉ်ႏဗာႏသꩻနုဲးနဝ်ꩻ။ နီအချက်နဝ်ꩻ ဖတ်ဗာႏ ကမ္မဝါႏနုတ်သီမ်ႏ နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ ဗွေႏသင်္ဃာႏသီးဖုံႏ ဗဟုသုတဖေႏကလꩻ ကမ္မဝါႏနုတ်သီမ်ႏယိုနဝ်ꩻ ပါသော့ꩻ ဝိနယ်ꩻပိဋကတ်၊ မဟာဝဂ္ဂပါဠိကိုသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ ထွာသွဉ်လိတ်သားတွော့ꩻ ဝင်ꩻချꩻသော့ꩻလိတ် အွိုးသီမ်ႏကို။ သမ်းသွဉ်သော့ꩻကမ္မဝါႏယို အွိုးသီမ်ႏကို။ နုဲးနဝ်ꩻဟ သီမ်ႏနဝ်ꩻ အကုဲထိုꩻတဝ်းနဲ့၊ ရီခရာႏအဝ်ႏ၊ ကုဲထိုꩻတဝ်း။ ပွိုးတမုဲꩻ အမုဲတာ ဖေႏနေးသီမ်ႏကထိုꩻမား သꩻနုဲးနဝ်ꩻ တအွဉ်ႏတဝ်း။ သꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ တအဲန်ထဝ်း။ သꩻထင်ႏဒျာႏလိတ်ဝါႏ၊  သꩻသွဉ်ဒျာႏလိတ်၊ သီမ်ႏဖေႏနေးကထိုꩻမား နုဲးနဝ်ꩻမွေးတဝ်း။ နဝ်ꩻမꩻ သီမ်ႏနဝ်ꩻ တကုဲထိုꩻတဝ်း။ ကမ္မဝါႏယိုနဝ်ꩻ သွဉ်သော့ꩻခန်းသီမ်ႏကိုတဲ့ သီမ်ႏဖေႏနေးကကုဲကရိုꩻဒါႏသꩻ ပထမရေႏမိုးချက် နုဲးနဝ်ꩻ အဲန်ထဝ်းတဲင်တွော့ꩻ သီမ်ႏနဝ်ꩻ ကုဲထိုꩻတဝ်း။ ကောပ်နဝ်ꩻမꩻ ဖတ်ကမ္မဝါႏတွင်ꩻနဝ်ꩻ သုဏာတု… အွဉ်ႏအုံပသာႏဆောင်းတဆင်ႏထွူမꩻ ကွဲး မေ၊ နဝ်ꩻထွူမꩻ ကွဲး ဘန္တေ၊ တေနဝ်ꩻတဲ့ တ-ဒျာႏ၊ ဒ-မွေးတဝ်း၊ အွဉ်ႏသတိတိသွော့၊ နဝ်ꩻမꩻ ထာꩻရိုႏသေႏဖရာꩻတဲ့ ဖေႏကထွာ၊ တရာꩻတဲ့ ဖေႏကထွာ၊ သင်္ဃာႏတဲ့ ဖေႏကထွာ၊ ထိုမ်းမွုန်းခင်ႏဖာႏ၊ ခင်ႏဖာႏနဝ်ꩻ ဗွောင်ႏထွူတွော့ꩻ ခင်ႏနဝ်ꩻ အွဉ်ႏဒင်ႏဒျာႏ ခင်ႏဖာႏလောင်း။ ခင်ႏအွဉ်ႏဒင်ႏ ခင်ႏဖာႏလောင်းနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻထိုမ်းခင်ႏဖာႏ မွေးတဝ်း၊ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻ ယမ်းဒျာႏခင်ႏဖာႏ၊ တောမ်ႏကယမ်းဒါႏပဲန်၊ သေင်ႏကွို့ꩻနဝ်ꩻ ပီဝင်ꩻ၊ အထိုမ်းမွေးတဝ်း အယမ်းဒျာႏ၊ ပေါႏအယမ်းဒျာႏနဝ်ꩻ အပ်ဒျာႏ၊ ဟန်ႏရဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဖေႏနေးကသေ ကလꩻ ဗဟုသုတနဝ်ꩻ လဝ်းနယ်ဗာႏ နဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻဖုဲင်ခွန်ႏ
ဝေင်ꩻဖုဲင်ခွန်ႏ (အဲင်းကလေတ်: Phekon) (မန်း: ဖယ်ခုံမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ်၊ ကလော်ꩻခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖုဲင်ခွန်ႏကို ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ထွာဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအသွတ်ꩻ စောက်ꩻတနျာႏအစ အနွို့အထန်ႏ ခမ်းကူဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။
လူꩻကပ်မဟာကဿပသွမ်ꩻ
"၅၆။ ဂါႏထာႏ ပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်"
ကောဝ်ႏတင်ႏစန္ဒကူꩻသီး အလွီးနဝ်ꩻ အဝ်ႏတစိꩻစော့ꩻပေႏဒျာႏ၊ ခံႏစွဉ်ꩻစွဉ်ႏသက် ရက်မွေးသီႏလ ပုဂ္ဂိုလ်ႏကျသီး အလွီးသတင်ꩻနဝ်ꩻ အမျတ်ငါႏမꩻတဲင် ဟွမ်တွိုႏဗꩻစွဉ်ႏ လူꩻခမ်းသူꩻယင်သွူ။
ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ မဟာကဿပတ္ထေရ ပိဏ္ဍပါတဒိန္နဝတ္ထုယိုနဝ်ꩻ- ၁။ အဝ်ႏသွူလူꩻခမ်းတဲ့ မီႏမဉ်လောင်ꩻသွမ်ꩻနဝ်ꩻ လင်ꩻလောင်ꩻဗာႏဒျာႏ လိုꩻခမ်းကိုအကျောင်ꩻ၊
၂။ လူႏထာꩻသာႏသနာႏခေ့ꩻတွင်ꩻနဝ်ꩻ အကျိုꩻတန်တဝ်း၊ လူႏဗာႏသာႏသနာႏလေတွင်ꩻ(နုဲင်းယိုခါ)မꩻ အကျိုꩻတန်အကျောင်ꩻ၊
၃။ ထာꩻလူႏဒါႏနနဝ်ꩻ မာꩻခြွေခြာႏ၊ မာꩻထိုဒါႏ အဆင်းအရန်းအကျောင်ꩻ၊
၄။ ကောဝ်ႏလွီးဟွမ်ဟွမ်တဲ့ ထွꩻတောဝ်းသီႏလလွီး သီႏလဂွုဏ်ႏအကျောင်ꩻ-စတဲင် နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻ-လꩻအီသတိꩻအာတန်။
၅၇။ ဂါႏထာႏ ပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်
နမ်းကျင်ꩻသီႏလ ကဗွေလွဒါႏ တအုံတငွို့တဝ်းထာꩻ၊ နေးတွမ်ႏအကျောင်ꩻ အနယ်ꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏတဲင် သစ္စာႏလစ်ꩻပါꩻ ထီႏသေငါꩻတွော့ꩻ အဝ်ႏကိလေႏသာႏခြာ ကလွစ်ငါထန်ႏဒါႏ ရဟန္တာႏနုဲင်းဂေါဓိကသီး တဖူꩻကလွေꩻ နိဗ္ဗာန်ႏယို ခွန်သုံလူꩻဗား ထုမ်ႏထွားနုဲင်းမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း တလꩻတဝ်းဖြီႏဖြီႏ တထီႏနွောင်ꩻတဝ်းလာꩻလာꩻသွူ။
လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻအီသတိꩻနုဲင်းယို ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ ဂေါဓိကတ္ထေရ ပရိနိဗ္ဗာနဝတ္ထုယိုနဝ်ꩻ- ၁။ ကအဝ်ႏရေꩻ ကအဝ်ႏသန်ꩻတွင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏအားထွုတ်သေꩻငါႏတရာꩻ၊ တိန်ႏဆာသွူထာꩻမꩻ စယူႏလꩻတရာꩻ မဉ်ႏအားထွုတ်တရာꩻနဝ်ꩻ သောင်သောင်ခြင်ꩻခြင်ꩻ ထင်ႏလင်ꩻကီလဒုက္ခငါႏ၊ မဉ်ႏလꩻလွေꩻ ထီႏလွေꩻ သေလွေꩻတရာꩻနဝ်ꩻ မွေးနေက၊ မဉ်ႏတလꩻတဝ်း၊ ထီႏတဝ်း သေတဝ်းနဝ်ꩻ သွုမ်ꩻစိုးငါႏအကျောင်ꩻ၊
၅၈။ ဂါႏထာႏ ပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင် တဖူꩻတန်အသောင်အဆွုမ်ႏ ကထောက်ꩻပွုမ်ႏခါꩻဒါႏ ထာꩻအီပွုမ်ႏကိုနဝ်ꩻ အလွီးကဟွမ် သꩻစွယ်ꩻကအဝ်ႏ ကဝ်ႏဗိုတုဲင်နောဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻဖြဲဉ်လွဉ်-(နဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ)။ ၅၉။ ဂါႏထာႏ ပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင် ပွုံႏခွိုင်ꩻတဲက်အီ ဗွန်ပီနဝ်ꩻနေနေ၊ ပညာႏအဲဉ်ထဝ်း သေတဝ်းမော့ဆွုမ်ႏ လိုꩻထာꩻအီႏပွုမ်ႏဖုံႏအခြာ ကထွာကပေါႏပေါက်လွဉ်ဒါႏ ဘုရာꩻတပဲ့ꩻနဝ်ꩻ တွမ်ႏအထာꩻသေ တွမ်ႏအထာꩻဒါႏ တရေꩻလဲဉ်းဒျာႏ လိုꩻမဲ့ခေ့ꩻဖုံႏယို တရေꩻလဲဉ်းဒျာႏ ပုထုဇဉ်ႏဖုံႏယိုသွူ။
လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻအီသတိꩻနုဲင်းယို ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ ဂရဟဒိန္နဝတ္ထုယိုနဝ်ꩻ- ၁။ လိုꩻခြွေခြာႏ (လိုꩻပညာႏတအဲဉ်ထဝ်း)သားနဝ်ꩻ ဆရာႏတုꩻ ဆရာႏယောင်ႏ လွဉ်မျောက် လွဉ်ချောက်လꩻထိုꩻဒါႏအကျောင်ꩻ၊ ၂။ တသေ တထီႏတဝ်းတရာꩻတဲ့ ရိုꩻ'သေ'ရိုꩻ'ထီႏ'မဉ်ႏအံႏလဲဉ်ဝင်ꩻနဝ်ꩻ မော့ꩻဒါႏထာꩻဒုက္ခအကျောင်ꩻ၊ ၃။ နီဗွေႏဘုရာꩻမꩻ လꩻသဗ္ဗညုတဉာဏ်ႏ ထီႏသေမွေးမန်ႏတရာꩻ ယံကယ်ꩻလွိုပါꩻအကျောင်ꩻ၊ ၄။ နီဗွေႏဘုရာꩻသီး ဘွုံꩻကံႏနဝ်ꩻ ထူꩻဆန်ꩻဟဝ်ငါႏ၊ အံႏဖြာႏတလို့နွောင်ꩻတဝ်းအကျောင်ꩻ၊ ၅။ ကိုꩻကွယ်ႏဆယ်ꩻကပ် ဆရာႏမျတ် ဆရာႏမဲဉ်ႏမꩻ လꩻကုသိုလ်ႏ၊ လꩻနွောင်ꩻတရာꩻအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻ လꩻအီသတိꩻအာတန်။
သစ်ခ်ဘာႏသာႏ
သစ်ခ်ဘာႏသာႏ (အဲင်းကလေတ်: Sikhism) ယို အောဝ်ႏအိန္ဒိယခမ်း ပန်စျပ်ဘ်ခမ်းနယ်ႏကို ထွာလွောန်။ ကမာꩻထွိုင်ႏခါꩻရီးသားနောဝ်ꩻ ထွာ ဂုရုနာနာ့ဗ်ဒပ်ဖှ်။ အောဝ်ႏဝွေꩻထွူ ထင်ႏထိုလွောန်ထဲင်းယင်း ဂုရုအဖြာꩻတဆီထျꩻ တလဲင်ႏတစိစိ။ ကဟောꩻခြုဲင်းနယ်ဖေႏ သစ်ခ်ဘာႏသာႏခရာႏ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ ထွာ ဂုရုဂိုဘဉ်သဉ်းဂ်၊ အောဝ်ႏဝွေꩻမꩻ ဒင်ႏကီငါဖေႏလွေꩻ ဂုရုဂရန့် သာဟစ္စီ။ ကမ္ဘာႏဟမ်ႏလောင်းကို ယွုမ်းခါꩻသားအောဝ်ႏ သန်း(၂၅-၃၀)ရပ်၊ ယွုမ်းခါꩻသားအာလွို ဘာႏသာႏဖုံႏကို သစ်ခ်ဘာႏသာႏယို လဲန်း အမုဲင်ငတ်ꩻသွူ။ အိန္ဒိယခမ်း ပန်စျပ်ဘ်ခမ်းနယ်ႏယို ကမ္ဘာႏဟမ်ႏလောင်းကို ထွာ ယွုမ်းခါꩻသစ်ခ်ဘာႏသာႏသား အာလွိုဝင်ꩻ ဒေႏသဒျာႏသွူ။
နွို့ပါ သစ်ခ်ဘာႏသာႏသားယို အွောန်ႏဗာႏ သူႏတောႏစွူ စင် စဲ့ꩻသားသꩻ အောဝ်ႏတဲမ်းပျဌာန်းဖေႏသေꩻခါꩻ နုဲင်းနောဝ်ꩻ။ လိုꩻတဖြာꩻအတာႏ စွန်ꩻခါꩻလꩻလꩻဗာႏ နမ်း သꩻကိုကအောဝ်ႏဒါႏ ထာꩻဟောဝ်တောဝ်းဖုံႏ၊ ယမ်ထွာဖေႏလꩻ ဂုရု ဂရန့် သာဟစ္စီ ကဟောꩻခြုဲင်းနယ် မာꩻကြောင်းဖေႏခါꩻဒါႏ ထာꩻစွူစင်ဟောဝ်အာဖုံႏတာႏ မာꩻတဉ်ႏတဉ်ႏဗာႏ အောဝ်ႏတဲမ်း ပျဌာန်းခါꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻ။ လိုꩻခမ်ႏဗာႏ ဝင်ꩻတေက်ꩻနျꩻ ထာꩻတရာꩻတောဝ်းဖုံယို ဘာႏသာႏတရွီꩻတောဝ်း၊ သွီႏယာႏရောင်ႏတရွီꩻတောဝ်း၊ ဇာတ်ဖွိုႏထို တရွီꩻတောဝ်း အဖြာꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယောဝ်း ယမ်ရဲးကမ်းဖေႏတာႏ သစ်ခ်သီးဖုံႏရာ အွောန်ႏဗာႏသꩻရုဲင်း သတ္တိ အောဝ်ႏတဲမ်းပျဌာန်းခါꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ထူႏတောမ်
ကဏ္ဍ:သိစ်ဘာႏသာႏ
ဝေင်ꩻဖောင်ႏလောင်ႏ
ဝေင်ꩻဖောင်ႏလောင်ႏ (ပေါင်းလောင်းမြို့) (Paung Laung) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ်၊ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်လောင်ꩻအကို ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ကအွောန်ႏထွော့ဒါႏ ဝေင်ꩻဖောင်ႏလောင်ႏယို ဝေင်ꩻအရန်းနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၂၀၁၅ ဗာႏ ဇွန်လာ(၂၃)နီꩻသွူ။ တထာလဲင်းလီ၊ ဟားထီထဲ့ တောမ်ႏ နမ်းမွန်ထီထဲ့ဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏဝေင်ꩻဖောင်ႏလောင်ႏထျꩻ ထီခြောင်ဖောင်ႏလောင်ႏသောင်ဖင်ႏထျꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻယေး
ဝေင်ꩻယေး (အဲင်းကလေတ်: Ye) (မန်း: ရေးမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နဝ် မောႏလမျင်ႏခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏယေးကို ကပါဒါႏ ပင်ႏလယ်ႏထျꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻယေးနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မဲင်ႏခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ်သွတ်ꩻကိုတဲင် တောမ်ႏဝေင်ꩻရန်ႏတကုင်ႏနဝ်ꩻ ဗော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၂၈၄)မဲင်ႏ၊ တောမ်ႏဝေင်ꩻမောႏလမျင်ႏနဝ်ꩻ (၉၈)မဲင်ႏ၊ တောမ်ႏဝေင်ꩻထာဝယ်နဝ်ꩻ ဗော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ မဲင်ႏ(၁၀၀)ရပ်နဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻယေးကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၉ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၅၄,၅၄၄ ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ကွတ်ခုဲင်ခရဲင်ႏ
ကွတ်ခုဲင်ခရဲင်ႏ ( မန်း: တန့်ယန်းခရိုင်) (အိန်းကလေက်: Kutkai District) ယို အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ထင်ꩻကို ခရဲင်ႏတသာတဖြုံႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻကွတ်ခုဲင်ကိုသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
ကွတ်ခုဲင်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလ့နဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။
သမဲင်ꩻခြောင်ꩻ
ကရီးခါ မူသယ်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏကွတ်ခုဲင်ယို တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာ ၃၀ နီꩻနဝ်ꩻ ဖထန်ႏထိုꩻသွူ မူသယ်ခရဲင်ႏတဲင် လွောင်ႏဗူႏလွေꩻတသာလုဲင်ႏ ကွတ်ခုဲင်ခရဲင်ႏ နဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻဒုံဟီး
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:သကုဲင်းတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏနမ်းခမ်း
ဝေင်ꩻနယ်ႏနမ်းခမ်း (အိန်းကလေတ်: Namhkam Township) (မန်း: နမ့်ခမ်းမြို့နယ်) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်ထင်ꩻ၊ မူသယ်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻနမ်းခမ်းကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
.mm
.mm နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီတာႏ ခမ်းထီကိုဒ် အရန်းထို ဒိုမေင်း တဗာႏဒျာႏသွူ။ ဝွေꩻယို အွဉ်ႏထွော့စလွေꩻဒျာႏ ၁၉၉၇ ဗာႏကိုသွူ။ ခလားကတွိုႏ ၁၉၈၉ ဗာႏ မျန်မာခမ်းထီတာႏ ISO 3166 alpha-2 ကိုဒ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ BU လဲ့ ခမ်းထီကိုဒ် အရန်းထိုဒီုမေင်းယို တအွဉ်ႏထွော့ခါꩻတဝ်း .bu နဝ်ꩻသွူ။ ccTLD ကို ကထူႏသုင်ꩻခါꩻဒါႏ တောမ်ႏ MM ယို ဖေႏကဗွိုန်ကဲက်ညီႏဝင်ꩻတဲင် တွိုႏ ၂၀၁၁ ဗာႏ ဇွန်လာ ၁၂ နီꩻနဝ်ꩻ ပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻခန်း မျန်မာခမ်းထီတာႏ ISO 3166-1 ကိုဒ်န‌ဝ်ꩻသွူ။
သမဲင်ꩻခြောင်ꩻ
၁၉၉၇ ဗာႏအကို မျန်မာခမ်းထီတာႏ အရီးသွတ်ꩻ ကဒပ်ꩻဆင်ဖေႏစဒါႏ အိဉ်တာနဲတ်လဲင်းနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဩသတေးလျကုမ္ပဏီႏ Eagle Group သွူ။ ဗိတိသျကုမ္ပဏီႏ Digiserve နဝ်ꩻ .mm တာႏ စွဲးကမ်းလွေꩻဖေႏ DNS ဝန်ဆောင်မုထာꩻမာꩻသွူ။ .mm တာႏ DNS ယို Digiserve သာဗာနီဗာႏ ကထွာဒါႏ ns1.digiserve.com တောမ်ႏ ns2.digiserve.com ခွုမ်ဖေႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏ ၁၉၉၉ ဗာႏနဝ်ꩻ မျန်မာခမ်းအစိုႏရ ပေ့ꩻသိမ်ꩻထိုꩻခန်းဒျာႏ Eagle Group ဝန်ဆောင်မုထာꩻမာꩻဖုံႏသွူ။ နဝ်ꩻထွူတွော့ꩻ သာဗာနဝ်ꩻနီဗာႏ နမ်းခြောင်ꩻအနေႏ ပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻလုဲင်ႏ .com.mm, .net.mm, .edu.mm တောမ်ႏ org.mm သီး SOA authority ကထွာဒါႏ မျန်မာလိတ်တွိုက်တောမ်ႏစေးနန်းဝွန်ႏတန်ဌာႏန အမိဉ်ꩻသာဗာနီဗာႏ ကထွာဒါႏ ရန်ႏတကုန်ႏအခြေစိုက် ns0.mpt.net.mm တောမ်ႏ ns1.mpt.net.mm ယိုနီဗာႏနဝ်ꩻသွူ။
၂၀၀၂ ဗာႏ ဖေဖော်ဝါရီလာနဝ်ꩻ DigiServe အမိဉ်ꩻစနိစ်သာဗာဖုံႏယို ရုဲင်ꩻတသွိုးဒီမိုကရေသီအရေꩻသားဖုံႏ ဒိုဖောက်ထူႏလꩻထိုꩻထွူ www.gov.mm ပါတောမ်ႏ .mm ဒိုမေင်းသုဲက်အလင် တဖူꩻရဲဉ်ႏဖုံႏယို သော့ꩻလွေꩻလုဲင်ႏ ယံကအွဉ်ႏစွꩻဖေႏချာ ကျောင်ꩻသားအွဉ်ငါခေါင်းဆောင် မင်းကိုနိုင် ကရိုꩻဒါႏ ကွီကော့ꩻလိတ်ယာႏယို သော့ꩻလꩻလွေꩻစွဉ်ႏ ဝဲက်သုဲက်တဗာႏစီႏထျꩻ ညလꩻ(၃)နီꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏ ၂၀၀၅ ဗာႏ အစဝ်းခိင်ႏနဝ်ꩻ MPT ထူႏလꩻလွေꩻချာခန်း .mm ထိန်ꩻချုတ်မုꩻဖုံႏတဲင် Digiserve အမိဉ်ꩻသာဗာဖုံႏလဲ့ ပြောင်ꩻလုဲင်ႏသော့ꩻလွေꩻတေား MPT နမ်းပဲင်ႏသာဗာဖုံႏသွူ။
မျန်မာခမ်းထီကို စီꩻပွာꩻရေꩻထာꩻမာꩻတန်ဖုံႏအနေႏ .net.mm တောမ်ႏ .com.mm ဒိုမေင်းဖုံႏယို ဒင်ႏကွီလျှောက်စွဉ်ႏ ထူႏလꩻနွောင်ꩻဒျာႏ မျန်မာတယ်လီပို့ (ကရီးခါ ပဂံႏသုဲက်ဗာတဲတ်) မွေးတဝ်းလဲ့ မျန်မာသွုပ်ဆွိုက်ရေꩻ သီးထျꩻသွူ။ အဝ်ႏကုဲင် .edu.mm, .org.mm, .gov.mm ဒိုမေင်းဖုံႏနဝ်ꩻ အွဉ်ႏထွော့ခါꩻဒျာႏ အစိုႏရသုင်ꩻအနေႏသွူ။ မျန်မာတယ်လီပို့ယိုလဲ့ အစိုႏရ ပေ့ꩻချာယင်းဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻအိဉ်းဝ
ဝေင်ꩻအိဉ်းဝ (မန်း: အင်းဝမြို့/ အဝ/ ရွှေဝ) (အဲင်းကလေတ်: Inwa) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီအခဝ်ထာႏဝ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ကျောက်သယ်ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏတထာဦꩻကို ကအဝ်ႏဒါႏ မျန်မာသမဲင်ꩻကို မိဉ်ꩻတန်ကျောႏဒါႏ ခွန်ဟော်ခမ်ꩻစိုး ဝေင်ꩻတန်လီꩻစခါ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၈၃၉ ဗာႏ မတ်လာကို ခံႏဗာႏ ဟံႏတသွိုတန်တမ်ႏတဲင် ဝေင်ꩻတန်စခါအိဉ်းဝလဲ့ ကုဲင်ပြင်ꩻထိုꩻဗာႏအာတန်သွူ။ အမိဉ်ꩻလင်နဝ်ꩻ "အင်းနဝ"(နောင်ကွတ်ꩻဖြုံႏ)၊ ပါဠိအနေႏနဝ်ꩻ "ရတနပူရ"(ဝေင်ꩻရတနာႏ) နုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ ကဏ္ဍ:မျန်မာခမ်းထီကို ဝေင်ꩻစခါဖုံႏ
သိစ်တောင်းခြောင်
သိစ်တောင်းခြောင် (မန်း: စစ်တောင်းမြစ်) (အဲင်းကလေတ်: Sittaung River) နဝ်ꩻ မျန်မာခမ်းထီ ခြောင်တန်ဖုံႏအကို ထွာဒျာႏ အမုဲင်(၄) အဆွာꩻသွတ်ꩻခြောင်ဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻကောင်ရွေꩻကောင်ဆောင်ႏခြာ ထွတ်လင်ꩻစလွေꩻတဲင် ကာႏလင်ꩻလွေꩻ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန်ထွူ ထွတ်နွို့သော့ꩻလွေꩻယင်း မုတ္တမကွေ့အကို အန်ဒမန်ပင်ႏလယ်ႏ(ကပ္ပလီပင်ႏလယ်ႏ)ကိုသွူ။ ထီခြောင်အဆွာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏ ၂၆၁ မဲင်ႏ (၄၂၀ ကီလိုမီတာ)ရပ်တဲင် ကာႏလင်ꩻဒျာႏ ဖင်ႏတွို့ꩻ ပဂိုꩻကောင်ရွေꩻ၊ ခြောင်ဖင်ႏကွဉ်ႏ ဖြဝ်ꩻကောင်ရွေꩻဖုံႏအခါႏ ထာꩻပြင်ႏဒေႏသနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ခြောင်
ဝေင်ꩻထီးလိဉ်း
ဝေင်ꩻထီးလိဉ်း (မန်း: ထီးလင်းမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Htilin) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဂန်းဂေါခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏထီးလိဉ်းကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအကူတွို့ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏရောင်ꩻဒျာႏတောမ်ႏ ချင်ꩻခမ်းကောင်ရွေꩻဖုံႏသွူ။
ဝေင်ꩻဖျူး
ဝေင်ꩻဖျူး (မန်း: ဖြူးမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Pyu, Phyu) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ တောင်ႏအူခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖျူးကို ကပါဒါႏ စစ်တောင်းခြောင်ထျꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၅၃ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻအဝ်ႏ ၁၀,၄၄၃ ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
သေအာႏဇာႏနီႏသွံမျိုꩻ
"အဿာဇာနီယသုတ် (သေအာႏဇာႏနီႏသွံမျိုꩻ၊ လိုꩻသွံမျိုꩻ၊ ရဟန်ꩻသွံမျိုꩻ)"
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- လောကကိုယို သေအာႏဇာႏနီႏ အဝ်ႏသွံမျိုꩻ၊ သွံမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ- ၁။ သေယဗာႏဗာႏနဝ်ꩻ လွင်းထာꩻတဲး မွိုင်မွေး၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ယောင်ꩻတရေꩻတဝ်း၊ အနမ်းခြွိုင်ႏထိုတဝ်း၊ ၂။ သေဗာႏယဗာႏဗာႏနဝ်ꩻ လွင်းထာꩻမွိုင်ဒျာႏ၊ ယောင်ꩻတရေꩻဒျာႏ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ သေနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အနမ်းခြွိုင်ႏထိုတဝ်း၊ ၃။ သေယဗာႏဗာႏနောဝ်ꩻ လွင်းထာꩻတဲ့မွိုင်ဒျာႏ၊ ယောင်ꩻတဲ့တရေꩻဒျာႏ၊ အနမ်းတဲ့ ခြွိုင်ႏထိုတန်ဒျာႏ၊ သေအာႏဇာႏနီႏ အဝ်ႏသွံမျိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- လောကကိုယို လိုꩻခိုအဝ်ႏသွံမျိုꩻ၊ သွံမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ- ၁။ လိုꩻခိုယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ တလျူဒျာႏ၊ သွောင်ဖွီဒျာႏ၊ (ဉာဏ်ႏဟောဝ်ဒျာႏ) ယောင်ꩻဆင်ꩻတရေꩻတဝ်း၊ နမ်းခြွိုင်ႏထိုတောဝ်း၊ ၂။ လိုꩻခိုယင်ဟန်ႏနောဝ်ꩻ တလျူဒျာႏ၊ သွောင်ဖွီဒျာႏ၊ (ဉာဏ်ႏဟောဝ်ဒျာႏ) ယောင်ꩻဆင်ꩻတရေꩻဒျာႏ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ အနမ်းနဝ်ꩻ ခြွိုင်ႏထိုတောဝ်း၊ ၃။ လိုꩻခိုယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ တလျူ-သွောင်ဖွီဒျာႏ၊ (ဉာဏ်ႏဟောဝ်ဒျာႏ) ယောင်ꩻဆင်ꩻတဲ့ တရေꩻဒျာႏ၊ နမ်းတဲ့ ခြွိုင်ႏထိုတန်ဒျာႏ၊ လိုꩻအဝ်ႏသွံမျိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- လောကကိုယို ရဟန်ꩻအဝ်ႏသွံမျိုꩻ၊ သွံမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ- ၁။ ရဟန်ꩻယပါꩻပါꩻနဝ်ꩻ ဉာဏ်ႏဟောဝ်၊ ဉာဏ်ႏဖုဲင်၊ သွဉ်လိတ်ဒါႏယိုꩻ၊ အားထွုတ်တရာꩻ လꩻယိုꩻတရာꩻ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ဟော်ꩻတရာꩻဒါႏတဝ်း၊ ပျꩻတရာꩻဒါႏတဝ်း၊ ဘွုံꩻကံႏတန်တဝ်း၊ ပစ္စေꩻလစ်ꩻပါꩻလွိုင်ႏတဝ်း၊ ၂။ ရဟန်ꩻယပါꩻပါꩻနဝ်ꩻ ဉာဏ်ႏဟောဝ်၊ ဉာဏ်ႏဖုဲင်၊ သွဉ်လိတ်ဒါႏယိုꩻ၊ အားထွုတ်တရာꩻ လꩻယိုꩻတရာꩻ၊ ဟော်ꩻတရာꩻတဲ့ယံတန်၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ဘွုံꩻကံႏတန်တဝ်း၊ ပစ္စေꩻလစ်ꩻပါꩻလွိုင်ႏတောဝ်း၊ ၃။ ရဟန်ꩻယပါꩻပါꩻနဝ်ꩻ ဉာဏ်ႏဟောဝ်၊ ဉာဏ်ႏဖုဲင်၊ သွဉ်လိတ်ဒါႏယိုꩻ၊ အားထွုတ်တရာꩻ လꩻယိုꩻတရာꩻ၊ ဟော်ꩻတရာꩻတဲ့ယံ၊ ဘွုံႏကံႏတန်၊ ပစ္စေꩻလစ်ꩻပါꩻလွိုင်ႏအာ၊ ရဟန်ꩻအဝ်ႏသွံမျိုꩻ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ နောဝ်ꩻဖုံႏ သွံမျိုꩻသွံမျိုꩻအကို- ၁။ သေသွံမျိုꩻကိုနဝ်ꩻ သေမွိုင်၊ ယောင်ꩻရေꩻ၊ နမ်းခြွိုင်ႏထိုနဝ်ꩻ အယံသွတ်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ၂။ လိုꩻခိုသွံမျိုꩻကိုနဝ်ꩻ တလျူသွောင်ဖွီ၊ ယောင်ꩻရေꩻ၊ နမ်းခြွိုင်ႏထိုနဝ်ꩻ အယံသွတ်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ၃။ ရဟန်ꩻသွံမျိုꩻအကို ဉာဏ်ႏဟဝ်လꩻတရာꩻ၊ ဟော်ꩻတရာꩻယံ၊ ဘွုံꩻကံႏတန်နဝ်ꩻ အယံသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ တိကနိပါတ်၊ အဿာဇာနီယသုတ်)
ဝေင်ꩻယေႏငန်ႏ
ဝေင်ꩻယေႏငန်ႏ (အိန်းကလေက်: Pindaya) (မန်း: ရွာငံမြို့) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ(အခဝ်နဝ်)၊ ဓနုꩻနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏယေႏငန်ႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏ ထီခိုႏဆꩻကီ ၃၉၀၀ ပေ (၁၂၀၀ မီတာ) ကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဗွေႏဘုရာꩻအာႏအပါꩻတဆီ
"သိဟနာဒသုတ် (ဗွေႏဘုရာꩻအာႏ အပါꩻတဆီ)" ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ဗွေႏဘုရာꩻ'အာႏတောႏ'အဝ်ႏအမျိုꩻတဆီ၊ တဆီကရိုꩻနဝ်ꩻ- ၁။ ဌာနဉ္စ ဌာနတော အဌာနဉ္စ အဌာနတော ယထာဘူတံ ပဋိဇာနာတိ- လောကကိုယို နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ အကျောင်ꩻမွေးတဲ့ အကျောင်ꩻမွေးအတွိုင်ꩻသေ၊ အကျင်ꩻမွေးတဝ်းတဲ့ အကျောင်ꩻမွေးတဝ်းအတွိုင်ꩻသေ၊ ကသေနွောင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဗွေႏဘုရာꩻအာႏ တမျိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ၂။ အတီတာနာဂတ ပစ္စုပ္ပန္နာနံ ဝိပါကံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ- နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်ႏ ကံႏတရာꩻအကျိုꩻနဝ်ꩻ အမွေး-အမွေးအတွိုင်ꩻသေ၊ ကသေနွောင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဗွေႏဘုရာꩻအာႏ တမျိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ၃။ သဗ္ဗတ္ထဂါမိနိံ ပဋိပဒံ ယထာဘူတံ ပဋိဇာနာတိ- အကျင်ꩻကတွိုႏလွေꩻအီ ဂတိငတ်ꩻပါꩻ (လိုꩻ လူꩻ ငါးရုဲင်ꩻ တိရစ္ဆာန်ႏ ပိတ္တာႏ)တဲ့နဝ်ꩻ၊ အကျင်ꩻကတွိုႏလွေꩻအီ နိဗ္ဗာန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ အမွေး-အမွေးအတွိုင်ꩻသေ၊ ကသေနွောင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဗွေႏဘုရာꩻအာႏ တမျိုꩻနေနေနဝ်ꩻသွူ။ ၄။ အနေကဓါတုံ နာနာဓါတုံ လောကံ ယထာဘူတံ ပဋိဇာနာတိ- နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ ဓါတ်အာ မရမက၊ ဓါတ်လောက အမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အမွေး-အမွေးအတွိုင်ꩻသေ၊ ကသေနွောင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဗွေႏဘုရာꩻအာႏ တမျိုꩻနေနေနောဝ်ꩻသွူ။ ၅။ သတ္တာနံ နာနာဝိမုတ္တိကတံ ယထာဘူတံ ပဋိဇာနာတိ- နီဗွေႏဘုရာꩻနောဝ်ꩻ သတ္တဝါႏသီးသꩻကို ထွားနုဲင်းမုဲင်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻနဝ်ꩻ အမွေး-အမွေးအတွိုင်ꩻသေ၊ ကသေနွောင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဗွေႏဘုရာꩻအာႏ တမျိုꩻနေနေနောဝ်ꩻသွူ။ ၆။ ပရသတ္တာနံ ပရပုဂ္ဂလာနံ ဣန္ဒြိယပရောပရိယတ္တံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ- နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ အယွုတ်အမျတ်ကထွာဒါႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏသတ္တဝါႏသီး ဣန္ဒြေႏ အဖြားအဆားနောဝ်ꩻ အမွေး-အမွေးအတွိုင်ꩻသေ၊ ကသေနွောင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဗွေႏဘုရာꩻအာႏ တမျိုꩻနေနေနောဝ်ꩻသွူ။ ၇။ စျာနဝိမောက္ခသမာဓိ သမာပတ္တီနံ သံကိလေသံ ဝေါဒါနံ ဝုဋ္ဌာနံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ- နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ ဈာန်ႏဝိမောက္ခ၊ သမာဓိ၊ သမာပတ်၊ တဗော့ꩻ၊ ကြောင်းစင်၊ ထွူထွိုင်ႏဖုံႏနောဝ်ꩻ အမွေး-အမွေးအတွိုင်ꩻသေ၊ ကသေနွောင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဗွေႏဘုရာꩻအာႏ တမျိုꩻနေနေနောဝ်ꩻသွူ။ ၈။ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ- နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ တောင်ꩻလို့ချာ ဘဝပေါင်ꩻအာ၊ ကတောင်ꩻနွောင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဗွေႏဘုရာꩻအာႏ တမျိုꩻနေနေနောဝ်ꩻသွူ။ ၉။ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပတိဇာနာတိ- နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏ ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ်ႏတဲင် သေလို့ ထီႏလို့ လိုꩻလူꩻဗျဟ္မာႏ သတ္တဝါႏသီး ကံႏအလွိုက် ကထွိုက်ရာꩻ ကလွေꩻငါ ကလွေꩻထွာဖုံႏနဝ်ꩻသွူ၊ ကသေထီႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဗွေႏဘုရာꩻအာႏ တမျိုနေနေနောဝ်ꩻသွူ။ ၁၀။ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ- နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏဉာဏ်ႏထူꩻ ထီႏတရာꩻ လꩻတရာꩻ ဘဝယိုခါ (ထွာဘုရာꩻ)နဝ်ꩻသွူ၊ ကလꩻကထီႏနွောင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဗွေႏဘုရာꩻအာႏ တမျိုꩻနေနေနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဒသကနိပါတ်၊ မဟာဝဂ်၊ သီဟနာဒသုတ်)
ပအိုဝ်ႏသဒ္ဒါႏ
၁။ နာမ်ႏ
အမဉ်ꩻအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏယို ကဟော်ꩻနယ်ဖေႏဒါႏ ပွုဒ်ဖုံႏယိုလဲ့ ဟဲ့ꩻဗာႏ " နာမ်ႏပွုဒ် " နဝ်ꩻသွူ ။ ပွုံႏစံႏ
၂။ ကြိယာႏ
ပုဂ္ဂိုလ်ႏတဖြာꩻဖြာꩻ ဝတ္ထုတမျိုꩻမျိုꩻ ကထွာကမာꩻ ကခံႏစာꩻဗာႏ ကပေါႏလွဉ်ဒါႏ အပွုံႏအငုဲင်ꩻ အလွိုး အမူအယာဖုံႏ အစွိုးစွိုးယို ဟဲ့ꩻဗာႏ "ကြိယာႏ" နဝ်ꩻသွူ ။
ပွုံႏစံႏ-
ဥပမာႏ- ပွုံႏစံႏ ( ကတ္တားဝါကျ/ ကံႏဝါကျ ) ( က ) ခွေ       အံႏ     ဒဲဉ်  သွူ။ ( ကတ္တားဝါကျ / ကံႏဝါကျ )
( ခ ) ခွန်ထွန်း   ဝုဲင်ႏ     ဖရာꩻ   သွူ  ။
( ကတ္တားဝါကျ/ သမ္ပဒါန်ႏဝါကျ/ ကံႏဝါကျ )
( ဂ ) နင်ꩻနု   လူႏ   ဖရာꩻ  ကဝ်ႏ   သွူ ။
( ကတ္တားဝါကျ/ အပါဒါန်ႏဝါကျ )
(ဃ) ခွေ    အဝ်ႏဝေင်ꩻမန်ႏတလေꩻ    သဲင်ꩻလွဉ်    သွူ  ။
( ကတ္တားဝါကျ / ဩကာသဝါကျ )
( င ) ခွေ   အုံ  ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻကို သွူ ။
သမ္ဗန္ဓဝါကျ - ဝါကျသွုပ် ( အပဓာနဝါကျ (လက္ခဏဝါကျသွုပ်) / ( ပဓာနဝါကျ )
( ၁ ) ခွေမဉ်ႏအောင်ႏလိတ်တန်ꩻတဆီနဝ်ꩻ ခွေအီႏထင်ႏသွုပ်ယင်း တက္ကသိုလ်ႏသွူ ။
( အပဓာနဝါကျ (ဟေတုဝါကျသွုပ်) / ( ပဓာနဝါကျ )
( ၂ ) ကွပ်စွဉ်ႏခွေအောင်ႏလိတ်တန်ꩻတဆီနဝ်ꩻမꩻ ခွေထင်ႏသွုပ်ဗာႏယင်း တက္ကသိုလ်ႏသွူ ။
( ၃ ) ယံဖေႏခွေသွဉ်း ကလꩻဗာႏ မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏအတာႏ ခွေသွဉ်းလူႏဗာႏ ဗွေႏသံႏဃာႏသီး သင်္ကန်ꩻဖုံႏသွူ ။
= ခွေသွဉ်း  မဉ်ႏအောင်ႏ  လိတ်တန်ꩻတဆီနဝ်ꩻ၊
=  ကွပ်စွဉ်ႏ   ခွေ    အောင်ႏ   လိတ်တန်ꩻတဆီနဝ်ꩻမꩻ၊
=  ယံဖေႏ    ခွေသွဉ်း   ကလꩻဗာႏ    မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏအတာႏ
ယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"အပဓာနဝါကျ" နဝ်ꩻသွူ ။
ပဓာနဝါကျနဝ်ꩻ လယိုဖုံႏ =   ခွေ  အီႏထင်ႏသွုပ်ယင်း    တက္ကသိုလ်ႏ သွူ ။ =  ခွေ   ထင်ႏသွုပ်ဗာႏယင်း    တက္ကသိုလ်ႏ  သွူ ။ =  ခွေသွဉ်း   လူႏဗာႏ    ဗွေႏသံႏဃာႏသီး   သင်္ကန်ꩻဖုံႏသွူ ။ "ပစ္စုပ္ပန်ႏကာႏလ"အဓိပ္ပါယ်ႏ အဝ်ႏထွာတွင်ꩻ၊ အဝ်ႏမာꩻတွင်ꩻ အခိန်ႏကာႏလ(ယိုခါခဲ့ꩻခဲ့ꩻ)ယို ဟဲ့ꩻဗာႏ"ပစ္စုပ္ပန်ႏကာႏလ"(Present Tense)သွူ။
(က) အဝ်ႏ- (ခ) - တွင်ꩻ (ဂ) အဝ်ႏ--တွင်ꩻ (ဃ) သင်္ကေတပါတဝ်းတမျိုꩻမျိုꩻ။ (က)"အဝ်ႏ---"နဝ်ꩻ အုံကတ္တားဆꩻချာ/ ကြိယာႏဆꩻငါ (ကတ္တားတွမ်ႏကြိယာႏအခါႏကို)သွူ။ (ခ) "--တွင်ꩻ"နဝ်ꩻ အုံဝါကျအဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻကိုသွူ။
"ပုံႏ" (က) ခွန်ထွန်း အဝ်ႏ ထွာ ဒုံလိုꩻတန်သွူ။ = ခွေ အဝ်ႏ အံႏ ဒဲဉ်သွူ။ = ဗွေႏစင်ꩻ အဝ်ႏ ဟောꩻ တရာꩻ သွူ။ = ဗွေႏသျင်ႏ အဝ်ႏ ဒေါ့ꩻ လိတ် သွူ။ "တောင်ꩻသေꩻ""အဝ်ႏ"ယို မဟာနီꩻ/မစာႏနီꩻ စတဲင်အတိတ်မဉ်ႏပါနဝ်ꩻ ပစ္စုပ္ပန်ႏသင်္ကေတတမွေးတဝ်းဒွုမ်သွူ။ = မဟာနီꩻ ခွေ အဝ်ႏအုံဒျာႏ ခွေသွꩻပေႏ-ခွန်ထွန်းလမ်းကို တနီꩻလွုမ်းလွုမ်းသွူ။ = မစာႏနီꩻ သွꩻပေႏ-ခွန်ထွန်း အဝ်ႏအုံဒျာႏ ခွေလမ်းကို တနီꩻလွုမ်းလွုမ်းသွူ။ (ခ) ခွန်ထွန်း ထွာ ဒုံလိုꩻတန် တွင်ꩻ သွူ။
၃။ ကာႏလသွံမျိုꩻ
၁။ အတိတ်ကာႏလ၊ ၂။ ပစ္စုပ္ပန်ႏကာႏလ၊ ၃။ အနာႏဂတ်ကာႏလ။
အတိတ်ကာႏလ-
ထွာထွူလဲဉ်း၊ မာꩻထွူလဲဉ်း အခိန်ႏကာႏလ (နဝ်ꩻဟွဉ်ႏ၊ မဟာ၊ မစာႏ၊ ကလဲဉ်းခိုႏချာ) ယို ဟဲ့ꩻ " အတိတ် " နဝ်ꩻသွူ ။
သင်္ကေတပွုံႏစံႏ
ခင်ႏလမ်း
(ဃ)     - ထွူလဲဉ်း "
ပွုံႏစံႏ
(က)  =    ခွန်ထွန်း     ထွာ  ( ဖို )     ဒုံလိုꩻတန်      သွူ ။
=   ခွေ            အံႏ     ( ဖို  )    ဒဲဉ်       သွူ ။
=    ဗွေႏသျင်ႏ     ဝုဲင်ႏ       ဖို        ဖရာꩻကက္ကူႏ     သွူ ။
( ခ ) =    ခွန်ထွန်း     ထွာ   လဲဉ်း     ဒုံလိုꩻတန်      သွူ ။
=   ခွေ            အံႏ      လဲဉ်း      ဒဲဉ်        သွူ ။
=    ဗွေႏစင်ꩻ    ဟောꩻ     လဲဉ်း      တရာꩻ        သွူ ။
=    ဗွေႏသျင်ႏ    ဝုဲင်ႏ        လဲဉ်း       ဖရာꩻကက္ကူႏ     သွူ ။
=   ခွေ        အံႏ      ဖိုလဲဉ်း        ဒဲဉ်        သွူ ။
=    ဗွေႏစင်ꩻ    ဟောꩻ     ဖိုလဲဉ်း       တရာꩻ        သွူ ။
=    ဗွေႏသျင်ႏ    ဝုဲင်ႏ       ဖိုလဲဉ်း        ဖရာꩻကက္ကူႏ     သွူ ။
(ဃ/၁)  =    ခွန်ထွန်း     ထွာ   ထွူလဲဉ်း      ဒုံလိုꩻတန်      သွူ ။
=   ခွေ            အံႏ      ထွူလဲဉ်း        ဒဲဉ်        သွူ ။
=    ဗွေႏစင်ꩻ    ဟောꩻ     ထွူလဲဉ်း      တရာꩻ        သွူ ။
=    ဗွေႏသျင်ႏ    ဝုဲင်ႏ       ထွူလဲဉ်း        ဖရာꩻကက္ကူႏ     သွူ ။
(ဃ/၂)  =    ခွန်ထွန်း     ထွာ   ဒုံလိုꩻတန်      ထွူလဲဉ်း     သွူ ။
=   ခွေ            အံႏ      ဒဲဉ်        ထွူလဲဉ်း        သွူ ။
=    ဗွေႏစင်ꩻ    ဟောꩻ     တရာꩻ       ထွူလဲဉ်း       သွူ ။
=    ဗွေႏသျင်ႏ    ဝုဲင်ႏ      ဖရာꩻကက္ကူႏ    ထွူလဲဉ်း        သွူ ။
ပအိုဝ်ႏငဝ်းခြွိုင်း
ခွေသွဉ်းကတဲမ်းနယ်ဒါႏ "ပအိုဝ်ႏငဝ်းခြွိုင်း"ကရိုꩻယိုနဝ်ꩻ နာမ်ႏပုဒ်လဲ့ တမွေးတဝ်း၊ ကြိယာႏပုဒ်လဲ့ တမွေးတဝ်း၊ ကရကငဝ်း၊ နိပါတ်ငဝ်းဖုံႏဒျာႏတဲင် ခွေသွဉ်းဖန်ဖေႏအမဉ်ꩻ " ပအိုဝ်ႏငဝ်းခြွိုင်း " နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ မီႏတဲမ်းလိတ်ဒေါ့ꩻငဝ်းနဝ်ꩻ ငဝ်းခြွိုင်းဖုံႏယို အခင်ႏလမ်းတွမ်ႏအခင်ႏလမ်း သုံꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏမꩻ နီကမဲဉ်အွဉ်ႏသေဒါႏ အခရာႏဖုံႏယို ဝင်ꩻသေနာႏယိုꩻသွူ။ ခွေသွဉ်းနဝ်ꩻ ဒဲဉ်သီႏလက်ဆောင်ႏလိတ်စောင်ႏတာႏ စဲစ်ဆေꩻလွိုက်ရွေꩻဖေႏဗာႏ ဝင်ꩻလိတ်မူတဲင် ကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ သုံꩻငဝ်းခြွိုင်း တမဲဉ်ႏလို့တဝ်းတွော့ꩻ၊ တသေနာႏတဝ်း သဒ္ဒါႏစီꩻကန်ꩻတွော့ꩻ စဉ်ꩻစာꩻဗာႏယပ်ꩻငါႏ အဓိပ္ပါယ်ႏ၊ ဖျင်ဗာႏအာငါႏ ငဝ်းလွေꩻသဲင်ꩻဖုံႏသွူ။ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ဝါႏသနာႏတဲမ်းလိတ်သားအတွက် အကျိုꩻရအဝ်ႏ၊ ထွာနွောင်ꩻအစွဲးအပမ်း တခူးတခဝ်- ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် တဲမ်းနယ်ဗာႏ ရွမ်ဖြုဲင်ꩻယိုသွူ။ ခွေသွဉ်းကတဲမ်းနယ်ဒါႏ ယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ခွေသွဉ်းထာꩻသေထာꩻဒါႏ၊ ထာꩻယူႏထာꩻစိတ်ကူꩻ၊ ထာꩻထီႏဒျာႏတဲင် မွေးမဲဉ်ႏငါႏထာꩻ နုဲင်းစွဉ်ႏ ပရမတ္ထတရာꩻအနေႏနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ တွမ်ႏယူႏမွော့၊ တွမ်ႏမတ်မွော့၊ လွိုခွေသွဉ်းထာꩻယူႏ၊ ထာꩻစိတ်ကူꩻယို အလောင်ႏအလင်ဖုံႏလဲ့ ထွာနွောင်ꩻ၊ အဝ်ႏနွောင်ꩻဒါႏဒျာႏသွူ။ ခွေသွဉ်းကအီႏတဲမ်းဒါႏ ပအိုဝ်ႏငဝ်းခြွိုင်း မာတိကာႏနဝ်ꩻ လယိုအတွိုင်ꩻသွူ -
(က) တဲင် - တွော့ꩻ
"တဲင် တွော့ꩻ" ကရိုꩻဒါႏ ငဝ်းယိုနဝ်ꩻ နာမ်ႏပုဒ်လဲ့ တမွေးတဝ်း၊ အကျောင်ꩻပျꩻ ဟိတ်ငဝ်းဒျာႏသွူ၊ မီႏလိုႏပျꩻအကျောင်ꩻနဝ်ꩻ သုံꩻဗာႏ (တဲင်)၊ မွေးတဝ်းလဲ့ (တွော့ꩻ) ယိုနီငွါ တငွါငွါသွူ ။
ပုံႏစံႏ ။      ။   နင်ႏဗွာနဝ်ꩻ  သꩻဟဝ်အဝ်ႏတဲင် (သꩻဟဝ်အဝ်ႏတွော့ꩻ) ကေားကျွိုက်သား လွိုင်ႏအာငါႏသွူ ။
နင်ႏဗွာယို ကေားကျွိုက်သား ကလွိုင်ႏအာငါႏနဝ်ꩻ ကွပ်ပွိုးသꩻဟဝ်အဝ်ႏသွူ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ သꩻဟဝ်နဝ်ꩻ ထွာအကျောင်ꩻတဲင် သုံꩻဗာႏ (တဲင်)၊ မွေးတဝ်းလဲ့ (တွော့ꩻ) သွူ ။ယဟန်ႏသားနဝ်ꩻ (တဲင် တွော့ꩻ) နီဖြုံႏယို  သုံꩻတွယ်ꩻလွဝင်ꩻလဲ့ အဝ်ႏသွူ၊ မီႏသုံꩻတွယ်ꩻလွဝင်ꩻန၀်ꩻ အဓိပ္ပါယ်ႏ တကုဲင်တဝ်းလဲ့ တဲမ်းဟော်ꩻဗာႏပိုႏ တဖြုံႏတာႏတဲင် အခိန်ႏလို့ပိုႏ တဖြုံႏတာႏသွူ၊ မီႏသုံꩻတဖြုံႏချင်ႏ (တဲင်) ခြေင်ခြေင်၊ မွေးတဝ်းလဲ့ (တွော့ꩻ) ခြေင်ခြေင်နဝ်ꩻ ထပ်တဝင်ꩻတဲင် ဟော်ꩻဟဝ်တဝ်းသွူ ။
ပုံႏစံႏ ။        ။   နင်ꩻဖြေင်းနဝ်ꩻ ကျင်ꩻဟဝ်တဝ်း (တဲင်) ကေားကျွိုက်သားအဲဉ်ထဝ်း (တွော့ꩻ) အုံမူႏနမ်ꩻတန်ဗာႏထာꩻသွူ ။
ကေားကျွိုက်သား ကတအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻ ကွပ်အကျင်ꩻဟဝ်တဝ်း၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ အကျင်ꩻဟဝ်တဝ်းနဝ်ꩻ ထွာပထမအကျောင်ꩻပျꩻတဲင် သုံꩻဗာႏတွမ်ႏ (တဲင်)သွူ၊ ကအုံမူႏနံꩻတန်ဗာႏထာꩻနဝ်ꩻ ကွပ်ကျွိုက်သားအဲဉ်ထဝ်း၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ကေားကျွိုက်သားအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻ ထွာဒုတိယအကျောင်ꩻပျꩻတဲင် သုံꩻဗာႏတွမ်ႏ (တွော့ꩻ)သွူ ။(တွော့ꩻ) သုံꩻအွဉ် ( တဲင် )သုံꩻဆုဲင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလꩻဒျာႏလဲ့ နုဲင်းစွဉ်ႏတဟဝ်တဝ်းသွူ။
သုံꩻတငွါချင်ႏပုံႏစံႏ−နင်ႏဖြေင်းနဝ်ꩻ ကွပ်အကျင်ꩻဟဝ်တဝ်း (တဲင်) ကေားကျွိုက်သားအဲဉ်ထဝ်း (တဲင်) အုံမူႏနံꩻတန်ဗာႏထာꩻသွူ။
( ခ ) နဝ်ꩻ
" နဝ်ꩻ " ကရိုꩻဒါႏငဝ်းယိုနဝ်ꩻ သဒ္ဒါႏဝေါဟာရနဝ်ꩻ ကဲဉ်းအာအာ ဟဲ့ꩻဗာႏ ကတ္တား (ကေားမာꩻသား)သွူ၊ မာꩻသား၊ ဒေါ့ꩻသား၊ အံႏသား၊ လွေꩻသား၊ သဲင်ꩻသား၊ ဗေင်ႏသား၊ ထွိုင်ႏသား-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻကတ္တားသွူ၊ ကာရကသူပါꩻအကိုနဝ်ꩻ ထွာကတ္တုကာရကသွူ ။
( ဂ ) ယို
ယို နဝ်ꩻ သဒ္ဒါႏဝေါဟာရနဝ်ꩻ ကဲဉ်းအာအာ ဟဲ့ꩻဗာႏ ကံပုဒ် (ခံႏဗာႏမာꩻ)သွူ၊ ကံပုဒ်ကရိုꩻနဝ်ꩻ မီႏထွာထာꩻမာꩻလဲ့ ခံႏဝင်ꩻမာꩻ၊ မီႏထွာဒဲဉ်လဲ့ ခံႏဝင်ꩻအံႏ၊ မီႏထွာတဖူꩻလဲ့ ခံႏဝင်ꩻထောင်၊ မီႏထွာတဒေါင်လဲ့ ခံႏဝင်ꩻ ထင်ႏလင်ꩻ၊ မီႏထွာရဟန်ꩻလဲ့ ခံႏဝင်ꩻဝုဲင်ႏသွူ ။
ပုံႏစံႏ ။       ။   နင်ႏရောင်ႏယို ခိုဗင်ႏကျွိုက်ရောင်ငါႏ ။
ဥပမာႏ  -  အွိုး(ယို) (အဗော့ꩻ)၊ အွိုး (နဝ်ꩻ) (အညာꩻ) ။
(ယို)တွမ်ႏ (နဝ်ꩻ) နီဖြုံႏယို သုံꩻတွယ်ꩻလွဝင်ꩻလဲ့ အဝ်ႏ
ဥပမာႏ - နီယိုနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဒျာႏ ။
ကွဲႏတွော့ꩻ အသုံꩻတွယ်ꩻလွဝင်ꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ရွစ်ဖတ်ဟော်ꩻထွား ဖေႏကပြေတွော့ꩻ သုံꩻတွယ်ꩻဒျာႏ၊ ဝိဘတ်ငဝ်းနဝ်ꩻ ထူႏဗာႏဒျာႏ အဖြုံႏငါ (နဝ်ꩻ)သွူ၊ ထွာဒျာႏကတ္တားပုဒ်စွူစွူဒျာႏ။ ပအိုဝ်ႏယိုခါနဝ်ꩻ(ယို)တွမ်ႏ(နဝ်ꩻ) ကတ္တား၊ ကံ တကွယ်ꩻပျာꩻငါႏတဝ်း၊ အဝ်ႏသုံꩻကြွို့ꩻသုံꩻကြꩻ၊ သုံꩻရော်ꩻရယ်ꩻနေးဒျာႏသွူ၊ ကထွာဗာႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏယိုဝိဘတ်ငဝ်း အတိအကျ စဲင်းစဲင်းစဲ့စဲ့ ထွူထွူလဲ့ တအဝ်ႏတဝ်း၊ တအွဉ်ႏထွော့တဝ်းဒွိုန်းတွော့ꩻ ထွာဗာႏဒျာႏ ရိုꩻဗာႏနုဲင်းန၀်ꩻသွူ။
နီငဝ်းထွုံꩻစဲဉ်ႏ သွုံꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏ
ယိုခါ နီပအိုဝ်ႏပေႏဖုံႏ တဲမ်းလိတ်သား မနဲအာလွဉ်သွူ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏကျောင်ꩻနဝ်ꩻ ယိင်းအာအာသွူ ။ ပေါႏလိတ်စောင်ႏထန်ႏတဲ့ သေနန်းပါနီ ကဲဉ်းအာအာတဲင် ကပ်ပသာလွဉ်တွော့ꩻ သꩻရောင်းသꩻရေꩻ ဟော်ꩻထွားဆွုမ်ႏဗာႏနဝ်ꩻသွူ ။ ယပါꩻပါꩻ/ ယဖြာꩻဖြာꩻနဝ်ꩻ တဲမ်းလိတ် ပအိုဝ်ႏထွုံꩻစဲဉ်ႏ ငဝ်းသွုံꩻမဲဉ်ႏဒါႏ၊ (တဲမ်းပအိုဝ်ႏငဝ်း အလွေꩻအသဲင်ꩻအတွိုင်ꩻဒါႏ၊ ယင်ဟန်ႏသားနဝ်ꩻ ဒါႏတဝ်း (တဲမ်းလောင်းဝင်ꩻငဝ်း)တဲ့ ပါနေနေသွူ ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ မဲဉ်တဲမ်းနယ်ငါႏ ကဗျာခရာႏ၊ တဲမ်းလိတ်ပအိုဝ်ႏခရာႏ၊ ပအိုဝ်ႏငဝ်းလွေꩻသဲင်ꩻခရာႏ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်၊ ယိုတလဲင်ႏနဝ်ꩻ ခွုင်းအခိင်ႏကလꩻ တဲမ်းပျꩻနယ်ဗာႏ " ဝင်ꩻငဝ်း နီငဝ်း-ဗိုန်ပီတဝ်း" ပွုံႏစံႏလယိုအတွိုင်ꩻသွူ ။ ပွုံႏစံႏ ( ၃ )
မန်းနဝ်ꩻ တဲမ်းနုဲင်းယို - " ဤခေတ်၌ တပည့်တို့ကို ဆုံးမကြသော ဆရာတို့သည် တုတ်ဖြင့်မရိုက်ကြဘဲ နားလည်အောင် ရှင်းပြကြပါသည်" ။ ပအိုဝ်ႏနဝ်ꩻ တဲမ်းဗာႏနုဲင်းယို - " ခေတ်ယိုခါ ဆရာႏသီး ကဆွုံꩻမꩻလွဒါႏ တပဲ့ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ တွဲႏတဝ်းဒွုမ်တွမ်ႏခွဉ်းတဲင် ဖေႏနေးကသေနာႏ ခြုဲင်းနယ်နေးဒျာႏနဝ်ꩻသွူ " ။ ( တဲမ်းလောင်းတဝ်းမန်းငဝ်း )။ ယင်ဟန်ႏသားနဝ်ꩻ တဲမ်းနုဲင်းယို - " ခေတ်ယိုခါ တပဲ့ꩻဖုံႏယို ကဆွုံꩻမꩻဒါႏ ဆရာႏသီးနဝ်ꩻ တွမ်ႏခွဉ်းတွဲႏလွတဝ်း၊ ယံကေသနာႏ သျင်ꩻပျꩻလွဒျာႏနဝ်ꩻသွူ " ။ ( တဲမ်းလောင်းမန်းငဝ်း )။ ယူႏသွော့နုဲင်းယို - (က) " ဆွုံꩻမꩻတပဲ့ꩻ" နဲ့ ? - " တပဲ့ꩻဆွုံꩻမꩻ " နဲ့ ? ( ဆွုံꩻမꩻတပဲ့ꩻ - နုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏ ) ။ ( ခ ) " တွဲႏတဝ်းတွမ်ႏခွဉ်း " နဲ့ ? -  " တွမ်ႏခွဉ်းတွဲႏတဝ်း" နဲ့ ? ( တွဲႏတဝ်းတွမ်ႏခွဉ်း - နုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏ ) ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ တဲမ်းနယ်ꩻ (၂) နယ်ꩻလယို တဲက်ထွားဟော်ꩻယူႏ ထူႏသွော့အနယ်ꩻနေား - (က) ခေတ်ယိုခါ ဆရာႏသီး ကဆုံꩻမꩻလွဒါႏ တပဲ့ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ တွဲႏတဝ်းဒွုမ်တွမ်ႏခွဉ်းတဲင် ဖေႏနေးကသေနာႏ ခြုဲင်းနယ်နေးဒျာႏနဝ်ꩻသွူ ။ ( ခ ) ခေတ်ယိုခါ တပဲ့ꩻဖုံႏယို ကဆုံꩻမꩻဒါႏ ဆရာႏသီးနဝ်ꩻ တွမ်ႏခွဉ်းတွဲႏလွတဝ်း၊ ယံကသေနာႏ သျင်ꩻပျꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ ။
မန်းနဝ်ꩻ - တပည့်တို့ကို ( ကံ )၊ ဆရာတို့သည် ( ကတ္တား )၊ တုတ်ဖြင့်(ကရိုဏ်း)၊ မရိုက် ( ကြိယာ )။ မန်း (ကံ၊ ကတ္တား၊ ကရိုဏ်း၊ ကြိယာ) ။
ပအိုဝ်ႏနဝ်ꩻ - ဆရာႏသီး ( ကတ္တား )၊ တပဲ့ꩻဖုံႏ (ကံႏ)၊ တွဲႏတဝ်း ( ကြိယာႏ )၊ တွမ်ႏခွဉ်း (ကရိုဏ်း)။ ပအိုဝ်ႏ (ကတ္တား၊ ကံႏ၊ ကြိယာႏ၊ ကရိုဏ်း)။
ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ  " နီငဝ်းဝင်ꩻငဝ်း - ဗိုန်ပီတဝ်း " နဝ်ꩻသွူ ။
ပွုံႏစံႏ ( ၄ )
မန်းနဝ်ꩻ တဲမ်းနုဲင်းယို - " သင်္ကန်းရောင်းသော ဒါယကာ တစ်ဦးသည် ရဟန်းအား သင်္ကန်းကို လှူ၏" ။ ပအိုဝ်ႏနဝ်ꩻ တဲမ်းဗာႏနုဲင်းယို - " ကစာဒါႏသင်္ကန်ꩻ ဒါယကာႏ တဖြာꩻနဝ်ꩻ လူႏရဟန်ꩻ (အတာႏ) သင်္ကန်ꩻယိုသွူ " ။ ( တဲမ်းလောင်းတဝ်းမန်းငဝ်း ) ယင်ဟန်ႏသားနဝ်ꩻ တဲမ်းနုဲင်းယို - " သင်္ကန်ꩻကစာဒါႏ ဒါယကာႏ တဖြာꩻနဝ်ꩻ ရဟန်ꩻတာႏ သင်္ကန်ꩻယို လူႏသွူ " ။ ( တဲမ်းလောင်းမန်းငဝ်း ) ယူႏသွော့နုဲင်းယို - (က) " စာဒါႏသင်္ကန်ꩻ" နဲ့ ? - " သင်္ကန်ꩻစာဒါႏ " နဲ့ ? ( စာဒါႏသင်္ကန်ꩻယို - နုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏ ) ။ ( ခ ) " လူႏသင်္ကန်ꩻယို " နဲ့ ? -  " သင်္ကန်ꩻယို လူႏ" နဲ့ ? ( လူႏသင်္ကန်ꩻယို - နုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏ ) ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ တဲမ်းနယ်ꩻ (၂) နယ်ꩻလယို တဲက်ထွားဟော်ꩻယူႏ ထူႏသွော့အနယ်ꩻနေား - (က) ကစာဒါႏသင်္ကန်ꩻ တကာႏ တဖြာꩻနဝ်ꩻ လူႏရဟန်ꩻ (အတာႏ) သင်္ကန်ꩻယိုသွူ ။ ( ခ ) သင်္ကန်ꩻကစာဒါႏ တကာႏ တဖြာꩻနဝ်ꩻ ရဟန်ꩻတာႏ သင်္ကန်ꩻယို လူႏသွူ။
မန်းနဝ်ꩻ - ဒါယကာ ( ကတ္တား )၊ ရဟန်းအား ( သမ္ပဒါန် )၊ သင်္ကန်းကို ( ကံ )၊ လှူ၏ ( ကြိယာ)၊ မန်း (ကတ္တား + သမ္ပဒါန် + ကံ +ကြိယာ ။)
ပအိုဝ်ႏနဝ်ꩻ - တကာႏ ( ကတ္တား )၊ လူႏ (ကြိယာႏ)၊ ရဟန်ꩻ (အတာႏ)(သမ္ပဒါန်)၊ သင်္ကန်ꩻယို ( ကံႏ )၊ ပအိုဝ်ႏ ( ကတ္တား + ကြိယာႏ + သမ္ပဒါန် + ကံႏ )။
ပွုံႏစံႏ ( ၅ )
မန်းနဝ်ꩻ တဲမ်းနုဲင်းယို - " နွားကျောင်းသားသည် နွားတို့ကို ရွာမှ တောထဲသို့ မောင်းသွား၏" ။ ပအိုဝ်ႏနဝ်ꩻ တဲမ်းဗာႏနုဲင်းယို - " တီဖိုးသားနဝ်ꩻ ဖိုးဖုံႏယို အဝ်ႏဒုံဝါးလွေꩻ တခြာကိုသူꩻသွူ " ။ ( တဲမ်းလောင်းတဝ်းမန်းငဝ်း ) ယင်ဟန်ႏသားနဝ်ꩻ တဲမ်းနုဲင်းယို - " ဖိုးတီသားနဝ်ꩻ ဖိုးဖုံႏယို အဝ်ႏဒုံကို တခြာကိုသူꩻ ဝါးလွေꩻသွူ " ။ ( တဲမ်းလောင်းမန်းငဝ်း ) ယူႏသွော့နုဲင်းယို - (က) " တီဖိုးသား " နဲ့ ? - " ဖိုးတီသားနဲ့ " နဲ့ ? ( တီဖိုးသား - နုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏ ) ။ ( ခ ) " ဝါးလွေꩻတခြာကိုသူꩻ " နဲ့ ? -  " တခြာကိုသူꩻဝါးလွေꩻ" နဲ့ ? ( ဝါးလွေꩻတခြာကိုသူꩻ - နုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏ ) ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ တဲမ်းနယ်ꩻ (၂) နယ်ꩻလယို တဲက်ထွားဟော်ꩻယူႏ ထူႏသွော့အနယ်ꩻနေား - (က) တီဖိုးသားနဝ်ꩻ ဖိုးဖုံႏယို အဝ်ႏဒုံ ဝါးလွေꩻတခြာကိုသူꩻသွူ ။ ( ခ ) ဖိုးတီသားနဝ်ꩻ ဖိုးဖုံႏယို အဝ်ႏဒုံကို တခြာကိုသူꩻ ဝါးလွေꩻသွူ ။
မန်းနဝ်ꩻ - နွားကျောင်းသား ( ကတ္တား )၊ နွားတို့ကို ( ကံ )၊ ရွာမှ ( အပါဒါန် )၊ တောထဲသို့ ( ကံ )၊ မောင်းသွား (ကြိယာ)။ မန်း (ကတ္တား၊ ကံ၊ အပါဒါန်၊ ကံ၊ ကြိယာ) ပအိုဝ်ႏနဝ်ꩻ - တီဖိုးသား ( ကတ္တား )၊ ဖိုးဖုံႏယို (ကံႏ)၊ အဝ်ႏဒုံ (အပါဒါန်ႏ)၊ ဝါးလွေꩻကြိယာႏ)၊ တခြာကိုသူꩻ (ကံႏ)။        ပအိုဝ်ႏ ( ကတ္တား၊ ကံႏ ၊ အပါဒါန်ႏ၊ ကြိယာႏ၊ ကံႏ)
ပွုံႏစံႏ ( ၆ )
မန်းနဝ်ꩻ တဲမ်းနုဲင်းယို - " စာရေးဆရာသည် သူ၏စာရေးအတတ်ပညာဖြင့် တိုင်းပြည်အတွက် ဆောင်ရွက်ပေးပါသည်" ။ ပအိုဝ်ႏနဝ်ꩻ တဲမ်းဗာႏနုဲင်းယို - " ဆရာႏတဲမ်းလိတ်သားနဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏဝွေꩻတဲမ်းလိတ်ဒါႏ အပညာႏတဲင် မာꩻဖေႏ ခမ်းထီအတာႏနဝ်ꩻသွူ " ။           ( တဲမ်းလောင်းတဝ်းမန်းငဝ်း )။ ယင်ဟန်ႏသားနဝ်ꩻ တဲမ်းနုဲင်းယို - " လိတ်တဲမ်းဆရာႏနဝ်ꩻ တွမ်ႏဝွေꩻတဲမ်းဒါႏလိတ် ပညာႏတဲင် ခမ်းထီအတွက် ဆောင်ႏရွက်ဖေႏနဝ်ꩻသွူ " ။( တဲမ်းလောင်းမန်းငဝ်း )။ ယူႏသွော့နုဲင်းယို - (က) "ဆရာႏတဲမ်းလိတ်  " နဲ့ ? - " လိတ်တဲမ်းဆရာႏ" နဲ့ ? ( ဆရာႏတဲမ်းလိတ် - နုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏ ) ။ ( ခ ) " ဝွေꩻတဲမ်းလိတ်ဒါႏ " နဲ့ ? -  " ဝွေꩻတဲမ်းဒါႏလိတ်" နဲ့ ? ( ဝွေꩻတဲမ်းလိတ်ဒါႏ - နုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏ ) ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ တဲမ်းနယ်ꩻ (၂) နယ်ꩻလယို တဲက်ထွားဟော်ꩻယူႏ ထူႏသွော့အနယ်ꩻနေား - (က) ဆရာႏတဲမ်းလိတ်သားနဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏ၀ွေꩻတဲမ်းလိတ်ဒါႏ အပညာႏတဲင် မာꩻဖေႏ ခမ်းထီအတာႏနဝ်ꩻသွူ ။ ( ခ ) လိတ်တဲမ်းဆရာႏနဝ်ꩻ တွမ်ႏဝွေꩻတဲမ်းဒါႏလိတ် ပညာႏတဲင် ခမ်းထီတာႏ ဆောင်ႏရွက်ဖေႏနဝ်ꩻသွူ ။
မန်းနဝ်ꩻ - စာရေးဆရာ ( ကတ္တား )၊ သူ၏ပညာဖြင့် ( သာမီကရဏ )၊ တိုင်းပြည်အတွက် ( သမ္ပဒါန် )၊ ဆောင်ရွက် (ကြိယာ)။ (ကတ္တား၊ သာမီကရဏ၊ သမ္ပဒါန်၊ ကြိယာ) ပအိုဝ်ႏနဝ်ꩻ - ဆရာႏတဲမ်းလိတ် ( ကတ္တား )၊ နေးတွမ်ႏဝွေꩻပညာႏတဲင် (သာမီကရဏ)၊ မာꩻဖေႏ (ကြိယာႏ)၊ ခမ်းထီအတာႏ (သမ္ပဒါန်ႏ)။ (ကတ္တား၊ သာမီကရဏ၊ ကြိယာႏ၊ သမ္ပဒါန်ႏ)
ပွုံႏစံႏ ( ၇ )
(က+ခ) တဲမ်းနယ်ꩻ (၂) နယ်ꩻယို တဲက်ထွားဟော်ꩻယူႏ မဉ်ႏထူႏအဓိပ္ပါယ်ႏနဝ်ꩻ ဗိုန်ပီဒျာႏလို့ဝင်ꩻ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ မဉ်ႏထူႏအရသာႏအနေႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ ငဝ်းလွေꩻငဝ်းသဲင်ꩻအနေႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ ဟော်ꩻပြေချော်ꩻအနေႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ အဓိပ္ပါယ်ႏ သေနာႏထွူအနေႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ ပအိုဝ်ႏထွုံꩻစဲဉ်ႏအနေႏတဲ့နဝ်ꩻ " တဲမ်းလောင်းတဝ်းမန်းငဝ်း" (က) တဲမ်းနယ်ꩻနဝ်ꩻ ယံ-လဲဉ်းက " တဲမ်းလောင်းမန်းငဝ်း" (ခ) တဲမ်းနယ်ꩻနဝ်ꩻသွူ ။ ကတဲမ်းနယ်ယိုဖုံႏနဝ်ꩻ " ဝိဘတ်နွုတ်ꩻဖြုံႏပွုံႏစံႏ နမူႏနာႏတဗာႏစီႏ အအဲဉ်ႏစား " ဖုံႏလွုမ်ꩻသွူ၊ ထွားနမူႏနာႏဖုံႏယိုတဲင် အဝ်ႏကုဲင်ဝါကျ အလောင်ႏအလင်ဖုံႏတဲ့ " ကတ္တား၊ ကံႏ၊ ကရိုဏ်း၊ သမ္ပဒါန်၊ အပါဒါန်၊ ဩကာသ" ကာရက၊ အကာရက-စတဲင်နဝ်ꩻဖုံႏ အုံပွုံႏအဝ်ႏပွုံႏ ဆꩻငါဆꩻချာ၊ ပအိုဝ်ႏထွုံꩻ ပအိုဝ်ႏသွုံꩻဖုံႏနဝ်ꩻ "သေလို့ - ဒါႏစွစ်ꩻ " တမွေးတဝ်းဒွိုန်းစွဉ်ႏလဲ့ " တဲမ်းနယ်ꩻယိုသွဉ် - သေနာႏလွဉ် " ဗဟုသုတနဝ်ꩻတဲး ဆေ့ꩻဆေ့ꩻအာအာ လꩻဗာႏအမန်ႏ ယွုမ်းအံႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ ။
ဝင်ꩻငဝ်း နီငဝ်း ဗွိုန်ပီတဝ်း
မန်းနဝ်ꩻ တဲမ်းနုဲင်းယို - "ဤစာရေးသူသည် ဤစာကို သေသေချာချာ စဉ်းစားပြီးမှ ရေးပါသည်"။ ပအိုဝ်ႏနဝ်ꩻ တဲမ်းဗာႏနုဲင်းယို - "တဲမ်းလိတ်ယိုသားနဝ်ꩻ ယူႏစဉ်ꩻစာꩻ သေႏသေႏချာႏချာႏထွူမꩻ တဲမ်းလိတ်ယိုနဝ်ꩻသွူ" (တဲမ်းလောင်းတဝ်းမန်းငဝ်း) ယင်ဟန်ႏသားန၀်ꩻ တဲမ်းနုဲင်းယို - "လိတ်ယိုတဲမ်းသားနဝ်ꩻ လိတ်ယို သေႏသေႏချာႏချာႏ စဉ်ꩻစာꩻထွူမꩻ တဲမ်းနဝ်ꩻသွူ" (တဲမ်းလောင်းမန်းငဝ်း) ယူႏသွော့နုဲင်းယို - (က) " တဲမ်းလိတ်ယိုနဲ့ "     -     " လိတ်ယိုတဲမ်းနဲ့ " ( တဲမ်းလိတ်ယို - နုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏ ) ။ ( ခ ) " စဉ်ꩻစာꩻထွူမꩻ တဲမ်းလိတ်ယိုနဲ့ "   -  " လိတ်ယို စဉ်ꩻစာꩻထွူမꩻ တဲမ်းနဲ့ " ( စဉ်ꩻစာꩻထွူမꩻ တဲမ်းလိတ်ယို - နုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏ ) ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ တဲမ်းနယ်ꩻ (၂) နယ်ꩻလယို တဲက်ထွားဟော်ꩻယူႏ ထူႏသွော့အနယ်ꩻနေား ။ (က) တဲမ်းလိတ်ယိုသားန၀်ꩻ ယူႏစဉ်ꩻစာꩻသေႏသေႏချာႏချာႏထွူမꩻ တဲမ်းလိတ်ယို နဝ်ꩻသွူ ။ ( ခ ) လိတ်ယိုတဲမ်းသားနဝ်ꩻ လိတ်ယို သေႏသေႏချာႏချာႏ စဉ်ꩻစာꩻထွူမꩻ တဲမ်း နဝ်ꩻသွူ ။ မန်းနဝ်ꩻ - စာရေးသူ ( ကတ္တား )၊ စာကို ( ကံ )၊ ရေး ( ကြိယာ )၊ ( ကတ္တား၊ ကံ၊                ကြိယာ ) ပအိုဝ်ႏနဝ်ꩻ - တဲမ်းလိတ်ယိုသား ( ကတ္တား )၊ တဲမ်း ( ကြိယာႏ )၊ လိတ်ယို ( ကံ )၊ ( ကတ္တား၊ ကြိယာႏ၊ ကံ ) ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ " နီငဝ်းဝင်ꩻငဝ်း - ဗိုန်ပီတဝ်း " န၀်ꩻသွူ ။
မန်းနဝ်ꩻ တဲမ်းနုဲင်းယို - " ဟင်းချက်သမားသည် ဟင်းအမျိုးမျိုးကို ချက်တတ်၏ " ။ ပအိုဝ်ႏနဝ်ꩻ တဲမ်းဗာႏနုဲင်းယို - " ဒွိုႏဟန်ႏအိုသားနဝ်ꩻ ဒွိုႏဒါႏဟန်ႏအို အမျိုꩻမျိုꩻသွူ " ။ ( တဲမ်းလောင်းတဝ်းမန်းငဝ်း ) ယင်ဟန်ႏသားနဝ်ꩻ တဲမ်းနုဲင်းယို - " ဟန်ႏအိုဒွိုႏသားနဝ်ꩻ ဟန်ႏအိုအမျိုꩻမျိုꩻယို ဒွိုႏဒါႏသွူ " ( တဲမ်းလောင်းမန်းငဝ်း ) ယူႏသွော့နုဲင်းယို - (က) " ဒွိုႏဟန်ႏအိုသား " နဲ့ ? - " ဟန်ႏအိုဒွိုႏသားနဲ့ ? " ( ဒွိုႏဟန်ႏအိုသား - နုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏ ) ။ (ခ) ဒွိုႏဟန်ႏအို " နဲ့ ? -   " ဟန်ႏအိုဒွိုႏဒါႏ " နဲ့ ?          ( ဒွိုႏဒါႏဟန်ႏအို - နုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏ ) ။ ကွပ်န၀်ꩻမꩻ တဲမ်းနယ်ꩻ (၂) နယ်ꩻလယို တဲက်ထွားဟော်ꩻယူႏ ထူႏသွော့အနယ်ꩻနေား - (က)  ဒွိုႏဟန်ႏအိုသားနဝ်ꩻ  ဒွိုႏဒါႏဟန်ႏအို အမျိုꩻမျိုꩻသွူ ။ ( ခ )  ဟန်ႏအိုဒွိုႏသားနဝ်ꩻ ဟန်ႏအိုအမျိုꩻမျိုꩻယို ဒွိုႏဒါႏသွူ ။ မန်းနဝ်ꩻ -  ဟင်းချက်သမား ( ကတ္တား )၊ ဟင်းကို ( ကံ )၊ ချက်တတ် ( ကြိယာ )၊                (ကတ္တား၊ ကံ၊ ကြိယာ) ။ ပအိုဝ်ႏနဝ်ꩻ - ဒွိုႏဟန်ႏအိုသား ( ကတ္တား )၊ ဒွိုႏ ( ကြိယာႏ )၊ ဟန်ႏအို ( ကံႏ )၊                   (ကတ္တား၊ ကြိယာႏ၊ ကံႏ) ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ   " နီငဝ်းဝင်ꩻငဝ်း - ဗိုန်ပီတဝ်း " နဝ်ꩻသွူ ။
အာႏကွိုꩻ
*
နမ်းစင်ခရဲင်ႏ
နမ်းစင်ခရဲင်ႏ (Namsang District) ယို အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နောဝ်ကို ကပါဒါႏ ခရဲင်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻနမ်းစင် ကိုသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
နမ်းစင်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလ့နဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။
သမဲင်ꩻခြောင်ꩻ
ကရီးခါ လွယ်လဲမ်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏနမ်းစင်တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏကွန်ဟေင်းယို တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာ ၃၀ နီꩻနဝ်ꩻ ဖထန်ႏထိုꩻသွူ လွယ်လဲမ်ခရဲင်ႏတဲင် ထဲမ်သော့ꩻလွေꩻလုဲင်ႏ နမ်းစင်ခရဲင်ႏကိုတဲင် ကရီးခါ လင်ꩻခွိုꩻခရဲင်ႏကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻနုဲင်ꩻယိုလဲ ထဲမ်သော့ꩻလွေꩻပါ နမ်းစင်ခရဲင်ႏကိုတဲင် လွောင်ႏဗူႏလွေꩻတသာယင်း နမ်းစင်ခရဲင်ႏ နဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻနန်းယွန်း
ဝေင်ꩻနန်းယွန်း (မန်း: နန်းယွန်းမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Nanyun) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်တွို့ꩻထင်ꩻ သကုဲင်းတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်တွို့ꩻထင်ꩻ နာဂနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ဝေင်ꩻနယ်ႏနန်းယွန်းကို ကအဝ်ႏဒါႏ အေင်ဒိယ-မျန်မာ ခမ်းကူထျꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၂,၄၄၄ ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:သကုဲင်းတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဒုံထီခြုံႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ
ဒုံထီခြုံႏ (Htichon (မန်း: ထီခြုံရွာ) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နဝ် ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ အွိုင်ႏဖက်ꩻကွံႏကို ကပါဒါႏ ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ အဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ ဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းကိုဒ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၂၀၀၀၅၄ သွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ အွိုင်ႏနောင်ဒေႏကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ (၅၀၆၈) ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
‍ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻကိုဒုံဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏနမ်းစင်
ဝေင်ꩻနယ်ႏနမ်းစင်နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ်၊ နမ်းစင်ခရဲင်ႏကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ ကအဝ်ႏဒါႏဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဝေင်ꩻနမ်းစင်ကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏနမ်းစင်ကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနမ်းစင် တောမ်ႏ ဝေင်ꩻခိုလမ် အဝ်ႏနီဝေင်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻသေား
ဝေင်ꩻသေား (မန်း: ဆောမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Saw) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဂန်းဂေါခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏသေားကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၄၈၆၂ ဖြာꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအကူတွို့ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏရောင်ꩻဒျာႏတောမ်ႏ ချင်ꩻခမ်းကောင်ရွေꩻဖုံႏသွူ။
လိတ်လီꩻစခါတွမ်ႏသမဲင်ꩻလာႏ
လိတ်လီꩻစခါတွမ်ႏ လိတ်တသာယိုခါ
တခြိုꩻလီꩻ တခြိုꩻစခါ ရွုပ်ဝတ္ထုသီးမျိုꩻနောဝ်ꩻ အစားကလိုႏနုဲင်ႏထိုꩻ၊ ဝန်ꩻထိုꩻ၊ အွဉ်ႏကုဲင်ချာဗာႏ အမျိုꩻလဲ့အောဝ်ႏ၊ တခြိုꩻလီꩻစခါ အနေင်ႏပေါင်ꩻ ကယိန်းညည သက်တန်ꩻယိန်းဆွာꩻဆွာꩻ၊ အငိုꩻတန်ꩻဖိုꩻ ယိန်းအောဝ်ႏနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲ့ အောဝ်ႏသွူ။ ဥပမာႏပွုံႏစံႏ- ပျꩻနယ်ဗာႏ ဗုဒ္ဓခေတ် ဟော်ꩻတရာꩻဦꩻဌာႏန ဓမ္မစက္ကျာႏစေႏတီႏ၊ ဇေႏတဝွန်ႏကျောင်ꩻတောႏ၊ ဗုဒ္ဓကူꩻပရိနိဗ္ဗာန်ႏဌာႏန၊ ဗုဒ္ဓမျတ်စွယ်ႏတောႏ၊ သထွုံႏခေတ်၊ ပုဂံႏခေတ် ဗုဒ္ဓရွုပ်ထုတောႏလိတ်လုံး (ကျောက်စာ)၊ လိတ်ပီႏလာႏ (ပေစာ)၊ လိတ်ပပ် (ပုရိပိုက်)၊ နီလိုꩻသီးခြွိုင်းခြိုꩻပစ္စေꩻ ဖွိုင်ꩻဝန်ႏနꩻဗင်-စတဲင်နုဲင်းယို ထွာလိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻ ယေန်ႏငဲးရေꩻ အသက်သွီႏဖြွီꩻ၊ ခမ်းထီအာႏရဲင်ꩻအသွိုန်ႏ၊ မွိုးဖြားဖါဖြားသီး အမွီႏဟောဝ်တဲင် ငမ်းထိုꩻမားဟုဲင်လုဲင်လီလာတဲင်တွော့ꩻ ဖူးဝေးဖြောဝ်ꩻမဲင်ꩻ(မွန်)သီး အွဉ်ႏတန်ႏဖိုꩻ၊ အွဉ်ႏသိမ်ꩻဟောဝ်သော့ꩻ ထွားလိတ်တွိုက် (စာကြည့်တိုက်)ကို၊ နဲင်ႏငံႏတောႏအစိုႏရ ခမ်ႏလို့ရွဉ် အသိန်ꩻသန်းပေါင်ꩻတဲင် သိမ်ꩻဟောဝ်အွဉ်ႏသော့ꩻ "ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်"ကိုသွူ။ တခြိုꩻဝတ္ထုပေါႏဆုဲင်ꩻ အတသာသီးမျိုꩻ အကျိုꩻစီꩻပွာꩻဖေႏထဲင်းဟောဝ်ထဲင်း တခြိုꩻလီꩻမျိုꩻလဲ့အောဝ်ႏ၊ ဥပမာႏ ခေတ်ယိုခါ ကာꩻဟဲင်းလဲစ်၊ ဒဲင်နာ၊ တိုယိုတာ၊ နစ်ဆး-စစွဉ်ႏကာꩻပေါႏဆုဲင်ꩻဖုံႏဘို ဒင်ႏကွန်ႏဒင်ႏလိုꩻ ထာꩻမာꩻလꩻတွင်ႏယိုꩻတဲင် ဂျစ်ကာꩻဒတ်ဆန်းသီးခွိုꩻနောဝ်ꩻ နီလိုꩻသီးသွုံꩻဆေ့ꩻထိုꩻစွဉ်ႏသွူ။ မဲ့ꩻကေꩻဇူꩻမွေးတောဝ်း၊ ခေတ်ကာႏလသီးမျိုꩻ အောဝ်ႏစွူစွူတောဝ်း၊ အပြောင်ꩻလုဲင်ႏဒါႏ သဘော်ꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻဒျာႏသွူ။
ဝေင်ꩻသေား
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
လိတ်လီꩻစခါတွမ်ႏသမဲင်ꩻလာႏ
လိတ်လီꩻစခါ
ပအိုဝ်ႏလိတ်စခါ(ကျောက်စာ) သက်တန်ꩻလꩻ (၄၀၀) (၅၀၀)လိတ်လုံးနောဝ်ꩻ တဲမ်းလိတ်သား ထောင်ထွေလေ့လာဗာႏသမျ မော့ꩻတောဝ်းဒွိုန်းသွူ။ သုတေသီပုဂ္ဂိုလ်ႏလောင်ႏလင် မော့ꩻတဲ့ဟွိုန်တောဝ်း၊ ရန်ႏကွုန်ႏ "ကမ္ဘာအေး ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်"ကိုတွမ်ႏ "ပြည်မြို့ ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်"ကိုနောဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏလိတ်လုံး (ကျောက်စာ)အောဝ်ႏရိုꩻနဝ်ꩻ သက်တန်ꩻညကားမုဲင်ꩻနောဝ်ꩻ သေတောဝ်းသွူ။ ပအိုဝ်ႏလိတ်လုံး၊ လိတ်ပီႏလာႏ (ပေစာ)၊ သက်တန်ꩻည(၄၀၀)(၅၀၀)အောဝ်ႏကုဲင်တောဝ်းနောဝ်ꩻ အလင်မွေးတောဝ်း၊ နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ ပွိုင်းလဲင်ႏခါ တယ်ႏစစွဉ်ႏ ခွန်မင်ꩻရာႏဇာႏ တွမ်ႏရဟန်ꩻသံႏဃာႏသီး တယ်ႏဘုရာꩻစေႏတီႏ၊ ကျောင်ꩻကန်ႏတဲ့ တဲမ်းခါꩻလိတ်လုံႏ အထွုံꩻဓလေ့ꩻ အဲန်ထောဝ်းသွူ။ တဲမ်းခါꩻမဉ်ႏအောဝ်ႏညာꩻညာꩻ တထွောင်းလဲ့ အွဉ်ႏကြွို့ꩻကြꩻ၊ ကွပ်စွဉ်ႏထိန်ꩻသိမ်ꩻတဝ်း၊ အွဉ်ႏတောဝ်းတန်ႏဖိုꩻတဲင် ထိုꩻမားဟုဲင်လုဲင် တစက်ꩻတစုဲင်ထိုꩻလို့ဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။
လိတ်စခါ ခမ်းကောင်တွမ်ႏ လိတ်အခြဲမ်တရျာꩻ
နေင်ႏ ၁၃၁၃-ဗာႏ၊ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻ ကျောက်တံခါးဝေင်ꩻနယ်ႏ ဗွေႏဗွန်ကြိုးဝိုင်း ဦးသောဘန (ကြိုးဝိုင်းဆရာတော်) ထင်ႏထူႏလိတ်မူခမ်းကောင် တောင်ႏကီꩻ၊ ပထမကျောင်ꩻတန်မွဉ်ခြဲင်၊ ဗွေႏဗွန်ဦးပဏ္ဍိတနောင်ကာꩻထျꩻ ရိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။ လိတ်မူတွယ်ꩻနောဝ်ꩻ စွုမ်ႏတောဝ်းတဲင် ထင်ႏတွိုႏ နေင်ႏ ၁၃၁၄-ဗာႏနောဝ်ꩻ ထင်ႏထူႏယင်း လိတ်မွူးတွယ်ꩻ ပင်လောင်ꩻဝေင်ꩻနယ်ႏ ဂွိုဏ်ꩻအုပ်ဆရာႏတောႏတန် ဗွေႏဗွန်ဖြားဦး(-) ဖျင်ထဲမ် မွဉ်းလွုမ်းချော်ꩻထွူတဲင် ဝွေꩻသီးဖန်တသာလုဲင်ႏ အခြဲမ်တရျာꩻလိတ်မူ (အလံတရာသင်ပုန်းကြီး)နောဝ်ꩻသွူ။ ခါးလားနောဝ်ꩻ အခြဲမ်တရျာꩻသားစွိုꩻ ကတွယ်ႏနျꩻထန်ႏ လိတ်အုပ်ပအိုဝ်ႏဖုံႏနောဝ်ꩻ လိတ်ယာႏလဲ့ ထူႏခမ်းကောင်၊ လိတ်လဲ့ ထူႏခမ်းကောင် လိတ်မူစခါတွော့ꩻ အောဝ်ႏတဟို့ꩻချင်ႏ တဲမ်းနျꩻထန်ႏလိတ်အုပ်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထောင်ထွေလေ့လာ သေထွꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
မွိုင်ꩻပျိုꩻ၊ စခြွီဗွေႏဆရာႏတောႏသီး လိတ်ကျမ်ꩻဂန်ႏဖုံႏ
နေင်ႏ ၁၃၂၅/၂၆-ဗာႏရပ် အခြဲမ်တရျာꩻသား ဥပါသကာႏစွိုꩻတွမ်ႏ ဇာတ်သားစွိုꩻ နွို့ထွို့ꩻဗူႏရေꩻ ကထင်ႏပျꩻဒါႏ ဇာတ်ခမ်းကောင်၊ ထင်ႏတွိုႏ ပဆျာႏကြိုႏလုံးဒါတွင်ꩻ လူႏခံႏလꩻလင်ꩻ မွိုင်ꩻပျိုꩻဗွေႏဆရာႏတောႏ ဦးကဝိသာရတဲမ်း လိတ်ကျမ်ꩻဝေဿန္တရာႏဇာတ်၊ သီႏဓာတ်တောႏထွက်ခန်ꩻ၊ လိတ်လုဲင်ꩻခံꩻထာ၊ လိတ်ပေႏလာႏပအိုဝ်ႏ ကျောင်ꩻပဆျာႏကြိုႏကို အာတန်သွူႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ အွိုးပွိုင်းလဲင်ႏစခါ စခြွီဆရာႏတောႏ ကတဲမ်းထွူဒါႏ လိတ်ကျမ်ꩻဂန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻလဲ့ ဝွေꩻသီး ဥပါသကာႏစွိုꩻ လူႏခံႏလꩻလင်ꩻ ပနဲအာတန်နေနေသွူ။ သထွုံႏဒေႏသ မော့ꩻနောဝ်ꩻ အခြဲမ်တရျာꩻဆရာႏတောႏ ဦးစန္ဒနစူထောက် ကထွာဒါႏ ဦးဇဝန (ထီအုံႏလုံး)ကတွယ်ႏနျꩻ (ရွှေထုံ နာဂရာ ပုံနှိပ်တိုက်၊ ၁၃၂၁-ခုနှစ်) "ပအိုဝ်ႏရာႏဇဝင်ႏ"လိတ်စောင်ႏကိုနောဝ်ꩻ စခြွီဆရာႏတောႏတဲမ်း ငေါဝ်းဆုတောင်ꩻ၊ ငေါဝ်းကပ်သွမ်ꩻတောႏ၊ ငေါဝ်းတောင်ꩻပြန်ႏတရာꩻ၊ ငေါဝ်းဖစ်ပင်ꩻသီႏလသား၊ စစွဉ်ႏလိတ်ယာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ စခြွီဗွေႏဆရာႏတောႏစူခြောင်ꩻ လိတ်မူဖုံႏဒျာႏတဲင် လင်ꩻနျꩻသထွုံႏ ပုံနှိပ်တိုက်နုဲင်းနောဝ်ꩻဒျာႏသွူ။
ပအိုဝ်ႏပိဋကတ်ပေႏလာႏ ဝင်ꩻလွဉ်ထူႏနွိုင်ႏ
နေင်ႏ ၁၃၅၀-ဗာႏ၊ ဒဲန်ရုတ်ꩻလာတွင်ꩻ တဲမ်းလိတ်သားခွေသွဉ်း တွမ်ႏသွꩻဖက်တပါꩻ ဒေသန္တရဗဟုသုတအနေႏ လွေꩻလယ်ႏသထွုံႏ အခြဲမ်တရျာꩻ၊ ဘာႏအံ၊ သာမညကောင်၊ ဒုံနောင်အတုတ်ꩻ ပအိုဝ်ႏဒုံဖုံႏတဲင် လွေꩻဟွိုန်ထွꩻပါ သတင်ꩻနုဲင်းငါယိုသွူ။ မန်းခမ်း ပါဠိတက္ကသိုလ်ႏ တယ်ႏထောင်ႏစကာႏလတွင်ꩻ ဝွန်ႏတန်ချုပ်ဦးနု အစိုႏရလက်ထက်တွင်ꩻ ၁၃၁၂-ဗာႏကို ပအိုဝ်ႏပိဋက် လိတ်ပီႏလာႏ ကအောဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻသထွုံႏ ရေကျော်ကျောင်ꩻ ဆရာႏတောႏ ဦးဝိသုဒ္ဓ (ပအိုဝ်ႏ)လက်ထက်တွင်ꩻ ဟိတကာရီကျောင်ꩻ ဗွေႏဗွန်ရခဲင်ႏတွမ်ႏ ဗွေႏဗွန်မဲင်ꩻတပါꩻ ဝိဇ္ဇာဘာဂီကျောင်ꩻ ဦးသီရိ(စောက်ꩻ)ပါတွမ်ႏ ပြည်သူ့ရဲစခန်းမှူး ဦးကျော်ခင်သီးစွိုꩻ တွမ်ႏဂျစ်ကာꩻ လွဉ်ကွီခေ့ꩻထူႏနွိုင်ႏထိုꩻ ပိဋကတ်ပအိုဝ်ႏလိတ်ပေႏလာႏ စခါနောဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻဟိုပုံꩻဆꩻကွဉ်ႏ ဗွေႏဗွန်ဖြား နမ်းပါခီꩻ သိမ်ႏလိတ်ကမ္ပယ်ႏမတ်တန်ꩻနောဝ်ꩻ တဲမ်းခါꩻတောင်ꩻယာႏလောင်း၊ ပအိုဝ်ႏတွမ်ႏမန်း တဲမ်းခါꩻနီဘာႏသာႏ၊ အဒွုန်အောဝ်ႏ (၅-စူမွူးရပ်)၊ အဖွိုႏအထို အောဝ်ႏတထွိုင်ႏလိုꩻ စခါမူ၊ သက်တန်ꩻအောဝ်ႏ နေင်ႏ (၉၀)လွိုရပ်ယိုတဲ့ အခြဲမ်တရျာꩻသား ဥပါသကာႏစွိုꩻ လူႏခံႏလꩻထိုꩻ ၁၃၄၁-ဗာႏကိုသွူ။ မဉ်ႏထိုမ်ႏထောင်ချာခင်ႏခြောင်ꩻ ယံသေစဲင်းတဲင် တဲမ်းဒင်ႏပျꩻဗာႏစွုမ်ႏစွုမ်ႏနုဲင်းယိုသွူ။
ဗဟိုႏသွဉ်တန်ꩻတွမ်ႏ ဗဟိုႏရွဉ်တောင်ႏတာႏ
ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻစွစ်ꩻလီတာႏ ဗဟိုႏသံႏဃာႏစွိုꩻအွဉ်ငါ တမာကျိုꩻစာꩻဖေႏတဲင် တယ်ႏစနေင်ႏ ၁၃၄၀-ဗာႏ၊ ဗꩻတွိုႏလွဉ် ၁၃၅၈-ဗာႏ ဟန်ႏသနီꩻ မာꩻဗာႏလဲန်း ဗဟိုႏသွဉ်တန်ꩻ (၁၈)နေင်ႏ၊ လိတ်တသာ ကအောဝ်ႏသွဉ်ဟန်ႏသနီꩻယိုတဲ့ ဗွောင်ဖေႏနီပအိုဝ်ႏမဲ့နား၊ ထွာထွို့ꩻဗူႏရေꩻ၊ တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ၊ တရပ်တွမ်ႏတရပ်၊ တနယ်ႏတွမ်ႏတနယ်ႏ သွီႏထီꩻရက်ပဲင်ꩻလွဝင်ꩻ၊ သꩻဗော့ꩻမွိုတ်လွဝင်ꩻ၊ သွဉ်ဗာႏတဲင်တွော့ꩻ အါကျိုꩻခြွေခြာႏ လꩻအာငါႏသွူ။ ပအိုဝ်ႏလိတ်လီꩻစခါနောဝ်ꩻလဲ့ ထွာနီပအိုဝ်ႏ အသက်သွီႏဖြွီꩻတဲင် လိုႏထိုမ်ႏစုရွမ် ဖောႏထန်ႏငါႏသွူ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ "ထိုမ်ႏစုရွမ်လိတ်လီꩻစခါအစွိုꩻ"(ရှေးဟောင်းပအိုဝ်းစာပေ စုဆောင်းရေးအဖွဲ့)ယိုတဲ့ အဝ်ႏလိုႏတယ်ႏထောင်ႏ လွောင်ႏဗူႏလွေꩻဖေႏပါနောဝ်ꩻသွူ။ နေင်ႏ ၁၃၅၆-ဗာႏ၊ ဗဟိုႏသံဃာႏစွိုꩻ လူႏခံႏလꩻရွဉ် နဝမနေင်ႏခွပ် စာႏရင်ꩻသျင်ꩻတန်ꩻစောင်ႏကိုပါ- ၁။ ကျောင်ꩻနင်းပုဂ္ဂိုလ်ႏလူႏ- ၂။ ဝေင်ꩻနယ်ႏကျောင်ꩻပေါင်ꩻလူႏ- ၃။ စာလိတ်အုပ်ငိုꩻလꩻရွဉ်- ၄။ ၁၃၅၅-ဗာႏ၊ ရွဉ်လီꩻစူကွို့ꩻအဝ်ႏကုဲင်- စုခြွဉ်းလꩻရွဉ် (၁၅၈၀၁၃ဝိ/ဗီႏ) တဆီငတ်ꩻသိန်ႏသွစ်ꩻသောင်ႏတစွဲးသွံဆီသွူ။ နေင်ႏ ၁၃၅၆-ဗာႏ၊ ဒသမနေင်ႏခွပ် ဗဟိုႏရွဉ်တောင်ႏတာႏ လꩻရွဉ်စုခြွဉ်း (၁၃၂၁၇၈၆/ဗီႏ) တဆီသွံသိန်ႏနီသောင်ႏတရင်နွတ်ꩻစွဲပုဲင်သွစ်ꩻဆီသူဗီႏ၊ နေင်ႏ(၁၀)ကို လꩻရွဉ်စုခြွဉ်းကားမုဲင်ꩻ၊ သွုံꩻရွဉ်စုခြွဉ်းကားမုဲင်ꩻနောဝ်ꩻ ထောင်ချာစာႏရင်ꩻ ပေါင်ꩻချာဝင်ꩻမꩻ သေသွူ။ တနေင်ႏတာႏ ဗဟိုႏရွဉ်တောင်ႏတာႏ သိန်ꩻ(၁၀)လွိုယို မဉ်ႏဖြယ်သွုံꩻဖ ခွယ်ꩻခေါ်ဖေႏ လိတ်စခါတာႏ ယဟန်ႏနောဝ်ꩻ လိတ်စခါ ထိုꩻမားဟုဲင်လုဲင်ဗာႏတဝ်း၊ လိတ်စခါ မဲ့ငါပေႏဗာႏတဝ်း၊ အွဉ်ႏနယ်ဒင်ႏပျꩻနယ်နွောင်ꩻ လိုꩻမျိုꩻလင် ခမ်းရင်ꩻသားနဝ်ꩻသွူ။ ပုဂ္ဂိုလ်ႏအပါꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း မဉ်ႏစုရွမ် တဲမ်းပျုစုဗာႏ ပအိုဝ်ႏ အဘိဓာန်ႏ၊ ပအိုဝ်ႏ ပေါရာဏကထာႏ၊ ပအိုဝ်ႏသဒ္ဒါႏ၊ ပအိုဝ်ႏရာႏဇဝင်ႏ၊ ပိဋကတ်ပြန်ႏပအိုဝ်ႏ-စားယိုနောဝ်ꩻ ထွာအီငါႏ ထာꩻမာꩻအစွဲအကမ်း၊ တန်ꩻဖိုꩻအကျိုꩻအာငါႏနောဝ်ꩻသွူ။
မဉ်ႏလꩻလွဉ် လိတ်စခါ၊ လိတ်လုံး၊ လိတ်ပီႏလာႏနောဝ်ꩻ လိတ်လီꩻတွမ်ႏ လိတ်တသာ အသွုံꩻအနွုံꩻ ကွာႏပွိုင်းဝင်ꩻတကားမုဲင်ꩻ၊ တွမ်ႏပအိုဝ်ႏငေါဝ်း ဝေါဟာရစခါ သေထွꩻစုရွမ်လꩻသွူ။ (ရန်ႏကွုန်ႏ တက္ကသိုလ်ႏ ပါမောက္ခ ဦးအေးမောင်ကတဲမ်းဒါႏ "ပုဂံကျောက်စာလက်ရွေးစင်စာအုပ်")ကိုနောဝ်ꩻ ဗဟုသုတယံကထွာတဲင် ဒင်ႏပျꩻနယ်ဗာႏနုဲင်းဆꩻလယိုသွူ။ ပုဂံခေတ် ရှေးဟောင်းမြန်မာစာလုံးပေါင်းမှ ယ္ခုခေတ်စာလုံးပေါင်း အသွင်ပြောင်းလာပုံ- ပုဂံခေတ်ပုံစံ ယ္ခုခေတ်ပုံစံ ပအိုဝ်ႏလိတ်လီꩻစခါ မွိုင်ꩻပျိုꩻ၊ နောင်ဟဲင်း၊ သီႏသဲင်ႏ၊ စခြွီဆရာႏတောႏခေတ်တွမ်ႏ ခေတ်တသာယိုခါ ကွာႏပွိုင်းဝင်ꩻ တကားမုဲင်ꩻ မဉ်ႏထေထန်ႏ အပွုံႏစံႏနောဝ်ꩻ- လိတ်လီꩻစခါ လိတ်တသာယိုခါလဲင်ႏ-
၁၃၄၄-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်စေတ်ꩻလောင်း၊ အတွဲꩻ(၂၀) အမုဲင်(၅) ဓမ္မဗျူဟာ မန်းခမ်းထိုမ်ႏစုရွမ် လိတ်လီꩻစခါ မာꩻပွုံႏမာꩻနယ်ꩻ (လုပ်ထုံးလုပ်နည်း) ယံသေထွꩻရိုမ်း ဗဟုသုတ ယံကလꩻတဲင် ဒင်ႏပျꩻနယ်ဗာႏ။(တဲမ်းသော့ꩻပါတဝ်းဒွုမ်) နေင်ႏ ၁၃၅၈-ဗာႏ၊ ဒဲန်သီႏလာဆန်ꩻ ဆေꩻတန်ဖဲ့ꩻတွို့ꩻထင်ꩻ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအစွိုꩻရွုမ်ꩻချုပ် (ပ အ မ ဖ)နောဝ်ꩻ ဗွောင်လွေꩻဖေႏလဲန်း၊ ပအိုဝ်ႏထွုံꩻစခါ ယေန်ႏငဲးရေꩻပျꩻတွိုက် (ရှေးဟောင်းပအိုဝ်းယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်)တဲင် မင်္ဂလာႏအောဝ်ႏ၊ သꩻရေꩻဟွိုန်ဟောဝ်ငါႏ၊ အောတ်ႏရပ်ခံႏ ကျိုႏဆွုမ်ႏဒျာႏ ဖူးဝေးပရိသတ်သီး လိတ်ပပ်၊ လိတ်ပေႏလာႏစခါ တွမ်ႏပအိုဝ်ႏယေန်ႏငဲမုꩻ ခြွိုင်းခြိုꩻစခါဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။
တဲမ်းလိတ်သား ဟွိုန်ထွꩻဗာႏ ကျောင်ꩻယဟန်ႏဟန်ႏနဝ်ꩻ ဗွေႏဗွန်ဖြား ဗွေႏဗွန်တန် စခေါင်ႏစခါ ကအွဉ်ႏကုဲင်ခါꩻဒါႏ လိတ်ပပ်၊ လိတ်ပေႏလာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ လိုꩻဆုဲင်ꩻဝုဲင်ꩻယို တသေထွꩻတောဝ်း အခရာႏတဲင် အွဉ်ႏတောဝ်းအရေꩻ၊ ထိန်ꩻသိမ်ꩻတောဝ်းꩻ တစက်ꩻတစုဲင် ဟုဲင်လုဲင်သဲ့ဖြင်းထိုꩻခြေင်လို့ဒျာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻလဲ့ အောဝ်ႏဟွိုန်ထီႏထွꩻဗာႏ၊ လမ်းယဟန်ႏတဲ့ မွိုးဖြားဖါဖြားစိုး ကအွဉ်ႏကုဲင်သေꩻခါꩻဒါႏ လိတ်ပပ်၊ လိတ်ပေႏလာႏ၊ လိုꩻဖြားစခါအမွီႏဟောဝ် အခြွိုင်ႏအခြိုꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ ထိန်ꩻသိမ်ꩻမုꩻအောဝ်ႏတောဝ်း၊ တစက်ꩻတစုဲင် သဲ့ကုဲင်ဖြင်းထိုꩻလို့ဒျာႏသွူ။ ခါးလားကအွဉ်ႏရုံး အွဉ်လို့ဝင်ꩻလွဉ်ဖေႏ၊ ခါးလားကလဲ့ꩻမေႏ လွဉ်လူႏသွော့ဝင်ꩻ "ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻတွမ်ႏ ယေန်ႏငဲရေꩻအစွိုꩻရွုမ်ꩻ"အွိုးဆေꩻတန်ဆꩻတွို့ꩻထင်ꩻ၊ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻယိုအကျောင်ꩻ နေးတွမ်ႏမေတ္တာႏစေႏတနာႏသꩻဗွာ သꩻရက်ခွိုꩻအာအာတဲင် တမာနိုꩻဆောႏ အွဉ်ႏဟွိုန်ထေ့ဗာႏ ဖူးဝေးစွိုးခွိုꩻသီးနုဲင်းယိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏသမဲင်ꩻ ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ
ဗွေႏမဟာကစ္စာနဟော်ꩻ
"ဗွေႏမဟာကစ္စာန ဟော်ꩻဖေႏ အာရာမဒဏ္ဍပုဏ္ဏာꩻတရာꩻ"