cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ထီကိုဘေꩻ သာႏသနာႏကိုရန်ႏ
"ဦမိဘယသုတ် (ထီကိုဘေꩻ သာႏသနာႏကိုရန်ႏ)" နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏ တရာꩻနုဲင်းယို- ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ပေါႏလွေꩻထီကိုနဝ်ꩻ မော့ꩻဗာႏဘေꩻယိုလစ်ꩻမျိုꩻ၊ လစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ- ၁။ ဦမိဘယံ - ထီလဲင်ꩻဘေꩻ ၊ ခံႏဗာႏထီလဲင်ꩻအီထိုꩻ ၂။ ကုမ္ဘီလဘယံ - ယမ်းဘေꩻ၊ ခံႏဗာႏယမ်းအဲင်ႏသီ ၃။ အာဝဋ္ဋဘယံ - ထီဝယ်ꩻဘေꩻ၊ ခံႏဗာႏထီဝယ်ꩻစုတ်ꩻ ၄။ သုသုကာဘယံ - ထကုဲင်ဘေꩻ၊ ခံႏဗာႏထကုဲင်အဲင်ႏသီ၊ ထီကိုနဝ်ꩻ ဘေꩻအဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဘေꩻ-နဝ်ꩻလစ်ꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏထီကိုလွုမ်ꩻကာႏတဝ်း သာႏသနာႏကိုတဲ့ နုဲင်းထီကိုနောဝ်ꩻနေနေ၊ ဘေꩻအောဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ၊ ဘေꩻလစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ- ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၁။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ 'ကွုတ်ဖြားဆာသီ၊ ပူလီသောက၊ ပရိဒေဝမေႏ၊ ယံဖေႏကလွစ်လꩻ'အွဉ်ႏသꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် နွို့သော့ꩻသာႏသနာႏကို ဗုဲင်ရဟန်ꩻ၊ ဗုဲင်ရဟန်ꩻထွူတွော့ꩻ ဝင်ꩻဒေါ့ꩻသွဉ်ဖေႏနုဲင်းယို-'ရဟန်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ကာငါဗာႏနုဲင်းယို၊ ဆွတ်ꩻချာဗာႏနုဲင်းယို'ဝင်ꩻဆွုံꩻမꩻသွဉ်ဖေႏ စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ။ ကွဲႏတွော့ꩻ- ဝွေꩻယူႏနုဲင်းယို 'မဉ်ကာနုဲင်းမုဲင်ꩻကာ၊ မဉ်ဆွတ်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဆွတ်ꩻမွိုင် ထွာကဲထမုဲင်ꩻ'ယူႏ(ဝင်ꩻဖေႏအမိန်း)နုဲင်းနောဝ်ꩻတွော့ꩻ သꩻလျားထာꩻ၊ ထွက်သဲင်ꩻချာလမ်း၊ ပါꩻယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏ'ထီလဲင်ꩻ-ကနွန်ႏထင်ႏဖင်ႏ၊ တွမ်ႏထီလဲင်ꩻ-ကငင်ႏသဲင်ꩻချာ'နဝ်ꩻ ဗွန်ဝင်ꩻ၊ ထင်ႏထွာစင်ꩻ-ထွက်ချာနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၂။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ထွာစင်ꩻထွူ ဝင်ꩻဆွုံꩻမꩻနုဲင်းယို- 'သွုံꩻဗာႏနုဲင်းယို၊ သွုံꩻလꩻမွူးနွောင်းမာꩻကွဉ်ႏလွုမ်ꩻ၊ ပေါႏမွူးခွယ် မာꩻငါနဝ်ꩻ သွုံꩻလꩻတောဝ်း'ဝင်ꩻဆွုံꩻမꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻရိုꩻ'ဝင်ꩻပေ့ꩻခါꩻဝွေꩻဖြောင်း၊ အံႏတွိုင်ꩻလꩻတဝ်း'တဲ့ ကေႏနပ်တဝ်း၊ ထွက်သဲင်ꩻချာ၊ ပါꩻယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏ'ယမ်းကအဲင်ႏသီနဝ်ꩻ ပီဝင်ꩻ၊ ထာꩻအံႏအဲင်ႏသီထိုꩻ ဝွေꩻရဟန်ꩻဘဝ'နောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၃။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနောဝ်ꩻ ထွာစင်ꩻထွူ ထီႏပါꩻတမာဝါꩻ မွန်းပျောႏထာꩻတဲင် ဝွေꩻယူႏချာ ဝွေꩻကထွာလိုꩻလမ်းဘဝ တွမ်ႏဝွေꩻမာ ကမွန်းပျောႏပွုံႏ ကာႏမဂွုဏ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻတဲင် ထွက်သဲင်ꩻချာ၊ ပါꩻယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏ'ထီဝယ်ꩻကစို့တ်ꩻလလင်ꩻနဝ်ꩻ ဗွန်ဝင်ꩻ၊ ဝွေꩻတဲ့ အဝ်ႏရဟန်ꩻဘဝ ကာႏမဂွုဏ်ႏ အာႏရွုံႏစုတ်ꩻလꩻသဲင်ꩻယင်း လိုꩻလမ်းဘဝ"နောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၄။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ထွာစင်ꩻထင်ႏထွူတွော့ꩻ လွေꩻမော့ꩻပါꩻမူႏယောင်ꩻရေꩻ၊ ယဲ့က်လွေꩻပါ ဝင်ꩻသꩻအင်၊ ရာႏဂဘီလူꩻ-နွို့ပူꩻအသꩻတဲင် ထွက်သဲင်ꩻချာ၊ ပါꩻယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏ'ထကုဲင် ကအဲင်ႏသီလိုꩻနဝ်ꩻ ပီဝင်ꩻ၊ ယိုတဲ့ လိုꩻမူႏအာႏရွုံႏ အဲင်ႏသီထိုꩻ ဝွေꩻရဟန်ꩻဘဝ'နောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ ဦမိဘယသုတ်)
ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ
thumb|ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ (ဥရောပတွိုက် ၁၉၄၁-၁၉၄၂ ခိင်ႏ) ဟံႏပုင်ႏ ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ (အိန်းကလေတ်: World War II) ယို လိတ်ဖြုံႏအဒွေါင်ႏနေး WWII/ WW2 နုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻ၊ ကထွာခိင်ႏကာႏလနဝ်ꩻတဲ့ တယ်ႏခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၃၉ ဗာႏ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၄၅ ဗာႏသွူ။ ဒုစဲ့ꩻပွယ်ꩻယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပထမကမ္ဘာႏစဲ့ꩻပွယ်ꩻအသွုပ် အတွိုက်ꩻအခꩻဖုံႏဒျာႏအကျောင်ꩻ စဲ့ꩻသမဲင်ꩻပညာႏသျင်ႏသီးနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ကမ္ဘာႏလောင်း အာႏရဲင်ꩻတလာတန်ဒါႏ ခမ်းထီဖုံႏနဝ်ꩻ ခေးပြဲင်ႏဖွဲ့ဗူႏဝင်ꩻ မဟာႏမိတ်အစွိုꩻနီစွိုꩻတဲင် အချင်ꩻချင်ꩻ ခေးပြဲင်ႏချာငါဝင်ꩻ ထွာလွဉ်တွိုက်ꩻပွယ်ꩻတန်နဝ်ꩻသွူ။ အစွိုꩻနီစွိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မဟာႏမိတ်ခမ်းထီဖုံႏ တောမ်ႏ ဝင်ရိုးတန်းခမ်းထီဖုံႏဒျာႏသွူ။ စဲ့ꩻသားအဖြာꩻပေါင်ꩻ သန်း(၁၀၀)လွို အဝ်ႏနွို့ပါတွိုက်ꩻခꩻဖေႏတဲင် အဓိက ကတွိုက်ꩻခꩻသားဖုံႏနဝ်ꩻ စဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻကို ဖေႏကယံလိန်းပါꩻ ထူႏသုင်ꩻအီတောမ်ႏ ဝွေꩻသီး လွိုင်ႏအာစီꩻပွာꩻရေꩻအာႏ၊ စက်ထာꩻမာꩻယုင်ႏတောမ်ႏ သိပ္ပံအနယ်ꩻပညာႏအာႏတဲင် နွို့တွိုက်ꩻခꩻလွေꩻစဲ့ꩻပွယ်ꩻကိုသွူ။ စဲ့ꩻပွယ်ꩻအကို စဲ့ꩻသားချင်ꩻချင်ꩻတကာႏတဝ်း ခမ်းသားလိုꩻအာရိုꩻရိုꩻဖုံႏလဲ့ ခံႏဗာႏဝင်ꩻမာꩻသီယားကုဲင်တဲင် ကသီမားထိုꩻဒါႏ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်း သန်း(၇၀)ရပ်အကို ကဲဉ်းအာနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခမ်းသားနဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻပွယ်ꩻတဖြုံႏလုမ်းတာႏ ကသုင်ꩻကလို့ဒါႏ အစရိပ်နဝ်ꩻတဲ့ အရမ်ꩻအနေႏ လို့စွဉ်ႏ အမေႏရိကန်ႏရွဉ်ဒေါ်လာ ၁ ထရီလီယံ (၁,၀၀၀ ဘီလီယံ၊ ၁,၀၀၀,၀၀၀ မီလီယံ) ( ဒေါ်လာသန်းပေါင်ꩻ တသန်း)ဗီႏရပ်တဲင် ထွာစွဉ်ႏ အလို့အာသွတ်ꩻ စဲ့ꩻပွယ်ꩻစရိပ်နဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ
ဖြင်းဖြိန်းထိုꩻမားအစားတဆီ
"နိဇ္ဇရသုတ် (ဖြင်းဖြိန်းထိုꩻမား အစားတဆီ)" ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၁။ သမ္မာဒိဋ္ဌိ- လိုꩻထာꩻထီႏမဲဉ်ႏမွေးနဝ်ꩻ"ထာꩻထီႏမာႏ"(မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ) ဖြင်းဖြိန်းထိုꩻမားလို့၊ ကွပ်ထာꩻထီႏမာႏတဲင် အကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ မော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏထာꩻဒုက္ခ။ ၂။ သမ္မာသင်္ကပ္ပ-လိုꩻထာꩻယူႏမဲဉ်ႏမွေးနဝ်ꩻ"ထာꩻယူႏမာႏ"(မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပ) ဖြင်းဖြိန်းထိုꩻမားလို့၊ ကွပ်ထာꩻယူႏမာႏတဲင် အကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ မော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏထာꩻဒုက္ခ။ ပွိုးထာꩻယူႏမဲဉ်ႏတွော့ꩻ ကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ ချမ်ꩻသာႏစွဉ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ၃။ သမ္မာဝါစာ-လိုꩻထာꩻဒေါ့ꩻမဲဉ်ႏမွေးနဝ်ꩻ"ထာꩻဒေါ့ꩻမာႏ"(မိစ္ဆာဝါစာ) ဖြင်းဖြိန်းထိုꩻမားလို့၊ ကွပ်ထာꩻဒေါ့ꩻမာႏတဲင် အကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ မော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏထာꩻဒုက္ခ။ ပွိုးထာꩻဒေါ့ꩻမဲဉ်ႏတွော့ꩻ ကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ ချမ်ꩻသာႏစွဉ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ၄။ သမ္မာကမ္မန္တ-လိုꩻထာꩻမာႏမဲဉ်ႏမွေးနဝ်ꩻ"ထာꩻမာꩻမာႏ"(မိစ္ဆာကမ္မန္တ) ဖြင်းဖြိန်းထိုꩻမားလို့၊ ကွပ်ထာꩻမာꩻမာႏတဲင် အကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ မော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏထာꩻဒုက္ခ။ ပွိုးထာꩻမာꩻမဲဉ်ႏတွော့ꩻ ကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ ချမ်ꩻသာႏစွဉ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ၅။ သမ္မာအာဇီဝ-လိုꩻလွူးနမ်းမဲဉ်ႏမွေးနဝ်ꩻ"ထာꩻလွူးနမ်းမာႏ"(မိစ္ဆာအာဇီဝ) ဖြင်းဖြိန်းထိုꩻမားလို့၊ ကွပ်ထာꩻလွူးနမ်းမာႏတဲင် အကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ မော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏထာꩻဒုက္ခ။ ပွိုးလွူးနမ်းမဲဉ်ႏတွော့ꩻ ကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ ချမ်ꩻသာႏစွဉ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ၆။ သမ္မာဝါယာမ-လိုꩻကုဲင်းသောင်ႏသာမဲဉ်ႏမွေးနဝ်ꩻ"ထာꩻကုဲင်းမာႏ"(မိစ္ဆာဝါယာမ) ဖြင်းဖြိင်းထိုꩻမားလို့၊ ကွပ်ထာꩻကုဲင်းမာႏတဲင် အကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ မော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏထာꩻဒုက္ခ။ ပွိုးထာꩻကုဲင်းသောင်ႏသာမဲဉ်ႏတွော့ꩻ ကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ ချမ်ꩻသာႏစွဉ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ၇။ သမ္မာသတိ-လိုꩻသတိꩻမဲဉ်ႏမွေးနဝ်ꩻ"သတိꩻမာႏ"(မိစ္ဆာသတိ) ဖြင်းဖြိင်းထိုꩻမားလို့၊ ကွပ်သတိꩻမာႏတဲင် အကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ မော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏထာꩻဒုက္ခ။ ပွိုးသတိꩻမဲဉ်ႏတွော့ꩻ ကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ ချမ်ꩻသာႏစွဉ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ၈။ သမ္မာသမာဓိ-လိုꩻသꩻစွူမဲဉ်ႏမွေးနဝ်ꩻ"သꩻစွူမာႏ"(မိစ္ဆာသမာဓိ) ဖြင်းဖြိင်းထိုꩻမားလို့၊ ကွပ်သꩻစွူမာႏတဲင် အကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ မော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏထာꩻဒုက္ခ။ ပွိုးသꩻစွူမဲဉ်ႏတွော့ꩻ ကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ ချမ်ꩻသာႏစွဉ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ၉။ သမ္မာဉာဏ-လိုꩻထာꩻသေမဲဉ်ႏမွေးနောဝ်ꩻ"ထာꩻသေမာႏ"(မိစ္ဆာဉာဏ) ဖြင်းဖြိန်းထိုꩻမားလို့၊ ကွပ်ထာꩻသေမာႏတဲင် အကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ မော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏထာꩻဒုက္ခ။ ပွိုးထာꩻသေမဲဉ်ႏတွော့ꩻ ကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ ချမ်ꩻသာႏစွဉ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ၁၀။ သမ္မာဝိမုတ္တိ-လိုꩻလွစ်ထန်ႏမဲဉ်ႏမွေးနဝ်ꩻ"ထာꩻလွစ်ထန်ႏမာႏ"(မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ) ဖြင်းဖြိင်းထိုꩻမားလို့၊ ကွပ်ထာꩻလွစ်ထန်ႏမာႏတဲင် အကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ မော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏထာꩻဒုက္ခ။ ပွိုးထာꩻလွစ်ထန်ႏမဲဉ်ႏတွော့ꩻ ကုသိုလ်ႏတရာꩻ တိုꩻပွါꩻလွဉ်အာ၊ အဗွေႏခါ ချမ်ꩻသာႏစွဉ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဒသကနိပါတ်၊ နိဇ္ဇရသုတ်)
နေ့ꩻဖူသွီႏရောႏဂါႏ
လိုꩻသီးယိုနဝ်ꩻ သွီႏတလီꩻဓာတ်ခံႏ တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ တဗွိုန်တဝ်းလွဝင်ꩻ၊ ကမော့ꩻကထွာလွဉ်ဒါႏ ဝွေႏဒနာႏရောႏဂါႏယိုလဲ့ တဗွိုန်တဝ်းလွဝင်ꩻသွူ။ လိုꩻယဖြာꩻဖြာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏမောင်ꩻစွဉ်ႏ ကအံႏမာႏ၊ အဝ်ႏမောင်ꩻစွဉ်ႏ နမ်းကလျားလွုမ်ꩻ နေ့ꩻဖူကုဲင်းသွီႏဒါႏနဝ်ꩻသွူ။ နေ့ꩻဖူကသွီႏဗာႏယိုနဝ်ꩻ ကဲဉ်းအာအာဟို့ꩻကို အတအွိုကုဲင်၊ အလျားဆောင်ႏတွော့ꩻ သွီႏဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏရွိုးရွိုး အဝ်ႏလျားလျားတွင်ꩻ လွေꩻလူးစွော့ꩻထီနဝ်ꩻလဲ့ အလျားဆောင်ႏသန်တွော့ꩻ နေ့ꩻဖူသွီႏဒါႏနေနေသွူ။
လိုꩻမူႏသွီႏငုတ်၊ သွီႏခိန်ႏလွေꩻ တလွေꩻတဝ်း၊ သွီႏသေင်ခံနဝ်ꩻလဲ့ နေ့ꩻဖူကုဲင်းသွီႏနေနေသွူ။ လိုꩻမူႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ သွီႏဖေႏကလွေꩻယင်း အံႏဗာႏတသီႏသွီႏလင်ꩻ၊ တသီႏသွီႏပြင်ဖုံႏသွူ။ တသီႏသွီႏလင်ꩻ တသီႏသွီႏပြင်ကရိုꩻနဝ်ꩻ တသီႏအရသာႏလုမ်ꩻလျား ဗွောင်မျိုꩻဖုံႏသွူ။ တသီႏသွီႏလင်ꩻ မဉ်ႏအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻ ခြွူအွꩻဗော့ꩻ အေင်တွမ်ႏတောင်းလျက်ꩻထန်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ ကုဲင်းလွေꩻဖြောင်ယင်းဒျာႏနေနေသွူ။ လိုꩻနေ့ꩻဖူ ကကုဲင်းသွီႏဒါႏနဝ်ꩻ ဓာတ်ချွုတ်လꩻတဝ်း၊ အဝ်ႏရွိုးရွိုးအဝ်ႏလျားလျားတွင်ꩻနဝ်ꩻ လူးစွော့ꩻထီလꩻတဝ်း၊ ထာꩻအံႏအရသာႏလျားမျိုꩻယိုလဲ့ အံႏအာအံႏခွိုꩻလꩻတဝ်း၊ မဉ်ႏလူးထီနဝ်ꩻ မာꩻစဝ်ႏရီးခင်ႏထွူတဲင် အဝ်ႏအွိုးလထောက်ꩻကီထင်ႏဗာႏ လဲင်ႏစိꩻစိꩻသွူ။ ပွိုးအကျောင်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻတယဝ်း နေ့ꩻဖူမဉ်ႏသွီႏလွဉ်လဲဉ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏမာꩻယွုတ်ꩻချာတဲင် ကတဲမ်းနယ်ဒါႏ အနယ်ꩻနုဲင်းဆꩻလယိုဖုံႏနဝ်ꩻ တနယ်ꩻတဝ်းလဲ့ တနယ်ꩻ ထူႏသုံꩻမာꩻယွုတ်ꩻချာအီဗာႏသွူ။
နေ့ꩻဖူသွီႏယွုတ်ꩻအီအနယ်ꩻဖုံႏ
တလာꩻရာႏနဝ်ꩻ အတသဉ် မဉ်ႏအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻ မဉ်ႏအဝ်ႏအသဲင်လဲ့ ထောင်းဖွန်ႏ၊ မာꩻစိုႏမာꩻအောက်ꩻနေးဗာႏတွမ်ႏထီသွူ။ တလာꩻရာႏနဝ်ꩻ လိုꩻမူႏသွီႏလံ သွီႏထင်ႏဖုံႏလဲ့ ဟဝ်အီနွောင်ꩻသွူ။ အဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏ၊ အဝ်ႏလိုႏဆောင်ႏသေႏသေႏငါႏ လမ်းကိုသွူ။ ၁၀။ ထဲင်းတနယ်ꩻ။ နေ့ꩻဖူမဉ်ႏသွီႏနဝ်ꩻ အွဉ်ႏဗေင်ႏတအာထွူတဲင် ဖဝါႏနိုင်လွန်တမွေးတဝ်း၊ ဖဝါႏလူႏယာႏယို စုပ်ꩻစဝ်ႏထီခွꩻခွꩻတွော့ꩻ စေ့ꩻထိုꩻယင်းထီထွူ။ ခေါက်အွဉ်ႏဒပ်ꩻဖေႏကတောင်နဝ်ꩻလဲ့ ကုဲင်းယွုတ်ဒါႏသွူ။ ဖဝါႏယို မဉ်ႏစုပ်ꩻဗာႏ ထီခယ်ꩻထီ(ရေခဲရေ)နဝ်ꩻ ယိန်းခွꩻခွꩻတဲင် ယိန်းယွုတ်ꩻယိုꩻယိုꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:တသီႏပညာႏ
နို (ခန)
ဟိရဂန ကို の မွေးတဝ်းလဲ့ ခတခန ကို ノ (ရောမအိန်းကလေတ်အက္ခရာႏကို တဲမ်းမုဲင်အီတောမ်ႏ no သွူ။) အက္ခရာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဂျပန်ဘာႏသာႏငဝ်းငွါ ခန(လိတ်ဖြုံႏ)တဗာႏဒျာႏတဲင် တဗာႏစီႏနဝ်ꩻ နမ်းခြောင်ꩻတင်အီ မိုရ တဗာႏသွူ။
ခမ်းလစ်ꩻမျိုꩻ-လိုꩻလစ်ꩻစား
"ဝလာဟကသုတ် (ခမ်းလစ်ꩻမျိုꩻ-လိုꩻလစ်ꩻစား)" နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏ တရာꩻနုဲင်းယို- "ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၁။ ဂဇ္ဇိတာ နော ဝဿိတာ- ခြွိုင်ꩻနေးလွုမ်ꩻ လော့တဝ်း ၂။ ဝဿိတာ နော ဂဇ္ဇိတာ- လော့နေးလွုမ်ꩻ ခြွိုင်ꩻတဝ်း ၃။ နေဝ ဂဇ္ဇိတာ နော ဝဿိတာ- ခြွိုင်ꩻတဲ့ခြွိုင်ꩻတဝ်း၊ လော့တဲ့လော့တဝ်း ၄။ ဂဇ္ဇိတာ စ ဝဿိတာ စ- ခြွိုင်ꩻတဲ့ခြွိုင်ꩻ၊ လော့တဲ့လော့ ခမ်းအဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- လိုꩻတဲ့ ဗွန်ပီခမ်းနဝ်ꩻနေနေ၊ လိုꩻအဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ၊ လစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ- ၁။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ 'ဒါႏကွို့ꩻအဒေါ့ꩻလွုမ်ꩻ၊ တမာꩻတဝ်းထာꩻမာꩻ'၊ ယင်ဟန်ႏသားနဝ်ꩻ လိတ်နဝ်ꩻ သွဉ်ဗာႏဒျာႏ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ (ကျင်ꩻလွဉ်ꩻတဝ်း) သေတဝ်းတရာꩻ၊ လိုꩻယိုစားဖုံႏနဝ်ꩻ 'ဒါႏအဒေါ့ꩻလွုမ်ꩻ၊ တမာꩻတဝ်း၊ တကျင်ꩻတဝ်း၊ တသေတဝ်း'တဲင် ထွမ်ႏခမ်း'ခြွိုင်ꩻနေးလွုမ်ꩻ လော့တဝ်း'နဝ်ꩻ ဗွန်ဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၂။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ 'မာꩻဒျာႏတေ့ꩻတေ့ꩻ၊ တဒေါ့ꩻတဒꩻတဝ်းပါꩻ'၊ လိုꩻယင်ဟန်ႏနောဝ်ꩻ ကျင်ꩻလွဉ်ꩻမွေးတရာꩻ၊ သေတရာꩻ၊ သေသစ္စာႏ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ လိတ်သွဉ်ဗာႏတဝ်း၊ ဒေါ့ꩻဟော်ꩻဒါႏတဝ်း၊ လိုꩻယိုစားဖုံႏနဝ်ꩻ 'ဒါႏအမာꩻမွေးလွုမ်ꩻ၊ တဒေါꩻတဝ်းပါꩻ၊ တဟော်ꩻဒါႏတဝ်း'တဲင် တွမ်ႏခမ်း'လော့နေးလွုမ်ꩻ၊ တခြွိုင်ꩻတဝ်း'နဝ်ꩻ ပီဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၃။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ 'ဒေါ့ꩻတဲ့တဒေါ့ꩻတဝ်းပါꩻ၊ မာꩻတဲ့ တမာꩻတဝ်းထာꩻမာꩻ'၊ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ လိတ်တဲ့ တသွဉ်ဗာႏတဝ်း၊ (ဒေါ့ꩻဟော်ꩻတဲ့ တဒါႏတဝ်း)၊ ကျင်ꩻတဲ့ တကျင်ꩻတဝ်း၊ သေတဲ့ တသေတဝ်းတရာꩻ၊ လိုꩻယိုစားဖုံႏနဝ်ꩻ 'ဒေါ့ꩻတဲ့တဒေါ့ꩻတဝ်း၊ မာꩻတဲ့ တမာꩻတဝ်း'တဲင် တွမ်ႏခမ်း 'ခြွိုင်ꩻတဲ့ တခြွိုင်ꩻတဝ်း၊ လော့တဲ့ တလော့တဝ်း'နဝ်ꩻ ဗွန်ပီဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၄။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ 'ဒေါ့ꩻတဲ့ ဒေါ့ꩻဒါႏ၊ မာꩻတဲ့မာꩻဒျာႏ'၊ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ လိတ်တဲ့ သွဉ်ဗာႏဒျာႏ၊ လိတ်တဲ့ ဒါႏဒျာႏ၊ ဒေါ့ꩻဟော်ꩻတဲ့ဒါႏဒျာႏ၊ ကျင်ꩻတဲ့ ကျင်ꩻလွဉ်ꩻဒျာႏ၊ သေတဲ့ သေဒျာႏတရာꩻ၊ ယိုနဝ်ꩻ - ဒုက္ခသစ္စာႏ (ဒုက္ခအမွေးအမဲဉ်ႏ) ယိုနဝ်ꩻ - သမုဒယသစ္စာႏ (ထွာအီဒုက္ခ အမွေးအမဲဉ်ႏ) ယိုနဝ်ꩻ - နိရောဓသစ္စာႏ (ဒုက္ခဖေ့ငိမ်ꩻအီ အမွေးအမဲဉ်ႏ) ယိုနဝ်ꩻ - မဂ္ဂသစ္စာႏ (မဂ္ဂင်ႏသွစ်ꩻပါꩻ တရာꩻတွိုႏအီနိဗ္ဗာန်ႏ အမွေးအမဲဉ်ႏ) သေသစ္စာႏတရာꩻလစ်ꩻပါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ လိုꩻယိုစားနဝ်ꩻ 'ဒေါ့ꩻတဲ့ဒေါ့ꩻ၊ မာꩻတဲ့မာꩻ'တဲင် တွမ်ႏခမ်း 'ခြွိုင်ꩻတဲ့ခြွိုင်ꩻ-လော့တဲ့လော့'နဝ်ꩻ ဗွန်ပီလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ ဝလာဟကသုတ်)
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဟ (ခန)
ဟိရဂန ကို は မွေးတဝ်းလဲ့ ခတခန ကို ハ (ရောမအိန်းကလေတ်အက္ခရာႏကို တဲမ်းမုဲင်အီတောမ်ႏ ha သွူ။) အက္ခရာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဂျပန်ဘာႏသာႏငဝ်းငွါ ခန(လိတ်ဖြုံႏ)တဗာႏဒျာႏတဲင် တဗာႏစီႏနဝ်ꩻ နမ်းခြောင်ꩻတင်အီ မိုရ တဗာႏသွူ။
ဘုဲင်အိုမဲစ်ထရစ်
ဘုဲင်အိုမဲစ်ထရစ် (Biometrics) ကရိုꩻနောဝ်ꩻ သိပ္ပံ တောမ်ႏ အနယ်ꩻပညာႏ တစားဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ နုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင် ဇီဝဗေဒဆဲင်ႏရာꩻ သတင်ꩻ အချက်အလျက်ဖုံႏအလောင်း တဲက်ထွားခွဲꩻဖြယ်အီအစားစားဖုံႏ(တိုင်းတာသရုပ်ခွဲသော)အတာႏ သိပ္ပံနယ်ꩻပညာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဘုဲင်အိုမဲစ်ထရစ်ဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ တဲက်ထွားတွက်ချက်ဖေႏ ကဆဲင်ႏဒါႏလိုꩻသီး ဝိသေသလက္ခဏာႏ နမ်းခန္ဓာႏရုဲင်ꩻတသွိုးတဲက်ထွားမုꩻတောမ်ႏ အတွက်အချက်ဖုံႏဒျာႏသွူ။
မျက်မှောက်ကာႏလယိုခါယို ဘုဲင်အိုမဲစ်ထရစ် (Biometrics) ပညာႏ တိုꩻတက်ထင်ႏထိုလွဉ်တဲင် သုံꩻလွဉ်လွရောင်လဲဉ်းနောဝ်ꩻသွူ။ သုံꩻ သတင်ꩻအချက်အလျက်တောမ်ႏ သွုပ်သွယ်ႏရေꩻအနယ်ꩻပညာႏ တွော့ꩻ အစဲစ်အမဲဉ်ႏ မွေးနဲ့ မွေးတောဝ်းနဲ့ ထွားစဲစ်ဆေꩻ (Identity Authentication) အီတာႏ သုံꩻလွဉ် ဘုဲင်အိုမဲစ်ထရစ် (Biometrics) အနယ်ꩻပညာႏနောဝ်ꩻသွူ။
ဘုဲင်အိုမဲစ်ထရစ် နယ်ꩻပညာႏ
အစဲစ်အမဲဉ်ႏ မွေးနဲ့ မွေးတောဝ်းနဲ့ ကထွားစဲစ်ဆေꩻအီ လိုꩻ ယိုနောဝ်ꩻ စူလုဲင်ꩻဖုံႏ၊ မဲ့ဗီႏ (မျက်လွှာ)၊ မဲ့ကဲဉ်ရောင်ႏ (မျက်နက်ဝန်း)၊ ကဒေါ့ထန်ႏငေါဝ်း ၊ မဲ့ငါ ပုံႏပွိုင်(သဏ္ဌာန်)၊ စူအရွယ်ႏ ပေႏတန် စတဲင် သုံꩻလွေꩻ ထွားစဲစ်အီအမျို့ꩻမျိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ယိုခါ သုံꩻတောမ်ႏ ဘုဲင်အိုမဲစ်ထရစ် အနယ်ꩻပညာႏတွော့ꩻ အစဲစ်အမဲဉ်ႏ မွေးနဲ့ မွေးတောဝ်းနဲ့ ကထွားစဲစ်ဆေꩻအီဖုံႏနောဝ်ꩻ ကထင်ႏတသွာင်းအရန်းထိုထွူလဲဉ်း ခမ်းထီဖုံႏအကို ကအောဝ်ႏဒါႏ ရွုမ်ꩻဖုံႏ၊ ကုမ္ပဏီႏဖုံႏ၊ ခမ်းသားဖေႏကအုံဗာႏခွꩻရျူႏဗိဉ်ႏတာႏ (ပြည်သူ့လုံခြုံရေးစနစ်)ဖုံႏ၊ ကောသွုံꩻသား အီလဲစ်ထရွန်းနေတ် တောမ်ႏ Point of Sale (POS) ကိစ္စဖုံႏအတာႏ ယိုခါ သုံꩻအာလွဉ်လဲဉ်းနောဝ်ꩻသွူ။
ဘုဲင်အိုမဲစ်ထရစ် အကျိုꩻကေႏဇူꩻဖုံႏ
ဂျပန်နယ်ꩻပညာႏကုမ္ပဏီႏ ဖူစေတ်သု (Fujitsu Ltd.) ကပဲင်ႏဒါႏ (ကမာꩻထေထန်ႏဒါႏ) စဲစ်လွေꩻ စူယာꩻလောင်းကအောဝ်ႏဒါႏ သွီႏပြန်ႏဖြွီꩻ(သွေးပြန်ကြော)တွော့ꩻ အတုအလဲဉ်နဲ့ အစဲစ်အမဲဉ်ႏနဲ့ ခွဲꩻဖြယ်အီနွောင်ꩻနယ်ꩻစနစ် (Palm Vein Authentication System)နောဝ်ꩻ အကျိုꩻကေႏဇူꩻတရာꩻ ထွာလွဉ်အီ သုံအီလꩻလဲဉ်းအကျောင်ꩻ အာႏမခံႏဖေႏနေးလဲဉ်းနောဝ်ꩻသွူ။ ဥပမာႏ (အစွိုꩻတစွိုꩻအနေႏ) စက်ယုံႏတဖြုံႏ၊ ရွုမ်ꩻတရွုမ်ꩻ ယို မိဉ်ႏသုံꩻအီ အနယ်ꩻ ကထွားစဲစ်လွေꩻ သွီႏပြန်ႏဖြွီꩻကအောဝ်ႏဒါႏ စူယာꩻလောင်း (စဲစ်ဆေꩻသွီႏပြန်ႏဖြွီꩻစနစ်) နောဝ်ꩻ ခွုမ်စံႏထာꩻမာꩻမွိုင်လွဉ် တောမ်ႏ ရွဉ် ကလို့ဖုံႏ သက်သာလွဉ်နွောင်ꩻ အာတန်နောဝ်ꩻသွူ။
နုဲင်းကရီးခါ ဆင်ႏဆင်ႏကယပ်ꩻခုဲင်ႏအီဒါႏ ကဖျင်ဆင်ငေါဝ်းဗိဉ်ႏ ( Passward maintenance, လျို့ဝှက်စကားပြင်ဆင်ခြင်း) တောမ်ႏ (တခွန်ꩻအခိန်ႏ) တနွို့မာꩻတောဝ်းထာꩻမာꩻလဲ့ ထာꩻမာꩻသားအလင် ကတဲမ်းပါအနွို့ထာꩻမာꩻစာရင်ꩻကို ကမုဲင်ပါစူနျꩻ (Buddy- Punching) ဖုံႏအတာႏ မာꩻခရာႏလိုႏတောဝ်းဒွုမ် ၊ စာရင်ꩻသျုတ်ခရာႏအဲဉ်ထောဝ်းဒွုမ် နောဝ်ꩻသွူ။
မဲင်ꩻဘာႏသာႏငဝ်းငွါ
မဲင်ꩻဘာႏသာႏငဝ်းငွါနဝ်ꩻ မဲင်ꩻလိုꩻမျိုꩻသီး ကအဝ်ႏဒါႏ မျန်မာခမ်းထီ တောမ်ႏ ထုဲင်ꩻခမ်းထီကိုသား ဒေါ့ꩻသွုံꩻအီဒါႏ အာသျခဝ်ကွဉ်ႏနဝ် ဘာႏသာႏငဝ်းငွါတမျိုꩻဒျာႏသွူ။ မဲင်ꩻငဝ်းငွါနဝ်ꩻ ဗိုန်ပီအာစွဉ်ႏ ကမ္ဘောဒီးယားငဝ်းငွါလဲ့ နုဲင်းဒျာႏ အငဝ်းဖွိုႏထို ထွူႏဖွီ အထင်ႏအလင်ꩻကအဝ်ႏဒါႏ အာသျဒေႏသကို ဘာႏသာႏငဝ်းငွါဖုံႏလဲ့ သမ်းတမွေးတဝ်းနေနေသွူ။ ခေတ်ဟန်ႏနီꩻ မဲင်ꩻဘာႏသာႏငဝ်းငွါနဝ်ꩻ လိုꩻဒေါ့ꩻဖြဝ်ꩻသုင်ꩻသား အဝ်ႏ(၁)သန်းရပ်သွူ။ လိုꩻဒေါ့ꩻသုင်ꩻဒါႏ မဲင်ꩻငဝ်းငွါသား မျန်မာခမ်းထီကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာဒျာႏ မဲင်ꩻလိုꩻမျိုꩻ မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏ၊ စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏ တောမ်ႏ တနင်္သာရီတွိုင်ꩻကိုသွူ။ လိတ်မဲင်ꩻ အတဲမ်းအဖြုဲင်ꩻ လိတ်ဖြုံႏဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ အေင်ဒိယခမ်းထီ လိတ်ဗြဟ္မီအတဲမ်းအဖြုဲင်ꩻကို လင်ꩻလွဉ်နဝ်ꩻသွူ။
ဒေႏသသွုံꩻငဝ်းငွါဖုံႏ
မျန်မာခမ်းထီကို မဲင်ꩻသီးကဒေါ့ꩻသုင်ꩻဒါႏ ဒေႏသသုင်ꩻငဝ်းငွါနဝ်ꩻ အဝ်ႏလွေꩻသိုမ်စွိုးသွူ။ နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ကွာႏဒျာႏအငဝ်းဆေ့ꩻဆေ့ꩻလုမ်ꩻတဲင် အချင်ꩻချင်ꩻ အဝ်ႏသေနာႏလို့ဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ထုဲင်ꩻခမ်းကို ကအဝ်ႏဒါႏ မဲင်ꩻငဝ်းငွါနဝ်ꩻ တောမ်ႏမန်းခမ်းကိုသား ဗိုန်ပီတဝ်းဝင်ꩻ အဝ်ႏစွဉ်ႏလဲ့ အဝ်ႏသေနာႏဒျာႏနေနေသွူ။ ဒေႏသသုင်ꩻငဝ်းငွါ စာႏရင်ꩻနဝ်ꩻ ဖြယ်ခါꩻဖေႏ နုဲင်းလ့နဝ်ꩻသွူ-
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မျန်မာခမ်းထီ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါဖုံႏ
နီကျောင်ꩻဗွောင်သွူ
နီကျောင်ꩻဗွောင်သွူ ဟန်ႏနီꩻယိုနောဝ်ꩻ နီကျောင်ꩻဗွောင်နီꩻ၊ နီအီႏလွေꩻဗာႏသွူကျောင်ꩻတဲင် အုံထာꩻပျောႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ နီယိုနောဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏဖုံႏဒျာႏတွော့ꩻ လွေꩻစွဉ်ႏကျောင်ꩻတဲ့ယောဝ်း ကွဉ်ကꩻပအိုဝ်ႏနေးဒျာႏ စွုမ်ႏဖြာꩻဖြာꩻသွူ။ လိုꩻပေႏသက်ကလꩻ ငတ်ꩻနေင်ႏသူနေင်ႏ၊ ကအီႏအုံစကျောင်ꩻ ဟန်ႏနီꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ အမဲဉ်လွေꩻသန်ငါႏကျောင်ꩻတဲင် အောဝ်ႏဆဲင်တသေႏစွဉ်ႏ အတောင်းပွိုတွော့ꩻ "လွေꩻတွမ်ကျောင်ꩻဟောင်း-လွေꩻတွမ်ကျောင်ꩻဟောင်း"ဆင်ႏဆင်ႏအောဝ်ႏဒေါ့ꩻခန်းနုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ အချိန်ႏလွေꩻကျောင်ꩻ ကထင်ႏတွိုႏတဲင် ခိုခိုမူႏမူႏ ထူႏဆဲင်တောင်းပွို လွေꩻသွိုဝင်ꩻကျောင်ꩻ ပဉ်စွိုꩻစွိုꩻတွော့ꩻ မွန်းသွိုꩻပျောႏသွင်ႏငါႏ မရေႏမရာႏသွူ။ ကျောင်ꩻချိန်ႏကထင်ႏတွိုႏနောဝ်ꩻ နီအောဝ်ႏသော့ꩻကျောင်ꩻကို၊ အုံဒင်ႏလွ ကလာထဲင် ပငါပရာꩻ၊ ဆရာႏနောဝ်ꩻ ဖျော်ဆုဲင်ꩻနီတစိꩻ၊ ဆရာႏထင်ႏဖျော်လွဉ်တခါꩻငွါတဲင် နီကားကအောဝ်ႏနောဝ်ꩻ အုံထွိုင်ႏရပ်ကျိုႏဆွုမ်ႏဆရာႏ၊ ဆရာႏရိုꩻ- "မင်္ဂလာႏဒျာႏ တပဲ့ꩻဖုံႏ"ရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် နီတဲ့ "မင်္ဂလာႏဒျာႏ ဆရာႏဗွေႏဩ" လောဝ်းချာနုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ဆရာႏထွိုင်ႏအုံလင်ꩻထွူတဲင် နီတဲ့ အုံလင်ꩻခန်းနုဲင်းနုဲင်း၊ အောဝ်ႏနောဝ်ꩻမꩻ နီဆရာႏ ဒေါ့ꩻဖေႏနီနုဲင်းယို- "တပဲ့ꩻဖုံႏဟွေး - ဟန်ႏနီꩻယိုနောဝ်ꩻ ကျောင်ꩻဗွောင်သွူ။ တယ်ႏဟန်ႏနီꩻမာꩻငါ အီႏသွဉ်လွေꩻဗာႏသွူလိတ်၊ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ တွမ်ႏလွꩻလွမွိုန်း၊ လွေꩻသွော့ကျောင်ꩻ စွုမ်ႏနီꩻနီꩻ၊ ဆရာႏကသွဉ်နယ်အတွိုင်ꩻ၊ ဆရာႏကဒေါ့ꩻနယ်တွင်ꩻနောဝ်ꩻ ထွားသွော့ဒါႏဒါႏ၊ နာႏသွော့စဲင်းစဲင်း၊ ထွားလီးလွော်မွိုန်းထာꩻ၊ ဒေါ့ꩻရီမွိုန်းလို့ဝင်ꩻ၊ စွပ်ꩻမွိုန်းလို့ဝင်ꩻ၊ ရွို့ꩻမွိုန်းလို့ဝင်ꩻ၊ အံႏနွောင်ꩻမွိုန်းလို့ဝင်ꩻ၊ ရက်ပဲင်ꩻသွော့လို့ဝင်ꩻ၊ လွောင်ႏဗူႏသွော့လို့ဝင်ꩻ၊ မီႏတန်လဲဉ်းနီတဲ့ မတ်ဝေး၊ မီႏပေႏလဲဉ်းနီတဲ့ မတ်ဖူး၊ ဒေါ့ꩻရီလို့ဝင်ꩻတဲ့ ဒေါ့ꩻသွော့ငေါဝ်းအွီႏအွီႏ၊ မီႏမော့ꩻအယပ်ꩻအခုဲင်ႏတဲ့ စွဲးထဲမ်ကူႏညီႏကိုသွော့လို့ဝင်ꩻ။ တခွန်ꩻမွိုန်းဝင်ꩻထာꩻ၊ ယားကုဲင်မွိုန်းဝင်ꩻထာꩻ၊ မီႏထူႏလꩻဝင်ꩻထာꩻတဲ့ ကွီသွော့အခွင်ꩻ၊ အုံတင်းမွိုန်းယာခိုး၊ အုံတင်းမွိုန်းခမ်း၊ ထာꩻလျားတိန်ႏတိန်ႏအချိန်ႏနောဝ်ꩻ လူးမွိုန်းထီ၊ ယားတငါတငီမွိုန်းထီ၊ အံႏတငါတငီမွိုန်းထာꩻ၊ ထင်ႏတမွိုꩻတမာꩻမွိုန်းတောဝ်းသေင်ႏ၊ နွို့တငါတငီမွိုန်းထာꩻလုဲင်း။ ကျောင်ꩻထျꩻကျောင်ꩻသောင်တဲ့နောဝ်ꩻ၊ ကျောင်ꩻကိုတဲ့နောဝ်ꩻ မာꩻတအီႏမွိုန်းထာꩻ၊ ထာꩻအီႏထာꩻစျꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ သော့ꩻဒျာႏသွော့ ထာꩻအီႏဗွုံꩻကို၊ ထာꩻဆေင်ႏလောင်း၊ ထာꩻထွန်ႏလောင်း၊ တခါꩻလောင်း၊ ခွုံႏလောင်းဖုံႏနောဝ်ꩻ တဲမ်းတဗော့ꩻလီးတဗော့ꩻလဲ့ꩻမွိုန်းထာꩻ၊ ကျောင်ꩻကိုတဲ့နောဝ်ꩻ၊ ကျောင်ꩻထန်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ မီႏထီႏထာꩻအီႏထာꩻစျꩻယို တွမ်ႏသော့ꩻသွော့ ထာꩻအီႏဗွုံꩻကို။ အုံကြောင်းကြောင်းထာꩻ၊ အုံသို့မွိုန်းဟံႏဖွန်ႏ၊ နိနိုꩻနောဝ်ꩻ ဒွိုတ်ꩻမွိုန်းတွမ်ႏခွမ်ꩻလာꩻ၊ ဒွိုတ်ꩻမွိုန်းတွမ်ႏစူခိုႏ၊ အွဉ်ႏတသွိုက်ꩻမွိုန်းကတူႏ၊ အွဉ်ႏဆွာꩻမွိုန်းစူမီႏခင်ႏမီႏ၊ မီႏအံႏဒဲဉ်နောဝ်ꩻ ဟွာႏစင်စင်ရီးစူ၊ အံႏဒဲဉ်ထွူနောဝ်ꩻ ဟွာႏစင်စင်ချာသွော့စူ၊ ပွစ်သွော့တငါ၊ ပေါက်ꩻဖြူစင်စင်သွော့ဖြောင်း၊ လူးကုဲင်းကုဲင်းထီနေား"။ ဆရာႏကဒေါ့ꩻဖေႏနီ ငေါဝ်းဟောဝ်ငွါဒါႏနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် သꩻရေꩻငါႏ၊ နီကေႏညိုႏမွေး၊ ရိုႏသေႏမွေးစွဉ်ႏဆရာႏ၊ ဆရာႏကျေꩻဇူꩻတဲ့ နီတအွဉ်ႏဖိန်ꩻတောဝ်း၊ ဆရာႏငေါဝ်းတဲ့ နီလွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပညာႏတာႏ
ထို့လွတ်ꩻလိပ်ꩻဗွပ်ꩻ
"ထို့လွတ်ꩻလိပ်ꩻဗွပ်ꩻခရာႏတွမ်ႏတသီႏနယ်ꩻဖုံႏ" နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယိုနဝ်ꩻ ကဲန်းအာအာ ထာꩻလိုပ်ꩻသား၊ ကဲန်းအာအာ အုံအဝ်ႏလွကောင်လောင်း ဖဲင်ဖုံႏတဲင် ဒုံမုဲင်ꩻရပ်မုဲင်ꩻတယဝ်း ထဲ့သေင်ႏထဲ့ဝါႏဖုံႏ၊ သေင်ႏတေင်ဝါႏပတ်ဖုံႏ၊ ခြို့ထာꩻဖုံႏတွော့ꩻ စူလိပ်ꩻခင်ႏလိပ်ꩻ၊ စူထို့ခင်ႏထို့ဖုံႏနဝ်ꩻ၊ တလိပ်ꩻတထို့တဝ်း ဆာထွူႏဆာဗွပ်ꩻဖုံႏလဲ့နဝ်ꩻ အဝ်ႏဟွုန်အဝ်ႏထီႏဒျာႏခွိုꩻခွိုꩻသွူ။ ထာꩻလိုပ်ꩻထာꩻမာꩻသား တမွေးတဝ်း၊ လိုꩻဝေင်ꩻလိုꩻဖြားဖုံႏလဲ့ အုံထွိုင်ႏအုံလင်ꩻတရော့ꩻတဝ်း၊ ထိန်ꩻနမ်းတွောင်ꩻတဝ်းတွော့ꩻ ခြို့ꩻထာꩻလဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနေနေသွူ။ လိုꩻခိုပေႏယဟန်ႏနဝ်ꩻ ထင်ႏသေင်ႏထင်ႏဝါႏ၊ ထဲ့သင်ႏထဲ့ဝါႏတွော့ꩻ စူထို့ခင်ႏလိပ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနေနေသွူ။ ထွာလွဉ်မော့ꩻလွဉ်နုဲင်းယိုတွော့ꩻ ဆွတ်ꩻမီႏတထို့တအော့ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ခံႏဗာႏနေးလုမ်ꩻ ညတွမ်ႏမွိုင် ဟဝ်ချာယင်းဒျာႏလဲ့ ဆွတ်ꩻမီႏထို့မီႏအော့ꩻထိုꩻနဝ်ꩻ အခင်ႏလံႏတွမ်ႏအခင်ႏလံး အဝ်ႏလိုႏအွဉ်မဲန်ႏမဲန်ႏ၊ အွဉ်ႏတနꩻနꩻချာ အထိုခြောင်ꩻနီဖဲ့ꩻသွူ။ ဆွတ်ꩻယိုမီႏတနꩻမဲန်ႏချာတဝ်းအခြောင်ꩻ အခင်ႏလံးနဝ်ꩻ တကဲင်ႏစူꩻဒါႏ၊ ပိုမ်စူꩻဒါႏ၊ တသက်လုမ်း တကုဲင်စူဒါႏနဝ်ꩻသွူ။
နဝ်ꩻတွော့ꩻ မီႏမော့ꩻမီႏထွာလွဉ် ဆွတ်ꩻထိုဆွတ်ꩻအော့ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏလိုမ်ꩻလာꩻထေ့ဒျာႏ ဆရာႏဒါႏဒါႏ လဲပ်လဲပ်၊ အဝ်ႏလိုႏလွေꩻလိုမ်ꩻလာꩻဒျာႏ တသီႏယုံႏတန် အွိုးဝေင်ꩻကိုသွူ။ တသီႏယုံႏအွိုးဝေင်ꩻဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ အထို့အအော့ꩻခင်ႏလံး မီႏတသေစဲင်းတဝ်းလဲ့ ဝင်ꩻတွယ်ႏနေးဓာတ်နေးမန်ႏတဲင် ထွားဓာတ်မန်ႏကိုနဝ်ꩻ စဲင်းဒျာႏသွူ။ မီႏအဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏစွို့ꩻချာ၊ မီႏအဝ်ႏလိုႏဖြဲ့ꩻဖေႏဖြဲ့ꩻနေးလဲ့ ဝင်တဖေင်ꩻ၊ တသီႏဒူအဝ်ႏတွော့ꩻ ပေါ်ꩻခံႏဗာႏတဝ်း အဆာသွူ။ မီႏထွာတထို့တအော့ꩻတဝ်း၊ သဲန်ႏနေး၊ လိပ်ꩻနေး၊ ဗွပ်ꩻနေးလွုမ်ꩻလဲ့နဝ်ꩻ၊ အဝ်ႏလိုႏလွေꩻတသီႏလုံႏတဲ့ အကျောင်ꩻတအညီႏညွတ်တဝ်းတွော့ꩻ လွေꩻဗာႏတဝ်းလဲ့နဝ်ꩻ၊ လိုမ်ꩻလာꩻဗာႏဒျာႏ ဒုံကိုရပ်ကိုသွူ။ လိုမ်ꩻလာꩻဒုံကိုရပ်ကိုနဝ်ꩻ ဆရာႏကအီႏသေနာႏဒါႏဆွတ်ꩻခရာႏယို မီႏတအဲန်ထဝ်းနဝ်ꩻ ထာဆာနန်ꩻဟဝ်တဲင် ခံႏစာꩻဗာႏညသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ ကထွာဒါႏ ဆရာႏဒုံကို ရပ်ကိုလဲ့နဝ်ꩻ မီႏကျုံႏလွဉ်သွူ ထာꩻဆာအမျိုꩻမျိုꩻယိုနဝ်ꩻ လိုမ်ꩻလာꩻအီအနယ်ꩻ (တသီႏနယ်ꩻ) တူႏတူႏတန်ႏတန်ႏ ဖေႏကအဝ်ႏ ဖေႏကသေ ရေႏနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ ထိုမ်ႏရွမ်တဲမ်းနယ်ပါဗာႏ အထို့အလွတ်ꩻ၊ စူလိပ်ꩻခင်ႏလိပ်ꩻတသီႏနယ်ꩻ နုဲင်းယိုဖုံႏသွူ။ လိုꩻသေလိုꩻဒါႏ မီႏအဲန်ထဝ်းလဲ့ ထူႏသုံꩻလိုမ်ꩻလာꩻအီဗာႏ နုဲင်းနဝ်ꩻလွုမ်ꩻသွူ။ ဆရာႏလဲပ် ဆရာႏဒါႏ မီအဝ်ႏနဝ်ꩻ အာႏကွိုꩻဆရာႏနဝ်ꩻ အဟတ်သွတ်ꩻသွူ။
ထို့လွတ်ꩻလိပ်ꩻဗွပ်ꩻတံႏခြောင်ꩻ (ဒဏ်ရာ) တသီႏနယ်ꩻဖုံႏ
နဝ်ꩻထွူတွော့ꩻ ဖွိုင်ꩻတဖြုံႏကို သော့ꩻထီတထာႏဝ လွဉ်ꩻလွဉ်ꩻရပ်တွော့ꩻ ဒွိုႏဗို့ꩻသွော့နေား၊ ပေါႏထီလျားဗို့ꩻသွူတဲ့ ဗွောင်ထိုꩻအဒို့ꩻတွော့ꩻ တွမ်ႏပိတ်ခဝ်ဟံးတန်တန်ဒို့ꩻခါꩻ၊ စွိုင်ပတ်ခါꩻဖွိုင်ꩻငွါထွူ တသီႏစောက်ꩻနီစောက်ꩻနဝ်ꩻ အွဉ်ႏဒင်ႏပိတ်လောင်းတွော့ꩻ ထီလျားတအွို ဖေႏကနွို့တသီႏစောက်ꩻနဝ်ꩻ ဒို့ꩻခါꩻသွော့နေား။ ပေါႏတသီႏစောက်ꩻလိုမ်ꩻတစ်ꩻသွူလဲ့ ထူႏတစောက်ꩻထွူတစောက်ꩻ ဆောင်ꩻဖေႏသွော့ ထာꩻဆာတံႏခြောင်ꩻနဝ်ꩻနေား၊ ဆောင်ꩻတလဲင်နဝ်ꩻ ညဗဲင်းသွော့ မိနေစ် (၂၀)ရပ်နေား၊ ဆောင်ꩻသွော့ တနီꩻ(၃)လဲင်ႏနေား၊ ပေါႏအီႏဆောင်ꩻနဝ်ꩻ ဗွောင်ဗို့ꩻထီလျားနေား၊ ပေါႏထာꩻဆာတူႏတူႏတန်ႏတန်ႏနဝ်ꩻ (၂)နီꩻလွုမ်ꩻ ဟဝ်ဒျာႏသွူ။ ထာꩻဆာႏမီႏတန်နဝ်ꩻ လစ်ꩻငတ်ꩻနီꩻရပ်နဝ်ꩻမꩻ ဟဝ်နွောင်ꩻသွူ။ တူႏတူႏတန်ႏတန်ႏ ထာꩻဆာတံႏခြောင်ꩻနဝ်ꩻ တခေါ့ꩻလာႏဆားယို ခြွူဟံးညညတွော့ꩻ လူးလဲ့လူး၊ အွꩻလဲ့အွꩻ၊ ထောင်းပဲစ်ꩻခေါ်ခေါ်ဖျင်တွော့ꩻ အွဉ်ႏကွပ်ဗဲဉ်ပတ်ခါꩻ တွမ်ႏပတ်တီးနဝ်ꩻ တညတဝ်း ဟဝ်ယင်းဒျာႏသွူ။ နံးမန်ꩻထေင်စဲစ်စဲစ် ခွိုင်းနိကလိုႏဒါႏ အဆေ့ꩻအအာယို သော့ꩻသွူပလဲင်ꩻကိုတွော့ꩻ လွေꩻဘုရာꩻငါ၊ အွဥဉ်လင်ꩻထွူဘုရာꩻငါတွော့ꩻ ရွစ်ဩကာသထွူနဝ်ꩻ ဝုဲင်ႏသွော့ဘုရာꩻ၊ ဩကာသထွူနဝ်ꩻ ဝုဲင်ႏပါတွမ်ႏနမောတဿ (၃)ပြန်ႏ၊ ထွူနဝ်ꩻ ထူႏသရဏာႏဂုံႏ နေးလွေꩻပါ သီႏလငတ်ꩻပါꩻနေား၊ ထွူမꩻ စနီပင် ခွုမ်သွူနံးမန်ꩻ ပလဲင်ꩻနဝ်ꩻတွော့ꩻ စုတ်သွော့တွမ်ႏဂါႏထာႏကီနဝ်ꩻ (၇)ပြန်ႏနေား၊ ထွူနဝ်ꩻ တွမ်ႏစူသိုမ်လီး ဆုတ်ꩻမေ့ဖွန်ႏတွော့ꩻ သော့ꩻသွော့နံးမန်ꩻပလဲင်ꩻနဝ်ꩻနေား၊ ထွာလဲန်းနံးမန်ꩻ စုတ်ထွူတဲင် သုံꩻလꩻလဲန်းသွူ။ နံးမန်ꩻစုတ်ထွူယိုနတ်ꩻ လိုꩻတရိုꩻတဝ်း၊ တိရစ္ဆာန်ႏႏတရိုꩻတဝ်း တသာႏဒင်ႏ၊ တသာႏဒူႏ၊ စူလိပ်ꩻခင်ႏလိပ်ꩻ၊ ဆွတ်ꩻထို့ဆွတ်ꩻဖဲင်း၊ ယာဗွပ်ꩻ၊ သွီႏဆွို့ဖုံႏနဝ်ꩻ သူဖေႏသွူတွော့ꩻ ပိုမ်းခါꩻသွော့နေား၊ တညတဝ်း ဟဝ်ယင်းဒျာႏသွူ။ ထာꩻဗွို့ꩻထာꩻမွို့ꩻပယောဂ ထာꩻဆာဖုံႏလဲ့ နွောင်ꩻပါဒျာႏသွူ။ တသာႏဒင်ႏ တသာႏဒူႏ၊ တသာႏအဲင်ႏဆွတ်ꩻဖဲင်း၊ ဆွတ်ꩻပꩻ၊ ယာဗွပ်ꩻ၊ ယာႏယော့ꩻ-စတဲင် တံႏခြောင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ စုတ်သွူတွမ်ႏဂါႏထာႏကီယို (၇)ပြန်ႏထွူတွော့ꩻ မေ့ဖွန်ႏတွမ်ႏနံးမန်ꩻ ကွယ်ရော်ꩻတဝင်ꩻတဝန်ႏကိုတဲင် စုတ်တွမ်ႏဂါႏထာႏယို (၃၇)ပြန်ႏတွော့ꩻ သူႏဖြွꩻဖေႏသွော့ တနီꩻ ၄-၅လဲင်ႏနေား၊ မီႏအီႏစုတ်အီႏလိုမ်ꩻလာꩻနဝ်ꩻ ထူႏသွော့ ဘုရာꩻမေႏဖယောင်ꩻတဲင်ႏ ၅-လီး၊ ထီခွꩻတကောက်ꩻနေား။ မီႏလိုမ်ꩻလာꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ ကွီဗာႏတဝ်း စူဟွာႏသွူ။ ကွယ်ႏတွော့ꩻ ဝင်ꩻမီႏသေနန်းအွဉ်ႏဟွာႏဒျာႏနဝ်ꩻ လက်ခံႏလꩻဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ခမ်းသားခြွိုင်ႏသန်ꩻတာႏ
တောင်ႏအူခရဲင်ႏ
တောင်ႏအူခရဲင်ႏ (တောင်ငူခရိုင်) (Taungoo District) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်တွို့ꩻနဝ် ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန်အကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ခရဲင်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏခင်ႏလမ်းဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻတောင်ႏအူ ကိုသွူ။ တောင်ႏအူ ခရဲင်ႏအကို ကအောဝ်ႏဒါႏ လိုꩻဖြာꩻပေါင်ꩻနောဝ်ꩻ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးနာꩻထာꩻလွိုတ်ꩻစာႏရင်ꩻ (သန်းခေါင်စာရင်း) အလꩻ လိုꩻဖြာꩻပေါင်ꩻ အဝ်ႏ ၁,၁၂၂,၆၇၉ ဖြာꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
တောင်ႏအူခရဲင်ႏအကို ကအောဝ်ႏဒါႏဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏနောဝ်ꩻ နုဲင်းဆလယိုအတွိုင်ꩻသွူ-
ထွိုင်ႏတွိုႏ ခရစ်နေင်ႏ ၂၀၂၂၊ လာအေပျီ ၃၀ နောဝ်ꩻ ကရီးခါ တောင်ႏအူခရဲင်ႏကို ကပါသော့ꩻဒါႏ စျောက်စီးဝေင်ꩻနယ်ႏယို ပြောင်ꩻလုဲင်ႏစုဗူႏသော့ꩻလုဲင်ႏ ညောင်လေးပိဉ်ခရဲင်ႏကိုနောဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
နောင်ယာသုဲင်ꩻသꩻဓာတ်
"နောင်ယာသုဲင်ꩻသꩻဓာတ်"-"မွူးနီꩻခွိုꩻပအိုဝ်ႏ"ကရိုꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻ နဝ်ꩻတဝ်းလဲ့ ခမ်းထီတဖြုံႏကို ကအောဝ်ႏဒါႏ ခမ်းသားထီသားဖုံႏနဝ်ꩻ နီနမ်းဘဝအုံတဲင်နွောင်ꩻရေꩻတွမ်ႏ လွိုင်ႏကွုန်ꩻထင်ႏထိုတသွောင်းရေꩻတာႏ ကအောဝ်ႏတွူႏတရန်လွေꩻကာႏလအယံတွင်ꩻ သမဲင်ꩻတထွောင်းကို ကမော့ꩻဒါႏ ထူꩻချာꩻမုꩻဖုံႏ၊ တအွဉ်ႏဖေင်ꩻနွောင်ꩻတောဝ်း အခရာႏဖုံႏအကို မွူးနီꩻတနီꩻဒျာႏသွူ၊ တနယ်ꩻနဝ်ꩻ မွူးနီꩻစွိုးခွိုꩻယို သမဲင်ꩻဝင်ႏဝင်ႏမွူးနီꩻတနီꩻဒျာႏသွူ၊ အနီꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻမျိုꩻထူႏဂုဏ်ႏအီ ကထူꩻခေါ်ဒါႏ မွူးနီꩻတနီꩻလဲ့ အဝ်ႏမွေးဒျာႏရင်ꩻသွူ။
သမဲင်ꩻပညာႏသျင်ႏသီး အလိုႏနောဝ်ꩻ ဘီစီ(၈)ရျာꩻဗူႏအယံတွင်ꩻ ပျူကဟဲ့ꩻဒါႏ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ တယ်ႏဆို့ꩻထွူလဲဉ်းခူꩻဝေင်ꩻ ရိုꩻနေးနောဝ်ꩻသွူ၊ ပျူပအိုဝ်ႏဖုံႏ ကတယ်ႏဆို့ꩻထွူလဲဉ်း ခူꩻဝေင်ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ သုဓမ္မဝတီႏ၊ သုဘိန္နနဂရ၊ သုဝဏ္ဏဘူမိ ခူꩻဝေင်ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ၊ သုဘိန္နနဂရ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻခွန်ဆက်နောဝ်ꩻ ခွန်တိဿဓမ္မသီဟရာႏဇာႏနဝ်ꩻသွူ၊ ခွန်တိဿဓမ္မသီဟရာႏဇာႏ ပိုခိုနောဝ်ꩻ ရာႏဇာႏသက္ကမင်ꩻသာꩻနောဝ်ꩻသွူ၊ ဆုဲင်ꩻယို ရာႏဇာႏသက္ကမင်ꩻသာꩻ ထွာလွဉ်ခွန်ဟော်ခံꩻတဲင် တယ်ႏထောင်ႏလွဉ် သုဝဏ္ဏဘူမိခူꩻဝေင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ဘီစီ(၆)ရျာꩻဗူႏ မဟာႏသက္ကရာဇ်(၂)ဗာႏနေင်ႏ ဒဲဉ်သီႏလာဗွေနီꩻ၊ စနေႏနီꩻ လာနွို့-မွူးထန်ႏခိန်ႏယံတွင်ꩻ အောဝ်ႏရာႏဇာႏသက္ကခွန်ဟော်ခံꩻ တွမ်ႏမိဖုရာꩻ ကလျာႏဏီႏဒေႏဝီႏသီးကို လွူးဖွာꩻလွဉ် မင်ꩻသာꩻသူရိယစန္တာႏနောဝ်ꩻသွူ၊ ခွန်တန်ရာႏဇာႏသက္ကဟော်ခံꩻ ဆုဲင်ꩻဝုဲင်ꩻယို ခွန်သူရိယစန္တာႏ ပွိုင်ႏစိုꩻခမ်းထီတဲင် သုဝဏ္ဏဘူမိခမ်းနဝ်ꩻ ကယိန်းလွိုင်ႏကွုန်ꩻသာႏယာႏလွဉ်နောဝ်ꩻသွူ၊ ခွန်တန်သူရိယစန္တာႏစိုး အောဝ်ႏမဇ္ဈိမဒေသကို နီဗွေႏဘုရာꩻဂေါတမ ကျွꩻတွိုႏလွဉ် ပအိုဝ်ႏခမ်းတဲင် တယ်ႏစနောဝ်ꩻကိုကာႏ ပျူ(ဟဲ့ꩻ)ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏယို ထွာလွဉ်နွို့လွဉ်ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ တယ်ႏစပအိုဝ်ႏခွန်သူရိယန္တာႏစိုး မာꩻလွဉ်ယိုနောဝ်ꩻ သုဝဏ္ဏဘူမိ ပအိုဝ်ႏခမ်းအပါႏအဝင်ႏ မန်းခမ်းတဖြုံႏလွုမ်းကို ဗုဒ္ဓသာႏသနာႏရောင်ႏ လေတောင်ႏဗꩻတွိုႏလွဉ် ဟန်ႏနီꩻယိုခါသွူ။ ကွပ်ပွိုး ခွန်တန်သူရိယစန္တာႏနောဝ်ꩻ မာꩻထင်ႏတသွောင်း-ပင်ႏထင်ႏတသွောင်းကီဖေႏ ခွိုꩻပအိုဝ်ႏသီး ဂုဏ်ႏရောင်ႏတဲင် ဝွေꩻဗွေႏကလွူးဖွါꩻဒါႏ "မွူးနီꩻဒဲဉ်သီႏလာဗွေ"ယို ပအိုဝ်ႏခမ်းရင်ꩻသားဖုံႏ အွဉ်ႏထွော့သေꩻခါꩻ "မွူးနီꩻခွိုꩻပအိုဝ်ႏ"နေးနောဝ်ꩻသွူ။
"ကျောင်ꩻထိုအစီꩻအဝွေꩻတွမ်ႏ မွူးနီꩻခွိုꩻပအိုဝ်ႏ"- စွိုးခွိုꩻခေါင်းဆောင်တန် ဖြားဗွာလှဖေ ကအဝ်ႏထွာနေက ရလလဖ သဘာပတိစွိုꩻဥက္ကဋ္ဌအယံတွင်ꩻ "နေးထူႏလွစွိုးခွိုꩻ ဒီမိုကရေစီ တဖူꩻရဲဉ်ႏတဲင် ဖေႏကဖေါႏထန်ႏပါ ကစဲင်းနဲင်းဒါႏ ပအိုဝ်ႏအစွိုꩻအဗူႏ"အကျောင်ꩻ အွဉ်ဟိုယီးနယ်သေꩻနေးနောဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ ၁၉၇၆-ဗာႏ၊ လာဒီဇင်ဘာကို မာꩻထူႏ "ပထမအလဲင်ႏတွမ်ႏ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻအလဲင်ႏ ရလလဖ သဘာပတိအစွိုꩻညီႏလာႏခံႏ (ထမ်းဗွုင်း)သွူ၊ ညီႏလာႏခံႏထင်ႏသားဖုံႏဆန္ဒအလꩻ ယားကုဲင်ထိုꩻ ရလလဖ-သဘာပတိအစွိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။ တဲႏစ လာဒီဇင်ဘာ ဒုတိယပတ် ဗꩻတွိုႏ လာဒီဇင်ဘာ(၂၆)နီꩻအခါႏလယ်ႏ သွုပ်မာꩻလွေꩻဖျင် ညီႏလာႏခံႏ(လုံးဒါ)တဲင် ဖွဲ့ဗူႏတသာယင်း "ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအစွိုꩻ" နဝ်ꩻသွူ၊ အဝ်ႏပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ညီႏလာႏခံႏ ပထမအလဲင်ႏကိုနဝ်ꩻ ခွန်တန်သူရိယစန္တာႏ ကလွူးဖွါꩻဒါႏ ဒဲဉ်သီႏလာဗွေနီꩻယို ညီႏလာႏခံႏ နမ်းခြောင်ꩻတင်သားဖုံႏ ဆန္ဒအလꩻ အွဉ်ႏထွော့လင်ꩻဖေႏခန်း "မွူးနီꩻခွိုꩻပအိုဝ်ႏ"နဝ်ꩻသွူ။
၁၉၇၇-ဗာႏနေင်ႏ၊ နေင်ႏထာႏဝရပ်၊ အရေꩻတွိုႏ ကျောင်ꩻထိုဗဟိုႏကောႏမတီႏ အစီꩻအဝွေꩻနောဝ်ꩻ လုံးဒါညီႏလာႏခံႏကို ကအွဉ်ႏထွော့သေꩻခါꩻဒါႏ ဒဲဉ်သီႏလာဗွေ မွူးနီꩻခွိုꩻပအိုဝ်ႏအတွက် အွဉ်ဝင်ꩻအုံကွံ ဒေါ့ꩻရီယင်းလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ အကျိုꩻသွုပ်နောဝ်ꩻ ၁၃၃၉-ဗာႏနေင်ႏ၊ ဒဲဉ်သီႏလာဗွေနီꩻ ၁၉၇၈-ဗာႏနေင်ႏ၊ မတ်လာ(၂၃)နီꩻကို ကအီႏတွိုႏဆွိုက်လွဉ်ဒါႏ မွူးနီꩻခွိုꩻပအိုဝ်ꩻနောဝ်ꩻ ဖေႏကမာꩻထူႏ ကန်ႏတောႏတန်ဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ နောင်ယာသုဲင်ꩻကွင်ꩻကိုအကျောင်ꩻ အွဉ်ႏထွော့သမ်းချာယင်းနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ၊ ကွပ်ပွိုးကျောင်ꩻထို အရေꩻတွိုႏအစီꩻအဝွေꩻ အွဉ်ႏထွော့ချက်အလꩻ "ပွယ်ꩻတန်မွူးနီꩻခွိုꩻပအိုဝ်ႏ (နောင်ယာသုဲင်ꩻ)"ယို ထွာပေါႏလွဉ်ဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ပွယ်ꩻတန်မွူးနီꩻခွိုꩻပအိုဝ်ႏ ရေႏမိုးချက်နဝ်ꩻ-
ပွယ်ꩻလွဉ်ပရိသတ်
ပွယ်ꩻတန်မွူးနီꩻခွိုꩻပအိုဝ်ႏကို ပင်ꩻလွဉ်ကျောင်ꩻပေါင်ꩻ အ၀်ႏ(၃၅၀)တဲင် ဗွေႏရဟန်ꩻသံႏဃာႏ ကျွꩻလွဉ်အပါꩻပေါင်ꩻ (၈၀၀)လွို၊ မော်ပညာႏသျင်ႏ (၈၀)လွို၊ ရန်ႏကုန်ႏ၊ မန္တလေꩻ၊ တောင်ႏကီꩻ၊ မောႏလမျင်ႏဝေင်ꩻကို ကအောဝ်ႏဒါႏ တက္ကသိုလ်ႏ'ကောလိပ် ကျောင်ꩻသားမူႏခိုဖုံႏ၊ လိတ်လုဲင်ꩻပညာႏသျင်ႏဖုံႏ၊ ပအိုဝ်ႏဟံႏနယ်ႏကို ကအောဝ်ႏဒါႏ ယေန်ႏငဲရေꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ ကျွꩻလွဉ်ဖေႏအာႏလွနေးနောဝ်ꩻသွူ။ ယေန်ႏငဲရေꩻအစွိုꩻကိုဖုံႏနောဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏခမ်းရင်ꩻသားလွုမ်ꩻ တကာႏတောဝ်းတွော့ꩻ ဖူးဝေးခယ်ႏလီႏသောႏ၊ ပတောင်ႏ(ကယန်း)၊ ယင်ꩻဒမ်၊ ယင်ꩻလုဲင်ꩻ၊ နောင်သား၊ ဖြောဝ်ꩻ၊ တောင်ႏရွိုꩻ၊ ဂေါ်ရခါးကစဒါႏ ယေန်ႏငဲရေꩻအစွိုꩻဖုံႏလဲ့ နွို့လွဉ်ညီꩻပွယ်ꩻတန်မွူးနီꩻခွိုꩻပအိုဝ်ႏကိုနဝ်ꩻသွူ။ ပရိသတ်ကလွဉ်ဖေႏအာႏ ပွယ်ꩻတန်မွူးနီꩻခွိုꩻပအိုဝ်ႏကိုနောဝ်ꩻ လို့လို့စင်စင် အဝ်ႏနီသိန်ꩻရပ်နေးနောဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻထွူတကာႏတဝ်း ထာꩻခွုမ်ပဆိုးပြဲင်ႏပွယ်ꩻအမျိုꩻမျိုꩻ အောဝ်ႏမာꩻဖေႏစွုမ်ႏနီꩻ၊ ယေန်ႏငဲရေꩻအစွိုꩻသားဖုံႏနောဝ်ꩻလဲ့ အောဝ်ႏကျူႏနယ်ဖေႏ စွုမ်ႏဟာဟာ၊ မော်ပညာႏသျင်ႏဖုံႏကရိုꩻလဲ့ အောဝ်ႏဟွိုႏဖေႏစွဉ်ႏ ခေ့ꩻလေနီꩻနာꩻနေးနောဝ်ꩻသွူ။
မွူးနီꩻခွိုꩻပအိုဝ်ႏလိတ်ရွေꩻ
မွူးနီꩻခွိုꩻပအိုဝ်ႏလိတ်ရွေꩻနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအစွိုꩻ(ပီ-အဲန်-အို)ဥက္ကဋ္ဌ ဖြားတန်အောင်ခမ်းထီ ဟော်ꩻဖတ်နယ်ဖေႏ ပွယ်ꩻလွဉိပရိတ်သတ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ၊ ခမ်းထီဥက္ကဋ္ဌတန် ကမိန်းဟော်ꩻနယ်ဖေႏခါꩻဒါႏ မွူးနီꩻခွိုꩻပအိုဝ်ႏလိတ်ရွေꩻနဝ်ꩻ ဒုတိယအလဲင်ႏ တွူႏတရန်ရေꩻကာႏလကို ကမော့ꩻလွဉ်ဒါႏ အယပ်ꩻအခုဲင်ႏဖုံႏအကို စွိုးခွိုꩻရေꩻ ဖေႏကပြွူႏထန်ႏချာအီယို လေတောင်ႏနယ်သေꩻခါꩻနေးနောဝ်ꩻသွူ၊ မဉ်ႏဒေါ့ꩻဗာႏယင်း တနယ်ꩻနဝ်ꩻ ဖေႏကဆို့ꩻရုဲင်ꩻခွိုန်ꩻချာ သꩻရက်ခွိုꩻနေးနောဝ်ꩻတဲင် ခွိုꩻသွုပ်တသာ လိုꩻယွဲသီးဖုံႏ ဟောဝ်နေးထူႏလွပငါပရာꩻနောဝ်ꩻသွူ။
၂၁-ရျာꩻဗူႏကို နီတာႏဝွန်ႏ
- တယ်ႏစအနေင်ႏယို ဖျော်တွိုႏလွဉ်လဲဉ်းသွူ နေင်ႏ(၂၁)ရျာꩻဗူႏကိုသွူ၊ နုတ်ဆက်စွော့ꩻတက်သေꩻခါꩻ(၂၀)ရျာꩻဗူႏထွူတဲင် ရပ်ဆွုမ်ႏကျိုႏဆွုမ်ႏလွေꩻဗာႏ(၂၁)ရျာꩻဗူႏနောဝ်ꩻသွူ။ ခေတ်တသာ သမဲင်ꩻပညာႏသျင်ႏသီးဖုံႏ ယူႏတွေꩻမုꩻအလꩻ ကမ္ဘာႏလိုꩻအစွိုꩻအဗူႏနောဝ်ꩻ ပြောင်ꩻလုဲင်ႏထွာပေါႏလွဉ် ခေတ်သွံဖြုံႏရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ခေတ်သွံဖြုံႏနောဝ်ꩻ- ဟမ်ႏယာႏခေတ်၊ စက်ယွုံႏခေတ်၊ ပညာႏခေတ် ရိုꩻနေးနောဝ်ꩻသွူ။ ခေတ်ယို(၃)ဖြုံႏကို ဟမ်ႏယာႏခေတ်နောဝ်ꩻ တိုꩻတက်ထင်ႏတသွောင်းမုꩻ ယွိုက်ꩻယက်ꩻငါႏ၊ စက်ယွုံႏခေတ်နောဝ်ꩻ စက်မုꩻယေန်ႏငဲရေꩻခေတ်တဲင် တိုꩻတက်မုꩻ မွိုင်ကြွိုင်ငါႏ (ခေတ်ယိုခါ) ပညာႏခေတ်နောဝ်ꩻ အနယ်ꩻပညာႏ (TECHONOLOGY)ခေတ်ဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ၊ ၂၁-ရျာꩻဗူႏယို အနယ်ꩻပညာႏခေတ် (တောဝ်းလဲ့)ခေတ်တက္ကနော်လော်ဂျီခေတ် အီႏတွိုႏဆွိုက်လွဉ်သွူနေးနောဝ်ꩻသွူ။
မဉ်ႏထွားချာဟန်ႏနီꩻ နီနာꩻခင်ႏမွဉ်နောဝ်ꩻ တွမ်ႏရိုꩻမွိုန်း စက်ယွုံႏခေတ်တွော့ꩻ အောဝ်ႏဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻကို တွူႏတရန်လꩻတောဝ်းဒွိုန်း ကရိုꩻယို သေထွꩻလွဒျာႏ ပငါပရာꩻသွူ၊ မဉ်ႏခြူထွꩻနွောင်ꩻတောဝ်း ပညာႏခေတ်နဝ်ꩻ နီနာꩻဘဝအုံတဲင်ရေꩻယိုလဲ့ အီႏထဲ့ဆုဲင်ꩻလဲဉ်းဝင်ꩻ မရေႏမရာႏနဝ်ꩻသွူ၊ ဖေႏကထွာနွောင်ꩻအီ ပညာႏခေတ် တခူးတခေါဝ်နောဝ်ꩻ ထာꩻသေပညာႏ (KNOWLEDGE)၊ လက်ꩻလဲဉ်မုꩻ (SKILL)၊ အွဉ်ႏသဘော်ꩻ (ATTILUDE)၊ တန်ႏဖိုꩻ (VALUE)စားနောဝ်ꩻဖုံႏယို ဖေႏကဒါႏလုဲင်းလုဲင်း၊ ဖေႏကသေနာႏဆုံးဆုံးနောဝ်ꩻ လိုႏအွဉ်ႏရေꩻလွလဲဉ်းဒျာႏ၊ ကွယ်ႏကားတွော့ꩻ ပညာႏခေတ်မဉ်ႏတလာလွဉ်နောဝ်ꩻ စွိုးခွိုꩻယေန်ႏငဲရေꩻတွမ်ႏ ထွုံꩻဓလေ့ꩻဖုံႏယိုလဲ့သင်၊ စွိုးခွိုꩻဘာႏသာႏ သာႏသနာႏဖုံႏယိုလဲ့သင် ထွူႏတွုမ်မုꩻ အီႏဆေ့ꩻခြောလွဉ်ဒါႏတဲင် အွဉ်ႏသတိꩻဗာႏ မရေႏမရာႏနဝ်ꩻသွူ။
တွူးတဲင်လွ သꩻဓာတ်နောင်ယာသုဲင်ꩻ
နီနာꩻဖုံႏယို တဖဲ့ꩻကို လိုႏကာစꩻစꩻ၊ လိုႏခြေင်းထွꩻထွꩻ ပညာႏခေတ်တဲင် တဖဲ့ꩻကိုနဝ်ꩻ စွိုးခွိုꩻယေန်ႏငဲးရေꩻတွမ်ႏ ထွုံꩻဓလေ့ꩻဖုံႏ ဖေႏကထိုꩻမားမွိုန်းနောဝ်ꩻလဲ့သင်၊ စွိုးခွိုꩻဘာႏသာႏ သာႏသနာႏရေꩻဖုံႏယို ဖေႏကထွူႏတွုမ်တသေႏသေႏနောဝ်ꩻလဲ့သင် လိုႏအွဉ်ႏသတိꩻလွဒျာႏ လိုႏလွူးတဲင်လွဒျာႏ သꩻဓာတ်နောင်ယာသုဲင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ၁၃၃၉-ဗာႏနေင်ႏ၊ ပွယ်ꩻတန်မွူးနီꩻခွိုꩻပအိုဝ်ႏကို ဥက္ကဋ္ဌတန် ကမိန်းဟော်ꩻသေꩻခါꩻဒါႏ မွူးနီꩻခွိုꩻပအိုဝ်ႏ လိတ်ရွေꩻနဝ်ꩻ တစွိုးတခွိုꩻလွုမ်း လိုႏထူႏသိမ်ꩻသော့ꩻခါꩻ သꩻအောင်ခါႏကိုနေးနဝ်ꩻသွူ၊ ပွယ်ꩻတန်မွူးနီꩻခွိုꩻပအိုဝ်ႏ(နောင်ယာသုဲင်ꩻ)ရေႏမိုးချက်တွမ်ႏ လိတ်ရွေꩻကို ကယီးနယ်သေꩻခါꩻဒါႏ စွိုးခွိုꩻရေꩻထာꩻမာꩻရဲဉ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ အနာႏဂတ်အုံတဲင်နွောင်ꩻရေꩻတာႏ အီႏထွာနွောင်ꩻအီ အရွီးအခိုႏကရိုꩻယို လိုႏသေထွꩻလွဒျာႏ ပငါပရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ စွုမ်ႏဒုံ စွုမ်ႏဆောင်ႏ စွုမ်ႏရပ် စွုမ်ႏဝေင်ꩻကို ကအောဝ်ႏဒါႏ ခွိုꩻပအိုဝ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ စွိုးခွိုꩻယေန်ႏငဲရေꩻတွမ်ႏ ထွုံꩻဓလေ့ꩻဖုံႏယို လိုႏနေးထူႏလွဒျာႏ ထွူႏထွူႏတွုမ်တွုမ်နောဝ်ꩻသွူ။ ယေန်ႏငဲရေꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ လိုꩻတဖြာꩻ ထာꩻသေတရာꩻတွမ်ႏ ယွုမ်းအံႏမုꩻ-အနုပညာႏ၊ ဝွေꩻသꩻသဖော်ꩻ၊ တရာꩻဥပဒေႏတွမ်ႏ ထွုံꩻဓလေ့ꩻဖုံႏ ပေါင်ꩻခြွဉ်းအွဉ်ႏဗူႏသေꩻခါꩻဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ၊ ယေန်ႏငဲရေꩻတအဲဉ်ထဝ်း လိုꩻမျိုꩻနောဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏလောင်းကို တအဲဉ်ထောဝ်းဒွိုန်း၊ လိုꩻတွမ်ႏယေန်ႏငဲရေꩻယို ခွယ်ꩻထန်ႏခေါ်လို့ဝင်ꩻ တလꩻတဝ်း၊ နဝ်ꩻမꩻ ယေန်ႏငဲရေꩻ မဉ်ႏထိုꩻမားနောဝ်ꩻ လိုꩻမျိုꩻလဲ့ ထိုꩻမားပါဒါႏနောဝ်ꩻသွူ။
ကရီဗာႏထွာတဝ်းခွန်လိုꩻ
"နသိ ရာဇဘဋော-ထွာတဝ်းခွန်သွဉ်ခွန်လိုꩻ မွေးနေဟောင်း"ကရီးဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻအကျောင်ꩻ(အခရာႏ)
နောင်ယာသုဲင်ꩻသꩻဓာတ်
တွူးတဲင်လွ သꩻဓာတ်နောင်ယာသုဲင်ꩻ
မွူးနီꩻခွိုꩻပအိုဝ်ႏ လိတ်ရွေꩻနောဝ်ꩻ ခင်ႏမွဉ်အွဉ်ႏသေꩻခါꩻ ဖေႏကထိန်ꩻတီအီ စွိုးခွိုꩻယေန်ႏငဲရေꩻတွမ်ႏ ထွုံꩻဓလေ့ꩻယို အထျꩻအထောင်ꩻဒျာႏ၊ ကွပ်ထိန်ꩻတီနွောင်ꩻတောဝ်း ယေန်ႏငဲရေꩻတွမ်ႏ ထွုံꩻဓလေ့ꩻတဲင် လိုꩻမျိုꩻဖုံႏ အဝ်ႏကမ္ဘာႏလောင်းကို ထိုꩻမားအာငါႏလဲဉ်း၊ သာဓကစားနောဝ်ꩻဖုံႏ အောဝ်ႏသေꩻခါꩻနောဝ်ꩻသွူ၊ လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻယေန်ႏငဲရေꩻ မဉ်ႏခွေါင်ခံႏနောဝ်ꩻ သမဲင်ꩻ ငင်းကမ်းနောဝ်ꩻလဲ့ ခွေါင်ခံႏဒျာႏ၊ သမဲင်ꩻမဉ်ႏခွေါင်ခံႏနောဝ်ꩻမꩻ လိုꩻမျိုꩻထိုꩻမားဒါႏတောဝ်းနေးနောဝ်ꩻသွူ။ တဲႏစ ၁၉၆၇-ဗာႏနေင်ႏ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၇၃-ဗာႏနေင်ႏနောဝ်ꩻ လိုꩻအဆင်ႏအရန်း အယူႏအတွေꩻ ဒို့ꩻတခြို့လွဉ်တဲင် စွိုးခွိုးရေꩻအစော့ꩻအလာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ ဝင်ꩻကဉ်ႏကုဲင်၊ အော့ꩻကုဲင်ထိုꩻဒျာႏ ၁၉၇၃-ဗာႏနေင်ႏ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၇၆-ဗာႏနေင်ႏနောဝ်ꩻ စွိုးခွိုꩻရေꩻတာႏ တွူႏတရန်ရေꩻကာလဒျာႏ၊ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအခွိုꩻ(ပီ-အဲန်-အို)ပြွိုထန်ႏလွဉ်နောဝ်ꩻသွူ၊ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါသား ဖြားဗွာ-လှဖေကယီးနယ်သေꩻခါꩻဒါႏ စွိုးခွိုꩻဒီမိုကရေစီတဖူꩻရဲဉ်ႏနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအနေႏ သွုပ်ခံႏထွူတဲင် ဘဝအုံတဲင်နွောင်ꩻရေꩻ၊ စွိုးခွိုꩻယေန်ႏငဲမုꩻထိန်ꩻသိမ်ꩻရေꩻတွမ်ႏ လွိုင်ႏကွိုန်ꩻထင်ႏတသွောင်းရေꩻဖုံႏယို နေးထူႏတွမ်ႏသမဲင်ꩻရေꩻ ထာꩻသေတွော့ꩻ အဝ်ႏထူႏတာႏဝွန်ႏသေꩻခါꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ကရီဗာႏထွာတဝ်းခွန်လိုꩻ
အွိုးခꩻတလဲင်ႏ မဂဓခမ်းကူသူꩻ စွန်တခွန်ꩻ သျုတ်တရေင်ထာꩻတဲင် ခွန်တန်ဗိမ္ဗိသာရရို- "ယိုစဲ့ꩻပိုႏတန်၊ အမတ်တန်သီးဖုံႏဟွေး- ခမ်းကူသူꩻနဝ်ꩻ ခိုးလျားတရေင် စွန်တခွန်ꩻဖုံႏ၊ သီစုသီစဲ့ꩻ လွေꩻမာꩻငိမ်ꩻဟုဲင်း"ထွဉ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။ "ခွန်တန် ထွဉ်ႏလွေꩻတွိုက်ꩻစဲ့ꩻ-တဲ့" စဲ့ꩻသတင်ꩻနဝ်ꩻ တလဲင်ႏချင်ꩻ တိုးတားလို့စွဉ်ႏ၊ စဲ့ꩻပိုႏယံယံဖုံႏ ယူႏယော့တဝစ်ꩻနုဲင်းယို - "တွိုက်ꩻစဲ့ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ နီခꩻဝင်ꩻ၊ ဝင်ꩻခꩻနီ၊ နီသီဝင်ꩻသီ၊ ဒုံသားခိုးလျား၊ ရပ်သားဒုက္ခ၊ အံႏမလို့ထာꩻ၊ ထာꩻမာꩻအကုသိုလ်ႏတန်ဒျာႏ၊ ဖေႏနေးကလွစ်ခꩻ၊ ဖေႏနေးကလွစ်လꩻ၊ ဖေႏနေးကလွစ်လွေꩻနဝ်ꩻ လွင်းထင်ႏဒျာႏကျောင်ꩻ၊ အုံဒျာႏသူႏတောႏကောင်ꩻခြာ၊ ထွာဒျာႏရဟန်ꩻမꩻ"ချꩻသꩻနုဲင်းနဝ်ꩻထွူတဲင် ထင်းဗုဲင်တေ့ꩻလွခန်းဒျာႏ ရဟန်ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ ခံႏတာႏဝွန်ႏသား ကထွိုင်ႏလယ်ႏထိုမ်ႏထွား စဲ့ꩻပိုႏတန်ဖုံႏနဝ်ꩻ ထီႏဒွုမ်၊ "ထင်ႏဗုဲင်လို့လဲဉ်း-စင်ꩻ"လꩻသတင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻမꩻ သꩻလျားစွဉ်ႏထာꩻ။ "သာႏကီႏဝင်ႏမျိုꩻ ဘုရာꩻခွိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ လိုꩻခြောငါႏနဲ့၊ မအွဉ်ႏဗုဲင်ထိုꩻတွိုး နီစဲ့ꩻပိုႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏနဝ်ꩻဟောင်း" ထီႏဖွီသွမ်ꩻသဲ့ꩻ ကဲ့ꩻရဲ့ꩻရဟန်ꩻသံဃာႏ၊ အပဲစ်နယ်ပျꩻ-ဒေါ့ꩻတေက်ꩻနျꩻ ရဟန်ꩻသံဃာႏဖုံႏ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ကဆွုံꩻဖျတ်တရာꩻသား အမတ်တန်တဲ့ဝါႏဖုံႏနဝ်ꩻ ခွန်တန်ဗိမ္ဗိသာရ ရီနုဲင်းယို- "ယိုအမတ်တန်ဖုံႏဟွေး- ဗွေႏရဟန်ꩻသီး ကအွဉ်ႏဗုဲင်ထိုꩻ နီလိုꩻနီစဲ့ꩻသားဖုံႏနဝ်ꩻ အပဲစ်တံႏ အီႏအွဉ်ႏခံႏဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ" "- ဥပဇ္ဈာယ်ႏဆရာႏနဝ်ꩻ သွို့ꩻထဲ့ထိုꩻဗာႏ အငွဉ်ꩻ၊ - ကဖတ်ဖေႏ ကမ္မဝါႏသားဖုံႏနဝ်ꩻ သွို့ꩻထဲ့ထိုꩻဗာႏ အဖြေꩻ၊ - တဖြွမ်းကို (ကာရက)သံဃာႏဖုံႏနဝ်ꩻ တွဲႏထို့ထိုꩻဗာႏ အရွို့ဆွတ်ꩻတဖဲ့ꩻ-ဗွေႏဩ" ခွန်တန်ဗိမ္ဗိသာရ ထင်းလောဝ်းနီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို- "ဩဗွေႏ- ခွန်သဒ္ဓါႏတရာꩻ တအဲဉ်ထဝ်းဖုံႏနဝ်ꩻ သံဃာႏအပဲစ်ပေႏပေႏတဲ့ မဲ့ꩻအနိစ္စက် တမွိုꩻတမာꩻဒါႏသံဃာႏ၊ ခွန်သွဉ်းခွန်လိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အွဉ်ႏဗုဲင်ထိုꩻမွုန်းစင်ꩻ ဗွေႏဩ"လဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် နီဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ- "ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ခွန်သွဉ်းခွန်လိုꩻနဝ်ꩻ အွဉ်ႏဗုဲင်ထိုꩻစင်ꩻလꩻတဝ်း၊ ပေါႏအွဉ်ႏဗုဲင်နဝ်ꩻ 'ဒုက္ကဋ်အာပတ်ဗာႏ"မိန်းစွဉ်ႏဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ (ဝိနယ၊ မဟာဝဂ္ဂပါဠိတောႏ၊ မဟာခန္ဓက)
နောင်ယာသုဲင်ꩻသꩻဓာတ်
တွူးတဲင်လွ သꩻဓာတ်နောင်ယာသုဲင်ꩻ
ပွယ်ꩻတန်မွူးနီꩻခွိုꩻပအိုဝ်ႏ (နောင်ယာသုဲင်ꩻ)ယို ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအစွိုꩻ အွဉ်ကတူႏမာꩻထူႏဖေႏသေꩻခါꩻဒျာႏ၊ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ မွူးနီꩻပအိုဝ်ႏ ရေႏမိုးချက်တွမ်ႏ လိတ်ရွေꩻယို ခင်ႏမွဉ်အွဉ်ႏသေꩻခါꩻတွမ်ႏ သꩻရက်ခွိုꩻတဲင် ပအိုဝ်ႏမန်ႏသမျ ဖေႏကလွူးတဲင်လွ သꩻရက်စွိုꩻနေးနောဝ်ꩻသွူ၊ မဉ်ႏဒေါ့ꩻဗာႏယင်းတနယ်ꩻနဝ်ꩻ ဖေႏကလွူးတဲင်လွ သꩻဓာတ်နောင်ယာသုဲင်ꩻနေးနောဝ်ꩻသွူ။ နေးတွမ်ႏနောင်ယာသုဲင်ꩻတွော့ꩻ ကအီႏတွိုႏဆွိုက်လွဉ်ဒါႏ (၂၁)ရျာꩻဗူႏ နေင်ႏဦꩻနောဝ်ꩻလဲ့ ရပ်ဆွုမ်ႏကျိုႏဆွုမ်ႏပါဒျာႏနောဝ်ꩻသွူဩ။
"ဝွန်ႏခံႏဗာႏ"- မွူးခွိုꩻခွိုꩻပအိုဝ်ႏလိတ်ရွေꩻနောဝ်ꩻ ကွပ်ညမားငါႏလဲဉ်းတဲင် ခွိုင်းကားကယူႏလꩻ ကတောင်ꩻသေꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ တဲမ်းထန်ႏဖေႏဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻအကျောင်ꩻ ဝွန်ႏခံႏဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏသမဲင်ꩻ
ဖု (ခန)
ဟိရဂန ကို ふ မွေးတဝ်းလဲ့ ခတခန ကို フ (ရောမအိန်းကလေတ်အက္ခရာႏကို တဲမ်းမုဲင်အီတောမ်ႏ fu သွူ။) အက္ခရာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဂျပန်ဘာႏသာႏငဝ်းငွါ ခန(လိတ်ဖြုံႏ)တဗာႏဒျာႏတဲင် တဗာႏစီႏနဝ်ꩻ နမ်းခြောင်ꩻတင်အီ မိုရ တဗာႏသွူ။
ကရီဗာႏထွာတဝ်းဝင်ꩻသွဉ်း
အွိုးခꩻတလဲင်ႏ ပါꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ ထွာဝင်ꩻသွဉ်း၊ ထွာဝင်ꩻလိုꩻ၊ ပါꩻထွဉ်ႏအံႏတမွိုꩻတမာꩻ၊ ပါꩻနိစ္စက်ငါႏတဲင် လွင်းထင်ႏထေ့ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးထျꩻ၊ ကွီဗုဲင်ပါစင်ꩻ၊ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးတဲ့ တရီတရာတဝ်း အခရာႏ၊ ယိုꩻယိုꩻမာꩻမာꩻ အွဉ်ႏဗုဲင်ဖေႏခန်းဒျာႏ ပါꩻနဝ်ꩻသွူ။
လမ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ ထိုမ်ႏလွဉ်ꩻအသွဉ်းတွော့ꩻ ထွိုင်ႏထင်ႏမော့ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏထွာလဲဉ်းသွူစင်ꩻ၊ ထွာစင်ꩻတဲ့ယဝ်း လမ်းသားရိုꩻ- "ပါꩻယိုနဝ်ꩻ နီသွဉ်းဒျာႏ၊ နီပြွꩻထိုꩻစွဉ်ႏ အသင်္ကန်ꩻ၊ နီဆွမ်ꩻသဲင်ꩻစွဉ်ႏ ရဟန်ꩻယို" ဒေါ့ꩻလွနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ လိုꩻအသောင်အရင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻရိုꩻ- "သီဒေါ့ꩻဖွီဖုဲင်မွုန်းထာꩻ၊ မာꩻကြွို့ꩻကြꩻလꩻတဝ်းကွေး၊ ပေါႏထွာသွူရဟန်ꩻ သာႏကီႏဝင်ႏမျိုꩻ ဘုရာꩻခွိုꩻနဝ်ꩻ ဖေႏကဟော်ꩻဟောဝ်ဟောဝ်ဗာႏတရာꩻ၊ ဖေႏကအားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်တရာꩻတဲင် ရဟန်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻခန်းတဲ့ယဝ်း ဖေႏပဲ့စ်တဗာႏဗာႏ-မာꩻမာႏတမျိုꩻမျိုꩻလꩻတဝ်း၊ ခွန်တန်ဗိမ္ဗိသာရ ချꩻခါꩻအမိန်းနုဲင်းနဝ်ꩻ မွေးတဝ်းနဲ့" လမ်းသားဖုံႏရိုꩻ- "ပေါႏထွာသွူရဟန်ꩻ သာႏကီႏဝင်ႏမျိုꩻ ဘုရာꩻခွိုꩻနဝ်ꩻ ဖေႏပဲစ်ဖေႏတံႏ လိန်ꩻတလꩻဒွုမ်ခန်းနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ ပေါႏနဝ်ꩻဟ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာထိုꩻခန်းဒျာႏ လိုꩻဘေꩻကင်ꩻ-အံႏသွင်ꩻဒွုမ်ဝင်ꩻ၊ ကမ်းသွုန်ႏကမ်းသꩻ မဉ်ႏမာꩻထမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ လꩻဒျာႏနဲ့၊ လိုꩻခြောငါႏနဲ့၊ လိုꩻအဝ်ႏဒျာႏ နီသွဉ်းလွုမ်ꩻနဲ့၊ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏနဝ်ꩻ မချောက်ကုဲင်တွိုးနီလိုꩻ၊ မအွဉ်ႏဗုဲင်ထိုꩻတွိုး နီသွဉ်းယိုဟောင်း" ဒေါ့ꩻဆွာꩻတရွားစွဉ်ႏထာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ထီႏဖွီသွမ်ꩻသဲ့ꩻ ကဲ့ꩻရဲ့ꩻမွေးစွဉ်ႏ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏ၊ အပဲစ်နယ်ပျꩻ-ဒေါ့ꩻတေက်ꩻနျꩻမွေးစွဉ်ႏ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏဝွေꩻသီး တစာႏနာႏတဝ်းနမ်း၊ သညင်ꩻတဝ်းဝင်ꩻ၊ ကအံႏထွဉ်ႏ တမွိုꩻတမာꩻဝင်ꩻ၊ ကနိစ္စက်ဝင်ꩻနဝ်ꩻ တယူႏချာတဝ်း တစိꩻစိꩻ၊ ရိုꩻတိတ်ꩻတိတ်ꩻတောဒျာႏ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏ ချောက်ကုဲင်ဝွေꩻသီးလိုꩻ၊ အွဉ်ႏဗုဲင်ထိုꩻဝွေꩻသီးသွဉ်းတဲ့၊ ဒေါ့ꩻတမွိုꩻတမာꩻထာꩻ၊ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏနဝ်ꩻ- "ထွီႏအူႏလိုꩻတဲ့-လိုꩻအူႏချာထွီႏ တထွာတဝ်း"တဲင် အဝ်ႏသေသေသွူ တမွေးတဝ်းတဲ့ သယ်ꩻခံႏဗာႏစွဉ်ႏဒျာႏ တေ့ꩻတေ့ꩻနောဝ်ꩻသွူႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏ သꩻချမ်ꩻသာႏတောဝ်း၊ လွေꩻလောဝ်းနယ် ဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဗွေႏဘုရာꩻရို- "ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး - ပေါႏထွာ ဝင်ꩻသွဉ်းဝင်ꩻလိုꩻနဝ်ꩻ အွဉ်ႏဗုဲင်ဖေႏစင်ꩻ လꩻတဝ်း၊ ပေါႏအွဉ်ႏဗုဲင်နဝ်ꩻ 'ဒုက္ကဋ်အာပတ်ဗာႏ" မိန်းစွဉ်ႏဒျာ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (ဝိနယ၊ မဟာဝဂ္ဂပါဠိ၊ မဟာခန္ဓက)
ထီနောင်
thumb|[[ပိဉ်တိစ်ခမ်းထီကိုကအဝ်ႏဒါႏ ထီနောင်တဖြုံႏ]]
ထီနောင်ကရိုꩻနဝ်ꩻ ဟံႏကောင်နမ်းအခါႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ထီနမ်းထီနောင်တန်ဖုံႏဒျာႏသွူ။ ထီနောင်နဝ်ꩻ အဝ်ႏခေါ်ဒျာႏ သမုဒ္ဒရာႏ ပင်ႏလယ်ႏတဲ့ တမွေးတဝ်းသွူ။ ထီနောင်ယဟန်ႏနဝ်ꩻ သမ်းတန်လုဲင်းငါႏတဲင် လိုꩻကရီးခါသေတဝ်းတွော့ꩻ ထန်းတီးတေားပင်ႏလယ်ႏ ဟဲ့ꩻတေားပင်ႏလယ်ႏတဲ့ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ထီနောင်ဖုံႏနဝ်ꩻ ထီတထွတ်တဝ်း နုဲင်းထီခြောင်လဲ့ ထီခြောင်ဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏထွတ်ကာႏနွို့ထန်ႏ ထီနောင်နဝ်ꩻသွူ။ thumb|နောင်ရွီႏ မျန်မာခမ်း thumb|အာစိဉ်တီးနားခမ်း (ထီနောင် ဗာရီလိုဆီ)
ကမ္ဘာႏလောင်းကအဝ်ႏဒါႏ ထီနောင်ကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထီဆွံဖုံႏတဲင် ထီနောင်နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထီႏမော့ꩻအာ ကမ္ဘာႏအခဝ်ထင်ꩻဖုံႏကိုသွူ။ ထီနောင်တကမ္ဘာႏလွုမ်းအကို (၆၀%)ရျာꩻခဲင်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻ ကနေဒါခမ်းထီကိုသွူ။ ဖဉ်လန်ခမ်းထီနဝ်ꩻ အဝ်ႏဟဲ့ꩻရောင် ဟံႏထီနောင်အာအတွိုင်ꩻ ခမ်းနဝ်ꩻကိုနဝ်ꩻ ထီနောင်အဝ်ႏစွောန်ႏ ၁၈၇,၈၈၈ ဖြုံႏတဲင် နဝ်ꩻအကို အဖြုံႏ ၆၀,၀၀၀ နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထီနောင်တန်ဖုံႏသွူ။ thumb|right|[[အန်းဒပ်‌ကောင်ရွေꩻထျꩻကအဝ်ႏဒါႏ ထီနောင်တဖြုံႏ]]
လိုꩻဖုံႏကတယ်ႏမာꩻခါꩻဒါႏ ထီနောင်ယဟန်ႏလဲ့ အဝ်ႏနေနေတဲင် ကဲဉ်းအာနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထီလောင်ႏကန်ႏတဲင် သုင်ꩻအီအာ တျာႏမေႏတောမ်ႏ အုံပဆားစေအရွိုးတာႏ မွေးတဝ်းလဲ့ ဆို့ꩻရုဲင်ꩻရေꩻ၊ လိုꩻသုင်ꩻလမ်းကိုဖုံႏတောမ်ႏ စက်မာꩻထာꩻမာꩻတန်ဖုံႏကိုသွူ။ ထီခြောင်ယို မဉ်ႏတထွတ်ꩻသော့ꩻတဝ်းဒုမ် နောင်ကို မွေးတဝ်းလဲ့ ထီမဉ်ႏပေႏ အဝ်ႏဆေ့ꩻလွောန်သွူနဝ်ꩻ နောင်နဝ်ꩻကိုကအဝ်ႏဒါႏထီဖုံႏလဲ့ ထွာထိုꩻအလူးထိုꩻမားထိုꩻချာတဲ့အဝ်ႏ၊ စွုမ်းနွို့ချာ ဟံႏကိုတဲ့အဝ်ႏတဲင် ကွဲးညထိုꩻမားထိုꩻလဲ့ အဝ်ႏဒါႏနဝ်ꩻသွူ။ ထီနောင် ထွာထိုꩻအလူးနဝ်ꩻ ကောပ်မွိုင်ငါႏတဲင် ထီနောင်နဝ်ꩻအသောင်ရင်ꩻထျꩻ ဟံႏယာႏကို အဆွံဓာတ်ဖုံႏ မိဉ်ႏအဝ်ႏအာ မိဉ်ႏသဲင်တခြိစ်ꩻမွေးထာꩻနဝ်ꩻ ထီနောင်နဝ်ꩻတဲ့ အဆွံဓာတ်ဖုံႏ ယိင်းနွို့အာတဲင် ထွာထိုꩻဒါႏ တဆာႏနောင်သွူ။ ဥပမာႏအနေႏ ကမ္ဘာႏလောင်း တဆာႏနောင်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မဟာသားထီနောင်၊ ကဲက်သပီယံပင်ႏလယ်ႏ၊ အေရယ်ပင်ႏလယ်ႏ တောမ်ႏ ပင်ႏလယ်ႏသီဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ တသာႏနောင်ဖုံႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:နောင် ကဏ္ဍ:ထီနမ်း
ဇာတ်ဝတ္ထု(၉)ဒဿန
"အံႏအွꩻနယ်ꩻ ၄-မျိုꩻ"
၁။ "အံႏအွꩻတွမ်ႏလောႏဘꩻ" - ဖြေꩻအသီထွူမွေးတဝ်း၊ ထာꩻရက်(မေတ္တာႏ)အဲဉ်ထဝ်း၊ ထာꩻသညင်ꩻ(ကရုဏာႏ)အဲဉ်ထဝ်း၊ စာႏနာႏချာတဝ်းနမ်း၊ ထီႏသွူဝင်ꩻ မဲ့တလဉ်လဉ်တဲ့ နေးသꩻတသဉ်သဉ်တွော့ꩻ တွမ်ႏနꩻသွို့ꩻစွဉ်ႏဝင်ꩻငွဉ်ꩻ၊ တွမ်ႏတွီး နေးအာႏဟိုႏစွဉ်ႏ ဝင်ꩻကတူႏ၊ တွမ်ႏတနတ် ခꩻသီစွဉ်ႏဝင်ꩻ၊ ဒွိုႏအံႏစွဉ်ႏဝင်ꩻယာႏ၊ ခံႏစာꩻဆောင်း ဖြောင်းအရသာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ တတဲ့ꩻတဝ်းရောႏဂါႏ အဝ်ႏသေသေအီႏမာႏတဲ့ ယွုန်းတဒါႏတဝ်းတဲင် အံႏစွဉ်ႏနွိုင်ႏနွိုင်ႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ အွꩻစွဉ်ႏနွိုင်ႏနွိုင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ စတဲင်နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာ"အံႏအွꩻတွမ်ႏလောဘꩻ"ဖုံႏသွူ။
၂။ "အံႏအွꩻတွမ်ႏဒေါႏသꩻ" - မွိုးဒေါ့ꩻဖေႏ ဟွုန်ဆာ၊ ဖါသွဉ်ဖေႏ ဟွုန်လျား၊ သꩻလျားမွိုးဖါ၊ သꩻဆာပိုဝါꩻတဲင် "အံႏတသီႏပြွꩻ-အွꩻတသီႏသံꩻ"စတဲင်နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာ"အံႏအွꩻတွမ်ႏဒေါႏသꩻ"ဖုံႏသွူ။
၃။ "အံႏအွꩻတွမ်ႏမောႏဟꩻ"- အီႏရော့ꩻ အီႏမာႏတဲ့ တသေယူႏယာႏတဝ်း၊ အီႏဒုက္ခ အီႏမွဒါႏထာꩻတဲ့ တသေစဉ်ꩻစာꩻတဝ်း၊ မရဏ အီႏဟဲ့ꩻစဝ်းထိုꩻတဲ့ တသေငမ်းတဝ်း၊ အံႏအွꩻတမွိုꩻတမာꩻ အွꩻဒေါဝ်၊ အွꩻဘီယာ၊ ဆွဉ်းယာဗွာ၊ စွယ်ꩻပါယာဖြေင်း၊ လို့ကြေင်းဥစ္စာႏ၊ သွီႏယာႏဗိုမ်းဖော်ꩻ၊ ဝင်ꩻဟော်ꩻဝင်ꩻဒေါ့ꩻ၊ ရောꩻ့တဝ်းအနား၊ သꩻလျားချားဝင်ꩻ၊ အဝ်ႏကျင်ꩻဒျာႏစွူစွူ၊ နေးထာꩻတွူအံႏအွꩻ စတဲင်နဝ်ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာ"အံႏအွꩻတွမ်ႏမောႏဟ"ဖုံႏသွူ။
၄။ "အံႏအွꩻတွမ်ႏပညာႏ"- "ဘောဇနေ မတ္တညူ-အံႏသွူဒဲဉ်ဟန်ႏမဉ်ႏတဲ့ ချင်းအံႏဗာႏ၊ တတဲ့ꩻတဝ်းအမျိုꩻနဝ်ꩻ အံႏတဝ်း၊ တခေါဝ်းတဝ်းအမျိုꩻနဝ်ꩻ အွꩻဒွုမ်တဲ့နောဝ်ꩻ၊ ထာꩻဆာရောႏဂါႏ ဖေႏသက်သာႏ၊ ဖေႏကဟောဝ်တဲင် အံႏတသီႏခွꩻခွꩻ၊ အွꩻတသီႏနွိုးနွိုးတဲ့နဝ်ꩻ၊ ဆင်ႏချင်ႏပစ္စဝေက္ခဏာႏ ကသွုံꩻဒါႏ ပစ္စေꩻလစ်ꩻပါꩻဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ စတဲင်နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာ"အံႏအွꩻတွမ်ႏပညာႏ"ဖုံႏသွူ။
၁။ တခွန်ꩻဝင်ꩻတခြိုꩻတဲင် နာꩻလꩻတွော့ꩻ နာꩻသꩻရေꩻတွင်ꩻနဝ်ꩻ ဝင်ꩻဗွေႏလောႏကာႏငါႏ၊ သꩻချမ်ꩻသာႏတဝ်း၊ ယဖြာꩻဖြာꩻနဝ်ꩻ ငွိုးနေးစွဉ်ႏထာꩻ။
၂။ ဝင်ꩻတသေတဝ်းတဲ့ နာꩻနမ်းနာꩻသေချာဒျာႏ၊ "ခွေထူႏတခွန်ꩻဝင်ꩻထာꩻ၊ ခွေယို ထွာလဲဉ်း တခွန်ꩻတဖြာꩻ"တန်ဟွေး။
၃။ နာꩻထင်းဒျာႏ နာꩻလꩻခြေင်နဲ့၊ လꩻခြေင်မွေးတဝ်း၊ တွိုႏတလဲင်ႏလဲင်ႏ၊ တွိုႏဘဝငါငါသူꩻ နာꩻအီႏဖြော်ချာဗာႏဝင်ꩻ၊ ထွာဗာႏဝင်ꩻသွဉ်းဟောင်း၊ ထွာဗာႏဝင်ꩻဖိုးဟောင်း၊ ထွာဗာႏဝင်ꩻပနားဟောင်း၊ ထွာဗာႏဝင်ꩻသေဟောင်း၊ ထွာဗာႏဝင်ꩻဆင်ဟောင်း-တမျိုꩻတဝ်းတမျိုꩻ ဝင်ꩻတခြိုꩻနောဝ်ꩻ နာꩻအီႏဖြော်ချာဗာႏ။
၅။ နာꩻစူခင်ႏအင်္ဂါႏ လက္ခဏာႏအောဝ်ႏဟောဝ်လို့ဒျာႏမွော့ မတခွန်ꩻတွိုး ဝင်ꩻတခြိုꩻ၊ မသိမ်ꩻထိုꩻတွိုး ဝင်ꩻထာꩻ၊ နာꩻစူနဝ်ꩻ ထွာအပျင်ႏ၊ နာꩻခင်ႏနဝ်ꩻ ထွာအခြေင်တန်ဒျာႏ၊ ဗျာႏထို့ထိုꩻခန်းလုဲင်း၊ နာꩻစူထို့ ခင်ႏထို့နောဝ်ꩻ အဝ်ႏသို့ဒုက္ခ ဘဝယိုလွုမ်ꩻ၊ တဆင်ႏပေႏဒျာႏ။
၆။ နာꩻတခွန်ꩻဝင်ꩻတခြိုꩻ နာꩻသိမ်ꩻထိုꩻဝင်ꩻထာꩻနဝ်ꩻ နာꩻထဲ့ဗာႏငါးရုဲင်ꩻ နေင်ႏပေါင်ꩻပဉ်တကားမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ၊ တွိုႏဆုဲင်ꩻ အီႏထွာဖေႏဗာႏက ဝင်ꩻဖိုးပနားနဝ်ꩻ ခိုးလျားဒုက္ခ၊ ဘဝပေါင်ꩻအာငါႏ ဒေါ့ꩻဒါႏဒီႏဒွုမ်ကွေး။
"အံႏနယ်ꩻ ၃-နယ်ꩻ"
၃။ ပေါႏတဲ့ꩻတဝ်းတဲ့ အံႏတောဝ်း၊ ချင်းအံႏ၊ ဆင်ႏချင်ႏအံႏ၊ ပသာမေတ္တာႏအံႏ၊ မာꩻဝေယျာဝစ္စအံႏ၊ မတ်နေးတရာꩻအံႏ-စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻနောဝ်ꩻ "အံႏတွမ်ႏဉာဏ်ႏပညာႏ"နောဝ်ꩻသွူ။
"ကိုꩻကွယ်ႏသတိꩻတိꩻဗာႏ မဲ့ꩻအမာႏ"
၁။ လောကကိုယို ဂိုဏ်ႏအဝ်ႏအမျိုꩻမျိုꩻ၊ ဘာႏသာႏအောဝ်ႏအမျိုꩻမျိုꩻ၊ အစဲစ်အောဝ်ႏ၊ အတုꩻအဝ်ႏ။
၂။ ပစ္စုပ္ပန်ႏ သံႏသရာႏ မဉ်ႏချမ်ꩻသာႏလွဉ်ꩻအီနဝ်ꩻ ထွာအစဲစ်၊ ဟောဝ်ကိုꩻကွယ်ႏဒျာႏ။
၃။ ပစ္စုပ္ပန်ႏ သံႏသရာႏ မဉ်ႏဒုက္ခအီဗာႏနောဝ်ꩻ ထွာအတုꩻ၊ ဟောဝ်ကိုꩻကွယ်ႏတောဝ်း။
၄။ အမျိုꩻကိုꩻကွယ်ႏနဝ်ꩻ ကိုꩻကွယ်ႏတဝ်း၊ အမျိုꩻကိုꩻကွယ်ႏတဝ်းနဝ်ꩻ ကိုꩻကွယ်ႏတဲင် ဝွေꩻနဝ်ꩻ အီႏလွေꩻဗာႏအပါယ်ႏခမ်းနောဝ်ꩻသွူ။
၅။ ပေါႏတွိုႏသွူ အပါယ်ႏခမ်းသူꩻနဝ်ꩻ အီႏသဲင်ꩻထွာချာဗာႏလိုꩻယို တယိုꩻတဝ်းဒွုမ်တစိꩻစိꩻ၊ အွဉ်ႏသတိꩻတိꩻသွော့နော။
"လိုꩻစဲစ်စဲစ်နဝ်ꩻ နုဲင်းယိုဒျာႏ"
၁။ လိုꩻတဲ့ သင်္ခါႏရ၊ တခြိုꩻတဲ့ သင်္ခါႏရ၊ အနိစ္စဒျာႏလွဉ်းလွဉ်း၊ မဉ်သွဉ်းသွဉ်း၊ မဉ်ဗွေႏဗွေႏ၊ ရုပ်နာမ်ႏအနေႏ ဗွန်ဗွန်ဝင်ꩻ ။
၂။ ယောင်ꩻယံ-တရေꩻ၊ ပစ္စေꩻအာငါႏ၊ အာႏဏာႏသန်သန်၊ အရာႏတန်တန်၊ ပညာႏယံယံ၊ အွဉ်ႏဗန်မာႏန၊ အွဉ်ႏကျအနမ်းတဲ့ မရဏတငမ်းတဝ်း၊ ခြို့ꩻဗာႏထာꩻသီ၊ (လိုꩻကားကအဝ်ႏ) ဆွတ်ꩻပွိုင်နဝ်ꩻ ပီပီလို့ဝင်ꩻ။
၃။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ကအဝ်ႏမွန်နေအတွင်ꩻ အချိန်ႏဆေ့ꩻဆေ့ꩻပေႏအကို ပယ်ႏလောဘ၊ စွဉ်ꩻဒေါသ၊ ဝေါင်းမာႏနတဲင် ချꩻမာႏန၊ ချꩻအတ္တ၊ ဗူႏလွ၊ ရျူႏလွ၊ ထူႏလွကုသိုလ်ႏနောဝ်ꩻမꩻ ကထွာဗာႏလိုꩻယို အကျိုꩻအောဝ်ႏ၊ "ထူႏဒျာႏအကျိုꩻ၊ ဝေါင်းထိုꩻအပဲစ်" လိုꩻစဲစ်စဲစ်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ နုဲင်းနောဝ်ꩻဒျာႏသွူ။
"စွယ်ꩻဒုက္ခ"
၂။ ဟွိုန်တလေ့မဉ်လꩻ၊ ထွာလောဘ၊ စွယ်ꩻခြꩻဒုက္ခသွူ။
၃။ နွုမ်ꩻဟွမ်မဉ်လꩻ၊ ထွာလောဘ၊ စွယ်ꩻခြꩻဒုက္ခသွူ။
၄။ အွီႏဗွမ်ႏမဉ်လꩻ၊ ထွာလောဘ၊ စွယ်ꩻခြꩻဒုက္ခသွူ။
၅။ ချော်ပြေမဉ်လꩻ၊ ထွာလောဘ၊ စွယ်ꩻခြꩻဒုက္ခသွူ။
၆။ အာႏရွုံႏငတ်ꩻပါꩻ၊ သျောင်ႏလꩻညာꩻ၊ တဖြာꩻသူႏတောသွူ။
"မဉ်ꩻတွမ်ႏထာꩻမာꩻ"
၁။ လိုꩻအဆင်းအရန်းနဝ်ꩻ ထာꩻမာꩻချင်းဖေႏဒျာႏလွဉ်းလွဉ်း၊ ထာꩻမာꩻဒင်ႏ ထာꩻမာꩻချꩻဒျာႏ။
၂။ ပေါႏမာꩻ ထာꩻမာꩻဟောဝ်တဲ့ ထင်ႏထို" မဉ်ꩻအွီႏဒျာႏ။
၃။ ပေါႏမာꩻ ထာꩻတဟဝ်တဝ်းတဲ့ ထဲ့ဖွိုႏ" မဉ်ꩻကုဲင်ဒျာႏ။
၄။ "ကံႏ"ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထာꩻမာꩻ၊ ထာꩻမာꩻမဉ်ႏဟဝ်တဲ့ ဟဲ့ꩻ"ကံႏဟောဝ်"။
၅။ မဉ်ႏမာꩻထာꩻတဟဝ်တဝ်းတဲ့ ဟဲ့ꩻ"ကံႏဟဝ်တဝ်း"။
၆။ ကံႏ-ဟဝ်ကရိုꩻနဝ်ꩻ "ကုသိုလ်ႏကံႏ"၊ မာꩻကုသိုလ်ႏ။
၇။ ကံႏ-ဟဝ်တဝ်းကရိုꩻနဝ်ꩻ "အကုသိုလ်ႏကံႏ"၊ မာꩻအကုသိုလ်ႏ။
၈။ ကုသိုလ်ႏကံႏနောဝ်ꩻ "အဗာႏအံႏ"။
၉။ အကုသိုလ်ႏကံႏနောဝ်ꩻ "အဗာႏခံႏ"နောဝ်ꩻသွူ။
"နꩻကဲင်ႏတွမ်ႏသꩻကဲင်ႏ"
၁။ "နꩻကဲင်ႏ"နဝ်ꩻ သွုံꩻအီလꩻတဲ့ "သꩻကဲင်ႏ"နဝ်ꩻ သွုံꩻအီတလꩻတဝ်း။
၃။ ပသီႏတကဲင်ႏနဝ်ꩻ ယထွောင်းထွောင်း အကျိုꩻအဝ်ႏတဲ့ သꩻတကဲင်ႏ' စေႏတနာႏတကဲင်ႏနဝ်ꩻ တထွောင်းထွောင်းငါတဲ့ အကျိုꩻအဲဉ်ထဝ်း။
၄။ နေးတွမ်ႏသꩻတကဲင်ႏ' စေႏတနာႏတကဲင်ႏမာꩻနဝ်ꩻ အံႏဗာႏကီတလဲင်ႏတဲ့ ခံႏဗာႏဆီလဲင်ႏ တကာႏတဝ်း။
၅။ လိုꩻမွိုက်သီးသꩻနဝ်ꩻ ဖြေင်းဆွော့ꩻတကီႏ နုဲင်းပသီႏတွော့ꩻ ဗျာႏတကဲင်ႏလꩻ၊ သူႏတောႏကောင်ꩻသီးသꩻနဝ်ꩻ ပနဲဉ်ႏဗွာလွား နုဲင်းဖုဲင်ဆားပေႏတဲင် ဗျာႏတကဲင်ႏလꩻတဝ်း။
"သူႏသေထာꩻတွမ်ႏ ထာꩻသူႏသေ"
၁။ "သူႏသေထာꩻ"ကရိုꩻနဝ်ꩻ "လိုꩻ"၊ ပါꩻပေႏနဝ်ꩻ သူႏသေတဝ်းထာꩻ၊ ပါꩻနာꩻ သူႏသေမွေးထာꩻ-ငေါဝ်းသွုံꩻအဝ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။
၂။ "သူႏသေထာꩻ"နဝ်ꩻ အောဝ်ႏ ၂-မျိုꩻ၊ (က) သူႏသေဟဝ် (ကုသိုလ်ႏ)ဖဲ့ꩻ အဝ်ႏတမျိုꩻ၊ (ခ) သူႏသေအကုဲင် (အကုသိုလ်ႏ)ဖဲ့ꩻ အဝ်ႏတမျိုꩻ။
၃။ (က) သူႏသေဟဝ် (ကုသိုလ်ႏ)ဖဲ့ꩻတဲင် အပဲစ်ကင်ꩻ၊ ကမာꩻအဟဝ် (ကုသိုလ်ႏ)သားနဝ်ꩻ ရောင်းရျူႏခွꩻသꩻ လꩻထာꩻချမ်ꩻသာႏ၊ (ခ) သူႏသေအကုဲင် (အကုသိုလ်ႏ)ဖဲ့ꩻတဲင် အပဲစ်ကင်ꩻတဝ်း၊ ကမာꩻအကုဲင် (အကုသိုလ်ႏ)သားနဝ်ꩻ ခိုးလျားယပ်ꩻသꩻ လꩻထာꩻဒုက္ခ။
၄။ "ထာꩻသူႏသေ"ကရိုꩻနောဝ်ꩻ - "ထာꩻသေတရာꩻ-ဉာဏ်ႏပညာႏ"၊ ပါꩻနဝ်ꩻ ထာꩻသူႏသေအဲဉ်ထဝ်း၊ ပါꩻနောဝ်ꩻ ထာꩻသေတရာꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ ပါꩻနောဝ်ꩻ ဉာဏ်ႏပညာႏအဲဉ်ထဝ်း-ငဝ်းသွုံꩻအဝ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။
၅။ ပါꩻနဝ်ꩻ ထာꩻသူႏသေအဝ်ႏ၊ ပါꩻနဝ်ꩻ ထာꩻသေတရာꩻအဝ်ႏ၊ ပါꩻနဝ်ꩻ ဉာဏ်ႏပညာႏအဝ်ႏ-ငေါဝ်းသွုံꩻအဝ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။
၆။ (က) ထာꩻသူႏသေအဲဉ်ထဝ်း၊ ထာꩻသေတရာꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ ဉာဏ်ႏပညာႏအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻ - ဒုက္ခ။ (ခ) ထာꩻသူႏသေအဝ်ႏ၊ ထာꩻသေတရာꩻအဝ်ႏ၊ ဉာဏ်ႏပညာႏအဝ်ႏနဝ်ꩻ - ချမ်ꩻသာႏ။
"ထွဉ်ႏတွမ်ႏမာꩻ"
၁။ ကထွဉ်ႏသားတဲ့ ထွဉ်ႏအကုဲင်၊ ကမာꩻသားတဲ့ မာꩻလွဉ်ꩻအကုဲင်၊ ကွပ်မာꩻအကုဲင်တဲင် မော့ꩻဗာႏ-ထာꩻဒုက္ခ။
၂။ "ဝွေꩻထွဉ်ႏဒျာႏဟ"၊ "ဝွေꩻမာꩻဒျာႏဟ" ဟချာဟငါလို့ဝင်ꩻ (ဗေ့ꩻချာဗေ့ꩻငါလို့ဝင်ꩻ)နုဲင်းနဝ်ꩻ လꩻတဝ်း။
၃။ ကထွဉ်ႏသားတဲ့ အပဲစ်အဝ်ႏ၊ ကမာꩻလွဉ်ꩻသားတဲ့ အပဲစ်အဝ်ႏ၊ အပဲစ်အဝ်ႏနုဲင်းနုဲင်းဝင်ꩻ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ခံႏဗာႏဒုက္ခနုဲင်းနုဲင်းဝင်ꩻ။
၄။ "ဝွေꩻထွဉ်ႏမꩻ ခွေမာꩻ၊ ခွေနဝ်ꩻ အပဲစ်အဲဉ်ထဝ်း" ဝွေꩻမဉ်ႏရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ရီသွော့နုဲင်းယို - မွေးသွူ "ဝွေꩻမဉ်ႏထွဉ်ႏနာꩻ အံႏအေႏနဝ်ꩻ နာꩻအံႏနဲ့"။
၅။ လောကလိုꩻအခမ်းယိုနဝ်ꩻ - "လိုꩻဝွန်ႏခံႏ အမဲစ်နဝ်ꩻ အာတဲ့၊ လိုꩻဝွန်ႏခံႏ အပဲစ်နဝ်ꩻ ဆေ့ꩻပေႏ"နဝ်ꩻသွူ။
ငေါဝ်းထွဉ်ႏဟွိုန်
နေင်ႏ ၁၃၇၅-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်သီႏလာမားနီꩻ (၃၀-၀၃-၂၀၁၄)နီꩻ၊ မွူးယာခိုႏ(၁၂)နားရီႏခိန်ႏ၊ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ၊ ပထမကျောင်ꩻတန်မွဉ်ခြဲင်ကို ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါ ခေါင်းဆောင်တန် ဖြားတန်အောင်ႏခမ်းထီ ဒေါ့ꩻခြုဲင်းနယ်လွေꩻဖေႏ ငေါဝ်းထွဉ်ႏဟွိုန် ၂၀၁၄-မွူးကွို့ꩻနာꩻ(သန်းခေါင်)စာႏရင်ꩻတွမ်ႏ စွိုးခွိုꩻမွန်ဗန်ရေꩻအတာႏ မော့ꩻခွဲးတွမ်ႏတောင်ႏကီꩻဝေင်ꩻနယ်ႏ ခမ်းသားလူထုအမျာꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ပွယ်ꩻမော့ꩻခွဲးကို ဖြားတန်ထွဉ်ႏဟွိုန်သေꩻ"နဲင်ႏငံႏတောႏ ကအီႏတွမ်ထူႏဒျာႏ ၂၀၁၄-မွူးကွို့ꩻနာꩻ(သန်းခေါင်)စာႏရင်ꩻကို ပိုလီꩻပအိုဝ်ႏဖုံႏ ယံအွဉ်ႏရေꩻထွူႏထွူႏတွုမ်တွုမ်၊ နေင်ႏငါယို လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻမဉ်ႏအဝ်ႏလဲ့ ခွိုꩻပအိုဝ်ႏဖုံႏ အဝ်ႏလိုႏသေနမ်းလဲဉ်းသွူ"အကျောင်ꩻ တမာလွေꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
လင်ꩻခွိုꩻဖဲ့ꩻကွဉ်ႏ ပအိုဝ်ႏရပ်ရာႏကို လိုꩻထာꩻထီႏအဲဉ်သားဖုံႏဟော်ꩻသေꩻ"ပအိုဝ်ႏဖုံႏယို အမဉ်ꩻဆꩻချာနဝ်ꩻ သော့ꩻသွော့လုံႏ၊ သော့ꩻသွော့စုဲင်ႏ၊ ပင်ႏတရားဖဲ့ꩻဖုံႏနဝ်ꩻလဲ့ ဒေါ့ꩻရောင်ပအိုဝ်ႏ၊ 'သော့ꩻမွုန်းတဝ်းခွန်၊ ပိုလီꩻဖုံႏ ကလင်ꩻလယ်ႏဒျာႏ ခမ်းဒွမ်ကိုနဝ်ꩻလဲ့ အမဉ်ꩻဆꩻချာနဝ်ꩻ သော့ꩻတောမဲင်ꩻ၊ သော့ꩻတေားစောက်ꩻနဝ်ꩻမꩻ နီပအိုဝ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ နဲင်ႏငံႏတောႏ အီႏတွမ်ထူႏသွူ သန်းခေါင်စာႏရင်ꩻနဝ်ꩻမꩻ အဝ်ႏလိုႏတမာလဲဉ်း ခွိုꩻနွယ်ႏပအိုဝ်ႏဖုံႏသနဲ့၊ ပင်ပီး၊ ပင်တဝီးထျꩻနဝ်ꩻလဲ့ ကေဗွာပါတီနဝ်ꩻ မာꩻဖေႏအပါတီကဒ်တဲင် ဒေါ့ꩻသေꩻ ဝင်ꩻမဉ်ႏလွဉ်တွမ်ထူႏ သန်းခေါင်စာႏရင်ꩻနဝ်ꩻ အွဉ်ႏနယ်သွော့ကဒ်နဝ်ꩻနော-အရိုꩻသေꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသနဲ့၊ နဝ်ꩻမꩻ ပအိုဝ်ႏဖုံႏ အဝ်ႏလိုႏအုံစွူတဝ်းဒွုမ်၊ လဝကစာႏရင်ꩻအလꩻ လင်ꩻခွိုꩻခရဲင်ႏကိုနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏအဝ်ႏဒျာႏ(၁၂)ဖြာꩻလွုမ်ꩻ သေထွꩻဗာႏစာႏရင်ꩻမာႏနုဲင်းယိုလဲ့ စဲင်သꩻငါႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
ထွိုင်ႏတွိုႏနဝ်ꩻ ပအမဖလိုꩻကိုတဖြာꩻနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻထဲင်းယင်းငဝ်းတမျိုꩻ 'ဝင်ꩻလိုꩻတခြာက ဝင်ꩻအဝ်ႏတွမ်ႏအနုံꩻ၊ အမဉ်ႏတွိုႏဝေင်ꩻကို မဉ်ႏပုဲင်ႏချာပုဲင်ႏငါနဝ်ꩻ အအီႏမာꩻယပ်ꩻနီသနဲ့'ဒေါ့ꩻကီဒေါ့ꩻလတေားငေါဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ထွိုင်ႏထူႏငိမ်ꩻချမ်ꩻရေꩻထွိုင်ႏထွူ ပအမဖနဝ်ꩻ ထွာပအိုဝ်ႏမွိုးဖါစွိုꩻတဲင် နီသွဉ်းသီးဖြွမ်းဗူႏမာꩻငီꩻဒျာႏ ၁၉၉၃-ဗာႏ ကမာꩻဒျာႏညီႏလာႏခံႏ နီသွဉ်းသီးနဝ်ꩻ တွမ်ႏနဲင်ႏငံႏတောႏ ကထူႏထွူငိမ်ꩻချမ်ꩻရေꩻ(၁၇)စွိုꩻအကို အုံအဝ်ႏမုꩻစီꩻကန်ꩻကုဲင်ဗာႏမွိုန်း၊ ပညာႏ ခြွိုင်ႏသန်ꩻ စီꩻပွာꩻထာꩻမာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏနီသွဉ်းသီးပအိုဝ်ႏနယ်ႏ၊ ပအိုဝ်ႏစွိုꩻကိုလွုမ်ꩻသနဲ့၊ ခမ်းသားမွိုးဖါ ဖေႏကခိုးလျားဗာႏမွုန်း၊ ဖေႏကမော့ꩻဗာႏမွုန်းအယပ်ꩻအခုဲင်ႏနဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီး ခွုမ်မာꩻလွေꩻ ဖူးဝေးမွိုးဖါသီးအဝ်ႏသဒျာႏသနဲ့။
နဝ်ꩻမꩻ ဖူးဝေးသီး အဝ်ႏမဲ့ထွား၊ အဝ်ႏနားနာႏစဲင်းစဲင်းထွူတဲင် ငါယို ၂၀၁၅-လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻမဉ်ႏတွိုႏလွဉ်နဝ်ꩻ နီဗွေႏသီးကအီႏသော့ꩻမဲနဝ်ꩻ အီႏသော့ꩻဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ နီဗွေးသီး အဝ်ႏလိုႏသေခါꩻငါႏသနဲ့၊ နဝ်ꩻမꩻ ပအိုဝ်ႏအဖြာꩻမုဲင်ꩻ လွဉ်ရိုꩻစီးမုဲင်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း အဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏသတိꩻလဲဉ်း၊ အဝ်ႏလိုႏယူလွေꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏစွဉ်ႏစွဉ်ႏလဲဉ်း သွဉ်းသီးစွိုးခွိုꩻတဖူꩻနဝ်ꩻသွူ၊ နီတဲ့ ပအိုဝ်ႏဒျာႏနေနေ၊ အဝ်ႏခြောဝ်ဒျာႏပအိုဝ်ႏရိုꩻကီလဲ့ အဝ်ႏလိုႏထွားစဲင်းစဲင်းလဲဉ်း၊ အအဝ်ႏအွိုးမုဲင်ꩻလွဉ်၊ အအဝ်ႏအွိုးမုဲင်ꩻတယ်ႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏထောင်စဲင်းစဲင်းဒျာႏသနဲ့။ လိတ်ပအိုဝ်ႏအတာႏ ၁၃၃၈-ဗာႏနေင်ႏ သင်္ဃာႏ(၈၀၀)ရျာꩻလွို၊ လူထု(၄၀၀)ရျာꩻလွို မာꩻလွဉ်လဲဉ်းညီႏလာႏခံႏ၊ ယိုနဝ်ꩻတဲ့ အကျမ်ႏမာꩻထဲင်းထဲင်း၊ နီသွဉ်းသီး မရမ်းချောင်ဆရာႏတောႏ အွဉ်ရဲႏဖေႏထွူတွင်ꩻ ငိမ်ꩻချမ်ꩻမုꩻကာႏလꩻနဝ်ꩻ တပါႏညငါႏတဝ်းဒွိုန်း။ ယိုခါ နီသွဉ်းသီး လွတ်တောႏကို ပအိုဝ်ႏနမ်းခြောင်ꩻတင် အဝ်ႏ(၄)ဖြာꩻလွုမ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏလိုႏထူႏဂုဏ်ႏဒျာႏ။
နီသွဉ်းသီးပအိုဝ်ႏ စအီႏငိမ်ꩻချမ်ꩻခွꩻရျူႏလွဉ်နဝ်ꩻ ယိုခါ အယားသားနဝ်ꩻ အဝ်ႏလွဉ်လဲဉ်းသနဲ့၊ သမဲင်ꩻကို အီႏအဝ်ႏကုဲင်လွဉ်ဒျာႏ။ အခိန်ႏခါႏကာႏလယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏယူႏငါႏ ပငါပရာꩻ၊ နီသွဉ်းသီးပအိုဝ်ႏယိုနဝ်ꩻ လွူးဗဲင်းသွုန်ႏတသာသꩻတသာ၊ အဝ်ႏဖြွမ်းဗူႏလဲဉ်းလို့ဝင်ꩻ"အကျောင်ꩻ ဖြားတန်ငေါဝ်းထွဉ်ႏဟွိုန်ကို သေထွꩻဗာႏနုဲင်းယိုသွူ။ (မဉ်ႏမဲဉ်သေစဲင်း ဖြားတန်ငေါဝ်းထွဉ်ႏ အဗွေတဗာႏနောဝ်ꩻ ဆွမ်ꩻသေꩻအငေါဝ်းအောဝ်ႏတဲင် ထုမ်ႏရီရွောင်ထွားသွော့နေား)။ "၁၉၄၇-ဗာႏ၊ မြန်မာခမ်းလွတ်လပ်ရေꩻဖေႏကလꩻကို စွဲးကိုလွေꩻကိုနဝ်ꩻလဲ့သင်၊ ပဒေႏသရာဇ်တောႏလှန်ႏရေꩻကိုနဝ်ꩻလဲ့သင် ပအိုဝ်ႏဖုံႏလဲ့ပါ၊ အွဉ်ကျိုꩻစာꩻလွေꩻလဲဉ်းအကျောင်ꩻ၊ ၁၉၅၈-ဗာႏ ဝွန်ႏတန်ဦးနုစိုး ကဟဲ့ꩻဒျာႏ လက်နက်တွမ်ႏဒီမိုကရေစီလုဲင်ႏဝင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏဖုံႏနေးထူႏလွေꩻအကျောင်ꩻ၊ ၁၉၈၈-၁၉၉၀ ပအမဖနဲင်ႏငံႏရေꩻရုဲင်ꩻတသွိုးမု၊ ၁၉၉၁-ဗာႏ(P.N.O)ထူႏလွေꩻငိမ်ꩻချမ်ꩻရေꩻ ဗꩻလွေꩻ ၂၀၁၀-ဗာႏ ပအိုဝ်ႏဖုံႏ နွို့ငီꩻလွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻအကျောင်ꩻ"နာယက ဖြားခွန်မောင်တုတ် ဒေါ့ꩻခြုဲင်းနယ်လွေꩻဖေႏ စတဲင်ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻတောႏလန်ႏရေꩻတွမ်ႏ နဲင်ႏငံႏရေꩻရုဲင်ꩻတသွိုးမုꩻတဖူꩻရဲဉ်ႏသမဲင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။