cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ
ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ (ဖြဝ်ꩻ: မိူင်းတႆး) (အဲင်းကလေတ်: Shan State) ယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ခမ်းနယ်ႏတနယ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းနယ်ႏဝေင်ꩻတန်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ နဝ်ꩻသွူ။ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ (မျန်မာခမ်းထီအကို ကအဝ်ႏအုံဒါႏ ခမ်းရင်ꩻသားလိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏ အုံꩻအဝ်ႏငီꩻသော့ꩻဒါႏခမ်းနယ်ႏ)ယိုနဝ်ꩻ ခမ်းခြွဉ်းဗူႏ ခမ်းနမ်းဗွေႏမျန်မာခမ်းထီအကို ထွာဒျာႏ အတန်လွိုသွတ်ꩻ (ဧရိယာႏအလုဲင်းသွတ်ꩻ)ခမ်းနယ်ႏဒျာႏသွူ။ ဗိတိသျအစိုႏရစိုးကို ကဟဲ့ꩻဖန်လွေꩻဒျာႏ ပဒေႏသရာဇ်ဖြဝ်ꩻခမ်းဖုံႏယို ခမ်းခြွဉ်းဗူႏမျန်မာခမ်းထီ ထွိုင်ႏလွူးဖွာꩻလွဉ်နဝ်ꩻ ခမ်းခြွဉ်းဗူႏ အခေႏခံဥပဒေႏ အပွိုဒ် ၅ အလꩻ ခမ်းနယ်ႏနဝ်ꩻအကို ကအဝ်ႏလဲဉ်းဒျာႏ "ဝ"နယ်ႏယိုလဲ့ ခြွဉ်းဗူႏလွေꩻငီꩻတွမ်ႏဖြဝ်ꩻခမ်းဖုံႏနဝ်ꩻမ ဟဲ့ꩻဖန်လွေꩻစွဉ်ႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ နုဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏယို တောမ်ႏထီထဲ့လဲင်းဖုံႏ ထီတနွိုင်တန်ဖုံႏ ကောင်ရွေꩻဖုံႏ လွိုင်ႏကွုန်ꩻသာႏယာႏငါႏ ခမ်းနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုနဝ်ꩻ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ (၆)သန်းရပ်နဝ်ꩻသွူ။
ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏအဲဉ်ႏလုဲင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏစတုရန်းမဲင်ႏ ၆၀,၁၅၅ မဲင်ႏတဲင် တွိုင်ꩻတောမ်ႏခမ်းနယ်ႏ (၁၄)ဖြုံႏအကို ဟံႏနယ်ႏအလꩻ ထွာဒျာႏ အတန်လုဲင်းသွတ်ꩻ ခမ်းနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏတဲင် အဝ်ႏတတွာလွေꩻစွဉ်ႏ မျန်မာခမ်းထီ တခမ်းလွုမ်းဟံႏနယ်ႏ (၄)ပွန်း (၁)ပွန်းနဝ်ꩻသွူ။ အကျမ်ꩻအနေႏ အပုင်ႏအဝ်ႏဗိုန်လွေꩻ တြိဂံပုင်ႏတဲင် အဝ်ႏဟဲ့ꩻဖန်ဖြယ်လွ့ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ်၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်ကွဉ်ႏ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်ထင်ꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ခင်ခမ်းနယ်ႏ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏထင်ꩻနဝ်ꩻ ယူနန်ခမ်းနယ်ႏ ခယ်ႏခမ်းထီ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ ယူနန်ခမ်းနယ်ႏ ခယ်ႏခမ်းထီ၊ လာအိုခမ်းထီ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်နဝ်ꩻ ထုဲင်ꩻခမ်းထီ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ စောက်ꩻတနျာႏခမ်းနယ်ႏ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ နေပီတောႏခမ်းခြွဉ်းဗူႏဟံႏနယ်ႏ၊ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန်၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ သကုဲင်းတွိုင်ꩻဒေႏသတန်ဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻခါꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ လတ္တီစျုထင်ꩻ ၁၉° ၂၀' တောမ်ႏ ၂၄° ၉' ခါႏ၊ လောင်စီစျုကွဉ်ႏ ၉၆° ၁၃' တောမ်ႏ ၁၀၁° ၉' အခါႏနဝ်ꩻသွူ။ မျန်မာခမ်းထီ ဖြေꩻစာကူꩻကားကွန်ႏ တောမ်ႏခမ်းကိုခမ်းထန်ႏ (၇၀%)နဝ်ꩻ လꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမူသယ်ကိုသွူ။
လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်း
တောမ်ႏကောင်ရွေꩻကောင်ဆောင်ႏ တနွိုင်သေင်ႏတခြာ ထီဖူꩻထီခြောင်ဖုံႏ ကအဝ်ႏလွိုင်ႏအာ သာႏယာႏခွꩻငိမ်ꩻဒါႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏယိုနဝ်ꩻ ခမ်းခြွဉ်းဗူႏအကို ထွာဒျာႏ ဟံႏနယ်ႏအလုဲင်းသွတ်ꩻ ခမ်းနယ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းနယ်ႏယို အအဲဉ်ႏအလုဲင်းဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏစတုရန်းမဲင်ႏ ၆၁,၁၂၃ မဲင်ႏတဲင် ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၆၇ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ခမ်းနယ်ႏကို လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏ(၂.၅)သန်းရပ်လွုမ်ꩻတဲင် (၁)စတုရန်းမဲင်ႏအကို လိုꩻအဝ်ႏဒျာႏ (၄၈)ဖြာꩻနုံꩻလွုမ်ꩻနဝ်ꩻမꩻ ထွာဒျာႏ လိုꩻအုံအဝ်ႏလမ်းပါႏဖုံႏ အဝ်ႏစꩻတခြင်ဒါႏ ခမ်းနယ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ မိဉ်ႏတဲက်ထွားတောမ်ႏ ခမ်းနယ်ႏဟံႏနယ်ႏအအဲဉ်ႏအလုဲင်းတောမ်ႏ လိုꩻအုံအဝ်ႏသော့ꩻဒါႏ လိုꩻဖြာꩻနဝ်ꩻ ထွာအဝ်ႏဆေ့ꩻငါႏရိုꩻလဲ့ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုနဝ်ꩻ ခမ်းကောင်သားကထွာဒါႏ ခမ်းရင်ꩻသားလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻစွုမ်ႏအာတန်တဲင် ဗိုန်ပီတောမ်ႏ ကဝ်ႏဖုံႏအဝ်းွိုမ်ႏဒါႏ ဥယျာဉ်ႏကဝ်ႏခြံကို ကဝ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ကထီႏမော့ꩻဒါႏ လိုꩻမျိုꩻဖုံႏယို မိဉ်ႏဖြယ်နေး ကဖွာꩻလင်ꩻလွဉ်ဒါႏ ခွိုꩻဖြယ်တန်စွိုꩻအနေႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလ့နဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ-
၅။ ထုဲင်ꩻ(တုဲင်း)-ခယ်ႏ ခွိုꩻနွယ်ႏ၊ စောက်ꩻအစွိုꩻ
(တောင်ꩻသေꩻ။ ။ ပအိုဝ်ႏတောမ်ႏစောက်ꩻခွိုꩻ ကပါသော့ꩻဒါႏ စောက်ꩻအစွိုꩻ နဝ်ꩻ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါအလꩻ ယိုခါအဝ်ႏသော့ꩻခါꩻဒျာႏ တိဗဲက်-မျန်မာ ခွိုꩻနွယ်ႏ၊ စောက်ꩻစွိုꩻ ကိုနဝ်ꩻသွူ။)
အိုပ်ချုတ်ရေꩻဟံႏနယ်ႏဖုံႏ
ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ ဝေင်ꩻတန်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ နဝ်ꩻသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ တွိုႏစဲ့ꩻအစိုႏရစိုနဝ်ꩻ အိုပ်ချုတ်ရေꩻအတာႏ ဖေႏကယိုꩻတဲင် ဖြယ်လွေꩻနေးဟံႏနယ်ႏ စဲ့ꩻတွိုင်ꩻဌာႏနချုတ်ကအဝ်ႏအတွိုင်ꩻ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်ထင်ꩻ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်ကွဉ်ႏ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ်တဲင် အခဝ်ထင်ꩻဝေင်ꩻတန်အနေႏ အွောန်ႏထွော့လွေꩻ ဝေင်ꩻလားသျိုး၊ အခဝ်ကွဉ်ႏဝေင်ꩻတန်အနေႏ ဝေင်ꩻကိင်ꩻတွုံ၊ အခဝ်နဝ်ဝေင်ꩻတန်အနေႏ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ တရာꩻဝင်ႏအနေႏ ဝေင်ꩻတန်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ နဝ်ꩻသွူ။ thumb|ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ ဖြယ်ခါꩻဟံႏနယ်ႏ(၃)ခဝ် ဟံႏပုင်ႏ
ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ ဝေင်ꩻ၊ ရပ်ကွက်၊ အွိုင်ႏ၊ ဒုံဖုံႏ
ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုနဝ်ꩻ ခရဲင်ႏအဝ်ႏ (၂၁)ခရဲင်ႏ၊ တောမ်ႏခရဲင်ႏအရန်းကပီဒါႏ နမ်းပဲင်ႏဒေႏသ(၄)ဖြုံႏ၊ ဟိုပန်ခရဲင်ႏတောမ်ႏမက်မန်းခရဲင်ႏနဝ်ꩻ လွောင်ႏဗူႏခါꩻ ဝနမ်းပဲင်ႏတွိုင်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအဝ်ႏ (၅၅)ဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ ဝေင်ꩻအဝ်ႏ (၉၃)ဝေင်ꩻ၊ ရပ်ကွက်အဝ်ႏ (၅၀၅)ကွက်၊ အွိုင်ႏအဝ်ႏ (၁၅၆၆)အွိုင်ႏ၊ ဒုံအဝ်ႏ (၁၄၃၃၄)ဒုံ နဝ်ꩻသွူ။
ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻဖုံႏ
• #ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ၊
• #ဝေင်ꩻကျောက်တလွုံꩻတန်
ဇန်နဝါရီ ၇
စန်နဝါရီလာ (၇) (January 7) ဇန်နဝါရီလာ(၇)နီꩻနဝ်ꩻ ဂရီဂေါရီးယန်းပျက္ခဒိန်ႏအလꩻ နေင်ႏတနေင်ႏအကို ထွာဒျာႏ မွူးနီꩻ(၇)နီꩻမျောက် မွူးနီꩻတနီꩻဒျာႏသွူ။ နေင်ႏယိုတနေင်ႏ ဖေႏကလို့နဝ်ꩻ မွူးနီꩻခြွဉ်း အဝ်ႏကုဲင်က (၃၅၈)နီꩻ (မိဉ်ႏတော် မွူးနီꩻထပ်ဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်(၃၅၉)နီꩻ) သွူ။
ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ
ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻဖုံႏ
• #ဝေင်ꩻခွꩻသာႏယာႏ
ဇန်နဝါရီ ၇
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဇန်နဝါရီ
ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ
ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻဖုံႏ
• #ဝေင်ꩻသွေညောင်
• #ဝေင်ꩻညောင်ႏရွီႏ၊
• #ဝေင်ꩻဟိုပုံꩻ၊
• #ဝေင်ꩻသထွုံႏပေႏသီႏသဲင်ႏ၊
• #ဝေင်ꩻအောင်ႏဗန်း
• #ဝေင်ꩻဟုဲင်ꩻဟိုꩻ
• #ဝေင်ꩻပင်ႏတရား၊
• #ဝေင်ꩻယေႏငန်ႏ၊
• #ဝေင်ꩻရောက်ꩻစောက်ꩻ၊
• #ဝေင်ꩻအဉ်တော
• #ဝေင်ꩻပင်လောင်ꩻ၊
• #ဝေင်ꩻနောင်တရား
• #ဝေင်ꩻဖောင်ႏလောင်ႏ
• #ဝေင်ꩻဖုဲင်ခွန်ႏ
• #ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻပြုဲင်ꩻ
• #ဝေင်ꩻလွယ်လဲမ်၊
• #ဝေင်ꩻပင်ႏလုံ
• #ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻပွဉ်
• #ဝေင်ꩻရုဲင်ꩻခါး၊
• #ဝေင်ꩻနမ်းစင်၊
• #ဝေင်ꩻခိုလမ်
• #ဝေင်ꩻကွန်ဟေင်း၊
• #ဝေင်ꩻကာလိ
• #ဝေင်ꩻကေးသီး၊
• #ဝေင်ꩻမွိုင်းနောင်
• #ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻကွိုင်၊
• #ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻသျူး
• #ဝေင်ꩻမွိုင်းသန်(မုန်းဆန်း)
• #ဝေင်ꩻလင်ꩻခွိုꩻ၊
• #ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻနုဲင်ꩻ၊
• #ဝေင်ꩻကိင်ꩻတောင်ꩻ
• #ဝေင်ꩻမောက်ꩻမုဲင်ႏ
• #ဝေင်ꩻပင်သင်ꩻ၊
• #ဝေင်ꩻဝေင်းကောင်
• #ဝေင်ꩻမန်ကန်
• #ဝေင်ꩻမက်မန်း၊
• #ဝေင်ꩻပန်ယန်း
• #ဝေင်ꩻနားဖန်း
• #ဝေင်ꩻပန်ဝုဲင်၊
• #ဝေင်ꩻမွိုင်းမော၊
• #ဝေင်ꩻဟိုပန်
• #ဝေင်ꩻပန်လုံ
• #ဝေင်ꩻနမ်းတစ်
• #ဝေင်ꩻကုံးစျံး၊
• #ဝေင်ꩻမော်ထုဲက်
• #ဝေင်ꩻလောက်ကုဲင်
• #ဝေင်ꩻဆဉ်းသွေဟော်
• #ဝေင်ꩻမူသယ်၊
• #ဝေင်ꩻမုံးကိုး
• #ဝေင်ꩻမန်ဟီးရိုး(မန်ဟျိုး)
• #ဝေင်ꩻပန်သုဲင်း (စျူကုတ်)
• #ဝေင်ꩻကွတ်ခုဲင်
• #ဝေင်ꩻတာမိုးညဲ
• #ဝေင်ꩻမိုးမေက်၊
• #ဝေင်ꩻမဗေင်း
• #ဝေင်ꩻကွန်းလုံ၊
• #ဝေင်ꩻလားသျိုး၊
• #ဝေင်ꩻတေင်းနီ၊
• #ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻယုဲင်ꩻ၊
• #ဝေင်ꩻတန်းယန်း၊
• #ဝေင်ꩻကျောက်မဲး၊
• #ဝေင်ꩻမွိုင်းငေါ့
• #ဝေင်ꩻမွိုင်းလုံ
• #ဝေင်ꩻနောင်ချို၊
• #ဝေင်ꩻသီပေါး၊
• #ဝေင်ꩻနမ္မတူ၊
• #ဝေင်ꩻနမ်သန်၊
• #ဝေင်ꩻမန်တုံ
• #ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻသတ်၊
• #ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻခုတ်
• #ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻတုံ
• #ဝေင်ꩻပုံပါစဉ်
• #ဝေင်ꩻမုံးထ
• #ဝေင်ꩻတာဆီလေက်၊
• #ဝေင်ꩻကျိုင်းလပ်
• #ဝေင်ꩻတာလေ
• #ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻဖျတ်၊
• #ဝေင်ꩻမွိုင်းယု
• #ဝေင်ꩻကိင်ꩻတွုံ၊
• #ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻခတ်၊
• #ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻပေင်ꩻ၊
• #ဝေင်ꩻတုံတာ
• #ဝေင်ꩻမွိုင်းယန်း၊
• #ဝေင်ꩻမွိုင်းပေါက်
• #ဝေင်ꩻမွိုင်းလား
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မျန်မာခမ်းထီကိုခမ်းနယ်ႏဖုံႏ
ဗုဒ္ဓဟူꩻနီꩻ - ထွာဘုရာꩻခန်ꩻ
ထူႏဃဋိကာရဗျဟ္မာႏကလူႏဒါႏ ပရိက္ခရာႏ(၈)ပါꩻနဝ်ꩻ ဗုဲင်ရဟန်ꩻထွူတဲင်၊ ဒဲဉ်သွမ်ꩻခံႏအံႏမ သုင်ꩻအာဟာႏရသေင်ႏရာႏ၊ တစိꩻစိꩻပေႏဒျာႏထွူခါ ဟာမွူးပဉ်ဗာႏဗာႏ၊ ကျင်ꩻဒုက္ကစရိယာႏ ညပဉ်သူနေင်ႏစွဉ်ႏဒျာႏတဲ့၊ အနယ်ꩻမွေးတဝ်းတွော့ꩻ ထွာနွောင်ꩻတဝ်းဘုရာꩻ နဝ်ꩻသွူ၊၊ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ ယူႏလꩻခူန်ꩻချာ အွိုးပေႏခါ ကလꩻခါꩻ အာနာပါနသမာဓိတရာꩻနဝ်ꩻတဲင်၊ အားထွုတ်ကျိုꩻစာꩻ ပွါꩻမျာꩻမွေးယင်းတရာꩻနဝ်ꩻမꩻ၊ တရာꩻထူꩻတရန်း လꩻတွိုႏခန်း စတုတ္ထဈာန်ႏ နဝ်ꩻသွူ ၊၊ စတုတ္ထဈာန်ႏအာႏရဲင်ꩻနဝ်ꩻ စင်ဗွာအာႏတလာဟဝ်ငါႏနဝ်ꩻတဲင်၊ ဒဲဉ်ရုတ်ꩻလာဗွေဟာ မွူးခါးလားကပြေ့ꩻနဝ်ꩻ အောင်ႏထိုꩻခွုန်သုင်ထွူတွော့ꩻ၊ မွူးကွို့ꩻနာꩻငါနဝ်ꩻ လꩻလွေꩻပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏ်ႏ၊ မွူးကွို့ꩻနာꩻလွဉ်ꩻနဝ်ꩻ သဲစ်ကလꩻ အာသဝက္ခယဉာဏ်ႏ(အရဟတ္ထမဂ်ဉာဏ်ႏ)နဝ်ꩻထွူတဲင်၊ လꩻသွုပ်ꩻထွူစွဉ်ႏ သဗ္ဗညုတဉာဏ်ႏတဲင်၊ ထွာစွဉ်ႏဒျာႏဘုရာꩻ နဝ်ꩻသွူ၊၊
တောင်ꩻခါꩻ- ထီႏသေချာလို့ ကထွာလွဉ်ဗာႏ သံႏသရာႏဘဝအဆက်ဆက်နဝ်ꩻသွူ၊၊ အပါယ်ႏခမ်း၊ လိုꩻခမ်း၊ လူꩻခမ်း သေထီႏလို့၊ တွိုႏလွေꩻဘဝမုဲင်ꩻ လွေꩻထွာဘဝမုဲင်ꩻ-စတဲင် နုဲင်းနဝ်ꩻ ထီႏသေလို့နဝ်ꩻသွူ၊၊ ကာမာသဝ,ဘဝါသဝ,ဒိဋ္ဌာသဝ,အဝိဇ္ဇာသဝ အာသဝယိုလစ်ꩻပါꩻ(တရာꩻနမ်း- တရာꩻနမ်း လောဘ,ဒိဋ္ဌိ,မောဟ) လို့စင်ထိုꩻနဝ်ꩻသွူ၊၊ သဗ္ဗ- ကားကအဝ်ႏ၊ ညုတ- ထီႏသေ သဗ္ဗညုတ- ကားကအဝ်ႏ ထီႏသေလို့၊၊ ကွပ်လꩻ သဗ္ဗညုတဉာဏ်ႏနဝ်ꩻတဲင် "ထွာဘုရာꩻ" ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊၊
ကဝုဲင်ႏဗာႏနေား     ထွာဘုရာꩻ ယံလꩻယိုꩻမာꩻ       သꩻဓိဋ္ဌာန်ႏ မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ      နဝ်ꩻသွူရင်ꩻ ခါးလားလꩻတွင်ꩻ    ခွေသွဉ်းယို ကကွုတ်ထဲင်းကို     စိုးမုဲင်ꩻယဝ်း ဘုံႏလင်လွေꩻတဝ်း    ထွာချာလိုꩻ ခြွေခြာႏမျတ်မျိုꩻ     အာႏဇာႏနီႏ သိက္ခာႏကျင်ꩻအွီႏ     သီႏလခွေါင် မဲ့နားလေဗွောင်     ကုသိုလ်ႏမာꩻ ကားကရေႏရာꩻ     ထွူအောင်ႏမျင်ႏ တရာꩻရောင်ႏတင်ႏ  သေထီႏမွိုင် ဝဋ်ရွီးထပ်ထွိုင်     ခူႏထန်ႏလꩻ မဂ်ဉာဏ်ႏဆေႏပꩻ   ဖွန်ႏဖန်ႏလီ ကွုတ်ဖြားဆာသီ    ကင်ꩻခန်းဒျာႏ ယံကထွာဗာႏ      နုဲင်းနဝ်ꩻခါ စွုမ်ႏနီꩻစွုမ်ႏဟာ  ဆုတောင်ꩻသေႏသေႏဩ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
တောႏလမ်းတောႏပါႏလွိုက်
ပါသွံမျိုꩻ
၁။ နီးခန်ကပါလွဉ်ဒါႏလိုꩻ။ ၂။ ရောႏဂါႏကပါလွဉ်ဒါႏလိုꩻ။ ၃။ လိုꩻလွိုဖြောင်း အံႏဒါႏသား ကပါလွဉ်ဒါႏလိုꩻ။
အဲဉ်ထဝ်းသွံမျိုꩻ
၁။ ထာꩻသေထာꩻဒါႏ ဉာဏ်ႏပညာႏ အဲဉ်ထဝ်းလိုꩻ။ ၂။ နမ်းကျင်ꩻတရာꩻဟဝ် အဲဉ်ထဝ်းလိုꩻ။ ၃။ ထာꩻမာꩻအဲဉ်ထဝ်းလိုꩻ။
ဗွိုန်တဝ်းသွံမျိုꩻ
၁။ ခမ်းထီတွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻ ဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻ။ ၂။ ထာꩻယူႏဝါႏဒဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻ။ ၃။ သꩻသဖော်ꩻဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻ။ လိုꩻဖြားလိုꩻတန် ပွိုင်းလဲင်ႏကအွဉ်ႏကုဲင်သေꩻဖေႏခါꩻဒါႏ ငေါဝ်း(၉)ချက်ယို တကဲက်ညီႏတဝ်း အိန်ႏထောင်ႏရေꩻသားနဝ်ꩻ နမ်းသꩻနီပါꩻ ဆင်ꩻရယ်ꩻဒါႏ၊ ကဲက်ညီႏဒါႏ အိန်ႏထောင်ႏရေꩻသားဖုံႏနဝ်ꩻ လွူးညီꩻလို့ဝင်ꩻနမ်းလဲ့ အဆင်ႏပြေႏ၊ နမ်းသꩻနီပါꩻလဲ့ သꩻချမ်ꩻသာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ တဲမ်းလိတ်သား နေးတွမ်ႏမေတ္တာႏ သꩻရက်စွိုးခွိုꩻတဲင် ဖေႏသေလွေꩻဗာႏ တွမ်ႏလိတ်နုဲင်းယိုသွူ၊ တောႏလမ်း၊ တယ်ႏစေႏတီႏ၊ သံꩻတသီႏ ယိုသွံမျိုꩻမဉ်ႏမာႏနဝ်ꩻ ဖျင်ချာလꩻတဝ်း။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:တောႏလမ်းတောႏပါႏ
ဇန်နဝါရီ ၈
စန်နဝါရီလာ (၈) (January 8) ဇန်နဝါရီလာ(၈)နီꩻနဝ်ꩻ ဂရီဂေါရီးယန်းပျက္ခဒိန်ႏအလꩻ နေင်ႏတနေင်ႏအကို ထွာဒျာႏ မွူးနီꩻ(၈)နီꩻမျောက် မွူးနီꩻတနီꩻဒျာႏသွူ။ နေင်ႏယိုတနေင်ႏ ဖေႏကလို့နဝ်ꩻ မွူးနီꩻခြွဉ်း အဝ်ႏကုဲင်က (၃၅၇)နီꩻ (မိဉ်ႏတော် မွူးနီꩻထပ်ဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်(၃၅၈)နီꩻ) သွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဇန်နဝါရီ
ဒုံထမ်းချာ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ
ဒုံထမ်းချာ (အိန်းကလေက် : Htam Kyar၊ မန်း : ထမ်းချာရွာ) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ (အခဝ်နဝ်) ၊ မျင်ꩻမိုရ်ႏခမ်း ၊ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ၊ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်း ကိုဒ်နဝ်ꩻ ဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏ ထီခိုႏဆꩻကီ ၃၅၄၀ ပေ (၁၀၈၀ မီတာ) ကိုသွူ။ ဒုံထမ်းချာအကို လမ်းငင်းအဝ်ႏ  လမ်း၊ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ  ဖြာꩻသွူ။ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ ၆၀၁၈ ဖြာꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ ဒုံဖါလွိုင်၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ဒုံတနွိုင်ထုံ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ အွိုင်ႏနောင်ဒေႏ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ အွိုင်ႏပေါင်လဲင်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻကိုဒုံဖုံႏ
ဝေင်ꩻပိဉ်လယ်ဗူး
ဝေင်ꩻပိဉ်လယ်ဗူး (မန်း: ပင်လယ်ဘူးမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Pinlebu) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ခိုႏ သကုဲင်းတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်ထင်ꩻ ကေားလိဉ်းခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏပိဉ်လယ်ဗူးကို ကအဝ်ႏဒါႏ မူးခြောင်ဖင်ႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ကရီးခါ ဗꩻတွိုႏလွဉ် ၂၀၁၉ ဗာႏနဝ်ꩻ ပါသော့ꩻဒျာႏ ကတာခရဲင်ႏကိုသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကေားလိဉ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻထီးဆုဲက်ဖဲ့ꩻတွို့ꩻ မန်ႏတလေꩻ-မစ်စီးနား ရထာꩻတဖူꩻလောင်းသွူ။ ပိဉ်လယ်ဗူးဒေႏသနဝ်ꩻ ဗွူဟူလဲ့ထန်ႏ၊ အငိုꩻတန် စွုန်ꩻသတ္တု(ခဲ)၊ တသာႏဖုံႏလဲ့ထန်ႏ သေင်ႏလဲ့ အဝ်ႏဖြေꩻစာနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:သကုဲင်းတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဇန်နဝါရီ ၉
စန်နဝါရီလာ (၉) (January 9) ဇန်နဝါရီလာ(၉)နီꩻနဝ်ꩻ ဂရီဂေါရီးယန်းပျက္ခဒိန်ႏအလꩻ နေင်ႏတနေင်ႏအကို ထွာဒျာႏ မွူးနီꩻ(၉)နီꩻမျောက် မွူးနီꩻတနီꩻဒျာႏသွူ။ နေင်ႏယိုတနေင်ႏ ဖေႏကလို့နဝ်ꩻ မွူးနီꩻခြွဉ်း အဝ်ႏကုဲင်က (၃၅၆)နီꩻ (မိဉ်ႏတော် မွူးနီꩻထပ်ဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်(၃၅၇)နီꩻ) သွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဇန်နဝါရီ
ဒဲဉ်ငိုး
ဒဲဉ်ငိုး (Fried rice) ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ဒဲဉ်ယိုသော့ꩻခြွဉ်းသွူဗွိုင်းဒယ်ႏကိုတွော့ ထွာဒျာႏကင်ိုးဒါႏထာꩻအံႏ တမျိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။ကဲဉ်းအာအာဒဲဉ်ငိုးကိုကပါသော့ꩻဒါႏ အမီႏမွတ်ဖုံႏနောဝ်ꩻဆျာဒီႏ၊ ဟန်ႏသဉ်ဟန်ႏလာႏဖုံႏ၊ ပြင်ႏလယ်ႏထာꩻအံႏထာꩻအွꩻ၊ (မိဉ်ႏတမွေးတောဝ်း)အယာႏဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။အံႏခြေင်ꩻခြေင်ꩻဗော့ꩻဝွေꩻတမျိုꩻလွုမ်ꩻတဲ့အောဝ်ႏလꩻဒျာႏသွူ။ဒဲဉ်ငိုးယို လမ်းကိုပါႏကိုတဲ့အောဝ်ႏငိုးသေႏသေႏဒျာႏသွူ။ ဒဲဉ်ငိုးကရိုꩻနောဝ်ꩻတောမ်ႏဟန်ႏအိုလွိုဖုံႏယိုရော်ခြွဉ်းသွူဝင်ꩻတွော့ ငိုႏနယ်ꩻအမျိုꩻအောဝ်ႏငါႏနောဝ်ꩻမꩻ အမျိုꩻပေါင်ꩻတွက်လဲဉ်တခိဒွုမ်နောဝ်ꩻသွူ။ဒဲဉ်ငိုးကရိုꩻယို ခယ်ႏနိုင်ႏငံႏအကို ခွိုꩻအဆွုပ်ဆွုပ်(Sui Dynasty)တဖြာꩻယို တယ်ႏထောင်ႏစဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဒဲဉ်ငိုးကားကအောဝ်ႏအခိုႏအရွီႏယိုခယ်ႏဒဲဉ်ငိုးနောဝ်ꩻထွာဒျာႏအထျꩻ ရိုꩻနွောင်ꩻဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
နီပအိုဝ်ႏခမ်းသား
"နီပအိုဝ်ႏခမ်းသားတွမ်ႏ သတင်ꩻအထီႏအဟွိုန်" တွို့ꩻယောင်ႏယောင်ႏ၊ ကွဉ်ႏယောင်ႏယောင်ႏ ကအဝ်ႏကွင်ဗာႏနဝ်ꩻ ပွိုးတမုဲင်ꩻ၊ အရောင်ႏခေ့ꩻလောကတွမ်ႏ အရောင်ႏလေဘဝအခါႏ ချာလဲ့တမွေးတဝ်း၊ ငါလဲ့ တထွာတဝ်း ကအဝ်ႏကွင်ကယ်ဗာႏထာꩻယို နီပအိုဝ်ႏခမ်းသားအတာႏ ပါႏထာꩻမုဲင်ꩻ၊ အမဲဉ်ႏတွမ်ႏအမာႏ၊ လိုꩻဟဝ်ဒျာႏလဲ့ အဝ်ႏထင်းဗာႏလိုꩻကုဲင်၊ လိုꩻကုဲင်ငါႏလဲ့ အဝ်ႏထင်းဒျာႏလိုꩻဟဝ် စဲင်းစဲင်းစဲ့စဲ့ ထီႏထွားလဲင်ꩻတခွယ်ꩻချာꩻနွောင်ꩻဒွုမ်နဝ်ꩻ နီခမ်းသားမဲ့နားယို ပါꩻမုဲင်ꩻပေ့ꩻထိုꩻဟောင်း?--- မဉ်ႏဒေါ့ꩻဗာႏနဝ်ꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻလဲ့ တပေ့ꩻတဝ်း၊ တပါႏတဝ်းပါꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ၊ မဉ်ႏဒေါ့ꩻဗာႏ နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻခြာကို ကွပ်စွဉ်ႏသတင်ꩻအလွေꩻအသဲင်ꩻ၊ သတင်ꩻအဖေႏအထူႏ၊ သတင်ꩻအတဲမ်းအဖြုဲင်ꩻ၊ လိတ်လုဲင်ꩻဖဲ့ꩻ ထာꩻသေယို စွုမ်ႏနီꩻအတာႏ ကွပ်စွဉ်ႏအာႏပေႏငါႏတဲ့ နီပအိုဝ်ႏခမ်းသား ထာꩻယူႏထာꩻတွေꩻ တန်ႏသွင်ႏလဲ့ တသွင်ႏနွောင်ꩻတဝ်းအကျောင်ꩻခရာႏနဝ်ꩻသွူ။
ကွပ်အုံငီꩻအဝ်ႏရဝ်း မော့ꩻခွဲးဗာႏတဝ်းသတင်ꩻ ထာꩻထီႏနဝ်ꩻမꩻ စစရာႏရာႏယို ဝင်ꩻဒေါ့ꩻ၊ ဝင်ꩻခြုဲင်းအတွိုင်ꩻ နီအဝ်ႏထင်းဗော့ꩻဒျာႏ အမွေးကွေႏကွေႏနဝ်ꩻသွူ။ မဉ်ႏဒေါ့ꩻ ပညာႏရေꩻအခန်ꩻကိုလဲ့ နီပအိုဝ်ႏယို ထဲ့ဆုဲင်ꩻဗာႏဝင်ꩻ၊ မဉ်ႏထွားယင်း စီꩻပွာꩻရေꩻလောကလဲ့ စွုမ်ႏနီꩻစွုမ်ႏဟာ အဝ်ႏဗော့ꩻဒျာႏ ရပ်ကိုချာလွုမ်ꩻသွူ၊ တွမ်ႏနီရပ်ကိုထန်ႏ ကွန်ႏကျမ်ꩻတဲင် ကအီႏတေားထန်ႏလွေꩻဒျာႏ ခမ်းညာꩻ၊ တွမ်ႏနီကွန်ႏအမျိုꩻစာꩻတဲင် ကအီႏဖြေꩻစာလွေꩻဒျာႏ ဝင်ꩻခမ်းလင်နဝ်ꩻ တအဝ်ႏတဝ်း၊ ဝင်ꩻဖေႏပေါꩻပေါꩻလဲ့ စာပေါꩻပေါꩻချာဗော့ꩻစွဥဉ်ႏ နီရပ်ကိုလွုမ်ꩻ၊ တန်ႏလ့ꩻကွိုင်ႏလဲ့ လ့ꩻကွိုင်ႏတဝ်းဒွုမ်၊ ယိုနဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏနီပအိုဝ်ႏဒေႏသတွမ်ႏ ရပ်သားအတာႏ စီꩻပွာꩻရေꩻ အဝ်ႏထဲ့ဖွိုႏနေငါႏသွူ။ နုဲင်းယိုခါတွင်ꩻ နဲင်ႏငံႏရေꩻခေတ် ထွိုင်ႏတသွိုးလွဉ်လဲ့ နီလိုꩻမျိုꩻနဲင်ႏငံႏရေꩻ၊ အမျိုꩻသာꩻနဲင်ႏငံႏရေꩻတာႏ သꩻအီႏဝင်ႏစာꩻဒျာႏ နဲင်ႏငံႏရေꩻသား၊ ကောအီႏခွုမ်မာꩻဒါႏ နီပအိုဝ်ႏနဲင်ႏငံႏရေꩻသား တအဝ်ႏငါႏတဝ်း၊ အာႏပေႏနေငါႏ ထီႏဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
နဝ်ꩻမꩻ နုဲင်းနဲင်ႏငံႏရေꩻယိုနဝ်ꩻ နီလိုꩻမျိုꩻတာႏ အရေꩻတန်ငါႏ အခန်ꩻကဏ္ဍကို အဓိက အခရာႏတမျိုꩻနေနေသွူ၊ ခေတ်အလꩻ နဲင်ႏငံႏရေꩻအဝ်ႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ နီပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအတာႏ မဉ်ႏတွိုႏလွဉ်အခိန်ႏခါႏနုဲင်းမုဲင်ꩻယို ဖေႏကထွာနုဲင်းမုဲင်ꩻနဝ်ꩻ နီအီႏထူႏဗာႏ အခွင်ꩻအရေꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻစတဲင် နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻအတာႏ နဲင်ႏငံႏရေꩻထာꩻထီႏသား အဝ်ႏအာအဝ်ႏလွိုင်ႏသင်ꩻငါႏသွူ။ နီပအိုဝ်ႏကို ဒါႏနဲင်ႏငံႏရေꩻထာꩻထီႏသား မဉ်ႏအဝ်ႏလွိုင်ႏအဝ်ႏအာနဝ်ꩻ ယိုခါ နီပအိုဝ်ႏနဲင်ႏငံႏရေꩻလဲ့နဝ်ꩻ၊ အနာႏဂတ် နီပအိုဝ်ႏနဲင်ႏငံႏရေꩻလဲ့နဝ်ꩻ နဲင်ႏငံႏရေꩻလောကကို မဲ့ကွင်နားကွင် ထွာဗာႏတဝ်းသွူ၊ ထွာနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲးတဲင် နဲင်ႏငံႏရေꩻလောကကိုယိုခါ ဝင်ꩻလိုꩻမျိုꩻလင်ကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ကျင်ႏလယ်ႏကျင်ႏလဲပ်သား ပနဲးအဝ်ႏနာႏလဲဉ်းသွူ။ နီပအိုဝ်ႏကို နဲင်ႏငံႏရေꩻ ထာꩻထီႏသား မဉ်ႏအဝ်ႏလွိုင်ႏနဝ်ꩻ နဲင်ႏငံႏရေꩻပယောဂကို ဝင်ꩻလဲ့ꩻနား ဝင်ꩻချာႏမဲ့ ဖေႏကလဲ့ꩻနွောင်ꩻ၊ ဖေႏကခံႏဗာႏမွုန်းနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ နီခမ်းသားဒျာႏလဲ့နဝ်ꩻ၊ နဲင်ႏငံႏရေꩻအကျောင်ꩻခရာႏ ဆေ့ꩻတွမ်ႏအာ မဉ်ႏသေနာႏ၊ မဉ်ႏထီႏထွား၊ မဉ်ႏဝွေႏဖန်ႏကို၊ ခမ်းသားအမျာꩻသဘော်ꩻယို ဖြော့ဖောႏထန်ႏကိုနဝ်ꩻ နဲင်ႏငံႏရေꩻတဖူꩻယို အပြောင်ꩻအလုဲင်ႏ ထွာအီနွောင်ꩻဒါႏသွူ၊ ထွာနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ခမ်းသား မဉ်ႏသေဖနဲင်ႏငံႏရေꩻ၊ မဉ်ႏသေဖ အုပ်ချုတ်ရေꩻသားထာꩻမာꩻ၊ မဉ်ႏသေဖ အုပ်ချုတ်ရေꩻသားတာႏဝွန်ႏ၊ မဉ်ႏသေဖ အုပ်ချုတ်ရေꩻဥပဒေႏ၊ မဉ်ႏသေဖ နီခမ်းသားတာႏ အကာႏအကွယ်ႏဥပဒေႏဖုံႏနဝ်ꩻ ကအုပ်ချုတ်သားလဲ့ နီခမ်းသားအလောင်းယို မာꩻတငီႏတငါ၊ မာꩻတမီႏတမွာတဝ်းထာꩻ၊ အွဉ်ႏရေꩻလွဉ် နီခမ်းသားနဝ်ꩻသွူ။ နုဲင်းယိုခါ နီခမ်းသားသီး ကအဝ်ႏခံႏ၊ ကအဝ်ႏထွာဗာႏ ပျဿနာႏဖုံႏယိုလဲ့ အထျꩻကွပ်စွဉ်ႏ နီခမ်းသားထာꩻသေနာႏ ဥပဒေႏယို အာႏပေႏနေငါႏတဲင် ဝင်ꩻကအဝ်ႏမာꩻယို အမဲဉ်ႏအမာႏ၊ ထာꩻတရာꩻတွမ်ႏ တရာꩻတဝ်း၊ နီခမ်းသားသီး အီႏစွယ်ꩻတရာꩻခွုန်ꩻပြန်ႏဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻငါလဲ့ ကထွာနီခမ်းသားနဝ်ꩻ ယူႏတဖြောင်တဝ်းသွူ။ ကထွာဗာႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ နီခမ်းသားသီး သေနာႏဥပဒေႏမွိုင် ကဖန်ဆင်ꩻပျဿနာႏသူꩻ အမျိုꩻအီႏမာꩻကြောင်းကြွို့ꩻတဝ်းသွူ။ မဉ်ႏဒေါ့ꩻဗာႏ နီမန်းခမ်းကို နီခမ်သား ကအဝ်ႏထွာ၊ ကအဝ်ႏခံႏဗာႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ နီခမ်းသားယို တွမ်ႏဥပဒေႏကင်ꩻခွါႏငါႏဝင်ꩻလဲ့ ပါပါသွူ။ နီခမ်းသားသီး မဉ်ႏသေနာႏအာ၊ မဉ်ႏမော့ꩻခွဲကျပ်ထွာ ဥပဒေႏတွမ်ႏနဲင်ႏငံႏရေꩻ၊ အုပ်ချုတ်ရေꩻထာꩻထီႏနဝ်ꩻ နုဲင်းယိုခါ ပါတီနဲင်ႏငံႏရေꩻစနစ်ကိုယို လိုꩻအဖြာꩻမုဲင်ꩻ၊ အစွိုꩻမုဲင်ꩻ အုပ်ချုတ်လွေꩻထာꩻနဝ်ꩻ တွမ်ႏအုပ်ချုတ်ရေꩻ တဖွေါင်ꩻမူလွောက်ꩻဖက်ထဲ့မဲဉ်ႏနဲ့၊ လွောက်ꩻဖက်ထဲ့မဲဉ်ႏတဝ်းနဲ့နဝ်ꩻလဲ့ နီခမ်းသားသီး ထီႏထွားခွယ်ꩻချာꩻနွောင်ꩻသွူ။
နဝ်ꩻမꩻ နီခမ်းသားသီး ဖေႏကကျုံႏခွဲးခွိုꩻခွိုꩻတွမ်ႏ သတင်ꩻလိတ်နဝ်ꩻ လိတ်အရွီးအထောင်ꩻ ကထွာဒါႏ လိတ်စောင်ႏဖုံႏ၊ တလီꩻလောင်းရွုတ်ထီႏငဝ်းဟွိုန်ဖုံႏယို ထွာအထျꩻသွူ၊ နီခမ်းသားသီး ထုမ်ႏထွားနွောင်ꩻဒျာႏ စွုမ်ႏထွောင်းထွောင်းလဲ့ ကွပ်စွဉ်ႏရပ်ရာႏဒေႏသ ခင်ႏလမ်းအလꩻ တဖူꩻအလွေꩻအသဲင်ꩻ အယပ်ꩻအခုဲင်ႏအဝ်ႏတဲင် စွုမ်ႏနီꩻနီꩻအတာႏ စူယောင်းတထွꩻလွဉ်ꩻနွောင်ꩻတဝ်းသွူ။ ခမ်းသားငဝ်းသတင်ꩻလိတ်စောင်ႏယို နီခမ်းသားသီးအတာႏ အင်းရွယ်ႏအွဉ်ႏထွာလွေꩻဒျာႏ ခမ်းသားနမ်းခြောင်ꩻ လိတ်စောင်ႏစေးလာႏတဖွူꩻသွူ။ ကလဲဉ်းခိုႏချာ အခိန်ႏခါႏကို နီခမ်းသားသီး ဒေါ့ꩻထန်ႏခွင်ꩻ တလꩻတဝ်းငဝ်းဖုံႏ၊ ခမ်းသားသီး ကအဝ်ႏခံႏစာꩻနေဗာႏ ထာꩻခံႏစာꩻယို ဖြော့ထန်ႏခွင်ꩻအခေႏနေႏ တဖေႏတဝ်းတဲင် ကအဝ်ႏခံႏစာꩻဗာႏဒါႏငဝ်းဖုံႏတွမ်ႏ ဟန်ႏသနီꩻ နီခမ်းထီ မာꩻအပြောင်ꩻအလုဲင်ႏ ခိန်ႏခါႏကာႏလကို နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ နဲင်ႏငံႏရေꩻအခေႏအနေႏလဲ့နဝ်ꩻ၊ နီမန်းခမ်းနဲင်ႏငံႏရေꩻအခေႏအနေႏလဲ့နဝ်ꩻ၊ ခေတ်အပြောင်ꩻအလုဲင်ႏအခေႏအနေႏလဲ့နဝ်ꩻ၊ ခေတ်အပြောင်ꩻအလုဲင်ႏအခေႏနေႏလဲ့နဝ်ꩻ စွုမ်ႏလာအပြောင်ꩻအလုဲင်ႏ သတင်ꩻအထီႏအဟွိုန်ယို တွမ်ႏသတင်ꩻလိတ်စောင်ႏယိုတဲင် အီႏဖေႏယောင်းထေ့လွေꩻတွိုႏတွိုႏဒျာႏ နီခမ်းသားသီးစူကိုသွူ။
နျာႏဗောင်းလင်ꩻ
နျာႏဗောင်းလင်ꩻရောႏဂါႏယိုနဝ်ꩻ မန်းဟဲ့ꩻ"လိပ်ခေါင်း"ရောႏဂါႏသွူ။ ကဟဲ့ꩻဗာႏ"လိပ်ခေါင်း"ရောႏဂါႏနဝ်ꩻ လဲ့ꩻဖူꩻငွါတကီ ကအဝ်ႏဒါႏ ဖြေ့တန်(အူမကြီး)ယန်ꩻလင်ꩻဖြဲန်လင်ꩻလဲ့ꩻဖူꩻငွါ နုဲင်းကြေ့ꩻကတူႏ၊ ကဖြဲန်ထန်ႏဒါႏ အခြုံနဝ်ꩻတွော့ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏလိပ်ခေါင်းရောႏဂါႏသွူ။ ပအိုဝ်ႏနဝ်ꩻ မီႏပြန်ႏ"ကြေ့ꩻကတူႏရောႏဂါႏ"နုဲင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏလꩻဒျာႏလဲ့ နာႏတဟဝ်တဝ်း၊ တတလေ့တဝ်းတွော့ꩻ ပြန်ႏဗာႏနျာႏဗောင်းလင်ꩻရောႏဂါႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ နျာႏဗောင်းလင်ꩻရောႏဂါႏယိုနဝ်ꩻ ကဲန်းအာအာ ထွာဒျာႏလိုꩻသက်ရွယ်ႏတန်ဖုံႏ၊ လိုꩻပေႏနဝ်ꩻ ထွာကြွို့ꩻတဝ်းသွူ။
နျာႏဗောင်ႏလင်ꩻရောႏဂါႏ ကထွာဗာႏယိုနဝ်ꩻ ကဲန်းအာအာ တဲႏစဟို့ꩻတကဲစ်ꩻရောႏဂါႏသွူ။ ထွာဟို့ꩻတကဲစ်ꩻရောႏဂါႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏမဲန်အေႏထာꩻလဲ့ အေႏနဝ်ꩻ သံးတလင်ꩻယိုꩻယိုꩻတဝ်း၊ လင်ꩻအာဒျာႏ အအောက်ꩻယုဲင်လဲင်ႏစိꩻစိꩻ၊ သံးအဝ်ႏခြꩻတွဗာ့ꩻ ကွဲးဆွောန်ဆွောန်နဝ်ꩻ နျာႏဗောင်းလင်ꩻထိုꩻတေားသွူ။ နဝ်ꩻလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း လိုꩻရုဲင်ꩻတသွိုး (လှုပ်ရှားမှု)မုဆေ့ꩻ၊ လိုꩻကအုံစွူအာငါႏထာꩻ၊ ရုမ်ꩻသားဖုံႏ၊ ဆဲင်ႏသားဖုံႏလဲ့နဝ်ꩻ၊ ဟို့ꩻတလွေꩻဟဝ်တဝ်း လိုꩻဓာတ်ချုက်အာဖုံႏလဲ့နဝ်ꩻ ဖြေ့တန်ကင်ဆာရောႏဂါႏ၊ အွꩻအာငါႏဒဝ်၊ အံႏအာငါႏ အရသာႏလျားမျိုꩻဖုံႏလဲ့နဝ်ꩻ ကုဲင်းထွာနျာႏဗောင်းရောႏဂါႏသွူ။ လိုꩻမူႏပိုမွိုး အဝ်ႏနမ်းလောင်းတွင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ ကုဲင်းထွာဒါႏနေနေသွူ။
နျာႏဗောင်းလင်ꩻရောႏဂါႏယိုနဝ်ꩻ လင်ꩻအကို၊ လင်ꩻအထန်ႏ (အတွင်းလိပ်၊ အပြင်လိပ်) အဝ်ႏ ၂-မျိုꩻသွူ။ တဖြဲန်လင်ꩻတဝ်းဒွိုန်း လဲ့ꩻဖူꩻငွါ အထန်ႏဖဲ့ꩻတွော့ꩻ ဟဲ့ꩻလင်ꩻအကိုသွူ။ ထွာစနဝ်ꩻ တလိုမ်ꩻလာꩻမွိုင်မွိုင်တဝ်းတွော့ꩻ ကွဲးညည ကဖြဲန်လင်ꩻဒါႏ လဲ့ꩻဖူꩻငွါနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻအလင်ꩻအထန်ႏသွူ။ လိုꩻကထွာဒါႏ နျာႏဗောင်းရောႏဂါႏနဝ်ꩻ လင်ꩻအကိုတယဝ်း၊ လင်ꩻအထန်ႏတယဝ်း ထိုꩻလယ်ႏထာꩻယပ်ꩻငါႏ၊ လဲ့ꩻဖူꩻငွါအဲန်ႏထိုꩻ၊ ထိုꩻလယ်ႏထာꩻလဲ့ သွီႏကုဲင်းပါလင်ꩻသွူ။ နျာႏဗောင်းလင်ꩻရောႏဂါႏယို ကတခုဲင်ႏထွာတန်ငါႏတဝ်းဒွိုန်းနဝ်ꩻ တလင်ꩻသေႏသေႏတဝ်း၊ မီႏထိုꩻလယ်ႏထာꩻမꩻ ဖြဲန်လင်ꩻလဲ့ မီႏထွာတန်သွူနဝ်ꩻ အဝ်ႏဖြဲန်ထန်ႏစွဉ်ႏသေႏသေႏသွူ။ ကဖြဲန်ထန်ႏသေႏသေႏနဝ်ꩻ အုံအဝ်ႏထာꩻယပ်ꩻခုဲင်ႏငါႏ၊ အုံထာꩻတဟဝ်တဝ်း၊ ခွမ်ꩻလာꩻကအဝ်ႏတနꩻဒါႏ လဲ့ꩻဖူꩻငွါနဝ်ꩻ အဝ်ႏစိုႏစွဉ်ႏသေႏသေႏသွူ။ လိုꩻနျာႏဗွောင်းကလင်ꩻသေႏသေႏယိုနဝ်ꩻ ဝင်ꩻခိုႏဝင်ꩻငါ ဝင်ꩻရပ်ဝင်ꩻရာႏ၊ တပွယ်ꩻတလံꩻလဲ့ တမဲန်လွေꩻတဝ်းဒွုမ်သွူ။ နျာႏဗောင်းလင်ꩻရောႏဂါႏယိုနဝ်ꩻ တထွာယိုꩻယိုꩻတဝ်း အသက်အန္တရာယ်ႏလဲ့ ထိုꩻလယ်ႏထာꩻယပ်ꩻ၊ အုံအဝ်ႏထာꩻယပ်ꩻ ယူႏပက်ငါႏတဲင် လိုႏလိုမ်ꩻလာꩻမွိုင်မွိုင်သွူ။
ခေတ်ယိုခါနဝ်ꩻ နျာႏဗောင်းလင်ꩻရောႏဂါႏယို လိုမ်ꩻလာꩻနယ်ꩻအဝ်ႏအမျိုꩻမျိုꩻ၊ ဖြဲ့ꩻနေးတသီႏယုံႏ တသီႏခန်ꩻလဲ့အဝ်ႏ၊ အွဉ်ႏစဲးနေးတသီႏထီလဲ့အဝ်ႏ၊ ခꩻနေးတွမ်ႏကောႏယာꩻကွင်ꩻ(သရေကွင်း)လဲ့အဝ်ႏ၊ သူႏနေးတသီႏ အံႏနေးတသီႏလဲ့အဝ်ႏသွူ။ နျာႏဗောင်းလင်ꩻရောႏဂါႏယိုနဝ်ꩻ တဖြဲန်လင်ꩻတဝ်းဒွိုန်းလဲ့ꩻဖူꩻငွါလဲ့ ပေါႏမဲန်ထွာ (ထွာစ)သွူနဝ်ꩻ အလက္ခဏာႏပျꩻလွဉ်ဒျာႏသွူ။ နျာႏဗောင်းလင်ꩻရောႏဂါႏ လက္ခဏာႏနဝ်ꩻ ခင်ႏလောင်ꩻဖုံႏ တသာႏဖြွီꩻဖုံႏ ခြေင်းလွဉ်၊ အဲင်ႏလွဉ်၊ ငင်းဒေင်ဆွုမ်ႏ၊ ငင်းဒေင်တသာႏဖြွီꩻဖုံႏခြေင်းလွဉ်၊ တအော့ꩻထွူႏ၊ တအော့ꩻခြေင်းလွဉ်၊ ကတူႏပအွုမ်လွဉ်၊ သꩻအောင်လျား၊ သꩻတအွစ်ꩻလွဉ်ဒါႏသွူ။ ပေါႏခမ်းအွုမ်ႏထာꩻခွꩻနဝ်ꩻ ဆာပိုႏအဲင်ႏပိုႏလွဉ်သွူ။ ဆင်ႏဆင်ႏမဲန်လွေꩻတအိန်ႏသွူ။ နဝ်ꩻလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ပေါႏထွာည ထွာတန်သွူနဝ်ꩻ နမ်းတဗာႏလုမ်း တထွောင်းတဝ်းလဲ့ တထွောင်း ပသꩻဒါႏ၊ ဒီႏလွဉ်ပွစ်ꩻလွဉ်ဒါႏ၊ နမ်းတဗာႏလုမ်း တထွောင်းတဝ်းတထွောင်း ဆာအဲင်ႏဒါႏ၊ ကတူႏပအွုမ်၊ သꩻအောင်လျား၊ သီးမူꩻဒါႏ၊ သွီႏယာႏလဲ့ တရေꩻတဝ်း၊ ဖြေင်းတညိုႏထိုꩻဒါႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရောႏဂါႏ ကဏ္ဍ:တသီႏပညာႏ
ဝေင်ꩻဝွန်းတို
ဝေင်ꩻဝွန်းတို (မန်း: ဝန်းသိုမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Wuntho) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ခိုႏ သကုဲင်းတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ ကေားလိဉ်းခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဝွန်းတိုကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ကရီးခါ ဗꩻတွိုႏလွဉ် ၂၀၁၉ ဗာႏနဝ်ꩻ ပါသော့ꩻဒျာႏ ကတာခရဲင်ႏကိုသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကေားလိဉ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မန်ႏတလေꩻ-မစ်စီးနား ရထာꩻတဖူꩻလောင်းတဲင် မေႏရထာꩻအုံဆွိုးဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။
အမီးဗား
အမီးဗား (Amoeba)ယို စုဗူႏအရုပ်ပွိုင်တောမ်ႏ သဲလ်(cell) တဗာႏလွုမ်ꩻတဲင် သတ္တဝါႏပေႏကဒိစ်ꩻလွဉ်ꩻထာꩻစားဖုံႏသွူ။ အမီးဗားသီး နမ်းခန်ႏထာႏ ရုပ်ပွိုင်နောဝ်ꩻ ရိုꩻရိုꩻသျှင်ꩻသျှင်ꩻလွုမ်ꩻတဲင် ခွိုင်ႏကားတိရိစ္ဆာန်ႏလောကအကိုယို အရန်းဖွိုႏသွတ်ꩻတွော့ꩻ သတ္တဝါႏကထွာစ ကပေါႏစရီးရီးနောဝ်ꩻ အမီးဗား ယိုစွဉ်ႏအကျောင်ꩻ ပညာႏသျှင်ႏသီးရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ အမီးဗားကဲဉ်းအာအာနောဝ်ꩻ ပေႏလွဉ်ꩻငါႏထာꩻတွော့ꩻ ထွားတောမ်ႏ မဲ့ပကတိ ရိုꩻရိုꩻ တထီႏနွောင်ꩻတောဝ်းတဲင် ထွားတောမ်ႏ မိုက်ခရိုစကုပ် (မန်ႏဖီလူꩻ) မꩻထီႏနွောင်ꩻသွူ။ အမီးဗား အရွယ်ႏ(ပေႏတန်)နောဝ်ꩻ အောဝ်ႏလယ်ႏကွို့ꩻ ၁ လဲက်မ ယို မိဉ်ႏဖအွဉ်ႏအပွန်းတရျာꩻမꩻ အောဝ်ႏတပွန်းရပ်လွုမ်ꩻသွူ။ ကွယ်ႏတွော့ꩻ အမီးဗားအတန်သွတ်ꩻစားယို မိဉ်ႏထွားစဲင်းစဲင်းတောမ်ႏ မဲ့နောဝ်ꩻ ထီႏနွောင်ꩻ ဗွိုန်နုဲင်း အဖွန်ႏတျꩻ ပေႏကဒိစ်ꩻပေႏ နောဝ်ꩻသွူ။
အမီးဗားဖုံႏ အုံအောဝ်ႏလွေꩻခင်ႏလမ်းဖုံႏနောဝ်ꩻ ထီကန်ႏ ထီတွိုင်ꩻ ထီနောင်ကို ကအောဝ်ႏဒါႏ မောဝ်ဖုံႏ ဖြေ့သိဉ်(ရေညှိ)ဖုံႏ၊ ထီကန်ႏကင် ဟံႏဗော့ꩻ ဟံႏအောက်ကိုဖုံႏ ၊ အုံရော်ꩻညီꩻ ပင်ႏလယ်ႏကို ကအောဝ်ႏဒါႏ ဖြေ့သိဉ်ဖုံႏ မောဝ်ဖုံႏ၊ လိုꩻသီးနမ်းကို အဆာႏတဖူꩻ(တယ်ႏဖြောင်းဗꩻထမ်နျာႏအို ယိုဟဲ့ꩻ အဆာႏတဖူꩻ (အစာလမ်းကြောင်း)  : _*ရွိုင်ꩻလဲ့ပညာႏလိုႏသေအလꩻစွꩻꩻခွင်ꩻဩ) ကိုဖုံႏ စတဲင် အုံအောဝ်ႏ ခင်ႏလမ်းစားယိုဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ အမီးဗား အွိုးတစွိုးနောဝ်ꩻ မာꩻထွာဒါႏလိုꩻသီး ဟို့ꩻတကဲစ်ꩻရောႏဂါႏ(ဝမ်းကိုက်ရောဂါ)တဲင် အမီးဗားကအုံဒါႏ ဟမ်းကိုစားနောဝ်ꩻ အံႏလို့ထိုꩻ ဗက်တီးရီးယာဖုံႏတွော့ꩻ မာꩻဆွတ်ယွမ်ꩻ(ဆုတ်ယုတ်)အီ လိုꩻသီးအကျိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။
အမီးဗားဖုံႏ လွေꩻသဲင်ꩻချာငါထာꩻပုံႏယို တဗွိုန်နုဲင်းတောဝ်း တောမ်ႏ တိရိစ္ဆာန်ႏအလင်အမျိုꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတယောဝ်း တဗွိုန်နုဲင်းတောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။ အမီးဗားသီး နမ်းကိုကအောဝ်ႏ သဲလ်အကိုယို ရုပ်ပွိုင်တအောဝ်ႏတောဝ်း ၊ အရောင်ႏအဲဉ်ထောဝ်း ထီႏဖြွဉ်နွောင်ꩻ၊ အယုဲက်ပဲစ်အောက်ဒါႏ ပရိုတိုပလာဇမ် (Protoplasm) ကရိုꩻဒါႏ ဗွိုန်နုဲင်း စယ်လီ (as Jelly ကျောက်ကျော or Gelatin ကျွဲကော် ) တမျိုꩻအောဝ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ ပရိုတိုပလာဇမ် ယို မိဉ်ႏမဲဉ်လွေꩻထာꩻနောဝ်ꩻ ကလိုႏရာꩻဖဲ့ꩻ အွဉ်ႏဗိုး တဗူးလွေꩻထွူတဲင် ကအောဝ်ႏကုဲင်ဖဲ့ꩻချာဖုံႏ ရီႏလွဉ်ꩻလူးတွော့ꩻ အနမ်းတဗာႏလွုမ်း တွိုႏငါလွေꩻနောဝ်ꩻသွူ။ လွေꩻနုဲင်းအနယ်ꩻယိုအတွိုင်ꩻ အွဉ်ႏဗိုးတဗူးလွေꩻ အွဉ်ႏဗိုးတဗူးလွေꩻတွော့ꩻ (ဆက်ကာ ဆက်ကာ စူထွက်ခြင်းဖြင့်) အမီးဗားဖုံႏယို ခြိလွေꩻ ကအောဝ်ႏလိုႏရာꩻအရပ်နောဝ်ꩻသွူ။ အမီးဗားဖုံႏ ကဗိုးလွဉ်အခေါဝ်ယို ဟဲ့ꩻ သူဒိုပိုဒိယ(ခင်ႏတု)နောဝ်ꩻသွူ။ ပရိုတိုပလာဇမ်လောင်းယို အမီးဗား သက်အောဝ်ႏဒင်ႏလူးတဲင် အခေါဝ်နောဝ်ꩻမိဉ်ႏသဲင်ထိုꩻနောဝ်ꩻ အမီးဗားယို သီထိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။
အမီးဗားယို စူ ၊ ခင်ႏ၊ မဲ့၊ ၊ နား၊ ဦးနှောက် စတဲင် တိရိစ္ဆာန်ႏအရန်းထိုစားကအောဝ်ႏဒါႏအင်္ဂါႏဖုံႏ တပါတောဝ်းသွူ။ အီႏသာအီထာꩻတာႏအင်္ဂါႏ တအောဝ်ႏတောဝ်းတဲင် သာထာꩻတောမ်ႏ နမ်းတဗာႏလွုမ်းသွူ။ နမ်းတဗာႏလွုမ်းယို အုံအောဝ်ႏထီကိုတဲင် တရေ့ꩻထူႏလွေꩻ အောက်သီစေဉ် ကအောဝ်ႏစိုမ်း(ပျော်ဝင်)သော့ꩻဒါႏ ထီကိုတွော့ꩻ သာထန်ႏစွဉ်ꩻထန်ႏ (စွန့်ထုတ်) ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဓါတ်နောဝ်ꩻသွူ။ အမီးဗားယို မိဉ်ႏထွားတောမ်ႏ မိုက်ခရိုစကုပ်နောဝ်ꩻ ထီႏနွောင်ꩻ အွိုးအနမ်းကိုသူꩻကအောဝ်ႏဒါႏ အတဝွိုန်ꩻတွော့ꩻ အရောင်ႏဖြေင်းပေႏ ရုပ်ပွိုင်(သဏ္ဌာန်)တမျိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။ အဖြေင်းတဝွိုန်ꩻပေႏယို ဟဲ့ꩻ နျူးကလိယပ် သွူ။ နျူးကလီးယပ်ယို အမီးဗားအတာႏ ထွာ အရေꩻတန်သွတ်ꩻအခေါဝ်တဲင် တောမ်ႏတနယ်ꩻနယ်ꩻ မိဉ်ႏထူႏထန်ႏထိုꩻနောဝ်ꩻ အမီးဗားယို သီထိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။
နုဲင်းသတ္တဝါႏလင်အတွိုင်ꩻ အမီးဗားဖုံႏယိုလဲ့ သက်ဖေႏကမွန်အတာႏ အံႏဗာႏအဆာႏနေနေသွူ။ ကွယ်ႏတွော့ꩻ အီႏအံႏအဆာႏအတာႏ ဖြောင်း တောမ်ႏ အဆာႏပြောင်ႏလွစ်ꩻ(အစာရေမျိုပြွန်) တအောဝ်ႏတောဝ်းသွူ။ အမီးဗားဖုံႏ ကအံႏဒါႏအဆာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ ထီကိုကအောဝ်ႏဒါႏ အယ်လ်စေး၊ ဘဲစ်တီးရီးယား စတဲင် ပေႏကဒိစ်ꩻ ဖွန်ႏကနိဉ်ႏစားဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ အံႏအဆာႏပုံႏနောဝ်ꩻ အမီးဗားယို တခြွဉ်ႏလွေꩻ ခြိလွေꩻထေ့အဆာႏမွူးထျꩻ လေပ်ဗဲဉ်လွေꩻအဆာႏမွူး (နုဲင်းသိမ်ꩻ ဆွမ်ꩻထိုꩻသဖော်ꩻ)နောဝ်ꩻသွူ။ ထွူတဲင် အဆာꩻမွူးအထျꩻအသောင်ယို အဆာႏဖေႏကကေႏ ဖေႏကပဲစ်ထိုꩻအတာႏ အထီစွူတဗဲက်ꩻ ပေါ်ႏထွာလွဉ်တဲင် အမွူးပေႏ ကပဲစ်ကဖွန်ႏလီနွောင်ꩻ အခေါဝ်(အစိတ်အပိုင်း)ဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာလွဉ်အမီးဗားအဆာနောဝ်ꩻသွူ။  အမီးဗား ယို ထူႏအဆာႏ ထာꩻမွူးပေႏထျꩻ ခွိုင်ႏကဖွန်ႏအဆာႏကကေႏနွောင်ꩻ ခွိုင်ႏကလꩻ မာꩻပဲစ်ထူႏ(ခြေယူ)ထွူတဲင်  အဆာႏတျꩻ အဆာႏကအောဝ်ႏကုဲင်ဖုံႏယို အွဉ်ႏကုဲင်ထွူတွော့ꩻ တခြွဉ်ႏ ခြိထိုꩻထဲင်းယင်းတထွောင်းနောဝ်ꩻသွူ။
အမီးဗား မျိုꩻပွာꩻနယ်ꩻ အောဝ်ႏကုဲင်ထဲင်းဒွိုန်း တနယ်ꩻနောဝ်ꩻ ပꩻပြုဲင်ပွာꩻနေးနယ်ꩻ နောဝ်ꩻသွူ။ အမီးဗားဖုံႏယို အံႏတသေႏသေႏ တအွဉ်ႏဆွိုးတောဝ်းတွော့ꩻ အနမ်းဖုံႏယိုတန်လွဉ်ယွယွနောဝ်ꩻသွူ။ ကထွိုင်ႏတန်လွဉ်နုဲင်းယိုနောဝ်ꩻ နမ်းကိုကအောဝ်ႏဒါႏ နျူးကလီးယပ်လဲ့ ဆွာꩻလွဉ်သွူတွော့ꩻ အကဲဉ်ရပ်ယို တဒိန်ပေႏလွဉ်ထွူတဲင် တွိုႏအဆုဲင်ꩻနောဝ်ꩻ တွောက်ထိုꩻတွော့ꩻ ထွာထိုꩻလုဲင်ႏ နျူးကလီးယပ်ပေႏနီဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။ နမ်းကိုကအောဝ်ႏကုဲင်ဒါႏ ပရိုတိုပလာဇမ် ယိုလဲ့ နုဲင်းနောဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ ပꩻထိုꩻ(တွောက်ထိုꩻ)ဖျင် အရွယ်ႏတတွာတွာနီကွို့ꩻတဲင် တကွို့ꩻစီႏယို နျူးကလီးယပ်ပေႏတဖြုံႏစီႏအောဝ်ႏပါသော့ꩻတွော့ꩻ ထွာလွဉ် အမီးဗား ပေႏနီဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။ အနယ်ꩻယို အတွိုင်ꩻ အောဝ်ႏတဗာႏထွူ ထွာနီဗာႏ၊ အောဝ်ႏနီဗာႏ ထွာလစ်ꩻဗာႏ  စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻတွော့ꩻ ကွဲပွာꩻကွဲပွာꩻလွဉ်နောဝ်ꩻသွူ။
အမီးဗားကထွာလွဉ် နုဲင်းယိုစားနောဝ်ꩻ အမွိုးကလွူးလွဉ်ဒါႏ အဗာႏတသာမွေးတောဝ်းတွော့ꩻ ကအောဝ်ႏထွူလဲဉ်း (မူလ)အမီးဗား နမ်းတဗာႏ(ကိုယ်ကွဲ)ဒျာႏတဲင် အမီးဗားယို သီနွောင်ꩻတောဝ်း အောဝ်ႏမွန်တသေႏသေႏဒျာႏ ရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ကွယ်ႏတွော့ꩻ မိဉ်ႏမော့ꩻ သဘာဝဖေꩻရန်ႏအန္တရာယ်ႏ (တျာႏဆေႏ၊ ဟမ်ႏသီးသွိုး၊ ဟမ်ႏသွူꩻ ၊အွဉ်ႏတင်းယာခိုး၊ ခမ်းလော့တောဝ်း၊ လျားလွဉ်ꩻ၊ ထီသေ့ꩻ စတဲင် စတဲင် ....) ဖုံႏနောဝ်ꩻတဲ ကုဲင်ပြင်ꩻ သီထိုꩻဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:တိရစ္ဆာန်ႏ
ထုဲင်ꩻ-ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏ
အက္ခရာႏထွာလွဉ်ပုံႏ
ဟမ်ႏတန်ယို သော့ꩻစက်ကိုခြွုတ်၊ သော့ꩻထာꩻရွောင်ကိုစဲတ်၊ အထီလင်ꩻရီး၊ ကလင်ꩻဒါႏအထီနဝ်ꩻ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻ"သရ"သွူ၊ အသေ့ꩻလင်ꩻဆုဲင်ꩻ၊ အသေ့ꩻနဝ်ꩻ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻ"ဗျဉ္ဇန်"သွူ။
ပအိုဝ်ႏသရ (၂၆)ဖြုံႏ၊ တနယ်ꩻ- ၁၇ဖြုံႏ၊ တနယ်ꩻ- ၁၀ဖြုံႏ
လိက်တောင်ႏကီꩻနဝ်ꩻ ထူႏမန်းသဒ္ဒါႏ တဲမ်းအီပအိုဝ်ႏငဝ်းနဝ်ꩻမꩻ၊ တဲက်မန်းနမ်း ဆꩻပအိုဝ်ႏက နဝ်ꩻမꩻတမဲန်ႏတဝ်း၊ ဝင်ꩻဖြေꩻသဲင်ꩻဒျာႏ ဝင်ꩻလမ်းတာႏ၊ လွေꩻလွိုက်ထူႏငီꩻ အဆင်ႏတပြေႏတဝ်း၊ လွေꩻမော့ꩻဆရာႏ ခံႏအစဲတ်ဆေꩻ၊ ဖြေꩻသဲင်ꩻတသီႏ တဖြာꩻအံႏတေားနဝ်ꩻ တထွာနွောင်ꩻတဝ်း။
(ဗျဉ္ဇန်သဝ်အချုက်ဇယား)ယို ထွားပအိုဝ်ႏငဝ်းထေ ပအိုဝ်ႏသဒ္ဒါႏအစဲတ်အမန်ႏဒျာႏ၊ မန်းငဝ်းတာႏ တဲမ်းအီတွမ်ႏ ပါဠိသဒ္ဒါႏတစုမ်ႏတဝ်းနဝ်ꩻမꩻ မန်းသဒ္ဒါႏအွဉ်ႏဗာႏခေါ်ခေါ်၊ ပအိုဝ်ႏငဝ်းတာႏ တဲမ်းအီတွမ်ႏ မန်းသဒ္ဒါႏစုမ်ႏတဝ်းသွူတကာႏတဝ်း သတ်ပုံလဲ့ တဗိုန်တဝ်းနဝ်ꩻမꩻ ပအိုဝ်ႏသဒ္ဒါႏ အွဉ်ႏဗာႏခေါ်ခေါ်။ ပအိုဝ်ႏလွေꩻမော့ꩻ သွိုက်အောင်စခါ ထူသဲင်ꩻပါစုမ်ႏ တဒုံလိုမ်းတာႏ၊ ပွိုးမွိုးဖါပအိုဝ်ႏ ရက်ငါႏပိုမꩻ ကျမ်ႏမိုꩻကျမ်ႏဗွူႏ၊ ကျမ်ႏလွူးကျမ်ႏခေါမ်ꩻ၊ ကျမ်ႏသွဉ်ကျင်ꩻဖေႏ ထဲတ်ပေႏခါမꩻ ထင်ႏထွာလꩻလိုꩻ လောကအကို ဗိုန်ဗာႏတဝ်းဝင်ꩻ၊ ထူꩻကြုဲင်ꩻခေါ်ဗာႏ။ ထွင်ႏနေးသမုတ်နေး မွေးတဝ်း၊ ကေားမော့ꩻသားတဲ့ အဝ်ႏဟွုန်ဆန်ꩻဒျာႏ၊ မီႏတထီႏဗာႏတဝ်း လိက်မဲင်ꩻ၊ လိက်ဖြဝ်ꩻ၊ အိင်္ဂလိသ်ထုဲင်ႏဖုံႏကိုနဝ်ꩻ သꩻရေꩻငါႏ၊ လိက်အမျိုꩻယို မီႏထွာဗာႏပအိုဝ်ႏလိက်၊ ပအိုဝ်ႏဖုံႏ မီႏသုံꩻတဲမ်းအီနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏဖုံႏ ဂုဏ်ႏသိက္ခာႏမဲ့ငါ ကအီႏလုဲင်းထာꩻတခွိုင်းမုဲင်ꩻ၊ ထီႏလွဉ် မော့ꩻလွဉ် အထွာလွဉ်ဒျာႏ။
နေးတွမ်ႏမန်းသဒ္ဒါႏ တဲမ်းအီပအိုဝ်ႏငဝ်း တလꩻတဝ်းအကျောင်ꩻ
ခွန်ဇာႏနည်ႏဟောဝ်တဲမ်း "သွဉ်ထူႏခရာႏ ထုဲင်ႏဘာႏသာႏ"လိက်အိုပ်ကိုပါ ငဝ်းတဲႏအွဉ်ရီးအလောင်း မီႏဒေါ့ꩻပြန်ႏချာဗာႏနဝ်ꩻ သꩻရက်ခွိုꩻကအဝ်ႏ (၁) ဗိုန်ဖြားသုနန္ဒ ထီသိမ်ႏပါ (၂) သုဝဏ္ဏပကာႏသနီကျမ်ꩻပျု ဗိုန်ဖြားပင်စုံပါ (၃) အွဉ်ႏတဲႏထောင်ႏ ဗုဒ္ဓေါကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ ဒုံလီꩻကောင်ဣန္ဒာစရိယပါ (၄) ဗိုန်ဖြားပင်မန်း (လုံးပဲန်)ပါ၊ (၅) ပဲယဉ်းတောင်ပါ (၆) လွဲဗောင်း ခမ်းတွို့ꩻပါ (၇) သီႏသဲင်ႏနောင်ဟဲင်းပါ (၈) ကမ္မဋ္ဌာန်ꩻသံပေါက်တဲမ်းသား စခြွီဆရာႏတဲ့ပါ (၉) တဖြေရဲန်ႏဗွေႏနန္ဒဝံသပါ၊ (၁၀) အကဲꩻဖျတ်သား အင်းပေါခုန်၊ မျို့ဦး၊ နောင်ကာꩻ၊ ထမ်းဘုရာꩻ၊ သီႏသဲင်ႏပါ။
နီဗွေႏသီး မီႏယူႏစမ်ꩻတဲ့ သဘော်ꩻပေါက်တန်ဒျာႏ၊ နေးတွမ်ႏစူခုမ်ယိုတဲင် နွို့အီတွိုက်ꩻပွယ်ꩻဖုံႏလဲ့ နေးနာႏအီဗဟုသုတဖုံႏ၊ မာꩻထွာအီတရာꩻသွဉ်သင်ဖုံႏ ယံမွေးစွဉ်ႏ။
ကွီခွင်ꩻဗာႏ
ကတဲမ်းပြန်ႏဒါႏ ထုဲင်ꩻလိက်ပေႏဖုံႏယိုနဝ်ꩻ အဓိကအွဉ်ႏဒျာႏ ဖေႏကသေနာႏ လိက်တရဲန်ႏစီႏတာႏအနေႏ ရမွော့ငဝ်းယာႏ တပေါႏပြေတဝ်းသွူ။
ငဝ်းရဲပ်နိဂမန
လိက်အိုပ်ယိုနဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏအီထုဲင်ႏလိက်၊ ငဝ်းဝေါဟာရ၊ ဓလေ့ထုံꩻစမ်ႏ၊ တဲႏစအခင်ႏဖါႏ ဗꩻတွိုႏကဒါႏလျင်ႏအီအတွက်။ လိက်အိုပ်ကိုယို- တဲႏစစွဉ်ႏ ထုဲင်ႏဗျဉ္ဇန်၊ သရ၊ ငဝ်းအစုအဗူႏတွမ်ႏ ယံကဒါႏယိုꩻအီအတွက် ဖန်ထွင်ႏသော့ꩻပါယင်း သရတုဖုံႏ စုံႏလင်ႏပါသော့ꩻ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ လိက်အိုပ်ယိုနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏခွန်နင်ꩻဖုံႏ ကမဲန်ဒါႏသေ ထုဲင်ႏလိက်ငဝ်းတွမ်ႏ ကမဲန်တွိုႏဒါႏထုဲင်ႏခမ်းသားဖုံႏအတွက် ထွာအီထာꩻအာႏကွိုꩻသꩻဆွော့ꩻခရာႏ ဒါႏနွောင်ꩻသေနွောင်ꩻ တွိုႏနွောင်ꩻအီဗာႏနဝ်ꩻ ရုဲင်းရုဲင်းဟန်ဟန် ထူႏတာႏဝွန်ႏနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။
ဣန္ဒာစရိယငဝ်းအွဉ်ႏသေ
လိက်တောင်ႏကီꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏမန်းသဒ္ဒါႏ(တဲမ်းအီမန်းငဝ်းတာႏလိက်မွူး)ကို တဲမ်းအီပအိုဝ်ႏငဝ်းတန်ဒျာႏအကျောင်ꩻ၊ ပအိုဝ်ႏသဒ္ဒါႏအဝ်ႏဒျာႏခေါ်ခေါ်၊ ပအိုဝ်ႏငဝ်းတာႏ ပအိုဝ်ႏသဒ္ဒါႏဒျာႏနဝ်ꩻမꩻ လွောက်ꩻဖက်ဝင်ꩻအကျောင်ꩻ-
ကထွꩻဒါႏ ဗိုန်ဖြားထီသိမ်ႏသား၊ ဗိုန်ဖြားနောင်ကာꩻ (ဗွေႏပဏ္ဍိတ)ငဝ်းဒေါ့ꩻအလꩻ "ပအိုဝ်ႏသဒ္ဒါႏအတွိုင်ꩻ ထေသွူးလꩻတဝ်း၊ ယိုခါနဝ်ꩻ အွဉ်ႏဗိုန်ဗာႏကဒွို့မန်း၊ မီႏအွဉ်ႏဗိုန်မန်းနဝ်ꩻမꩻ ပအိုဝ်ႏဖုံႏ မဲ့နားအီႏဗွောင်ယိုꩻ၊ ပအိုဝ်ႏသဒ္ဒါႏနဝ်ꩻ မီႏတွိုႏတပဲ့ꩻပိုလီꩻစိုးဆုဲင်ꩻသူꩻမꩻ မဲ့ꩻဝင်ꩻထေဒျာႏ"ဗိုန်ဖြားထီသိမ်ႏ ဒေါ့ꩻခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ။ နီသွဉ်းကယူႏနဝ်ꩻ ယိုခါအခိင်ႏတွိုႏလဲန်း၊ နဝ်ꩻမꩻ အရေꩻတန်သွတ်ꩻ ကထွာဒါႏ (ဗျဉ္ဇန်သဝ်ꩻအချုက်ဇယား)တန်နဝ်ꩻ ထေဖေႏလဲန်းသွူ။ ပအိုဝ်ႏလိက်လွောင်ႏဗူႏ ကထူꩻကြုဲင်ꩻခေါ်ငါႏဝင်ꩻနဝ်ꩻ (ပအိုဝ်ႏသဒ္ဒါႏလိက်မွူး)အိုပ်ယို သဘာဝကျ၊ သဒ္ဒါႏနယ်ꩻမဲန်ႏဟဝ်ငါႏမားမကောင် သေတဝ်း၊ ပအိုဝ်ႏဖုံႏ ထွာထွိုက်ငါႏဝင်ꩻအတန်မားမကောင် သေတဝ်း၊ ဖန်စွဉ်ႏအမဉ်ꩻ (မဲန်ႏ-စုမ်ႏ-ထွူ)နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
ကတဲမ်းထန်ႏနယ်ဗာႏ "ထုဲင်ꩻတွမ်ႏပအိုဝ်ႏ"လိတ်စောင်ႏယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏအွိုးခွန်ဇာႏနီႏဟဝ် နောင်ကာꩻ ကတဲမ်းထေဒါႏ (သွဉ်ထူႏခရာႏ ထုဲင်ႏဘာႏသာႏ)လိက်စောင်ႏကို လိက်တဲမ်းဆရာႏခွန်ဇာႏနီႏဟဝ် ကအဝ်ႏသောင်ခြေင်ꩻထာꩻ "ထုဲင်ꩻငဝ်းစင်းဟန်ႏ လိက်ပအိုဝ်ႏ တဲမ်းတလꩻတဝ်း"ငဝ်းမျိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ပွိုးဝွေꩻတဲမ်းအီဒျာႏ လိက်မွူးတောင်ႏကီꩻ (မန်းသဒ္ဒါႏလိက်မွူး)တန်ဒျာႏနဝ်ꩻမꩻ သောင်ခြင်ꩻဗာႏထာꩻ။ မီႏတဲမ်းအီဒျာႏမွိုင် တွမ်ႏပအိုဝ်ႏသဒ္ဒါႏလိက်မွူးနဝ်ꩻ သောင်ခြင်ꩻဗာႏတဝ်းအကျောင်ꩻ ဖေႏဝင်ꩻ (ပအိုဝ်ႏအစဲတ်)သားစွိုꩻဖုံႏ ကထီႏကသေတဲ့မွေးမွေး၊ ဖေႏကထီႏပါ ပအိုဝ်ႏသဒ္ဒါႏအစဲတ်တဲ့ မွေးမွေးနဝ်ꩻမꩻ ထေထန်ႏထဲင်းဗာႏ (သွဉ်ထူႏခရာႏ ထုဲင်ႏဘာႏသာႏ)လိက်စောင်ႏယိုသွူ။ တနဲꩻ- လိုꩻကမဲန်ထီႏဒါႏ လိက်ပအိုဝ်ႏအစဲတ်သားတဲ့ ဖေႏကထီႏဗာႏ၊ လိုꩻကဒါႏဒါႏ လိက်ပအိုဝ်ႏအစဲတ်သားတာႏ အကျိုꩻဖေႏကအဝ်ႏ တဲမ်းထန်နယ်ဗာႏ "ပအိုဝ်ႏတွမ်ႏထုဲင်ႏ"လိက်စောင်ႏယိုသွူ။
မူလလေက်မွူးပအိုဝ်ႏ အခြဲမ်တရျာꩻ
ဗိုန်ဖြားတဖြေရဲန်ႏ ကတဲမ်းထေဒါႏ (မူလလေက်မွူးပအိုဝ်ႏ)နဝ်ꩻတဲ့ ပအိုဝ်ႏသဒ္ဒါႏ တမွေးတဝ်းအကျောင်ꩻ ဖေႏကထီႏဗာႏအတွက်တာႏ ဒင်ႏပျꩻနယ်ပါဗာႏ အအဲန်ႏချုက်တစိꩻသွူ။ လိက်ပအိုဝ်ႏ အခြဲမ်တရျာꩻနဝ်ꩻ ဗွေႏနန္ဒဝံသ ကျောင်ꩻတဖြေရဲန်ႏတဲမ်းထေ၊ ဗွေႏသာသန နောင်ပနားမီꩻတွမ်ႏဆရာႏခွန်ဝေးတန်သီး ထွားပွိုင်ဆင် နျꩻထေ၊ အမဉ်ꩻနဝ်ꩻ (မူလလေက်မွူးပအိုဝ်ႏ)။ (ထေနယ်အချက် (၂၇)ချက်)။
စိဉ္စာꩻနယ်ဗာႏ မူလလေက်မွူးပအိုဝ်ႏ အရော့ꩻမာႏ
ပေါႏနီသွဉ်းသီး အာႏကွိုꩻကေချင်္သေ့ꩻ ဟင်္သာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အစိုန်ꩻတထွꩻနွောင်ꩻတဝ်းဝင်ꩻ၊ ထွꩻနွောင်ꩻတဝ်းတူႏတူႏ အာႏကွိုꩻမွုန်းဒွုမ်၊ အာႏကွိုꩻချာဗော့ꩻ နီမွိုးနဂါꩻဖါဝိဇ္ဇာႏတန်နဝ်ꩻ ရမွော့ယံလွိုကယ်ꩻထဲင်းပါꩻဗာႏနဲး။
လိက်ပအိုဝ်ႏအသွီႏထီ
ဝိယောသန္ဓိ၊ ဝီထိသင်္ဂဟ၊ မာꩻမီႏလꩻ၊ နဝ်ꩻမꩻ ပအိုဝ်ႏလိက်။ပုဒ်ဖျတ်ထွူ ထိုမ်ႏသရဗျဉ္ဇန်ဆဲင်ႏရာꩻ မီႏမော့ꩻနဝ်ꩻမꩻ- (က+အော+န်=ကောန်)မဲန်ႏ သဝ်ꩻကပါ အဖြုံႏဆုဲင်ꩻနဝ်ꩻ အွဉ်ႏထန်ႏဗာႏ အငဝ်းတထာႏဝလုမ်ꩻ၊ အွဉ်ႏထန်ႏဗွေလꩻတဝ်း၊ သောငဝ်းအီႏသွတ်ꩻကို အွဉ်ႏမိုးခါꩻဗာႏက အွဉ်ႏသွတ်ꩻသွိုဝင်ꩻ၊ ပဏ္ဍိတ်-လဲ့ပီပီ၊ ဍိ-ငဝ်းအီႏသွတ်ꩻ ဖြောင်းနဝ်ꩻ အွဉ်ႏမိုးခါꩻတ (အွဉ်ႏမိုးနေးငါအငဝ်း အွဉ်ႏထန်ႏလꩻမွုန်း)၊ ဒုဒ္ဓ-ဒေါဒုတ်(ဓ)ငဝ်း ဖေႏထန်ႏလꩻမွုန်း၊ ဗုဒ္ဓ-ဒေါ့ꩻဗုဒ်(ဓ)ငဝ်းဖေႏထန်ႏလꩻမွုန်း၊ ကမ္မ-ကမ်ဒေါ့ꩻက အွဉ်ႏမိုးလွေꩻပါမ၊ သီမ-သိမ်၊ ဟိမ်-ဟိမ်၊ ပုတ္တ-ပုတ်၊ ဥပေက္ခ-ဥပေက်၊ ပါမောဇ္ဇ-ပါမောဇ်၊ သရငဝ်း အီႏထန်ႏထန်ႏ စတွိုႏအထာႏဝကို ဖြောင်းအွဉ်ႏမိုးလွေꩻ အဖြုံႏဆုဲင်ꩻ သရငဝ်းတွမ်ႏ နီကမိုးခါꩻအဖြုံႏနဝ်ꩻငဝ်း အွဉ်ႏထန်ႏသွိုဝင်ꩻ၊ နဝ်ꩻဝီထိနယ်ꩻသွူ၊ လိက်တဖြေရဲန်ႏဖုံႏတဲ့ ပုဒ်ဖျတ်လꩻတဝ်း၊ ဒေါ့ꩻတွမ်ႏဝီထိနယ်ꩻလꩻတဝ်း၊ ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ လိက်ပအိုဝ်ႏမွေးတဝ်း-ဒေါ့ꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ
ခယ်ႏခမ်းထီ
200px|thumbnail|ခမ်ႏခမ်းကို မိဉ်ꩻကတန်ဒါႏ မဟာႏတန်ꩻတွိုင်ꩻ ခယ်ႏခမ်းထီ (ခယ်ႏ - (Simplified Chinese - 中华人民共和国); (Traditional Chinese - 中華人民共和國)၊ ပဉ်ယဉ်း - Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó) (အဲင်းကလေတ်: China/ People's Republic of China (PRC) နဝ်ꩻ တရာꩻဝင်ႏမိဉ်ꩻအနေႏ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဖန်ခါꩻ ခယ်ႏခမ်းသားခမ်းနမ်းဗွေႏခမ်းထီ နဝ်ꩻသွူ။ ခယ်ႏခမ်းထီယိုနဝ်ꩻ အာသျခဝ်ကွဉ်ႏနဝ်ကို ထွာအတန်သွတ်ꩻ ခမ်းထီတဖြုံႏဒျာႏတဲင် ကမ္ဘာႏလောင်းနဝ်ꩻ ထွာတတိယအတန်သွတ်ꩻ ခမ်းထီတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခယ်ႏခမ်းကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ သန်း(၁၄၀၀)ရပ်တဲင် ကမ္ဘာႏလောင်း ထွာစွဉ်ႏ လိုꩻအဝ်ႏသော့ꩻအာသွတ်ꩻ ခမ်းထီတဖြုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ခယ်ႏခမ်းယိုနဝ်ꩻ ခယ်ႏခမ်းကွန်မျူနိစ်ပါတီ (Communist Party of China (CPC) အစိုႏရစွိုꩻ အဝ်ႏအိုပ်ချုတ်လွေꩻတဲင် အိုပ်ချုတ်ရေꩻဟံႏနယ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဖန်းဖြယ်ခါꩻ ခမ်းနယ်ႏ (၂၂)ဖြုံႏ၊ နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ (၅)ဖြုံႏ၊ အထူꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻဝေင်ꩻတန် (၄)ဖြုံႏ (ပေကျင်း၊ ထျန်းကျင်း၊ ရှန်ဟိုင်း၊ ချုံချင့်) တောမ်ႏ အထူꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻဒေႏသ (၂)ဖြုံႏ (ဟောင်ကောင် တောမ်ႏ မကာအို) ဖုံႏဒျာႏသွူ။ ခမ်းထီဝေင်ꩻတန်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်ပေစဉ်းသွူ။ ထုဲင်ဝမ်နဝ်ꩻ ခယ်ႏခမ်းတန်အနေႏ အဝ်ႏအွဉ်ႏထွော့ဒျာႏ ခမ်းနယ်ႏတဖြုံႏအရန်းလဲ့ ထုဲင်ဝမ်ခမ်းသား စူꩻတဝ်းတဲင် ပွိုးတောမ်ႏ ထုဲင်ဝမ်အိုပ်ချုတ်ရေꩻခရာႏနဝ်ꩻ ခယ်ႏခမ်းထီတန်တောမ်ႏ ခယ်ႏထုဲင်ဝမ်ခါႏ အဝ်ႏထွာက အသျုတ်တရေင်ပျသနာႏနဝ်ꩻသွူ။
အိုပ်ချုတ်ရေꩻ ဟံႏနယ်ႏဒေႏသဖုံႏ
450px|center| တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏မြေပုံ
(Provinces|省) တောင်ꩻသေꩻ- ထုဲင်ဝမ်နဝ်ꩻ ခယ်ႏခမ်းတန်အနေႏ အဝ်ႏအွဉ်ႏထွော့ဒျာႏ ခမ်းနယ်ႏတဖြုံႏအရန်းလဲ့ ထုဲင်ဝမ်ခမ်းသား စူꩻတဝ်းတဲင် ပွိုးတောမ်ႏ ထုဲင်ဝမ်အိုပ်ချုတ်ရေꩻခရာႏနဝ်ꩻ ခယ်ႏခမ်းထီတန်တောမ်ႏ ခယ်ႏထုဲင်ဝမ်ခါႏ အဝ်ႏထွာက အသျုတ်တရေင်ပျသနာႏနဝ်ꩻသွူ။
Autonomous regions (自治区)
Municipalities (直辖市)
လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းတောမ်ႏ လိုꩻမျိုႏဖုံႏ
250px|thumbnail|ခယ်ႏခမ်းထီကို ခင်ႏလမ်းအလွောက်ꩻ ကဒေါ့ꩻသုင်ꩻဒါႏ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါဖုံႏ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၀ ဗာႏ လာဇူလုဲင်စာႏရင်ꩻအလꩻ ခယ်ႏခမ်းသား ခမ်းနမ်းဗွေႏခမ်းထီကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွောန်းအဝ်ႏ ၁,၃၃၈,၆၁၂,၉၆၈ ဖြာꩻ (သန်း ၁၃၀၀ လွို) နဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းကိုတရာꩻဝင်ႏ ကအွောန်ႏထွော့ခါꩻဒါႏ ခမ်းရင်ꩻသားလိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏ(၅၆)မျိုꩻသွူ။ နဝ်ꩻအကို ဟန်လိုꩻမျိုꩻ(ဟဲ့ꩻ)ခယ်ႏလိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွောန်းအဝ်ႏ (၉၁.၉%) တဲင် ခမ်းကိုထွာလိုꩻဖြာꩻ အအာသွတ်ꩻသွူ။ လိုꩻဖြာꩻခြွောန်း ကအဝ်ႏအာဒါႏ ခမ်းရင်ꩻသားလိုꩻမျိုꩻ အလင်ဖုံႏနဝ်ꩻ ကျွမ်းလိုꩻမျိုꩻ(Zhuang - ၁၆သန်း), မန်ချူးလိုꩻမျိုꩻ (Manchu - ၁၀သန်း)၊ ဟွေးလိုꩻမျိုꩻ (Hui - ၉သန်း)၊ မျဝ်လိုꩻမျိုꩻ (Miao - ၈သန်း)၊ ဝူးအာလိုꩻမျိုꩻ (Uyghur - ၇သန်း)၊ ယီလိုꩻမျိုꩻ (Yi - ၇သန်း)၊ ထူကျားလိုꩻမျိုꩻ(Tujia - ၅.၇၅သန်း)၊ မွန်ဂိုလိုꩻမျိုꩻ (Mongols - ၅သန်း)၊ တိဗဲတ်လိုꩻမျိုꩻ (Tibetans - ၅သန်း)၊ ပုယီးလိုꩻမျိုꩻ (Buyei - ၃သန်း) တောမ်ႏ ကိုရီးယားလိုꩻမျိုꩻ (Koreans -၂သန်း) ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻတန်ဖုံႏ
၂၀၀၈ ဗာႏ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းစာႏရင်ꩻအရမ်ꩻ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ကွန်မျူနိစ်ခမ်းထီဖုံႏ ကဏ္ဍ:အာသျတွိုက်ကို ခမ်းထီဖုံႏ
ဇီဝအနယ်ꩻပညာႏ
ဇီဝအနယ်ꩻပညာႏ (Biotechnology) ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဇီဝသက်အဝ်ႏ သဘာဝသိပ္ပံတောမ်ႏ ဇီဝထာꩻထွာရဲဉ်ႏဖုံႏယို ထူႏသုင်ꩻလွေꩻအီ ကလိုႏအပ်ဒါႏ အိဉ်စိဉ်နီယာစက်အနယ်ꩻပညာႏ(စက်မှုနည်းပညာ)၊ တသီႏပညာႏ တောမ်ႏ ဇီဝကွန်ႏထန်ႏ နယ်ႏပယ်ႏဖုံႏကိုတာႏ အနယ်ꩻပညာႏ ဒျာႏသွူ။ ဇီဝအနယ်ꩻညာႏနဝ်ꩻ အွိုးနေင်ႏပေါင်ꩻအရေင်ရျာꩻကာႏ နီလိုꩻသီး အဝ်ႏထူႏသုင်ꩻလဲဉ်း ဆို့ꩻခြုဲင်ရေꩻ၊ ထေမာꩻထာအံႏတောမ်ႏ တသီႏပညာႏဖုံႏကိုသွူ။
လိုꩻသီးကအံႏဗာႏဒဲန်
"လိုꩻသီးကအံႏဗာႏဒါႏ ဒဲန်အကျောင်ꩻ" "ကအံႏဗာႏဒဲန်"ကရိုꩻဒါႏငဝ်းယိုနဝ်ꩻ လိုꩻတွိုင်ꩻဖေႏကသေနာႏတွော့ꩻ တဲမ်းသုံꩻအီဗာႏဒျာႏသွူ။ လိုꩻသီးယိုနဝ်ꩻ တဲးတဲးတဲ့ အံႏဒဲန်လုမ်ꩻတကာႏတဝ်း တခိုးအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏ၊ သေင်ႏရောင်ꩻသေင်ႏရာႏအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏလဲ့ အံႏဒျာႏသွူ။ နဝ်ꩻလုမ်ꩻတကာႏတဝ်း အရသာႏ အရောင်ႏကတပါတဝ်း ထီရိုꩻရိုꩻလဲ့နဝ်ꩻ၊ အရသာႏအမျိုꩻမျိုꩻ၊ အရောင်ႏအမျိုꩻမျိုꩻကပါဒါႏ ဒဝ်ထီ၊ တသီႏစဲးထီ၊ ဖျောႏထီစတဲင် အထီအမျိုꩻမျိုꩻယိုလဲ့နဝ်ꩻ အွꩻဒျာႏသွူ။ ကွယ်ႏတွော့ꩻ ဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏနဝ်ꩻ "အံႏဒဲန်အွꩻထီ"ဒေါ့ꩻသုံꩻလွဗော့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻလွုမ်ꩻသွူ။
ယိုဖုံႏနဝ်ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻနယ်ꩻ ကသုံꩻဆောင်ႏအံႏအွꩻဗာႏ အာဟာႏရဖုံႏ အင်းရွယ်ႏချက်သွူ။ ငဝ်းဆင်ႏချင်ႏ ဒဲန်သွမ်ꩻပစ္စဝေက္ခဏာႏကိုနဝ်ꩻ ရဟန်ꩻလိုꩻကျောင်ꩻသီး ကသုံꩻဆောင်ႏဒါႏ ဒဲန်သွမ်ꩻအာဟာႏရနဝ်ꩻ အံႏကြွို့ꩻအံႏကြꩻဗော့ꩻထာꩻ နုဲးထာꩻသောင်ꩻထာꩻသား ယူးဝါးတိရစ္ဆာန်ႏနဝ်ꩻ တမွေးတဝ်း၊ နေးတွမ်ႏပညာႏဆင်ႏချင်ႏထွူနဲင် သုံꩻဆောင်ႏဗာႏဒျာႏ၊ ခွုမ်ဆိုးမွန်းပျောႏအီထာꩻတာႏ နုဲးလိုꩻပေႏဒုံခြင်ꩻနဝ်ꩻ တမွေးတဝ်း၊ အာႏဖေႏကတလာ နုဲးစူတိုပ်ꩻသား၊ ဘော်လုံးသားနဝ်ꩻ တမွေးတဝ်း၊ ယောင်ꩻဆင်ꩻဖေႏကတရေꩻ နုဲးမဲးဖြဲးမူႏနဝ်ꩻ တမွေးတဝ်း၊ သွီႏယာႏဖေႏကဗွေ ဖေႏကဒဲန်းနုဲင်းကျွမ်းဘားသား ထာꩻကျူႏသားနဝ်ꩻ တမွေးတဝ်းသွူ။ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ အံႏအွꩻသုံꩻဆောင်ႏ အာဟာႏရအင်းရွယ်ႏချက် အမွေးအမန်ႏလဲ့နဝ်ꩻ၊ အင်းရွယ်ႏချက် တမွေးတဝ်းလဲ့နဝ်ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻခါꩻနုဲးနဝ်ꩻလဲ့ ခေတ်ယိုခါနဝ်ꩻ လိုꩻလမ်းတွမ်ႏရိုꩻပုဲႏ၊ ရဟန်ꩻလိုꩻကျောင်ꩻနေးခန်းလဲ့ တသေတဝ်း၊ တလွောက်ꩻလွောန်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ကဲန်းအာအာသွူ။
ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ အံႏအွꩻသုံꩻဆောင်ႏ အာဟာႏရ အင်းရွယ်ႏချက် အအဲန်ႏသွတ်ꩻယို လိုꩻတွိုင်ꩻစွုမ်ႏ ဖေႏနေးကသေနာႏ မီႏတဲမ်းနယ်ဗာႏနဝ်ꩻ "ကအံႏကအွꩻဗာႏ အာဟာႏရနဝ်ꩻ ဟို့ꩻခိုးဟို့ꩻလျား ဖေႏကထိုꩻမား၊ နမ်းအာႏဉာဏ်ႏအာႏ ဖေႏကဗွေ၊ ဝွေႏဒနာႏရောႏဂါႏ ဖေႏကကင်ꩻ၊ ဖေႏကအုံဟဝ်ခြွိုင်ႏသန်ꩻ"အဝ်ႏနုဲးနဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသျင်ႏပေႏ သာႏမဏေႏ လိုꩻကျောင်ꩻသီးနဝ်ꩻ ဘုရာꩻကပညတ်ခါꩻဒါႏ စီꩻကန်ꩻသိက္ခာႏပုဒ်ဖုံႏယို အပဲစ်ဖေႏကလွစ် အုံအဝ်ႏလွောန်ꩻဗာႏအတွိုင်ꩻ ကထွာဒါႏနီလိုꩻလမ်းသီးယိုနဝ်ꩻ ဘုရာꩻဟော်ꩻပညတ်ခါꩻ တမွေးတဝ်းလဲ့ ဘာႏသာႏရေꩻ၊ လိုꩻမုꩻရေꩻ၊ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻစီꩻကန်ꩻအလꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ အံႏအွꩻအာဟာႏရနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏဆောင်ႏ၊ အဝ်ႏလိုႏသျောင်ႏဗာႏ အချက်နုဲးဆလယိုအတွိုင်ꩻဖုံႏသွူ။ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ ထာꩻအံႏထာꩻအွꩻတဲင် အချက်နုဲးယိုဖုံႏနဝ်ꩻ အွောန်ႏဗာႏသတိ၊ လိုႏဆောင်ႏလဲ့ဆောင်ႏဗာႏ၊ လိုႏသျောင်ႏလဲ့သျောင်ႏဗာႏသွူ။ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ အမုဲ(ဌ)ကီယိုနဝ်ꩻ မဲန်တဲမ်းလုဲးခြုဲးဆွာꩻထဲင်း တစိꩻသွူ။ အံႏညီꩻတဝင်ꩻ ကတလꩻတဝ်း ထာꩻအံႏမျိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻဖြားစခါ တဲမ်းစုတဲမ်းမတ်သေꩻခါꩻ အဝ်ႏအထွူတဲင် မန်းဘာႏသာႏ တသီႏနယ်ꩻ တသီႏစောင်ႏကိုဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏထီႏဗာႏအာ၊ အဝ်ႏထီႏဗာႏခွိုꩻတန်ဒျာႏသွူ။
တဲ့ꩻတဝ်းတဝင်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တဲ့ꩻတဝ်းပုံႏစံႏ တမျိုꩻတွမ်ႏတမျိုꩻ တဗွိုန်တဝ်းလွဝင်ꩻသွူ။ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ ပေါႏအံႏညီꩻတဝင်ꩻလဲ့ ပသꩻလွဉ်ဒါႏ နမ်းတဗာႏလုမ်း၊ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ ပွစ်ꩻပဉ်ပုံ ပဉ်ပြုံႏဒါႏထာꩻ နုဲးစံးရော့ကထန်ႏနဝ်ꩻ၊ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ ဟို့ꩻထိုꩻဟို့ꩻလောႏဒါႏ၊ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ အော့ꩻလဲ့အော့ꩻ ဟို့ꩻလဲ့ထိုꩻသွူ။ အော့ꩻလဲ့အော့ꩻ၊ ဟို့ꩻလဲ့ထိုꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻလုံးဖြော့ꩻသွူ။ မန်းနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"အထက်လှ အောက်လျှော"သွူ။ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ သꩻရာႏပကျောက်ꩻယွုတ်ꩻတဲင် သီထိုꩻဒါႏသွူ။ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ တသိုꩻထန်ႏအာလွဉ်ꩻထာꩻတဲင် အာႏယွမ်ꩻအာႏလို့တွော့ꩻ သီထိုꩻဒါႏသွူ။ အံႏမာႏဆာႏ လက္ခဏာႏဖုံႏနဝ်ꩻ တဗွိုန်တွိုင်ꩻတဝ်းလွဝင်ꩻတဲင် လက္ခဏာႏအလꩻ ချင်းအံႏချင်းဖြေႏဗာႏယင်း တွမ်ႏတသီႏအလင်သွူ။ ပေါႏမာႏဆာႏလဲဉ်း၊ ဟို့ꩻထိုꩻလုံးဖြော့ꩻလဲန်းနဝ်ꩻ တသီႏ "မဟာဖြေဆေး"ကရိုꩻနဝ်ꩻ အဟဝ်သွတ်ꩻသွူ။ အံႏမာႏဆာႏတဲင် ပေါႏလက္ခဏာႏပျꩻသန်နဝ်ꩻ လိုမ်ꩻလာꩻနွိုင်ႏမွုန်းတဝ်း လံးကိုဒုံကိုတွော့ꩻ ဒင်ႏပသာမွိုင်မွိုင် တသီႏယုံႏတန် အွိုးဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဟဝ်သွတ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ "အံႏတရော့ꩻတဝ်းတငွါ၊ လွေꩻတရော့ꩻတဝ်း တကာ"ကရိုꩻဒါႏငဝ်းအတွိုင်ꩻ ကွပ်ပွိုးအံႏတရော့ꩻတဝ်းတငွါတဲင် ဖေႏကထွာဗာႏပုဲႏရောႏဂါႏ၊ ဖေႏကမာႏဆာႏဗာႏပုဲႏနဝ်ꩻ အွဉ်ႏသတိဟဝ်ဟဝ်တဲင် ချင်းအံႏချင်းအွꩻဒျာႏသွော့ဝင်ꩻ အကျောင်ꩻ။ ကတဲ့ꩻကခဝ်းဒါႏနီ ကထွာဒါႏသွီႏယာႏ၊ ကဖေႏအာႏဒါႏ ဓာတ်အမျိုꩻမျိုꩻ အစွိုးစွိုးဖုံႏယို သေနာႏသဖော်ꩻဗွောင်ထွူတဲင် လွိုက်အံႏလွိုက်အွꩻ၊ ချင်းအံႏချင်ႏအွꩻလွဒျာႏသွော့ဝင်ꩻအကျောင်ꩻ တဲမ်းခြုဲးနယ်ဗာႏ တခွိုင်းယိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ခမ်းသားခြွိုင်ႏသန်ꩻတာႏ
ဇန်နဝါရီ ၁၁
စန်နဝါရီလာ (၁၁) (January 11) ဇန်နဝါရီလာ(၁၁)နီꩻနဝ်ꩻ ဂရီဂေါရီးယန်းပျက္ခဒိန်ႏအလꩻ နေင်ႏတနေင်ႏအကို ထွာဒျာႏ မွူးနီꩻ(၁၁)နီꩻမျောက် မွူးနီꩻတနီꩻဒျာႏသွူ။ နေင်ႏယိုတနေင်ႏ ဖေႏကလို့နဝ်ꩻ မွူးနီꩻခြွဉ်း အဝ်ႏကုဲင်က (၃၅၄)နီꩻ (မိဉ်ႏတော် မွူးနီꩻထပ်ဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်(၃၅၅)နီꩻ) သွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဇန်နဝါရီ
ကသုံꩻအံႏလွဲꩻဒါႏ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဥပဒေႏ
ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏလွတ်တောႏ
ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏလွတ်တောႏ(အင်္ဂလိပ် : Shan State Hluttaw) ယို မျန်မာခမ်းထီ ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ ကို မာဥပဒေႏလွတ်တောႏ တဗာႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ လွတ်တောႏတဗာႏစားလွုမ်တဲင် အမတ်ခြွဉ်းဖြာꩻ ၁၄၃ ဖြာꩻ(လွိုက်ꩻရွေꩻခံႏနမ်းခြောင်ꩻတန် ၁၀၇ ဖြာꩻ တွမ်ႏ စဲ့ꩻသား နမ်းခြောင်ꩻတန် ၃၆ ဖြာꩻ) အဝ်ႏသွော့ꩻပါလွေꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ
ဇန်နဝါရီ ၁၂
စန်နဝါရီလာ (၁၂) (January 12) ဇန်နဝါရီလာ(၁၂)နီꩻနဝ်ꩻ ဂရီဂေါရီးယန်းပျက္ခဒိန်ႏအလꩻ နေင်ႏတနေင်ႏအကို ထွာဒျာႏ မွူးနီꩻ(၁၂)နီꩻမျောက် မွူးနီꩻတနီꩻဒျာႏသွူ။ နေင်ႏယိုတနေင်ႏ ဖေႏကလို့နဝ်ꩻ မွူးနီꩻခြွဉ်း အဝ်ႏကုဲင်က (၃၅၃)နီꩻ (မိဉ်ႏတော် မွူးနီꩻထပ်ဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်(၃၅၄)နီꩻ) သွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဇန်နဝါရီ
ခရာဒိယဇာတ်
'ခရာဒိယဇာတ်" ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် ခရာဒိယဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-
၁။ ပေါႏနာႏတဝ်း ပညာႏသျိငေါဝ်း၊ (ဆရာငေါဝ်း)နောဝ်ꩻ မော့ꩻဒါႏထာꩻဒုက္ခအကျောင်ꩻ၊
၂။ တွမ်ႏနီဘဝ ကလွောက်ꩻငမ်ႏဒါႏပညာႏယို မဉ်ႏတသွဉ်တဝ်း၊ မဉ်ႏတဒါႏတဝ်းနဝ်ꩻ မော့ꩻဒါႏထာꩻဒုက္ခအကျောင်ꩻ၊
၃။ တဟဝ်လွေꩻတဝ်း အခိန်ႏ၊ တလွေꩻသင်ꩻတဝ်း အရပ်သူꩻ မဉ်ႏလွေꩻနောဝ်ꩻ မော့ꩻဒါႏထာꩻဒုက္ခအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
တိပလ္လတ္ထဇာတ်"
၁။ ပေါႏလိုꩻလိန်ႏမာႏ ပေါႏလိုꩻနာႏငဝ်း ပေါႏလိုꩻလွိုတဝ်းစီꩻကန်ꩻ ဥပဒေႏ၊ ပေါႏထိန်ꩻတီသေႏသေႏ သီႏလသိက္ခာႏနဝ်ꩻ ဝင်ꩻကီႏညိုႏငါႏ၊ ဝင်ꩻအံႏဖြာႏမွေးစွဉ်ႏအကျောင်ꩻ၊
၂။ နာႏဆရာႏငဝ်းတဲင် မဉ်ႏကျိုꩻစာꩻသွဉ်ပညာႏနဝ်ꩻ ဒါႏမွေးစွဉ်ႏပညာႏအကျောင်ꩻ၊
၃။ မဉ်ႏဒါႏပညာႏနဝ်ꩻ မဉ်ႏမော့ꩻလွဉ် အယပ်ꩻအခုဲင်ႏ ဘေꩻအန္တရာယ်ႏတဲ့ ကာႏကွယ်ႏနွောင်ꩻ၊ လွစ်လꩻနွောင်ꩻအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
"မာလုတဇာတ်" ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် မာလုတဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-
၁။ လောကကိုယို ထာꩻယူႏထာꩻထင်းနဝ်ꩻ တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ တဗွန်ပီကြွို့ꩻတဝ်းလို့ဝင်ꩻအကျောင်ꩻ၊
၂။ ထာꩻယူႏ ထာꩻထင်းနဝ်ꩻ ကွပ်တဗွန်ပီတဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် ထေင်အီလို့ဝင်ꩻ၊ ထွာအီဒါႏ ပျဿနာႏအကျောင်ꩻ၊
၃။ မဉ်ႏထွာလွဉ် ပျဿနာႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လွေꩻထေ့ဗာႏ ပညာႏသျိမျတ် ထွဉ်ႏဆွုံꩻဖျတ်ဖေႏဗာႏအကျောင်ꩻ၊
၄။ ပျဿနာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ပညာႏအဝ်ႏသား (ပညာႏသျိသီး)ဖုံႏမꩻ မူလဘူတအစဲဉ်ႏ အမာႏအမဲဉ်ႏအတွိုင်ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်ဖေႏနွောင်ꩻအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
လက္ခဏမိဂဇာတ်
"ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် လက္ခဏမိဂဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ" ၁။ ပေါႏပညာႏအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻ ယွုမ်းတမွိုꩻဒါႏ ဝင်ꩻငဝ်းအကျောင်ꩻ၊
၂။ နီလိုꩻ ဖေႏကထွာမွုန်းဝင်ꩻလိုꩻနဝ်ꩻ ထွို့ꩻဗူႏခါꩻဟဝ်ဟဝ်ဗာႏအကျောင်ꩻ၊
၄။ အခိန်ႏမွေးတဝ်း ခင်ႏလမ်းမွေးတဝ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏလွေꩻတဝ်း၊ မဉ်ႏလွေꩻနဝ်ꩻ မော့ꩻဒါႏဘေꩻအန္တရာယ်ႏအကျောင်ꩻ၊
၅။ ကောအွဉ်သား မဉ်ႏဒါႏမꩻ လိုꩻဆꩻချာချမ်ꩻသာႏ၊ ကောအွဉ်သား မဉ်ႏဒါႏတဝ်းနဝ်ꩻ လိုꩻဆꩻချာ ဒုက္ခ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
"ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် နိဂြောဓမိဂဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ"
၁။ လိုꩻပါႏရမီႏဖြားနောဝ်ꩻ သꩻကျွားဆေ့ꩻငါႏအကျောင်ꩻ၊
၂။ ခြွိုင်းနမ်း (ထာꩻသေင်ခင်ႏလမ်း)တန်ယိုနဝ်ꩻ အကျိုꩻတအာတောဝ်းအကျောင်ꩻ၊
၃။ ပညာႏအဝ်ႏ၊ စွို့ꩻစွဉ်ႏ၊ အံႏတဝ်းလာဘ်နဝ်ꩻမꩻ အမဲဉ်ႏအမဲဉ်ႏအတွိုင်ꩻ ဖြေႏသျင်ꩻနွောင်ꩻ ပျဿနာႏ၊ အမွေးအမွေးအတွိုင်ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်နွောင်ꩻတရာꩻအကျောင်ꩻ၊
၄။ ဘုရာꩻလောင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာခန်းတိရစ္ဆာန်ႏတဲ့ယဝ်း လုဲင်ႏတွမ်ႏအသက် ဝင်ꩻအတွက်တာႏ မာꩻဖေႏဒါႏအကျောင်ꩻ၊
၅။ ကွပ်ဘုရာꩻလောင်ꩻ မေတ္တာႏတဲင် ကားသတ္တဝါႏ လꩻလွအဘယ-ဘေꩻထဝ်းအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
လိုꩻသီးအသက်ဒွေါင်ႏငါႏ
"အရကသုတ် (လိုꩻသီးအသက်ဒွေါင်ႏငါႏ)" "ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- အွိုးစခါ ဆရာႏသူႏတောႏကောင်ꩻ ပေါႏဖိုတဖြာꩻ၊ အမဉ်ꩻ'အရက'၊ ဆရာႏအရကနဝ်ꩻ အတပဲ့ꩻအဝ်ႏအာတန်၊ ဆရာႏအရကနဝ်ꩻ ဟော်ꩻဖေႏ အတပဲ့ꩻဖုံႏတရာꩻနုဲင်းယို- သူႏတောႏကောင်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- နီလိုꩻသီးအသက်ယို အုံဗာႏဆေ့ꩻငါႏ၊ နီလိုꩻသီးအသက်ယို ဒွေါင်ႏငါႏ၊ နီလိုꩻသီးအသက်ယို လို့မွိုင်ငါႏ၊ ထွိုင်ႏစင် သက်ကဒွေါင်ႏတဲ့ ဆင်ꩻရယ်ꩻဒုက္ခသမ်းအာ၊ သမ်းရွိုးလွားဗာႏအာ၊ နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏထာꩻသေပညာႏ ယူႏဒါႏဒါႏသွော့ဟုဲင်း၊ လိုႏနဲစ်မာꩻငါႏကုသိုလ်ႏ-လိုႏကျင်ꩻငါႏ အကျင်ꩻမျတ်ကွေး၊ နီယိုနဝ်ꩻ အုံလွဉ်လဲဉ်းသန္ဓေႏ၊ လိုꩻပေါႏအုံသန္ဓေႏထွူနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်ထာꩻသီလွုမ်ꩻ၊ သီတဝ်းနဝ်ꩻ အဲဉ်ထဝ်းတဖြာꩻဖြာꩻ။ နီလိုꩻသီးအသက်ယို အုံဗာႏဆေ့ꩻငါႏ၊ ဒွေါင်ႏငါႏ၊ လို့မွိုင်ငါႏ၊ ယံကသေနာႏ ဥပမာႏနယ်က- ၁။ ဥပမာႏ- မွူးရောဝ်ꩻခိုႏစောဝ်းစောဝ်းနဝ်ꩻ တသံꩻထီ အဝ်ႏမီꩻနာ၊ တသံꩻထီမီꩻနာနဝ်ꩻ သဲစ်မွူးကထန်ႏ၊ သဲ့စ်မွူးရောင်းကဗာႏတဲ့ ဟူႏထဲ့ထိုꩻမားမွိုင်မွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ နီလိုꩻသီးအသက်တွမ်ႏ တသံꩻထီနဝ်ꩻ ဗွန်ပီလို့ဝင်ꩻ ထိုꩻမားမွိုင်ငါႏ။ ၂။ ဥပမာႏခꩻတမျိုꩻနဝ်ꩻ- ခမ်းလော့တန်၊ ခမ်းရာႏလင်ꩻဗာႏထီ၊ ထီတဆဲစ်ꩻကီ၊ သဲစ်ကတဆဲစ်ꩻကီတဲ့ ထဲ့ချာထီကို၊ ထိုꩻမားစွဉ်ႏဒျာႏ၊ နီလိုꩻသီးသက်တဲ့ ပီပဲ့နုဲင်းထီတဆဲစ်ꩻကီ ထဲ့ချာထီကိုနဝ်ꩻနေနေ ထိုꩻမားမွိုင်ငါႏ။ ၃။ ဥပမာႏခꩻတမျိုꩻနဝ်ꩻ- တွမ်ႏခွဉ်းတောင်ꩻတွဲႏထီ၊ သဲ့စ်ကဒဲင်ႏကီခွဉ်းတဲ့ ခွဉ်းခြောင်ꩻထီကိုနဝ်ꩻ ထိုꩻမားစွဉ်ႏဒျာႏ၊ နီလိုꩻသီးသက်တဲ့ ပီပဲ့နုဲင်းခွဉ်းခြောင်ꩻ ထီကိုနဝ်ꩻနေနေ၊ ထိုꩻမားမွိုင်ငါႏ။ ၄။ ဥပမာႏခꩻတမျိုꩻနဝ်ꩻ- ထီတန် အဝ်ႏကောင်နာထဲ့လင်ꩻ၊ ထာꩻအီႏကပါလွဉ်ꩻဒါႏ ထီကိုနဝ်ꩻ အထဲ့မွိုင်ငါႏ၊ နီလိုꩻသီးသက်တဲ့ ပီပဲ့နုဲင်းထာꩻအီႏ ကပါလွဉ်ꩻထီကိုနဝ်ꩻနေနေ သꩻထဲ့မွိုင်ငါႏ။ ၅။ ဥပမာႏခꩻတမျိုꩻနဝ်ꩻ- အဝ်ႏဖြောင်းကို ပထူထန်ႏယုဲင်ꩻထီနဝ်ꩻ တညတဝ်း တဆင်ႏပေႏဒျာႏ၊ နီလိုꩻသီးသက်တဲ့ ပီပဲ့ယုဲင်ꩻထီ ကအဝ်ႏဖြောင်းကို ပထူႏထန်ႏနဝ်ꩻနေ၊ တညတဝ်း တဆင်ႏပေႏဒျာႏ။ ၆။ ဥပမာႏခꩻတမျိုꩻနဝ်ꩻ- ဗွိုင်းခင်တန်လျား တနီꩻမွူးမွူး၊ ဗွိုင်းခင်တန်လျား တနီꩻမွူးကိုနဝ်ꩻ ဝေါင်းသော့ꩻစဉ်ႏစျꩻ (တခို့ခယ်ႏခူꩻ)ငါ၊ တလဲင်ႏချင်ꩻ တအီခြစ်ꩻ၊ ဖြေင်းကရစ်ꩻထိုꩻမားစွဉ်ႏ၊ နီလိုꩻသီးသက်တဲ့ ပီပဲ့နုဲင်းစဉ်ႏစျꩻ တအီခြစ်ꩻနဝ်ꩻနေနေ၊ သီမားမွိုင်ငါႏ။ ၇။ ဥပမာႏခꩻတမျိုꩻနဝ်ꩻ- ဖိုးတဗာႏနောဝ်ꩻ ပါꩻစွီႏလွေꩻ ဖိုးဖို့ꩻခင်ႏလမ်း၊ ဖိုးခင်ႏကာနဝ်ꩻ တကာထွူတကာ ကွဲဗော့ꩻငါငါလွေꩻ ဖိုးဖို့ꩻခင်ႏလမ်းသူꩻ၊ ဖိုးနဝ်ꩻ အီႏသီဗာႏသေႏချာႏ၊ နီလိုꩻသီးတဲ့ ပီပဲ့နုဲင်းဖိုးနဝ်ꩻနေနေ၊ တနီꩻထွူတနီꩻ ကွဲဗော့ꩻငါငါလွေꩻ သင်ႏခဲင်ꩻ၊ နီလိုꩻသီးတဲ့ အီႏသီဗာႏသေႏချာႏနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ သတ္တကနိပါတ်၊ အရကသုတ်)
ဒုံထီကတူႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ
ဒုံထီကတူႏ (အိန်းကလေက်: Hti Ka Two၊ မန်း : ထီကတူးရွာ) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ (အခဝ်နဝ်) ၊ မျင်ꩻမိုရ်ႏခမ်း ၊ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ၊ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်း ကိုဒ်နဝ်ꩻ ၂၀၀၉၃၇ ဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏ ထီခိုႏဆꩻကီ ၄၃၃၀ ပေ (၁၃၂၀ မီတာ) ကိုသွူ။ ဒုံထီကတူႏအကို လမ်းငင်းအဝ်ႏ ၁၈၀ လမ်း၊ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ ဖြာꩻသွူ။ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ ၆၀၁၈ ဖြာꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ ဒုံလုံးထွိုင်ႏ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏထင်ꩻနဝ်ꩻ ဒုံမန်းကျောင်ႏ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်နဝ်ꩻ ဒုံလွယ်စင်း(ကောင်ဗꩻကွဉ်ႏ)၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ ဒုံထီဗွာ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ဒုံပန်ꩻတင်ႏ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ဒုံစခွီဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻကိုဒုံဖုံႏ
ဇန်နဝါရီ ၁၃
စန်နဝါရီလာ (၁၃) (January 13) ဇန်နဝါရီလာ(၁၃)နီꩻနဝ်ꩻ ဂရီဂေါရီးယန်းပျက္ခဒိန်ႏအလꩻ နေင်ႏတနေင်ႏအကို ထွာဒျာႏ မွူးနီꩻ(၁၃)နီꩻမျောက် မွူးနီꩻတနီꩻဒျာႏသွူ။ နေင်ႏယိုတနေင်ႏ ဖေႏကလို့နဝ်ꩻ မွူးနီꩻခြွဉ်း အဝ်ႏကုဲင်က (၃၅၂)နီꩻ (မိဉ်ႏတော် မွူးနီꩻထပ်ဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်(၃၅၃)နီꩻ) သွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဇန်နဝါရီ
လော့လင်ꩻ
လော့လင်ꩻထာꩻ (ရွာကျခြင်း) (Precipitation) ကရိုꩻနဝ်ꩻ ခမ်းတလီꩻဝသပညာႏကိုအလꩻ ထီလူးဖုံႏကအဝ်ႏစုပြုံႏအလူႏ အွိုးအာႏကာႏမို့ꩻလောင်းကီသူꩻနဝ်ꩻ ကွပ်ပွိုးစွဉ်ႏဒျာႏ ဟံႏတန်ပထဝီႏထွို့ꩻငင်ႏအာႏသန်ငါႏတဲင်တွော့ꩻ ကထဲ့လင်ꩻ(ကလော့လင်ꩻ)လွဉ်ဗာႏထာꩻသူꩻနဝ်ꩻ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻအလော့လင်ꩻထာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
အပွုံႏအငုဲင်ꩻတွမ်ႏအမျိုꩻအသာꩻ
ခမ်းကလော့လင်ꩻထာꩻနဝ်ꩻ လော့လင်ꩻနေးအထီ၊ လော့လင်ꩻနေးအခြုံး၊ လော့ရော်ꩻရယ်ꩻနေးတဝင်ꩻ စတဲင် ခွဲꩻချာꩻနွောင်ꩻနုဲင်းယိုဖုံႏသွူ။
ခမ်းထီ
ကလော့လင်ꩻထာꩻအကို လော့လင်ꩻနေးခမ်းထီယိုနဝ်ꩻ ထီႏဗာႏအာလွိုလဲဉ်းဝင်ꩻသွူ။ ခမ်းကလော့လင်ꩻထာꩻယို ဝင်ꩻထူႏတွမ်ႏ ကိရိယာႏကတဲက်အီႏဒါႏ ခမ်းထီအဆေ့ꩻအအာနဝ်ꩻတဲင် ခွဲꩻချာꩻအီခမ်းအပေႏအတန်နုဲင်းလ့ယိုအတွိုင်ꩻသွူ။
ခမ်းမီႏလော့ပေႏပေႏ မီႏလော့ကြုန်ႏကြင်ႏနေးဗော့ꩻထာꩻလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻခမ်းတဆေ့(ခမ်းတဆီ)နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
ခမ်းတꩻအို
အလျားခိဉ်ႏမီႏအဝ်ႏလွဉ်သွူ (၀) ဒီႏဂရီႏရပ်နဝ်ꩻ ခမ်းတွမ်ႏတꩻအိုကုဲင်းရောꩻဒါႏတဝင်ꩻတဲင် ခမ်းတွမ်ႏတꩻအို ကလော့ꩻရော်ꩻတဝင်ꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻခမ်းတꩻအိုလော့ꩻထာꩻသွူ။
ဇန်နဝါရီ ၁၄
စန်နဝါရီလာ (၁၄) (January 14) ဇန်နဝါရီလာ(၁၄)နီꩻနဝ်ꩻ ဂရီဂေါရီးယန်းပျက္ခဒိန်ႏအလꩻ နေင်ႏတနေင်ႏအကို ထွာဒျာႏ မွူးနီꩻ(၁၄)နီꩻမျောက် မွူးနီꩻတနီꩻဒျာႏသွူ။ နေင်ႏယိုတနေင်ႏ ဖေႏကလို့နဝ်ꩻ မွူးနီꩻခြွဉ်း အဝ်ႏကုဲင်က (၃၅၁)နီꩻ (မိဉ်ႏတော် မွူးနီꩻထပ်ဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်(၃၅၂)နီꩻ) သွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဇန်နဝါရီ
ခွေမွိုးဖါ မိဉ်ႏအဝ်ႏနဝ်ꩻ
ခွေမွိုးဖာ မဉ်ႏအဝ်ႏကဒွိုန်းနဝ်ꩻ တင်ꩻကျွစ်ဒဲဉ်ဟားလွုမ်ꩻမကာႏ အခိန်ႏတွိုင်ꩻ ခွေမဲဉ်ဖြော်ဆပ်ချာငါႏ ကေꩻဇူꩻဒျာႏ၊
ခွေမွိုးဖာ မဉ်ႏအဝ်ႏကဒွိုန်းနဝ်ꩻ အွီႏမုဲင်ꩻရာꩻ ယံမုဲင်ꩻရာꩻ ဆန်ꩻမုဲင်ꩻရာꩻ ခွေဖေႏအံႏသွူးသွူးစွဉ်ႏ မွိုးဖာဒျာႏ၊
ခွေမွိုးဖာ မဉ်ႏအဝ်ႏကဒွိုန်းနဝ်ꩻ အခွꩻအလျား ဖေႏကညီႏတဲင် လွောက်ဖက်ꩻရာꩻဥတုရာႏသီႏ  ခွေဖေႏစွဉ်ႏဒျာႏ ဆဲင်ꩻခွမ်ꩻလာꩻ အစားဟဝ် အစားယံသေႏချာႏ၊
ခွေမွိုးဖာ မဉ်ႏအဝ်ႏကဒွိုန်းနဝ်ꩻ ဖြားသꩻဆွော့ꩻတာႏ ဖေႏကထွာ စွုမ်ႏနီꩻဟာ မဲဉ်ဟော်ꩻနယ်ငါႏ တရာꩻလိတ်စောင်ႏအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏ၊
ခွေမွိုး မဉ်ႏအဝ်ႏကဒွိုန်းနဝ်ꩻ ခွေဖာ မဉ်ႏအဝ်ႏကဒွိုန်းနဝ်ꩻ မွိုးဖာသီး သ့ꩻဆန္ဒအတွိုင်ꩻ မဲဉ်မာꩻဖေႏလို့လို့စွဉ်ႏဒျာႏ၊
ကွယ်ႏတွော့ꩻ နုဲင်းယိုခါ မွိုးဖာတအဝ်ႏတဝ်းဒွုမ်၊ ပိုယိုအတာႏ မွိုးဖာကေꩻဇူꩻယို အာတတွာမုဲင်ꩻ တန်တတွာမုဲင်ꩻ အဝ်ႏသေဒျာႏလဲ့ ဆပ်ချာခွင်ꩻတအဝ်ႏဒွုမ် ဖြော်ချာခွင်ꩻတအဝ်ႏဒွုမ်သွူ၊
ပွိုးနုဲင်းယိုမꩻ ဖူးခိုဖူးမူႏပေႏသီးဖုံႏ မွိုက်ခွိုက် မွိုးဖာနီပါꩻ အဝ်ႏနေကတွင်ꩻ ဆပ်ချာလꩻလꩻသွော့ ကေꩻဇူꩻနေား ဖြော်ချာထွာထွာသွော့ ကေꩻဇူꩻနေား၊ မွိုးဖာသီးအလောင်း ကလိုႏလꩻထွိုက်ဒါႏ ကုသိုလ်ႏယို ထူႏလꩻလꩻသွော့နေား။