လဝ်းနယ်ချာ
ဣန္ဒာစရိယ-သုဲင်ꩻခဝ်(သီႏသဲင်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏ)လဝ်းခွုန်ꩻချာ နဲင်ႏငံႏတောႏပရိယတ္တိတက္ကသိုလ်ႏ(ရန်ႏကုန်ႏ)ပအိုဝ်ႏရဟန်ꩻစွိုꩻသီးတာႏ- (၃-က) တအွဉ်ႏနယ်မဲဉ်ႏမဲဉ်ႏနွောင်ꩻတဝ်းပုံႏ- ဒဲန်နဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏထုံႏ (ဒျဲန်)၊ ပအိုဝ်ႏကွန်လုံ (ဒဲန်)၊ ပအိုဝ်ႏစင်းသင်း (ဒျန်)။ ရွဉ်နဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏသထုံႏ (ရွှောန်)၊ ပအိုဝ်ႏကွန်လုံ (ရောန်)၊ စင်းသင်း(ရွန်)။ ဗွေႏဗိုန်နဝ်ꩻ သထုံႏ(တဗွိုန်)၊ ကွန်လုံ (ဗွေႏဗိုန်)၊ စင်းသင်း (ဗွေႏဗွိုန်)။ လိုꩻသုံꩻတလꩻတဝ်းနဝ်ꩻ (လိုꩻထွုင်း)၊ ထုံꩻစံႏနဝ်ꩻ (အထုင်ꩻစမ်ႏ)။ မောက်ꩻအွန်နဝ်ꩻ (မောက်ꩻအုန်)၊ အွုန်တလီꩻ။ သွုန်ႏနဝ်ꩻ (သုန်ႏ)၊ သွန်ꩻနဝ်ꩻ (သုန်ꩻ)၊ သꩻရာႏနဝ်ꩻ (သွုန်ႏ၊ သꩻ) ဖိင်ꩻနဝ်ꩻ (ဖိင်ꩻ)၊ အံႏဖေင်ꩻ လိုꩻကေန်ꩻ၊ ကဉ်ႏကဝ်ႏ(ကိန်ႏကဝ်ႏ) ဝွေꩻဝေးခို၊ ဝွေꩻဝေးမူႏ-စတဲင် တအွဉ်ႏနယ်မဲဉ်ႏဗဲက်နွောင်ꩻတဝ်း။ (၃-ခ) တအွဉ်ႏနယ်စွုမ်ႏစွုမ်ႏနွောင်ꩻတဝ်းပုံႏ- အဝ်-သရအဲဉ်ထဝ်းတဲင် (အထက်အောက်-အထဲတ်အောက်)တဲမ်းလꩻတဝ်း။ အုဲ-သရအဲဉ်ထဝ်းတဲင် (ပူအိုက်-နဝ်ꩻ ပူအုဲက်)တဲမ်းနွောင်ꩻတဝ်း။ အဝ်ႏဒျာႏ အွု-အွူ-အွို-အွောလွုမ်ꩻ အုဝ်-အဲဉ်ထဝ်းတဲင် တဲမ်း(အန်မုဝ်-စုဝ်ထွုင်-မစုဝ့်)လꩻတဝ်းသွူ။ အွုယ်-အွိုယ်-အွောယ်-အုဝ်ယ် အဲန်ထဝ်းတဲင် တဲမ်းအီမဲင်ꩻငဝ်းတလꩻတဝ်း။ အွုဝ်-အွိုဝ်-အွောဝ်-အုဝ်ဝ်-အဲဉ်ထဝ်းတဲင် တဲမ်းအီဘာႏသာႏလင်ငဝ်းလꩻတဝ်း-စတဲင် အွဉ်ႏနယ်စွုမ်ႏစွုမ်ႏနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။ အခင်ႏမွဉ်အွဉ်ႏ ပါဠိကိုကအဝ်ႏဒါႏ "အေက်င်၊ အေစ်-ဉ်၊ အေဋ်-ဏ်၊ အေတ်-န်၊ အေပ်-မ်၊ ဩက်-င်၊ ဩစ်-ဉ်၊ ဩဋ်-ဏ်၊ ဩတ်-န်၊ ဩပ်-မ်"ဖုံႏထွူတဲင် (သရကားကအဝ်ႏ ဖေႏကမာꩻထာꩻမာꩻ၊ တလိုႏတဝ်း စဉဋဏ-ဗီးသွတ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အွဉ်ႏကုဲင်သေꩻ ပါဠိဘာႏသာႏတာႏထွူတွော့ꩻ ပအိုဝ်ႏငဝ်းတာႏ မဉ်ႏသုံꩻကလိုႏလိုႏဒါႏ က-င-တ-န-ပ-မဖုံႏငါ) တယပ်ꩻခုဲင်ႏတဝ်း၊ ပအိုဝ်ႏလိတ်မွူးကိစ္စ အထွူလွေꩻယိုꩻယိုꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ယိုနဝ်ꩻ ဗွေႏဆရာႏတောႏ ဝေင်ꩻညောင်ႏရွီႏ ကန်ကြီးပရိယတ္တိ ထေနယ်ဖေႏအထျꩻတစိꩻနဝ်ꩻမꩻ သေထွꩻလွေꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဗိုန်နုဲင်းစွဉ်ႏ ပါꩻတဖြာꩻမဲ့အဝ်ႏဗန်ႏထာꩻ တခြာကိုတဲင် တွမ်ႏကအဝ်ႏဆကီဖဲ့ꩻ ဒေါ့ꩻလင်ꩻဖေႏတဖူꩻနဝ်ꩻ ပီပီဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ နီပအိုဝ်ႏသရအကို မဉ်ႏတွက်ပါ မန်းကိုအဝ်ႏတွမ်ႏတအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻ "အအာ၊ အိအီ၊ အုအူ၊ အေအဲ၊ အိုအော၊ အုဲအဝ်၊ အွုအွူ၊ အွိုအွော၊ အုဝ်"အဝ်ႏ(၁၇)ဖြုံႏသွူ၊ (၁၇)ဖြုံႏအကို တွမ်ႏမန်းကဖလို့ဝင်ꩻတဖူꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻသွူ။ မန်းကိုနဝ်ꩻ "အဲ-အယ်-ဩ-ဪ"အဝ်ႏ၊ ဖေႏနေးကဒဲန်း နီဘာႏသာႏအတွက် အကျိုꩻဖေႏကအဝ်ႏ-ရေႏရွယ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ အဲ-ယို အငဝ်းတထန်ႏတဝ်း အဲး၊ အယ်-ယို အငဝ်းထန်ႏတဝ်း အဲး-ထန်ႏဒျာႏ "အုဲ"သွူ။ "ဩ-ဪ"အကိုလဲ့ ထူႏကွို့ꩻ"ဩ"တဖြုံႏငါတွော့ꩻ အငဝ်းတထန်ႏတဝ်း"အေား"၊ ထန်ႏဒျာႏ"အော်"တဲင် တွမ်ႏ"အာအီအူအေအဲအိုအောအုဲအဝ်အွူအွိုအွောအုဝ်"ဖုံႏနဝ်ꩻ တရဲန်ႏချင်ႏ အွဉ်ႏထန်ႏဒျာႏအငဝ်းဖွိုႏစားနဝ်ꩻသွူ။ "အောဝ်"အကိုနဝ်ꩻလဲ့ သုံꩻဖေႏကဒွေါင်ႏ၊ တွမ်ႏသဒ္ဒါႏနယ်ꩻဖေႏကမဲန်ႏတဲင် မာꩻလုဲႏဒျာႏ"အဝ်"နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ သရကားကအဝ်ႏ မာꩻလို့ထာꩻမာꩻပုံႏ- အက်အင်၊ အတ်အန်၊ အပ်အမ်၊ အယ်၊ အဝ်။ အိက်အိင်၊ အိတ်အိန်၊ အိပ်အိမ်။ အုက်အုင်၊ အုတ်အုန်၊ အုပ်အုမ်။ အေက်အေင်၊ အေတ်အေန်၊ အေပ်အေမ်။ အဲက်အဲင်၊ အဲတ်အဲန်၊ အဲပ်အဲမ်။ အိုက်အိုင်၊ အိုတ်အိုန်၊ အိုပ်အိုမ်။ အောက်အောင်၊ အောတ်အောန်၊ အောပ်အောမ်။ အယ်က်အယ်င် (အငဝ်း-အိုက်-အုဲင်)။ အဝ်က်အဝ်င် (အငဝ်း-အောက်-အောင်)။ အွုက်အွုင်၊ အွုတ်အွုန်၊ အွုပ်အွုမ်၊ အွုယ်၊ အွုဝ်၊ အွုဟ်။ အွိုက်အွိုင်၊ အွိုတ်အွိုန်၊ အွိုပ်အွိုမ်၊ အွိုယ်၊ အွိုဝ်၊ အွိုဟ်။ အွောက်အွောင်၊ အွောတ်အွောန်၊ အွောပ်အွောမ်၊ အွောယ်၊ အွောဝ်၊ အွောဟ်။ အုဝ်က်အုဝ်င်၊ အုဝ်တ်အုဝ်န်၊ အုဝ်ပ်အုဝ်မ်။ သရဖုံႏကားကအဝ်ႏ မဉ်ႏမာꩻလို့ထာꩻမာꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ မုဲင်ꩻကိုကိုလဲ့ ခံႏဗာႏဝင်ꩻသုံꩻလုဲင်ႏ (ယပယ်)၊ (ဝဟွဲး)ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ "အး-ရဲန်ႏအတာႏ မဉ်ဗီးမုဲင်ꩻသွတ်ꩻသွတ်ꩻ အး-ငဝ်းကုဲင်ဗာႏတဝ်း"လွောက်ꩻဗာႏစီꩻကန်ꩻစတဲင်နုဲင်းယို၊ မဉ်ႏလွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻနဝ်ꩻ နီပအိုဝ်ႏအတာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏအာမွေးငါႏကရိုꩻနဝ်ꩻ မော့ꩻခွဲးလွဉ်ဗာႏအာငါႏလဲဉ်းသွူ။ အရေꩻတန်သွတ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏဖေင်ꩻထိုꩻ ကထွာဆရာႏမန်းလွုမ်ꩻ၊ ပွိုးမုဲင်ꩻနဲးတဲင် မန်းငဝ်းကို တသုံꩻတဝ်းငဝ်းဖုံႏနဝ်ꩻ ပါသော့ꩻအာငါႏနဝ်ꩻသွူ၊ ကွပ်အသုံꩻတအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻမꩻ ပေါႏသွဉ်ဖေႏသွူ သဒ္ဒါႏဘာႏသာႏနဝ်ꩻ ဆရာႏမန်းချꩻလိတ်သား သꩻယပ်ꩻလွဗာႏစွဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏဆရာႏတောႏမန်းဖုံႏ တွမ်ႏဖေႏပဲစ်မွုန်းခွေသွဉ်း၊ မဉ်ႏဒေါ့ꩻဗာႏသမဲင်ꩻငဝ်းနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏဖုံႏ ကအဝ်ႏထွန်ꩻကာꩻဒါႏ သထုံႏခမ်းအတွင်ꩻနဝ်ꩻ ခွန်သူရိယစန္တာႏစိုး မော့ꩻခွဲးဗာႏဗွေႏဘုရာꩻဂေါတမ၊ ဆုဲင်ꩻနဝ်ꩻ သုဝဏ္ဏဘူမိအဆရာႏ၊ ဆရာႏနဝ်ꩻအပို ဗုဒ္ဓဃောသ ဗုဲင်ရဟန်ꩻထွူတဲင် လွေꩻတဲမ်းကူꩻပိဋကတ်သီႏဟိုဠ်ႏကို၊ ပိဋကတ်ပေါႏရီးရီး သထုံႏကို၊ ဆုဲင်ꩻနဝ်ꩻ မဲင်ꩻဖုံႏမော့ꩻခေတ်ကုဲင်တဲင် မဲင်ꩻပိုမူႏတပါꩻ လွဉ်အုံခိုႏထေ့၊ မဲင်ꩻမူႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လꩻသုဝဏ္ဏဘူမိခွန်ဖူး သုဓမ္မဘူမိတဲင် ယားကုဲင်ပအိုဝ်ႏဟော်နန်ꩻအသွုပ်၊ မာꩻတေားခန်း နုဲင်းမဲင်ꩻဟော်နန်ꩻသွုပ်လွိုႏလွိုႏ၊ တွိုႏခွန်မနုဟာႏစိုး ပဂံႏအနောႏရထာႏလွဉ်ထူႏ၊ ပအိုဝ်ႏဖုံႏ ဖင်းသော့ꩻဖြဝ်ꩻခမ်း၊ စောက်ꩻဖါးဖြဝ်ꩻတေက်ꩻနျꩻ၊ မွိုင်ꩻပျိုꩻဆရာႏတောႏခေတ် တဲမ်းထွတ်ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻတဲင် တွမ်ႏစောက်ꩻဖါးဖဲက်ꩻထိုꩻဝင်ꩻ လင်ꩻခံႏထူႏဗာႏ အဆုံꩻအဖျတ်မန္တလေꩻကို၊ အခရာႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏတွိုင်ꩻအဝ်ႏသေဒျာႏ၊ ထွိုင်ႏတောႏလန်ႏချာတဲင် စောက်ꩻဖါးခေတ်တဲ့လို့၊ ပအိုဝ်ႏသွဉ်လိတ်သား သွဉ်ထူႏပညာႏ ဆရာႏမန်းထျꩻ၊ နပ်တွက်ချာ ဆရာႏသꩻကယပ်ꩻအီဗာႏ သဒ္ဒါႏဘာႏသာႏထွူတဲင် မော့ꩻချာ ပအိုဝ်ႏလိတ်စဲစ်မဲန်ႏယိုနဝ်ꩻသွူ၊ ပွိုးထွာနမ်းတခြိုꩻဒျာႏနဝ်ꩻမꩻ လꩻချာဗာႏနုဲင်းယိုသွူ။ မဉ်ႏသုံꩻကလꩻချာလိတ်နဝ်ꩻနဝ်ꩻ ရာႏဇဝင်ႏသမဲင်ꩻခြောင်ꩻ အီႏထိုꩻမားနဲ့၊ အမျိုꩻသာꩻဇာႏတိ အဝ်ႏပေါႏချာနဲ့?။ ပါꩻမုဲင်ꩻလွောက်ꩻ ပုဂ္ဂလိကဆန္ဒ ပါꩻမုဲင်ꩻလွောက်ꩻအစွိုꩻတစွိုꩻ ဒေႏသတဗာႏဆန္ဒကရိုꩻနဝ်ꩻ နီဗွေႏသီးဉာဏ်ႏတောႏကိုနဝ်ꩻ အလွိုးရပေါႏလဲဉ်းဒျာႏမတဝ်။