cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကဲးကုလတ်သ်
သမဲင်ꩻတဖူꩻ
ခရစ်နေင်ႏ ၁၆၇၀ တွမ်ႏ ၁၆၈၀ ဗာႏဖုံႏရာကိုခါ အဲန်ဂလန်ခမ်းသား သာရ် အုဲင်သဲက် နယူတန် တွမ်ႏ ဇျာမနီခမ်းသား ဂေါတ်ဖရစ် လီဗ္ဗနစ်သီး ခြွꩻဗူႏနယ်တရွꩻလွဝင်ꩻ တခိန်ႏခါႏချင်ႏသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ မာꩻခေါ်ခေါ်ဒျာႏဝင်ꩻ။ နယူတန်နောဝ်ꩻ မဉ်ခြုဲင်းနယ်ဖေႏအီ ထာꩻမာနယ်တသာ အွိုးမို့ꩻကီကအောဝ်ႏဒါႏ ဂျိုဟ်ႏဆာႏဖုံႏ လွေꩻထာꩻခရာႏ။ ထွာမုဲင်ꩻနဲးတဲင် နက္ခတ္တဗေဒယို ဝင်ꩻသေငါꩻအာထွူမကာႏ ထွာက မာꩻအီလꩻယွဲးထာꩻ နောဝ်ꩻမꩻတဲင်သွူ။ မွူးခေ့ꩻမို့ꩻနာ ဆာႏလော်လာထာꩻယို သင်္ဘောꩻဖြီဖြာ ပင်ႏလယ်ခြာကို လွေꩻသားအတာႏ ထွာ ထာꩻခြောင်ႏတန် (important) ကအောဝ်ႏယီးဖေႏ တဖူꩻဒါတဲင် နယူတန် မဉ်မာꩻဖေႏ ထောင်တွမ်ႏဂဏန်ꩻသင်္ချာဖဲ့ꩻ နောဝ်ꩻသွူ။ လီဗ္ဗနစ်နောဝ်ꩻ မဉ်ကြဲမ်နယ် မဉ်တွက်နယ်ဖေႏ ထာꩻကဲတ်ꩻတငေါ်ꩻလောင်း ကအောဝ်ႏဒါႏ ထာꩻအဲန်ႏလုဲင်းခရာႏသွူ။ နေင်ႏခြွောန်းထွိုင်ႏအာ၊ လာ ဒါထွိုင်ႏည ဝွေꩻသီးဝင်ꩻနီ နွိုင်းချာငါဗာႏဖိုဝင်ꩻ ခွေအွောန်မာꩻရီး၊ နာꩻအွောန်မာꩻရီး ကဲးကုလတ်သ် သွူ။ သိပ္ပပညာႏဒါႏ ကအောဝ်ႏ အဲန်ဂလန်ခမ်းကိုသားနောဝ်ꩻ ပါ နယူတန်ဖဲ့ꩻရိုꩻလဲ့ ကအောဝ်ႏကုဲင် သိပ္ပပညာႏဒါႏ ကအုံ ဥရေားပ ဟမ်ႏဖဲန်တန်ကိုသားနောဝ်ꩻ အုံဒျာႏ လီဗ္ဗနစ်ဖဲ့ꩻ နောဝ်ꩻသွူ။ ဒါႏသင်္ချာပညာႏသား ခေတ်ယိုခါနောဝ်ꩻ စူꩻဖေႏလို့ နီဖြာꩻ။ ခေတ်တသာ ကဲးကုလတ်သ် တခူးတခေါဝ် နုဲင်း ကအောဝ်ႏတဲမ်းအီဒါႏ ရူပဗေဒကိုဖုံႏယို ထွာ နယူတန်မာꩻခါꩻ။ ကအောဝ်ႏကုဲင်ဒါႏ တစူးတစိꩻ ပါတွမ်ႏ ကဲးကုလတ်သ် သင်္ကေႏတဖုံႏယို ထွာ လီဗ္ဗနစ် မာꩻဖေႏခါꩻ နောဝ်ꩻသွူ။ မာꩻတွမ်ႏသင်္ချာ ကအွောန်ႏနယ်ဖေႏ ရူပလောကကို ဝွေꩻသီးယို အရီးလွိုမွေးတောဝ်းဒွိုန်း။ အရစ်သတိုတယ်၊ ပုဲက်တာဂိုရ တွမ်ႏ အာခီမီးဒီးသီးယို လဲန်းငါရီးထဲင်းက ဝွေꩻသီး။ လိုꩻကရိုꩻ သင်္ချာယို ထွာ သိပ္ပဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါသား ဂါလီလီယို ဂါလီလီ တဲ့ လဲန်းရီးထဲင်းနေဒွိုန်းက နယူတန်သီးသွူ။ ကွဲးတွော့ꩻ  နယူတန် တွမ်ႏ လီဗ္ဗနစ် ဝင်ꩻနီလို့ယို ထွာ ခေတ်တသာ ကမာꩻရီးဖေႏ ထာပွိုင် ဒီသုဲင်း (design) ၊ ထာꩻဖုံႏ ကြုဲင်းလုဲင်ႏနမ်း အခိန်ႏကိုနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ အနာဂတ္ထကို အီးကြုဲင်းလုဲင်ႏတေားထဲင်းနုဲင်းမုဲင်ꩻ ခရာႏဖုံႏသွူ။ ကဲးကုလတ်သ်ယို ရိုမန်ခမ်းသား ကကြဲမ်အီ ကတွက်အီထာꩻတာႏ အောဝ်ႏလဲတ်တဉ်လိတ်ဖြုံႏ အဓိပ္ပယ်ႏကလꩻ လုံးတူႏပေႏ ကိုထွာလွောန်။ အဉ်းဂလစ်ဆျ်ငေါဝ်း calculate ယိုကဲႏ အောဝ်ႏလဲတ်တဉ် လိတ်ဖြုံႏကိုထွာနေနေသွူ။
ကဲးကုလတ်သ် ဖꩻဝင်ꩻ
ကအီးထုမ်ႏ ဂဏန်ꩻဗောက်ꩻဗျောဝ်ႏ (မန်းဟဲ့ꩻ ကိန်းရှင်) variable ကအောဝ်ႏခြꩻ လꩻသွꩻဒါႏ ဂဏန်ꩻဗောက်ꩻဗျောဝ်ႏ ယင်းတဖြုံႏခေါ်ကိုအတာႏ ထုမ်ႏအီဗာႏတွမ်ႏ ဒစ်ဖရဲန်ဆယ် ကဲးကုလတ်သ်သွူ။ ဂဏန်ꩻဗောက်ꩻဗျောဝ်ႏယို အကြုဲင်းနမ်းဒါႏထာꩻ။ ဂဏန်ꩻရိုႏရိုႏတွမ်ႏ ဂဏန်ꩻဗောက်ꩻဗျောဝ်ႏယို ဗွန်ပီတောဝ်းဝင်ꩻ။ ဥပမာႏ ၁ ယို ဗွန်ပီတသေးသေႏ ၁၊ ၂၀၀ တွမ်ႏ ၂၀၀ ယို ဗွန်ပီတသေႏဝင်ꩻ။ ဂဏန်ꩻဗောက်ꩻဗျောဝ်ႏယို ဝင်ꩻတဲမ်းအာဖေႏတွမ်ႏ အဉ်းဂလစ်ဆျ်လိတ်ဖြုံႏ x, y, zဖုံႏ။ အမုဲင်ꩻ အဗဲက်ꩻ တဗာႏကို x ယို ဗွန်ပီဒါႏ ၁၊ ယင်းအွိုးတဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ တတျာဒါႏ ၂၀၀ သွူ။ ဂဏန်ꩻဗောက်ꩻဗျောဝ်ႏ ယဟန်ႏဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာ အကွာႏအညာꩻ (distance) တွမ်ႏယင်း အခိန်ႏ (time) သွူ။ ထွာမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ဝွေꩻသီးယို ကောပ်အကြုဲင်းထိုꩻဒါႏမꩻသွူ။ ထာꩻနမ်းတဗာႏ အမွိုင်ယို ထွာ အခိန်ႏ (time) ကာႏမုဲင်ꩻကို ထာꩻနမ်းလွေꩻထာꩻ တွိုႏမုဲင်ꩻသွူ။ ရိုꩻခန်း မဲင်ႏခြောန်း ၅၀ အညာကို ကအောဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻသူꩻ လိုꩻတဖြာꩻ ဝါးတွမ်ႏကား (၁) နာႏရီႏမဉ်ႏတွိုႏနောဝ်ꩻ ဝွေꩻယို ၁ နာႏရီႏ တကလွီႏထာꩻ တွိုႏ လဲန်းငီꩻဝင်ꩻမဲင်ႏ ၅၀ သွူ။ ကွဲးတွော့ꩻ ထာꩻယို ထွာနေက ထာꩻလဲန်းငီꩻဝင်ꩻ။ တဖူꩻမဉ်ႏစွောန်ႏ ဝင်ꩻအီးဝါးမွိုင်ခြာ၊ ကြုဲင်မဉ်ႏတချရော်ရာ ဝင်ꩻအီးဝါးယွဖေႏဗာႏဒွိုန်းက။ နောဝ်ꩻမꩻ ကားဝါးသား တဖြာꩻအတာႏ ထွားဗော့ꩻ ကားအော်ဒိုမီတာတွော့ꩻ အွောန်ႏတောင်ꩻအီ ၁ နာႏရီႏ ကားမွိုင်တွာမုဲင်ꩻနောဝ်ꩻ လုမ်းနမ်းတောဝ်းသွူ။ ခါးလား ကဲးကုလတ်သ်ကအောဝ်ႏခါ ကအီးထောင်ထာꩻ ဆကီယိုစားနောဝ်ꩻ ဒါႏတဲ့ ဖꩻပေႏနေးထဲင်း အခိန်ႏ (time) သွူ။ နောဝ်ꩻထွူ အခိန်ႏဒွေါင်ႏပေႏအာကို ကလꩻလွေꩻဒါႏ အမွိုင်လဲန်းငီꩻဝင်ꩻ (average velocity ပျမ်းမျှအလျင်) နောဝ်ꩻ ပေါင်းလဲန်းထွꩻဗွို့ꩻ အခိန်ႏအမဲန်ႏ။ ထာꩻယိုစားနောဝ်ꩻ ထွာဖို ထာꩻညာꩻယော့ ထောင်ခုဲင်ႏထွူကာႏတောဝ်း မဉ်ႏမဉ်ထောင် တလဲင်ႏတလဲင်ႏ အီးထောင်ဗာႏချာ အစစသွူ။
ဒစ်ဖရဲန်ဆယ် ကဲးကုလတ်သ် (ကဲးကုလတ်သ် ဖꩻဝင်ꩻ) ယို ဝင်ꩻမာꩻအီ ဂရပ်ထာꩻ (graphing) ကို။ ပျတ်သနာႏ ကဗွိုန်နောဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာ ထောင်ထာꩻတလဲင် (မန်းဟဲ့ꩻ လျှောစောက်) ကအောဝ်ႏဒါႏ ထာꩻတငေါ်ꩻ ထာꩻကုင်ႏကဲင်ႏ တဗာႏလောင်းသွူ။ ထာꩻအောဝ်ႏစွဲးဝင်ꩻ y = f(x)</I> ကို <i>f ယို ထွာ function လိတ်ဖြုံႏအထျꩻ၊ တွိုန်းတွာဝင်ꩻ (equation ညီမျှခြင်း) ယိုဗာႏရိုꩻ y ယို x အောဝ်ႏစွဲးခါꩻ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ အဓိပ္ပယ်ႏနောဝ်ꩻ y ငိုꩻ မဉ်ႏထိုကီတွာမုဲင်ꩻတဲ့ x ငိုꩻ အီးအာငါ ထွꩻဗွို့ꩻသွူ။ မဉ်ႏထွား ထာꩻတွိုန်းတွာဝင်ꩻနုဲင်း y = x² ယို နီကအောဝ်ႏသေနောဝ်ꩻ ပေါ်ႏ x မဉ်ႏထွာ 1 နောဝ်ꩻ y အီးထွာ 1 ။ ပေါ်ႏရိုꩻ x မဉ်ႏထွာ 3 နောဝ်ꩻ y အီးထွာ 9 ။ ပေါ်ႏရိုꩻ x ငေါဝ်းမဉ်ႏလဲန်း 20 ခါ y ငွါအီးလွေꩻ 400 သွူ။ y = f(x) y = x² နီဗာႏကို အစေႏဖဲ့ꩻ ဗွိုန်ဝင်ꩻတဲင် အထွေဖဲ့ꩻကဲႏ ထွာနုဲင်းနုဲင်း အငိုꩻတဗာႏချင်ႏနောဝ်ꩻမꩻ နီတဲမ်းလွေꩻ f(x) = x² ထာꩻယိုနောဝ်ꩻ အဉ်းဂလစ်ဆျ်နေး ဟဲ့ꩻ derivative, အဓိပ္ပယ်ႏနောဝ်ꩻ ထွာ လꩻဆုမ်ႏ အိုးတစူခေါ်လောင်း ၊ တဲမ်းအာဝင်ꩻ f'(x) နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ဒီရီဗ္ဗတစ် (derivative) ယို သင်္ချာကို တဲမ်း လယိုစားသွူ။ လီဗ္ဗနစ် တဲမ်းနယ်ခါꩻနောဝ်ꩻ ထွာ . ဒါႏသင်္ချာပညာႏသားဖုံႏ မာꩻဟောဝ်ခါꩻဖေႏပါလဲန်း တီအိုရီ အထျꩻထျꩻဖုံႏ၊ ဒီရီဗ္ဗတစ် မုဲင်ꩻစားစားတဲ့ယောဝ်း စေအီလꩻပါနေးသွူ။ ကဲးကုလတ်သ်ယို မာꩻအီအာ ကထုမ်ႏ ထာꩻကအောဝ်ႏရုဲင်ꩻဒါႏထာꩻသီး အမွိုင်ဖုံႏ၊ ယမ်သေနာႏ တျာႏမေႏခရာႏ တွမ်ႏယင်း ပသီႏအံဒါႏထာꩻ (magnetism) ခရာႏဖုံႏကိုသွူ။ ဝွေꩻယိုနောဝ်ꩻ ကအီးသေနာႏ ရူပဗေဒ တွမ်ႏ သိပ္ပခရာႏဖဲ့ကို ထွာအခြောင်ႏစဲင်း အရေꩻတန်တဗာႏသွူ။
ကဲးကုလတ်သ် ဗူႏဝင်ꩻ
အဉ်တီဂရယ် ကဲးကုလတ်သ်ယို ထွာ ထာꩻစေဧရိယာ ကအောဝ်ႏ ဖန်ဆဉ် (function ဆက်သွယ်ချက်) ဂရပ် (graph) တဗာႏဆလသွူ။ ဥပမာႏတဗာႏနောဝ်ꩻ ထွာ စေလွောန်ꩻ ကားကလော်ခါꩻဒါႏ အကွာႏအညာꩻ။ တဖြာꩻဖြာꩻ မဉ်ႏအောဝ်ႏသေ ကားကယွိုးယွခိန်ႏ ထာꩻဗဲက်ꩻ ယင်း ကားကမွိုင်လွိုခိန်ႏ ထာꩻဗဲက်ꩻဖုံႏရာထွူ မဉ်ႏကဲတ်ꩻ ဂရပ် အမွိုင်ယိုဗာႏခရာႏနောဝ်ꩻခါလဲင်ႏ ကားကလော်ခါꩻဒါႏ အကွာႏအညာꩻယို အီးထွာလွေꩻ ဂရပ်ကို ကအောဝ်ႏဒါႏ ဧရိယာသွူ။ ကအီးမာꩻ ထာꩻမာꩻနယ်ယိုစားတာႏ အောဝ်ႏလိုႏဖꩻခေါ်ထန်ႏ စတုဂံအာအာ၊ တဲမ်းကဲတ်ꩻသော့ꩻ ထာꩻစဲင်ႏစွို့ꩻ စတုဂံပေႏအာအာ အွိုးဂရပ်လောင်းသွူ။ စတုဂံကယွိုင်းဒွို့ꩻဒွို့ꩻ စတုဂံဖုံႏ ယွိုင်းရဲပ်ခူယမ်နွောင်ꩻငါငါထဲင်း ဧရိယာကအောဝ်ႏဒါႏ ဂရပ်ကိုနောဝ်ꩻသွူ။ အဉ်တီဂရယ်ယို တဲမ်းသင်္ချာကို နုဲင်းလယို။ f(x) အောဝ်ႏ a လွေꩻ b ယို တဲမ်း .
ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ ဖေႏကထိုꩻမားဗာႏမွုန်းနဝ်ꩻ
"ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ ဖေႏနေးကထိုꩻမားဗာႏမွိုးနောဝ်ꩻ" လိုꩻမျိုꩻအမျိုꩻမုဲင်ꩻတယောဝ်း လိုꩻမျိုꩻပငါပရာꩻ နမ်းပဲင်ႏယေန်ႏငဲးမုꩻ အောဝ်ႏဗာႏဒျာႏဝင်ꩻ ပငါပရာꩻ၊ ကလဲဉ်းခိုႏချာ မဟာမစာႏ နေင်ႏပေါင်ꩻအာ လာပေါင်ꩻည တခေတ်ထွူတခေတ်၊ တစိုးထွူတစိုး နီမွိုးဖြားနီဖါဖြား ကအွဉ်ႏကုဲင်သေꩻခါꩻဖေႏဒါႏ အမွီႏဟောဝ်ယေန်ႏငဲမုꩻတွမ်ႏသမဲင်ꩻယို နီလꩻသေꩻခါꩻဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ငေါဝ်းငွါ၊ လိတ်လုဲင်ꩻ၊ အကွဉ်အကꩻ၊ ဘာႏသာႏကိုꩻကွယ်ႏမုꩻ၊ ဂီတအနုပညာႏတွမ်ႏ ဓလေ့ꩻထွုံႏစံႏဖုံႏယို ထွာဒျာႏယေန်ႏငဲမုꩻလွဉ်းလွဉ်း၊ ယေန်ႏငဲမုꩻ မဉ်ႏအဲဉ်ထောဝ်းနောတ်ꩻ တွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻအဲဉ်ထောဝ်းနောဝ်ꩻ ပီပီဝင်ꩻ၊ ယေန်ႏငဲမုꩻမဉ်ႏတဉ်ႏခွေါင်မꩻ လိုꩻမျိုꩻအီႏတဉ်ႏခွေါင်၊ ယေန်ႏငဲမုꩻမဉ်ႏထိုꩻမားနောဝ်ꩻ လိုꩻမျိုꩻပါထိုꩻမားဒါႏနောဝ်ꩻသွူ။
ပေါႏကမ္ဘာႏတသွုံꩻတောဝ်း (တကုဲင်တောဝ်း)နောဝ်ꩻ နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယို ဖေႏကအောဝ်ႏမွန်ဗန်တသေႏသေႏ၊ ဖေႏကအောဝ်ႏတဉ်ႏခွေါင်တသေႏသေႏဗာႏ တွမ်ႏနီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ ဖေႏနေးကထိုꩻမားဗာႏမွိုန်းနောဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻစွုမ်ႏဖြာꩻ ဖဝဖေႏတာႏဝွန်ႏ၊ သမဲင်ꩻဖေႏတာႏဝွန်ႏ အောဝ်ႏစွုမ်ႏဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻတဖြာꩻယို ခွေနောဝ်ꩻ လိုꩻမျိုꩻမုဲင်ꩻ မဉ်ႏသေချာတောဝ်းဒွုမ်၊ မွိုးဖါကဖေႏဒါႏ ငေါဝ်းငွါ၊ လိတ်လုဲင်ꩻ၊ အကွဉ်အကꩻ ယေန်ႏငဲမုꩻ သင်္ကေတ (အမတ်အမုဲင်) တစွိုးတမျိုꩻ မဉ်ႏအဲဉ်ထောဝ်းဒွုမ်နောဝ်ꩻ ထွာထိုꩻလဲဉ်း လိုꩻမျိုꩻထိုꩻမားနောဝ်ꩻသွူ။ နီလိုꩻမျိုꩻ၊ ငေါဝ်းငွါ၊ လိတ်လုဲင်ꩻ၊ ယေန်ႏငဲမုꩻဖုံႏယို နီဖေႏကသေချာ၊ ဖေႏကဒါႏချာ၊ ဖေႏကမွန်ဗန်ချာ၊ ဖေႏကတဉ်ႏခွေါင်ချာယင်းနောဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻစွုမ်ႏဖြာꩻ မဉ်ႏထိန်ꩻသိမ်ꩻချာမꩻ နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ ထိုꩻမားဗာႏတောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။
လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻ ကထိုꩻမားဗာႏ (၁၀၀%)ရျာꩻခေါင်ꩻအကိုနောဝ်ꩻ (၁၀%)ရျာꩻခေါင်ꩻနောဝ်ꩻ (ဝင်ꩻ)လိုꩻမျိုꩻမာꩻတဲင် ထိုꩻမား၊ (၉၀%)ရျာꩻခေါင်ꩻနောဝ်ꩻ နီလိုꩻမျိုꩻမာꩻချာတွော့ꩻ ထိုꩻမား။ ဥပမာႏ- (၁) နီငေါဝ်းအောဝ်ႏဒျာႏ - မဲဉ်ဒေါ့ꩻချာတောဝ်း၊ (၂) နီလိတ်အောဝ်ႏဒျာႏ - မဲဉ်သွဉ်ချာတောဝ်း၊ (၃) နီခွမ်ꩻလာꩻအောဝ်ႏဒျာႏ - မဉ်ကွဉ်ကꩻချာတောဝ်း၊ (၄) နီလိုꩻမျိုꩻအောဝ်ႏဒျာႏ - မဲဉ်တောႏလမ်းချာတောဝ်း၊ (၅) နီလိုꩻမျိုꩻသမဲင်ꩻအောဝ်ႏဒျာႏ - မဲဉ်ဟော်ꩻထွား (လေ့လာ)ချာတောဝ်း။ လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻယို လိုꩻဖြာꩻပေါင်ꩻ (လူဦးရေ)မဉ်အာခွိုင်းမုဲင်ꩻအာ မဉ်ႏတရက်ချာတောဝ်း အလိုꩻမျိုꩻ၊ မဉ်ႏလွောင်ႏဗူႏတောဝ်းလို့ဝင်ꩻ၊ မဉ်ႏတလွူးတောဝ်း လိုꩻတလမ်းချင်ႏသꩻဓာတ်၊ ခွေတစွိုး နာꩻတမျိုꩻ(ရက်ခွိုꩻသꩻဓာတ်တွမ်ႏ စီꩻကန်ꩻမဉ်ႏတအဲဉ်ထောဝ်း)နောဝ်ꩻ အဝ်ႏထာꩻအာ ထွာလွဉ်ထာꩻဆေ့ꩻ၊ အဝ်ႏထာꩻဆေ့ꩻ ထွာလွဉ်ဒါႏ ထာꩻထိုꩻမားနောဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻယို လိုꩻဖြာꩻပေါင်ꩻ (လူဦးရေ)မဲဉ်ဆေ့ꩻခွိုင်းမုဲင်ꩻဆေ့ꩻ မဉ်ႏရက်ချာဒျာႏ အလိုꩻမျိုꩻ၊ မဉ်ႏလွောင်ႏဗူႏလို့ဝင်ꩻ၊ စီꩻကန်ꩻလဲ့ယံ၊ ပညာႏလဲ့ မဉ်ႏအောဝ်ႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏထာꩻဆေ့ꩻ ထွာလွဉ်ထာꩻအာ၊ အောဝ်ႏထာꩻအာ တယ်ႏထောင်ႏနွောင်ꩻဒါႏ ခမ်းထီနောဝ်ꩻသွူ။
ကမ္ဘာႏလောင်းယို လိုꩻကရက်ချာ အလိုꩻမျိုꩻနောဝ်ꩻ လွိုတောဝ်းအစ္စရေးလ်လိုꩻမျိုꩻ၊ အစ္စရေးလ်လိုꩻမျိုꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏသုဲင်ꩻကန္တာရခြာသွူတကာႏတောဝ်း အောဝ်ႏဗော့ꩻအောဝ်ႏကပ်ꩻအာရပ် ကမ္ဘာႏနုဲင်ႏငံႏနောဝ်ꩻသွူ။ အစ္စရေးလ်စဲ့ꩻတပ် မဉ်ႏအောဝ်ႏ (တဆ)နောဝ်ꩻ အာရပ်ကမ္ဘာႏစဲ့ꩻတပ် အာႏရဲင်ꩻအောဝ်ႏ အဆ(၄၀)၊ အစ္စရေးလ်လိုꩻဖြာꩻပေါင်ꩻ (လူဦးရေ)မဉ်ႏအောဝ်ႏ (တဆ)နောဝ်ꩻ အာရပ်ကမ္ဘာႏ လိုꩻဖြာꩻပေါင်ꩻ (လူဦးရေ)အောဝ်ႏ အဆ(၁၀၀)၊ အစ္စရေးလ်စူခွုမ် (လက်နက်)အာႏရဲင်ꩻ မဉ်ႏအောဝ်ႏ (တဆ)နဝ်ꩻ အာရပ်ကမ္ဘာႏစူခွုမ်(လက်နက်) အောဝ်ႏအဆ (၁၀၀၀)နောဝ်ꩻသွူ။ အစ္စရေးလ်လိုꩻမျိုꩻယို ရက်ခွိုꩻသꩻဓာတ်လဲ့ကျ၊ စီꩻကန်ꩻလဲ့ယံ၊ ပညာႏလဲ့ဒါႏနောဝ်ꩻမꩻ လိုꩻဖြာꩻပေါင်ꩻ (လူဦးရေ) ဆေ့ꩻစွဉ်ႏရိုꩻကီလဲ့ အာရပ်ကမ္ဘာႏနွောင်ꩻအံႏ လꩻတောဝ်းသွူတကာႏတဝ်း ယိုခါ အစ္စရေးလ်ခမ်းထီနောဝ်ꩻ ပါသော့ꩻငီꩻနွောင်ꩻ ကမ္ဘာ့ကုသလမဂ္ဂအစွိုꩻနွို့ ခမ်းထီတဖြုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ အစ္စရေးလ်လိုꩻမျိုꩻယို အမဉ်ႏရက်ချာတောဝ်းအလိုꩻမျိုꩻ၊ စီꩻကန်ꩻလဲ့ မဉ်ႏအဲဉ်ထောဝ်း၊ ပညာႏလဲ့ မဉ်ႏအဲဉ်ထောဝ်းနောဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏဟံႏပွုံႏ (ကမ္ဘာ့မြေပုံ)ကိုယို အစ္စရေးလ်လိုꩻမျိုꩻ တွမ်ႏအမဉ်ꩻနောဝ်ꩻ ထီႏဗာႏတောဝ်းဒွုမ်နဝ်ꩻသွူ။
ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻလဲ့ အချက်ဆꩻချာ (၅)ချက်ယို လိုꩻတွိုင်ꩻစွုမ်ႏဖြာꩻ မဉ်ႏထိန်ꩻသိမ်ꩻချာတောဝ်းနဝ်ꩻ အအာသွတ်ꩻ ထဲင်းနေင်ႏပေါင်ꩻ (၁၀၀)လွိုရပ်နောဝ်ꩻ မန်းခမ်းဟံႏပွုံႏ(မြန်မာ့မြေပုံ)ကိုယို ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ အီႏထိုꩻမားထိုꩻတဲင် ဆုဲင်ꩻတနီꩻခါ ပအိုဝ်ႏလွိုးငါလဲ့ မဲ့ꩻထီႏဗာႏတောဝ်းနဝ်ꩻသွူ။ မန်းခမ်းဟံႏပွုံႏ (မြန်မာ့မြေပုံ)ကို ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ ဖေႏနေးကအောဝ်ႏမွန်ဗန်တသေႏသေႏ၊ ဖေႏနေးကအောဝ်ႏတဉ်ႏခွေါင်တသေႏသေႏ၊ ခင်ႏလမ်းအုံခြုဲင်းမုꩻ မဉ်ႏအောဝ်ႏဗာႏစွဉ်ႏလဲ့ ပအိုဝ်ႏစွုမ်ႏဖြာꩻ ဖေႏနေးကအောဝ်ႏထွာစွူစွူဒျာႏ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻနောဝ်ꩻ လွူးသွော့သꩻဓာတ်နုဲင်းအစ္စရေးလ် ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ဒင်ႏပျꩻနယ်ဗာႏ ပအိုဝ်ႏခွန်နင်ꩻသီးအတာႏ တွမ်ႏရွမ်ဖြုဲင်ꩻယိုနောဝ်ꩻသွူ။ ဟံႏမဉ်ႏမျောႏလိုꩻနောဝ်ꩻ- လိုꩻလို့တဝ်း၊ လိုꩻချင်ꩻချင်ꩻ မဉ်ႏမျောႏနောဝ်ꩻ-လိုꩻလို့။ နမ်းသꩻနီပါꩻ ယံချမ်ꩻသာႏဒျာႏတဲင်-
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏသမဲင်ꩻ
တိက်ꩻနျꩻအာႏ
တိက်ꩻနျꩻအာႏ (ဖိအား) (Pressure) (သင်္ကေတ : p တဝ်းလဲ့ P) တေက်ꩻနျꩻအာႏ ကရိုꩻယို အခေႏခံႏကအွဉ်ႏထွော့ခါꩻ အလုဲင်းအကွင်ꩻ (မိဉ်ႏတမွေးတောဝ်း) ယူနစ်ဧရိယာႏတဗာႏ (unit area) မဲ့ငါ(မျက်နှာပြင်)အလောင်း ကထဲ့လူး ထောက်မဲဉ်ႏ(၉၀°) နေး အာႏ(force) တစားတဲင် ၊ အာႏယိုနောဝ်ꩻ လဲဉ်းလင်ꩻလူးတရျားရျား မဲ့ငါလောင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (Gauge (gage) pressure ) ကရိုꩻနောဝ်ꩻ တိက်ꩻနျꩻအာႏ တမျိုꩻတဲင် တဲက်တွိုင်ꩻနယ်ဗာႏတောမ်ႏ အသောင်အရင်ꩻ(တလီꩻထု) တိက်ꩻနျꩻအာႏနောဝ်ꩻသွူ။
တိက်ꩻနျꩻအာႏယို တလီꩻထုတိက်ꩻနျꩻအာႏစံႏ(စံႏ=ကအွဉ်ႏထွော့ခါꩻ - ထုင်ꩻစံႏ ) (standard atmospheric pressure) ယိုလဲ့ ကုဲင်းအွဉ်ႏနယ်ဒါႏတဲင် တလီꩻထုတိက်ꩻနျꩻအာႏ (atmosphere - သင်္ကေတ: atm)ယို ကိရိယာႏတဲက်တိက်ꩻနျꩻအာႏ မန်နိုမီတာ(Manometer)  အတာႏ အခေႏခံႏယူနစ် (တဲက်ထာစနစ်)ကထွာဒါႏ ထီ စင်တီမီတာ၊ မာစျူရီ မီလီမီတာ တောမ်ႏ မာစျူရီ လဲက်မ  - ကရိုꩻယို မဲဉ်ဒေါ့ꩻအီလွေꩻ ကိရိယာႏတဲက်ထာအီတိက်ꩻနျꩻအာႏ မန်နိုမီတာ ပဲက်ပြောင်ႏအကို ကအောဝ်ႏဒါႏ အထီ (မိဉ်ႏတမွေးတောဝ်း) အလွီးတစား အထိုပမာႏဏနောဝ်ꩻသွူ။ နောဝ်ꩻမꩻတဲင် စင်တီမီတာ၊ လဲက်မ စတဲင် တဲက်ထာမှုအတာႏ အွဉ်ႏနယ်ဖေႏယူနစ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။
အဓိပ္ပါယ်ႏ ကဖွင်ꩻဗွောင်နယ်ချက်
တိက်ꩻနျꩻအာႏ ကရိုꩻနောဝ်ꩻ တခြိုꩻဝတ္ထုတဗာႏမဲ့ငါ တယူနစ်ဧရိယာႏကအောဝ်ႏအလောင်း ထောင့်မဲဉ်ႏ(၉၀°)ကထဲ့လူးဒါႏ အာႏအဆေ့ꩻအအာ(ပမာဏ)နောဝ်ꩻသွူ။ တိက်နျꩻအာႏအတာႏ သင်္ကေတနောဝ်ꩻ p or P နောဝ်ꩻသွူ။ အုဲင်းယူးပက်ခ် (IUPAC) ကရိုꩻဒါႏ ကသုံꩻအီဓါတုဗေဒ နဲင်ႏငံႏခမ်းအာသမဂ္ဂအစွိုꩻ တရာꩻဝင်ႏ ကမိန်းအွဉ်ႏနယ်ခါꩻနောဝ်ꩻ p အက္ခရာႏ လိတ်ဖြုံႏအပေႏစားနောဝ်ꩻသွူ။ ကွယ်ႏတွော့ꩻ အသုင်ꩻကလုဲင်းကအာနောဝ်ꩻတဲ့ P အက္ခရာႏ လိတ်ဖြုံႏအတန်စားဒျာႏသွူ။ အက္ခရာႏ အတန်၊ အပေႏ ယို အသုင်ꩻအီဒါႏနယ်ႏပယ်ႏအတာႏ တယောဝ်း၊ တွက်ချက်ခွုမ်မာꩻ ထာꩻမာꩻအကို ပုင်ႏစံႏဗွိုန်နွောင်ꩻ သင်္ကေတဖုံႏကထွာဒါႏ စွန်ꩻအာႏ (power) တောမ်ႏ အဟုန်ႏ (momentum) ပါသော့၊ တပါသော့ꩻတောဝ်း အလောင်းတယောဝ်း၊ ကတဲမ်းကသုင်ꩻပုင်ႏစံႏအလꩻတယောဝ်း ထွာအထျꩻဖိုင်ႏဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
ပုင်ႏသီနယ်ꩻ
သင်္ချာပုင်ႏစံႏနောဝ်ꩻ : where:
တိက်ꩻနျꩻအာႏယို ထွာ သကေလာတန်ႏဖိုꩻ (စကေလာ, scalar quantity)နောဝ်ꩻသွူ။ တိက်နျအာႏနောဝ်ꩻ အသွုပ်ဝွို့ဖေႏ မဲ့ငါတဗာႏအလောင်း အာႏကထဲ့လူးထောင့်မဲဉ်ႏ (normal force) တောမ်ႏ ဗဲက်တာဧရိယာႏအကွို့ꩻအခေါဝ် (vector area element) နောဝ်ꩻသွူ။ တိက်ꩻနျအာႏယို အောဝ်ႏ ပမာဏလွုမ်ꩻ (အီႏခြိလွေꩻတထွောင်းထွောင်းတာႏ အာႏအဲဉ်ထောဝ်း) ထွာဒျာႏ အချိုꩻအလꩻကိန်ꩻသီတဲင် သွုပ်ဝွို့ဖေႏ ထောင့်မဲဉ်ႏထဲ့ဗဲက်တာနီဗာႏ (normal vectors - ထောင့်မဲဉ်ႏထဲ့အာႏ တောမ်ႏ ထောင့်မဲဉ်ႏထဲ့ ဧရိယာႏဗဲက်တာ)နောဝ်ꩻသွူ။
သင်္ချာပုင်ႏစံႏအနေႏ :
အာႏယိုထဲ့လူး မဲ့ငါအလောင်းတဲင် ထောင့်မဲဉ်ႏထဲ့ဗဲက်တာနောဝ်ꩻ  အချက်ကအွဉ်ႏနယ် မဲ့ငါ ကအောဝ်ႏအွိုးတဖဲ့ꩻ(မျက်နှာပြင်မှဆန့်ကျင်ရာ)ယို ထွာလွဉ်အနှုတ်သင်္ကေတနောဝ်ꩻသွူ။ ညီမျှခြင်း ဖဲ့ꩻကီယိုနောဝ်ꩻ အလွီးထီ (ငွေ့ရည်, fluid) ကခွိုင်းဗာႏ မဲ့ငါ (S) တွိုင်ꩻအတာႏ မဲ့ငါနောဝ်ꩻလောင်း အလွီးထီအာႏလို့လို့စင်စင်ကထဲ့လူး  မဲ့ငါ(S) အလောင်း ကအောဝ်ႏဒါႏ မဲ့ငါပေႏပေႏဖုံႏ (အနုစိတ်မျက်နှာပြင်လေးများ)ပေါင်ꩻစုထိုꩻဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
တိက်ꩻနျꩻအာႏအကို အီးလဲဉ်းလွေꩻ(လားရာ) အွိုးယို၊ အွိုးနောဝ်ꩻ ကရိုꩻဒါႏ အွဉ်ႏနယ်ချက်ဖုံႏယို တမဲဉ်းတောဝ်း။ အောဝ်ႏ အရွယ်ႏပေႏတန် (ပမာဏ)လွုမ်ꩻတဲင် ရေႏမိုးအရပ် အီႏလဲဉ်းလွေꩻအရပ် တအောဝ်ႏတောဝ်းသွူ။ အွိုးကီယိုဟွဉ်ႏ ကအွဉ်ႏပွိုင်းဝွို့နယ် အာႏတစားနောဝ်ꩻ အီႏလဲဉ်းလွေꩻ အီႏတသွိုးလွေꩻ (လားရာ) အောဝ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ ကွယ်ႏတွော့ꩻ တိက်ꩻနျꩻအာႏ တအောဝ်ႏတောဝ်းသွူ။ မဲ့ငါ ကအောဝ်ႏခင်ႏလမ်း မိဉ်ႏပြောင်ꩻထိုꩻနောဝ်ꩻ ကထဲ့လူးထောင့်မဲဉ်ႏ(၉၀°)အလꩻ အာႏ ယိုလဲ့ နုဲင်းနောဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ ပြောင်ꩻလုဲင်ႏထိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ကွယ်ႏတွော့ꩻ တိက်ꩻနျꩻအာႏယိုတဲ တပြောင်ꩻလုဲင်ႏတောဝ်း အောဝ်ႏထွာဗွိုန်ဗွိုန်ဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
တခြိုꩻဝတ္ထုတဗာႏ အသောင်ဖဲ့ꩻမဲ့ငါ(ဘေးမျက်နှာပြင်, solid boundaries) မိဉ်ႏတမွေးတောဝ်း အကွို့ꩻအခေါဝ် (ဖြတ်ပိုင်း, sections) ကအောဝ်ႏ အမုဲင်ခင်ႏလမ်းတွိုင်ꩻ အလောင်း ထောင့်ထဲ့မဲဉ်ႏ(၉၀°)အတွိုင်ꩻကအောဝ်ႏ အလွီးထီ(ငွေ့ရည်)တစားမဲ့ငါ မိဉ်ႏတမွေးတောဝ်း အခေါဝ်အကွို့ꩻဖုင်ႏအလောင်း တိက်ꩻနျꩻအာႏယို ဖန်းဖြယ်ထဲ့လူးနောဝ်ꩻသွူ။ တိက်ꩻနျꩻအာႏယို သာမိုဒုဲင်းနမစ်အကို ထွာ အခေႏခံႏပမာဏတန်ႏဖိုꩻ (parameter)တဗာႏတဲင် တောမ်ႏ သာမိုင်ဒိုင်းနမစ် ကအောဝ်ႏ ထုထည် နောဝ်ꩻ အချိုꩻထဲ့ပြောင်ꩻချာႏတဗန်ႏ(ပြောင်းပြန်အချိုးကျ)လို့ဝါင်ꩻ နောဝ်ꩻသွူ။
တဲက်ထာမုꩻပုင်ႏစံႏ
တိက်ꩻနျꩻအာႏအတာႏ ခမ်းပေါင်ꩻစွုမ်ႏတဲက်ထာစနစ် (International System of Units - သင်္ကေတ: SI )အကို ပါစကယ်လ် (Pascal - သင်္ကေတ : Pa)နောဝ်ꩻ ၁ မီတာအလုဲင်း (square metre)အလောင်း ကအောဝ်ႏဒါႏ ၁ နျူတန်အာႏ (newton) နောဝ်ꩻသွူ။ (N/m2, or kg·m−1·s−2). တဲက်ထာမှုအတာႏ (၁၉၇၁) နေင်ႏနောဝ်ꩻ သုင်ꩻသော့ꩻအမိဉ်ꩻ ဝေါဟာရယိုသွူ။ ကရီးခါ (SI)ယူနစ်အတာႏ N/m2 ရိုꩻတဲင် အွဉ်ႏနယ်ရိုꩻရိုꩻသျင်ꩻသျင်ꩻနေးလွုမ်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
တဲက်ထာမှုပုင်ႏစံႏအလင် ကထွာဒါႏ ( ၁ လဲက်မစတုရန်းအလုဲင်းကို ကထဲ့လူးဒါႏ အလေꩻထွူႏ ပေါင် - Ibf/in2) တောမ်ႏ ဘား (bar) ဖိုင်ႏယိုလဲ့ အသုင်ꩻအာရောင်တန်သွူ။ သေဉ်တီမီတာ - ဂရန်- သဲက္ကန့် စနစ် (Centimetre–gram–second - CGS) နောဝ်ꩻ တိက်ꩻနျꩻအာႏ တဲက်ထာမှုပုင်ႏစံႏ ယို ထွာ ဘားရီ (barye - သင်္ကေတ: Ba)တဲင် တတွာ ညီႏမျှတောမ်ႏ (1 dyn·cm−2, (မိဉ်ႏတမွေးတောဝ်း) 0.1 Pa) နောဝ်ꩻသွူ။
တိက်ꩻနျꩻအာႏယို ယင်လဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻ ၁ စတုရန်းစင်တီမီတာအလောင်း ကအောဝ်ႏဒါႏ ဂရမ်အာႏ (မိဉ်ႏတမွေးတောဝ်း) ကီလိုဂရမ်အာႏ ဖိုင်ႏလဲ့ အွဉ်ႏနယ်အီဒါႏနောဝ်ꩻသွူ။ (g/cm2 or kg/cm2) ပေါင် lb တွယ်ꩻစပ်တဲမ်းတောမ်ႏ 'f' သင်္ကေတ တပါသော့ꩻတောဝ်းတဲင် အွဉ်ႏနယ်နေးတောမ်ႏ 'g'၊ 'kg' ဖိုင်ႏလွုမ်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ အာႏ သင်္ကေတဖိုင်ႏ ကထွာဒါႏ ကီလိုဂရမ်၊ ဂရမ်၊ ကီလိုဂရမ်-အာႏ၊ ဂရမ်-အာႏ ဖိုင်ႏယို SI စနစ်အကို သုင်ꩻမွိုန်းတောဝ်းအကျောင်ꩻ ရဲဆီꩻခါꩻလဲဉ်း သျင်ꩻသျင်ꩻလျင်ꩻလျင်ꩻ နောဝ်ꩻသွူ။  technical atmosphere စနစ် (သင်္ကေတ : at) ယို ထွာ 1 kgf/cm2 (98.0665 kPa, (မိဉ်ႏမွေးတောဝ်း) 14.223 psi) နောဝ်ꩻသွူ။
တိက်ꩻနျꩻအာႏ ကထဲ့လူးဒါႏ(အစွိုꩻအဗူႏ) စနစ် (system) တဗာႏယို ဝွေꩻအသောင်အရင်ꩻထျꩻ မာꩻဆောင်ႏရွက်နွောင်ꩻ(ထာꩻမာꩻ) စွန်ꩻထီ အလားအလာ (potential) အောဝ်ႏ နောဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻတဲင် တိက်ꩻနျꩻအာႏယို ယူနစ်အတူႏအခြုံး(ထုထည်)တဗာႏအကို ကသိမ်ꩻလှောင်ႏခါꩻဒါႏ အတည်ႏစွန်ꩻအာႏ (potential energy) အတဲက်အထာပုင်ႏစံႏတဲ့ မွေးမွေးနောဝ်ꩻသွူ။ ပွိုင်းဝွို့တောမ်ႏ စွန်ꩻအာႏဒဲဉ်းဒဲ့(သိပ်သည်း)မှု ယို အွဉ်ႏနယ်နုဲင်းယိုသွူ။ တတွာတောမ်ႏ (၁) မီတာ အတူႏအခြုံးအလောင်း ကအောဝ်ႏဒါႏ စိုးလ် (joule) ((J/m3၊ Pa ) နောဝ်ꩻသွူ။ သင်္ချာပုင်ႏစံႏနောဝ်ꩻ :
တလီꩻထုတိက်ꩻနျꩻအာႏ စံတန်ႏဖိုꩻ - atm ယို အွဉ်ႏထွော့ခါꩻအတည်ႏ ကိန်ꩻသီတဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။ တတွာတောမ်ႏ ဟမ်ႏခမ်ႏဖာႏ ပျမ်းမျှပင်ႏလယ်ႏထီမဲ့ငါလောင်းကအောဝ်ႏ စံတလီꩻထုတိက်ꩻနျꩻအာႏ နောဝ်ꩻသွူ။ တွက်အီတာႏ တန်ႏဖိုꩻနောဝ်ꩻ 101325 Pa နောဝ်ꩻသွူ။
မာꩻခေ့ꩻမာꩻတဖြောဝ်း
"ဥပက္ကိလေသသုတ် (မာꩻခေ့ꩻ၊ မာꩻတဖြောဝ်း၊ မာꩻတရေꩻတဝ်းမွူးလာ)" ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၁။ အဗ္ဘာ ဘိက္ခဝေ စန္ဒိယသူရိယာနံ ဥပက္ကိလေသာ- 'မို့ꩻအေႏ'ဖုံႏနဝ်ꩻ မာꩻတမိုꩻထိုꩻ မွူးလာရောင်ႏ၊ ဖေႏတောင်ႏတဝ်းမွူးလာ၊ ကွပ်မို့ꩻအေႏဖုံႏနဝ်ꩻတဲင် မွူးလာနောဝ်ꩻ န တပန္တိ-အရောင်ႏတထန်ႏတောဝ်းဒွုမ်၊ န ဘာသန္တိ-အရောင်ႏတဆောဝ်တောဝ်းဒွုမ်၊ န ဝိရောစန္တိ-(မွူးလာ) တင်ႏတယ်ႏတဝ်းဒွုမ်။ ၂။ မဟိကာ ဘိက္ခဝေ စန္ဒိယသူရိယာနံ ဥပက္ကိလေသာ- 'တအိုမုတ်ꩻ'ဖုံႏနဝ်ꩻ မာꩻတမိုꩻထိုꩻ မွူးလာရောင်ႏ၊ ဖေႏတောင်ႏတဝ်းမွူးလာ၊ ပွိုးတအိုမုတ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻတဲင် မွူးလာနောဝ်ꩻ အရောင်ႏတထန်ႏတဝ်းဒွုမ်၊ အရောင်ႏတဆောဝ်တဝ်းဒွုမ်၊ တရေꩻတင်ႏတယ်ႏတဝ်းဒွုမ်။ ၃။ ဓူမော ရဇော ဘိက္ခဝေ စန္ဒိယသူရိယာနံ ဥပက္ကိလေသာ- 'မေလူး-ထာꩻအီႏဖွန်ႏ'ဖုံႏနဝ်ꩻ မာꩻတမိုꩻထိုꩻ မွူးလာရောင်ႏ၊ ဖေႏတောင်ႏတဝ်းမွူးလာ၊ ကွပ်ပွိုးမေႏလူး ထာꩻအီႏဖွန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻတဲင် မွူးလာနဝ်ꩻ အရောင်ႏတထန်ႏတဝ်းဒွုမ်၊ အရောင်ႏတဆောဝ်တဝ်းဒွုမ်၊ တရေꩻတင်ႏတယ်ႏတဝ်းဒွုမ်။ ၄။ ရာဟု ဘိက္ခဝေ အသုရိန္ဒော စန္ဒိမသူရိယာနံ ဥပက္ကိလေသာ- 'ရာႏဟု-အသူႏရိန်ႏ'နဝ်ꩻ မာꩻတမိုꩻထိုꩻ မွူးလာရောင်ႏ၊ ဖေႏတောင်ႏတဝ်းမွူးလာ၊ ကွပ်ရာႏဟုအသူႏရိန်ႏနဝ်ꩻတဲင် မွူးလာနဝ်ꩻ အေရာင်ႏထန်ႏတဝ်းဒွုမ်၊ အရောင်ႏတဆောဝ်တဝ်းဒွုမ်၊ တရေꩻတင်ႏတယ်ႏတဝ်းဒွုမ်။ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ၊ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၁။ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သုရံ ပိဝန္တိ- 'သမဏ ဗြာဟ္မစ ယင်ဟန်ႏဖုံႏ'နဝ်ꩻ အွꩻလွဒေါဝ်ဖုံႏ၊ 'ဒေါဝ်'နဝ်ꩻ မာꩻတမိုꩻထိုꩻ သမဏဗြာဟ္မဏသီး (ဂွုဏ်ႏသိက္ခာႏ)အရောင်ႏ၊ (ဂွုဏ်ႏသိက္ခာႏ)အရောင်ႏထန်ႏတောဝ်းဒွုမ်၊ အရောင်ႏတဆောဝ်တောဝ်းဒွုမ်၊ (သမဏ၊ ဗြာဟ္မဏနဝ်ꩻ) တရေꩻတင်ႏတယ်ႏတဝ်းဒွုမ်။ ၂။ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝန္တိ- 'သမဏ ဗြာဟ္မစ ယင်ဟန်ႏဖုံႏ'နဝ်ꩻ မာꩻအကျင်ꩻလိုꩻဒုံ-မေထုန်ခိုမူႏ အကျင်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ မာꩻတမိုꩻထိုꩻ သမဏဗြာဟ္မဏသီး (ဂွုဏ်ႏသိက္ခာႏ)အရောင်ႏ၊ (ဂွုဏ်ႏသိက္ခာႏ)အရောင်ႏထန်ႏတဝ်းဒွုမ်၊ အရောင်ႏတဆောဝ်တဝ်းဒွုမ်၊ တရေꩻတင်ႏတယ်ႏတဝ်းဒွုမ်။ ၃။ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဇာတရူပရဇတံ သာဒိယန္တိ- 'သမဏ ဗြာဟ္မစ ယင်ဟန်ႏဖုံႏ'နဝ်ꩻ ကွပ်သာႏယာႏရွဉ်ခံꩻတဲင် (ဂွုဏ်ႏသိက္ခာႏ)အရောင်ႏထန်ႏတဝ်းဒွုမ်၊ အရောင်ႏတဆောဝ်တဝ်းဒွုမ်၊ တရေꩻတင်ႏတယ်ႏတဝ်းဒွုမ်။ ၄။ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝန္တိ- 'သမဏ ဗြာဟ္မစ ယင်ဟန်ႏဖုံႏ'နဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏထာꩻညမ်း လွူးအီနမ်းတဲင် (ဂွုဏ်ႏသိက္ခာႏ)အရောင်ႏထန်ႏတဝ်းဒွုမ်၊ အရောင်ႏတဆောဝ်တဝ်းဒွုမ်၊ တရေꩻတင်ႏတယ်ႏတဝ်းဒွုမ်နောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ ဥပက္ကိလေသသုတ်)
ဝဋ္ဋသုတ္တပရိတ္တနိဿယ
"ဝဋ္ဋသုတ္တပရိတ္တပါဠိနိဿယ" ၁။ ပူရေန္တံ ဗောဓိသမ္ဘာရေ၊ နိဗ္ဗတ္တံ ဝဋ္ဋဇာတိယံ။ ယဿ တေဇေန ဒါဝဂ္ဂိ၊ မဟာသတ္တံ ဝိဝဇ္ဇယိ။ ပူရေန္တံ-ကအဝ်ႏထိုမ်ႏရောမ္ဗာႏနေ၊ ဗောဓိသမ္ဘာရေ-သဗ္ဗညုတဉာဏ်ႏခြွိုင်း၊ မဟာသတ္တံ-ဘုရာꩻလောင်ꩻသီး၊ ယဿတေဇေန-အသစ္စာႏတမ်ꩻခိုꩻတဲင်၊ ဝိဝဇ္ဇယိ-လွောတ်အီဗာႏဖို၊ ဒါဝဂ္ဂိ-မေႏတခြာသွူ။ ၂။ ထေရဿ သာရိပုတ္တဿ၊ လောကနာထေန ဘာသိတံ။ ကပ္ပဋ္ဌာယိံ မဟာတေဇံ၊ ပရိတ္တံ တံ ဘဏာမ ဟေ။ လောကနာထေန-လိုꩻလူꩻဗြဟ္မာႏသီးထာꩻအာႏကွိုꩻ ဗိုန္ထိုဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဘာသိတံ-ကဟောꩻခါꩻဖေႏဒါႏ၊ ထေရဿသာရိပုတ္တဿ-သာရိပုတ္တထေရ၊ ကပ္ပဋ္ဌာယိံ-တကမ္ဘာႏလိုမ်းကအဝ်ႏသေꩻဒါႏ၊ မဟာတေဇံ-တမ်ꩻခိုꩻအာနုဘောႏကတန္ဒာႏ၊ တံပရိတ္တံ-ဝဋ္ဋသုတ်ပရိတ်ယို၊ ဟေ-အေားဗွေႏသီးဖုံႏ၊ ဘဏာမ-နီရွောတ်သွိုလွတောမ်ဝင်ꩻဟောင်း။ ၃။ အတ္ထိ လောကေ သီလဂုဏော၊ သစ္စံ သောစေယျ နုဒ္ဒယာ။ တေန သစ္စေန ကာဟာမိ၊ သစ္စကိရိယ မုတ္တမံ။ အတ္ထိလောကေ-လောကကိုကအဝ်ႏဒါႏ၊ သီလဂုဏော-သီႏလတမ်ꩻခိုꩻ၊ သစ္စံ-သစ္စာႏတမ်ꩻခိုꩻ၊ သောစေယျ-နမ်းဖြောင်းသꩻစင် အတမ်ꩻခိုꩻ၊ အနုဒ္ဒယာ-သညင်ꩻသတ္တဝါႏအတမ်ꩻခိုꩻ၊ ဥတ္တမံ-အမျတ်သွတ်ꩻကထွာ၊ သစ္စကိရိယံ-တွိုင်ႏသစ္စာႏထာꩻမာꩻယို၊ ကာဟာမိ-ခွေမာꩻဗာႏဖို၊ တနေသစ္စေန-ပွိုးသစ္စာႏတမ်ꩻခိုꩻတဲင်။ ၄။ အာဝဇ္ဇေတွာ ဓမ္မဗလံ၊ သရိတွာ ပုဗ္ဗကေဇိနေ။ သစ္စဗလ ဝဿာယ၊ သစ္စကိရိယ မကာသဟံ။ အာဝဇ္ဇေတွာ-နေးတောမ်ႏ၊ ဓမ္မဗလံ-တရာꩻအာႏရဲင်ꩻတဲင်၊ သရိတွာ-ယူႏလꩻထွူ၊ အဝဿာယ-ထွားနုဲင်းနေးယင်း၊ ပုဗ္ဗကေဇိနေ-ဘုရာꩻရီးခါသီး၊ သစ္စဗလံ-သစ္စာႏအာႏရဲင်ꩻတဲင်၊ အကာသိံ-ခွေတွိုင်ႏဗာႏဖို၊ သစ္စကိရိယံ-သစ္စာႏထာꩻမာꩻ။ ၅။ သန္တိ ပက္ခာ အပတနာ၊ သန္တိ ပါဒါ အဝဇ္ဇနာ။ မာတာပိတာ စ နိက္ခန္တာ၊ ဇာတဒေဝ ပဋိက္ကမ။ သန္တိ ပက္ခာ-ခွေဒေ့ꩻအဝ်ႏဒျာႏ၊ အပတနာ-ကွင်ႏထာꩻဒါႏတဝ်း၊ သန္တိ ပါဒါ-ခွေခင်ႏအဝ်ႏဒျာႏ၊ အဝဇ္ဇနာ-လွေꩻထာꩻဒါႏတဝ်း၊ မာတာပိတာ စ-ခွေမွိုးဖါဖုံႏတဲ့၊ နိက္ခန္တာ-လွင်းထိုꩻလို့ဒျာႏ၊ ဇာတဒေဝ-အေားမေႏတခြာ၊ ပဋိက္ကမ-ဖုဲင်းညာꩻဖေႏသွော့။ ၆။ သဟ သစ္စေ ကတေ မယှံ၊ မဟာပဇ္ဇလိတော သိခီ။ ဝဇ္ဇေသိ သောဠသကရီသာနိ၊ ဥဒကံ ပတွာ ယထာ သိခီ။ သစ္စေန မေ သမော နတ္ထိ၊ ဧသာ မေ သစ္စပါရမီ။ ကတေသစ္စေ-သဲတ်တွိုင်ႏသစ္စာႏ၊ သဟမယှံ-ကအဝ်ႏခွေထျꩻ၊ မဟာပဇ္ဇလိတော-ကအဝ်ႏတင်ႏမရေႏမရာႏထာꩻ၊ သိခီ-မေႏတခြာနဝ်ꩻ၊ ဝဇ္ဇေသိ-ဖုဲင်းညာꩻထိုꩻစွောန်ႏ၊ သောဠသကရီသာနိ-တဆီသူတွိုင်ႏတာႏ၊ သိခီ-မေႏနဝ်ꩻ၊ ယထာ-နုဲင်းစွောန်ႏ၊ ဥဒကံပတွာ-ပါꩻကဆူဖေ့တောမ်ႏထီ၊ မေ-ခွေတာႏ၊ သစ္စေန-တောမ်ႏသစ္စာႏကဗိုန်ပီဒါႏ ထာꩻကွိုꩻနဝ်ꩻ၊ နတ္ထိ-အဲန္ထဝ်း၊ ဧသာမေ-ယိုနဝ်ꩻခွေ၊ သစ္စပါရမီ-သစ္စာႏပါႏရမီႏသွူ။ ဝဋ္ဋသုတ္တပရိတ္တံ-ဝဋ္ဋသုတ်ပရိတ်နဝ်ꩻ၊ နိဋ္ဌိတံ-ထွူတွိုႏယို။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပရိတ်တန်
သီလီနီယမ်
သီလီနီယမ် (Selenium) ယို ထွာ ဒြတ်စင်မော့ꩻဆေ့ꩻတဗာႏ။ ဒြတ်စင်နောဝ်ꩻဗာႏနောဝ်ꩻ ထွာဒြတ်စင် သတ္တုတမွေးတောဝ်းစား။ အောဝ်ႏပါငီꩻ အောက်သီစဲန်၊ ကန်ꩻ၊ တယ်လူရီရမ် ဒြတ်စင်အဗူႏကို။ ခရစ်သက္ကရာဇ ၁၈၁၇ ဗာႏနေင်ႏကိုခါ သွီဒဉ်ခမ်းသား ဓာတုဗေဒပညာႏဗွေႏ ဗာသီးလီးယတ် မော့ꩻရီးလွေꩻ။ အတ်တမ်အမုဲင်နောဝ်ꩻ ထွာ ၃၄၊ အဲတ်တမ်အထှူႏနောဝ်ꩻ ထွာ ၇၈.၉၆။ သီလီနီယို ထွာ တျာႏစပ်မှိုတ်ဖဉ်းတောဝ်း ဒြတ်စင်တဗာႏ။ ကွဲးတှော့ꩻ ထာꩻလေမဉ်ႏတောင်ႏ သီလီနီယမ်လောင်းနောဝ်ꩻ တျာႏစပ်ꩻအာႏ သန်လှောန်။ ထာꩻလေမဉ်ႏဗာႏစဲင်း တျာႏစပ်အာႏသန်စဲင်းသှူ။ ပှိုင်းဝှို့တွမ်ႏ သတ္တိတဲးဝါးနောဝ်ꩻဗာႏအောဝ်ႏတဲင် ဝင်ꩻကမာꩻ ကိရိယာႏကြဲမ်အီ တှိုင်အီ ထာꩻလေရောင်ႏအာႏယို မာꩻအီတွမ်ႏ သီလီနီယမ်သှူ။
ထူႏတောမ်
ကဏ္ဍ: ဓာတုဗေဒ
မာꩻတဝ်းကုသိုလ်ႏ
"ဘဒ္ဒကသုတ် (မာꩻတဝ်းကုသိုလ်ႏ ထွာတဝ်းထာꩻသီဟောဝ်၊ မာꩻဒျာႏကုသိုလ်ႏ ထွာဒျာႏထာꩻသီဟောဝ်)" အွိုးခꩻတလဲင်ႏ- ဗွေႏသာရိပုတ္တရာႏဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏ တရာꩻနုဲင်းယို- ဗွေႏပေႏသီးဖုံႏဟွေး- ၁။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ ပျောႏလွဉ်ꩻမွိုင်းဒျာႏထာꩻမာꩻ၊ အခိန်ႏလို့မွိုင်းဒျာႏ တွမ်ႏထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ (တွိုႏကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ မာꩻတဝ်း)၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အမဉ်ႏသီနဝ်ꩻ ထွာတဝ်းထာꩻသီဟောဝ်။ ၂။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ပျောႏလွဉ်ꩻဒျာႏထာꩻဒေါ့ꩻ၊ အခိန်ႏလို့မွိုင်းဒျာႏတွမ်ႏထာꩻဒေါ့ꩻ၊ (မာꩻတဝ်းကုသိုလ်ႏ)၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ အမဉ်ႏသီနဝ်ꩻ ထွာတောဝ်းထာꩻသီဟောဝ်။ ၃။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ပျောႏလွဉ်ꩻဒျာႏတွမ်ႏထာꩻဗေင်ႏ၊ အဝ်ႏဗေင်ႏမွိုင်းဒျာႏထာꩻ၊ (မာꩻတဝ်းကုသိုလ်ႏ)၊ အမဉ်ႏသီနဝ်ꩻ ထွာတောဝ်းထာꩻသီဟောဝ်။ ၄။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ပျောႏလွဉ်ꩻဒျာႏတွမ်ႏအသွꩻ၊ အခိန်ႏလို့ခြေင်ဒျာႏတွမ်ႏအသွꩻ (မာꩻတဝ်းကုသိုလ်ႏ)၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ အမဉ်ႏသီနဝ်ꩻ ထွာတောဝ်းထာꩻသီဟောဝ်။ ၅။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ပျောႏလွဉ်ꩻဒျာႏထာꩻရော်ꩻရယ်ꩻ (ထွား၊ နာႏ၊ ဒေါ့ꩻ၊ အံႏ၊ ခွေါင်း)ငတ်ꩻမျိုꩻ၊ အခိန်ႏလို့ဒျာႏ တွမ်ႏနဝ်ꩻငတ်ꩻမျိုꩻ၊ (မာꩻတဝ်းကုသိုလ်ႏ)၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ အမဉ်ႏသီနဝ်ꩻ ထွာတဝ်းထာꩻသီဟဝ်။ ၆။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ပျောႏလွဉ်ꩻဒျာႏ ပပဉ္စတရာꩻသွံပါꩻ (တဏှာႏ၊ မာႏန၊ ဒိဋ္ဌိ)၊ အခိန်ႏလို့ဒျာႏ တွမ်ႏတရာꩻမာꩻဆွာꩻ သံသရာႏနဝ်ꩻတဲင် (မာꩻတဝ်းကုသိုလ်ႏ)၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ အမဉ်ႏလွဉ်ႏနဝ်ꩻ ကုသိုလ်ႏကံႏ တပါတဝ်း၊ ထွာတဝ်းထာꩻသီဟောဝ်၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ 'ပျောႏလွဉ်ꩻဒျာႏ (သက္ကာယ)ခန္ဓာႏငတ်ꩻပါꩻ၊ တစွဉ်ꩻနွောင်ꩻတဝ်းခန္ဓာႏ'ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏပေႏသီးဖုံႏဟွေး- ၁။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ ပျောႏလွဉ်ꩻတဝ်းထာꩻမာꩻ၊ အခိန်ႏလို့ခြေင်တဝ်းတွမ်ႏထာꩻမာꩻ၊ (မာꩻပါဒျာႏကုသိုလ်ႏ)၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အမဉ်ႏသီနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏထာꩻသီဟောဝ်။ ၂။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနောဝ်ꩻ ပျောႏလွဉ်ꩻတဝ်းထာꩻဒေါ့ꩻ၊ အခိန်ႏလို့ခြေင်တောဝ်း တွမ်ႏထာꩻဒေါ့ꩻ၊ (မာꩻပါဒျာႏကုသိုလ်ႏ)၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အမဉ်ႏသီနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏထာꩻသီဟောဝ်။ ၃။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနောဝ်ꩻ ပျောႏလွဉ်ꩻတဝ်းထာꩻဗေင်ႏ၊ အခိန်ႏလို့ခြေင်တဝ်း တွမ်ႏထာꩻဗေင်ႏ (မာꩻပါဒျာႏကုသိုလ်ႏ)၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အမဉ်ႏသီနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏထာꩻသီဟောဝ်။ ၄။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနောဝ်ꩻ ပျောႏလွဉ်ꩻတောဝ်းအသွꩻ၊ အခိန်ႏလို့ခြေင်တောဝ်းတွမ်ႏအသွꩻ၊ (မာꩻပါဒျာႏကုသိုလ်ႏ)၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အမဉ်ႏသီနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏထာꩻသီဟောဝ်။ ၅။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ပျောႏလွဉ်ꩻတဝ်း ထာꩻရော်ꩻရယ်ꩻငတ်ꩻမျိုꩻ၊ အခိန်ႏလို့ခြေင်အီတဝ်းတွမ်ႏနဝ်ꩻငတ်ꩻမျိုꩻ၊ (မာꩻပါဒျာႏကုသိုလ်ႏ)၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အမဉ်ႏသီနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏထာꩻသီဟောဝ်။ ၆။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ပျောႏလွဉ်ꩻတဝ်း ပပဉ္စတရာꩻသွံပါꩻ၊ အခိန်ႏလို့ခြေင်အီတောဝ်းတွမ်ႏ တရာꩻနဝ်ꩻသွံပါꩻ၊ (မာꩻပါဒျာႏကုသိုလ်ႏ)၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ အမဉ်ႏလွဉ်ႏနဝ်ꩻ ကုသိုလ်ႏပါဒျာႏ၊ ထွာဒျာႏထာꩻသီဟောဝ်၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ 'ပျောႏလွဉ်ꩻတဝ်းခန္ဓာႏ၊ စွဉ်ꩻနွောင်ꩻဒျာႏခန္ဓာႏ'ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ ဘဒ္ဒကသုတ်) လိုꩻတွိုင်ꩻဖေႏကသေနာႏ တဲမ်းဗာႏနုဲင်းယိုသွူ။
ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻကပင်ꩻ
"ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻကပင်ꩻပူႏဇောႏသဲင်ꩻဗာႏ ဗုဒ္ဓသရီရဓာတ်တောႏသမဲင်ꩻအအဲဉ်ႏ" နွို့သမဲင်ꩻဘုရာꩻမွေႏတောႏကက္ကူႏ အသောကစေႏတီႏအကို ကအီႏပင်ꩻပူႏဇောႏသော့ꩻဒါႏ ဗုဒ္ဓသရီရဓာတ်တောႏနောဝ်ꩻ (ထွာဒျာႏဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻဓာတ်တောႏစဲစ်စဲစ်နောဝ်ꩻသွူ။) ဒုံယာမကောလိယဟော်ခံꩻ ပင်ꩻပူႏဇောႏခွင်ꩻကလꩻဒါႏ ဓာတ်တောႏယဟန်ႏကို ဖေႏကလွေꩻပင်ꩻပူႏဇောႏနွောင်ꩻ သရီရဓာတ်တောႏ သီရိလင်္ကာႏခမ်းနောဝ်ꩻ ကလိုႏအပ်ဒါႏ နွို့ထန်ႏအီဝင်ꩻခမ်း လက်မတ်တွမ်ႏကိစ္စအလောင်ႏအလင်ဖုံႏယို ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအစွိုꩻချွုတ်(PNO)တွမ်ႏ Sri Asia Touriom ထူႏတာႏဝွန်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ကအီႏလွေꩻပင်ꩻပူႏဇောႏဒါႏ ဗုဒ္ဓသရီရဓာတ်တောႏအစွိုꩻယို ဗွေႏဆရာႏတောႏ ဦးခန္တီဓဇတွမ်ႏ စွိုးခွိုꩻခေါင်းဆောင်တန် ဖြားတန်စင်ꩻဖါအောင်ႏခမ်းထီသီး အွဉ်ငါတဲင် အောဝ်ႏဝေင်ꩻရန်ႏတကွုန်ႏထန်ႏလွေꩻ စင်္ကာပူခမ်း၊ ပါတွမ်ႏစင်္ကာပူခမ်း ရွှေကျောင်းဆရာႏတောႏတဲင် သွုပ်ထန်ႏလွေꩻ သီရိလင်္ကာႏခမ်းနောဝ်ꩻသွူ။ (၁၂-၁၂-၂၀၀၁)နီꩻနောဝ်ꩻ မာꩻလွေꩻဗုဒ္ဓသရီရဓာတ်တောႏ အပ်ဖေႏပူႏဇောႏပွယ်ꩻ အခန်ꩻအနာꩻ၊ အခန်ꩻအနာꩻကို သီရိလင်္ကာႏခမ်းကို ကအောဝ်ႏဒါႏ ဗွေႏဆရာႏတောႏတန်တွမ်ႏ နဲင်ႏငံႏတောႏအကဲႏအတန်ဖုံႏ ကျွꩻထင်ႏလွဉ်နောဝ်ꩻသွူ၊ နေင်ႏ ၁၃၆၃-ဗာႏ၊ လာတထိန်ႏလောင်း(၁၂)နီꩻ (၁၃-၁၂-၂၀၀၁)နီꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏသီရိလင်္ကာႏခမ်း ပင်ꩻသဲင်ꩻဗုဒ္ဓသရီရဿဓာတ်တောႏ စင်္ကာပူခမ်းနောဝ်ꩻသွူ။ (၁၅-၁၂-၂၀၀၁)နီꩻ မွူးရောဝ်ꩻခိုႏအခိန်ႏကို အောဝ်ႏစင်္ကာပူခမ်း ပင်ꩻသဲင်ꩻဝေင်ꩻရန်းတကွုန်ႏ ဗုဒ္ဓသရီရဓာတ်တောႏယို လွေꩻသတင်ꩻသွုံꩻယို့ꩻ ဝေင်ꩻရန်ႏကွုန်ႏကို ကအောဝ်ႏဒါႏ မင်းဓမ္မကွုံꩻလောင်း အဘယ လာဘမုနိဘုရာꩻကျောင်ꩻ ဆောင်ကိုနောဝ်ꩻသွူ။ နေင်ႏ ၁၃၆၃-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်စေင်လာဆန်ꩻ(၁)နီꩻ (၁၆-၁၂-၂၀၀၁)နီꩻ အောဝ်ႏရန်ႏတကွုန်ႏပင်ꩻသဲင်ꩻ ဟုဲင်ꩻဟိုꩻ၊ အောဝ်ႏဟုဲင်ꩻဟိုꩻတရန်း ပင်ꩻသဲင်ꩻအင်းလေးဒေႏသ နမ်းပန်ႏအလိုတော်ပေါက် ဘုရာꩻကျောင်ꩻကိုနောဝ်ꩻသွူ။ (၂၂-၁၂-၂၀၀၁)နီꩻ အောဝ်ႏနမ်းပန်ႏ ပင်ꩻသဲင်ꩻညောင်ႏရွီႏ၊ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ သဲင်ꩻသတင်ꩻသွုံꩻယို့ꩻ တောင်ႏကီꩻ မြို့လယ်ဓမ္မာရုံကိုနောဝ်ꩻသွူ။ နေင်ႏ ၁၃၆၃-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်စေင်လာဆန်ꩻ(၈)နီꩻ (၂၃-၁၂-၂၀၀၁)တနင်ႏနွေႏနီꩻ မွူးရောဝ်ꩻခိုႏ (၆း၀၀)အခိန်ႏ အောဝ်ႏတောင်ႏကီꩻ ပင်ꩻသဲင်ꩻနောဝ်ကက္ကူႏ မွူးယာခိုႏ(၁၀း၄၅)မိနစ် ဗုဒ္ဓသရီရဓာတ်တောႏ တွိုႏသဲင်ꩻဘုရာꩻကက္ကူႏကို ကအောဝ်ႏဒါႏ အပရာဇိတပလ္လင်ႏတောႏမျတ်လောင်းကီနောဝ်ꩻသွူ။ (၂၂-၁၂-၂၀၀၁)နီꩻတွမ်ႏ (၂၃-၁၂-၂၀၀၁)နီꩻနောဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏယေန်ႏငဲရေꩻ အကျူႏပဒေႏသာႏ ပအိုဝ်ႏဇာတ်သဘင်ႏဖုံႏတဲင် မာꩻလွေꩻ ပွယ်ꩻကွိုန်ꩻကွိုန်ꩻဟွိုင်ꩻဟွိုင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ၊ ကပင်ꩻပူႏဇောႏလွေꩻဒါႏ ဗုဒ္ဓသရီရဓာတ်တောႏပွယ်ꩻယို ပအိုဝ်ႏတစွိုးခွိုꩻလွုမ်းအတာႏ လွုမ်ꩻတကာႏတောဝ်း ခွိုင်းကားတဲင် ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏလိုꩻမျိုꩻအတာႏ ဘာႏသာႏရေꩻပွယ်ꩻဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ အဖဲ့ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏ စွဲကမ်းကူႏညီႏဖေႏကိုတွော့ꩻ ကမာꩻလွေꩻနွောင်ꩻပွယ်ꩻ ပင်ꩻသဲင်ꩻဗုဒ္ဓသရီရဓာတ်တောႏ မွေႏတောႏကက္ကူႏဘုရာꩻဝဲင်ꩻကိုယို အွဉ်ႏလွေꩻနွောင်ꩻပါစွဉ်ႏပွယ်ꩻတန် တဖြုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ အောင်ႏအောင်ႏမျင်ႏမျင်ႏ ကမာꩻနွောင်ꩻဗာႏ ဗုဒ္ဓဿရီရဓာတ်တောႏ ပွယ်ꩻနုဲင်းယိုနောဝ်ꩻ ဗုဒ္ဓသာႏသနာႏနောႏ အစေန်ႏထာဝရ ဖေႏကလေတောင်ႏနွောင်ꩻအီအတာႏလဲ့နောဝ်ꩻ၊ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏလိုꩻမျိုꩻတွမ်ႏ ပအိုဝ်ႏခမ်းရင်ꩻသားဖုံႏအတာႏ ထူႏဂွုဏ်ႏဟောဝ်ငါႏအကျောင်ꩻ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻကပင်ꩻပူႏဇောႏသဲင်ꩻဗာႏ ဗုဒ္ဓသရီရဓာတ်တောႏ သမဲင်ꩻအအဲဉ်ႏယို ခမ်းသားမွိုးဖါ ဖေႏကသေထွꩻနွောင်ꩻတဲင် တဲမ်းထန်ႏနယ်ဖေႏဗာႏ နုဲင်းယိုနောဝ်ꩻသွူ။ ထူႏကွိုꩻ= ပြည်ထောင်စုထဲကပအိုဝ်းလိတ်စောင်ႏ။ နမ်းသꩻနီပါꩻ ယံခွꩻသꩻဒျာႏတဲင်-
မာꩻဒုက္ခနမ်း-မာꩻဒုက္ခဝင်ꩻ
"အတ္တန္တပသုတ် (မာꩻဒုက္ခနမ်း-မာꩻဒုက္ခဝင်ꩻ)" နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏ တရာꩻနုဲင်းယို- ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏအောဝ်ႏလစ်ꩻဖြာꩻ၊ လစ်ꩻဖြာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ- ၁။ ဧကစ္စော အတ္တန္တပေါ ဟောတိ- လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မာꩻဒုက္ခအနမ်း။ ၂။ ဧကစ္စော ပရန္တပေါ ဟောတိ- လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မာꩻဒုက္ခဝင်ꩻ။ ၃။ ဧကစ္စော အတ္တန္တပေါ စ ဟောတိ ပရန္တပေါ စ- လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မာꩻဒုက္ခအနမ်းယင်၊ မာꩻဒုက္ခဝင်ꩻယင်။ ၄။ ဧကစ္စော နေဝတ္တန္တပေါ ဟောတိ န ပရန္တပေါ- လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ နမ်းတဲ့မာꩻဒုက္ခတဝ်း၊ ဝင်ꩻတဲ့ မာꩻဒုက္ခတောဝ်း။ လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏအောဝ်ႏလစ်ꩻဖြာꩻ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၁။ လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ကွဉ်ကꩻတောဝ်းခွမ်ꩻလာꩻ၊ အုံတလီꩻဒျာႏထာꩻ၊ ခြင်ဒျာႏအနမ်း၊ ခံႏအုံမစွဉ်ႏဒဲဉ် တနီꩻနီနီꩻ၊ အံႏကွို့ꩻမီꩻနုဲင်းဖိုး၊ အံႏကွို့ꩻဒဲဉ်ခို့ခယ်ႏ၊ ဗေင်ႏဒင်ႏထာꩻဆူႏပုံ၊ အုံဒင်ႏထာꩻဆူႏလောင်း-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ 'လိုꩻမာꩻဒုက္ခအနမ်း'ဖုံႏသွူ။ ၂။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနောဝ်ꩻ မာꩻသီဗဲ၊ မာꩻသီဖိုး၊ မာꩻသီပနား၊ မာꩻသီပနား၊ မာꩻသီဝါး၊ မာꩻသီထော့ꩻ၊ မာꩻသီထ၊ မာꩻသီဆျာ၊ တခွန်ꩻဒါႏထာꩻ၊ စွန်ဒါႏထာꩻ၊ မာꩻသီဒါႏပꩻ၊ လိုꩻကျံꩻလိုꩻကုဲင်-စတဲင် လိုꩻကအံႏနွောင်ꩻဒါႏဝင်ꩻ၊ လိုꩻကနိစ္စက်ဒါႏဝင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ 'လိုꩻမာꩻဒုက္ခဝင်ꩻ'ဖုံႏသွူ။ ၃။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ထွာခွန်တဲ့ယဝ်း၊ ထွာပုဏ္ဏာꩻ လိုꩻခြွေတဲ့ယဝ်း၊ စူꩻလွဉ်ꩻတဏှာႏရာႏဂတဲင် မာꩻပွယ်ꩻပျောႏတခြာကို၊ မာꩻသီဖိုးတင်ႏလူꩻ၊ အံႏဖိုးယာႏ၊ မာꩻဒေါဝ်ကပ်ꩻ၊ အွꩻဒေါဝ်၊ မွန်ꩻဒေါဝ်၊ လွူꩻလိုꩻမူႏ၊ သူႏသေသူႏနားဒွုမ်၊ ဗေင်ႏသို့ꩻ၊ ဗင်ႏပြာႏ၊ မွန်ꩻသူႏရာႏ၊ အံႏနွောင်ꩻအလိုꩻ၊ နိစ္စက်အလိုꩻ-စတဲင်နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ 'မာꩻဒုက္ခနမ်းယင်၊ မာꩻဒုက္ခဝင်ꩻယင်'နောဝ်ꩻသွူ။ ၄။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ရိုႏသေႏဒျာႏဘုရာꩻ တရာꩻ သံဃာႏ၊ နာႏကုဲင်းဒျာႏတရာꩻ၊ မဉ်ဗုဲင်ဒျာႏသျင်ႏ၊ မဉ်ခံႏဒျာႏစင်ꩻ၊ ယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ဗုဲင်မွေးရဟန်ꩻ၊ ရိုႏသေႏသိက္ခာႏပုဒ်၊ နေးဒျာႏတွမ်ႏမတ္တာႏ၊ ကရုဏာႏ၊ အုံဒျာႏတွမ်ႏဣန္ဒြေႏ၊ နမ်းယေန်ႏကေႏ၊ ဖြောင်းယေန်ႏကေႏ၊ သꩻယေန်ႏကေႏ၊ မာꩻယပ်ꩻတဝ်းလိုꩻ၊ မာꩻဒုက္ခတောဝ်းတိရစ္ဆာန်ႏ၊ အားထွုတ်ဒျာႏတရာꩻ မာꩻဒုက္ခကုသိုလ်ႏ၊ ထွာအရိယာႏပုဂ္ဂိုလ်ႏ၊ ထွာရဟန္တာႏ-စတဲင်နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ 'နမ်းတဲ့ မာꩻဒုက္ခတ်း၊ ဝင်ꩻတဲ့ မာꩻဒုက္ခတဝ်း'နောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ အတ္တန္တပသုတ်)
မာꩻသွော့ နုဲင်းယို
ဗွေႏဗိုန်ဖုံႏဩ.... ဗုဒ္ဓေါဗွေႏမျတ်၊ ပရိယတ်ယို ရွီးဓာတ်ယံည၊ ထူႏရေꩻလွတဲင် ဒေႏသ စင်ꩻ သျင်ႏ၊ ယံဒါႏလျင်ႏနောဝ်ꩻ တွိုင်ႏပင်ႏ အမွိုးဖာ၊ ဆွုံꩻမꩻပါသွော့ ပသာလွေꩻသွော့၊ လိတ်သွဉ်တွိုက်။
ဗွေႏစင်ꩻသျင်ႏတဲ့.. အုံပျင်ႏမွိုန်းထာꩻ၊ သွဉ်ကျိုꩻစာꩻဗဲင်း လဲႏထာꩻစွုမ်ႏနီꩻ၊ ထံႏထီꩻပီꩻစက် ဝင်ꩻနိစ်သက်တောဝ်း။
မီႏရက်ဘုရာꩻ၊ တွမ်ႏမျိုꩻသာꩻနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻပရိယတ်၊ အောင်ႏငယ်လတ်ထွူ သွဉ်ထပ်ကြီးဓမ်၊ ပေါႏဒါႏယံတဲ့ ခွုမ်ကံတဲမ်းလိတ်၊ ပုံနှိပ်ထေပအိုဝ်ႏ၊ အောဝ်ႏလိုႏဟော်ꩻချꩻ၊ နောဝ်ꩻမꩻဘာႏသာႏ သာႏသနာႏနောဝ်ꩻ၊ လေဗာႏထင်ႏထို။
မူႏတွမ်ႏခိုတဲ့... စိုးယိုပန်ငါ၊ အကျိုꩻအာငါႏ ရေႏပါဓိဋ္ဌာန်ႏ၊ တွိုႏနိဗ္ဗာန်ႏတဲင် ကျံႏဖန်ႏမာꩻသွော့၊ နုဲင်းနောဝ်ꩻနေား။
စင်ꩻတန်သီႏသဲင်ႏ
မာꩻဒျာႏအပဲစ်တအဲန်ထဝ်း
"မာꩻဒျာႏ အပဲစ်တအဲန်ထဝ်း ထာꩻဟဝ်မျိုꩻ" ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ ကဟော်ꩻခါꩻဒါႏ လောကစီꩻပွါꩻချံꩻသာႏအီ အကျောင်ꩻတရာꩻ သိုမ်ဆီသွစ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ ပါဠိဂါႏထာႏပေါင်ꩻ အဝ်ႏ(၁၀)ဂါႏထာႏသွူ။ ဂါႏထာႏတဆီအကို ပဉ္စမဂါႏထာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏနုဲင်းလယိုအတွိုင်ꩻသွူ။ - ဒါနဉ္စ ဓမ္မစရိယာ စ၊ ဉာတကာနဉ္စ သင်္ဂဟော။ အနဝဇ္ဇာနိ ကမ္မာနိ၊ ဧတံ မင်္ဂလ မုတ္တမံ။
ဥပဒေသ
အပဲစ်တအဲန်ထဝ်း ကုသိုလ်ႏဟဝ်မျိုꩻယို မီႏမာꩻဗာႏနဝ်ꩻ အပါယ်ႏလစ်ꩻပါꩻ တဖူꩻပေ့ꩻထွူတဲင်တွော့ꩻ တွိုႏထင်ႏဗာႏလူꩻခမ်း၊ ထင်ႏစံႏစာꩻဗာႏ လူꩻစေꩻစိန်ႏဖုံႏသွူ။ "လိုꩻတန်ဟဝ်" - နီလိုꩻထံꩻ အတွက်တာႏ အလောင်ꩻအလျာႏသီး ထာꩻမာꩻ ဝွေꩻတဖြာꩻ အဝ်ႏဆောင်ႏရွက် ဝွေꩻအသက် တန်ႏဖိုꩻတန် ဘုံႏကံႏသန် ခွန်ဟဝ်သွူ။ "အမျာꩻယံဟွုန်ဟဝ်နဝ်ꩻ" - အမျာꩻကသုံꩻဒါႏ ထာꩻယူႏ အမျာꩻကထူႏဒါႏ ထာꩻတွေꩻ လိုႏယူႏလွေꩻ လိုႏဝွေႏဖန်ႏ ကျံႏစဲႏစန်ႏ လိုႏစဉ်ꩻစာꩻ နဝ်ꩻမꩻ အမျာꩻဟွုန်ဟဝ်ရောင်။
မာꩻသီဝင်ꩻသက်တိုꩻတက်တဝ်း
"မစ္ဆဗန္ဓသုတ် (မာꩻသီဝင်ꩻသက်၊ တတိုꩻတက်တောဝ်း)" အွိုးခꩻတလဲင်ႏ- နီဗွေႏဘုရာꩻတွမ်ႏ ရဟန်ꩻသံဃာႏ ကျွꩻလွေꩻတဖူꩻ ကောသလခမ်းကို၊ တွိုႏလွေꩻ စာထပေႏသားထျꩻ၊ (မဉ်ဆွုံꩻမꩻ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏတဲင်) ကျွꩻထန်ႏတဖူꩻသောင် လွေꩻအုံသေင်ႏမွူးတမွူးဆလ၊ ရီရဟန်ꩻသီးဖုံႏနုဲင်းယို- "ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ပါꩻသူꩻနဝ်ꩻ မာꩻသီထပေႏ တဗာႏထွူတဗာႏ စာဖေႏဝင်ꩻ၊ ပါꩻထသားသူꩻနဝ်ꩻ သီအဝ်ႏထီႏဒျာႏကရို" "အဝ်ႏထီႏဒျာႏ ဗွေႏဩ" "ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- လိုꩻတခွေထ၊ မာꩻသီထ၊ စာထတဲင် ခြွေခြာႏချမ်ꩻသာႏတွော့ꩻ ထုမ်းဗာႏစွဉ်ႏဆင်၊ ထုမ်းဗာႏစွဉ်ႏသေ၊ ထုမ်းဗာႏစွဉ်ႏရထာꩻ၊ ထိုမ်းဗာႏစွဉ်ႏယာဉ်(ကာꩻ)၊ ထွာသဌေꩻတန်တဖြာꩻ-နုဲင်းနဝ်ꩻ သီဟွူန်ဖိုနေဟောင်း" "ဟွူန်ဖိုတောဝ်း ဗွေႏဩ" "ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ခွေတဲ့ တဟွူန်ဖိုတဝ်းနေနေ၊ အတခြွေနွောင်ꩻတဝ်း၊ ကွပ်ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲတဲင် ထီႏသွူထပေႏ အီႏသီဗာႏထာꩻဖုံႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ တွေꩻသညင်ꩻတောဝ်း၊ နေးတွမ်ႏသꩻယွုတ်ညမ်း ထွားထပေႏ၊ နေးတွမ်ႏသꩻရွိုင်ꩻ မာꩻသီထပေႏ၊ အကုသိုလ်ႏသꩻတဗော့ꩻလဲ့ꩻ အဝ်ႏဟွံခါꩻ၊ အဝ်ႏပဒွံခါꩻအသꩻတွော့ꩻ အီႏမော့ꩻထာꩻဒုက္ခ၊ အီႏအဝ်ႏခံည ငါးရုဲင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- လိုꩻမာꩻသီဖိုး၊ မာꩻသီဖေႏဝင်ꩻဖိုး၊ ဖို့ꩻဖိုးသားနဝ်ꩻတဲ့ ထီႏသွူဖိုး သညင်ꩻတဝ်းဖိုး၊ ရက်တဝ်းဖိုး၊ နေးတွမ်ႏသꩻယွုတ်ညမ်းထွားဖိုး၊ နေးတွမ်ႏသꩻမွိုက် မာꩻသီဖိုး၊ ဖိုးငွဉ်ꩻသွီႏ မာꩻတဗော့ꩻလဲ့ꩻ ဝွေꩻစူ၊ အကုသိုလ်ႏ မာꩻတဗော့ꩻလဲ့ꩻဝွေꩻသꩻ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ဝွေꩻနဝ်ꩻ အီႏမော့ꩻဗာႏ ထာꩻဒုက္ခ၊ အီႏအဝ်ႏခံည ငါးရုဲင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- လိုꩻမာꩻသီဗဲး၊ မာꩻသီဖေႏဝင်ꩻဗဲး၊ ပါꩻနဝ်ꩻတဲ့ ထီႏသွူဗဲး သညင်ꩻတဝ်းဗဲး၊ ရက်တဝ်းဗဲး၊ နေးတွမ်ႏသꩻယွုတ်ညမ်း ထွားဗဲး၊ နေးတွမ်ႏသꩻမွိုက် မာꩻသီဗဲး၊ ဗဲးငွဉ်ꩻသွီႏ မာꩻတဗော့ꩻလဲ့ꩻဝွေꩻစူ၊ အကုသိုလ်ႏ မာꩻတဗော့ꩻလဲ့ꩻ ဝွေꩻသꩻ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ဝွေꩻနဝ်ꩻ အီႏမော့ꩻထာꩻဒုက္ခ၊ အီႏအဝ်ႏခံည ငါးရုဲင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- လိုꩻမာꩻသီထော့ꩻ၊ လိုꩻမာꩻသီဆျာ၊ လိုꩻမာꩻသီဝါး၊ လိုꩻမာꩻသိထာꩻသားဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ထာꩻသညင်ꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ ထာꩻရက်အဲဉ်ထဝ်း၊ နေးတွမ်ႏသꩻယွုတ်ညမ်းထွား၊ နေးတွမ်ႏသꩻရွိုင်ꩻမာꩻသီ၊ အစူနဝ်ꩻ သွီႏတဗော့ꩻလဲ့ꩻ၊ အသꩻနဝ်ꩻ အကုသိုလ်ႏတဗော့ꩻလဲ့ꩻ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ဝွေꩻသီးနဝ်ꩻ အီႏမော့ꩻထာꩻဒုက္ခ၊ အီႏအဝ်ႏခံည ငါးရုဲင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ယင်ဟန်ႏသားနဝ်ꩻ မာꩻသီလိုꩻ၊ နေးတွမ်ႏသꩻယွုတ်ညမ်း ထွားလိုꩻ၊ နေးတွမ်ႏသꩻရွိုင်ꩻ နိစ္စက်လိုꩻ၊ မာꩻသီလိုꩻ၊ လိုꩻနုဲင်းနုဲင်းဝင်ꩻ ထာꩻသညင်ꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ စာႏနာႏတဝ်းနမ်း၊ ငမ်းတဝ်းထာꩻဒုက္ခ၊ မာꩻသီလိုꩻထွူခါ ဘဝယို မော့ꩻထာꩻဒုက္ခ၊ ဘဝငါထဲင်းဟ တိတ်ချထဲ့ဗာႏ ငါးရုဲင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ မစ္ဆဗန္ဓသုတ်)
မိတ္တဝိန္ဒကဇာတ်
"မိတ္တဝိန္ဒကဇာတ်" ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် 'မိတ္တဝိန္ဒကဇာတ်'ယိုတဲင် "ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ သလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ"
၁။ ပေါႏနာႏတောဝ်း ဆရာႏမွိုးဖါငေါဝ်းနောဝ်ꩻ မာႏယော့ဒါႏ၊ ဒုက္ခဗာႏ၊
၂။ ပေါႏပဲစ်မာႏမွိုးနဝ်ꩻ လင်ꩻထဲ့ဗာႏ 'ဥဿဒ-ငါးရုဲင်ꩻ'၊
၃။ ထူႏဗာႏသီႏလ/ ဆောက်တဲႏဗာႏထာꩻနဝ်ꩻ အကျိုꩻတန်ငါႏ၊
၄။ ကုသိုလ်ႏကံႏအကျိုꩻနောဝ်ꩻ ချမ်ꩻသာႏသုခ၊ အကုသိုလ်ႏကံႏအကျိုꩻနောဝ်ꩻ ဆင်ꩻရယ်ꩻဒုက္ခ၊
၅။ ပေါႏအကုသိုလ်ႏ အကျိုꩻဖေႏသွူနောဝ်ꩻ အကုဲင်တဲ့ ထီႏဒျာႏအဟောဝ်၊ ထင်းဒျာႏအဟောဝ်၊ ယူႏဒျာႏအမွေး၊
၆။ ပေါႏအကုသိုလ်ႏကံႏ တလို့တောဝ်းနောဝ်ꩻ အဝ်ႏခံႏဗာႏဒျာႏ ဒုက္ခစွူစွူအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
မာꩻဗာႏအပဲစ်တအဲဉ်ထဝ်း
"မာꩻဗာႏအပဲစ်တအဲဉ်ထောဝ်း ထာꩻမာꩻမျိုꩻ" လောကစီꩻပွာꩻချမ်ꩻသာႏအီ အကျောင်ꩻတရာꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏမင်္ဂလာႏတရာꩻ (၃၈)ပါꩻသွူ။ မင်္ဂလာႏတရာꩻယို လိုꩻသီးလူꩻသီး ကကျံႏစယ်ႏလွဝင်ꩻနောဝ်ꩻ ညစွဉ်ႏ(၁၂)နေင်ႏသွူ။ (၁၂)နေင်ႏအကို ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏမင်္ဂလာႏယို ခွေတဖြောင်းနာꩻတဖြေꩻ၊ ခွေတစွိုး နာꩻတမျိုꩻ ဒေါ့ꩻလွဝင်ꩻအမျိုꩻမျိုꩻသွူ။ ခွေထင်းအတွိုင်ꩻ ခွေဒေါ့ꩻ၊ နာꩻထင်းအတွိုင်ꩻ နာꩻဒေါ့ꩻတဲင် မင်္ဂလာႏတရာꩻ အစဲစ်အမဲဉ်ႏနောဝ်ꩻ တသေလွတောဝ်းသွူႏ ထွိုင်ႏလꩻ (၁၂)နေင်ႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻအခိန်ႏ တထင်ႏသျာꩻတောဝ်း အညတြ လူꩻပိုတဖြာꩻ လွဉ်လောဝ်းတောင်ꩻပြန်ႏတဲင် ဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻနယ်ဗာႏ လောကစီꩻပွာꩻချံꩻသာႏအီအကျောင်ꩻ မင်္ဂလာႏတရာꩻ (၃၈)ပါꩻယိုသွူ။ ဗွေႏဘုရာꩻကဟော်ꩻဒါႏ မင်္ဂလာႏ (၃၈)ပါꩻနောဝ်ꩻ ပါဠိဂါႏထာႏပေါင်ꩻ အောဝ်ႏ(၁၀)ဂါႏထာႏသွူ။ (၁၀)ဂါႏထာႏအကို စတုတ္ထဂါႏထာႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏနုဲင်းလယိုအတွိုင်ꩻသွူ။ - မာတာပိတု ဥပဋ္ဌာနံ၊ ပုတ္တဒါရဿ သင်္ဂဟော။ အနာကုလာ စ ကမ္မန္တာ၊ ဧတံ မင်္ဂလ မုတ္တမံ။
စတုတ္ထဂါႏထာႏ မင်္ဂလာႏတရာꩻ (၃)ပါꩻ
၁။ လွူးမွီႏပျုစုဗာႏ မွိုးဖါ၊ ၂။ ခီႏမျောက်ထောက်ကမ်းဗာႏ ပိုမာ၊ ၃။ မာꩻဗာႏ အပဲစ်တအဲဉ်ထောဝ်း ထာꩻမာꩻမျိုꩻ။ မင်္ဂလာႏတရာꩻ ယို(၃)ပါꩻအကို အမုဲင်(၃)မင်္ဂလာႏတရာꩻနောဝ်ꩻ "မာꩻဗာႏ အပဲစ်တအဲဉ်ထောဝ်း ထာꩻမာꩻမျိုꩻ"ရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် အပဲစ်တအဲဉ်ထောဝ်း ထာꩻမာꩻမျိုꩻ (အနာကုလာ စ ကမ္မန္တာ)နောဝ်ꩻ ထာꩻမာꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း-ဖေႏကသေ ဖေႏကစဲင်းနောဝ်ꩻ တဲမ်းနယ်လွေꩻဗာႏ ကူꩻကားသားငတ်ꩻရျာꩻ ဝတ္ထုနုဲင်းလယိုအတွိုင်ꩻသွူ။
ဥပဒေသ
လောသားငတ်ꩻရျာꩻယိုနောဝ်ꩻ ကွပ်ပွိုးတသျော့ꩻတောဝ်း ဝီရိယတရာꩻ၊ ကွပ်ပွိုးမာꩻဗာႏ အပဲစ်တအဲဉ်ထောဝ်း ထာꩻမာꩻမျိုꩻတဲင်တွော့ꩻ လွစ်အံႏမထီ၊ လွစ်သီလွစ်ဒုက္ခဗာႏသွူ။ ဝတ္ထုယိုနောဝ်ꩻ "ပဏ္ဍိတာနဉ္စ သေဝနာ-ပေါင်ꩻကွိုက်ꩻဗာႏ ပညာႏအောဝ်ႏသူႏတောႏကောင်ꩻ"ကရိုꩻဒါႏ မင်္ဂလာႏယိုတပါꩻလဲ့ ထွာထွာသွူ။ "လိုꩻဘဝယို" ~(အုံဟောဝ်ခြွိုင်ႏသန်ꩻ လိုႏလုပ်ꩻမာꩻ အံႏအွီႏဗေင်ႏအွီႏ လိုႏကျိုꩻစာꩻ ထာꩻသေပညာႏ လိုႏစွုမ်ႏဖြာꩻ ရွဉ်ခံꩻဥစ္စာႏ လိုႏတိုꩻပွာꩻ နမ်းကျင်ꩻသီႏလ လိုႏထိန်ꩻခါꩻ တရာꩻဘာႏဝနာႏ လိုႏပွာꩻမျာꩻ ထွာလိုꩻဘဝ ယိုနောဝ်ꩻရာꩻ။
မာꩻယံယံ'ပသောင်းပသာႏ
"သေစတနသုတ် (မာꩻယံယံတွမ်ႏ မာꩻပသောင်းပသာႏ ကွာႏလို့ဝင်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ)"
အွိုးခꩻတလဲင်ႏ နီဗွေႏဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ ဗာႏရာႏဏသီႏခမ်း၊ ဣသိပတန-မိဂဒါႏဝုန်ႏ တခြာတန်ကိုအတွင်ꩻ ဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးတရာꩻနုဲင်းယို- ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- အွိုးစခါ ကမဉ်ꩻဒါႏ 'သစေတန'ခွန်အဝ်ႏတပါꩻ၊ ခွန်သစေတနနဝ်ꩻ အထွဉ်ႏလက်သမာꩻ- မာꩻလောရထာꩻရာႏတစွုံႏ၊ ညသူလာယွမ်ꩻသူနီꩻနဝ်ꩻ ထွူလꩻတဖဲ့ꩻတာႏဒျာႏ၊ အရေꩻတန် သံးပေါႏတဲင် ခွန်ရိုꩻ- "ယိုလက်သမာꩻ- နွုတ်ꩻနီꩻမာꩻငါသူꩻနဝ်ꩻ စဲ့ꩻပွယ်ꩻအီႏထွာ၊ ခွေသမ်းအဝ်ႏလိုႏမွိုင်ငါႏလဲဉ်း သေလောရထာꩻရာႏ၊ နာꩻမာꩻနဝ်ꩻ ညပဉ်သူလာယွမ်ꩻသူနီꩻလဲဉ်းနဝ်ꩻ ထွူလဲဉ်းနဲ့" "ထွူလꩻတဖဲ့ꩻတာႏ၊ တဖြုံႏဒျာႏအော်" "အွို- မာꩻဒွုမ်နုဲင်းမုဲင်ꩻနဝ်ꩻ၊ အဝ်ႏတဖဲ့ꩻတာႏ၊ တဖြုံႏနဝ်ꩻ သူနီꩻအကို ရထွူꩻလꩻနေဟောင်း" "သူနီꩻအကို ထွူလꩻဒျာႏဗွေႏအော်"လောဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- အဝ်ႏကုဲင်တဖဲ့ꩻတာႏ သေလောရာႏတဖြုံႏနဝ်ꩻ မာꩻသူနီဒျာႏထွူလꩻ၊ တွိုႏနဝ်ꩻမꩻ လွေꩻအပ်ခွန်၊ တွိုႏနဝ်ꩻခွန်ရီ- "တွိုႏအရီးတဖြုံႏနဝ်ꩻ ညပဉ်သူလာꩻယွမ်ꩻသူနီꩻ၊ တွိုႏယိုတဖြုံႏနဝ်ꩻ သမ်းညသူနီꩻဒျာႏ၊ အကွာႏလို့ဝင်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻနဝ်၊ နုဲင်းခွေကထွားနဝ်ꩻ ဗွန်ပီဒျာႏလို့ဝင်ꩻအီ" "ဩဗွေႏ ခွန်မျတ်ဗွေႏဩ- ထူꩻချာꩻချက် အဝ်ႏအာတန်ဗွေႏဩ၊ နီဗွေႏထွားစဲင်းစဲင်းစံꩻသွော့နော"တွိုႏနဝ်ꩻခါ လောရာႏတသာနဝ်ꩻ လက်သမာꩻအွဉ်ႏတကြွီႏနယ်၊ လောရာႏကလွေꩻနဝ်ꩻ လွေꩻခွုံႏခွုံႏခေင်ႏခေင်ႏ၊ လွေꩻပါႏညာꩻတဝ်း၊ ဝꩻတပဉ်ꩻထိုꩻဒျာႏ။ နဝ်ꩻထွူတွော့ꩻ တကြွီႏနယ်တော လောရာႏအဖြုံႏရီးနဝ်ꩻ၊ ကမာꩻညသူလာꩻယွမ်ꩻသူနီꩻနဝ်ꩻ၊ အဖြုံႏဟောဝ်နဝ်နောဝ်ꩻ တကြွီႏလွေꩻစွဉ်ႏတရွဉ်း၊ တကြွီႏလွေꩻညာꩻ၊ တကြွီႏအာႏကထင်ႏလို့တဲ့ တဝꩻထိုꩻတဝ်း၊ အောဝ်ႏဒျာႏတနွောင်းနွောင်း၊ နဝ်ꩻမꩻ ခွန်ရီယင်းတလဲင်ႏ- "လက်သမာꩻဆရာႏ- လောရာႏယိုနီဖြုံႏနဝ်ꩻ ခွေကထွားနဝ်ꩻ တကွာႏတဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲ့ ဆရာႏကထွိုင်ႏတကြွီႏနယ်နဝ်ꩻမꩻ သေပသာႏ အကွာႏလို့ဝင်ꩻ၊ သျင်ꩻနယ်စဲင်းစဲင်းဖေႏခွေမွိုင်" အရီးတဖြုံႏနဝ်ꩻ သေင်ႏဟောဝ်၊ သေင်ႏဆွော့ꩻ၊ မာꩻဟောဝ်၊ မာꩻတဲပ်၊ အဆုဲင်ꩻတဖြုံႏနဝ်ꩻ မာꩻနဲစ်၊ မာꩻမွိုင်၊ သေင်ႏသိုႏ၊ သေင်ႏပနဲက်ႏ၊ သေင်ႏဖြင်းနဝ်ꩻမꩻ ထွာအညမ်းစား၊ ထွားတဲက်စဲင်းစဲင်းစံꩻသွော့ ဗွေႏအော်"သျင်ꩻနယ်ချာခွန် နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- မော့ꩻနဝ်ꩻခါ ကထွာလက်သမာꩻဆရာႏနဝ်ꩻ လိုꩻလင်မွေးတဝ်း ခွေယိုသွူသနယ်၊ ကထွာလက်သမာꩻခါနဝ်ꩻ ကျင်ႏလယ်ႏသေနာႏမွေးစွဉ်ႏသေင်ႏခရာႏ၊ ယိုခါ ခွေထွာဘုရာꩻတဲ့ သေနာႏမွေးစွဉ်ႏ ဖြောင်းနမ်းသꩻခရာႏ၊ နမ်းကျင်ꩻဟောဝ်တဝ်း ကာယဒုစရဲက်၊ ဖြောင်းကျင်ꩻဟောဝ်တဝ်း ဝစီဒုစရဲက်၊ သꩻကျင်ꩻဟောဝ်တဝ်း မနော်ꩻဒုစရဲက်ဖုံႏနဝ်ꩻ တွမ်ႏသေင်ႏသိုႏသေင်ႏညမ်း ဗွန်ပီလို့ဝင်ꩻ၊ ပယ်ႏထိုꩻဗာႏ အကျင်ꩻကုဲင်ဖုံႏနောဝ်ꩻနော) ဗုဒ္ဓေါဘုရာꩻ မိန်းခါꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ တိကနိပါတ်၊ သစေတနသုတ်)
ဝေင်ꩻနယ်ႏဒေါးပုံ
ဝေင်ꩻနယ်ႏဒေါးပုံ (ဒေါပုံမြို့နယ်) (Dawbon Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ ဗိုလ်တထောင်ခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ အခဝ်ကွဉ်ႏနဝ်ကို ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ တခူးတခဝ်ဟံႏနယ်ႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏကို ထွာဒျာႏ အဝ်ႏလွိုင်ႏကွုန်ꩻထင်ႏထိုစ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ တထာတန် မဟာဗန္ဓုလတထာ နဝ်ꩻ အဝ်ႏဆွိုက်လွေꩻဖေႏ ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ ဝေင်ꩻကဲဉ်တောမ်ႏ ဒေါပုံ နဝ်ꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏတိဉ်ကန်းစျုန်း၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏမိင်ဂလာတောင်ညွတ်၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏတာကေတ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏပသွန်တောင်တောမ်ႏ ပသွန်တောင်ခြောင် ဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏဒေါးပုံကိုနဝ်ꩻ ရပ်ကွက်အဝ်ႏ(၁၄)ကွက်သွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
မိုးမေက်ခရဲင်ႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖိုင်ႏ
thumb|မိုးမေက်ခရဲင်ႏကို ဝေင်ꩻနယ်ႏဖိုင်ႏ {{Legend|#E31A1C|ဝေင်ꩻနယ်ႏမိုးမေက်}} {{Legend|#0000FF|​​ဝေင်ꩻနယ်ႏမဗေင်း}} မိုးမေက်ခရဲင်ႏကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖိုင်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလ့ယိုအတွိုင်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
ပအိုဝ်ႏလိုꩻယွဲးမူႏခိုသီး
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပညာႏတာႏ
မာꩻဗာႏအပဲစ်အဝ်ႏ
"မာꩻဗာႏအပဲစ်အဝ်ႏ ထာꩻမာꩻမျိုꩻတွော့ꩻ" သိုမ်ဆီသွစ်ꩻပါꩻ မင်္ဂလာႏတရာꩻယိုဖုံႏနဝ်ꩻ လိုꩻသီးအတာႏ လွောက်ꩻနာႏကျင်ꩻသုင်ꩻခရာႏ တရာꩻမျိုꩻလွောန်းလွောန်းသွူ။ ဗွေႏဘုရာꩻကဟော်ꩻခါꩻဒါႏ မင်္ဂလာႏတရာꩻနဝ်ꩻ ပါဠိဂါႏထာႏ အဝ်ႏဂါႏထာႏ တဆီသွူ။ ဂါႏထာႏတဆီအကို စတုတ္တဂါႏထာႏနဝ်ꩻ နုဲင်းလယိုအတွိုင်ꩻသွူ။ - မာတာပိတု ဥပဋ္ဌာနံ၊ ပုတ္တဒါရဿ သင်္ဂဟော။ အနာကုလာ စ ကမ္မန္တာ၊ ဧတံ မင်္ဂလ မုတ္တမံ။
စတုတ္ထဂါႏထာႏ မင်္ဂလာႏတရာꩻ (၃)ပါꩻ
(၁) လွူးမွီႏပျုစုဗာႏ မွိုးဖါ၊ (၂) ခီႏမျောက်ထောက်ပမ်းဗာႏ ပိုမာ၊ (၃) မာꩻဗာႏ အပဲစ်တအဲန်ထဝ်း ထာꩻမာꩻမျိုꩻ ယိုသိုမ်ပါꩻသွူ။ မင်္ဂလာႏတရာꩻ ယို(၃)ပါꩻအကို အမုဲင်(၃) မင်္ဂလာႏတရာꩻနဝ်ꩻ "မာꩻဗာႏ အပဲစ်တအဲဉ်ထဝ်းထာꩻမာꩻမျိုꩻ"ရိုꩻနဝ်ꩻတဲင် တလွောက်ꩻနာႏကျင်ꩻသုင်ꩻတဝ်း မင်္ဂလာႏတရာꩻယိုတွော့ꩻ မီႏမာꩻဒျာႏ အပဲစ်ကအဝ်ႏဒါႏ ထာꩻမာꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒါႏနုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း၊ မီႏမဲဉ်သေနဝ်ꩻ ဟော်ꩻထွားသွော့ တိကနိပါတ် ဥလူကဇာတ်ယိုနေား။
တိကနိပါတ်-ဥလူကဇာတ်
ကမ္ဘာႏကတဲႏစစ သတ္တဝါႏသီးနဝ်ꩻ တမျိုꩻတောမ်ႏတမျိုꩻ၊ တဖြာꩻတောမ်ႏတဖြာꩻ၊ တဗာႏတောမ်ႏတဗာႏ တရိုႏသေႏတဝ်းလွဝင်ꩻ၊ အံႏနွောင်ꩻလွဝင်ꩻဖုံႏတဲင် သတ္တဝါႏဉာဏ်ႏဆေ့ꩻ၊ သတ္တဝါႏအာႏပေႏဖုံႏနဝ်ꩻ မော့ꩻလွထာꩻဒုက္ခဖုံႏသွူ။ တွိုႏနဝ်ꩻတွော့ꩻ သတ္တဝါႏအကို ထာꩻသေကအဝ်ႏလွိုဝင်ꩻ လိုꩻသီးနဝ်ꩻ သꩻဟဝ်ကအဝ်ႏဒါႏ၊ ရုဲင်းထင်မုꩻကအဝ်ႏဒါႏ၊ ထာꩻစဉ်ꩻစာꩻဆင်ႏချင်ႏမုꩻကအဝ်ႏဒါႏ လိုꩻသီးအဖြာꩻယို ဒင်ႏမျောက်ခန်းအတန်သွူ။ ထာꩻသားခင်ႏလစ်ꩻပင်သားနဝ်ꩻ ချင်ႏသေ့ꩻယို ဒင်ႏမျောက်ခန်းအတန်သွူ။ ထပေႏဖုံႏနဝ်ꩻ အာနန္တာႏထတန်ယို ဒင်ႏမျောက်ခန်းအတန်သွူ။ တွိုႏနဝ်ꩻတွော့ꩻ ဝါးဖုံႏနဝ်ꩻလဲ့ ဒင်ႏမျောက်နုဲင်းနုဲင်းခန်းအန်သွူ။ ဝါးဖုံႏနဝ်ꩻ စီꩻဝွေꩻစုသွူတဝင်ꩻ ဟိမဝန္တာႏကောင်လုံး ကျောက်ဖျာႏလောင်းတွော့ꩻ လွိုက်ရွေꩻခန်းဝါးတန်သွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ ပထမရီးရီး အွောန်အွောန်လွိုက်ရွေꩻခန်း ဝါးတောင်ꩻသွူႏ ဝါးတောင်ꩻယို ဝင်ꩻထွိုင်ႏဒင်ႏအတန်နဝ်ꩻ သꩻရေꩻငါႏတွော့ꩻ အုံထာꩻအဝ်ႏကျူႏသေႏသေႏစွဉ်ႏထာꩻသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ ဝါးလင်ဖုံႏနဝ်ꩻ "ဝါးတောင်ꩻယို ဒင်ႏအတန်တထွာတဝ်း၊ ထာꩻဝင်ꩻသꩻ ဣန္ဒြေႏအဲန်ထဝ်း၊ အဝ်ႏကျူႏသေႏသေႏဗော့ꩻထာꩻလွုမ်ꩻ၊ ထွာဝင်ꩻတန်နဝ်ꩻ အခိန်ႏလို့ဗော့ꩻ တောမ်ႏထာꩻပျောႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ တထွာတဝ်း"ရိုꩻလွနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ ချꩻချာယင်းခန်း အရာႏသွူ။ နဝ်ꩻထွူတွော့ꩻ ဝါးမျိုꩻအတန်နဝ်ꩻ ဒင်ႏလုဲင်ႏခန်းဝါးညောဝ်ႏသွူ။ ထွိုင်ႏဒင်ႏဝါးညောဝ်ႏနဝ်ꩻ စောက်အာႏနဝ်ꩻ "ဝါးယိုနဝ်ꩻ မဲ့တန်မဲ့တင်ႏငါႏ၊ ငမ်းခရာႏဟဝ်ငါႏ၊ သꩻတလျားတဝ်းထာꩻမဉ်ႏတဲ့ လွိုးနုဲင်းယိုတဲင် သꩻမီႏလျားထာꩻမဲ့ꩻ အငိုးအံႏသီလို့နီ၊ ခွေသဘော်ꩻတတူႏနွောင်ꩻတဝ်း"ဒေါ့ꩻထွူနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ ကျောင်ႏထိုꩻခန်းဒျာႏသွူ။ ဝါးညောဝ်ႏနဝ်ꩻ "ကားကအဝ်ႏ သဘော်ꩻတူႏလဲန်းသွူနဝ်ꩻ ပွိုးထာꩻမုဲင်ꩻ မွော့ယားချာဗာႏတွိုႏ ဆုံꩻဖျတ်ချက်ဟောင်း၊ ကထွာဗာႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ပွိုးစောက်အာႏသနယ်"သꩻလျားထာꩻရိုꩻထွူနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ ကျောင်ႏလွောန်ꩻခန်းဒျာႏ စောက်အာႏ၊ တောမ်ႏစောက်အာႏ တွိုက်ꩻနက်သတ်ခန်းဒျာႏလွဝင်ꩻ မို့ꩻလောင်းသွူ။ နီဖဲ့ꩻနီခဝ် အဆာအသီ အဝ်ႏခန်းနုဲင်းနုဲင်းသွူ။ ထွူနဝ်ꩻ ဝါးမျိုꩻအတန်ယို ဒင်ႏလုဲင်ႏခန်းခွန် ဟင်္သာႏခံꩻသွူ။ တဲႏနဝ်ꩻမာꩻငါ စောက်အာႏတောမ်ႏ ဝါးညောဝ်ႏနဝ်ꩻ တအုဲင်ႏတဲ့ꩻခဝ်းဒွုမ်လွဝင်ꩻ၊ ခွဲလွဝင်ꩻမုဲင်ꩻခါလဲ့ အဝ်ႏအဲင်ႏသေႏသေႏစွဉ်ႏလွဝင်ꩻသွူ။ မီႏအဲင်ႏအဲင်ႏတဝင်ꩻနဝ်ꩻ စောက်အာႏနဝ်ꩻ သုမ်ꩻကဲန်းအာအာတဲင် ဖေႏကနွောင်ꩻဝါးညောဝ်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏထိုမ်ႏခန်းအနယ်ꩻသွူ။ တွိုႏတလဲင်ႏတွော့ꩻ ယူႏလꩻခန်း အနယ်ꩻတနယ်ꩻတဲင် စောက်အာႏဟံးတန်တန်တဗာႏယို တောမ်ႏဖြောင်းလွꩻထိုꩻလို့သွူ အဆွောန်ႏတွော့ꩻ စောက်အာႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ မာꩻနုဲင်းအပဲစ်အဝ်ႏပုံႏတွော့ꩻ အွောန်ႏစွꩻလွေꩻထေ့ခန်း ဝါးညောဝ်ႏသီးထျꩻ၊ အွောန်ႏလွေꩻစုံစမ်းထောက်လမ်းခန်း ဝါးညောဝ်ႏသီးသွူ။ တွိုႏဝါးညောဝ်ႏသီးထျꩻနဝ်ꩻ "သွꩻဟွေး- စောက်အာႏလင်ဖုံႏနဝ်ꩻ အကျံႏအဲင်ႏသီရောင်ခွေ၊ ထွားမွိုင်ခွေဆွောန်ႏမွိုင်၊ အီႏလို့လို့မွေးသွူယို၊ သွꩻသီးကယ်ႏခွေမꩻ ခွေယိုအလွိုးအီႏလွောတ်လꩻ ထာꩻသီကွေးယို"ဝါးညောဝ်ႏသီး ဖေႏကယွုမ်းနဝ်ꩻ ကျံႏဒေါ့ꩻခန်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဝါးညောဝ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ တသေတဝ်း စောက်အာႏထောက်လမ်းရေꩻတဲင် လက်ခံႏသွူတွော့ꩻ မွူးယာခိုႏနဝ်ꩻ အုံညီꩻလွေꩻခန်းဒျာႏလွဝင်ꩻ တောမ်ႏစောက်အာႏသွူ။ မွူးဟာထာꩻခေ့ꩻခိုႏနဝ်ꩻ ငမ်းစောက်အာႏထီႏ အခင်ႏလံးဗေင်ႏတွော့ꩻ ဖေႏဗေင်ႏညီꩻတဝ်း စောက်အာႏသွူ။ တွိုႏနဝ်ꩻခါ စောက်အာႏနဝ်ꩻ ထေဖျင်ဉာဏ်ႏတမျိုꩻတွော့ꩻ "သွꩻဖုံႏဟွေး- ထာꩻခေ့ꩻခိန်ႏဗေင်ႏနဝ်ꩻ စောက်အာႏဖုံႏဖျော်၊ လွောန်အဲင်ႏရောင်ခွေသွူ။ ပေါႏတဗေင်ႏညီꩻဗာႏတဝ်းသီနဝ်ꩻ ခွေယို အလွိုးသီဒျာႏရင်ꩻရင်ꩻ၊ ကောပ်နဝ်ꩻမꩻ ဖေႏဗေင်ႏညီꩻသွော့ ခွေသွဉ်းဩ"ဒေါ့ꩻလဝ်းတောင်ꩻပြန်ႏဖျင်ခန်း ဝါးညောဝ်ႏသီးနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
စောက်အာႏထာꩻကျံႏ ဝါညောဝ်ႏခံႏ
ဝါးညောဝ်ႏနဝ်ꩻ စောက်အာႏတောင်ꩻပြန်ႏလဝ်းသွူနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ တလဲင်ႏချင်ꩻ တလက်ခံႏထွူတဝ်း စောက်အာႏသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ စောက်အာႏနဝ်ꩻ ပေါႏတွိုႏမွူးဟာခိုႏ ခိန်ႏဗင်ႏထာꩻနဝ်ꩻ စောက်အာႏလင်ဖုံႏ တလွောန်တဝ်းလဲ့ မာꩻနုဲင်းအလွောန်ပုင်ႏတဲင် ခြဝ်ခေ့ꩻခန်းဒျာႏ အငဝ်းတအအသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ ဝါးညောဝ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ တထွေထောင်စဲင်းတဝ်း ထင်းခန်းဒျာႏအမွေးတွော့ꩻ ဟဲ့ꩻဗေင်ႏခန်းဒျာႏ စောက်အာႏထောက်လမ်းရေꩻသားနဝ်ꩻသွူ။ စောက်အာႏ ထောက်လမ်းရေꩻသား ထွိုင်ႏသထွိုင်ႏထီႏသွူ ဝါးညောဝ်ႏသီးအပွီ ခင်ႏလံးဗေင်ႏနဝ်ꩻ ကျောင်ႏသဲင်ꩻတေ့ꩻချာသွူ အသွꩻစောက်အာႏထျꩻတွော့ꩻ "ဝါးညောဝ်ႏသီး ခင်ႏလံးဗေင်ႏနဝ်ꩻ ခွေထီႏလဲဉ်း၊ လွေꩻလွောန်ꩻခွေဟုဲင်း၊ နီလွေꩻလဲ့ꩻတောမ်ႏမေႏယို'ရိုꩻသွူနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ ဟဲ့ꩻခန်းဒျာႏ အသွꩻစောက်အာႏဖုံႏသွူ။ စောက်အာႏဖုံႏနဝ်ꩻ လွေꩻဖူꩻသွူမေႏကွို့ꩻ အွိုးလိုꩻသီးမေႏဖါႏဆောင်ကိုတွော့ꩻ ပဉ်စွိုꩻစွိုꩻ လွေꩻလဲ့ꩻခန်းဒျာႏ ဝါးညောဝ်ႏသီးအပွီဖုံႏသွူ။ တွိုႏနဝ်ꩻခါ ဝါးညောဝ်ႏသီးလဲ့ ကျောင်ႏကဒါႏ ဖင်းကဒါႏသားဖုံႏနဝ်ꩻ ကျောင်ႏဖင်းထိုꩻတွော့ꩻ လွစ်ဒျာႏထာꩻသီလဲ့ တဒါႏတဝ်းသား၊ အဒီႏဖုံႏ၊ အပေႏဖုံႏ၊ အဖြားဖုံႏနဝ်ꩻ ခံႏဗာႏဒျာႏအသီသွူ။ တဲႏနဝ်ꩻမာꩻငါ ဝါးညောဝ်ႏနဝ်ꩻ သုမ်ꩻစောက်အာႏစဲ့ꩻပွယ်ꩻတွော့ꩻ မွူးယာခိုႏနဝ်ꩻ ထန်ႏဗွုန်ႏဒွုမ်ထာꩻထန်ႏ၊ ထာꩻမီႏခေ့ꩻခေ့ꩻမꩻ လယ်ႏထိုမ်ႏအံႏဗာႏအဆာႏသွူ။ စောက်အာႏတောမ်ႏဝါးညောဝ်ႏနဝ်ꩻ ဗꩻတွိုႏယိုခါ စဲ့ꩻပွယ်ꩻတညိမ်ꩻတဝ်း၊ ခွဲးတဝင်ꩻမုဲင်ꩻခါလဲ့ အဲင်ႏဒျာႏတဝင်ꩻမုဲင်ꩻခါသွူ။
ဥပဒေသ
ဝွတ္ထုသက်သေႏယိုအကို ထူႏခရာႏလိတ်သွောန်ခန်ꩻနဝ်ꩻ မင်္ဂလာႏတရာꩻကိုနဝ်ꩻ "ကမာꩻဗာႏ အပဲစ်တအဲန်ထဝ်းထာꩻမာꩻမျိုꩻ"ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် တလွောက်ꩻနာႏတဝ်းတွော့ꩻ ဝါးညောဝ်ႏနဝ်ꩻ မာꩻဗာႏအပဲစ်အဝ်ႏထာꩻမာꩻမျိုꩻ၊ ရွို့ꩻမာႏတောမ်ႏစောက်အာႏတွော့ꩻ ခံႏဗာႏစောက်အာႏလဲ့ꩻထိုꩻအပွီ၊ အပိုအပေႏဖုံႏ အဖြားဖုံႏနဝ်ꩻလဲ့ ခ့ႏဗာႏအသီသွူ။ လꩻလွေꩻ သွောန်ခန်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ "ခွန်ကွဉ်လိုꩻထံꩻ-လိုႏယွုမ်းဝင်ꩻ" - ခွန်ကွဉ်လိုꩻတန် တယွုမ်းတဝ်းထံꩻသာꩻ ခမ်းသားထံꩻသာႏ တယွုမ်းတဝ်းလိုꩻတန် လိုꩻတန်ထံꩻသာꩻ ထံꩻသာꩻလိုꩻတန် အပြန်အလှန် တယွုမ်းတဝ်းလွဝင်ꩻ အချင်ꩻချင်ꩻ သံႏသယမီႏအဝ်ႏဒျာႏ အီႏမော့ꩻချံꩻသာႏ မုဲင်ꩻကိုဟောင်း။ "ကဗျာကရိုꩻယို" - ဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏသျင်ꩻသျင်ꩻ လိုႏတဲမ်းဝင်ꩻ ကဲန်းကဲန်းခွူခွူ လိုႏတဲမ်းသွူ ဗာႏခွုန်ႏခွိုက်သꩻ တဲမ်းဒါႏမꩻ ရေႏမိုးခရာႏ ယံအဝ်ႏဗာႏ ဆာခွေါင်းပဉ်ဖြာꩻ လိုႏသျောင်ႏညာꩻ။
ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻသီး
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:လွိုင်ႏအာတာႏ
ဟံႏပထဝီႏ ကိုဩဒိနိတ်စနိစ်
ဟံႏပထဝီႏ ကိုဩဒိနိတ် စနိစ် မွေးတဝ်းလဲ့ ဟံႏပထဝီႏ ယီးနယ်ဟံႏပုင်ႏစနိစ် (Geographic coordinate system) ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကအွဉ်ႏယီးနယ်ဖေႏ ကမ္ဘာႏလောင်း အဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းတွိုင်ꩻတာႏ အွဉ်ႏထွော့မုဲင်နေး ဂဏန်ꩻအမုဲင် မွေးတဝ်းတဲ့ လိတ်ဖြုံႏသင်္ကေတအမုဲင်ဖုံႏ ယီးနယ်ဟံႏပုင်ႏစနိစ် တဗာႏဒျာႏသွူ။ ကမ္ဘာႏလောင်း အဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းဖုံႏယို တဲက်ထွားစွဉ်ႏနေး လတ္တီစျု တောမ်ႏ လောင်စီစျု ဖုံႏသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏတာကေတ
ဝေင်ꩻနယ်ႏတာကေတ (သာကေတမြို့နယ်) (Thaketa Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ ဗိုလ်တထောင်ခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ အခဝ်ကွဉ်ႏကို ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ တခူးတခဝ်ဟံႏနယ်ႏဒျာႏသွူ။ ဖဲ့ꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻတောမ်ႏ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏတိဉ်ကန်းစျုန်း၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ပဂိုꩻခြောင်၊ ဖဲ့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏဒေါးပုံ ဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏဒေါးပုံကိုနဝ်ꩻ ရပ်ကွက်အဝ်ႏ(၁၉)ကွက်သွူ။ ပသွန်တောင်ခြောင်နဝ်ꩻ အဝ်ႏဖျတ်ကာႏလင်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏယိုအကိုသွူ။ တောမ်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏတန်လိဉ်၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏတာမွေဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဆွိုက်ခါꩻတောမ်ႏ တထာဖုံႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
မီႏတွိုႏ ၂၀၀၅ နဝ်ꩻ
"မီႏတွိုႏ ၂၀၁၅ နဝ်ꩻ" မီႏတွိုႏ ခရာဇ်နေင်ႏ ၂၀၁၅-ဗာႏသူꩻနဝ်ꩻ ထွို့ꩻဗူႏအိုပ်ချုက်ပုံႏ အခေႏခံႏ ဥပဒေႏအလꩻ ပထမအလဲင်ႏ လွတ်တောႏအစွိုးစွိုးဖုံႏနဝ်ꩻ သက်တန်ꩻလို့ထိုꩻတဲင် အီႏလွိုက်ရွေꩻဗာႏဖျင် လွတ်တောႏအစွိုးစွိုးဖုံႏသွူ။ ကအီႏလွိုက်ရွေꩻဒါႏ လွတ်တောႏအစွိုးစွိုးယိုနဝ်ꩻ နယ်ႏအလွောက်ꩻ နဲင်ႏငံႏရေꩻပါတီသားဖုံႏ အီႏနွို့ပြဲင်ႏလွဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအုပ်ချုက်ခွင်ꩻလꩻ ပင်လောင်ꩻ၊ သီႏသဲင်ႏ၊ ဟိုပုံꩻ သိုမ်ဝေင်ꩻနယ်ႏကိုယိုနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏနဲင်ႏငံႏရေꩻပါတီတောမ်ႏ ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ၊ အန်အယ်လ်ဒီပါတီဖုံႏ၊ ဖြဝ်ꩻကျားဖြူပါတီဖုံႏ အီႏနွို့ပြဲင်ႏလွဉ်အခေႏနေႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ယိုခါ ၂၀၁၄-နွို့စလဲဉ်းသွူတဲင် မီႏတွိုႏ ၂၀၁၅-မဲးပွယ်ꩻသူꩻနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻတဖြာꩻအနေႏ အီႏသော့ꩻဗာႏ ပါꩻမုဲင်ꩻမဲးနဲးကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏစဉ်ꩻစာꩻ၊ အဝ်ႏလိုႏဆွုံꩻဖျတ်သေꩻခါꩻလဲဉ်း သꩻကိုသွူ။ နီပအိုဝ်ႏနဝ်ꩻ နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုက်ခွင်ꩻလꩻလဲဉ်းတဲင် ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏ အိုပ်ချုက်ခွင်ꩻလꩻ သိုမ်ဝေင်ꩻနယ်ႏအကိုယိုနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏနဲင်ႏငံႏရေꩻပါတီ အမတ်မီႏနွောင်ꩻမꩻ နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယို မဲ့ငါတရေꩻ ဂုဏ်ႏသိက္ခာႏအီႏအဝ်ႏ၊ လွောင်ႏဗူႏညီႏညွတ်မုအဝ်ႏ ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ မီႏတွိုႏ ၂၀၁၅-အစွိုးစွိုး လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻသူꩻ နီသွုန်ႏသꩻရာႏခါႏ မဲးတဗာႏယို ဖေႏကထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏတာႏနဝ်ꩻ သက်(၁၈)နေင်ႏဗွေ ပအိုဝ်ႏစွုမ်ႏဖြာꩻ ဖေႏကသော့ꩻဗာႏမဲးနဝ်ꩻ ယိုခါခါ မတ်ပုံတင် မီႏအဲဉ်ထဝ်းဒွိုန်းလဲ့ အဝ်ႏလိုႏမာꩻခါꩻလဲဉ်းသွူ။ ဝင်ꩻမီႏလောဝ်းအွဉ်ႏဟွုန်လွဉ်သွူ ကအီႏနွို့ပြဲင်ႏဒါႏ အမတ်လောင်ꩻစာႏရင်ꩻနဝ်ꩻ နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယို အီႏသော့ꩻဗာႏ မဲးအမဉ်ꩻမုဲင်ꩻ၊ တံꩻဆိတ်နုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ အီႏကဲတ်ꩻဗာႏအကွက်မုဲင်ꩻ၊ အီႏကဲတ်ꩻဗာႏအပွုံႏမုဲင်ꩻကရိုꩻယို မီႏတသေတဝ်းလဲ့ အဝ်ႏလိုႏရီသေꩻခါꩻ ဝင်ꩻကေားကသေသားသွူ။ အတ်ႏသော့ꩻဒျာႏလဲ့ လွေꩻကဲတ်ꩻမာႏထိုꩻ ဝင်ꩻအမတ်ကွက်ကိုလဲ့နဝ်ꩻ၊ အမတ်ကွက်နဝ်ꩻ မဲဉ်ႏဒျာႏလဲ့ ကဲတ်ꩻဗာႏထိုꩻအကွက်ဗောင်လဲ့နဝ်ꩻ၊ နီလိုꩻမျိုꩻအတာႏ မဲးယောမ်ꩻထိုꩻသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ အဝ်ႏလိုႏလွိုက်မဲဉ်ႏမဲဉ်ႏ အမတ်မဉ်ꩻ၊ အဝ်ႏလိုႏကဲတ်ꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏ အခင်ႏလမ်းစတဲင် အဝ်ႏလိုႏသေငါႏအကျောင်ꩻ ဖေႏသတိꩻလွေꩻသေꩻခါꩻဗာႏ ပအိုဝ်ႏသီးသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏပသွန်တောင်
ဝေင်ꩻနယ်ႏပသွန်တောင် (ပုဇွန်တောင်မြို့နယ်) ဍုၚ်ပသုန်ဒဵု) (Pazundaung Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ ဗိုလ်တထောင်ခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ အခဝ်ကွဉ်ႏထာႏဝကို ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ ဝေင်ꩻကဲဉ်ကိုဟံႏနယ်ႏဒျာႏသွူ။ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏမိင်ဂလာတောင်ညွတ်၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ပသွန်တောင်ခြောင်၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဒေါးပုံ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻတောမ်ႏနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏဗိုလ်တထောင်၊ ဖဲ့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏတာကေတ ဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏပသွန်တောင်တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဒေါပုံနဝ်ꩻ အဝ်ႏဆွိုက်ခါꩻတောမ်ႏ မဟာဗန္ဓုလတထာသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏပသွန်တောင်ကိုနဝ်ꩻ ရပ်ကွက်အဝ်ႏ(၁၀)ကွက်သွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ပွယ်ꩻတန်မွူးနီꩻခွိုꩻပအိုဝ်ႏ နောင်ယာသုဲင်ꩻ(၁၃၃၉)
၁၃၃၉-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်သီႏဆန်ꩻ ၁၄-ဟာ ပွယ်ꩻတန်မွူးနီꩻစွိုးခွိုꩻပအိုဝ်ႏ နောင်ယာသုဲင်ꩻကို နီတကာႏတောႏသီး လိုꩻအစွိုꩻဖုံႏ၊ ကောႏမတီႏစွိုꩻဖုံႏ၊ ကကွီလွဉ်ဒါႏ နီသံႏဃာႏအလောင်း၊ မော်သီးအလောင်း အကျံႏအဉာဏ်ႏ (၃)ချက်အကိုနဝ်ꩻ ဗွေႏစင်ꩻသီး တိန်ႏလꩻသွူ နီတကာႏသီး အကျံႏအဉာဏ်ႏ၊ တကာႏသီး ကလျောက်လဝ်းဒါႏ စေးလာႏနဝ်ꩻတဲင်တွော့ꩻ ဗွေႏစင်ꩻသီး ကတိန်ႏထွား၊ ကတိန်ႏစဲစ်ဆေꩻ(လေ့လာ)နဝ်ꩻလဲင်ႏခါ တကာႏသီး ကလဝ်းအတွိုင်ꩻ အချက်အဝ်ႏ(၃)ချက်-
စိန်ႏတွိုႏနဝ်ꩻတဲင်တွော့ꩻ နီတကာႏလိုꩻတန်သီး သမ်းဖေႏအာႏငါႏ၊ အကျံႏအဉာဏ်ႏ ဖေႏကဖေႏနဝ်ꩻ လိုꩻကျောင်ꩻအဝ်ႏတဖဲ့ꩻ၊ တကာႏလိုꩻလမ်း မော်ပညာႏသျိ ပညာႏသျင်ႏသီး အဝ်ႏတဖဲ့ꩻ၊ အဝ်ႏနီဖဲ့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ စိန်ႏတွိုႏနဝ်ꩻတွော့ꩻ နီတကာႏသီး စိန်ႏခဉ်ꩻဖေႏအခိန်ႏနဝ်ꩻ (၅) ငတ်ꩻနားရီႏ တိန်ႏရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင်တွော့ꩻ ဗွေႏစင်ꩻသီး ဟဲ့ꩻစုတွမ်ႏ တကာႏပညာႏသျိ ပညာႏသျင်ႏ မော်လိုꩻစွိုꩻဖုံႏ တွမ်ႏဗွေႏစင်ꩻသီး သံႏဃာႏဖုံႏတဲင်တွော့ꩻ မဲ့ငါခွဲႏတောႏ ဖြွမ်းဗူႏ တိန်ႏဒေါ့ꩻရီဝင်ꩻလဲင်ႏခါ ဗွေႏစင်ꩻကရိုꩻ အချက်သွံချက်နဝ်ꩻကိုနဝ်ꩻ ကဆဲင်ႏငါႏ နီလိုꩻကျောင်ꩻနဝ်ꩻ ဘာႏသာႏရေꩻ သာႏသနာႏရေꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ နီလိုꩻကျောင်ꩻ ထွာအထျꩻ။ နဝ်ꩻမꩻ လိတ်လုဲင်ꩻရေꩻကရိုꩻဒါႏ တတိယချက်နဝ်ꩻ နီလိုꩻကျောင်ꩻတဲ့ဆဲင်ႏ၊ လိုꩻလမ်းတဲ့ဆဲင်ႏ၊ စိန်ႏတွိုႏ အမျိုꩻသာꩻရေꩻ ကရိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻကျောင်ꩻတွမ်ႏလိုꩻလမ်းနဝ်ꩻ ဟမ်းပေါင်းဆဲင်ႏအာလိုꩻလမ်း၊ စိန်ႏထွာနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင်တွော့ꩻ နီသံႏဃာႏလိုꩻကျောင်ꩻနဝ်ꩻ အီႏထူႏရေꩻဖေႏ၊ အီႏဖေႏအကျံႏအဉာဏ်ႏ ဘာႏသာႏရေꩻတွမ်ႏ သာႏသနာႏရေꩻကိစ္စနဝ်ꩻတချက်၊ တွမ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻရေꩻနဝ်ꩻ တချက်၊ နဝ်ꩻမꩻ နီတကာႏလိုꩻလမ်းသီး၊ မော်ပညာႏသျိ ပညာႏသျင်ႏသီး အစွိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ဖေႏကျံႏဉာဏ်ႏသွော့ အမျိုꩻသာꩻရေꩻ-နဝ်ꩻဟုဲင်း ဗွေႏစင်ꩻနဝ်ꩻ ခြုဲင်းနယ်ဖေႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။
စိန်ႏတွိုႏနဝ်ꩻမꩻ တကာႏသီးတဲ့ သဘော်ꩻတူႏလွ ပငါပရာꩻတဲင်တွော့ꩻ ဟန်ႏဟာယိုနဝ်ꩻ နီသံႏဃာႏကိုႏစလယ်ႏအနေႏ နီဗွေႏဗွန်ဖြား ဗွေႏဗွန်နောင်ကာꩻတန် တွမ်ႏနီဗွေႏဗွန်ဖြား ဗွေႏဗွန်ကျောင်ꩻမြို့ဦး ဖေႏတာႏဝွန်ႏဗွေႏစင်ꩻ၊ ထွဉ်ႏဗွေႏစင်ꩻသျင်ꩻနယ်ဖေႏ၊ ခြုဲင်းနယ်ဖေႏ ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင်တွော့ꩻ ယိုနဝ်ꩻ ဗွေႏစင်ꩻအီႏခြုဲင်းနယ်ဖေႏ နီတကာႏသီး ကွဲႏတွော့ꩻ ဗွေႏစင်ꩻကအီႏခြုဲင်းနယ်ယိုနဝ်ꩻ ဗွေႏစင်ꩻပုဂ္ဂလိကအနေႏ အွဉ်ႏဒေါ့ꩻဗာႏထာꩻ တမွေးတဝ်း၊ သံႏဃာႏကိုႏစလယ်ႏအနေႏ အွဉ်ႏဒေါ့ꩻဗာႏထာꩻတဲင်တွော့ꩻ ငဝ်းတဲ့ဖေႏနေး ကမာႏမွုန်း၊ ငဝ်းဖေႏနေး ကတွမ်ႏလွဉ်ꩻမွုန်းနဝ်ꩻ ဗွေႏစင်ꩻအဝ်ႏချင်းဖေႏဒျာႏ၊ နီဗွေႏသံႏဃာႏသီးဂုဏ်ႏတရေႏ ဖေႏနေးကတွမ်ႏလင်ꩻမွုန်းနဝ်ꩻတဲ့ ခွေသွဉ်းအီႏချင်းအွဉ်ႏဒေါ့ꩻဒျာႏ ဗွေႏဩ။ ကွဲႏတွော့ꩻ ခွေသွဉ်းကအီႏလျောက်၊ ခွေသွဉ်းကအီႏသျင်ꩻနယ်၊ ခွေသွဉ်းကအီႏလဝ်းကိုယိုနဝ်ꩻ အမဉ်ႏထိခွိုက်စိန်ႏစွော့ꩻ နီဗွေႏသီး သံႏဃာႏလိုꩻကျောင်ꩻတရိုꩻတဝ်း၊ နီတကာႏ မော်သီးတရိုꩻတဝ်း၊ နီတကာႏလိုꩻတန်သီး ကားကအဝ်ႏဖုံႏ တရိုꩻတဝ်း၊ ငဝ်းဆွော့ꩻပေႏတရိုꩻတဝ်း၊ ငဝ်းခတ်ꩻနားပေႏ တရိုꩻတဝ်း၊ မဉ်ႏပါစိန်ႏစွော့ꩻတဲ့ ယံဖေႏနေး ကအွဉ်ႏစွꩻခွင်ꩻဗဲင်း ဗွေႏစင်ꩻအကျောင်ꩻ ရီးသွတ်ꩻအစ ပထမအနေႏ ဗွေႏစင်ꩻရိုႏရိုႏသေႏသေႏ တောင်ꩻပြန်ႏဒျာႏ နီဗွေႏသံႏဃာႏသီးတွမ်ႏ တကာႏသီးဖုံႏ နုဲင်းနဝ်ꩻသနဲ့။