cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ထွိုင်ႏသေဗွေႏဘုရာꩻခရာႏ
"ကာရဏပါလီသုတ် (ထွိုင်ႏသေဗွေႏဘုရာꩻခရာႏ ဝုဲင်ႏစွဉ်ႏဒျာႏ ဗွေႏဘုရာꩻ)" အွိုးခꩻတလဲင်ႏ- ကာရဏပါလီပုဏ္ဏာꩻနဝ်ꩻ ရီဆွုမ်ႏ 'ပိင်္ဂိယာနီ'ပုဏ္ဏာꩻနုဲင်းယို- "ဩဗွေႏ ပိင်္ဂိယာနီဟွေး- မွူးယာခိုႏတိန်ႏတန်ႏတန်ယို နီဗွေႏအဝ်ႏမုဲင်ꩻကိုလွဉ်ဟောင်း" "ခွေသွဉ်း အဝ်ႏဗွေႏဘုရာꩻဂေါတမထျꩻလွဉ်" "ယိုဗွေႏ ပိင်္ဂိယာနီ- ပညာႏထင်ထင်သားကို ဂေါတမယို နီဗွေႏထင်းလိုꩻဒါႏ ပညာႏသားတပါꩻနဲ့" "ဩဗွေႏ ကာရဏပါလီဟွေး- လိုꩻနုဲင်းနီယိုလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အမျိုꩻသေနွောင်ꩻနဲ့ လိုꩻနုဲင်းဗွေႏဘုရာꩻ ဂေါတမသူꩻမꩻ သေနွောင်ꩻနောဝ်ꩻသနယ်ဟွေး" "မွေးသွူ ပိင်္ဂိယာနီ- နဝ်ꩻဟ နီဗွေႏမလဲင်ꩻအံႏဖြာႏငါႏ ဂေါတမနဝ်ꩻအီ၊ နီဗွေႏထီႏ အကျိုꩻထူꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ နီဗွေႏမလဲင်ꩻ ကေႏညိုႏငါႏ ဂေါတမနောဝ်ꩻဟောင်း" "ဩဗွေႏ ကာရဏပါလီဟွဗး- ၁။ လိုꩻယို ပေါႏအံႏဗာႏကွို့ꩻကွို့ꩻသွူ ထာꩻအံႏအအွီႏသွတ်ꩻသွတ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်ထာꩻအံႏလင်နဝ်ꩻ မဉ်အံႏတဝ်းဒွုမ်၊ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ ပေါႏနာႏဗာႏသွူ နီဗွေႏဘုရာꩻတရာꩻတောႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်တရာꩻလင်၊ ဝါႏဒလင်နဝ်ꩻ တမောင်ꩻကော့ꩻတဝ်းဒွုမ်။ ၂။ လိုꩻအာႏဆေ့ꩻ လိုꩻမက်ထာꩻနွိုးနဝ်ꩻ ပေါႏအံႏတဲ့စ်ꩻဗာႏသွူ တမူထီနွိုးနွိုးနဝ်ꩻ လိုႏသော့ꩻထဲင်းတဝ်းဒွုမ်ထမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ၊ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ၊ ပေါႏနာႏဗာႏနီဗွေႏဘုရာꩻတရာꩻနဝ်ꩻ ဟွူန်နွိုးမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ သꩻရေꩻမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ နာႏထဲင်းအလင် လိုႏဒွုမ်နောဝ်ꩻသွူ။ ၃။ စန္ဒကူႏခြုံး အလွီးဟွမ်ဟွမ်နဝ်ꩻ နွုမ်ꩻအထျꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ နွုမ်ꩻအထဝတဲ့နဝ်ꩻ၊ နွုမ်ꩻအနာတဲ့နဝ်ꩻ အလွီးနွုမ်ꩻဟွမ်လွဉ်းလွဉ်း၊ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ၊ နီဗွေႏဘုရာꩻတရာꩻတောႏတဝ်ꩻ နာႏအထျꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ နာႏအထဝတဲ့နဝ်ꩻ၊ နာႏအနာတဲ့နဝ်ꩻ ထွာထာꩻနစ်သက်၊ ထွာထာꩻသꩻရေꩻလွဉ်းလွဉ်းနောဝ်ꩻသွူ။ ၄။ လိုꩻဆာတဖြာꩻနောဝ်ꩻ ဆရာႏဒါႏဒါႏ ပေါႏလွမ်ꩻလာꩻတဲ့ ရောႏဂါႏထိုꩻမားစွဉ်ႏ၊ ဆာဒုက္ခဗာႏဒွုမ်ထာꩻ၊ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ ပုထုဇဉ်ႏလိုꩻဆာဖုံႏနဝ်ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻ ကဟော်ꩻဖေႏတရာꩻအတွိုင်ꩻ အားထွုတ်တရာꩻ၊ မာꩻကုသိုလ်ႏတွော့ꩻ ထွာလꩻအရိယာႏ၊ ကိလေႏသာႏထာꩻဆာ ထိုꩻမားတငါစွဉ်ႏတဲင် နမ်းငွိုးဗာႏ၊ သꩻရွိုးဗာႏ ဒုက္ခဖုံႏနဝ်ꩻ မော့ꩻဗာႏဒွုမ်နောဝ်ꩻသွူ။ ၅။ လိုꩻလွေꩻထာꩻရွိုးရွိုး-လိုꩻဟို့ꩻခိုးထီနဝ်ꩻ လွေꩻမော့ꩻထီနောင်စွူစွူတဲင် အွꩻဗာႏ၊ လူးဗာႏ၊ ရျူႏသျူးစွဉ်ႏဒျာႏ၊ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ လွေꩻဗာႏသံသရာႏတဖူꩻဆွာꩻ ပုထုဇဉ်ႏလိုꩻအမျာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ လူးဗာႏတရာꩻထီခွꩻ၊ အွꩻဗာႏ နီဗွေႏဘုရာꩻ တရာꩻထီနွိုးတဲင် အရွိုးယေန်စွဉ်ႏဒျာႏ၊ ရျူႏသျူးစွဉ်ႏဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏနဝ်ꩻတွော့ꩻ ကာမဏပါလီပုဏ္ဏာꩻနဝ်ꩻ ရွစ်စွဉ်ႏဒျာႏ'နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မသမ္ဗုဒ္ဓဿ'သွံလဲင်ႏ၊ ဝုဲင်ႏလွေꩻစွဉ်ႏ နီဗွေႏဘုရာꩻသွံခြွိုက်နောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ ကာရဏပါလီသုတ်)
စီꩻပွာꩻရေꩻ
Countries by GDP (PPP) per capita in 2020.png – international dollars)
· ·  ·  ·  ·  · ]]
စီꩻပွာꩻရေꩻ (မွေးတဝ်းလဲ့) လွိုင်ႏအာတာႏစနိစ် (အိန်းကလေတ်: Economy) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထေမာꩻထန်ႏကွန်ႏ၊ ဖန်းဖြယ်ဖြေ့ꩻလီ (မွေးတဝ်းလဲ့) ဖြေꩻစာကူꩻကားချာငါ ကွန်းအစားစား တောမ်ႏ အွဉ်ႏထွော့ချက်ကအဝ်ႏဒါႏ ကွန်ႏတခြိုꩻဖုံႏ တောမ်ႏ ဝန်ဆောင်မုဖုံႏယို ဟံႏနယ်ႏတဗာႏအကို နမ်းခြောင်ꩻကိုႏစာႏလယ်ႏဖုံႏ အဝ်ႏထူႏသုင်ꩻဖေႏ စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ စီꩻပွာꩻရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ နမ်းခြောင်ꩻတင်ကိုႏစာႏလယ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ အုံထွိုင်ႏတနွောင်းခေါ်သား၊ စီꩻပွာꩻရေꩻထာꩻမာꩻတန်သား၊ အစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ (တဝ်းလဲ့) အစိုႏရအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏကိုသွူ။ တဖဲ့ꩻတောမ်ႏတဖဲ့ꩻ ဖြေꩻစာကူꩻကားဖလူႏလုဲင်ႏဝင်ꩻသားနဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့ဖေႏ ကွန်ႏအငိုꩻ ရွဉ်တန်ႏငိုꩻတဗာႏတဲင် သꩻဖော်ꩻမဉ်ႏတူႏနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်အဖြေꩻအစာ စီꩻပွာꩻတမျိုꩻဒျာႏသွူ။
စီꩻပွာꩻရေꩻစနိစ်တဗာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ယေန်ႏငဲးရေꩻ၊ အွဉ်ႏတန်ႏဖိုꩻမုꩻ၊ ပညာႏရေꩻ၊ အနယ်ꩻပညာႏထင်ႏထိုမုꩻ၊ သမဲင်ꩻရဲဉ်ႏ၊ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏ၊ ခမ်းထီရေꩻ ဖြွမ်းဗူႏပုင်ႏတောမ်ႏ ဥပဒေႏစနိစ်၊ ဟံႏယာႏအပုင်ႏအငုဲင်ꩻ၊ သဘာႏဝအရွီးခိုႏအဝ်ႏသော့ꩻမုꩻ ဂေဟစနိစ် စတဲင်အခေႏခံႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏ ထာꩻမာꩻစဲဉ်ႏခွုမ်မာꩻမုꩻ လꩻလဒ်အဖြေႏဒျာႏသွူ။
တဲက်ထွားစီꩻပွာꩻရေꩻအနယ်ꩻဖုံႏ
တဲက်ထွားအီ ခမ်းထီတဖြုံႏဖြုံႏ စီꩻပွာꩻရေꩻနဝ်ꩻ တဲက်ထွားနယ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်သွူ။ အနယ်ꩻနဝ်ꩻဖုံႏအကို အချက်လ့ယိုဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏပါသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ စီအဲဉ်ပီ (GNP)
thumb|ကမ္ဘာႏလောင်းခမ်းထီဖုံႏ စီဒီပီတန်ႏဖိုꩻအခေႏနေႏ ၂၀၂၀။ This map shows the gross domestic product (GDP) per capita for every country (2020). "စီဒီပီ"(Gross Domestic Product, GDP) ခမ်းကိုထေမာꩻနွောင်ꩻအာႏခြွဉ်း နဝ်ꩻ ထွားသွူ ခမ်းနဝ်ꩻတဖြုံႏဖြုံႏ စီဒီပီတန်ႏဖိုꩻတဲင် တဲက်ထွားရမ်ꩻအီနွောင်ꩻ ခမ်းနဝ်ꩻစီꩻပွာꩻရေꩻ ပမာႏဏအခေႏနေႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
*
ပအိုဝ်ႏယိုꩻယာႏပွုံႏခွိုင်ꩻ
ပအိုဝ်ႏယိုꩻယာႏပွုံႏခွိုင်ꩻ ထုံထွုင်း
အခိန်ႏနဝ်ꩻ ခရစ် ၁၉၈၃-ဗာႏနေင်ႏရပ်ကိုသွူ၊ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ စွိုးခွိုꩻရေꩻတာႏဝွန်ႏတဲင် ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုးခွိုꩻအစွိုꩻ ခမ်းထီဥက္ကဋ္ဌနမ်းတွမ်ႏ နီသွဉ်းသီးဖျော်တွိုႏလွေꩻဗာႏ ခမ်းကူဒေႏသ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻတပ်မတောႏ ကောင်နေင်းစခန်ꩻကိုသွူ။ အောဝ်ႏကောင်နေင်းစခန်ꩻ မဉ်ႏလွေꩻထုဲင်ꩻခမ်းကူ လွေꩻတောင်မြောက်နောဝ်ꩻ လွေꩻခင်ႏနေး(၄၅)မိနစ်လဲ့ တွိုႏလွေꩻလဲဉ်းဒျာႏ၊ ကောင်နေင်းစခန်ꩻဆတွို့ꩻ နီဖါလုံရပ်ကိုသူꩻ နီသွဉ်းသီးတယ်ႏသေꩻခါꩻတွမ်ႏ ဆေꩻကောင်နေင်းတဲင် ထုဲင်ꩻ၊ ဂျပန်၊ ပျင်ႏသစ်၊ ဆွစ်ဇလန်၊ အင်္ဂလိပ်ကစဒါႏ ခမ်းထန်ႏသားဖုံႏလဲ့ ဖျော်တွိုႏလွဉ် နီသွဉ်းသီးစခန်ꩻကိုသွူ၊ ခမ်းထန်ႏသား ကဖျော်လွဉ် နီသွဉ်းသီးစခန်ꩻကိုနောဝ်ꩻ ယဟန်ႏနောဝ်ꩻ လယ်ႏပျောႏနေးဒျာႏရိုꩻလဲ့ ယဟန်ႏနောဝ်ꩻ လွဉ်လေ့လာသွဉ်ထူႏပါ နီသွဉ်းသီး ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ အရွီးအခိုႏ စားနောဝ်ꩻဖုံႏလဲ့ ပါဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
ဘဲရီးပိုလုဲင်
မစ်ဒယ်နီယယ်ကရိုꩻဒါႏ ပျင်ႏသစ်မူႏနောဝ်ꩻ မူႏနံꩻဒျာႏတဲင် အောဝ်ႏသွဉ်ထူႏပညာႏ ပဲစ်ရစ်တက္ကသိုလ်ႏကို ဖေႏကဒဲ့ꩻထူႏအီ (ပီအိတ်ချ်ဒီ)ဘွဲ့တာႏ လွဉ်လေ့လာသွဉ်ထူႏ အာရှတွိုက် အခေါဝ်ကွဉ်ႏနောဝ်ကို ကအောဝ်ႏဒါႏ စောက်ꩻတွမ်ႏပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻသီး အရွီးအခိုႏနေးနောဝ်ꩻသွူ။ တနီꩻကိုနောဝ်ꩻ လေ့လာသွဉ်ထူႏ နီသွဉ်းသီးထျꩻ (၃)နားရီႏရပ်တဲင် အခိန်ႏလွိုကိုဖုံႏနောဝ်ꩻ လယ်ႏထွားပအိုဝ်ႏဒုံ ဒုံပင်ငိုတွမ်ႏ ဒုံမုဲင်းအော်ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ၊ မစ်ဒယ်နီယယ်နောဝ်ꩻ သမ်းတရေꩻယံသာႏနောဝ်ꩻမꩻ ထွာလွဉ်နီသွဉ်းသီးစဲ့ꩻပေႏဖုံႏ မဲ့ဆာႏတဲင် ဖန်တသာဖေႏယင်းအမဉ်ꩻ "နင်ꩻခံꩻရွဉ်"နောဝ်ꩻသွူ။ နင်ꩻခံꩻရွဉ်နောဝ်ꩻ ကအောဝ်ႏကောင်နေင်းအယံတွင်ꩻ မဲဉ်ထီႏငါႏ ပအိုဝ်ႏယေန်ႏငဲးရေꩻ ထာꩻကျူႏနေးတဲင် နီသွဉ်းသီး အွဉ်လွေꩻမုဲင်းအော်ꩻ ပအိုဝ်ႏဖုံႏသွူ၊ ခိုဗင်ႏယွဲးတွမ်ႏ မူႏနံꩻယွဲးဖုံႏ ဒုံႏထုံထွုင်း ကျူႏနယ်ဗာႏနင်ꩻခံꩻရွဉ်ရိုꩻ "ဘဲရီးပိုလုဲင်"ယဉ်ႏတရေꩻဟောဝ်ငါႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ သီပအိုဝ်ႏထုံနောဝ်ꩻ သမ်းတလွိုန်းငါႏ ထွူတကာႏတောဝ်း တွမ်ႏခွမ်ꩻလာꩻဖြေင်း ထာꩻကျူႏနောဝ်ꩻ လွောက်ꩻဖက်ငါႏ၊ ယေန်ႏငဲတရေꩻဟောဝ်ငါႏအကျောင်ꩻ အံႏဖြာႏထွူတွော့ꩻ ဖေႏပါဆုꩻထာꩻကျူႏစွိုꩻသား ရွဉ်ထုဲင်ꩻဘတ်(၁၀၀ဝိ)သွူ။ နင်ꩻခံꩻရွဉ် လေ့လာသွဉ်ထူႏထွူ နီသွဉ်းသီးပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻသမဲင်ꩻ အအဲဉ်ႏတွမ်ႏ ဘဝအုံအောဝ်ႏမုꩻခင်ႏမွဉ်ဖုံႏထွူနောဝ်ꩻ သဲင်ꩻချာပျင်ႏသစ်ခမ်းနောဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻပေႏဖုံႏ ပသာလွေꩻထုဲင်ꩻခမ်းကူနဝ်ꩻ နင်ꩻခံꩻရွဉ် ယွိုင်ႏစူနုတ်ဆက်ချာ "ကွတ်ဘိုင်"နေးနဝ်ꩻတဲင် စဲ့ꩻပေႏဖုံႏလဲ့ရိုꩻချာ "ဘိုင်ဘိုင်"နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဆုဲင်ꩻဝုဲင်ꩻယို နင်ꩻခံꩻရွဉ် ဖေႏလွဉ်လိတ်ကိုနောဝ်ꩻ ယိုငခါ ကွပ်ပအိုဝ်ႏကေꩻဇူꩻတဲင် ဝွေꩻလꩻလဲဉ်းသွူ "ပီအိတ်ချ်ဒီ"ဘွဲ့နောဝ်ꩻသွူ။
အာရိဂတော့
မစ်ဒယ်ဒီယယ် (နင်ꩻခံꩻရွဉ်)သဲင်ꩻထွူ ပျင်ႏသစ်ခမ်း လꩻလစ်ꩻငတ်ꩻနီꩻနောဝ်ꩻ ဂျပန်လိုꩻမျိုꩻနီဖြာꩻ ဖျော်လွက်ကောင်နေင်းစခန်ꩻကိုသွူ၊ တဖြာꩻနောဝ်ꩻ အမဉ်ꩻမစ္စတာ-တားနားကားတဲင် တဖြာꩻနောဝ်ꩻ အမဉ်ꩻမစ္စတာဆကာအေး၊ ဝွေꩻသီးဝင်ꩻနီနောဝ်ꩻ မက်ငါႏဒေါဝ်ထီသူႏရာႏနောဝ်ꩻမꩻ နီသွဉ်းသီးစဲ့ꩻပေႏဖုံႏ ဖန်တသာဖေႏယင်းအမဉ်ꩻတသာသွူ။ မစ္စတာတားကားနားနောဝ်ꩻ ဖန်ဖေႏ"ဒေါဝ်အေႏ"၊ မစ္စတာဆကာအေးနောဝ်ꩻ ဖန်ဖေႏ"ဒေါဝ်သား"နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ၊ မစ္စတာတားကားနား(ဒေါဝ်အေႏ)နောဝ်ꩻ ဂျပန်ခမ်း ကူရိုမဲ့တက္ကသိုလ်ႏကို ထွာဒဿနိကပညာႏသျင်ႏတွမ်ႏ ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻပါမောက္ခသွူ၊ ဒေါဝ်အေႏသီးစွိုꩻ ကဖျော်လွဉ်အခိန်ႏနောဝ်ꩻ တနꩻတော်ဒျာႏ ဥတုခွꩻရာႏသီႏတဲင် ခွꩻစုံငါႏမရေႏမရာႏ၊ နဝ်ꩻမꩻ ဝွေꩻသီးဆန္တအလꩻ မာꩻဖေႏဗာႏ ပွယ်ꩻမေႏပြုံႏသွူ။ ကောင်နေင်းစခန်ꩻကို လိုꩻမူႏယွဲးအဲဉ်ထောဝ်းတဲင် ဟဲ့ꩻဗာႏနေး ပအိုဝ်ႏမူႏယွဲးမုဲင်ꩻအော်ꩻလဲ့ လုမ်းတောဝ်း၊ နောဝ်ꩻမꩻ နီသွဉ်းသီးစဲ့ꩻပေႏ ယောင်းဟံးတရေꩻစားနဝ်ꩻဖုံႏ ကွဉ်ကꩻနေး ပအိုဝ်ႏမူႏခွမ်ꩻလာꩻ ထွဉ်ႏကျူႏညီꩻဗာႏတွမ်ႏ လိုꩻမူႏယွဲးစဲစ်စဲစ်ဖုံႏသွူ၊ ကျူႏလေပ်နေးမေႏပြုံႏ၊ ကျူႏထုံထွုင်းနေးတဲင် ထာꩻကျူႏလဲ့ မွန်ဗွန်ဟောဝ်မွေးစွဉ်ႏဒျာႏ၊ ထုံထွုင်းငေါဝ်းလဲ့ သင်ႏငါႏ၊ သမ်းတလွိုန်းပါတဲင် ကေားထွားသားဖုံႏလဲ့ အွဉ်ႏသꩻသူႏသေဒွုမ်နောဝ်ꩻမꩻ ကူႏညီႏဗာႏ လိုꩻမူႏယွဲးတွမ်ႏ စဲ့ꩻပေႏယွဲးဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ၊ ထာꩻခေ့ꩻ (၉)နားရီႏရပ်နောဝ်ꩻ ကွဲအွဉ်ႏထွူလꩻ ပွယ်ꩻမေႏပြုံႏသွူနယ်ဩ။
မစ္စတာတားနားကား ရိုꩻဖေႏနီသွဉ်းသီး
"သီပအိုဝ်ႏထုံယို မာꩻတသွိုးအီပါတွမ်ႏ ခွေသꩻရာႏနဝ်ꩻမꩻ ခွေလဲ့ထွိုင်ႏကျူႏဗာႏစွဉ်ႏ၊ ထီႏဗာႏပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ ယေန်ႏငဲးရေꩻထာꩻကျူႏနောဝ်ꩻ ဟွိုန်ဟောဝ်သꩻရေꩻငါႏ မရေႏမရာႏ "အာရိဂတော့"ကေꩻဇူႏတင်ႏငါႏ တန်တန်အာအာအကျောင်ꩻ ဒေါ့ꩻဖေႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ နီသွဉ်းသီး ပအိုဝ်ႏထုံထွုင်းနောဝ်ꩻ ဗွိုန်ပီတောဝ်း ထုံမေးဆွာꩻ(ထုံဖြောဝ်ꩻ) ထုံဓနုတွမ်ႏ ဖူးဝေးမန်းသီး "ရွှေအိုးစည်"ဖုံႏ၊ ဒုံႏနယ်ꩻ အငေါဝ်းသင်ႏပွုံႏတွမ်ႏ ကတဲ့ꩻထူႏဒါႏ ထုံအပွိုင်ကစဒါႏဖုံႏယို တနယ်ꩻခေါ်ဒျာႏ၊ အနယ်ꩻပငါပရာꩻဒျာႏသွူ။ ပါမောက္ခ မစ္စတာ တားနားကား (ဒေါဝ်အေႏ)တွမ်ႏဂျပန်ႏဘာႏသာႏ တဲမ်းလိတ်ဆရာႏ မစ္စတာဆကာအေး(ဒေါဝ်သား)သီးနောဝ်ꩻ ထာꩻလေထာꩻလုဲင်းကို လဲႏပအိုဝ်ႏဒုံ ပင်ငိုဖုံႏတဲင် လေ့လာသွဉ်ထူႏ ပအိုဝ်ႏယိုꩻယာႏ ထွုံꩻဓလေ့ꩻဖုံႏ၊ ယေန်ႏငဲးရေꩻဖုံႏ၊ လယ်ႏတဲက်ထွားပါ ကောင်နေင်းဒေႏသ ဟံႏအရသာႏ (အဆုမ်ဓာတ်)ဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ ထာꩻခေ့ꩻနောဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻနယ်ဖေႏဗာႏဝွေꩻသီး ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ သမဲင်ꩻရေꩻအအဲဉ်ႏဖုံႏ၊ သွဉ်ထူႏပါ ပအိုဝ်ႏငေါဝ်း၊ နောဝ်ꩻမꩻ ဝွေꩻသီးကအောဝ်ႏအုံ ကောင်နေင်းစခန်ꩻ နီလာအယံတွင်ꩻကို ဒေါ့ꩻဒါႏလဲဉ်းပအိုဝ်ႏငေါဝ်း သွံပွန်းတပွန်းနောဝ်ꩻသွူ၊ ဖူးဝေးဂျပန်ဖုံႏနောဝ်ꩻ တွမ်ႏလိတ်အုပ်တဲမ်းတဖွူꩻ၊ ကဲမ်မရာတဖြုံႏ၊ တဲက်ဟံႏကိရိယာႏ (Soil Tester)တဖြုံႏတဲင် လယ်ႏရီတဲမ်းမတ်၊ ယဲက်ဓာတ်ပွုံႏထွူနောဝ်ꩻ ထာꩻခေ့ꩻကို တဲမ်းချော်ꩻချာယင်းနဝ်ꩻမꩻ ဖူးဝေးဂျပန်တွမ်ႏ ခမ်းတန်သားဖုံႏ လေ့လာသွဉ်ထူႏမုꩻယို နီသွဉ်းသီးပအိုဝ်ႏဖုံႏ ဟောဝ်ထွားနုဲင်းငါႏသွူ။ တွိုႏတနီꩻနောဝ်ꩻ ဖူးဝေးဂျပန် တားနားကားတွမ်ႏ မစ္စတာဆကာအေးသီးနောဝ်ꩻ လွေꩻထေ့ဥက္ကဋ္ဌ ဖြားတန်ထျꩻတဲင် ဒေါ့ꩻလောဝ်းထေ့ပါ "ဥက္ကဋ္ဌတန်ဩ- ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ ထုံထွုင်းယို ကျူႏနေးတဖြာꩻချင်ႏလဲ့လꩻ၊ ကျူႏနေးပဉ်စွိုꩻစွိုꩻလဲ့လꩻ၊ ထုံငေါဝ်းလဲ့ တလွိုန်းဟောဝ်ငါႏထွူတကာႏတောဝ်း ဒုံသားဖုံႏလဲ့ မွန်ဗန်ငါႏ၊ ကျူႏသာႏလဲ့ သွင်ႏငါႏနောဝ်ꩻမꩻ နီသွဉ်းသီး ကျွိုက်သꩻဟောဝ်မွေးငါႏဩ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ မဉ်ႏဖုဲင်ႏဒါႏနောဝ်ꩻ ယံဒေါ့ꩻနယ်ခြုဲင်းနယ်ဖေႏဗဲင်း ပအိုဝ်ႏထုံသမဲင်ꩻ"အကျောင်ꩻ လောဝ်းထေ့နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ နီသွဉ်းသီး ဥက္ကဋ္ဌတန်လဲ့ ကွပ်ဖူးဝေးဂျပန်ဖုံႏ မဲဉ်သေငါႏ ပအိုဝ်ႏထုံထွုင်းသမဲင်ꩻတဲင် သꩻရောင်းသꩻရေꩻတွော့ꩻ ခြုဲင်းနယ်ဖေႏ နုဲင်းဆꩻလယိုသွူ။
ချꩻတောင်းလင်ꩻသား
အွိုးစခါနောဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏဒုံတဒုံကို ဒုံသားအောဝ်ႏတဖြာꩻ၊ အမဉ်ꩻနောဝ်ꩻ ခွန်မောင်ႏဖြေင်းတဲင် ရိုꩻသာꩻ၊ ကျိုꩻစာꩻငါႏ ထာꩻလုပ်ꩻထာꩻမာꩻဖုံႏ ထွူတကာႏတောဝ်း ဒုံရေꩻဆောင်ႏရေꩻကိုဖုံႏလဲ့ ကူႏညီႏစွဲးကမ်းကိုငါႏ လိုꩻအမျာꩻနဝ်ꩻသွူ၊ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ လိုꩻဒုံလိုꩻဆောင်ႏဖုံႏနောဝ်ꩻ ထီႏဟွိုန်ဟောဝ်ငါႏ ခွန်မောင်ႏဖြေင်းသီး တမာဝါꩻနောဝ်ꩻသွူ၊ တွိုႏတနီꩻနောဝ်ꩻ ခွန်မောင်ႏဖြေင်း လွေꩻချꩻတောင်းလင်ꩻတခြာကို၊ ချꩻတောင်းလင်ꩻထွူ ဆုဲင်ꩻဆုဲင်ꩻဝုဲင်ꩻဝုဲင်ꩻနဝ်ꩻ တွမ်ႏမေႏရေႏလွေꩻလဲ့ꩻခိုးချာ ဝွေꩻကချꩻသေꩻ တောင်းလင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ကွဲးကားတွော့ꩻ ဝွေꩻကချꩻသေꩻတောင်းလင်ꩻ သေင်ႏမွူးပေႏတန်ဖုံႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏတနို့ကို ဒေါ့ꩻထန်ႏချာထွူတကာႏတောဝ်း တန်ထိုတသွိုန်ချာလဲဉ်း နုဲင်းအလီꩻနောဝ်ꩻသွူ၊ မောင်ႏဖြေင်းလဲ့ ယူႏသူႏသေတောဝ်းဒွုမ်တွော့ꩻ ချꩻချာယင်းတောင်းလင်ꩻ ဒုတိယအလဲင်ႏတဲင် သဲင်ꩻချာယင်းဝွေꩻလမ်း။ ချꩻထွူတောင်းလင်ꩻ ဒုတိယအလဲင်ႏ ဆုဲင်ꩻဝုဲင်ꩻကို မောင်ႏဖြေင်း လွေꩻထွားစံꩻဖျင်နဝ်ꩻလဲ့ သေင်ႏမွူးပေႏတန်ဖုံႏ ဒေါ့ꩻထန်ႏ ဖြော့ထန်ႏချာနောဝ်ꩻ လဲင်ꩻတသွိုန်ချာယင်း အလီꩻတွိုင်ꩻတွိုင်ꩻသွူ။ ဝွေꩻကခွဝꩻသေꩻခါꩻ သေင်ႏမွူးပေႏတန်ဖုံႏနောဝ်ꩻလဲ့ အောဝ်ႏပြာႏသေꩻခါꩻ ဗွိုန်ပီနုဲင်း ပထမအလဲင်ႏကိုသွူ၊ မောင်ႏဖြေင်းအုံလင်ꩻယူႏစဉ္စာꩻ တစိုးတန်တန်ထွူမꩻ ချꩻဖျင်ယင်း တောင်းလင်ꩻတတိယအလဲင်ႏနောဝ်ꩻသွူ။
ကွယ်သာႏဒုံႏထုံ-ယိုခွုမ်ဆုဲင်ႏ
ချꩻထွူတောင်းလင်ꩻ တတိယအလဲင်ႏနောဝ်ꩻ ခွန်မောင်ႏဖြေင်းလွေꩻထွား သေင်ႏနမ်းထိုးတာႏ ဝွေꩻသွို့ꩻခင်ဆꩻကီတွို့ꩻ သေင်ႏတခြာကိုသွူ၊ ဝွေꩻကထွိုင်ႏတွိုႏ ထာꩻဖုဲင်းတွောင်းကို ကအောဝ်ႏဒါႏ သေင်ႏမွူးတန်မရေႏမရာႏကိုနောဝ်ꩻ ဟံႏဖွန်ႏခြာကို ဝွေꩻသီးကွယ်သာႏ၊ လီႏ၊ ယူး၊ ဝါး၊ ယို့၊ ချို့ꩻခင်ႏခြောင်ꩻဖုံႏတဲင် ဝွေꩻသꩻဝင်ႏစာꩻလွဉ်နောဝ်ꩻသွူ၊ သေင်ႏမွူးတန်နောတ်ꩻ သေင်ႏအိုတန်တန်လဲ့ သမ်းအောဝ်ႏပါသွူ၊ သေင်ႏအိုတန်နောဝ်ꩻ လိုꩻနီဖြာꩻနွို့ထန်ႏ လꩻတခြင်ခြင်၊ ဖေႏကနွို့အီသေင်ႏအိုနောတ်ꩻ တဒေါင်ဝီႏဝါးတွမ်ႏ တဒေါင်ပေႏဗဲ့ဖုံႏလဲ့ သမ်းအောဝ်ႏပါနောဝ်ꩻမꩻ ဖမောင်ႏဖြေင်းလဲ့ သဲင်ꩻဒွုမ်လမ်းတွော့ꩻ အုံပွေါးထွားဆွုမ်ႏဗော့ꩻ သေင်ႏမွူးတန်ဆꩻလထင်ꩻ ထာꩻလုံꩻကိုနောဝ်ꩻသွူ။ ထာꩻခေ့ꩻတန် နားရီႏ(၇)ဆင်ႏရပ် သမ်းတနꩻပါ လာဗွေဟာကို ဟွိုန်ပယူႏယူႏ မောင်းငေါဝ်း သေင်ႏအိုရပ်ကိုတဲင် ခွန်မောင်ႏဖြေင်း ငမ်းသꩻပသာႏစွဉ်ႏလဲ့ အွဉ်ႏသꩻဆွော့ꩻဆွော့ꩻ အုံပွေါးထွားယင်း တဆင်ႏနောဝ်ꩻ ထုံငေါဝ်းမောင်းငေါဝ်း ကယိန်းသင်ႏသင်ႏလွဉ်တဲင် မောင်ႏဖြေင်းလဲ့ သꩻကယိန်းတဖွိုန်လွဉ်နောဝ်ꩻသွူ။ အုံတဆင်ႏနောဝ်ꩻ ကွယ်သာႏဗွာတဗာႏ ဆဲင်တွမ်ႏထုံဒွေါင်ႏတဖြုံႏ အောဝ်ႏသေင်ႏအို ပေါက်ထန်ႏလွဉ်ထွူတွော့ꩻ ပကျောက်ꩻလင်ꩻဟံႏလောင်း၊ ကွယ်သာႏဆချာကို ယို့တဗာႏ ခွုမ်တွမ်ႏဆုဲင်ႏ ပကျောက်ꩻလင်ꩻပါဟံႏလောင်းသွူ၊ အုံတဆင်ႏဖျင်နောတ်ꩻ ယူးဝါးဖုံႏ၊ ချို့ꩻဖုံႏ၊ ဆျာမီꩻဖုံႏ ထန်ႏလွဉ်နုဲင်းနုဲင်းတွော့ꩻ ပကျောက်ꩻလင်ꩻ ဟံႏလောင်းပငါပရာꩻသွူ။ ထာꩻသားကားကအောဝ်ႏ စုဗူႏလွဝင်ꩻ သေင်ႏမွူးတန်ဆꩻလထွူနောဝ်ꩻ ကွယ်သာႏဗွာ ဒုံႏထုံ၊ ယို့နောဝ်ꩻ ခွုမ်ဆုဲင်ႏ၊ ချို့ꩻတွမ်ႏထာꩻသောင်ꩻထာꩻသား ယဟန်ႏနောဝ်ꩻ အွဉ်ဝင်ꩻဒုံမောင်း တခြွိုꩻတန်တန်နောဝ်ꩻသွူ။
သေင်ႏပေႏဝါႏပေႏထွိုင်ႏ
ကွယ်သာႏဗွာယို့တွမ်ႏ ထာꩻသောင်ꩻထာꩻသားဖုံႏ ဒုံႏထုံမောင်း တခြွိုꩻတန်တန်ထွူမꩻ အွဉ်ဝင်ꩻထန်ႏလွေꩻထေ့ မောင်ႏဖြေင်းသွို့ꩻခင် ကချꩻသေꩻတောင်းလင်ꩻကိုသွူ၊ မောင်ႏဖြေင်းလဲ့ လွေꩻလွဉ်ꩻထာꩻသားဖုံႏဆချာအယံတွင်ꩻ ကထွိုင်ႏဖျော်လွဗꩻ ဝွေꩻသွို့ꩻခင်ကိုနောဝ်ꩻ ကွယ်သာႏဗွာလဲ့ ဒုံႏဖျင်ထုံဒွေါင်ႏ၊ ယို့လဲ့ခွုမ်ဆုဲင်ႏ၊ ယဟန်ႏသားနောဝ်ꩻ ဒုံႏလွမောင်းပငါပရာꩻတွော့ꩻ ထာꩻသားယဟန်ႏဖုံႏနောဝ်ꩻ ကျူႏပါထာꩻ၊ မာꩻတွမ်ႏအငေါဝ်းကဲဖုံႏ နုဲင်းဆꩻယိုသွူ- "ထွိုင်ႏ - ထွိုင်ႏ - သေင်ႏပေႏ - ဝါႏပေႏထွိုင်ႏ) ၂ အုံတဆင်ႏနောဝ်ꩻ မောင်ႏဖြေင်းကခွဝꩻသေꩻခါꩻ သေင်ႏတနို့ကိုဖုံႏနောဝ်ꩻ သေင်ႏပေႏဖုံႏ နဲစ်ဒေါ့ꩻထန်ႏလွ ပငါပရာꩻ၊ အုံတဆင်ႏဖျင်နဝ်ꩻ အောဝ်ႏသေင်ႏတနို့ကို ကဒေါ့ꩻထန်ႏဆုဲင်ꩻ သေင်ႏမွူးပေႏဖုံႏလဲ့ ဒေါ့ꩻထန်ႏတသွိုန်ချာယင်း ဗွိုန်ပီနုဲင်း ပွိုင်းလဲင်ႏ မဟာမစာႏ၊ ထာꩻအီႏမွူးဖုံႏလဲ့ လုံꩻချာယင်း နုဲင်းအလီꩻတွိုင်ꩻတွိုင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ထုံငေါဝ်းသမ်းတလွိုန်း
မောင်ႏဖြေင်းလဲ့ အုံထာꩻဗꩻကို နဲစ်ထွိုင်ႏတဖွူလွေꩻ တအာႏချင်ꩻ၊ လွေꩻထေ့ကွယ်သာႏထျꩻတဲင် တရိမ်ထူႏလꩻခန်း ထုံဒွေါင်ႏ၊ အီဖင်းသဲင်ꩻချာစွဉ်ႏလမ်းကို၊ တယ်ႏစ ခွန်မောင်ႏဖြေင်း လꩻသဲင်ꩻထုံဒွေါင်ႏ (တောဝ်းလဲ့) ထုံထွုင်းနဝ်ꩻမꩻ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻသီး ရပ်ရာႏဒုံဆောင်ႏကို လုပ်ꩻမာꩻထာꩻ အခိုႏအခွဉ်ႏအောဝ်ႏလွဉ် နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ပညာႏရေꩻ၊ စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻ၊ ယေန်ႏငဲရေꩻတွမ်ႏ လိုꩻမုရေꩻထာꩻမာꩻဖုံႏ တိုꩻတက်ထင်ႏတသွောင်းလွဉ်ဗာႏနောဝ်ꩻသွူ၊ ကွပ်ထုံထွုင်းတဲင် ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ မဲ့လုဲင်းလွဉ်နောဝ်ꩻမꩻ လိုꩻမျိုꩻလောင်ႏလင်ဖုံႏ ရိုꩻခါꩻ 'ခွုင်းကားတဲင် လိုꩻမျိုꩻကအောဝ်ႏဒါႏ ဖြောဝ်ꩻခမ်းကိုနောဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏခမ်းရင်ꩻသားယို စီꩻပွါꩻရေꩻထာꩻထီႏ ဟဝ်လွိုလဲဉ်းဝင်ꩻအကျောင်ꩻ'အံႏဖြာႏရောင်လွ ပငါပရာꩻသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ အဖဲ့ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏကို ဖေႏကတိုꩻတက် ထင်ႏတသွောင်းအီနောဝ်ꩻ ဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏကိုတရိုꩻတဝ်း၊ ဝေင်ꩻဖူꩻကိုတရိုꩻတောဝ်း နေးတွမ်ႏပအိုဝ်ႏယိုꩻယာႏ ယေန်ႏငဲရေꩻ အနုပညာႏပွိုင်းလဲင်ႏစခါတွော့ꩻ ခွိုꩻပအိုဝ်ႏမန်ႏသမျ လိုႏထူႏသွုံꩻချာယင်း "ထုံထွုင်း(တောဝ်းလဲ့)ထုံထွုန်း"အကျောင်ꩻ နေးတွမ်ႏသꩻရက်ခွိုꩻ အဗွေတဗာႏတွော့ꩻ တမာသောင်ႏသာလွေꩻဗာႏ ဖူးဝေးသီးနောဝ်ꩻသွူ။ "ထွိုင်ႏ - ထွိုင်ႏ - သေင်ႏပေႏ - ဝါႏပေႏထွိုင်ႏ +++ ထွိုင်ႏ - ထွိုင်ႏ - သေင်ႏပေႏ - ဝါႏပေႏထွိုင်ႏ +++ ခွေယွိုင်ႏ - နာꩻယွိုင်ႏ - ကျူႏထုံထွိုန်း +++ ထုံငေါဝ်း သမ်းတလွိုန်း +++
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ယေန်ႏငဲးတာႏ
ထာꩻဆော့ရောႏဂါႏ
"ထာꩻဆော့ရောႏဂါႏတွမ်ႏ တသီႏနယ်ꩻဒွေါင်ႏ"
ထာꩻဆော့ကရိုꩻယိုနဝ်ꩻ လိုꩻတွိုင်ꩻကဲဉ်းအာအာ အဝ်ႏမော့ꩻဗာႏဖိုဒျာႏ၊ ဝင်ꩻကမော့ꩻလဲ့ အဝ်ႏထီႏဗာႏဖိုဒျာႏ ကဲဉ်းအာအာလဲ့ တစဲင်းတဝ်း၊ ဖေႏကစဲင်းတွော့ꩻ တဲမ်းနယ်လွေꩻဗာႏ ထာꩻဆော့ရာႏဂေါႏအကျောင်ꩻ တစူးတစိꩻသွူ။ ထာꩻဆော့ရောႏဂါႏ လက္ခဏာႏအကို အထင်ႏသျာꩻသွတ်ꩻ လက္ခဏာႏနဝ်ꩻ ခွꩻတနွော့ꩻလွဉ်သွူ။ လိုꩻကမော့ꩻဒါႏ ထာꩻဆော့ရောႏဂါႏနဝ်ꩻ ရီးရီးအွဉ်အွဉ် ခွꩻတနွော့ꩻသွူတွော့ꩻ လျားလွဉ်သွူ။ ခါးလားကလျား ကအဝ်ႏခွꩻတွင်ꩻနဝ်ꩻ ခွꩻရိုꩻရိုꩻမွေးတဝ်း၊ တနွော့ꩻပါတဲင် သောင်ဗာႏစွဉ်ႏထာꩻ ဟွေားဟွေားဟားဟားသွူ။ ခွꩻတနွော့ꩻတွင်ꩻနဝ်ꩻ မဲဉ်ကꩻဒွုန်ဆဲင်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻကꩻ၊ မဲဉ်ဒို့ꩻဒွုန်ဟွမ်နုဲင်းမုဲင်ꩻဒို့ꩻ တနွောင်ꩻလတဝ်း၊ အဝ်ႏခွꩻအဝ်ႏတနွော့ꩻဒျာႏစွူစွူသွူ။
ထွိုင်ႏခွꩻတနွော့ꩻထွူနဝ်ꩻ လျားလွဉ်လုဲင်ႏတဲင် မဉ်ႏလျားသွူနဝ်ꩻ ထာꩻဆော့ꩻအာႏ အပေႏအတန်အလွောက်ꩻ မဉ်ႏတဲက်နွမ်ႏသာမိုမီတာပတာꩻနဝ်ꩻ အလျားဒီႏဂရီႏအဝ်ႏ ဖါရင်ဟိုက် အဆေ့ꩻသွတ်ꩻ တရျာꩻပုဲင် တရျာꩻနီရပ်နဝ်ꩻတဲင် အအာသွတ်ꩻနဝ်ꩻ တွိုႏထင်ႏဒါႏ ပတာꩻဒီႏဂရီႏ တရျာꩻလစ်ꩻ တရျာꩻငတ်ꩻကိုသွူ။ မဉ်ႏလျားလွဉ်သွူနဝ်ꩻ ဆီႏဆေ့ꩻ၊ ဆီႏတနျာႏလွဉ်ဒါႏ၊ ကတူႏဆာ ကတူႏအဲင်ႏလွဉ်ဒါႏ၊ ဟွီညောင်ꩻဗွပ်ꩻဗပ်ꩻလွဉ်ဒါႏ၊ မဉ်အံႏတဝ်းထာꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ၊ ဖြောင်းကုဲင်ဖြောင်းခါႏလွဉ်ဒါႏစတဲင် လက္ခဏာႏဖုံႏယို ခံႏစာꩻလွဉ်ဗာႏဒါႏသွူ။ မဉ်ႏလျားလွဉ်သွူနဝ်ꩻ အံႏတသီႏချꩻအလျား၊ အံႏတသီႏတသိုꩻတစွိုးစွိုးလဲ့နဝ်ꩻ၊ အဝ်ႏတဝ်းလဲ့နဝ်ꩻ ပေါႏအခိန်ꩻရျူႏလဲ့ ရျူႏချာယင်းဒျာႏ၊ ပတာꩻဒီႏဂရီႏလင်ꩻချာယင်းဒျာႏသွူ။ အလျားမဉ်ႏလင်ꩻသွူနဝ်ꩻ သꩻမဲဉ်အံႏ အာဟာႏရပေါႏချာယင်းဒါႏ၊ ထီလဲ့ မဲဉ်အွꩻတဝ်းဒွုမ်၊ အုံထာꩻနဝ်ꩻ နုဲင်းယင်းဒျာႏ လိုꩻဟဝ်နဝ်ꩻသွူ။
ထာꩻဆော့ရောႏဂါႏနဝ်ꩻ တခွꩻတဝ်းစွဉ်ႏ တလျားတဝ်းစွဉ်ႏလဲ့ သွီႏကိုနဝ်ꩻ ထာꩻဆော့သား အဝ်ႏလဲဉ်းတဲင်တွော့ꩻ မဲဉ်ထန်ႏယင်းမုဲင်ꩻခါလဲ့ ထန်ႏဒျာႏသွူ။ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ ထန်ႏတနီꩻတလဲင်ႏ၊ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ (၂)နီꩻမꩻထန်ႏတလဲင်ႏသွူ။ ထာꩻဆော့ထန်ႏခိန်ႏနဝ်ꩻ တနီꩻတွမ်ႏတနီꩻ အခိန်ႏဗွိုန်ဝင်ꩻလဲ့အဝ်ႏ၊ အခိန်ႏတဗွိုန်တဝ်းတွော့ꩻ အခိန်ႏပြောင်ꩻထိုꩻတဲ့အဝ်ႏသွူ။ ခွꩻသွူတွော့ꩻ လျားလွဉ်နဝ်ꩻ ထာꩻဆော့လွုမ်ꩻတမွေးတဝ်း၊ တုပ်ကွေးရောႏဂါႏလဲ့ ထွာဒါႏနေနေတဲင် ထာꩻဆော့နဲ့၊ တုပ်ကွေးနဲ့ကရိုꩻယို အဝ်ႏလိုႏခွယ်ꩻချာꩻဒါႏ၊ အဝ်ႏလိုႏသေနာႏစဲင်းသွူ။ တုပ်ကွေးနဝ်ꩻ ပေါႏလျားသွူလဲ့ အံႏတသီႏ၊ ဆဲ့ꩻတသီႏတသိုꩻတွော့ꩻ ပေါႏတသိုꩻထန်ႏဟဝ် တသိုꩻထန်ႏဖြောင်လဲ့ တလဲင်ႏနီလဲင်ႏလွုမ်ꩻ ကုဲင်းဟဝ်တငါဒါႏ၊ ထာꩻဆော့နဝ်ꩻ အံႏဗာႏဒျာႏတသီႏထာꩻဆော့မꩻ ပေါႏအံႏတသီႏလင်နဝ်ꩻ အလျားလင်ꩻလေႏကြွို့ꩻ တနီꩻတစိုးလွုမ်ꩻ၊ နုဲင်းမွူးရဝ်ꩻနဝ်ꩻ ခွꩻယင်းလျားယင်းဒျာႏသွူ။ ထာꩻဆော့နဲ့၊ တုပ်ကွေးနဲ့ ဖေႏကသေစဲင်း အသေႏချာႏသွတ်ꩻအနယ်ꩻနဝ်ꩻ ဖေါက်သွီႏတွော့ꩻ စဲစ်ဆေꩻနေး"ခွယ်ꩻဓာတ်ခန်ꩻ"ဝေင်ꩻကိုမꩻသွူ။ စဲစ်ဆေꩻသွီႏကိုတွော့ꩻ ပေါႏမော့ꩻထာꩻဆော့ꩻသားနဝ်ꩻ တသီႏအင်္ဂလေက် တသီႏထာꩻဆော့တမျိုꩻမျိုꩻယို အံႏဖေႏအနယ်ꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏ၊ အခိန်ႏမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏမꩻ ဟဝ်နွောင်ꩻသွူ။ တသီႏအင်္ဂလေက် တသီႏထာꩻဆော့နဝ်ꩻ အမျိုꩻအာတန်တဲင် ဆရာႏဝွန်ႏကဖေႏအတွိုင်ꩻ၊ ကအွဉ်ႏအံႏအတွိုင်ꩻ အံႏဖေႏဗာႏမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏမꩻ ဟဝ်နွောင်ꩻသွူ။ ထာꩻဆော့ရောႏဂါႏယို မဉ်ႏအံႏမဲဉ်တဝ်းတသီႏနဝ်ꩻ ထာꩻဆော့သားနွို့သော့ꩻ ကနောက်ꩻကိုတဲင် ခွိုက်ဒါႏအသက်အန္တရာယ်ႏ၊ မဉ်ႏဟဝ်စွဉ်ႏလဲ့ ကနောက်ꩻစွန်ꩻထီ တဗွေတဝ်းဒွုမ်သွူ။
ထာꩻဆော့ရောႏဂါႏ ကထွာဗာႏအကျောင်ꩻယို အနောက်တိုင်းတသီႏပညာႏနယ်ꩻတွမ်ႏ ခမ်းရင်ꩻ (တိုင်းရင်း)တသီႏပညာႏနယ်ꩻနဝ်ꩻ ဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻသွူ။ အနောက်တိုင်း တသီႏပညာႏနဝ်ꩻ ထာꩻဆော့ရောႏဂါႏ ကထွာဗာႏယို တခြေ့အဲင်ႏတွော့ꩻ ထာဆော့သား အဝ်ႏတခြေ့ဖြောင်းကို ကူꩻနွို့လွဉ်တွော့ꩻ အသားပွါꩻအာအာ ထွာလွဉ်ထာꩻဆော့ရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းရင်ꩻ (တိုင်းရင်း) တသီႏပညာႏနယ်ꩻအလꩻနဝ်ꩻ ထာꩻဆော့ယို အွꩻအာငါႏထီတနွိုင်ကို၊ ထီသေင်ႏလာႏသေင်ဖုံႏလဲ့နဝ်ꩻ၊ လူးထီခမ်း၊ လူးထီနွိုင်ခွꩻခွꩻဖုံႏလဲ့နဝ်ꩻ ရာႏသီႏဥတုအထန်ႏဖဲ့ꩻ အဝ်ႏခွꩻငါႏသွူလဲ့ တကွဉ်ကꩻတဝ်း ခွမ်ꩻလာꩻဗဉ်ႏဗဉ်ႏလုမ်ꩻလုမ်ꩻတွော့ꩻ အုံခွꩻညငါႏ၊ ခံႏညငါႏထာꩻခွꩻလဲ့နဝ်ꩻ ကုဲင်းထွာဒါႏ ထာꩻဆော့ရောႏဂါႏရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ထာꩻဆော့ရောႏဂါႏ ကထွာဗာႏယိုနဝ်ꩻ ပွိုးနုဲင်းယို ပွိုးနုဲင်းနဝ်ꩻ ယူႏခရာႏလိုႏတဝ်း၊ သွီႏကိုပေါႏမော့ꩻလဲဉ်း ထာꩻဆော့သားလဲ့ ကမာꩻသီနွောင်ꩻအီဒါႏ တသီႏတမျိုꩻမျိုꩻယို အကျိုꩻဟော်ꩻအတွိုင်ꩻ အဝ်ႏလိုႏအံႏလွေꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏလွုမ်ꩻသွူ။ စဲစ်ဆေꩻတဝ်းသွီႏတွော့ꩻ ခွေယိုနဝ်ꩻ အလွိုးဆော့လဲဉ်းထာꩻ၊ ပေါႏသꩻယူႏအဝ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ ခမ်းရင်ꩻ(တိုင်းရင်း)နယ်ꩻအလꩻ လုမ်ꩻလာꩻနယ်ꩻ နုဲင်းလယိုဖုံႏနဝ်ꩻ တနယ်ꩻတဝ်းလဲ့တနယ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏထူႏသုံꩻလုမ်ꩻလာꩻအီလွုမ်ꩻသွူ။
တသီႏထာꩻဆော့နယ်ꩻ
ထွူတွော့ꩻ မဉ်ႏမဲဉ်အံႏ ရဲးကာႏကွယ်ႏအီထာꩻဆော့နဝ်ꩻ အံႏတလဲင်ႏ(၂)ဖြုံႏ၊ တနီꩻ(၂)လဲင်ႏသွူ။ ထာꩻဆော့ꩻအဝ်ႏထွာလဲဉ်းတွော့ꩻ မဉ်ႏလုမ်ꩻလာꩻအီအနေႏနဝ်ꩻ လိုꩻတန်နဝ်ꩻ အံႏတလဲင်ႏ(၅)ဖြုံႏ၊ တနီꩻ(၃)လဲင်ႏ၊ အံႏတွမ်ႏထီလုမ်ꩻသွူ။ မဉ်ႏအံႏတွမ်ႏပြးလာႏခြွူထီနဝ်ꩻ ယိန်းဒိဋ္ဌ၊ ယိန်းသေႏချာႏ နမ်းမော့ꩻသုံꩻဗာႏအာငါႏ လိုꩻဟဝ်လွဉ်အီဗာႏအာငါႏ ရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ထာဆော့ရိုꩻရိုꩻတရိုꩻတဝ်း၊ ထာꩻဆော့ဖြားတရိုꩻတဝ်း အံႏဖေႏမွူးရဝ်ꩻခိုႏ(၃)ဖြုံႏ၊ မွူးဟာခိုႏ(၃)ဖြုံႏတွော့ꩻ အံႏဗွေဗွေ(၇)နီꩻ၊ အံႏတွမ်ႏထီခွꩻနဝ်ꩻ ဟဝ်ငါႏရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ အံႏနယ်ꩻနဝ်ꩻ ပေါႏထာꩻဆော့ အီႏထန်ႏအဝ်ႏခါႏ တနားရီႏရပ်နဝ်ꩻလဲ့ အံႏခါꩻအွဉ် တနီꩻတလဲင်ႏ၊ တလဲင်ႏ(၁)လုံꩻ၊ အံႏလို့လို့ အံႏဗွေဗွေ(၇)နီꩻနဝ်ꩻ ထာꩻဆော့ထဲ့ဗာႏ အမန်ႏသေႏချာႏ ရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ တသီႏယိုနဝ်ꩻ အကျိုꩻကုဲင် (ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး)ထာꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ တအဲဉ်ထဝ်းသွူ။ စုတ်အီဂါႏထာႏ- ဖုဋ္ဌဿ လောကဓမ္မေဟိ၊ စိတ္တံ ယဿ န ကမ္ပတိ။ အသောကံ ဝိရဇံ ခေမံ၊ ဘယံ နတ္ထိ ဃယုတ္တရံ။ ငဝ်းစုတ်အီခဲဉ်ႏနဝ်ꩻ "အန္တော သတ္တာဟေ ပဋိနိဝတ္တိဿာမိ"ငဝ်းပြန်ႏဝါႏယိုသွူ။ အနယ်ꩻနဝ်ꩻ "ရှိန်း-ဇာ-လေးညင်း၊ ငှက်ဖျားကင်း"မန်းငဝ်းအတွိုင်ꩻ သိန်ꩻခိုႏ၊ ဇာႏတိဖိုလ်ႏရာႏ၊ လေညင်ꩻ ယို(၃)မျိုꩻနဝ်ꩻ အယာႏခဉ်ႏတွာ ထောင်းဖွန်ႏညီꩻသွူဝင်ꩻတွော့ꩻ သော့ꩻတွမ်ႏဒဲဉ်ထီဆေ့ꩻဆေ့ꩻ ကွယ်နွတ်သွူတဲင် လုံꩻတတွာသွော့ ခြဲက်ꩻခူꩻပေႏနော၊ ပေါႏသဲင်သွူတဲ့ သော့ꩻခါꩻသွော့ ပလဲင်ꩻကြောင်းကြောင်းနော။ သုံꩻအံႏနယ်ꩻနဝ်ꩻ အံႏဖေႏသွော့ မွူးရဝ်ꩻခိုႏတဖြုံႏ၊ မွူဟာခိုႏတဖြုံႏ၊ အံႏတွမ်ႏထီလုမ်ꩻနော၊ ထာꩻဆော့ မဉ်ႏတန်ငါႏလဲ့ အံႏပါမွူးယာခိုႏ(၂)နားရီႏခိန်ႏနဝ်ꩻတလဲင်ႏနော၊ အံႏထွူနဝ်ꩻ အုံလွံꩻလွံꩻနော၊ မဉ်ႏအုပ်ဖေႏနေးတသိုꩻနဝ်ꩻ ယိန်းဟဝ်သွူ။ နုဲင်းယိုအတွိုင်ꩻ မဉ်ႏအံႏလွေꩻဖေႏနဝ်ꩻ အညသွတ်ꩻ (၇)နီꩻလွုမ်ꩻ ထာꩻဆော့ထဲ့ဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရောႏဂါႏ ကဏ္ဍ:တသီႏပညာႏ
ဆရာႏတွမ်ႏတကာႏ
"ဆရာႏတွမ်ႏတကာႏ ထာꩻကျံႏတမျိုꩻစီႏ" နီပအိုဝ်ႏ နီပအိုဝ်ႏ အွိုးနဲးနီပအိုဝ်ႏ၊ နီပအိုဝ်ႏ အကျင်ꩻယို သာႏသနာႏ လင်ꩻထဲ့ဖွိုႏ၊ တကာႏတွမ်ႏဗွေႏဗွန် အထာꩻကျံႏလဲဉ်းဒျာႏ တဖြာꩻတလီးလီး၊ တဖြာꩻတမျိုꩻမျိုꩻ၊ ကွပ်အကျောင်ꩻမုဲꩻတဲင် တကာႏကပင်ꩻခါꩻ ဗွေႏဗွန်ကျောင်ꩻနဝ်ꩻ - "နီသွဉ်းသီးယိုနဝ်ꩻ မွိုက်ငါႏ ရွိုင်ꩻငါႏတဲင် ယံကယေန်ႏကေႏ (လိမ္မာႏ)ဗဲင်း၊ ယံကသွဉ်သင် ဆုမ္မဗဲင်း၊ ယံကဗွောင်ဖေႏဗဲင်းမဲ့နား" လျောက်လဝ်းတောင်ꩻပြန်ႏနုဲးနဝ်ꩻတဲင် ဗွေႏဗွန်လဲ့ သွီႏပေါင်းဖွီဖွီ၊ တကာႏကပင်ႏထို မျောက်ပင်ႏတသွောင်းနုဲးနဝ်ꩻတဲင် ထင်းဒျာႏအနမ်းကျ၊ ထင်းဒျာႏအနမ်းဒါႏ၊ ထင်းဒျာႏအနမ်းလက်ꩻလဲဉ်လိမ္မာႏတဲင် တကာႏကပင်ꩻနဝ်ꩻလဲင်ႏခါ ထူႏတာႏဝွန်ႏ အာမဘန္တေ-လက်ခံႏထူႏခန်း တကာႏကဝ်ႏတလင်ႏနဝ်ꩻသွူ။
လိုꩻမျိုꩻဘာႏသာႏ လိုႏရက်ငါႏ
ခမ်ႏဘာႏလောင်းကအဝ်ႏဒါႏ သꩻအဝ်ꩻသတ္တဝါႏမန်ႏသမျနဝ်ꩻ နီလိုꩻသီႏယို ထာꩻသေတရာꩻ အာလွိုဝင်ꩻတဲင် ထွာအဆင်ႏရန်းအထိုသွတ်ꩻ သတ္တဝါႏတမျိုꩻသွူ။ လိုꩻကရိုꩻယို အုံဟံႏတဗီႏချင်ႏနုဲင်းနုဲင်းလဲ့ ကွပ်ပွိုးကအုံဒါႏ ခင်ႏလမ်းဒေႏသဌာနယို တဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻလဲ့နဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻငဝ်ႏဘာႏသာႏ တဗွိုန်တဝ်ႏတင်ꩻလဲ့နဝ်ꩻ ကွဉ်ကꩻခွမ်ꩻလာꩻ တဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻလဲ့နဝ်ꩻ ထုံꩻစံႏယေန်ႏကေႏမုꩻ တဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻလဲ့နဝ်ꩻ လိုꩻမျိုꩻကရိုꩻယို ပꩻဖြယ်လွဉ်ဗာႏ ထွာပေါႏလွဉ်ဗာႏသွူ။
ဆရာႏတွမ်ႏတကာႏ
ဗွေႏဗွန်ကသဲင်ꩻနင်းစကျောင်ꩻနဝ်ꩻ အအံႏအအွꩻလဲ့နဝ်ꩻ၊ အဒို့ꩻအဒါလဲ့ဒါႏ၊ အစစအရာႏရာႏ ဗွေႏဗွန်လိုႏတွိုင်ꩻလꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဆုမ္မꩻသွဉ်သင်လယ်ႏတကာႏလဲ့ အဝ်ႏယိုꩻဒျာႏနဝ်ꩻတဲင် လိုꩻပေႏဖုံႏလဲ့နဝ်ꩻ၊ သျင်ႏပေႏဖုံႏလဲ့ပီပီ၊ သွဉ်နယ်ဖေႏလဲ့ အဝ်ႏနာႏဒျာႏ အဗွေႏဗွန်ငဝ်းတဲင် အဗွေႏဗွန်လဲ့ ထင်းစွဉ်ႏဒျာႏ အနမ်းကျ၊ အာႏဏာႏသန်၊ တံႏခိုꩻထင်ႏ၊ ခွေကျံႏတွိုင်ꩻအောင်ႏ၊ ဆောင်ႏတွိုင်ꩻမျောက်နဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏနဝ်ꩻတဲင် ဗွေႏဗွန်လဲ့ ယွုမ်းအနမ်း၊ ယွုမ်းအံႏဒျာႏ အအာႏဏာႏတဲင် တကာႏကအွꩻဒဝ်လဲ့သင်၊ ကတရေ့ꩻဒါႏ ယာလံလဲ့ဒါႏ၊ ထာꩻတောႏထာꩻလောင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ ဆုံꩻမꩻသွဉ်သင်စွဉ်ႏဒျာႏ၊ လိုꩻပေႏလဲ့နဝ်ꩻ၊ သျင်ႏပေႏလဲ့ဒါႏ ဆုဲင်ꩻချာယံကထွာ ဆရာႏအကူႏအညီႏ၊ ကွိုꩻအံႏယကလꩻ၊ မီႏအဝ်ႏကျောင်ꩻလဲ့ ထွာတပဲ့ꩻ၊ မီႏအဝ်ႏလမ်းလဲ့ ထွာတကာႏ စေႏတနာႏကြောင်းင်း အွဉ်ႏသꩻဗွာဗွာ ယံကဒါႏ ယံကသေ ယံကထီႏ မဲ့နားယံဗွောင်နဝ်ꩻ ပသာလွေꩻ ဗောႏတမျင်ႏ ရန်ႏကွုန်ႏ မန္တလေꩻ တောင်ႏကီꩻနဝ်ꩻသွူ။
လိုꩻမျိုꩻဘာႏသာႏ လိုႏရက်ငါႏ
လိုꩻသီးနေးတွမ်ႏအကျောင်ꩻတရာꩻ နုဲင်းယိုဖုံႏတဲင် ထွိုင်ႏပꩻဖြယ်လွဉ်လွဝင်ꩻနတ်ꩻ ကအုံအဝ်ႏဒါႏ အရပ်ဒေႏသ ဌာနခင်ႏလမ်း ဟံႏပထဝီႏယိုလဲ့ ဗဲင်းလဝင်ꩻ ဖန်ႏဖြယ်လွဝင်ꩻတွော့ꩻ နဲင်ႏငံႏခမ်းထီယို ပေါႏပေါက်ထွာလွဉ်ဗာႏသွူ။ နဲင်ႏငံႏခမ်းထီတဖြုံႏယို အဝ်ႏသော့ꩻလိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏကြွို့ꩻတဝ်း လိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏ စုခြွဉ်းအုံညီꩻလွဝင်ꩻနဝ်ꩻ ကဲဉ်းအာအာသွူ။ လိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏ ကစုခြွဉ်းအုံညီꩻလွဝင်ꩻ ခမ်ႏထီတဖြုံႏယို ကထွာဒါႏအအာသား လိုꩻမျိုꩻတန်ယို မဉ်ႏရက်သညင်ꩻ လိုꩻမျိုꩻပေႏလဲ့နဝ်ꩻ လိုꩻမျိုꩻပေႏချင်ꩻချင်ꩻ မဉ်ꩻရက်သညင်ꩻလွဝင်ꩻလဲ့ꩻနဝ်ꩻ ခမ်းထီနဝ်ꩻ တိုꩻတက်ထင်ႏထို ခြွေခြာႏချမ်ꩻသာႏသွူ။ အုံအဝ်ႏသွူ တခမ်းချင်ႏလဲ့ လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻတွမ်ႏတမျိုꩻ မဉ်ႏတထီꩻသင်ꩻတဝ်ႏလွဝင်ꩻ မဉ်ႏအဝ်ႏရွိုꩻမာႏလွဝင်ꩻ နုဲင်းနီမန်းခမ်းယိုနဝ်ꩻ တိုꩻတက်ထင်ႏထိုတဝ်ႏ ခြွေခြာႏချမ်ꩻသာႏတဝ်းသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမ အဝ်ႏလိုꩻထီꩻသင်ꩻငါႏလွဝင်သွူ။ လိုꩻသီးယိုနဝ်ꩻ လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻတွမ်ႏတမျိုꩻ လိုႏထီꩻသင်ꩻလွဝင်ꩻလွုမ်တကာႏတဝ်း လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻ အချင်ꩻချင်ꩻယိုလဲ့ အဝ်ႏလိုႏထီꩻသင်ꩻငါႏလွဝင်ꩻ အဝ်ႏလိုႏလွောင်ႏဗူႏငါႏလွဝင်သွူ။ လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻယိုꩻ ခွေတစွိုးနာꩻတမျိုꩻ နာꩻမဉ်ႏဗွာ ခွေဖြေင်း နာꩻမဉ်ႏဖြေင်း ခွေဗွာထွူတွော့ꩻ မဉ်ႏတထီꩻသင်ꩻတဝ်း မဉ်ႏတလွောင်ႏဗူႏတဝ်းလွဝင်ꩻနဝ်ꩻ ဝင်ꩻသွေꩻကုဲင် ဝင်ꩻယားကုဲင်ယိုꩻငါႏတဲင် တိုꩻတက်ထင်ႏထိုတဝ်ႏ ခြွေခြာႏချမ်ꩻသာႏတဝ်းသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမ လိုꩻတမျိုꩻချင်ႏယိုလဲ့ အဝ်ႏလိုႏထီꩻသင်ꩻ အဝ်ႏလိုႏရက်ငါႏလွဝင်သွူ။
ယိုနဝ်ꩻလိုꩻမျိုꩻအခရာႏ တဲမ်းခြုဲင်းနယ်ထွူတဲင် အီႏတဲမ်းနယ်လွေꩻယင်း ဘာႏသာႏအကျောင်ꩻအခရာႏသွူ။ ဘာႏသာႏကရိုနဝ်ꩻ ဒေါ့ငဝ်းဘာႏသာႏ ကိုꩻကွယ်ႏမုꩻဘာႏသာႏ အဝ်းနီမျိုꩻသွူ။ ယိုနဝ်ꩻအီႏတဲမ်းနယ်ꩻလွေꩻဒျာႏ ကိုꩻကွယ်ႏမုꩻဘာႏသာႏ တအဲဉ်တဝ်းသွူ။ ထွိုင်ႏကွဲညညနဝ်ꩻ ကွပ်ပွိုးထာꩻသေတရာꩻဆေ့ꩻ ကွပ်ပွိုးထာꩻငမ်းတန်တဲင် ဖေႏကကူႏညီႏစွဲးကို ဝွေꩻသီးအနေတွော့ꩻ ကိုꩻကွယ်ႏတငီႏတငါ ကိုꩻကွယ်ႏမွူး ကိုꩻကွယ်ႏလာ ကိုꩻကွယ်ႏကောင် ကိုꩻကွယ်ꩻသေင်ႏ ကိုꩻကွယ်ႏဖြုံႏ ကိုꩻကွယ်ႏလူꩻ စတဲင်ထာꩻကိုꩻကွယ်ႏ အမျိုꩻမျိုꩻယို ပေါးပေါက်လွဉ်သွူ။ ဘဒ္ဒကပ်ကမ္ဘာႏယို ခါးလားဘုရာꩻကပွင်ꩻတဆူႏဆူႏနဝ်ꩻ လိုꩻသီးယို ထာꩻအာႏကွို့ ကိုꩻကွယ်ႏအစဲစ်အမဲဉ်ႏ တမော့ꩻတဝ်း ကိုꩻကွယ်ႏကြွို့ꩻ ကိုꩻကွယ်ႏမာႏဒျာႏထာꩻသွူ။ ဂေါကသန်ႏဘုရာꩻထွိုင်ႏပွင်ꩻထွူမꩻ ကိုꩻကွယ်ႏမုꩻအစဲစ်အမဲဉ်ႏယို ကွဲးမော့ꩻလွဉ်သွူ၊ ကွယ်ႏတွော့ ဘုရာꩻပွင်ꩻစွဉ်ႏလဲ့ ပါႏရမီႏတအဲဉ်ထဝ်းလိုꩻနဝ်ꩻ တမော့ꩻခွဲတဝ်းဘုရာꩻတဲင် တသေတဝ်းဒျာႏ ထာꩻကိုꩻကွယ်ႏအစဲစ်အမဲဉ်းနေနေသွူ။ ယိုခါနဝ်ꩻ ဂေါတမဘုရာꩻ သာႏသနာႏကိုတဲင် ပါႏရမီႏကအဝ်ႏလို့နဝ်ꩻ သဲင်ꩻခွဲးသဲင်ꩻမော့ꩻဘုရာꩻသာႏသနာႏတွော့ꩻ နာႏဗာႏ ဘုရာꩻတရာꩻ သေဗာႏထာꩻအာႏကွိုꩻအစဲစ်အမဲဉ်ႏသွူ။ မျက်မှောက်ကာႏလ သမယခေတ်ယိုခါ ကထွာဒါးနီမန်းခမ်းယိုနဝ်ꩻ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ အထွန်ꩻကာꩻသွတ်ꩻ ခမ်းတခမ်းသွူ။ နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻလဲ့ အဝ်ႏသော့ꩻမန်းခမ်းကို ထွာဗုဒ္ဓဘာႏသာႏတွော့ꩻ ပါႏရမီႏအဝ်ႏကံႏဟဝ်ငါႏရိုဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
ဆရာႏတွမ်ႏတကာႏ
ကပသာဖေႏနုဲးနဝ်ꩻခါ ဗွေႏဗွန်လဲ့ခံႏလို့ရွဉ်၊ ခံႏထေရွဉ်တစိꩻ၊ အမွိုးအဖါ အတကာႏယံကထေ ယံကကူႏညီႏ ထောက်ပံ့နဝ်ꩻလဲ့ ဟော်ꩻဖေႏ ဒေါ့ꩻဖေႏနဝ်ꩻသွူ။ ကထင်ႏလꩻ တနေင်ႏနီနေင်ႏနဝ်ꩻ ကထွာမွိုးဖါသားနဝ်ꩻ မဲဉ်ဟဲ့ꩻချာလဲဉ်းအပို၊ ဝွေꩻသီးကထင်ႏမဲဉ်ဟဲ့ꩻအပိုနဝ်ꩻ အချာႏအဖြေꩻ အဒေါ့ꩻပရိယာယ်ႏ ငဝ်းငွါနဝ်ꩻ "အဝ်ႏလိုႏတီးဖိုးပနား၊ အဝ်ႏလိုႏထွားလိုꩻပေႏ၊ အဝ်ႏလိုႏလင်ꩻကို အမွိုးထီ"ဒေါ့ꩻအမျိုꩻမျိုꩻတဲင် ဟဲ့ꩻသဲင်ꩻချာ အပိုလဲ့ အဝ်ႏဒျာႏ၊ အဗွေႏဗွန်ငါနဝ်ꩻ အာမဘန္တေ-အာႏမခံႏတဲးတဲးဝါးဝါးလဲ့ အဝ်ႏဒျာႏ၊ ယင်းဟန်ႏနဝ်ꩻ လွေꩻလယ်ႏထေ့အပိုတဲင် မီႏသဲင်ꩻလမ်းနဝ်ꩻ ဖြေꩻဖေႏစူသွို့ꩻ ဖြေꩻဖေႏဆဲင်ꩻသကလတ် ဖြေꩻဖေႏနားရီႏ ဖြꩻဖေႏရေဒီယို ဖြေꩻဖေႏသစပ် ချောက်သဲင်ꩻအပိုစွဉ်ႏထာꩻကျွားနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏဒျာႏ၊ ကထင်ႏချောက်အာအာနုဲးနဝ်ꩻတဲင် အပိုနဝ်ꩻ မဲဉ်သဲင်ꩻလမ်းတဲင် လိတ်လုဲင်ꩻလဲ့ သွဉ်ဟဝ်ဟဝ်တဝ်းဒွုမ်။
လိုꩻမျိုꩻဘာႏသာႏ လိုႏရက်ငါႏ
နဝ်ꩻတွော့ꩻ ကမ္ဘာႏလောင်းယိုခါ ဘာႏသာႏတန်လစ်မျိုꩻအကိုနဝ်ꩻ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏလဲ့ပါသွူ။ ဘာႏသာႏတန်လစ်ꩻမျိုꩻအကိုယို ကမ္ဘာႏလောင်းပညာႏသျင်ႏသီး ကထွိုင်ႏစဲစ်ဆေꩻဝွေႏဖန်ႏထွားနဝ်ꩻ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏယို အမဲဉ်ႏလွိုသွတ်ꩻဝင်ꩻရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဘာႏသာႏလင်နဝ် ဖေႏအာႏဒျာႏ လောဘ ဒေါသ မောဟ မာႏနတဲင် ကိလေႏသာႏတရာꩻဖုံꩻတွော့ꩻ ဝဋ်ဒုက္ခဆင်ꩻရယ်ꩻယို တလွစ်ထန်ႏနွောင်ꩻအီတဝ်းသွူ။ နီဗုဒ္ဓဘာႏသာႏတရာꩻယို လွစ်ထန်းနွောင်ꩻအီ ဝဋ်ဒုက္ခဖဝဆင်ꩻရယ်ꩻတဲင် ထွားဘာႏသာႏအစဲစ်အမဲဉ်ႏနဝ်ꩻမꩻ နီအဝ်ႏလိုꩻထိန်ꩻ နီꩻအဝ်ႏလိုꩻရက်ငါႏသွူ။
ဆရာႏတွမ်ႏတကာႏ
ထီႏဆရာႏလဲ့ တသွင်ꩻအံႏတဝ်းဒွုမ်၊ ဆရာႏကဒေါ့ꩻဖေႏ ကသွဉ်ဖေႏနဝ်ꩻလဲ့ ချာႏဖွိုန်းစွဉ်ႏဒျာႏ၊ တွိုႏနဝ်ꩻခါ ဆရာႏနဝ်ꩻ ထင်းလုဲင်ႏဒျာႏနုဲင်းပွိုင်းလဲင်ႏတဲင် တွယ်ႏနက်ဆုံꩻမꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဆရာႏကတွယ်ႏနက် ဆုမ္မꩻနုဲင်းနဝ်ꩻခါ ဒေါ့ꩻတောစွဉ်ႏဒျာႏ ဆရာႏကုဲင်၊ ဒေါ့ꩻတောစွဉ်ႏဒျာႏ ဆရာႏလွောက်ꩻမဲ့ငါမဲ့ငါတန်၊ လယ်ႏအံႏစာစွဉ်ႏဒျာႏဆရာႏမဉ်ꩻ၊ ဒေါ့ꩻလော်လီးလော်လယ်စွဉ်ႏဒျာႏ အဆရာႏမဉ်ꩻ၊ အဗွေႏဗွန်မဉ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ အဆရာႏဗွေႏဗွန် ကထင်ႏဆုံꩻမꩻသွဉ်သင် တွဲႏနက်ဗာႏနဝ်ꩻလဲင်ႏခါ ဒေါ့ꩻတောဒျာႏ အဆရာႏမဉ်ꩻ၊ အဗွေႏဗွန်မဉ်ꩻတဲင် ကထွာမွိုးဖါသားနဝ်ꩻ ယွုမ်းမတ်အပိုငဝ်းတဲင် သꩻကလျားချာ အဆရာႏဗွေႏဗွန်လဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
ယဟန်ႏနဝ်ꩻ တဒေါ့ꩻတဝ်း အွဉ်ႏဒျာႏသꩻကို၊ ခုꩻသေꩻခါꩻ အဆရာႏဗွေႏဗွန်နဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ယဖြာꩻဖြာꩻနဝ်ꩻ လွင်းသဲင်ꩻတခွန်ꩻတဲင် သဲင်ꩻအဝ်ႏတောဒျာႏလမ်း၊ တွိုႏနဝ်ꩻ မွိုးဖါနဝ်ꩻ ဆင်ပရိယာယ်ႏတဲင် ထင်ႏဒေါ့ꩻလဝ်းချာ အဗွေႏဗွန်၊ ယံဖေႏအဗွေႏကသဲင်ꩻဟဲ့ꩻ၊ ကသဲင်ꩻထွားလွဉ်ꩻအလံးကို၊ ကထွာမွိုးဖါနဝ်ꩻ အွဉ်ႏထင်ႏတလꩻတဝ်းအကျောင်ꩻ ထင်ႏလဝ်းဗွေႏဗွန်လဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ အဗွေႏဗွန်လဲ့ အတကာႏ ကထင်ႏလဝ်းနုဲးနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထင်းဒျာႏအမွေးတဲင် အွဉ်ႏစွꩻသဲင်ꩻစွဉ်ႏဒျာႏ အသျင်ႏပေႏလဲ့အဝ်ႏ၊ အနမ်းကိုႏတဲင်ႏ ကသဲင်ꩻဟဲ့ꩻဒျာႏလဲ့အဝ်ႏ၊ ကထင်ႏသဲင်ꩻဟဲ့ꩻနုဲးနဝ်ꩻခါ ပါꩻလွင်းတောတောတခြာကို၊ ထွေလွဉ်ꩻပါꩻလဲ့ တထွꩻတဝ်းတဲင် ကသဲင်ꩻခြေင်ချာဗာႏလဲ့အဝ်ႏဒျာႏ၊ လိုꩻပေႏကလွင်းထာꩻသားနဝ်ꩻလဲ့ လမ်းလဲ့ တသဲင်ꩻချာတဝ်း၊ လယ်ႏဗေင်ႏညိႏငါဒျာႏ ပါꩻသွို့ꩻတဒုဲကိုလဲ့အဝ်ႏ၊ အမွိုးဖါကဟဲ့ꩻတူႏတေ့ꩻချာဒျာႏလဲ့ အဝ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
ကထွာဗာႏနုဲးနဝ်ꩻခါ ပါႏပိုပေႏဟောင်း ပါႏမွိုးဖါဟောင်းကရိုꩻနဝ်ꩻ ကထွာဆရာႏဗွေႏဗွန်နဝ်ꩻ ဟဝ်ယူႏစဉ္စာꩻဒါႏဒါႏနဝ်ꩻသွူ။ အမဲဉ်ႏတဗာႏနဝ်ꩻ လိုꩻပေႏမွိုဖါ ပရိယာယ်ႏဒျာႏထာꩻတဲင် ဗွေႏဗွန်ဣန္ဒြေႏမဲ့ꩻ ဣန္ဒြေႏကုဲတဲင် သဲင်ꩻခြေင်ဗာႏထာꩻနဝ်ꩻသွူ။ ထာꩻနယ်ꩻအမျိုꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဟဝ်မာꩻတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။ အဆရာႏဗွေႏဗွန်နဝ်ꩻ အထာꩻကျံႏနဝ်ꩻ ယံကဗꩻလꩻ သာႏသနာႏဘောင်ႏကို၊ အမွိုးအဖါ အတကာႏနဝ်ꩻ မဲဉ်အွဉ်ႏတီဖိုးပနား၊ မဲဉ်ထွဉ်ႏအံႏအပို၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ အဆရာႏတွံႏ အတကာႏနဝ်ꩻ အထာꩻကျံႏ လဲဉ်းဒျာႏတမျိုꩻစီႏ တထွောင်းစီႏ၊ အဆင်ႏတပြေႏတဝ်းဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ အဗွေႏဗွန်နဝ်ꩻ တပျောႏတဝ်းကျောင်ꩻ ဖေႏကပျောႏ၊ မဲဉ်သွဉ်တဝ်းလိတ်လုဲင်ꩻ ယံကမဲဉ်သွဉ် ကျံႏစယ်ႏအမျိုꩻမျိုꩻ၊ ကျံႏစဲႏစွဉ်ႏလဲ့ အဝ်ႏထင်ႏအုံစကျောင်ꩻနဝ်ꩻ ဗꩻကထင်ႏသဲင်ꩻတခွန်ꩻခန်းနဝ်ꩻမꩻ အထာꩻကျမ်ႏ ကွဲးသျော့ꩻခန်းနဝ်ꩻသွူ။
အဗွေႏဗွန်ထာꩻကျမ်ႏနဝ်ꩻ ပီစွဉ်ႏဒျာႏ လင်းတပေႏနဝ်ꩻသွူ။ လင်းတပေႏနဝ်ꩻ အမွူးထုမ်ႏအဆာႏသဲင်ꩻလွဉ်တဲင် အင်ဆွုမ်ႏအဖြောင်း ကွီအံႏအဆာႏ၊ တနီꩻလဲ့နဝ်ꩻ နီနီꩻလဲ့ပီပီ အင်ဆွုမ်ႏအဖြောင်း၊ အမွူးလဲ့ တဖေႏအံႏတဝ်းအဆာႏ၊ ကွဲညညတဲင် တန်လွဉ်အီစွဉ်ႏဒျာႏ အအင်အဖြောင်းနဝ်ꩻပီဝင်ꩻ၊ ဗွေႏဗွန်သီးလဲ့ အသꩻကိုနဝ်ꩻ ယံကကွိုꩻဗာႏ တပဲ့ꩻနဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻသွဉ်ဖေႏ ခေ့ꩻလေနီꩻနာꩻ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ တနေင်ႏနေင်ႏလဲ့ တကွိုꩻဗာႏတဝ်း၊ တပဲ့ꩻတပေါႏတဝ်း၊ နီနေင်ႏလဲ့ တပဲ့ꩻတပေါႏတဝ်း၊ အမွိုးအဖါဟဲ့ꩻသဲင်ꩻလို့ဒျာႏ၊ ကွဲးညည အဖြားထံစွဉ်ႏဒျာႏ၊ အကွံႏတဝေ့ꩻထံစွဉ်ႏဒျာႏ လိုꩻပေႏခါႏနဝ်ꩻသွူ။
ဗွေႏဗွန်အထာꩻကျမ်ႏနဝ်ꩻ - "အီႏလꩻအီႏလꩻ လောဘသꩻ သံႏသရာႏဆွာꩻလဲဉ်းသွူ"နဝ်ꩻပီဝင်ꩻ၊ တနေင်ႏင်ႏလဲ့နဝ်ꩻ၊ နီနေင်ႏင်ႏလဲ့နဝ်ꩻ အသꩻကိုနဝ်ꩻ အီႏလꩻလꩻ ကကျိုꩻစာꩻလွဉ် တလꩻတဝ်း၊ တနီꩻခါ အမွိုးဖါ ချောက်သဲင်ꩻစွဉ်ႏစူသွို့ꩻ နားရီႏ ရေဒီယိုနဝ်ꩻတဲင် အဗွေႏဗွန်အဝ်ႏကုဲဒျာႏ တကြွေႏကြွေႏ၊ တဖြာꩻဒွါႏနဝ်ꩻသွူ။ အတကာႏကျံႏစဲႏနဝ်ꩻတမျိုꩻ၊ အဗွေႏဗွန်ကျံႏစဲႏနဝ်ꩻတစား၊ လဲဉ်းလယ်ႏဒျာႏ တဖူꩻတဖြာꩻ တလီးလီးနဝ်ꩻသွူ။
တကာႏယင်းဟန်ႏနဝ်ꩻ လွူးအပိုဒါႏတဝ်းဒျာႏ မွေးမကောင်း တသေဗာႏတဝ်း၊ အပိုနဝ်ꩻ ထင်ႏအပ်စွဉ်ႏဒျာႏ "မတ်သွော့ဒျာႏ နုဲင်းဗွေႏဗွန်ပို"လဝ်းနုဲးနဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏဗွန်လဲ့ မာꩻတဒါႏတဝ်းတဲင် လက်ခံႏထူႏလွူးဗာႏခန်းနဝ်ꩻသွူ။ ဖြေꩻဖေႏဗာႏခန်း အကွဉ်ꩻအဆဲင်ꩻနဝ်ꩻတကာႏတဝ်း လိတ်လုဲꩻလဲ့ သွဉ်ဖေႏဗာႏ၊ အအွိုအဆာလဲ့ ထွားထိန်ꩻဗာႏ၊ ကုယာဗာႏ၊ အစုတ်ꩻအစုဲင်ႏ ရွဉ်တောင်ꩻလဲ့ ဖေႏဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ အဆရာႏဗွေႏဗွန် ကထင်ႏထိန်ꩻထွားလꩻ နီသွံနေင်ႏနဝ်ꩻခါ အပိုပေႏလဲ့ အရွယ်ႏတီဖိုးတီပနား ကထင်ႏဒါႏနဝ်ꩻခါ အမွိုးအဖါ လွဉ်လယ်ႏခွိုꩻတဲင် ဖေႏအံႏလယ်ႏဒျာႏ အအံႏအအွꩻ တခိုးပေႏ၊ တောင်းလျက်ꩻပေႏ၊ ဒေါ့ꩻရီခွိုꩻခွိုꩻ ဟဲ့ꩻခွိုꩻခွိုꩻတဲင် ချောက်ချာ မဲဉ်ဟဲ့ꩻသဲင်ꩻချာအထျꩻနဝ်ꩻသွူ။ အမွိုးအဖါ ကထင်ႏချောက်ဟဲ့ꩻနုဲးနဝ်ꩻတဲင် လိုꩻပေႏနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻလိတ်လဲ့လွꩻလွဉ်၊ ဗွေႏဗွန်ဒေါ့ꩻလဲ့ တနာႏတဝ်းဒွုမ်၊ အစစအရာႏရာႏနဝ်ꩻ ပွိုင်းခတ်ꩻချာဖွိုန်းစွဉ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
ဗွေႏဗွန်လဲ့ လောက်ꩻတခါႏခါႏ၊ ချောက်တခါႏခါႏလဲ့ တလꩻတဝ်း၊ အမွိုးအဖါ ကလွဉ်ချောက်တေ့ꩻနဝ်ꩻ တသေတဝ်း၊ အဝ်ႏထင်းတောဒျာႏ လိုꩻပေႏကုဲ၊ လိုꩻပေႏဒေါ့ꩻယပ်ꩻတဲင် တွယ်ႏနွောင်ꩻနက်နွောင်ꩻတောဒျာႏ လိုꩻပေႏနဝ်ꩻသွူ။ ဆရာႏတွံႏအတကာႏ အဆင်ႏတပြေႏတဝ်းဝင်ꩻ၊ အကျံႏဒျာႏ တဖြာꩻတမျိုꩻစီႏတဲင် လိုꩻပေႏအဝ်ႏအခါႏ ခံႏဗာႏတောဒျာႏ အတွယ်ႏအနက် နံပါတ်ကုဲနဝ်ꩻသွူ။
စီꩻပွာꩻရေꩻတာႏ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:လွိုင်ႏအာတာႏ
တရာꩻနွုတ်ꩻပါꩻကျင်ꩻမာꩻ
"ဒုတိယနိဒ္ဒသသုတ် (တရာꩻနွုတ်ꩻပါꩻ ကျင်ꩻမာꩻ ၁၂-နေင်ႏ)" အွိုးခꩻတလဲင်ႏ- နီဗွေႏဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ ကောသမ္ဗီႏခမ်း၊ ကျောင်ꩻဃောသိတာရုံကိုအတွင်ꩻ တွိုႏတရောဝ်ꩻ ဗွေႏအာႏနန္တာႏ အီႏလွေꩻတွုံꩻသွမ်ꩻ အခိန်ႏအဝ်ႏစောဝ်းငါႏနေတဲင် ဝွေꩻဗွေႏကျွꩻလွေꩻလယ်ႏမောဝ်ꩻ ပရိဗိုဇ်သီးကျောင်ꩻ။ ပရိဗိုဇ်သီးဖုံႏနဝ်ꩻ သꩻရောင်းသꩻရေꩻ နစ်နစ်သက်သက် စွော့ꩻတက်ဝွေꩻဗွေႏထွူခါ လောဝ်းပါနုဲင်းယို- "အကျင်ꩻကြောင်းစင် အကျင်ꩻမျတ်ယို ရဟန်ꩻအပါꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း ပေါႏကျင်ꩻဗွေဗွေ တဆီနီနေင်ႏနဝ်ꩻ (လꩻလဲဉ်း)၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ တွိုႏဆုဲင်ꩻကျင်ꩻထဲင်း တဆီနီနေင်ႏလိုႏတဝ်း"လောဝ်းဗွေႏအာႏနန္တာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။ ဗွေႏအာႏနန္တာႏနဝ်ꩻ နစ်သက်တဲ့ တနစ်သက်တဝ်း၊ ရဲကန်ႏကွက်တဲ့ တရဲကန်ႏကွက်တဝ်း၊ "မွေး တမွေးတဝ်း မဲ့ꩻသဲင်ꩻလောဝ်းက ဗွေႏဘုရာꩻ"ယူႏတေ့ꩻခါꩻထွူခါ ကျွꩻငါတွုံꩻသွမ်ꩻ ဝေင်ꩻကောသမ္ဗီႏကိုနောဝ်ꩻသွူ။ သွုံꩻသွမ်ꩻယာထွူ- ဗွေႏအာႏနန္တာႏ လောဝ်းနယ်ဗွေႏဘုရာꩻထွူခါ ရီပါနုဲင်းယို- "နီသွဉ်းသီး ဓမ္မဝိနယ ဘုရာꩻသာႏသနာႏကိုယို အွဉ်ႏထွော့တွက်မတ် ပညတ်ခါꩻ နေင်ႏပေါင်ꩻခြေင်ခြေင်လွုမ်ꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာနေဟောင်း ဗွေႏဩ" အာႏနန္တာႏ- ၁။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ ကျင်ꩻသွုံꩻဆို့ꩻတဲႏ (သီႏလ၊ သမာႏဓိ၊ ပညာႏ) သိက္ခာႏ (ကိစ္စ)ယို သꩻထင်ယံကျ၊ 'ဆန္ဒ'အာႏတလာတန်၊ တွိုႏဆုဲင်ꩻဆုဲင်ꩻတဲ့ တဗွိုႏထိုꩻတဝ်း ကျင်ꩻသွုံꩻဆို့ꩻတဲႏ သိက္ခာႏ(ကိစ္စ)နောဝ်ꩻ။ ၂။ ထိုမ်ႏရီရွောင် ဆင်ႏချင်ႏတရာꩻ (ကိစ္စ)ဖုံႏယို သꩻထင်ယံကျ၊ 'ဆန္ဒ'အာႏတလာတန်၊ တွိုႏဆုဲင်ꩻဆုဲင်ꩻတဲ့ တဗွိုႏထိုꩻတဝ်း (ကိစ္စ)နောဝ်ꩻ။ ၃။ ပယ်ႏထိုꩻထာꩻမဉ်လꩻ အကုဲင်မျိုꩻ(ကိစ္စ)ယို သꩻထင်ယံကျ၊ 'ဆန္ဒ'အာႏတလာတန်၊ တွိုႏဆုဲင်ꩻဆုဲင်ꩻတဲ့ တဗွိုႏထိုꩻတဝ်း (ကိစ္စ)နောဝ်ꩻ။ ၄။ ထာꩻယေန်ယေန်ကို မဉ်အုံတပါꩻလွုမ်ꩻ (ကိစ္စ)ယို သꩻထင်ယံကျ၊ 'ဆန္ဒ'အာႏတလာတန်၊ တွိုႏဆုဲင်ꩻဆုဲင်ꩻတဲ့ တဗွိုႏထိုꩻတဝ်း (ကိစ္စ)နောဝ်ꩻ။ ၅။ ဖေႏနေးကလꩻတရာꩻ ကျိုꩻစာꩻမာꩻ (ကိစ္စ)ယို သꩻထင်ယံကျ၊ 'ဆန္ဒ'အာႏတလာတန်၊ တွိုႏဆုဲင်ꩻဆုဲင်ꩻတဲ့ တဗွိုႏထိုꩻတဝ်း (ကိစ္စ)နောဝ်ꩻ။ ၆။ သတိꩻဖေႏကခွေါင် ကသေမာꩻ (ကိစ္စ)ယို သꩻထင်ယံကျ၊ 'ဆန္ဒ'အာႏတလာတန်၊ တွိုႏဆုဲင်ꩻဆုဲင်ꩻတဲ့ တဗွိုႏထိုꩻတဝ်း (ကိစ္စ)နောဝ်ꩻ။ ၇။ သေဖြွဉ်ခန္ဓာႏခရာႏ၊ 'သမ္မာႏဒိဋ္ဌိ'ဝိပဿနာႏ ဉာဏ်ႏဖေႏကပေါႏထန်ႏ (ကိစ္စ)ယို သꩻထင်ယံကျ၊ 'ဆန္ဒ'အာႏတလာတန်၊ တွိုႏဆုဲင်ꩻဆုဲင်ꩻတဲ့ တဗွိုႏထိုꩻတဝ်း (ကိစ္စ)နောဝ်ꩻ။ တရာꩻဖုံႏယိုနွုတ်ꩻပါꩻ မဉ်ႏကျိုꩻစာꩻမွေးမွေး၊ မဉ်ႏကျိုꩻစာꩻလꩻလꩻ၊ မဉ်ႏကျိုꩻစာꩻဗꩻဗꩻ တဆီနီနေင်ႏလုမ်းလိုမ်းနဝ်ꩻ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ တွိုႏဆုဲင်ꩻကျင်ꩻထဲင်းခရာႏလိုႏတဝ်း ရိုꩻထွိုက်ငေါဝ်းနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ သတ္တကနိပါတ်၊ ဒုတိယနိဒ္ဒသသုတ်)
ကွပ်ယာ
thumb|ခြဲက်ꩻယာစီႏအရာႏလောင်းပုင်ႏ thumb| အခိုကာႏတောဝ်း အမူႏပါ ကွဲညည ရတာဒုံ ကအဝ်ႏသေတွင်ꩻ လိုႏရဲးခါꩻ သီရိုꩻ လိုပ်ꩻယာမꩻ နီလံးသꩻနွောင်ꩻ ပသီႏဗွာ၊ ရုဲင်ယာမꩻ နီအံႏအွတာႏ တနေင်ႏ ဖြေꩻအလိုမ်း၊ ဆို့ꩻယာမꩻ ခွမ်ꩻလာꩻတွမ်ႏခံꩻ ကားပဲခြိုင်း။ သီဒေါ့ꩻ ကားယာမꩻ နီဖြေꩻထိုမ်းနွောင်ꩻ ကာꩻပေႏဗွာ၊ စာယာမꩻ နီမာꩻနွောင်ꩻလံး အွိုးဝေင်ꩻဖူꩻ၊ ဖြေꩻယာမꩻ ဒေါဝ်၊ ဘီယာ ၊ လိုꩻမူႏ ကားပဲလွူး။ ယိုခါ ဥတုမဲဉ်ႏတောဝ်းတွော့ꩻ ကောလိုပ်ꩻသာႏ ယဖြာꩻဖြာꩻနီးတန် လံးဝေင်ꩻစာဗာႏချာ ကောဖြေꩻစာသား ခေးနေႏဟောဝ်တောဝ်းတွော့ꩻ ယဖြာꩻဖြာꩻယဲ့ꩻဆွမ်ꩻ ရွဉ် ၊ လံး  ယဲ့ꩻသိမ်ꩻပြွိုင်း ကွပ်ယာတွော့ꩻ ယဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ အုံသော့ꩻဗာႏထောင်ႏ  "တောင်လေးလုံး" ။
တရာꩻရတနာႏ
နီဗွေႏဘုရာꩻ ကဟော်ꩻသေꩻခါꩻဒါႏ တရာꩻတောႏဖုံႏတွမ်ႏ မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ တရာꩻတောႏဖုံႏနဝ်ꩻ ပါဠိဟဲ့ꩻ"ဓမ္မ"သွူ၊ တရာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ - ၁။ ရိုႏရိုႏသေႏသေႏ နာႏထူႏမတ်သေꩻခါꩻဗာႏ၊ ဖေႏနေးကသေနိဗ္ဗာန်ႏနဝ်ꩻ အွဉ်ႏအရေꩻတဲင် ကံကျင်ꩻအားထုတ်ဗာႏ ၂။ အငိုꩻတဖျတ်နွောင်ꩻတဝ်း အငိုꩻတန်ႏငါႏ ၃။ မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏတရာꩻတွမ်ႏရိုꩻမွုန်းဒွိုန်း ပိဋကတ်တရာꩻတောႏဖုံႏငါလဲ့ အဗွိုန်အဲဉ်ထဝ်း၊ ထွာအယံသွတ်ꩻတရာꩻတောႏ ၄။ တရာꩻတောႏနဝ်ꩻ ဘုရာꩻမဉ်ႏပွင်ꩻမꩻ ဟွုန်ဗာႏသေဗာႏတဲင် (ပီဗွိုန်စွဉ်ႏ အီႏဝုဲင်ႏဗာႏဘုရာꩻ တယိုꩻတဝ်း) အီႏဟွုန်ဗာႏ၊ အီႏနာႏဗာႏတရာꩻလဲ့ တယိုꩻတဝ်း) ၅။ တရာꩻတောႏယို ဘဝကရီးခါ ကံႏတပါတဝ်း၊ လိုꩻအဆင်းအရန်းဖွိုႏသား တသေနွောင်ꩻတဝ်း၊ တသုံꩻစွယ်ꩻနွောင်ꩻတဝ်း၊ ထွာဒျာႏ ဘဝကရီးခါ ကံႏကပါလွဉ်ဒါႏ အဆင်းအရန်းထိုသား အသုံꩻအဆောင်ႏ တရာꩻတောႏယိုနဝ်ꩻ ရတနာႏဂုဏ်ႏအင်္ဂါႏငတ်ꩻပါꩻ ပြဲ့ꩻစုံႏဒျာႏနဝ်ꩻမꩻ ထွာဗာႏ "ဓမ္မရတနာႏ"သွူ။ "တရာꩻဂုဏ်ႏတောႏ (၆)ပါꩻ" ၁။ "သွာက္ခာတဂုဏ်ႏ" - မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ ဓမ္မက္ခန်ႏကရိုꩻဒါႏ တရာꩻတောႏမျတ်ယိုနဝ်ꩻ နာဗာႏငါလဲ့ ခိုးလျားစင် မဉ်ႏကံကျင်ꩻထွူခါလဲ့ ညိမ်ꩻချမ်ꩻလွဉ်ꩻငါႏ ခမ်းနိဗ္ဗာန်ႏ အမန်ႏဖေႏကလꩻ နိဗွေႏဘုရာꩻ ဟော်ꩻပျꩻသေꩻခါꩻဒျာႏသွူ။ ၂။ "သန္ဒိဋ္ဌိက"ဂုဏ်ႏတောႏ - နီဗွေႏဘုရာꩻ ကဟော်ꩻခါꩻဒါႏ မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏတရာꩻ(၉)ပါꩻယိုနဝ်ꩻ ခွုင်းကဟော်ꩻသေꩻခါꩻအတွိုင်ꩻ ကျင်ꩻလွဉ်ꩻတဲ့ ထွာအရိယာႏပညာႏအဝ်ႏဒါႏ သူႏတောႏတောင်ꩻသီးအွဉ်ဒေါ့ꩻအတွိုင်ꩻ နီနမ်းမဉ်ႏကံကျင်ꩻမꩻ နီနမ်းအီႏထီႏနွောင်ꩻသွူ။ ၃။ "အကာလိကဂုဏ်ႏတောႏ"- သောတာပတ္တိမဂ် သကဒါဂါမိမဂ် အနာဂါမိမဂ် အရဟတ္တမဂ် တရာꩻလစ်ꩻပါႏယိုနဝ်ꩻ လꩻထွူမဂ် ငတ်ꩻနီꩻသူꩻနီꩻကစ အခိန်ႏကာႏလအဝ်ႏခါꩻထွူမꩻ လꩻလွဉ်အကျိုꩻ (ဖိုလ်ႏ)မွေးတဝ်း၊ ပေါႏလꩻထွူမဂ်လဲ့ တလဲင်ႏချင်ꩻ ဖိုလ်ႏကရိုꩻဒါႏ အကျိုꩻတရာꩻ လꩻထွူဒျာႏသွူ။ ၄။ "ဧဟိပဿိကဂုဏ်ႏတောႏ" - မဂ်လစ်ꩻပါꩻ ဖိုလ်ႏလစ်ꩻပါꩻ နိဗ္ဗာန်ႏတပါꩻ တရာꩻ(၉)ပါꩻယိုနဝ်ꩻ ပီဗွိုန်စွဉ်ႏ ပတ္တမျာꩻ ထင်ႏထင်ႏသျာꩻသျာꩻ အဝ်ႏဒျာႏတဲင် လွဉ်ထွားစံꩻမွိုင်၊ လွဉ်ကံကျင်ꩻ အားထုတ်စံꩻမွိုင် ဖစ်ဟဲ့ꩻထွားထွိုက် ဖစ်လွဉ်အားထုတ်ထွိုက်ဒျာႏသွူ။ ၅။ "ဩပနေယျိကဂုဏ်ႏတောႏ" - မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ တရာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ မဉ်ႏပေါႏ(မဉ်ႏစဲင်း)လွဉ် နီသꩻကို တလဲင်ႏပေႏငါလဲ့ လွစ်ကင်ꩻအီနွောင်ꩻ အပါယ်ႏလစ်ꩻပါꩻ မေႏခိုးလဲမ်ႏစွဉ်ႏနီနာꩻ ကလူꩻလဲ့ တမာꩻဖေ့တန်ꩻတဝ်းဒွိုန်းတဲင် ဖေႏနေးကစွယ်ꩻခြꩻလွဉ် နီနမ်းလောင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏကံကျင်ꩻငါႏသွူ။ ၆။ "ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟိ ဂုဏ်ႏတောႏ" - မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ တရာꩻ(၉)ပါꩻယိုနဝ်ꩻ တတန်ႏတဝ်း တွမ်ႏပုထုဇဉ်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏသီးတဲင် သစ္စာႏလစ်ꩻပါꩻ ထီႏသေငါꩻလဲဉ်းဒါႏ အရိယာႏပညႏသျိအပေါင်ꩻ သူႏတောႏကောင်ꩻသီး နမ်းပငါပရာꩻ ခံႏစာꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။ နီဗွေႏဘုရာꩻ ကဟော်ꩻခါꩻဒါႏ တရာꩻတောႏယိုဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ကဟော်ꩻသေꩻခါꩻအတွိုင်ꩻ မဉ်ႏကံကျင်ꩻအားထုတ်နဝ်ꩻ လꩻနွောင်ꩻမဂ်ဖိုလ်ႏ မဉ်ႏလꩻနွောင်ꩻမဂ်ဖိုလ်ႏနဝ်ꩻ နမ်းကိုႏတဲင်ႏ ထီႏသေနွောင်ꩻဒျာႏ နိဗ္ဗာန်ႏသွူ။ "တိဿမထေရ်ႏဝတ္ထု" သာဝတ္ထိခမ်းကို တကာႏကမဉ်ꩻဒါႏ တိဿနဝ်ꩻ ဗုဲင်ရဟန်ꩻတဲင် လွေꩻအားထုတ်ခန်းတရာꩻ ကျောင်ꩻတခြာကိုသွူ၊ တိဿရဟန်ꩻ အဖူးခိုမာနဝ်ꩻ တိဿရဟန်ꩻ မဉ်ႏထွက်လွဉ်နဝ်ꩻ ငမ်းဖဖေႏဗာႏအမွေႏတဲင် ဖေႏထွူလာဘ်သပ္ပကာႏတဲင် လိုꩻကုဲင်ထျꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻမꩻ အွဉ်ႏမာꩻသီ တိဿရဟန်ꩻသွူ။ လိုꩻကုဲင်ဖုံႏနဝ်ꩻ လွေꩻထေ့သွူတဲင်ခါ "အွဉ်ႏစွꩻခွင်ꩻဖေႏ ခွေဟာတာႏငါ၊ မဲ့ꩻခွေအာႏမခံႏဖေႏဒျာႏသီ" တိဿရဟန်ꩻ ဒေါ့ꩻဖေႏလိုကုဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ "လိုꩻကအီႏအာႏမခံႏဖေႏ နီဗွေႏနဝ်ꩻ လꩻနွောင်ꩻကဲးမုဲင်ꩻကို" လိုꩻကုဲင်ဖုံႏ ကထင်ႏလဝ်းချာ တိဿရဟန်ꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင်ခါ "ထူႏလုံးတူႏတန်တန်တဲင်တွော့ꩻ မဉ်ႏထျꩻဒင်ႏခွခင်ႏနီပင်လောင်းယိုနဝ်ꩻ ခွေတဖင်းနွောင်ꩻတဝ်းဒွုမ်" တိဿရဟန်ꩻနဝ်ꩻ အာႏမခံႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻကုဲင်ဖုံႏလဲ့ ထူႏလုံးတူႏတန်တန်တွော့ꩻ ထျꩻလူးစွဉ်ႏ တိဿရဟန်ꩻခင်ႏလောင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ တိဿရဟန်ꩻနဝ်ꩻ နုဲင်းစွဉ်ႏအီႏသီသီ သꩻတယူႏတဝ်းဒွုမ် ခင်ႏဆာလောင်းတစ်ꩻတစ်ꩻ အားထုတ်ဒျာႏ တရာꩻတဲင် ခါးလားအာႏရုဏ်ႏကထန်ႏ ထွာစွဉ်ႏ ရဟန္တာႏနဝ်ꩻသွူ။
ထာꩻတမူꩻရောႏဂါႏ
ထာꩻတမူꩻ(သီးမူꩻ) ကရိုꩻယိုနဝ်ꩻ အမိဉ်ꩻအဝ်ႏတငွါလွုမ်ꩻလဲ့ တမူꩻပုံႏနယ်ꩻနဝ်ꩻ အမျိုꩻအဝ်ႏအာတန်သွူ။ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ အုံထာꩻကနောက်ꩻ တသျင်ꩻငါႏတဝ်း၊ ကတူႏထွူႏ၊ ကတူႏပအွုမ်ယောင်ႏယောင်ႏ တမူꩻမျိုꩻလဲ့အဝ်ႏ၊ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ ကတူႏယို ယိတ်စွော့ꩻယိတ်စွော့ꩻ ပိဉ်လဲင်ႏလဲင်ႏ တမူꩻမျိုꩻလဲ့အဝ်ႏ၊ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ နုဲင်းကထိုမ်းဖြီ၊ ထိုမ်းရထာꩻ၊ ထိုမ်းကာꩻတွော့ꩻ မွန်ꩻတမူꩻမျိုꩻလဲ့အဝ်ႏ၊ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ ထွားထာꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻလဲ့ အဝ်ႏတဝေ့ꩻ အဝ်ႏတပန်ႏစွဉ်ႏ တမူꩻမျိုꩻလဲ့အဝ်ႏ၊ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ မီႏဆိမ်ꩻမဲ့နဝ်ꩻ တမူꩻ၊ မီႏလျာမဲ့နဝ်ꩻ ဟဝ်၊ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ မီႏလျာမဲ့ တမူꩻ၊ မီႏဆိမ်ꩻမဲ့နဝ်ꩻ ဟဝ်လဲ့အဝ်ႏ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ထာꩻတမူꩻကရိုꩻယိုနဝ်ꩻ တလဲင်ႏတွမ်ႏတလဲင်ႏ၊ တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ တဗွန်တဝ်းတဝင်ꩻသွူ။
အိုမ်ပြူးတွော့ꩻ မွန်ꩻမောက်ꩻမူး၊ မွန်ꩻယာနဝ်ꩻ ထွာအတမူꩻနေနေလဲ့ တမူꩻပုံႏနယ်ꩻနဝ်ꩻ တဗွိုန်ဖျင်တဝ်းဒွိုန်းတဝင်ꩻသွူ။ မွန်ꩻမောက်ꩻမူးတွော့ꩻ တမူꩻနဝ်ꩻ တသိုꩻသဉ် ထန်ႏပါနေးစွဉ်ႏသွူ။ အတမူꩻတွမ်ႏ အမွန်ꩻနဝ်ꩻ အမိဉ်ꩻတဗွိုန်တဝ်းတဝင်ꩻလဲ့ အလက္ခဏာႏခံႏစာꩻဗာႏပုံႏနဝ်ꩻ ဟံးပေါင်းဗွိုန်ဗွိုန်တဝင်ꩻသွူ။ ထာꩻတမူꩻနဝ်ꩻ မဲန်တမူꩻအနယ်ꩻမုဲင်ꩻတမူꩻ၊ ကတမူꩻဗာႏ အကျောင်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻ တအာတဝ်းသွူ။ ကတမူꩻဗာႏအကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ သွီႏဆွဉ်အာႏသန်လွဉ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ သွီႏဆွဉ်အာႏဗွီႏလွဉ်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ သွီႏအာႏပေႏ (သွီႏတနျာႏရောင်ႏဆေ့ꩻ)လဲ့နဝ်ꩻ၊ တလီꩻဆောင်ႏ တလီꩻကန်လဲ့နဝ်ꩻ တမူꩻမဲ့ဝေ့ꩻဒါႏသွူ။ ထာꩻတမူꩻနဝ်ꩻ ကဲန်းအာအာ အကျောင်ꩻတရာꩻအဝ်ႏနုဲင်းယိုသွူ။ ကတမူꩻဗာႏအကျောင်ꩻယို မီႏဒေါ့ꩻဗာႏအအဲန်ႏသွတ်ꩻနဝ်ꩻ ကဲန်းအာအာ တလီꩻနမ်းကို မာꩻထွာဒျာႏသွူ။ အံႏမာꩻထာꩻယို အံႏမာႏထာꩻနဝ်ꩻတွော့ꩻ တမူꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ နီကအံႏဒါႏ အဆာႏအာဟာႏရယို မာꩻဆေ့ꩻမာꩻအာ တလီꩻတွော့ꩻ ပေါႏတလီꩻနမ်းကိုဆေ့ꩻလွဉ်ꩻ၊ အာလွဉ်ꩻလဲ့ တမူꩻဒျာႏသွူ။ ကဲန်းအာအာနဝ်ꩻ တလီꩻအာလွဉ်ꩻ၊ တလီꩻသန်လွဉ်ꩻ၊ တလီꩻကိုနဝ်ꩻ အလွီးကုဲင် အတအွိုကုဲင်ဖုံႏ ပါအာတွော့ꩻ တမူꩻဒျာႏသွူ။ သွီႏဆွဉ်အာႏသန်လွဉ်ꩻ (သွီႏတိုꩻ)တွော့ꩻ တမူꩻနဲ့၊ သွီႏဆွဉ်အာႏဗွီႏလွဉ်ꩻတွော့ꩻ (သွီႏလင်ꩻလွဉ်ꩻတွော့ꩻ) တမူꩻနဲ့ ကရိုꩻယို ဖေႏကသေစဲင်းနဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏသွီႏတဲက်ကိရယာႏတွဗာ့ꩻ မီႏတဲက်ထွားနဝ်ꩻမꩻ စဲင်းသွူ။ တလီꩻနမ်းကိုမာꩻထွာတွော့ꩻ တမူꩻတမွေးတဝ်း၊ ထာꩻအံႏကုဲင်အာ၊ ထာꩻဗေင်ႏကုဲင်အာလဲ့နဝ်ꩻ၊ လွေꩻရွိုးလွေꩻညာꩻအာငါႏတဖူꩻတွော့ꩻ အာႏလို့အာႏယွမ်ꩻအာလွဉ်ꩻထာꩻလဲ့နဝ်ꩻ၊ မာꩻရွိုးမာꩻယပ်ꩻညငါႏ ထာꩻမာꩻကျံꩻတစွိုးစွိုးလဲ့နဝ်ꩻ၊ ခံႏညငါႏအုံတင်းညငါႏ ယာခိုးယာလျားလဲ့နဝ်ꩻ နမ်းအာႏယွမ်ꩻအာတွော့ꩻ တမူꩻဒါႏလဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။
ထာꩻတမူꩻခရာႏယို အခွꩻအလျား(ဥတု) မာꩻထွာတွော့ꩻ တမူꩻလဲ့ အဝ်ႏနေနေတဲင် အခွꩻမာꩻထွာတမူꩻ၊ အလျားမာꩻထွာတမူꩻ အဝ်ႏဖျင် ၂-မျိုꩻသွူ။ အခွꩻမာꩻထွာတမူꩻနဝ်ꩻ မီႏဆိမ်ꩻခါꩻမဲ့မꩻ အတမူꩻသက်သာႏ၊ မီႏဗေင်ႏတလွာꩻဗွီႏဗွီႏဒျာႏ ခင်းလံးကိုမꩻ အုံထာꩻဟံးဟဝ်သွူ။ အလျားမာꩻထွာတမူꩻနဝ်ꩻ တသိုꩻထန်ႏအာ အကွို့ꩻကီ ကတူႏဖဲ့ꩻ၊ ခင်ႏခွꩻ၊ မဲ့ငါတနျာႏအွူႏသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ မီႏတမူꩻသွူနဝ်ꩻ အခွꩻမာꩻထွာနဲ့၊ အလျားမာꩻထွာနဲ့၊ တလီꩻမာꩻထွာနဲ့၊ သွီႏတိုꩻသွီႏထင်ႏနဲ့၊ သွီႏလင်ꩻသွီႏယွမ်ꩻနဲ့၊ အာႏပေႏဒျာႏရိုꩻရိုꩻနဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်း စဉ်ꩻစာꩻချာသွူတွော့ꩻ တသီႏနယ်ꩻနုဲင်းလယိုအကို ရထဲ့သင်ꩻအနယ်ꩻမုဲင်ꩻလဲ့ ချင်းထူႏချင်းဖောႏ ချင်းအံႏဗာႏဒျာႏသွူ။ ချင်းထူႏ ချင်းဖေါႏ မီႏတသူႏသေတဝ်း၊ မီႏတကုဲင်းတဝ်း၊ အာႏကွိုꩻဗာႏဆရာႏ၊ နီရောႏဂါႏယို ဒေါ့ꩻနယ်ခြုဲင်းနယ်ဗာႏဆရာႏသွူ။ မီႏအာႏကွိုꩻဆရာႏနဝ်ꩻ ရွဉ်လို့အာတဲင် ရွဉ်ဖေႏကလို့ဆေ့ꩻ ရေႏနုဲင်းနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ တဲမ်းနယ်ဗာႏ ရောႏဂါႏတွမ်ႏတသီႏနယ်ꩻယိုသွူ။
ထာꩻတမူꩻရောႏဂါႏ တသီႏနယ်ꩻဖုံႏ
အောင်ႏလျာပေႏရွီးယို အွဉ်ႏသဲင်ထောင်းဖွန်ႏတွော့ꩻ အံႏဖေႏတနီꩻ ၂-၃လဲင်ႏ၊ တလဲင်ႏ တစောနေင်းထီနွိုးလဲ့နဝ်ꩻ၊ အောင်ႏလျာပေႏစော့ꩻဆားယို သွတ်ꩻထွူတွော့ꩻ ကြူးအံႏဖေႏလဲ့နဝ်ꩻ ထာꩻတမူꩻသက်သာႏ၊ ဟဝ်အီနွောင်ꩻဒျာႏနေနေသွူ။ မွေးတဝ်းလဲ့ အောင်ႏလျာပေႏလာႏယို ခြွူသိုမ်ဆီတထီတွော့ꩻ သော့ꩻတွမ်ႏတသာႏဆေ့ꩻဆေ့ꩻ အွꩻဖေႏကုဲင်းကုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ ဟဝ်ဒျာႏနေနေသွူ။ အောင်ႏလျာပေႏနဝ်ꩻ အတုဲင်ဗွာအဝ်ႏ၊ အတုဲင်တသီးအဝ်ႏ၊ အဝ်ႏ ၂-မျိုꩻသွူ။ မုဲင်းကောင်ဗꩻတွို့ꩻဗꩻကွဉ်ႏ တခြာကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏအတုဲင်တသီးစားလွုမ်ꩻသွူ။ အောင်ႏလျာပေႏယိုနဝ်ꩻ ဟန်ႏအိုလဲ့ ထွာဒျာႏ၊ တသီႏလဲ့ထွာဒျာႏတဲင် လံးသောင်လံးထျꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏဆို့ꩻငါႏဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ပဆျာႏစော့ꩻဆားနဝ်ꩻ ကြူးအံႏနေးလဲ့ လꩻဒျာႏ၊ မာꩻအံႏဟန်ႏအိုထီလဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရောႏဂါႏ ကဏ္ဍ:တသီႏပညာႏ
ပအိုဝ်ႏငေါဝ်းစဲစ်
ပအိုဝ်ႏငေါဝ်းစဲစ်ငွါမဲဉ်ႏ သွုံꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏ
ဆရာႏတဲမ်းလိတ်ယဟန်ႏနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏတခဝ် မန်းတကွို့ꩻ ထွို့ꩻငီꩻတဲမ်းရော်ꩻရယ်ꩻဝင်ꩻတဲင် ထွားဟော်ꩻသားသူꩻ ထွာတေားဒျာႏ ပအိုဝ်ႏတခဝ် မန်းတကွို့ꩻသွူ၊ တဲမ်းလိတ်သား ကဉ်းအာအာနဝ်ꩻ အဝ်ႏမန်းဘာႏသာႏပြန်ႏလွဉ်လွဝင်ꩻ ပအိုဝ်ႏငွါတဲင် ဆꩻချာတွမ်ႏဆꩻငါ၊ ချာငါတဗူႏတဗန်ႏ တမဲဉ်ႏတဝ်းလွဝင်ꩻသွူ၊ နုဲင်းလိတ်ယပုဒ်ပုဒ်နဝ်ꩻ ထွားဟော်ꩻသွူ နီသွံပြန်ႏ ကီလတဗန်ႏဒွို့၊ ကတူႏခင်ႏမာႏ၊ တသေနာႏစဲင်းတဝ်း အဓိပ္ပါယ်ႏသွူ။ နီလိုꩻသီး ထာꩻသေထာꩻဒါႏ ဉာဏ်ႏပညာႏယို တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ ဗွိုန်ပီတဝ်းလွဝင်ꩻတဲင် နီထာꩻသေထာꩻဒါႏလဲ့ မဲဉ်အွဉ်ႏသေဒါႏပါ၊ ပါꩻထာꩻသေထာꩻဒါႏလဲ့ မဲဉ်အွဉ်ႏသေဒါႏနီမꩻ နီလိုꩻချင်ꩻချင်ꩻ သေဗွိုန်ဗွိုန်ဒါႏနုဲင်းနုဲင်း၊ ထီႏလုဲင်ꩻလိတ် သေထွꩻခေတ်သွူ၊ အမာႏဖေႏကပါမွိုန်းဝင်ꩻတဲင် ခလားကအွဉ်ႏသေ ဒါႏရီးရီးပါꩻ၊ နီနမ်းမဉ်ႏသေဒါႏရီးရီးနဝ်ꩻ အပဲစ်ကင်ꩻ အမင်ꩻလွစ် ပြွစ်ꩻပြေဟဝ်တဲင် ပါꩻမဉ်ႏထွားတဲ့ချော်ꩻ၊ ဝင်ꩻမဉ်ႏဟော်ꩻတဲ့ သေစဲင်းဒါႏထဲင်း နီလိတ်လုဲင်ꩻ နီငဝ်းငွါသွူ။
ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ သျင်ႏစင်ꩻ/ခွန်နင်ꩻသီး ခလားကအီႏတဲမ်း ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻနဝ်ꩻ ထွားအာအာရီးသွော့ "ပအိုဝ်ႏလိတ်မွူးစောင်ႏ၊ ဗွေႏဗွန်ကောဝိဒ (သီႏသဲင်ႏ) လိတ်စောင်ႏ ကားကအဝ်ႏ၊ ဖြားတန် အောင်ႏခမ်းထီငဝ်းငွါဩဝါဒ၊ ခွန်အာကာ၊ ခွန်ကုဝေ-စတဲင် ကထွာဒါႏ ပအိုဝ်ႏပညာႏသျင်ႏ ပညာႏအဝ်ႏသား ကားကအဝ်ႏဒါႏ လိတ်စောင်ႏ"ဖုံႏယိုနေား။ တဲမ်းလိတ်သားဖုံႏလဲ့ ဝင်ꩻထွားဖေႏကချော်ꩻ ပါꩻဟော်ꩻယံကပြေ ထေရဲင်ꩻထေအာႏ စေႏတနာႏတွမ်ႏ သꩻရက်ခွိုꩻဗွေဗွတဲင် ကျိုꩻစာꩻတဲမ်း၊ ကျိုꩻစာꩻမုဲင်သွော့၊ တဲမ်းလိတ်နယ်ꩻ လိတ်စီꩻကန်ꩻဖုံႏ သေလွောက်ꩻနာႏလွသွော့၊ တဲမ်းစွို့ꩻစွို့ꩻ ထွို့ꩻယံယံဒျာႏဝင်ꩻဖုံႏနေား၊ တဲမ်းမဉ်ႏထွူ ဟော်ꩻထွားချာဗဲင်း အပြန်ႏတဆီ၊ အွဉ်ႏထွားပါက ပါꩻကဒါႏထဲင်းနီ တဖြာꩻနီဖြာꩻထွူမꩻ ကွဲးသော့ꩻပသာလွဉ်လိတ်မူ၊ ကွဲးထေဝင်ꩻ လိတ်စောင်ႏဖုံႏနေား။ ပအိုဝ်ႏလိတ်စောင်ႏ ကားကအဝ်ႏ အစောင်ႏမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ကေားကထွာဒါႏ အွဉ်ငါသားဖုံႏ နွို့အစွိုꩻသားဖုံႏလဲ့ တွမ်ႏစေႏတနာႏဗွို့ꩻဗွို့ꩻ ထွို့ꩻသꩻဆွာꩻဆွာꩻ ကျိုꩻစာꩻဝင်ꩻတွော့ꩻ ရွမ်ဖြုဲင်ꩻ ဝတ္ထု ကဗျာ-စတဲင် လိတ်မူမဉ်ႏလွဉ်နဝ်ꩻ ဖျင်ဖေႏရော့ꩻရော့ꩻသွော့နီငဝ်း၊ ပြန်ႏလဝ်းတဲ့ꩻတဲ့ နီငွါနေား၊ လိတ်မူယဟန်ႏ အမဲဉ်ႏဆေ့ꩻ အမာႏအာ ဖျင်မဉ်ႏခိꩻတဝ်း ပယ်ႏစဝ်းစဝ်း၊ လွိုက်ဒျာႏသွဗာ့ လိတ်မူအထီဒွိုန်၊ လိတ်မူမဲဉ်ႏစွို့ꩻနီငဝ်းယာႏ၊ လိတ်မူလွောက်ꩻနာႏစီꩻကန်ꩻဖုံႏနေား၊ ကေားကထွာဒါႏ တွယ်ႏနျꩻလိတ်သားဖုံႏလဲ့ သꩻရက်ခွိုꩻဗွေ ထေစေႏတနာႏ အမာႏယံကကွယ်ႏ ကျိုꩻစာꩻတွယ်ႏနျꩻဒျာႏဝင်ꩻဖုံႏနေား။ ငဝ်းသချင်ꩻယိုနဝ်ꩻ လိုꩻတွိုင်ꩻစွုမ်ႏဖြာꩻ နီနာꩻရွစ်လွ နာႏလွဝင်ꩻတဲင် ကေားကထွာဒါႏ တဲမ်းငဝ်းသချင်ꩻသား၊ ရွစ်ငဝ်းသချင်ꩻသားဖုံႏလဲ့ စူꩻယိုꩻမွိုန်းဝင်ꩻငဝ်း၊ တဲမ်းမွိုန်းဝင်ꩻငွါ၊ တဲမ်းချာဒျာႏနီငဝ်းစဲစ်၊ ရွစ်ခချာဒျာႏနီငဝ်းယာႏ နီငွါထီမꩻ ပအိုဝ်ႏစွုမ်ႏဖြာꩻ ငဝ်းရော်ꩻရယ်ꩻ သꩻတကြိုႏ၊ ပအိုဝ်ႏပြာ၊ ပအိုဝ်ႏတခါႏ မန်းတကွို့ꩻဖုံႏ အီႏထိုꩻမားဗာႏသွူ။ နုဲင်းဖြဝ်ꩻသူꩻ ဒေါ့ꩻငဝ်းငွါတရျာꩻပဉ်ယဝ်း မန်းငဝ်းပါကြွို့ꩻတဝ်း၊ တွိုႏနီပအိုဝ်ႏနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻငဝ်းလစ်ꩻငတ်ꩻငွါငါလဲ့ မန်းငဝ်းအဝ်ႏပါသော့ꩻလဲဉ်း တငွါနီငွါ၊ ကဉ်ꩻစာꩻခရာႏ မွေးတဝ်းဒွုမ်၊ ထွာဒျာႏ ဖျင်ခရာႏတဲင် ဖျင်ခန်းဝင်ꩻဖုံႏနေား။ ဗွေႏသင်္ဃာႏသီး မဉ်ႏဖန် ကျောင်ꩻမဉ်ꩻ၊ ဖရာꩻမဉ်ꩻ၊ စေႏတီႏမဉ်ꩻလဲ့နဝ်ꩻ၊ မွိုးဖါသီး မဉ်ႏဖန်ပိုမဉ်ꩻလဲ့နဝ်ꩻ၊ ပွိုင်ႏရာꩻလိုꩻတန်သီး မဉ်ႏဖန်လမ်းမဉ်ꩻ ဇရွပ်မဉ်ꩻ တဖူꩻမဉ်ꩻ ရပ်ပင်ႏ(ရပ်ကွက်)မဉ်ꩻ ဒုံမဉ်ꩻ အွိုင်ႏမဉ်ꩻ ဝေင်ꩻမဉ်ꩻဖုံႏလဲ့နဝ်ꩻ ဖန်ပအိုဝ်ႏ ဟဲ့ꩻပအိုဝ်ႏ၊ တဲမ်းပအိုဝ်ႏ၊ မုဲင်ပအိုဝ်ႏဒျာႏဝင်ꩻဖုံႏနေား၊ မဉ်ႏဒေါ့ꩻလို့လို့နဝ်ꩻ အံႏတဲ့ပအိုဝ်ႏ၊ အွꩻတဲ့ပအိုဝ်ႏ၊ သာတလီꩻငါတဲ့ သာပအိုဝ်ႏနေးစွဉ်ႏဒျာႏဝင်ꩻ ပငါပရာꩻနေား။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ
ဆာႏ
thumb|right|[[နာသာ ကတွဲႏထူႏခါꩻဒါႏ မက်ဂလင်းနစ် ဆာႏမို့ꩻအေႏတွိုက် အစုအဗူႏတန်]] thumb|ဆာႏအစွိုꩻအဗူႏကိုကပါဒါႏ မွူးရောင်ႏပုင်ႏ၊ False color imagery of the Sun, a G-type main-sequence star, the closest to Earth ဆာႏ (အိန်းကလေက်: Star) ကရိုꩻနဝ်ꩻ လေလင်းတဆဝ်တန် ဖွဲ့ဗူႏခါꩻတောမ်ႏ ထွို့ꩻငင်ႏအာႏတဲင် ထွာဒျာႏ ပလာစမာ ထာꩻဖြုံႏတလွုံꩻတန်ဒျာႏသွူ။ အာႏကာႏတခွင်ႏမို့ꩻလောင်းကီ ကအဝ်ႏလေတင်ႏဒါႏအမျိုꩻလို့လို့နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဆာႏတဲင် မွူး-လာ-ဆာႏစတဲင်ဖုံႏ ခွုန်းထာꩻလေဒါႏမို့ꩻလောင်းနဝ်ꩻ ပါလို့နဝ်ꩻသွူ။ တောမ်ႏကမ္ဘာႏဟံႏယို အဗော့ꩻသွတ်ꩻကအဝ်ႏဒါႏ ဆာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မွူးတဲင် မွူးနဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏဟံႏတာႏ ထွာအီမွေး စွမ်းအားအရွီးအခိုႏဖုံႏ တဖဲ့ꩻတခဝ်နဝ်ꩻသွူ။ ဆာႏအလင်ဖုံႏနဝ်ꩻ မွူးမိဉ်ႏခေ့ꩻထိုꩻ မွူးရောင်ႏအဝ်ႏတဝ်းအခိန်ႏမ့ꩻ မို့လောင်းကီ အီႏထီႏလꩻ ဆာႏအလင်ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အမဲင်ꩻအစဲဉ်ႏအဆက် စိုးအဆက်ဆက်ကို ကလေလင်းတဆဝ်တန်ဒါႏ ဆာႏဖုံႏယို ရောမ်ဗူႏထွူတဲင် အွောန်ႏထွော့လွေꩻ နက္ခတ်တာရာထွူ ကလေလင်းတဆဝ်မွေး ဆာႏတန်ဖုံႏနဝ်ꩻ နက္ခတ်ဗေဒပညာႏသျင်ႏသီး ဖန်ဖေႏခါꩻနေးအမိဉ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
ဆာႏနဝ်ꩻ သက်တန်ꩻတလီးလွုမ်းကို အဝ်ႏဝွေꩻဗဟိုႏနမ်းအကိုဖဲ့ꩻ ထေထန်ႏဒါႏ သာမိုနျူးကလီးယား ပေါင်ꩻစပ်မုꩻ စွမ်းအင်ဖုံႏတဲင် စွမ်းအင်နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ကာႏလွေꩻသွူ ဆာႏအကိုဖဲ့ꩻထွူ ဖြယ်လီစွစ်ꩻထန်ႏလွေꩻခန်း အထန်ႏအာကာသ ထာꩻခြေင်ကိုထျꩻသွူ။ ဒြပ်စင်ဖုံႏ ကထွူႏထဲင်းဒါႏ ဟုဲက်ဒရိုစဉ်တောမ်ႏ ဟီလီယမ်ဖုံႏ ကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ အဝ်ႏဆာႏပေါင်ꩻစပ်ꩻမုꩻကို ထန်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ထွာလွောန်အထွာအကုဲင်ဖုံႏသွူ။ အာကာသထာꩻခြေင်ပညာႏသျင်ႏသီးနဝ်ꩻ လွူꩻထွားသွူ ဒြပ်ထု၊ သက်တန်ꩻ၊ ဓာတုဗေဒဓာတ်ပေါင်ꩻစပ်မုꩻဆေ့ꩻအာတောမ်ႏ ဂုဏ်ႏသတ္တိအလင်ဖုံႏတဲင် သေလွောန်ဗာႏ ဆာႏဖုံႏ အရောင်ႏဆတ်ꩻထန်ႏထာꩻဖုံႏ၊ ထာꩻလေရောင်ႏ လေလင်းတဆဝ်မုꩻဖုံႏတောမ်ႏ အာကာသထာꩻခြေင်ကို ထိုꩻလွေꩻချာငါမုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏကုဲင် ဆာႏသဘာႏဝစရဲက်ဖုံႏအလင်နဝ်ꩻ ထွာဗာႏဒျာႏ ဆာႏပေႏတန်လုဲင်းအဲဉ်ႏတခဲင်ꩻ၊ လေပ်ပတ်ပုင်ႏ၊ ခြုဲင်းလွေꩻချာငါပုင်ႏ တောမ်ႏ အလျားခိန်ႏဖုံႏ အထွာအကုဲင် ပြောင်ꩻလုဲင်ႏထင်ႏထိုလွဉ် သမဲင်ꩻခြောင်ꩻသွူ။
ဆာႏဖုံႏကဲဉ်းအာ ကထွာလွဉ်နဝ်ꩻ ဟုဲက်ဒရိုစဉ်အဝ်ႏနွို့ပါအာဒါႏ ဟီလီယမ်တောမ်ႏ ဒြပ်စင်ထွူႏအလင်ဖုံႏလဲ့ တစွိုးတစိꩻ အဝ်ႏပါညီꩻဒါႏ ထာꩻရာꩻဝတ္ထု အစုအဗူႏဖုံႏ ဖြွမ်းဗူႏတဉ်ႏခွေါင်ထွူဝင်ꩻတဲင် ထာလွဉ်ယင်း ဆာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဆာႏအကိုဖဲ့ꩻ မဉ်ႏလꩻလိုမ်းသွူ တဉ်ႏခွေါင်တချမုꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ ဟုဲက်ဒရိုစဉ်ဓာတ်ယဟန်ႏလဲ့ တောမ်ႏနျူးကလီးယား ပေါင်ꩻစပ်မုꩻအနယ်ꩻတဲင် ထွာပြောင်ꩻလွေꩻခန်း ဟီလီယမ်နဝ်ꩻသွူ။ ကအဝ်ႏကုဲင်ဒါႏ ဆာႏအကိုဖဲ့ꩻအခဝ်လင်ဖုံႏနဝ်ꩻ တောမ်ႏအရောင်ႏဆဲစ်ꩻထန်ႏအနယ်ꩻတောမ်ႏ အထီကိုမော်လီစျူးဖုံႏ တသွိုးမုꩻအနယ်ꩻ နီဗာႏယို ပေါင်ꩻစပ်မုꩻအာႏတဲင် အဝ်ႏဗဟိုႏကို အွဉ်ႏစွꩻထန်ႏထိုꩻခန်း စွမ်းအင်အာႏဖုံႏ အထန်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဗဟိုႏနမ်းအကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဟုဲက်ဒရိုစဉ်အဆာႏဖုံႏ မဉ်ႏလို့ထိုꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ တောမ်ႏမွူးဒြပ်နမ်း ၁၀ ပွန်း ၄ မွန်းရပ် ကအဝ်ႏဒါႏ ဆာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻလုဲင်ႏ ဆာႏတန်တနျာႏ အနေႏနဝ်ꩻသွူ။ ယလဲင်ႏလဲင်ႏလဲ့ ကထွူႏမွေးဒါႏဒြပ်နမ်းအထွူႏဖုံႏနဝ်ꩻ နွို့စွုမ်းပေါင်ꩻစပ်လွေꩻဒါႏ ဗဟိုႏနမ်းထျꩻ မွေးတဝ်းလဲ့ ဗဟိုႏနမ်း အသောင်အရင်ꩻကိုကအဝ်ႏဒါႏ အခြုံဖုံႏထျꩻနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻထွူ ဆာႏဖုံႏလဲ့ ထွာလွဉ်ထိုꩻ ပြုဲင်လီကုဲင်ပြင်ꩻဒါႏ ပုင်ႏစံႏတဲင် ဒြပ်နမ်းဖုံႏ တခူးတခဝ်လဲ့ ထေထန်ႏထိုꩻခန်း အသောင်ꩻအရင်ꩻထျꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻဖုံႏကိုနဝ်ꩻ မာꩻထွာလွဉ်အီဒါႏယင်း ဒြပ်နမ်းအထွူႏဖုံႏ ကနွို့ပါအာထဲင်းဒါႏ ဆာႏတသာဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:နက္ခတ္တဗေဒ
မီႏယတ်သွီႏလွဉ်ꩻ
"မီႏယတ်သွီႏလွဉ်ꩻရောႏဂါႏတွမ်ႏ တသီႏနယ်ꩻဖုံႏ"
ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻဟဝ်၊ သွီႏအာႏပွုံႏမဲဉ်ႏလိုꩻမူႏသီးနဝ်ꩻ တယ်ႏသက် ၁၃-၁၄နေင်ႏ ဗꩻတွိုႏလွေꩻ သက်၅၀-ရပ်နဝ်ꩻ တလာတလဲင်ႏ သွီႏလွဉ်ဗာႏသွူ။ သွီႏလွဉ်တလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ အဆေ့ꩻသွတ်ꩻ (၃)နီꩻ၊ အအာသွတ်ꩻ (၅)နီꩻသွူ။ လိုꩻမူႏသက်ရွယ်ႏမဲဉ်ႏသီးယို တလာတလဲင်ႏ သွီႏမီႏလွဉ်တဝ်းနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻမီႏယတ်သွီႏငုတ်သွူ။ လွဉ်လဲ့ (၅)နီꩻတကာႏတဝ်းတွော့ꩻ မီႏလွဉ် ၇-၈နီꩻ၊ မွူးနီꩻ တဆီမာꩻငါနဝ်ꩻ အမျိုꩻတမွေးတဝ်းဒွုမ်၊ လွဉ်အာလွဉ်ꩻငါႏတဲင်တွော့ꩻ ထွာဖျင်ရောႏဂါႏတမျိုꩻ၊ ဟဲ့ꩻမီႏယတ်သွီႏလွဉ်ꩻရောႏဂါႏသွူ။ လိုꩻမူႏယဟန်ႏနဝ်ꩻ မွူးနီꩻတအာငါႏတဝ်းလဲ့ သွီႏကလွဉ်တနီꩻနီꩻ၊ တလဲင်ႏလဲင်ႏယို လွဉ်အာလွဉ်ꩻငါႏထာꩻတွော့ꩻ ပြွတ်လုဲင်ႏနီႏလဲင်ꩻ တခိꩻနေးဒွုမ်လဲ့ အဝ်ႏသွူ။ လွဉ်တလဲင်ႏလဲင်ႏ မီႏလွဉ်အာလွဉ်ꩻငါႏတဲ့ ထွာမီႏယတ်သွီႏလွဉ်ꩻရောႏဂါႏနေနသွူ။ သွီႏမီႏအာလွဉ်ꩻငါႏနဝ်ꩻ အာႏလို့အာႏယွမ်ꩻလွဉ်ꩻဒါႏတဲင် လွေꩻသဲင်ꩻထာꩻတဲ့ရွိုး၊ လုပ်ꩻမာꩻထာꩻတဲ့ ရွိုးယိုꩻသွူ။ ယဖြာꩻဖြာꩻနဝ်ꩻ လုပ်ꩻမာꩻဒါႏဒွုမ်၊ ဗေင်ႏဗာႏနေးစွဉ်ႏထာꩻသွူ။ ကထွာဗာႏမီႏယတ်ꩻသွီႏလွဉ်ꩻရောႏဂါႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ သွီႏအီႏလွဉ်ခိန်ႏ အအုံအဝ်ႏ တဆင်ႏချင်ႏတဝ်းတွော့ꩻ မာꩻတထွူးသန်ဗာႏ ဟို့ꩻလဲ့နဝ်ꩻ၊ အံႏအာငါႏထာꩻ ရသာႏ ကဖေႏအာႏဒါႏသွီႏမျိုꩻ၊ အရသာႏလျားပွင်ႏဟတ်ꩻဆျာႏဖုံႏလဲ့နဝ်ꩻ၊ အလာရီးသွီႏတလွဉ်တဝ်းတွော့ꩻ (၂)လာလွဉ်ညီꩻဝင်ꩻတလဲင်ႏချင်ꩻလဲ့နဝ်ꩻ သွီႏလွဉ်အာဒါႏ၊ ထွာဒါႏမီႏယတ်သွီႏလွဉ်ꩻရောႏဂါႏသွူ။ သွီႏလွဉ်တွော့ꩻ အမျိုꩻမီႏတမွေးတဝ်း၊ အလွိုးမီႏရအာလွဉ်ꩻနဝ်ꩻ အံႏဗာႏ တသီႏထိန်ꩻသွီႏ၊ တသီႏသွီႏယွုတ်ꩻဖုံႏသွူ။ တသီႏသွီႏယွုတ်မျိုꩻနဝ်ꩻ အရသာႏခွꩻ၊ နွိုး၊ ဗွမ်ႏ၊ တချꩻမျိုꩻဖုံႏသွူ။ ထွားတသီႏနယ်ꩻနုဲင်းလယိုဖုံႏတဲင် အဝ်ႏရာꩻယိုꩻရာꩻ အနယ်ꩻယို ထူႏအံႏဖောႏအံႏဗာႏသွူ။
"မီႏယတ်သွီႏလွဉ်ꩻ ရောႏဂါႏတသီႏနယ်ꩻ" တလာꩻရာႏသဲင် ၅ိ၊ တယံꩻရာႏသဲင် ၅ိ၊ တခြွူရာႏသဲင် (အခူꩻပါတဝ်း)၅ိ၊ ယာလွုမ်ꩻတန်လာႏဆားသဲင် ၅ိ၊ သွီႏနွိုး(နွယ်ချို)၅ိ၊ စန္ဒကူႏတနျာႏ ၅ိ၊ တသာႏငိုး(ဖို့ꩻ) ၃ိ၊ တသီႏယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ထောင်းဖွန်ႏညီꩻဝင်ꩻတဲင် အံႏဖေႏတလဲင်ႏ ၅-ခြဲက်ꩻ၊ အံႏတွမ်ႏထီလုမ်ꩻ၊ အံႏတနီꩻ(၃)လဲင်ႏနဝ်ꩻလဲ့ သွီႏယွုတ်ꩻအီနေနေသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရောႏဂါႏ ကဏ္ဍ:တသီႏပညာႏ
ဆို့ꩻနေးမဏ္ဍပ်လူႏကျပ်မွေး
"သေရီသုတ် (ဆို့ꩻနေးမဏ္ဍပ် လူႏကျပ်မွေးထာꩻ)"
"သေရီ"ကရိုꩻဒါႏ လူꩻပိုတဖြာꩻနဝ်ꩻ လောဝ်းဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို- "ဩဗွေႏ- ဘုရာꩻမျတ်ဗွေႏဩ- လူꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ လိုꩻတဲ့နဝ်ꩻ အုံမဒဲဉ်တလꩻတဝ်းတဲင် ကော့ꩻမောင်ꩻသေႏသေႏဗာႏဒဲဉ်၊ လူꩻတကော့ꩻမောင်ꩻတဝ်းဒဲဉ် အဲဉ်ထဝ်းတဖြာꩻဖြာꩻ ဗွေႏဩ"လောဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ- "တကာႏလူꩻပို သေရီဟွေး- လူꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ လိုꩻတဲ့နဝ်ꩻ အုံမဒဲဉ်တဒါႏတဝ်းတဲင် 'လူႏဒဲဉ်သွမ်ꩻ'နဝ်ꩻ အကျိုꩻတန်ငါႏ၊ ဒါႏနကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဘဝယို ဘဝငါ ပါလွေꩻသေႏသေႏ၊ တွိုႏဘဝငါသူꩻ အာႏကွိုꩻဗာႏ ဒါႏနကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻသနယ်" "ဩဗွေႏ ဘုရာꩻမျတ်ဗွေႏဩ- ဗွေႏဘုရာꩻကဟော်ꩻနဝ်ꩻ မဲဉ်ႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻဗွေႏ၊ ဇာတ်ကရီးပန်အွဉ် ခွေသွဉ်းထွာဖို ခွန်တန်တပါꩻ၊ ခွေသွဉ်းနဝ်ꩻ မဉ်ꩻ'သေရီ'၊ ခွေသွဉ်းနေးတွမ်ႏ သွုန်ႏစွဉ်ႏသꩻဗွာ လူႏဗာႏအာမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ နမ်းတဲ့လူႏ၊ နိုꩻဆောႏတမာပါဝင်ꩻ၊ ထာꩻလူႏအကျိုꩻတန်ငါႏအကျောင်ꩻ ကားကသေနာႏ ခြုဲင်းနယ်ဟော်ꩻနယ်ဝင်ꩻ။ ဝေင်ꩻငွါကွဉ်ႏနဝ်ꩻ ဆို့ꩻမင်္ဂလာႏမဏ္ဍပ်၊ ဗွေႏမျတ်သံဃာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ ခြောခြောခြားခြား ထာꩻကွီအံႏသားတဲ့နဝ်ꩻ လူႏလို့၊ အဝ်ႏလူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတွင်ꩻ နင်ꩻမူႏတွမ်ႏ အသွဉ်းအသယ်ႏဖုံႏ ကွီလူႏသော့ꩻတဲင် ဖေႏလူႏသော့ꩻခန်းဒျာႏ ဝွေꩻသီး ဗွေႏဩ။ ခွေသွဉ်းလွေꩻဆို့ꩻတော မင်္ဂလာႏမဏ္ဍပ် ဝေင်ꩻငွါနဝ်၊ ဟောဝ်ဟောဝ်ဒါႏဒါႏ ထွူသေႏချာႏလဲဉ်းတဲင် အဝ်ႏလူႏသော့ꩻတွင်ꩻ ခွေသွဉ်းစူထောက် ခွန်ဖုံႏနဝ်ꩻ လွဉ်ကွီလူႏသော့ꩻတွော့ꩻ ဖေႏလူႏသော့ꩻတောဖျင်ဝွေꩻသီး၊ ဝွေꩻသီးလူႏသော့ꩻထိုꩻခန်းဒျာႏ။ ခွေသွဉ်းလွေꩻမာꩻတော မင်္ဂလာႏမဏ္ဍပ် ဝေင်ꩻငွါတွို့ꩻ၊ ထွူႏသေႏခေါင်းသေႏချာႏတဲင်ခါ ခွေသွဉ်းစအီႏလူႏသော့ꩻနဝ်ꩻ စဲ့ꩻပိုႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏ သမ်းလွဉ်ကွီလူႏသော့ꩻထိုꩻခန်းဒျာႏ၊ နဝ်ꩻတဲ့ ဖေႏလူႏသော့ꩻဗာႏစွဉ်ႏဝွေꩻသီး။ ခွေသွဉ်းလွေꩻမာꩻတော မင်္ဂလာႏမဏ္ဍပ် ဝေင်ꩻငွါထင်ꩻ၊ တရောင်းတရေꩻ သေႏခေါင်းသေႏချာႏ ထွူလဲဉ်းဒျာႏတဲင် ခွေသွဉ်းစငါလူႏသော့ꩻလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ သဌေꩻပုဏ္ဏာꩻ ထမ်ꩻသာꩻခမ်းသားဖုံႏ လွဉ်ကွီလူႏသော့ꩻထိုꩻခန်းဒျာႏ၊ နဝ်ꩻတဲ့ ဖေႏလူႏသော့ꩻဗာႏစွဉ်ႏ ဝွေꩻသီး။ တွို့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ထင်ꩻ ခွန်နင်ꩻသီးထျꩻ ကလိုႏလꩻ အခွဉ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ထွဉ်ႏခွေသွဉ်းလိုꩻလွေꩻကွီ၊ ဝွေꩻသီးရိုꩻ-'တွိုႏဝင်ꩻလင်နဝ်ꩻ ဝင်ꩻကလူႏဗာႏဟောဝ်ထာꩻ၊ တွိုႏနီယိုနဝ်ꩻ လူႏဗာႏနုဲင်းတဝ်းဝင်ꩻ'သမ်းခြင်ꩻထာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ခွေသွဉ်းရိုꩻဖေႏ- 'သီကကေပ်ꩻလꩻ အခွဉ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ သီထူႏတထဝ၊ လူႏတထဝဟုဲင်း' ဖေႏကလူႏဗာႏနုဲင်းနုဲင်းဝင်ꩻ၊ ခွေသွဉ်းစိုး မော့ꩻနဝ်ꩻခါ ကလူႏဗာႏ ဒါႏနကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ တွိုႏလွေꩻဘဝမုဲင်ꩻတဲ့ ပါလွေꩻ၊ လွေꩻခြွေခြာႏ၊ လွေꩻချမ်ꩻသာႏ ဗွေႏဩ"လောဝ်းနီဗွေႏဘုရာꩻ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ်၊ သေရီသုတ်)
ကွပ်ရွဉ်စာႏရင်ꩻ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:လိုꩻမုꩻရေꩻအစွိုꩻအဗူႏ