cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဒုံတွမ်ႏလိုꩻပေႏပညာႏရေꩻ
ယိုစားဖုံႏမဉ်ႏသွဉ်ဖေႏနွောင်ꩻနောဝ်ꩻ ဒုံတာႏတရိုꩻတောဝ်း၊အမျာꩻတာႏတရိုꩻတောဝ်း ဝွေႏခင်ႏလမ်းတွမ်ႏဝွေꩻခင်ႏလမ်းအာႏကွိုꩻလꩻလွဉ်ဒျာႏသွူ။ ကွဲးတွော့ꩻဒုံတွိုင်ꩻနောဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏလꩻခွင်ꩻဆေ့ꩻငါႏ ကေားကဖေႏအာႏသားတဲ့ဆေ့ꩻငါႏနောဝ်ꩻသွူ။ ယဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ ယူႏမာႏတေား သွဉ်ပညာႏထူꩻကဲႏတမုဲင်ꩻတဲ့ ကွပ်လိုꩻယိုစားအာမꩻ ဒုံထင်ႏထိုတောဝ်း၊ လိုꩻပေႏဖုံႏတဲ့ ပညာႏဆေ့ꩻခြေားနောဝ်ꩻသွူ။ ဖေႏအာႏလိုꩻပေႏပညာႏဆေ့ꩻငါႏမွေးသွူ။ လိုꩻပေႏဖုံႏအတာႏ အခွင်ꩻရေꩻတဗာႏထွိုင်ႏတလꩻတောဝ်းတဲင် ခွိုꩻသွုပ်တသာဖုံႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏလွင်ꩻ အောဝ်ႏပျင်ႏ၊ အောဝ်ႏခြေင်တေားထာꩻသွူ။ ကထွိုင်ႏတန်လွဉ်တဲ့ ထွာဒျာႏလိုꩻပျင်ႏခြေင်ခြေင်သွူ။
ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ ဒုံတဒုံကရိုꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻပေႏတဲ့ယံ လိုꩻတန်တဲ့ဖေႏအာႏမꩻ ဒုံတဒုံယို တိုꩻတက်အောင်ႏမျင်ႏထင်ႏထိုသွူ။
ဒုံထီဗွာ(ထင်ꩻ)
ဒုံထီဗွာထင်ꩻ (MyaukHtiBwar (North)) (မြောက်ထီဗွာရွာ) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ် ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်လောင်ꩻ အွိုင်ႏထီဗွာထင်ꩻ ကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏ ခင်ႏလမ်းကိုဒ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၂၀၂၄၆၇ သွူ။ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ အွိုင်ႏထီဗွာထင်ꩻ ကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၆၇၁၀ ဖြာꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဒုံကောင်ထို၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဒုံဆောင်ႏနဲဉ်၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဒုံလုဲင်းခါႏ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏထင်ꩻနဝ်ꩻ ဒုံဘုရာꩻဗွာ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဒုံလုဲင်းလောင်း ဖဲ့ꩻတွို့ꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဒုံတပ်အုံႏ ဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
ရွဉ်တွမ်ႏသွဉ်
"ရွဉ်တွမ်ႏသွဉ်"
၁။ ဝင်ꩻမဉ်ႏဖေႏနာꩻ ရွဉ်တွမ်ႏငေါဝ်းသွဉ်နဝ်ꩻ ထူႏဒျာႏသွော့ ငေါဝ်းသွဉ်နော။
"ထပေႏတွမ်ႏတခွေ"
၁။ ဝင်ꩻမဉ်ႏဖေႏနာꩻ "ထပေႏတွမ်ႏတခွေ"နဝ်ꩻ စဉ်ꩻစာꩻဟဝ်ဟဝ် ယူႏဟုဲင်း၊ နာꩻအီႏထူႏအမျိုꩻမုဲင်ꩻ?
၂။ နာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဗော့ꩻထီခြောင်၊ ထီနောင်တဲင် တခွေ ထပေႏမဉ်ႏလꩻနဝ်ꩻ ထူႏဒျာႏတခွေနဝ်ꩻဟုဲင်း၊ ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲတဲင် - နာꩻမဉ်ႏထူႏ ထပေႏနဝ်ꩻ နာꩻလꩻတလဲင်ႏလွုမ်ꩻ၊ နာꩻမဉ်ႏထူႏတခွေနဝ်ꩻ ဆုဲင်ꩻဆုဲင်ꩻတဲ့ နာꩻလꩻဖျင်ဖျင်နောဝ်ꩻသွူ။
၃။ နာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏညာꩻဒျာႏထီ၊ တခွေထပေႏ မဉ်ႏတလꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ထူႏဒျာႏ ထပေႏနောဝ်ꩻဟုဲင်း၊ ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲတဲင် - နာꩻမဉ်ႏထူႏတခွေနဝ်ꩻ နာꩻအံႏဗာႏတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။
တောင်ꩻခါꩻ - ဒဿနယိုနဝ်ꩻ ထွဉ်ႏတခွေထပေႏမွေးတဝ်း၊ အကျိုꩻအာရာꩻ၊ အကျိုꩻအဝ်ႏရာꩻ မာꩻသွော့ဒါႏဒါႏ ဖေႏပညာႏနုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏသွူ။
ဗုဒ္ဓဝင်ႏ
thumb|150px ဗုဒ္ဓဝင်ႏ (ပါဠိ: ဗုဒ္ဓဝံသ Buddhavaṃsa) (မန်း: ဗုဒ္ဓဝင်) (အဲင်းကလေတ်: the Chronicle of Buddha) ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဗွေႏဖရာꩻ ဂေါတမဗုဒ္ဓတောမ်ႏ ပွိုင်းလဲင်ႏကရီးခါ ကပွင်ꩻထွူလဲဉ်းဒါႏ ဖရာꩻ(၂၈)ဆူႏ ဖဝထွာလွဉ်တဖူꩻရဲဉ်ႏဖုံႏယို အွဉ်ႏနယ်ခါꩻဒါႏ လိတ်ကျမ်ꩻစောင်ႏဒျာႏတဲင် အွဉ်ႏနယ်ခါꩻပါ ဗွေႏဖရာꩻ ကလꩻလွဉ်ဒါႏ သဗ္ဗညုတဉာဏ်ႏပုင်ႏဖုံႏသွူ။ သုတ္တန်ပိဋကတ်ကို ထွာဒျာႏ ငတ်ꩻဖွူꩻဗွေ နိကာယ်ကထွာဒါႏ ခုဒ္ဒကနိကာယ် အဖွူꩻ(၁၄)ဗွေ လိတ်ကျမ်ꩻစောင်ႏဒျာႏသွူ။
ကတဲမ်းဒါႏ အပါဒါန် (အပါဒါန)၊ စရိယာပိဋကတ်တောမ်ႏ ဗုဒ္ဓဝင်ႏ (ဗုဒ္ဓဝံသ) ကျမ်ꩻဖုံႏအခိန်ႏနဝ်ꩻ ပညာႏသျင်ႏသီးကဲဉ်းအာ အဝ်ႏမတ်ထူႏဒေါ့ꩻရောင် ဗီသီ ၁-၂ ရျာꩻဗူႏအကိုနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ပါဠိလိတ်ကျမ်ꩻဖုံႏကိုနဝ်ꩻ ထဲမ်သော့ꩻဆုဲင်ꩻထဲင်းယင်းဒျာႏအကျောင်ꩻ အဝ်ႏရံꩻယူဆလွ့ဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဗုဒ္ဓဝင်ႏနဝ်ꩻ ဖွဲ့ဗူႏခါꩻတောမ်ႏ အခန်ꩻ(၂၉)ခန်ꩻသွူ။ အခန်ꩻ(၂၇)ကိုနဝ်ꩻ တဲမ်းနယ်ခါꩻဖေႏ ဂေါတမဗုဒ္ဓ ဗွေႏမျတ်ဖရာꩻ ဖဝထွာစဲဉ်ႏခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
ဖရာꩻဂေါတမ ဗုဒ္ဓဝင်ႏ
နီဗွေႏဖရာꩻဂေါတမဗုဒ္ဓဝင်ႏယို ဗွေႏ/ခွန်/နင်ꩻဖုံႏကားကအဝ်ႏ ယံဖေႏကသေ ယံဖေႏကဒေါ့ꩻနယ်ဒါႏချာယင်းဝင်ꩻတဲင် တဲမ်းနယ်လွေꩻဖေႏနေးဗာႏအအဲဉ်ႏသွူ။ နီထွာလဲဉ်းဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏယို ကဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ကိုꩻကွဲႏဒျာႏဗုဒ္ဓဘာႏသာႏတဲင် ဗုဒ္ဓဝင်ႏယို ဟဝ်သေထွိုက်ငါႏစွုမ်ႏဖြာꩻဖြာꩻသွူ။ နီဗွေႏဖရာꩻဂေါတမဗုဒ္ဓဝင်ႏအအဲဉ်း အဝ်ႏဆ့ꩻလယိုအတွိုင်ꩻသွူဩ-
၁။ လိုꩻမဉ်ꩻ -- ခွန်သိဒ္ဓတ္ထ ။
၂။ ဘုရာꩻမဉ်ꩻဘွဲ့တောႏ -- ဗွေႏဂေါတမ ။
၃။ မွိုးဖာမဉ်ꩻ -- ခွန်တန်သုဒ္ဓေါဓန တွမ်ႏ သီရိမဟာ နင်ꩻမာႏယာႏဒေႏဝီႏ ။
၄။ မာနင်ꩻမူႏမဉ်ꩻ -- ယသောႏဓရာႏ(ဘဒ္ဒကဉ္စနာ) ။
၅။ ပိုခို့မဉ်ꩻ- ရာဟုလာႏ ။
၆။ တမက်ꩻမဉ်ꩻ -- ဒေဝဒတ် ။
၇။ မွိုးပေႏမဉ်ꩻ -- မဟာပဇာပတိဂေါတမီ ။
၈။ ခမ်း(တွိုင်ႏ) - ကပ္ပိလဝတ် ၊ သက္ကတွိုင်ႏ ၊ မဇ္စျိမဒေႏသ။
၉ ။ လွူးဖွာꩻဌာႏန -- လုမ္ဗိနီႏဥယျာဉ်ႏ (ကပ္ပိလဝတ်ခမ်းတွမ်ႏ ဒေဝဒဟခမ်းအခါႏ ။
၁၀ ။ ခံႏစာꩻဟော်နေင်ႏပေါင်ꩻ -- ၁၃ - နေင်ႏ (တယ်ႏသက် -၁၆ -နေင်ႏ, ဗ့ꩻသက် - ၂၉ - နေင်ႏ ။
၁၁ ။ နိမိတ်တန်လစ်ꩻပါꩻ -- လိုꩻဖြား၊လိုꩻဆာ၊လိုꩻသီ၊ရဟန်ꩻ ။
၁၂။ ခံႏထူႏဗျာႏဒိတ်ဖဝ -- သုမေႏဓာႏရသေ့ꩻဖဝ။
၁၃။ ကဖေႏဗျာႏဒိတ် -- ဒီပင်္ကာရာႏဖရာꩻ ။
၁၄။ ပါႏရမီႏဖွာꩻဖက် -- သုမိတ္တာႏနင်ꩻမူႏ ။
၁၅ ။ ဖြဲ့ꩻပါႏရမီႏအခိန်ႏကာႏလ -- လစ်ꩻသင်္ချေႏပုဲင်ကမ္ဘာႏတသိန်ꩻ ။
၁၆။ ဖြဲ့ꩻပါႏရမီႏရေႏရွယ်ႏချက် -- ယံကမာꩻနွောင်ꩻအီ သတ္တဝါႏသီးအကျိုꩻစီꩻပွာꩻ ။
၁၇။ ကံကျင်ꩻဒုက္ကရစရိယာႏခင်ႏလမ်း -- ဥရုဝေဠတခြာတန်ကို ။
၁၉။ ကျင်ꩻဒုက္ကရစရိယာႏနေင်ႏပေါင်ꩻ -- ည ( ၆ ) နေင်ႏ ။
၂၀။ ကထန်ႏတခြာခိန်ႏသက်အရွယ်ႏ -- ၂၉ နေင်း ။
၂၁။ ကထွာဖရာꩻခိန်ႏသက်အရွယ်ႏ -- ၃၅ နေင်ႏ ။
၂၂။ ဖရာꩻပွင်ꩻခိန်ႏသက်တန်ꩻ -- သက်တန်ꩻ(၁၀၀) ။
၂၃။ မာꩻဝေယျာဝစ္စသား -- ပဉ္စဝဂ္ဂီႏ -၅ -ပါꩻ (ကံဒုက္ကရစရိယာႏ အခိန်ႏတွင်ꩻ) ။
၂၄ ။ပဉ္စဝဂ္ဂီႏငတ်ꩻပါꩻမဉ်ꩻ -- ကောဏ္ဍည၊ ဝပ္ပ၊ ဘဒ္ဒိယ၊ မဟာနာမျ ၊အဿဇိ ။
၂၅။ ဝါႏတောႏ -၂၀ - ကို ဝေယျာဝစ္စသား -- အဲဉ်ထဝ်းဒွိုန်း။
၂၆။ ဝါႏတောႏ -၂၀ - မာꩻငါ ဝေယျာဝစ္စသား -- ဗွေႏအာနန္ဒာမထေရ်ႏ ။
၂၇။ ကဟော်ꩻရီးတရာꩻဦꩻခင်ႏလမ်း -- ဗာႏရာႏဏသီႏခမ်း၊ မိဂဒါဝုန်ႏတခြာကို ။
၂၈။ ပထမအရီးသွတ်ꩻသာဝက -- ပဉ္စဝဂ္ဂီႏငတ်ꩻပါꩻ ။
၃၀။ အထွေဖဲ့ꩻသာဝက-- ဗွေႏသာရိပုတ္တရာႏမထေရ်ႏ ။
၃၁။ အစေႏဖဲ့ꩻသာဝက -- ဗွေႏမဟာမောဂ္ဂလာန်ႏမထေရ်ႏ ။
၃၂။အဆွုံꩻအမ့ꩻ -- ပရိယတ်တိသာႏသနာႏ, ပဋိပတ်တိသာႏသနာႏ၊ ပဋိဝဓေသာႏသနာႏ ။
၃၃။ အကျင်ꩻသိက္ခာႏ -- သီႏလ ၊သမာဓိ ၊ပညာႏ ။
၃၄။ ကအွဉ်ႏနယ်တဖူꩻရဲဉ်ႏ -- မဇ္စျိမပဋိပဒါ(မဂ္ဂင်တဖူꩻရဲဉ်ႏ) ။
၃၅။ လွူးဖွာꩻဖက်(သွို)ဝင်ꩻနွတ်ꩻ -- ၁။ ကာဠုဒါရီ ။ ၂။ ယသောႏဓရာႏ ။ ၃။ အာနန်ဒါ ။ ၄။ ဆန္ဒအမတ် ။ ၅။ ကဏ္ဍကသေဗွာ ။ ၆။ သောဏ္ဏ(ခံꩻဖွိုင်ꩻလစ်ꩻဖြုံႏ) ။ ၇။ ဗုဒ္ဓဟေ (ဗောဓိညောင်ႏမွူး) ။
၃၆။ ကထူႏပဋိသ‌န္ဓေႏနီꩻ -- မဟာႏသက္ကရဇ် - ၆၇ - ဗာႏ၊ ဝါႏဆိုႏလာ‌ဗွေနီꩻ၊ မွူးနီꩻကျာႏသပတေꩻ ။
၃၇။ ကလွူးဖွာꩻနီꩻ -- မဟာႏသက္ကရဇ် - ၆၈ - ဗာႏ၊ ဒဲဉ်ရုတ်ꩻလာဗွေနီꩻ၊ မွူးနီꩻသောက္ကျာႏ ။
၃၈။ ကထန်ႏတခြာတောႏထွက်နီꩻ - မဟာႏသက္ကရဇ် - ၉၇ - ဗာႏ၊ ဝါႏဆိုႏလာ‌‌ဗွေနီꩻ မွူးနီꩻတနင်္လာႏ။
၃၉။ ကထွာဖရာꩻနီꩻ -- မဟာႏသက္ကရဇ် - ၁၀၃ - ဗာႏ၊ ဒဲဉ်ရုတ်ꩻလာ‌ဗွေနီꩻ၊ မွူးနီꩻဗုဒ္ဓဟူꩻ။
၄၀။ ကဟော်ꩻဒါႏ ဓမ္မစက္ကျာႏတရာꩻနီꩻ -- မဟာႏသက္ကရဇ် - ၁၀၃ - ဗာႏ-၊ ဝါႏဆိုႏလာဗွေနီꩻ၊ မွူးနီꩻစနေႏ ။
၄၂။ တေဇောဓာတ်မေႏကခိုးနီꩻ - မဟာႏသက္ကရဇ် - ၁၄၈-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်ရုတ်ꩻလာလောင်း ၁၂ နီꩻ၊ မွူးနီꩻတနင်္ဂနွေႏ ။
ကမ္ဘာႏတွမ်ႏဖရာꩻပွင်ꩻ
၁။ သာရကမ္ဘာႏကိုနဝ်ꩻ ဖရာꩻပွင်ꩻ (၁)ဆူႏ ။ ၂။ မဏ္ဍကမ္ဘာႏကိုနဝ်ꩻ ဖရာꩻပွင်ꩻ (၂)ဆူႏ ။ ၃။ ဝရကမ္ဘာႏကိုနဝ်ꩻ ဖရာꩻပွင်ꩻ (၃)ဆူႏ ။ ၄။သာရမဏ္ဍကမ္ဘာႏကိုနဝ်ꩻ ဖရာꩻပွင်ꩻ (၄)ဆူႏ ။ ၅။ ဘဒ္ဒကမ္ဘာႏကိုနဝ်ꩻ ဖရာꩻပွင်ꩻ (၅)ဆူႏ ။ ၆။သုညကမ္ဘာႏကိုနဝ်ꩻ ‌ဖရာꩻပွင်ꩻတဝ်းဒွိုန်းတဆူႏဆူႏ ။ ကွဲႏတွော့ꩻ သုညကမ္ဘာႏကိုယို ဖရာꩻလောင်ꩻသီး အဝ်ႏဖြဲ့ꩻပါႏရမီႏ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါႏသီး အဝ်ႏပွင်ꩻသော့ꩻသွူ။
တောင်ꩻသေꩻ။ ။ ယိုခါနီဗွေႏဖရာꩻဂေါတမနဝ်ꩻ အဝ်ႏပွင်ꩻသော့ꩻ ဘဒ္ဒကမ္ဘာႏကိုယိုသွူ။ ဗွေႏဖရာꩻဂေါတမ ပွင်ꩻထွူလဲဉ်းတဲင် အဝ်ႏကုဲင်ဒွိုန်းက ဗွေႏမျတ်ဖရာꩻ အရိမေတ္တေယျတဆူႏနဝ်ꩻသွူ။
(နီမဉ်ႏမာꩻဒါႏန ကံကျင်ꩻသီႏလ ပွာꩻမျာꩻသမထဘာႏဝနာႏ ဝိပဿနာႏတဲင် ပါႏရမီႏကွီကော့ꩻ သဲင်ꩻကျုံႏခွဲးဒါႏ ဗွေႏဖရာꩻအရိမေတ္တေယျနဝ်ꩻသွူ)။ နေးတွမ်ႏမေတ္တာႏ စေႏတနာႏအာအာတဲင် နမ်းသ့ꩻနီပါꩻ ယံခွꩻစုံရျူႏဒျာႏဝင်ꩻ ပငါပရာꩻဩ။
ဟော်ꩻထွားထဲင်းဖရာꩻခရာႏအသွုပ်
ဘုရာꩻခရာႏ(ပ)
ဘုရာꩻခရာႏ(ဒုပဲင်ꩻ)
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဝေင်ꩻကေားလိဉ်း
ဝေင်ꩻကေားလိဉ်း (မန်း: ကောလင်းမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Kawlin) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ခိုႏ သကုဲင်းတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်တွို့ꩻထင်ꩻ ကေားလိဉ်းခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏကေားလိဉ်းကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ဖင်ႏတွို့ꩻ ခရဲင်ႏတသာ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ကရီးခါ ဗꩻတွိုႏလွဉ် ၂၀၁၉ ဗာႏနဝ်ꩻ ပါသော့ꩻဒျာႏ ကတာခရဲင်ႏကိုသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကေားလိဉ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻထီးဆုဲက်ဖဲ့ꩻတွို့ꩻ မန်ႏတလေꩻ-မစ်စီးနား ရထာꩻတဖူꩻလောင်းသွူ။ ကေားလိဉ်းဒေႏသနဝ်ꩻ ဗွူဟူလဲ့ထန်ႏ၊ အငိုꩻတန် သေင်ႏတမလန်း၊ သေင်ႏမုဲင်းသက်ꩻ တောမ်ႏ ခံꩻဖုံႏလဲ့ ထန်ႏတဲင် မျန်မာခမ်းကို အတန်သွတ်ꩻ ဒွိုႏခံꩻစက်ယုင်းလဲ့ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:သကုဲင်းတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ကလူꩻလွꩻကလူꩻဗွာ
"ကလူꩻလွꩻ ကလူꩻဗွာရောႏဂါႏတွမ်ႏ တသီႏနယ်ꩻဖုံႏ" လိုꩻစတဲင် သꩻအဝ်ႏသတ္တဝါႏသီးနဝ်ꩻ အဆွဉ်ႏအဝ်ႏသားလဲ့အဝ်ႏ၊ အဆွဉ်ႏတအဲဉ်ထဝ်းသားလဲ့အဝ်ႏ၊ ဆွဉ်ႏကအဝ်ႏသားလဲ့ ဆွဉ်ႏဆေ့ꩻဆွဉ်ႏအာ အဝ်ႏဖျင်(၂)မျိုꩻသွူ။ ဆွဉ်ႏတအဲဉ်ထဝ်းသားနဝ်ꩻ ယဟန်ႏလဲ့ အဗေင်ႏအဝ်ႏနုဲင်းရူးဖုံႏ၊ ထပေႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻနဝ်ꩻ ဆွဉ်ႏအဝ်ႏဆေ့ꩻဆေ့ꩻလဲ့ တအဝ်ႏတဝ်းနမ်းတဗာႏလွုမ်း၊ အခင်ႏလမ်းအဝ်ႏမꩻအဝ်ႏသွူ။ လိုꩻနမ်းလောင်းအကို ဆွဉ်ႏကအာလွိုဝင်ꩻခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻ တဟဲ့ꩻတဝ်း အဆွဉ်ႏတွော့ꩻ ဟဲ့ꩻဒျာႏကလူꩻသွူ။
လိုꩻကလူꩻကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ အရောင်ႏဖြေင်းဒျာႏလဲ့ ကဲဉ်းဆေ့ꩻဆေ့ꩻနဝ်ꩻ အရောင်ႏဗွာ၊ အရောင်ႏတခွဉ်ႏဒျာႏသွူ။ လိုꩻကလူꩻဖြင်းနုဲင်း နီအာသျတွိုက်သားယိုနဝ်ꩻ ကလူꩻအဝ်ႏဖြေင်းဖြေင်း၊ ပေါႏလွေꩻဗွာနဝ်ꩻ အဗွေႏတကျွိုက်တဝ်းသွူ။ လိုꩻကလူꩻဖြေင်းမဉ်ႏလွေꩻဗွာနဝ်ꩻ တကျွိုက်တဝ်းတဲင် ယဟန်ႏနဝ်ꩻ ဖြေꩻတသီႏစုမ်ႏတွော့ꩻ စုမ်ႏဖြေင်းသူႏဖြေင်းချာနေးလဲ့အဝ်ႏသွူ။ လိုꩻပေႏလိုꩻယွဲ ခေတ်ယိုခါနဝ်ꩻ ကလူꩻအဝ်ႏဖြေင်းတွော့ꩻ စုမ်ႏတနျာႏ၊ စုမ်ႏတခွဉ်ႏနေးလဲ့ အဝ်ႏသွူ။ လိုꩻယဟန်ႏနဝ်ꩻ ကလူꩻတဗွာတဝ်းတွော့ꩻ ကလူꩻလွꩻ ကတောင်ကတကြန်ႏ၊ ကတူႏကြေင်းထိုꩻလဲ့အဝ်ႏသွူ။ ကလူꩻဗွာသားနဝ်ꩻ စင်းမာꩻတဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတွော့ꩻ အွဉ်ႏဗာႏကြေင်းကြေင်းအတွိုင်ꩻ နုဲင်းခွန်ကုဝေသီးယိုသွူ။ ကမ္ဘာႏလောင်းယိုခါနဝ်ꩻ တသီႏမျိုꩻစွုမ်ႏငါႏရိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ကလူꩻဗွာ ကတူႏကြေင်းသားနဝ်ꩻ ခမ်းမုဲင်ꩻတယဝ်း၊ လိုꩻမျိုꩻတွိုင်ꩻ အရန်းတွိုင်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏတဲင် တသီႏကလူꩻဖြေင်း၊ တသီႏကလူꩻလွꩻဟဝ် မဉ်ႏအဝ်ႏလဲ့ အတနွောင်ꩻလို့တဝ်း ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
ကလူꩻဗွာဖြေင်းချာ ကလူꩻလွꩻဒေါ့ꩻချာတသီႏနယ်ꩻဖုံႏ
မဉ်ႏမာꩻဖေႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ အလျားတအွိုထန်ႏထိုꩻ စွုမ်ႏရဝ်ꩻရဝ်ꩻတဲင် ကလူꩻနန်ꩻလွꩻ၊ ကလူꩻနန်ꩻဗွာ၊ တငါနန်ꩻအော့ꩻ၊ မဲ့နန်ꩻတမို့ရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ အနယ်ꩻယိုနဝ်ꩻ ခယ်ႏလိုꩻမျိုꩻအနယ်ꩻတဲင် ခယ်ႏသီးအဝ်ႏကျင်ꩻသုံꩻအာတန်သွူ။ ကွယ်ႏတွော့ꩻ ကလူꩻဆွာꩻ၊ ကလူꩻဒွုန်းသားနဝ်ꩻ အယပ်ꩻအခုဲင်ႏအဝ်ႏနေနေသွူ။ တသီႏယိုနဝ်ꩻ မဉ်ႏအံႏပေါင်းအာလဲ့ ဟို့ꩻပနဲဉ်ႏတဲင် အုံဟဝ်ခြွိုင်ႏသန်ꩻ၊ အလျားလင်ꩻတွော့ꩻ ကလူꩻဟဝ်လွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း မဲ့လဲ့နန်ꩻတမို့၊ တငါလဲ့ နန်ꩻအော့ꩻ၊ သွီႏယာႏတရေꩻ နန်ꩻဖြားနန်ꩻသီသွူ။ ကလူꩻဗွာဖေႏကဖြေင်းချာ၊ ကလူꩻယံတွမ်ႏလွꩻပုဲင်ႏ၊ မဉ်ႏလွꩻလဲဉ်းလဲ့ ယံကဒေါ့ꩻချာအနယ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ လွိုက်အဟမ်းယိုꩻယိုꩻတွော့ꩻ တဲမ်းနယ်ဗာႏတခွိုင်းယိုသွူ။ စံꩻထွားဒျာႏသွော့ဝင်ꩻအကျောင်ꩻ-
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:တသီႏပညာႏ
ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏတရာꩻလွတ်တောႏ
ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏတရာꩻလွတ်တောႏ ယို ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အကို အထိုသွတ်ꩻတရာꩻရွုမ်ꩻ ဒျာႏသွူ ။ မျန်မာခမ်းထီ အကို ဒုတိယ အထိုသွတ်ꩻအရန်ႏ တရာꩻရွုမ်ꩻ တဲင် ခရဲင်ႏတရာꩻရွုမ်ꩻ (၁၀)ရွုမ်ꩻ ၊ နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻတွိုင်ꩻတရာꩻရွုမ်ꩻ(၁)ရွုမ်ꩻ ၊ နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသတရာꩻရွုမ်ꩻ(၃)ရွုမ်ꩻ တွမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတရာꩻရွုမ်ꩻ(၅၀)ရွုမ်ꩻ ဖုံႏယိုလဲ့ အဝ်ႏပါနေနေသွူ။
သမဲင်ꩻအအဲဉ်ႏ
တယ်ႏစ နေင်ႏ ၂၀၁၁ ဗာႏ ၊ လာမတ် ၊ မွူးနီꩻ ၃၀ အကို ယို ၂၀၀၈အခေႏခံႏဥပဒေႏ အလ ကရီးခါ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏတရာꩻရွုမ်ꩻ ယို ပြောင်ꩻထွို့ꩻဗူႏလွေꩻ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏတရာꩻလွတ်တောႏ တဲင်နဝ်ꩻခါတွင် ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻတွမ်ႏ တရာꩻလိုꩻတန်ချုတ်(၁)ဖြာꩻ ၊ တရာꩻလိုꩻတန်(၂)ဖြာꩻ ၊ ခြွဉ်း ဝင်(၃) နဝ်ꩻသွူ ။ နေင်ႏ ၂၀၁၇ ကိုယို လောက်ကိုင်ခရဲင်ႏတရာꩻရွုမ်ꩻယို အွဉ်ႏလွေꩻကိုးကန့်နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသတရာꩻရွုမ်ꩻခလ ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏ ပင်ႏတရာႏ တွမ်ႏ ယေႏငန်ႏ တရာꩻရွုမ်ꩻဖုံႏယို အွဉ်ႏလွေꩻလုဲင်ႏ ဓနုꩻနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသတရာꩻရွုမ်ꩻ ခလ၊ နေင်ႏ ၂၀၁၈ အကိုယို ဝေင်ꩻနယ်ႏ ဟိုပုံꩻ ၊ သီႏသဲင်ႏ တွမ်ႏ ပင်လောင်ꩻ တရာꩻရွုမ်ꩻဖုံႏယို အွဉ်ႏလွေꩻ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ တရာꩻရွုမ်ꩻခလ ၊  နေင်ႏ ၂၀၁၉ ဗာႏတွင်ꩻဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပန်တွမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမက်မန်း ယို အွဉ်ႏလွေꩻ ဝနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻတွိုင်ꩻတရာꩻရွုမ်ꩻခလ ကိုသွူ။
အဝ်ႏခင်ႏလမ်း
ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏတရာꩻလွတ်တောႏ ယိုအဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ ကိုသွူ။
လွောင်ႏဗူႏပွုံႏ
ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏတရာꩻလွတ်တောႏ ယိုထွို့ꩻဗူႏလွေꩻတွမ်ႏ ခရဲင်ႏတရာꩻရွုမ်ꩻ (၁၀)ရွုမ်ꩻ ၊ နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻတွိုင်ꩻတရာꩻရွုမ်ꩻ(၁)ရွုမ်ꩻ ၊ နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသတရာꩻရွုမ်ꩻ(၃)ရွုမ်ꩻ တွမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတရာꩻရွုမ်ꩻ(၅၀)ရွုမ်ꩻ ဖုံႏ နဝ်ꩻသွူ ။
တရာꩻလိုꩻတန်ဖုံႏ
နေင်ႏ ၂၀၂၀ ကိုယို ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏတရာꩻလွတ်တောႏကိုနဝ်ꩻ တရာꩻလိုꩻတန် အဝ်ႏ ဝင် (၃) နဝ်ꩻသွူ ။ ခမ်းနယ်ႏတရာꩻလွတ်တောႏ ခလနဝ်ꩻ တရာꩻလိုꩻတန်ချုတ်ရွုမ်ꩻတွမ်ႏ ခမ်းနယ်ႏတရာꩻရေꩻအွဉ်ꩻငါသားရွုမ်ꩻ ဖုံႏအဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ ။
အာႏကွို့ꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ
ဇန်နဝါရီ ၅
စန်နဝါရီလာ (၅) (January 5) ဇန်နဝါရီလာ(၅)နီꩻနဝ်ꩻ ဂရီဂေါရီးယန်းပျက္ခဒိန်ႏအလꩻ နေင်ႏတနေင်ႏအကို ထွာဒျာႏ မွူးနီꩻ(၅)နီꩻမျောက် မွူးနီꩻတနီꩻဒျာႏသွူ။ နေင်ႏယိုတနေင်ႏ ဖေႏကလို့နဝ်ꩻ မွူးနီꩻခြွဉ်း အဝ်ႏကုဲင်က (၃၆၀)နီꩻ (မိဉ်ႏတော် မွူးနီꩻထပ်ဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်(၃၆၁)နီꩻ) သွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဇန်နဝါရီ
ထာꩻဆာမျိုꩻ(၉၆)ပါꩻ
မန်းယိုꩻယာႏ တသီႏပညာႏအလꩻ ထာꩻဆာမျိုꩻအောဝ်ႏ (၉၆)ပါꩻ၊ တနယ်ꩻ အောဝ်ႏ(၉၈)ပါꩻနောဝ်ꩻသွူ။
သောတရောဂါ (နားလာႏရောႏဂါႏ)
ဃာနရောဂါ (နေ့ဖူကောင်ꩻရောႏဂါႏ)
ဇိဝှာရောဂါ (ဖြေꩻရောႏဂါႏ)
ကာယရောဂါ (နမ်းကိုကထွာဒါႏရောႏဂါႏ)
သီသရောဂါ (ကတူႏကိုကထွာဒါႏရောႏဂါႏ)
ကဏ္ဏရောဂါ (နားလာႏကိုကထွာဒါႏရောႏဂါႏ)
မုခရောဂါ (ဖြောင်းကိုကထွာဒါႏရောႏဂါႏ)
ဒန္တရောဂါ (ဖြောင်းကိုကထွာဒါႏရောႏဂါႏ)
သာသော (ဆာရွိုးရောႏဂါႏ)
ပိနာသော (နေ့ဖူပေ့ꩻရောႏဂါႏ)
ဒါဟော (နမ်းကိုလျားရောႏဂါႏ)
ဇရော (အဆော့ရောႏဂါႏ)
ကုစ္ဆိရောဂေါ (ဟို့ꩻကိုကထွာဒါႏရောႏဂါႏ)
မုစ္ဆာ (သီႏမူꩻရောႏဂါႏ)
ပက္ခန္ဒိကာ (ဟို့ꩻလွေꩻသွီႏရောႏဂါႏ)
ဝိသုဓိကာ (ဟို့ꩻရောႏဂါႏ)
ကုဋ္ဌ (တွတ်ꩻဆာရောႏဂါႏ)
ဂဏ္ဍော (−−−−−−−)
ကိလေသော (တကီႏလုဲင်ꩻနုဲင်းငွီႏဗွာ)
သောသော (တဟေခြꩻရောႏဂါႏ)
ဒန္ဒု (ထာꩻဆာဟွေႏဟဲင်)
ကစ္ဆု (ပွေး)
ဝိကစ္ဆိကာ (စူယာꩻ၊ ခင်ႏယာꩻ ပꩻရောႏဂါႏ)
လောဟိတပိတ္တံ (အော့သွီႏ၊သွီႏလင်ꩻရောႏဂါႏ)
မဓုမေဟော (ဆီႏနွိုးရောႏဂါႏ)
အံသာ (မျင်ꩻတရွိုက်ရောႏဂါႏ)
ပိဠကာ (ထာꩻဆာယေန်ꩻ)
ဘဂန္ဒလာ (ဗရဲင်ဂျင်ဆာ) − ခြွဉ်း ထာꩻဆာမျိုꩻအောဝ်ႏ(၃၂)မျိုꩻနဝ်ꩻသွူ။
ထာꩻဆာ(၃၂)မျိုꩻဖုံႏယို တလီꩻ၊ သွုန်ႏထီကုဲင်၊ ခက် ဖုံႏနဝ်ꩻ တောမ်ႏဒေါသကုဲင်(၃)မျိုꩻ မိဉ်ႏမာဆပွန်းနဝ်ꩻထွာထာꩻဆာ(၉၆)ပါꩻရောႏဂါႏနဝ်ꩻသွူ။
အပမာရော(ထော့ꩻဗေန်ႏရောႏဂါႏ)တောမ်ႏ နခသာ(တောမ်ႏစူမီႏ ခြဝ်ႏဗာႏထာꩻဆာ)(၂)မျိုꩻ မိဉ်ႏခြွဉ်းဝင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်လုဲင်ႏထာꩻဆာမျိုꩻ (၉၈)ပါꩻနဝ်ꩻသွူ။မွိုးစိုး၊ဖါပန် စိုး(ခေတ်)အဆွုပ်ဆွုပ် ကဆုတောင်ꩻဖေႏဒါႏပိုလီꩻဖုံႏနဝ်ꩻ "ထာꩻဆာမျိုꩻ(၉၆)ရောႏဂါႏယံကကင်ꩻ" ဆုတောင်ꩻဖေႏဒျာႏနေးနဝ်ꩻသွူ။
နီပအိုဝ်ႏကွန်ႏခန်
"နီပအိုဝ်ႏကွန်ႏခန် ဖေႏကယံနောဝ်ꩻ လိုႏထုမ်ႏငါႏအနယ်ꩻပညာႏ" နီပအိုဝ်ႏကလုပ်ꩻမာꩻဒါႏ ကွန်ႏအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နီပအိုဝ်ႏဒေႏသကို ကထန်ႏဒါႏတခြိုꩻဖုံႏ၊ အငိုꩻထိုꩻထိုꩻဖေႏကလꩻ ဆꩻချာဆꩻငါ ကွန်ႏခန်ဖေႏကဗွိုန်ဝင်ꩻနောဝ်ꩻ ကထွာဒါႏ ပွယ်ꩻစာꩻဖုံႏ၊ လိုꩻသေလိုꩻဒါႏဖုံႏ အောဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏနယ်ငါႏလဲဉ်း ခမ်းသားမွိုးဖါမဲ့နား၊ အောဝ်ႏလိုႏချꩻနယ်ဖေႏလဲဉ်း ခမ်းသားမွိုးဖါတဖူꩻ၊ အခိန်ႏတွိုႏလဲဉ်းသွူတကာႏတောဝ်း ဝင်ꩻနယ်ႏတွိုင်ꩻ၊ အွိုင်ႏတွိုင်ꩻ၊ ဒုံတွိုင်ꩻ အောဝ်ႏလိုႏလွောင်ႏဗူႏဖေႏငါႏလဲဉ်း ဖြေꩻစာကူꩻကားရေꩻအစွိုꩻ ကွန်ႏထိန်ꩻသိမ်ꩻရေꩻအစွိုꩻ (ဥပမာႏနောဝ်ꩻ- နွေႏအစွိုꩻ၊ ကော်ဖီအစွိုꩻ၊ ထော့ꩻပတ်)အစွိုꩻဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ နီပအိုဝ်ႏကအောဝ်ႏဆို့ꩻဒါႏရုဲင်ဒါႏ ကွန်ႏအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏအကို ယိုခါ ခေါက်ခယ်ႏ၊ ထော့ꩻပတ်ဖုံႏနောဝ်ꩻ တဆေေ့ꩻတောဝ်းနုဲင်းပွိုင်းလဲင်ႏ လိုꩻတလမ်းဆို့ꩻနောဝ်ꩻ ထန်ႏနွောင်ꩻစွဉ်ႏ အယာႏခဉ်ႏ ငတ်ꩻရေင်မာꩻကီရိုꩻလဲ့ တွိုႏအငိုꩻနောဝ်ꩻလꩻဒျာႏ ဝင်ꩻကဖေႏအတွိုင်ꩻလွုမ်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ထော့ꩻပတ်ရာႏယို ဝင်ꩻခမ်းကို အငိုꩻဖွိုႏထိုနောဝ်ꩻ နီနာꩻသီး တသေထွꩻတောဝ်း နီခမ်းကိုနောဝ်ꩻ ပွယ်ꩻစာꩻအွဉ်ဝင်ꩻ လယ်ႏဖြေꩻဒျာႏ တမွူးတသောင်ႏ၊ နီသောင်ႏရပ်လွုမ်ꩻသွူ။ နုဲင်းခေါက်ခယ်ႏခန်တဲ့ ကားဒျာႏပွယ်ꩻစာꩻကဖေႏ ဝင်ꩻဖေႏတွိုင်ꩻစာဗာႏ ကောဆို့ꩻသားနောဝ်ꩻ ခံႏဗာႏဝင်ꩻတေက်ꩻနျꩻ စွုမ်ႏနေင်ႏနေင်ႏသွူ။ ဝင်ꩻကွန်ႏခန်နောဝ်ꩻထင်ႏ နီကွန်ႏခန်နောဝ်ꩻ လင်ꩻ၊ ပျဿနာႏနုဲင်းယို ခေတ်ယိုခါ တထွာထွိုက်သင်ꩻတောဝ်း၊ နီအောဝ်ႏလိုႏထုမ်ႏအနယ်ꩻတသာ ဖြေꩻစာကူꩻကူꩻကားရေꩻပညာႏ လွောင်ႏဗူႏစွီႏစူတွမ်ႏ လိုꩻသေလိုꩻဒါႏတဲင် နီအွဉ်ဝင်ꩻအောဝ်ႏလိုႏ ပင်ႏထိုငါႏလဲဉ်း နီဒေႏသကိုကထန်ႏဒါႏ ကွန်ႏခန်အခေႏအနေႏနောဝ်ꩻသွူ။ နီဒေႏသငိမ်ꩻချံꩻရေꩻ၊ တဖူꩻတထာ သာႏယာႏရေꩻ၊ ဒုံတွိုင်ꩻတသီႏခန်ꩻတသီႏယွုံႏ၊ သွဉ်လိတ်ကျောင်ꩻ၊ ဖေႏကလꩻရေꩻနောဝ်ꩻ နီစွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါခေါင်းဆောင်တန်ဖုံႏ၊ လိုꩻယံဖုံႏ အောဝ်ႏကျိုꩻစာꩻ ခွုမ်မာꩻလွေꩻဖေႏလဲ့ အောဝ်ႏကုဲင်ဒျာႏ စီꩻပွာꩻရေꩻအခန်ꩻကဏ္ဍယို အထျꩻအောဝ်ႏဒျာႏ နဲင်ႏငံႏတောႏအစိုႏရတွမ်ႏ နီခမ်းသားလွောင်ႏဗူႏမုꩻနောဝ်ꩻသွူ။ နီကွန်ႏခန် ထင်ႏထိုရေꩻတာႏနောဝ်ꩻ အုံပွေါးမွိုန်းလိုꩻတန်၊ အီႏလွဉ်ခွုမ်မာꩻဖေႏ ဆဲင်ႏဒျာႏပွယ်ꩻစာꩻတွမ်ႏ လိုꩻသေလိုꩻဒါႏဖုံႏ၊ လိုꩻအံႏလွဉ်ꩻကျင်ꩻလဲဉ်းသားဖုံႏသွူ။ ကွပ်ပွိုးနောဝ်ꩻမꩻ ခမ်းကိုခမ်းထန်ႏ ဝင်ꩻကအောဝ်ႏ ကပသာလွေꩻဒါႏ နီကွန်ႏဖုံႏယို အခန်ဖွိုႏထို ဖေႏကအောဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ နီစူကိုနောဝ်ꩻ ယိုခါအွဉ်ဝင်ꩻ ထုမ်ႏဗာႏဖြေꩻစာကူꩻကားရေꩻ အနယ်ꩻပညာႏ၊ နမ်းတွမ်ႏနမ်း ဖြေꩻစာချာလဲ့ ဖေႏကဒါႏစွုမ်ႏဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻဗာႏနောဝ်ꩻမꩻ နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမုအုံအောဝ်ႏရေꩻ အဆင်ႏအရန်းလဲ့ထင်ႏထို၊ ဒေႏသလွိုင်ႏကွိုန်ꩻရေꩻဖုံႏလဲ့ အီႏထွꩻဝင်ꩻလိုꩻမျိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။ နီပအိုဝ်ႏဒေႏသနောဝ်ꩻ ဟံႏယာႏတဲ့အာ၊ ဆို့ꩻတမုဲင်ꩻလဲ့ထွာ၊ လွေꩻသဲင်ꩻချာငါလဲ့ယိုꩻဒျာႏ၊ ကွဲးတွော့ꩻ လိုꩻထန်ႏထိုꩻဝင်ꩻခမ်းသားလဲ့ အာမွေးငါႏနောဝ်ꩻသွူ။ ကထန်ႏထိုꩻဗာႏဝင်ꩻခမ်း အကျောင်ꩻတရာꩻ မဉ်ႏထွားချာ နုဲင်းယိုခါနောဝ်ꩻ နီဒေႏသကိုယိုခါ လိုꩻစွယ်ꩻယာဗွာ၊ ယာမား၊ ယာလံယာဖြေင်းဖုံႏ လွိုင်ႏအာလွဉ်သွူတကာႏတောဝ်း ကွပ်စွဉ်ႏ နီကွန်ႏခန်နောဝ်ꩻထဲ့ဖွိုႏ၊ ဝင်ꩻကွန်ႏခန်နောဝ်ꩻ ထင်ႏထိုတဲင် အုံအောဝ်ႏအံႏအွꩻ ကွဉ်ကꩻရေꩻယို တချလွဉ်နောဝ်ꩻမꩻ လွေꩻဗာႏဝင်ꩻခမ်း၊ ဖဗာႏမွိုးဖါ၊ ပိုမာဖူးဝေးဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ တယ်ႏယိုမာꩻငါ ဖေႏကထွာယံနယ်နောဝ်ꩻ ခမ်းကိုခမ်းထန်ႏ ဖြေꩻစာကူꩻကားရေꩻ အနယ်ꩻပညာႏတွမ်ႏ ကွန်ႏခန်ပင်ႏထိုရေꩻအစွိုꩻ ဖေႏကအောဝ်ႏလွဉ်၊ ဖေႏကပေါႏလွဉ် နီအောဝ်ႏလိုႏအွဉ်ဝင်ꩻ ကျိုꩻစာꩻငါႏလဲဉ်းနောဝ်ꩻသွူ။ နီလမ်း၊ နီခမ်းထင်ႏထိုရေꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏဒျာႏနီစူကိုတဲင် ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻလဲ့သင်၊ ဖြေꩻစာကူꩻကားရေꩻလဲ့သင် အချင်ꩻချင်ꩻဖေႏအာႏဝင်ꩻ၊ စွဲးကမ်းဝင်ꩻတွော့ꩻ ပင်ႏတသွောင်းခန်းသွော့ နီလိုꩻမျိုꩻအရေꩻ၊ ဖေႏအာႏလွိုပိုႏခန်းသွော့ နီပိုလီꩻပညာႏရေꩻအကျောင်ꩻ တဲမ်းနယ်တမာနယ်ဗာႏ ခမ်းသားမွိုးဖါသီးဖုံႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:လွိုင်ႏအာတာႏ
လိုꩻသီခန်းတဲ့
"လိုꩻသီခန်းတဲ့ မဉ်ꩻသီတောဝ်း"
= နာꩻနောဝ်ꩻပညာႏ    ဒါႏအာငါႏတဲ့
တွက်တာႏအမျာꩻ   ကလိုႏရာꩻနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻဖေႏတောဝ်း ။ = နာꩻနောဝ်ꩻဥစ္စာႏ    လွိုင်ႏအာငါႏတဲ့
တွက်တာႏအမျာꩻ   ကလိုႏရာꩻနောဝ်ꩻ လူႏခါꩻဖေႏတောဝ်း ။ = နာꩻနောဝ်ꩻနမ်းအာႏ  တလာငါႏတဲ့
တွက်တာႏအမျာꩻ   ကလိုႏရာꩻနောဝ်ꩻ ထွားမာꩻကိုတောဝ်း ။ = ကျိုꩻစာꩻဗော့ꩻဒျာႏ   နာꩻနမ်းတာႏတဲင်
ယိုꩻယာႏအမျာꩻ     ကထီႏနာꩻနောဝ်ꩻ တဖြာꩻလိုꩻယံ      ဝင်ꩻရိုꩻတောဝ်း ။ = သမုဒ္ဒရာႏ        ထီအာငါႏတဲ့
တွက်တာႏအမျာꩻ   သွုံꩻလꩻတောဝ်း ။ = ဒါႏမို့ပညာႏ       မျိုꩻသာꩻတာႏယို
စေႏတနာႏမျိုꩻမဲဉ်ႏ  ကျိုꩻစီႏစဲဉ်ႏမွိုင် ။ = အာမို့ဥစ္စာႏ       မျိုꩻသာꩻတာႏယို
စေႏတနာႏဗွာဗွာ   လူႏအာအာမွိုင် ။ = တလာမို့အာႏ     မျိုꩻသာꩻတာႏယို
စေႏတနာႏဆွာꩻထို  ထွားမာꩻကိုမွိုင် ။ = နီတာႏဝင်ꩻတာႏ    ကျိုꩻအာငါႏတဲင်
ချမ်ꩻသာႏယိုခါ     ရွစ်ပန်ငါတွော့ꩻ မုဲင်ꩻခါတယောဝ်း   မဉ်ꩻဖေ့တဝ်းတဲင် တွမ်ႏငေါဝ်းငွါအွီႏ  "အာႏဇာႏနီႏမွော့" ခွေထီႏယံအီ      နာꩻထီႏပီဝင်ꩻ လိုꩻသီခန်းတဲ့     မဉ်ꩻသီတောဝ်း ။ = ထွတ်ꩻထန်ႏဟွာဟွာ ထီဗွာဗွာနောဝ်ꩻ
ပအိုႏအက္ခရာႏ
"ပအိုႏအက္ခရာႏလိတ်မွူးတသာစောင်ႏ"
နိဒါန်း
အတ္ထော အက္ခရသညာတော။ သဗ္ဗဝစနာနမတ္ထော အက္ခရေဟိ သညာယတေ။ အတ္ထော-အခရာႏယို၊ အက္ခရသညာတော-သေနာႏအီဗာႏဒျာႏ တွမ်ႏအက္ခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ သဗ္ဗဝစနာနံ-ခွုင်းကားတဲင် ပါဠိဘာႏသာႏ သဒ္ဒါႏငဝ်းငွါသီး၊ အတ္ထော-အခရာႏယို၊ (တနဲꩻ) သꩻ စေတသိက် ရုပ် နိဗ္ဗာန်ႏကရိုꩻဒါႏ အခရာႏယို၊ သညာယတေ-သေနာႏအီဗာႏဒျာႏ၊ အက္ခရေဟိ=အက္ခရေဟေဝ- တွမ်ႏအက္ခရာႏဖုံႏလွုမ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ (တနဲꩻ) သဗ္ဗဝစနာနံ-ခွုင်းကားတဲင် တရတပါꩻ တရျာꩻတစွိုး လိုꩻမျိုꩻဘာႏသာႏသီး၊ အတ္ထော- လိုꩻနမ်း လူꩻနမ်း ထွီႏနမ်း ထော့ꩻနမ်း ထီဟံႏတခြာကောင်ဆောင်ႏ-စတဲင် ထာꩻရာꩻဝတ္ထုလို့စင် သꩻ စေတသိက် ရုပ် နိဗ္ဗာန်ႏ အကျောင်ꩻအကျိုꩻကရိုꩻဒါႏ အခရာႏယို၊ သညာယတေ-သေနာႏအီဗာႏဒျာႏ၊ အက္ခရေဟေဝ=အက္ခရေဟိဟေဝ- တွမ်ႏနမ်းအမုဲင်သင်္ကေတ အက္ခရာႏဖုံႏလွုမ်ꩻနဝ်ꩻသွူ-ကရိုꩻဒါႏ ကစ္စီးသုတ်စဲဉ်ႏအလꩻ အခရာႏယို သေနာႏတောင်ꩻအီဗာႏဒျာႏ တွမ်ႏအက္ခရာႏဖုံႏလွုမ်ꩻနဝ်ꩻသွူ-သာမညအနေႏ မိန်းခါꩻဖေႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
အခရာႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ပါဠိဘာႏသာႏ ပါဠိအခရာႏ၊ မန်းဘာႏသာႏ မန်းငဝ်းအခရာႏ-စတဲင် လိုꩻမျိုꩻတရတပါꩻ တရျာꩻတစွိုးသီးဖုံႏ ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဒါႏသဒ္ဒါႏငဝ်းသီး အခရာႏယို သေနာႏတောင်ꩻအီဗာႏဒျာႏ တွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻပငါပရာꩻသီး အမုဲင်သင်္ကေတအက္ခရာႏဖုံႏလွုမ်ꩻနဝ်ꩻသွူ-ဝုတ္တိကထွိုင်ႏဗွောင်သုတ်နဝ်ꩻနဝ်ꩻ-သဗ္ဗဝစနာနမတ္ထော အက္ခရေဟိ သညာယတေ-ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ မဉ်ႏထူႏအဓိပ္ပါယ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ ရငါႏတမာႏနွောင်ꩻတဝ်းသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ကအီႏတောင်ꩻကအီႏသေအီ ပါဠိဘာႏသာႏသီးအခရာႏနဝ်ꩻ "အက္ခရာပါဒယော ဧကစတ္တာလီသံ"ကရိုꩻဒါႏသုတ်နဝ်ꩻ "အက္ခရာႏနဝ်ꩻ တဲႏစအ ဗꩻလွေꩻနိဂ္ဂဟိတ်အသွတ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏ(၄၁)ဖြုံႏ"ကစ္စီးဆရာႏမထေရ်ႏမျတ် မိန်းသေꩻခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
တွမ်ႏအက္ခရာႏလစ်ꩻဆီပုဲင်ဖြုံႏယိုတဲင် မဉ်ႏတဲမ်းမုဲင်အီ ပါဠိဘာႏသာႏ သဒ္ဒါႏငဝ်းငွါနဝ်ꩻ တလို့နွောင်ꩻတဝ်း၊ ပြဲ့ꩻစုံႏလိုမ်းကိုမ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻမꩻ လွိုလစ်ꩻဆီပုဲင်ယို အက္ခရာႏလွိုဖုံႏနဝ်ꩻ လိုႏတဝ်းဒွုမ်သွူ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ပုဒ်စစ်ဆရာႏတောႏ မိန်းသေꩻခါꩻနုဲင်းယို"ပိဋကတ္တယမ္ပိ ပတွာ နက္ခရန္တိ နခီယန္တီတိ အက္ခရာ"၊ အက္ခရာႏလစ်ꩻဆီပုဲင်ဖြုံႏဖုံႏနဝ်ꩻ မန်းဘာႏသာႏအကို ကွပ်တပြဲ့ꩻစုံႏတဝ်းဒွိုန်းနဝ်ꩻမꩻ မန်းလိတ်မွူးတန်ကိုနဝ်ꩻ ထဲမ်သော့ꩻထဲင်းယင်း "အဲ-ဪ-အို--့-း"ကရိုꩻဒါႏ အက္ခရာႏငတ်ꩻဖြုံႏတွော့ꩻ မန်းအက္ခရာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလစ်ꩻဆီသူဖြုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ မန်းဘာႏသာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏသုတ် "အအာဒယော ဆတာလီသံဝဏ္ဏာ"နုဲင်းယိုသွူ၊ အက္ခရာႏလစ်ꩻဆီသူဖြုံႏနဝ်ꩻ(လဲ့) ဘာႏသာႏလောင်ႏလင်ကိုနဝ်ꩻ အီႏဗွေပြဲ့ꩻနွောင်ꩻတမွေးတဝ်းဒွိုန်း၊ မဉ်ႏအဝ်ႏလိုႏထဲမ်လဲ့ ထဲမ်ထဲင်းဗာႏဒျာႏရင်ꩻ၊ မဉ်ႏအဝ်ႏဗဲ့ꩻလဲ့ ဗဲ့ꩻဗာႏယင်းဒျာႏရင်ꩻနဝ်ꩻမꩻ ပအိုႏလိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ အက္ခရာႏခေါ်ခေါ်တအဲဉ်ထဝ်း၊ ထူႏဗော့ꩻမန်းအက္ခရာႏနဝ်ꩻလွုမ်ꩻတွော့ꩻ တထွင်ႏခေါ်တဝ်းဒွုမ်တဲင် ကသုံꩻလွဉ်နဝ်ꩻ နေင်ႏပေါင်ꩻညငါႏလဲဉ်းနဝ်ꩻသွူ။
ဗုဒ္ဓဂယာတဖူꩻလွေꩻသား
တဲမ်းလိတ်သားဥယျောဇဉ်ႏ
သီႏလသားလိုꩻဖြားစွိုꩻ ဝါႏတွင်ꩻသွံလာကို အဝ်ႏဆောက်တဲႏကံကျင်ꩻလွ ဥပုသသတင်ꩻ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ၊ ဟံႏဗွာရပ်၊ သထွုံႏ-မူလမင်းကွန်း သာႏသနာႏမာရ်အောင်ႏ ကမ္မဋ္ဌာန်ꩻကျောင်ꩻတွိုက်ကိုသွူ၊ သီႏလသားစွိုꩻကိုကပါဒါႏ ပေါင်ႏစင်ꩻအောင်နောဝ်ꩻ ဝွေꩻဗွေႏတွမ်ႏသွꩻပအိုဝ်ႏဖုံႏ လွေꩻဝုဲင်ႏဗာႏဘုရာꩻ အိန္ဒိယခမ်း ဗုဒ္ဓဂါယာကိုအကျောင်ꩻ ခြုဲင်းနယ်ဖေႏစွုမ်ႏသတင်ꩻသွူ။ ကွပ်ပွိုးဟွိုန်ထွꩻဗာႏ နုင်းနောဝ်ꩻခရာႏတဲင် နီသွဉ်းသီး သီႏလသားဖုံႏ သဒ္ဓါႏတရာꩻ ပွါꩻထင်ႏတသွောင်းလွဉ်ဗာႏသွူ၊ ပေါင်းစင်ꩻအောင် ကခြုဲင်းနယ်ဒါႏ ဗုဒ္ဓဂယာအခွဲးအကျုံႏယို နွို့ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ ခွိုꩻပအိုဝ်ႏသီးလဲ့ ဖေႏကကေႏညိုႏဗာႏနုဲင်းနုဲင်းတဲင် နေတွမ်ႏစေႏတနာႏ အဗွေတဗာႏတွော့ꩻ တဲမ်းစီႏပူႏဇောႏလွေꩻဗာႏ တွမ်ႏရွမ်ဖြုဲင်ꩻယိုသွူဩ။ (တဲမ်းလိတ်သား)
ပအိုႏအက္ခရာႏ
နိဒါန်း
အဝ်ႏသုံꩻလွဉ်ကီနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ ကွပ်တထွင်ႏခေါ်တဝ်း အက္ခရာႏအထူꩻတဲင် တတွိုႏခြောင်ꩻတဝ်းတွော့ꩻ အဝ်ႏကွင်ကီးကွင်ကယ်လွဒျာႏသွူ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းအခဝ်နဝ် လိုꩻဖြာꩻပေါင်ꩻအဝ်ႏကွတ်ꩻသိန်ꩻအကို ပအိုႏလိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻ သွံသိန်ꩻသွစ်ꩻသောင်ꩻတင် ရိုꩻဗာႏ လိုꩻဖြာꩻပေါင်ꩻအဝ်ႏအာ လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻနဝ်ꩻသွူ၊ ပအိုႏလိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ မွိုးဖါထုံꩻစံႏအတွိုင်ꩻ အစဲဉ်ႏအဆက်အနေႏ အဝ်ႏကိုꩻကွယ်ႏလွဒျာႏ ရတနာႏသွံပါꩻ၊ ထွာဒျာႏနွို့ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏလိုꩻမျိုꩻတန်သွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ ဘာႏသာႏရေꩻ၊ သာႏသနာႏရေꩻ၊ ပညာႏရေꩻ၊ စီꩻပွာꩻရေꩻ-စတဲင် လောကီꩻလောကုတ္တရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ထဲ့ဖွိုႏလဲဉ်းဆုဲင်ꩻလဲဉ်းဒျာႏ လိုꩻမျိုꩻလောင်ႏလင်အာတန်၊ ကထွာဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အလင်တမွေးတဝ်း (အဝ်ႏလိုႏစဉ်ꩻစာꩻ မဉ်ႏရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ ရတမာႏတဝ်း) ခေတ်ယိုခါ ကမ္ဘာႏအလောင်း လိုꩻမျိုꩻရေꩻ၊ ဘာႏသာႏရေꩻ၊ သာႏသနာႏရေꩻ၊ ပညာႏရေꩻ၊ စီꩻပွာꩻရေꩻ-စတဲင် လောကီလောကုတ္တရာႏဖုံႏ ခမ်းထီနဲင်ႏငံႏလိုꩻမျိုꩻ ကထင်ႏထိုလဲဉ်းဒါႏသားဖုံႏနဝ်ꩻ အခင်ႏမွဉ်အွဉ်ႏအက္ခရာႏထွူမꩻ စီꩻပွာꩻတိုꩻတက်ထင်ႏထို၊ ဗꩻလꩻအရန်းထိုကရိုꩻနဝ်ꩻ ရငါႏလိုꩻတွိုင်ꩻစွုမ်ႏဖြာꩻ ဝွန်ႏခံႏဗာႏဒျာႏ၊ လွိုးရပါꩻမုဲင်ꩻလဲ့ တနွိုင်တလꩻတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။
ဗုဒ္ဓဂယာတဖူꩻလွေꩻသား
တောင်ႏကီꩻ-ပါဋလိပုတ်
နီသွဉ်းသီး ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻကို ဗုဒ္ဓဂယာတဖူꩻလွေꩻသားဖုံႏနောဝ်ꩻ- (၁)ခွေသွဉ်းစင်းခံꩻအောင်(နောင်ခုဲင်း)၊ မဟာသုခတဖူꩻ၊ အမုဲင်(၂၂)ကန်ရှေ့၊ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ။ (၂)ကျောင်ꩻသိန်ꩻ (နောင်ခုဲင်း)၊ ရွှေတောင်ရပ်၊ ဂန္ဓမာႏတဖူꩻ၊ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ။ (၃)စင်ꩻဖါလွန်ꩻ (နောင်ဟဲင်းတန်)၊ မြို့ပတ်တဖူꩻ၊ အမုဲင် ၅၆/ဟော်ကုန်ꩻ၊ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ။ (၄)ပွယ်ꩻစာꩻကြုတ် (နောင်ပစ်ꩻ)၊ ဈေးပိုင်းရပ်၊ ငွေခွန်မှူးတဖူꩻ၊ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ။ လို့လို့(၄)ဖြာꩻသနဲ့ဗွေႏဩ။ နီသွဉ်းပအိုဝ်ႏ တဖူꩻလွေꩻသားဖုံႏနောဝ်ꩻ ၁၉၉၇-ဗာႏနေင်ႏ၊ လာဖေဖော်ဝါရီ(၂၈)နီꩻယို ဝင်ꩻဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ လင်ꩻလွေꩻရန်ႏကုန်ႏနဝ်ꩻသွူ၊ တဖူꩻလွေꩻသားတစွိုꩻလွုမ်းနဝ်ꩻ ရေး၊ ဘိတ်၊ ထားဝယ်၊ မန္တလေꩻ၊ ပခုက္ကူ၊ ဖျာပုံကို ကအဝ်ႏဒါႏ ရဟန်ꩻတောႏ(၉)ပါꩻ အပါႏအဝင်ႏ လို့လို့စင်စင် တဖူꩻလွေꩻသား အဝ်ႏ(၆၅)ဖြာꩻသနဲ့ဩ၊ နေးတွမ်ႏဝုဲင်ႏဘုရာꩻဗုဒ္ဓဂယာ တဖူꩻစဲဉ်ႏ အမုဲင် ၁၆/၉၇ အလꩻ၊ ၁၉၉၇-ဗာႏနေင်ႏ၊ မတ်လာ(၂)နီꩻ၊ တနင်္ဂနွေႏနီꩻ၊ တဲႏထာꩻခေ့ꩻ ၇-နားရီႏ၊ ၃၄-မိနစ် အခိန်ႏထုမ်းလွေꩻ အိန္ဒိယခမ်းပဲင်ႏ သင်ႏဖော်ꩻကွင်ႏတဖူꩻစဲဉ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ ထာꩻခေ့ꩻ(၉)နားရီႏ မိနစ်(၁၅)နောဝ်ꩻ ဖျော်တွိုႏလွေꩻ အိန္ဒိယခမ်း ဝေင်ꩻကာလကတ္တား၊ ဒန်ဒန်သင်ႏဖော်ꩻကွင်ႏဆိပ်ကိုသွူဩ၊ အိန္ဒိယပဲင်ႏ သင်ႏဖော်ꩻကွင်ႏတဖူꩻစဲဉ်ႏနောဝ်ꩻ အရန်းထွꩻအခမ်းခမ်းဆဲင်ႏရာꩻ သင်ႏဖော်ꩻကွင်ႏထွူတကာႏတောဝ်း သင်ႏဖော်ꩻကွင်ႏလောင်းကို ကပါလွဉ်ဒါႏ လွူးတဲင်ဝွတ်ပတ်သား ကုလာꩻမူႏပေႏဖုံႏနောဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏဝွေꩻသီး ယိုꩻယာႏခွမ်ꩻလာꩻ (ကွဉ်ကꩻနေးဆာရီ)တဲင် ဝွတ်ပတ်ဖေႏ တဖူꩻလွေꩻသားဖုံႏနောဝ်ꩻ ယေန်ႏကေႏဟဝ်ငါႏနောဝ်ꩻသွူဩ၊ အဟာနောဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးဗေင်ႏဗော့ꩻဒန်ဒန်သင်ႏဖော်ꩻကွင်ႏဆိပ်ကို ကအောဝ်ႏဒါႏ ကမ္ဘာႏအရန်းထွꩻ ဆာႏငတ်ꩻတုဲင်ဟော်တန်ကိုသွူနဲ့ဩ။ ၁၉၉၇-မတ်လာ (၃)နီꩻ၊ တဲႏမွူးရောဝ်ꩻခိုႏ (၉)နားရီႏ မိနစ်(၃၀)လယ်ႏထွားဟော်ခံꩻမူႏ ဝိတိုရိယ(အိင်္ဂလိပ်ဟော်ခံꩻမူႏ)ပျꩻတွိုက်၊ ဥယျာဉ်ႏအေဒင်တွမ်ႏ ဝေင်ꩻကာလကတ္တားကိုကအောဝ်ႏဒါႏ ဗွေႏဗွန်ကျောင်ꩻမန်းနောဝ်ꩻသွူ၊ မွူးဟာခိုႏ (၃)နားရီႏမိနစ်-၅၀ ထိုမ်းချာယင်း သင်ႏဖော်ꩻကွင်ႏတဲင် နုဲင်းမွူးဟာ (၄)နားရီႏပုဲင် မိနစ်-၅၀ကို ဖျော်တွိုႏလွေꩻ ဝေင်ꩻပတ္ထနား (ဘုရာꩻစိုးဟဲ့ꩻ ဝေင်ꩻပါဋလိပုတ်)ကိုသွူ၊ အဟာနဝ်ꩻ လွေꩻဗေင်ႏဗာႏ ဗွေႏဗွန်ကျောင်ꩻမန်းကိုသွူဩ။
ပအိုႏအက္ခရာႏ
နိဒါန်း
လိတ်လုဲင်ꩻအက္ခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ခမ်းသားထီသား လိုꩻသီးဖုံႏ ထာꩻထီႏလုဲင်းအီ၊ ဗိုန်ပီနုဲင်း ဒိဗ္ဗစက္ခု အဆီꩻအရဲးအဲဉ်ထဝ်း ထီႏနွောင်ꩻစွဉ်ႏ၊ ထွာမဲ့ဟဝ်နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ ဗိုန်ပီနုဲင်း ခမ်းသားထီသားသီး တမွန်ႏတဲ့မွေးမွေး၊ ထွားစံꩻဗော့ꩻ ခေတ်ကအဝ်ႏထွိုင်ႏဒါႏ အင်္ဂလိပ်နဝ်ꩻဟုဲင်း၊ အင်္ဂလိပ်အက္ခရာႏနဝ်ꩻ ဖေႏနေးကတဲမ်းမုဲင်နွောင်ꩻအီ ကမ္ဘာႏလောင်းလိုꩻမျိုꩻသီး ဘာႏသာႏငဝ်းငွါအခရာႏနဝ်ꩻ ကွပ်အင်္ဂလိပ်ပညာႏသျင်ႏသီး ထွင်ႏနွောင်ꩻတဲင် ထွာစွဉ်ႏဒျာႏ အက္ခရာႏကမ္ဘာႏသုံꩻ၊ လိုꩻတွိုင်ꩻမဉ်ဒါႏလွမွေးစွဉ်ႏ၊ ကွပ်အင်္ဂလိပ်အက္ခရာႏတဲင် ကမ္ဘာႏမဲ့လေလင်းစွဉ်ႏတဲင် မာꩻထွန်ꩻကာꩻနွောင်ꩻအီစွဉ်ႏ လောကဓာတ်ပညာႏနဝ်ꩻသွူ။ ခေတ်ယိုခါ ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏမန်းနဲင်ႏငံႏအကို မန်းအက္ခရာႏ မန်းလိတ်နဝ်ꩻ ဖေႏကလိုႏထဲင်းမွုန်း ကွပ်မန်းပညာႏသျင်ႏသီးထွင်ႏတဲင် မန်းလိုꩻမျိုꩻသီးနဝ်ꩻ ဘာႏသာႏရေꩻ၊ သာႏသနာႏရေꩻ၊ ပညာႏရေꩻ၊ စီꩻပွါꩻရေꩻ၊ နဲင်ႏငံႏရေꩻစတဲင် လောကီလောကုတ္တရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ထင်ႏထိုမွေးစွဉ်ႏနဝ်ꩻမꩻ ကေꩻဇူꩻအာမွေးငါႏနဝ်ꩻသွူ။
ဗုဒ္ဓဂယာတဖူꩻလွေꩻသား
ဝေင်ꩻပါဋလိပုတ်
၁၉၉၇-မတ်လာ(၄)နီꩻ၊ မွူးရောဝ်ꩻခိုႏ(၄)နားရီႏ ထွိုင်ႏဒွိုႏသွတ်ꩻထွူ ထိုမ်းကာꩻနီလံꩻတဲင် ကောအွဉ်သားဖုံႏ သောင်ႏသာမုꩻအလꩻ ကာꩻလောင်းကို ရွစ်ဗာႏ နမောတဿသွံလဲင်ႏ၊ ဟေတုပစ္စယော-စတဲင် ပစ္စေꩻ ၂၄-၁လဲင်ႏထွူမꩻ ကာꩻထန်ႏငါလွေꩻနဝ်ꩻသွူ၊ တဲႏပတ္ထနားနောဝ်ꩻ တဖူꩻတလီးလွုမ်း အံႏဗာႏသက်လွစ်ဟန်ႏအို၊ ရွစ်ဗာႏ နမောတဿ ၃-လဲင်ႏ၊ ဟေတုပစ္စယော-၁လဲင်ႏနောဝ်ꩻမꩻ ဗꩻတွိုႏချာဝေင်ꩻ ကာလကတ္တားကိုနောဝ်ꩻသွူဩ။ ဝေင်ꩻပတ္ထနားနောဝ်ꩻ ပွိုင်းလဲင်ႏဟဲ့ꩻဟောင် ဝေင်ꩻပါဋလိပုတ်တဲင် ခေတ်ယိုလဲင်ႏခါ အောဝ်ႏသော့ꩻအိန္ဒိယခမ်း ဗီးဟားခမ်းနယ်ႏကိုသွူ၊ မဉ်ႏမဲဉ်လွေꩻဗုဒ္ဓဝင်ႏဆဲင်ႏရာꩻ ဒေႏသဖုံႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏပတ္ထနားတရန်းတွော့ꩻ လွေꩻလꩻလို့စွဉ်ႏဒျာႏသွူ၊ ပတ္ထနားကို အသောကာရာမကျောင်ꩻတွိုက် (သာႏသနာႏသက္ကရာဇ် ၂၃၅-ဗာႏနေင်ႏကို အသောကခွန် တဲႏဆို့ꩻသေꩻခါꩻ)နဝ်ꩻ ယိုငခါ အောဝ်ႏကုဲင်လယ်ႏကွို့ꩻ အခင်တွမ်ႏ အပွိုင်ယဟူးယဟန်ႏလွုမ်ꩻသွူဩ၊ တတိယသင်္ဂါယနာႏလဲ့ တင်ႏသော့ꩻဗာႏ ကျောင်ꩻတွိုက်အသောကကိုနောဝ်ꩻမꩻ နီသွဉ်းသီး ဟွိုန်ဟောဝ်နစ်သက် ကေႏညိုႏဗာႏလဲင်ꩻတကွို့ꩻဒါႏဒွုမ်သနဲ့ဩ၊ ပါဋလိပုတ်ကဟဲ့ꩻဒါႏ ပတ္ထနားနောဝ်ꩻ ပွိုင်းလဲင်ႏဘုရာꩻစိုးကို ဗုဒ္ဓဝင်ႏဆဲင်ႏရာꩻ ဝေင်ꩻတဖြုံႏရိုꩻလဲ့ ဟန်ႏနီယို နွို့ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏဝင်ႏဖုံႏ အောဝ်ႏလယ်ႏကွို့ꩻ တစူးတစိꩻလွုမ်ꩻ၊ ကဲဉ်းအာအာနောဝ်ꩻ ဟိန္ဒူဘာႏသာႏဖုံႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူဩ။ အဝ်ႏပတ္ထနားလွေꩻ နာလန္ဒတက္ကသိုလ်ႏကျောင်ꩻနောဝ်ꩻ မဲင်ႏပေါင်ꩻအောဝ်ႏ(၅၅)မဲင်ႏတဲင် မဉ်ႏထွားအပွိုင်အခင်နောဝ်ꩻ လုဲင်းငါႏတန်ငါႏ မရေႏမရာႏသွူ၊ ပွိုင်းလဲင်ႏနောဝ်ꩻ ထွာနွို့ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ ရဟန်ꩻတောႏဖုံႏ သွဉ်ထူႏအီ ဗုဒ္ဓပိဋကတ်တောႏ ကျောင်ꩻတက္ကသိုလ်ႏတန်နေးနောဝ်ꩻသွူ၊ နာလန္ဒတက္ကသိုလ်ႏတန်ယို သာႏသနာႏသက္ကရာဇ် ၁၀၀၀-ရပ်ကို ခွန်ဟော်ခံꩻ ကုမာရဂုတ္တတဲႏဆို့ꩻသေꩻခါꩻတဲင် အေဒီ(၁၂)ရျာꩻဗူႏကို ဟိန္ဒူဘာႏသာႏနွို့ဖုံႏ ယားကုဲင်ထိုꩻအကျောင်ꩻ သေဗာႏနေးနောဝ်ꩻသွူ။ ၁၉၅၆-ဗာႏနေင်ႏ၊ အိန္ဒိယခမ်းသား ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ ရဟန်ꩻတောႏဗွေႏ ဘိက္ခုကဿပ ခင်ႏလမ်းလီꩻတမွေးတောဝ်းကို တဲႏတရွို့ꩻနေး ကျောင်ꩻတသာတဖြုံႏတဲင် ယိုခါ အောဝ်ႏမဟာဝိဟာရပါဠိ အင်စတီကျုအရန်းယို အီႏပင်ႏတသွောင်းထင်ႏကီယင်း တက္ကသိုလ်ႏတန် အရန်းနောဝ်ꩻမꩻ သꩻတက်ခရာႏဟောဝ်ငါႏသွူ။ နာလန္ဒတက္ကသိုလ်ႏ ပရဝုဏ်ႏကိုနောဝ်ꩻ သျင်ႏသာရိပုတ္တရာႏ ကူꩻသော့ꩻအီ လမ်းခင်လီꩻတွမ်ႏ သျင်ႏသာရိပုတ္တရာႏစေႏတီႏတဆူႏလဲ့ တဲႏသေꩻနောဝ်ꩻကိုတဲင် ကေႏညိုႏပါဗာႏ ဟွိုန်တလွိုးပါဗာႏသွူဩ၊ အောဝ်ႏနာလန္ဒတက္ကသိုလ်ႏ ထန်ႏငါလွေꩻနောဝ်ꩻ နွို့ကေႏညိုႏပါဗာႏ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာႏသာႏကျောင်ꩻခယ်ႏတဲင် ကပ်လူႏပါဗာႏ ဆရာႏတောႏတခြိုꩻလူႏဖုံႏ၊ ထူႏပါဗာႏသဉ်ငတ်ꩻပါꩻ ဆရာႏတောႏခယ်ႏကလွူးတဲင်ဒါႏ တခိုးမျိုꩻစွုမ်ႏဖုံႏလဲ့ ကပ်ပဲအံႏအွꩻလွဗာႏ ပငါပရာꩻနောဝ်ꩻသွူဩ။
ပအိုႏအက္ခရာႏ
နိဒါန်း
ဘုရာꩻဟော်ꩻ ပါဠိတောႏ ပိဋကတ်သွံဖုံႏ၊ အဋ္ဌကထာႏ၊ ဋီႏကာႏ၊ ဇာတ်ဝတ္ထု-စတဲင် လောကုတ္တရာႏဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ ကျမ်ꩻဂန်ႏအမျိုꩻမျိုꩻ၊ ယိုခါခေတ်ကာႏလပေါႏ လောကဓာတ်ပညာႏအမျိုꩻမျိုꩻ၊ ပွိုင်းလဲင်ႏခါ အထွာအကုဲင်၊ ယိုခါအထွာအကုဲင် ဇာတ်ကွက်ꩻ၊ ဇာတ်ခြောင်ꩻဝတ္ထုဆန်ꩻ မဂ္ဂသဉ်း၊ လိတ်လွီးလယ်ႏ(သတင်ႏစာႏ)၊ ရာႏဇဝင်ႏ၊ ပေႏတင်ႏ၊ ယတြာႏ-စတဲင် လောကီဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻကျမ်ꩻဂန်ႏအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ မန်းအက္ခရာႏ အဝ်ႏဗွေအဝ်ႏစွုမ်ႏတွော့ꩻ တဲမ်းနွောင်ꩻ၊ တောင်ꩻခါꩻနွောင်ꩻလွနဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ မန်းလိုꩻမျိုꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻလမ်းပညာႏသျင်ႏ၊ ရဟန်ꩻပညာႏသျင်ႏဖုံႏ လွိုင်ႏအာမွေးစွဉ်ႏ၊ တဲမ်းနွောင်ꩻစွဉ်ႏဒျာႏ ဝွေꩻသီးဝတ္ထုရာႏဇင်ႏအမျိုꩻမျိုꩻ၊ လိုꩻမျိုꩻလင်သီး ဝတ္ထုရာႏဇဝင်ႏအစားစားဖုံႏနဝ်ꩻသွူ၊ မန်းလိုꩻမျိုꩻသီး ထာꩻထီႏကလုဲင်း၊ ထာꩻသေနာႏကအဝ်ႏဗာႏနဝ်ꩻ အလင်မွေးတဝ်း အက္ခရာႏအဗွေအစွုမ်ႏအဝ်ႏ-မဉ်ႏရိုနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ လွိုးရတမာႏနွောင်ꩻတဝ်းသွူ။
ဗုဒ္ဓဂယာတဖူꩻလွေꩻသား
ခမ်းရာႏဇဂျိုဟ်ႏ
ခမ်းရာႏဇဂျိုဟ်ႏနောဝ်ꩻ ဗွေႏဘုရာꩻစိုးကို အောဝ်ႏသော့ꩻ မာဂဓတွိုင်ႏကိုတဲင် ဟော်ခံꩻဗိမ္ဗိသာရတွမ်ႏ ပိုခိုဟော်ခံꩻ အဇာတသတ်သီး ခူꩻဝေင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ၊ ယိုခါ အဝ်ႏသော့ꩻအိန္ဒိယခမ်း ဗီဟားခမ်းနယ်ႏ၊ ဝေင်ꩻတောႏပတ္ထနားဆꩻကွဉ်ႏနောဝ် ၆၅-မဲင်ႏရပ်ကိုနောဝ်ꩻသွူ၊ ပွိုင်းလဲင်ႏအဟဲ့ꩻအဟောင် ရာႏဇဂျိုဟ်ႏ၊ ယိုခါအဟဲ့ꩻအဟောင် "ရာ့ဂျ်ဂီး"နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ရာႏဇဂျိုဟ်ႏခမ်းကို နီသွဉ်းသီးတဖူꩻလွေꩻသားစွိုꩻ လယ်ႏကေႏညိုႏ သဒ္ဓါႏပွါꩻအီခင်ႏလမ်းဖုံႏနောဝ်ꩻ ဟော်ခံꩻဗိမ္ဗိသာရကလူႏဒါႏ ကျောင်ꩻဝေဠုဝန်ႏအခင်၊ နီဗွေႏဘုရာꩻဂေါတမ သတင်ꩻသွုံꩻအီခင်ႏလမ်း ကျောင်ꩻ"ဂိဇ္ဈိဝိဟာရ"(ဂိဇ္ဈကုဋ်ကောင်နာ)၊ သမာꩻတောႏတန် ဇီတကတခေါ့ꩻဥယျာဉ်ႏ၊ ကတင်ႏအီပထမသင်္ဂါႏယနာႏ သတ္တပဏ္ဏိထမ်း (အောဝ်ႏဝေဘာရကောင်လောင်း)ဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ နီသွဉ်းသီးဖျော်တွိုႏလွေꩻ ရာႏဇဂျိုဟ်ႏဝေင်ꩻခင်တွမ်ႏ ရာႏဇဂျိုဟ်ႏဟော်ခင်တဲင် ယူႏလꩻပါ အဇာတသတ်မင်ꩻသာꩻ ဆွမ်ꩻအဖါဗိမ္ဗိသာရဟော်ခံꩻတွော့ꩻ သော့ꩻထောင်ႏကို၊ ဖြဲ့ꩻခင်ႏယာꩻ တိတ်ꩻသော့ꩻတသာႏနောဝ်ꩻမꩻ ဟော်ခံꩻတန်ဗိမ္ဗိသာရ နတ်ရွာႏစံႏထိုꩻဗာႏနေးနောဝ်ꩻတွော့ꩻ ထူႏလꩻပါ သတိသံႏဝွေႏဂတရာꩻနေးနောဝ်ꩻသွူ၊ ဂိဇ္ဈကုဋ်ကောင်နာကို ထီႏပါဗာႏနီဗွေႏဘုရာꩻဂေါတမ သတင်ꩻသွုံꩻအီခင်ႏလမ်းတွမ်ႏ စင်္ကျန်ႏအီအရပ်တဲင် ယူႏလꩻပါယင်း သျင်ႏဒေဝဒတ် နွန်ႏလင်ꩻလုံးတူႏ ကျံႏတကုဲင်နီဗွေႏဘုရာꩻတွော့ꩻ လုံးခဝ်ဖဲင်းလူးနောဝ်ꩻမꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻ ခင်ႏသွီႏတသဉ်လဲင်ꩻထန်ႏပါ၊ ဆရာႏဇီဝက လွမ်ꩻလာꩻဖေႏဗာႏ နီဗွေႏဘုရာꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီး အောဝ်ႏယူႏစွေးလွ ပငါပရာꩻသွူ၊ ကျောင်ꩻသိန်ꩻရိုꩻဖေႏခွေသွဉ်း- "ကွပ်သျင်ႏဒေဝဒတ်ယို ကျံႏတကုဲင်ဘုရာꩻ ခွိုင်းမုဲင်ꩻလဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻမꩻ ယိုခါခါ အောဝ်ႏခံငါးရုဲင်ꩻခမ်းကိုနောဝ်ꩻ ငမ်းသꩻငါႏနော် စင်းခံꩻအောင်" အောဝ်ႏဂိဇ္ဈကုဋ်ကောင်မျတ်လောင်း လင်ꩻဒွမ်ချာ ကောင်ခင်ႏထျꩻနောဝ်ꩻ ထီႏဗာႏဝင်ꩻတဲမ်းသေꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻ အောင်ႏလꩻအီ နာဠာဂီရိဆင် အခင်ႏလမ်းနောဝ်ꩻသွူ၊ သျင်ႏဒေဝဒတ်လိုꩻဖုံႏ ဖေႏအွꩻနေးဒေါဝ်(၁၆)ဖွိုင်ꩻတွော့ꩻ ဖေႏကလွေꩻယမ်းသီ နီဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻလဲ့ ကွပ်နီဗွေႏဘုရာꩻမေတ္တာႏထီခွꩻတဲင် နာဠာဂီရိဆင်တန် အုံခွပ်ဗာႏနီဗွေႏဘုရာꩻဆꩻငါနေးနောဝ်ꩻသွူနဲ့ဩ။
ပအိုႏအက္ခရာႏ
နိဒါန်း
တွိုႏနီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ ထာꩻသေနာႏ လောကီလောကုတ္တရာႏ ကဆေ့ꩻဗာႏငါႏနဝ်ꩻ ကွပ်လိတ်အက္ခရာႏ အဗွေအစွုမ်ႏတအဲဉ်ထဝ်း-မဉ်ႏရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ တမာႏနွောင်ꩻတဝ်း၊ ပညာႏသျင်ႏသား အီႏဝွန်ႏခံႏလွဗာႏဒျာႏရင်ꩻ တသစ်တဝ်းသွူ၊ နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အစဲဉ်ႏအဆက် ထွာလွဒျာႏဗုဒ္ဓဘာႏသာႏတဲင် ရပ်တွိုင်ꩻဒုံတွိုင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏကိုႏကွယ်ႏလူႏတန်ꩻလွသေႏသေႏဒျာႏ ဘုရာꩻစေႏတီႏ၊ ကျောင်ꩻကန်ႏ၊ စရွပ်ဖုံႏ၊ ဆောက်တယ်ႏသေႏသေႏဒျာႏ ဥပုသ်သီႏလ၊ မဉ်ႏလꩻတမူꩻလဲ့ လူႏဒါႏတပယ်ꩻ၊ ကေားဗုဲင်ꩻသျင်ႏစင်ꩻသားတဲ့အာဒျာႏ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ကံကျင်ꩻလွဉ်ꩻလွကွို့ꩻဒျာႏ မွိုးဖါဆရာႏသမာꩻ အစဲဉ်ႏဆက်သီးအခွုမ်အမာꩻ အယူႏဝါႏဒထုံꩻစံႏအတွိုင်ꩻလွုမ်ꩻဒျာႏသွူ။ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏသီး အယူႏဝါႏဒနဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏအလောင်းယို ထွာယုတ္တိသဘာဝအအဝ်ႏသွတ်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻကေားယွုမ်းသားဖုံႏ ဆေ့ꩻမွေးငါႏသွူ၊ မွေးဒျာႏရင်ꩻ၊ အဝ်ႏထွာသွူဗုဒ္ဓဘာႏသာႏလဲ့ ဗွေႏဗွန်ယင်ဟန်ႏတွမ်ႏ (မော်)ကရိုꩻဒါႏ ကေားဟော်ꩻလိတ်သားဖုံႏနဝ်ꩻ "ငါးရုဲင်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏခေါ်ခေါ်တမွေးတဝ်း၊ လိုꩻခမ်းကိုယိုခါ ခံႏဗာႏခွန်ဘေꩻခွန်တံႏတဲင် ဝင်ꩻကတဒွေါ့ꩻအစူ၊ ကတဒွေါ့ꩻအခင်ႏ-စတဲင်နဝ်ꩻစားဒျာႏ"ဟော်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ယင်ဟန်ႏသားနဝ်ꩻ "လိုꩻယိုမဉ်ႏသီထွူ ထွာချာယင်းဒျာႏလိုꩻ၊ ထွီႏမဉ်ႏသီထွူ ထွာချာယင်းဒျာႏထွီႏ"စတဲင် ထာꩻယူႏအဝ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ အဝ်ႏထွာသွူဗုဒ္ဓဘာႏသာႏလဲ့ ထွာထိုꩻတေားဒါႏ နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ (ကွပ်)တသေတဝ်း ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏအယူႏဝါႏဒ အမဲဉ်ႏသဘာဝတရာꩻနဝ်ꩻမꩻ ထွာကီဗုဒ္ဓဘာႏသာႏလဲ့ "ကံကျင်ꩻလွဉ်ꩻလွကွို့ꩻဒျာႏ မွိုးဖါဆရာႏသမာꩻ အစဲဉ်ႏဆက်သီးအခွုမ်အမာꩻ အယူႏဝါႏဒထုံꩻစံႏအတွိုင်ꩻလွုမ်"ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
ဗုဒ္ဓဂယာတဖူꩻလွေꩻသား
ဗုဒ္ဓဂယာ
၁၉၉၇-မတ်လာ(၆)နီꩻ နီသွဉ်းသီး တဖူꩻလွေꩻသားဖုံႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏရာႏဇဂျိုဟ်ႏ ဖျော်တွိုႏလွေꩻခန်း ဗုဒ္ဓဂယာကိုသွူ၊ နီဗွေႏဘုရာꩻဂေါတမနောဝ်ꩻ အုံနင်းမဟာဗောဓိညောင်ႏမွူး(ယိုခါ အောဝ်ႏဂယာဝေင်ꩻထျꩻ)ဆꩻလကို လꩻထွူသဗ္ဗညုတဉာဏ်ႏတောႏတဲင် ထွာလွဉ်ဘုရာꩻနောဝ်ꩻသွူ၊ ဗုဒ္ဓဂယာရပ်ရာႏဒေႏသယို ခွိုင်းကားနီဗွေႏဘုရာꩻ အဆူႏဆူႏ ပွင်ꩻသော့ꩻအီခင်ႏလမ်းမျတ်တဲင် ဟဲ့ꩻဟောင်လွ ဗုဒ္ဓဂယာကရိုꩻနဝ်ꩻ သေဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဗုဒ္ဓဂယာနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏဝင်ꩻဂယာဆꩻနောဝ် ၇-မဲင်ႏရပ်ကိုတဲင် ထွာလယ်ႏကွို့ꩻ ဝေင်ꩻပေႏတဖြုံႏလွုမ်ꩻသွူ၊ နီသွဉ်းသီး တဖူꩻလွေꩻသားဖုံႏ လယ်ႏကေႏညိုႏဗာႏ ဗုဒ္ဓဂယာကိုနောတ်ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻဂေါတမ ကလꩻသော့ꩻ သဗ္ဗညုတဉာဏ်ႏတောႏ(အောင်ႏလꩻသော့ꩻအီ မာရ်ႏငတ်ꩻပါꩻ)ထွာထွူဘုရာꩻတွော့ꩻ အုံနင်းအီနွုတ်ꩻနီꩻနွုတ်ꩻလဲင်ႏ သတ္တဌာန၊ နင်ႏသုဇာတာႏ ကကပ်အီ သွမ်ꩻဖိုးနဲဉ်းထီ (ဒဲဉ်သွမ်ꩻဃနာႏဖိုနဲဉ်းထီ)အွဉ်ႏတခြွဉ်ႏအီ တကောက်ꩻခံꩻခင်ႏလမ်း၊ အလောင်ႏတောႏဘဝကို ကံကျင်ꩻသော့ꩻအီထမ်း ဒုက္ကရစရိယာႏ ဥရုဝေဠတခြာတွမ်ႏ နေရဉ္ဇရာႏထီခြောင်ဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ ၁၉၉၇-မတ်လာ (၇)နီꩻ အမုဲင် ၁၆/၉၇ ဗုဒ္ဓဂယာ တဖူꩻလွေꩻသားစွိုꩻ ဖျော်တွိုႏလွေꩻ ကောင်ဒုက္ကရစရိယာႏသွူဩ၊ ကောင်ဒုက္ကရစရိယာႏနဝ်ꩻ အောဝ်ႏမဟာဗောဓိစေႏတီႏဆꩻကွဉ်ႏထင်ꩻ ၄-ယူႏဇနာႏရပ်ကို ထုမ်းလွေꩻနေးကာꩻသွူ၊ ကောင်ဒုက္ကရစရိယာကို ထမ်းအဝ်ႏသော့ꩻနီဖြုံႏ၊ နီဗွေႏဘုရာꩻအလောင်ꩻ သိဒ္ဓတ္ထနဝ်ꩻ အုံနင်းသော့ꩻ ထမ်းတဖြုံႏထွူတဖြုံႏတဲင် ကံကျင်ꩻဒုက္ကရစရိယာႏ ၆-နေင်ႏဗွေဗွေနောဝ်ꩻမꩻ နီသွဉ်းသီး ပအိုဝ်ႏ ၄-ဖြာꩻအပါႏအဝင်ႏ တဖူꩻလွေꩻသားတစွိုꩻလွုမ်း သꩻပေႏသꩻနွဲယောင်ႏယောင်ႏ၊ ဟွိုန်တလွိုးယောင်ႏယောင်ႏနေးနောဝ်ꩻသွူ၊ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ နီသွဉ်းသီးတစွိုꩻလွုမ်း ခံႏထူႏသဉ်(၉)ပါꩻ ဗွေႏဆရာႏတောႏမန္တလေꩻ ခီႏယော်ꩻဖေႏနောဝ်ꩻသွူ။
ပအိုႏအက္ခရာႏ
နိဒါန်း
အမဲဉ်ႏတဗာႏနဝ်ꩻ"မွိုးဖါယိုꩻယာႏ ဆရာႏသမာꩻသီး အခွုမ်အမာꩻ အယူႏဝါႏဒထုံꩻစံႏနဝ်ꩻ ဘုရာꩻရဟန္တာႏတမွေးတဝ်းတဲင် အကျိုꩻအဝ်ႏတအဝ်ႏတဝ်း၊ မွေးမဲဉ်ႏနဲ့ မွေးမဲဉ်ႏတဝ်းနဲ့-ကရိုꩻနဝ်ꩻ ယူႏကျမ်ႏဝွေႏဖန်ႏ ဉာဏ်ႏအဝ်ႏဗာႏမꩻသွူ။ အကျိုꩻမဉ်ႏအဝ်ႏ၊ မဉ်ႏမွေးမဲဉ်ႏဒျာႏလဲ့ ကျိုꩻစာꩻလွိုထဲင်းဗာႏ၊ အကျိုꩻမဉ်ႏအဲဉ်ထဝ်း၊ မဉ်ႏတမွေးမဲဉ်ႏတဝ်းလဲ့ ပယ်ႏထိုꩻဗာႏသွူ၊ (တနဲꩻ) ပြောင်ꩻလုဲင်ႏဖေႏဗာႏခေတ်နဝ်ꩻသွူ"။ မွေးငါႏ၊ ပေါႏလွိုတဲင် သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရာꩻသီးအယူႏဝါႏဒ ထာꩻယူႏဝါႏဒထုံႏစံႏကရီးခါနဝ်ꩻ အဟဝ်တဲ့အဝ်ႏဒျာႏ၊ အကုဲင်လဲ့အဝ်ႏဒျာႏ၊ ဖုဲင်းထိုꩻ ထာꩻယူႏဝါႏဒထုံꩻစံႏကုဲင် ပွိုင်းလဲင်ႏခါ၊ ထူႏလုဲင်ႏဒျာႏ အယူႏဝါႏဒထုံꩻစံႏဟဝ်ထွူတဲင် ဖေႏအာႏဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ကသေနာႏ အယူႏဝါႏဒထုံႏစံႏပွိုင်းလဲင်ႏ ဉာဏ်ႏအမွေးမဲဉ်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏကျမ်ꩻဂန်ႏအမျိုꩻမျိုꩻအလောင်း၊ ကျမ်ꩻဂန်ႏအမျိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏဒင်ႏဒျာႏ အက္ခရာႏဗွေစွုမ်ႏကအဝ်ႏဒါႏ ဘာႏသာႏလိုꩻမျိုꩻသီးအလောင်းနဝ်ꩻသွူ။
ဗုဒ္ဓဂယာတဖူꩻလွေꩻသား
မိဂဒါႏဝုန်ႏ
မိဂဒါႏဝုန်ႏတခြာနောဝ်ꩻ ခေတ်ယိုလဲင်ႏခါ အဝ်ႏသော့ꩻ ဥတ္တရာပရာဒက်ရှ်ခမ်းနယ်ႏ၊ အောဝ်ႏဗော့ꩻစွဉ်ႏ ဝေင်ꩻဗာႏရာႏဏသီႏထျꩻ ဆာရာနတ်ဒေသကိုသွူဩ၊ မိဂဒါႏဝုန်ႏတခြာနောဝ်ꩻ သိဒ္ဓတ္ထမင်ꩻသာꩻ အောင်ႏလꩻထွူ သဗ္ဗညုတဉာဏ်ႏတောႏ ထွာထွူဘုရာꩻတဲင် ဟော်ꩻဖေႏဓမ္မစက္ကျာႏ ပဉ္စဝဂ္ဂီႏငတ်ꩻပါꩻခင်ႏလမ်းနောဝ်ꩻသွူ။ ၁၉၉၇-မတ်လာ(၈)နီꩻ အောဝ်ႏဗုဒ္ဓဂယာထုမ်းလွေꩻကာꩻ ဝေင်ꩻဗာႏရာႏဏသီႏတဲင် မဲင်ႏပေါင်ꩻ အောဝ်ႏ ၁၄၉-မဲင်ႏနောဝ်ꩻသွူ၊ ဗာႏရာႏဏသီႏတွမ်ႏ မိဂဒါႏဝုန်ႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏလယ်ႏကွို့ꩻ ၈-မဲင်ႏလွုမ်ꩻသွူ၊ ဝေင်ꩻဗာႏရာႏဏသီႏနောဝ်ꩻ ပွိုင်းလဲင်ႏဘုရာꩻစိုးကို ထွာဗုဒ္ဓဘာႏသာႏဝင်ႏသီး ဝေင်ꩻတန်ဒျာႏရိုꩻကီလဲ့ ယိုခါခါနောဝ်ꩻ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏအောဝ်ႏဆေ့ꩻဆေ့ꩻတဲင် ဟိန္ဒူဘာႏသာႏကဲဉ်းအာအာနောဝ်ꩻသွူ၊ ကွဲးကားတွော့ꩻ မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာႏသာႏကျောင်ꩻဂျပန်၊ ကိုးရီးယား၊ တိဘက်၊ ခယ်ႏကစဒါႏ ကျောင်ꩻဖုံႏလဲ့ အောဝ်ႏဒျာႏသွူ၊ ထေရဝါဒကျောင်ꩻ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏနောဝ်ꩻ ကျောင်ꩻမန်း ၂-ဖြုံႏ၊ ကျောင်ꩻသီရိလင်္ကာႏ ၁-ဖြုံႏတွမ်ႏကျောင်ꩻထုဲင်ႏ ၁-ဖြုံႏလဲ့ အောဝ်ႏဒျာႏသွူဩ။ နီသွဉ်းသီး ထုမ်းကာꩻတွိုႏလွေꩻ မိုဟန်နီယာဝေင်ꩻကိုတဲင် ထီႏဗာႏတဗွန်ဂျိမ်းဖုံႏသွူ၊ နီသွဉ်းသီးထွားလွပငါပရာꩻ၊ ကွယ်ႏကားတွော့ꩻ ခွမ်ꩻလာꩻပါတောဝ်းတဖြာꩻဖြာꩻ၊ ဟွဲနေးပတီꩻတန်ဖုံႏလွဉ်းလွဉ်း၊ နီသွဉ်းသီးစွိုꩻကိုကပါဒါႏ လိုꩻမူႏဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွားတူႏတူႏတေ့ꩻတေ့ꩻနေးယောင်ႏယောင်ႏ၊ ထွားဗွိုန်ႏတောဝ်းယောင်ႏယောင်ႏ၊ တဗွန်ဂျိမ်းဘာႏသာႏဖုံႏယို ခွမ်ꩻလာꩻပါတောဝ်းတဲင် အောဝ်ႏတလူးတလဲင်း ငတူႏတေ့ꩻလွဝင်ꩻ ခူႏခူႏခိခိ။ ထီႏဗာႏတဗွန်ဂျိမ်းဖုံႏတွော့ꩻ ခွေသွဉ်းယူႏလꩻပါ ဘုရာꩻစိုးကို နင်ꩻဝိသာႏခါႏသီး အဖူအဖီနောဝ်ꩻလဲ့ ကိုꩻကွယ်ႏဒိဋ္ဌိဂိုဏ်ꩻစားယိုနေနေ၊ ထွဉ်ႏဝိသာႏခါႏဝုဲင်ႏစွဉ်ႏလဲ့ ဝိသာႏခါႏဝုဲင်ႏတောဝ်း၊ ဆုဲင်ꩻယို ကွပ်ဝိသာႏခါႏကေꩻဇူꩻတွော့ꩻ အဖူအဖီဖုံႏ ထွာလွဉ်ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏအကျောင်ꩻ ယူႏလꩻပါနေးနောဝ်ꩻသွူ။ မွူးဟာ(၅)နားရီႏလွို ဖျော်တွိုႏလွေꩻ မိဂဒါႏဝုန်ႏ ဗွေႏဗွန်ကျောင်ꩻမန်းတဲင် ဗေင်ႏဗော့ꩻနောဝ်ꩻကိုသွူ။ နုဲင်းမွူးရောဝ်ꩻနီꩻ လွေꩻကေႏညိုႏဗာႏ ဓမ္မရာဇိက စေႏတီႏတောႏနောဝ်ꩻသွူ၊ နီဗွေႏဘုရာꩻ ကဟော်ꩻဖေႏဒါႏတရာꩻ ပဉ္စဝဂ္ဂီႏအခင်ႏလမ်းနောဝ်ꩻ တဲႏသေꩻခါꩻဓမ္မရာဇိက စေႏတီႏတောႏနောဝ်ꩻသွူ၊ ကွပ်နာႏဗာႏ နီဗွေႏဘုရာꩻကဟော်ꩻဖေႏဒါႏ ဓမ္မစက္ကျာႏတရာꩻတဲင် ဗွေႏကောဏ္ဍည၊ ဗွေႏအဿဇိ ကစဒါႏ ပဉ္စဝဂ္ဂီႏငတ်ꩻပါꩻယို တွိုႏဆွိုက်လꩻလွ ရဟန္တာႏမျတ်ဖုံႏသနဲ့ဩ၊ ဓမ္မရာဇိကစေႏတီႏတောႏထျꩻနောဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးစွိုꩻတစွိုꩻလွုမ်း ရွစ်ပူႏဇောႏလွ ဓမ္မစက္ကျာႏသုတ်တွမ်ႏ အနတ္တလက္ခဏသုတ်ဖုံႏသွူဩ။
ပအိုႏအက္ခရာႏ
နိဒါန်း
ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ နီပအိုႏလိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ အက္ခရာႏခေါ်ခေါ်အဲဉ်ထဝ်း၊ ထူႏသုံꩻလွဉ်ဗော့ꩻ မန်းအက္ခရာႏလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ နေင်ႏပေါင်ꩻတရျာꩻလွိုနဝ်ꩻကာႏတဲင် ကွပ်အက္ခရာႏတဗွေစွုမ်ႏတဝ်းနဝ်ꩻမꩻ နီပအိုႏလိုꩻမျိုꩻသီး ကျမ်ꩻဂန်ႏအမျိုꩻမျိုꩻတအဲဉ်ထဝ်း၊ ကွပ်အဲဉ်ထဝ်းတဲင် နီပအိုႏလိုꩻမျိုꩻအကို လိုꩻလမ်းပညာႏသျင်ႏ၊ လိုꩻကျောင်ꩻပညာႏသျင်ႏ ကအီႏပေါႏလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻ ယပ်ꩻခုဲင်ႏမွေးစွဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ထာꩻသေနာႏ ထာꩻသေတရာꩻ ဆေ့ꩻလွမွေးစွဉ်ႏဝင်ꩻတန်ကရို၊ နီပအိုႏလိုꩻမျိုꩻသီး အထွာအကုဲင် ဝတ္ထုရာႏဇဝင်ႏ လိတ်လာႏလိတ်ရဲဉ်ႏပွိုင်းလဲင်ႏဖုံႏယို ပအိုႏဘာႏသာႏကို တဲမ်းခါꩻတွမ်ႏအက္ခရာႏသေႏသေႏချာႏချာႏ အဗာႏ၊ အနေင်ႏသက္ကရာဇ်-စတဲင် ကအွဉ်ႏကုဲင်သေꩻခါꩻဒါႏ လိတ်အုပ်လိတ်ပပ်ဖုံႏ၊ ရဟန်ꩻသျင်ႏလိုꩻ ကခွဲးဖိုကထီႏဖိုဒါႏ အထွာအကုဲင်ရီးဆုဲင်ꩻသားဖုံႏ ကဆေ့ꩻခြေားဗာႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ပညာႏသျင်ႏသီး အဝ်ႏသေဒျာႏအတွိုင်ꩻသွူ။ ဗွန်နုဲင်း အဝ်ႏဘုရာꩻဟော်ꩻပိဋကတ်သွံဖုံႏ ပါဠိတောႏ မန်းကပြန်ႏထန်ႏချာဒါႏပါဠိအနက် ဘုရာꩻငဝ်းစားနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ပအိုႏဘာႏသာႏတအဲဉ်ထဝ်း၊ အဋ္ဌကထာႏဋီကာႏနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻခရာႏလဲင်ꩻတလိုႏဒွုမ်၊ ဗလာနတ္ထိထဲင်းတန်သွူ၊ ဇာတ်ဝတ္ထုအကိုနဝ်ꩻ မဉ်ႏစပ်နေးဒျာႏ ကာရန်လစ်ꩻဖြုံႏတပွိုက်' ငတ်ꩻဖြုံႏတပွိုက်-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻမꩻ ဖတ်နွောင်ꩻ၊ ဝတ္ထုခြောင်ꩻစားနဝ်ꩻတဲးတဲ့ အဝ်ႏတစူးတစိꩻပေႏ၊ တလဲင်ꩻတဝ်း၊ ထွူႏထွူႏတွုမ်တွုမ်တဲ့ တမွေးတဝ်း၊ ထွာလဲႏကွို့ꩻ အတခိုႏစားပေႏလွုမ်ꩻ၊ အကဲဉ်အနမ်းတအဲဉ်ထဝ်း၊ မဉ်ႏတဲမ်းနေး လိတ်ပွိုက်ရိုꩻရိုꩻလဲ့ ကွပ်လိတ်ဖြုံႏအက္ခရာႏတစွုမ်ႏတဝ်းတဲင် တတဲမ်းနွောင်ꩻတဝ်း။
ဗုဒ္ဓဂယာတဖူꩻလွေꩻသား
သာဝတ္ထိခမ်း
ဘုရာꩻစိုးကို သာဝတ္ထိခမ်းနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏသော့ꩻတွိုင်ႏကောသလ္လကို၊ သာဝတ္ထိခမ်းနောဝ်ꩻလဲ့ ပသေနဒီကောသလခွန်ဟော်ခံꩻ အုံနင်းဟော်နေးနောဝ်ꩻသွူ။ သာဝတ္ထိနောဝ်ꩻ ခေတ်ယိုခါအောဝ်ႏသော့ꩻ ဥတ္တရာပရာဒက်ရှ်ခမ်းနယ်ႏ ဝေင်ꩻမာရမ်ပူဆꩻတွို့ꩻ ၇-မဲင်ႏအရပ်ကိုတဲင် ကုလာꩻဟဲ့ꩻ-ဆာရာဗတ်စ်တီ (သာဝတ္ထိ)နေးနောဝ်ꩻသွူ။ သာဝတ္ထိခမ်းကို နီသွဉ်းသီးလယ်ႏကေႏညိုႏဗာႏ အနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻ ကလူႏဒါႏကျောင်ꩻဇေႏတဝွန်ႏ အခင်၊ နီဗွေႏဘုရာꩻ ကပျꩻဒါႏတံꩻခိုꩻပျဋိဟာႏ ခင်ႏလမ်းတွမ်ႏ သာဝတ္ထိဝေင်ꩻယပွိုင်းလဲင်ႏနေးနောဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ၁၉၉၇-မတ်လာ(၁၀) မွူးရောဝ်ꩻခိုႏ နားရီႏ(၁၀)ထင်ႏကာꩻလောင်း ရွစ်နမောတဿ ၃-လဲင်ႏ၊ ရွစ်ပါ ပစ္စေꩻ (၂၄) ၁-လဲင်ႏထွူနောဝ်ꩻ ကာꩻတသွေႏလွေꩻယင်း သာဝတ္ထိဝင်ꩻခင်ကိုသွူ။ သာဝတ္ထိနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏမိဂဒါႏဝုန်ႏဆꩻတွို့ꩻထင်ꩻ မဲင်ႏပေါင်ꩻ ၂၁၇-မဲင်ႏကိုသွူ၊ ထုမ်းကာꩻတဲႏမွူးရောဝ်ꩻခိုႏ (၆)နားရီႏ ဗꩻတွိုႏ မွူးဟာ(၆)နားရီႏမꩻ တွိုꩻလွေꩻသာဝတ္ထိခမ်းလီꩻ ပွိုင်းလဲင်ႏကိုသွူ၊ သာဝတ္ထိနောဝ်ꩻ ဘုရာꩻစိုးကို လိုꩻအုံအောဝ်ႏသော့ꩻ အဖြာꩻပေါင်ꩻ(၇)ကုဋေႏရပ်ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထီႏဗာႏလိတ်လုဲင်ꩻကိုနေးနဝ်ꩻသွူ၊ ကွယ်ႏကားတွော့ꩻ ယိုခါခါနောဝ်ꩻ ထွာလယ်ႏကွို့ꩻ ဒုံပေႏဆောင်ႏပေႏလွုမ်ꩻတဲင် တမယ်ꩻတောဝ်းအကျောင်ꩻ ထူႏဗာႏသံဝေဂနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူနဲ့ဩ။ ၁၉၉၇-မတ်လာ(၁၁)နီꩻ နီသွဉ်းသီးလွေꩻထေ့ ကောသလခွန်ဟော်ခံꩻ ဟော်ခင်တဲင် ထီႏဗာႏပါ မလ္လိကာမိဖုရာꩻခင်ႏလမ်းဗေင်ႏ လမ်းမီဆောင်၊ ထွားဗာႏပါ ခြောင်တန်အစိရတီႏ(ယိုခါဟဲ့ꩻ ရာပတီခြောင်) ဟော်ခံꩻကောသလဟော်ဆောင်တွော့ꩻ ခွေသွဉ်းယူႏလꩻပါ ဟော်ခံꩻကောသလထာꩻဗေင်ႏမင်း အချက်(၁၆)နောဝ်ꩻသွူ၊ အောဝ်ႏနောဝ်ꩻမꩻ လွေꩻကေႏညိုႏပါ နီဗွေႏဘုရာꩻကပျꩻဒါႏတံꩻခိုꩻပျဋိဟာႏခင်ႏလမ်း ကုန်ꩻတခေါ့ꩻမွူးဗွာတဲင် နီသွဉ်းသီး ဟွိုန်ဟောဝ်နစ်သက်ငါႏနောဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်နီဗွေႏဘုရာꩻ ပျꩻယမိုက်ပျဋိဟာႏတွမ်ႏ လောကဝိဝရဏ ပျဋိဟာႏတဲင် အောဝ်ႏလိုꩻခမ်း ထီႏဖြောင်လွေꩻပါစွဉ်ႏ အကနိဋ္ဌဗြဟ္မာႏခမ်း၊ လူꩻတွမ်ႏဗြဟ္မာႏသီး ဘွုံႏဗိမာန်ႏ၊ ထီနောင်၊ ဥယျာဉ်ႏ၊ ပလ္လင်ႏနေးနောဝ်ꩻဖုံႏသွူဩ၊ အောဝ်ႏနောဝ်ꩻမꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻကျွꩻထင်ႏလွေꩻ တာဝတိံသာႏလူꩻခမ်း၊ ကပ်ပါဝါႏနောဝ်ꩻကိုတဲင် ဟော်ꩻဖေႏမွိုးနတ်သာꩻ အဘိဓမ္မာႏတရာꩻအကျောင်ꩻ ယူႏလꩻလွပငါပရာꩻနောဝ်ꩻမꩻ မဲ့ထီလဲင်ꩻယွိုင်းယင်းပါနေးနောဝ်ꩻသွူဩ။ ကုန်ꩻတခေါ့ꩻမွူးဗွာဆꩻလထင်ꩻကို ထီႏဗာႏပါဟံႏမျောႏထိုꩻ ဒေႏဝဒတ် အခင်ႏလမ်း၊ နောဝ်ꩻဆꩻတွို့ꩻထင်ꩻ ထီကန်ႏထျꩻနောဝ်ꩻလဲ့ ဟံႏမျောႏထိုꩻ စိဉ္စမာႏနလိုꩻမူႏယုတ်အခင်ႏလမ်းတဲင် သံဝေဂလꩻပငါပရာꩻသွူဩ၊ နောဝ်ꩻကိုရပ် ပတ်တဝွိုင်ႏဖုံႏနောဝ်ꩻ ကေႏညိုႏပါဗာႏယင်း ကျောင်ꩻဇေႏတဝွန်ႏအခင်၊ ဇေႏတဝန်ႏကျောင်ꩻခင်ကို ထီႏဗာႏပါ ကျောင်ꩻရာဟုလာႏ၊ ကျောင်ꩻသျင်ႏသာဝလိ၊ အာနန္ဒာစေႏတီႏ၊ နီဗွေႏဘုရာꩻကသပ္ပါယ်ႏဒါႏ ထီအုံႏဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ၊ နီသွဉ်းသီးတစွိုꩻလွုမ်း အားထုတ်လွတရာꩻပငါပရာꩻထွူနဝ်ꩻ သဲင်ꩻချာယင်း ဗွေႏဗွန်ကျောင်ꩻမန်း သာဝတ္ထိကိုနောဝ်ꩻသွူဩ။
လုမ္ဗိနီဥယျာဉ်ႏ
လုမ္ဗိနီဥယျာဉ်ႏကို လွူးဖွါꩻသော့ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻခင်ႏလမ်းမျတ်တဲင် ယိုခါအောဝ်ႏသော့ꩻ နီပေါခမ်းကို၊ အောဝ်ႏအိန္ဒိယခမ်းကူ မဉ်ႏလွေꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏကွို့ꩻ ၁၅-မဲင်ႏရပ်လွုမ်ꩻသွူ၊ လုမ္ဗိနီႏဥယျာဉ်ႏယို အောဝ်ႏကပိလဝတ်ခမ်းတွမ်ႏ ဒေဝဒဟခမ်းနီဖြုံႏခါႏကိုနဝ်ꩻသွူ။ ပွိုင်းလဲင်ႏ နေင်ႏ ၂၅၀၀-လွိုကိုနောဝ်ꩻ ချင်းမွူးဖုံႏလွဉ်းလွဉ်း ရိုꩻကီလဲ့ ယိုခါနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏလယ်ႏကွို့ꩻညာꩻညာꩻတမွူးလွုမ်ꩻ၊ ကွယ်ႏကားတွော့ꩻ ဥယျာဉ်ႏကို ဖေႏကဆို့ꩻချာယင်း ချင်းမွူးဖုံႏနောဝ်ꩻ စီꩻမန်ႏကိန်ꩻအောဝ်ႏထွူလဲဉ်း ကရိုꩻနောဝ်ꩻလဲ့ သေရိုမ်းပါဗာႏနောဝ်ꩻသွူဩ။ ဘုရာꩻအလောင်ꩻတောႏ သေတကေတုနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏအုံနင်း တာဝတိံသာႏလူꩻခမ်းတဲင် မဟာသက္ကရာဇ် ၆၇-ဗာႏနေင်ႏ၊ ဝါႏဆိုႏဗွေ မွူးနီꩻကျာသပတေꩻ တဲႏသန္ဓေႏ မွိုးဗွေႏနင်ꩻမာႏယာႏနမ်းလောင်းနောဝ်ꩻသွူ၊ မဟာသက္ကရာဇ် ၆၈-ဗာႏနေင်ႏ၊ ဒဲဉ်ရုတ်ꩻလာဗွေ၊ သောကျာႏနီꩻနောဝ်ꩻ လွူးဖွာꩻလွဉ် လုမ္ဗိနီႏဥယျာဉ်ႏ ချင်းမွူးခြာကိုသွူ၊ သဲစ်လွူးထွူဘုရာꩻလောင်ꩻတောႏနောဝ်ꩻ ကာထင်ꩻလွေꩻနွတ်ꩻကာထွူတွော့ꩻ ဒေါ့ꩻထန်ႏပါ- (က) အဂ္ဂေါဟ မသ္မိ လောကဿ- ခွေယို လောကကို အမျတ်သွတ်ꩻ၊ (ခ) ဇေဋ္ဌောဟ မသ္မိ လောကဿ- ခွေယို လောကကို အတန်အကယ်ꩻသွတ်ꩻ၊ (ဂ) သေဋ္ဌောဟ မသ္မိ လောကဿ- ခွေယို လိုꩻသွံမျိုꩻကို အံႏဖြာႏထွိုက်သွတ်ꩻ၊ (ဃ) အယမန္တိမာ ဇာတိ- ခွေကအုံဗာႏ သန္ဓေႏယို တဲႏဟန်ႏနီꩻမာꩻတငါ အဲဉ်ထောဝ်းဒွုမ်၊ (င) နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ- ခွေယို ခွိုင်းယိုမာꩻငါ အီႏတဲႏအီဘဝတသာ အဲဉ်ထောဝ်းဒွုမ်။ မွူးထွူႏလဲဉ်း ၁-နားရီႏပုဲင် မိနစ်-၃၀နောဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးစွိုꩻ အောဝ်ႏလုမ္ဗိနီႏထန်ႏလွေꩻ ကုသိနာႏရုံႏနဝ်ꩻသွူ၊ ကုသိနာႏရုံႏနဝ်ꩻ အောဝ်ႏလုမ္ဗိနီႏ ဆꩻကွဉ်ႏနောဝ်ရပ်ကိုတဲင် မဲင်ႏပေါင်ꩻ အောဝ်ႏ ၈၇-မဲင်ႏနောဝ်ꩻသွူ၊ မွူးဟာ ၃-နားရီႏပုဲင် မိနစ်-၃၀ မꩻ ဖျော်လွေꩻကုသိနာႏရုံႏ ဗွေႏဗွန်ကျောင်ꩻမန်းကို ဗေင်ႏလွနောဝ်ꩻကိုသွူ။
ပအိုႏအက္ခရာႏ
နိဒါန်း
မဉ်ႏတဲမ်းခန်းစွဉ်ႏလဲ့ တောႏတောႏဟော်ꩻတလꩻတဝ်း၊ ထာꩻသေဉာဏ်ႏအွဉ်ႏလွေꩻရီးထွူမꩻ ဟော်ꩻလꩻနွောင်ꩻ၊ စဉ်ꩻစာꩻအိဓိပ္ပါယ်ႏမဉ်ႏဖြောင်မꩻ ဟော်ꩻလꩻနွောင်ꩻ၊ လိုꩻတွိုင်ꩻလဲ့ ဟော်ꩻတဒါႏနွောင်ꩻတဝ်းဒွိုန်းနဝ်ꩻသွူ။ ယင်ဟန်ႏသားဖုံႏကတဲမ်းနဝ်ꩻ ကွပ်အက္ခရာႏတအဝ်ႏခေါ်ခေါ်တဝ်းတဲင် အက္ခရာႏတွိုင်ꩻကိုနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻပါဟထိုးဖုံႏ၊ ယင်ဟန်ႏသားဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻပါတဝ်း၊ အတဲမ်းတဗွန်တဝ်းလို့ဝင်ꩻ တမျိုꩻချင်ႏတွော့ꩻ ကထွာထိုꩻဖြာꩻစွိုးဖြာꩻမျိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ တပေါႏထူꩻတဝ်း၊ အဓိပ္ပါယ်ႏမဉ်ႏဗွောင်လဲဉ်းမꩻ ဟော်ꩻကွေႏကွေႏ၊ အက္ခရာႏတွိုင်ꩻ ကတဲမ်းသော့ꩻပါဟထိုးနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာꩻထဲင်းဒျာႏ ပညာႏသျင်ႏသီးထာꩻတယွို့အီလွုမ်ꩻ၊ မဉ်ႏရိုꩻတယ်ꩻ သင်္ကေတတဲ့ မွေးတယ်ꩻယင်း၊ ရိုꩻခန်းစွဉ်ႏတဲ့ ကွပ်တထူꩻတဝ်းနဝ်ꩻမꩻ အကျိုꩻတအဲဉ်ထဝ်း၊ အီႏအွဉ်ႏသေꩻခါꩻကဒွိုန်း သင်္ကေတမျိုꩻသွူ။ မဉ်ႏအွဉ်ႏလဲ့ တဘာႏသာႏကိုလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ သမ်းအီႏထွာထိုꩻ သင်္ကေတနီသွံမျိုꩻတဲင် ကအီႏသွဉ် ကအီႏတောင်ꩻဗာႏနဝ်ꩻ မဲ့ꩻအီႏသျုတ်၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ခင်ႏလမ်းတွိုင်ꩻနဝ်ꩻ အာႏကွိုꩻငါႏမွုန်းတဝ်း ဟထိုးအက္ခရာႏလွုမ်ꩻတွော့ꩻ မဉ်ႏတဲႏထွင်ႏခါꩻနေးဒျာႏ သင်္ကေတစွိုးတမျိုꩻနဝ်ꩻ ကွပ်အီႏထဲ့မဲဉ်ႏအကျိုꩻအီႏအဝ်ႏနဝ်ꩻမꩻ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ ပဌမကျောင်ꩻတန်ဆရာႏတောႏ ဦးနရိန္ဒတွမ်ႏ ကံဦးကျောင်ꩻဆရာႏတောႏ ဦးမေဓိယ ဗွေႏမျတ်နီပါꩻသီး တဲက်တွန်ꩻတမာချက်အလꩻ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻဆꩻထင်ꩻ ညာꩻလစ်ꩻမဲင်ႏရပ်ဌာန ထီသိမ်ႏဝိဟာရကျောင်ꩻတောႏအကို ဗွန်ထိုထေရ ဦးသုနန္ဒခွေဗွေႏယို- ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဗုဒ္ဓဘာႏသာႏတဲင် ဖေႏနေးကလိန်ႏမာႏ ဖေႏနေးကကျင်ႏဒါႏလဲပ်မွိုင်မွိုင် ပါဠိအက္ခရာႏ၊ မန်းအက္ခရာႏ၊ ပအိုဝ်ႏအက္ခရာႏဖုံႏတွော့ꩻ အွဉ်တံꩻဖေႏသုတ် "အက္ခရာပါဒယော အဋ္ဌစတ္တာလီသီ"ထွူတဲင် "တဲႏစအ-ဗꩻလွေꩻစွဉ်ႏ လာဆန်ꩻတသာ လာတခဝ်ပမာႏ အက္ခရာႏသင်္ကေတ"အက္ခရာႏလစ်ꩻဆီသွစ်ꩻဖြုံႏယို ဖေႏနေးကထွာအီသွော့ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻသီး အစီꩻအပွါꩻ စီꩻပွါꩻအီအကျောင်ꩻတရာꩻ အက္ခရာႏသင်္ကေတနေား-သꩻအာသီသ အွဉ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် တဲႏထွင်ႏခါꩻဗာႏအကျောင်ꩻ- (ပုံ) ဦးသုနန္ဒ ထီသိမ်ကျောင်ꩻ ၁၃၀၉-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်ရုတ်ꩻဆန်ꩻ (၁၅)နီꩻ တဲမ်းထွူဖြီꩻစီꩻနဝ်ꩻသွူ။ (ဝွန်ႏခံႏချက်- တဲမ်းမန်းနေးဒျာႏတဲင် ယိုနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻဝီခီကိုသား ပြန်ႏပအိုဝ်ႏဖေႏချာ လွောက်ꩻရာꩻအကျောင်ꩻ)။
ဗုဒ္ဓဂယာတဖူꩻလွေꩻသား
ကုသိနာႏရုံႏ
၁၉၉၇-မတ်လာ (၁၃)နီꩻ၊ ကျာႏသပတေꩻနီꩻ နီသွဉ်းသီးစွိုꩻ လွေꩻကေႏညိုႏဗာႏ "မဟာပရိနိဗ္ဗာန"စေႏတီႏတန်တွမ်ႏ နီဗွေႏဘုရာꩻဂေါတမ ကနေးစံႏထူႏအီ ပရိနိဗ္ဗာန်ႏရုပ်ပွာꩻတန်ဖုံႏယို ကေႏညိုႏဝုဲင်ႏထူႏလွ ပငါပရာꩻသွူ၊ နီဗွေႏဘုရာꩻ ကစံႏစာꩻအီ ပရိနိဗ္ဗာန်ႏ ရုပ်ပွာꩻတောႏနောဝ်ꩻ အမုနိတောႏအွဉ်ႏထင်ꩻနေးဒျာႏ၊ အဝ်ႏမုနိတောႏ ဗꩻလွေꩻခင်ႏယာꩻယို အောဝ်ႏ ၂၁-ပေရပ်သွူဩ၊ ထူꩻချꩻမုꩻနောဝ်ꩻ- (၁)အောဝ်ႏမုနိတောႏဖဲ့ꩻ မဉ်ႏကေႏညိုႏ ထွားစံꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏပယွုမ်းထာꩻ၊ (၂)အောဝ်ႏဆꩻတွို့ꩻဖဲ့ꩻ မဉ်ႏကေႏညိုႏလွေꩻ ဟို့ꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ နုဲင်းစွဉ်ႏအောဝ်ႏခံႏစာꩻ ဝွေႏဒနာႏလွိုႏလွိုႏ၊ (၃)အောဝ်ႏခင်ႏယောင်းဖဲ့ꩻ မဉ်ႏကေႏညိုႏနဝ်ꩻ ဗွိုန်ပီတွမ်ႏ မဲ့ထီပယီးပယဝ်ꩻနေးနဝ်ꩻသွူ။ နီဗွေႏဘုရာꩻဖေႏသေꩻ ဩဝါဒအဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻနောဝ်ꩻ- "ဟန္ဒ ဒါနိ ဘိက္ခဝေ အာမန္တယာမိ ဝေါ၊ ဝယဓမ္မာ သင်္ခါရာ အပ္ပမာဒေန သမ္ပာဒေထ" "ပိုခိုရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ယိုငခါ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ခွေအီႏဖေႏသီ ဩဝါဒနဝ်ꩻ ခွိုင်းကားကပျုပျင်ႏဖေႏသေꩻ သင်္ခါႏရတရာꩻဖုံႏယို ကုဲင်ပြင်ꩻဒါႏသဖော်ꩻလွဉ်းလွဉ်း၊ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ ပိုခိုသီးယို နေးတွမ်ႏသတိꩻတရာꩻတွော့ꩻ ဖေႏကထွူꩻလꩻအီ ထာꩻမာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻအားထုတ်လွ ပငါပရာꩻနေား" မိန်းဟော်ꩻဖေႏခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻအကျောင်ꩻ ခွေသွဉ်းယူႏလꩻနေးနောဝ်ꩻတွော့ꩻ ပွါꩻလꩻအီပါ သံႏဝေႏဂတရာꩻနောဝ်ꩻသွူ။ နောဝ်ꩻထွူတကာႏတဝ်း နီဗွေႏဘုရာꩻကဟော်ꩻဖေႏသေꩻခါꩻပါ သံဝေဇနိယ ၄-ဌာနနဝ်ꩻလဲ့ ယူႏလꩻပါ- (၁)လုမ္ဗိနီ ချင်းမွူးခြာဌာန- (နီဗွေႏဘုရာꩻ လွူးဖွါꩻအီဌာနတဲင် ဖေႏကယူႏလꩻအီ သတိသံဝေဂဌာန) (၂)မဟာဗောဓိဌာန- (နီဗွေႏဘုရာꩻလꩻထူႏအီ သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်ႏတောႏတဲင် ဖေႏကယူႏလꩻ သတိသံဝေဂဌာန) (၃)မိဂဒါႏဝုန်ႏတခြာ- (နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏတရာꩻ ဓမ္မစက္ကျာႏတရာꩻတဲင် ဖေႏကယူႏလꩻ သတိသံဝေဂဌာန) (၄)ကုသိနာႏရုံႏ- (နီဗွေႏဘုရာꩻ နေးတွမ်ႏညိမ်ꩻခွꩻရျူႏသဖော်ꩻတွော့ꩻ စံႏစာꩻထူႏလꩻ နိဗ္ဗာန်ႏအခင်ႏလမ်းတဲင် ဖေႏကယူႏလꩻ သတိသံဝေဂတရာꩻဌာန) ပရိနိဗ္ဗာနစေႏတီႏကို နီသွဉ်းသီးတစွိုꩻလွုမ်း ထူႏနဝင်္ဂသီလ(သီလ-၉ပါꩻ)ထွူနောဝ်ꩻ ကစံႏစာꩻလွေꩻ ပရိနိဗ္ဗာန်ႏ ရုပ်ပွာꩻတောႏထျꩻယို နီသွဉ်းသီးအားထုတ်တရာꩻ ၂-နားရီႏရပ်သွူနဲ့ဩ။
ပအိုႏအက္ခရာႏ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ
ဗုဒ္ဓဂယာတဖူꩻလွေꩻသား
ဝေသာလီ
ဝေသာလီနောဝ်ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻစိုးကို ခူꩻဝေင်ꩻတန်တဖြုံႏဒျာႏရိုꩻလဲ့ ယိုခါ အောဝ်ႏသော့ꩻ ဗီဟာခမ်းနယ်ႏကိုသွူ၊ ဝေသာလီကို ခွန်လိစ္ဆဝီႏသီးဟော်ကုန်ꩻ၊ နီဗွေႏဘုရာꩻ နေးထူႏထွူနိဗ္ဗာန်ႏတဲင် ကအောဝ်ႏကုဲင်ဒါႏ ဓာတ်တောႏယဟန်ႏနဝ်ꩻ တဲႏသေꩻစေႏတီႏ၊ အသောကလုံးထွန်ႏလဲ့ အောဝ်ႏနောဝ်ꩻကိုရပ်နေနေသွူဩ။ ၁၉၉၇-မတ်လာ(၁၄)နီꩻ တဲႏစမွူးရောဝ်ꩻခိုႏ ၇-နားရီႏ အောဝ်ႏကုသိနာႏရုံႏ ထုမ်းကာꩻနောဝ်ꩻ မွူးဟာ ၃-နားရီႏလွိုမꩻ ဖျော်တွိုႏလွေꩻ ဝေသာလီခမ်းကိုသွူ၊ ဝေသာလီကို လိစ္ဆဝီဟော်ခံꩻသီး ကဝွေႏဖေႏဒါႏ ဘုရာꩻဓာတ်တောႏခင်ႏလမ်း၊ အသောကလုံးထွန်ႏ၊ ဗွေႏဘုရာꩻကဟော်ꩻဒါႏ ရတနာသုတ်ကျောင်ꩻခင်၊ ကတင်ႏဒါႏဒုတိယသင်္ဂါယနာ ကျောင်ꩻဝေဠုကာရုံႏဖုံႏနောဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီး ကေႏညိုႏလွဗာႏ ပငါပရာꩻသွူဩ။ နီဗွေႏဘုရာꩻ သရီရဓာတ်တောႏဖုံႏနောဝ်ꩻ ဒေါနပုဏ္ဏာꩻ ဝွေႏဖေႏခမ်းပေါင်ꩻ(၈)ခမ်း၊ နောဝ်ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ- (၁)မဂဓခမ်း-ရာဇဂျိုဟ်ႏဟော်ခံꩻ အဇာတသတ်၊ (၂)ဝေသာလီခမ်း ခွန်လိစ္ဆဝီႏဖုံႏ၊ (၃)ကပိလဝတ်ခမ်း ခွန်သာႏကီႏဝင်ႏဖုံႏ၊ (၄)အလ္လကပ္ပခမ်း ခွန်ကာဝုလီဖုံႏ၊ (၅)ရာမဒုံသား ခွန်ကောလိယဖုံႏ၊ (၆)ဝေဋ္ဌဒီပတွိုင်ႏကို ကအောဝ်ႏဒါႏ ပုဏ္ဏာꩻဖုံႏ၊ (၇)ပါဝါခမ်းသား ခွန်မလ္လဖုံႏ၊ (၈)ကုသိနာရုံႏခမ်းသား ခွန်မလ္လဖုံႏ နေးနောဝ်ꩻသွူ။ တဲႏနီဗွေႏဘုရာꩻဂေါတမ ပွင်ꩻလွဉ်တဲင် ဝေသာလီခမ်းနောဝ်ꩻ သာႏယာႏလွိုင်ႏကွိုန်ꩻလွဉ်နောဝ်ꩻသွူ၊ ဝေသာလီခမ်းကို ခူꩻဝေင်ꩻပေါင်ꩻ အောဝ်ႏ ၇၇၀၇-ဝေင်ꩻ၊ ခွန်ပေါင်ꩻလဲ့ ခွိုင်းနောဝ်ꩻနေနေ၊ စဲ့ꩻသေနာပတိလဲ့ တတွာနဝ်ꩻနေနေအကျောင်ꩻ သေဗာႏသွူ၊ ကွယ်ႏကားတွော့ꩻ ခွန်ဖုံႏ၊ ခမ်းသားထီသားဖုံႏနောဝ်ꩻ အပရိဟာနိယ ကုဲင်ပြင်ꩻလွဉ်တဲင် ခမ်းခေါင်ႏလွဉ်နောဝ်ꩻမꩻ ဒုဗ္ဘိက္ခန္တရကပ်တန် တွိုႏဆွိုက်လွဉ်နောဝ်ꩻသွူ၊ လိုꩻသီဖုံႏ ပလို့ꩻနွောင်ꩻတောဝ်းဒွုမ်တွော့ꩻ ဖီလူꩻဖုံႏ နွို့လွဉ်သော့ꩻဝေင်ꩻဖူꩻကို၊ အံႏလိုꩻသီဖုံႏ၊ အံႏပါလိုꩻမွန်ဖုံႏတဲင် မော့ꩻလွဒုက္ခ ပငါပရာꩻနောဝ်ꩻသွူ။ နီဗွေႏဘုရာꩻနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻနေးသျင်ႏအာနန္ဒာႏ သွဉ်ဖေႏ ရတနသုတ် "ယံကိဉ္စိ ဝိတ္တံ"နေးနောဝ်ꩻသွူ၊ သျင်ႏအာနန္ဒာႏအွဉ်ငါ လယ်ႏရွစ်ရတနသုတ် ဝေင်ꩻဖူꩻကိုနောဝ်ꩻမꩻ ဖီလူꩻဖုံႏ လွင်းထန်ႏချာယင်းတဲင် လိုꩻခမ်းလိုꩻထီဖုံႏ ချမ်ꩻသာႏလွ ပငါပရာꩻနေးနောဝ်ꩻသွူ။ မွူးဟာလင်ꩻ ၄-နားရီႏရပ်ကို နီသွဉ်းသီးနုတ်ဆက်သေꩻခါꩻ ခမ်းဝေသာလီတဲင် ထုမ်းကာꩻထန်ႏလွေꩻတဖူꩻနောဝ်ꩻသွူ၊ မွူးဟာ ၅-နားရီႏ ပုဲင်မိနစ် ၂၀-ရပ် ဖျော်တွိုႏလွေꩻ ဂင်္ဂါႏခြောင်တန် တထာလောင်းကိုသွူ၊ တထာဂင်္ဂါႏတန်နောဝ်ꩻ ကလယ်ꩻထိုꩻလဲဉ်းဒါႏ အိန္ဒိယခမ်း ဝွန်ႏတန်ချုပ် မစ္စစ်အင်ဒီရာဂန္ဓီ တဲႏဆို့ꩻသေꩻခါꩻတဲင် မေႏထွန်ႏအောဝ်ႏအလီး (၁၉၄)လီးတွော့ꩻ တထာဒွေါင်ႏဆွာꩻနဝ်ꩻ အောဝ်ႏသွံမဲင်ႏရိုꩻနေးနောဝ်ꩻသွူ၊ နုဲင်းမွူးဟာလင်ꩻ ၆-နားရီႏလွိုမꩻ တွိုႏသဲင်ꩻခွိုန်ꩻချာ ဝေင်ꩻပတ္ထနား (ပါဋလိပုတ်)တဲင် လွေꩻဗေင်ႏချာယင်း ဗွေႏဗွန်ကျောင်ꩻမန်းကိုသွူဩ။
ပါဋလိပုတ်-ရန်ႏကုန်ႏ
၁၉၉၇-မတ်လာ (၁၅)နီꩻ၊ စနေႏနီꩻ မွူးနွောင်းအခိန်ႏ ထုမ်းကာꩻရွစ် 'နမောတဿ'၃-လဲင်ႏ၊ ဟေတုပစ္စယော-၁လဲင်ႏထွူနောဝ်ꩻ လွေꩻထေ့ပတ္ထနား သင်ႏဖော်ꩻကွင်ႏကွင်ꩻကိုသွူ၊ သင်ႏဖော်ꩻကွင်ႏဆိပ်တာႏဝွန်ႏအောဝ်ႏ ကုလာꩻလိုꩻတန်ဖုံႏ ရပ်ဆွုမ်ႏနီသွဉ်းသီး လွူးတဲင်ဆွုမ်ႏပါဒဲဉ်ဟန်ႏ အာဟာရစွုမ်ႏထွူနောဝ်ꩻ မွူးဟာ ၂-နားရီႏ ပုဲင်မိနစ် ၃၀-အခိန်ႏ ထုမ်းသင်ႏဖော်ꩻကွင်ႏ အောဝ်ႏပတ္ထနားသဲင်ꩻလွေꩻ ကရာ်ချ်နောဝ်ꩻသွူ၊ မွူးဟာ ၃-နားရီႏရပ် အုံနာႏဆောင်း ကရ်ချ် သင်ႏဖော်ꩻကွင်ႏဆိပ်တဆင်ႏထွူနောဝ်ꩻ ထုမ်းလွေꩻယင်း ဝေင်ꩻကာလကတ္တားသွူ၊ မွူးဟာ ၄-နားရီႏပုဲင် ၃-မိနစ်ရပ်ဖျော်သဲင်ꩻခွိုန်ꩻချာယင်း ကာလကတ္တား ဒန်ဒန်သင်ႏဖော်ꩻကွင်ႏဆိပ်ကိုသွူ။ အဟာနောဝ်ꩻ လွေꩻဗေင်ႏဗွေႏဗွန်ကျောင်ꩻ သီရိလင်္ကာႏ (သီႏဟိုဠ်ႏ)တဲင် ဝုဲင်ႏကေႏညိုႏကပ်လူႏပါတခြိုꩻလူႏ ဗွေႏဆရာႏတောႏ သီရိလင်္ကာႏ (ကုလာꩻ)နောဝ်ꩻသွူဩ။ ၁၉၉၇-မတ်လာ (၁၆)နီꩻ တနင်္ဂနွေႏနီꩻ ဗေင်ႏထွိုင်ႏစောဝ်းစောဝ်း အံႏအွꩻထွူ ၇-နားရီႏအခိန်ႏ လယ်ႏထွားဝေင်ꩻကာလကတ္တားနောဝ်ꩻသွူ၊ အိန္ဒိယယိုꩻယာႏ ဓာတ်ယွုံႏတာႏဝွန်ႏသားဖုံႏ ဖစ်ဟဲ့ꩻတဲင် နီသွဉ်းသီးနွို့ထွားဗာႏဒွိုန်း ပွယ်ꩻထာꩻကျူႏနောဝ်ꩻသွူ၊ ကောကျူႏသားဖုံႏနောဝ်ꩻ အသက် ၁၀-လွုမ်ꩻကဲဉ်းအာအာ၊ ဗျင်ႏစူꩻဗျင်ႏခင်ႏ ယွိုင်ႏစူယွိုင်ႏခင်ႏဖုံႏယို ပနဲဉ်ႏငါႏထွူတကာႏတဝ်း အထီအသွီႏဗွေ အနုပညာႏသားဖုံႏဒျာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ ခွေသွဉ်းသꩻကို မတ်ထူႏသေꩻနေးနောဝ်ꩻသွူ။ မွူးနွောင်း (၁၂)နားရီႏ ဖျော်တွိုႏချာ ဒန်ဒန်သင်ႏဖော်ꩻကွင်ႏဆိပ်တဲင် မွူးဟာ ၄-နားရီႏပုဲင်မိနစ် ၃၀-နောဝ်ꩻ ထုမ်းယင်းသင်ႏဖော်ꩻကွင်ႏသဲင်ꩻချာ ရန်ႏကုန်ႏနေးနောဝ်ꩻသွူ၊ မွူးဟာ ၆-နားရီႏပုဲင်မိနစ် ၃၀-နောဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီး ဗုဒ္ဓဂယာ တဖူꩻလွေꩻသားဖုံႏယို ပါတွမ်ႏကုသိုလ်ႏတဖုံႏတဖင်ႏတဲင် အောင်ႏအောင်ႏမျင်ႏမျင်ႏ ဖျော်တွိုႏသဲင်ꩻချာ ရန်ႏကုန်ႏ-မင်္ဂလာဒုံ သင်ႏဖော်ꩻကွင်ႏဆိပ်ကိုသွူနဲ့ဩ။ နီသွဉ်းသီး ပအိုဝ်ႏလစ်ꩻဖြာꩻ အပါႏအဝင်ႏ ဝုဲင်ႏဘုရာꩻဗုဒ္ဓဂယာ တဖူꩻလွေꩻသားစွိုꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏရန်ႏကုန်ႏ-ကာလကတ္တား ထုမ်းသင်ႏဖော်ꩻကွင်ႏ ၂-နားရီႏ၊ အောဝ်ႏကာလကတ္တား ထုမ်းသင်ႏဖော်ꩻကွင်ႏ ပတ္ထနား ၂-နားရီႏ၊ အောဝ်ႏပတ္ထနား ထုမ်းကာꩻလယ်ႏဝုဲင်ႏဘုရာꩻ မဲင်ႏပေါင်ꩻ (၈၇၅)မဲင်ႏ၊ အောဝ်ႏပတ္ထနား ထုမ်းသင်ႏဖော်ꩻကွင်ႏ ကာလကတ္တား ၂-နားရီႏ၊ အောဝ်ႏကာလကတ္တား ထုမ်းသင်ႏဖော်ꩻကွင်ႏ ရန်ႏကုန်ႏ ၂-နားရီႏတဲင် ထုမ်းသင်ႏဖော်ꩻကွင်ႏ (၈)နားရီႏ၊ တနားရီႏ မဲင်ႏ ၅၀၀-နုံꩻနောဝ်ꩻ ထွာမဲင်ႏ-၄၀၀၀၊ ပါတွမ်ႏကာꩻ ၈၇၅-မဲင်ႏနဝ်ꩻ မဲင်ႏပေါင်ꩻ-၄၈၇၅ မဲင်ႏနေးနဝ်ꩻသွူ။ မဉ်ႏဝုဲင်ႏဗာႏ ဘုရာꩻဗုဒ္ဓဂယာနောဝ်ꩻ အပါယ်ႏတဖူꩻပေ့ꩻအကျောင်ꩻ သေဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ၊ တဖူꩻလွေꩻသားတဖြာꩻ လို့ရွဉ်တသိန်ꩻလွိုပသာႏလွုမ်ꩻတဲင် နီသွဉ်းသီးပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻဖုံႏလဲ့ ဖေႏကတွိုႏဗာႏနုဲင်းနုဲင်းနောဝ်ꩻ လိုႏကျိုꩻစာꩻလွဒျာႏ ပငါပရာꩻသွူနဲ့ဩ၊ နီသွဉ်းသီး ပအိုဝ်ႏလစ်ꩻဖြာꩻ ကကေႏညိုႏဗာႏ ဘုရာꩻလွူးဖွါꩻရပ်၊ ထွာဘုရာꩻအရပ်၊ ဟော်ꩻဓမ္မစက္ကျာႏအရပ်၊ ကကူꩻနိဗ္ဗာန်ႏအရပ်ဖုံႏအတွက် ကုသိုလ်ႏအကျိုꩻ ဖေႏကလꩻနုဲင်းနုဲင်း၊ ဖေႏကလꩻတွာတွာကရိုꩻနောဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီး ဝွေႏဖေႏ ကုသိုလ်ႏ အမျ+ အမျ+ အမျ+ ထူႏလွဝင်ꩻနေား ဗွေႏသီးဩ။ သုခီ အတ္တာနံ ပရိဟရန္တု-