cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အန်တာတိက
ကောပ်စွောန်ႏ တွိုက်တန်ဖုံႏအကို ထွာ အခွꩻသွတ်ꩻ၊ အသဲင်ခြစ်ꩻသွတ်ꩻ၊ တလီꩻမာꩻသန်အအာသွတ်ꩻ၊ ထာꩻထူꩻဆန်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏထွာသော့ꩻ အထိုသွတ်ꩻတကာႏတဝ်း ခမ်းမုဲင်ꩻလဲ့ တပဲင်ႏဆဲင်ႏဗာႏတဝ်းတဲင် လိုꩻဖုံႏ ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻ သေႏသေႏသားဖုံႏ တအဝ်ႏတဝ်းလဲ့ တွိုက်ယိုအကို အဝ်ႏမာꩻသုတေသနထာꩻမာꩻတာႏ သိပ္ပံသုတေသနစခန်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻ (၈၀)ရပ်သွူ။ သိပ္ပံပညာႏသျင်ႏ အဖြာꩻပေါင်ꩻ (၄၀၀၀)ရပ် အဝ်ႏချာႏလူႏလုဲင်ႏလွေꩻသဲင်ꩻ အဝ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻ သုတေသနသွူ။ နဝ်ꩻအကို အမေႏရိကန်ႏခမ်းခြွဉ်းဗူႏကို ကအဝ်ႏအုံဒါႏ မျန်မာမူႏ သိပ္ပံပညာႏသျင်ႏတဖြာꩻလဲ့ အဝ်ႏပါသော့ꩻအကျောင်ꩻ သေထွꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:အန်တာတိက
အာနန္ဒသဌေꩻစေꩻ
"အာနန္ဒသဌေꩻစေꩻဝတ္ထု" ဖေႏအပိုခိုဩဝါဒနုဲင်းယို (၁) ပိုခိုဟွေး- နုဲင်းလယ်ႏကွို့ꩻ တခြိုꩻကုဋေႏလစ်ꩻဆီပေႏယိုနဝ်ꩻ 'အာနာႏလဲဉ်း'ထင်းမွိုန်းနုဲင်းနောဝ်ꩻ၊ (၂) တခြိုꩻအောဝ်ႏသွူစူကိုနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏလူႏတန်ꩻတဝ်း (လူꩻတန်ꩻမွိုန်းတောဝ်း)၊ (၃) ထုမ်ႏရွမ်တိတ်ꩻတိတ်ꩻထဲင်းဗာႏ (၄) ပေါႏမာꩻယွမ်ꩻတဗီႏတဲ့ တဗီႏတာႏ ယွမ်ꩻထိုꩻလဲဉ်း (၅) ထွားရွမ်နုဲင်းဗာႏ ဖီးအွာ၊ တမူ တဝတ်ꩻသူꩻ-ဖေႏဩဝါဒနုဲင်းနောဝ်ꩻ။
၆၂။ ဂါႏထာႏ ပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်- ခွေပိုအောဝ်ႏ၊ ခွေတခြိုꩻအောဝ်ႏ၊ လိုꩻမွိုက်နဝ်ꩻ သꩻကိုခံႏထူႏ ယူႏနုဲင်းယိုတဲင် တခြိုꩻတွမ်ႏပို သꩻကိုခံႏထူႏ ကယူႏနုဲင်းယိုတဲ့ အနမ်းသွူမဉ်ႏတဲ့ အီလွေꩻငါသား ဖြားဆားမူႏခို အဲဉ်ထောဝ်းဖိုရင်ꩻရင်ꩻ၊ ပိုထဲင်းဟ အီႏမာꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻအီလွေꩻ၊ အီလွေꩻနွောင်ꩻသား စောင်းမားအဝ်ႏနဲ့၊ တခြိုꩻထဲင်းဟ အီႏမာꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻအီလွေꩻ၊ အီလွေꩻနွောင်ꩻသား စောင်းမားအောဝ်ႏနဲ့။
"လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻအီသတိꩻနုဲင်းယို" ဟော်ꩻထွားသွဉ်လွ အာနန္ဒသဌေꩻစေꩻဝတ္ထုယိုတဲင်-
၂။ မဉ်ႏသီတနီꩻခါ ပိုမာဥစ္စာႏ အီလွေꩻပါ တဒါႏတောဝ်းအကျောင်ꩻ၊
၃။ ပေါႏလူႏတဝ်းသားနဝ်ꩻ ဆင်ꩻရယ်ꩻဒုက္ခ အံႏမဒါႏထာꩻအကျောင်ꩻ၊
၄။ ထုမ်ႏတဲ့ထုမ်ႏ၊ ထူႏတဲ့ထူႏ၊ လူႏတဲ့လူႏ၊ ခိုမူႏစွုမ်ႏဖြာꩻ၊ မာꩻသေꩻကုသိုလ်ႏမꩻ ဘဝယို ဘဝငါ ထွာအီထာꩻချမ်ꩻသာႏအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻ လꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
ပတေင်ခရဲင်ႏ
ပတေင်ခရဲင်ႏ (ပုသိမ်ခရိုင်) (Pathein District) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်တွို့ꩻ ဗိဉ်းကလားပင်ႏလယ်ႏအောႏထျꩻ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ငွါကြွန်(မြစ်ဝကျွန်းပေါ်)ဒေႏသ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန်အကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ခရဲင်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏခင်ႏလမ်းဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻပတေင် ကိုသွူ။ ဖဲ့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ အန်ဒမန်ပင်ႏလယ်ႏ(ကပ္ပလီပင်ႏလယ်ႏ) အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
ပတေင်ခရဲင်ႏကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ-
ကရီးခါ ပတေင်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏစျိုန်ပျော်၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏယေစီ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏစျောင်းကုံးဖုံႏယို တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာ ၃၀ နီꩻနဝ်ꩻ ဖထန်ႏထိုꩻသွူ ပတေင်ခရဲင်ႏတဲင် လွောင်ႏဗူႏလွေꩻတသာလုဲင်ႏလဲဉ်း စျိုန်ပျော်ခရဲင်ႏ နဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
အမာႏအဝ်ႏမꩻ ပျုပျင်ႏလꩻ
လောကကို ကထွာဒါႏ၊ ဓမ္မတာႏ အသဖော်ꩻ၊ လိုꩻမျိုꩻနော် ကအဝ်ႏအာ၊ အဝ်ႏပေႏခါ ပထမ၊ ကျိုꩻစာꩻလွ ဉာဏ်ႏပညာႏ၊ ဒုတိယအရွယ်ႏခါ ရွဉ်တောင်ꩻအာ ယံကလꩻ၊ တတိယအရွယ်ႏတွိုႏ၊ မီႏအုံခိုႏ တွမ်ႏတရာꩻ၊ ဗွေႏဘုရာꩻ မိန်းတောႏမူႏ၊ မတ်နေးထူႏ ခွေတွမ်ႏနာꩻ၊ လိုꩻမျိုꩻချာꩻ ဝင်ꩻလိုꩻအာ၊ ပညာႏခါ ထွာအထျꩻ၊ ဆုဲင်ꩻဆုဲင်ꩻမꩻ ထုမ်ႏရွမ်ခန်း၊ တဲႏထောင်ႏလမ်း အုဲႏပိုမာ၊ ပစ္စေꩻအာ ဉာဏ်ႏလဲ့လုဲး၊ သꩻလဲ့ရုဲး လွူးဝင်ꩻဒါႏ၊ သꩻချံꩻသာႏ ပျောႏသွင်ႏသွိုꩻ၊ ကထွာမွိုး ဗပိုမူႏ၊ အဝါꩻကူႏ ယွော့ပိုခို၊ မူႏတွမ်ႏခို တမာဝါꩻ၊ မာမဲ့ငါ ဝါꩻလဲ့ထွား၊ ဝါꩻမဲ့ငါ မာလဲ့ယဲက်၊ သင်ႏအဲက်အဲက် ငထေ့ဝင်ꩻ၊ ကပျောႏသွင်ႏ လိုꩻလောက၊ ကွပ်ဓန ပစ္စေꩻအာ၊ ပညာႏအာ အထျꩻနော၊ မျာꩻကူꩻကော မတ်ထဲင်းခြာ၊ ခိုပေႏခါ တဆီသွစ်ꩻ၊ မူႏနင်ꩻဒွစ်ꩻ ဆီသူနေင်ႏ၊ တောႏလမ်းချိန်ႏ သတ်မတ်သေꩻ၊ ဥပဒေႏ ကမ္ဘာႏလောင်း၊ မတ်တောင်ꩻင်ꩻနုဲးနဝ်ꩻသွူ။ ကွိုꩻငဝ်းတွူ မွေးတဝ်းဗာႏ၊ ပအိုဝ်ႏယာႏ နီနာꩻခွိုꩻ၊ ပညာႏမျိုꩻ သေနာႏဆေ့ꩻ၊ မဲ့နားပေ့ꩻ နုဲးတဝ်းဝင်ꩻ၊ လိုႏသွဉ်လင်ꩻ ဉာဏ်ႏပညာႏ၊ အချိန်ႏခါႏ နဝ်ꩻအတွင်ꩻ၊ မွိုးမူႏနင်ꩻ ဖါဗွေႏစဝ်း၊ အွဉ်ႏလွေꩻရဝ်း သွို့ꩻခြံကို၊ ပွိုဟံႏယို တွယ်ႏဟံႏလောင်ႏ၊ တခြာခြောင်ႏ ယူးဝါးခြာ၊ ပနားပါ ဖိုးတွမ်ႏသေ၊ မောင်ꩻထာꩻလေ တီလွဉ်ꩻဗာႏ၊ လောက်ꩻလေးရာႏ ဆဲင်တောင်းပွို၊ အံႏငအွို လဲႏခꩻဝါး၊ လꩻထာꩻသား မွိုးဟွုန်ရက်၊ ပိုအာႏတက် ဖါဖေႏအာႏ၊ အချိန်ႏခါႏ သွဉ်လိတ်လဲ့၊ ကကီးတဲ့ မသေနာႏ၊ အက္ခရာႏ မသေဗဲင်း၊ ယူႏစဲင်းင်း သꩻလဲင်ꩻဆာ၊ ပအိုဝ်ႏခါ နီသွီႏယာႏ၊ ဉာဏ်ႏပညာႏ သူႏပေ့ꩻခြေား၊ ယိုတဲ့နော တစားဒျာႏ၊ အခရာႏ လွဉ်နုဲးယို၊ ပအိုဝ်ႏကို အချင်ꩻချင်ꩻ၊ တောႏလမ်းဝင်ꩻ ဟဝ်ယူႏစွေး၊ ဆေ့ꩻငါႏမွေး ထာꩻသူႏသေ၊ အဝ်ႏပေႏနေ အသက်ရွယ်ႏ၊ လောကနဲႏ ပိုမာတာႏ၊ အီႏကျင်ꩻဗာာႏ ဝွတ္တရာꩻ၊ ထွာပိုဝါꩻ ပီနဝ်ꩻနေ၊ ယံကခြွေ ယံကခြာႏ၊ ယံအံႏဗာႏ ကွဉ်ကꩻတွက်၊ အိန်ႏထောင်ႏဖက် တမာဝါꩻ၊ ယံစီꩻပွာꩻ ယံချမ်ꩻသာႏ၊ မယူႏဒါႏ မကျမ်ႏဒါႏ၊ ကိလေႏသာႏ သꩻပူလီ၊ နမ်းလောင်းကီ သꩻရူႏရာႏ၊ အဖြားဆား မရွေꩻခေႏ၊ အတန်ပေႏ မရေႏတွက်၊ အုဲႏမပ်မပ် ထူႏစွဉ်ႏဒျာႏ၊ ကိလေႏသာႏ တဏှာႏရွိုး၊ သဲင်ꩻထေ့မွိုး သဲင်ꩻထေ့ဖါ၊ ပိုမူႏခါ မုဲးရင်းပေႏ၊ ပိုခိုပေႏ ပေါရင်းဆား၊ ယိုတစား နာႏလို့ဝင်ꩻ၊ ထွာပေါရင်း နီသွံပန်၊ သက်လဲ့တန် သွံလစ်ꩻဆီ၊ နမ်းလောင်းကီ ပီရူႏရာႏ၊ ယားကုဲဒျာႏ လိုꩻမူႏပေႏ၊ အုဲႏသေႏသေႏ တမွေးတဝ်း၊ အုဲႏဖြီးဖြဝ်း အုဲႏဆောင်းဒျာႏ၊ အွဉ်ႏကုဲပြာႏ ထုမ်ႏတေားတေား၊ လိုꩻမူႏနော နမ်းလောင်းခါ၊ ဟို့ꩻလဲ့ပါ ပိုပေႏဗ၊ ဗွူတဖျ ရွဉ်ကျပ်ဗီႏ၊ မမော့ꩻထီႏ ကေန်ꩻဒုက္ခ၊ လိုꩻခိုမွ ကနိစ္စက်၊ လိုꩻမျိုꩻတွက် မထင်ႏထို၊ ပစ္စေꩻယို မတိုꩻပွါꩻ၊ နီတွံႏနာꩻ လိုꩻမျိုꩻကို၊ မေတ္တာႏယို ဟဝ်အွဉ်ႏငါႏ၊ လိုꩻမျိုꩻဒျာႏ အချင်ꩻချင်ꩻ၊ ဟွုန်သညင်ꩻ သꩻနဝ်ꩻခါ၊ စောင်ꩻသျောက်ဗာႏ အမျိုꩻယို၊ နီလိုꩻခို တာႏဝွန်ႏဒျာႏ၊ ယံသေနာႏ လိတ်စောင်ႏကို၊ ပါစွုမ်ႏယို ဟော်ꩻသွော့ဝင်ꩻ၊ နိုꩻဆောႏလင်ꩻ တွမ်ႏသွꩻလုဲး၊ ဟော်ꩻကုဲင်းင်း ဝွေႏဖန်ႏသွော့၊ တဖေင်ꩻမွော့ မတ်နေးထူႏ၊ ခိုတွမ်ႏမူႏ နိလိုꩻမျိုꩻ၊ ယံထင်ႏထို ယံတိုꩻတက်၊ ဟွုန်ဟဝ်ရက် ကျမ်ႏဖန်ႏတဲမ်း၊ အမာႏမဲဉ်ႏ အဝ်ႏနီဗာႏ၊ ယံခွယ်ꩻချာꩻ နေးထူႏလွ၊ ထာꩻကေန်ꩻမွ ထွာအီဒါႏ၊ ဝေါင်းထိုꩻဗာႏ နုဲင်ႏထိုꩻညာꩻ၊ အဟဝ်စား လွိုက်ထူႏနော၊ မျာꩻကူꩻကော လိတ်ဟော်ꩻသားသီးယာဟွေး။
သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ႏတာႏ
"ပဌမ ပရိဟာနိသုတ် (သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ႏတာႏ ဆွုတ်ယွုတ်ခရာႏ)" "သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ႏ"ကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏကျိုꩻစာꩻနေကနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ႏ"နောဝ်ꩻသွူ။ သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ႏ အဝ်ႏ(၇)ပါꩻ- ၁။ လꩻတမဂ်နောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"သောတာပတ္တိမဂ္ဂဋ္ဌာန်ႏ"ပုဂ္ဂိုလ်ႏ ၂။ လꩻတဖိုလ်ႏနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"သောႏတာႏပန်ႏ"ပုဂ္ဂိုလ်ႏ ၃။ လꩻနီမဂ်နောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"သကဒါဂါမိမဂ္ဂဋ္ဌာန်ႏ"ပုဂ္ဂိုလ်ႏ ၄။ လꩻနီဖိုလ်ႏနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"သကဒါႏဂါမ်ႏ"ပုဂ္ဂိုလ်ႏ ၅။ လꩻသွံမဂ်နောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"အနာဂါမိမဂ္ဂဋ္ဌာန်ႏ"ပုဂ္ဂိုလ်ႏ ၆။ လꩻသွံဖိုလ်ႏနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"အနာႏဂါမ်ႏ"ပုဂ္ဂိုလ်ႏ ၇။ လꩻလစ်ꩻမဂ်နောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"အရဟတ္တမဂ္ဂဋ္ဌာန်ႏ"ပုဂ္ဂိုလ်ႏ ဝွေꩻဗွေႏသီးယို နွုတ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ ထွာတဝ်းဒွိုန်း ရဟန္တာႏ၊ ဖေႏနေးကလꩻ လစ်ꩻဖိုလ်ႏ၊ ဖေႏနေးကထွာနွောင်ꩻ ရဟန္တာႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏအားထွုတ်နေကတရာꩻနဝ်ꩻမꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ"သေက္ခ"ပုဂ္ဂိုလ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ အွိုးခꩻတလဲင်ႏ- နီဗွေႏဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ ကျောင်ꩻဇေႏတဝွန်ႏကိုအတွင်ꩻ ဟော်ꩻဖေႏရဟန်ꩻသီး တရာꩻနုဲင်းယို- ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ႏသီးတာႏ ဆွုတ်ယွုတ်ခရာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏနွုတ်ꩻမျိုꩻ၊ နွုတ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ- ၁။ ပျောႏလွဉ်ꩻဒျာႏ ထာꩻမာꩻတသာ (မာꩻမွိုင်းဒျာႏ ထာꩻမာꩻ) ၂။ ပျောႏလွဉ်ꩻမွိုင်းဒျာႏ ထာꩻဒေါ့ꩻ (ဖုတ်ꩻမွိုင်းဒျာႏ တလီꩻဆျာႏ) ၃။ ပျောႏလွဉ်ꩻမွိုင်းဒျာႏ ထာꩻဗေင်ႏ (ဗေင်ႏတွီꩻမွိုင်းဒျာႏထာꩻ) ၄။ ပျောႏလွဉ်ꩻမွိုင်းဒျာႏ သွꩻပေႏ (လယ်ႏလွင်ꩻမွိုင်းဒျာႏထာꩻ) ၅။ ထိန်ꩻတောဝ်းဣန္ဒြေႏ (ပျောႏလွဉ်ꩻမွိုင်းဒျာႏ အာႏရွုံႏ) ၆။ အံႏတမွိုꩻတမာꩻ (ချင်းတဝ်း အအံႏ-အအွꩻ) ၇။ နွို့မာꩻတရေင် သံဃာႏတန်သီးဆဲင်ႏရာꩻထာꩻမာꩻ၊ သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ယိုနွုတ်ꩻပါꩻ တပါꩻပါꩻကို ပေါႏအဝ်ႏမာꩻနေကနဝ်ꩻ အဝ်ႏအဆွုတ်ယွုတ်သဲင်ꩻလွုမ်ꩻ၊ တိုꩻတက်ခရာႏအဲဉ်ထောဝ်း။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ႏသီးအတာႏ ဆွုတ်ယွုတ်ခရာႏအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏနွုတ်ꩻမျိုꩻ၊ နွုတ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ- ၁။ ပျောႏလွဉ်ꩻတဝ်း ထာꩻမာꩻတသာ (မာꩻမွိုင်းတဝ်း ထာꩻမာꩻ) ၂။ ပျောႏလွဉ်ꩻတဝ်း ထာꩻဒေါ့ꩻ (ဖုတ်ꩻမွိုင်းတဝ်း တလီꩻဆျာႏ) ၃။ ပျောႏလွဉ်ꩻတဝ်း ထာꩻဗေင်ႏ (ဗေင်ႏတွီꩻမွိုင်းတဝ်းထာꩻ) ၄။ ပျောႏလွဉ်ꩻတဝ်း သွꩻပေႏ (လယ်ႏလွင်ꩻမွိုင်းတဝ်းထာꩻ) ၅။ ထိန်ꩻဒျာႏဣန္ဒြေႏ (ပျောႏလွဉ်ꩻတဝ်း အာႏရွုံႏ) ၆။ အံႏတမွိုꩻတမာꩻ (ချင်းဒျာႏ အအံႏ-အအွꩻ) ၇။ နွို့မာꩻတရေင်တဝ်း သံဃာႏတန်သီးဆဲင်ႏရာꩻထာꩻမာꩻ၊ သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ယိုနွုတ်ꩻပါꩻ တပါꩻပါꩻကို ပေါႏအဝ်ႏလွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻနဝ်ꩻ ဆွုတ်ယွုတ်အဲဉ်ထဝ်း၊ အဝ်ႏအတိုꩻတက်လွုမ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏအတိုꩻတက်လွုမ်ꩻ ကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသောႏတာႏပန်ႏနဝ်ꩻ ထွာသကဒါႏဂါမ်ႏ၊ အဝ်ႏသကဒါႏဂါမ်ႏနဝ်ꩻ ထွာအနာႏဂါမ်ႏ၊ အဝ်ႏအနာႏဂါမ်ႏနဝ်ꩻ ထွာရဟန္တာႏ၊ တိုꩻတက်ကီကီထင်ႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ သတ္တကနိပါတ်၊ ပဌမ ပရိဟာနိသုတ်)
တောႏလင်ꩻလာဗွေ ဂရုဓမ္မ-မွူးနီꩻ
တောႏလင်ꩻလာဗွေ ဂရုဓမ္မ-မွူးနီꩻ
တောႏလင်ꩻလာဗွေနီꩻနဝ်ꩻ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏခွိုꩻနွယ်ႏ ခူန်နင်ꩻသီးအတာႏ အွောဉ်ႏထွော့လွဝင်ꩻ "ဂရုဓမ္မ-မွူးနီꩻ"နုဲးနဝ်ꩻသွူ။ မိန်ႏတွိုႏလွောဉ်သွူ တောႏလင်ꩻလာဗွေနီꩻနဝ်ꩻ သီလငတ်ꩻပါꩻတဗွေစူမ်ႏတဝ်းသားအတာႏ ဖေႏသတိချာငါလွဝင်ꩻ မွူးနီꩻ "ဟန်ႏနီꩻယိုနဝ်ꩻ လုဲႏတောမ်ႏသက် ခံႏတဝ်းကုဲပြင်ꩻ ထိင်ꩻသိမ်ꩻဆို့ꩻတယ်ႏလွသွော့ဝင်ꩻ သီလငတ်ꩻပါꩻ ပငါပရာꩻနေား" မိဉ်ႏဒေါ့ꩻနုဲးနဝ်ꩻတဲ့ တမာႏတဝ်းသွူ။ "ဂရုဓမ္မ"ကရိုꩻနဝ်ꩻ နီလိုꩻသီးအနေႏ ထွူႏထွူႏတူမ်တူမ် အွောဉ်ႏအရေꩻတဲင်ကဟဝ်ဆို့ꩻတယ်ႏလွငါႏဝင်ꩻ သီလငတ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ "ဂရုဓမ္မ"နုဲးနဝ်ꩻသွူ။ "ဂရုဓမ္မ"ကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏ "ကုရုဓမ္မဇာတ်"ကို ကုရုဓမ္မ-ကရိုꩻဒါႏပါဠိငဝ်းနဝ်ꩻ လင်ꩻလွောဉ်သွူ။ ကုရုခမ်းသားသီး ကကျင်ꩻသုင်ꩻဒါႏ သီႏလငတ်ꩻပါꩻမျတ်တရာꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ "ကုရုဓမ္မ"နဝ်ꩻသွူ။ ခေတ်လဲင်ႏနဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့လွဝင်ꩻ "ဂရုဓမ္မ-မွူးနီꩻ"နုဲးနဝ်ꩻသွူ။ သီလငတ်ꩻပါꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻမျိုꩻမုဲꩻမုဲꩻတယဝ်း၊ ဘာႏသာႏမုဲꩻမုဲꩻတယဝ်း တရွေꩻတဝ်း ထွူႏထွူႏတူမ်တူမ် အွောဉ်ႏအရေꩻ ဟဝ်လွောက်ꩻနာႏကံကျင်ꩻငါႏနဝ်ꩻမꩻ ဟဲ့ꩻ"ဂရုဓမ္မ" အဓိပ္ပါယ်ႏလꩻနုဲးနဝ်ꩻသွူ။
ကဟဲ့ꩻဖန်လွ "ဂရုဓမ္မ-မွူးနီꩻ" သမဲင်ꩻခရာႏနဝ်ꩻ ဗွေႏမျတ်ဖရာꩻ အဝ်ႏအိုင် ဝေင်ꩻသာဝတ္ထိ၊ အနာထပိဏ်ႏသဌေꩻ ကတယ်ႏဆို့ꩻလူႏခါꩻဒါႏ ကျောင်ꩻဇေႏတဝန်ႏကိုအတွင်ꩻ ပါꩻဝင်ꩻနီခါထွာလိုꩻလမ်းကာႏ သွꩻသဟာႏချင်ꩻ ဖိန်းမိုတ်ဝင်ꩻတဲင် ထင်ႏဗုဲရဟန်ꩻ ထွာလိုꩻကျောင်ꩻလဲ့ လွေꩻသွို သဲင်ꩻသွို အံႏသွိုသေႏသေႏ ဖိန်းမိုတ်မွေးသွူစွောဉ်ႏ။ တွိုႏတနီꩻနဝ်ꩻ ကျွꩻလွေꩻသပ္ပါယ်ႏထီ အစိရဝတီႏထီခြောင်ထျꩻထွူ အိုင်တင်းယာခိုး ခြုဲးလူႏလုဲႏပဆိုးချာငါပါဝင်ꩻ တသက်တာႏယူႏလꩻနိစ်သက်ခရာႏငဝ်းဖုံႏကအဝ်ႏယံအတွင်ꩻ ဝါးဟင်္သာႏနီဗာႏ ကွင်ႏလင်ꩻထာꩻ ဝွေꩻဗွေႏသီးထျꩻငါသွူ။ ရဟန်ꩻအပါꩻပေႏနဝ်ꩻ ထူႏတောမ်လိုင်းခြဲက်ပေႏထွူ " အွောန်ႏဝꩻမဲန်ႏမဲန်ႏနယ်နီဗွေႏဝါးဟင်္သာႏသူꩻ အမဲ့ယိုနေား..." ဒေါ့ꩻနုဲးနဝ်ꩻတဲင် ရဟန်ꩻအပါꩻတန်နဝ်ꩻ "တထွာနွောင်ꩻတဝ်း(တဝ်းငါႏတဲ့) နာꩻအဝ်ႏဒေါ့ꩻ" ဒေါ့ꩻချာခန်း နုဲးနဝ်ꩻသွူ။ " အမဲ့ယိုဖဲ့ꩻတဖြိုင်ႏနဝ်ꩻ အွောဉ်ႏခန်းတယဝ်း၊ အွောန်ႏဝꩻမဲန်ႏမဲန်ႏနယ် နီဗွေႏ အမဲ့အွိုးသူꩻဖဲ့ꩻတဖြိုင်ႏယိုနေား..."၊ " အွိုးသူꩻဖဲ့ꩻက ယိင်းဟုဲးဟုဲးသနယ်ဟွေး"၊ ရဟန်ꩻအပါꩻတန်ထွိုင်ႏဒေါ့ꩻချာနုဲးနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ရဟန်ꩻအပါꩻပေႏ မဲန်ပျꩻနယ်ပသာႏအစိုန်ꩻတဲင်  တောမ်ႏပထမလုံးခြဲက်ပေႏ အဝ်ႏအွောန်ႏဝꩻ(နုဲႏဝေါင်း)လွေꩻတွင်ꩻ ဝါးဟင်္သာႏ ခွဲႏလွောန်တဲင် ထဲင်းယင်းတောမ်ႏလိုင်းခြဲက်ပေႏတဖြိုင်ႏ နုဲးဝေါင်းလုဲႏ ဝါးဟင်္သာႏမဲ့ အွိုးသူꩻဖဲ့ꩻတဖြိုင်ႏသွူ၊ ဝါးဟင်္သာႏလဲ့ ခံႏစာꩻဗာႏမဲ့ထာꩻဆာတဝ်တဲင် ပနေးအသꩻ သီဝꩻပြာႏလင်ꩻခန်းဒျာႏ ဝွေꩻဗွေႏသီး ခင်ႏထျꩻနဝ်ꩻသွူ။ အသောင်အရင်ꩻ ဗွေႏရဟန်ꩻဖိုင်ႏ ဖင်းလွောဉ်ပြိုင်ႏထွူ "ယိုဗွေႏပေႏဟွေး... ထွာသွူရဟန်ꩻ သာႏသနာႏဝိုန်ႏထမ်ꩻလဲ့ နာꩻမွော့ အဝ်ႏမာꩻတေားဒျာႏ ပါဏာတိပါတကမ်ႏနဝ်ꩻ" ဒေါ့ꩻရိုꩻဟိုမ်နုဲးနဝ်ꩻထွူ စွီႏထွိုင်ႏ ဟဲ့ꩻလွေꩻထေ့ခန်းဒျာႏ ဆရာႏဗွေႏဖရာꩻထျꩻသွူ။
ဗွေႏမျတ်ဖရာꩻ မိင်းဟောꩻကျာꩻဖေႏ " ရဟန်ꩻဟွေး... အဝ်ႏသံႏသရာႏဝဋ် ယံကလွောစန်ထန်ႏ အိုင်သော့ꩻသာႏသနာႏတောႏကိုထွူ မာꩻတေားဒျာႏ ပါဏာတိပါတကမ်ႏနဝ်ꩻ တသေန်ႏလျောႏတဝ်းငါႏထာꩻ၊ ပညာႏဗွေႏအာ ပွိုင်းလဲင်ႏခါနဝ်ꩻ အိုင်ဗာႏ သာႏသနာႏတလေတောင်ႏတဝ်းတွင်ꩻ။ အီႏမာꩻမာႏဗာႏ အကုသိုလ်ႏထာꩻမာꩻဖိုင်ႏနဝ်ꩻ သတိအဝ်ႏလွ ခွေါင်လွမွေးစွောန်ႏဝင်ꩻဖိုင်ႏ။ တွိုႏဒျာႏ နာꩻနဝ်ꩻ ထွာမို့ရဟန်ꩻထွူ အိုင်သော့ꩻသွူ သာႏသနာႏကိုလဲ့ မာꩻသီရုဲးမွေးစွောန်ႏ ဝင်ꩻသက်။ ရဟန်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ဟဝ်ရဲးကမ်းထိင်ꩻတီဟဝ်ဟဝ်ငါႏ နမ်း, ဖြောင်း, သꩻ မွေးတဝ်းနဲ့?" စတဲင်နုဲးနဝ်ꩻထွူ မိန်းဟောꩻသုပ်ဖေႏ အတိတ်ဇာတ်ခြောင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏဖိုင်ႏနဝ်ꩻသွူ။
ကုရုခမ်းကို သာႏယာႏလွိုင်ႏကွုန်ꩻလဲ့ ကာလိင်္ဂခမ်း၊ ဝေင်ꩻဒန္တပုရကိုနဝ်ꩻ ယပ်ꩻခုဲႏကေန်ꩻခြေား
အခိင်ႏနဝ်ꩻခါတွင်ꩻ ကာလိင်္ဂခမ်း၊ "ကာလိင်္ဂ"နဝ်ꩻ အဝ်ႏထွာခူန် ဝေင်ꩻဒန္တပုရကို အိုပ်ချုပ်ခမ်းထီနဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းယိုတခမ်းနဝ်ꩻ ခမ်းလော့ꩻတဝ်းထာꩻ၊ ကောပ်ခမ်းလော့ꩻတဝ်းထာꩻ လိုပ်ꩻမာꩻဆို့ꩻရုဲ ဒီႏကဝ်ႏကုဲထိုꩻ လိုꩻဖိုင်ႏအံႏမ ဟို့ꩻခိုးလွဝင်ꩻသောင်ခြင်ꩻဗာႏထာꩻစူမ်ႏဖြာꩻဖြာꩻသွူ။ ထွိုင်ႏအံႏမလွ အာဟာရကုဲတဲင် ယွောင်ပဲင်တနွောင်း ရောႏဂါႏခွေါင်းဗာႏ မော့ꩻလွခန်းဒျာႏဘေꩻ အစွိုးစွိုးသွူ။
၁။ ဒုဗ္ဗိုဋ္ဌိဘယ- ခမ်းလော့ꩻတဝ်း ဘေꩻ၊ ၂။ ဆာတကဘယ- ဟို့ꩻခိုးအွိုန်းမျောင်ꩻ ဘေꩻ၊ ၃။ ရောဂဘယ- ထာꩻဆာရောႏဂါႏ ဘေꩻ -  ဘေꩻတန်ယိုသိုမ်စွိုးသွူ။
ခမ်းသားဖိုင်ႏနဝ်ꩻ ယွော့ စွီႏပိုပေႏ အံႏတာႏအွꩻတာႏ လယ်ႏထိုမ်ႏလွဝင်ꩻ တွို့ꩻကွောဉ်ႏနဝ်ထင်ꩻ လဲင်ꩻစွောစ်ꩻတိုးသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ ခမ်းသားလိုꩻဖိုင်ႏ စုပြိုင်ႏထွူခါ ထင်ႏငါဟော်ထျꩻ နယ်ပျꩻဆန္ဒ ခြဝ်လွ ဟဲ့ꩻလွ သင်ႏစွောန်ႏဒျာႏ အော်ႏအော်ႏအာႏအာႏသွူ။ ခူန်တန်ဗွောင်ပတဲင်ပေါက်ငွါ ရီလင်ꩻပါ "အမတ်တန်ဟွေး... ပွိုးအကျောင်ꩻထွာမုဲꩻခရာႏသူꩻ" နုဲးနဝ်ꩻ။ အမတ်တန်ထင်ႏလဝ်းနယ်မꩻ ခူန်ကွဲးသေထွꩻ အကျောင်ꩻခရာႏဖိုင်ႏသွူ။ ခမ်းသားလဝ်းရောင် "ခူန်တန်ရာဇာႏ မာꩻလော့ꩻလင်ꩻဖေႏသွော့ခမ်းဩ" လဝ်းထင်ႏနုဲးနဝ်ꩻတဲင် " ပွိုင်းလဲင်ႏ ခမ်းမိဉ်ႏလော့ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ခူန်တန်သီးမာꩻလွနုဲးမုဲꩻဟောင်း?"။ ကလဲဉ်းခိုႏချာ ပေါႏခမ်းလော့ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ခူန်မာꩻအလူႏအတန်ꩻ ကံကျင်ꩻဆို့ꩻတယ်ႏဥပုသ်သီလထွူ နွို့ငါ တွိုက်ခန်ꩻ ဗေင်ႏလင်ꩻမီꩻငယ်ႏစာႏလောင်း နုတ်ꩻနီꩻတဲင် ခမ်းလော့ꩻလင်ꩻစွောန်ႏ ခူန်တန်ဩ။ ခူန်တန်မာꩻလွောဉ်ꩻကဒေါ့ꩻခါꩻအတွိုင်ꩻလဲ့ ခမ်းတဲ့တလော့ꩻတဝ်းဒျာႏစွူစွူ။ "ဟွေ့...အမတ်တန်ဖိုင်ႏ..."၊ "ဩစဝ်း... ခူန်တန်"၊  "ကအဝ်ႏလိုႏမာꩻထွိုက်မာꩻသင်ꩻယိုခွေအဝ်ႏမာꩻဒျာႏမွော့ ခမ်းတလော့တဝ်းဒွိုန်းတန်နဲး...၊ လိုႏမာꩻခရာႏ အဝ်ႏကုဲဒါႏနုဲးမုဲꩻဟောင်း?"၊"မွေးငါႏ... ခူန်တန်၊ ဝေင်ꩻဣန္ဒပတ္ထကို ဓနဉ္စယ ကောရဗျခူန်သူꩻနဝ်ꩻ (ဖရာꩻလောင်ꩻခူန်နဝ်ꩻ မိဉ်ꩻဗိုန်ပီချာ အဖာခူန်တန်မိဉ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။) (ဆင်အရောင်ႏပီ ပတီꩻဖြေင်ႏ-ဆင်ဖြေင်း) အဉ္ဇနဝဏ္ဏ မင်္ဂလာႏဆင်တန်အဝ်ႏ...၊ မိဉ်ႏလွေꩻထူႏသဲင်ꩻလွောဉ်ဆင်တန်နဝ်ꩻနဝ်ꩻ ခမ်းအီႏလော့ꩻနွောင်ꩻသနယ်ဩ" အမတ်တန်ဖိုင်ႏ လဝ်းထင်ႏနယ်နုဲးနဝ်ꩻသွူ။
" အွို... ခမ်းထီနဝ်ꩻနဝ်ꩻ စဲ့ꩻအာႏရဲင်ꩻတလာတန်၊ အီႏတွိုက်ꩻထူႏဗာႏ တယိုꩻတဝ်း၊ဖေႏကလꩻလွောဉ်ဆင် နီအီႏမာꩻဗာႏအနယ်ꩻနုဲးမုဲꩻ"၊ "တွိုက်ꩻနေးတောမ်ႏစဲ့ꩻခရာႏတလိုႏတဝ်း၊ ခူန်သူꩻနဝ်ꩻ လိုꩻကုဲးလူႏတန်ꩻတန်ထာꩻ၊တဒွေါ့ꩻ ငွေါဉ်ꩻ၊ ထေထန်ႏ မဲ့၊ နဝ်ꩻထွူ ခမ်းထီတဖြိုင်ႏလူမ်းလဲ့ အလူႏစွောဉ်ႏ၊ နုဲးကွို့ꩻ ဆင်တဗာႏပေႏဟ ဒေါ့ꩻခရာႏမျိုꩻလိုႏပဲးနဲ့ ခူန်တန်ဩ" အမတ်တန်ဖိုင်ႏ လဝ်းခွုန်ꩻထင်ႏချာ နုဲးနဝ်ꩻတွော့ꩻ ဟဲ့ꩻလွောဉ် ပုဏ္ဏာꩻ သွောတ်ꩻဖြာꩻထွူ အွောဉ်ႏစွꩻလွေꩻ....။ ပုဏ္ဏာꩻဖိုင်ႏလဲ့ နက်လွေꩻ...၊ အံႏအွꩻ မဏ္ဍပ်ကိုထွူ ထိုမ်ႏရီစောႏတနာႏတဲင် ထွိုင်ႏသေ ဓနဉ္ဇယ ကောရဗျခူန်တန် အီႏလွောဉ်မဏ္ဍပ်ကို လာဆန်ꩻ လာလောင်းတဆီလိစ်ꩻ၊ တဆီငတ်ꩻ၊ လာသွောတ်ꩻနီꩻ...။ "မွူးရဝ်ꩻနီꩻနဝ်ꩻ လာဗွေနီꩻတဲင်ခူန်တန်အီႏကျွꩻလွောဉ်"ထွိုင်ႏဟွုန်ထွꩻနုဲးနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ပုဏ္ဏာꩻဖိုင်ႏလဲ့  တွိုႏနုဲးမွူးရဝ်ꩻစဝ်းမာႏဆျူႏတဲးဝါးနမ်းဖိုင်ႏထွူ အိုင်ပွေါးဆူမ်ႏ ဟော်နန်ꩻတခါꩻတန်ထျꩻ ဖဲ့ꩻကွောန်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ မွူးရဝ်ꩻခိုႏစဝ်း ဖရာꩻလောင်ꩻခူန်တန် လူးထီဖျင်မွောဉ်း နမ်းကြောင်းစင်ရေꩻ ထွိုင်ႏထွူထန်ႏလွေꩻ ဟော်နန်ꩻတခါꩻဖဲ့ꩻကွောဉ်ႏဖဲ့ꩻ တောမ်ႏအဆွေႏအရံႏဖိုင်ႏသွူ။ ပုဏ္ဏာꩻဖိုင်ႏလဲ့ ရေႏလွေꩻထေ့ အခွင်ꩻသာႏတဝ်း၊ ဖရာꩻလောင်ꩻခူန်တန်နဝ်ꩻ စီႏရင်ႏဖေႏ အလူႏကိစ္စ "မာꩻနုဲးယိုဟုဲး...၊ မာꩻနုဲးနဝ်ꩻဟုဲး..." ထွူ ထန်ႏနဝ်/တွို့ꩻ/ထင်ꩻလွေꩻဒျာႏ အလူႏမဏ္ဍပ်အဖြိုင်ႏကိုနဝ်ꩻသွူ။ အခွင်ꩻထွိုင်ႏသာႏ ပုဏ္ဏာꩻသီး လောႏတရေ့ထေ့ ဖရာꩻလောင်ꩻခူန်ထျꩻ ကွီထင်ႏခန်းဒျာႏ ပတီꩻဖြေင်းရောင်ႏ အဉ္ဖနဝဏ္ဏ မင်္ဂလာႏဆင်နဝ်ꩻသွူ။ "ပုဏ္ဏာꩻသီးဟွေး... ခွေလူႏတယ်ꩻစွောဉ်ႏ ကမွောဉ်းဖျင်ခါꩻဒါႏ ကအဝ်ႏနုဲးယိုအတွိုင်ꩻယို"ရိုꩻနဝ်ꩻတွော့ꩻ ငမ်းငါႏတမွောဉ်းဖျင်ဗာႏတဝ်းကို အဝ်ႏဒါႏတဲင် လေပ်ဆင်သိုမ်လဲင်ႏ သေႏချာႏသွူမꩻထွောဉ်ႏပုဏ္ဏာꩻသီး ခူမ်ဆင်စွယ်ႏ....၊ ထူႏတောမ်ႏ ယပ်ꩻနမ်းဆျာꩻထီနံႏသာႏထီတကောက်ꩻပေႏတဲင် ဆျာꩻထီထွူ စေႏတနာႏသိုမ်ပါꩻအွောဉ်ႏအထျꩻ လူႏလွေꩻထိုꩻခန်းဒျာႏ ပတီꩻဖြေင်းရောင်ႏ အဉ္ဇနဝဏ္ဏမင်္ဂလာႏဆင်နဝ်ꩻသွူ။ မင်္ဂလာႏဆင် ဖျော်တွိုႏသဲင်ꩻလွောဉ် ကာလိင်္ဂခမ်းကိုလဲ့ ခမ်းတအုဲႏလော့ꩻတဝ်းဒျာႏတွိုင်ꩻတွိုင်ꩻတဲင်ရီစဲင်းယင်းအကျောင်ꩻခရာႏဖိုင်ႏ.....။ ဓနဉ္စယ ကောရဗျခူန်သီး ကုရုခမ်းကိုသားနဝ်ꩻ ကောပ်ပွိုးဆို့ꩻတယ်ႏထိင်ꩻတီလွဝင်ꩻ ကုရုဓမ္မ-ကရိုꩻဒါႏ သီလငတ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻမꩻဆီငတ်ꩻနီꩻတလဲင်ႏ ခမ်းလော့ꩻမဲန်ႏထာꩻ သေထွꩻလွောဉ်ꩻနုဲးနဝ်ꩻထွူခါ ထွောဉ်ႏအမတ်တန်ဖိုင်ႏ သဲင်ꩻအပ်ချာ ဆင်တန်......။ ထွောဉ်ႏတဲမ်းသဲင်ꩻလွောဉ်လုဲႏ သီလငတ်ꩻပါꩻ မျတ်တရာꩻ စေးလာႏခံꩻလောင်းနဝ်ꩻသွူ။
ဘုရာꩻလောင်ꩻခူန်တန် ကုက္ကုစ္စထွာနုဲးယို
ဖရာꩻလောင်ꩻမွိုး ကုက္ကုစ္စ ထွာနုဲးယို
"အမတ်တန်သီးဩ... အွိုးခတလဲင်ႏနဝ်ꩻ ခူန်တပါꩻ ပသာလွောဉ်ဖေႏ စန္ဒကူꩻ အငိုꩻကတန်ႏတသိင်ꩻတောမ်ꩻ ကဝ်ႏခံꩻ အငိုꩻကတန်ႏတရေင်။ ပိုခူန်တန်နဝ်ꩻ ဖေႏလို့ထိုꩻတေားခွေသွောဉ်းမူႏ၊  မွိုးအနေႏ တသုင်ꩻတဝ်း အလွီးဟောမ်နံႏသာႏတဲင် စန္ဒကူꩻအငိုꩻကတန်ႏတသိင်ꩻနဝ်ꩻ ခွေအီႏဖေႏက မိဖရာꩻတန်(ဖရာꩻလောင်ꩻမာနင်ꩻ)၊ကဝ်ႏခံꩻအငိုꩻကတန်ႏတရေင်နဝ်ꩻ အီႏဖေႏက ခူန်လောင်ꩻ(ဥပရာဇာႏ)မာꩻနင်ꩻ မိဖရာꩻပေႏ ယူႏခါꩻနုဲးနဝ်ꩻထွူ ထွိုင်ႏတွိုႏဖေႏမွေးနဝ်ꩻ ဖေႏတဗန်ႏမာႏထိုꩻဒျာႏဝင်ꩻ၊စွိုးခွိုꩻအကို ခံႏနောမ်ꩻအွောဉ်ႏရေꩻဗာႏ လိုꩻတန်အချက်ယို ခွေလွောက်ꩻနာႏဗာႏတဝ်း ခွေသꩻတတွိုႏသꩻကေႏနပ်တဝ်း ခွေသီလသွူ"။
နဝ်ꩻမꩻ ကဒေါ့ꩻနုဲး အွိုငါနဝ်ꩻဟွောဉ်ႏအတွိုင်ꩻ ထွောဉ်ႏတဲမ်းထန်ႏထွူခါ ထွောဉ်ႏလွေꩻထေ့ပါ ပနံမူႏ နင်ꩻမိဖရာꩻထျꩻနဝ်ꩻသွူ။
ဖရာꩻလောင်ꩻမာနင်ꩻ မိဖုရာꩻတန် ကုက္ကုစ္စ ထွာနုဲးယို
"အမတ်တန်သီးဩ... အွိုးခတလဲင်ႏ ခွေအဝ်ႏအိုင် တခါꩻပေႏပတဲင်ပေါက်ငွါကိုထွားထွားလင်ꩻ ခူန်တောမ်ႏ ခူန်လောင်ꩻသီးဝင်ꩻနီ သꩻယူႏ 'ခူန်လာင်ꩻသူꩻ ထွာခူန်ထွူ မိဉ်ႏသိမ်ꩻထူႏခွေနဝ်ꩻ ရယံငါႏနဲး' နုဲးနဝ်ꩻ၊ ဝါꩻအဝ်ႏငါႏသွူလဲ့ ကိလေသာႏသꩻထွာမာႏ လိုꩻခိုလင်အလောင်း၊ နဝ်ꩻမꩻ ခွေသီလတဗွာစင်ကြောင်းတဝ်းသွူ"။
ဗိုန်ပီနုဲးအွိုးငါအတွိုင်ꩻ တဲမ်းကူꩻထန်ႏထွူ ခူန်လောင်သူꩻနဝ်ꩻ အထိင်ꩻတီဆို့ꩻတယ်ႏဟဝ်တန်သီလ၊ ဖရာꩻလောင်ꩻမာနင်ꩻ ထွောဉ်ႏလွေꩻထေ့ပါ ခူန်လောင်ꩻထျꩻသွူ။
ဥပရာဇာ-ခုန်လောင်ꩻ ကုက္ကုစ္စ ထွာနုဲးယို
အမတ်တန်သီးဟွေး... ထင်ႏထေ့ဆယ်ꩻကပ် ခူန်တန်မျတ်တွိုင်ꩻ လိုꩻအာဖိုင်ႏနဝ်ꩻအိုင်ပွေါးမုဲခါꩻဒါႏ ခွေထန်ႏလွောဉ်ခိင်ႏ၊ တွိုႏတနီꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏထင်ႏထေ့ဆယ်ꩻကပ်ခူန်တန်မျတ်ထျꩻတွင်ꩻ ခမ်းလော့ꩻတဟာမွူးထာꩻတဲင် ထန်ႏလွောဉ်ချာတဝ်း ဗေင်ႏတငါဒျာႏ ခူန်တန်ထျꩻထွူ နုဲးမွူးရဝ်ꩻ ထွိုင်ႏထန်ႏလွောဉ်ချာ နဝ်ꩻ ထွားထွားသွူ လိုꩻသီးပင်ႏပန်ဗာႏထာꩻ ခမ်းရာႏခြာဖိုင်ႏတဲင် ခွေတတွိုႏသꩻကေႏနပ်ချာတဝ်းဒူမ် ခွေသီလသွူ"။
"အမတ်တန်သီးဟွေး... ခွေဆယ်ꩻကပ်ထင်ႏထေ့ခူန်တန်ထျꩻတွင်ꩻ ခွေအဝ်ႏတဖူꩻလောင်းထီႏလွေꩻ ခူန်တပါꩻ ပသာလွောဉ်ဖေႏ ကောရဗျခူန်အတာႏ လက်ဆောင်ႏရထာꩻတဆွိုင်ꩻတဲင် "ခူန်တန် မိဉ်ႏဖေႏလုဲႏတေားခွေနဝ်ꩻ ရဟဝ်ငါႏနဲး"ယူႏနုဲးနဝ်ꩻထွူ ထင်ႏအဝ်ႏထေ့ခူန်ထျꩻတွင်ꩻ ခူန်ထွိုင်ႏလꩻရထာꩻထွူ ဖေႏလင်ꩻခွေလဲ့ ခွေတထူႏဗွုန်ႏတဝ်း၊ ခွေသꩻမဲဉ်လꩻ ဗွို့ꩻခြꩻဖိုဝင်ꩻတခြိုꩻနုဲးနဝ်ꩻတဲင် ခွေတတွိုႏသꩻကေႏနပ်ချာတဝ်း ခွေသီလသနယ် အမတ်တန်သီးဟွေး..."။
အမတ်တဲက်ခိဉ်ႏဟံႏသား ကုက္ကုစ္စ ထွာနုဲးယို
"အမတ်တန်သီးဟွေး... အွိုးဒုံပေႏတဒုံထျꩻ ခွေနဝ်ꩻခူမ်တဖဲ့ꩻ၊ လုူဲဗွေႏနဝ်ꩻ ခူမ်တဖဲ့ꩻ တဲက်ထွားဟံႏတဲင် ခွေကခူမ်ဖဲ့ꩻ ကအီႏဆို့ꩻသော့ꩻဒါႏခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻ တနꩻမို့မို့စွောဉ်ႏ ခေါင်ꩻဖူꩻအောင်၊ မိဉ်ႏဆို့ꩻယိုဖဲ့ꩻတဲ့ ခူန်သူမ်ꩻ၊ မိဉ်ႏဆို့ꩻအွိုးသူꩻဖဲ့ꩻတဲ့ လုဲႏဗွေႏသူမ်ꩻ...၊ အွောဉ်ႏထွော့ယပ်ꩻငါႏတွင်ꩻ အလွိုးရခေါင်ꩻတအဲန်ထဝ်းယူႏနုဲးနဝ်ꩻထွူ ကထွိုင်ႏဆို့ꩻခွဉ်းလက်ꩻနဝ်ꩻ တနꩻတောက်ꩻတဲ့စွဉ်ႏဒျာႏ ခေါင်ꩻဖူꩻအောင်၊ခေါင်ꩻနဝ်ꩻ သီမကောင်၊ သီတဝ်းမကောင် သေတဝ်း၊ နဝ်ꩻမꩻ ခွေတတွိုႏသꩻကေႏနပ်တဝ်း ခွေသီလသွူ"။
ရထာꩻထိင်ꩻသား ကုက္ကုစ္စ ထွာနုဲးယို
"အမတ်တန်သီးဟွေး... အွိုးတနီꩻ ခွေလွေꩻပသာ ခူန်တန် ဥယျာဉ်ႏခြံကိုထွူ သဲင်ꩻချာတဖူꩻလောင်း ခမ်းအီႏလော့ꩻတန်လွဉ်တဲင် တောမ်ႏခွဉ်းတွယ်ႏသေ ဝါးမွိုင်သဲင်ꩻလေားသွူ။ ဆုဲꩻချာနဝ်ꩻ လွေꩻဥယျာဉ်ႏခြံတွိုင်ꩻ ပေါႏတွိုႏအရပ်နဝ်ꩻကိုခြာနဝ်ꩻ သေဖုံႏ "ပါꩻယို ကတွယ်ႏနီနဝ်ꩻ ယိုကိုခြာသွူ"ယူႏနုဲးနဝ်ꩻတွော့ꩻ ထေအာႏ ဖင်းမွိုင်မွေးစွဉ်ႏထာꩻဖုံႏသွူ။ အမဲဉ်ႏတဗာႏနဝ်ꩻ ခမ်းလော့ꩻစဝ်ႏခန်းခူန်လဲ့ တထွာတဝ်းထမုဲꩻမုဲꩻ။ ခွေမာꩻပင်ႏပန်ꩻရွိုးလွားဗာႏထိုꩻလဲန်း သတ္တဝါႏဖုံႏ။
သဌေꩻတန် ကုက္ကုစ္စ ထွာနုဲးယို
ခတနီꩻ ခွေလွေꩻထွားယောင်ႏဗွူလုဲးကို ထီႏဗွူမိုမ်ꩻဖုံႏတဲင် ဒျꩻအီတာႏရိုꩻနဝ်ꩻတွော့ꩻ ထွောဉ်ႏထူႏတလွောင်ႏ(တထိုမ်ꩻ)ထွူ ထွိုင်ႏထွားချာ အကွက်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ တော်တနꩻဒျာႏ ကအီႏဖေႏဒါႏခူန်အကွက်ကိုသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ ခွေသံသယကုက္ကုစ္စ အဝ်ႏထွာ၊ တတွိုႏသꩻကေႏနပ်တဝ်း ခွေသီလသနယ်။
အမတ်ခိဉ်ႏတဲက်ဗွူသား ကုက္ကုစ္စထွာနုဲးယို
ခတနီꩻ ခွေအဝ်ႏလို့ဟဝ်ဗွူ ဗွူတ​ရွောင်ထျꩻတွင်ꩻ ခမ်းတန်လော့ꩻလင်ꩻတဲင် သော့ꩻမာႏထိုꩻ ဗွူအပုံႏမုဲꩻ၊ အပူမ်ႏမုဲꩻမကောင် ယူႏဖြောင်ချာတဝ်းဒူမ်။ နဝ်ꩻမꩻ ခွေကုက္ကုစ္စထွာနုဲးယိုသွူ။
တခါꩻပွေါးသား ကုက္ကုစ္စထွာနုဲးယို
ခတနီꩻ မာႏသိုႏသားတောမ်ႏ အဖူးမူႏ လွေꩻမာꩻသိုႏတခြာကို၊ ဟွုန်ခွေခြဝ်ငဝ်းတွော့ꩻ သဲင်လွဉ် "လွေꩻတခြာကို လွေꩻခံႏစာꩻကာမဂုဏ်ႏနဲ့"ခွေဒေါ့ꩻနုဲးနဝ်ꩻတွော့ꩻဝွေꩻဒေါ့ꩻနယ်ချာ တောမ်ႏဝွေꩻဖူးမူႏဒျာႏ ထွိုင်ႏဒေါ့ꩻနယ်ခွေခါ ခွေထွာမွေးစွဉ်ႏ ကုက္ကုစ္စသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
လာဘော-အလာဘော
"လာဘော-အလာဘော၊ ခြွေခါႏခါႏ-ခြောခါႏခါႏ" ၁။ လာဘော-အလာဘော-ခြွေခါႏခါႏ-ခြောခါႏခါႏ၊ ခြောခန်းတဲ့ယဝ်း သꩻကုဲင်မွုန်းတောဝ်း၊ "ထာꩻခြောနဝ်ꩻ လောကထွုံꩻစံႏ၊ လောကဓံႏတပါꩻဒျာႏ"ဆန်ꩻငါမွေးတဝ်း၊ လွိုးသွိုန်းသောင်ခြင်ꩻ အွဉ်ႏလင်ꩻမွုန်းမဲ့ထီ၊ ထိုမ်ꩻစူတုပ်ꩻ အဲင်ႏတငါ လွေꩻငါငါ ကာမပ်မပ်၊ သꩻဓာတ်လင်ꩻမွုန်း တစိꩻစိꩻနော။ ၂။ အဝ်ႏခြောတွင်ꩻနဝ်ꩻ ရော့ꩻအံႏထာꩻတဗွာအံႏ၊ ရော့ꩻအံႏအရောင်ꩻအရာႏအံႏ၊ ရော့ꩻအံႏအစော့ꩻအလာႏအံႏ၊ သွတ်ꩻတရီရီ၊ အထီပြင်ပြင်၊ အင်ဖြောင်းအွꩻသော့ꩻ၊ ဆွော့ꩻကတဲ့ꩻဒျာႏအီ တသီနွောင်ꩻတဝ်း။ ၃။ ယူႏဖိုးပနားသူꩻမွိုင်၊ အံႏဒဲဉ်မုဲင်ꩻကို၊ အံႏဟန်ႏအိုအွိုးမုဲင်ꩻ၊ အံႏမီꩻမျောႏတဒူ၊ အံႏဗေဖူဟို့ꩻကွို့ꩻ၊ ထွို့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏထုဲင်၊ တွူႏနွောင်ꩻဒျာႏလော၊ ယူႏစဲင်းစဲင်းသွော့နဝ်ꩻနော။ ၄။ အရေꩻတန်သွတ်ꩻသွတ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏခြောခြော ဖေႏကခြွေ၊ အဝ်ႏဗွေဗွေ ဖေႏကချမ်ꩻသာႏနဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏဝီရိယဉာဏ်ႏ အံႏဆေ့ဆေ့ရေးရေး၊ ကျိုꩻစာꩻမွေးမွေးသွော့နော၊ ခြွေဗာႏဗာႏ၊ ဗွေဗာႏဗာႏသေႏချာႏ၊ ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲတဲင် "ထာꩻခြော"ကရိုꩻနဝ်ꩻ "တနွောင်ꩻဖိုဖိုတောဝ်း ဉာဏ်ႏဝီရိယ"နောဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏယောင်ႏပွယ်ꩻ
ဝေင်ꩻနယ်ႏယောင်ႏပွယ်ꩻ(လုဲင်းဗွဲ့) (အိန်းကလေတ်: Hlaingbwe Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏ၊ ဖအံခရဲင်ႏကိုနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻယောင်ႏပွယ်ꩻ(လုဲင်းဗွဲ့) ကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏယောင်ႏပွယ်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻယောင်ႏပွယ်ꩻ၊ ဝေင်ꩻပုဲင်ကျုံ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻသျမ်းယွာတစ်ဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏယောင်ႏပွယ်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝူဖရမ်(အဖြိုက်နက်)၊ ခြော်ႏ(ခနောက်စိမ်း)၊ ခဲ၊ ဒန်၊ ပသီႏ စတဲင် တခြိုသတ္တုဖုံႏ ကထန်ႏဒါႏ ဒေါနကောင်ရွေꩻ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ စောက်ꩻ၊ ပအိုဝ်ႏ၊ မဲင်ꩻ စတဲင် တောမ်ႏလိုꩻမျိုꩻအလင်ဖုံႏ အဝ်ႏအုံညီꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ကိုးရီးယားခမ်းနဝ်
ကိုးရီးယားခမ်းနဝ် (남한၊ 南韓)၊ (South Korea) ယို တရာꩻဝင်ႏအမိဉ်ꩻအနေႏ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဖန်ခါꩻဒျာႏ ကိုးရီးယား ခမ်းနမ်းဗွေႏခမ်းထီ (ကိုးရီးယား: 대한민국၊ 大韓民國) (အိန်းကလေတ်: Republic of Korea၊ ROK) နုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ ကဲဉ်းအာနဝ်ꩻ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏ ကိုးရီးယားခမ်းထီ (한국၊ 韓國) နဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ အာသျတွိုက် အခဝ်ကွဉ်ႏ ကိုးရီးယားကြွန်မော့နဝ်တဲင် ဖဲ့ꩻတွို့ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ခယ်ႏခမ်းထီ၊ ပင်ႏလယ်ႏတသီး၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဂျပန်ခမ်းထီ၊ ဂျပန်ပင်ႏလယ်ႏ၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ကိုးရီးယားခမ်းထင်ꩻ ခမ်းထီဖုံႏ အဝ်ႏခူခါꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းထီအအဲဉ်ႏအလုဲင်း ဧရိယာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏစတုရန်းမဲင်ႏ ၃၈,၇၅၀ မဲင်ႏ (၁၀၀,၃၆၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ)သွူ။ ခမ်းထီဝေင်ꩻတန်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻသိုးတဲင် ထွာဒျာႏ ကမ္ဘာႏလောင်း ဝေင်ꩻတန်ကိုလိုꩻအုံအာတချသွတ်ꩻ စတုတ္ထဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ခမ်းထီကိုနဝ်ꩻ ၂၀၁၉ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ (၅၁ သန်း)လွို ခမ်းထီလိုꩻဖြာꩻ တထာႏဝ(၂၆သန်း)ရပ်နဝ်ꩻ အဝ်ႏအုံသော့ꩻ ဝေင်ꩻတန်သိုးကိုသွူ။ ခမ်းထီလိုꩻဖြာꩻတထာႏဝ(၅၆.၁%)နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဘာႏသာႏတအဝ်ႏတဝ်းသားတဲင် အဝ်ႏကုဲင်တထာႏဝရပ်နဝ်ꩻ ကိုႏကွဲႏအာဒျာႏ ခရိစ်ယာန်ႏတောမ်ႏ ကိုးရီးယားဗုဒ္ဓဘာႏသာႏသွူ။
ကိုးရီးယားခမ်းနဝ် စီꩻပွာꩻရေꩻ လွိုင်ႏကွုန်ꩻထင်ႏထိုထာꩻနဝ်ꩻ ကထွူထိုꩻလဲဉ်းဒါႏ တဆီဗူႏနေင်ႏ လစ်ဗာႏအကို ထွာဖို ကမ္ဘာႏလောင်း ဒုတိယအရန်းသွူ။ ပွိုးစွဉ်ႏ ကိုးရီးယားခမ်းနဝ် စီꩻပွာꩻရေꩻလွိုင်ႏကွုန်ꩻထင်ႏထိုထာꩻယို ခမ်းစွုမ်းနုဲင်ငံတကာသီး အဝ်ႏဒေါ့ꩻလွ့ "ဟန်ခြောင်ရွေꩻခြောင်ႏ အံႏဖြာႏခရာႏထာꩻထွာ" အကျောင်ꩻ၊ အာသျကေလစ်ꩻဗာႏအကိုလဲ့ အဝ်ႏပါသော့ꩻအကျောင်ꩻ ခံႏဗာႏခမ်းလင်သီး ခမ်းနွမ်ꩻအံႏဖြာႏဒေါ့ꩻရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ကောပ်နဝ်ꩻမꩻ ကိုးရီးယားခမ်းနဝ် ထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွုန်ꩻထာꩻနဝ်ꩻ ထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွုန်ꩻကျာꩻ ခမ်းထီဖုံႏအတာႏ ထွာအီယံနယ်စံပျနမူႏနာႏနဝ်ꩻသွူ။ ကိုးရီးယားခမ်းနဝ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ လွိုင်ႏကွုန်ꩻထင်ႏထိုလဲဉ်း ခမ်းတခမ်းဒျာႏတဲင် အာသျတောမ်ႏသမုဒ္ဒရာႏဒေႏသကို ခံႏဗာႏဝင်ꩻအွဉ်ႏထွော့ လိုꩻအာပြွူးဖြိုထင်ႏထိုတာႏ(HDI)တန်ႏဖိုꩻ ပဉ္စမအထိုသွတ်ꩻအရန်း ခမ်းထီနဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းထီစီꩻပွာꩻရေꩻနဝ်ꩻ လꩻအမိဉ်ꩻ ထေထန်ႏနွောင်ꩻကွန်ႏ GDP တန်ႏဖိုꩻနဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏလောင်း အထိုသွတ်ꩻအကို အဝ်ႏအရန်း(၁၃)သွူ။ စီꩻပွာꩻရေꩻ(Mixed economy)နဝ်ꩻ အဝ်ႏအရန်း(၁၀)သွူ။ ကိုးရီးယားခမ်းနဝ် အမိတ်တံႏဆိတ်ကထွာဒါႏ LG တောမ်ႏ သမ်သောင်း(Samsung) တံႏဆိတ်ဖုံႏနဝ်ꩻ နုဲင်ငံတကာကို ထွာလိုꩻသေအာ လိုꩻသုင်ꩻအာ မိဉ်ꩻတန်ဒါႏ မေႏခြွိုင်းခြိုꩻလျှပ်စစ်ဖဲ့ꩻ တခြိုꩻဒျာႏသွူ။ တောမ်ႏအမေႏရိကန်ႏနဝ်ꩻ ထွာအဓိက ဖြေꩻစာကူꩻကားဖက် ခမ်းထီဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ တညတဝ်းဒွိုန်းနေင်ႏအခိင်ႏတွင်ꩻ ကိုးရီးယားခမ်းနဝ်ကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏမော့ꩻကျုံႏတလူႏလွေꩻဗာႏ လိုꩻသက်တန်သားဆေ့ꩻလွဉ်တောမ်ႏ ကမ္ဘာႏလောင်း လွူးဖွာꩻပို ထွာလွဉ်အဆေ့ꩻသွတ်ꩻ ခမ်းတခမ်းနဝ်ꩻသွူ။
ကိုးရီးယားခမ်းထီတန်နဝ်ꩻ ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻပွယ်ꩻထွူ ၁၉၄၅ ဗာႏရပ် ဂျပန်သီး ချꩻထိုꩻစူခွုမ်တဲင် အဝ်ႏဂျပန်သီးစူကို လွစ်ထန်ႏလꩻရိုꩻလဲ့ အချင်ꩻချင်ꩻတဲ့ꩻခဝ်းတဝ်းဝင်ꩻတဲင် ကိုးရီးယားစဲ့ꩻပွယ်ꩻကို ခံႏဗာႏ ခမ်းထန်ႏခမ်းတန်သီး နွို့ပါသျုက်ငီꩻနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ စဲ့ꩻပွယ်ꩻထွူ ဖေႏကထိန်ꩻချုတ်နွောင်ꩻ ကိုးရီးယားကြွန်မော့တဲင် ခံႏဗာႏ ခမ်းတန်သီး ဖထိုꩻနီခဝ် ခမ်းနဝ်တောမ်ႏခမ်းထင်ꩻတဲင် ခမ်းထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ အဓိက သိုဗီယဲတ်(ရသျား)၊ ခယ်ႏသီး၊ ခမ်းနဝ်နဝ်ꩻ ကုလသမဂ္ဂ(အဓိက အမေႏရိကန်ႏ)သီး အဝ်ႏနွို့ပါအိုပ်ချုတ်သော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကိုးရီးယားခမ်းနဝ်အနေႏ လိုꩻကသေအာဒါႏ ကိုးရီးယားခမ်းနမ်းဗွေႏခမ်းထီယိုနဝ်ꩻ အမေႏရိကန်ႏအစိုႏရသီး စွဲးကမ်းဖေႏ လွိုင်ႏကွုန်ꩻစီꩻပွာꩻရေꩻတောမ်ႏ စဲ့ꩻရေꩻနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏ ၁၉၄၈ ဗာႏနဝ်ꩻ မာꩻလွေꩻဖေႏခန်း ပွယ်ꩻလွိုက်ရွေꩻဖေႏမဲးနဝ်ꩻသွူ။ တယ်ႏ ၁၉၇၀-၇၁ ဗာႏကို အမေႏရိကန်ႏစဲ့ꩻတပ်စခန်ꩻ ကအဝ်ႏသော့ꩻဒါႏ ကိုးရီးယားခမ်းနဝ်ကိုနဝ်ꩻ ကွဲးအွဉ်ႏယောမ်ꩻလွဉ် လဲင်ႏစိꩻစိꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကိုးရီးယား ခမ်းနဝ်တောမ်ႏခမ်းထင်ꩻ ဖေႏကလွောင်ႏဗူႏအဝ်ႏညီꩻချာဝင်ꩻ တခမ်းချင်ႏတာႏ အဝ်ႏအုံကွံဒေါ့ꩻရီနေက တောမ်ႏကိုးရီးယားခမ်းထင်ꩻ ဗꩻဟန်ႏသနီꩻ တလွောင်ႏဗူႏနွောင်ꩻဒွိုန်းနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:အာသျတွိုက်ကို ခမ်းထီဖုံႏ
ဝီခီဒေတာ
ဝီခီဒေတာ (အဲင်းကလေတ်: Wikidata) ကရိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုꩻအာအမျာꩻ ကမွဉ်းဖျင်ခြပ်လျော်ꩻညီꩻဒါႏဝင်ꩻ အခေႏခံႏတောမ်ႏထာꩻသေပညာႏ ပရောစဲစ်တဗာႏဒျာႏတဲင် ဝီခီမီဒီယာ ဖောင်ဒေးသိဉ်း အဝ်ႏစီႏမံႏဖန်းဖြယ်ခါꩻဒျာႏသွူ။ အင်းရေႏခါꩻဒျာႏ ဗိုန်ပီနုဲင်း ဝီခီပီးဒီးယားတဲင် ဖေႏကခွုမ်မာꩻပသာနွောင်ꩻအီ ဝီခီမီဒီယာ ပရောစဲစ်ဖုံႏအတာႏ ဒေတာအရွီးအခိုႏဖုံႏသွူ။ ဝီခီဒေတာနဝ်ꩻ ဗိုန်ပီနုဲင်းဒျာႏ ဝီခီမီဒီယာ ကောင်မွဉ်းနေနေတဲင် လောင်ႏသော့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏ မီဒီယာဖုဲင်ဖုံႏ၊ ထွူနဝ်ꩻ ထူႏသုင်ꩻမီဒီယာဖုဲင်နဝ်ꩻဖုံႏတာႏ ဖေႏခွင်ꩻခါꩻဒျာႏ ဝီခီမီဒီယာ ပရောစဲစ်လို့လို့ဖုံႏတဲင် လွစ်လွစ်တခြင်ခြင် ထူႏသုင်ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝီခီဒေတာနဝ်ꩻ တပန်ႏလေပ်ခွုမ်မာꩻအီဒျာႏတောမ်ႏ ဝီခီဗေ့(Wikibase) သော့ဝွဲးနဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏပီ
ဝေင်ꩻနယ်ႏပီ (ပြည်မြို့နယ်) (Pyay Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပီခရဲင်ႏ ကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻပီကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
အံႏဖြာႏပဉ်ဖဲ့ꩻ
"အံႏဖြာႏပဉ်ဖဲ့ꩻ သွမ်ꩻသဲ့ꩻပဉ်ဖြာꩻနဝ်ꩻ အမာႏဒါႏ"
ရက်ခွုန်ꩻချာသွော့ သေင်ႏတောမ်ႏဝါႏ
သေင်ႏဝါႏကလွိုင်ႏဒါႏ အရပ်နောဝ်ꩻ ထီတဲ့လွိုင်ႏ၊ အဟေ့ꩻရျူႏတဲ့စုံခွꩻ နမ်းသꩻလဲ့ ဘေꩻရန်ႏကင်ꩻ ခြူႏအမျိုꩻမျိုꩻ ကထွာဒါႏတိရစ္ဆာန်ႏသီး အစွိုꩻဖုံႏလဲ့နေား အုံဗာႏပျောႏပျောႏသွင်ႏသွင်ႏ လွေꩻသဲင်ꩻအံႏအွꩻလဲ့ မနန်းခီဗာႏတောဝ်းသွူ။ ထီအွꩻကခြေားဗာႏအကျောင်ꩻနောဝ်ꩻ အပွိုးဖဲ့ယားကုဲင်ထိုꩻနေား သေင်ႏတွမ်ႏဝါႏ၊ လိုꩻတွမ်ႏသက်မွန်တိရစ္ဆာႏန်ဖုံႏလဲ့ အုံနောင်ရောင်ꩻပျောႏသွင်ႏတွမ်ႏ သေင်ႏတွမ်ႏဝါႏ သေင်ႏတွမ်ႏဝါႏယို ထွာလိုꩻတွမ်ႏတိရစ္ဆာန်ႏသီးအသက် အောဝ်ႏလိုႏရက်ပဲင်ꩻချာမွေးငါႏ သေင်ႏတွမ်ႏဝါႏ အောဝ်ႏလိုႏဖဲ့ယားကုဲင်သမ်းမွိုန်းဒွုမ် သေင်ႏတွမ်ႏဝါႏသွူ။ သေင်ႏကောင်ရွေꩻမဉ်ႏသွမ်ႏအွုမ်း တခမ်းလွုမ်းလွုမ်း တကောင်လွုမ်းလွုမ်းမꩻ ပီတိစွုမ်းသꩻ အံႏမထီဘေꩻ ထီခြေားဘေꩻဖုံႏယိုအီႏလွစ်ကင်ꩻညာꩻထိုꩻဗာႏ ပငါပရာꩻသွူ။
ဝဿန်ꩻတရာႏသီႏ ခမ်းခါမဉ်ႏတွိုႏ သေင်ႏကလိုႏဆို့ꩻချာဒါႏ အရပ် သေင်ႏကခြေားဒါႏ အရပ်စတဲင်ဖုံႏ တွိုင်ႏပင်ႏဆွေꩻနွေꩻ ဆွန်ꩻစူစွီႏသွိုသွို မူႏတွမ်ႏခို ပငါပရာꩻတွော့ꩻ အွဉ်ဝင်ꩻဆို့ꩻထူႏချာခန်းသွော့ သေင်ႏတွမ်ႏဝါႏဖုံႏသွူ။ တဖြာꩻတာႏဟောဝ်နမ်း ပယ်ႏညာꩻ အမျာꩻအာႏစွဲးထေ ပငါရာꩻတွော့ꩻ မာန်ႏမာႏနအစွယ်ႏဗျင်ႏအော့ꩻ တွိုင်ႏပင်ႏရော့ꩻရော့ꩻထွူတဲင် စွုမ်ႏရပ်စွုမ်ႏဒုံ အွဉ်ဝင်ꩻရက်ပဲင်ꩻချာခန်းသွော့ သတ္တဝါႏသီးအသက် သေင်ႏတွမ်ႏဝါႏဖုံႏနေား အမျာꩻကူꩻကေား လောင်ꩻသွꩻသီးဖုံႏဩ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:
ဝေင်ꩻသဉ်ဗို
ဝေင်ꩻသဉ်ဗို (အဲင်းကလေတ်: Hsinbo) (မန်း: ဆင်ဘိုမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ခင်ခမ်းနယ်ႏ၊ မစ်စီးနားခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမစ်စီးနားကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻသဉ်ဗိုကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻမစ်စီးနားဖဲ့ꩻခိုႏ မဲင်ႏ(၂၅)ရပ်ကိုနဝ်ꩻ မေခခြောင်တောမ်ႏ မလိခခြောင် ခြောင်ဆွုမ်ႏ(မြစ်ဆုံ) အဝ်ႏတဲင် အဝ်ႏခြောင်နဝ်ꩻနီဖြုံႏ ခွဲးထွူ နွို့လင်ꩻသော့ꩻလွေꩻငီꩻဝင်ꩻတခြောင်ချင်ႏတဲင် ထွာလွေꩻ ဧရာႏဝတီႏခြောင် အခဝ်ခိုႏနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၁၀,၆၅၅ ရပ်သွူ။ ကရီးခါနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဒုံပေႏတဒုံလဲ့ ထွိုင်ႏတွိုႏ ၂၀၀၂ ဗာႏနဝ်ꩻ ဒင်ႏထိုလွေꩻ ဝေင်ꩻအရန်းနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဖြဝ်ꩻလိုꩻမျိုꩻ အဝ်ႏအုံသော့ꩻအာသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ခင်ခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
လိုꩻပေႏကဗျာ
"လိုꩻပေႏကဗျာကဏ္ဍ"
"ဖူးပေႏသီးသွဉ်စလိတ်"
နက်မွေးဟ  တသိုꩻစီး
ဒါႏခန်း     က-ရီး ။
က ရီး ထွူ  ခ-ရီး
ဖူးမူႏသီး    ဟော်ꩻဒါႏ
အော် မွေးနဲ့ ဟော်ꩻမွိုင်အီး
က-ရီး     ခ-ရီး
ဖူးခိုသီး    ဟော်ꩻဒါႏ
နုဲင်းနောဝ်ꩻတဲ့  ဟော်ꩻမွိုင်အီး
စ - ရီး    ဆ-ရီး
ကွဲးညည    ကွဲးဒါႏဒါႏ
ဟော်ꩻသွိုမွိုင်အီး
က - ရီး    ခ-ရီး
စ - ရီး     ဆ-ရီး
ဉာဏ်ႏဟောဝ်မွေး သံးလိန်ႏမာႏ
ယံမွေးငါႏ    ဖူးပေႏသီး
ပျောႏင မွိုင်အီး
ဟား  ဟား  ဟီး  ဟီး။
တနတ် အဲမ်-၂၇ အော်တိုမဲတ်တစ်ရုဲင်ဖယ်
တနတ် အဲမ်-၂၇ ခင်ႏမွိုင် တော်တိုမဲတ်တစ် ရုဲင်ဖယ် (အဲင်းကလေတ်: M27 Infantry Automatic Rifle) စူခွုမ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ လွိုက်သုင်ꩻသော့ꩻနွောင်ꩻဒါႏအရာႏ ၅.၅၆ မမ(mm) အရာႏထန်ႏပုင်ႏစံႏ တွိုက်ꩻဖွန်ႏရေꩻရုဲင်ဖယ်တဗာႏဒျာႏတဲင် အခေႏခံႏသွူ Heckler & Koch စူခွုမ်ကုမ္ပဏီႏ ကထေဒါႏ တနတ် အေတ်ကေ-၄၁၆ (HK-416) တဲင် ထေမာꩻခါꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ တနတ်ယိုနဝ်ꩻ အမေႏရိကန်ႏ မရိန်းတပ်စွိုꩻ(United States Marine Corps) အဝ်ႏထူႏသုင်ꩻခါꩻဒါႏ စူခွုမ်ဒျာႏတဲင် ဖေႏကထေဖေႏနွောင်ꩻလို့ပါ ခင်ႏမွိုင်တပ်စွိုꩻ ကခွုမ်ဒါႏ အဲမ်-၄ ကာဗုဲင်သား စဲ့ꩻသားလို့လို့ တောမ်ႏ ကခွုမ်ဒါႏ အဲမ်-၄အေ-၁ ရုဲင်ဖယ်သား စဲ့ꩻသားဖုံႏလို့လို့တာႏလဲ့ အဝ်ႏရေႏခါꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:စူခွုမ်
လိုꩻနဝ်ꩻအကျင်ꩻ'ဖိုးနဝ်ꩻအာႏ
"ဂိဟိသုတ် (လိုꩻနဝ်ꩻ အရေꩻတန်အကျင်ꩻ၊ ဖိုးနဝ်ꩻ အရေꩻတန်အာႏတလာ အံႏထွဉ်ႏလꩻ)" နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏသာရိပုတ္တရာႏတရာꩻနုဲင်းယို- သာရိပုတ္တရာႏဟွေး- ၁။ ဖိုးထီးဖြေင်း(တဗာႏ)နဝ်ꩻ အာႏတလာ၊ ငဲဒျာႏ၊ အံႏထွဉ်ႏလꩻ၊ ပေါႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဖိုးနဝ်ꩻ ထွာဖိုးယံ၊ 'အဆွဉ်ႏဖြေင်း'နဝ်ꩻ ယူႏပါမွုန်းဒွုမ်၊ အရေꩻတန်တဝ်း။ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ၊ အဝ်ႏခွန်ဘဝ၊ ထင်ႏဗုဲင်ရဟန်ꩻ၊ သꩻရင်ꩻဟောဝ်၊ ယေန်ႏကေႏ၊ သီႏလအောဝ်ႏ၊ ထာꩻဝင်ꩻသꩻအဝ်ႏ၊ အားထွုတ်တရာꩻ၊ ထွာရဟန္တာႏ၊ ပေါႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ထွာရဟန်ꩻယံ၊ 'ခွန်'ကရိုꩻနဝ်ꩻ ယူႏပါမွုန်းဒွုမ်၊ အရေꩻတန်တဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။ သာရိပုတ္တရာႏဟွေး- ၂။ ဖိုးထီးဗွာနဝ်ꩻ အာႏတလာ၊ ငဲဒျာႏ၊ အံႏထွဉ်ႏလꩻ၊ ပေါႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဖိုးနဝ်ꩻ ထွာဖိုးယံ၊ 'အဆွဉ်ႏဗွာ'နဝ်ꩻ ယူႏပါမွုန်းဒွုမ်၊ အရေꩻတန်တောဝ်း၊ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ၊ အဝ်ႏပုဏ္ဏာꩻဘဝ၊ ထင်ႏဗုဲင်ရဟန်ꩻ၊ သꩻရင်ꩻဟောဝ်၊ ယေန်ႏကေႏ၊ သီႏလအောဝ်ႏ၊ ထာꩻဝင်ꩻသꩻအဝ်ႏ၊ အားထွုတ်တရာꩻ၊ ထွာရဟန္တာႏ၊ ပေါႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ထွာရဟန်ꩻယံ၊ 'ပုဏ္ဏာꩻ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ ယူႏပါမွုန်းဒွုမ်၊ အရေꩻတန်တဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။ သာရိပုတ္တရာႏဟွေး- ၃။ ဖိုးထီးကြိုႏနဝ်ꩻ အာႏတလာ၊ ငဲဒျာႏ၊ အံႏထွဉ်ႏလꩻ၊ ပေါႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဖိုးနဝ်ꩻ ထွာဖိုးယံ၊ 'အဆွဉ်ႏကြိုႏ'နဝ်ꩻ ယူႏပါမွုန်းဒွုမ်၊ အရေꩻတန်တောဝ်း၊ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ၊ အဝ်ႏကွုန်ႏသယ်ႏဘဝ၊ ထင်ႏဗုဲင်ရဟန်ꩻ၊ သꩻရင်ꩻဟဝ်၊ ယေန်ႏကေႏ၊ သီႏလအောဝ်ႏ၊ ထာꩻဝင်ꩻသꩻအဝ်ႏ၊ အားထွုတ်တရာꩻ၊ ထွာရဟန္တာႏ၊ ပေါႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ထွာရဟန်ꩻယံ၊ 'ကွုန်ႏသယ်ႏသား'ကရိုꩻနဝ်ꩻ ယူႏပါမွုန်းဒွုမ်၊ အရေꩻတန်တဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။ သာရိပုတ္တရာႏဟွေး- ၄။ ဖိုးထီးတနျာႏနဝ်ꩻ အာႏတလာ၊ ငဲဒျာႏ၊ အံႏထွဉ်ႏလꩻ၊ ပေါႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဖိုးနဝ်ꩻ ထွာဖိုးယံ၊ 'အဆွဉ်ႏတနျာႏ'နဝ်ꩻ ယူႏပါမွုန်းဒွုမ်၊ အရေꩻတန်တောဝ်း၊ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ၊ အဝ်ႏလိုꩻခြောဘဝ၊ ထင်ႏဗုဲင်ရဟန်ꩻ၊ သꩻရင်ꩻဟောဝ်၊ ယေန်ႏကေႏ၊ သီႏလအောဝ်ႏ၊ ထာꩻဝင်ꩻသꩻအဝ်ႏ၊ အားထွုတ်တရာꩻ၊ ထွာရဟန္တာႏ၊ ပေါႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ထွာရဟန်ꩻယံ၊ 'လိုꩻခြော'ကရိုꩻနဝ်ꩻ ယူႏပါမွုန်းဒွုမ်၊ အရေꩻတန်တဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။ သာရိပုတ္တရာႏဟွေး- ၅။ ဖိုးထီးတလုဲင်ꩻနဝ်ꩻ အာႏတလာ၊ ငဲဒျာႏ၊ အံႏထွဉ်ႏလꩻ၊ ပေါႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဖိုးနဝ်ꩻ ထွာဖိုးယံ၊ 'အဆွဉ်ႏတလုဲင်ꩻ'နဝ်ꩻ ယူႏပါမွုန်းဒွုမ်၊ အရေꩻတန်တောဝ်း၊ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ၊ အဝ်ႏကွီအံႏထာꩻသားဘဝ၊ ထင်ႏဗုဲင်ရဟန်ꩻ၊ သꩻရင်ꩻဟောဝ်၊ ယေန်ႏကေႏ၊ သီႏလအောဝ်ႏ၊ ထာꩻဝင်ꩻသꩻအဝ်ႏ၊ အားထွုတ်တရာꩻ၊ ထွာရဟန္တာႏ၊ ပေါႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ထွာရဟန်ꩻယံ၊ 'ကွီအံႏထာꩻသား'ကရိုꩻနဝ်ꩻ ယူႏပါမွုန်းဒွုမ်၊ အရေꩻတန်တဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ ဂိဟိသုတ်)
ဝေင်ꩻနယ်ႏစျောက်ပဒေါင်း
ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ မကွေးတွိုင်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏချောက်၊ ဧရာႏဝတီႏခြောင်၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ပဂံႏ-ညောင်ဦးနယ်ႏ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏမလုဲင်၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမဲ့ထီလင်ꩻ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏနတ်မောက်၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ယေနံဆျောင်း၊ မကွေးနယ်ႏဖုံႏ အဝ်ႏခူခါꩻနဝ်ꩻသွူ။ တောမ်ႏဝေင်ꩻမိဉ်းဆျန်နဝ်ꩻ ဗော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ ၅၈ မဲင်ႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏဧရိယာႏအအဲဉ်ႏအလုဲင်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏစတုရန်းမဲင်ႏ ၇၅၈ မဲင်ႏရပ်တဲင် လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏ ၂၆၁,၈၀၀ ဖြာꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ မန်းလိုꩻမျိုꩻအဝ်ႏအုံသော့ꩻအာသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
ကဲဉ်းအာနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သွို့ꩻခြံထာꩻလိုပ်ꩻသားဒျာႏကဲဉ်းအာတဲင် ဝေင်ꩻနယ်ႏယိုနဝ်ꩻ တောင်းလျက်ꩻ(တောင်းလုဲင်)၊ ဗေဟံႏ၊ ထေင်၊ နမ်းမန်ꩻ၊ ဗာႏ၊ မောင်းကြဲင်ႏ၊ ဩဇာႏရာႏ၊ နဂါꩻမောက်ရာႏ တောမ်ႏ တနက်ခါꩻ မွန်းဖုံႏ ထန်ႏအာဒါႏ အရပ်ဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနဝ်ꩻအဝ်ႏလွေꩻ တဖူꩻဆွုမ်ႏကိုတဲင် ကာꩻတဖူꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဆွိုက်တောမ်ႏ မန်ႏတလေꩻ-ရန်တကုင်ႏဖုံႏ၊ မဲ့ထီလင်ꩻ-ဖြဝ်ꩻခမ်းဖုံႏ၊ ပဂံႏ-ညောင်ဦးဖုံႏ၊ မကွေး-ဆျောက်ဖုံႏတဲင် ကွုန်ꩻဟွိုင်ꩻလွဉ်ဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
မိဉ်ꩻတန်ထင်ႏသျာꩻဒါႏခင်ႏလမ်းဖုံႏ
thumb|alt=Mountain Poppa|ပုပ္ပါးကောင်ပေႏ တောင်ကလပ် မိဉ်ꩻတန်တင်ႏသျာꩻဒါႏ ဖရာႏစေႏတီႏဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဖရာꩻမြရွေဂူ တောမ်ႏ ဖရာꩻရွေတောင်ဦး၊ ဖရာꩻမြို့ဦး ဖုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻဖဲ့ꩻကွဉ်ႏထင်ꩻ (၈)မဲင်ႏရပ်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ ပုပ္ပါးကောင်ယိုလဲ့ မိဉ်ꩻတန်တင်ႏသျာꩻထွူတကာႏတဝ်း အထိုအဝ်ႏ ပေ ၄၉၈၁ ပေတဲင် တဖူꩻထင်ႏလယ်ႏကောင်စခန်ႏဖုံႏတဲ့အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ပုပ္ပါးကောင်ယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မေႏကောင်(မီးတောင်)တဖြုံႏနဝ်ꩻသွူ။ မုန့်ပြားသလက်(တခိုးတပျာႏ)လဲ့ စျောက်ပဒေါင်းကိုနဝ်ꩻ တခိုႏမိဉ်ꩻတန်တမျိုꩻဒျာႏသွူ။ စျောက်ပဒေါင်း တောင်းလျက်ꩻတောမ်ႏ နွေႏကျော်ဖုံႏလဲ့ မိဉ်ꩻတန်နေနေသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏယေး
ဝေင်ꩻနယ်ႏယေး (အိန်းကလေတ်: Ye Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နဝ်၊ မောႏလမျင်ႏခရဲင်ႏကိုနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻယေး ကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏယေးကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻယေး၊ ဝေင်ꩻလမုဲင်း တောမ်ႏ ဝေင်ꩻခေါသာဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻမွိုင်းကာ
ဝေင်ꩻမွိုင်းကာ (မန်း: မိုင်းကာမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ကွဉ်ႏ၊ မွိုင်းပေါက် ဝအထူꩻဒေႏသ-၂ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻမွိုင်းကာနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အထူꩻဒေႏသ-၂ ဝအထူꩻဒေႏသ ဝေင်ꩻဒျာႏတဲင် စဲ့ꩻဝUWSP/UWSAစွိုꩻ အဝ်ႏထိန်ꩻချုတ်အိုပ်ချုတ်ခါꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာ-ခယ်ႏ ခမ်းကူထျꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻတနတ်ပိဉ်
ဝေင်ꩻတနတ်ပိဉ် (မန်း: သနပ္ပင်မြို့) (အဲင်းကလေတ်: Thanatpin) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပဂိုꩻခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတနတ်ပိဉ်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻပဂိုꩻဖဲ့ꩻကွဉ်ႏ (၅)မဲင်ႏရပ်ကိုသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻအဝ်ႏ ၁၈,၁၁၀ ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻမျောက်ဦး
ဝေင်ꩻမျောက်ဦး (အဲင်းကလေတ်: Mrauk U) (မန်း: မြောက်ဦးမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်တွို့ꩻသွတ်ꩻ ရခဲင်ႏခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ထင်ꩻ၊ မျောက်ဦးခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမျောက်ဦးကို ကအဝ်ႏဒါႏ ခွန်ဟော်ခံꩻစိုး ဝေင်ꩻစခါဝေင်ꩻတန်လီꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။
သမဲင်ꩻခြောင်ꩻ
မျောက်ဦး (ဟဲ့ꩻ) ဝေင်ꩻယဝေင်ꩻစခါယိုနဝ်ꩻ ဝေသာလီ စင်္ဒြခွန် အဝ်ႏအိုပ်စိုꩻလွေꩻ ၄ ရျာꩻဗူႏနေင်ႏကာႏသွူ။ ဝေင်ꩻယစခါထျꩻ ဖရာꩻသွစ်ꩻသောင်ႏ(ရှစ်သောင်းဘုရား)ထျꩻ ကမော့ꩻဒါႏ အာနန္ဒစင်္ဒြ လိတ်လုံးအလꩻ ဒေဝစင်္ဒြခွန်နဝ်ꩻ ခွန်ဆက်အကို ထွာအရီးသွတ်ꩻခွန်သွူ။ ခွန်ယိုဖုံႏနဝ်ꩻ သညင်ꩻရက်ပဲင်ꩻ သꩻဟဝ်၊ လူႏတန်ꩻသꩻအဝ်ႏ၊ အိုပ်ချုတ်တရျားဒျာႏအကျောင်ꩻ လိတ်လုံးကို အဝ်ႏပါနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ခွန်ယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ယွုမ်းအံႏကိုꩻကွယ်ႏဒျာႏ ဗြာဟ္မဏ အယူႏဝါဒ သီဝလူႏတန်ဖုံႏတဲင် ခွန်တဖြာꩻမိဉ်ႏထင်ႏ အထိန်ꩻအမုဲင်အနေႏ အဝ်ႏမာꩻလွေꩻ ရွဉ်တင်ႏဂါꩻ(ဒင်္ဂါး)ဖုံႏသွူ။ အရီးသွတ်ꩻတင်ႏဂါꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ခွန်ဒေဝစင်္ဒြ (ခရစ် ၄၅၄ - ၇၆) တင်ႏဂါꩻနဝ်ꩻသွူ။
သက္ကရာဇ် ၁၄၃၁ ဗာႏနဝ်ꩻ ရခဲင်ႏခွန်ဟော်ခံꩻ မင်းစောမွန် တယ်ႏထောင်ႏလွေꩻ ရခဲင်ႏခမ်း(အာရကန်ခမ်း) ဝေင်ꩻတန်အနေႏတဲင် တွိုႏ ၁၇ ရျာꩻဗူႏထာႏဝကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအအဲဉ်ႏအလုဲင်း အဝ်ႏလွဉ်စွဉ်ႏ ၁၂၀,၀၀၀ ဧက သွူ။ ခိန်ႏနဝ်ꩻခါ အဝ်ႏဖြေꩻစာကူꩻကားလွေꩻတောမ်ႏ ပေါ်တူဂီ၊ နယ်သာလန်၊ အင်းဝ၊ ပဂိုꩻ၊ အာရေဗီးယား၊ ပါသျား တောမ်ႏ အေင်ဒိယခမ်းဖုံႏသွူ။
ခေတ်ဟန်ႏသနီႏ မျောက်ဦးနဝ်ꩻ ထွာလွေꩻလဲဉ်း သုတေသနပွိုင်းလဲင်ႏစခါ တောမ်ႏ ကမ္ဘာႏလယ်ႏတဖူꩻသားတာႏ ထွို့ꩻငင်ႏနွောင်ꩻဒါႏ ဟံႏနယ်ႏဒေႏသတဖြုံႏဒျာႏတဲင် တောမ်ႏဝေင်ꩻရန်ႏတကုင်ႏနဝ်ꩻ လို့(၂)နီꩻရပ်၊ တောမ်ႏဖြီမော်တော်တဲင် အဝ်ႏဝေင်ꩻသိစ်တွေနဝ်ꩻ လို့(၅)နားရီႏရပ်သွူ။
ဝေင်ꩻမျောက်ဦးထျꩻ ဖရာꩻစေႏတီႏဖုံႏ
တယ်ႏခရိစ်နေင်ႏ ၁၃၄၁ ဗာႏ ရခဲင်ႏခွန် မင်းစောမွန် အိုပ်စိုꩻခိန်ႏကာႏ ကတယ်ႏလူႏခါꩻဒါႏ ဖရာꩻစေႏတီႏစခါဖုံႏ အဝ်ႏအာတန်သွူ။ နဝ်ꩻအကို လိုꩻကသေအာ တင်ႏသျာꩻမိဉ်ꩻတန်ဒါႏ ဖရာꩻစေႏတီႏယဟန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလ့ယိုဖုံႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရခဲင်ႏခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ ကဏ္ဍ:မျန်မာခမ်းထီကို ဝေင်ꩻစခါဖုံႏ
ထွာမွုန်းဖွိုင်ꩻဟံႏ
"ထွာမွုန်းဖွိုင်ꩻဟံႏ-ကျံႏဒျာႏသွော့ဖွိုင်ꩻခံꩻ" ၁။ "ဖွိုင်ꩻဟံႏ"နဝ်ꩻ ခံႏတဝ်းထာꩻဆွော့ꩻဗာႏ၊ ပေါႏထာꩻဆွော့ꩻဗာႏနဝ်ꩻ ပꩻစွဉ်ႏ၊ ပေါႏဖွိုင်ꩻဟံႏပꩻနဝ်ꩻ မာꩻဟောဝ်ချာလꩻဒွုမ်။ ၂။ "ဖွိုင်ꩻခံꩻ"နဝ်ꩻ ထာꩻဆွော့ꩻဗာႏလꩻဒျာႏ၊ စွော်စွော်မာꩻပꩻခန်းတဲ့ယဝ်း မာꩻထွာယင်းဖွိုင်ꩻခံꩻလꩻဒျာႏ။ ၃။ ဥပမာႏနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မာꩻထာꩻမွေးတဝ်းသွူတဲ့ ဝင်ꩻစွော့ꩻခံႏတဝ်း၊ ဝင်ꩻဒေါ့ꩻလꩻတဝ်း၊ ဝင်ꩻဆွုံꩻမꩻစူꩻတဝ်း၊ ဝွေꩻသီးလိုꩻစွိုꩻ ဝွေꩻသီးလိုꩻစွိုꩻ ပေါႏပꩻသွူနဝ်ꩻ "ပꩻလီ-ဗꩻကသီ"ဗွန်ပီနုဲင်း ဖွိုင်ꩻဟံႏပꩻ၊ မာꩻဟောဝ်ချာလꩻဒွုမ်။ ၄။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ပေါႏမာꩻထာꩻမွေးတဝ်းနဝ်ꩻ ဝင်ꩻစွော့ꩻခံႏဒျာႏ၊ ဝင်ꩻဒေါ့ꩻလꩻဒျာႏ၊ ဝင်ꩻဆွုံꩻမꩻစူꩻဒျာႏ၊ ဝွေꩻသီးလိုꩻစွိုꩻနဝ်ꩻ ဝင်ꩻမာꩻပꩻလီခန်းတဲ့ယတဝ်း တညတဝ်းခြာ၊ မာꩻဗူႏချာ-မာꩻရျူႏချာလꩻဒျာႏ၊ ဗူႏချာဒျာႏတွိုင်ꩻတွိုင်ꩻ၊ ရျူႏချာဒျာႏတွိုင်ꩻတွိုင်ꩻ ဗွန်ပီနုဲင်းဖွိုင်ꩻခံꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ၅။ (က) ဖွိုင်ꩻဟံႏ-ခံႏတောဝ်း၊ သဲင်ႏပꩻစောဝ်း၊ လꩻတောဝ်း မာꩻဟောဝ်ချာ။ (ခ) ဖွိုင်ꩻခံꩻ-ခံႏဒျာႏ၊ မာꩻပꩻမာႏ၊ လꩻဒျာႏ မာꩻထွာချာ။ (ဂ) ထွာမွုန်းဖွိုင်ꩻဟံႏ၊ ငိုꩻမတန်ႏ၊ ယံကျံႏ ဖွိုင်ꩻခံꩻထွာ။ (ဃ) ပေါႏလွူးဒျာႏသꩻ၊ ဖွိုင်ꩻဟံႏပꩻ၊ ခြို့ꩻဝꩻ အဝ်ႏကုဲင်ချာ။ (င) နုဲင်းဖွိုင်ꩻခံꩻမꩻ၊ လွူးသွော့သꩻ၊ အောင်ႏလꩻ ထင်ႏငါငါ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏတပေက်စိဉ်း
ဝေင်ꩻနယ်ႏတပေက်စိဉ်း (မန်း: သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Thabeikkyin Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်ထင်ꩻသွတ်ꩻ တပေက်စိဉ်းခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻတပေက်စိဉ်းကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏတပေက်စိဉ်းကိုနဝ်ꩻ သမဲင်ꩻအကို အရေꩻတန်ခင်ႏလမ်းကထွာဒါႏ ဝေင်ꩻစခါတွူးကောင်ꩻဒေႏသ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻတပေက်စိဉ်းဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻသဉ်ဗွေယန်
ဝေင်ꩻသဉ်ဗွေယန် (အဲင်းကလေတ်: Shingbwiyang) (မန်း: ရှင်ဗွေယန်မြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထင်ꩻသွတ်ꩻ၊ ခင်ခမ်းနယ်ႏ၊ မစ်စီးနားခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏတနုဲင်းကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖြယ်အရန်းကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻသဉ်ဗွေယန်ကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၁၁,၄၅၃ ရပ်သွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ခင်ခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ရက်ဗဲင်းသွော့
"ရက်ဗဲင်းသွော့ သဘာဝအသောင်အရင်ꩻ" ဟန်ႏနေင်ႏ မျန်မာခမ်းတခမ်းလွုမ်းလွုမ်းကို ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏရာႏသီႏဥတု ထာꩻလျားမုအာႏသန်တဲင် ကသီလွဉ်ꩻဗာႏသားလဲ့အောဝ်ႏ၊ ကဒုက္ခလွဉ်ꩻဗာႏသားလဲ့ အောဝ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ ကဒုက္ခလွဉ်ꩻဗာႏသားနောဝ်ꩻ ကွပ်စွဉ်ႏထီခြောလွဉ်၊ ထီနောင်၊ ထီကန်ႏဖုံႏသေ့ꩻလွဉ်၊ ထီဖူꩻ ယရပ်ရပ်လဲ့ ထန်ႏဆေ့ꩻ၊ ယရပ်ရပ် လဲင်ႏတထန်ႏနွောင်ꩻတောဝ်းတဲ့ အောဝ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ ထီကန်ႏတန် သုဲင်ꩻခေါဝ်၊ ထီဖူꩻဖါမွန်းဖုံႏယို ထီသေ့ꩻကြွို့ꩻတောဝ်းလဲ့ ဟန်ႏနေင်ႏသေ့ꩻလွဉ်ဗာႏလဲဉ်းနောဝ်ꩻသွူ။ ရာႏသီႏဥတု မဉ်ႏတမဲဉ်ႏတောဝ်းနောဝ်ꩻလိုꩻလဲ့ မော့ꩻဒါႏထာꩻဆာ၊ ထာꩻသီ၊ ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻလဲ့ အဆင်ႏတပြေႏတောဝ်း၊ ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻ အဆင်ႏမဉ်ႏတပြေႏတောဝ်းနောဝ်ꩻ နီလိုꩻသီးတာႏ အံႏအွꩻရေꩻကိစ္စ ဒုက္ခအောဝ်ႏလွဉ်ဒါႏသွူတကာႏတောဝ်း၊ ရာႏသီႏဥတုဖေႏကမဲဉ်ႏလွဉ်နောဝ်ꩻလဲ့ အောဝ်ႏလိုႏထိန်ꩻသိမ်ꩻလွေꩻ သဘာဝအသောင်အရင်ꩻ သေင်ႏတနွိုင်၊ ကောင်၊ ဒုံသောင်ဒုံထျꩻကအောဝ်ႏဒါႏ သေင်ႏ၊ ကောင်ဖုံႏယို အောဝ်ႏလိုႏယားတောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။ ကအောဝ်ႏထွူလဲဉ်း သေင်ႏ၊ တနွိုင်၊ ကောင်ဆောင်ႏဖုံႏယိုလဲ့ ဖေႏအောဝ်ႏစွူစွူ၊ တအောဝ်ႏတောဝ်းဒွိုန်း ခင်ႏလမ်းလဲ့ အဝ်ႏလိုႏဆို့ꩻဖေႏ သေင်ႏပေႏဖုံႏ၊ သေင်ႏမွူး၊ ဝါႏမွူးယို မဉ်ႏလွိုင်ႏကွိုန်ꩻမꩻ ထီယိုအဆင်ႏ အီႏပြေႏလွဉ်နောဝ်ꩻသွူ။ ဟန်ႏနေင်ႏ (အယ်နီညို)အလျားယိုနောဝ်ꩻ အီႏလျားလွေꩻ ဗꩻတွိုႏဒဲဉ်စေတ်ꩻလောင်းတဲင် နီသွဉ်းသီး ဆို့ꩻရုဲင်ꩻရေꩻလဲ့သင်၊ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻအတာႏလဲ့သင် အောဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏသတိꩻငါႏနောဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻဖြားဖုံႏ၊ လိုꩻပေႏဖုံႏ၊ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏထာꩻလျားငါႏတဲင် ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻအတာႏ အောဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏရေꩻငါႏ၊ လိုꩻဖြားတာႏ အောဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏအုံဖေႏ အဟေ့ꩻရျူႏကအောဝ်ႏဒါႏ သုမ်းကို၊ လမ်းကို၊ လိုꩻပေႏဖုံႏယို အောဝ်ႏလိုႏဖေႏခွုမ်ဆိုးလွူꩻမွိုန်းတောဝ်းထာꩻ၊ အောဝ်ႏလိုႏအွဉ်အုံဒျာႏ လမ်းကို၊ ထာꩻဟေ့ꩻကို မဉ်ႏမဲဉ်ခွုမ်ပဆိုးထာꩻတဲ့ အောဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏခွုမ်ပဆိုးဒျာႏ ထာꩻဟေ့ꩻကိုနောဝ်ꩻသွူ။ တညတောဝ်း ကွပ်စွဉ်ႏခမ်းတလီꩻသန်တဲင် ဘုရာꩻကက္ကူႏ စေႏတီႏအဆူႏပေါင်ꩻ ၁၇၀၀-လွို၊ ပါတွမ်ႏလမ်းပါႏယဟန်ႏ ခံႏဗာႏလဲဉ်း တလီꩻတံႏသွူ။ လာဒဲဉ်ရုတ်ꩻ ဒဲဉ်စေတ်ꩻလီ ခမ်းအလော့ တဖြောဝ်းဒါႏ၊ တလီꩻစ်ꩻကုဲင်းသန်ဒါႏ၊ ခမ်းမဉ်ႏလော့လဲ့ ပသီႏမွူးရာႏ ကုဲင်းလင်ꩻပါဒါႏ၊ တျာႏဆေႏဒါႏ စစွဉ်ႏရာႏသီႏဥတု အခေႏနေႏယို အီႏထွာလွဉ်နွောင်ꩻတဲင် အောဝ်ႏလိုႏအုံအောဝ်ႏ တွမ်ႏသတိꩻနောဝ်ꩻသွူ။ နေးတွမ်ႏထာꩻထီႏဆွာꩻတဲင် နီရပ်ရာႏ ဒေႏသအကို ကအောဝ်ႏသေင်ႏတနွိုင်၊ သေင်ႏမွူးသေင်ႏပေႏဖုံႏယို ထိန်ꩻသိမ်ꩻလွေꩻသွော့ဝင်ꩻ ထီကထန်ႏဒါႏအရပ်၊ ထီဖူꩻထျꩻသောင်ယိုလဲ့ အောဝ်ႏလိုႏဆို့ꩻဖေႏအာအာ ထီဓာတ်ကအောဝ်ႏဒါႏ သေင်ႏမွူးမျိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။ နောဝ်ꩻမꩻ သꩻအောဝ်ႏတယောဝ်း၊ သꩻအဲဉ်ထောဝ်းတယောဝ်း အုံနောင်လွေꩻဒျာႏ တွမ်ႏသဘာဝအသောင်အရင်ꩻတဲင် လိုႏထိန်ꩻသိမ်ꩻဟောဝ်ငါႏ သေင်ႏတခြာနောဝ်ꩻသွူ။
ဗွေႏဗွန်နရိန္ဒ
ဇာႏတိလွူးဖွာꩻရပ်၊ မွိုးဖါ
နီဗွေႏဗွန်ယိုနဝ်ꩻ သထွုံႏခမ်း၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏသိမ်ဆိပ်၊ ဒုံတံတားဦးအကို ကအဝ်ႏအုံဒါႏ ဓမ္မကာရီကျောင်ꩻတကာႏ စင်ꩻဖါခွန်+စင်ꩻမွိုးအုပ်သီး လွူးဖွါꩻလင်ꩻလွဉ် ၁၂၇၅-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်ရုတ်ꩻလောင်း(၄)နီꩻ၊ မွူးနီꩻ-စနေႏ အခိန်ႏမွူးဟာ(၁၁)နားရီႏ(၄၀)မိနစ်နဝ်ꩻသွူ၊ တဖူးဝေး အဝ်ႏ(၅)ဖြာꩻအကို ဒုတိယပိုခိုရတနာႏနဝ်ꩻသွူ။
ခံႏရဟန်ꩻ
ဗွေႏဆရာႏတောႏယို ဟင်္သာတ၊ အင်္ဂပူဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ သမ္ပရာတိုင်း၊ သက်ငယ်ပြင်ကျောင်ꩻတွိုက် ပဓာနမဟာနာယက သက်တောႏ(၅၉)၊ သိက္ခာႏ(၄၀)ဝါႏကလꩻဒါႏ ဗွေႏဗွန်ဘဒ္ဒန္တမုနိန္ဒ မဟာႏထေရ်ႏ ထွာဥပဇ္ဈာယ်ႏတဲင် မွိုးဖါနီပါꩻ ခံႏထူႏသွူပစ္စေꩻလစ်ꩻပါꩻတကာႏ ကောႏဇာႏသက္ကရာဇ်နေင်ႏ ၁၂၉၅-ဗာႏ၊ ဝါႏဆိုႏလာဆန်ꩻ(၇)နီꩻနောဝ်ꩻ ဒင်ႏလွေꩻသိက္ခာႏ သထွုံႏခမ်း၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏသိမ်ဆိပ်၊ ကျောင်ꩻတံတားဦး ခဏ္ဍသိမ်ႏတောႏအကိုနဝ်ꩻသွူ။
သွဉ်ထူႏပညာႏ
၁။ ကျောင်ꩻတံတားဦး ဗွေႏဆရာႏတောႏ ၂။ ဝေင်ꩻကျိုက်ကောႏ ဗွေႏဗွန်ကုလိနာႏရုံႏ ၃။ ဝေင်ꩻကျိုက်ကောႏ သုခိတာရုံကျောင်ꩻတွိုက်တသာ ဆရာႏတောႏဘဒ္ဒန္တဘဒ္ဒန္တစာရိန္ဒ ၄။ ဝေင်ꩻမန္တလေꩻ ဘုရားကြီးတိုက်၊ အောင်မြေရွှေဘုံတိုက်၊ စကုတိုက်၊ ဘုရားကြီးတိုက် ချꩻလိတ်ဆရာႏတောႏ ဗွေႏဝိမလတွမ်ႏ ချꩻလိတ်ဗွေႏဇာဂရ ရွှေရေးဆောင်တွိုက် တိုက်အုပ်ဗွေႏအာဒိစ္စရံသီ ၅။ တောင်မြို့ မင်္ဂလာတိုက် ဆရာႏဦးအုန်း ၆။ ဝေင်ꩻမြင်းခြံ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဆီမီးခုံ ဖက်အိုင်ကျောင်ꩻတွိုက် ဗွေႏဆရာႏတောႏဗွေႏဒီပ စတဲင်ဆရာႏတောႏအထျꩻဖုံႏယို သွဉ်ထူႏလွေꩻဗာႏ လိတ်လောကုတ္တရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။
သာႏသနာႏအတွက် ဆောင်ႏရွက်လွေꩻဗာႏ
ဝေင်ꩻကျိုက်ထို ဘုရာꩻတန်ကျောင်ꩻတွိုက်အကို ချꩻလွေꩻဗာႏဖိုလိတ်၊ ဝေင်ꩻဟံသာဝတီ၊ ဝေင်ꩻခရမ်း၊ မဟာဓမ္မိကာရာမကျောင်ꩻ၊ ဝေင်ꩻသထွုံႏ ကျောင်ꩻပုဗ္ဗာရုံ ဗွေႏဆရာႏတောႏ ချꩻဖေႏလွေꩻဗာႏ လိတ်ဝါႏဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ တယ်ႏ ၁၃၀၇-ဗာႏ ဗꩻတွိုႏဟန်ႏသနီꩻ နီဗွေႏဆရာႏတောႏယို အုံသတင်ꩻသွုံꩻလွေꩻသွူ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ ပထမကျောင်ꩻတန်မွဉ်ခြဲင်ကိုတဲင် သာႏသနာႏအတွက် ဆောင်ႏရွက်အွဉ်ငါလွေꩻဖေႏနဝ်ꩻမꩻ နီခမ်းကောင်တခြောင်ႏ သာႏသနာႏအရောင်ႏ လေတောင်ႏလွဉ်ဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။
နဲင်ႏငန်ႏတောႏလူႏကပ် ဘွဲ့တောႏမျတ်
နီဗွေႏဗွန်ဖြားယို သာႏသနာႏတောႏအတွက် ဆောင်ႏရွက်ကျိုꩻစာꩻတရန်မာꩻလွေꩻဖေႏ ဂွုဏ်ႏကေꩻဇူꩻတန်အာငါႏနဝ်ꩻမꩻ ၁၃၄၁(၁၉၇၉)-ဗာႏနဝ်ꩻ နဲင်ႏငန်ႏတောႏကပ်လူႏထင်ႏဗာႏ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘွဲ့တောႏနဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏပေါက်ခေါင်း
ဝေင်ꩻနယ်ႏပေါက်ခေါင်း (ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်) (Paukkhaung Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပီခရဲင်ႏ ကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻပေါက်ခေါင်းကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏယေႏငန်ႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏယေႏငန်ႏ (အဲင်းကလေတ်: Ywangan Township) (မန်း: ရွာငံမြို့နယ်) နဝ်ꩻအဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းအခဝ်ကွဉ်ႏ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ်၊ ဓနုꩻနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻတာဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ အိုပ်ချုတ်ရေꩻဆဲင်ႏရာꩻရွုမ်ꩻအဝ်ႏသွော့ꩻဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻယေႏငန်ႏ ကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမိုးကုတ်
ဝေင်ꩻနယ်ႏမိုးကုတ် (မန်း: မိုးကုတ်မြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Mogok Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်ထင်ꩻ တပေက်စိဉ်းခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻမိုးကုတ်ကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏမိုးကုတ်နဝ်ꩻ လုံးကောင်တခြာဖုံႏ အဝ်ႏလွိုင်ႏအာငါႏတဲင် ပတ်တမျာꩻ၊ နီလာ၊ ခံꩻ စတဲင် လုံးဟဝ်ရတနာႏဖုံႏ အဝ်ႏထန်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻမွိုင်းငေါ့
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻငန်းမျာ
ဝေင်ꩻငန်းမျာ (မန်း: ငါန်းမြာမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Ngan Myar) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မန္တလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဝေင်ꩻနယ်ႏငန်းသွန်ကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ဖင်ႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ  ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
သꩻလျားမွုန်း-အွဉ်ႏမွုန်းအပွေႏ
"ဒုတိယ အာဃာတပဋိဝိနယသုတ် (သꩻလျားမွုန်း၊ အွဉ်ႏမွုန်းအပွေႏ)" ဗွေႏသာရိပုတ္တရာႏ ဆွုံꩻမꩻရဟန်ꩻသီးဖုံႏနုဲင်းယို- ဗွေႏပေႏသီးဖုံႏဟွေး- ၁။ ဝင်ꩻဝေါင်းထိုꩻတွော့ꩻ မော့ꩻပိတ်ခေါဝ်ထူႏမာꩻ ပံသကူႏသင်္ကန်ꩻ၊ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လွေꩻမော့ꩻပိတ်ခေါဝ်၊ ထူႏအယာႏဟောဝ်ဟောဝ်လွုမ်ꩻ၊ အသဲ့ꩻသနဝ်ꩻ အဲ့ꩻထိုꩻ၊ ထူႏတဝ်း။ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ၊ လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ နမ်းကျင်ꩻဟောဝ်တဝ်း၊ ဖြောင်းကျင်ꩻဟောဝ်၊ ယူႏငါဖြောင်းကျင်ꩻဟောဝ်နဝ်ꩻငါ၊ နမ်းကျင်ꩻကုဲင်နဝ်ꩻ ယူႏပါမွုန်း၊ သꩻလျားမွုန်း၊ အွဉ်ႏမွုန်းအပွေႏနော။ ၂။ ပါꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ 'ပက်ထိုꩻမောဝ်ထွူ၊ အွꩻထီစွူလွုမ်ꩻ'၊ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ နမ်းကျင်ꩻဟောဝ်ဒျာႏ၊ ဖြောင်းကျင်ꩻဟောဝ်တဝ်း (နုဲင်းမောဝ်)နဝ်ꩻ ပက်ထိုꩻ၊ ယူႏငါနမ်းကျင်ꩻဟောဝ် (နုဲင်းထီစွူ)နဝ်ꩻငါ၊ သꩻလျားမွုန်း၊ အွဉ်ႏမွုန်းအပွေႏနော။ ၃။ ပါꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ လွေꩻတဖူꩻညာꩻ၊ ဟို့ꩻခိုးမွေးစွဉ်ႏထီ၊ ထီနောင်အဲဉ်ထဝ်း၊ ထီခြောင်အဲဉ်ထဝ်း၊ ဝွေꩻလွေꩻထီႏခန်း ထီတနဲင်း ဖိုးခင်ႏအောင်ကို၊ မဉ်ႏဗွူန်ႏအွꩻနေးတွမ်ႏစူတဲ့ ထီအီႏတဒူ၊ မာꩻတသွိုးလꩻတောဝ်း၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ စူထောက်၊ ခင်ႏလေင်းထောက်၊ မဲ့ငါငို့တွမ်ႏဖြောင်း စုတ်ꩻဗာႏဗွီႏဗွီႏ၊ နုဲင်းဖိုးအွꩻထီနဝ်ꩻ။ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ နမ်းကျင်ꩻဟောဝ်တဝ်း၊ ဖြောင်းကျင်ꩻဟဝ်တဝ်း၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ညညတလဲင်ႏနဝ်ꩻ အအားထွုတ်သမထ၊ ဝိပဿနာႏ၊ ယူႏငါအအားထွုတ်တရာꩻနဝ်ꩻငါ၊ သꩻလျားမွုန်း၊ အွဉ်ႏမွုန်းအပွေႏနော။ ၄။ ပါꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ ထာꩻဆော့ထန်ႏတဖူꩻလောင်း၊ လွေꩻငါတဲ့ ဒုံအဝ်ႏညာꩻ၊ သဲင်ꩻချာတဲ့ ဒုံအောဝ်ႏညာꩻ၊ ပါꩻခꩻတဖြာꩻလွေꩻထီႏ၊ ပါꩻလိုꩻဆာနဝ်ꩻ အသွꩻပါတဝ်း၊ မဲ့ꩻအသီထိုꩻ၊ ဝွေꩻထီႏ ဝွေꩻသညင်ꩻတဲင် ဝွေꩻလွမ်ꩻလာꩻ၊ ဝွေꩻပွေါးဖေႏ။ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ၊ လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ နမ်းကျင်ꩻဟောဝ်တဝ်း၊ ဖြောင်းကျင်ꩻဟဝ်တဝ်း၊ တရာꩻတဲ့ အားထွုတ်တဝ်းတဲင် ငမ်းငါႏဝွေꩻထဲ့ငါးရုဲင်ꩻတွော့ꩻ ချꩻနားဖေႏသွော့ဝွေꩻ၊ ထွဉ်ႏမာꩻသွော့ ကာယသုစရဲက်၊ ဝစီသုစရဲက်၊ မနော်ꩻသုစရဲက်၊ သညင်ꩻသွော့ဝွေꩻ၊ သꩻလျားမွုန်း၊ အွဉ်ႏမွုန်းအပွေႏနော။ ၅။ ထီနောင်တနောင် ထီစွူဖြွိုးငါႏ၊ အဝ်ႏဒျာႏသေင်ႏခြာ၊ အုံနဝ်ꩻကိုနဝ်ꩻ သꩻခွꩻငါႏ၊ လူႏဗာႏဟောဝ်ထီ၊ အွꩻဗာႏဟောဝ်ထီ။ အဗွန်ပီနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ၊ လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ နမ်းကျင်ꩻဟောဝ်၊ ဖြောင်းကျင်ꩻဟောဝ်၊ အားထွုတ်သမထ၊ ဝိပဿနာႏ၊ အုံထေ့ဗာႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ပျောႏငါႏ၊ သꩻစွုမ်းသွိုꩻဟောဝ်ငါႏ၊ ယူႏဒျာႏသွော့နုဲင်းနဝ်ꩻ၊ နုဲင်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယတ်း သꩻလျားမွုန်း၊ အွဉ်ႏမွုန်းအပွေႏနော။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ ဒုတိယ အာဃာတပဋိဝိနယသုတ်)
ဝေင်ꩻတနုဲင်း
ဝေင်ꩻတနုဲင်း (အဲင်းကလေတ်: Tanai) (မန်း: တနိုင်းမြို့) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထင်ꩻသွတ်ꩻ၊ ခင်ခမ်းနယ်ႏ၊ မစ်စီးနားခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏတနုဲင်းကို ကပါဒါႏ မလိခခြောင်ဖင်ႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻတနုဲင်းကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၃၁,၉၉၈ ရပ်သွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ခင်ခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻသိဉ်းကုဲင်
ဝေင်ꩻသိဉ်းကုဲင် (မန်း: စဉ့်ကိုင်မြို့) (အဲင်းကလေတ်: Sintgaing) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီအခဝ်ထာႏဝ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ကျောက်သယ်ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏသိဉ်းကုဲင်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏ ဝေင်ꩻတန်ဒျာႏတဲင် ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၅၃ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏ ၁၇၂၁ ဖြာꩻနဝ်ꩻသွူ။
ဘုရာꩻချွစ်ဘီလူꩻဆွဉ်ႏဆျူ
"သူစိလောမ (ဗွေႏဘုရာꩻချွစ်လꩻ ဘီလူꩻဆွဉ်ႏဆျူ)"
အွိုးလꩻတလဲင်ႏ- ဒုံ"ဂယာ"ထျꩻ၊ သေင်ႏမွူးတန် အဝ်ႏတမွူး၊ သေင်ႏမွူးလောင်းနဝ်ꩻ "သူစိလောမ-ဘီလူꩻဆွဉ်ႏဆျူ"အဝ်ႏအုံ၊ အနီꩻနဝ်ꩻ ဘီလူꩻနဝ်ꩻ အီႏလꩻနွောင်ꩻတရာꩻတဲင် နီဗွေႏဘုရာꩻ ကျွꩻလွေꩻအုံ ဘီလူꩻကူႏလောင်းနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏနဝ်ꩻခါ ခရလောမ-ဘီလူႏဆွဉ်ႏကျံꩻတွမ်ႏ သူစိလောမ-ဘီလူႏဆွဉ်ႏစျူ နီဖြာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏအုံနီဗွေႏဘုရာꩻထျꩻ၊ ခရလောမဘီလူꩻရိုꩻ- "ပါꩻယိုနဝ်ꩻ ရဟန်ꩻဒျာႏ"၊ သူစိလောမဘီလူꩻရိုꩻ- "ပါꩻယိုနဝ်ꩻ ရဟန်ꩻမွေးတဝ်း၊ ရဟန်ꩻတုꩻတန်ဒျာႏ၊ ရဟန်ꩻစဲစ်ဟောင်း- ရဟန်ꩻတုꩻဟောင်း ဖေႏကသေ ခွေစံꩻကမꩻ"သူစိလောမဘီလူꩻရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻထွူတဲင် လွေꩻအုံတွိုက်စွဉ်ႏ ဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဗွေႏဘုရာꩻ အုံညာꩻထိုꩻပသာႏ။ သူစိလောမရီ- "ရဟန်ꩻ- နာꩻနဝ်ꩻ ငမ်းခွေနဲ့" "ဘီလူꩻဟွေး- နာꩻနဝ်ꩻ ခွေတငမ်းတဝ်းꩻ နာꩻအုံတွိုက်ခွေတွော့ꩻ နာꩻဆွဉ်ႏဆော့ꩻဆာငါ ခွေဒျာႏ" "ရဟန်ꩻဟွေး- ခွေအီႏရီနာꩻ ပျဿနာႏ၊ နာꩻမဉ်ႏဖြေႏဒါႏတဝ်းနဝ်ꩻ ခွေအီႏမာꩻဗား နာꩻသꩻ၊ ခွေအီႏမာꩻပꩻ နာꩻသွုန်ႏထီ၊ ခွေအီႏဝေါင်းသီထိုꩻနာꩻ ခြောင်ဂင်္ဂါႏဖဲ့ꩻသူꩻကွေး" "ဘီလူꩻဟွေး- လိုꩻခမ်း၊ လူꩻခမ်း၊ ဗျဟ္မာႏခမ်း ခွေငမ်းပါꩻတဖြာꩻဖြာꩻ အဲဉ်ထဝ်း၊ ပါꩻနွောင်ꩻခွေတဖြာꩻဖြာꩻ အဲဉ်ထဝ်း၊ နာꩻမဉ်ရီ အမျိုꩻမုဲင်ꩻ ရီလုဲင်း" "ရဟန်ꩻဟွေး- 'ကတထဲ့ꩻဒါႏထာꩻ-ရာႏဓ'တဲ့နောဝ်ꩻ၊ 'သꩻကလျားဒါႏထာꩻ-ဒေါသ'တဲ့နဝ်ꩻ၊ အထျꩻအထောင်ꩻ ကွပ်အကျောင်ꩻမုဲင်ꩻ ထွာလွဉ်ဟောင်း၊ တမွန်းပျောႏတဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊ ကမွန်းပျောႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ တဒိုမ်ႏကထွိုင်ႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊ ပွိုးအကျောင်ꩻမုဲင်ꩻ၊ အဝ်ႏမုဲင်ကို ထွာလွဉ်ဟောင်း၊ 'သꩻထာꩻယူႏ-မနော်ꩻဝိတက်ဖုံႏ'နဝ်ꩻ အဝ်ႏမုဲင်ꩻကို ထွာလွဉ်ဟောင်း၊ အမာꩻတရေင် ထမုဲင်ꩻဟောင်း" "သူစိလောမဘီလူꩻဟွေး- 'ကတထဲ့ꩻဒါႏထာꩻ-ရာႏဂ'တဲ့နဝ်ꩻ၊ 'သꩻကလျားဒါႏထာꩻ-ဒေါသ'တဲ့နဝ်ꩻ၊ အထျꩻအထောင်ꩻနောဝ်ꩻ 'ဣတောနိဒါနာ-ကွပ်နမ်း(အတ္တဘော)ယို ထွာလွဉ်ဒျာႏ'၊ တမွန်းတပျောႏတဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊ ကမွန်းကပျောႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ တဒိုမ်ႏကထွိုင်ႏတဲ့နဝ်ꩻ 'ဣတောဇာ-ပွိုးနမ်း (အတ္တဘော)ယို ထွာလွဉ်ဒျာႏ၊ သꩻထာꩻယူႏ-မနော်ꩻဝိတက်ဖုံႏနဝ်ꩻ 'ဣတောသမုဋ္ဌာယ-ကွပ်ပွိုးနမ်း (အတ္တဘော)ယို ထွာလွဉ်ဒျာႏ၊ အမာꩻတရေင်သ'ဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဘီလူꩻဟွေး- ရာဂ၊ ဒေါသ၊ အရတီ၊ ရတီ၊ လောမဟံသ-မနောဝိတက္ကဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွန်ပီနုဲင်း သွီႏကလိမ်ꩻ သေင်ႏမွူးနောဝ်ꩻသွူ။