cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
သေခိယ
ပါဒုကဝဂ်
၆၁။ န ပါဒုကာရုဠှဿ အဂိလာနဿ ဓမ္မံ ဒေသေဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၆၂။ န ဥပါဟနာရုဠှဿ အဂိလာနဿ ဓမ္မံ ဒေသေဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၆၃။ န ယာနဂတဿ အဂိလာနဿ ဓမ္မံ ဒေသေဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၆၄။ န သယနဂတဿ အဂိလာနဿ ဓမ္မံ ဒေသေဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၆၅။ န ပလ္လတ္ထိကာယ နိသိန္နဿ အဂိလာနဿ ဓမ္မံ ဒေသေဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၆၆။ န ဝေဌိတသီသဿ အဂိလာနဿ ဓမ္မံ ဒေသေဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၆၇။ န ဩဂုဏ္ဌိတသီသဿ အဂိလာနဿ ဓမ္မံ ဒေသေဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၆၈။ န ဆမာယံ နိသီဒိတွာ အာသနေ နိသိန္နဿ အဂိလာနဿ ဓမ္မံ ဒေသေဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၆၉။ န နီစေ အာသနေ နိသီဒိတွာ ဥစ္စေ အာသနေ နိသိန္နဿ အဂိလာနဿ ဓမ္မံ ဒေသေဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၇၀။ န ဌိတော နိသိန္နဿ အဂိလာနဿ ဓမ္မံ ဒေသေဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၇၁။ န ပစ္ဆတော ဂစ္ဆန္တော ပုရတော ဂစ္ဆန္တဿ အဂိလာနဿ ဓမ္မံ ဒေသေဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၇၂။ န ဥပ္ပထေန ဂစ္ဆန္တော ပထေန ဂစ္ဆန္တဿ အဂိလာနဿ ဓမ္မံ ဒေသေဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၇၃။ န ဌိတော အဂိလာနော ဥစ္စာရံ ဝါ ပဿဝံ ဝါ ကရိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၇၄။ န ဟရိတေ အဂိလာနော ဥစ္စာရံ ဝါ ပဿဝံ ဝါ ကရိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၇၅။ န ဥဒကေ အဂိလာနော ဥစ္စာရံ ဝါ ပဿဝံ ဝါ ကရိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ပါဒုကဝဂ္ဂေါ သတ္တမော။ သေခိယသိက္ခာပဒံ နိဋ္ဌိတံ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမိင်ကလာဒုံ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမိင်ကလာဒုံ (မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်) (Mingaladon Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မိင်ကလာဒုံခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ အခဝ်ထင်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ တခူးတခဝ်ဟံႏနယ်ႏဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏတာသီ
ဝေင်ꩻနယ်ႏတာသီ (မန်း: သာစည်မြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Thazi Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မဲ့ထီလင်ꩻခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻတာသီကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနျူးဒေလီ
ဝေင်ꩻနျူးဒေလီ ခင်ႏလမ်းဒေႏသနဝ်ꩻ ဗွေႏဖရာꩻစိုးကာႏ အမိဉ်ꩻအဝ်ႏတွင်ႏလဲဉ်း ကုရုခမ်း၊ ကမ္မာသဒမ္မနိဂုံး နဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏဖရာꩻစိုးလက်ထက်ခိန်ႏ ကံကျင်ꩻဒါႏ သတိꩻပဋ္ဌာန်ꩻတရာꩻ တောမ်ႏဟံႏနယ်ႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏတဲင် ထွာဒျာႏ ဓမ္မဟံႏနယ်ႏသွူတကာႏတဝ်း အရိယာႏပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ ပေါ်ႏထန်ႏလွဉ်အာဒါႏ ဒေႏသဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏဖရာꩻ ဟော်ꩻကျာꩻဒါႏ မာဂဏ္ဍီယသုတ်၊ မဟာနိဒါနသုတ် စတဲင် သုတ္တန်ႏဒေႏသနာႏတောႏဖုံႏ ခင်ႏလမ်းဒေႏသဒျာႏနေနေသွူ။ ကဟော်ꩻဒါႏ သတိꩻပဋ္ဌာနသုတ် ခင်ႏလမ်းထာꩻကောင်ꩻနဝ်ꩻ ယိုခါ အဝ်ႏဒျာႏ နျူးဒေလီဝေင်ꩻကဲဉ် အဝ်ႏထွာဒျာႏ ဥယျာဉ်ႏတဖြုံႏအနေႏတဲင် အထာႏဝနဝ်ꩻ လုံးဖဲဉ်လုံးတွတ်ꩻတန်ဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ တယ်ႏစွဉ်ႏ အာသောကခွန်စိုးလက်ထက်ကာႏ အဝ်ႏအသိမတ်ပျုခါꩻဒါႏ ခမ်းလမ်းဒျာႏအကျောင်ꩻ အဝ်ႏတဲမ်းမုဲင်ခါꩻသုဲင်းဗိုတ်နဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:အာသျတွိုက်ကို ဝေင်ꩻတန်ဖုံႏ
၂၀၁၆-အစိုႏရတသာစူကို
"၂၀၁၆-အစိုႏရတသာစူကို ပအိုဝ်ႏနဲင်ႏငံႏရေꩻ၊ ပအိုဝ်ႏဒေႏသ၊ ပအိုဝ်ႏခမ်းသား အခေႏနေႏ"
လာနိုဝင်ဘာ ၈-နီꩻယို တွိုႏခွပ်ချာလဲဉ်း၊ မျန်မာခမ်းထီ လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻ တနေင်ႏခွပ်နဝ်ꩻသွူ၊ အစိုႏရတသာ ကထင်ႏလွဉ် ထူႏတာႏဝွန်ႏဒါႏ နွတ်ꩻသွစ်ꩻလာတွင်ꩻကိုယို ခမ်းထီအတာႏ ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုခင်ႏလမ်း တခြုဲင်းတဝ်းငါႏတဲင် အစိုႏရတသာအလောင်း ခမ်းသားသီး ကမောင်ꩻကော့ꩻဒါႏအတွိုင်ꩻ တထွာလွဉ်တဝ်းနဝ်ꩻ ဟန်ႏသနီꩻ အဝ်ႏထီႏစွုမ်ႏဖြာꩻနဝ်ꩻသွူ၊ သꩻကုဲင်ကြာꩻမုꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏလွဉ်ထွူ၊ ယိုနဝ်ꩻ မဉ်ႏညမဲ့ꩻအသေႏသေႏခြောႏလꩻလွေꩻယင်းဒျာႏ။
လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻယို ဒီမိုကရေသီရုက်ပွိုင်တဗာႏတဲင် ကျင်ꩻသုံꩻဒီမိုကရေစီတွော့ꩻ ကမာꩻအောင်ႏလꩻဒါႏ လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻနဝ်ꩻ ခမ်းသားအတာႏ ထွာအဝ်ႏစဲ့ꩻအာႏဏာႏစူကို ထန်ႏငွါနဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းသားသီးနဝ်ꩻ အဝ်ႏစဲ့ꩻအစိုႏရအာႏဏာႏစူကို လွစ်ထန်ႏတာႏ ကထင်ႏတသာဒါႏ NLD အစိုႏရအလောင်းယို ဗွိုန်နုဲင်းကယ်ႏချွစ်ဗွေႏ အဝ်ႏယူႏယွုမ်းအံႏခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ထွိုင်ႏထွာလွဉ်နုဲင်းယိုခါ NLD အစိုႏရအွဉ်ငါ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ယို ခမ်းသားကထင်းဒါႏ ကယ်ႏချွစ်ဗွေႏနဝ်ꩻ ခမ်းသားအလောင်း ထာꩻသꩻဝင်ႏစာꩻဆေ့ꩻ၊ ခမ်းသားအခေႏနေႏ သတင်ꩻစူထွꩻလို့တဝ်း၊ ခမ်းသားယို အွဉ်ႏလုဲင်ႏတေားငင်းဗꩻချာ၊ ဝွေꩻမဲ့ငါနဝ်ꩻ ပယွုမ်းခွဲႏထေ့အာဒျာႏ ခမ်းထန်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းထီတရာꩻဒို့ꩻတခြို့ရေꩻတွမ်ႏ အံႏလာဘ်ထိုꩻမားရေꩻ ယံဆေ့ꩻယွမ်ꩻသဲင်ꩻ အီႏကျိုꩻစာꩻမာꩻ ခြီခြဝ်ခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ ယိုခါနဝ်ꩻ ယိန်းထွာထွာလွဉ်ထဲင်း၊ ခံႏဗာႏမာꩻသီ လမ်းနားဟွိုန်ꩻနေး ခမ်းကိုအစွစ်ꩻ ဟွုန်ဗာႏလွဉ်၊ မေႏထုန်ႏပျဿနာႏ အလုဲင်းတဗာႏ ဟွုန်ဗာႏအာသွူ။
မိဉ်ႏထွားလွေꩻယင်း နုဲင်းပအိုဝ်ႏဒေႏသကိုနဝ်ꩻ တရာꩻဒို့ꩻတခြို့ရေꩻတွမ်ႏ အံႏလာဘ်ထိုꩻမားရေꩻယို ဖေႏကဆေ့ꩻယွမ်ꩻသဲင်ꩻနဝ်ꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻအီႏထူႏတာႏဝွန်ႏ အွဉ်ခုမ်စံႏဟောင်းနဝ်ꩻသွူ၊ ပအိုဝ်ႏအုပ်ခိန်ꩻရေꩻ ယန္တရားထူႏတာႏဝွန်ႏဟောင်း၊ ပအိုဝ်ႏစဲ့ꩻစွိုꩻ ထူႏတာႏဝွန်ႏဟောင်း၊ ပအိုဝ်ႏဒေသအွဉ်ငါ ထူႏတာႏဝွန်ႏဟောင်း၊ ထူႏတာႏဝွန်ႏတဝ်းလဲ့ တရာꩻဒို့ꩻတခြို့ရေꩻတွမ်ႏ အံႏလာဘ်ထိုꩻမားရေꩻ လွဉ်ꩻကာႏဖဲ့ꩻယို ဖေႏကထွာမွုန်း အွဉ်ငါနဝ်ꩻ အရေꩻတန်ငါႏသွူ။ လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻယို လိုꩻမျိုꩻလိုမ်းဗိဉ်ႏရေꩻတာႏ လိုꩻမျိုꩻစဲ့ꩻယို အဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏဒျာႏရင်ꩻ၊ ကွဲးတွော့ꩻ နုဲင်းပအိုဝ်ႏစဲ့ꩻတပ်ယိုခါ ခင်ႏလမ်းတပ်အတဉ်ႏ တွမ်ႏစဲ့ꩻသားတာႏ ဖဝအာႏမခံႏချက်ဖုံႏ၊ စဲ့ꩻတွမ်ႏဒုံသားအခါႏ အုံဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ ကရိုꩻဒါႏ အရဲပ်ကမ်းအဝ်ႏအဝ်ႏ မိဉ်ႏအိုပ်ထိန်ꩻဟဝ်ဟဝ်လွေꩻနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏစဲ့ꩻတဲ့ မိဉ်ꩻအွီႏ၊ ပအိုဝ်ႏတဲ့ မိဉ်ꩻအွီႏနဝ်ꩻသွူ၊ ဒုံနမ်းအွန်ကို ကိစ္စယီု တွိုႏထင်ႏဗာႏနေးစွဉ်ႏ အရှေ့ပိုင်းတိုင်း စဲစ်ဆေꩻစဲ့ꩻခုံႏရုမ်ꩻ(စစ်ခုံရုံး)နဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏခမ်းသားစဲ့ꩻတာႏ ဂုဏ်ႏဆာအာအီငါႏသွူ။ ယင်းတစွိုး ပအိုဝ်ႏခမ်းသားစဲ့ꩻယို အဝ်ႏလိုႏထွားတဝ်း စီꩻပွါꩻရေꩻသား လိုမ်းဗဉ်ႏရေꩻ၊ အဝ်ႏလိုႏထွားဒျာႏ ပအိုဝ်ႏခမ်းသားတာႏ လိုမ်းဗဉ်ႏရေꩻစဲ့ꩻအာႏသွူ၊ လိုꩻကခံႏထူႏဒါႏ စွိုးခွိုꩻတာႏကရိုꩻယို ပေါ့ꩻစွိုးခွိုꩻကိုအရေꩻ ထာꩻတခေင်ႏတရွို့ꩻ ထာꩻတစွို့ꩻတဝ်း ပဉ်မျိုꩻဟဝ် ပဉ်ခမ်းညမ်းနဝ်ꩻ ထွာသင်ꩻတဝ်းသွူ။
မိဉ်ႏထွားယင်း အံႏလာဘ်ထိုꩻမားရေꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏဒေႏသကိုယို ဒင်ႏတွမ်ႏကတူႏစဲဉ်ႏ အမျိုꩻသာꩻရေꩻ၊ ဒေႏသပြွူႏဖြိုရေꩻတဲင် တယ်ႏစွဉ်ႏအွဉ်ငါအစ ဆချာတသွတ်ꩻ တလွစ်တဝ်းသွူ၊ ၂၀၁၀-လွိုက်ရွေꩻထွူ ပထမငတ်ꩻနေင်ႏ ကခုမ်စံႏဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏနမ်းတင်ဖုံႏလဲ့ ကလꩻဒါႏ တလာနီသိန်ႏသိုမ်သိန်ႏ လာတာႏယို ငတ်ꩻနေင်ႏတွင်ꩻနဝ်ꩻ ပဲင်ႏဆဲင်ႏနွောင်ꩻ ထီကြောင်းယုံႏ၊ စက်နံးမန်ꩻယုံႏ သိန်ႏအရျာꩻအရေင်တန်ꩻ။ ဒေႏသပြွူႏဖြိုရေꩻတာႏ နဲင်ႏငံႏတာႏရွဉ်ပုံႏတာႏ (နဲင်ႏငံႏတောႏရွဉ်ဘတ်ဂျက်)တဲ့ အဝ်ႏလꩻဒျာႏ၊ ဒေႏသခံႏသားအလောင်း နမ်းအာႏရွဉ်အာႏ သမ်းအဝ်ႏကွီထူႏချာပါဒျာႏတဲင် ပအိုဝ်ႏဒေႏသနဝ်ꩻ ပြွူႏဖြိုမွိုင်မွိုင်ကြွိုင်ကြွိုင်လွဉ်အီငါႏသွူ။ အစိုႏရထျꩻနဝ်ꩻ ဒင်ႏမာꩻတွမ်ႏအစိုႏရ ရွဉ်ပုံႏတာႏ၊ ခမ်းသားထျꩻနဝ်ꩻ ရိုꩻမာꩻချာနမ်းတွမ်ႏနမ်းအာႏ၊ အစိုႏရဘတ်ဂျက်တဲ့လို့၊ ခမ်းသားဘတ်ဂျက်တဲ့ တဖူꩻခမုဲင်ꩻမုဲင်ႏနဝ်ꩻ လို့ခမုဲင်ꩻ၊ ထူႏမေႏခမုဲင်ꩻမီတာဝေါလ့်နဝ်ꩻ လို့ခမုဲင်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ လိုႏစေနယ်ချာသွူ၊ အစိုႏရဘတ်ဂျက်လဲ့ဒင်ႏ၊ ခမ်းသားဘတ်ဂျက်လဲ့ပင်ႏ၊ ပဲင်ႏဆဲင်ႏမုꩻဘတ်ဂျက်လဲ့ထင်ႏ။
၂၀၁၆-ယိုတစုတ် ခမ်းသားလွတ်တောႏနမ်းတင်သီး မာꩻအီဝေင်ꩻနယ်ႏပြွူႏဖြိုရေꩻတာႏ အောက်တိုဘာလာကို အစိုႏရချꩻလင်ꩻလဲဉ်း တဝေင်ꩻနယ်ႏ သိန်ႏပေါင်ꩻတရေင်ဗီႏသွူ၊ ယိုနဝ်ꩻ ဆဲင်ႏရာꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏကို ဒုံ၊ ရပ်ကွက်ပြွူႏဖြိုရေꩻတာႏ သုံꩻလွေꩻအီရွဉ်ပုံႏတာႏနဝ်ꩻသွူ။ ယိုခါ မြန်မာခမ်းထီယို အဝ်ႏမာႏလွေꩻညိမ်ꩻချံꩻရေꩻထာꩻမာꩻစဲဉ်ႏသွူ၊ နဲင်ႏငံႏရေꩻငဝ်းဝဲင်ꩻကို ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ လꩻပဲင်ႏခွင်ꩻဖုံႏယို အီႏထင်ႏအုံကိုမ်၊ ထင်ႏမာꩻထူႏဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻမꩻတဲင် အတန်သွတ်ꩻ ပအိုဝ်ႏလꩻပဲင်ႏခွင်ꩻကထွာ ပအိုဝ်ႏခမ်းနယ်ႏ ပေါႏထန်ႏရေꩻ အီႏခြီခြဝ်ဗာႏနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏအစွိုꩻယဟန်ႏယို အဝ်ႏနန်းအဝ်ႏတရျိုးနဝ်ꩻသွူ၊ မဉ်ႏအဝ်ႏနန်းဗာႏဒွုန်းကပါꩻနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏစဲ့ꩻယို တွမ်ႏတနတ်ကွန်ႏကန်ႏ အွဉ်ႏဒျာႏဒုံခြင်ꩻခါႏတာႏဟောင်း၊ လောက်ꩻအီချာဒျာႏ ခမ်းသားတာႏဟောင်း။
ဝေင်ꩻနယ်ႏဝမ်းတွီင်း
ဝေင်ꩻနယ်ႏဝမ်းတွီင်း (မန်း: ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Wundwin Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မဲ့ထီလင်ꩻခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻဝမ်းတွီင်းကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻစျောက်တခါး
ဝေင်ꩻစျောက်တခါး (မန်း: ကျောက်တံခါးမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Kyauk Ta Ga/ Kyauktakaa) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ ညောင်လေးပိဉ်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏစျောက်တခါးကို ကပါဒါႏ စစ်တောင်းခြောင်ထျꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏသွေပီတာ
ဝေင်ꩻနယ်ႏသွေပီတာ (ရွှေပြည်သာမြို့နယ်) (Shwepyitha Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မိင်ကလာဒုံခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ အခဝ်တွို့ꩻထင်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ တခူးတခဝ်ဟံႏနယ်ႏဒျာႏသွူ။ ဖဲ့ꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏထန်းတပိဉ်၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏမိင်ကလာဒုံ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ရန်ႏတကုင်ႏခြောင်၊ ဖဲ့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိဉ်းသေင် အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနာထိုးစီး
ဝေင်ꩻနာထိုးစီး (မန်း: နွားထိုးကြီးမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Natogyi) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မန္တလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဝေင်ꩻနယ်ႏနာထိုးစီးကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၂၅၀,၀၀၀ ဖြာꩻသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အစိုႏရရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏအိဉ်းသေင်
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
မဲ့ထီလင်ꩻခရဲင်ႏ
မဲ့ထီလင်ꩻခရဲင်ႏ (မိတ္ထီလာခရိုင်) (Meiktila District) ယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန်အကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ခရဲင်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏခင်ႏလမ်းဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻမဲ့ထီလင်ꩻ ကိုသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
မဲ့ထီလင်ꩻခရဲင်ႏကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလယိုအတွိုင်ꩻသွူ-
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
ဓဇဂ္ဂသုတ္တပရိတ္တပါဠိနိဿယ
"ဓဇဂ္ဂသုတ္တပရိတ္တပါဠိနိဿယ"
၁။ ယဿာနုဿရဏေနာပိ၊ အန္တလိက္ခေပိ ပါဏိနော။ ပတိဋ္ဌ မဓိဂစ္ဆန္တိ၊ ဘူမိယံ ဝိယ သဗ္ဗထာ။ ယဿ-ဝံကြိုꩻဓဇဂ္ဂပရိတ်ယို၊ အနုဿရဏေနအပိ-ယူႏလꩻနေးငါတဲ့၊ အန္တလိက္ခေပိ-အဝ်ႏခန်းမို့ꩻလောင်းတဲ့ယဝ်း၊ ပါဏိနော-ကေားယူႏလꩻသားနဝ်ꩻ၊ ဘူမိယံဝိယ-ဗိုန်ပီကအဝ်ႏဟမ်ႏလောင်းအတွိုင်ꩻ၊ သဗ္ဗထာ-နမ္ပါတခြိုꩻပါ၊ အဓိဂစ္ဆန္တိ-လꩻလို့ခင်ႏလမ်းအုံတိန်ႏ။
၂။ သဗ္ဗုပဒ္ဒဝ ဇာလမှာ၊ ယက္ခာ စောရာဒိ သမ္ဘဝါ။ ဂဏနာ န စ မုတ္တာနံ၊ ပရိတ္တံ တံ ဘဏာမ ဟေ။ ယက္ခာ စောရာဒိ သမ္ဘဝါ-ပွိုးပလူꩻတခွန်ꩻကားစဖုံႏတဲင် ကထွာဒါႏ၊ သဗ္ဗုပဒ္ဒဝ ဇာလမှာ-အဝ်ႏဥပဒ္ဒဝေါအမျိုꩻမျိုꩻကရိုꩻဒါႏ ခြယ်ဥပစာရယို၊ မုတ္တာနံ-ကလွောတ္ထိုꩻသားနဝ်ꩻ၊ ဂဏနာ-မီႏနပ်တွက်ဗာႏ၊ နစအတ္ထိ-လဲင်ꩻတဒါႏဒုမ်၊ တံပရိတ္တံ-ဝွေꩻဓဇဂ္ဂသုတ်ပရိတ်ယို၊ ဟေ-အေားဗွေႏသီးဖုံႏ၊ ဘဏာမ-နီရွောတ်လွတောမ်ဟောင်း။
၃။ ဧဝံ မေ သုတံ- ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ။ (ဘန္တေ-အေားဗွေႏမဟာကဿပ)၊ မေ-အာနန္တာႏခွေသွောန်း၊ သုတံ-ဟွုန်ဗာႏဖို ဘုရာꩻဟောꩻ၊ ဧဝံ-ဓဇဂ္ဂသုတ်ခရာႏနုဲင်းယိုသွူ၊ ဧကံသမယံ-အွိုးတလဲင်ႏကို၊ ဘဂဝါဝိဟရတိ-ဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ၊ သာဝတ္ထိယံ-သာဝတ္ထိခမ်း၊ အနာထပိဏ္ဍိကဿ-အနာထပိဏ်ႏသဌေꩻသီး၊ အာရာမေ-ကဆို့ꩻလူႏဒါႏ၊ ဇေတဝနေ-ဇေႏတဝန်ႏကျောင်ꩻကို။
၄။ တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ ဘိက္ခဝေါတိ၊ ဘဒ္ဒန္တေတိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ။ တတြခေါဘဂဝါ-ဘုရာꩻစိုးအွိုးကရီးခါ၊ ဘိက္ခူအာမန္တေသိ-ဘုရာꩻမီႏဟဲ့ꩻရဟန်ꩻခါ၊ ဘိက္ခဝေါတိ-ရဟန်ꩻဖုံႏ ဟဲ့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ တေဘိက္ခူ-ရဟန်ꩻဖုံႏတဲ့၊ ဘဒ္ဒန္တေတိ-အေားဗွေႏရိုꩻတဲင်၊ ပစ္စဿောသုံ-လဝ်းချာ၊ ဘဂဝတော-ဘုရာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
၅။ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ- ဘူတပုဗ္ဗံ ဘိက္ခဝေ၊ ဒေဝါသုရသင်္ဂါမော သမုပဗျူဠှော အဟောသိ၊ အထ ခေါ ဘိက္ခဝေ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော၊ ဒေဝေ တာဝတိံသေ အာမန္တေသိ၊ သစေ မာရိသာ ဒေဝါနံ သင်္ဂါမဂတာနံ၊ ဥပဇ္ဇေယျ ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိတတ္တံ ဝါ၊ လောမဟံသော ဝါ မမေဝ တသ္မိံ သမယေ ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကေယျာထ မမံ ဟိ ဝေါ ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကေယျတံ၊ ယံ ဘဝိဿတိ ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိတတ္တံ ဝါ၊ လောမဟံသော ဝါ သော ပဟီယိဿတိ။ ဘဂဝါအဝေါစ-ဘုရာꩻဒေါ့ꩻ၊ ဧတံ-ငဝ်းနုဲင်းယို၊ ဘိက္ခဝေ-ရဟန်ꩻဖုံႏ၊ ဘူတပုဗ္ဗံ-စခါကထွာဖိုနဝ်ꩻ၊ ဒေဝါသုရသင်္ဂါမော-တာဝတိံသာႏတောမ်ႏ အသူရာႏသီး၊ သမုပဗျူဠှော-တွိုက်ꩻလို့ဝင်ꩻစဲ့ꩻပွယ်ꩻ၊ အဟောသိ-ထွာဖို၊ ဘိက္ခဝေ-ရဟန်ꩻဖုံႏ၊ အထခေါ-တွိုႏနဝ်ꩻခါ၊ ဒေဝါနံ-လူꩻသီး၊ ဣန္ဒော-အဗွေႏ၊ သက္ကော-သက္ကခွန္နဝ်ꩻ၊ အာမန္တေသိ-ဟဲ့ꩻလွောန်၊ ဒေဝေတာဝတိံသေ-လူꩻတာဝတိံႏသာႏ၊ မာရိသာ-နီဖုံႏယို၊ သင်္ဂါမဂတာနံ-အီႏလွေꩻတွိုက်ꩻဗာႏစဲ့ꩻ၊ ဘယံဝါ-ထာꩻငမ္ဖုံႏ၊ ဆဗ္ဘိတတ္တံဝါ-ထာꩻတရျိုးဖုံႏ၊ လောမဟံသောဝါ-ထာꩻကဒိုမ်ႏထူဖုံႏ၊ သစေဥပ္ပဇ္ဇေယျ-မီသမ်းထွာ၊ တသ္မိံသမယေ-တွိုႏနဝ်ꩻခါ၊ ဥလ္လောကေယျာထ-သီထွားထင်ႏဗော့ꩻ၊ မမံဓဇဂ္ဂံ-ခွေအလမ်ႏနာနေား၊ ဝေါဥလ္လောကယျတံဟိ-သီမီႏအဝ်ႏထီႏ၊ မမဓဇဂ္ဂံ-ခွေအလမ်ႏနာနဝ်ꩻ၊ ယံဘယံဝါ-ခွုင်းထာꩻငမ္ဖုံႏ၊ ဆဗ္ဘိတတ္တံဝါ-ထာꩻတရျိုးဖုံႏ၊ လောမဟံသောဝါသော-ထာꩻကဒိုမ်ႏထူဖုံႏနဝ်ꩻ၊ ပဟီယိဿတိ-မဲ့ꩻအထိုꩻမားဒျာႏ။
၆။ နော စေ မေ ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကေယျာထ၊ အထ ပဇာပတိဿ ဒေဝရာဇဿ ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကေယျာထ၊ ပဇာပတိဿ ဟိ ဝေါ ဒေဝရာဇဿ ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကေယျတံ၊ ယံ ဘဝိဿတိ ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိတတ္တံ ဝါ၊ လောမဟံသော ဝါ သော ပဟီယိဿတိ။ နောစေဥလ္လောကေယျာထ-မီတသေထွားတဝ်း၊ မေဓဇဂ္ဂံ-ခွေအလမ်ႏနာတဲ့၊ အထဥလ္လောကေယျာထ-ထွားလုဲင်ႏသွော့၊ ပဇာပတိဿ ဒေဝရာဇဿဓဇဂ္ဂံ-ပဇာပတိခွန်လူꩻအလမ်ႏနာနေား၊ ပဇာပတိဿ ဟိ ဝေါ ဒေဝရာဇဿ ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကယျတံ-သီမီႏထွားပဇာပတိခွန်အလမ်ႏနာနဝ်ꩻ၊ ယံဘဝိဿတိ-ကအီႏထွာလွောန်ုဒါႏ၊ ဘယံဝါ-ထာꩻငမ်းဖုံႏ၊ ဆမ္ဘိတတ္တံဝါ-ထာꩻတရျိုးဖုံႏ၊ လောမဟံသောဝါသော-ထာꩻကဒိုမ်ႏထူဖုံႏနဝ်ꩻ၊ ပဟီယိဿတိ-မဲ့ꩻအထိုꩻမားဒျာႏ။
၇။ နော စေ ပဇာပတိဿ ဒေဝရာဇဿ ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကေယျာထ၊ အထ ဝရုဏဿ ဒေဝရာဇဿ ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကေယျာထ၊ ဝရုဏဿ ဟိ ဝေါ ဒေဝရာဇဿ ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကေယျတံ၊ ယံ ဘဝိဿတိ ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိတတ္တံ ဝါ၊ လောမဟံသော ဝါ သော ပဟီယိဿတိ။ နောစေဥလ္လောကေယျာထ-မီတသေထွားတဝ်း၊ ပဇာပတိဿ ဒေဝရာဇဿ-ပဇာပတိခွန်လူꩻ၊ ဓဇဂ္ဂံ-အလမ်ႏနာတဲ့၊ အထဥလ္လောကေယျာထ-ထွားလုဲင်ႏဗော့ꩻ၊ ဝရုဏဿ ဒေဝရာဇဿ-ဝရုဏခွန်လူꩻ၊ ဓဇဂ္ဂံ-အလမ်ႏနာနေား၊ ဟိဝေါ ဥလ္လောကယျတံ-သီမီႏအဝ်ႏထီႏ၊ ဝရုဏဿဒေဝရာဇဿ-ဝရုဏခွန်လူꩻ၊ ဓဇဂ္ဂံ-အလမ်ႏနာနဝ်ꩻ၊ ယံဘဝိဿတိ-ကားကအီႏထွာ၊ ဘယံဝါ-ထာꩻငမ်းဖုံႏ၊ ဆမ္ဘိတတ္တံဝါ-ထာꩻတရျိုးဖုံႏ၊ လောမဟံသောဝါသော-ထာꩻကဒိုမ်ႏထူဖုံႏနဝ်ꩻ၊ ပဟီယိဿတိ-မဲ့ꩻအထိုꩻမားဒျာႏ။
၈။ နော စေ ဝရုဏဿ ဒေဝရာဇဿ ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကေယျာထ၊ အထ ဤသာနဿ ဒေဝရာဇဿ ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကေယျာထ၊ ဤသာနဿ ဟိ ဝေါ ဒေဝရာဇဿ ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကေယျတံ၊ ယံ ဘဝိဿတိ ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိတတ္တံ ဝါ၊ လောမဟံသော ဝါ သော ပဟီယိဿတိ။ နောစေဥလ္လောကေယျာထ-မီတသေထွားတဝ်း၊ ဝရုဏဿ ဒေဝရာဇဿ-ဝရုဏခွန်လူꩻ၊ ဓဇဂ္ဂံ-အလမ်ႏနာနဝ်ꩻ၊ အထဥလ္လောကေယျာထ-ထွားလုဲင်ႏဗော့ꩻ၊ ဤသာနဿ ဒေဝရာဇဿ-ဤသာနသခွန်လူꩻ၊ ဓဇဂ္ဂံ-အလမ်ႏနာနေား၊ ဟိဝေါ ဥလ္လောကယျတံ-သီမီႏအဝ်ႏထီႏ၊ ဤသာနဿဒေဝရာဇဿ-ဤသာနဿခွန်လူꩻ၊ ဓဇဂ္ဂံ-အလမ်ႏနာနဝ်ꩻ၊ ယံဘဝိဿတိ-ကားကအီႏထွာ၊ ဘယံဝါ-ထာꩻငမ်းဖုံႏ၊ ဆမ္ဘိတတ္တံဝါ-ထာꩻတရျိုးဖုံႏ၊ လောမဟံသောဝါသော-ထာꩻကဒိုမ်ႏထူဖုံႏနဝ်ꩻ၊ ပဟီယိဿတိ-မဲ့ꩻအထိုꩻမားဒျာႏ။
၉။ တံ ခေါ ပန ဘိက္ခဝေ သက္ကဿ ဝါ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကယျတံ' ဝရုဏဿ ဝါ ဒေဝရာဇဿ ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကယျတံ' ဤသာနဿ ဝါ ဒေဝရာဇဿ ဓဇဂ္ဂံ ဥလ္လောကယျတံ' ယံ ဘဝိဿတိ ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိတတ္တံ ဝါ၊ လောမဟံသော ဝါ သော ပဟီယေထာပိ နောပိ ပဟီယေထ။ ဘိက္ခဝေ-ရဟန်ꩻဖုံႏ၊ ခေါပနဥလ္လောကယျတံ-ထွားခန်း၊ သက္ကဿဒေဝါနမိန္ဒဿ-လူꩻခွန်သက္က၊ ဓဇဂ္ဂံဝါ-အလမ်ႏနာတဲ့၊ ဥလ္လောကယျတံ-ထွားခန်း၊ ဝရုဏဿဒေဝရာဇဿ-ဝရုဏခွန်လူꩻ၊ ဓဇဂ္ဂံဝါ-အလမ်ႏနာတဲ့၊ ဥလ္လောကယျတံ-ထွားခန်း၊ ဤသာနဿဒေဝရာဇဿ-ဤသာနခွန်လူꩻ၊ ဓဇဂ္ဂံဝါ-အလမ်ႏနာတဲ့၊ ယံဘဝိဿတိ-ကအီႏထွာဒါႏ၊ ဘယံဝါ-ထာꩻငမ်းဖုံႏ၊ ဆမ္ဘိတတ္တံဝါ-ထာꩻတရျိုးဖုံႏ၊ လောမဟံသောဝါသော-ထာꩻကဒိုမ်ႏထူဖုံႏနဝ်ꩻ၊ ပဟီယေထာပိ-ထိုꩻမားသားတဲ့အဝ်ႏ၊ နောပိပဟီယေထ-ထိုꩻမားတဝ်းသားလဲ့အဝ်ႏ။
၁၀။ တံ ကိဿ ဟေတု သက္ကော ဟိ ဘိက္ခဝေ ဒေဝါနမိန္ဒော အဝီတရာဂေါ အဝီတဒေါသော အဝီတမောဟော ဘီရု ဆမ္ဘီ ဥတြာသီ ပလာယီတိ။ တံ-ကထိုꩻမားတဝ်းနဝ်ꩻ၊ ကိဿဟေတု-ပွိုးထာꩻမုဲင်ꩻနဲးတဲင်၊ ဘိက္ခဝေ-ရဟန်ꩻဖုံႏ၊ သက္ကောဒေဝါနမိန္ဒော-လူꩻခွန်သက္ကနဝ်ꩻ၊ အဝီတရာဂေါ-ရာႏဂကင်ꩻတဝ်း၊ အဝီတဒေါသော-ဒေါသကင်ꩻတဝ်း၊ အဝီတမောဟော-မောဟကင်ꩻတဝ်း၊ ဘီရု-ငမ်းဒါႏကဒွို့ပါꩻ၊ ဆမ္ဘီ-တရျိုးဒါႏကဒွို့ပါꩻ၊ ဥတြာသီ-သꩻဝꩻဒါႏကဒွို့ပါꩻ၊ ပလာယီ-လွင်းဒါႏကဒွို့ပါꩻ၊ ဣတိ-ပွိုးနဝ်ꩻမꩻသွူ။
၁၁။ အဟဉ္စ ခေါ ဘိက္ခဝေ ဧဝံ ဝဒါမိ၊ သစေ တုမှာကံ ဘိက္ခဝေ အရညဂတာနံ ဝါ' ရုက္ခမူလဂတာနံ ဝါ' သုညာဂါရဂတာနံ ဝါ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိတတ္တံ ဝါ၊ လောမဟံသော ဝါ မမေဝ တသ္မိံ သမယေ အနုဿရေယျာထ။ ဘိက္ခဝေ-ရဟန်ꩻဖုံႏ၊ အဟဉ္စခေါ-မီႏနုဲင်းခွေနဝ်ꩻ၊ ဧဝံဝဒါမိ-ဒေါ့ꩻဒျာႏနုဲင်းယို၊ ဘိက္ခဝေ-ရဟန်ꩻဖုံႏ၊ အရညဂတာနံဝါ-အုံတခြာကိုတျဝ်း၊ ရုက္ခမူလဂတာနံဝါ-အုံသေင်ႏမွူးခလတျဝ်း၊ သုညာဂါရဂတာနံဝါ-အုံထာꩻယေန်ကိုတျဝ်း၊ တုမှာကံဘယံဝါ-သီမီႏငမ်းထာꩻတျဝ်း၊ ဆမ္ဘိတတ္တံဝါ-မီႏတရျိုးထာꩻတျဝ်း၊ လောမဟံသောဝါ-ကဒိုမ္မီႏထူထာꩻတျဝ်း၊ သစေဥပ္ပဇ္ဇေယျ-မီႏသမ်းထွာ၊ တသ္မိံသမယေ-တွိုႏနဝ်ꩻခါ၊ မမေဝအနုဿရေယျာထ-သီယူႏလꩻဗော့ꩻခွေငါ။
၁၂။ ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရောပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ-တိ။ သောဘဂဝါ-ဘုရာꩻသူꩻ၊ ဣတိပိအရဟံ-ပွိုးကိလေႏသာႏအဲန္ထဝ်းမꩻ မိန်ꩻဗာႏအရဟံ၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ-တောမ်ႏသယမ္ဘူဉာဏ်ႏတဲင် ပွိုးသေဒါႏ ဉေယျဓမ္မတရာꩻငတ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻမꩻ မိန်ꩻဗာႏသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော-ပွိုးဗွေစုမ်ႏတောမ်ႏ ဝိဇ္ဇာႏသိုမ်သွောတ်ꩻ စရဏတဆီငတ်ꩻနဝ်ꩻမꩻ မိန်ꩻဗာႏ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော၊ သုဂတော-(ယိုတပါꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်ထိုꩻ)၊ လောကဝိဒူ-ပွိုးသေလို့လောကသိုမ္ပါꩻနဝ်ꩻမꩻ မိန်ꩻဗာႏ လောကဝိဒူ၊ အနုတ္တရောပုရိသဒမ္မသာရထိ-ပွိုးထွာဝင်ꩻအတန် ပွိုက်သောလိုꩻလူꩻ ထွာစူနုဲင်းဝါးရထာꩻသား ပဲင်ႏဟဝ်ငါႏနဝ်ꩻမꩻ မိန်ꩻဗာႏ အနုတ္တရောပုရိသဒမ္မသာရထိ၊ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ-ပွိုးထွာလိုꩻလူꩻသီးအဆရာႏနဝ်ꩻမꩻ မိန်ꩻလꩻသတ္ထာဒေဝမနုဿာနံ၊ ဗုဒ္ဓေါ-ပွိုးသေလို့သစ္စာႏလိတ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻမꩻ မိန်ꩻဗာႏဗုဒ္ဓေါ၊ ဘဂဝါ-ပွိုးဘဂကရိုꩻ ဣဿရိယ ဓမ္မ ကာမ ပယတ္တ ယသ သိရီသူမျိုꩻအဝ်ႏမꩻ မိန်ꩻဗာႏ ဘဂဝါ၊ ဣတိ-ယူႏလꩻသွော့နုဲင်းနဝ်ꩻ။
၁၃။ မမံ ဟိ ဝေါ ဘိက္ခဝေ အနုဿရတံ၊ ယံ ဘဝိဿတိ ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိတတ္တံ ဝါ လောမဟံသော ဝါ သော ပဟီယိဿတိ။ ဘိက္ခဝေ-ရဟန်ꩻဖုံႏ၊ မမံဟိဝေါအနုဿရတံ-သီမီႏယူႏလꩻဗော့ꩻခွေငါ၊ ယံဘဝိဿတိ-ကအီႏထွာလွောန္ဒာႏ၊ ဘယံဝါ-ထာꩻငးမ္ဖုံႏ၊ ဆမ္ဘိတတ္တံဝါ-ထာꩻတရျိုးဖုံႏ၊ လောမဟံသောဝါသော-ထာꩻကဒိုမ်ႏထူဖုံႏနဝ်ꩻ၊ ပဟီယိဿတိ-မဲ့ꩻအထိုꩻမားဒျာႏ။
၁၄။ နော စေ မံ အနုဿရေယျာထ၊ အထ ဓမ္မံ အနုဿရေယျာထ။ နောစေအနုဿရေယျာထ-သီမီႏတယူႏလꩻတဝ်း၊ မံ-ခွေတဲ့၊ အထအနုဿရေယျာထ-ယူႏလꩻလုဲင်ႏဒျာႏသွော့၊ ဓမ္မံ-တရာꩻ။
၁၅။ သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော သန္ဒိဋ္ဌိကော အကာလိကော ဧဟိ ပဿိကော ဩပါနေယျိကော ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီ-တိ။ ဓမ္မော-တရာꩻယို၊ ဘဂဝတာ-ဗွေႏဘုရာꩻ၊ သွာက္ခာတော-ထျꩻထာႏဝနာ နယ်ꩻခရာႏအဲန္ထဝ်း ဟဝ်လို့သိုမ္ပါꩻနဝ်ꩻမꩻ မိန်ꩻဗာႏသွာက္ခတော၊ သန္ဒိဋ္ဌိကော-နာႏနေး ရွောတ်နေး ကွီဗာႏနေးစားမွေးတဝ်း နမ်းတွိုႏမာꩻဗာႏဒျာႏနဝ်ꩻမꩻ မိန်ꩻဗာႏသန္ဒိဋ္ဌိကော၊ အကာလိကော-ဈာန်ႏမဂ်ဖုံႏယို အကျိုꩻဖေႏသွူးဒါႏနဝ်ꩻမꩻ မိန်ꩻဗာႏ အကာလိကော၊ ဧဟိပဿိကော-လွောန်မာꩻစမ်ꩻဟုဲင်း ဟဲ့ꩻရုဲင်းထွိုက်ငါႏနဝ်ꩻမꩻ မိန်ꩻဗာႏ ဧဟိပဿိကော၊ ဩပါနေယျိကော-အီထင်ႏဖေႏဒါႏနီ ခမ်းကီလိုꩻလူꩻ နိဗ္ဗာန်ႏသူꩻမꩻ မီႏနုဲင်းအကုသိုလ်ႏတဲ့ အီလင်ꩻဖေႏဒါႏနီ ငါးရုဲင်ꩻ တိရစ္ဆာန်ႏ ပိတ္တာႏ အသူႏရကာယ်ႏ အပါယ်ႏလိတ်ꩻဖုင်ႏနဝ်ꩻမꩻ မိန်ꩻဗာႏဩပါနေယျိကော၊ ဝိညူဟိ-လꩻထွူဈာန်ႏမဂ်ဖိုလ်ႏသား၊ ပစ္စတ္တံ-ဖြာꩻလွော်ဖြာꩻနန်း၊ ဝေဒိတဗ္ဗော-နေးအမ်ႏဗာႏသွူး အကျိုꩻတရာꩻနဝ်ꩻမꩻ မိန်ꩻဗာႏ ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟိ၊ ဣတိ-ယူႏလꩻသွော့နုဲင်းနဝ်ꩻ။
၁၆။ ဓမ္မံ ဟိ ဝေါ ဘိက္ခဝေ အနုဿရတံ၊ ယံ ဘဝိဿတိ ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိတတ္တံ ဝါ လောမဟံသော ဝါ သော ပဟီယိဿတိ။ ဘိက္ခဝေ-ရဟန်ꩻဖုံႏ၊ ဟိဝေါအနုဿရတံ-မီႏယူႏလꩻ၊ ဓမ္မံ-တရာꩻနဝ်ꩻ၊ ယံဘဝိဿတိ-ကအီႏထွာဒါႏ၊ ဘယံဝါ-ထာꩻ ငးမ္ဖုံႏ၊ ဆမ္ဘိတတ္တံဝါ-ထာꩻတရျိုးဖုံႏ၊ လောမဟံသောဝါသော-ထာꩻကဒိုမ်ႏထူဖုံႏနဝ်ꩻ၊ ပဟီယိဿတိ-မဲ့ꩻအထိုꩻမားဒျာႏ။
၁၇။ နော စေ ဓမ္မံ အနုဿရေယျာထ၊ အထ သံဃံ အနုဿရေယျာထ။ နောစေအနုဿရေယျာထ-မီႏတယူႏလꩻတဝ်း၊ ဓမ္မံ-တရာꩻလဲ့၊ အထအနုဿရေယျာထ-ယူႏလꩻလုဲင်ႏဗော့ꩻ၊ သံဃံ-သင်္ဃာႏ။
၁၈။ သံဃံ ဟိ ဝေါ ဘိက္ခဝေ အနုဿရတံ၊ ယံ ဘဝိဿတိ ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိတတ္တံ ဝါ လောမဟံသော ဝါ သော ပဟီယိဿတိ။ ဘိက္ခဝေ-ရဟန်ꩻဖုံႏ၊ ဟိဝေါအနုဿရတံ-မီႏယူႏလꩻ၊ သံဃံ-သင်္ဃာႏဂုဏ်ႏနဝ်ꩻ၊ ယံဘဝိဿတိ-ခွုင်းကအီႏထွာ၊ ဘယံဝါ-ထာꩻ ငးမ္ဖုံႏ၊ ဆမ္ဘိတတ္တံဝါ-ထာꩻတရျိုးဖုံႏ၊ လောမဟံသောဝါသော-ထာꩻကဒိုမ်ႏထူဖုံႏနဝ်ꩻ၊ ပဟီယိဿတိ-မဲ့ꩻအထိုꩻမားဒျာႏ။
၁၉။ တံ ကိဿ ဟေတု တထာဂတော ဟိ ဘိက္ခဝေ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝီတရာဂေါ ဝီတဒေါသော ဝီတမောဟော အဘီရု အဆမ္ဘီ အနုတြာသီ အပလာယီ-တိ။ တံ-ကထိုꩻမားဗာႏနဝ်ꩻ၊ ကိဿဟေတု-ပွိုးထာꩻမုဲင်ꩻနဲးတဲင်၊ ဘိက္ခဝေ-ရဟန်ꩻဖုံႏ၊ တထာဂတောဟိ-ဘုရာꩻယိုနဝ်ꩻ၊ အရဟံ-ကိလေႏသာႏကင်ꩻ၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ-ဉေယျဓံသေ၊ ဝီတရာဂေါ-ရာဂအဲန္ထဝ်း၊ ဝီတဒေါသော-ဒေါသအဲန္ထဝ်း၊ ဝီတမောဟော-မောဟအဲန္ထဝ်း၊ အဘီရု-ငမ်းဒါႏတဝ်းပါꩻ၊ အဆမ္ဘီ-တရျိုးဒါႏတဝ်းပါꩻ၊ အနုတြာသီ-သꩻဝꩻဒါႏတဝ်းပါꩻ၊ အပလာယီ-လွင်းဒါႏတဝ်းပါꩻ၊ ဣတိ-ပွိုးနဝ်ꩻမꩻသွူ။
၂၀။ ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော၊ အထာပရံ ဧတဒဝေါစ သတ္တာ။ ဘဂဝါအဝေါစ-ဘုရာꩻဒေါ့ꩻ၊ ဣဒံ-ငဝ်းနုဲင်းယို၊ ဣဒံဝတွာန-ဒေါ့ꩻထွူတဲင်၊ သုဂတော-ဒေါ့ꩻဒါႏငဝ်းဟဝ်သား၊ သတ္ထာ-လိုꩻလူꩻသီးဆရာႏ ဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ၊ အဝေါစ-ဒေါ့ꩻထဲင်း၊ အပရံ-အလင်၊ အထ-တမျိုꩻ၊ ဧတံ-နုဲင်းယိုသွူ။
၂၂။ နော စေ ဗုဒ္ဓံ သရေယျာထ၊ လောကဇေဋ္ဌံ နရာသဘံ။ အထ ဓမ္မံ သရေယျာထ၊ နိယျာနိကံ သုဒေသိတံ။ နောစေသရေယျာထ-မီႏသမ်းတသေယူႏလꩻတဝ်း၊ လောကဇေဋ္ဌံ-လိုꩻလူꩻသီးအတန်၊ နရာသဘံ-မျတ်ကယ်ꩻလိုꩻလူꩻ၊ ဗုဒ္ဓံ-ဘုရာꩻနဝ်ꩻ၊ အထသရေယျာထ-ယူႏလꩻလုဲင်းဗော့ꩻ၊ နိယျာနိကံ-အီထန်ႏဖေႏဒါႏ နီသင်္သရာႏ၊ သုဒေသိတံ-နယ်ဖေႏတဖူꩻထန်ႏအစဲတ်၊ ဓမ္မံ-တရာꩻနဝ်ꩻနေား။
၂၃။ နော စေ ဓမ္မံ သရေယျာထ၊ နိယျာနိကံ သုဒေသိတံ။ အထ သံဃံ သရေယျာထ၊ ပုညက္ခေတ္တံ အနုတ္တရံ။ နိယျာနိကံ-အီထန်ႏဖေႏဒါႏ နီသင်္သရာႏ၊ သုဒေသိတံ-နယ်ဖေႏတဖူꩻထန်ႏအစဲတ်၊ ဓမ္မံ-တရာꩻယို၊ နောစေသရေယျာထ-မီႏသမ်းတသေယူႏလꩻတဝ်းနဝ်ꩻ၊ အထျသရေယျာထ-ယူႏလꩻလုဲင်ႏဒျာႏသွော့၊ ပုညက္ခေတ္တံ-ကုသိုလ်ႏလုဲင်းယာႏ၊ အနုတ္တရံ-မဲန်ႏလွိုဝွေꩻအဲန္ထဝ်း၊ သံဃံ-သင်္ဃာႏနဝ်ꩻနေား။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပရိတ်တန်
အာကာသ တယ်လီသကိုက်
အာကာသ တယ်လီသကိုက် (Space Telescope) ထောင်လွူꩻထွားအာကာသထာꩻခြေင်တာႏ ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အထန်ႏဖဲ့ꩻ ထာꩻခြေင်အာကာသကို ကအဝ်ႏဒပ်ꩻထင်ႏခါꩻဒါႏ တယ်လီသကိုက်(မန်ႏပြောင်ႏထွားညာꩻအီထာꩻ) တမျိုꩻဒျာႏတဲင် ထောင်လွူꩻထွားအီဒျာႏ ဂျိုလ်ႏအညာꩻအလင်ဖုံႏ၊ ဂလဲတ်သီဖုံႏတောမ်ႏ နက္ခတ္တဗေဒဆဲင်ႏရာꩻ ထာꩻရာꩻဝတ္ထုဖုံႏသွူ။ အာကာသထာꩻခြေင် တယ်လီသကိုက်ဖုံႏနဝ်ꩻ တယ်လီသကိုက်ဟံႏလောင်းဖဲ့ꩻ ကမော့ꩻဒါႏ အယပ်ꩻခုဲင်ႏပျသာႏနာႏဖုံႏယို ကဲဉ်းအာ ဝွေꩻတမော့ꩻကြို့ꩻတဝ်း ဝွေႏလဲ့ꩻနွောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဥပမာႏ- ထာꩻလေရောင်ႏ တမိုꩻဝွေႏထိုꩻ၊ တျာႏမေႏသံလဲက်(လျှပ်စစ်သံလိုက်) နွို့ယားထိုꩻ စတဲင်ဖုံႏယို မော့ꩻဗာႏတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။ ထွူတကာႏတဝ်း ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် ကြိမ်နှုန်းဖုံႏ၊ အေက်ရေး(X-ray) တောမ်ႏ ဂါမာရောင်ခြည်ဖုံႏနဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏတလီꩻနမ်း အဝ်ႏရဲးပေ့ꩻခါꩻဒျာႏတဲင် လွူꩻထွားလꩻဒျာႏ ကမ္ဘာႏအထန်ႏဖဲ့ꩻ အာကာသထာꩻခြေင်ကိုနဝ်ꩻသွူ။ အာကာသ တယ်လီသကိုက်ယိုနဝ်ꩻ Lyman Spitzer ဖေႏကျံႏဉာဏ်ႏဒင်ႏနယ်စခါꩻဒျာႏ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၄၆ ဗာႏတဲင် အရီးသွတ်ꩻ ကခွုမ်မာꩻထူႏသုင်ꩻဒါႏ အာကာသ တယ်လီသကိုက်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏသီး Orbiting Astronomical Observatory နဝ်ꩻသွူ။ ထောင်လွူꩻထွားအီ ကမ္ဘာႏဟံႏ ရာႏသီးဥတုတာႏ ကခိဉ်ႏထေ့လွေꩻဒါႏ ကမ္ဘာႏဟံႏထျꩻ အာကာသတယ်လီသကိုက် ယဟန်ႏလဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။
ရီနေသွန်းခေတ်
thumb|မွူးဟာလင်ꩻခိန်ႏFlorenceရှူခင်း, ရီနေသွန်းစိုး ညဏ်ႏတသာပေါ်ႏထန်ႏလွဉ်ဒါႏ မူလအစခင်ႏလမ်း ရီနေသွန်းခေတ် (အိန်းကလေတ်: Renaissance) ညဏ်ႏတသာ ပေါ်ႏထန်ႏလွဉ်ဒါႏစိုး ကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏအီတလီခမ်းထီကို ထွန်ꩻကာꩻလွဉ်စရီး ၁၃ ရျာꩻဗူႏတောမ်ႏ ၁၄ ရျာꩻဗူႏခိင်ႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻမꩻ စွစ်ꩻလီလွေꩻယင်းဒါႏ ဥရောပခမ်းထီဖုံႏကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ရီနေသွန်းစိုး အခရာႏသွူ။ ဥရောပတွိုက်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ ခမ်းထီဖုံႏလဲ့ ထူႏသွူ အီလီခမ်း နမူႏနာႏတဲင် ဖန်ဆင်ꩻတသာသမ်းယင်း လိတ်လုဲင်ꩻ၊ အနုပညာႏ၊ ယေန်ႏငဲးရေꩻ၊ ထာꩻယူႏထာꩻတွေꩻ၊ အယူႏဝါႏဒဖုံႏတဲင် ဖေႏကထင်ႏထိုထွန်ꩻကာꩻထဲင်းထဲင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏခွုမ်မာꩻလွ့ဝင်ꩻကရိုꩻဒါႏ ထာꩻယူႏလဲ့ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ "ရီနေသွန်း"ကရိုꩻဒါႏ ငဝ်းဝေါဟာရနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပဉ်တစ်ခမ်းထီငဝ်းငွါသွူ။ အဓိပ္ပာယ်ႏနဝ်ꩻ "ထွာချာယင်း အတသာ" နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဖုဲင်းထိုꩻသွူ အလီအယတဲင် တယ်ႏထောင်ႏယင်း အတသာနဝ်ꩻသွူ။
၁၉ ရျာꩻဗူႏ လိတ်လုဲင်ꩻပညာႏသျင်ႏသီးနဝ်ꩻ အဝ်ႏအွောန်ႏထွော့လွေꩻ ခေတ်သဖော်ꩻ နုဲင်းကီနဝ်ꩻလဲ့ ၂၀ ရျာꩻဗူႏ လိတ်လုဲင်ꩻပညာႏသျင်ႏသီးနဝ်ꩻ သမ်းဝွေႏဖန်ႏချာယင်း ၁၉ ရျာꩻဗူႏသား ခေတ်အွောန်ႏထွော့ချက်နဝ်ꩻသွူ။ သမဲင်ꩻအလꩻ ၁၃ ရျာꩻဗူႏ တောမ်ႏ ၁၄ ရျာꩻဗူႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ခေတ်ထာႏဝသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ ၁၉ ရျာꩻဗူႏ လိတ်လုဲင်ꩻပညာႏသျင်ႏသီးနဝ်ꩻ သမ်းယူႏလုဲင်ႏဒျာႏ ခေတ်နဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထာꩻခေ့ꩻခေတ်နဝ်ꩻသွူ။ ကောပ်နဝ်ꩻမꩻ ရီနေသွန်းခေတ်နဝ်ꩻ အခေႏခံႏလွေꩻ ခေတ်ထာႏဝ ယေန်ႏငဲးရေꩻ အအုံအအဝ်ႏတဲင် ခွုမ်မာꩻထင်ႏထိုသမ်းယင်း ခေတ်ဆုဲင်ꩻယေန်ႏငဲးရေꩻအရန်း တရန်းထွူတရန်း နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ကောပ်နဝ်ꩻမꩻ ခေတ်ယိုခါ ပညာႏသျင်ႏသီး ထာꩻလိုꩻအနေႏ ညဏ်ႏတသာပေါ်ႏထန်ႏလွဉ် ရီနေသွန်းခေတ် သဖော်ꩻအအဲဉ်ႏချုတ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ လွူꩻထောင်ထွားသွူ ယေန်ႏငဲးရေꩻပွိုင်းလဲင်ႏစခါထွူတဲင် ဖန်ဆင်ꩻမွဉ်းဖျင်တသာချာ မာꩻဆန်ꩻမွန်ဗန်တသာချာယင်း ထာꩻစခါနဝ်ꩻဖုံႏ သဖော်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရီနေသွန်းခေတ်
ရီဗာႏလိုꩻပိုစဲစ်နဝ်ꩻ
"မနုဿောသိ-လိုꩻပိုစဲစ်စဲစ်မွေးနေဟောင်း-ကရီဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻအကျောင်ꩻ(အအဲဉ်ႏ)"
အွိုးခꩻတလဲင်ႏ နဂါꩻတဗာႏနဝ်ꩻ ဗွိုႏငါႏနဂါꩻဘဝတဲင် ဖေႏကထွာယိုꩻယိုꩻလိုꩻတွော့ꩻ ဖန်ဆင်ꩻအနမ်းလိုꩻထွူတဲင် ကွီဗုဲင်စင်ꩻ၊ ထင်းဒျာႏလိုꩻစဲစ်စဲစ်တဲင် ဗွေႏသံဃာႏသီး အွဉ်ႏဗုဲင်ဖေႏစင်ꩻ၊ စင်ꩻနဂါꩻနဝ်ꩻ တွမ်ႏစင်ꩻတပါꩻ ကိန်ꩻညီꩻလို့ဝင်ꩻ ကျောင်ꩻပေႏကို၊ ကျောင်ꩻပေႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏခေါ်ဒျာႏဝင်ꩻ။ တွိုႏတရောဝ်ꩻ စင်ꩻတပါꩻနဝ်ꩻ ထွိုင်ႏစောဝ်း၊ ထောင်ချာထောင်ငါတဖူꩻ၊ စင်ꩻနဂါꩻနဝ်ꩻ ဗေင်ႏချာယင်းထာꩻ၊ နဂါꩻသီးအမျိုꩻနဝ်ꩻ ပေါႏဗေင်ႏထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ ပေါႏပျောႏတွမ်ႏ နဂါꩻမွူးတဲ့နဝ်ꩻ အနမ်းထွာစွူစွူဒျာႏနဂါꩻ။ စင်ꩻတပါꩻ ထောင်တဖူꩻထွူ အီႏနွို့ကျောင်ꩻကို သဲစ်ကဗွောင်တခါꩻတဲ့ ထီႏစဲင်းစဲ့စွဉ်ႏဒျာႏ ရူးတန်မရမကတဗာႏ အဝ်ႏဗေင်ႏသော့ꩻ စင်ꩻနဂါꩻခင်ႏလမ်းဗင်ႏကို။ ဟွုန်ငမ်းသꩻဝꩻတွော့ꩻ ခြောဝ်သန်စွော့ꩻအငေါဝ်း "ရူး-ရူး-၊ ရူးတန်တဗာႏ အဝ်ႏကျောင်ꩻကိုယို"ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် အသွꩻစင်ꩻလင်ဖုံႏလောႏလွဉ်၊ စင်ꩻနဂါꩻနဝ်ꩻ ဟွုန်စင်ꩻဖုံႏငေါဝ်းတဲင် မဲ့သေ၊ လောႏဖန်ဆင်ꩻယင်း အနမ်းစင်ꩻ၊ အုံလင်ꩻပီပဲ့ အခင်ႏလမ်းဗေင်ႏကို၊ ကထီႏစဲင်းစဲ့သား၊ ကကိန်ꩻညီꩻသား စင်ꩻတပါꩻနဝ်ꩻ ရီနုဲင်းယို - "ယိုဗွေႏ - နီဗွေႏခင်ႏလမ်းကိန်ꩻကို နဝ်ꩻဟွဉ်ႏနဝ်ꩻ ခွေသွဉ်းထီႏဒျာႏ ရူးတန်တဗာႏ၊ တွိုႏယိုခါမွော့ ရူးတန်နဝ်ꩻ ထီႏဒွုမ်၊ ထီႏတောဒျာႏနီဗွေႏ၊ ထမုဲင်ꩻခရာႏအီ၊ နီဗွေႏနဝ်ꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻ၊ ရူးတန်နဝ်ꩻ နီဗွေႏသွူနဲ့" "မွေးဗွေႏ၊ ခွေသွဉ်းနဝ်ꩻ နဂါꩻဒျာႏဗွေႏဩ" "အွို-ထမုဲင်ꩻခရာႏတန်နဝ်ꩻ၊ မမာꩻတွိုႏနုဲင်းနောဝ်ꩻအီ" "ခွေသွဉ်း ဗွိုႏငါႏနဂါꩻဘဝတဲင် ဖေႏကထွာယိုꩻယိုꩻလိုꩻ-ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻမꩻ မာꩻဗာႏနုဲင်းယို ဗွေႏဩ" "ပေါႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လွေꩻလောဝ်းဗွေႏဘုရာꩻမꩻ၊ လွေꩻ-လွေꩻ ဗွေႏဘုရာꩻထျꩻသူꩻ" နီဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ- "နဂါꩻဟွေး - သီနဂါꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အုံစွဉ်ႏသာႏသနာႏကိုတဲ့ အကျိုꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ သဲင်ꩻအုံချာသွော့ နဂါꩻခမ်းသူꩻ၊ လာသွစ်ꩻလာဗွေ လာမား ဥပုသ်နီꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထူႏသီႏလ ဆောက်တဲႏသွော့နော၊ နာꩻမဉ်ႏဆောက်တဲႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ မဲ့ꩻနာꩻအီႏထွာမွိုင်ဒျာႏလိုꩻကွေး" နဂါꩻနဝ်ꩻ ငွိုးမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ ဝုဲင်ႏဘုရာꩻထွူခါ သဲင်ꩻချာဗာႏစွဉ်ႏသွူ၊ နီဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ- "ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး - တိရစ္ဆာန်ႏနဝ်ꩻ တထွာတဝ်းရဟန်ꩻ၊ အွဉ်ႏဗုဲင်စင်ꩻ အပ်တဝ်း၊ မဉ်ႏအွဉ်ႏဗုဲင်မာႏ ဗွောင်ႏချာထိုꩻဗာႏသင်္ကန်ꩻ"မိန်းနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (ဝိနယ၊ မဟာဝဂ္ဂပါဠိ၊ မဟာခန္ဓက)
သေခိယအနက်
အာယသ္မန္တော-အေားဗွေႏသီးဖုံႏ၊ ဣမေခေါပန-ကရိုꩻခါꩻ၊ သေခိယာဓမ္မာ-သေခိယသိက္ခာပဒဖုံႏနဝ်ꩻ၊ ဥဒ္ဒေသံအာဂစ္ဆန္တိ-အခိင်ႏရွောတ်နဲတွိုႏသွူ။
ပရိမဏ္ဍလဝဂ်
၁+၂။ ပရိမဏ္ဍလံ-ဖေႏကငီႏဗာႏ၊ နိဝါသေဿာမိ-သင်္ကန်ꩻပွိုင်ႏမော့ꩻကီဒို့ꩻပဒေ မော့လဒို့ꩻခင်ႏဖုံႏ၊ ပါရုပိဿာမိ-သင်္ကန်ꩻဗုဲင်နဝ်ꩻ မော့ꩻကီဒို့ꩻပြေင် မော့လဒို့ꩻခင်ႏလေင်း၊ ကရဏီယာ-မာꩻဗာႏ၊ သိက္ခာ-အကျင်ꩻ၊ ဣတိ-နုဲင်းနဝ်ꩻ။ ၃+၄။ သုပ္ပဋိစ္ဆန္နော-ဒို့ꩻဗိန်ႏငွေါန်ꩻစူဒေင်တဲင်၊ ဂမိဿာမိ-ခွေအီႏလွေꩻဒျာႏ၊ နိသီဒိဿာမိ-ခွေအီႏအုံဒျာႏ၊ အန္တရဃရေ-ဒုံကိုသွူအေား။ ၅+၆။ သုသံဝုတော-မာꩻဣန္ဒြေႏဟဝ် ပဆိုးတဝ်းစူခင်ႏတဲင်၊ ဂမိဿာမိ-ခွေအီႏလွေꩻဒျာႏ၊ နိသီဒိဿာမိ၊ အန္တရဃရေ။ ၇+၈။ ဩက္ခိတ္တစက္ခု-မဲ့ဗီႏအွောန်ႏရောင်ꩻ ထွားလိတ်ꩻသောင်ꩻလုမ်ꩻတဲင်၊ ဂမိဿာမိ-ခွေအီႏလွေꩻဒျာႏ၊ နိသီဒိဿာမိ၊ အန္တရဃရေ။ ၉+၁၀။ ဥက္ခိတ္တကာယ-အွောန်ႏဗုဲင်းသင်္ကန်ꩻတဲင်၊ နဂမိဿာမိ-ခွေအီႏလွေꩻတဝ်း၊ နနိသီဒိဿာမိ-ခွေအီႏအုံတဝ်း၊ အန္တရဃရေ-ဒုံကိုသွူအေား၊ ပဌမော-ရီးသုတ်ꩻ၊ ပရိမဏ္ဍဝဂ္ဂေါ-ပရိမဏ္ဍလဝဂ်ထွူ။
ဥဇ္ဇဂ္ဃိကဝဂ်
၁၁+၁၂။ အန္တရဃရေ-ဒုံကိုနဝ်ꩻ၊ ဂမိဿာမိ-ခွေအီႏလွေꩻ၊ နိသီဒိဿာမိ-ခွေအီႏအုံ၊ နဥဇ္ဇဂ္ဃိကာယ-ငသန္တဝ်းထာꩻသွူအေား။ ၁၃+၁၄။ အန္တရဃရေ-ဒုံကိုနဝ်ꩻ၊ ဂမိဿာမိ နိသီဒိဿာမိ၊ အပ္ပသဒ္ဒေါ-အွောန္ဆေ့ꩻငဝ်းသွူအေား။ ၁၅+၁၆။ အန္တရဃရေ-ဒုံကိုနဝ်ꩻ၊ ဂမိဿာမိ နိသီဒိဿာမိ၊ နကာယပ္ပစာလကံ-ဝီဝါတဝ်းနမ်းသွူအေား။ ၁၇+၁၈။ အန္တရဃရေ-ဒုံကိုနဝ်ꩻ၊ ဂမိဿာမိ နိသီဒိဿာမိ၊ နဗာဟုပ္ပစာလကံ-ဝီဝါတဝ်းစူဗောင်သွူအေား။ ၁၉+၂၀။ အန္တရဃရေ-ဒုံကိုနဝ်ꩻ၊ ဂမိဿာမိ နိသီဒိဿာမိ၊ နသီသပ္ပစာလကံ-ဝီဝါတဝ်းကတူႏသွူအေား။ ကရဏီယာ-မာꩻဗာႏ၊ သိက္ခာ-အကျင်ꩻ၊ ဣတိ-နုဲင်းယို၊ ဒုတိယော-ဗွေနီဗာႏ၊ ဥဇ္ဇဂ္ဃိကဝဂ္ဂေါ-ဥဇ္ဇဂ္ဃိကဝဂ်ထွူ။
ခမ္ဘကတဝဂ်
၂၁+၂၂။ အန္တရဃရေ-ဒုံကိုနဝ်ꩻ၊ ဂမိဿာမိ-ခွေအီႏလွေꩻ၊ နိသီဒိဿာမိ-ခွေအီႏအုံ၊ နခမ္ဘကတော-ထောက်နေးတဝ်းငင်းဒေင်သွူအေား။ ၂၃+၂၄။ အန္တရဃရေ-ဒုံကိုနဝ်ꩻ၊ ဂမိဿာမိ-ခွေအီႏလွေꩻ၊ နိသီဒိဿာမိ-ခွေအီႏအုံ၊ နဩဂုဏ္ဌိတော-ကိုက်နေးတဝ်းကတူႏသွူအေား။ ၂၅။ အန္တရဃရေ-ဒုံကိုနဝ်ꩻ၊ ဂမိဿာမိ-ခွေအီႏလွေꩻ၊ နဥက္ကုဋိကာယ-ယဲင်ႏနေးတဝ်းခင်ႏသွူအေား။ ၂၆။ အန္တရဃရေ-ဒုံကိုနဝ်ꩻ၊ နိသီဒိဿာမိ-ခွေအီႏအုံ၊ နပလ္လတ္ထိကာယ-သီႏဗဲန်နေးတဝ်း သင်္ကန်ꩻစူခင်ႏသွူအေား။ ၂၇။ ပိဏ္ဍပါတံ-သောမ်ꩻယို၊ ပဋိဂ္ဂဟေဿာမိ-ခွေအီႏတုင်ꩻ၊ သက္ကစ္စံ-ရိုႏသေႏဒျာႏသွူအေား။ ၂၈။ ပိဏ္ဍပါတံ-သောမ်ꩻယို၊ ပဋိဂ္ဂဟေဿာမိ-ခွေအီႏတုင်ꩻ၊ ပတ္တသညီ-သꩻအွောန္ဒျာႏတပိတ်ကိုသွူအေား။ ၂၉။ ပိဏ္ဍပါတံ-သောမ်ꩻယို၊ ပဋိဂ္ဂဟေဿာမိ-ခွေအီႏတုင်ꩻ၊ သမတူပကံ-ဒဲန္တောမ်ႏဟန်ႏ ဖေႏကငီႏဝင်ꩻသွူအေား။ ၃၀။ ပိဏ္ဍပါတံ-သောမ်ꩻယို၊ ပဋိဂ္ဂဟေဿာမိ၊ သမတိတ္တိကံ-ဗွေမဲန်ႏတပိတ်ငွါငါသွူအေား၊ ကရဏီယာ-မာꩻဗာႏ၊ သိက္ခာ-အကျင်ꩻ၊ ဣတိ-နုဲင်းယို၊ တတိယော-ဗွေသိုမ္ဗာႏ၊ ခမ္ဘကတဝဂ္ဂေါ-ခမ္ဘကတဝဂ်ထွူ။
သက္ကစ္စဝဂ်
၃၁။ ပိဏ္ဍပါတံ-သောမ်ꩻယို၊ ဘုဉ္ဇိဿာမိ-ခွေအီႏသုင်ꩻ၊ သက္ကစ္စံ-ရိုႏသေႏဒျာႏ။ ၃၂။ ပိဏ္ဍပါတံ-သောမ်ꩻယို၊ ဘုဉ္ဇိဿာမိ-ခွေအီႏသုင်ꩻ၊ ပတ္တသညီ-သꩻအွောန္ဒျာႏတပိတ်ကို။ ၃၃။ ပိဏ္ဍပါတံ-သောမ်ꩻယို၊ ဘုဉ္ဇိဿာမိ-ခွေအီႏသုင်ꩻ၊ သပဒါနံ-တဲႏကအဝ်ႏဗော့ꩻနီထျꩻထွူမꩻ ကွဲးသုင်ꩻလွေꩻငါငါ။ ၃၄။ ပိဏ္ဍပါတံ-သောမ်ꩻယို၊ ဘုဉ္ဇိဿာမိ-ခွေအီႏသုင်ꩻ၊ သမသူပကံ-ဒဲန်သောမ်ꩻလစ်ꩻပုန်းတပုန်း တောမ်ႏဟန်ႏအိုဗာႏခူꩻစတဲင်သွူ။ ၃၅။ ပိဏ္ဍပါတံ-သောမ်ꩻယို၊ နဘုဉ္ဇိဿာမိ-ခွေတသုင်ꩻတဝ်း၊ ဩမဒ္ဒိတွာ-တေက်ꩻနဲန်းနေး၊ ထူပကတော-ဒဲန်တခိုႏတွော့ꩻ။ ၃၆။ သူပံဝါ-ဟန်ႏအိုယင်၊ ဗျဉ္ဇနံဝါ-ဟန်ႏအိုမီႏယင်၊ ဥပါဒါယ-ပွိုးစွောန်ႏ၊ ဘိယျောကမျတံ-မဲန်လꩻအာတဲင်၊ နပဋိစ္ဆာဒေဿာမိ-ခွေအွောန္ဒို့ꩻတဝ်း၊ ဩဒနေန-တောမ်ႏဒဲန်သွူအေား။ ၃၇။ အဂိလာနော-တဆော့ဆာတဝ်း၊ အတ္တနော-နီနမ်း၊ အတ္ထာယ-အကျိုꩻတာႏ၊ ဝိညာပေတွာ-ကွီနေး၊ သူပံဝါ-ဟန်ႏယင်၊ ဩဒနံဝါ-ဒဲန်ယင်တဲင်၊ နဘုဉ္ဇိဿာမိ-အမ်ႏတဝ်းသွူအေား။ ၃၈။ ဥဇ္ဈာနသညီ-မဲန်အမ်ႏသဲ့ꩻဝင်ꩻတဲင်၊ နဩလောကေဿာမိ-ခွေထွားတဝ်း၊ ပရေသံပတ္တံ-ဝင်ꩻတပိတ်သွူအေား။ ၃၉။ ကဗဠံ-ဒဲန္ထိုမ်ꩻယို၊ အတိမဟန္တံ-တန်လွောန်ꩻငါႏနဝ်ꩻ၊ နကရိဿာမိ-ခွေမာꩻတဝ်းသွူအေား။ ၄၀။ အာလောပံ-ဒဲန္ထိုမ်ꩻယို၊ ကရိဿာမိ-ခွေအီႏမာꩻ၊ ပရိမဏ္ဍလံ-တဒွီႏဒွီႏဒျာႏသွူအေား၊ ကရဏီယာ-မာꩻဒျာႏ၊ သိက္ခာ-အကျင်ꩻ၊ ဣတိ-နုဲင်းယို၊ စတုတ္ထော-ဗွေလိတ်ꩻဗာႏ၊ သက္ကစ္စဝဂ္ဂေါ-သက္ကစ္စဝဂ်ထွူ။
ကဗဠဝဂ်
၄၁။ ကဗဠေ-ဒဲန်ငွါ၊ အနာဟဋေ-တွိုႏဒွိုန်းဖြောင်းထျꩻ၊ နဝိဝရိဿာမိ-ခွေအင်တဝ်း၊ မုခဒွါရံ-ဖြောင်းသွူအေား။ ၄၂။ ဘုဉ္ဇမာနော-မီႏအမ်ႏဒဲန္နဝ်ꩻ၊ သဗ္ဗံဟတ္ထံ-စူကားကအဝ်ႏယို၊ နပက္ခိပိဿာမိ-သော့ꩻတဝ်း၊ မုခေ-ဖြောင်းကိုသွူအေား။ ၄၃။ မုခေန-ဖြောင်းကို၊ သကဗဠေန-တောမ်ႏဒဲန္တဲင်၊ နဗျာဟရိဿာမိ-ခွေဒေါ့ꩻတဝ်းငဝ်းသွူအေား။ ၄၄။ ပိဏ္ဍုက္ခေပကံ-ပဲက်ꩻထင်ႏနေးဒဲန်ငွါတဲင်၊ နဘုဉ္ဇိဿာမိ-ခွေအီႏအမ်ႏတဝ်းသွူအေား။ ၄၅။ ကဗဠာဝစ္ဆေဒကံ-အဲင်ႏထဲ့နေးဒဲန်ငွါတဲင်၊ နဘုဉ္ဇိဿာမိ။ ၄၆။ နအဝဂဏ္ဍကာရကံ-အွောန်ႏဗိုမ်းနေးတဝ်းဖြောင်းတဲင်၊ ဘုဉ္ဇိဿာမိ-ခွေအီႏအမ်ႏဒျာႏသွူအေား။ ၄၇။ နဟတ္ထနိဒ္ဓုနကံ-တဆွိုင်နေးတဝ်းစူတဲင်၊ ဘုဉ္ဇိဿာမိ။ ၄၈။ နသိတ္ထာဝကာရကံ-မာꩻခွို့တဝ်းဒဲန္တဲင်၊ ဘုဉ္ဇိဿာမိ။ ၄၉။ နဇိဝှါနိစ္ဆာရကံ-လဲမ်ꩻနေးတဝ်းဖြေꩻတဲင်၊ ဘုဉ္ဇိဿာမိ။ ၅၀။ နစပုစပုကာရကံ-ဖြောင်းငဝ်းသင်ႏတဝ်းစပ်စပ်တဲင်၊ ဘုဉ္ဇိဿာမိ-ခွေအီႏအမ်ႏသွူအေား၊ ကာရဏီယာ-မာꩻဗာႏ၊ သိက္ခာ-အကျင်ꩻ၊ ဣတိ-နုဲင်းယို၊ ပဉ္စမော-ဗွေငတ်ꩻဗာႏ၊ ကဗဠဝဂ္ဂေါ-ကဗဠဝဂ်ထွူ။
သုရုသုရုဝဂ်
၅၁။ နသုရုသုရုကာရကံ-မာꩻတဝ်းငတ်းရုတ်ရုတ္တဲင်၊ ဘုဉ္ဇိဿာမိ-ခွေအီႏအမ်ႏဒျာႏသွူအေား။ ၅၂။ နဟတ္ထနိလ္လေဟကံ-မွောတ်ꩻနေးတဝ်းစူတဲင်၊ ဘုဉ္ဇိဿာမိ။ ၅၃။ နပတ္တနိလ္လေဟကံ-မွောတ်ꩻနေးတဝ်းတပိတ်ကင်တဲင်၊ ဘုဉ္ဇိဿာမိ။ ၅၄။ နဩဋ္ဌနိလ္လေဟကံ-မွောတ်ꩻနေးတဝ်းဖြောင်းဗီႏတဲင်၊ ဘုဉ္ဇိဿာမိ။ ၅၅။ ပါနီယထာလကံ-တကောက်ꩻအွꩻထီယို၊ ဟတ္ထေန-တောမ်ႏစူ၊ သာမိသေန-ဒဲန်ဗွို့ꩻတဲင်၊ နပဋိဂ္ဂဟေဿာမိ-ခွေခုမ်တဝ်းသွူအေား။ ၅၆။ သသိတ္ထကံ-ဒဲန်ခူꩻကပါဒါႏ၊ ပတ္တဓောဝနံ-ထီပသေတပိတ်ယို၊ နဆဍ္ဍေဿာမိ-ခွေထောက်ꩻတဝ်း၊ အန္တရဃရေ-ဒုံကိုသွူအေား။ ၅၇။ ဓမ္မံ-တရာꩻယို၊ နဒေသေဿာမိ-ခွေဟော်ꩻဖေႏတဝ်း၊ အဂိလာနဿ-အဝ်ႏရေꩻအဝ်ႏသန်ꩻ၊ ဆတ္တပါဏိဿ-စူကိုအဝ်ႏခုမ်တောမ်ႏထီꩻသား။ ၅၈။ ဓမ္မံ-တရာꩻယို၊ နဒေသေဿာမိ-ခွေဟော်ꩻဖေႏတဝ်း၊ အဂိလာနဿ၊ ဒဏ္ဍပါဏိဿ-စူကိုအဝ်ႏခုမ်ခွေါးန္တောင်ꩻသား။ ၅၉။ ဓမ္မံ-တရာꩻယို၊ နဒေသေဿာမိ-ခွေအီႏဟော်ꩻဖေႏတဝ်း၊ အဂိလာနဿ၊ သတ္ထပါဏိဿ-စူကိုအဝ်ႏခုမ်နꩻသား။ ၆၀။ ဓမ္မံ-တရာꩻယို၊ နဒေသေဿာမိ-ခွေအီႏဟော်ꩻဖေႏတဝ်း၊ အဂိလာနဿ-အဝ်ႏရေꩻအဝ်ႏသန်ꩻ၊ အာဝုဓပါဏိဿ-စူကိုအဝ်ႏခုမ်ခြီႏသား၊ ကရဏီယာ-မာꩻဗာႏ၊ သိက္ခာ-အကျင်ꩻ၊ ဣတိ-နုဲင်းယို၊ ဆဋ္ဌော-ဗွေသူဗာႏ၊ သုရုသုရုဝဂ္ဂေါ-သုရုသုရုဝဂ်ထွူ။
ပါဒုကဝဂ်
၆၁။ ဓမ္မံ-တရာꩻယို၊ နဒေသေဿာမိ-ခွေအီႏဟော်ꩻဖေႏတဝ်း၊ အဂိလာနဿ၊ ပါဒုကာရုဠှဿ-အဝ်ႏထိုမ်းခင်ႏယမ်းသား။ ၆၂။ ဓမ္မံ-တရာꩻယို၊ နဒေသေဿာမိ-ခွေအီႏဟော်ꩻဖေႏတဝ်း၊ အဂိလာနဿ၊ ဥပါဟနာရုဠှဿ-အဝ်ႏထိုမ်းခင်ႏဖာႏသား။ ၆၃။ ဓမ္မံ-တရာꩻယို၊ နဒေသေဿာမိ-ခွေအီႏဟော်ꩻဖေႏတဝ်း၊ အဂိလာနဿ၊ ယာနဂတဿ-အဝ်ႏဒင်ႏလေားလောင်းသား။ ၆၄။ ဓမ္မံ-တရာꩻယို၊ နဒေသေဿာမိ-ခွေအီႏဟော်ꩻဖေႏတဝ်း၊ အဂိလာနဿ၊ သယနဂတဿ-အဝ်ႏသော့ꩻခင်လးမ္ဗေင်ႏကိုသား။ ၆၅။ ဓမ္မံ-တရာꩻယို၊ နဒေသေဿာမိ-ခွေအီႏဟော်ꩻဖေႏတဝ်း၊ အဂိလာနဿ၊ နိသိန္နဿ-အဝ်ႏအုံ၊ ပလ္လတ္ထိကာ-သီႏနေးစူခင်ႏသား။ ၆၆။ ဓမ္မံ-တရာꩻယို၊ နဒေသေဿာမိ-ခွေအီႏဟော်ꩻဖေႏတဝ်း၊ အဂိလာနဿ၊ ဝေဌိတသီသဿ-အဝ်ႏခူးတူႏပေါက် လးမ္ပꩻကုံႏသား။ ၆၇။ ဓမ္မံ-တရာꩻယို၊ နဒေသေဿာမိ-ခွေအီႏဟော်ꩻဖေႏတဝ်း၊ အဂိလာနဿ၊ ဩဂုဏ္ဌိတသီသဿ-အဝ်ႏဒို့ꩻကိုက္ကတူႏ။ ၆၈။ ဓမ္မံ-တရာꩻယို၊ နဒေသေဿာမိ-ခွေအီႏဟော်ꩻဖေႏတဝ်း၊ အဂိလာနဿ၊ နိသီဒိတွာ-နီအဝ်ႏ၊ ဆမာယံ-ဟမ်ႏလောင်း၊ နိသိန္နဿ-လိုꩻအဝ်ႏ၊ အာသနေ-အခင်ႏလမ်းကိုသား။ ၆၉။ ဓမ္မံ-တရာꩻယို၊ နဒေသေဿာမိ-ခွေအီႏဟော်ꩻဖေႏတဝ်း၊ အဂိလာနဿ၊ အာသနေ-နီအဝ်ႏ၊ နီစေ-ထာꩻဖွိုႏ၊ နိသိန္နဿ-ဝွေꩻအဝ်ႏ၊ ဥစ္စေ-ထာꩻထိုလောင်းသား။ ၇၀။ ဓမ္မံ-တရာꩻယို၊ နဒေသေဿာမိ-ခွေအီႏဟော်ꩻဖေႏတဝ်း၊ အဂိလာနဿ၊ ဌိတော-နီအဝ်ႏအုံထွိုင်ႏ၊ နိသိန္နဿ-ဝွေꩻအဝ်ႏအုံလင်ꩻသား။ ၇၁။ ဓမ္မံ-တရာꩻယို၊ နဒေသေဿာမိ-ခွေအီႏဟော်ꩻဖေႏတဝ်း၊ အဂိလာနဿ၊ ဂစ္ဆန္တော-နီအဝ်ႏလွေꩻ၊ ပစ္ဆတော-ဖဲ့ꩻချာ၊ ဂစ္ဆန္တဿ-ပါꩻအဝ်ႏလွေꩻ၊ ပုရတော-ခငါသား။ ၇၂။ ဓမ္မံ-တရာꩻယို၊ နဒေသေဿာမိ-ခွေအီႏဟော်ꩻဖေႏတဝ်း၊ အဂိလာနဿ၊ ဂစ္ဆန္တော-နီအဝ်ႏလွေꩻ၊ ဥပ္ပထေန-တဖူꩻတမွေးတဝ်း၊ ဂစ္ဆန္တဿ-ပါꩻအဝ်ႏလွေꩻ၊ ပထေန-တဖူꩻသꩻကိုသား။ ၇၃။ အဂိလာနော-အဝ်ႏရေꩻအဝ်ႏသန်ꩻ၊ ဌိတော-အုံထွိုင်ႏ၊ နကရိဿာမိ-စွောန္တဝ်း၊ ဥစ္စာရံဝါ-ခွေါန္တန်ယင်၊ ပဿာဝံဝါ-ခွေါန်ႏပေႏယင်။ ၇၄။ အဂိလာနော-အဝ်ႏရေꩻအဝ်ႏသန်ꩻ၊ ဟရိတေ-မီꩻသိန်ကို၊ နကရိဿာမိ-ခွေစွောန္တဝ်း၊ ဥစ္စာရံဝါ-ခွေါန္တန်ယင်၊ ပဿာဝံဝါ-ခွေါန်ႏပေႏယင်၊ ခေဠံဝါ-ယုဲင်ꩻထီယင်။ ၇၅။ အဂိလာနော-အဝ်ႏရေꩻအဝ်ႏသန်ꩻ၊ ဥဒေက-ထီသုင်ꩻလꩻယို၊ နကရိဿာမိ-ခွေစွောန်ꩻသော့ꩻတဝ်း၊ ဥစ္စာရံဝါ-ခွေါန္တန်ယင်၊ ပဿာဝံဝါ-ခွေါန်ႏပေႏယင်၊ ခေဠံဝါ-ယုဲင်ꩻထီယင်၊ ကရဏီယာ-မာꩻဗာႏ၊ သိက္ခာ-အကျင်ꩻ၊ ဣတိ-နုဲင်းယို၊ သတ္တမော-နွုတ်ꩻဗာႏဗွေ၊ ပါဒုကဝဂ္ဂေါ-ပါဒုကဝဂ်ထွူ၊ သေခိယသိက္ခာပဒအနက်ထွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ရုက္ခဗေဒ
ရုက္ခဗေဒ (အဲင်းကလေတ်: Botany)ယို ထွာဒျာႏ ထာꩻထောင်ထွားလွဉ်ꩻ ထာꩻမွူးလောက ရပ်ခြောင်ႏ။ ထာꩻယို အောဝ်ႏဇီဝဗေဒ ရပ်ခြောင်ႏကို ဖ လွဉ်။ ထောင်ထွားလွဉ်ꩻ ထာꩻသꩻသား၊ သက်သား ကားကအောဝ်ႏနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဇီဝဗေဒတဲင် သတ္တဗေဒ (ပါဏဗေဒ) ယိုလဲ့ ပါသော့ꩻ ဇီဝဗေဒကိုနေနေ။ left|thumb|Hibiscus (ခေါင်ရမ်း) ကောပ်စွဉ်ႏ အထွာတသီႏ ဖုံႏအောဝ်ႏပါတဲင် ထာꩻမွူးခရာႏယို လိုꩻသီးထောင်လွဉ်ꩻ ညဆွာꩻလဲန်း ရျာꩻဗူႏနေင်ႏခြွဉ်း မရမကသွူ။ ရိုꩻညလဲန်းတဲ့ ကအောဝ်ႏပွိုင်းတုမ်ႏ ရုက္ခဗေဒ ပညာႏရပ်ခြောင်ႏ ကတန်ဖြိုလွဉ်နောဝ်ꩻ စ ညဆွာꩻ နေင်ႏတာရျာꩻကိုလုမ်ꩻ။ အောဝ်ႏလွိုႏလွိုႏ လိုꩻသီးဖုံႏ သꩻကတွိုႏဒါႏ ထာꩻမွူးမျိုꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ ထာꩻမွူးထူႏအံႏ ဒဲ့ꩻ ကဉ်ႏအံႏဒါႏ အရာႏ အဗွူ အကောဝ်ႏ အစော့ꩻ၊ စူခြောင်ꩻပညာႏ (အနုပညာ) အတာႏ ထူႏမာꩻဒါႏအီ သေင်ႏမျိုꩻ၊ မာꩻတသီႏကဒါႏအီလꩻ ထာꩻမွူးမျိုꩻဖုံႏ နောဝ်သွူ။
အွိုးဂရိစိုး စခေါင်းစခါကို အရစ်သတိုတဲလ်၊ ယင်း တီအိုဖရဲတ်သတတ် သီးဖုံႏ ဖ လွဉ်ခါꩻ ထာꩻမွူးဖုံႏ။ ယိုနောဝ်ꩻ သေင်ႏ၊ နောဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထာꩻမွူးလုင်ꩻလင်ꩻ၊ သူꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ သေင်ႏမွူး ယာႏစားစေက် ဝွေꩻသီးအွဉ်ႏမဉ်ꩻခါꩻစစနုဲင်းနောဝ်ꩻ။ ကထွိုင်ႏတွိုႏ ၁၈ ရျာꩻဗူႏနေင်ႏ ထဝကို သွီဒဉ်လိုꩻခွိုꩻ အမဉ်ꩻ လဉ်းနီးယတ် ဖ ပန်းဖေႏခါꩻလွေꩻ ထာꩻမွူးအစားစားဖုံႏ ပဉ်ဗူႏဗူႏ။ အစ ပထမနောဝ်ꩻ နက် ဖ ရီးဝင်ꩻ ထာꩻမွူးအကောဝ်ႏ ကဝ်ႏနွောင်ꩻစားခွိုꩻ။ ဆုဲင်ꩻယို ဖ ပါလို့ ထာꩻမွူးကားကအောဝ်ႏ တလဲင်ႏတစိစိ။
ဝွေꩻသီးကထွိုင်ႏထောင်နောဝ်ꩻ သေင်မွူးတန်ဖုံႏကို ကအောဝ်ႏထွာဒါႏ သေင်ႏယာႏ အထျꩻအရွီးယို သဲးလ် ဖုံႏတဲ့ရိုꩻ။ ထွိုင်ႏသေ သေင်ႏသဲးလ် နောဝ်ꩻလဲင်ႏ သေလွဉ်ပါ သေင်ႏမွူးဖုံႏ အနာတမီ (ကာယဒေသပညာ)။ အောဝ်ႏနောဝ်ꩻထွူ ထောင်ထွားလုဲင်ႏ သဲးလ်အစားစားဖုံႏ ကထွိုင်ႏစုခြွောန်းဝင်ꩻတွော့ꩻ ကထွာလွေꩻဒါႏ တစ်ဆျူးဖုံႏ ခရာႏ။ တစ်ဆျူး တဗာႏတုမ်ႏ တဗာႏ စွိုင်ꩻဝင်ꩻတွော့ꩻ ထွာလွဉ်လꩻအီ သေင်ႏမွူး၊ သေင်ႏပင်၊ သေင်ႏထောင်ꩻဖုံႏ တဲ့ဒေါ့ꩻ။
ထွိုင်ႏသေလွောန် တဗာႏခရာႏ ထောင်လွောန်ꩻတေားယင်း အွိုးတစွိုးခရာႏတဲင် ထာꩻမွူး နမ်းယောင်ꩻ(ရုပ်သွင်) ပညာႏ၊ ထာꩻမွူးအသက် ပညာႏ(ဇီဝကိစ္စဗေဒ) ဖုံႏလဲ့ သေထွꩻပါ။ ထွားထောင်လွဉ်ꩻ ထာꩻမွူးကို ကပါဒါႏ အရွီး၊ သေင်ႏဖေ့ꩻ၊ သေင်ႏလာႏဖုံႏ၊ တုမ်ႏယင်း ထာꩻလေ၊ ယာခိုး ထာꩻလျား၊ ဟမ်ႏဗဲ့အလျားအလုမ်ꩻဖုံႏ အောဝ်ႏခွိုက်ဝင်ꩻတဲင် သေနာႏလွဉ်ပါ အီကိုလိုစီ(ဂေဟဗေဒ) ခရာႏ နောဝ်ꩻသွူ။
ထူႏတောမ်
ကဏ္ဍ:ရုက္ခဗေဒ
သာမဏေရ
သာမဏေရဝိနယ-ကရိုꩻနဝ်ꩻ ဘုရာꩻစိုးခါ လိုꩻကနိတ်သက်ဒါႏ ဘုရာꩻသားဖုံႏ မဲန်လꩻတရာꩻယဖြာꩻဖြာꩻ ပွိုးလꩻတရာꩻထွူ မဲန်ထွာရဟန်ꩻတဲင် အသက်ပေႏပေႏပါ အသက်တန်တန်ပါ ဗုဲင်သင်္ကန်ꩻ မာꩻတရာꩻ၊ လꩻလွမဂ်ဖိုလ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻ အရဟန္တ ကိလေႏသာႏအဲန္ထဝ်း၊ သမဏ-မာꩻလို့ထိုꩻ ကိလေႏသာႏစိုး(ဂဏ)အနေႏ ပေါႏလွောန်ဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ အရဟန္တစိုးခါ ဒေါ့ꩻခရာႏအဲန္ထဝ်း၊ ထင်ႏတွိုႏသမဏစိုးခါ ထွာပါရဟန်ꩻ မာꩻပါတရာꩻသားတာႏ သမဏသာရုပ္ပဖေႏကထွာ၊ ဖေႏကလꩻတရာꩻ၊ ဖေႏဝင်ꩻကဖုဲင်ႏထွား ဘုရာꩻအွောန်ႏဖေႏဗာႏ စီꩻကန်ꩻဥပဒေႏ(ဝိနယ)နဝ်ꩻသွူ၊ ကိလေႏသာႏအဲန္ထဝ်းသား ရဟန်ꩻစဲတ်မန်ႏသားဖုံႏနဝ်ꩻ ဟွုန်ဟဝ်နိတ်သက်ငါႏဖုံႏသွူ၊ အဝ်ႏလိုꩻလမ်းထင်ႏနွို့သော့ꩻ သာႏသနာႏဘောင်ႏ(ပဗ္ဗဇ္ဇ)သားနဝ်ꩻ အွောန်ႏဗာႏနီမျိုꩻ၊ ခမ်ႏနွောင်ꩻလဲန်း သုခဒုက္ခသား (အသက် ၂၀-မာꩻကီ)သားတာႏ အွောန်ႏထွာဥပသမ္ပဒ၊ လိုꩻပေႏတာႏ အွောန်ႏထွာသာမဏေရနဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးတာႏ ဥပဒေႏစီꩻကန်ꩻ သိက္ခာပဒယို အွောန်ႏဖေႏဗာႏ၊ သာမဏေရတာႏတဲ့ ကလျော်ဒါႏ တောမ်ႏသာမဏေရ ဥပဒေႏစီꩻကန်ꩻသိက္ခာပဒနဝ်ꩻတဲ့ အွောန်ႏဖေႏဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ သာမဏေရဝိနယရိုꩻကီတဲ့ ရဟန်ꩻသီးတဲ့ပါ လွောက်ꩻနာႏလွောန်ꩻဗာႏဒျာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ သေနာႏဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ အီႏထွာသာႏမဏေႏ ကြော့ꩻဖေႏကလူꩻနဝ်ꩻ ထွာအထျꩻအတွိုင်ꩻ ကြော့ꩻဖေႏပရီႏပရာႏလꩻတဝ်း၊ ရီစဲင်းဗာႏအမွိုးဖါ၊ ဒေါ့ꩻနယ်ဗာႏရဟန်ꩻကျောင်ꩻကို ကားကအဝ်ႏ၊ ပျဿနာႏကရအီႏ တထွာတဝ်းလိုꩻနဝ်ꩻ ကိစ္စအဲန္ထဝ်းထွူမꩻ ကြော့ꩻ။ ငဝ်းကပ်သင်္ကန်ꩻ ကွီသင်္ကန်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ သင်္ကန်ꩻအဝ်ႏသွူတဲ့ နမ်းဗုဲင်ချာ တအပ်တဝ်း-ဝိမတိဋီကာကို ဒေါ့ꩻခါꩻနဝ်ꩻမꩻ ဆရာႏစခါဖုံႏ ပွိုင်ဆင်ဆုဲင်ꩻဖေႏဒျာႏ၊ ပေါႏ(ဥပဇ္ဈာယ)ဆရာႏရိုꩻ "ဗုဲင်ဟုဲင်း"လꩻအခွင်ꩻငါတဲ့ အွောန်ႏဗုဲင်တဲ့ ထွာသွူးဒျာႏသျင်ႏ။ ကွဲႏတွော့ꩻ ငဝ်းကွီသီႏလနဝ်ꩻတဲး အရေꩻတန်၊ အီႏနွို့သာႏသနာႏဘောင်ႏ ထွာသာႏမဏေႏတာႏ ထူႏဗာႏသရဏဂမ် (နမောတဿ၊ ဗုဒ္ဓံ ဓမ္မံ သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ)ဖုံႏ၊ ပေါႏရွောတ်ထွူနဝ်ꩻငါ ထွာလဲးန္ဒျာႏ သာႏမဏေႏ၊ သီႏလဆီပါꩻနဝ်ꩻတဲး ဒေါ့ꩻနယ်လွေꩻယွဲးး ခိꩻခိꩻဆုဲင်ꩻဗာႏဒျာႏ။ လိင်ႏသီႏလမီႏကုဲင် အွောန်ႏထွာဗာႏလိုꩻလမ်း၊ တမ်ႏသီႏလမီႏကုဲင်နဝ်ꩻ အွောန်ႏမာꩻဗာႏတမ်ႏ၊ လိင်ႏသားမီႏမဲန်ဗုဲင်ချာတဲ့ အွောန်ႏဗုဲင်၊ တမ်ႏသားတဲ့ မာꩻတမ်ႏထွူ အွောန္ထူႏယင်းဗာႏ သရဏဂမ်နဝ်ꩻမꩻ သျင်ႏတဲ့ထွာယင်း၊ အွောန်လွေꩻငါသော့ꩻ သာႏသနာႏဘောင်ႏ(ခမ်ႏရဟန်ꩻ)နဝ်ꩻတဲ့ လꩻယင်း။ အမ်ႏအွꩻလွေꩻသဲင်ꩻဗေင်ႏထွိုင်ႏ တရာꩻဖေႏကအဝ်ႏဗွို့ꩻတသေႏနမ်းတာႏ တဲႏစကဗုဲင်သင်္ကန်ꩻကိုကာႏ ထူႏဗုဲင်ဗာႏတောမ်ႏတရာꩻ၊ ဗုဲင်သင်္ကန္တာႏ မီႏတရွောတ်နွောင်ꩻတဝ်း ပါဠိနက်တဲ့ ရွောတ်ဗော့ꩻငဝ်းလင်္ကာႏယိုတဲ့ လꩻဒျာႏ။ သင်္ကန္တာႏ= ပယ်ႏအခွꩻလျား၊ ရဲးထာꩻသား၊ ဒို့ꩻခါꩻဟိရိဂုဏ်ႏ။ ဘုရာꩻပီဖြို့ꩻ၊ ထူႏအွောန္ဒို့ꩻ၊ နွို့မို့သာႏသနာႏဘောင်ႏ။ သောမ်ꩻတာႏ= ဓာတုလိတ်ꩻပါꩻ၊ ဣရိယာပထ၊ ငီႏမꩻတရာꩻဖျော်။ တွိုႏထာꩻမျတ္တာႏ၊ သောမ်ꩻသုင်ꩻဗာႏ၊ ခန္ဓာႏယမ္မျတ်ခေါ်။ ကျောင်ꩻတာႏ= ပယ်ႏအခွꩻလျား၊ ရဲးထာꩻသား၊ ရဲးပါဥတုဖုံႏ။ ဘုရာꩻတွိုင်ꩻထွာ၊ အွိုးတခြာ၊ ခွေခါအုံလꩻကွိုင်ႏ။ တသီႏတာႏ= ဓာတုလိတ်ꩻပါꩻ၊ ဣရိယာပထ၊ ငီႏမꩻတရာꩻဖျော်။ ဓာဣယမ်ငီႏ၊ သုင်ꩻတသီႏ၊ ယမ္ဖေႏခြွိုင်ႏသန်ꩻခေါ်။ ပစ္စဝေက္ခဏာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ ဗိုန်ပီဝင်ꩻကမာꩻတရာꩻ၊ ဖေႏကထွာတရာꩻ အကူႏငီႏအထောက္ကမ်းတဲင် သုင်ꩻဗာႏဒျာႏ အွောန်ႏသꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏလုဲင်တာယာ
ဝေင်ꩻနယ်ႏလုဲင်တာယာ (လှိုင်သာယာမြို့နယ်) (Hlaingthaya Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အိဉ်းသေင်ခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ အခဝ်တွို့ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ တခူးတခဝ်ဟံႏနယ်ႏဒျာႏသွူ။ ဖဲ့ꩻထင်ꩻတောမ်ႏဖဲ့ꩻတွို့ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏထန်းတပိဉ်၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ရန်ႏတကုင်ႏခြောင်၊ ဖဲ့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏတွန်တေး အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻပခုက္ကူ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ခန္ဓကဝတ်
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဝေင်ꩻတဲးကုံး
ဝေင်ꩻတဲးကုံး (မန်း: သဲကုန်းမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Thegon) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် နတ်တလိဉ်းခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဲးကုံးကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဲးကုံး အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၅၃ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻအဝ်ႏ ၁၅ဝ၅ ဖြာꩻသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ပီ-ရန်ႏတကုင်ႏ မေႏရထာꩻတဖူꩻလောင်း တောမ်ႏဝေင်ꩻပီနဝ်ꩻ ဗွော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ(၁၉)မဲင်ႏရပ်သွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဖြားကျော်စိန်
ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၅၄ ဗာႏ ဇွန်လာကို အဝ်ႏထေင်းထမ်ႏ ပအမဖ အမုဆောင်ႏထာꩻမာꩻခိန်ႏ တောမ်ႏ ဖြားဗွာဦးဖြူ၊ ဖြားထွန်းရီသီး ခံႏဗာႏ ဖဆပလ အစိုႏရ ဆောမ်ꩻထိုꩻ တောမ်ႏပုဒ်မွူး(၅)တဲင် ပသာလွေꩻ မန်ႏတလေꩻထောင်ႏကိုသွူ။ တွိုႏ ၁၉၅၈ ဗာႏ ဦးနုသီး စူခွုမ်တောမ်ႏဒီမိုကရေသီ စဲ့ꩻဆင်ရေꩻအလꩻ အွဉ်ႏစွꩻထန်ႏချာ ဖြားကျော်စိန် တောမ်ႏ ဖြားဗွာဦးဖြူတဲင် အွဉ်ႏလွေꩻအုံကွံဒေါ့ꩻရီဖေႏ ငိမ်ꩻချံꩻရေꩻခရာႏ ကအဝ်ႏခိုႏဒါႏတခြာ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻလွစ်ထန်ႏရေꩻအစွိုꩻ(ပအလဖ) သီးထျꩻနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏ ၁၉၆၂ ဗာႏ မတ်လာ(၂)နီꩻနဝ်ꩻ စဲ့ꩻမန်းနေဝင်း သိမ်ꩻထိုꩻအာႏဏာႏတဲင် ဆောမ်ꩻထိုꩻပါ ဖြားဗွာဦးဖြူ တောမ်ႏ ဖြားကျော်စိန် တဲင် အွဉ်ႏခံလွေꩻထောင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ၁၉၇၂ ဗာႏကို ဖြားဗွာဦးဖြူတောမ်ႏ ဖြားကျော်စိန်သီး အဝ်ႏထောင်ႏကို လွစ်ထန်ႏလꩻချာတဲင် ဆွိုက်သွုပ်လွေꩻယင်း ပအိုဝ်ႏစူခွုမ်သားစွိုꩻ တခြာကိုနဝ်ꩻသွူ။ ၁၉၇၄ ဗာႏ ရလလဖ သဘာပတိ ပွယ်အုံကွံအလꩻ ဖြားကျော်စိန်နဝ်ꩻ ထွာလွေꩻ တွဲꩻဖက်အစွိုးစွိုးအဒဝ်ႏဒဝ်ႏ အွဉ်အကိုရေꩻကယ်ႏ နဝ်ꩻသွူ။ ဖြားကျော်စိန် အဝ်ႏအုံခိုႏတခြာ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ မုဲင်းကောင်ခြောင်ႏ ဒုံတလျꩻနွိုး(စောက်ကဆျာႏ)ထျꩻကျာꩻ ဗကပ ရုဲင်းဖက်ဖိုးသံချောင်း လွဉ်ထေ့ဖြားကျော်စိန်ထျꩻတဲင် ခိုႏစလွေꩻပါတခြာနဝ်ꩻသွူ။ ဆုဲင်ꩻနဝ်ꩻ ရလလဖ လဲ့ ကွဲꩻဖြယ်ထန်ႏထိုꩻနီစွိုꩻတဲင် ဖြားကျော်စိန်နဝ်ꩻ ပါလွေꩻခန်း ရလလဖ(စဲ့ꩻဗွာ) ဖြားဗွာလှဖေသီးစွိုꩻတဲင် ဆုဲင်ꩻ ၁၉၇၆ ဗာႏ လုံးဒါညီႏလာႏခံႏအကို လွောင်ႏဗူႏလွေꩻယင်း ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအစွိုꩻချုတ်(PNO)တဲင် ထွာလွေꩻ ဥက္ကဋ္ဌ နဝ်ꩻသွူ။
ထေင်းထမ်ႏဒါႏထာꩻမာꩻဖုံႏ
ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၈၀ ဗာႏကို ဖြားကျော်စိန်နဝ်ꩻ အဝ်ႏPNOအစွိုꩻကို ဗဲ့ꩻထန်ႏထိုꩻသွူအနမ်းတွော့ꩻ တောမ်ႏပိုခို ပိုလ်ႏအောင်မန်နဝ်ꩻ နွို့လွေꩻခန်းဒျာႏထာꩻလေနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏ ၁၉၉၀ ဗာႏ ပွယ်ꩻလွိုက်ရွေꩻကိို ဒင်ႏခန်းဒျာႏပါတီမတ်ပုံတိဉ် တောမ်ႏအမိဉ်ꩻ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻလွိုင်ႏကွုန်ꩻထင်ႏထိုရေꩻ(PNDO)ပါတီတဲင် လꩻလွေꩻခန်း ပါတီမတ်ပုံတိဉ်အခွင်ꩻလဲ့ ပွိုးအကျောက်ꩻအစွိုးစွိုးတဲင် နွို့ပြဲင်ႏခွင်ꩻ လွိုက်ရွေꩻမဲး တလꩻတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။
သီမား
ဖြားကျော်စိန် သီမားဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၂၀၀၇ ဗာႏ သီမားခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ အလမ်းကို နဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ဝေင်ꩻတောင်ႏအူ
တောင်ႏအူနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စိုးအဆက်ဆက် ခွန်ဟော်ꩻခံꩻသီး ကအဝ်ႏအုံနန်ꩻဒါႏ ခွန်ဟော်ꩻခံꩻဝေင်ꩻစခါ ဝေင်ꩻတန်တဝေင်ꩻဒျာႏအကျောင်ꩻ မျန်မာရာႏဇာႏဝင်ႏကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒင်ႏမုဲင်ခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻမိဉ်ꩻစခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဖန်ခါꩻ ပါဠိဘာႏသာႏအနေႏ ကေတုမတီႏ အဓိပ္ပာယ်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ "ပဲင်ႏဆဲင်ႏလꩻ တော်ဝင်အဆင်ႏရန်းထို" နဝ်ꩻသွူ။ သွူတကာႏတဝ်း ထွာပါဒျာႏ တင်ႏသျာꩻဒါႏ ခွန်းစိုးခေတ်တခေတ်အနေႏနဝ်ꩻသွူ။ ကေတုမတီႏ ကဟဲ့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻစခါဝေင်ꩻတောင်ႏအူနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻယတန်ꩻတွိုင်ꩻဖုံႏ၊ နောင်ကျုံးတောမ်ႏ ဖရာꩻစေႏတီႏစခါဖုံႏ အဝ်ႏထွားထီႏထွꩻနွောင်ꩻ ဗꩻတွိုႏဟန်ႏနီꩻနဝ်ꩻသွူ။
မိဉ်ꩻတန်တင်ႏသျာꩻဒါႏခင်ႏလမ်းဖုံႏ
thumb|ဘုရာꩻမြစည်းခုံ thumb|ဝေင်ꩻတောင်ႏအူ၊ ၂၀၁၄ ဗာႏ thumb|ခွန်ဟော်ခံꩻမင်းကြီးညို ရုက်ထု
ဝိဟာရဒါန ( ငေါဝ်ႏအပ်လူႏကျောင်ꩻ )
မယံဘန​္တေ သံသာရ ဝဋဒုက္ခတော မောစနတ္ထာယ ဣမံဝိဟာရံသသေနသာရ ပရိဘောဂံ ကပ္ပိယာကုဋိ ကာတုံ အာယသ္မာတော ဘဒ္ဒန္ဒသုပညာ နာမကသာ ထေရဿ ဒေပူဇေမ၊ အာယသ္မာသုပညေထေရော ကပ္ပိဘကုဋိံ ကတွာ ကာယ ကယပဋိကတွာ ကာယ ကာယပဋိဗဒ္ဒေဟိ ဖုသိတွာ ယထာသုခံ ယထာကာမံပရိဘုဥ္စတု၊ ကဟဠာ၊ အာဂတာ ဝတ္တယံ ယတာသုခံ ယထာကာမံ ဝသန္တု၊
ဩဗွေႏဆရာႏ ဒါႏယကာႏသွဉ်ႏသီး ။ ငယ်ကြီးမူႏခို ၊သံသရာကိုဟံႏဗွော့ꩻ အောဝ်ႏညသွော့ꩻငါႏ ယံလွစ်ထန်ႏလခန်ႏယိုယိုꩻ၊ သꩻကိုဓိဌာန်ႏ ခမ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏချမ်ꩻသာႏ ယံလꩻဗာႏအတွက် ရေꩻမတ်အွဉ်ႏသꩻ၊ ပွိုးနဝ်ꩻမယိုခါ တကာႏအာသွဉ်းသီးပေါင်ꩻ၊ ပင်လဲမ်ꩻကျောင်ꩻ ဂရုဘဏ်ႏ၊ လဟုဘဏ် အသုံꩻဆောင်ႏ၊ လိုံစင်စွဉ်ႏတွမ်ႏကျောင်ꩻယို၊ သိမ်ꩻဆယ်ꩻကို ကုဋိတွက်၊ လိုႏဆောင်ႏရွတ်ခွုမ်မာꩻတာႏ၊ အပ်ချာဒျာႏလူႏထေ့ꩻထင်ႏ စောဝ်ႏထေရ်ႏသျင်ႏ တွင်ꩻကာလꩻ ၊ ဗွေႏသုပညာႏနမ်ႏစွဉ်ႏလဲ့ ကုဋိတဲအပ်စပ်ကျ၊ ကပ္ပိယ မာꩻထွူခါ၊ နမ်ႏလဲ့ပါ တွမ်ႏနမ်ႏရင်ꩻ ၊ စပ်ဆွိုင်ꩻလင်ꩻ ဝတ္တုပါ ၊ ခွိုင်းရွခါ ယံချမ်ꩻသာႏ ၊ လိုႏတွိုꩻဒါႏကမ်ႏသꩻထင်ႏ ၊ ဗွေႏရပ်ခံႏ သွုံꩻ ဆောင်ႏဩ။ ကျောင်ꩻကိုနေား တဆူးဆင်ႏ၊ တွိုႏလွဉ်ထင်ႏကျောင်ꩻကာႏအာ၊ နမ်ႏလဲ့ခါချမ်ꩻသာႏရာꩻ ၊ စွုမ်ႏဖြာꩻဖြာꩻခွိုင်းဆန္ဒ၊ ဗွေပြဲ့ဝယံလꩻလွဉ်ꩻ၊ အုံအေဝ်ႏန​ွောင်ꩻယံကထွာ မဂ်ဖိုႏခြာနိဗ္ဗာန်သူꩻ ကျိုꩻတန်ထူꩻယံထွာဗာႏ၊ ယိုယိုသာႏသာႏယံလꩻဩ။
ဝေင်ꩻတွန်းသန်
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ချင်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻပဂိုꩻ
ဝေင်ꩻပဂိုꩻ (မန်း: ပဲခူးမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Bago) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဝေင်ꩻတန်ဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပဂိုꩻခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏပဂိုꩻကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတန်တဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ တွိုင်ꩻ ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၂ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻအဝ်ႏ ၂၅၄,၄၂၄ ဖြာꩻသွူ။
ပွိုင်းလဲင်ႏကရီးခါနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မဲင်ꩻခွန်ဟော်ခမ်ꩻ ဟံသာဝတီ ကဟဲ့ꩻဒါႏအမိဉ်ꩻ ခွန်ခမ်းဝေင်ꩻတန်အနေႏ၊ တောမ်ႏ တွိုႏဆုဲင်ꩻ မန်းခွန်ဟော်ခမ်ꩻ လွဉ်တွိုက်ꩻသိမ်ꩻထိုꩻတဲင် ထွာထိုꩻမန်းခွန်ဟော်ခမ်ꩻ တပင်ရွှေထီး၊ ဘုရင့်နောင်၊ နန္ဒဘုရင် ခွန်ခမ်းဝေင်ꩻတန်ဖုံႏအနေႏတဲင် ထွာဒျာႏ ထင်ႏသျာꩻမွေးငါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။
အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏဖဲ့ꩻကွဉ်ႏထင်ꩻ အဝ်ႏရန်ႏတကုင်ႏ တောမ်ႏကာꩻနဝ်ꩻ ဗွော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ မဲင်ႏ(၅၀)၊ တောမ်ႏမေႏရထာꩻတဖူꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏ(၄၈)မဲင်ႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ လောင်စီစျုကွဉ်ႏ ၉၆° ၂၉' တောမ်ႏ လတ်တီစျုထင်ꩻ ၁၇° ၁၉' အကိုနဝ်ꩻသွူ။ ပဂိုꩻဝေင်ꩻဧရိယာႏကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻစခါဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻကနီဖြုံႏ ဗꩻတွိုႏဟန်ႏနီꩻ ဝေင်ꩻတန်ꩻတွိုင်ꩻဝေင်ꩻကူအခြောင်ဖုံႏ တင်ႏတင်ႏသျာꩻစဲင်းစဲ့ အဝ်ႏကုဲင်နေကနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
နေင်ႏ(၄၀)လွေꩻတဖူꩻသား
တာ
နွောင်ꩻဟံႏရေꩻ(နဲင်ႏငံႏရေꩻ) ခမ်းထီရေꩻအလꩻလဲ့သင်၊ ထာꩻထင်ႏထို(စီꩻပွာꩻရေꩻ)၊ လိုꩻထာꩻမာꩻ(လိုꩻမုꩻ)ရေꩻ၊ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻတွမ်ႏ ထာꩻယေန်ႏငဲးရေꩻအလꩻလဲ့သင် နီခမ်းယို ဖေႏကထွꩻအီ ခမ်းထန်ႏသားဖုံႏနဝ်ꩻ ထဲ့ဆုဲင်ꩻလဲဉ်းဝင်ꩻ နေင်ႏငတ်ꩻဆီရပ်သနဲ့၊ နီပအိုဝ်ႏတွမ်ႏခမ်းရင်ꩻသားဖုံႏနဝ်ꩻ ကယိန်းထဲ့ဆုဲင်ꩻလဲဉ်းဝင်ꩻ၊ မိဉ်ႏဒေါ့ꩻရံꩻထွားဗာႏနဝ်ꩻ အလွိုးအီႏထဲ့ဆုဲင်ꩻလဲဉ်းဝင်ꩻ နေင်ႏပေါင်ꩻတရျာꩻရပ်သနဲ့၊ နွောင်ꩻဟံႏ(နဲင်ႏငံႏ)ရေꩻ ထာꩻထင်ႏထို(စီꩻပွါꩻ)ရေꩻကစဒါႏ အရေꩻအရာႏဖုံႏ ကားကအဝ်ႏ ဖေႏကထင်ႏတသွောင်းညီꩻညီꩻဝင်ꩻယို အထျꩻအထောင်ꩻ အရွီးအခိုႏ အောဝ်ႏဒင်ႏသေꩻ ပညာႏရေꩻသွူနော။
"ဟန်ႏနီꩻ နီပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ လွစ်ထန်ႏရေꩻအစွိုꩻ (ပအလဖ)ကနွို့ထူႏညိမ်ꩻခွꩻရေꩻယို စလလုဲင်ႏကွို့ꩻ တနေင်ႏရပ်လွုမ်ꩻကရိုꩻလဲ့ စွိုးခွိုꩻထင်ႏတသွောင်းရေꩻတာႏ လိုႏနဲစ်တဖွူꩻမာꩻလွေꩻလဲဉ်းဒျာႏ။ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ- ၁၉၅၉-ဗာႏနေင်ႏ၊ လာဇူလဲင်(၂၅)နီꩻ ခမ်းပေါင်ꩻစု ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအစွိုꩻချုပ် (ပအလဖ)ဆꩻငါ ထာꩻဖုဲင်းတွောင်းကို ခေါင်းဆောင်တန် ဖြားဗွာလှဖေ အောဝ်ႏဒေါ့ꩻဖေႏငေါဝ်းထွဉ်ႏဟွိုန်သေꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ တဲမ်းလိတ်သားတွမ်ႏဆရာႏခို(၂၅)ဖြာꩻ ဆရာႏမူႏအဖြာꩻ(၁၀) အမိဉ်ꩻကပါဒါႏ နုဲင်းဆလယိုဖုံႏနောဝ်ꩻ အီႏလင်ꩻသွဉ်ထူႏ ယံထွာဆရာႏသွဉ်တန်ꩻ မိတ္ထီလာႏ(ဝေင်ꩻမဲ့ထီလင်ꩻ)ကိုနောဝ်ꩻသွူ။
ခွန်ညွန့်ဝေ၊ ခွန်ဘရီ (ဒုံခမ်းကောင်-ခမ်းဒွမ်)၊ ခွန်အောင်စိန် (ခမ်းဒွမ်)၊ ခွန်ဝင်းကျော်(ခမ်းဒွမ်)၊ ခွန်အုံးကျော်(နောင်ခံꩻ-သီႏသဲင်ႏ)၊ ခွန်လွယ်(ညောင်ႏခံꩻ-နောင်ကာꩻ)၊ ခွန်အောင်ကျော်(ပင်အွဉ်း)၊ ခွန်ဘဖေ(ပင်အွဉ်း)၊ ခွန်ဘိုးအောင်၊ ခွန်မြသန်း၊ စိုင်းကံကြီး(ယိုခါကွုံꩻလင်ꩻ-ပဆျာႏကြိုႏခဒွမ်)၊ ခွန်သောန(မင်းသောင်ꩻ)၊ ခွန်ဘဦး(တခေါ့ꩻမွူး-ရန်ႏအောင်ႏ)၊ ခွန်ထွန်းစိန် (ဘန်းနောင်-ယိုခါပဆျာႏကြိုႏ)၊ ခွန်ထွန်းသိန်း(ခမ်းဒွမ်-ပုဒိန်ယိုး)၊ ခွန်ထွန်းအောင်(ဟံႏဖို့-ယိုခါပွယ်ꩻစာꩻ ရွှေတောင်တောင်ႏကီꩻ)၊ ခွန်ရွှေလှ(ဆင်တွူး-ယိုခါတရာꩻဖဲ့ꩻလိုꩻတန်(သူကီꩻ)၊ ခွန်ထွန်းကြည်၊ ခွန်ပန်းစိန်၊ ခွန်မျိုးလွင်(ခမ်းကောင်ဒုံ-ယိုခါနောင်ဗွဉ်)၊ ခွန်တင်၊ ခွန်စိုးမောင်(နောင်ကာꩻ-ယိုခါဟံႏသွူꩻ)၊ ခွန်လှစိန်(တထာꩻမေႏခိုး-ယိုခါပင်တွန်ႏ)၊ ခွန်ဘိုးထူး(တဲမ်းလိတ်သား)၊ စေားထွန်းမြ(စောက်ꩻ-နောင်လက်ꩻ)၊ နင်ꩻမေကြည်၊ နင်ꩻတင်၊ နင်ꩻဆား(ယိုခါဟံႏနယ်ႏ-၆ တောင်ႏကီꩻ)၊ နင်ꩻခင်မြင့်၊ နင်ꩻအုံးကြည်၊ နင်ꩻခင်သိန်း(မော်ဝါယမ-ကျောက်တလွုံꩻလမ်းသား)၊ နင်ꩻတင်ရီ၊ နင်ꩻမြမေ၊ လို့လို့စင် (၃၅)ဖြာꩻယိုသွူ။ ပအလဖတွမ်ႏတပ်မတောႏ အွဉ်ကတူႏမာꩻဖေႏ အခြပ်အရဲဉ်ႏအလꩻ ခမ်းကောင်ဖဲ့ꩻ တဲမ်းလိတ်သားပါ ဆရာႏခို(၂၅)ဖြာꩻ၊ ဆရာႏမူႏအဖြာꩻ(၁၀)နောဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းဒွမ်ဖဲ့ꩻသူꩻလဲ့ အခို(၂၅)ဖြာꩻ အမူႏအဖြာꩻ(၁၀)နောဝ်ꩻ ခရဲင်ႏသထွုံႏ ပအလဖတွမ်ႏတပ်မတောႏ အွဉ်ကတူႏခြပ်ရဲဉ်ႏမာꩻဖေႏတဲင် ဖေႏကသွဉ်ထူႏ "အ-သွံဖြုံႏ"သွဉ်တန်ꩻ ယံထွာဆရာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ခမ်းကောင်သားစွိုꩻနဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏရီးဗာႏ "အ-သွံဖြုံႏ"သွဉ်တန်ꩻမိတ္ထီလာႏတဲင် ခမ်းဒွမ်သားစွိုꩻနောဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏရီးဗာႏနွောင်ꩻဟံႏ (နဲင်ႏငံႏရေꩻ) စွိုးခွိုꩻရေꩻ သဘော်ꩻတရာꩻသွဉ်တန်ꩻ၊ တပ်မတောႏသꩻဓာတ် စဲ့ꩻဆင်ရေꩻကျောင်ꩻ မင်္ဂလာဒုံ ဝေင်ꩻရန်ႏကွုန်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဖြားဗွာလှဖေ ငေါဝ်းမိန်းငွါထွူနောဝ်ꩻ ထွို့ꩻဗူႏရေꩻ အတန်အကဲႏ ဖြားတန်ချန်ဇုံ ဒေါ့ꩻဖေႏငေါဝ်းအွဉ်ႏသနောဝ်ꩻသွူ။ "စွိုးခွိုꩻဂွုဏ်ႏသိက္ခာႏ ဖေႏကထဲ့ဗာႏမွုန်း အချင်ꩻချင်ꩻ သယ်ꩻခံႏဗဲင်းလွဝင်ꩻ၊ ခွုင်းကသွဉ်ထူႏလဲဉ်း ထာꩻသေထာꩻဒါႏဖုံႏနောဝ်ꩻ ဖေႏကထွာအီ စွိုးခွိုꩻတွက်တာႏအကျောင်ꩻ၊ ပညာႏရေꩻတာႏဝွန်ႏ ဖြားတန်ထွေးလုံ ကဒေါ့ꩻဖေႏဒါႏ ငေါဝ်းအွဉ်ႏသေကိုနောဝ်ꩻ ဆရာႏစွုမ်ႏဖြာꩻ ယကလွောက်ꩻနာႏဗာႏ ဆꩻငါသားစီꩻကန်ꩻဖုံႏ၊ ဘာႏသာႏအမျိုꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း ကျိုꩻစꩻသွဉ်ထူႏလွပငါပရာꩻအကျောင်ꩻ"ထွဉ်ႏဟွုန်သေꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
နီ
လာဇူလဲင်(၂၆)နီꩻ အုံပဆားခင်ႏလမ်းဗေင်ႏကို ပငါပရာꩻတွော့ꩻ တယ်ႏစလာဇူလဲင်(၂၇)နီꩻ ဗꩻတွိုႏလွေꩻ ဩဂုတ်(၁၉)နီꩻနောဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏလွေꩻ "အသွံဖြုံႏ"သွဉ်တန်ꩻ ယံကထွာဆရာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဆရာႏမူႏစွိုꩻအဖြာꩻ(၁၀)ဆီနဝ်ꩻ အုံခေါ်နေးဗာႏ တွိုက်တဖြုံႏခေါ လွိုက်ထန်ႏနေးမော်နီတာ (Monitor)ကေားထွားထိန်ꩻသား)တဖြာꩻ၊ ဆရာႏခိုစွိုꩻကိုလဲ့ လွိုက်ထန်ႏနေးမော်နီတာ (Monitor)ကေားထွားထိန်ꩻသား)တဖြာꩻတွော့ꩻ အုံခေါ်နေးဗာႏ တွိုက်တဖြုံႏခေါ်နောဝ်ꩻသွူ။ ဗေင်ႏဗာႏနေးကူႏ ပငါပရာꩻတွော့ꩻ ဟွမ်ထာꩻဒါ ခွမ်ꩻလိန်ꩻခွမ်ꩻလာꩻ ခြွိုင်းခြိုꩻဖုံႏ ကားကအဝ်ႏ အွဉ်ႏဗာႏနေး တဲပ်တဲပ်တော်တော်သွူ။ သွံနီꩻတလဲင်ႏ ကျောင်ꩻအွုပ်တန် ပိုလ်ႏတန်အောင်ကြည် နမ်းလွဉ်စဲစ်ဆေꩻ ထွားတသေႏသေႏနဝ်ꩻမꩻ နီသွဉ်းသီး အုံအောဝ်ႏမုꩻယို ဟမ်းထိုꩻတချလွဉ်ရိုꩻကီလဲ့ ဆုဲင်ꩻနောဝ်ꩻ အဆင်ႏရော့ꩻယင်းဒျာႏသွူ။
မွူးရောဝ်ꩻခိုႏ (၆)နားရီႏ ခံႏနွမ်ꩻအလံႏတောႏထွူနောဝ်ꩻ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻတာႏ စုခြွဉ်း ရုဲင်ꩻတသွိုးဗာႏနမ်း (Exercise)နောဝ်ꩻသွူ။ "အ-သွံဖြုံႏ"(အတဲမ်း၊ အဖတ်၊ အဟော်ꩻ၊ အတွက် တွက်ဂဏန်ꩻ)နယ်ꩻ၊ သွဉ်တန်ꩻကာႏလအယံတွင်ꩻ အောဝ်ႏမော်နီတာတရန်းတွော့ꩻ မွူးရဝ်ꩻနီꩻ မဲဉ်အံႏဟန်ႏအိုတမုဲင်ꩻ- ဆဲင်ႏရာꩻဖုံႏလွဉ်ရီတဲင် မိဉ်ႏရိုꩻဆျာယာႏတဲ့ မွူးရဝ်ꩻနီꩻယို ဆျာယာႏ၊ မိဉ်ႏရိုꩻထော့ꩻယာႏလဲ့ မွူးရဝ်ꩻနီꩻယို ထော့ꩻယာႏနောဝ်ꩻသွူ။
အွိုးတနီꩻ ဆရာႏထွန်းအောင် (ယိုခါ ပွယ်ꩻစာꩻ ရွှေတောင် တောင်ႏကီꩻ) ထွာမော်နီတာတဲင် မဲဉ်အံႏထမုဲင်ꩻ ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဆရာႏထွန်းအောင် ရိုꩻဖေႏချာ "မဲဉ်အံႏမောက်ꩻစောက်ꩻရာႏ"ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် နုဲင်းမွူးရဝ်ꩻနီꩻယို မောက်ꩻစောက်ꩻရာႏဖုံႏ ဖျော်လွဉ်စွဉ်ႏဒျာႏ မိတ္ထီလာႏကို မောက်ꩻစောက်ꩻရာႏအဲဉ်ထဝ်းတဲင် ကျောင်ꩻအွုပ် အမိန်းအလꩻ တနီꩻချင်ꩻတွမ်ႏ "ဟတ်စကီး"လွေꩻဒင်ႏသဲင်ꩻလွဉ်ဗာႏ ခမ်းကောင်အကျောင်ꩻ သေဆုဲင်ꩻဗာႏသွူ။ အုပ်ချုပ်ရေꩻအစွိုꩻသား စဲ့ꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာႏတန် သောင်းဖေ၊ ခွဲးထောက်ကျင်ရွှေ၊ လာဘ်ဗဟာဒူး၊ ဆရာႏတန်ရဲမြင့်၊ ပိုလ်ႏကျတ်(ဂေါ်ရခါး)သီးဖုံႏယိုလဲ့သင်၊ သွဉ်တန်ꩻဆရႏစွိုꩻ မစ္စဲက်အင်ဒါသဉ်၊ ဒေါ်မြခင်၊ ဆရာႏမူႏနယ်လီ၊ ခင်သန်းဝင်း-သီးဖုံႏနောဝ်ꩻ ဆွိုက်ဆံႏရေꩻဟောဝ်ငါႏ၊ သွဉ်သင်မုꩻဖုံႏလဲ့ ဟောဝ်ငါႏတဲင် တွိုႏဟန်ႏနီꩻလဲ့ အွဉ်ႏဖေင်ꩻလꩻတဝ်းသွူ။
၁၉၅၉-ဗာႏနေင်ႏ၊ လာဩဂုတ်(၁၉)နီꩻနဝ်ꩻ သွဉ်တန်ꩻထွူလို့တဲင် အဟာနဝ်ꩻ မာꩻပွယ်ꩻ(နုတ်ဆက်)စွော့ꩻတက်သေꩻပါတါမ်ႏထာꩻကျူႏ သချင်ꩻသားဖုံႏသွူ။ သချင်ꩻကျောႏကမ္ဘာႏ River of norturn နောဝ်ꩻ တဲမ်းဖျင်ဖေႏကသေန်ႏတွမ်ႏ မန်းဘာႏသာႏတဲင် တဲမ်းလိတ်သားစန်ႏနေး "နုတ်ဆက်ပါတယ်"သချင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဆရာႏမူႏနင်ꩻခင်မေကြည်၊ နင်ꩻသန်းစိန်၊ နင်ꩻဆား(ဖြားစောကီးလမ်းသား၊ ဟံႏနယ်ႏ-၆)တောင်ႏကီꩻ)၊ နင်ꩻခင်သိန်း (မော်ဝါယာမလမ်းသား ကျောက်လွုံꩻ)သီးဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာ"စတား" Star of Meikhtila Training သွဉ်တန်ꩻကျောင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ နုဲင်းမွူးရဝ်ꩻနီꩻ လာဩဂုတ်(၂၀)နဝ်ꩻ မာꩻပွယ်ꩻလင်ꩻကျောင်ꩻတဲင် ပိုလ်ႏတန်ထွန်းမြတ်၊ ပိုလ်ႏတန်ဘဟိန်း၊ ပိုလ်ႏတန်အောင်ကြည် (ကျောင်ꩻအုပ်)သီးနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏရပ်ရာႏ ပညာႏရေꩻမွန်ဗွန်အီတာႏ ဖေႏလွေꩻငေါဝ်းအွဉ်ႏသေ ပငါပရာꩻနောဝ်ꩻသွူ။ လာဩဂုတ်(၂၁)ရောဝ်ꩻ အောဝ်ႏအုံပွေါသင်္ဘောꩻကျောင်ꩻအယံတွင်ꩻ ဗေင်ႏတလွာꩻခင်ႏလမ်းကို ပငါပရာꩻသွူ၊ တဲမ်းလိတ်သားကရိုꩻလဲ့ အောဝ်ႏခမ်းဒွမ်ထင်ႏလွဉ်ခမ်းကောင်နဝ်ꩻ လဲင်ꩻလꩻသွူတနေင်ႏလွိုတဲင် ဆိမ်ꩻမဲ့ယူႏလꩻသဲင်ꩻချာမွိုးဖါ ဖူးဝေးစွိုးခွိုꩻ တွမ်ႏသွꩻခကအဝ်ႏဒါႏ ဝင်ꩻမောႏလမျင်ႏကိုတွော့ꩻ မဲ့ယိပ်ꩻထိုꩻမုဲင်ꩻခါလဲ့ သေတောဝ်းဒွုမ်ဒျာႏသွူ။
သွံ
"ပါꩻမုဲင်ꩻအွꩻတခွန်ꩻထိုꩻ ခွေဆျာဒီႏငတ်ꩻဖြုံႏယိုဟွဉ်ႏ၊ အံႏထွူလဲ့ သမ်းသော့ꩻသေꩻခါꩻထီ၊ သီယို ကျင်ꩻဝွေႏတန်ဗာႏ---နာꩻမွိုး"တဲမ်းလိတ်သား အောဝ်ႏထွမ်ထာꩻတွင်ꩻ ခွန်ဖေသန်း(စွိုးခွိုꩻခေါင်းဆောင်တန်ဖြားလှဖေပို)နောဝ်ꩻ အောဝ်ႏပယွုမ်းထာꩻတဲင် ခွေသွဉ်းလွေꩻတပ်ꩻ ဝွေꩻငင်းအုံႏနီသွံဆင်ႏမꩻ ကွဲးဒေါ့ꩻငချာယင်း- "ခွေတဖြာꩻလွုမ်ꩻမွေးတဝ်း စိုးရီ၊ မောင်ငြိမ်း၊ စိန်သောင်း၊ သိန်းဟန်-သီႏလဲ့ပါကွေး"ဖေသန်းဒေါ့ꩻဖေႏထွူနဝ်ꩻ ငရောင်ခန်းဝင်ꩻတဟားဟားနဝ်ꩻသွူ။ ခိန်ႏနောဝ်ꩻ ၁၉၅၈-ဗာႏနေင်ႏ၊ မေလာအယံတွင်ꩻ တဲမ်းလိတ်သားအပါႏအဝင်ႏ သွꩻပေႏစွိုꩻ ခွန်ဖေသန်း (ဖြားဗွာလှဖေပို)၊ စိုးရီ(သိမ်ဆိပ်)၊ ခွန်မောင်ငြိမ်း(ပဂိုꩻစု-ကျိုက္ကော်၊ ယိုခါဟံႏနယ်ႏ-၆ တောင်ႏကီꩻ)၊ စိန်သောင်း(စောက်ꩻ+ပအိုဝ်ႏ)၊ ခွန်သိန်းဟန်(ကောင်စီလီꩻ-သီႏသဲင်ႏ၊ ယိုခါ-ခမ်းဒွမ်)၊ စိန်ရွှေ (ခွန်သိန်းဟန်ဖူးခို)၊ ခွန်ကျော်လှ(ဆရာႏကျော်လှ-ဥက္ကဋ္ဌ ဟိုနမ်းဝေင်ꩻနယ်ႏ ၁၉၇၃-ကိုထဲ့သွုမ်ꩻသီႏသဲင်ႏဆꩻထင်ꩻ) ခွန်ကျော်အောင်(ခွန်ကျော်လှဖူးခို)ကစဒါႏ သွꩻပေႏဖုံႏ အောဝ်ႏသွဉ်ထူႏဒျာႏ ပညာႏဝေင်ꩻမောႏလမျင်ႏကိုသွူ။ ခွန်ကျော်လှနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏထင်ႏကောလိပ် မောႏလမျင်ႏလဲ့ တဖဲ့ꩻကိုထွို့ꩻဗူႏပါ "ခရဲင်ႏမောႏလမျင်ႏသားစွိုꩻ"သွူ။ တဲမ်းလိတ်သားအပါႏအဝင်ႏ ပအိုဝ်ႏကျောင်ꩻသား ကအောဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻမောႏလမျင်ႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏရုဲင်ꩻတသွိုးညီꩻဝင်ꩻ ခရဲင်ႏမောႏလမျင်ႏ ပအိုဝ်ႏကျောင်ꩻသားစွိုꩻကိုသွူ။ ဥက္ကဋ္ဌနဝ်ꩻ ခွန်ကျော်လှ၊ အွဉ်အကိုရေꩻ ခွန်စိန်ရွှေ (ခွန်သိန်းဟန်ဖူးခို)သီးနဝ်ꩻ ထွာအထျꩻသွူ၊ တပဲ့ꩻကိုငေါဝ်းပအိုဝ်ႏ၊ လိတ်ပအိုဝ်ႏ ဖေႏကထိုꩻမားဗာႏမွုန်းတွော့ꩻ မဉ်ႏဒေါ့ꩻရီလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻရီဗာႏနေး ငေါဝ်းပအိုဝ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။