cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ခမ်းထီတန်အလံႏ
thumb|350px|ကမ္ဘာႏဟံႏပုင်ႏလောင်း ခမ်းထီယဟန်ႏတောမ်ႏ ခမ်းထီအလံႏတောႏ ခမ်းထီတန်အလံႏ (အဲင်းအလေတ်: National Flag) (မန်း: နိုင်ငံတော်အလံ) နုဲင်ႏငံႏတောႏအလံႏကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ခမ်းထီတဖြုံႏ အမုဲင်သင်္ကေတနဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းထီတန်အလံႏယိုနဝ်ꩻ ခမ်းနဝ်ꩻအစိုႏရစွိုꩻ အဝ်ႏယွိုင်ႏထူႏသုင်ꩻအီ၊ ခမ်းသားဖုံႏလဲ့ ယွိုင်ႏထူႏသုင်ꩻနွောင်ꩻဒျာႏဝင်ꩻသွူ။ အစိုႏရရွုမ်ꩻဖုံႏ၊ အိန်ကျောင်းဖုံႏ၊ တသီႏယုင်ႏဖုံႏ၊ တရာꩻရွုမ်ꩻ စစွဉ်ႏကဆဲင်ႏဒါႏ ခမ်းသားပဲင်ႏ အလမ်းအခြုံဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏယွိုင်းလွ့ ခမ်းထီတန်အလံႏနဝ်ꩻသွူ။
ခေတ်ယိုခါ တွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻ တွမ်ႏခမ်းထီနဲင်ႏငန်ႏ သေန်ႏလျာႏရာꩻရာꩻ ကအွဉ်ႏထွော့ ပျဌာန်းလွေꩻဒါႏ စွိုးခွိုꩻလိုꩻမျိုꩻ(အမျိုꩻသာꩻ)အလံႏ၊ ခမ်းထီနဲင်ႏငန်ႏအလံႏဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဆဲင်ႏရာꩻလိုꩻမျိုꩻတွမ်ႏ ခမ်းထီနဲင်ႏငန်ႏ ခမ်းသားသီး ဇာႏတိသွီႏ၊ ဇာႏတိမာန်ႏ ပေါႏထန်ႏလွံးဗွေအီအတွက်ဖုံႏလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ နဲင်ႏငန်ႏတောႏအလံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဆဲင်ႏရာꩻနဲင်ႏငန်ႏခမ်းထီ၊ ခမ်းသားထီသား၊ နဲင်ႏငန်ႏအစိုႏရတွမ်ႏ အစိုႏရအင်းရွယ်ႏချက်ဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ နဲင်ႏငန်ႏခမ်းသား ပငါပရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ နီအလံႏဂုဏ်ႏယံထဲ့ဖွိုႏလင်ꩻဗာႏမွိုန်း၊ အရောင်ႏယံတမို့ ယံတညိုႏမွိုန်းအတွက် လုဲင်ႏတွမ်ႏသက်တဲင် အဝ်ႏရဲးကမ်း ထိန်ꩻသိမ်ꩻရောင်ဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ကအီႏအွဉ်ႏရေꩻ ထူႏဂုဏ်ႏဗာႏ အလံႏတောႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဆဲင်ႏရာꩻ ခမ်းသားတွိုင်ꩻ၊ လိုꩻမျိုꩻတွိုင်ꩻသီး အရေꩻတန်တာႏဝွန်ႏတဗာႏသွူ။ အလံႏယို ခမ်းထီနဲင်ႏငန်ႏအလံႏ၊ စွိုးခွိုꩻအလံႏလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း စဲ့ꩻတပ်၊ ကျောင်ꩻသား၊ ထာꩻခွုမ်ဆိုး၊ ခွန်၊ အယူႏဝါႏဒဆဲင်ႏရာꩻ၊ ဘာႏသာႏရေꩻ၊ အစွိုꩻအဗူႏဆဲင်ႏရာꩻ၊ ပျꩻအီအချက်ဆဲင်ႏရာꩻ-စစွဉ်ႏအမုဲင်သင်္ကေတ အမတ်အသာꩻဖုံႏ အဝ်ႏအာတန်သွူ။ ဆဲင်ႏရာꩻလိုꩻမျိုꩻ၊ ဆဲင်ꩻရာꩻခမ်းထီဖုံႏ ကထီႏကထွားချာ အလံႏနဝ်ꩻ စွိုးခွိုꩻသꩻဓာတ်၊ စွိုးခိုꩻအာႏမာန်ႏဖုံႏ ဗွေထင်ႏမွန်ဗန်ရောင်အီနဝ်ꩻသွူ။
ခု (ခန)
ဟိရဂန ကို く မွေးတဝ်းလဲ့ ခတခန ကို ク (ရောမအိန်းကလေတ်အက္ခရာႏကို တဲမ်းမုဲင်အီတောမ်ႏ ku သွူ။) အက္ခရာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဂျပန်ဘာႏသာႏငဝ်းငွါ ခန(လိတ်ဖြုံႏ)တဗာႏဒျာႏတဲင် တဗာႏစီႏနဝ်ꩻ နမ်းခြောင်ꩻတင်အီ မိုရ တဗာႏသွူ။
လိုꩻယွဲးတွမ်ႏနဲင်ႏငံႏရေꩻ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ခမ်းထီရေꩻ
တအော့ꩻထွူႏရောႏဂါႏ
တအော့ꩻထွူႏ တအော့ꩻပိုမ်ရောႏဂါႏ
"တအော့ꩻထွူႏ တအော့ꩻပိုမ်"ကရိုꩻနဝ်ꩻ မန်းဟဲ့ꩻ"ဇက်ကြောတက်၊ ဇက်ကြောတင်း"နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ တဲးတဲးတဲ့ တအော့ꩻထွူႏ တအော့ꩻပိုမ်ကရိုꩻယိုနဝ်ꩻ ရောႏဂါႏတမျိုꩻတမွေးတဝ်း၊ ရောႏဂါႏအလင်တမျိုꩻမျိုꩻ အလက္ခဏာႏတမျိုꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ သွီႏထင်ႏတရိုꩻတဝ်း၊ အံႏမာႏထာꩻရသာႏထင်ႏ (ဓာတ်စာ)တစွိုးစွိုး တရိုꩻတဝ်း၊ ဟို့ꩻလွေꩻဟဝ်တဝ်း၊ ဓာတ်ချုက်ညတရိုꩻတဝ်း၊ မီႏထွာလိုꩻမူႏလဲ့ သွီႏတလွေꩻမဲဉ်ႏတဝ်း သွီႏငုတ်ည၊ သွီႏသေင်ခံညပိုခြုံကိုတရိုꩻတဝ်းး တအော့ꩻထွူႏ တအော့ꩻပိုမ်ဒါႏသွူ။ အကျောင်ꩻတရာꩻ ရောႏဂါႏအလင်မာꩻထွာလဲ့ အဝ်ႏဒါႏဒွိုန်းနေနေသွူ။ တအော့ꩻထွူႏ တအော့ꩻပိုမ် အခရာႏနဝ်ꩻ ဝင်ꩻတဲမ်းနယ်၊ ဝင်ꩻခြုဲင်းနယ် တပေါႏအဝ်ႏတဝ်းလဲ့ တသီႏနယ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ သံးအဝ်ႏထီႏအာတွော့ꩻ ခွန်ကုဝေလဲ့ တဲမ်းနယ်ပါဗာႏ တတအော့ꩻထွူႏ တအော့ꩻပိုမ်အကျောင်ꩻခရာꩻ၊ ပျုစုလိုမ်ꩻလာꩻအီ အနယ်ꩻဖုံႏ နုဲင်းငါယိုအတွိုင်ꩻသွူ။ ထူႏသုံꩻလိုမ်ꩻလာꩻအီသွော့ဝင်ꩻအကျောင်ꩻ။
တအော့ꩻထွူႏတအော့ꩻပိုမ် လိုမ်ꩻလာꩻနယ်ꩻဖုံႏ
နုဲင်းယိုအတွိုင်ꩻ မွူးရဝ်ꩻခိုႏတလဲင်ႏ မွူးဟာခိုႏတလဲင်ႏ မီႏဖျောႏဖေႏအံႏဖေႏနဝ်ꩻ ပေါႏလꩻသွူတပြက်ꩻလာ (၁၅)နီꩻရပ်နဝ်ꩻ အဝ်ႏသက်သာႏလွဉ်ဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ရောႏဂါႏမီႏတဝ်၊ မီႏမဲဉ်ဟဝ်မွိုင်နဝ်ꩻ အံႏပါမွူးယာခိုႏတလဲင်ႏလဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။ သိန်ꩻခိုႏနဝ်ꩻ ဖြေꩻဗာႏ ပရတသီႏဆဲင်ႏဝေင်ꩻကိုသွူ။
မီႏမာꩻလွေꩻဖေႏ၊ အွꩻလွေꩻဖေႏ နုဲင်းယိုအတွိုင်ꩻနဝ်ꩻ ၇-၈နီꩻရပ်လဲ့ သေနာႏလဲဉ်းသွူ အဟဝ်သက်သာႏသွူ။ မီႏအွꩻလွေꩻဖေႏ စောက်ꩻသွီစဲးထီနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ တအော့ꩻထွူႏလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း နမ်းကိုအဗဲ့ꩻယွမ်ꩻ (အဆီကျ)ထိုꩻတဲင် အုံထာꩻလဲ့ ဖွီလွဉ်သွူ။ ထာꩻဆာကဲင်မီႏအဝ်ႏလဲ့ ဟဝ်ယိုꩻသွူ။
အနယ်ꩻယိုနဝ်ꩻ တအော့ꩻထွူႏ၊ တအော့ꩻခြေင်း၊ တအော့ꩻပိုမ်မဲ့ဆွတ်ꩻဆာအဲင်ႏ၊ သီးမူꩻ၊ ကတူႏထွူႏ၊ ထာꩻဆော့ထန်ႏ၊ နမ်းခိုးနမ်းလျား၊ သွီႏတိုꩻထင်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဟဝ်အီလို့သွူ။
မာꩻဖေႏနုဲင်းယိုလုမ်ꩻတကာႏတဝ်း အေင်တသဉ်ယို ထောင်းပဲတ်ꩻထွူတွော့ꩻ စေ့ꩻအထီ ကလꩻဒါႏအေင်ထီယို သူႏဖြွꩻဖေႏသွော့ တအော့ꩻ (ငွဉ်ꩻဗꩻချာ)တနီꩻ ၂-လဲင်ႏ၊ ၃-လဲင်ႏနေား၊ အေင်ခြွူထီနဝ်ꩻ အွꩻဖေႏတနီꩻ ခမုဲင်ꩻလဲင်ႏလဲင်ႏလꩻဒျာႏသွူ။ ယိန်းအွꩻခွိုꩻ ယိန်းအွꩻအာ ယိန်းဟဝ်ဒျာႏသွူ။
၇။ တအော့ꩻထွူႏ (ဇက်ကြောတက်) ဖေႏကဟဝ်နဝ်ꩻ တမာႏဖေ့ꩻယို ခြွူသိုမ်ထီတထီတွော့ꩻ အွꩻဖေႏတနီꩻ ၃-လဲင်ႏ၊ တလဲင်ႏတဝန်ႏနေင်းထီရပ်နဝ်ꩻ ဟဝ်နွောင်ꩻဒါႏသွူ။ တမာႏနဝ်ꩻ နွို့အာငါႏတသီႏတဲင် မီႏမော့ꩻဒါႏ ဝင်ꩻစာအပေႏနဝ်ꩻ လိုႏဆို့ꩻခါꩻငါႏသွူ။
ပေါႏအလွိုးထီခွꩻသွူတဲ့ မောက်ꩻဖာႏရာႏနဝ်ꩻ ဖꩻနီခဝ် စေ့ꩻအထီထွူတွော့ꩻ သော့ꩻရော်ꩻတွမ်ႏထီလျား အွꩻဖႏသွော့ တစ်ꩻတစ်ꩻနေား၊ နုဲင်းယိုအတွိုင်ꩻ မီႏမာꩻဖေႏနဝ်ꩻ ဟဝ်ဗာႏအမန်ႏ ဆရာႏရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:တသီႏပညာႏ
နားဗောႏနားသင်ႏ
"နားဗောႏနားသင်ႏစတဲင် နားရောႏဂါႏတွမ်ႏ တသီႏနယ်ꩻဖုံႏ"
အားရွုံႏသူပါꩻအကိုနဝ်ꩻ သဒ္ဒါႏရုံႏကရိုꩻဒါႏ နားအာႏရွုံႏယိုလဲ့ ပါꩻသော့ꩻတပါꩻသွူ။ နားယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏကတူႏနီဖဲ့ꩻ၊ အဝ်ႏနီပြေင်လောင်းတဲင် တပင်နဝ်ꩻ တအွိုင်၊ တပင်မီႏတအွိုင်တဝ်းနဝ်ꩻ ဝင်ꩻကဒေါ့ꩻဒါႏငဝ်းဖုံႏယို အဝ်ႏဟွိုနေဒွိုန်းသွူ။ နားယိုနဝ်ꩻ အအိုတကဲင်ႏ အခြွိုင်းဆေ့ꩻရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ ရောႏဂါႏအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ။ နားရောႏဂါႏဖုံႏနဝ်ꩻ နားဗောႏ၊ နားသင်ႏ၊ နားခြေ့၊ နားအွိုင် (နားထွူႏ)စတဲင် နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ နားရောႏဂါႏအမျိုꩻမျိုꩻအကို အထွာအာသွတ်ꩻနဝ်ꩻ နားသင်ႏသွူ။ နားကသင်ႏဗာႏဝွူဝွူ၊ နားကသင်ႏဗာႏဝီႏဝီႏနဝ်ꩻ ရောႏဂါႏအလင် (သွီႏတလီꩻ)မာꩻထွာဒျာႏ ကဲဉ်းအာအာသွူ။ နားကသင်ႏဗာႏ အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ လိုꩻအာႏပေႏ၊ အာႏယွမ်ꩻ၊ ထာꩻသားပေႏတမျိုꩻမျိုꩻနွို့သော့ꩻ၊ လိုꩻမာꩻရွိုးမာꩻယပ်ꩻငါႏထာꩻ၊ နမ်းကိုတလီꩻတလောႏညီႏ တလွေꩻညီႏတဝ်း၊ အာႏရုံႏဖြွီꩻ (အာရုံကြော)အာႏပေႏ၊ လိုꩻနုဲင်းယိုဖုံႏနဝ်ꩻ နားကုဲင်းသင်ႏဒါႏအမျိုꩻမျိုꩻတဲင် လိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အုံထာꩻတဟဝ်တဝ်း၊ ဟွုန်စဲင်းတဝ်းဝင်ꩻငဝ်းသွူ။ နားမီႏသင်ႏ တစွိုးစွိုး တမျိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ ပွိုးအကျောင်ꩻထာꩻမုဲင်း၊ နမ်းတွမ်ႏနမ်းစဉ်ꩻစာꩻထွူတဲင် ကရဆဲင်ႏ၊ ကရထွာနွောင်ꩻဒါႏ အကျောင်ꩻတရာꩻယို ဆွုံꩻဖျတ်ထွူတွော့ꩻ လုမ်ꩻလာꩻဗာႏသွူ။ အလွိုးသွီႏအာႏ လိုꩻအာႏ မဉ်ႏပေႏဒါႏလဲ့ အံႏဗာႏတသီႏအာႏဖုံႏ၊ ကထွာဒါႏသွီႏယာႏ ကထွာဒါႏအာႏ နီကကျွိုက်ကမက်ဒါႏ ကရတဲ့ꩻကရခဝ်းဒါႏ ထာꩻအံႏ အာဟာႏရမျိုꩻယိုလဲ့ အံႏဖေႏဗာႏသွူ။
မဉ်ႏထွာ အလွိုးတလီꩻနမ်းကို မာꩻထွာလဲ့ အံႏဗာႏတလီꩻကေႏ၊ တသီႏတလီꩻလင်ꩻဖုံႏသွူ။ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏတလီꩻတဲင် ကမာꩻညီႏနွောင်ꩻအီဒါႏ ထာꩻအံႏနဝ်ꩻ အရသာႏခါႏမျိုꩻကဲဉ်းအာအာတဲင် အံႏဖေႏဗာႏ ကဝ်ႏစံကာꩻတုဲင်၊ အောင်ႏလျာတုဲင်၊ အောင်ႏလျာရာႏ၊ ကန့်ကလာꩻစော့ꩻဆား-စတဲင်နုဲင်းယိုဖုံႏသွူ။ နမ်းကို အလျားမာꩻထွာတွော့ꩻ နားကိုထာꩻဒီႏမဉ်ႏပေါႏ၊ မဉ်ႏဆာမဉ်ႏခြေ့ မဉ်ႏအုမ်အမဉ်၊ နားဗောႏဖုံႏနဝ်ꩻ တသီႏကနွောင်ꩻဒါႏအလျား၊ ကနွောင်ꩻဒါႏထာꩻယေန်ꩻယို ဖျောႏတွမ်ႏနံးမန်ꩻ မောက်ꩻအွန်လဲ့ဟဝ်၊ နံးမန်ꩻထေင်လဲ့ဟဝ်တွော့ꩻ တွမ်ႏဖုဲင်ကအဝ်ႏဗွို့ꩻဒါႏခွဉ်း (ဝင်ꩻအဝ်ႏစာ)နဝ်ꩻ စောင်ႏသော့ꩻ တပန်ႏဖေႏဗာႏယွယွသွူ။ ခွဉ်းတကြောင်းတဝ်း၊ ခွဉ်းဟဝ်တဝ်းနဝ်ꩻ စိအီကြွို့ꩻဗာႏတဝ်း၊ အမာႏဒါႏ အဝ်ႏခံဒါႏနားကိုသွူ။ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ နားရောႏဂါႏယို ပေါႏတကျင်ႏလယ်ႏတဝ်း၊ လုမ်ꩻလာꩻမဉ်ႏတဒါႏတဝ်းနဝ်ꩻ အာႏကွိုꩻဗာႏ ဝင်ꩻကသေဒါႏ ဆဲင်ႏရာꩻနား ဆရာႏဝွန်ႏဖုံႏ အွိုးဝေင်ꩻကိုသွူ။ ဝေင်ꩻကို တသီႏယွုံႏတန်တွိုင်ꩻနဝ်ꩻ "နား၊ နှာခေါင်း၊ လည်ချောင်း"ဆဲင်ႏရာꩻ အထူꩻဆရာႏဝွန်ႏအဝ်ႏခေါ်ခေါ်သွူ။ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏနားရောႏဂါႏတဲင် အလွိုးရမဉ်ႏရဆဲင်ႏ၊ အလွိုးမဉ်ႏရဟဝ်အီနွောင်ꩻလဲ့ ဖေႏကထူႏသွုံꩻလုမ်ꩻလာꩻအီနွောင်ꩻနဝ်ꩻ တဲမ်းနယ်လွေꩻဗာႏ ဆဲင်ႏရာꩻနားရောႏဂါႏ တသီႏနယ်ꩻဖုံႏ နုဲင်းလယိုအတွိုင်ꩻသွူ။
နားရောႏဂါႏ တသီႏနယ်ꩻဖုံႏ
သော့ꩻတလဲင်ႏ ဟဝ်တဝ်းလဲ့ သော့ꩻထဲင်းထဲင်းသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရောႏဂါႏ ကဏ္ဍ:တသီႏပညာႏ
ဖြားခွန်ဝိဇ္ဇာႏ
ခွန်ဖိုးတူး၊ ကျောင်ꩻဆရာႏခွန်ဖိုးတူး (ဟဲ့ꩻ) ဖြားခွန်ဝိဇ္ဇာႏ နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ဖြိုတန်ထင်ႏထိုရေꩻတာႏ စွိုးခွိုꩻ ဘာႏသာႏ လိတ်လုဲင်ꩻရေꩻအတာႏ အွဉ်ငါကျိုꩻဆောင်ႏသားတဖြာꩻဒျာႏသွူ။ ကျောင်ꩻဆရာႏခွန်ဖိုးတူး (ဟဲ့ꩻ) ဖြားခွန်ဝိဇ္ဇာႏ လွူးဖွါꩻဇာႏတိရပ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏသထုံႏတန် အွိုင်ႏစဲက်ကောႏ (ကျိုက္ကော်ကျေးရွာအုပ်စု)၊ ဒုံကင်မွန်းချုံ (ကင်မွန်းချုံရွာ) အဖါဦးပန်း မွိုးမဉ်ꩻ (နင်ႏ)၊ အဝ်ႏမွိုးဖါနီဖြာꩻ လွူးဖွာꩻလင်ꩻ ကေားဇာႏနေင်ႏ ၁၂၉၇-ဗာႏ၊ လာဒဲဉ်ကံလောင်း(၇)နီꩻ၊ မွူးနီꩻ-အင်္ဂါႏ၊ ခရာဇ်နေင်ႏ ၁၉၃၆-ဗာႏ၊ လာဇန်နဝါရီ (၁၄)နီꩻ၊ ပေႏခါမဉ်ꩻ "မောင်ဖိုးတူး"နဝ်ꩻသွူ။ ဖူးဝေး(၄)ဖြာꩻအကို မောင်ဖိုးတူးယို ထွာဒုတိယတဖြာꩻသွူ။
ပညာႏရေꩻအထီအသွီႏ
မန်းခမ်းလꩻလွတ်လပ်ရေꩻထွူဆုဲင်ꩻနဝ်ꩻ ဝွန်ႏတန်ချုတ် ဦးနုခေတ်စိုးတွင်ꩻ ဖြေႏအောင်ႏ "အရန်းထိုကမ္ဘာႏ အထကပညာႏရေꩻ""အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း"အောင်ႏဒသမရန်း၊ အတန်ꩻ(၁၀)နဝ်ꩻသွူ။
ပအိုဝ်ႏပေႏ မဲ့နားယံဗွောင်တာႏ ထင်ႏဗာႏခမ်းကောင်
မောင်ဖိုးတူး သက်(၂၂)နေင်ႏအရွယ်ႏ ခရာဇ် ၁၉၅၈-ဗာႏ နေင်ႏထျꩻ ဇန္နဝါရီကာလဖေါင်နဝ်ꩻ ကျောင်ꩻဆရာႏတန် ဦးခွန်ဘအေး (သထုံနောင်ကလာꩻ၊ ခမ်းကောင်ဒုံ) ဟဲ့ꩻထင်ႏခမ်းကောင် ပအိုဝ်ႏဒေႏသ၊ ဖေႏတာႏဝွန်ႏအွဉ်ႏမာꩻသွုပ် စူထောက်ကျောင်ꩻဆရာႏ ဒုံပဆျာႏကြိုႏ၊ သထုံႏပေႏသီႏသဲင်ႏနယ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ခရာဇ် ၁၉၅၈-ဗာႏ၊ မေလာ နွောင်ꩻဟံႏတောႏအစိုႏရတွမ်ႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါ ကထွာဒါႏ ဖြားဗွာဦးလှဖေ၊ ဗိုလ်တုံ (ဗိုလ်ချန်ဇုံ)သီးစွိုꩻ ခါးလားလားကထူႏ "ဒီမိုကရေစီတွမ်ႏ လက်နက်စူခွုမ်လုဲင်ႏလို့ဝင်ꩻ"(ငြိမ်းချမ်းရေး)ညိမ်ꩻဖေ့ရောင်းရျူႏနဝ်ꩻ ဖြားဗွာဦးလှဖေ ဟဲ့ꩻထင်ႏဆရာႏခွန်ဘအေး လူထုခေတ်ပညာႏရေꩻ မာꩻကျောင်ꩻဆရာႏ ပဆျာႏကြိုႏ၊ ဆရာႏခွန်ဘအေး အဝ်ႏလိုႏလွေꩻဗွောင်တေားတေားရပ်လောင်ႏလင်၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏလင်တဲင် ဆရာႏခွန်ဘအေး နမ်းခြောင်ꩻတင် (ကိုယ်ႏစာꩻ)နဝ်ꩻ ဆရာႏဖိုးတူး နွို့သော့ꩻထူႏတာႏဝွန်ႏသွဉ်ဖေႏ သွဉ်စွဲးပင်ႏကိုနဝ်ꩻသွူ။
သွဉ်တန်ꩻဒါႏလျင်ႏ အ-သွံဖြုံႏ
ခရာဇ် ၁၉၅၉-ဗာႏ တယ်ႏစလာဇူလဲင် (၂၇)နီꩻ ဗꩻဩဂုတ် (၁၅)နီꩻ ညဆွာꩻ (၂၁)နီꩻ မောင်ဖိုးတူးပါတွမ်ႏ ခမ်းကောင်စွိုꩻ ဆရာႏလောင်ႏလင် (၃၅)ဖြာꩻ လင်ꩻထင်ႏ "သွဉ်တန်ꩻဒါႏလျင်ႏ အ-သွံဖြုံႏ"(အ-သုံးလုံးကြေသင်တန်း) မိတ္ထီလာႏနဝ်ꩻသွူ။ ပ-အ-မ-ဖ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါ ဖြားဗွာဦးလှဖေ စုခြွဉ်းဖန်းဖြယ်ဖေႏ ထင်ႏသွဉ်တန်ꩻသား ခမ်းကောင် (၃၅)ဖြာꩻစွိုꩻကို မောင်ဖိုးတူးယို ပါညီꩻရဝ်းတဖြာꩻသွူ။ တနယ်ꩻမဉ်ႏဒေါ့ꩻဗာႏ ဖြားဗွာဦးလှဖေ ပိုလီꩻရဲဘော်ဝွန်ႏထမ်ꩻ ထေင်းထမ်ႏစွိုးခွိုꩻတာႏဝွန်ႏတဖြာꩻနေနေ။ မောင်ဖိုးတူး ထင်ႏသွဉ်တန်ꩻ "အ-သုံးလုံးကြေသင်တန်း-မိတ္ထီလာႏ""စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးသင်တန်းကျောင်း၊ မင်္ဂလာဒုံ"ဝေင်ꩻရန်ႏကွုန်ႏနဝ်ꩻသွူ။ သွဉ်တန်ꩻယိုနဝ်ꩻ သွဉ်ဒျာႏနွောင်ꩻဟံႏရေꩻ သမဲင်ꩻရေꩻရာႏ လိတ်လုဲင်ꩻယေန်ႏငဲးရေꩻစစွဉ်ႏ ခမ်းထီအင်္ဂါႏထာꩻမာꩻဖုံႏရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ သွဉ်တန်ꩻမင်္ဂလာဒုံ ထင်ႏထွူတဲင် မောင်ဖိုးတူးသီး ခမ်းကောင်စွိုꩻ (၃၅)ဖြာꩻ သဲင်ꩻလို့ခမ်းကောင် ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻသွူ၊ မောင်ဖိုးတူးနဝ်ꩻ သဲင်ꩻချာပဆျာႏကြိုႏ သွဉ်သွုပ်ဖေႏယင်း ကျောင်ꩻသားမူႏခိုသီး မူလရန်းပညာႏ ပဆျာႏကြိုႏ။
အ-သုံးလုံးကြေ ဆရာဖြစ်သင်တန်း၊ မိတ္ထီလာမြို့
အ-သုံးလုံးကြေသင်တန်း ကရိုꩻနဝ်ꩻ- အ-သုံးလုံးသင်တန်းယိုနဝ်ꩻ နွောင်ꩻဟံႏတောႏအစိုႏရ အင်းမိုးချက် အွဉ်ႏဖေႏဒျာႏစဲ့ꩻတပ်မတောႏ (မြန်မာ့တပ်မတော်)တာႏ၊ ဗွောင်ဖေႏဝွေꩻသီးစဲ့ꩻတာႏဒျာႏသွူ၊ "စာမတတ်သူ ပပျောက်ရေး စီမံကိန်း"ကိုနဝ်ꩻ ထွို့ꩻငင်ႏသော့ꩻပါစဲ့ꩻ။ စဲ့ꩻမန်း (မြန်မာ့တပ်မတော်)ဒါႏတဝ်းလိတ် ကဲဉ်းအာအာတဲင် စဲ့ꩻတဖွောင်ꩻစီꩻကန်ꩻ၊ စဲ့ꩻဥပဒေႏတသေတဝ်း၊ တဖြောင်တဝ်း၊ ထွာအီခမ်းထီထင်ႏထိုရေꩻ အရဲးအပါႏ (အဆီးအတား)နဝ်ꩻမꩻ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါ ကထွာဒါႏ ဖြားဗွာဦးလှဖေ ပအိုဝ်ႏစဲ့ꩻကတူႏ (စစ်ဦးစီးချုပ်)ပိုႏတုံ (ဗိုလ်ချိန်ဇုံ) ဝွေꩻသီးထာꩻထီႏ ပအိုဝ်ႏဒေႏသကိုယိုလဲ့ ယိန်းအဝ်ႏလိုႏ၊ အဝ်ႏလိုႏမွေးမရေႏမရာႏ ဆန္ဒထာꩻထီႏအဝ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻမꩻ ပွိုင်ဆင်မာꩻလွေꩻဗာႏ ပိုလီꩻပအိုဝ်ႏမူႏခိုလောင်း သွိုန်ႏသꩻကိုနဝ်ꩻသွူ။
ပအိုဝ်ႏခမ်းကောင်(၃၅)ဖြာꩻစွိုꩻ
ကလင်ꩻထင်ႏဒျာႏ "မိတ္ထီလာႏ အ-သုံးလုံးကြေသင်တန်း""မင်္ဂလာဒုံ စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးသင်တန်း"ခမ်းကောင် (၃၅)ဖြာꩻစွိုꩻကို ကတောင်ꩻထွꩻဒင်ႏပျꩻအွဉ်ႏနယ်ဗာႏနဝ်ꩻ-
စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးသွဉ်တန်ꩻကျောင်ꩻ
'စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးသင်တန်းကျောင်း"ဌာႏနချုတ်နဝ်ꩻ အဝ်ႏမင်္ဂလာဒုံ၊ ရန်ႏကွုန်ႏသွူ၊ သွဉ်တန်ꩻ သွဉ်ဗာႏဘာႏသာႏနဝ်ꩻ ဆဲင်ႏရာꩻနဲင်ႏငံႏရေꩻသမဲင်ꩻ "သꩻရက်စွိုးခွိုꩻ ယံမွန်ဗန်ဖုဲင်ထင်အီတာႏ""မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်ရှင်သန်ထက်မြက်ရေး"လိတ်လုဲင်ꩻယေန်ႏငဲးရေꩻစတဲင် ခမ်းထီအင်္ဂါႏနဝ်ꩻသွူ။ ပအိုဝ်ႏခမ်းဒွမ် (၃၅)ဖြာꩻစွိုꩻ ထင်ႏသွဉ်တန်ꩻ မင်္ဂလာဒုံ "စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးသင်တန်းကျောင်း"ညဆွာꩻ (၂၁)နီꩻ ထင်ႏထွူတဲင် သဲင်ꩻသွဉ်သွုပ်ယင်း "အ-သုံးလုံးကြေဆရာႏဖြစ်သင်တန်း"မိတ္ထီလာႏနဝ်ꩻ ည(၂၁)နီꩻထင်ႏဗွေတဲင် အွဉ်ဝင်ꩻသဲင်ꩻလို့ ခမ်းကောင်ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻတွော့ꩻ အုံပဆားဒုံဟံႏဗွာ၊ ဖူးဝေးပအိုဝ်ႏလမ်း။
ပအိုဝ်ႏလိုꩻယွဲးခမ်းဒွမ် ဆရာႏလောင်ꩻ (၃၅)ဖြာꩻစွိုꩻ
ပအိုဝ်ႏပေႏခမ်းဒွမ် ဆရာႏလောင်ꩻ (၃၅)ဖြာꩻစွိုꩻကို ကတောင်ꩻထွꩻဖုံႏနဝ်ꩻ- ဆရာႏမူႏနင်ꩻလှယေန် (နောင်ကလာꩻ၊ ယိုခါ သက်လꩻ ၇၀ ဟိုတွူး) ကထင်ႏသွဉ် "စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးသင်တန်း"မင်္ဂလာဒုံနဝ်ꩻ လꩻဆုꩻ (ဂုဏ်ထူးဆောင်)ဆုꩻရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။
မာꩻပွယ်ꩻရပ်ကျိုႏလင်ꩻ သွဉ်တန်ꩻဆရာႏ
"စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးသင်တန်း၊ အ-သုံးလုံးကြေဆရာဖြစ်သင်တန်း"သွဉ်တန်ꩻယို နီစွိုးနီဒဝ်ႏ ထင်ႏထွူတဲင် ခမ်းဒွမ်+ခမ်းကောင် အဖြာꩻပေါင်ꩻ(၇၀)ဖုံႏယို ပ-အ-မ-ဖ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြားဗွာဦးလှဖေဖစ်ဟဲ့ꩻစု ပ-အ-မ-ဖ ရွုမ်ꩻတန်ကို တောင်ႏကီꩻ၊ "မာꩻပွယ်ꩻရပ်ကျိုႏဆွုမ်ႏ သွဉ်တန်ꩻဆရာႏတသာ"ဖေႏငဝ်းမိန်းဩဝါဒ သွင်ꩻစိမ်သော့ꩻ ဝံသာနုသꩻဓာတ်ရက်ခွိုꩻ (မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်ရှင်သန်ရေး) ပါတွမ်ႏဖန်းဖြယ်ဖေႏအပ်တာႏဝွန်ႏ ထဲ့ဒုံမုဲင်ꩻ၊ လွေꩻဗာႏနယ်ႏမုဲင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ပ-အ-မ-ဖ ဖြားဗွာဦးလှဖေဩဝါဒ တွမ်ဗဲ့ꩻထန်ႏတခူးတခဝ် (ကောက်နုတ်ချက်) ယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ နုဲင်းယို- "နီပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ခမ်းကောင်ဒေႏသနဝ်ꩻ အုံအဝ်ႏရေꩻထဲ့ဖွိုႏငါႏ၊ မဲ့နားဗွောင်တဝ်းငါႏ၊ မဲ့ငါပေႏငါႏ၊ ဝင်ꩻထီႏဖွီငါႏ နီစွိုးခွိုꩻလိုꩻမျိုꩻ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ကထွာဒါႏ ဆရာႏခိုသီးတဲ့နဝ်ꩻ၊ ဆရာႏမူႏသီးတဲ့နဝ်ꩻ အွဉ်ႏဗဲင်းသꩻတန်တန်၊ သꩻဆွာꩻဆွာꩻ၊ လွူးဗဲင်းဝင်ꩻ မေတ္တာႏစေႏတနာႏ အနေတ်နာႏစွုမ်ႏဖြာꩻဖြာꩻ၊ ထွားဗဲင်းထောက်ဗဲင်း နီစွိုးခွိုꩻပအိုဝ်ႏမဲ့ငါ တွမ်ႏထွာဗာႏမွိုန်း ရွဉ်ထွာအထျꩻ အသပျာဆရာႏ ယံထွာဒျာႏသွော့ စေႏတနာႏမေတ္တာႏ ကရုဏာႏဆရာႏ စွုမ်ႏဖြာꩻဖြာꩻ၊ နီသွဉ်းသီး ပ-အ-မ-ဖ မဲဉ်မေတ္တာႏရပ်ခံႏငါႏ ငဝ်းဝါႏစာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသနယ်"စတဲင်ဝံသာနု သꩻဓာတ်ရက်စွိုးခွိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
ဒေႏသခံႏရပ်သား လွဉ်ရပ်ကျိုႏဆရာႏ
"ရပ်ကျိုႏထူးဂုဏ်ႏဆရာႏသီး"အခြပ်အရဲဉ်ႏကိစ္စနဝ်ꩻထွူတဲင် ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ၊ ဟိုပုံꩻ၊ သီႏသဲင်ႏ၊ ပင်လောင်ꩻ၊ ပင်ႏလုံ စင်းသင်းကောင် စတဲင်ဝေင်ꩻနယ်ႏ ပအိုဝ်ႏဒေႏသကို ဆရာႏအဖြာꩻမုဲင်ꩻ တာႏဝွန်ႏထဲ့ ဒုံမုဲင်ꩻလဲ့ ဖန်းဖြယ်ထွူတဲင် ဒေႏသခံႏရပ်ရာႏ လွဉ်ရပ်ကျိုႏလွဆရာႏ ဒုံပငါပရာꩻဖုံႏသွူ။
လူထုခေတ်ပညာႏရေꩻ
လူထုခေတ်ပညာႏရေꩻ ရိုꩻနဝ်ꩻတဲင် ကျောင်ꩻဆရာႏလာတာႏ (လꩻခꩻ) တလာ ၅၀-ရပ်နဝ်ꩻ ဒေႏသခံႏရပ်သား ထူႏတာႏဝွန်ႏဖေႏချာဒျာႏသွူ၊ ကျောင်ꩻဆရာႏအံႏဒဲဉ်ကိစ္စ အံႏချာဒျာႏတပဲ့ꩻလမ်း၊ တလမ်းထွူတလမ်း တပဲ့ꩻတွမ်ႏတပဲ့ꩻမွိုးဖါ ဖစ်ဟဲ့ꩻသွုံꩻဆောင်ႏ ဒဲဉ်ဟန်ႏရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ပ-အ-မ-ဖ (ဗဟိုရ်ႏ) ကအွဉ်မာꩻဗာႏ တဖူꩻခြောင်ꩻ (လမ်းစဉ်) အခြပ်အရဲဉ်ႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ အလောင်ႏလင်မွေးတဝ်း ဒေႏသခံႏတပဲ့ꩻတွမ်ႏ တပဲ့ꩻမွိုးဖါ လိုꩻအုံအဝ်ႏရေꩻ အဆင်ႏအရန်း (လူနေမှုအဆင့်အတန်း) ထဲ့ဖွိုႏလဲဉ်းဆုဲင်ꩻတကားမုဲင်ꩻ၊ ရန်းထိုတကားမုဲင်ꩻ တယ်ႏစစွဉ်ႏအထျꩻ ကမ္ဘာႏ(အောက်ခြေကွင်းဆင်းလေ့လာ)သဖော်ꩻယံကသေထွꩻလို့ လက္ခဏာႏအမုဲင် အခေႏအနေႏနဝ်ꩻသွူ။ မဉ်ႏမော့ꩻတလူႏခွဲးကျုံႏ တနောက်ꩻလို့ဝင်ꩻ ဟော်ꩻနယ်ခြုဲင်းနယ်ဖေႏသဖော်ꩻတရာꩻ စိမ်ထဲမ်သော့ꩻ ဆရာႏသီးထာꩻသေ ဗဟုသုတတဲ့လꩻ၊ စွီႏစူထွို့ꩻဗူႏ ဟဲ့ꩻလွေꩻထွို့ꩻဗူႏအီတာႏ (စည်းရုံးရေး)တဲ့ထွာပါ ကျောင်ꩻဆရာႏဦးခွန်မျိုးလွင် "နောင်ကလာꩻ၊ သက်(၇၇)"ခြုဲင်းနယ်နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
ပိုအဝ်ႏညီꩻဝင်ꩻ (၉)ဖြာꩻ
(၁) နင်ႏမီႏဗဲ့ (ဟဲ့ꩻ) နင်ႏဆွေစီ (ရွှေကြည်) (၂) ခွန်ဖိုးစိန် (၁၀)တန်ꩻ (၃) နင်ႏခံꩻ (၄) နင်ꩻမိနု (၅) နင်ႏအောင်ႏ (၆) နင်ꩻသန်းအေး (၇) နင်ႏမိအု (၈) ခွန်ကျော်ခမ်း (၉) ခွန်ကျော်ဟိန်း တောႏလမ်းထွူတဲင် ကျိုꩻဆောင်ႏဖေႏဌာႏန "ဟိုပုံꩻ-ရန်ႏကင်ꩻ သေင်ႏလာႏပွယ်ꩻယွုံႏ"နမ်းခြောင်ꩻတင် (မန်နေးဂျာ)နဝ်ꩻ သွံနေင်ႏ။ ခရာဇ် ၁၉၆၄-ဗာႏ၊ သက်(၂၉)နေင်ႏဖေါင်ꩻနဝ်ꩻ ခွုမ်မာꩻကျိုꩻဆောင်ႏဖေႏ ပ-အ-မ-ဖ နမ်းခြောင်ꩻတင် (မန်နေဂျာ) ပွယ်ꩻယွုံႏ ဘန်းယေန်ႏနဝ်ꩻ သွံနေင်ႏ။ ခရာဇ် ၁၉၆၇-ဗာႏ၊ သက်(၃၂)အရွယ်ႏ သေင်ႏလာႏပွယ်ꩻယွုံႏ ဘန်းယေန်ႏနဝ်ꩻ ပြောင်ꩻပြွတ်လုဲင်ႏ လိုꩻပေႏယွဲးဆꩻလထွူတဲင် နွို့ထေင်းထံႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ဒုတိယတောႏလန်ႏရေꩻ ဗꩻ ၁၉၉၁-ဗာႏ၊ ပီအဲန်အိုတွမ်ႏ စဲ့ꩻအစိုႏရ "အွဉ်ႏယွုတ်ဆွိုးတွိုက်ꩻခꩻ-ညိမ်ꩻချံꩻရေꩻကာႏလ"နဝ်ꩻသွူ။ ထေင်းထံႏရုဲင်ꩻတသွိုးသွုပ်တငါငါ ဒုတိယတောႏလန်ႏရေꩻကာႏလတွင်ꩻ တဲမ်းထွတ်နျꩻထန်ႏ "ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻသမဲင်ꩻ (PA-OH PEOPLE. by mika Rolly)။ ပါတွမ်ႏတလာ (၁)လဲင်ႏ (ဗဟိုရ်ႏ)အနေႏ ထွတ်ထေ "စွိုးခွိုꩻအာႏရဲင်ꩻဂျာနယ်"ပအိုဝ်ႏ+မန်း+အင်္ဂလိပ် သွံဘာႏသာႏ ကွပ်တွယ်ꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
ထေင်းထံႏစွိုးခွိုꩻထာꩻမာꩻဖုံႏ
နေင်ႏ ၁၃၆၆-ဗာႏ၊ လာကထိန်ႏလောင်း (၁၂)နီꩻ (၈-၁၂-၂၀၀၄) သက်လꩻ (၆၉)နေင်ႏ ဗျာဓိဓမ္မလိုꩻဖြား ရောႏဂါႏနိစ္စက်တေက်ꩻနျꩻတဲင် အနိစ္စခန္ဓာႏပြောင်ꩻကုဲင်ထိုꩻ တောင်ႏကီꩻ ဒုံဟံႏဗွာ အဗွေႏဖြားလမ်း ဂေဟာလောင်းကိုနဝ်ꩻသွူ။ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ထွတ်လိတ် (စာဆိုတော်) တဖြာꩻဟူးလင်ꩻထိုꩻနဝ်ꩻသွူ။
ဒဲဉ်သီႏလက်ဆောင်ႏ အမုဲင်(၂၅)ကိုနဝ်ꩻ ထူႏတာႏဝွန်ႏကိုဗာႏဖို တာႏဝွန်ႏလဲ့အဝ်ႏပါနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ဖြားခွန်ဝိဇ္ဇာႏယိုနဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏကလောင်အာႏတဲင် ကတဲမ်းဗာႏသုံꩻအီဗာႏဖို ကလောင်မဉ်ꩻနဝ်ꩻ-
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ဒါႏနကုသိုလ်ႏ ပသာတွိုႏအရပ်
"ပုညကြိယဝတ္ထုသုတ် (ဒါႏနကုသိုလ်ႏ၊ သီႏလကုသိုလ်ႏ ပသာတွိုႏအရပ်)" ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၁။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနောဝ်ꩻ 'ဒါႏနကုသိုလ်ႏတဲ့ မာꩻဆေ့ꩻဆေ့ꩻပေႏလွုမ်ꩻ၊ သီႏလကုသိုလ်ႏတဲ့ မာꩻဆေ့ꩻဆေ့ꩻပေႏလွုမ်ꩻ၊ ဘာႏဝနာႏကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ မာꩻဗာႏတဝ်း'၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ထွိုင်ႏသီသဲင်ꩻထွာလိုꩻတဲ့ ထွာဒျာႏ လိုꩻဘွုန်ꩻကံႏပေႏ၊ သဲင်ꩻထွာဒျာႏ လိုꩻအညမ်းစား၊ လိုꩻအရန်းဖွိုႏမျိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ၂။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ကားကတတ်နွိုင်ႏ မာꩻဒါႏနကုသိုလ်ႏ၊ ကားကတတ်နွိုင်ႏ မာꩻသီႏလကုသိုလ်ႏလွုမ်ꩻ၊ ဘာႏဝနာႏနောဝ်ꩻ မာꩻဗာႏတဝ်း၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ထင်ႏသီသဲင်ꩻထွာ လိုꩻဘွုန်ꩻကံႏတန်၊ သဲင်ꩻထွာ လိုꩻမျတ်မျိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ၃။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မာꩻမွေးစွဉ်ႏ ဒါႏနကုသိုလ်ႏ၊ မာꩻမွေးစွဉ်ႏ သီႏလကုသိုလ်ႏလွုမ်ꩻ၊ ဘာႏဝနာႏနောဝ်ꩻ မာꩻဗာႏတဝ်း၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ တိန်ႏသီ ထင်ႏကီထွာလူꩻ 'စာတုမဟာရာဇ်'၊ လူꩻစာတုမဟာရာဇ်ကို ဝွေꩻယိုနဝ်ꩻ သက်ဆွာꩻလဲဉ်းဝင်ꩻ၊ ယောင်ꩻရေꩻလဲဉ်းဝင်ꩻ၊ ချမ်ꩻသာႏလဲဉ်းဝင်ꩻ၊ သွဉ်းသယ်ႏသွꩻခွ အာလဲဉ်းဝင်ꩻ၊ ဩဇာႏအာႏဏာႏ ဟောဝ်လဲဉ်းဝင်ꩻ၊ မဲ့အာႏရွုံႏ၊ နားအာႏရွုံႏ၊ နေ့ꩻဖူအာႏရွုံႏ၊ ဖြေꩻအာႏရွုံႏ၊ နမ်းအာႏရွုံႏ ကာႏမဂွုဏ်ႏ အာႏရွုံႏငတ်ꩻပါꩻတဲ့ စံႏစာꩻလွိုဗာႏလဲဉ်းဝင်ꩻ၊ အမျိုꩻတဆီယိုနဝ်ꩻ ဝွေꩻလွိုလဲဉ်းက လူꩻ(စာတုမဟာရာဇ်)အလင်ဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ ၄။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ 'ဒါႏနကုသိုလ်ႏတဲ့နဝ်ꩻ သီႏလကုသိုလ်ႏတဲ့နဝ်ꩻ' ယိန်းမာꩻမွေးလဲဉ်းနဝ်ꩻ၊ ဘာႏဝနာႏကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ မာꩻဗာႏတဝ်း၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ စိန်ႏသီထင်ႏကီထွာလူꩻ 'တာဝတိံသာႏ'၊ သက်ဆွာꩻ၊ ယောင်ꩻရေꩻ-စတဲင် အမျိုꩻတဆီနဝ်ꩻ ဝွေꩻလွိုဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ၅။ လိုယင်ဟန်ႏနဝꩻ ဒါႏနကုသိုလ်ႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ သီႏလကုသိုလ်ႏတဲ့နဝ်ꩻ ယိန်းမာꩻမွေးလဲဉ်းနဝ်ꩻ၊ ဘာႏဝနာႏကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ မာꩻဗာႏတဝ်း၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ကထွိုင်ႏသီ ထင်ႏကီထွာလူꩻ 'ယာႏမာႏ'၊ သက်ဆွာꩻ၊ ယောင်ꩻရေꩻ-စတဲင် အမျိုꩻတဆီနဝ်ꩻ ဝွေꩻလွိုလဲဉ်းဝင်ꩻ။ ၆။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ဒါႏနကုသိုလ်ႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ သီႏလကုသိုလ်ႏတဲ့နဝ်ꩻ ယိန်းမာꩻမွေးလဲဉ်းဝင်ꩻ၊ ဘာႏဝနာႏကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ မာꩻဗာႏတဝ်း၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ကထင်ႏသီ တွိုႏကီထွာလူꩻ'တုသီႏတာႏ'၊ သက်ဆွာꩻ၊ ယောင်ꩻရေꩻ-စတဲင် အမျိုꩻတဆီနဝ်ꩻ ဝွေꩻလွိုလဲဉ်းဝင်ꩻ။ ၇။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ဒါႏနကုသိုလ်ႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ သီႏလကုသိုလ်ႏတဲ့နဝ်ꩻ ယိန်းမာꩻမွေးလဲဉ်းနဝ်ꩻ၊ ဘာႏဝနာႏကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ မာꩻဗာႏတဝ်း၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ကတိန်ႏသီ ထင်ႏကီထွာလူꩻ'နိမ္မာနရတိ'၊ သက်ဆွာꩻ၊ ယောင်ꩻရေꩻ-စတဲင် အမျိုꩻတဆီနဝ်ꩻ ဝွေꩻလွိုလဲဉ်းဝင်ꩻ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၈။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ဒါႏနကုသိုလ်ႏတဲ့ ယိင်းမာꩻမွေးလဲဉ်းနဝ်ꩻ၊ သီႏလကုသိုလ်ႏတဲ့ ယိင်းမာꩻမွေးလဲဉ်းနောဝ်ꩻ၊ ဘာႏဝနာႏကုသိုလ်ႏနောဝ်ꩻ မာꩻဗာႏတောဝ်း၊ ဝွေꩻကစိန်ႏသီ ထင်ႏကီထွာလူꩻ 'ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီႏ'၊ သက်ဆွာꩻ၊ ယောင်ꩻရေꩻ၊ ချမ်ꩻသာႏ၊ သွꩻအာ၊ ဩဇာႏအဝ်ႏလဲဉ်းဝင်ꩻ၊ ကာႏမဂွုဏ်ႏ အာႏရွုံႏငတ်ꩻပါꩻ စံႏစာꩻဗာႏလွိုလဲဉ်းဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ အဋ္ဌကနိပါတ်၊ ဒါနဝဂ်၊ ပုညကြိယဝတ္ထုသုတ်)
ဒြပ်
ဒြပ် (Matter) ကရိုꩻနောဝ်ꩻ အထွူႏအဖွီအောဝ်ႏထွူ ကထူႏပါဒါႏခင်ႏလမ်း(ဒြပ်ထု)အတူႏအဖွန်ႏ တွမ်ႏ (ထုထည်)ပေႏတန် ဖွိုႏထို ဒွိုန်ဗွို ဒွေါင်ႏဆွာꩻ ပုံႏစမ်ႏမျိုꩻစွုမ်ႏကအောဝ်ႏဒါႏဖုံႏယို ဟဲ့ꩻဒြပ်နောဝ်ꩻသွူ။ နီသွဉ်းသီး ‌ကအောဝ်ႏခွုမ်စမ်ႏ ကအောဝ်ႏခွိုင်းဗာႏစွုမ်ႏနီꩻအကို မဲဉ်ထာꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတယောဝ်းနောဝ်ꩻ အဲစ်တမ် (Atom) အစုအဗူႏဖုံႏဒျာႏကွေꩻကွေꩻတဲင် အဲစ်တမ် ဖုံႏနောဝ်ꩻတဲ့ ထွာဒျာႏ အဲစ်တမ်အဖွန်ႏဖုံႏအစုအဗူႏနောဝ်ꩻသွူ။ ခွိုင်ႏကားတဲင် ထာꩻဖွန်ႏ ထာꩻမို့ အစားစား စွုမ်ႏမျိုꩻမျိုꩻလို့လို့ယိုနောဝ်ꩻ လဲဉ်းလို့စွဉ်ႏ ကဟဲ့ꩻဖန်ဒါႏ ဒြပ် အကိုတဲင် ဟဲ့ꩻဗာႏဒြပ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဥပမာႏနောဝ်ꩻ လုံးတူႏ တဲ့ ဒြပ်အစုအဗူႏ၊ လမ်း တဲ့ဒြပ်အစုအဗူႏ ၊ ကာꩻတဲ့ ဒြပ်အစုအဗူႏ ဖုံႏကွေꩻကွေꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ကွယ်ႏတွော့ꩻ ယဟန်ႏနောဝ်ꩻ သမ်းပါသော့ꩻတောဝ်း သမ်းဟဲ့ꩻတောဝ်း ဒြပ် အောဝ်ႏနေကသွူ။ ဥပမာႏ ဖိုတွန် နောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဖန်တောဝ်း ဒြပ်သွူ။ ပွိုးထာꩻမုဲင်ꩻနဲတဲင် အနမ်းတဲတဲတအောဝ်ႏတောဝ်းအဖွန်ႏဖုံႏလွုမ်ꩻ၊ အရောင်ႏလေ တွမ်ႏ အခွꩻအလျားကရိုꩻဒါႏအစွန်ꩻအအာႏ Energy တွမ်ႏ wave လဲင်ꩻသဖော်ꩻဖုံႏယို တပါနွို့သော့ꩻတောဝ်း ဒြပ်ကိုသွူ။
ရိုꩻစွဉ်ႏဒြပ်လဲ့ အောဝ်ႏဒွိုန်းက အခေႏအနေႏအမျိုꩻမျိုꩻ အရန်းအစားစားကသွူ။ နုဲင်းမုဲင်ꩻစားနဲတင် အတူႏအခယ်ꩻ၊ အထီ၊ အလွီး နုဲင်းယိုဖုံႏသွူ။ သာဓကနောဝ်ꩻ ဥပမာႏနုဲင်း " ထီ " နောဝ်ꩻသွူ။ ရိုꩻတဲင် အောဝ်ႏအခေႏအနေႏသွံမျိုꩻ ယို ဒြပ်အောဝ်ႏကွေꩻကွေꩻသွူ။ အခေႏအနေႏ ယိုသွံမျိုꩻလွုမ်ꩻ တကာႏတောဝ်း ဒြပ်ဖုံႏအောဝ်ႏကဒွိုန်းထဲင်းက အလင်တဲ့ အောဝ်ႏသွူ။ ဥပမာႏ အယုဲင်ပဲစ်ꩻ အအောက် ပုံႏ - အတူႏတဲ့တမွေးတောဝ်း အထီတဲ့မွေးတောဝ်းတဲ့အောဝ်ႏ၊ ကွယ်ႏတွော့ꩻ ဒြပ် တမျိုꩻနေနေဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ အခေႏအနေႏသွံရပ်ကို ထွူတကာႏတောဝ်း ကအောဝ်ႏကဒွိုန်း ဒြပ် ဖုံႏနောဝ်ꩻ ပလာစမာ (Plasma)၊  ဘို့စ်–အုဲင်းစတုဲင် ကွန်ဒန်သေက် (Bose–Einstein condensate) ၊ ဖာမီယွန်နစ် ကွန်ဒန်သေက် (Fermionic condensates) ကွာ့–ဂလူယွန် ပလာစမာ (Quark–gluon plasma) ဖုံႏနောဝ်ꩻ အခေႏအနေႏအလင်ကိုတဲ့ အောဝ်ႏနွောင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ငဝ်းမောင်းစော့ꩻ
ငဝ်းမောင်းစော့ꩻ အကွို့ꩻ(၁)
၁။ ကျူႏလေပ်ကျောင်ꩻဆေင်ႏပဲန် (ပဲန်)၊ ကျူႏဗဲန်ကျောင်ꩻစီႏအွတ်ꩻ(အွတ်ꩻ) မူႏပေႏအွိုးသူꩻတဖြာꩻ ထွားထွားသွူနီ ဝင်ꩻသꩻဝင်ꩻလဲင်ꩻတရွတ်ꩻနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၂။ မီႏလွေꩻညာꩻထာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏသွꩻ(သွꩻ)၊ ဗေင်ႏထာꩻမီႏခွꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏဟွမ်(ဟွမ်)၊ ခိုဗင်ႏနုဲင်းနီ ဟန်ႏနေင်ႏအဝ်ႏလိုႏစွမ်နယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၃။ သီမဲန်အုံဗဉ်ႏဗဉ်ႏ နီအဝ်ႏထီႏလꩻ(လꩻ)၊ သီမဲန်အုံဗꩻဗꩻ နီအဝ်ႏထီႏလွေꩻ (လွေꩻ)၊ အွိုးသူꩻအွိုးသူꩻ မူႏယောင်ꩻရေꩻနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၄။ ပွယ်ꩻယိုဟန်ႏနီꩻနဝ်ꩻ ပွယ်ꩻမာꩻကုသိုလ်ႏ(သိုလ်ႏ)၊ ပွယ်ꩻယိုဟန်ႏနီꩻနဝ်ꩻ ပွယ်ꩻကျိုꩻလိုႏဒါႏန(န)၊ မီႏမာꩻပွယ်ꩻနုဲင်းယိုမꩻ အီႏလွစ်လꩻဝွဋ်ဒုက္ခသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၅။ မောင်းယိုတဆွိုင်ꩻနဝ်ꩻ မောင်းငဝ်းယုံ(ယုံ) ထုံယိုတဖြုံႏနဝ်ꩻ ထုံငဝ်းသင်ႏ(သင်ႏ)၊ ကောကကျူႏသားနဝ်ꩻ ခွန်ခိုဗင်ႏနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၆။ ထွားစဲင်းစဲင်းနီဟုဲး နင်ꩻယောင်ꩻဆျူႏ(ဆျူႏ)၊ ထွားစဲင်းစဲင်းနီဟုဲး မူႏယောင်ꩻရေꩻ (ရေꩻ)၊ နဝ်ꩻမꩻပွယ်ꩻယိုတဖြုံႏမီႏဝုဲင်ꩻ အီႏတောင်ꩻသေꩻနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၇။ မီႏလွေꩻတဖူꩻဒွါနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏကာꩻ(ကာꩻ)၊ မီႏလွေꩻတဖူꩻညာꩻနဝ်ꩻ လိုႏဆဲင်ကယ်(ကယ်)၊ ခိုဗင်ႏနုဲင်းနီ ဟန်ႏနေင်ႏလိုႏလဲန်း လိုꩻမူႏလွိုးအဲးဟယ်နယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၈။ လံးတနဝ် ဆို့ꩻမောက်ကြင်ꩻ (ကြင်ꩻ)၊ လံးတထင်ꩻ ဆို့ꩻတခေါ့ꩻ(ခေါ့ꩻ) မူႏပေႏနုဲင်းသီဟန်ႏနေင်ႏ မီႏသဲင်ꩻလွဉ်နီနဝ်ꩻ အလွိုးရော့ꩻနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၉။ ဗွေႏဗွန်ကျောင်ꩻကီ အဝ်ႏထွားလင်ꩻ(လင်ꩻ)၊ ဗွေႏစင်ꩻကျောင်ꩻကီ အဝ်ႏထွားယောင်ႏ (ယောင်ႏ)၊ တထွားတဝ်းနီ ထွားဒျာႏမူႏလွိုးရောင်ႏနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၁၀။ လိုꩻတရေꩻတလိုႏတဝ်း လိုႏဒျာႏလိုꩻတဲ့ꩻသွီႏ(သွီႏ)၊ ဟန်ႏအိုအွီႏတလိုႏတဝ်း လိုႏဒျာႏဟန်ႏတဲ့ꩻဖြောင်း(ဖြောင်း)၊ သီမီႏသဲင်ꩻလွဉ်ꩻဒါႏငါ ဝေးနီစူအဝ်ႏယောင်းနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၁၁။ ဒုံႏယံယံလုဲး ခွန်ယောင်ꩻတင်ႏ(တင်ႏ)၊ ကျူႏယံယံလုဲး သျင်ႏယောင်ꩻရေꩻ(ရေꩻ)၊ ပွယ်ꩻဟန်ႏနီꩻယို မွိုက်ခွိုက်နီကလွေꩻနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၁၂။ ထီပင်ႏလယ်ႏ ကလုဲးငါႏနဝ်ꩻ လုဲးမဟာႏ(ဟာႏ)၊ ထီသမုဒ္ဒရာႏကလုဲးငါႏနဝ်ꩻ လုဲးမက(က)၊ အခွင်ꩻအရေꩻကလုဲးငါႏနဝ်ꩻ လိုꩻဘဝနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၁၃။ မို့ꩻလောင်းကီသူꩻ ခမ်းခြွိုင်ႏသင်ႏ(သင်ႏ) ဟံႏလောင်းလယို ဒေႏဖြေင်ꩻလ၀်း(လဝ်း) ပွယ်ꩻဟန်ႏနီꩻယို တရေꩻလွို နီမွိုးသီးပနံ တအဲန်ထ၀်းနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၁၄။ တထီႏတရွိုꩻ အွီႏစွုမ်ႏဖြုံႏ(ဖြုံႏ)၊ လိုꩻမူႏတဖုံႏ ယံစွုမ်ႏဖြာꩻ(ဖြာꩻ) နယ်ꩻငါႏဒျာႏ အကွဉ်ကꩻတေား ဝင်ꩻခွမ်ꩻလာꩻနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၁၅။ ထီတဒူန၀်ꩻ ကွိုꩻအခွꩻ (ခွꩻ)၊ လိုꩻခိုလွꩻနဝ်ꩻ ကွိုꩻအဗွန် (ဗွန်) လိုꩻတကုဲနုဲင်းနီလဲ့ ကွိုꩻအဗွန်နေနေနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၁၆။ ထာꩻခေ့ꩻရစ်ꩻရစ်ꩻ ထွꩻကုဲးလယ်ႏ(လယ်ႏ)၊ တခြာတောႏထဲႏ မေႏခိုးလွင်ꩻ(လွင်ꩻ)၊ နီလိုꩻသီးယို ဖေႏကတိုꩻတက်န၀်ꩻ လိုႏစီꩻကန်ꩻနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၁၇။ အလွီးကဟွမ်ငါႏနဝ်ꩻ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻသဲင်ꩻကတိုꩻ(တိုꩻ)၊ အငိုꩻကတန်ငါႏနဝ်ꩻ သဲင်ꩻဟဝ်ပတ္တမျာꩻ(မျာꩻ)၊ လိုꩻသီးယို ကဟဝ်ရက်နဝ်ꩻ ထာꩻရိုꩻသာꩻနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၁၈။ ကဆွာꩻငါႏနဝ်ꩻ သံႏသရာႏ(ရာႏ)၊ ကခြꩻငါႏနဝ်ꩻ စေႏတနာႏ(နာႏ)၊ ကစွယ်ꩻငါႏနဝ်ꩻ မူႏသီဒျာႏနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၁၉။ ခူးဟွမ်ယွီးသား အဝ်ႏခူႏခါႏ (ခါႏ)၊ ခူႏဖဝါႏသား အဝ်ႏရော်ꩻရယ်ꩻ (ရယ်ꩻ)၊ နင်ႏသီးစွိုꩻနဝ်ꩻ ယံလွိုကယ်ꩻနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။
ငဝ်းမောင်းစော့ꩻ အကွို့ꩻ(၂)
၁။ နီတမွန်ꩻတဝ်းဒဝ် ပျောႏဝင်ꩻခြာ (ခြာ)၊ နီတအွꩻတဝ်းဘီယာ ပျောႏဝင်ꩻခါႏ (ခါႏ)၊ ဝေးနီယို နင်ႏသီမီႏမဲန်အာႏကွိုꩻတဲ့ အဝ်ႏလꩻဒျာႏသနယ်ဟွေး။ (ဟွေး-ဟွေး) ၂။ ဗွေႏဗွန်ကျောင်ꩻကီ အဝ်ႏထွားလင်ꩻ (လင်ꩻ)၊ ဗွေႏစင်ꩻကျောင်ꩻကီ အဝ်ႏထွားယောင်ႏ(ယောင်ႏ)၊ ထွက်ပေႏစွိုꩻယို ကျူႏထာꩻငင်းလဲင်ꩻကောင်ႏသနယ်ဟွေး။(ဟွေး-ဟွေး) ၃။ ညောႏကလွေꩻထာꩻသဲက်သဲက်နဝ်ꩻ ပွိုးထီႏယူး(ယူး)၊ ရူးကလွေꩻထာꩻသျော့သျော့နဝ်ꩻ ပွိုးထီႏဒေႏ(ဒေႏ)၊ နီကလူႏထာꩻဟန်ႏနီꩻနဝ်ꩻ နိဗ္ဗာန်ႏရေႏသနယ်ꩻဟွေး။(ဟွေး-ဟွေး) ၄။ လိုꩻမူႏယိုခါ ကွဉ်နီႏပꩻ (ပꩻ)၊ လိုꩻမူႏယိုခါ ကꩻဆဲင်ꩻဗွို (ဗွို)၊ လွေꩻထာꩻယလဲင်ႏလဲင်ႏ ကီႏလေင်းတွမ်ႏသꩻအင် လဲင်ꩻအဝ်ႏလိုသနယ်ဟွေး။ (ဟွေး-ဟွေး) ၅။ လိုꩻမူႏဟန်ႏလဲင်ႏ ကျွားတွမ်ႏသဲင်ကယ် ကဲဉ်းအာအာ(အာ)၊ လိုꩻမူႏယိုခါ ကျွားတွမ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ကသံးလွိုင်ႏ (လွိုင်ႏ)၊ ကျွားထꩻတဒါႏတဝ်းတဲင် ပါꩻအုဲင်ႏနွိုင်ႏသနယ်ဟွေး။ (ဟွေး) ၆။ ယွယွသဲင်ꩻဟုဲင်းမွိုးဖြား နာႏဒွိုန်းကအကျိုꩻဘုရာꩻငါ (ငါ)၊ ယွယွကာလုဲင်းဖါဖြား နာႏဒွိုန်းကအကျိုꩻဗွေႏဗွန်ထျꩻ (ထျꩻ)၊ ဝင်ꩻကဝွေႏကုသိုလ်ႏယို ယံကလꩻသနယ်ဟွေး။ (ဟွေး-ဟွေး) ၇။ ကလျားငါႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒေါသ(သ)၊ ကခွꩻငါႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏမေတ္တာႏ (တာႏ)၊ ကစွုမ်းငါႏနဝ်ꩻ စေႏတနာႏသနယ်ဟွေး(ဟွေး-ဟွေး)။ ၈။ နီကမာꩻကုသိုလ်ႏ ဟန်ႏနီꩻနဝ်ꩻ ထီႏဒျာႏအကျိုꩻဘဝငါ(ငါ)၊ နီကလူႏထာꩻယိုခါနဝ်ꩻ ထီႏဒျာႏအကျိုꩻ သံႏသရာႏ(ရာႏ)၊ လူႏလဲန်းထွူတဲင် သစ်တဝ်းရင်ꩻရင်ꩻ အကျိုꩻအီႏလꩻဗာႏသနယ်ဟွေး(ဟွေး-ဟွေး) ၉။ လိုꩻပေႏဟန်ႏလဲင်ႏ ဒါႏလိတ်ကဲန်းအာအာ(အာ)၊ လိုꩻပေႏယိုခါ ဒါႏလိတ်ရင်းစွုမ်ႏဖြာꩻ(ဖြာꩻ)၊ ခေတ်ယိုခါနဝ်ꩻ ခေတ်ပညာႏတဲ့ယံငါႏထာꩻသနယ်ဟွေး(ဟွေး-ဟွေး) ၁၀။ နီကမာꩻကုသိုလ်ႏဟန်ႏနီꩻနဝ်ꩻ ထီႏဒျာႏအကျိုꩻ ဘဝငါ(ငါ)၊ နီကလူႏထာꩻယိုခါနဝ်ꩻ ထီႏဒျာႏအကျိုꩻသံႏသရာႏ(ရာႏ)၊ လူႏလဲန်းထွူတဲင် သစ်တဝ်းရင်ꩻရင်ꩻ အကျိုꩻအီႏလꩻဗာႏသနယ်ဟွေး(ဟွေး-ဟွေး) ၁၁။ ကျူႏမွေးမွေးလုဲင်းသွꩻ အွိုးသူꩻမူႏနံꩻအဝ်ႏအုံထွား (ထွား)၊ ကျူႏတဲးတဲးဝါးဝါးလုဲင်းသွꩻ အွိုးသူꩻမဲးရင်း အဝ်ႏအုံယဲင်ꩻ(ယဲင်ꩻ)၊ ပွယ်ꩻမီႏဝုဲင်ꩻမဲ့ꩻ တဖြာꩻဖြာꩻယို နီဟဲ့ꩻသဲင်ꩻသနယ်ဟွေး(ဟွေး-ဟွေး) ၁၂။ ကောင်တန်ထိုထိုနဝ်ꩻ ခဝ်းစေႏတီႏ (တီႏ)၊ ဟန်ႏအွီႏအွီႏနဝ်ꩻ ခဝ်းပွယ်ꩻပင်ꩻ(ပင်ꩻ)၊ ဝေးခွန်သျင်ႏနီယိုနဝ်ꩻ ခဝ်းမူႏနံꩻသနယ်ဟွေး(ဟွေး-ဟွေး)။
ငဝ်းမောင်းစော့ꩻ အကွို့ꩻ(၄)
၁။ ရွဉ်တအဲန်ထဝ်းလွေꩻဆေꩻနဝ်ꩻ ပီလိုꩻဗား(ဗား)၊ ပနားတအဲန်ထဝ်း ထမ်ႏထုဲင်နဝ်ꩻ ပီလိုꩻယောင်ႏ(ယောင်ႏ)၊ နီပအိုဝ်ႏယိုနဝ်ꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻမွေးတဝ်း ကျံႏတွိုင်ꩻအောင်ႏသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၂။ နီယေန်ႏကေႏမုꩻယို နီအဝ်ႏလိုႏထိန်ꩻမန်ႏမန်ႏ(မန်ႏ)၊ နီထွုံꩻစံႏယို နီအဝ်ႏလိုႏထိန်ꩻဟဝ်ဟဝ်(ဟဝ်)၊ မီႏတထိန်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ မဲ့ꩻနီပအိုဝ်ႏယို ထွာလို့လိုꩻဖွီဗဝ်သနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၃။ မွူးကထန်ႏနဝ်ꩻ ထန်ႏဖေႏနီနာꩻတာႏ(တာႏ)၊ သာႏသနာႏကလေနဝ်ꩻ လေဖေႏနီနာꩻတွက်(တွက်)၊ အခိန်ႏအဝ်ႏတွင်ꩻ ထာꩻမာꩻမျိုꩻယို လိုႏဆောင်ႏရွက်သနယ်ဟွေး-ဟွေး။ ၄။ ခမ်းထီတဖြုံႏယို လိုႏမွေးခွန်သေႏချာႏ(ချာႏ)၊ ဒုံရပ်ရာႏယို လိုႏငါႏလိုꩻတန်ဟဝ်(ဟဝ်)၊ ခွန်မီႏတသေႏချာႏတဝ်း၊ လိုꩻတန်မီႏတဟဝ်တဝ်းနဝ်ꩻ ခမ်းသားထံꩻသာꩻယို မဲ့ꩻထွာလို့လိုꩻစွယ်ꩻဒဝ်သနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၅။ အွိုႏ- နီယိုနဝ်ꩻ သာႏကီႏနွယ်ႏ ခွန်ခွိုꩻဒျာႏ(ဒျာႏ)၊ အွိုႏ- နီယိုနဝ်ꩻ မဟာႏနွယ်ႏခွန်ခွိုꩻရင်ꩻ (ရင်ꩻ)၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ နီပအိုဝ်ႏယို လိုႏရက်ဝင်ꩻသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၆။ အွိုႏ- လိန်ႏမာႏဟဝ်မွေး မူႏပေႏစူလောင်ꩻပနဲန်ႏ(နဲန်ႏ)၊ အွိုႏ- ယေန်ႏကေႏဟဝ်မွေး မူႏပေႏစူခဲန်းအဲန်(အဲန်)၊ ပွယ်ꩻယိုတဖြုံႏမီႏဝုဲင်ꩻနဝ်ꩻ လိုႏသဲင်ꩻအွဉ်ႏဒွိုႏဖေႏခန်း နီမွိုးဒဲဉ်သနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၇။ ဒဲဉ်ကံဒဲဉ်သံလာနဝ်ꩻ ခွꩻငါႏမား(မား)၊ ဒဲဉ်သီႏဒဲဉ်ဟားလာနဝ်ꩻ လျားဒျာႏရင်ꩻ(ရင်ꩻ)၊ ခွန်ပေႏစွိုꩻယိုနဝ်ꩻ ခွꩻခွꩻလျားလျား မဲန်ခွဲးဖူးမူႏနင်ꩻသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၈။ ကျူႏမွေးမွေးလုဲင်း လိုꩻယွဲးနီဒုံ ခွန်ယောင်ꩻတင်ႏ(တင်ႏ)၊ ကျူႏမွေးမွေးလုဲင်း လိုꩻယွဲးနီဒုံ သျင်ႏယောင်ꩻရေꩻ(ရေꩻ)၊ အွိုးသူꩻ အွိုးသူꩻ မူႏနံꩻနီဒုံ ထွားလွဉ်လွေꩻသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၉။ အွိုးသူꩻ အွိုးသူꩻ လွိုးပယွုမ်းယွုမ်းအဖြာꩻနဝ်ꩻ မဉ်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဒါႏ(ဒါႏ)၊ အွိုးသူꩻ အွိုးသူꩻ အဝ်ႏဝင်ꩻခါႏမဉ်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း(ဟောင်း)၊ ခိုဗင်ႏစွိုꩻယို ကားကအဝ်ႏ မဲဉ်သေစွဉ်ႏလွဉ်းလွဉ်းသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၁၀။ မာꩻဒျာႏထာꩻဟဝ် ထိုမ်ႏကုသိုလ်ႏ(သိုလ်ႏ)၊ ကျိုꩻလိုႏဒျာႏထာꩻဟဝ် လူႏဒါႏန(န)၊ ခွိုင်းယိုမာꩻငါ ယံခြွေချံꩻသာႏစွုမ်ႏဘဝသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၁၁။ ထွားစဲင်းစဲင်းလုဲင်း နာꩻဝင်ꩻခိုအဝ်ႏဒျာႏ အာကာသ(သ)၊ ယဲင်ꩻတနꩻနꩻလုဲင်း နာꩻဝင်ꩻခိုအဝ်ႏဒျာႏ ထာဝကို(ကို)၊ အွိုးယို အွိုးယို နာꩻဝင်ꩻခိုသနယ်ဟွေး(ဟွေး-ဟွေး)။
ငဝ်းမောင်းစော့ꩻ အကွို့ꩻ(၅)
၁။ ကျူႏလေပ်ကျောင်ꩻဆေင်ႏပျန် (ပျန်)၊ ကျူႏဗျန်ကျောင်ꩻမွေႏတောႏ(တောႏ)၊ ပွယ်ꩻဟန်ႏနီꩻယို လိုꩻယွဲးကျူႏထာꩻကသမ်းပျောႏသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၂။ ပွယ်ꩻဟန်ႏနိꩻယို ပွယ်ꩻပျောႏသွင်ႏ(သွင်ႏ)၊ သဘင်ႏဟန်ႏနီꩻယို သဘင်ႏမွန်းသွိုꩻ(သွိုꩻ)၊ မူႏနံꩻနီဒုံ လွေꩻပဉ်စွိုꩻစွိုꩻသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၃။ ပွယ်ꩻဟန်ႏနီꩻယို သျင်ႏလောင်ꩻထိုမ်းကာꩻ လောင်ႏလွိုလေ(လေ)၊ ပွယ်ꩻဟန်ႏနီꩻယို သျင်ႏလောင်ꩻထုမ်းသေ လောင်ႏလိုးပျောႏ(ပျောႏ)၊ သျင်ႏလောင်ꩻတပဲ့ꩻနုဲင်းနီ ထီႏမူႏနံꩻတဲင်ပယွုမ်းတောႏသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၄။ မောင်းယိုတဆွိုင်ꩻ မောင်းငဝ်းယုံ(ယုံ)၊ ထုံယိုတဖြုံႏ ထုံငဝ်းသင်ႏ(သင်ႏ)၊ မူႏနံꩻအွိုးသူꩻတဖြာꩻ ယောင်ꩻရေꩻလွိုးလေတင်ႏသနယ်ဟွေး(ဟွေး-ဟွေး)။ ၅။ မူႏနံꩻတရေꩻနုဲင်းသီ အိုမုဲင်ꩻကဝ်ႏ(ကဝ်ႏ)၊ မူႏနံꩻတရေꩻနုဲင်းသီ အဝ်ႏမုဲင်ꩻကို(ကို)၊ ခိုဗင်ႏနုဲင်းနီ လွစ်ထီႏဖိုသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၆။ ခမ်းလော့တန်ငါႏ ထီထွတ်ꩻမွူး(မွူး)၊ တလီꩻဝွူးသန်ငါႏ သေင်ႏဝင်ꩻလင်ꩻ(လင်ꩻ)၊ သဘာဝဘေꩻနုဲင်းယို ဟဝ်ငမ်းငါႏရင်ꩻရင်ꩻသနယ်ဟွေး(ဟွေး-ဟွေး)။ ၇။ နီလိုꩻမျိုꩻယို ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏဒျာႏ(ဒျာႏ)၊ နီပအိုဝ်ႏရပ်ယို သာႏသနာႏထွန်ꩻကာꩻ(ကာꩻ)၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ နီပအိုဝ်ႏယို ယေန်ႏစွုမ်ႏဖြာꩻဖြာꩻသနယ်ဟွေး(ဟွေး-ဟွေး)။ ၈။ မူႏပေႏနုဲင်းသီ မူႏယောင်ꩻတင်ႏ(တင်ႏ)၊ နင်ႏပေႏနုဲင်းသီ နင်ႏယောင်ꩻရေꩻ(ရေꩻ)၊ ခိုဗင်ႏပေါးရင်း စွယ်ꩻကွေꩻကွေꩻ(မွေးဝွေꩻ)သနယ်ဟွေး(ဟွေး-ဟွေး)။ ၉။ နီမွိုးသီးပနံနင်ꩻဗွာလွား(လွား)၊ နီဖီသီးပိုမူႏနင်ꩻဗွာလေ(လေ)၊ မဲ့ငါယောင်ꩻရေꩻ လွိုးတခြေသနယ်ဟွေး(ဟွေး-ဟွေး)။ ၁၀။ သီကသူႏမွန်းနဝ်ꩻ သူႏဖေႏပါꩻမုဲင်ꩻရင်ႏ(ရင်ႏ)၊ သီကဒင်ႏမွန်းနဝ်ꩻ ဒင်ႏဖေႏပါꩻမုဲင်ꩻရင်ꩻ(ရင်ꩻ)၊ ပါꩻမုဲင်ꩻရင်ႏလဲ့ ဒေါ့ꩻသျင်ꩻသျင်ꩻ(သျင်ꩻ)၊ ပါꩻမုဲင်ꩻရင်ꩻလဲ့ ဒေါ့ꩻစဲင်းစဲင်း(စဲင်း)၊ နီမွိုးသီးပိုခို မဲန်သေလဲန်းသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၁၁။ သွဉ်ဗာႏတဝ်းလိတ်နဝ်ꩻ သုမ်ꩻစိုးငါႏ(ငါႏ)၊ ဒါႏတဝ်းလိတ်နဝ်ꩻ သုမ်ꩻစိုးမွေး(မွေး) ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ အခိန်ႏအဝ်ႏတွင်ꩻ လိုႏသွဉ်ဝင်ꩻသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၁၂။ မဲ့ငါတဗူးဗူး ယောင်ꩻရေꩻငါႏ(ငါႏ)၊ ဗုဲင်ႏတူႏတနျာႏနျာႏ ဖုဲင်ႏထွားမွေး(မွေး)၊ တွိုႏဆုဲင်ꩻအီႏထွာ နီမွိုးသီးပနံသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။
ငဝ်းမောင်းစော့ꩻ အကွို့ꩻ(၆)
၁။ တင်ꩻကျွစ်အလာနဝ်ꩻ ဝါႏထန်ႏသီႏလအောင်ႏ(အောင်ႏ)၊ တထိန်ႏအလာနဝ်ꩻ မေႏကျောင်ႏပွယ်ꩻတောင်ႏကီꩻ(ကီꩻ)၊ ရီခန်းသီမွိုးဟုဲင်း တောႏလမ်းလွေꩻပျောႏညီꩻတွမ်သနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၂။ စူလောင်ꩻတဒုတ်ဒုတ်နဝ်ꩻ ဝင်ꩻထာꩻကျင်ႏ(ကျင်ႏ)၊ စူလောင်ꩻတဒုတ်ဒုတ်နဝ်ꩻ ခွုမ်နံႏကျ(ကျ)၊ ဟန်ႏနေင်ႏယို သျင်ႏနီမဲန်သဲင်ꩻမာꩻလဲန်း သီမွိုးမသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၃။ စူလောင်ꩻတဒုတ်ဒုတ် ထောင်းခဲန်ႏဟတ်ꩻ(ဟတ်ꩻ)၊ ခင်ႏအော့ꩻတပြတ်ꩻပြတ်ꩻ တွောင်ထီကုဲင်း(ကုဲင်း)၊ လိုꩻမူႏနုဲင်းသီယို နယ်ꩻငါႏဖြောင်းအိုလုဲင်းသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၄။ ကျူႏမွေးမွေးလုဲင်း ခွန်ခိုဗင်ႏ(ဗင်ႏ)၊ ကျူႏပျောႏပျောႏလုဲင်း သျင်ႏလိုꩻယွဲး(ယွဲး)၊ ပွယ်ꩻမီႏဝုဲင်ꩻမဲ့ꩻ ဖြေꩻဗဲင်းသီငွဉ်ꩻဟွဲးသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၅။ ထထီႏတရွိုꩻ အွီႏစွုမ်ႏဖြုံႏ(ဖြုံႏ)၊ လိုꩻမူႏတဖုံႏ ကျွိုက်စွုမ်ႏဖြာꩻ(ဖြာꩻ)၊ အီႏတောႏလမ်းတာႏ လွိုက်တသူႏတသေတဝ်း မစင်းမာꩻသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၆။ အွိုး- နာꩻအွꩻအွီႏအွီႏဟုဲင်း ဒဝ်သားလိုꩻမွန်တလေ့ꩻပျောႏ(ပျောႏ)၊ အွိုး- အွꩻအွီႏအွီႏဟုဲင်း ဒဝ်သားလိုꩻမောႏခြို့ꩻဝꩻလွင်ꩻ(လွင်ꩻ)၊ အွိုးနဲးအွိုးနဲး ဒဝ်သားပါꩻလွိုးစင်ꩻသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၇။ အွꩻမွေးမွေးဒဝ်လုဲင်းမောင်ႏ အွိုးဆဲင်ႏဝင်ꩻအဝ်ႏစာ(စာ)၊ အွꩻအာအာဒဝ်လုဲင်းမောင်ႏ အွိုးဝေင်ꩻ ဝင်ꩻအဝ်ႏထုတ်(ထုတ်)၊ မီႏဗွေတနေင်ႏနဝ်ꩻ ပြောင်ꩻလုဲင်ႏသွူကွေးနာꩻနမ်းရုတ်သနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၈။ စူမီကထင်ငါႏနဝ်ꩻ ထံမီꩻတခြာဖူꩻ(ဖူꩻ)၊ အစွူႏကတန်စူꩻငါႏနဝ်ꩻ ရူးတကုဲင်ႏရပ်ခမ်းလျား(လျား)၊ ကကျင်ꩻအာယာမားနဝ်ꩻ လိုꩻယွဲးခေတ်ယိုခါသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၉။ အွိုး- ယာဖြေင်းလဲ့ စွယ်ꩻသားအဝ်ႏဒျာႏ တဲႏပွိုင်းလဲင်ႏစခါ(ခါ)၊ ယာဗွာလဲ့ စွယ်ꩻသားအာဒျာႏ အခေတ်ယိုခါတွင်ꩻ(တွင်ꩻ)၊ ကစွယ်ꩻလွိုလွိုနဝ်ꩻ တသီႏသေမဉ်ꩻရင်ꩻဟဲ့ꩻယာမားသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၁၀။ နာꩻကတူႏလဲင်ꩻကြိုႏသွူနဝ်ꩻ အဝ်ႏအွꩻနေဒွိုန်းကဒဝ်နဲ့ဖါ(ဖါ)၊ နာꩻကလူꩻလဲင်ꩻဗွာသွူနဝ်ꩻ အဝ်ႏအွꩻနေဒွိုန်းဘီယာနဲ့ပေါး(ပေါး)၊ သက်တန်ငါႏလဲန်းနဝ်ꩻ ဝင်ꩻသꩻဗဲင်းပိုလီꩻမွိုင်နေားနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၁၁။ အွꩻကွို့ꩻကွိုꩻလုဲင်း နာꩻသက်တဆွာꩻတဝ်းခြာ(ခြာ)၊ အွꩻအာအာလုဲင်း နာꩻစိုးတဆွာꩻတဝ်းဗာႏ(ဗာႏ)၊ နာꩻမဉ်ႏသီမဲ့ꩻ နာꩻယဉ်ꩻလောက်ꩻကာႏသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၁၂။ လိုꩻပေႏဟန်ႏလဲင်ႏကံႏဟဝ် ပညာႏသွဉ်ဗာႏအာ(အာ)၊ လိုꩻပေႏယိုခါ ကံႏဟဝ်ပျောႏတွမ်ႏဖုန်း(ဖုန်း)၊ ကွယ်ႏတွော့ꩻ အဝ်ႏလိုႏသဲင်ꩻငါႏထာꩻယူႏလိုမ်းသနယ်ဟွေး(ဟွေး-ဟွေး)။
ငဝ်းမောင်းစော့ꩻ အကွို့ꩻ(၇)
၁။ သေင်ႏထို့ကာႏ(ကာႏ)၊ ဝါႏထို့လူး(လူး)၊ လꩻတဝ်းအဝေး လꩻအဖူးသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၂။ သေင်ႏထို့ကာႏ(ကာႏ)၊ ဝါႏထို့ဒေါင်(ဒေါင်)၊ လꩻတဝ်းနင်ႏအောင်လဲ့ လꩻနင်ႏပွဉ်သနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၃။ ဖိုးထီးသိုမ်ဆီ ဝါးလေပ်ကောင်ပန်ꩻတင်ႏ(တင်ႏ)၊ ဖိုးဒင်ႏသိုမ်ဆီဝါးလေပ်ကောင်လွယ်မော်ꩻ(မော်ꩻ)၊ နီမွိုးသီးပနံယောင်ꩻရေꩻဟဲ့ꩻနင်ႏချော်ꩻသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၄။ ဝါးလွီးတူးတူး ဖွို့သေင်ႏသဲင်(သဲင်)၊ ဝါးကဲင်ဖြောင်းဆွာꩻ ဖွို့တယံꩻ(ယံꩻ)၊ မူႏသူႏတဖြာꩻ ယောင်ꩻရေꩻလွိုးမူႏနံꩻသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၅။ ဖိုးထေင်းနုံꩻ တထီႏချာတဝ်းအနုံꩻ(နုံꩻ)၊ လိုꩻထေင်းကံႏ တထီႏချာတဝ်းအကံႏ(ကံႏ)၊ လိုꩻခိုနုဲင်းနီ ဗေင်ႏထွိုင်ႏသေဝွေါ့အံႏသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၆။ ယောင်ꩻရေꩻငါႏနုဲင်းနဝ်ꩻ တနꩻသဲင်ꩻမား ပါꩻမုဲင်ꩻအပိုမူႏ(မူႏ)၊ ယောင်ꩻဆျူႏငါႏနုဲင်းနဝ်ꩻ တနꩻသဲင်ꩻမား ပါꩻမုဲင်ꩻအပိုဟောင်း(ဟောင်း)၊ အင်သဲင်ꩻနာꩻဖြောင်း ဖြေႏနယ်မွိုင်နယ်ဟွေး-ဟွေး။ ၇။ သရဗီး လစ်ꩻဆီပုဲင်တဖြုံႏ အထဝမုဲင်ꩻကိုဒါႏ(ဒါႏ)၊ အက္ခရာႏလစ်ꩻဆီပုဲင်တဖြုံႏ အထဝမုဲင်ꩻကိုဟောင်း(ဟောင်း)၊ အင်သဲင်ꩻနာꩻဖြောင်း ဖြေႏနယ်မွိုင်နယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၈။ လိတ်ပါဠိတောႏယို အွဉ်ႏလဲန်းအတီႏမုဲင်ꩻလဲင်ႏရပ်(ရပ်)၊ လိတ်ပိဋကတ်ယို ဒင်ႏလဲန်းသင်္ဂါႏယနာႏမုဲင်ꩻလဲင်ႏဟောင်း(ဟောင်း)၊ အင်ဗဲင်းသီဖြောင်း ဖြေႏနယ်မွိုင်သနယ်ဟွေး။ ၉။ ထွီႏလဲ့ရိုꩻဒျာႏအနမ်း အာႏရဲင်ꩻအဝ်ႏ(အဝ်ႏ)၊ ညောဝ်ႏလဲ့ရိုꩻဒျာႏအနမ်း အာႏရဲင်ꩻတန်(တန်)၊ တဲးတဲးတဲ့ အာႏရဲင်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တထွꩻသဲင်ꩻတဝ်း ကေတွမ်ႏထံသနယ်ဟွေး။ ၁၀။ နာႏထီႏလေႏကြွို့ꩻလိန်ႏညောင်ႏ နာꩻထင်းလဲန်းကွီႏကျောင်ႏရိုꩻအတန်(တန်)၊ နာꩻထီႏလေႏကြွို့ꩻထံ နာꩻထင်းလဲန်းချင်ႏသေ့ꩻ ရိုꩻအဗွုင်း(ဗွုင်း)၊ လိုꩻပညာႏဆေꩻနုဲင်းနာꩻယို ဒေါ့ꩻထာꩻပါꩻမုဲင်ꩻလေႏကီးယွုမ်းသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၁၁။ ခယ်ႏရွဉ်ကလွိုင်ႏနဝ်ꩻ ကွပ်ထာꩻဆေ့ရေး အရင်ꩻထွာ(ထွာ)၊ ကလာꩻရွဉ်ကလာနဝ်ꩻ ကွပ်ထာꩻချွေတာ အရင်ꩻတယ်ႏ(တယ်ႏ)၊ နီခမ်းကိုယို စီꩻပွာꩻရေꩻနဝ်ꩻ တထွꩻတဝ်း ကလာꩻတွမ်ႏခယ်ႏနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၁၂။ လိုꩻမျိုꩻတွမ်ႏတမျိုꩻ ကတွိုက်ꩻခꩻလွဝင်ꩻနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဝ်ႏထာꩻမုဲင်ꩻဟာ(ဟာ)၊ တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻခါ ကရွို့ꩻမာႏလွဝင်ꩻနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဝ်ႏထာꩻမုဲင်ꩻနဲး(နဲး)၊ ကဲန်းယူႏတဲးတဲးဖြေႏစံꩻမွိုင်နယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၁၃။ နီခမ်းကိုယို ကကေန်ꩻဗာႏနဝ်ꩻ ကွပ်စွဉ်ႏညီႏတဝ်းဒျာႏ(ဒျာႏ)၊ နီခမ်းကိုယို ကခြောဗာႏနဝ်ꩻ ကွပ်စွဉ်ႏရွို့ꩻမာႏဝင်ꩻ(ဝင်ꩻ)၊ မီႏတယွုမ်းတဝ်း ချꩻခြွိုင်းလက်နက် အုံသျင်ꩻသျင်ꩻစံꩻမွိုင်နယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။
ငဝ်းမောင်းစော့ꩻ အကွို့ꩻ(၈)
၁။ ဗေဟံႏတခူꩻ ထွာတဝ်းနံးမန်ꩻယံ(ယံ)၊ ထေင်နံတခူꩻ ထွာတဝ်းနံးမန်ꩻအွီႏ(အွီႏ)၊ တမွိုးနင်ꩻသီ အုံဗꩻစွဉ်ႏထာꩻလဲ့ ဝေးနီအဝ်ႏထီႏထီႏသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၂။ လူႏသွော့ရုဲင်းရုဲင်း ယံချံꩻသာႏ(သာႏ)၊ လူႏသွော့ခိန်ႏခါႏ ယံခြွေလွဉ်(လွဉ်)၊ ဒါႏနအာမꩻ နိဗ္ဗာန်ႏတဖူꩻဖြောင်သနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၃။ ဆွတွမ်ႏနားရီႏအောရဲန်း အငိုꩻတန်(တန်)၊ ဆွတွမ်ႏစူသွို့ꩻကွင်ꩻယံ အငိုꩻတန်ႏ(တန်ႏ)၊ ထွက်ပေႏစွိုꩻယို နွို့ပွယ်ꩻဟန်ႏနီꩻသမ်းပျောႏသွင်ႏသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၄။ ဆာႏပေႏဗုတ်ဗိတ်ဗုတ်ဗိတ် သဲင်ꩻတွို့ꩻနဝ်(နဝ်)၊ ဆာႏပေႏတဆဝ် သဲင်ꩻတွို့ꩻထင်ꩻ(ထင်ꩻ)၊ ထွက်ပေႏစွိုꩻယို ပျောႏဒျာႏသျင်ꩻသျင်ꩻအပဲစ်ကင်ꩻသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၅။ မောင်းမွူးတဆွိုင်ꩻ အငဝ်းသင်ႏ(သင်ႏ)၊ ယာကင်ႏတဖြုံႏ အငဝ်းယုဲင်(ယုဲင်)၊ ထွက်ပေႏစွိုꩻယို နွုမ်ꩻလဲန်းမွန်းလွီးတလီꩻသုဲင်သနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၆။ မဉ်ႏကျင်ꩻဒဝ်နဝ်ꩻ ရောႏဂါႏအာ(အာ)၊ မဉ်ႏစွယ်ꩻယာနဝ်ꩻ သွီႏယာႏသေ့ꩻ(သေ့ꩻ)၊ ထွက်ပေႏစွိုꩻယို စွယ်ꩻတဝ်းထာꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ ကျူႏတလေ့ꩻသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၇။ လိုꩻတန်ကလူꩻမဉ်ႏလုံꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻသွူႏ(သွူႏ)၊ လိုꩻပေႏဟို့ꩻမီႏပူႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻယဲ့(ယဲ့)၊ မူႏနံꩻစွိုꩻသူꩻစွယ်ꩻနီ သꩻအီႏထဲ့သနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၈။ စူနုံတသီးသီး ဝုဲင်ႏဘုရာꩻ(ရာꩻ)၊ စူယာꩻတသီးသီး ဝုဲင်ႏဗွေႏဗွန်(ဗွန်)၊ မူႏနံꩻတရေꩻသူꩻနဝ်ꩻ မူႏနီဒုံသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၉။ မာꩻတွမ်ႏနာꩻနီႏဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏ အိုမုဲင်ꩻကဝ်ႏ(ကဝ်ႏ)၊ မာꩻတွမ်ႏနာꩻဆဲင်ꩻတကယ်ကယ် အဝ်ႏမုဲင်ꩻကို(ကို)၊ ထွက်ပေႏနုဲင်းနီမထီႏဖိုသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၁၀။ ဗွေႏသျင်ႏတသီးသီး လယ်ႏကျောင်ꩻလင်ꩻ(လင်ꩻ)၊ ဗွေႏစင်ꩻတသီးသီး လယ်ႏကျောင်ꩻသောင်(သောင်)၊ ထွက်ပေႏစွိုꩻယိုဟန်ႏနီꩻ ပျောႏပျောႏရောင်သနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၁၁။ ထီတဒူနဝ်ꩻ ထီႏတဝ်းအကင်(ကင်)၊ လိုꩻမူႏယောင်ꩻယံ ထီႏတဝ်းအသꩻ(သꩻ)၊ ခိုဗင်ႏစွိုꩻယို ထီႏနာꩻမဲန်လောႏခြꩻသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၁၂။ မောက်ꩻစောက်ꩻရာႏစီ ကရဆျာႏ(ဆျာႏ)၊ မောက်ꩻကီကာႏရာႏမဉ် ကရနွိုး(နွိုး)၊ လိုꩻမူႏနုဲင်းနာꩻ ရမောင်ႏမွိုးသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။
ငဝ်းမောင်းစော့ꩻ အကွို့ꩻ(၉)
၁။ သဲင်ꩻယွယွလုဲင်းမူႏ အုံပွေါးခွန်ခိုဗင်ႏ(ဗင်ႏ)၊ သဲင်ꩻယွယွလုဲင်းနင်ႏ အုံပွေါးသျင်ႏလိုꩻယွဲး(ယွဲး)၊ မဲ့ꩻနီသဲင်ꩻသွိုလွဝင်ꩻတဆင်ႏယိုနဲးနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၂။ လိုꩻခိုတခြေားတဝ်း ခြေားလွုမ်ꩻလိုꩻခို စွို့ꩻထာꩻယူႏ(ယူႏ)၊ လိုꩻမူႏတခြေားတဝ်း ခြေားလွုမ်ꩻလိုꩻမူႏ လိန်ႏမာႏသေ(သေ)၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ စဉ်ꩻစာꩻငါႏပုဲင်ႏဒွုမ် တောႏလမ်းမွိုင်မွိုင်ခန်း ဝေးသျင်ႏခွေနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၃။ သဲင်ꩻလိုꩻတစိုး အဝ်ႏလိုႏလူႏတန်တန်(တန်)၊ သဲင်ꩻလိုꩻတပန် အဝ်ႏလိုႏလူႏကုဲင်းကုဲင်း(ကုဲင်း)၊ မီႏလူႏတန်တန်မဲ့ငါလုဲင်း(လုဲင်း)၊ မီႏလူႏကုဲင်းကုဲင်း မဲ့ငါပွင်ႏ(ပွင်ႏ)၊ မီႏတွိုႏဆုဲင်ꩻဆုဲင်ꩻ ခွေတွမ်ႏတမွိုးနာꩻ အွဉ်ႏဗုဲင်ညီꩻဝင်ꩻ ပိုခိုသျင်ႏမုဲင်ꩻနဲးတနော့နော် ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၄။ မောင်းငဝ်းမီႏသင်ႏ သꩻတဖုံ(ဖုံ)၊ ထုံငဝ်းမီႏသင်ႏ သꩻတနွော့ꩻ(နွော့ꩻ)၊ မောင်ꩻငါႏလဲန်း မူႏပေႏယောင်ꩻရေꩻလွဉ်ဗော့ꩻဗော့ꩻသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၅။ ပွယ်ꩻဟန်ႏနီꩻယို ပွယ်ꩻလူႏတန်ꩻ(တန်ꩻ)၊ လံꩻတန်ဟန်ႏနီꩻယို လံꩻကုသိုလ်ႏ(သိုလ်ႏ)၊ ခမ်းမျတ်နိဗ္ဗာန်ႏ ယံကတွိုႏမုဲင်ꩻနဲးတနော့နော် ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၆။ ထထီႏကွေးလုံ ဝင်ꩻစာဆေꩻသီႏသဲင်ႏ(သဲင်ႏ)၊ ထထီႏတခဲင်ႏ ဝင်ꩻစာဆေꩻတောင်ႏကီꩻ(ကီꩻ)၊ ဝေးနီမီႏတောႏလမ်းမဲ့ꩻ တွမ်ႏဖူးမူႏနင်ႏသီ ဖြေꩻလူႏညီꩻသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၇။ ဝါးလွီးတူးတူး အဝ်ႏဖြေင်ꩻအွိုးကောင်ခါႏ(ခါႏ)၊ စောက်အာႏအက်အက် အဝ်ႏသင်ႏအွိုးကောင်နာ(နာ)၊ ပွယ်ꩻဟန်ႏနီꩻယို သျင်ႏနီဝင်ꩻမူႏလဲ့ အဝ်ႏပါပါသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၈။ အခိုလဲ့ ပဉ်စွိုꩻစွိုꩻ အဝ်ႏအုံကျူႏ(ကျူႏ)၊ အမူႏလဲ့ ပဉ်စွိုꩻစွိုꩻ အဝ်ႏအုံထွား(ထွား)၊ ဗွာလွားသီးဝင်ꩻခို အဝ်ႏအွိုးယိုသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၉။ ကျောင်ꩻတန်ဖဲ့ꩻနဝ် ဆို့ꩻမောက်ကြင်ꩻ(ကြင်ꩻ)၊ ကျောင်ꩻတန်ထျꩻထင်ꩻ ဆို့ꩻမောက်ꩻမွန်ႏ(မွန်ႏ)၊ ခြို့ꩻဒျာႏထာꩻရာႏရာႏ ယွူးတေားဝေးနီနွန်ႏသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၁၀။ လိုꩻဖြားသက်တန် အုံစို့ꩻမေႏ(မေႏ)၊ လိုꩻပေႏနဲန်းသား ဗေင်ႏသော့ꩻတွေ(တွေ)၊ မူႏယောင်ꩻရေꩻအွိုးသူꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ အုံပွေါးခွေသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၁၁။ ယို့သီးအမျိုꩻ ထင်ႏသေင်ႏဒါႏ(ဒါႏ)၊ ချာႏသီးအမျိုꩻ ထင်ႏသေင်ႏရုဲင်း(ရုဲင်း)၊ ထွက်ပေႏစွိုꩻယို ကျူႏထာꩻကုဲင်းသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၁၂။ မို့ꩻလောင်းအွိုးကီ အာလွုမ်ꩻဆာႏ(ဆာႏ)၊ ထီသမုဒ္ဒရာႏကို အာလွုမ်ꩻထပေႏမျိုꩻ(မျိုꩻ)၊ ပွယ်ꩻတကာႏဟန်ႏနီꩻယို အာလွုမ်ꩻကုသိုလ်ႏကျိုꩻသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။
ငဝ်းမောင်းစော့ꩻ အကွို့ꩻ(၁၀)
၁။ ဝါးလွီးမွူးကြိုႏကြိုႏ ခို့ꩻအပို(ပို)၊ ဝါးကီႏချိုချို ခို့ꩻအပေႏ(ပေႏ)၊ နီသွဉ်းသီးယို လူႏတန်ꩻဒျာႏသေႏသေႏသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၂။ မာꩻလဲန်းဒါႏန နာႏသွူအကျိုꩻ လိုႏလိုꩻပိုႏ(ပိုႏ)၊ မာꩻလဲဉ်းကုသိုလ်ႏ နာꩻသွူအကျိုꩻ လိုႏလိုꩻလွို(လွို)၊ ပွယ်ꩻယိုမီႏဝုဲင်ꩻ တမွိုးနင်ꩻသီ သဲင်ꩻအုံဗာႏနီလမ်းကိုသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၃။ လိုꩻလွူးနမ်းနဝ်ꩻ မဲဉ်လꩻရွဉ်တွမ်ႏခံꩻ(ခံꩻ)၊ မဲးရင်းမူႏနံꩻနဝ်ꩻ မဲဉ်လꩻခြွိုင်းခြိုꩻအငိုꩻတန်(တန်)၊ မူႏသီးမီႏမဲဉ်လꩻမွေးလဲ့ သဲင်ꩻမာꩻခန်းသွော့ နီမွိုးသီးပနံမွိုင်နယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၄။ အုံယေန်ငါႏမွုန်းထာꩻလုဲင်း မဲ့ꩻဝင်ꩻရိုꩻလိုꩻသေ့ꩻ(သေ့ꩻ)၊ အုံတေ့ꩻငါႏမွုန်းထာꩻဟုဲင်း မဲ့ꩻဝင်ꩻရိုꩻလိုꩻထွိုင်း(ထွိုင်း)၊ ထွက်ပေႏစွိုꩻယိုတဲး ပျောႏဒျာႏတွမ်ႏထုံတဗွိုင်းဗွိုင်းသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၅။ မာꩻမွေးမွေးလုဲင်း ခွန်ခိုဗင်ႏ(ဗင်ႏ)၊ မာꩻသွင်ႏသွင်ႏလုဲင်းသျင်ႏလိုꩻယွဲး(ယွဲး)၊ မဉ်ႏတွိုႏနေင်ႏလေမဲ့ꩻ ပျောႏညီႏယင်းလွဝင်ꩻသွူနဲးတနော့နော် ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၆။ ထွားစဲင်းစဲင်းလုဲင်း နင်ꩻလွိုးလꩻ(လꩻ)၊ ယဲင်ꩻတနꩻနꩻလုဲင်း မူႏလွိုးလေ(လေ)၊ ထွက်ပေႏစွိုꩻယို ကျူႏထာꩻကသမ်းပြေသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၇။ သီဖါကလွူးနာꩻနဝ်ꩻ ခမ်ႏလို့ဥစ္စာႏအစွိုးစွိုး(စွိုး)၊ သီမွိုးကလွူးနာꩻနဝ်ꩻ ခံႏလို့ပစ္စေꩻအမျိုꩻမျိုꩻ(မျိုꩻ)၊ အဝ်ႏကုဲင်သျင်ႏနီအီႏလွူးနာꩻနဝ်ꩻ ထူႏသဲင်ꩻဒျာႏသွော့ သီမွိုးလမ်းကို ခွိုင်းတခြိုꩻနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၈။ ပအိုဝ်ႏခမ်းတွို့ꩻနဝ်ꩻ နွေႏသားပဉ်ဒုံဒုံ(ဒုံ)၊ ပအိုဝ်ႏလွယ်လု့နဝ်ꩻ နေင်းသားပဉ်အွိုင်ႏအွိုင်ႏ(အွိုင်ႏ)၊ လုပ်ꩻလုဲင်းမာꩻလုဲင်း နယ်ႏပင်လောင်ꩻယို ပအိုဝ်ႏပွိုင်ႏသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၉။ လိုꩻယွဲးတဖုံႏနဝ်ꩻ ဘွဲ့သားပါသော့ꩻခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻ(ဖြာꩻ)၊ လိုꩻယွဲးတရျာꩻနဝ်ꩻ ဘွဲ့သားပါသော့ꩻခွိုင်းမုဲင်ꩻဆီ(ဆီ)၊ လိုꩻယွဲးတဖုံႏနဝ်ꩻ ဘွဲ့သားအလွိုးပါတဝ်းတဖြာꩻဖြာꩻ(ဖြာꩻ)၊ လိုꩻယွဲးတရျာꩻနဝ်ꩻ ဘွဲ့သားအလွိုးတပါသော့ꩻတဝ်းအီ(အီ)၊ ပညာႏသားဆေ့ꩻငါႏ တပ်ကော့ꩻတဝ်းခမ်းထီသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၁၀။ ဝင်ꩻရွဉ်ကလွိုင်ႏနဝ်ꩻ လွိုင်ႏဒျာႏတွမ်ႏပညာႏ(ညာႏ)၊ ဝင်ꩻဥစ္စာႏကလွိုင်ႏနဝ်ꩻ လွိုင်ႏဒျာႏတွမ်ႏထာꩻသေ(သေ)၊ ပညာႏထာꩻသေ မီႏအဲန်ထဝ်းနဝ်ꩻ ဘဝယို တပ်ကော့ꩻတဝ်းထာꩻခြွေသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။ ၁၁။ ပွယ်ꩻဟန်ႏနီꩻယို ကွီဒျာႏနိဗ္ဗာန်ႏ ပွယ်ꩻထာꩻလူႏ(လူႏ)၊ ပွယ်ꩻဟန်ႏနီꩻယို ကော့ꩻဒျာႏထာꩻရျူႏ ပွယ်ꩻကံကျင်ꩻ(ကျင်ꩻ)၊ ပွယ်ꩻဟန်ႏနီꩻယို ထိုမ်ႏဒျာႏကုသိုလ်ႏရိုꩻရိုꩻ ပွယ်ꩻဖြွောင်ႏသျင်ꩻသနယ်ဟွေး-ဟွေး-ဟွေး။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဘာႏသာႏငဝ်းငွါ
ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအရန်း
"ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအရန်း ခမ်းထီနဲင်ႏငံႏရေꩻ ပွယ်ꩻအုံကိုမ်နဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻလဲဉ်းလဲ့ ပအိုဝ်ႏဖြွမ်းဗူႏရေꩻယို ဗွေဖွိုင်ꩻဗွေဝန်ႏတဝ်းဒွုန်း" ယိုခါ ခမ်းခြွဉ်းဗူႏသမ္မတ မန်းခမ်းထီယို အဝ်ႏမာꩻလွေꩻခမ်းခြွဉ်းဗူႏညိမ်ꩻချံꩻရေꩻညီႏလာႏခံႏ ၂၁-ရျာꩻဗူႏပင်ႏလုံ အုံကိုမ်ခမ်းထီရေꩻပွယ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ပွိုးစွဉ်ႏအကျောင်ꩻနဝ်ꩻတဲင် ၂၀၁၇-ဗာႏ၊ ဖေဖော်ဝါရီလာ တယ်ႏ ၁၆-နီꩻ ဗꩻလွေꩻ ၂၀-နီꩻနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻနဝ်ꩻ မာꩻလွေꩻလိုꩻမျိုꩻအလွောက်ꩻ စွိုးခွိုꩻအရန်း ခမ်းထီရေꩻပွယ်ꩻအုံကိုမ် ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအုပ်ချွုတ်ချွင်ꩻလꩻဒေႏသအွဉ်ငါခန်ꩻတန် ဝေင်ꩻဟိုပုံꩻကိုနဝ်ꩻသွူ။ ပထမအလဲင်ႏ ညိမ်ꩻချံꩻရေꩻညီႏလာႏခံႏ ၂၁-ရျာꩻဗူႏပင်ႏလုံအထွူ လိုꩻမျိုꩻအလွောက်ꩻ စွိုးခွိုꩻအရန်းနဲင်ႏငံႏရေꩻပွယ်ꩻအုံကိုမ်ယို စောက်ꩻစွိုးခွိုꩻနဝ်ꩻ ထွာမꩻလွေꩻခွင်ꩻလꩻအွဉ်ရီးဝင်ꩻ စောက်ꩻစွိုးခွိုꩻအရန်းနဲင်ႏငံႏရေꩻပွယ်ꩻအိုကိုမ်နဝ်ꩻသွူ၊ စောက်ꩻလိုꩻမျိုꩻထွူ မꩻလွေꩻခွင်ꩻကလꩻ လိုꩻမျိုꩻအလွောက်ꩻပွယ်ꩻအုံကိုမ်နဝ်ꩻ ထွာပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ခမ်းထီရေꩻပွယ်ꩻအုံကိုမ်နဝ်ꩻသွူ။ ဒေႏသအလွောက်ꩻ ပွယ်ꩻအုံကိုမ်ကိုနဝ်ꩻ တနင်္သာရီတွိုင်ႏဒေႏသတန်ကို ထွာမာꩻလွေꩻအွဉ်ထွူလဲဉ်းနဝ်ꩻသွူ။ မိဉ်ႏထွားနုဲင်းယို လိုꩻမျိုꩻအလွောက်ꩻပွယ်ꩻအုံကိုမ်နဝ်ꩻ စောက်ꩻထွူပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ မာꩻလွေꩻနွောင်ꩻနဲင်ႏငံႏရေꩻ ပွယ်ꩻအုံကိုမ်ယို ပအိုဝ်ႏခမ်းထီရေꩻ ဖျင်ဆင်မုအဝ်ႏထွူ မိဉ်ႏရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ ဟန်ႏသနီꩻ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ အကိုတွမ်ႏအကိုဒျာႏနဝ်ꩻ ကမာꩻနဲင်ႏငံႏရေꩻပွယ်ꩻအုံကိုမ် အခေႏနေႏအလꩻ ဖျင်ဆင်မုတဗွေဖွိုင်ꩻတဝ်းဒွိုန်း၊ ဖြွမ်းဗူႏမု တဗွေဝန်ႏတဝ်းဒွိုန်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏထီႏဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ မန်းခမ်းထီ ညိမ်ꩻချံꩻရေꩻထာꩻမာꩻရဲဉ်ႏတွော့ꩻ မာꩻလွေꩻလွဉ်ꩻဗာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻခမ်းထီရေꩻ ပွယ်ꩻအုံကိုမ်တမွေးတဝ်းသွူ။ ပအိုဝ်ႏတွမ်ႏပအိုဝ်ႏကိုဒျာႏမိဉ်ႏလဲ့ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ ခမ်းထီရေꩻရာႏအတာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻကို တစွိုꩻတွမ်ႏတစွိုꩻ ဖြွမ်းဗူႏရေꩻအတာႏတဲ့နဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏအရေꩻ ပွယ်ꩻအုံကိုမ်ယို အဝ်ႏလိုႏမာꩻဒျာႏရင်ꩻသွူ၊ ပအိုဝ်ႏခမ်းထီရေꩻယို အဝ်ႏလိုႏအုံကိုမ်လွေꩻဒျာႏရင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ နုဲင်းယိုခါ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻကို အချင်ꩻချင်ꩻ ဖြွမ်းဗူႏရေꩻတာႏ အဝ်ႏလိုႏအုံကိုမ်ဝင်ꩻကရိုꩻယို အစွိုꩻပငါပရာꩻနဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းထာꩻယူႏ ထာꩻခံႏထူႏသား ယွုမ်းအံႏတွော့ꩻ အီႏထွိုင်ႏမော့ꩻခွဲး အုံကိုမ်ချာနဝ်ꩻ တရိုꩻတဝ်းဒွုမ်၊ ခမ်းထီအစိုႏရအွဉ်ငါတွော့ꩻ အဝ်ႏလိုႏမာꩻသွူမဉ်ႏတဲ့ ဖြွမ်းဗူႏမုꩻတဗွေဖွိုင်ꩻ တဗွေဝန်ႏလို့တဝ်းဒွုန်းနဝ်ꩻ တွိုႏမုဲင်ꩻခါမꩻ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယို အီႏမော့ꩻခွဲးအုံကိုမ်ထွာဝင်ꩻဟောင်း၊ နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အွဉ်ႏခန်းတယဝ်း အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ပအိုဝ်ႏခမ်းသားအရေꩻယို ပါꩻမုဲင်ꩻမာꩻဖေႏဟောင်း၊ မာꩻဖေႏတဝ်းတယဝ်း ပအိုဝ်ႏခမ်းသားနဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းထွိုင်ႏမာꩻဒျာႏတဲ့ အဝ်ႏထွာနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။ မဉ်ႏဒေါ့ꩻယင်း မန်းခမ်းထီကမာꩻဗာႏ ညိမ်ꩻချံꩻရေꩻ၊ နဲင်ႏငံႏရေꩻပွယ်ꩻအုံကိုမ်နဝ်ꩻ ကွပ်စွဉ်ႏလိုꩻမျိုꩻ တမျိုꩻတွမ်ႏတမျိုꩻအခါႏ ပဋိပက္ခအဝ်ႏထွာစဲ့ꩻပွယ်ꩻ တဆွိုးတဝ်း၊ တွောင်းတွာတသွုန်မု တထွာတဝ်း၊ အခွင်ꩻအရေꩻယို တလꩻတဝ်း၊ နဝ်ꩻမꩻ နုဲင်းယိုဖုံႏ တွောင်းတွာမု ဖေႏကအဝ်ႏလွဉ်၊ ခမ်းထီညိမ်ꩻချံꩻမု ဖေႏကထွာလွေꩻနဝ်ꩻ မာꩻလွေꩻဗာႏ ခမ်းထီညိမ်ꩻချံꩻရေꩻညီႏလာႏခံႏပွယ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းထီညိမ်ꩻချံꩻရေꩻညီႏလာႏခံႏပွယ်ꩻကိုယို အီႏအုံကိုမ်လွေꩻ၊ အီႏဆွေꩻနွေꩻတမုဲင်ꩻဖုံႏဟောင်း၊ အီႏအုံကိုမ်လွေꩻ ခမ်းသားသီးအရေꩻ၊ လိုꩻမျိုꩻစွုမ်ႏကအဝ်ႏသော့ꩻဒါႏ မန်းခမ်းထီယို ဖေႏကညိမ်ꩻခွꩻတသေႏသေႏနဝ်ꩻ အီႏပုံႏဖောႏလွေꩻဗာႏ ခမ်းထီအပုံႏအပွိုင်နုဲင်းမုဲင်ꩻ "ခမ်းသားသီး မိဉ်အုံအဝ်ႏလွေꩻ တွမ်ႏခမ်းထီစနစ်နုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ ခမ်းသားသီးတာႏ ပညာႏရေꩻ၊ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻ၊ စီꩻပွါꩻရေꩻ၊ လိုꩻမုရေꩻ အဖဲ့ꩻဖဲ့ꩻအခဝ်ခဝ်ယို လိုမ်းဗဉ်ႏမု လိုမ်းကိုမ်ႏမု ဖေႏကအဝ်ႏတသေႏသေႏနဝ်ꩻ မိဉ်ႏကျင်ꩻသွုံꩻလွေꩻ ခမ်းထီပေါ်လစီ မူဝါဒနုဲင်းမုဲင်ꩻ"ကရိုꩻဒါႏဖုံႏယို ခမ်းသားသီးနမ်းဗွေႏချာ မိဉ်ႏပါဝင်ႏအုံကိုမ်ဒျာႏမꩻ ခမ်းသားသီး ကမိဉ်ထွာကမိဉ်အုံဒါႏ ခမ်းထီဖုံႏ ပွိုင်ဆင်တွာလွေꩻအီ အခေႏခံႏနဝ်ꩻသွူ။
ဖိုးထီးတန်ခေါင်းလစ်ꩻမျိုꩻ
"ဗလိဗဒ္ဒသုတ် (ဖိုးထီးတန်ခေါင်းလစ်ꩻမျိုꩻ-လိုꩻလစ်ꩻစား)" နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏ တရာꩻနုဲင်းယို- ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ဖိုးထီးတန်ခေါင်း အဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ၊ လစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ- ၁။ သဂဝစဏ္ဍော နော ပရဂဝစဏ္ဍော- ကုဲင်ဒျာႏ ဝွေꩻအဖုံႏကိုလွုမ်ꩻ၊ ဝင်ꩻအဖုံႏကိုနဝ်ꩻ ကုဲင်တောဝ်း။ ၂။ ပရဂဝစဏ္ဍော နော သဂဝစဏ္ဍော - ကုဲင်ဒျာႏ ဝင်ꩻအဖုံႏကိုလွုမ်ꩻ၊ ဝွေꩻအဖုံႏကိုနဝ်ꩻ ကုဲင်တောဝ်း။ ၃။ သဂဝစဏ္ဍော စ ပရဂဝစဏ္ဍော စ- ဝွေꩻအဖုံႏကိုတဲ့ ကုဲင်ဒျာႏ၊ ဝင်ꩻအဖုံႏကိုတဲ့ ကုဲင်ဒျာႏ။ ၄။ နေဝ သဂဝစဏ္ဍော နော ပရဂဝစဏ္ဍော- ဝွေꩻအဖုံႏကိုတဲ့ ကုဲင်တောဝ်း၊ ဝင်ꩻအဖုံႏကိုတဲ့ ကုဲင်တောဝ်း။ ဖိုးထီးတန်ခေါင်ႏ အဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- လိုꩻတဲ့ ဗွန်ပီဖိုးထီးတန်ခေါင်ႏနဝ်ꩻနေနေ၊ လိုꩻတဲ့ အဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ၊ လိုꩻလစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ- ၁။ လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မာꩻသꩻဝꩻဒါႏ ဝွေꩻပရိသတ်လွုမ်ꩻ၊ (ကျဒျာႏ ဝွေꩻပရိသတ်ခြာလွုမ်ꩻ)၊ ဝင်ꩻပရိသတ်နဝ်ꩻ ဝွေꩻမာꩻသꩻဝꩻဒါႏတဝ်း၊ (ဝင်ꩻပရိသတ်ခြာနဝ်ꩻ ကျတဝ်း)၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏယိုစားနဝ်ꩻ တွမ်ႏဖိုးထီးတန်ခေါင်ႏ 'ကကုဲင်ဒျာႏ ဝွေꩻအဖုံႏကိုလွုမ်ꩻ၊ ဝင်ꩻအဖုံႏကိုနဝ်ꩻ ကုဲင်တဝ်း'နဝ်ꩻ ဗွန်ဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၂။ လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မာꩻသꩻဝꩻဒါႏဒျာႏ ဝင်ꩻပရိသတ်လွုမ်ꩻ၊ ဝွေꩻပရိသတ်နဝ်ꩻ မာꩻသꩻဝꩻဒါႏတောဝ်း၊ (ကျဒျာႏ ဝင်ꩻပရိသတ်ခြာလွုမ်ꩻ၊ ဝွေꩻပရိသတ်ခြာနဝ်ꩻ ကျတဝ်း) ပုဂ္ဂိုလ်ႏယိုစားနဝ်ꩻ တွမ်ႏဖိုးထီးတန်ခေါင်ႏ 'ကုဲင်ဒျာႏ ဝင်ꩻအဖုံႏကိုလွုမ်ꩻ၊ ဝွေꩻအဖုံႏကိုနဝ်ꩻ ကုဲင်တဝ်း'နဝ်ꩻ ပီဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၃။ လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻပရိသတ်ကိုတဲ့ မာꩻသꩻဝꩻဒါႏ (ဝွေꩻပရိတ်ခြာတဲ့ ကျဒျာႏ)၊ ဝင်ꩻပရိသတ်တဲ့ ဝွေꩻမာꩻသꩻဝꩻဒါႏ၊ (ဝင်ꩻပရိသတ်ခြာတဲ့ ကျဒျာႏ)၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏယိုစားနဝ်ꩻ တွမ်ႏဖိုးထီးတန်ခေါင်ႏ 'ဝွေꩻအဖုံႏကိုတဲ့ ကုဲင်ဒျာႏ၊ ဝင်ꩻအဖုံႏကိုတဲ့ ကုဲင်ဒျာႏ'နဝ်ꩻ ဗွန်ဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၄။ လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻပရိသတ်တဲ့ မာꩻသꩻဝꩻဒါႏတဝ်း၊ (ဝွေꩻပရိသတ်ခြာတဲ့ ကျတဝ်း)၊ ဝင်ꩻပရိသတ်တဲ့ ဝွေꩻတမာꩻသꩻဝꩻဒါႏတဝ်း၊ (ဝင်ꩻပရိသတ်ခြာတဲ့ ကျတဝ်း)ပုဂ္ဂိုလ်ႏယိုစားနဝ်ꩻ တွမ်ႏဖိုးထီးတန်ခေါင်ႏ 'ဝွေꩻအဖုံႏကိုတဲ့ ကုဲင်တဝ်း၊ ဝင်ꩻအဖုံႏကိုတဲ့ ကုဲင်တဝ်း'နဝ်ꩻ ပီဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ ဗလိဗဒ္ဒသုတ်)
မဉ်ႏလွေꩻမာꩻထာꩻမာꩻခမ်းထန်ႏနဝ်ꩻ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:လွိုင်ႏအာတာႏ
ထွူႏထွူႏတွုမ်အွဉ်ႏဟွုန်
လိုꩻလမ်းလိုꩻကျောင်ꩻ ပညာႏသျင်ႏသီးအတာႏ ငဝ်းအွဉ်ႏဟွုန်
အဝ်ႏ(သထုံႏဒေႏသ)ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻယေန်ႏငဲးရေꩻအစွိုꩻရွုမ်ꩻ ထွူႏထွူႏတွုမ်တွုမ် အွဉ်ႏဟွုန်ထေ့လွေꩻ ရဟန်ꩻပအိုဝ်ႏပညာႏသျင်ႏ၊ လိုꩻလမ်းပညာႏသျင်ႏ၊ ပညာသျင်ႏကကျင်ႏလဲပ်စွစ်ꩻဒါႏ ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻသားဖုံႏ၊ ကအဝ်ႏခွုမ်မာꩻဒါႏအမျိုꩻသာꩻရေꩻသားဖုံႏ။
ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻတွမ်ႏယေန်ႏငဲးရေꩻအစွိုꩻ(သထုင်ႏဒေႏသ)အခင်ႏခံႏတွမ်ႏ ကပေါႏထွာလွဉ်ပုံႏ
အဝ်ႏခေတ်လီꩻတဲင် ခေတ်တသာ၊ အဝ်ႏစနစ်လီꩻတဲင် စနစ်တသာ အာႏသုဲင်သန်သန် ဗွန်နုဲင်းစွဉ်ႏဒျာႏ ရထာႏတန် ကအဝ်ႏကာႏပွန်းဒါႏ ရထာႏဘူတာစဲဉ်ႏနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ အဝ်ႏပြောင်ꩻတရွို့ꩻလွေꩻငါအတွင်ꩻ တွမ်ႏထာꩻယူႏထာꩻထီႏတသာ၊ ကရုဲင်ꩻတသွိုးဖွီသွောင်လွဒါႏ ခမ်းရင်ꩻသားအလင်ဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻလွဉ်ꩻနဝ်ꩻသွူ၊ ရိုꩻဗာႏကီလဲ့ ပအိုဝ်ႏရာႏဇဝင်ႏအကို ဥတန်ꩻကတွင်ႏခါꩻဒါႏ သုဝဏ္ဏဘူမိ ပအိုဝ်ႏခမ်းရင်ꩻသားဖုံႏနဝ်ꩻ အီႏထိုမ်းလွေꩻဗာႏတမုဲင်ꩻ၊ အီႏလွေꩻသွုပ်ဗာႏမုဲင်ꩻနဝ်ꩻ တသေတဝ်းသွူ၊ ထိုမ်ႏတဖူꩻဆွုမ်ႏမော့ꩻတဝ်းနဝ်ꩻသွူ၊ ခွိုꩻသွုပ်တသာကရိုꩻဒါႏ လိုꩻကအီႏသွုပ်ဒါႏခွိုꩻတသာဖုံႏလဲ့ ကွပ်စွဉ်ႏဒျာႏ ခွိုꩻသွုပ်အလီꩻသီး တမွန်ဗန်တဝ်းတဲင် တုဲင်ဖါꩻနွောင်ꩻလွတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။
မဉ်ႏစဲစ်ဆေꩻချာ အထျꩻအထောင်ꩻနဝ်ꩻ အနေင်ႏငတ်ꩻဆီလွို စဲ့ꩻအစိုႏရသီးကအုပ်ချုပ်စူခလနဝ်ꩻ ကွပ်အွဉ်ႏရေꩻတဝ်းခမ်းရင်ꩻသားတဲင် ခမ်းဒွမ်ကိုယို နမ်းလိုꩻမျိုꩻမွန်ဗန်တဉ်ႏခြွော့မုꩻ အာႏပေႏလွဉ်၊ အမျိုꩻသာꩻသꩻဓာတ်ပနဲဉ်ႏလွဉ်ထွူတဲင် အုံအဝ်ႏဗော့ꩻစားနဝ်ꩻ တရုဲင်ꩻတရီꩻလွဒွုမ်တွော့ꩻ အခွိုꩻအီႏထိုꩻမားနဝ်ꩻငါတဲ့ လဲင်ꩻတသေလွဒွုမ်၊ ဗွန်နုဲင်းခမ်းကောင်သား ဗွန်ရာꩻအုံဗူႏ အုံအဝ်ႏပုံႏစံႏ ခင်ႏလမ်းတလုဲင်းတဝ်းသွူတကာႏတဝ်း နဲင်ႏငံႏရေꩻ၊ စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ လိုꩻမုꩻရေꩻထာꩻထီႏ တလာတဝ်းဒွုမ်တွော့ꩻ အဝ်ႏကုဲင်ဆုဲင်ꩻထိုꩻဗာႏ နုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ ထွာနွောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
ခြွဉ်းဗူႏထွူတဲင် ကခွုမ်မာꩻလွေꩻ ထင်ႏတိုတိုꩻတက်မုꩻဖုံႏယို မဉ်ႏဒင်ႏဗာႏအချုပ်နဝ်ꩻ- တဲႏ ၂၀၁၁-ဗာႏ၊ ဩဂုတ်လာ ဗꩻလွေꩻနေင်ႏလို့ ထွို့ꩻဗူႏရေꩻတာႏဝွန်ႏအွဉ်ငါတဲင် သထုံႏဒေႏသအကို ခွိုꩻရက်သားတစုဖုံႏနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻသထုံႏ မဟာအောင်မြေရွှေဘုံကျောင်ꩻအကိုယင်၊ လမ်းကိုဖုံႏယင် လွောက်ꩻသင်ꩻရာꩻ မော့ꩻခွဲးတွိုင်ႏပင်ႏခြိꩻတဲက်လွေꩻ အလဲင်ႏလဲင်ႏအခြွိုက်ခြွိုက်ထွူမꩻ ဒေႏသခံႏပအိုဝ်ႏခမ်းရင်ꩻသားသီး လိုꩻမုꩻစီꩻပွာꩻ ဖေႏကလွိုင်ႏကွုန်ꩻတဲင် ယံကလွောင်ႏဗူႏ အစွိုꩻအဗူႏတစွိုꩻအနေႏ ခမ်းကောင်တွမ်ႏခမ်ႏဒွမ် သွုပ်ဆွိုက်လို့ဝင်ꩻတွော့ꩻ အစွိုꩻအဗူႏအွဉ်ငါနဲင်ႏငံႏရေꩻစွိုꩻ ဖေႏနေးကပေါႏလွဉ်-စတဲင် ခြိꩻတဲက်ထိုမ်ႏလွ အဖြေႏနုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
၉-၁၁-၂၀၁၁ နဝ်ꩻ သထုံႏဒေႏသ ရက်ခွိုꩻပအိုဝ်ႏပါ(၂၈)ဖြာꩻအစွိုꩻနဝ်ꩻ လွေꩻမော့ꩻခွဲးတွမ်ႏ ဖြားအောင်ႏခမ်းထီ အလမ်းကအဝ်ႏနေပီတော်ကိုထွူတဲင် ခံႏထူႏပါဩဝါဒတွော့ꩻ နေးတွမ်ႏဖါဖြားအွဉ်ႏနယ်တဖူꩻတဲင် ထင်ႏတွိုႏခန်းတောင်ႏကီꩻ၊ မာꩻအစီꩻဝွေꩻ တွိုင်ႏပင်ႏခန်း (P.Y.O)ဥက္ကဋ္ဌတွမ်ႏ နွို့ဗဟိုႏကောႏမတီႏအစွိုꩻ၊ လိတ်/ယေန်ႏ(ဗဟိုႏ)ထာꩻမာꩻအမုဆောင်ႏစွိုꩻ၊ လိုꩻမုꩻရေꩻအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ထွိုင်ႏည ၃-လာလွို ၂၁-၁-၂၀၁၂ နီꩻ ကလွောင်ႏဗူႏချာယင်း လိတ်/ယေန်ႏအစွိုꩻကိုနဝ်ꩻ ထင်ႏလွေꩻဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ (၆)ဖြာꩻထွူတဲင် ခံႏဗာႏဝင်ꩻလွိုက်လွေꩻ နွို့ဗဟိုႏကောႏမတီႏအစွိုꩻ (၄)ဖြာꩻနဝ်ꩻသွူ။ ၄-၃-၂၀၁၂နီꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻသထုံႏ၊ မဟာအောင်မြေရွှေဘုံကျောင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လွောင်ႏဗူႏနွောင်ꩻခန်း ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻတွမ်ႏယေန်ႏငဲးရေꩻအစွိုꩻ (သထုံႏဒေႏသ)နဝ်ꩻသွူ။ ၂၆-၃-၂၀၁၂ နီꩻနဝ်ꩻ မဲမောက်ကျောင်ꩻ စင်္ကာပူဆရာႏတောႏအွဉ်ငါအစွိုꩻ တွိုႏထင်ႏတောင်ႏကီꩻတဲင် အနာႏဂတ်ရေꩻတာႏ တွိုင်ႏပင်ႏဒေါ့ꩻရီတွမ်ႏ ဖါဖြားအောင်ႏခမ်းထီ၊ (P.N.O)၊ လိတ်/ယေန်ႏ(ဗဟိုႏ)၊ လိုꩻမုꩻရေꩻအစွိုꩻအဗူႏ ဖွော်ဖွော်မွဉ်ꩻမွဉ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
နဲင်ႏငံႏတောႏအစိုႏရ ဖေႏကသွဉ်လွေꩻ ခမ်းရင်ꩻသားလိတ်လုဲင်ꩻဝါႏဒတွမ်ႏ ကခွေါင်းဗာႏ ခမ်းကောင်ခမ်းဒွမ်သားဖုံႏအလောင်း
ယိုခါ နဲင်ႏငံႏတောႏစေႏတနာႏနဝ်ꩻ "မဉ်ဖွီငါႏတဲင် ဆဲ့ꩻညောဝ်ႏရုပ်၊ ကွပ်တသီႏတဲင်ထွူႏ" ထွာထိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ နမ်းဒေႏသကိုကအဝ်ႏဒါႏ အသောင်အရင်ꩻ မဲင်ꩻတွမ်ႏစောက်ꩻခမ်းရင်ꩻသားဖုံႏနဝ်ꩻ သွောင်သွောင်ဖွီဖွီ အီႏသွဉ်လွေꩻဝွေꩻသီးလိတ်တာႏ အဝ်ႏခွုမ်မာꩻလွဉ်နုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ တွမ်ႏကတမာထွိုင်ႏပါ သထုံႏဒေႏသခံႏ ပအိုဝ်ႏခမ်းရင်ꩻသားနဝ်ꩻ ဗွန်ဝင်ꩻတဲင် အွော့ꩻလွဉ်ခန်းကတူႏနဝ်ꩻသွူ၊ အရေꩻယိုတဗာႏ ခမ်းကောင်ဖုံႏ အီႏခွုမ်မာꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ အဝ်ႏရီရွောင်စောႏတနာႏခန်း၊ ထွိုင်ႏဟွုန်ဗာႏ ခမ်းကောင်သား ဒင်ႏနယ်လိတ်ခမ်းကောင်မူ နဲင်ႏငံႏတောႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ခမ်းဒွမ်ဒေႏသခံႏသားဖုံႏနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏဆရာႏတောႏဖုံႏ၊ လိုꩻကကျင်ႏလဲပ်ဒါႏ လိတ်လုဲင်ꩻရေꩻသားအပါ မာꩻလွခန်းအစီꩻအဝွေꩻတဗာႏနဝ်ꩻသွူ၊ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ ခမ်းဒွမ်လိတ်မူကအီႏဒင်ႏပျꩻနယ် နဲင်ႏငံႏတောႏထျꩻနဝ်ꩻ လိတ်/ယေန်ႏ(သထုံႏဒေႏသ)ကဆွေꩻနွေꩻကိုနဝ်ꩻ မဉ်အွဉ်ႏဆွိုးယာႏယီႏပသာႏကအကျောင်ꩻ၊ သွုပ်ဆွိုက်တွမ်ႏ လိတ်/ယေန်ႏ(ဗဟိုႏ)တဲင် နီမူဖေႏကထွာတမူနဝ်ꩻ အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻလွေꩻတွင်ꩻအကျောင်ꩻ၊ လိတ်/ယေန်ႏ(ဗဟိုႏ)တဲ့ အဝ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻ သဘော်ꩻဗွန်ယိုအကျောင်ꩻ၊ ရအဆင်ႏပြေႏဒျာႏအကျောင်ꩻ တွိုင်ႏပင်ႏချက်အလောင်း ကားကအဝ်ႏ သဘော်ꩻလꩻလို့စွဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ၊ အစီꩻဝွေꩻကိုနဝ်ꩻ ပေါႏသဲစ်အခေႏနေႏကဖေႏလဲ့ လွေꩻတဲက်ခြိꩻတွမ်ႏခမ်းကောင်သားထွူတဲင် လွောင်ႏဗူႏခါꩻစွဉ်ႏဒျာႏ ကအီႏဆွေꩻလွဒါႏ ရဟန်ꩻတွမ်ႏလိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏပါ အစွိုꩻတစွိုꩻနဝ်ꩻသွူ။
ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻတွမ်ႏယေန်ႏငဲးရေꩻအစွိုꩻ (သထုံႏဒေႏသ) ထာꩻမာꩻမုဆောင်ႏဖုံႏ
လိတ်မုဲင်၊ ၁/သထဒ/ လိတ်လုဲင်ꩻ/ ၂၀၁၃ (ဝ၁၈) မွူးနီꩻ ၊ ၂၀၁၃-ဗာႏနေင်ႏ၊ ဇွန်လာ (၁၂)နီꩻ
လိတ်ဗွန်
- လက်ခံႏ ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ
ဆွတ်ꩻဆွုမ်ႏယော့ꩻ
ဆွတ်ꩻဆွုမ်ႏယော့ꩻရောႏဂါႏယို မန်းဘာႏသာႏနဝ်ꩻ "အဆစ်အမြစ်ရောင်ရောဂါ"လဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻ၊ "လေးဘက်နာရောဂါ"လဲ့အဝ်ႏဟဲ့ꩻ၊ "ဂေါက်ရောဂါ"လဲ့အဝ်ႏဟဲ့ꩻသွူ။ မီႏထွာမီႏမော့ꩻလွဉ် ရောႏဂါႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ကီႏလေင်းဆွုမ်ႏ၊ ခင်ႏမဲ့ဆွုမ်ႏ၊ ခင်ႏမွူးမဲ့၊ ခင်ႏနုံဆွတ်ꩻဆွုမ်ႏဖုံႏ၊ စူလဲ့စူဒေင်ဆွုမ်ႏ၊ စူနုံဆွုမ်ႏ၊ ပြေင်ဆွုမ်ႏဖုံႏ ယော့ꩻလွဉ်ထွူတဲင် ဆာလွဉ် အဲင်ႏလွဉ် ခြေင်းလွဉ်သွူ။ ဆာလွဉ် ယော့ꩻလွဉ် ဆွတ်ꩻဆွုမ်ႏမုဲင်ꩻကိုတရိုꩻတဝ်း အစနဝ်ꩻ ယော့ꩻပသာႏသာႏ၊ ဆာပသာႏသာႏထွူတဲင် ကွဲညညနဝ်ꩻ တနီꩻတစိꩻစိꩻ ယော့ꩻဗိုးလွဉ်၊ ဆာပိုႏလွဉ်သွူ။ အယော့ꩻတန်ခိန်ႏနဝ်ꩻ ဆာအဲင်ႏလွဉ်ꩻငါႏတဲင် မီႏယော့ꩻခင်ႏလဲ့ လွေꩻထာꩻလꩻတဝ်း၊ မီႏယော့ꩻစူလဲ့ ခွုမ်စံႏထာꩻ လꩻတဝ်းဒွုမ်တကာႏတဝ်း ခံႏလဲ့တဒါႏတဝ်း၊ ဗေင်ႏထာꩻလဲ့ မဲ့တဗေင်ႏလꩻတဝ်းသွူ။
ကထွာလွဉ်ဗာႏ ရောႏဂါႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ကဲန်းအာအာ လိုꩻသက်အရွယ်ႏတန်နဝ်ꩻ သꩻရာႏအာႏပေႏတွော့ꩻ သွီႏလွေꩻသွီႏသဲင်ꩻ အာႏတဗွေတဝ်းတဲင် ထွာလွဉ်ဗာႏဒျာႏသွူ။ မီႏစံႏထွားသွီႏနဝ်ꩻ သွီႏတရေ့ပေႏတွော့ꩻ မွိုင်၊ သွီႏဆင်ႏယွိုက်၊ ယလဲင်ႏလဲင်ႏလဲ့ သွီႏဆင်ႏယွုတ်ꩻတခါႏခါႏသွူ။ ကထွာလွဉ်ဗာႏ ရောႏဂါႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ကွပ်သꩻရာႏအာႏပေႏတဲင် ထွာလွဉ်ဗာႏတွော့ꩻ လွေꩻသဲင်ꩻခွုမ်မာꩻထာꩻတဲ့ ရွိုးယိုꩻ၊ ဟို့ꩻလဲ့လွေꩻမဲန်ႏတဝ်း၊ ဆဆီႏလဲ့ ဆေ့ꩻလွဉ်ဒါႏသွူ။ လိုꩻကအံႏအာဒါႏ အဗွမ်ႏအဆိမ်ꩻအနွိုးမျိုꩻ၊ ထော့ꩻယာႏ၊ ဖိုးနဲန်းထီ၊ ဆျာဒီႏ၊ ဗေဟံႏ-ခူꩻစတဲင်နုဲင်းယိုဖုံႏနဝ်ꩻ အဗဲ့ꩻဖုံႏ၊ သွီႏတခြီႏသွီႏနျဖုံႏ လွေꩻစုလွေꩻခြွဉ်ႏဆွတ်ꩻဆွုမ်ႏကိုတဲင် သွီႏလွေꩻသွီႏသဲင်ꩻ ဖြွဉ်ဟဝ်တဝ်းတွော့ꩻ ထွာလွဉ်ဗာႏ ဆွတ်ꩻဆွုမ်ႏယော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ အံႏအာဗွမ်ႏ၊ အဆိမ်ꩻ၊ အနွိုးမျိုꩻလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း လိုꩻထာꩻနန်းထာꩻခီအာ၊ လိုꩻထာꩻယူႏအာ၊ လိုꩻသꩻတစွူးတဝ်းဖုံႏနဝ်ꩻလဲ့ မီႏအုံစွူငါႏ၊ ရုဲင်ꩻတသွိုးမုꩻမီႏဆေ့ꩻနဝ်ꩻ သꩻရာႏအာႏပေႏတဲင် သွီႏလွေꩻသွီႏသဲင်ꩻဖြွဉ်ဟဝ်တဝ်းတွော့ꩻ ထွာလွဉ်ဒါႏ ဆွတ်ꩻဆွုမ်ႏယော့ꩻရောႏဂါႏသွူ။ လိုꩻကထွာဒါႏ ရောႏဂါႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ သꩻရာႏအာႏဖေႏကဗွေ၊ ဖေႏကတလာနဝ်ꩻ အံႏအာအာဗာႏ တသီႏသꩻရာႏအာႏတလာ (နှလုံးအားဆေး)ဖုံႏသွူ။ တသီႏသꩻရာႏအာႏတလာနဝ်ꩻ ခမ်းရင်ꩻ (တိုင်းရင်း)တသီႏဆဲင်ႏကို ဝင်ꩻအဝ်ႏစာဒျာႏ အမျိုꩻမျိုꩻသွူ။ ပေါႏရီဖြေꩻလဲ့ ဝင်ꩻအွဉ်ႏနယ်ဒျာႏ၊ ဝင်ꩻစာဖေႏဒျာႏသွူ။
လိုꩻကထွာဒါႏ ဆွတ်ꩻဆွုမ်ႏယော့ꩻရောႏဂါႏနဝ်ꩻ ဟို့ꩻဖေႏကလွေꩻမဲန်ႏ၊ ဟို့ꩻဖေႏကပနဲန်ႏနဝ်ꩻ နီဟာတလဲင်ႏ၊ သိုမ်ဟာတလဲင်ႏ အံႏဗာႏတသီႏဟို့ꩻပနဲန်ႏ၊ ပွေ့ကဲင်ꩻ၊ တာႏသေ့ꩻခင်ႏ၊ မုတ်ခါးကပါဒါႏ တသီႏမျိုꩻဖုံႏသွူ။ အယော့ꩻတန် အအဲင်ႏတန်တွင်ꩻ ခံႏမီႏတဒါႏတဝ်းနဝ်ꩻ အံႏဗာႏဆဲ့ꩻဗာႏတသီႏ အင်္ဂလေက် အဆာအအဲင်ႏထိုꩻမားမျိုꩻဖုံႏသွူ။ မီႏနုဲင်းခွန်ကုဝေနဝ်ꩻ ပေါႏခံႏဒါႏတဝ်းလဲ့ ဆဲ့ꩻဗာႏတသီႏ"ကလိုဖီနက်"မꩻ အယော့ꩻအဆာ သက်သာႏခံႏဒါႏလွဉ်သွူ။ ဆွတ်ꩻဆွုမ်ႏယော့ꩻရောႏဂါႏသားအနေႏ နမ်းတွမ်ႏနမ်း မီႏမဲန်လိုမ်ꩻလာꩻချာဒျာႏနဝ်ꩻ တဲမ်းနယ်လွေꩻဗာႏ တသီႏနယ်ဒွေါင်ႏနုဲင်းလယိုဖုံႏသွူ။
ဆွတ်ꩻဆွုမ်ႏယော့ꩻရောႏဂါႏ တသီႏနယ်ꩻဖုံႏ
ကွယ်ႏတွော့ꩻ တဟဝ်လွစ်အီတဝ်းသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရောႏဂါႏ ကဏ္ဍ:တသီႏပညာႏ
ဖရာꩻဂေါတမ
ဖရာꩻဂေါတမ ဂေါတမဗုဒ္ဓ (ဗီသီ ၅၆၃/၄၈၀ ရပ်– ၄၈၃/၄၀၀ ရပ်) သိဒ္ဓတ္ထဂေါတမ ၊ သကျမုနိဗုဒ္ဓ (တဝ်းလဲ့)  ဗုဒ္ဓ ဗွေႏဖရာꩻဂေါတမနဝ်ꩻ ဘဒ္ဒကမ္ဘာႏကို ကပွင်ꩻတောႏမူႏထွူလဲဉ်းဒါႏ ဖရာꩻကကုသန်၊ ဖရာꩻကောဏဂုံ၊ ဖရာꩻကဿပ၊ ဖရာꩻဂေါတမ ဖရာꩻ(၄)ဆူႏအကို ထွာဒျာႏ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ပွင်ꩻတောႏမူႏဒါႏ ဗွေႏမျတ်ဖရာꩻဒျာႏသွူ။
ဗုဒ္ဓဝင်ႏ
နီဗွေႏဖရာꩻဂေါတမဗုဒ္ဓဝင်ႏအအဲဉ်း အဝ်ႏဆ့ꩻလယိုအတွိုင်ꩻသွူဩ ။
၁။ လိုꩻမဉ်ꩻ -- ခွန်သိဒ္ဓတ္ထ ။
၂။ ဘုရာꩻမဉ်ꩻဘွဲ့တောႏ -- ဗွေႏဂေါတမ ။