cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဗွေႏဗိုန်သုမင်္ဂလ
ထေင်းထံႏတာႏဝွန်ႏ
တဲႏစနေင်ႏ ၁၃၃၅ဗာႏ ဗꩻလွဉ်စွဉ်ႏ နေင်ႏ ၁၃၇၁ ဗာႏနေင်ႏ (၃၇)နေင်ႏဗွေဗွေ သဲင်ꩻပျုသာႏသနာႏ ကျောင်ꩻထီလိတ်၊ ကျောင်ꩻထီလိတ်ဆရာႏတောႏ ဘဒ္ဒန္တဦးသုမင်္ဂလယို သဲင်ꩻဆောင်ႏရွက်ကျိုꩻဆောင်ႏဖေႏ တကာႏ ဒုံကောင်ပြုဲင် + ဒုံနားဟစ်တကာႏအမျာꩻအကျိုꩻတွမ်ႏ တောင်ႏကီꩻဝေင်ꩻနယ်ႏ သံႏဃာႏ နာႏယကအစွိုꩻနွို့၊ လွယ်တောႏတွိုက်နယ်ႏ သံႏဃာႏနာႏယကအစွိုꩻဥက္ကဋ္ဌ၊ ပအိုဝ်ႏဗဟိုႏသံႏဃာႏအစွိုꩻနွို့ စတဲင်သာႏသနာႏဝွန်ႏဆောင်ႏအကျိုꩻဖုံႏယိုဆောင်ႏရွက်ထေင်းထံႏလွေꩻနဝ်ꩻသွူ။
ပြောင်ꩻထင်ႏဘဝလူꩻခမ်း
အဝ်ႏထိန်ꩻတီလွေꩻ လိုꩻမျိုꩻ၊ ဘာႏသာႏ၊ သာႏသနာႏအကျိုꩻစီꩻပွာꩻခိန်ႏတွင်ꩻ နေင်ႏ ၁၃၇၁ဗာႏနေင်ႏဒဲဉ်သီႏလာဆန်ꩻ(၅)နီꩻ မွူးနီꩻ ကျာႏသပတေꩻ၊ မွူးယာခိုႏ ၁၁နားရီႏပုဲင် ၃၀မိနစ်အခိန်ႏတွင်ꩻ ဝယဓမ္မသင်္ခါရာ ကရိုꩻဒါႏ နီဗွေႏဘုရာꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ငေါဝ်းဖေႏသတိꩻ အဆွုံꩻအမ့ꩻအတွိုင်ꩻ သင်္ခါႏရတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ကုဲင်ပြင်ꩻချာဒါႏ သဘော်ꩻတရာꩻဒျာႏတဲင် သက်တောႏတိန်ႏလ ၆၂နေင်ႏ၊ ဝါႏတောႏလꩻ ၄၂ ဝါႏတဲင် ဗွေႏဆရာႏတောႏဘဒ္ဒန္တ ဦးသုမင်္ဂလနဝ်ꩻ ခန္ဓာႏခြုံလီꩻ အွဉ်ႏကုဲင်ချာ ပြောင်ꩻတသာထင်ႏထိုꩻလဲဉ်း ဘဝလူꩻခွင်ႏသွူဩ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏဗွေႏလိုꩻကျောင်ꩻသီး နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
တဲႏအစံꩻကုဲပြင်ꩻထိုꩻဗီးသွတ်ꩻဖုံႏ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:လိတ်လုဲင်ꩻ
ဝေင်ꩻမန်ဟီးရိုး
ဝေင်ꩻမန်ဟီးရိုး (မန်ဟျိုး) (အဲင်းကလေတ်: Manhero) (မန်း: မန့်ဟီးရိုးမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ထင်ꩻ၊ မူသယ်ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမူသယ်ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖြယ်အရန်း ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻမန်ဟီးရိုးကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၁,၄၃၈ ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻစျောင်းကုံး
ဝေင်ꩻစျောင်းကုံး (မန်း: ကျောင်းကုန်းမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Kyaunggon) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် စျိုန်ပျော်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏစျောင်းကုံးကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဒကခြောင်ထျꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ တောမ်ႏဝေင်ꩻပတေင်ယို အဝ်ႏဆွိုက်ခါꩻတောမ်ႏ သင်ဖော်ꩻထီတဖူꩻရဲဉ်ႏသွူ။ စျောင်းကုံးနယ်ႏနဝ်ꩻ လိုပ်မာꩻအာဒျာႏလုဲင်းတဲင် ဗွူဟူထန်ႏအာဒါႏ ရပ်တရပ်ဒျာႏသွူ။ ဈောင်းကုံးယို ကရီးခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻဒျာႏ ပတေင်ခရဲင်ႏကိုလဲ့ တယ်ႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ လွောင်ႏဗူႏလွေꩻသမ်းယင်း ကျုံပျော်ခရဲင်ႏတဲင် ယိုခါနဝ်ꩻ ပါသော့ꩻလဲဉ်း ကျုံပျော်ခရဲင်ႏကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
အနာႏထပိဏ်ႏမော့ꩻစဘုရာꩻ
"အနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻဝတ္ထု (ကလွေꩻမော့ꩻစစ ဗွေႏဘုရာꩻ)"
ရာႏဇဂျိုဟ်ႏသဌေꩻတွမ်ႏ အနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻနဝ်ꩻ သွꩻပေႏဟောဝ်လို့ဝင်ꩻ၊ တွိုႏတလဲင်ႏ ကိစ္စအဝ်ႏတဲင် အနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻ လွေꩻရာႏဇဂျိုဟ်ႏခမ်း၊ ဖျော်လွေꩻ ရာႏဇဂျိုဟ်ႏသဌေꩻလမ်း၊ ရာႏဇဂျိုဟ်ႏသဌေꩻတွမ်ႏ အလိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏစီႏရင်ႏ ဒဲဉ်ဟောဝ်ဟန်ႏအွီႏဖုံႏ မွူးရောဝ်ꩻတာႏနောဝ်ꩻသွူ။ အနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻ စဉ်ꩻစာꩻယူႏတေ့ꩻနုဲင်းယို- "ပွိုင်းလဲင်ႏ ပေါႏခွေဖျော်ဟ ရာႏဇဂျိုဟ်ႏသဌေꩻ အွဉ်ႏရေꩻမွေးခွေ၊ သဲစ်ခွေကဖျော်တဲ့ လွဉ်ထေ့ဒေါ့ꩻရီခွေ၊ တွိုႏယိုတလဲင်ႏမွော့ ထီႏသွူခွေဖျော်တဲ့ ထွဉ်ႏဒျာႏအလိုꩻဖုံႏ 'ဒွိုႏထာꩻယိုဟုဲင်း၊ ဒွိုႏထာꩻနဝ်ꩻဟုဲင်း'-တဲ့၊ အလွိုးအပိုမူႏ-မင်္ဂလာႏသနယ်" ယူႏတေ့ꩻသꩻကိုနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ အနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻရီ- "မွူးရောဝ်ꩻ နာꩻပိုမူႏမင်္ဂလာႏနဲ့" "မွေးတောဝ်း၊ အီႏကပ်ဒျာႏ ဗွေႏဘုရာꩻသွမ်ꩻဒျာႏ" "နာꩻရိုꩻထမုဲင်ꩻလုဲင်ႏ၊ ဘုရာꩻနဲ့-ဘုရာꩻနဲ့" "မွေး-ဘုရာꩻ၊ သံဃာႏတဲ့ပါ" အနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻတဖြာꩻ "ဘုရာꩻ"သဲစ်ကဟွုန်နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် သꩻရာႏတဖွုန် နစ်သက်မွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ ကျံႏလွေꩻထေ့ဘုရာꩻ ယိုခါခါ၊ ရာႏဇဂျိုဟ်ႏသဌေꩻရိုꩻ "မွူးဟာလဲဉ်း၊ ထာꩻအီႏခေ့ꩻသွူ၊ မွူးရောဝ်ꩻမဲ့ꩻ ဗွေႏဘုရာꩻတွမ်ႏသံဃာႏ အီႏဖျော်လွဉ်ဒျာႏ ခွေလမ်းယို" မနဲဒေါ့ꩻဗာႏစွဉ်ႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ အနာႏထပိဏ်ႏတဖြာꩻ သꩻစွယ်ꩻငါႏဘုရာꩻတဲင် ထင်းထာꩻလေလဲဉ်းတွော့ꩻ ထွိုင်ႏမာႏစွော့ꩻစွဉ်ႏသွံလဲင်ႏ၊ တွိုႏသွံလဲင်ႏကိုနဝ်ꩻ ထင်းထာꩻလေလဲဉ်းတဲင် လွေꩻစွဉ်ႏ၊ တွိုႏဝေင်ꩻထန်ႏမꩻ ထာꩻခေ့ꩻနေအကျောင်ꩻကွဲသေ၊ လူꩻဟောဝ်လူꩻဒါႏဖုံႏ ဖေႏအာႏဝွေꩻ "လွေꩻငါငါ အကျိုꩻအာ၊ သဲင်ꩻချာ အကျိုꩻအဲဉ်ထောဝ်း"။ ဟွုန်လူꩻငေါဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ထီႏတဖြောဝ်းတဖြီးတဲ့ လွေꩻစွဉ်ႏဒျာႏ၊ ဗွေႏဘုရာꩻ ထွိုင်ႏထောင်စောဝ်းတဖူꩻ၊ ထီႏအနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻလွဉ်တဲင် လွေꩻအုံလင်ꩻ ခင်ႏလမ်းကို၊ ဗွေႏဘုရာꩻဟဲ့ꩻရီးစွဉ်ႏနုဲင်းယို- "တကာႏသုဒတ္တ- လွဉ်ယိုဟုဲင်း" ဗွေႏဘုရာꩻ ဟဲ့ꩻဝွေꩻမဉ်ꩻပေႏခါနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် သꩻယိန်းရေꩻရေꩻစွဉ်ႏ၊ သဲင်ꩻလိုꩻတစိုး ဝုဲင်ႏဗာႏဘုရာꩻမွန် အရီးသွတ်ꩻတလဲင်ႏတွော့ꩻ နစ်နစ်သက်သက် အကတူႏနဝ်ꩻ အွဉ်ႏတွစ်စွဉ်ႏ ဗွေႏဘုရာꩻခင်ႏတောႏ။ ဗွေႏဘုရာꩻ ဟော်ꩻဖေႏတရာꩻထွူ လꩻစွဉ်ႏတမဂ်တဖိုလ်ႏ၊ ထွာစွဉ်ႏသောႏတာႏပန်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏ၊ နုဲင်းမွူးရဝ်ꩻ ဝွေꩻကပ်နုဲင်းနုဲင်းသွမ်ꩻ ရာႏဇဂျိုဟ်ႏသဌေꩻလမ်းကို၊ ဗွေႏဘုရာꩻတွမ်ႏ ရဟန်ꩻသံဃာႏ "ယံဖေႏကကျွꩻလွဉ်မွေးမွေးသွော့-သာဝတ္ထိခမ်"အကျောင်ꩻ ပင်ꩻလောဝ်းခါꩻရီးရီးစွဉ်ႏ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (ဝိနယ်ꩻပိဋကတ်၊ စူဠဝဂ္ဂပါဠိတောႏ၊ သေနာသနက္ခန္ဓက)
ဝေင်ꩻနယ်ႏပတေင်
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမိဉ်းဗူး
ဝေင်ꩻနယ်ႏမိဉ်းဗူး (မန်း: မင်းဘူးမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Minbu Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မိဉ်းဗူးခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏယိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻမိဉ်းဗူးတောမ်ႏ ဝေင်ꩻသကု ဝေင်ꩻနီဖြုံႏနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အွောန်ႏခြွောန်းညီꩻဝင်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻတဖြုံႏချင်ႏတဲင် ဝေင်ꩻနယ်ႏမိဉ်ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏမိဉ်းဗူး(သကု) (မင်းဘူး(စကု)မြို့နယ်) အဝ်ႏဟဲ့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ တရာꩻဝင်ႏအမိဉ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမိဉ်းဗူး သွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻမိဉ်းဗူးကိုသွူ။ ဝေင်ꩻမိဉ်းဗူးတောမ်ႏ သကုနဝ်ꩻ ဗွော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၁၀)မဲင်ႏရပ်နဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
အဲန်းဒရွဲ့ဒ် (တပန်ႏအီမိုဗုဲင်းစက်စနိစ်)
thumb|သမ်သောင်းဖိုန်း Samsung Galaxy Note
အဲန်းဒရွဲ့ဒ် (တပန်ႏအီမိုဗုဲင်းစက်စနိစ်) (အိန်းကလေက်: Android (operating system)) နဝ်ꩻ အခေႏခံႏမွဉ်းဖျင်ခါꩻဒျာႏ လဉ်းနိစ်၊ ကွန်ပျူတာကာနယ်တဲင် မိုဗုဲင်းတခြိုꩻဖုံႏ စက်ဖေႏကတပန်ႏနွောင်ꩻအီတာႏ မာꩻခါꩻစနိစ်တမျိုꩻဒျာႏသွူ။ Android Inc. နဝ်ꩻ အန်ဒီရူဘင် တယ်ႏထောင်ႏစခါꩻဒျာႏ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၀၃ ဗာႏ လာအောက်တိုဗာကိုသွူ။ Android Inc.ယို တွိုႏ ၂၀၀၅ ဗာႏနဝ်ꩻ ဂူဂဲ(Google) ကုမ္ပဏီႏ ဖြေꩻထူႏလွေꩻဒျာႏသွူ။ ယိုခါ အဲန်းဒရွဲ့ဒ်နဝ်ꩻ ထွာလိုꩻထူႏသုင်ꩻအီအာလွဉ် အရန်းထို ဖိုန်းကိုဖုံႏတဲင် ကမ္ဘာႏလောင်း ထွာလွဉ်စွဉ်ႏ အတန်သွတ်ꩻ တပန်ႏအီမိုဗုဲင်းစက်စနိစ်(operating system)တဗာႏသွူ။
ဂူဂဲကဖြေꩻခါꩻဒါႏ အန်ဒီရူဘင် အဲန်းဒရွဲ့ဒ်စနိစ်နဝ်ꩻ တွိုႏ ၂၀၁၁ ဗာႏ လာဒီသဉ်ဗာကို လိုꩻထူႏသုင်ꩻသား ၇ သိန်ႏရပ်နဝ်ꩻ အဝ်ႏဆွိုက်သွုပ်အီချာငါဝင်ꩻ အဝ်ႏစွုမ်ႏနီꩻနဝ်ꩻသွူ။
ကထန်ႏခါꩻထွူလဲဉ်းဒါႏ ဝါးတပန်ႏစက်စနိစ် ဗားသဉ်းပွုံႏစံႏဖုံႏနဝ်ꩻ-
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:သော့ဝွဲး ကဏ္ဍ:အနယ်ꩻပညာႏ
သမ္ဗဟုလကုမာရ
"သမ္ဗဟုလကုမာရဝတ္ထု" ၁၃၁။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်- ပါꩻမုဲင်ꩻရိုꩻတဝ်း အဝ်ႏထုမ်ႏကျံႏ နမ်းတာႏ ထာꩻချမ်ꩻသာႏ၊ တွိုႏဝင်ꩻကမဉ်လꩻ ထာꩻချမ်ꩻသာႏနုဲင်းနီနဝ်ꩻ တွမ်ႏခွဉ်းတွဲႏနက် နိစ္စက်မာꩻသီဝင်ꩻ၊ ပါꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ တလꩻနွောင်ꩻတဝ်း ထာꩻချမ်ꩻသာႏသွူ။
၁၃၂။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်- ပါꩻမုဲင်ꩻရိုꩻတဝ်း အဝ်ႏထုမ်ႏကျံႏ နမ်းတာႏ ထာꩻချမ်ꩻသာႏ၊ တွိုႏဝင်ꩻကမဉ်လꩻ ထာꩻချမ်ꩻသာႏနုဲင်းနီနဝ်ꩻ တွမ်ႏခွဉ်းတွဲႏနက် နိစ္စက်မာꩻသီတဝ်း၊ ပါꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လꩻနွောင်ꩻထာꩻချမ်ꩻသာႏသွူ။
ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ "သမ္ဗဟုလ ကုမာရ လိုꩻပေႏဖုံႏအာ" ဝတ္ထုယိုတဲင် 'လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻသတိꩻနုဲင်းယို"
၁။ လိုꩻပေႏသီးအမျိုꩻနဝ်ꩻ ပေါႏထီယူး၊ ပေါႏထီႏရူးနဝ်ꩻ အအုံဒါႏတဝ်း၊ ယုဲင်ဗာႏမꩻ၊ တွဲႏဗာႏမꩻ အသꩻရေꩻ-
၃။ ယားနီတခြိုꩻတဲ့ယဝ်း အဲင်ႏဒါႏလိုꩻတဲ့ယဝ်း တွမ်ႏခွဉ်းတွဲႏနက် နိစ္စက်နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ကတွဲႏနက် ကနိစ္စက်သားနဝ်ꩻ လꩻနွောင်ꩻတဝ်း ထာꩻချမ်ꩻသာႏ-
၄။ တွဲႏနက်တဝ်းသညင်ꩻ၊ နိစ္စက်တဝ်းဝင်ꩻမꩻ လꩻနွောင်ꩻ ထာꩻချမ်ꩻသာႏ-
၅။ ပေါႏနာႏ နီဗွေႏဘုရာꩻငေါဝ်း၊ ပေါႏနာႏတရာꩻနောဝ်ꩻ (ပေါႏအားထွုတ်တရာꩻနဝ်ꩻ) လꩻနွောင်ꩻမဂ်ဖိုလ်ႏ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻ လꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏပန်ဝုဲင်
ဝေင်ꩻနယ်ႏပန်ဝုဲင် (အိန်းကလေတ်: Pangwaun Township) (မန်း: ပန်ဝိုင်မြို့နယ်) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ကွဉ်ႏ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ထင်ꩻ၊ ဟိုပန်ခရဲင်ႏ၊ ဝနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻတွိုင်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ(၆)ဖြုံႏအကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြိုင်ႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻပန်ဝုဲင်ကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
အနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻတန်
"အနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻတန်ဝတ္ထု"
၁၂၀။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်- ထာꩻဟဝ်ကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻလꩻဖေႏတဝ်းဒွိုန်း၊ ကုသိုလ်ႏအကျိုꩻ လꩻဖေႏတဝ်းဒွိုန်းတွင်ꩻနဝ်ꩻ ပါꩻကမာꩻထာꩻဟောဝ် ကုသိုလ်ႏသားနဝ်ꩻတဲ့ ထီႏဒါႏအတဗော့ꩻ မော့ꩻဒါႏအခိုးအလျား၊ ထာꩻဟောဝ်ကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ ပေါႏအကျိုꩻဖေႏသွူ တွိုႏအချိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ပါꩻကမာꩻထာꩻဟောဝ် ကုသိုလ်ႏသားနဝ်ꩻ ထီႏသွူအရော့ꩻ မော့ꩻသွူကုသိုလ်ႏကျိုꩻ အရောင်းအရျူႏ ချမ်ꩻသာႏမျိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ "အနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻတန်"ဝတ္ထုယိုတဲင် "လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻသတိꩻနုဲင်းယို"
၁။ အဝ်ႏခြွေခြွေတဲ့ ကေန်ꩻစွော့ꩻထိုꩻဒါႏ-
၂။ ကမဉ်လူႏထာꩻသားနဝ်ꩻ မဉ်ကေန်ꩻကေန်ꩻ၊ မဉ်ခြောခြော ကနွောင်ꩻရာꩻ လူႏစွူစွူဒျာႏ-
၃။ လိုꩻမွိုက် သူႏသေတဝ်းထာꩻသားနဝ်ꩻ မာꩻဒါႏန-လူႏထာꩻနဝ်ꩻ ယူႏတောဒျာႏ ယားကုဲင်ထိုꩻတခြိုꩻ-
၅။ ခါးလား အကုသိုလ်ႏကျိုꩻကဖေႏနောဝ်ꩻ ချမ်ꩻသာႏတဲ့ အကုသိုလ်ႏကျိုꩻကထင်ႏဖေႏနဝ်ꩻ မော့ꩻဗာႏဒုက္ခ-
၆။ ခါးလား ကုသိုလ်ႏကျိုꩻကဖေႏနဝ်ꩻ ဒုက္ခတဲ့ ကုသိုလ်ႏကျိုꩻကထင်ႏဖေႏနဝ်ꩻ ချမ်ꩻသာႏယင်းဒျာႏ-
၇။ "ထာꩻလူႏ"ကရိုꩻနဝ်ꩻ "ဆေ့ꩻငါႏအဲဉ်ထောဝ်း"ဗွေႏစောဝ်းဘုရာꩻဟော်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻ လꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
အောက်သီစဲန်
အောက်သီစဲန် (Oxygen) အောက်သီစိဉ် ယို အောဝ်ႏပါသော့ꩻ တလီꩻကို၊ ထွာ ထာꩻသꩻသားဖုံႏအတာႏ ကအောဝ်ႏလိုႏတသေႏဒါႏ ထာꩻတအွိုတဗာႏ။ အဲတ်တမ်အမုဲင်ရဲန်ႏနောဝ်ꩻ ထွာ (၈)၊ အွောန်ႏနယ်တွမ်ႏ သင်္ကေႏတ အဉ်းကလစ်ဆျ် အက္ခရာႏ O သွူ။ အမဉ်ꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏ ဂရိဝေါးဟာရ ὀξύς (oxys) (အဲက်သစ် - အလွီးသန်ခြေင်း အဓိပ္ပာယ် လꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻ၊ မဉ်ရိုꩻ အဲက်သစ်သီး အရသာႏဆျာႏ။) ယင်း -γενής (-genēs) (ထေဖေႏ၊ အထွာဖေႏ အဓိပ္ပယ်ႏလꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻ) ကိုဖျောလင်ꩻ။ ပအိုဝ်ႏနေး ရိုꩻလꩻ ထာꩻခြိုꩻမာထွာ အဲက်သစ် သွူ။ ကဖေႏအမဉ်ꩻ အောက်သီစဲန်ခါ လိုꩻသီးဖုံႏ ယူႏလွဝင်ꩻ အဲက်သစ်ကားကအောဝ်ႏကိုယို အောက်သီစဲန်အောဝ်ႏပါတဲင် အမဉ်ꩻထွာလွောန်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ
ဝေင်ꩻနယ်ႏပွိဖျူ
ဝေင်ꩻနယ်ႏပွိဖျူ (မန်း: ပွင့်ဖြူမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: PwintPhyu Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မိဉ်းဗူးခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻပွိဖျူကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻရုဲင်ꩻခါး
ဝေင်ꩻရုဲင်ꩻခါး (အဲင်းကလေတ်: Lai-Hka) (မန်း: လဲချားမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ်၊ လွယ်လဲမ်ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏရုဲင်ꩻခါးကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻရုဲင်ꩻခါးကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
နာႏတရာꩻသား
နာꩻတရာꩻသား
၁။ သာဝတ္ထိခမ်းကို လိုꩻစွိုꩻတစွိုꩻနဝ်ꩻ လွောင်ႏလွောင်ႏဗူႏဗူႏလူႏထာꩻထွူတဲင် နာႏတရာꩻမွူးဟာခိုႏ၊ ကွဲးတွော့ꩻ နာႏလေနာꩻနွောင်ꩻတဝ်း။ ယဟန်ႏသားနဝ်ꩻ တခေင်ꩻဒျာႏထာꩻ၊ သꩻသွယ်ꩻတဝ်းတရာꩻနဝ်ꩻ "ယံတဝ်း"။ ၂။ ယင်ဟန်ႏသားနဝ်ꩻ အဝ်ႏနာႏတရာꩻတွင်ꩻ ယူႏလꩻသဲင်ꩻအမာနင်ꩻ အွိုးလမ်းသူꩻတဲင် ထွိုင်ႏသဲင်ꩻထိုꩻစွဉ်ႏတဲ့အဝ်ႏ၊ ယင်ဟန်ႏသားနဝ်ꩻ ကွပ်ဒေါသ၊ ပွိုးမာႏနတွော့ꩻ ထွိုင်ႏသဲင်ꩻထိုꩻတဲ့အဝ်ႏ၊ (နီဗွေႏဖရာꩻ) "အဝ်ႏဟောꩻတရာꩻတွင်ꩻ−ထွိုင်ႏလင်ꩻထိုꩻနုဲးနဝ်ꩻ"နဝ်ꩻ "ယံတဝ်းတစꩻစိꩻ"။ ၃။ လွောင်ႏလွောင်ႏဗူႏဗူႏ အွဉ်လို့ဝင်ꩻလူႏထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ အွဉ်လို့ဝင်ꩻ မာꩻပွယ်ꩻတရာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ လွဉ်လို့ဝင်ꩻနာႏတရာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ မာꩻနုဲးနဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ "ယံဒျာႏ"။ ၄။ နီဗွေႏဖရာꩻ ဟောꩻတရာꩻနုဲးယို− (က) "လိုꩻကကံကျင်ꩻလွဉ်ꩻ နီဗွေႏဖရာꩻတရာꩻအတွိုင်ꩻနဝ်ꩻ လꩻနွောင်ꩻနိဗ္ဗာန်ႏ၊ လိုꩻကလꩻနိဗ္ဗာန်ႏသားနဝ်ꩻ ဆေ့ꩻပေႏလူမ်ꩻ၊ တလꩻတဝ်းနိဗ္ဗာန်ႏ−တထန်ႏနွောင်ꩻတဝ်း သံႏသရာႏသား(ကွုတ်ဖြားဆာသီ−ကို)နဝ်ꩻ အဝ်ႏအာဆန်။ (ခ) နာႏတရာꩻယိုထွူခါ−ထွာသောတာႏပန်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏသား အာတန်၊ ကနာႏဗာႏတရာꩻ၊ ကလꩻတရာꩻသားနုဲးနဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ "ယိန်းယံငါႏ"နဝ်ꩻသွူ။ ဖေႏကထွာဒျာႏ "ယိန်းယံငါႏ"နဝ်ꩻနေား။
ဩဝါဒလိစ်ꩻထွော့ ငေါဝ်းလင်္ကာႏ အမုဲင်(၁၄၃) ၁။ အဝ်ႏနာႏတရာꩻ၊ တခေင်ꩻထာꩻ၊ နဝ်ꩻရာꩻ ယံတဝ်းခြာ။ ၂။ နာႏတရာꩻတွင်ꩻ၊ ယူႏမာနင်ꩻ၊ ထွိုင်ႏလင်ꩻ ရွိုင်ꩻငါႏထွာ။ ၃။ အွဉ်ဝင်ꩻလူႏထာꩻ၊ နာႏတရာꩻ၊ နဝ်ꩻရာꩻ ယံဒျာႏထွာ။ ၄။ တရာꩻနာာဗာႏ၊ ထွာ ရိယာႏ၊ ချမ်ꩻသာႏ ယိန်းယံအာ။
သမဲင်ꩻ
600 × 600 px|thumb|alt=Nikolaos Gysis Historia (၁၉၈၂)|Nikolaos Gysis Historia (၁၉၈၂) သမဲင်ꩻ (အဲင်းကလေတ်: History) ကရိုꩻနဝ်ꩻ လွူꩻထွားထောင်ထွား ကထွူထိုꩻလဲဉ်းဒါႏ လိုꩻသီးအတိတ်ကာႏလ ဘာႏသာႏထာꩻဒါႏဒျာႏသွူ။ သမဲင်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ အခြယ်ဖေႏလိုꩻ ထာꩻနီႏနွာနေနေသွူ။ ထွိုင်ႏတယ်ႏထွင်ႏ လိတ်အတဲမ်းအဖြုဲင်ꩻ လိတ်ဖြုံႏဖုံႏထွူ ဆုဲင်ꩻနဝ်ꩻ သမဲင်ꩻလဲ့ ပေါ်ႏထန်ႏလွဉ် ဒေါ့ꩻရိုꩻလꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ကတဲမ်းဒါႏသမဲင်ꩻ ပညာႏသျင်ႏသားဖုံႏယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဖန်လွ သမဲင်ꩻပညာႏသျင်ႏ နဝ်ꩻသွူ။ သမဲင်ꩻပညာႏသျင်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ထွားသွူ သမဲင်ꩻ သဖော်ꩻသဘာႏဝ တွမ်ႏ အသွုံꩻနွို့ဖုံႏတဲင် ထေင်ညင်ꩻထောက်နယ် လွဝင်ꩻသွူ။ လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻယို အတိတ်ကာလ ကထွာဖိုဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏ သမဲင်ꩻရေꩻနဝ်ꩻ အရေꩻတန်ငါႏနဝ်ꩻသွူ။ အတိတ်ကရိုꩻနဝ်ꩻ ပစ္စုပ္ပန်ႏအတာႏလဲ့ သေနာႏနွောင်ꩻအီသွူမကာႏ အနာႏဂတ်ကာလသူꩻ အီႏထွာလွဉ်ဒါႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ ဖေႏကထွာနုဲင်းမုဲင်ꩻစစွက်ႏအချက်ဖုံႏလဲ့ ခန်းမန်းနွောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ရာႏဇဝင်ႏသမဲင်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအတိတ်ကာလ ကထွာဖိုဗာႏဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏ ငဝ်းသတင်ဖုံႏ အွဉ်ႏလောင်ႏသိမ်ꩻသော့ꩻခရာႏ ခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻစခါဖုံႏ စွဉ်ꩻသွီႏစွဉ်ꩻယာႏ (စွန့်စားမှု)ခမ်းထီရေꩻ ခွန်ဟော်ခမ်ꩻ အောင်ႏမျင်ႏမုꩻ သွုမ်ꩻတေင်မုꩻ ချမ်ꩻသာႏမုꩻ ဒုက္ခဆင်ꩻရယ်ꩻမုꩻ၊ လွေꩻသဲင်ꩻရေꩻ လိုꩻမုꩻအုံအဝ်ႏရေꩻအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻသေꩻခါꩻရောင် ရာႏဇဝင်ႏသမဲင်ꩻကိုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ရာႏဇဝင်ႏကိုနဝ်ꩻ လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻ ထူꩻချာဟဝ်မျတ်ငါႏ ဘဝထွာစဲဉ်ႏအကို သစ္စာႏအဝ်ႏမုꩻ အာႏကွိုꩻယွုမ်းအံႏခရာႏ ဘာႏသာႏကိုꩻကွယ်ႏမုꩻဖုံႏယို ရာႏဇဝင်ႏသမဲင်ꩻသီး ဖေါႏထန်ႏနယ်ဖေႏ ရုပ်ပုံႏနဝ်ꩻသွူ။
မျန်မာကျမ်ꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏကိုနဝ်ꩻ ဗွောင်ခါꩻ "သမဲင်ꩻ"ခရာႏ အဝ်ႏနုဲင်းယိုသွူ။ "သမဲင်ꩻ"ကရိုꩻနဝ်ꩻ အတိတ်ကိုကထွာဒါႏ ထာꩻထွာဖုံႏယို လွူꩻထောင်ထွား တဲမ်းဒင်ႏမုဲင်ခါꩻဒါႏ လိတ်လုဲင်ꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ ဖရာꩻ၊ တရာꩻ၊ ထမ်း၊ ကျောင်ꩻ၊ ဓမ္မသာလာ၊ တန်တား၊ စဆွံ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏထူꩻ စတဲင် အကျောင်ꩻခရာႏထူꩻဖုံႏယို တွမ်ႏလိတ်ယာႏလဲ့သင်၊ စကားပြေလဲ့သင်၊ လင်ႏကာႏဖုံႏလဲ့သင် တဲမ်းစန်ႏခါꩻဒါႏ အတဲမ်းအဖြုဲင်ꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ""သမဲင်ꩻ""နဝ်ꩻသွူ။
သမဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ
ခေတ်တဖြုံႏ လုဲင်ႏပြောင်ꩻလွဉ်နုဲင်းမုဲင်ꩻတဲ့ သမဲင်ꩻရဲန်ႏလဲ့ လုဲင်ႏပြောင်ꩻလွဉ်ဗာႏနောဝ်ꩻ ဓမ္မတာႏသဖော်ꩻဒျာႏသွူ။ လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻ အတိက်သမဲင်ꩻရဲန်ႏနောဝ်ꩻ အရေꩻတန်ငါႏထွူတကာႏတဝ်း အနာႏဂတ်တာႏ ကုဲင်ထွာလွဉ်ဒါႏ နုဲင်းမုဲင်ꩻကရိုꩻလဲ့ ရံꩻထွားရိက္ခေႏလꩻအီပါနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻယို မဉ်ႏသေချာတဝ်း ဝွေꩻသီးသမဲင်ꩻနဝ်ꩻ ဗွိုန်ပီဒျာႏ လိုꩻကအွဉ်ႏဖေင်ꩻချာဒျာႏ ဝွေꩻအတိက်ဆꩻချာနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် လိုꩻထုမ်ႏထွားချာ လိုꩻထုမ်ႏသောက်ချာ နီမွိုးဖြားဖါဖြားသီးနောဝ်ꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ နီမွိုးဖြားဖါဖြားသီး ကတွူႏတရန်လွဉ်ဒါႏ ပျဿနာႏဖုံႏယို နီစိုးယို ဖေႏကစေသျင်ꩻနွောင်ꩻဒါႏ ဝွေꩻသီးကမာꩻလွဉ်ဒါႏ အမာႏဖုံႏနဝ်ꩻ နီနာꩻစိုးယို ဖေႏကမာႏထဲင်းမွိုန်းဒွုမ် ဖေႏကလꩻအီ နမ်းသွဉ်ခန်ꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ သမဲင်ꩻတွမ်ႏယေန်ႏငဲရေꩻယို အောဝ်ႏကပ်ꩻညီꩻလို့ဝင်ꩻတဲင် သမဲင်ꩻမဉ်ႏထိုꩻမားနောဝ်ꩻ ယေန်ႏငဲးရေꩻလဲ့ ထိုꩻမားဒါႏ၊ ယေန်ႏငဲရေꩻ မဉ်ႏထိုꩻမားလဲ့ သမဲင်ꩻပါ ထိုꩻမားဒါႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ လိုႏသတိꩻပါလွဒျာႏ ပငါပရာꩻသွူ။
လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻ သမဲင်ꩻကိုကပါဒါႏ နဲင်ႏငံႏရေꩻ၊ လိုꩻမုရေꩻ၊ စဲ့ꩻရေꩻတွမ်ႏ ယေန်ႏငဲးရေꩻဆဲင်ႏရာꩻဖုံႏယို အဝ်ႏဒေါ့ꩻနယ်သေꩻခါꩻ အွိုးအတိက်ကာႏလကိုကာႏနဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ အတိက်ကာႏလကို နီလိုꩻဖြား ကမာꩻထူႏထွူလဲဉ်းဒါႏ နဲင်ႏငံႏရေꩻ၊ စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ စဲ့ꩻရေꩻ၊ ယေန်ႏငဲးရေꩻ ကစဒါႏဖုံႏယို ဟန်ႏနီꩻပစ္စုပ္ပန်ႏကာႏလကို ကအောဝ်ႏဒါႏ နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ အောဝ်ႏလိုႏသေထွꩻလွသွူတကာႏတဝ်း လိုႏထုမ်ႏစောႏတနာႏ ဖောႏထန်ႏလွဒျာႏ ပငါပရာꩻသွူ။
နီမဉ်ႏစောႏတနာႏ ဖေါႏထန်ႏနွောင်ꩻတောဝ်း နီနာꩻအတိက်ကာႏလထာꩻမာꩻနောဝ်ꩻ ထွာအီဒါႏသမဲင်ꩻအဲဉ်ထောဝ်းလိုꩻမျိုꩻတွော့ꩻ တညတောဝ်းအခိန်ႏကာႏလကို နီလိုꩻမျိုꩻလဲ့ ကုဲင်းထိုꩻမားအီဒါႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ကတိုꩻတက်ထင်ႏတသွောင်းထွူလဲဉ်းဒါႏ၊ ခမ်းထီကလွိုင်ႏကွိုန်ꩻထွူလဲဉ်းဒါႏ လိုꩻမျိုꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ မာꩻထူႏတဲမ်းထွူလဲဉ်း နဲင်ႏငံႏရေꩻ၊ စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ လိုꩻမုꩻရေꩻ၊ စဲ့ꩻရေꩻ၊ ယေန်ႏငဲးရေꩻ၊ အုပ်ချုပ်ရေꩻဆဲင်ႏရာꩻသမဲင်ꩻလိတ်အုပ်လိတ်ရွေꩻဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:သမဲင်ꩻ
သမ္မောဒမာနဇာတ်
"သမ္မောဒမာနဇာတ်" ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် သမ္မောဒမာနဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-
၁။ လိုႏရွို့ꩻတောဝ်းလို့ဝင်ꩻအကျောင်ꩻ၊
၂။ ထာꩻရွို့ꩻလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာအီထာꩻကုဲင်(ထွာအီထာꩻသွုမ်ꩻခြေင်)အကျောင်ꩻ၊
၃။ ပေါႏလွောင်ႏဗူႏလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻ အောင်ႏနွောင်ꩻရန်ႏသူႏတဲင် လꩻချမ်ꩻသာႏအကျောင်ꩻ၊
၄။ ပေါႏလွောင်ႏဗူႏတောဝ်းလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻ အောင်ႏနွောင်ꩻတောဝ်းရန်ႏသူႏတဲင် မော့ꩻထာꩻဒုက္ခအကျောင်ꩻ၊
၅။ ဘေꩻရန်ႏ ကရထွာအရပ်၊ ဘေꩻရန်ႏကအောဝ်ႏအရပ်နောဝ်ꩻ ဟောဝ်အုံတောဝ်းအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
"မစ္ဆဇာတ်" ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် မစ္ဆဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-
၂။ မဉ်ႏစွယ်ꩻကာႏမဂွုဏ်ႏ အာႏရွုံႏယိုငတ်ꩻပါꩻနောဝ်ꩻ မော့ꩻဒါႏထာꩻဒုက္ခအကျောင်ꩻ၊
၃။ တဏှာႏရာႏဂနဝ်ꩻ လျားလဲဉ်းကမေႏအကျောင်ꩻ၊
၄။ အာႏကွိုꩻလိုꩻဟဝ် လိုꩻဒါႏမꩻ လꩻထာꩻချမ်ꩻသာႏအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
ဝေင်ꩻမန်အောင်
ဝေင်ꩻမန်အောင် (အဲင်းကလေတ်: Manaung) (မန်း: မာန်အောင်မြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်တွို့ꩻသွတ်ꩻ ဗိဉ်းကလားပင်ႏလယ်ႏအောႏထျ့ꩻ ရခဲင်ႏခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နဝ်၊ တောင်ကုတ်ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမန်အောင်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ မန်အောင်ကြွန်လောင်း ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၅၃ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၂၆၃၅ ဖြာꩻ ရပ်သွူ။ ဝေင်ꩻမန်အောင်ယို ကရီးခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻဒျာႏ ကျောက်ဖျူခရဲင်ႏကိုလဲ့ တွိုႏခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာကို ဖြွမ်းဗူႏတိုꩻထဲင်းယင်း မျန်မာခမ်းထီကို ခရဲင်ႏဖုံႏတဲင် ယိုခါနဝ်ꩻ ပါသော့ꩻလွေꩻယင်း တောင်ကုတ်ခရဲင်ႏကိုနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရခဲင်ႏခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
လွိုက်ရွေꩻအိုပ်ချုက်ရေꩻ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ခမ်းထီရေꩻ
ဝေင်ꩻနယ်ႏငဖဲ
ဝေင်ꩻနယ်ႏငဖဲ (မန်း: ငဖဲမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Ngape Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မိဉ်းဗူးခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻငဖဲကိုသွူ။
ဒုံဖရာꩻဟံႏဖြေင်း
ဒုံဖရာꩻဟံႏဖြေင်း (မန်း: မြေမဲရွာ) ဒုံဟံႏဖြေင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ် တောင်ႏကီꩻခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏရောက်ꩻစောက်ꩻ အွိုင်ႏဟံႏဖြေင်းကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဟံႏဖြေင်းနဝ်ꩻ ရပ်ကွက်အဝ်ႏ(၄)ကွက် ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏဒုံတဒုံ နဝ်ꩻသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏ ခင်ႏလမ်းကိုဒ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၂၀၂၀၂၁ သွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ အွိုင်ႏဟံႏဖြေင်းကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၃၆,၉၁၈ ဖြာꩻသွူ။ အွိုးစခါဒုံဆꩻကွဉ်ႏ ဖရာꩻစေႏတီႏလီꩻစခါ အဝ်ႏတဆူႏတဲင် မဟာႏသက္ကရာဇ် ၁၃၁၃ ဗာႏ၊ ဒဲဉ်သီႏဆန်ꩻ၄နီꩻ၊ မွူးနီꩻအင်္ဂါႏနဝ်ꩻ ဖရာꩻစေႏတီႏလီꩻယို အွဉ်ႏလွေꩻအထျꩻတွော့ꩻ ဒုံမိဉ်ꩻနဝ်ꩻဟဲ့ꩻဖန်သေꩻခါꩻ ဒုံဖရာꩻဟံႏဖြေင်း နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
ချို့ꩻထီ/ဟံႏဖြေင်းဒေႏသကို အာႏကွိုꩻချာတောမ်ႏနမ်းအာႏတဲင် အဝ်ႏတဲႏခါꩻပါ ဆေꩻချို့ꩻထီ/ဟံႏဖြေင်းအဝ်ႏသွူ။ ခမ်းသားအမျာꩻ စီꩻပွါꩻရေꩻအတာႏနဝ်ꩻ ကိဉ်းအာ ထွာဒျာႏဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻအကို အဓိကဆို့ꩻလွေꩻ ပြောင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဆို့ꩻရုဲင်ရေꩻအလင်ဖုံႏနဝ်ꩻ -ဗေခြောင်၊ ပဲလော်၊ ဗွူ၊ ကဝ်ႏလာ စတဲင်အဝ်ႏဆို့ꩻရုဲင်ပါသွူ။ ဖက်ꩻခေါ်၊ ကုလာပဲ၊ အေင်၊ ဗေဟမ်ႏ ဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏလိုပ်ꩻမာꩻပါသားတဲ့အဝ်ႏနေနေသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏရောက်စောက်ꩻကိုဒုံဖုံႏ
ဇျာမေနီယမ်
ဇျာမေနီယမ်ယို ထွာ သင်္ကေတ Ge တုမ်ႏ အဲတ်တမ် အမုဲင် ၃၂ ကိုကအောဝ်ႏဒါႏ ဓာတုဗေဒ ဒြတ်စင်တဗာႏသှူ။ အောဝ်ႏပါငီꩻ ကာဗွန်အဗူႏကို။ ဓာတုသဘာဝနောဝ်ꩻ ဗွန်ပီ သီလီကွန်အဗူႏ။ ဇျာမေနီယမ်စင်စင်နောဝ်ꩻ တျာႏစပ်ꩻဒါႏ တခူးတခေါဝ် ပီနုဲင်း သီလီကွန်သှူ။ သဘာဝအလꩻ ဇျာမေနီယမ်ယို အမာꩻဓာတ်တုမ်ႏ အောက်သီစဲန်။ မော့ꩻလꩻဗော့ꩻ ထာꩻနဲန်းတဉ်ႏအာႏ ကအာဒါႏ ခင်ႏလမ်းကိုခြာတဲင် မော့ꩻလဲန်းဆုဲင်ꩻဗာႏ ဇျာမေနီယမ်သှူ။
ဇျာမေနီယမ် အယာႏစင်ခြေင်ခြေင်နောဝ်ꩻ ထွာ သတ္တုခြုမ်ႏ၊ အရောင်ႏဗွာတမောင်းသှူ။ ကမာꩻထွာခါꩻဝွေꩻနောဝ်ꩻ ဗွန်ပီသဲင် (diamond)၊ ယောင်ꩻတွမ်ႏ ဓာတ်ဂုဏ်သတ္တိနောဝ်ꩻ ဗွန်ပီ သီလီကွန်။ ဇျာမေနီယမ်ယို ထီကိုတုမ်ႏ တလီꩻခြာနောဝ်ꩻ အမာꩻတောဝ်းဓာတ် တုမ်ႏထာꩻခြိုꩻလောင်းလင်၊ အုံတဉ်ႏနှောင်ꩻနမ်းချာဒျာႏသှူ။ လှိုနုဲက်ထရစ် အဲက်သစ်ယိုငါ အဲက်သစ်လောင်းလင်နောဝ်ꩻ အမာꩻကုဲင် ဇျာမေနီယမ် နှောင်ꩻတောဝ်းသှူ။
မာꩻအီ
ဇျာမေနီယမ်ယို ထွာ လိုꩻကသေငါꩻအာဒါႏ ထာꩻခြိုꩻတျာႏမေႏစပ်ꩻ တခူးတခေါဝ် (semiconductor)၊ အဓိက မာꩻအီ ထရန်သစ်သတာ (transistor) တုမ်ႏ သားကစ်ပျာႏ (circuit board) ကို။ ထရန်သစ်သတာ တုမ်ႏ သားကစ်ပျာႏဖုံႏကိုယို အဓိက ဇျာမေနီယမ်ထှူ သော့ꩻပါငီꩻခါꩻ အာသဉ်းနေက်၊ ကဲလီယမ် တွမ်ႏယင်း သတ္တုလောင်းလင်ဆေ့ꩻဆေ့ꩻနောဝ်ꩻသှူ။ မာꩻဒြတ်ခြှောန်းလောင်းလင်ကိုလဲ့ သော့ꩻငီꩻ ဇျာမေနီယမ်နေနေ။ ယမ်ဖေႏနေး ထာꩻလေ ကတငေါ်ꩻငါထဲင်းတာႏ (မန်း- အလင်းယိုင်ညွန်းကိန်း တိုးမြှင့်ရန်) တဲင် သော့ꩻငီꩻပါ ဇျာမေနီယမ် အှိုး လုံးထီႏဖြှောန် (မန်း- ဖန်) ကို။ ရေဒီယိုသတ္တိ ကတပြုင်းဒါႏ ကိရိယာခှေါင်းမာꩻအီထာꩻ (မန်း- စမ်းသပ်ကိရိယာ) ကမာꩻခါꩻတုမ်ႏ ဇျာမေနီယမ်ယို အခှေါင်းမာꩻဖေႏမော်စဲင်းစဲ့တဲင် အှောန်ႏခါꩻတဲးဝါးမွေးဝင်ꩻ ထာꩻကွင်ႏ ထင်ႏလင်ꩻဌာန ဗဉ်ႏပေတ်ꩻအီတာႏ (မန်း- လေဆိပ်လုံခြုံရေး) ကိုဖုံႏရာသှူ။ ဇျာမေနီယမ်ယို သဘာဝကိုနောဝ်ꩻ လှိုင်ႏအာထွꩻတောဝ်း ပသီႏဗွာ (မန်း- သံဖြူ) Tin တုမ်ႏ စှိုန်ꩻ (မန်း- ခဲ) ဖုံႏ။ သဘာဝကို ထုမ်ႏမော့ꩻဆေ့ꩻငါႏတှော့ꩻ ထေထူႏထန်ႏလꩻ ဆေ့ꩻလုမ်ꩻသှူ။ ဇျာမေနီယမ် အခြုံးထာꩻခြာယို အောဝ်ႏဆေ့ꩻခြေားမွေးထာꩻ။ copper-iron-germanium-sulfide (germanite) ယို ထွာ ကကဉ်ႏခြေားဒါႏ ဇျာမေနီယမ်သတ္တုထာꩻခြာတူႏ၊ ဟူႏထန်ႏလꩻဗော့ꩻ ညညမꩻ တလဲင်ႏသှူ။
အဗာႏလိုꩻ ထာꩻခြှိုင်ႏသန်ꩻဖဲ့ꩻဖုံႏရာ
ဇျာမေနီယမ်ယို မဉ်ႏအမ်ႏ တနီꩻ ၁ မီလီဂရမ်လꩻ။ သိပ္ပဖဲ့ꩻရာနောဝ်ꩻ စေခြုဲင်းနယ်ခါꩻ အောဝ်ႏတောဝ်းရိုꩻလဲ့ အမာꩻဟောဝ်အီဒါႏ လိုꩻထာꩻခြှိုင်ႏသန်ꩻသှူ။ လိုꩻနမ်းအတာႏ ကအီးထူႏ အောက်သီစဲန်ယို ဇျာမေနီယမ်ဓာတ် စွဲးကမ်းငီꩻထှူ အအုံဖှို့ꩻဟောဝ်ဖေႏပါ လိုꩻထာꩻခြှိုင်ႏသန်ꩻ။ ထာꩻကယားဒါႏလိုꩻနုဲင်း ဝင်ꩻကဟဲ့ꩻ free radicals ဖုံႏယိုကဲႏကဲႏ ဇျာမေနီယမ် နူႏနီႏ ယားပြုဲင်ထိုꩻဖေႏပါ။ အရဲးကမ်းဖေႏ ဓာတ်ရောင်ႏတောင်ႏ (မန်း- ဓာတ်ရောင်ခြည်) ကအီးဗာႏ ကေားအမ်ႏသေႏသေႏသားသှူ။ ဇျာမေနီယမ် ဟုဲက်ဒရုဲဒ် (Germanium hydride) တုမ်ႏ ဇျာမေနီယမ် တဲတ္ထရာ ဟုဲက်ဒရုဲဒ်ဖုံႏယို မေႏခိုးဒါႏယိုꩻ။ မဉ်ႏဗာႏတုမ်ႏ တလီꩻနောဝ်ꩻ အပꩻ ဖောင်းဒါႏ။ မဉ်ႏတရေ့ꩻဗာႏနောဝ်ꩻ ထွာ ဟို့ꩻဆာ၊ တဟေထာꩻ၊ ယာႏပီပသꩻ၊ မဲ့ဆျှောန်းဒါႏလိုꩻသှူ။
အဗာႏ ထာꩻအသောင်အထျꩻလောင်း
ဇျာမေနီယမ်ယို အထှူႏထဲင်းတလီꩻတဲင် အောဝ်ႏစှောတ်ꩻစဲတ်ꩻဒါႏ ဟမ်ႏလောင်းသှူ။
ထူႏတောမ်
ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ
သာရမ္ဘဇာတ်
"သာရမ္ဘဇာတ်" ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် 'သာရမ္ဘဇာတ်'ယိုတဲင် "ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ"
၁။ ဟဝ်ခွန်းဆာတဲ့ ဟဝ်သွမ်ꩻသဲ့ꩻတဝ်းဝင်ꩻ၊ ဟဝ်ရွို့ꩻတဝ်းဝင်ꩻ-
၂။ ငေါဝ်းကျမ်ꩻထံꩻနဝ်ꩻ လိုꩻရိုꩻမွုန်းတဝ်း တိရစ္ဆာန်ႏလဲႏကွို့ꩻမဉ်ႏတဲ့ တနစ်သက်တောဝ်း-
၃။ ဟောဝ်ဖြော်ချာ ဝင်ꩻကေꩻဇူꩻ-
၄။ မဉ်ႏအာႏကွိုꩻမွေး နမ်းအာႏရဲင်ꩻ၊ ပညာႏအာႏရဲင်ꩻနောဝ်ꩻ လꩻအာနွောင်ꩻဒျာႏ တခြိုꩻဥစ္စာႏအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
၁။ အုံနီဗွေႏဘုရာꩻ သာႏသနာႏကို စင်ꩻသျင်ႏသီးယိုနောဝ်ꩻ ဝင်ꩻဖေႏကထင်းတန်၊ ဝင်ꩻဖေႏကအံႏဖြာႏ လိန်ႏလဲဉ်ထာꩻ၊ ချာႏမဲ့ချာႏနားထာꩻ ဒါႏတောဝ်း-
၂။ အငေါဝ်းချော်ꩻတဲ့ အကျင်ꩻအသဲ့ꩻအောဝ်ႏဒါႏ-
၃။ "ထꩻထို့"နောဝ်ꩻ တထူႏတခွန်ꩻဒါႏတဝ်းတဲ့ "လꩻလို့"ရွဉ်ခံꩻနောဝ်ꩻ ထူႏတခွန်ꩻဒါႏဒျာႏ-
၄။ နေးတွမ်ႏထာꩻဝွေႏဖန်ႏ ဉာဏ်ႏပညာႏ ခတ်ကယ်ꩻဒါႏဒါႏမꩻ ဝင်ꩻအံႏလဲဉ်လꩻတဝ်း-စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
သူႏတောႏကောင်ꩻသီး ထာꩻလူႏ ၅ မျိုꩻ
သက္ကစ္စံ ဒါနံဒေတိ = ရိုႏရိုႏသေႏသေႏ လူႏတန်ꩻဗာႏသွူ၊ ရိုႏသေႏနီမျိုꩻ / ရိုႏသေႏဗာႏ အလူႏစာႏ တွမ်ႏ အလူႏခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏသီးသွူ၊
ကာလေန ဒါနံဒေတိ= ဝင်ꩻကအေဝ်ႏလိုႏခိန်ႏခါႏယို နီမဲဉ်ႏလူႏဗာႏနဝ်ꩻလဲ့ꩻ ထွာဒျာႏသူႏတောႏကောင်ꩻသီး ထာꩻလူႏနေနေသွူ၊ ဝါႏဆိုႏ သျာင်ႏကန်ꩻ ကထိန်ႏသက်န်ꩻ ထဉ်ႏအလောင်းယို မဉ်ႏလွေꩻဒါႏတဖူꩻလဲ့ ဝင်ꩻကအေဝ်ႏလူႏခံႏဒျာႏထာꩻ တဖူꩻလောင်းဖုံးယိုနဝ်ꩻ နီမဲဉ်ႏလူႏဗာႏလဲ့ꩻ ထွာဒျာႏ အခိန်ႏခါႏရော့ꩻရော့ꩻ တဲင်လူႏဒျာႏ နဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ အနုကဟိတ စိတ္တော ဒါနံဒေတိ၊ နီမဲဉ်ႏအီႏလူႏသွူ ရိုꩻပေႏနဝ်ꩻလဲ့ꩻ အွဉ်ႏသꩻရေႏမတ်လွေꩻဒျာႏသွောꩻ သံဃာဂုဏ်တောႏ ဖရာꩻးဂုဏ်ႏတောႏ တရာꩻဂုဏ်ႏတောႏတဲင် နီမဉ်ႏလူႏတန်ဒျာႏ  စေႏတနာႏသွံပါꩻ အွဉ်ႏအထျတဲင် နီမဲဉ်ႏလူႏတန်လဲ့ꩻ ထွာဒျာႏသူႏတောႏကောင်းသီႏ ထာꩻလူႏ အနယ်ႏယံနဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။
အတ္တာနဉ္စ ပရဉ္စ အနုဂဟိတစိတ္တော = နေႏတေဝ်ႏငေါဝ်ႏကျံꩻ ခွန်းထွမ်တောဝ်းဝင်ꩻတဲင် ဝင်ꩻနဝ်ꩻသဲ့သွမ်ꩻ အုံရောင်ဖိုတေဝ်ႏကန်ႏ ဝေႏဖန်ႏနေႏပါတွော့ꩻ ပေါႏမာကုသိုလ် အနယ်ꩻနုဲင်ႏယိုနဝ်ꩻထွာအီတေဝ်ႏ အနယ်ꩻဟေဝ်တဲင် သူတောႏကောင်ꩻသီး ထာꩻလူႏစင်ႏစဲစ်မွေႏတေဝ်းတဲင် အကျိုꩻလꩻဆေ့ꩻငါႏ နဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏကန်စီးဒေါက်
ဝေင်ꩻနယ်ႏကန်စီးဒေါက် (ကန်ကြီးထောင့်မြို့နယ်) (Kangyidaunt Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပတေင်ခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻကန်စီးဒေါက်ကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
သာရိပုတ္တတ္ထေရ
"သာရိပုတ္တတ္ထေရဝတ္ထု"
၁။ ဝင်ꩻကဒေါ့ꩻငေါဝ်း မဉ်ႏတသေတဝ်း အဓိပ္ပါယ်ႏနဝ်ꩻ ဟဝ်သဲ့ꩻသွမ်ꩻတမွိုꩻတဝ်းဝင်ꩻ၊
၂။ ပေါႏနမ်းတွမ်ႏနမ်း သေစဲင်းသွူတရာꩻနဝ်ꩻ ယွုမ်းတငါတငီတဝ်း ဝင်ꩻငေါဝ်း၊
၃။ ပေါႏထာꩻဝွေႏဖန်ႏဉာဏ်ႏအဲဉ်ထဝ်း၊ ပေါႏတသေတောဝ်း တရာꩻနဝ်ꩻ ယွုမ်းတမွိုꩻတမာꩻဒါႏ ဝင်ꩻငေါဝ်း၊
၄။ "ဥတ္တမ ပုရိသ-လိုꩻခိုမျတ်" ကရိုꩻနဝ်ꩻ "ရဟန္တာႏ"ဒျာႏအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻ သေဗာႏ လꩻဗဟုသုတ လꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏပေါင်
ဝေင်ꩻနယ်ႏပေါင် (အိန်းကလေတ်: Paung Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏ၊ သထွုံႏခရဲင်ႏကိုနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻပေါင် ကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏပေါင်ကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻပေါင် တောမ်ႏ ဝေင်ꩻသဉ်းကျိုက် အဝ်ႏနီဝေင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ပိသုဏဝါစာ
ဗွောင်နယ် ပိသုဏဝါစာ-အံႏစာဝင်ꩻမဉ်ꩻခရာႏ
အံႏစာဝင်ꩻမဉ်ꩻနဝ်ꩻ ဟောဝ်တဝ်း၊ ထွာပိသုဏဝါစာဒုစရဲက်၊ ထွာအကျင်ꩻဟဝ်တဝ်း၊ အံႏစာတောဝ်း ဝင်ꩻမဉ်ꩻနဝ်ꩻ ဟောဝ်၊ ထွာပိသုဏဝါစာ ဝေရမဏိသုစရဲက်၊ ထွာအကျင်ꩻဟဝ်နဝ်ꩻသွူ။ "ဟောဝ်တောဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ ဟောဝ်နုဲင်းမုဲင်ꩻ"နဲတဲင်- လိုꩻကအံႏစာဒါႏဝင်ꩻမဉ်ꩻနဝ်ꩻ ဂုဏ်ႏသိက္ခာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ ဝင်ꩻတရိုႏသေႏတဝ်း၊ ဝင်ꩻတကေႏညိုႏတဝ်း၊ ဝင်ꩻရိုꩻဒျာႏ လိုꩻဟောဝ်တဝ်း၊ ဝင်ꩻထင်းဖွီ၊ ဒေါ့ꩻထာꩻတဲ့ ဝင်ꩻတယွုမ်းတဝ်း၊ ဩဇာႏအာႏဏာႏအဲဉ်ထောဝ်း၊ ဝင်ꩻလွꩻထီႏအာ၊ အစွိုꩻကိုတဲ့ ဝင်ꩻမဉ်ဖေႏပါသော့ꩻတဝ်း၊ လိုꩻတန်တဖြာꩻ ထွာနွောင်ꩻတောဝ်း၊ ကွပ်ဝွေꩻအံႏစာဝင်ꩻမဉ်ꩻတဲင် ဝင်ꩻတတန်ႏမော့ꩻတောဝ်း ထာꩻဒုက္ခတဲ့ မော့ꩻထိုꩻဗာႏ ထာꩻဒုက္ခ၊ ဝင်ꩻတတန်ႏခိုးလျားတဝ်းတဲ့ ခိုးလျားဗာႏလို့၊ ဝင်ꩻတတန်ႏလွꩻထီႏတဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲ့ လွꩻထီႏထိုꩻလို့လွဝင်ꩻ၊ ဝင်ꩻအစွိုꩻ တတန်ႏပꩻလီတောဝ်းတဲ့ ပꩻလီထိုꩻလို့။ လိုꩻအငိုꩻတန်၊ ဉာဏ်ႏပညာႏသားဖုံႏ တန်ႏတသီပျင်ႏတောဝ်းထာꩻတဲ့ သီပျင်ႏထိုꩻဗာႏ၊ ကွပ်ဝွေꩻ အကုသိုလ်ႏမုꩻယိုတဲင် ဝွေꩻတဲ့ မော့ꩻဗာႏနုဲင်းနုဲင်း ထာꩻဒုက္ခ၊ ဝွေꩻတဲ့ သီတခြိုထိုꩻနုဲင်းနုဲင်းဗာႏ။
ဝွေꩻပိုမာ၊ ဝွေꩻမွိုးဖါ၊ ဝွေꩻဖူးဝေးဖုံႏနောဝ်ꩻတဲ့ သꩻတရေင်ခိုးလျားလွဉ်ꩻအီဗာႏ၊ တွိုႏဘဝငါသူꩻတဲ့ လင်ꩻထဲ့ဗာႏငါးရုဲင်ꩻ၊ မော့ꩻဗာႏ ခံႏဗာႏစတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ၊ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ အံႏစာဝင်ꩻမဉ်ꩻနောဝ်ꩻ ဟောဝ်တောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။ မဉ်ႏအံႏစာတဝ်း ဝင်ꩻမဉ်ꩻနဝ်ꩻ ဂုဏ်ႏသိက္ခာႏတဲ့အဝ်ႏ၊ ဝင်ꩻရိုႏသေႏ၊ ဝင်ꩻကေႏညိုႏ၊ ဝင်ꩻရိုꩻဒျာႏ လိုꩻဟောဝ်၊ ဝင်ꩻထင်းဖွီတောဝ်း၊ ဒေါ့ꩻထာꩻတဲ့ ဝင်ꩻယွုမ်းအံႏ၊ ဩဇာႏအာႏဏာႏတဲ့အဝ်ႏ။ ဝင်ꩻလွꩻထီႏတောဝ်း (သွꩻခွလွိုင်ႏအာ)၊ အစွိုꩻကိုတဲ့ ဝင်ꩻမဉ်ဒင်ႏသော့ꩻ၊ ထွာနွောင်ꩻလိုꩻတန်တဖြာꩻ၊ ကွပ်ဝွေꩻအံႏစာတောဝ်းဝင်ꩻမဉ်ꩻတဲင် ဝင်ꩻမော့ꩻဗာႏတဝ်း ထာꩻဒုက္ခ၊ ဝင်ꩻမော့ꩻဗာႏတဝ်း ထာꩻခိုးလျား၊ ဝင်ꩻလွꩻထီႏဗာႏတောဝ်းလို့ဝင်ꩻ၊ ဝင်ꩻပꩻလီလာဗာႏတဝ်းလို့ဝင်ꩻ။ လိုꩻအငိုꩻတန်၊ ဉာဏ်ႏပညာႏသားဖုံႏ တသီပျင်ႏထိုꩻဗာႏတောဝ်းထာꩻ၊ ဝွေꩻတဲ့ မော့ꩻဗာႏတဝ်း ထာꩻဒုက္ခ၊ ဝွေꩻတဲ့ သီတခြိုဗာႏတဝ်းထာꩻ၊ ဝွေꩻပိုမာ၊ ဝွေꩻမွိုးဖါ၊ ဝွေꩻဖူးဝေးဖုံႏနောဝ်ꩻတဲ့ သꩻတရေင်ခိုးလျားလွဉ်ꩻဗာႏတဝ်း၊ တွိုႏဘဝငါသူꩻတဲ့ လင်ꩻထဲ့ဗာႏတဝ်းငါးရုဲင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
နောဝ်ꩻလွုမ်ꩻတကာႏတောဝ်း ကွပ်အံႏစာတဝ်းဝင်ꩻမဉ်ꩻတဲင် ကခံႏစာꩻဗာႏအကျိုꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ- စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ အံႏစာတောဝ်း ဝင်ꩻမဉ်ꩻနောဝ်ꩻ ဟောဝ်ငါႏမရေႏမရာႏနောဝ်ꩻသွူ။
ပိသုဏဝါစာ အင်္ဂါႏ ၄-ပါꩻ
(အံႏစာဝင်ꩻမဉ်ꩻ အချက် ၄-ချက်) အင်္ဂါႏယို ၄-ပါꩻ မဉ်ႏပြဲ့ꩻစွုံႏလို့မꩻ (အချက်ယို ၄-ချက်မဉ်ႏမဲဉ်ႏတနꩻသော့ꩻလို့မꩻ) ထွာပိသုဏဝါစာ အကုသိုလ်ႏကံႏနောဝ်ꩻသွူ။
ကဗျာလင်္ကာႏ
ကဗျာယို မဉ်ႏပြန်ႏငေါဝ်းရိုꩻရိုꩻနောဝ်ꩻ- ဝင်ꩻအဝ်ႏရက်ရက်ပဲင်ꩻပဲင်ꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻခါ (ဝင်ꩻဖေႏနေးကကုဲင်ထိုꩻလို့ဝင်ꩻ၊ ဖေႏနေးကလွꩻထီႏထိုꩻလို့ဝင်ꩻတဲင်) အံႏစာဝင်ꩻမဉ်ꩻ၊ ဖြောင်းလွဉ်ꩻမာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏမာꩻမွိုန်း၊ မဉ်ႏယွိုန်းထိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာအကျင်ꩻဟောဝ်၊ ထွာအကျင်ꩻမျတ်၊ (ကွပ်အကျင်ꩻဟဝ်၊ အကျင်ꩻဟဝ်တဲင်) ချမ်ꩻသာႏဗာႏ စွုမ်ႏဇာတ်ဇာတ် စွုမ်ႏပန်ပန်၊ သွꩻပေႏတဲ့ အာငါႏ၊ သေႏချာႏ ယံလွေꩻတငါငါစွဉ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။
ဗွောင်နယ်ထဲင်းအခရာႏ
နီသွဉ်းသီးကျောင်ꩻယိုနဝ်ꩻ နီဆရာႏ မာꩻဖေႏအစွိုꩻ အဝ်ႏနီစွိုꩻ၊ "သူရိယစန္တာႏစွိုꩻ"တွမ်ႏ"မနုဟာႏစွိုꩻ"နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ (ခွန်စိန်ထွန်းတွမ်ႏ ခွန်ကျော်နဝ်ꩻ ရက်မွေးစွဉ်ႏလို့ဝင်ꩻ၊ ဝွေꩻသီးဝင်ꩻနီနဝ်ꩻ သွုန်ႏစွဉ်ႏသꩻဗွာတဲင် သွꩻပေႏခွပေႏတဲ့ အာမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ ဝွေꩻသီးအွဉ်မာꩻ အမျိုꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း ခိုခိုမူႏမူႏ ဖြွမ်းဗူလွဉ်ꩻမွေးစွဉ်ႏ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ရက်မွေးစွဉ်ႏဝွေꩻသီး၊ "ရက်တဖြာꩻ စင်ꩻတရျာꩻ"ငေါဝ်းအဝ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့ ဝွေꩻသီးယိုနဝ်ꩻ "ရက်တရျာꩻ-စင်ꩻတဖြာꩻ" ထွာတောဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
မောင်ႏကုဲင်သီးဖါနဝ်ꩻ ယမ်းဗာႏဗုံးတဲင် ခင်ႏတပွတ်ꩻထိုꩻတပင်၊ ဒင်ႏထင်ႏဗာႏ တသီႏယုံႏ၊ တရူꩻနီꩻသူꩻနဝ်ꩻ လိုꩻနီဒုံ အိႏလွေꩻပို့ꩻဖေႏအဗွူ၊ သူရိယစန္တာႏစွိုꩻနဝ်ꩻ အလွေꩻဖွိုင်ꩻဝန်ႏ၊ ထံႏလွေꩻပါထီ၊ မနုဟာႏစွိုꩻနဝ်ꩻ လွူးဒဲဉ်၊ အီသဲင်ꩻချာပါ ဖွိုင်ꩻဝန်ႏ၊ (ခန်ꩻခါꩻတာႏဝွန်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။) "ဟန်ႏနီꩻယို ခွန်စိန်ထွန်းတွမ်ႏ ခွန်ကျော်သီး လွေꩻကေပ်ꩻဖေႏနော၊ ကေပ်ꩻထွူထွူဗာႏဟန်ႏနီꩻ၊ မွူးရဝ်ꩻယို မောင်ႏကုဲင်သီး ထင်ႏအဖါထျꩻ၊ အဝ်ႏလိုႏဖြေꩻအီ သွီႏဖုံႏတသီႏဖုံႏ၊ အဝ်ႏလိုႏသွင်ꩻမွိုင်လဲဉ်း" "ပေါႏစိန်ထွန်း ကေပ်ꩻတဲ့ ခွေသွဉ်းကေပ်ꩻတဝ်းဆရာႏ" "ပေါႏခွန်ကျော်ကေပ်ꩻတဲ့ ခွေသွဉ်းကေပ်ꩻတဝ်းဆရာႏ" "သီထာထမုဲင်ꩻခရာႏနဝ်ꩻ၊ သီကဟဝ်လို့ဝင်ꩻ မွေးတဝ်းနဲ့" "စိန်ထွန်းရိုꩻ- ခွေသွဉ်းဟဝ်တဝ်းတဲ့" "အကျော်တဲ့ရိုꩻ- ခွေသွဉ်းဟဝ်တဝ်းတဲ့ ဆရာႏ" "နာꩻရိုꩻဗာႏ ခွန်ကျော်နဲ့ စိန်ထွန်း" "ရိုꩻဗာႏတဝ်း တလဲင်ႏလဲင်ႏ ဗွေႏအော်" "နာꩻရိုꩻဗာႏ စိန်ထွန်းနဲ့ ကျော်" "လွစ်ရိုꩻစွဉ်ႏ ဗွေႏအော်" "နဝ်ꩻဟ သီဟဝ်တဝ်းကရိုꩻနဝ်ꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻဒေါ့ꩻနယ်သီ" "မောင်ꩻကုဲင်ဒေါ့ꩻနယ် ဗွေႏအော်" "ယိုမောင်ꩻကုဲင်- ဝွေꩻသီးရိုꩻဗာႏမွေးလို့ဝင်ꩻနဲ့" "ရိုꩻဗာႏတဝ်း ဗွေႏအော်" "နဝ်ꩻဟ နာꩻသမ်းလွေꩻဒေါ့ꩻနယ်ဝင်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ နာꩻယားဝင်ꩻထာꩻရက်၊ မာꩻကွယ်ꩻဝင်ꩻ၊ အံႏစာဝင်ꩻ မွေးနေဟောင်း" "မွေး ဆရာႏ" တွိုႏနဝ်ꩻတွော့ꩻ စိန်ထွန်းတွမ်ႏခွန်ကျော်တဲ့ အဲ့ꩻတနွာႏစွဉ်ႏအမဲ့တဲင် စိန်ထွန်းဒေါ့ꩻစွဉ်ႏနုဲင်းယို- "ယိုမောင်ႏကုဲင်- လိုꩻယားဒါႏဝင်ꩻ၊ လိုꩻအံႏစာဒါႏဝင်ꩻမဉ်ꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ နီတကူႏညီႏနွောင်ꩻတဝ်း" "စိန်ထွန်းကေပ်ꩻဖေႏနွောင်ꩻတဝ်းတဲ့ အကျော်ကေပ်ꩻဖေႏနဲ့" "ခွေသွဉ်းတဲ့ ကေပ်ꩻဖေႏတဝ်း ဆရာႏ" "ယိုမောင်ႏကုဲင်- ကွပ်နာꩻအံႏစာဝင်ꩻမဉ်ꩻတဲင် ဝင်ꩻတဟွုန်ဟဝ်တဝ်းဒွုမ်နာꩻ၊ နာꩻလယ်ႏကေပ်ꩻဒျာႏဟုဲင်း" "ခွေသွဉ်း အံႏလဲဉ်ဖိုဗာႏဝင်ꩻတဲင် ဝင်ꩻအမျိုꩻအီႏသော့ꩻမွေးတောဝ်း ဆရာႏ" "သော့ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ တသော့ꩻတဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ နီတာႏဝွန်ႏမွေးတဝ်း၊ နာꩻထာꩻမာꩻတွမ်ႏ နာꩻထာꩻမာꩻဒျာႏ၊ နာꩻအကျင်ꩻတွမ်ႏနာꩻအကျင်ꩻဒျာႏ၊ ဆရာႏအနေႏတဲ့ ဒေါ့ꩻဖေႏနွောင်ꩻ တကားယိုလွုမ်ꩻ" မောင်ႏကုဲင်တဲ့ မဲ့ထီလင်ꩻဗာႏလဲဉ်းသွူ။ (ပေါႏအံႏစာဝင်ꩻ၊ ယားတရေႏဝင်ꩻ၊ ပေါႏမာꩻကွယ်ꩻဝင်ꩻ၊ ပေါႏတအွဉ်ႏတဝ်း မေတ္တာႏ ဝင်ꩻလောင်းနဝ်ꩻ မဲ့ငါပေႏ တရေႏလင်ꩻ၊ ခွေလွꩻထီႏ ဝင်ꩻလွꩻထွားတဲင် ခိုးလျားယပ်ꩻခုဲင်ႏဗာႏနုဲင်းယို ကရိုꩻနဝ်ꩻ မောင်ႏကုဲင်အတွက်တာႏ တသာႏဆိုမ်နာႏလဲဉ်းမတဝ်း။)
ကဗျာယိုတပွုတ် မဉ်ႏပြန်ႏငေါဝ်းရိုꩻရိုꩻနောဝ်ꩻ- (ဝင်ꩻအဝ်ႏရက်လို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻခါ ဝင်ꩻဖေႏနေး ကကုဲင်လို့ဝင်ꩻ မဉ်ႏအံႏစာဝင်ꩻမဉ်ꩻ၊ ဖြောင်းမဉ်ꩻလွဉ်ꩻမာႏဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လင်ꩻထဲ့ဗာႏငါးရုဲင်ꩻ၊ မဉ်ႏလင်ꩻခံႏဗာႏငါးရုဲင်ꩻသူꩻနဝ်ꩻ ထာꩻချမ်ꩻသာႏ အဲဉ်ထဝ်းတစိꩻစိꩻ၊ မဉ်ႏသဲင်ꩻကွုတ်ယင်း လိုꩻပိုတဲ့ ဝွေꩻယိုနဝ်ꩻ သွꩻပေႏဆေ့ꩻငါႏ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ အံႏစာမွုန်းဝင်ꩻမဉ်ꩻ၊ မဉ်ႏယွုန်းထိုꩻနဝ်ꩻ ထွာအကျင်ꩻဟဝ်) ပြန်ႏဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။ "တပဲ့ꩻသီးဖုံႏဟွေး- တပဲ့ꩻသီး ဖေႏနေးကထွာ လိုꩻအကျင်ꩻဟဝ်၊ ဖေႏနေးကထွာလိုꩻယံ ပငါပရာꩻနဝ်ꩻ အံႏစာမွုန်းဝင်ꩻမဉ်ꩻနော" "မွေးဒျာႏ ဗွေႏအော်" "ယိုတလဲင်ႏတဲ့ အခိန်ႏလꩻလဲဉ်းသွူ၊ အုံပဆားဒွိုန်းက၊ မင်္ဂလာႏဒျာႏ တပဲ့ꩻဖုံႏ" "မင်္ဂလာႏဒျာႏ ဆရာႏဗွေႏဩ"။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
သစ္စာႏပါႏရမီႏ
သစ္စာႏပါႏရမီႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ
မဟာကရုဏာႏတောႏ တွမ်ႏဥပါယ ကောသလ္လဉာဏ်ႏယို မာꩻခင်ႏကန်တဲင် နီနမ်းကဝွန်ႏခံႏ ကကျံႏစယ်ႏ ရေႏရွယ်ႏချက် ထာꩻမာꩻဖုံႏယို ယံကုဲင်ချို့ꩻယွင်ꩻထိုꩻဗာႏမွုန်းတဲင် မာꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏ၊ ဒေါ့ꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏထာꩻနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ "သစ္စာႏပါႏရမီႏ"နဝ်ꩻသွူ။
သစ္စာႏပါႏရမီႏအကျိုꩻကဗျာ
- ငေါဝ်းသာႏငွါအွီႏ - ဝစီႏသစ္စာႏ လောင်ꩻဆားထွာတွင်ꩻ - ဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏလင်ꩻဗာႏ ဘုရာꩻလဲ့ထွာ - ချွစ်ပါသတ္တဝါႏ နိဗ္ဗာန်ႏခမ်း - ကျွꩻသမ်း ဖျော်တွိုႏငါ။
သစ္စာႏပါႏရမီႏ ပဋိပက္ခတရာꩻနောဝ်ꩻ
တဖေင်ꩻမေ့လျော့ဒါႏ မောဟတရာꩻနောဝ်ꩻသွူ။
သစ္စာႏပါႏရမီႏယို
(က) သစ္စာႏပါႏရမီႏ (ခ) သစ္စာႏဥပပါႏရမီႏ (ဂ) သစ္စာႏပရမတ္ထပါႏရမီႏ ပွါꩻယင်း (၃)ပါꩻသွူ။
သစ္စာႏပါႏရမီႏ ၃-ပါꩻအထူꩻ
(က) အကျောင်ꩻပျုတွမ်ႏ နီပိုမာ ပစ္စေꩻဥစ္စာႏတဲင် ထာꩻမွေးထာꩻမဲဉ်ႏယို အွဉ်ႏကုဲင်ထိုꩻတောဝ်းနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ "သစ္စာႏပါႏရမီႏ"သွူ။ (ခ) အကျောင်ꩻပျုတွမ်ႏ နီစူခင်ႏ အင်္ဂါႏပေႏတန်တဲင် ထာꩻမွေးထာꩻမဲဉ်ႏယို အွဉ်ႏကုဲင်ထိုꩻတောဝ်းနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ "သစ္စာႏဥပပါႏရမီႏ"သွူ။ (ဂ) အကျောင်ꩻပျုတွမ်ႏ နီအသက်တဲင် ထာꩻမွေးထာꩻမဲဉ်ႏယို အွဉ်ႏကုဲင်ထိုꩻတောဝ်းနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ "သစ္စာႏပရမတ္ထပါႏရမီႏ"သွူ။
သစ္စာႏ ၂-မျိုꩻ
(က) သမ္မုတိသစ္စာႏ- လိုꩻသီးကသမုတ် ကဟဲ့ꩻဖန်ဒါႏ မူႏခိုမွူးထီး သေင်ႏဝါႏ ဖြေင်းဗွာစတဲင်စားယို ဟဲ့ꩻဟောင်ဖန်အတွိုင်ꩻ မွေးမဲဉ်ႏငါႏ။ (ခ) ပရမတ္ထသစ္စာႏ - ဒုက္ခဆင်ꩻရယ်ꩻ သမုဒယဆင်ꩻရယ်ꩻ ထွာအီအကျောင်ꩻစတဲင် ပရမတ်သဖော်ꩻဖုံႏယို မွေးမဲဉ်ႏငါႏ။
သစ္စာႏပါႏရမီႏတွမ်ႏ သုဝဏ္ဏသာမဇာတ်တောႏ(အခရာႏအအဲဉ်ႏ)
(၁) ဒေါ့ꩻငေါဝ်းမဲဉ်ႏ သစ္စာႏ (၂) ခြီႏပြာႏဗာႏလဲ့ သီတောဝ်း (၃) မွိုးဖါရသေ့ꩻ မဲ့ခေ့ꩻလေချာ။ အွိုးစခါကရီး ဗာႏရာႏဏသီႏခမ်းကို ထီခြောင်ဆွာꩻတန် အောဝ်ႏတလီး၊ ခြောင်ဆꩻချာဖဲ့ꩻလဲ့ တံႏငါးဒုံအောဝ်ႏတဒုံ၊ လမ်းငင်းအောဝ်ႏငတ်ꩻရျာꩻ၊ ခြောင်ဝတ်ငါဖဲ့ꩻသူꩻလဲ့ တံႏငါးဒုံ အောဝ်ႏတဒုံ၊ လမ်းငင်း အောဝ်ႏငတ်ꩻရျာꩻနေနေ။ ခြောင်ဖဲ့ꩻယို ဖြားဒုံနောဝ်ꩻ အပိုခိုမိဉ်ꩻ "ဒုကူလ"အောဝ်ႏတဖြာꩻ၊ ခြောင်ဖဲ့ꩻငါ ဖြားဒုံသူꩻနောဝ်ꩻလဲ့ အပိုမူႏမိဉ်ꩻ "ပါရိကာႏ"အောဝ်ႏတဖြာꩻ။ အခိန်ႏအရွယ်ႏကထင်ႏတွိုႏတဲင် မွိုးဖါသီး လက်ထပ်မင်္ဂလာႏဖေႏလွဝင်ꩻသွူ၊ ဒုကူလတွမ်ႏ ပါရိကာႏသီးနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏဗျဟ္မာႏခမ်းလင်ꩻလွဉ်နုဲင်းနုဲင်းဝင်ꩻတဲင် တောႏလမ်းပါႏအုံညီꩻကီစွဉ်ႏဝင်ꩻလဲ့ ကာမဂုဏ်ႏ စေꩻစိန်ႏယို တခွေါင်းတောဝ်းလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻမꩻ တွိုႏတလဲင်ႏခါ အမွိုးဖါသီး အွဉ်ႏစွꩻဖေႏအခွင်ꩻတဲင် ထန်ႏတခြာ လွေꩻထွာထိုꩻဒျာႏ ရသေ့ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
သီကျာꩻလင်ꩻဒေါ့ꩻဖေႏ လꩻပိုနယ်ꩻ
တွိုႏတလဲင်ႏခါ ခွန်သီကျာꩻ လင်ꩻဖျော်ထေ့စွဉ်ႏ ဒုကူလတွမ်ႏပါရိကာႏ ရသေ့ꩻသီးထျꩻတဲင် "ဩဗွေႏ- သျင်ႏရသေ့ꩻသီး မဲ့မဉ်ႏခေ့ꩻ တနီꩻခါသူꩻ ပိုရင်ꩻသွီႏယာႏ မဉ်ႏတအဲဉ်ထောဝ်းနဝ်ꩻ မဲ့ꩻဗွေႏရသေ့ꩻသီးဖုံႏ မော့ꩻထာꩻယပ်ꩻထာꩻခုဲင်ႏ၊ သီယံကလꩻပိုနောဝ်ꩻ ကျင်ꩻသွော့မေႏထုန်ႏလုဲင်း"ဒေါ့ꩻဖေႏခန်းနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် ရသေ့ꩻသီးလဲ့ တနေးနာႏတောဝ်း။ နောဝ်ꩻမꩻ ဒေါ့ꩻဖေႏယင်းတမျိုꩻ ရိုꩻဖေႏယင်းတစား "ရသေ့ꩻမူႏ- ဥတုရာႏသီႏသွီႏ မဉ်ႏလွဉ်နောဝ်ꩻ တွမ်ႏနာꩻစူ စံႏဖေႏသွော့ ရသေ့ꩻမူႏ အပဒေနောဝ်ꩻလုဲင်း၊ မဲ့ꩻပဋိသန္ဓေႏအောဝ်ႏလွဉ်၊ မဲ့ꩻလꩻလွဉ်ဒျာႏပို"ရိုꩻဖေႏလုဲင်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ နောဝ်ꩻမꩻ ရသေ့ꩻသီး တမာဝါꩻ ကွဲးနာႏလွဉ်ꩻ၊ မာꩻလွဉ်ꩻနုဲင်းသီကျာꩻ ကဒေါ့ꩻဖေႏအနယ်ꩻအတွိုင်ꩻတဲင် ရသေ့ꩻမူႏ ပါရိကာႏ နမ်းလောင်းကီ အီခန်းပဋိသန္ဓေႏ၊ လာတဆီထင်ႏဗွေတဲင် လွူးဖွါꩻလင်ꩻခန်း ပိုပေႏတဖြာꩻ၊ ယောင်ꩻဆင်ꩻတရေꩻနုဲင်းခံꩻတူႏ၊ ယောင်ꩻဆင်ꩻဗွာဆျူႏ နုဲင်းခံꩻသွဉ်ꩻတွော့ꩻ ဖန်ဖေႏအမဉ်ꩻ "သုဝဏ္ဏသာမ"နောဝ်ꩻသွူ။ အပိုခိုသုဝဏ္ဏသာမ ကထင်ႏတန်လွဉ်တဲင် မွိုးဖါသျင်ႏရသေ့ꩻသီးနီပါꩻယို စွုမ်ႏနီꩻနီꩻ လွေꩻထုမ်ႏသိန်ႏရောင်ꩻသိန်ႏရာႏ၊ တွိုႏတနီꩻတွော့ꩻ မွူးဟာလင်ꩻ ထုမ်းသိန်ႏရာႏသဲင်ꩻ တလီꩻတွမ်ႏခမ်း လော့တန်ထာꩻတွော့ꩻ ဝွေꩻသီးဝင်ꩻနီ လွေꩻအုံကွူႏခမ်း သိန်ႏမွူးတန်ဆꩻလ ဖြုံႏဒီႏတန်လောင်းနဝ်ꩻသွူ၊ ဖြုံႏဒီႏတန်အအိုကိုနောဝ်ꩻ ရူးမောင်းဒေါင် အောဝ်ႏအုံသော့ꩻတွော့ꩻ ခမ်းစောဝ်ႏဗာႏဝွေꩻသီးတဲင် ဝွေꩻသီးတသိုꩻထီတွမ်ႏ ခမ်းထီနဝ်ꩻ ရီႏနွို့လင်ꩻဗာႏခန်း ရူးတန်အနေ့ꩻဖူအိုကို၊ ရူးတန်ယိုလဲ့ သꩻလျားခန်းထာꩻ၊ တွမ်ႏအစွူႏယို ဖြူꩻလူးဝွေꩻသီး၊ မဲဉ်ႏတနꩻခန်း ဝွေꩻသီးမဲ့တဲင် ဝွေꩻသီးမဲ့ခေ့ꩻထိုꩻခန်းဒျာႏ၊ တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ ထီႏချာငါဒွုမ်လို့ဝင်ꩻသွူ။ အခိန်ႏဖျော်သဲင်ꩻလဲ့ သမ်းတဖျော်တောဝ်းနောဝ်ꩻမꩻ အပိုခို သုဝဏ္ဏသာမ ရသေ့ꩻပေႏနောဝ်ꩻ ခြောဝ်ကူႏအငေါဝ်း လွေꩻထုမ်ႏကျိုႏလွဉ်ꩻ အမွိုးဖါရသေ့ꩻ အွိုးတခြာကိုနောဝ်ꩻသွူ၊ မွိုးဖါရသေ့ꩻနီပါꩻ ကထင်ႏလောဝ်းချာတဲင် ပိုခိုသုဝဏ္ဏသာမယို နဲစ်လောႏလွေꩻထေ့ခန်း မွိုးဖါထျꩻ၊ မွိုးဖါရသေ့ꩻလဲ့ ဖေႏလွဉ်ထေ့တောဝ်း "ရန်ႏသူႏအောဝ်ႏ၊ လွဉ်မွုန်းလုဲင်းပို၊ နီဖုံႏနောဝ်ꩻ ထီႏတောဝ်းဒွုမ်ထာꩻ"ရိုꩻဖေႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ နောဝ်ꩻမꩻ အပိုခို သုဝဏ္ဏာသာမနောဝ်ꩻ ယောင်းဖေႏသွီႏ စွီႏတွမ်ႏတဖြွီꩻတွော့ꩻ အွဉ်သဲင်ꩻခန်း အမွိုးဖါရသေ့ꩻ အွိုးကျောင်ꩻကိုနောဝ်ꩻသွူ။ တယ်ႏနောဝ်ꩻမာꩻငါတဲင် သုဝဏ္ဏသာမနဝ်ꩻ ထုမ်ႏသေင်ႏရောင်ꩻသေင်ႏရာႏ စွုမ်ႏနီꩻနီꩻ လွူးခန်းအမွိုးဖါဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏတနီꩻနောဝ်ꩻ လင်ꩻအောဝ်ႏတွောင်ထီ မိဂသမ္မတာႏ ထီခြောင်ကိုအယံတွင်ꩻ ပီဠိယက္ခ ခွန်ဟော်ခံꩻ ကထင်ႏထီႏနောဝ်ꩻ "ပါꩻသူꩻမွော့ ထူꩻဆန်ꩻငါႏ၊ လိုꩻဟောင်း၊ လူꩻဟောင်း ခံꩻစံꩻစွဉ်ႏမꩻ"ယူႏနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် အွော့ꩻအခြီႏ ဒင်ႏအပြာႏတွော့ꩻ ခꩻခန်းသျင်ႏသုဝဏ္ဏသာမနောဝ်ꩻသွူ။ ခြီႏစွူႏ ကထွိုင်ႏဗာႏ၊ ပြာႏစွူႏ ကထွိုင်ႏထင်ႏတဲင် သီတဖေင်ꩻထိုꩻခန်းထာꩻ၊ မွိုးဖါရသေ့ꩻ နီပါꩻတွမ်ႏ ဗဟုသုန္ဒရီႏနင်ꩻလူꩻမူႏသီး ပျုဖေႏသစ္စာႏတဲင် ခြီႏစွူႏတဟျာႏ၊ ပြာႏစွူႏလင်ꩻထိုꩻခန်းနောဝ်ꩻမꩻ သုဝဏ္ဏသာမနောဝ်ꩻ ဟောဝ်လွဉ်ရေꩻလွဉ်ချာယင်း၊ အမွိုးဖါမဲ့ခေ့ꩻ သျင်ႏရသေ့ꩻသီးယိုလဲ့ မဲ့လေချာလွဉ်လို့ယင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ပီဠိယက္ခ ခွန်ဟော်ခံꩻနဝ်ꩻလဲ့ နာႏဗာႏသျင်ႏသုဝဏ္ဏသာမ တရာꩻတွော့ꩻ မာꩻခန်းကုသိုလ်ႏ၊ ကျိုꩻလိုႏခန်းထာꩻဟောဝ်နောဝ်ꩻမꩻ ဝိညာဏ်ႏကထွိုင်ႏလီ အသက်ထွိုင်ႏသီတဲင်ခါ ဖျော်ကီတွိုႏစူꩻခန်း လူꩻခမ်းတနံနယ်ႏသူꩻသွူ။ ရသေ့ꩻသွံပါꩻသီးနောဝ်ꩻလဲ့ အားထုတ်ဗြဟ္မဝိဟာရတရာꩻတွော့ꩻ ဝိညာဏ်ႏကထင်ႏခွါႏ ခန္ဓာႏကထင်ႏပြောင်ꩻနဝ်ꩻ တွိုႏထင်ႏခန်း ဗြဟ္မာႏခမ်းသူꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဣတ္ထကဏ္ဍ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဝေင်ꩻနဗား
ဝေင်ꩻနဗား (မန်း: နဘားမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Na Bar) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ခိုႏ သကုဲင်းတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ ကတာခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိဉ်းတော်ကို ကပါဒါႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ဖင်ႏတွို့ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖြယ်အရန်း ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ နဗားနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မန်ႏတလေꩻ-ထီးဆုဲက်-အိဉ်းတော်-မစ်စီးနား ကာꩻတဖူꩻတန်လောင်း တောမ်ႏ အိဉ်းတော်-ကတာ-မော်လူး တဖူꩻဆွုမ်ႏထျꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:သကုဲင်းတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ကန်ꩻ
အဉ်းကလစ်ဆျ်နေး ကဟဲ့ꩻဒါႏ sulphur, အမေရိကန်ႏ အဉ်းကလစ်ဆျ် ကဟဲ့ꩻ sulfur ယို ပအိုဝ်ႏငေါဝ်းကိုနောဝ်ꩻ ထွာ ကန်ꩻ သွူ။ ဝွေꩻယို ထွာ အအောဝ်ႏလွိုင်ႏ၊ ဗေလဲန်သီ အောဝ်ႏစုမ်ႏ (multivalent) ယင်း ထာꩻသတ္တုတမွေးတောဝ်းသွူ။ ခင်ႏလမ်းရိုႏရိုႏကိုနောဝ်ꩻ ကန်ꩻအဲတ်တမ်ဖုံႏ မာꩻမောလီဇျူး ၈ ဖြုံႏတဗူႏ သံသရာ နေးတွမ်ႏ ဓာတုဗေဒ ဖောမျူလာ ထာစူꩻ S8 သွူ။ ကန်ꩻယို ထွာ အရောင်ႏတသီး၊ အခန်ꩻအလျားကိုနောဝ်ꩻ ထွာ ထာꩻခြုံးသားသွူ။ ကန်ꩻယို စကျဝဠာႏကို ထွာ ဒသမ အအာသွတ်ꩻ ဒြတ်စင်၊ ကမ္ဘာႏဟမ်ႏလောင်းနောဝ်ꩻ ထွာ ပဉ္စမ အအာသွတ်ꩻသွူ။
ထူႏတောမ်
ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ
ဝေင်ꩻနယ်ႏသလိဉ်း
ဝေင်ꩻနယ်ႏသလိဉ်း (မန်း: စလင်းမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Salin Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မိဉ်းဗူးခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻသလိဉ်းကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
အဘိဇ္ဈာ
ပါꩻနီဒုံ အမဉ်ꩻ "ဗွို့ယုဲင့်"အဝ်ႏတဖြာꩻ၊ ပါꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အသက်လꩻသွူ တဆီသွစ်ꩻတဲ့ အနမ်းတပေါက်ꩻပဲ့ပေႏ၊ နဝ်ꩻလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ကတူႏဟ့းပိုမ်၊ နေ့ꩻဖူဟွစ်ꩻ၊ တငါတကွစ်ꩻ ဖြောင်းသမ်းလုဲင်း၊ ဖြောင်းဗီးတယုဲင်း မဲ့တနွာႏ၊ ယာႏဖြေင်းမေႏသွာႏ ခြူႏခြီႏဒွုန်၊ ဒေါ့ꩻတွိုင်ꩻမဟွုန် နားဟံႏထွူႏ နုဲင်းနဝ်ꩻယင်။ ကွဲႏတွော့ꩻ ပါꩻယိုနဝ်ꩻ ကျွားသဲင်ꩻတခြစ်ꩻမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ လွေꩻပွယ်ꩻလွေꩻလမ်ꩻ မူႏနံꩻဖေႏနေးကထွားဝွေꩻတဲင် ကွီလနေးဝင်ꩻ အခြွိုင်းအခြိုꩻ၊ ဝင်ꩻဖေႏလလယ်ႏကွို့ꩻ ခွယ်ꩻလာꩻတခြိုတခြာ၊ စူသွို့ꩻတောင်ꩻ နားရီႏယ၊ ကတူႏပေါက်ꩻခွေႏပေႏ နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏလွုမ်ꩻ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏစေတုတ္တရာႏ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
အဘိဇ္ဈာ
"နာꩻတွမ်ႏဗွို့ယုဲင့် ထေင်လို့ဝင်ꩻ မာꩻထမုဲင်ꩻဟွဉ်ႏ မောင်ႏမတ်" "ပွယ်ꩻလိန်ꩻလဲဉ်းထိုꩻသွူ နီသွံနီꩻတဲ့ ဖေႏချာတဝ်း ခွေသွဉ်းအခြွိုင်းအခြိုꩻနဝ်ꩻမꩻ ခွေသွဉ်းထေင်ဗာႏဝွေꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻ ဆရာႏ" "နာꩻမွော့ ဖေႏချာတဝ်း ဝင်ꩻအခြွိုင်းအခြိုꩻအီ ဗွို့ယုဲင့်" "ခွေကွီလခြေင်ဝွေꩻမွေးတဝ်းဆရာႏ၊ ခူႏဖေႏဗာႏဝွေꩻတရာႏအိန်ႏနဝ်ꩻ လင်ꩻပဉ်သိုမ်သောင်ꩻထာ၊ လို့ဖေႏပါ ဖိုးအေႏနဝ်ꩻ လစ်ꩻနီꩻ" "ဟား ဟား ဟား ဟား" "ဖေႏလလိုꩻတဲ့ ဖေႏကွို့ꩻနားရီႏယ၊ ဖေႏဆွကွို့ꩻ စူသွို့ꩻတောင်ꩻ" "နဝ်ꩻဟ နာꩻမွော့ သမ်းဆွအီ" "ပတ်နားရီႏယ-ဆွစူသွိုꩻ့တောင်ꩻ နုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ယောင်ꩻဟံးတရေꩻမကောင် ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻဆရာႏ" "ဟား ဟား ဟား ဟား" "တပဲ့ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ဆရာႏကအီႏသွဉ်ဖေႏ ဟန်ႏနီꩻယိုနဝ်ꩻ ဒုစရဲက်အမုဲင်သွစ်ꩻ၊ "အဘိဇ္ဈာ-မဲန်လꩻဝင်ꩻတခြိုꩻ"။ "အဘိဇ္ဈာ"ကရိုနဝ်ꩻ- "ဝင်ꩻစေꩻစိန်ႏတခြိုꩻယို မဉ်ႏထွာခွေထာꩻနဝ်ꩻ ယံငါႏမွေးမွော့ဟွေး"ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် မဲန်လꩻရိုꩻရိုꩻလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း၊ မဲန်လꩻတငါ၊ မဲန်အွဉ်ႏထွာစွဉ်ႏ နီတခြိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ။
ဝင်ꩻတခြိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ- ဝင်ꩻကုသိုလ်ႏကံႏ တွမ်ႏဝင်ဉာဏ်ႏ ဝီရိယတဲင် ဝင်ꩻလꩻလွဉ်၊ ဝင်ꩻခြွေဝင်ꩻခြာႏ၊ ဝင်ꩻချမ်ꩻသာႏလွဉ် နုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏ။ မဲန်လꩻသဲင်တခြစ်ꩻ ဝင်ꩻတခြိုꩻနဝ်ꩻ ထွာထင်ႏလောဘ အကုသိုလ်ႏကံႏ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ မဉ်ႏသီတဲ့ လင်ꩻထဲ့ဗာႏငါးရုဲင်ꩻ၊ မဉ်ႏသဲင်ꩻကွုတ်ယင်းလိုꩻပိုတဲ့ ကလိုႏတောင်ႏတအတွိုင်ꩻ တလꩻတဝ်း၊ ထွာဗာႏဒျာႏ လိုꩻကေန်ꩻလိုꩻခြော၊ ရန်ႏသူႏတဲ့လွိုင်ႏအာ၊ ထွာဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ မဲန်လꩻဝင်ꩻတခြိုꩻတဲ့ တထွူထွာတဝ်း၊ အကုသိုလ်ႏအာထဲင်းလွုမ်ꩻတဲင် နေးတွမ်ႏဉာဏ်ႏ ဝီရိယကျိုꩻစာꩻ ခွုမ်မာꩻကုဲင်းကုဲင်းထွူတွော့ꩻ မဉ်ႏထိန်ꩻသိမ်ꩻဒါႏဒါႏ၊ မဉ်ႏသုံꩻစုဲင်ႏဒါႏဒါႏနဝ်ꩻ မဲ့ꩻစေꩻစိန်ႏတခြိုꩻ တိုꩻပွါꩻလွိုင်ႏအာလွေꩻဗာႏဒျာႏ" နီဆရာႏသျင်ꩻနယ်ဖေႏ နုဲင်းနဝ်ꩻထွူတွော့ꩻ တဲမ်းဖေႏပါ ကဗျာနုဲင်းယို- + ဝင်ꩻတခြိုꩻဟွေး - မဲန်နေးလွဉ်ꩻမာႏ ငါးရုဲင်ꩻထဲ့ဗာႏ - ချမ်ꩻသာႏကင်ꩻညာꩻ သဲင်ꩻကွုတ်လိုꩻပို - ခြောဖိုအာငါႏ မဲန်လꩻမွုန်း - မဉ်ႏယွုန်း ကျင်ꩻဟဝ်ထွာ။
ကဗျာယို မဉ်ႏပြန်ႏငေါဝ်းရိုꩻရိုꩻနောဝ်ꩻ - (ဝင်ꩻတခြိုꩻယို မဲန်လꩻမွေး၊ မဲန်နေးငါ သꩻလောဘ မဉ်ႏလွဉ်ꩻမာႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လင်ထဲ့ဗာႏငါးရုဲင်ꩻ၊ မဉ်ႏလင်ꩻထဲ့ငါးရုဲင်ꩻသူꩻနဝ်ꩻ ထာꩻချမ်ꩻသာႏ အဲန်ထဝ်းတစိꩻစိꩻ၊ မဉ်ႏသဲင်ꩻကွုတ်လိုꩻပိုတဲ့ သဲင်ꩻကေန်ꩻခြော ဒုက္ခဗာႏ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ မဲန်လꩻတငါမွုန်း ဝင်ꩻတခြိုꩻ၊ မဉ်ႏယွုန်းထိုꩻနဝ်ꩻ ထွာလိုꩻအကျင်ꩻဟဝ်) ပြန်ႏဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။ "တပဲ့ꩻသီး ဖေႏနေးကထွာ လိုꩻအကျင်ꩻဟဝ်၊ ဖေႏနေးကထွာ လိုꩻယံနဝ်ꩻ မဲန်လꩻငါမွုန်း ဝင်ꩻတခြိုꩻနော" "ယိုတလဲင်ႏတဲ့ အခိန်ႏလꩻလဲန်း၊ အုံပဆားဒွိုန်းက၊ မင်္ဂလာႏဒျာႏ တပဲ့ꩻဖုံႏ" "မင်္ဂလာႏဒျာႏ ဆရာႏဗွေႏအော်"
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
အလံႏ
thumb|ခမ်းထီပေါင်ꩻစွုမ်ႏအလံႏဖုံႏ thumb|ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအလံႏ အလံႏ (အဲင်းကလေတ်: Flag) ကရိုနဝ်ꩻ ခမ်းထီ (မိဉ်ႏတမွေးတဝ်း) ခမ်းနယ်ႏတဗာႏ ၊ ဒေႏသတဗာႏ ၊ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏတစွိုꩻ သီးနမ်းပဲင်ႏအမုဲင် တွမ်ႏ သꩻဓာတ်ဖုံႏ ဖောႏထန်ႏအီ အထိန်ꩻအမုဲင်တဗာႏဒျာႏသွူ။ နီလိုꩻမျိုꩻ နီခွိုꩻ ၊ ပဲင်ႏဆဲင်ႏခွင်ꩻဟံႏနယ်ႏ ဖုံႏယို ဖောႏထန်ႏနယ်တွမ်ႏ အမုဲင်အလံႏဒျာႏသွူ။ အလံႏယို အွိုႏကရီးစခါ မဟာမစာႏကာႏ လိုꩻမျိုꩻဗူႏဖုံႏ ကတွိုက်ꩻတောႏလန်ႏဝင်ꩻခါကာႏ အဝ်ႏသွုံꩻလဲဉ်းတဲင် အလံႏယိုထွာဒျာႏ အရီးသွတ်ꩻ အစဝ်းသွတ်ꩻ ခမ်းထီရေꩻ၊ စွိုးခွိုꩻ အမျိုꩻသာꩻရေꩻ အသွုံꩻအဆောင်ႏဒျာႏအကျောင်ꩻ အွဉ်ႏထွော့ဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ကထွားသွဉ်ဒျာႏ အလံႏခရာႏဘာႏသာႏနဝ်ꩻ ရိုꩻဒျာႏ အလံႏဗေဒ သွူ။
အလံႏ-ကရိုꩻနဝ်ꩻ အခေႏခံႏတွမ်ႏ အကျောင်ꩻတစွိုးစွိုး၊ ရေႏမိုးလွေꩻအကျိုꩻတမျိုꩻမျိုꩻအတာႏ ဖေါႏနယ်လွေꩻအီ အဓိပ္ပါယ်ႏအခရာႏ၊ အွဉ်ႏထွာလွေꩻအီ အထိန်ꩻအမတ်အနေႏတဲင် အလံႏပေါႏထွာလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ (တစွိုး) အလံႏ-ကရိုꩻနဝ်ꩻ အကျောင်ꩻတစွိုးစွိုး၊ ရေႏမိုးချက်တမျိုꩻမျိုꩻအတာႏ အမုဲင်သင်္ကေတ အထိန်ꩻအမတ်အနေႏ (နမ်းခြောင်ꩻတင်အနေႏ) ကသွုံꩻယွိုင်ႏဒါႏ အရောင်ႏစွုမ်ႏ ပိတ်၊ စေးဖုံႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဖန်လွ"အလံႏ"သွူ။ အလံႏ-ကရိုꩻဒါႏငဝ်းယို အဝ်ႏဝင်း၊ အဝ်ႏရုဲင်ꩻတသွိုး ခင်ႏလမ်းထို တလီꩻကို (တနယ်ꩻ) ဒင်ႏတွမ်ႏအရောင်ႏအမျိုမျိုꩻတဲင် ကယွိုင်ႏဝင်းတလီꩻခြာ၊ တထွန်ႏနာ၊ ခွဉ်းနာ ပိတ်၊ စေးဖုံႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"အလံႏ"ဗွောင်လွေꩻဗာႏ အဓိပ္ပါယ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ သာႏသနာႏအလံ၊ ခမ်းထီနဲင်ႏငန်ႏအလံႏဖုံႏယို ထွာလွေꩻအီ စွိုးခွိုꩻအမုဲင်သင်္ကေတ၊ ခမ်းထီနဲင်ႏငန်ႏအမုဲင်သင်္ကေတဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ခေတ်ယိုခါ တွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻ တွမ်ႏခမ်းထီနဲင်ႏငန်ႏ သေန်ႏလျာႏရာꩻရာꩻ ကအွဉ်ႏထွော့ ပျဌာန်းလွေꩻဒါႏ စွိုးခွိုꩻလိုꩻမျိုꩻ(အမျိုꩻသာꩻ)အလံႏ၊ ခမ်းထီနဲင်ႏငန်ႏအလံႏဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဆဲင်ႏရာꩻလိုꩻမျိုꩻတွမ်ႏ ခမ်းထီနဲင်ႏငန်ႏ ခမ်းသားသီး ဇာႏတိသွီႏ၊ ဇာႏတိမာန်ႏ ပေါႏထန်ႏလွံးဗွေအီအတွက်ဖုံႏလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ နဲင်ႏငန်ႏတောႏအလံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဆဲင်ႏရာꩻနဲင်ႏငန်ႏခမ်းထီ၊ ခမ်းသားထီသား၊ နဲင်ႏငန်ႏအစိုႏရတွမ်ႏ အစိုႏရအင်းရွယ်ႏချက်ဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ နဲင်ႏငန်ႏခမ်းသား ပငါပရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ နီအလံႏဂုဏ်ႏယံထဲ့ဖွိုႏလင်ꩻဗာႏမွိုန်း၊ အရောင်ႏယံတမို့ ယံတညိုႏမွိုန်းအတွက် လုဲင်ႏတွမ်ႏသက်တဲင် အဝ်ႏရဲးကမ်း ထိန်ꩻသိမ်ꩻရောင်ဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ကအီႏအွဉ်ႏရေꩻ ထူႏဂုဏ်ႏဗာႏ အလံႏတောႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏဆဲင်ႏရာꩻ ခမ်းသားတွိုင်ꩻ၊ လိုꩻမျိုꩻတွိုင်ꩻသီး အရေꩻတန်တာႏဝွန်ႏတဗာႏသွူ။ အလံႏယို ခမ်းထီနဲင်ႏငန်ႏအလံႏ၊ စွိုးခွိုꩻအလံႏလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း စဲ့ꩻတပ်၊ ကျောင်ꩻသား၊ ထာꩻခွုမ်ဆိုး၊ ခွန်၊ အယူႏဝါႏဒဆဲင်ႏရာꩻ၊ ဘာႏသာႏရေꩻ၊ အစွိုꩻအဗူႏဆဲင်ႏရာꩻ၊ ပျꩻအီအချက်ဆဲင်ႏရာꩻ-စစွဉ်ႏအမုဲင်သင်္ကေတ အမတ်အသာꩻဖုံႏ အဝ်ႏအာတန်သွူ။ ဆဲင်ႏရာꩻလိုꩻမျိုꩻ၊ ဆဲင်ꩻရာꩻခမ်းထီဖုံႏ ကထီႏကထွားချာ အလံႏနဝ်ꩻ စွိုးခွိုꩻသꩻဓာတ်၊ စွိုးခိုꩻအာႏမာန်ႏဖုံႏ ဗွေထင်ႏမွန်ဗန်ရောင်အီနဝ်ꩻသွူ။
အလံႏသမဲင်ꩻ
တယ်ႏစွဉ်ႏ လိုꩻယေန်ႏငဲးရေꩻ ကပေါႏလွဉ်စကာႏ အလံႏသဘော်ꩻကဆောင်ႏဒါႏ ယူးဝါးတိရစ္ဆာန်ႏရုတ်ပုံႏစစွဉ်ႏ အမတ်အသာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏလောင်း အရပ်စွစ်ꩻစဲစ်ꩻအကို အဝ်ႏယွိုင်ႏသွုံꩻလွေꩻလဲဉ်းဒျာႏရင်ꩻ၊ တံꩻခွဉ်ႏ၊ ကုက္ကား၊ ကျက်သာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွေႏဘုရာꩻဂေါတမစိုးကာႏလတွင်ꩻနဝ်ꩻကာႏ အဝ်ႏထူႏသွုံꩻလွေꩻအီလဲဉ်းဒျာႏရင်ꩻ၊ တယ်ႏစွဉ်ႏ တံꩻခွဉ်ႏ၊ ကုက္ကား၊ ကျက်သာႏဖုံႏတဲင် ကွဲးညည တလဲင်ႏတစိꩻစိꩻတွော့ꩻ ကွဲးတိုꩻငါငါ၊ ကူꩻပြောင်ꩻထွာလွဉ်အလံႏ၊ အဝ်ႏထူႏသွုံꩻအီ ဗꩻတွိုႏစွဉ်ႏခေတ်ယိုခါနဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ တံꩻခွဉ်ႏ၊ ကုက္ကား၊ ကျက်သာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာအွဉ်ရီး အလံႏနိမိတ်ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ခါးလားခရစ်ကပေါႏ ဘီစီ-၉၀၀ ကို အာဆီးရီးယားခမ်းသား ကထူႏသွုံꩻဒါႏ တံꩻခွဉ်ႏတွမ်ႏ စဲ့ꩻအလံႏပုံႏဖုံႏနဝ်ꩻ အောဝ်ႏဖေါႏနယ်ခါꩻ ခေတ်နဝ်ꩻအကို ကထုဒါႏ လုံးရုတ်ထုတွမ်ႏ ဖွိုင်ꩻဝန်ႏလောင်းဖုံႏသွူ။ အလံႏယို ကဆꩻတွမ်ႏပိတ်ယာႏနဝ်ꩻ ရောမခမ်းသားဖုံႏ တယ်ႏအွဉ်ရီးဝင်ꩻ၊ ကယွိုင်ႏသွုံꩻဒါႏ အလံႏဖုံႏယို တယ်ႏစွဉ်ႏဆာရာသိဉ်လိုꩻမျိုꩻတဲင် စွစ်ꩻတိုးထံလွေꩻစွဉ်ႏ ဥရောပတွိုက် ခမ်းနဲင်ႏငန်ႏဖုံႏအကျောင်ꩻ သေထွꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဘီစီ ၆၀၀-ကိုတွင်ꩻ ရောမဧကရာဇ် ကသွုံꩻယွိုင်ႏဒါႏ အလံႏနဝ်ꩻ ဗော့ꩻဗော့ꩻဗွိုန်စွဉ်ႏ အလံႏခေတ်ယိုခါ ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။ အလံႏယို ကမ္ဘာႏအခဝ်ကွဉ်ႏကို ခယ်ႏတွမ်ႏ အိန္ဒိယခမ်းနဝ်ꩻ သွုံꩻအွဉ်ရီးဝင်ꩻတဲင် ကူꩻငါငါလွေꩻ မန်းခမ်း၊ ထုဲင်ႏခမ်းစစွဉ်ႏ အာရှခမ်းအခဝ်ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻဖဲ့ꩻဖုံႏသွူ။
သွဉ်ဆွုံꩻမꩻဒါႏဒါႏ
ထွားလိတ်ပရိတ်သတ် ဗွေႏ/ခွန်/နင်ꩻ ကားကအဝ်ႏမင်္ဂလာႏဒျာႏသွူဩ။ နမ်းသꩻနီပါꩻ ယံချံꩻသာႏတသေႏသေႏဒျာႏဝင်ꩻအကျောင်ꩻ..ခွေသွဉ်းလောဝ်းဟွိုန်ရိုႏရိုႏသေႏသေႏဒျာႏသွူ...။
ခေတ်ယိုခါနဝ်ꩻဖုန်းခေတ်၊ အဉ်တာနဲတ်ခေတ်၊ လစ်ငဝ်နေင်ႏတွင်ꩻနဝ်ꩻဖုန်းယို လိုꩻတွိုင်ꩻစွုမ်ႏဖြာꩻ ခွုမ်ဒါႏလဲဉ်းကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻသွူ။ နုဲင်းယိုခါ တွင်ꩻနဝ်ꩻစွုမ်ႏရပ်ရပ်စွုမ်ႏဒုံဒုံ ဖုန်းလုဲင်းယို ဗာႏလဲဉ်းကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻသွူ။
လိုꩻပေႏလစ်ငတ်နေင်ႏသားလဲ့ခွုမ်ပစိုးဒါႏလဲဉ်း နုဲင်းနုဲင်းလဲဉ်းဖုန်း။ "လိုꩻပေႏသီးအမျိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻတန်မာꩻ နေးမုဲင်ꩻတဲ့အမာꩻလွဉ်ꩻဒါႏ"နဝ်ꩻသွူ။ ငဝ်းယိုတငွါနဝ်ꩻလိတ်အပုဒ်လင်တဲ့ခွေသွဉ်း တဲမ်းထန်ႏဗာႏလဲဉ်းနေနေနဝ်ꩻသွူ။လိုꩻပေႏသီး အမျိုꩻနဝ်ꩻ အမဲ့အာႏတဗွေနုဲင်းတဝ်းလိုꩻတန်၊ ပေါ်ပစိုးဂိမ်း၊ ထွားကတွန်းဖုံႏနဝ်ꩻ လိုꩻပေႏတွိုင်ꩻစွုမ်ႏဖြာꩻ ကျွိုက်လွဉ်းလွဉ်း၊ စွယ်ꩻလွဉ်းလွဉ်းနဝ်ꩻသွူ...။
ကထွာဒျာႏအမွိုးဖါဖုံႏနဝ်ꩻလဲ့ လိုꩻပေႏနဝ်ꩻဖုန်းယိုဖေႏထွားမန်ႏမန်ႏငါ။ ကသွဉ် လိတ်သားနဝ်ꩻတယဝ်း အဝ်ႏလိုႏဖေႏထွားအာ တဝ်း၊ ဝွေꩻသီးအရွယ်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏသွဉ်ထူႏက ပညာႏနဝ်ꩻအာကဒွိုန်းနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻပေႏသꩻတဲ့ လွောက်မန်ႏမန်ႏငါ။
ခွေသွဉ်းမိဉ်ဒေါ့ꩻနယ်ငါႏ ဝတ္တုတပုဒ် ပါꩻပေႏနဝ်ꩻတဖြာꩻအမဉ်ꩻခန်း မောင်ႏငဲး ဝွေꩻနဝ်ꩻအပစိုးမွေးစွဉ်ႏဂိမ်း၊ အထွားမွေးစွဉ်ႏဖုန်း ထွားမွေးစွဉ်ႏတီဗွီ တနီꩻမောင်ႏငဲလွေꩻခန်း ကျောင်ꩻ...လွေꩻကျောင်ꩻတွင်ꩻတဲ့တဖူꩻလောင်းပစိုးလွေꩻဂိမ်း၊ တွိုႏတဖူꩻလောင်းတွော့ꩻ အတွူႏဗာႏခန်းအသွꩻပေႏတဖြာꩻ မောင်ႏငဲးရိုꩻခန်း နုဲင်းယို.. နုဲင်းဂိမ်းကိုနဝ်ꩻ "ခꩻသီထိုꩻလဲဉ်း" အသွꩻပေႏတဲ့ဒေါ့ꩻချာတဝ်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ သဲင်ꩻလမ်းတဲ့ပစိုးဂိမ်း၊ အမွိုးရိုꩻခန်း
မွိုး။ ။"အံႏခန်းဒဲဉ်ယိုပိုခို"
ငဲ။ ။"မွိုးသီးအံႏရီးဟုဲင်း ဂိမ်းအယံတွင်ꩻတဲ့"
အဖါရိုꩻခန်း။ ။"ပိုခို မိဉ်ႏပစိုးဗော့ꩻဂိမ်း၊ ထွားဗော့ꩻ ဖုန်းနဝ်ꩻမဲ့နီဖါသိမ်ꩻချာဖုန်းနေး နာႏသီမွိုးငဝ်းနဝ်ꩻဟုဲင်း"...။
ငဲး။ ။ "ပေါႏထူႏထိုꩻဖုန်းတဲ့ လွေꩻဒွုမ်ကျောင်ꩻသွူ"
အမွိုးဖါနီပါꩻလဲ့ သꩻယပ်ꩻ ငမ်းငါႏဝွေꩻတလွေꩻတဝ်းကျောင်ꩻ နဝ်ꩻမꩻ အမွိုးဖါ လွောက်ဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ တနီꩻအမွိုးထွဉ်ႏ လွဉ်လယ်ႏခန်းအလမ်း မောင်ႏငဲးနဝ်ꩻ ဗွောင်သင်ႏ ခန်းတီဗွီ အမွိုးသီးဒေါ့ꩻရီငါဝင်ꩻတဲ့ဟွိုန်ဒွုမ်။
မွိုး။ ။ဗွောင်ဗွီႏဗွီႏငါမွိုင်ပိုခို နီမွိုးသီးဒေါ့ꩻရီဝင်ꩻယို
ငဲ။ ။ "ဗွောင်ဗွီႏဗွီႏနဝ်ꩻ အရသာႏတအဝ်ႏတဝ်း"
အမွိုးတဲ့ဒေါ့ꩻခန်းဒွုမ်မုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ မောင်ႏငဲနဝ်ꩻ ပစိုးဂိမ်းစွုမ်ႏနီꩻနီꩻ၊ ထွားတီဗွီစွုမ်ႏ နီꩻနီꩻ နုဲင်းမွူးရဝ်ꩻနီꩻမောင်ႏငဲးလွေꩻခန်းကျောင်ꩻ အသွꩻလင်ဟဲ့ခန်းမောင်ႏငဲး ပစိုးညီနီယိုမွိုင်ပါꩻနဝ်ꩻ နာꩻတဲ့အဝ်ႏစွဉ်ႏပစိုးဂိမ်း ပီႏပီႏကနော။
ဝေင်ꩻနယ်ႏတာပေါင်း
ဝေင်ꩻနယ်ႏတာပေါင်း (သာပေါင်းမြို့နယ်) (Thabaung Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပတေင်ခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻတာပေါင်းကိုသွူ။
သွဉ်ဆွုံꩻမꩻဒါႏဒါႏ
ကျောင်ꩻထင်ႏခိန်ႏစွုမ်ႏတွိုႏ မောင်ႏငဲးနဝ်ꩻအနွို့ꩻ ဆုဲင်ꩻဝင်ꩻအခန်ꩻကိုလွဉ်းလွဉ်း ဆရာႏနဝ်ꩻအဝ်ႏရိတ်တေ့ꩻလဲဉ်းမောင်ႏငဲ ဆရာႏ တဲ့ရိုꩻတဝ်းဒွိုန်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ
ဝေင်ꩻနယ်ႏတာပေါင်း
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
သွဉ်ဆွုံꩻမꩻဒါႏဒါႏ
ဆရာႏနဝ်ꩻသွဉ်ခန်းလိတ် တဲမ်းနယ်ခန်းလိတ်တရဲဉ်ႏ တွိုႏလိုꩻလင်နဝ်ꩻ အဝ်ႏထီႏလို့၊ ဖတ်ဒါႏလို့ဒျာႏ တွိုႏမောင်ႏငဲနဝ်ꩻ အဝ်ႏထီႏဒျာႏတဲမ်းတမုဲင်ꩻခရာႏနဝ်ꩻသေဒွုမ် ဆရာႏရီခန်းမောင်ႏငဲး
ဆရာႏ။ ။"မောင်ႏငဲး ထွိုင်ႏဖတ်စမ်ꩻမွိုင်" ငဲ။ ။ "ဖတ်ဒါႏတဝ်း၊ တဲမ်းလိတ်ဖြုံႏပေႏငါႏ ထီႏလꩻတဝ်း"
ဆရာႏတဲမ်းနယ်လုဲင်ႏလိတ်ဖြုံႏတန်တန်
ဆရာႏ။ ။ "မောင်ႏငဲး ဖတ်ယင်းတလဲင်ႏမွိုင်"
ငဲး။ ။ "ဒါႏဆရာႏ"
ဆရာႏ။ ။"လိတ်ဖြုံႏ အပေႏကတဲ့"
ကွပ်ကထွာဒျာႏဖူးဝေးမွိုးဖါသီးလဲ့ ပိုကအဝ်ႏသွဉ်လိတ်တွင်ꩻနဝ်ꩻ ဖေႏနေးကထွာဗာႏ မွိုန်းနုဲင်းမောင်ႏငဲးယိုနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻပါ၊သွဉ်ပါ ၊ ဆွုံꩻမ ပါသွော့နော။ ပိုဖုံႏယိုရက်နဝ်ꩻရက်တဲ့ ရက်ဒါႏဒါႏ ဗဲင်း ဝွေꩻသီးဖဝဖေႏကသာႏယာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏ လွောက်ကိုမꩻလွောက်နဝ်ꩻအဟဝ်သွတ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏလိုႏလွောက်တဝ်းကိုလွေꩻလွောက်နဝ်ꩻ အတွိုႏဒါႏတဖူꩻကုဲင်ꩻသွူ။ အဝ်ႏလိုႏလွောက်ကို လွောက်တဝ်းလုဲင်ႏတဲ့ အတွိုႏဒါႏတဖူꩻကုဲင်နေနေနဝ်ꩻသွူ။ မွိုးဖါနီပါꩻယို အရေꩻတန်ငါႏနဝ်ꩻမꩻ သွဉ်ဆွုံꩻမဒါႏဒါႏသွော့ဝင်ꩻပိုနော။
ဝေင်ꩻနယ်ႏဖရူသို
ဝေင်ꩻနယ်ႏဖရူသို (အိန်းကလေတ်: Hpruso Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီအခဝ်ကွဉ်ႏ စောက်ꩻတနျာႏ(ကယား)ခမ်းနယ်ႏအခဝ်ထင်ꩻ လွယ်ကောႏခရဲင်ႏကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြိုင်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻဖရူသိုကိုနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:စောက်ꩻတနျာႏခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻရောက်ꩻစောက်ꩻ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
သာရိပုတ္တရာႏမွိုးဖူးခိုပို
"ဗွေႏသာရိပုတ္တရာႏ မွိုးဖူးခိုပုဏ္ဏာꩻဝတ္ထု"
၁၀၆။ တရာꩻဂါႏထာႏ ပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်- ပါꩻမုဲင်ꩻရိုꩻတဝ်း အနေင်ႏတရျာꩻဗွေဗွေ စွုမ်ႏလာစွုမ်ႏလာ ခံႏလို့ခြေင်ခြေင် ရွဉ်တရေင်တွော့ꩻ လူႏပူႏဇောႏ လိုꩻလမ်း တက္ကတွဉ်ꩻဖုံႏသွူ၊ ပါꩻမုဲင်ꩻရိုꩻတဝ်း ပွါꩻမျာꩻကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ ရဟန်ꩻသံဃာႏဖုံႏယို လူႏဗာႏတလဲင်ႏငါတဲ့ယဝ်း၊ ပူႏဇောႏဗာႏ တဆင်ႏပေႏငါတဲ့ယဝ်း ကလူႏပူႏဇောႏဒါႏ တကာႏဝင်ꩻနီကိုနဝ်ꩻ၊ ကလူႏသံဃာႏ ကပူႏဇောႏဒါႏ ရဟန်ꩻနောဝ်ꩻ မျတ်ဟဝ်ငါႏသွူ၊ ကလူႏ ကပူႏဇောႏထိုꩻ လိုꩻတက္ကတွဉ်ꩻအနေင်ႏတရျာꩻနဝ်ꩻ မျတ်တဝ်းလာꩻလာꩻသွူ။
ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ သာရိပုတ္တရာႏ မွိုးဖူးခိုပုဏ္ဏာꩻဝတ္ထုယိုတဲင် "လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻသတိꩻနုဲင်းယို"
၁။ ကိုꩻကွယ်ႏဆရာႏမာႏ၊ ယွုမ်းဆရာႏမာႏငေါဝ်းနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဲဉ်ထောဝ်း၊ မျတ်တောဝ်း-
၂။ ယွုမ်းဒျာႏဘုရာꩻငေါဝ်းနဝ်ꩻမꩻ မာႏဒါႏတဝ်း၊ အကျိုꩻအဝ်ႏ၊ မျတ်-
"ဗွေႏသာရိပုတ္တရာꩻ မွိုးဖူးခိုပိုပုဏ္ဏာꩻဝတ္ထု"
၁၀၇။ တရာꩻဂါႏထာႏ ပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်- ပါꩻမုဲင်ꩻရိုꩻတောဝ်း ပူႏဇောႏမေႏယို တခြာကို အနေင်ႏတရျာꩻဗွေဗွေ၊ ပါꩻမုဲင်ꩻရိုꩻတောဝ်း ပွါꩻမျာꩻကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ ရဟန်ꩻဖုံႏယို လူႏဗာႏတလဲင်ႏငါတဲ့ယဝ်း၊ ပူႏဇောႏဗာႏ တဆင်ႏပေႏငါတဲ့ယဝ်း ပူႏဇောႏမေႏတွမ်ႏ ပူႏဇောႏသံဃာႏ နီဗာႏကိုနောဝ်ꩻ ကလူႏဗာႏသံဃာႏ ကပူႏဇောႏဒါႏရဟန်ꩻနဝ်ꩻ မျတ်ဟဝ်ငါႏနောဝ်ꩻသွူ၊ တလာတဗာႏ ကမာꩻသီဒါႏထာꩻသား ကပူႏဇောႏဒါႏမေႏ အနေင်ႏတရျာႏနောဝ်ꩻ မျတ်တဝ်းလာꩻလာꩻနဝ်ꩻသွူ။
၁။ ကိုꩻကွယ်ႏဆရာႏမာႏ ယွုမ်းဆရာႏမာႏငေါဝ်းနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ မျတ်တဝ်း-
၂။ ယွုမ်းဒျာႏဘုရာꩻငဝ်းနဝ်ꩻမꩻ မာႏဒါႏတဝ်း၊ အကျိုꩻအဝ်ႏ၊ မျတ်-
၃။ မာꩻသီထာꩻသား တလာတဗာႏ ကပူႏဇောႏဒါႏမေႏ အနေင်ႏတရျာꩻပဉ်နဝ်ꩻ မျတ်တဝ်း၊ လူႏဗာႏရဟန်ꩻ တလဲင်ႏလွုမ်ꩻ၊ ပူႏဇောႏသံဃာႏ တဆင်ႏပေႏလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ မျတ်ငါႏ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻ လꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
သာရိပုတ္တရာႏသွꩻပေႏ
၁၀၈။ တရာꩻဂါႏထာႏ ပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်- လောကကို မဉ်လꩻကုသိုလ်ႏတဲင် ကားကအဝ်ႏလို့လို့ လွူးအာရုဲင်းဟန် ပူႏဇောႏယဇ်တန်တဲ့နဝ်ꩻ၊ လွူးဆေ့ꩻသေႏသေႏ ပူႏဇောႏယဇ်ပေႏတဲ့နဝ်ꩻ တနေင်ႏလုမ်းလုမ်း လွူးပူႏဇောႏခန်း လိုꩻလမ်းပေါင်ꩻအာတဲ့ယဝ်း၊ ကားကအဝ်ႏနဝ်ꩻတဲ့ တထွꩻနွောင်ꩻတဝ်း ရိုႏသေႏဝုဲင်ႏဗာႏ အရိယာႏကျင်ꩻမျတ်သီးတဲင် ကလꩻဒါႏကုသိုလ်ႏ လစ်ꩻပွန်းတပွန်းနဝ်ꩻသွူ၊ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ ရိုႏသေႏဝုဲင်ႏဗာႏ အရိယာႏကျင်ꩻမျတ်သီးနဝ်ꩻမꩻ မျတ်ငါႏနဝ်ꩻသွူ။
ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ 'သာရိပုတ္တရာႏသွꩻပေႏပုဏ္ဏာꩻ'ဝတ္ထုယိုတဲင် "လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻသတိꩻနုဲင်းယို"
၁။ ကိုꩻကွယ်ႏဆရာႏမာႏ၊ ယွုမ်းဆရာႏမာႏငေါဝ်းနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ မျတ်တဝ်း-
၂။ ယွုမ်းဒျာႏဘုရာꩻငေါဝ်းနဝ်ꩻမꩻ မာႏဒါႏတဝ်း၊ အကျိုꩻအဝ်ႏ၊ မျတ်-
၃။ လွူးပူႏဇောႏ လိုꩻလမ်းအာဖြာꩻခန်းတဲ့ယောဝ်း တထွꩻတောဝ်း ရိုႏသေႏဝုဲင်ႏဗာႏ အရိယာႏသံဃာႏ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻလꩻသတိꩻအာတန်သွူ။
"အာယုဝဍ္ဎနဝတ္ထု"
၁၀၉။ ကအဝ်ႏဝုဲင်ႏကျင်ꩻဒါႏ သေႏသေႏနားနား အသက် ဂွုဏ်ႏသိက္ခာႏ ကတန်လွိုပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏယို ကအဝ်ႏရိုႏသေႏကျင်ꩻသားတာႏ အသက်တန်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ သွီႏယာႏယောင်ꩻဆင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ ထာꩻချမ်ꩻသာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ အာႏရဲင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ တရာꩻလစ်ꩻပါꩻဖုံႏနဝ်ꩻ တိုꩻပွာꩻလွစွဉ်ႏသွူ။
ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ 'အာယုဝဍ္ဎနဝတ္ထု'ယိုတဲင် "လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻသတိꩻနုဲင်းယို"
၁။ စွိုးခွိုꩻလိုꩻမျိုꩻ ဖေႏကထိုꩻမားမွိုန်းနဝ်ꩻ ပွေါးထိန်ꩻခါꩻဗာႏ-
၂။ ကဝုဲင်ႏရိုႏသေႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏတန်နဝ်ꩻ လꩻအီအကျိုꩻတရာꩻလစ်ꩻပါꩻ-
၅။ ပရိတ်တံꩻခိုꩻနောဝ်ꩻ ရဲးဖွေါင်ꩻ ကာႏကွယ်ႏအီနွောင်ꩻ ဘေꩻအန္တရာယ်ႏ-စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻ သေထွꩻ လꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏငပုတေား
ဝေင်ꩻနယ်ႏငပုတေား (ငပုတောမြို့နယ်) (Ngapudaw Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပတေင်ခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻငပုတေားကိုသွူ။
ဝေင်ꩻမျောင်းမျ
ဝေင်ꩻမျောင်းမျ (မန်း: မြောင်းမြမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Myaungmya) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မျောင်းမျခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမျောင်းမျကို ကအဝ်ႏဒါႏ ခရဲင်ႏဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်မြစ်ဝကျွန်းပေါ်လောင်းသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ