cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
စန္ဒကုမာရဇာတ်တောႏ
မတော်မကာ တွိုႏတနီꩻတွော့ꩻ ခွန်ဟော်ခံꩻသံးဗေင်ႏမင်းခန်း ထင်ႏတွိုႏဗာႏလူꩻခမ်း၊ ထွိုင်ႏထီႏဗာႏ လူꩻသီးစေꩻစိန်ႏချံꩻသာႏဖုံႏတွော့ꩻ ဝွေꩻလဲ့မဲဉ်တွိုႏထင်ႏမွေးစွဉ်ႏဒျာႏ လူꩻခမ်းသွူ။ ခွန်ဟော်ခံꩻနဝ်ꩻ မဲဉ်တွိုႏငကီလူꩻခမ်းလဲ့ မိဉ်ႏမာꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻမ့ꩻ အီႏတွိုႏထင်ႏလ့ꩻလူꩻခမ်းကရိုꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻသံးတသေတဝ်းသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲင် နုဲင်းမွူးရဝ်ꩻတွော့ꩻ ဟဲ့ထင်ႏခန္ဒဟာလအမတ်တန်တဲင် ရီခန်းနုဲင်းယို -
“ခန္ဒဟာလအမတ်တန်ဟွေး- မဟာနဝ်ꩻ ခွေဗေင်ႏမင်း တွိုႏဗာႏလူꩻခမ်းသနယ် လူꩻစေꩻစိန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ တဲဝါးမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ နဝ်ꩻမ့ꩻ ခွေတဲ့ မဲဉ်တွိုႏထင်ႏနုဲင်းနုဲင်းငါႏလူꩻခမ်းတွော့ꩻ ဖေႏနေးကတွိုႏထင်ႏဗာႏလူꩻခမ်းနဝ်ꩻ ခွေအီႏမာꩻဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻနဝ်ꩻ ဟဝ်ဟောင်းအမတ်”
ဖေႏနေးကတွိုႏထင်ႏလ့ꩻလူꩻခမ်းနယ်ꩻယို တဲတဲတဲ့ အမတ်တန်တသေတဝ်း၊ ကွဲတွော့ꩻ ဝွေꩻသံးလွꩻထီႏ၊ သံးမဲဉ်ကျံႏသီတေ့ꩻလဲဉ်းစန္ဒကုမာရမင်ꩻသာꩻတဲင်တွော့ꩻ မွိုက်ခွိုက်အခိန်ႏကသာႏ အခါႏကရော့ꩻကျာꩻခဏ္ဍဟာလအမတ်ရိုꩻ မာꩻသီသွဉ်းသယ်ႏပိုမာဖုံႏ၊ ဖိုးပနားသေဆင်ဖုံႏ၊ သူဌေꩻသူႏကျွယ်ႏဖုံႏတွော့ꩻ ထူႏအငွဉ်ꩻသွီႏ မဉ်ႏတင်ႏလူႏလူꩻနဝ်ꩻ အီႏတွိုႏထင်ႏလ့ꩻအီဗာႏလူꩻခမ်းအကျောင်ꩻ ဒေါ့ꩻလိန်ႏလဲဉ်လုဲင်ႏတောႏဒျာႏ ထာꩻနယ်ꩻမာႏယိုစားသွူ။
ခွန်ဟော်ခံꩻလဲ့ ကွပ်ပွိုးမဲဉ်တွိုႏသန်ငါႏ လူႏခမ်းတဲင် အခရောင်ꩻအခရာႏစဲင်းစဲင်းနဲင်းနဲင်းတဗာႏ တယူႏတယာႏတဝ်းဒွုမ်တွော့ꩻ ယွုမ်ႏကြို့ꩻထိုꩻစွဉ်ႏအမတ်တန်ငဝ်းသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ ခွန်ဟော်ခံꩻထွဉ်ႏစွဉ်ႏ အလိုꩻဖုံႏဆွမ်ꩻလွဉ် အပိုအမာအသွဉ်းအသယ်ႏဖုံႏတဲင် ရေႏမာꩻသီထွာမွေးစွဉ်ႏဒျာႏ အပိုလီꩻသွဉ်းသယ်ႏဖုံႏသွူ။
စန္ဒကုမာရမင်ꩻသာꩻထွိုင်ႏသေ အမတ်တန်ဉာဏ်ႏဟွေႏနုဲင်းယိုတဲင် “ကွပ်ပွိုးခွေတွော့ꩻ လိုꩻလင်ဖေႏနေးကမော့ꩻပါဗာႏမွုန်းထာꩻဒုက္ခနဝ်ꩻ ခွေထင်ႏလဝ်းက ဖါခွန်ဟော်ခံꩻမ့ꩻ” ရေႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် နက်ထင်ႏခန်း ဟော်လောင်းနန်ꩻကီသွူ။
ခွန်ꩻဟော်ခံꩻ အမွိုးဖါဖုံႏထွိုင်ႏသေ ခွန်ဟော်ခံꩻကျံႏပူႏဇောႏလူꩻနုဲင်းယိုတဲင် မာꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ တလ့ꩻအီတဝ်းထာꩻချံꩻသာႏ၊ အီႏတွိုႏလင်ꩻအီဒျာႏ ငါးရုဲင်ꩻခမ်းအကျောင်ꩻ အမွိုးဖါသီးမဲဉ်ချꩻနားခန်းနုဲင်းမုဲင်ꩻချꩻနားလဲ့ အတနွို့နားတဝ်းဒွုမ် တနေးထူႏတဝ်းဒွုမ်သွူ။
အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲင် အပိုမင်ꩻသာꩻစန္ဒကုမာရတွမ်ႏအပိုမာ၊ အမူꩻအမတ်ဖုံႏ ငွိုးတောင်ꩻပြန်ႏရောင်နေးယင်းနဝ်ꩻမ့ꩻ ခွန်ဟော်ခံꩻသ့ꩻပြောင်ꩻတွော့ꩻ ကွဲပယ်ႏထိုꩻချာယင်း တင်ႏလူꩻအစီႏစဲဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ အမတ်တန်နဝ်ꩻ ဝွေꩻထာꩻကျံႏအောင်ႏတဝ်းဒွုမ်တဲင် သော့ꩻသ့ꩻတေ့ꩻယင်းခွန်ဟော်ခံꩻတွော့ꩻ ခွန်ဟော်ခံꩻတဲ့ စီႏစဲဉ်ႏချာယင်းစွဉ်ႏ တင်ႏပူႏဇောႏလူꩻ အစီႏအစဲဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻတလဲင်ႏတွော့ꩻ ဟော်နန်ꩻကိုသားဖုံႏလဲ့ ငွိုးရောင်စွဉ်ႏထာꩻအွုအွု၊ ခမ်းသားထီသား တခမ်းလွုမ်းတဲ့ ငွိုးရောင်စွဉ်ႏထာꩻ တအွုအွုသွူ။
ခွန်ဟော်ခံꩻနဝ်ꩻ ဝင်ꩻမဲဉ်ချꩻနားခန်းနုဲင်းမုဲင်ꩻချꩻနား၊ မဲဉ်တောင်ꩻပြန်ႏခန်းနုဲင်းမုဲင်ꩻတောင်ꩻပြန်ႏ ခွန်ဟော်ခံꩻတအုဲင်ႏလက်ခံႏဒွုမ်တဲင် မာꩻရာꩻတဒါႏဒွုမ်တွိုႏအဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻမွူးတွိုက်တွော့ꩻ စန္ဒကုမာရမင်ꩻသာꩻအမွိုး ဂေါတမီႏမိဖုရာꩻနဝ်ꩻ “အော် အလဲင်ႏယိုနဝ်ꩻ မာꩻရာꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻတဲ့တဒါႏဒွုမ်က၊ အာႏကွိုꩻခရာႏ အဝ်ႏကုဲင်ဗော့ꩻဒျာႏ သစ္စာႏတရာꩻလွုမ်ꩻမွော့နဲ”ရေႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ဓိဋ္ဌာန်ႏပျုခန်းဒျာႏသစ္စာႏသွူ။ နဝ်ꩻတလဲင်ႏတွော့ꩻ ခွန်သိကျာꩻကံႏဗလ္လာႏလျားလွဉ်မွေးစွဉ်ႏထာꩻတဲင် “တရိုꩻရိုꩻတဝ်းတဲ့ လိုꩻခမ်းသူꩻ ပျဿနာႏတစွုံႏတခုပေါႏလွဉ်လဲဉ်းဒျာႏရင်ꩻ” ရေႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ထွိုင်ႏထွားလင်ꩻလ့လိုꩻအခမ်းနဝ်ꩻ ထီႏလင်ꩻစွဉ်ႏဒျာႏ ခွန်ဟော်ခံꩻရေႏပူႏဇောႏလူꩻကိစ္စနဝ်ꩻသွူ။ ခွန်သိကျာꩻလဲ့ ထူႏလင်ꩻစွဉ်ႏအဗင်တွော့ꩻ ထွိုင်ႏလင်ꩻလောက်ꩻနေးယင်းမ့ꩻ ခွန်ဟော်ခံꩻကွဲငမ်းတွော့ꩻ အွဉ်ႏစွ့ꩻလွစ်ချာယင်း စန္ဒကုမာရမင်ꩻသာꩻသွူ။
တွိုႏအလဲင်ႏနဝ်ꩻတဲင်တွော့ꩻ ခဏ္ဍဟာလအမတ်ယုက်နဝ်ꩻ ခမ်းသားထီသားသီး ဝꩻလူးနုဲင်ႏလူးတွမ်ႏ လုံးတူႏဖုံႏ၊ အွတ်ꩻခြုံးဖုံႏတဲင် အမတ်ယုတ်လဲ့ သီထိုꩻဗာႏခန်းဒျာႏ၊ ခမ်းသားထီသားဖုံႏ အင်းရေႏဝ့ꩻသီပါ ခွန်ဟော်ခံꩻလဲ့ စန္ဒကုမာရမင်ꩻသာꩻတောင်ꩻပြန်ႏယင်းတဲင် ဝင်ꩻဖေႏယင်းခွမ်ꩻလာꩻယပေႏတစွုံႏတွော့ꩻ အွဉ်ႏထွာထိုꩻစွဉ်ႏ ဒွန်းစဏ္ဍာႏနဝ်ꩻသွူ။ စန္ဒကုမာရမင်ꩻသာꩻနဝ်ꩻ ထင်ႏထွာသော့ꩻလုဲင်ႏ ခွန်ဟော်ခံꩻထွူတဲင် တယ်ႏနဝ်ꩻမာꩻငါ စန္ဒကုမာရခွန်ဟော်ခံꩻနဝ်ꩻ အုပ်ချုတ်လွေꩻတွမ်ႏ မင်ꩻကျင်ꩻတရာꩻ (၁၀)ပြဲ့ꩻပြဲ့ꩻစွုံႏစွုံႏတဲင်တွော့ꩻ ခမ်းသားထီသားသီးဖုံႏ ရိုႏသေႏကေႏညိုႏမွေးစွဉ်ႏဝွေꩻနဝ်ꩻသွူ။ မိဉ်ႏထန်ႏလယ်ႏဗာႏ ဥယျာဉ်ႏတောႏကိုအလဲင်ႏမုဲင်ꩻတယဝ်း ထန်ႏဖေႏလူႏဖေႏတန်ꩻပါသေႏသေႏ ဖါဗွေႏအတာႏ အံႏအွꩻခရာႏ ကွဉ်ကꩻခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ခွန်ဟော်ခံꩻနဝ်ꩻ ကွပ်ပွိုး နမ်းထာꩻသေပညာႏချို့ꩻယွင်ꩻငါႏတွော့ꩻ ယွုမ်းမာႏထိုꩻဗာႏ လိုꩻသ့ꩻတကဲင်ႏသီးငဝ်းတဲင် မော့ꩻဗာႏထာꩻဒုက္ခနုဲင်းယိုသွူ။
ဂါႏထာႏကဗျာလင်္ကာႏ
လိုꩻမွိုက်သီးမျိုꩻ ဝင်ꩻရိုꩻဆွုံꩻမꩻ၊ ဝွေꩻမနေးထူႏ    ယူႏဒျာႏဝင်ꩻအပဲစ်။ လိုꩻဟဝ်သီးမျိုꩻ  ဝင်ꩻကျံႏရိုꩻလဲ့၊ ကွပ်စွဉ်ႏနီဒျာႏ   ငမ်းငါႏဝင်ꩻဒုက္ခ။
လိုꩻမွိုက်ငဝ်းရာႏ မီႏယွုမ်းမာႏနဝ်ꩻ၊ ဆုဲင်ꩻချာဒုက္ခ       ဘဝကုဲင်အီဒါႏ။ မီႏနေးထူႏဒျာႏ    လိုꩻဟဝ်ငဝ်းယာႏနဝ်ꩻ ဆုဲင်ꩻချာချံꩻသာႏ လꩻဗာႏရင်ꩻရင်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဇာတ်တန်ဆီဖွဲ့
မဟာအောင်မေခရဲင်ႏ
မဟာအောင်မေခရဲင်ႏ (မဟာအောင်မြေခရိုင်) (Maha Aungmye District District) ယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဝေင်ꩻတန်မန်ႏတလေꩻ အကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ခရဲင်ႏတသာတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ မဟာအောင်မေခရဲင်ႏယိုနဝ်ꩻ ၂၀၂၂ ဗာႏကို ကလွောင်ႏဗူႏလွေꩻသမ်းဒါႏ ခရဲင်ႏတသာဖုံႏအကို ထွာအဝ်ႏပါခရဲင်ႏတဖြုံႏနဝ်ꩻသွူ။
ခရဲင်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
မဟာအောင်မြေခရဲင်ႏကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလယိုအတွိုင်ꩻသွူ-
၂၀၂၂ ဗာႏ လာဧပီ(၃၀)နီꩻနဝ်ꩻ လွောင်ႏဗူႏတသာလွေꩻယင်း ခရဲင်ႏတသာဖုံႏသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ ကရီးခါ မန်ႏတလေꩻခရဲင်ႏကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမဟာအောင်မေ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဆျန်းအေးတာသန်၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဆျန်းမျတာသီ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏပီစီးတခွန်ဖုံႏယို ဖထန်ႏခေါ်ထိုꩻသွူတဲင် လွောင်ႏဗူႏလွေꩻလုဲင်ႏ မဟာအောင်မေခရဲင်ႏ နဝ်ꩻသွူ။ ခရဲင်ႏယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မန်ႏတလေꩻဝေင်ꩻတန် ဧရိယာႏဝေင်ꩻကိုဒျာႏသွူ။
အဒိန္နာဒါနာ
ဗွောင်နယ် အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိ ခရာႏ
ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ "အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိ"ကရိုꩻနောဝ်ꩻ- "တခွန်ꩻတောဝ်း ဝင်ꩻတခြိုꩻ"အဓိပ္ပါယ်ႏလꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ "အဒိန္န-ဝင်ꩻဗွေႏတဖေႏတဝ်း ဝင်ꩻတခြိုꩻ"ကရိုꩻနဝ်ꩻ- ဝင်ꩻဗွေႏနမ်း ထူႏတွမ်ႏစူဖေႏတဲ့ တမွေးတဝ်း၊ "ထူႏဟုဲင်း"စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့ ဝင်ꩻဗွေႏတရိုꩻတဝ်း၊ အဗွေႏထွဉ်ႏ ဝင်ꩻဖေႏပါနုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့ တမွေးတဝ်း၊ အွဉ်ႏဒေါ့ꩻဝင်ꩻ ထွဉ်ႏလွဉ်ထူႏစတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့ တမွေးတဝ်း၊ မဉ်ႏဒေါ့ꩻယိုꩻယိုꩻ မဉ်ႏရိုꩻဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏနဝ်ꩻ "တွမ်ႏစူမယောင်း၊ တွမ်ႏဖြောင်းမရိုꩻ ဝင်ꩻဗွေႏတဖေႏတဝ်း ဝင်ꩻတခြိုꩻ"နောဝ်ꩻသွူ။
အဒိန္န-ထူႏတခွန်ꩻ"ကရိုꩻနောဝ်ꩻ-
စွယ်ꩻတရာꩻတဲင် အံႏနွောင်ꩻ ထူႏသိမ်ꩻနွိုင်ႏနေးတဲ့နဝ်ꩻ၊ ဝင်ꩻကထွဉ်ႏလွဉ်ꩻတခြိုꩻနဝ်ꩻ အံႏသိပ်ꩻထိုꩻ၊ အွဉ်ႏသေꩻသူႏထိုꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ ဝင်ꩻကထွဉ်ႏ အွဉ်ႏသိမ်ꩻဟဝ်ပါဒါႏ တခြိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ဖေႏချာတဝ်း ဝင်ꩻဗွေႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊ နမ်း(ကိုႏတဲင်ႏ) ထူႏတခွန်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ ထွဉ်ႏဝင်ꩻထူႏတခွန်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ တခွန်ꩻယာꩻစူꩻ၊ တခွန်ꩻမဲ၊ တခွန်ꩻအယာႏခဉ်ႏ၊ တခွန်ꩻစာႏရင်ꩻဖုံႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊ မာꩻရွဉ်တုꩻ၊ မာꩻခံꩻတုꩻဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ ခွိုင်းကားတဲင် ထာꩻအံꩻပွေႏ၊ ထာꩻအံႏသျပ်၊ ထာꩻအံႏနွောင်ꩻ၊ ထာꩻထူႏနွိုင်ႏ၊ ထာꩻထူႏတခွန်ꩻစတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာအဒိန္နာဒါန-ထွာထာꩻတခွန်ꩻလွဉ်းလွဉ်း၊ ထွာ အဒိန္နာဒါန-အကုသိုလ်ႏကံႏလွဉ်းလွဉ်းနောဝ်ꩻသွူ။
ဝေရမဏိ-သျောင်ႏထိုꩻ"(တခွန်ꩻတဝ်း)ကရိုꩻနဝ်ꩻ-
နမ်းကိုႏတဲင်ႏတဲ့ သျောင်ႏထိုꩻ၊ တခွန်ꩻတဝ်း၊ မဉ်ႏထီႏမဉ်ႏသေ ဝင်ꩻတခွန်ꩻထာꩻတဲ့ ဆီꩻပါꩻ ရဲခါꩻ ဖေႏတခွန်ꩻတဝ်း၊ ထူႏတခွန်ꩻဝင်ꩻထာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ သꩻရေꩻတဝ်း၊ သဖော်ꩻတူႏတောဝ်း၊ နစ်သက်တဝ်း၊ တခွန်ꩻတဝ်းဝင်ꩻထာꩻ၊ စိုန်တဝ်းထာꩻနဝ်ꩻ ဟောဝ်၊ ထွာအဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိ-သုစရဲက်၊ ထွာအကျင်ꩻဟဝ်နဝ်ꩻသွူ။ "ဟောဝ်တောဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ ဟောဝ်နုဲင်းမုဲင်ꩻ"နဲတဲင်- လိုꩻယဟန်ႏနဝ်ꩻ လွꩻလုပ်ꩻလွꩻခွုမ်ထာꩻ တရိုꩻတဝ်း၊ တောႏလောင်ꩻထာꩻတွော့ꩻ သွုမ်ꩻတန်ထိုꩻ တရိုꩻတောဝ်း၊ မဉ်ခြွေမွိုင်ကြွိုင်ထာꩻ တရိုꩻတဝ်း၊ အံႏမအံႏအောဝ်လဲဉ်းထာꩻ၊ ယူႏထာꩻသူႏသေဒွုမ်တရိုꩻတောဝ်း လွꩻထီႏဝင်ꩻ၊ နာႏလိုႏတောဝ်းဝင်ꩻ၊ တကေးဝင်ꩻတရိုꩻတဝ်း စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ထူႏတခွန်ꩻဒါႏဝင်ꩻထာꩻ၊ လွေꩻစိုန်ဒါႏထာꩻ။
"ထူႏတခွန်ꩻဝင်ꩻထာꩻ၊ စိုန်ထာꩻ"ကရိုꩻနောဝ်ꩻ-
ထွာအကုသိုလ်ႏမꩻ၊ ထွာထာꩻတဟောဝ်ဖြီႏဖြီႏတဲင် တခွန်ꩻထွူစိုန်ထွူတဲ့ သꩻတချမ်ꩻသာႏတဝ်း၊ အံႏအွꩻ ကွဉ်ကꩻဗာႏကီတဲ့ တစင်ႏကြယ်ႏတဝ်း (တကြောင်းစင်တဝ်း) တွမ်ႏကထူႏငါးဝင်ꩻတွော့ꩻ အံႏအွꩻကွဉ်ကꩻအီနဝ်ꩻ ပီလို့ဝင်ꩻ။ "ပါꩻနောဝ်ꩻ စူဟောဝ်တဝ်း၊ ထူႏတခွန်ꩻဒါႏထာꩻ၊ စိုန်ဒါႏထာꩻ လိုꩻတဟောဝ်တဝ်း"ဝင်ꩻဒေါ့ꩻတေ့ꩻ အမဉ်ꩻ အပွုံႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် လွေꩻလယ်ႏဝင်ꩻလမ်းဝင်ꩻပါႏ၊ ဝင်ꩻရပ်ရာႏ ဝင်ꩻဒုံကိုတဲ့ ဝင်ꩻတကျွိုက်တဝ်း၊ မဉ်ꩻအွီႏတဝ်း၊ ဂုဏ်ႏသရေႏအဲဉ်ထဝ်း၊ မော့ꩻပဲစ်မော့ꩻတံႏ၊ ခံႏဗာႏဝင်ꩻအစွိုင်အကျꩻ၊ အောဝ်ႏခံꩻအချွုတ်၊ ထဲ့ထောင်ႏ၊ တွိုႏဒါႏထာꩻသီ စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ တခွန်ꩻဝင်ꩻထာꩻ၊ စိုန်ထာꩻစတဲင် ထာꩻမာꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ခြွေခြာႏအီ၊ ချမ်ꩻသာႏအီ၊ မဉ်ꩻအွီႏအီ မွေးတဝ်း၊ ကေန်ꩻခြောအီ၊ ဒုက္ခအီ၊ မဉ်ꩻတကုဲင်အီဖုံႏဒျာႏ၊ တွိုႏဘဝငါတဲ့ လင်ꩻထဲ့ဗာႏငါးရုဲင်ꩻ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ တခွန်ꩻဝင်ꩻထာꩻ (စိုန်ထာꩻ)နဝ်ꩻ ဟဝ်တဝ်းနဝ်ꩻသွူ။
အွꩻမွိုန်းတောဝ်းဒေါဝ်၊ တောႏမွိုန်းတဝ်းဖုဲင်း၊ နေးဒျာႏတွမ်ႏနီအာႏ နီရဲင်ꩻ နီထာꩻကျိုꩻစာꩻမုꩻ နီထာꩻဝွေႏဖန်ႏမုꩻတဲင် လုပ်ꩻမာꩻခွုမ်စံႏကုဲင်းကုဲင်း၊ ဖြေꩻစာကူꩻကား ဟောဝ်ဟောဝ်ဒါႏဒါႏနဝ်ꩻ မဲ့ꩻခြွေခြာႏလွဉ်ဒျာႏ၊ ပိတ်စွဉ်ႏတခြွေခြာႏတဝ်းတဲ့ တအံႏမနွောင်ꩻတဝ်း၊ ကွပ်တစွိုးစွိုး ပွိုးတမျိုꩻမျိုꩻတဲင် လုပ်ꩻမာꩻဗာႏဟောဝ်တောဝ်းတွော့ꩻ မဉ်ႏအံႏမစိန်ႏစွော့ꩻတဲ့ အပဲစ်အဲဉ်ထဝ်း။ တွိုႏဘဝငါသူꩻနဝ်ꩻ ထဲ့ဗာႏတောဝ်းငါးရုဲင်ꩻ၊ သဲင်ꩻထွာဗာႏတဝ်း ဝင်ꩻဖိုး ဝင်ꩻပနား၊ ဝင်ꩻသွဉ်း ဝင်ꩻသယ်ႏ၊ အဗာႏဖေႏ အဗာႏဖြော်တဝ်း ဝင်ꩻတခြိုꩻဥစ္စာႏ၊ သွုမ်ꩻတေင်စွော့ꩻစꩻဒါႏတဝ်းဝင်ꩻထာꩻ၊ တခွန်ꩻဗာႏတဝ်း ဝင်ꩻတခြိုꩻတဲင် ကခံႏစာꩻထွိုက်ဒါႏ အကျိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ခံႏစာꩻဗာႏ၊ လꩻဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။
တခွန်ꩻတဝ်း ဝင်ꩻတခြိုꩻတဲင် ကခံႏစာꩻဗာႏအကျိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-
ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ တခွန်ꩻတောဝ်းဝင်ꩻထာꩻ (စွန်တောဝ်းထာꩻ)နဝ်ꩻ ဟောဝ်ငါႏ မရေႏမရာႏနောဝ်ꩻသွူ။
ကဗျာလင်္ကာႏ
တခွန်ꩻဝင်ꩻထာꩻ - စိုန်ပါꩻလွဉ်ꩻမာႏ နုဲင်းနဝ်ꩻမာꩻမွိုန်း - မဉ်ႏယွိုန်းနောဝ်ꩻရာꩻ အကျင်ꩻဟဝ်မျတ် - စွုမ်ႏဇာတ်ချမ်ꩻသာႏ ခြွေပေႏဒျာႏ - သေႏချာႏ ယံငါငါ။
ကဗျာယို မဉ်ႏပြန်ႏငေါဝ်းရိုꩻရိုꩻနောဝ်ꩻ- တခွန်ꩻဝင်ꩻထာꩻ စိုန်ပါꩻလွဉ်ꩻမာႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ တွမ်ႏမာꩻမွိုန်း၊ မဉ်ႏယွိုန်းထိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာအကျင်ꩻဟောဝ်၊ ထွာအကျင်ꩻမျတ်၊ ကွပ်အကျင်ꩻဟောဝ် အကျင်ꩻမျတ်တဲင် ချမ်ꩻသာႏဗာႏ စွုမ်ႏဇာတ်ဇာတ်၊ စွုမ်ႏပန်ပန်၊ ခြွေခြာႏပေႏဒျာႏ၊ သေႏချာႏယံလွေꩻတငါငါစွဉ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။
ဗွောင်နယ်သမ်း
"ပါꩻထူႏတခွန်ꩻ ခွေသွဉ်းရွဉ် ဗော့ꩻနဝ်ꩻဟွဉ်ႏ ဗွေႏအော်" "နာꩻရွဉ်လောင်းနဝ်ꩻ တဲမ်းခါꩻနေ နာꩻမဉ်ꩻဟောင်း" "တဲမ်းခါꩻဗာႏတဝ်းအော်၊ အဗီႏတဲး အဝ်ႏတောင်ꩻဒျာႏ၊ ခန်ဗီနီဗီႏ၊ ငတ်ꩻဗီႏတဗီႏ ဗွေႏအော်" လိုꩻဖုံႏတဲ့ ဖျော်စွုမ်ႏလဲဉ်းသွူ၊ ဗွေႏစင်ꩻရီစဲစ် တဖြာꩻထွူတဖြာꩻတဲ့ ရိုꩻဒျာႏ "ထူႏဗာႏတဝ်းလွဉ်းလွဉ်း"၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ဗွေႏစင်ꩻလွေꩻထူႏလွဉ်လိတ်ခြုံ (စာအိတ်)ထွူတဲင် ဖေႏတဖြာꩻ တဗာႏဗာႏထွူတွော့ꩻ ဗွေႏစင်ꩻဒေါ့ꩻနုဲင်းယို- "ယိုနဝ်ꩻ အွဉ်ႏအုံပဆားသီ တဆီငတ်ꩻမိနစ်တာႏ၊ မဲဉ်လွေꩻမုဲင်ꩻကိုတဲ့ လွေꩻဟုဲင်း၊ မဉ်ႏလꩻတဆီငတ်ꩻမိနစ်နဝ်ꩻ အီႏဒုံႏထာꩻဒိန်ႏဒိန်ႏ၊ တွိုႏနဝ်ꩻမဲ့ꩻ လွဉ်ချာပငါပရာꩻဟုဲင်း၊ ကထူႏဗာႏ အပွယ်ꩻရွဉ်သားနဝ်ꩻ စာႏနာႏချာဗဲင်းနမ်း၊ နီရွဉ်မဉ်ႏထိုꩻမားတဲ့ နီလောႏကာႏဟ၊ ဝင်ꩻရွဉ်ထိုꩻမားတဲ့ ဝင်ꩻလောႏကာႏသနယ်၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ အပွယ်ꩻရွဉ်နဝ်ꩻ သော့ꩻလိတ်ခြုံကိုနဝ်ꩻဟုဲင်း၊ လိတ်ခြုံလောင်းနဝ်ꩻ တဲမ်းမွုန်းထမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ၊ ကသော့ꩻရွဉ်တဲ့နဝ်ꩻ၊ ကသော့ꩻစေးခဝ်တဲ့နောဝ်ꩻ သော့ꩻဗဉ်ႏဗဉ်ႏဗာႏ၊ 'ခွေလိတ်ခြုံကိုနဝ်ꩻ သော့ꩻစေးနဲ့၊ သော့ꩻရွဉ်နဲ့'ကရိုꩻနဝ်ꩻ ဖေႏနေးကသေဗာႏမွုန်း၊ အဝ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻလွုမ်ꩻ၊ လင်ꩻလွဟုဲင်း" ဗွေႏစင်ꩻအီႏမာꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻမကောင်း၊ အဓိပ္ပါယ်ႏတဲ့ နီတသေတဝ်း၊ ခွေသွဉ်းလိတ်ခြုံကိုနဝ်ꩻ ခွေသွဉ်းအဲ့ꩻသော့ꩻလယ်ႏကွို့ꩻ လိတ်သတင်ꩻယတဲင် ခွေသွဉ်း မဲဉ်ငတေ့ꩻမွေးစွဉ်ႏထာꩻ။
"ဒိန်ႏ ဒိန်ႏ ဒိန်ႏ ဒိန်ႏ" ကထင်ႏဟွုန် ထာꩻဒိန်ႏဒိန်ႏငေါဝ်းတဲင် အခိုတဲ့လွဉ်ဗူႏ၊ အမူႏတဲ့လွဉ်စုစွဉ်ႏ တလဲင်ႏချင်ꩻ၊ ဗွေႏစင်ꩻရိုꩻနုဲင်းယို- "အွိုးအခန်ꩻကိုသူꩻ ဗွုံꩻအဝ်ႏတဖြုံႏ၊ လွေꩻတလဲင်ႏတဖြာꩻဖြာꩻထွူတဲင် သီလိတ်ခြုံနဝ်ꩻ လွေꩻလွဉ်းသော့ꩻ ဗွုံꩻကိုသူꩻဟုဲင်း" ကားကအဝ်ႏ လွေꩻလွဉ်းသော့ꩻလို့ထွူတဲင် ဗွေႏစင်ꩻလွေꩻထူႏလွဉ်ဗွုံꩻ၊ ဗွောင်ထွားလိတ်ခြုံ တဗာႏထွူတဗာႏ၊ ထွာစွဉ်ႏလိတ်ယဖုံႏလွဉ်းလွဉ်း၊ ထီႏဗွေႏစင်ꩻနဝ်ꩻ သမ်းသညင်ꩻ၊ ထီႏဒျာႏစေးယဖုံႏနဝ်ꩻ သမ်းတယွို့။ ဗွေႏစင်ꩻ ကထူႏထန်ႏဒါႏ လိတ်ခြုံဗွုံꩻကိုနဝ်ꩻတဲ့ လို့လဲဉ်းသွူ၊ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ ဗွေႏစင်ꩻဒေါ့ꩻနုဲင်းယို- "လိတ်ခြုံဖုံႏယိုနောဝ်ꩻ ရွဉ်တဲ့တပါလွဉ်တဝ်း တဗာႏဗာႏ၊ ထွာစွဉ်ႏဒျာႏ စေးယလွဉ်းလွဉ်း၊ ကွဲႏတွော့ꩻ တယောဝ်း လွဉ်ယိုမောင်ႏပွယ်ꩻ- ထူႏလုဲင်ႏခွေရွဉ် တစစ်ယိုဟုဲင်း" "နီဗွေႏတခွန်ꩻ မဉ်ႏတမွေးတဝ်းဟ၊ နီဗွေႏဖေႏခွေသွဉ်းနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ခွေသွဉ်းထူႏဗွုန်ႏတောဝ်း ဗွေႏအော်" "ခွေမော့ꩻပါꩻရွဉ် ဟန်ႏရဝ်ꩻ တစစ်၊ ခန်ဗီႏနီဗီႏ၊ ငတ်ꩻဗီႏတဗီႏ၊ အလွိုးနာꩻရွဉ်ဒျာႏရင်ꩻ" ဗွေႏစင်ꩻ ကထင်ႏဒေါ့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် မောင်ႏပွယ်ꩻတဲ့ ထူႏခန်းဒျာႏ ရွဉ်တစစ်နဝ်ꩻတဲင် မောင်ႏပွယ်ꩻရွဉ်ထိုꩻမား ပျဿနာႏနဝ်ꩻတဲ့ ထွူခန်းဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ပါꩻမုဲင်ꩻတခွန်ꩻနဝ်ꩻ သေတဝ်း၊ ပေါႏတမော့ꩻတဝ်းအဖြာꩻနဝ်ꩻ ဆုဲင်ꩻချာမဲ့ꩻ အတခွန်ꩻယင်းဒါႏ ခွေသွဉ်းယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။ ခွေသွဉ်းကယူႏတေ့ꩻနဝ်ꩻ မဲဉ်ႏလဲဉ်းသွူ၊ ကွပ်ထမုဲင်ꩻနဲတဲင် ကတိန်ႏထင်ႏကျောင်ꩻ နုဲင်းမွူးရဝ်ꩻနဝ်ꩻ မောင်ႏပွယ်ꩻလဝ်းဖျင် ဗွေႏစင်ꩻနုဲင်းယို- "ဗွေႏစင်ꩻ နီဗွေႏကဖေႏခွေသွဉ်း ရွဉ်မဟာနီꩻနဝ်ꩻ ထိုꩻမားဖျင်လဲဉ်း၊ ပါꩻတခွန်ꩻထိုꩻမဟာ ဗွေႏအော်" "ပါꩻတခွန်ꩻထိုꩻ ကရိုꩻနဝ်ꩻ နာꩻမာꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻသေ" "ရွဉ်နဝ်ꩻ ခွေသွဉ်းသဲင်ꩻသော့ꩻထွူစွဉ်ႏတွိုက်ကို၊ ခွေသွဉ်းတွိုက်တဲ့ ပါꩻခတ်ꩻကုဲင်၊ ရွဉ်တဲ့ထီႏဒွုမ် ဗွေႏအော်" မောင်ႏပွယ်ꩻ ကထင်ႏလဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ဗွေႏစင်ꩻငပယွုမ်းစွဉ်ႏဒျာႏထာꩻ၊ "ဗွေႏစင်ꩻအီႏမာꩻယင်းနုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း"ခွေသွဉ်းအဝ်ႏယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတွင်ꩻ ဗွေႏစင်ꩻဒေါ့ꩻခန်းနုဲင်းယို- "တပဲ့ꩻသီးဖုံႏ- မွူးရဝ်ꩻယိုနဝ်ꩻ အီလွဉ်ဗာႏရွဉ် တဖြာꩻတစစ်စစ်၊ ဆရာႏအီႏမာꩻအီထမုဲင်ꩻ၊ အီႏဖြေꩻအီထမုဲင်ꩻ ကရိုꩻနဝ်ꩻ မွူးရဝ်ꩻမဲ့ꩻ ဆရာႏခြုဲင်းနယ်ဒျာႏ၊ ရွဉ်မဉ်ႏအဝ်ႏဒျာႏတဲ့ ကွီမွုန်းမွိုးဖါ၊ အီလွဉ်ဒျာႏ သီရွဉ်နောဝ်ꩻဟုဲင်း၊ အီလွဉ်ဗာႏစွုမ်ႏဖြာꩻဖြာꩻ တောင်ꩻနေဟောင်း" "တောင်ꩻဒျာႏ ဗွေႏအော်"
ဟန်ႏနီꩻယို ဆရာႏကထွဉ်ႏအတွိုင်ꩻ အီလွဉ်ရွဉ် တဖြာꩻတစစ်စစ် စွုမ်ႏဖြာꩻဖြာꩻသွူ။ "သီအီထင်ႏနေ ရွဉ်ဖုံႏဟောင်း" "အီထင်ႏ ဗွေႏအော်" "အွို- ပေါႏနဝ်ꩻတဲ့ ရွဉ်လောင်းနဝ်ꩻ တဲမ်းသီမဉ်ꩻ ပငါပရာꩻဟုဲင်း၊ ပေါႏတဲမ်းထွူတဲ့ လွဉ်သော့ꩻအွုပ်ꩻခံꩻကိုယိုဟုဲင်း" နီရွဉ်လောင်းနဝ်ꩻ နီတဲမ်းမဉ်ꩻ ပငါပရာꩻထင်ႏထွူတဲင် လွေꩻသော့ꩻအွုပ်ꩻခံꩻကို တဖြာꩻထွူတဖြာꩻ၊ ကားကအဝ်ႏ ကထင်ႏသော့ꩻလို့ထွူတဲင် ဗွေႏစင်ꩻဒို့ꩻခါꩻခန်းဒျာႏ (ဗွေႏစင်ꩻအီႏမာꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻတန်မကောင်း)။ "တပဲ့ꩻသီးဖုံႏဟွေး- တပဲ့ꩻသီး ကလွဉ်သော့ꩻဒါႏရွဉ် အွုပ်ꩻခံꩻကိုယိုနဝ်ꩻ ခွေလꩻထွားဗာႏတောဝ်းဒွိုန်း တဗီႏဗီႏ၊ ခွေကဖေႏမောင်ႏပွယ်ꩻရွဉ် မဟာနီꩻနဝ်ꩻ ခွေတဲမ်းမုဲင်သေꩻ အနံပါတ်၊ ရွဉ်နံပါတ်နဝ်ꩻ ခွေတဲမ်းနယ်သီယို" အောဝ်ႏနဝ်ꩻထွူတွော့ꩻ ဗွေႏစင်ꩻတဲမ်းနယ် သင်ꩻပွန်ꩻတန်လောင်း- ပထမ ရွဉ်ခန်ဗီႏ နံပါတ် - ES 3328202 ဒုတိယ ရွဉ်ခန်ဗီႏ နံပါတ် - ES 32000559 တတိယ ရွဉ်ငတ်ꩻဗီႏ နံပါတ် - ES 2377560 ရွဉ်အွုပ်ꩻခံꩻကိုယိုနဝ်ꩻ အနံပါတ် (အမုဲင်)နုဲင်းမုဲင်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ခွေလꩻထိႏဗာႏဒွိုန်း၊ ရွဉ်အွုပ်ꩻခံꩻကိုယို အနံပါတ် (အမုဲင်) မဉ်ႏဗွိုန် ခွေကတဲမ်းယိုတဲ့ ရွဉ်နဝ်ꩻ ထွာရွဉ်တခွန်ꩻ၊ ရွဉ်လောင်းနဝ်ꩻ သီတဲမ်းခါꩻ သီမဉ်ꩻဖုံႏတဲင် ပါꩻမုဲင်ꩻမဉ်ꩻ အဝ်ႏပြောက်ရွဉ်လောင်းနဝ်ꩻတဲ့ ပါꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာတခွန်ꩻနဝ်ꩻသနယ်" ဗွေႏစင်ꩻဒေါ့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻထွူတွော့ꩻ ဗွေႏစင်ꩻခတ်ကယ်ꩻတေ့ꩻပါခန်း နီလောင်ႏလွိုး တဖြာꩻထွူတဖြာꩻ၊ ဗွေႏစင်ꩻ ငပယွုမ်းလဲန်းသွူထာꩻ၊ အလွိုးခတ်ကယ်ꩻလꩻလဲန်း ပါꩻတဖြာꩻဖြာꩻနဲ့ꩻ။
ဗွေႏစင်ꩻဗွောင်သွူအွုပ်ꩻခံꩻ- ထူႏထန်ႏ ခန်ဗီႏတဗီႏ ထွားနံပါတ် (မွေးတောဝ်း)၊ ထူႏထန်ႏငတ်ꩻဗီႏ တဗီႏ (မွေးတောဝ်း)၊ ထူႏထန်ႏဖျင်ခန်ဗီႏ တဗီႏ ထွားနံပါတ်၊ ယိုတလဲင်ႏနောဝ်ꩻ ဗွေႏစင်ꩻ ငပယွုမ်းမွေးလဲန်းသွူထာꩻ၊ အလွိုးမော့ꩻလဲန်း တခွန်ꩻဒျာႏရင်ꩻ။ "အဟမ်း - အဟမ်း၊ မော့ꩻလဲန်းတခွန်ꩻ၊ မော့ꩻလဲဉ်းသွူ တခွန်ꩻ" "ပါꩻမုဲင်ꩻတခွန်ꩻနဝ်ꩻ ကေႏညာႏနယ်စွဉ်ႏ အမျာꩻငါဟုဲင်း ဗွေႏစင်ꩻ"ခွေသွဉ်းသွꩻပေႏ မောင်ႏပွယ်ꩻ ထွဉ်ႏစွဉ်ႏဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။ "လိုꩻတဖြာꩻ တရေႏတဲးတဲ့ တဟဝ်ယားတဝ်း၊ ကွဲႏတွော့ꩻ တရေႏဖေႏနေး ကတွမ်ႏကုဲင်မွုန်းတဲင် မဟာနီꩻနဝ်ꩻ ဖေႏတွမ်ႏလိတ်ခြုံ ထွဉ်ႏသော့ꩻလွဉ်တေ့ꩻတေ့ꩻနေးတဲ့ သမ်းတသော့ꩻလွဉ်တဝ်း၊ အဗွေႏကျံႏဒို့ꩻခါꩻဒျာႏ။ ပေါႏထာꩻတဟဝ်တဝ်း ဒုစရဲက်မျိုꩻနဝ်ꩻ ဒို့ꩻခါꩻတလꩻတဝ်း၊ နီတဲ့ မဉ်ႏအဝ်ႏဒို့ꩻခါꩻ ပေါႏတကေႏညာႏတဝ်း အမျာꩻငါတဲ့ မဲ့ꩻအပြန်းတဝ်း၊ မဲ့ꩻအငမ်းတဝ်း၊ ဆုဲင်ꩻမဲ့ꩻ အတခွန်ꩻဖျင်၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ တမဲဉ်ကေႏညာႏတဝ်းတဲ့ ကေႏညာႏနယ်ဗာႏသွူ အမျာꩻ" "ထွန်ꩻဗယ်" "ထွန်ꩻဗယ် တခွန်ꩻ၊ ထွန်ꩻဗယ်တခွန်ꩻ၊ ထွားရိုမ်ဟုဲင်း၊ ထွားရိုမ်ဟုဲင်း" မောင်ႏပွယ်ꩻရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် နီကားကအဝ်ႏတဲ့ အဲ့ꩻတင်ႏမဲ့ꩻ ထွားရိုမ်လွေꩻစွဉ်ႏ 'ထွန်ꩻဗယ်'ပငါပရာꩻဖုံႏသွူ၊ ထွန်ꩻဗယ် အွော့ꩻအကတူႏဗွုန်ႏဒွုမ်။ အမဲ့ထီလင်ꩻစွဉ်ႏရောက်ရောက်ရက်ရက်၊ အမဲ့ငါပေႏ အတရေႏကုဲင်မွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ အွဉ်ႏအလွိုးသူႏသေဒွုမ်၊ ငွိုးအွီႏဗာႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻ။ ပေါႏတခွန်ꩻဝင်ꩻထာꩻနဝ်ꩻ မဲ့ငါပေႏ တရေႏကုဲင်၊ ပေႏသꩻတလွိုး ငွိုးဗာႏထာꩻနုဲင်းယို ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွန်ꩻဗယ် လꩻနာႏလဲဉ်းသွဉ်ခန်ꩻ (သံႏဝွေႏ)မတောဝ်း။ "တပဲ့ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ဒုစရဲက်ပါꩻဆီကိုနဝ်ꩻ အမုဲင်တဗာႏ "ပါဏာတိပါတာ-မာꩻသီဝင်ꩻသက်"ခရာႏနဝ်ꩻ သွဉ်ဖေႏထွူလဲဉ်းတဲင် အဝ်ႏကုဲင် အမုဲင်နီ၊ အဒိန္နာဒါနာ-ထူႏတခွန်ꩻဝင်ꩻထာꩻခရာႏ။
အဒိန္နာဒါနာ-အဓိပ္ပါယ်ႏနဝ်ꩻ
အဒိန္န-ဝင်ꩻဗွေႏတဖေႏတဝ်း ဝင်ꩻတခြိုꩻယို၊ အာဒါန- ထူႏတခွန်ꩻ၊ အဒိန္နာဒါနာ- ဝင်ꩻဗွေႏတဖေႏတဝ်း ဝင်ꩻတခြိုꩻယို ထူႏတခွန်ꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ 'ဝင်ꩻတခြိုꩻ ဝင်ꩻဥစ္စာႏ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလွိုႏလွိုႏကာႏကာႏ ဝင်ꩻလꩻလွဉ် မွေးတဝ်း၊ ဝင်ꩻထိုမ်ႏကျံႏကယပ်ꩻ၊ ဖေႏနေးကလꩻလွဉ်နဝ်ꩻ ထေအာႏရဲင်ꩻ လွေꩻသဲင်ꩻခွုမ်မာꩻဗာႏ၊ အုံတင်းဗာႏယာခိုး၊ လိုꩻလီးသိုꩻလူး၊ ကရွိုးကလွား ကဒုက္ခ။ သီတခြိုꩻနဝ်ꩻ ဝင်ꩻမဉ်ႏထူႏတခွန်ꩻ၊ ဝင်ꩻမဉ်ႏစိုန်ထိုꩻနဝ်ꩻ သီလောႏကာႏနဲ့၊ လောႏကာႏတောဝ်းနဲ့?" "လောႏကာႏ ဗွေႏအော်" "ဝင်ꩻမဉ်ႏတခွန်ꩻ သီတခြိုꩻ၊ ဝင်ꩻမဉ်ႏစိုန်ထိုꩻ သီဥစ္စာႏနဝ်ꩻ သီကျွိုက်နဲ့၊ ကျွိုက်တောဝ်းနဲ့?" "ကျွိုက်တောဝ်း ဗွေႏအော်" "အွို- ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ အဝ်ႏလိုႏစာႏနာႏချာဒျာႏနမ်း၊ (စာႏနာႏဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင် ဝင်ꩻမဉ်ႏတခွန်ꩻ နီတခြိုꩻ၊ ဝင်ꩻမဉ်ႏစိုန်ထိုꩻ နီဥစ္စာႏနဝ်ꩻ နီကျွိုက်တဝ်း၊ နီသꩻလျားဝင်ꩻ၊ နီသꩻဆာဝင်ꩻ၊ နီမဲဉ်ထူႏချာဝင်ꩻတခြိုꩻ၊ နီခွန်းထွမ်ချာဝင်ꩻ၊ နီဆုꩻတောင်ꩻတကုဲင်ဝင်ꩻ၊ နီလွꩻထီႏဝင်ꩻ။) (နုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ ပေါႏနီတခွန်ꩻတဝင်ꩻတခြိုꩻ၊ ပေါႏနီစိုန်ထိုꩻဝင်ꩻဥစ္စာႏတဲ့ ဝင်ꩻကျွိုက်တဝ်း၊ ဝင်ꩻသꩻလျားနီ၊ ဝင်ꩻသꩻဆာနီ၊ ဝင်ꩻမဲဉ်ထူႏချာနီတခြိုꩻ၊ ဝင်ꩻခွန်းထွမ်နီ၊ ဝင်ꩻဆုꩻတောင်ꩻတကုဲင်နီ၊ ဝင်ꩻလွꩻထီႏနီနုဲင်းနောဝ်ꩻ။) တပဲ့ꩻသီးဖုံႏဟွေး- လိုꩻတခွန်ꩻဒါႏ ဝင်ꩻတခြိုꩻ၊ လိုꩻစိုန်ထိုꩻဒါႏ ဝင်ꩻဥစ္စာႏနဝ်ꩻ ဘဝယိုတဲ့ ဝင်ꩻဆွမ်ꩻဝင်ꩻကျꩻ၊ ဝင်ꩻထျꩻဝင်ꩻနက်၊ ဝင်ꩻနိစ္စက်၊ ဝင်ꩻသော့ꩻထောင်ႏ၊ ခံႏဗာႏဒုက္ခ၊ အံႏအွꩻဗာႏဒုက္ခ၊ ဖဗာႏမွိုး ဖဗာႏဖါ၊ ဖဗာႏပိုမာ၊ ဖဗာႏသွꩻပေႏ၊ တရေႏလင်ꩻမဉ်ꩻကုဲင်၊ တယံတဝ်းတစိꩻစိꩻ၊ မွေးနေဟောင်း?" "မွေး ဗွေႏအော်" "ခန္ဓာႏကုဲင်လီ မဉ်ႏသီသူꩻတဲ့ လင်ꩻထဲ့ငါးရုဲင်ꩻ၊ တွိုႏဆုဲင်ꩻကာႏလ ဘဝလိုꩻဒုံ မဉ်ႏသဲင်ꩻအုံဗာႏယင်း ကရိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ထွာလိုꩻကေန်ꩻလိုꩻမွ၊ ထွာလိုꩻဒုက္ခ၊ ထွာလိုꩻဆင်ꩻရယ်ꩻ၊ လꩻတပယ်ꩻလို့တဗီႏ၊ ခွေလွꩻထီႏ ဝင်ꩻလွꩻထွား၊ မဲ့ငါလျားတရေႏလင်ꩻ၊ ရန်ႏသူႏစင်ꩻငါႏ၊ ဥစ္စာႏသွုမ်ꩻတိန်၊ လို့ခြေင်ထိုꩻမား၊ ခိုးလျားဝဋ်တံႏ၊ ဝင်ꩻအံႏနုဲင်းမုဲင်ꩻတဲ့ အံႏဗာႏတဝ်း၊ ဝင်ꩻကွဉ်ကꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻတဲ့ ကွဉ်ကꩻဗာႏတဝ်း၊ ဖွေါင်အထီ ထိုမ်ႏအနမ်း၊ လမ်းတဗျုက်ꩻတယောက်ယဲ့၊ ဆဲင်ꩻသဲ့ကွဉ်ꩻပြဝ်ႏ၊ အုံအဝ်ႏဒုက္ခ၊ လိုꩻဘဝအညံးသွတ်ꩻ ထွာဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဟဝ်နဲ့၊ ဟဝ်တဝ်းနဲ့?" "ဟောဝ်တောဝ်း ဗွေႏအော်" "တခွန်ꩻဝင်ꩻထာꩻ ဒါႏတောဝ်း"ကရိုꩻနဝ်ꩻ စွုမ်ႏဖြာꩻတန်ပေႏ ယံဖေႏကတောင်ꩻတဲင် နီဗွေႏစင်ꩻ တဲမ်းဖေႏကဗျာ နုဲင်းယို- - တခွန်ꩻဝင်ꩻထာꩻ စိုန်ပါꩻလွဉ်ꩻမာႏ ငါးရုဲင်ꩻထဲ့ဗာႏ ချမ်ꩻသာႏကင်ꩻညာꩻ သဲင်ꩻကွုတ်လိုꩻပို - ဝွေꩻယိုကေန်ꩻဗာႏ တခွန်ꩻမွုန်း - မဉ်ႏယွုန်း ကျင်ꩻဟဝ်ထွာ။
ကဗျာယိုတပွုဒ် ငေါဝ်းရိုꩻရိုꩻနဝ်ꩻ ဆရာႏပြန်ႏဖေႏနီနုဲင်းယို-
(မဉ်ႏတခွန်ꩻဝင်ꩻထာꩻ၊ မဉ်ႏစိုန်ပါꩻ၊ စူလွဉ်ꩻခင်ႏလွဉ်ꩻနဝ်ꩻ လင်ꩻထဲ့ဗာႏငါးရုဲင်ꩻ၊ မဉ်ႏလင်ꩻခံႏစာꩻဗာႏ ငါးရုဲင်ꩻသူꩻနဝ်ꩻ ထာꩻချမ်ꩻသာႏ အဲဉ်ထဝ်းတစိꩻစိꩻ၊ မဉ်သဲင်ꩻကွုတ်ယင်း လိုꩻပိုတဲ့ ဝွေꩻယို သဲင်ꩻကေန်ꩻခြေားဗာႏ (ခံႏဗာႏ အံႏမ အံႏအဝ်ထာꩻ)၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ တခွန်ꩻမွုန်းဝင်ꩻတခြိုꩻ၊ စိုန်ထိုꩻမွုန်း ဝင်ꩻဥစ္စာႏ၊ မဉ်ႏယွုန်းထိုꩻနဝ်ꩻ ထွာာလိုꩻ အကျင်ꩻဟောဝ်။) ပြန်ႏဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။ ပြန်ႏငေါဝ်းရိုꩻရိုꩻနုဲင်းယို ဖေႏကဒါႏနဝ်ꩻတဲ့ လွူꩻသေꩻခါꩻသွော့နော" "မွေးသွူ ဗွေႏအော်" "လိုꩻတခွန်ꩻဒါႏဝင်ꩻထာꩻတွမ်ႏ လိုꩻတခွန်ꩻဒါႏတဝ်းဝင်ꩻထာꩻနဝ်ꩻ အဖြာꩻမုဲင်ꩻ အကျင်ꩻဟဝ်၊ အဖြာꩻမုဲင်ꩻ အကျင်ꩻဟဝ်တဝ်း" "လိုꩻကတခွန်ꩻဒါႏ ဝင်ꩻထာꩻနဝ်ꩻ အကျင်ꩻဟဝ်တဝ်း၊ လိုꩻတခွန်ꩻဒါႏတဝ်း ဝင်ꩻထာꩻနဝ်ꩻ အကျင်ꩻဟဝ် ဗွေႏအော်" "လိုꩻဟဝ်တွမ်ႏ လိုꩻတဟဝ်တဝ်းနဝ်ꩻ အဖြာꩻမုဲင်ꩻ ထွာလိုꩻယံ၊ အဖြာꩻမုဲင်ꩻထွာလိုꩻညံး?" "လိုꩻအကျင်ꩻဟဝ်နဝ်ꩻ ထွာလိုꩻယံ၊ လိုꩻအကျင်ꩻဟဝ်တဝ်းနဝ်ꩻ ထွာလိုꩻညံး ဗွေႏအော်" "သီနဝ်ꩻ မဲဉ်ထွာလိုꩻယံနဲ့၊ မဲဉ်ထွာလိုꩻညံးနဲ့?" "မဲဉ်ထွာလိုꩻယံ ဗွေႏအော်" "မဉ်ႏမဲဉ်ထွာလိုꩻယံနဝ်ꩻ တခွန်ꩻဗာႏဝင်ꩻထာꩻနဲ့၊ တခွန်ꩻဗာႏမွုန်းဝင်ꩻထာꩻနဲ့?" "တခွန်ꩻဗာႏမွုန်း ဝင်ꩻထာꩻဗွေႏအော်" "အွို- မွေးသွူ၊ တပဲ့ꩻသီး ဖေႏကထွာ လိုꩻယံပငါပရာꩻနဝ်ꩻ ထူႏတခွန်ꩻမွုန်းဝင်ꩻတခြိုꩻ၊ စိုန်ထိုꩻမွုန်း ဝင်ꩻဥစ္စာႏနော" "မွေးဒျာႏ ဗွေႏအော်" "ယိုတလဲင်ႏတဲ့ အခိန်ႏလꩻလဲဉ်း၊ အုံပဆားဒွိုန်းက၊ မင်္ဂလာႏဒျာႏ တပဲ့ꩻဖုံႏ" "မင်္ဂလာႏဒျာႏ ဆရာႏဗွေႏအော်"
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလန်ႏ
ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလာန်ႏ (မန်း: ရှင်မဟာမောဂ္ဂလာန်) (အဲင်းကလေတ်: Maudgalyayana) နဝ်ꩻ ဘုရာꩻတပဲ့ꩻအကိုယို ထွာတံꩻခိုꩻအတန်သွတ်ꩻ တပဲ့ꩻသာဝက ရဟန္တာႏတပါꩻနောဝ်ꩻသွူ။ တံꩻခိုꩻအကို ပေါႏလွိုသွူ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ ဂေါတမနီဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻနောဝ်ꩻ ဝွေꩻဗွေႏထွာအတန်သွတ်ꩻတဲင် လꩻစွဉ်ႏ အဂ္ဂဣဒ္ဓိမန္တဘွဲ့နောဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလာန်ႏနောဝ်ꩻ ထွာစောဝ်းမျတ်နီဗွေႏဘုရာꩻ စူစေႏရံႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻဗွေႏနောဝ်ꩻ ရာႏဇဂြိုလ်ႏခမ်း၊ ဒုံကောလိတကို ကအဝ်ႏအုံဒါႏ ဗြဟ္မဏမဟာသာလပုဏ္ဏာꩻခွိုꩻ ဖြားဒုံ ဒုံကောလိတတောမ်ႏ မောဂ္ဂလိပုဏ္ဏာꩻမူႏသီး ပိုရတနာႏဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ thumb|250px|ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလာန်ႏမထေရ်ႏ thumb|300px|စွန်သားငတ်ꩻရျာꩻ တွဲႏဟွံ ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလာန်ႏပုင်ႏ
ဗွေႏဘုရာꩻဗျာႏဒိတ်တောႏ
အွိုးမွိုးနန်းစခါ တသင်္ချေႏပုဲင်ကမ္ဘာႏတသဲဉ်လွိုအတွင်ꩻကာႏလ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ အနောမဒဿီပွင်ꩻခိန်ႏ သရဒတောမ်ႏ သီရိဝဍ္ဎနနောဝ်ꩻ သွꩻပေႏဟောဝ်မွေးစွဉ်ႏတဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ သရဒနောဝ်ꩻ ဗွေႏသာႏရိပုတ္တရာႏအလောင်ꩻအလျာႏတွမ်ႏ သီရိဝဍ္ဎနနောဝ်ꩻ ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလာန်ႏအလောင်ꩻအလျာႏနဝ်ꩻသွူ။
သရဒရသေ့ꩻနဝ်ꩻ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻအနောမဒဿီဗျာႏဒိတ်ဖေႏ သဗ္ဗညုတ ဂေါတမနီဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻမီႏပွင်ꩻနဝ်ꩻ အီႏထွာစူထွေရံႏတဲင် ဝွေꩻလဲ့ မဲဉ်ဖေႏလꩻနုဲင်းနုဲင်းငါႏအသွꩻဟဝ် သီရိဝဍ္ဎနတဲင် လွေꩻဒေါ့ꩻဖေႏကျံဉာဏ်ႏခန်းအသွꩻ သီရိဝဍ္ဎန အွဉ်ႏကွီႏနုဲင်းနုဲင်းခန်းဗျာႏဒိတ် စူစေႏရံႏနောဝ်ꩻသွူ။ သီရိဝဍ္ဎနတဲ့ ကပ်လူႏရိုႏရိုႏသေႏသေႏထွူ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻတောမ်ႏ ရဟန်ꩻသံႏဃာႏသီး သင်္ကန်ꩻတိစီဝရိတ်တဲင် "ဩဗွေႏ ခွေသွဉ်းသွꩻရသေ့ꩻ သရဒနဝ်ꩻ မဲဉ်ထွာငါႏ ဘုရာꩻဂေါတမစူထွေရံႏအဂ္ဂသာဝကတဲ့ဩ။ ခွေသွဉ်းတဲ့ ကမာꩻဗာႏဒါႏ ကုသိုလ်ႏကောင်းမုယိုခါနောဝ်ꩻ မဲဉ်ထွာငါႏ ဘုရာꩻဂေါတမစူစေႏရံႏသနယ်ဗွေႏဪ။" လျောက်လဝ်းခန်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ အနောမဒဿီႏလဲ့ မွေးလဲဉ်းသွူ တကာႏတဲ့ ဘုရာꩻဂေါတမမီႏပွင်ꩻနောဝ်ꩻ အီႏသဲင်ꩻထွာ မဟာႏမောဂ္ဂလာန်ႏ စူစေႏရံႏအဂ္ဂသာဝကကွေး ဗျာႏဒိတ်ဖေႏခန်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
ပေႏခိန်ႏ
ပေႏပေႏခိန်ႏနောဝ်ꩻ တောမ်ႏသွꩻပေႏ ဥပတိဿပုဏ္ဏာꩻခွိုꩻတဖြာꩻ လွေꩻထွားပွဲꩻသဘင်ႏကောင်နာတဲင် လꩻသတိꩻသံႏဝွေႏဂတွော့ꩻ မဲဉ်အားထုတ်ကံကျင်ꩻ မဲဉ်လွစ်ထန်ႏငါႏ ဘဝသံႏသရာႏဝဋ်ဒုက္ခကိုအကျောင်ꩻ တွိုင်ႏပင်ႏချာငါလွဝင်ꩻ သဘောကထွိုင်ႏပီတဲင် နက်လွေꩻခန်း ရာႏဇဂြိုဟ်ႏခမ်း သိဉ္စည်းပရိဗိုဇ်ႏထျꩻ လွေꩻအားထုတ်ကံꩻကျင်ꩻခန်းတရာꩻနဝ်ꩻသွူ။
လွေꩻအုံဆယ်ꩻကပ်ထုမ်ႏတရာꩻပရိဗိုဇ်ႏထျꩻ အခိန်ႏလဲင်ꩻကျာႏညဆွာꩻသွူတဲ့ တရာꩻအစဲစ်မဲဉ်ႏ သံးတမော့ꩻနွောင်ꩻတောဝ်းတဲင် သွꩻပေႏဝင်ꩻနီ တွိုင်ႏပင်ႏယင်းလွဝင်ꩻ ဝွေꩻဗွေႏသီးနီပါꩻကို တပါꩻပါꩻမီႏမော့ꩻ တရာꩻထူꩻတရာꩻမျတ်တဲ့ ဖေႏသေပါဗာႏလွဝင်ꩻအကျောင်ꩻ အံႏခါꩻကတိꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် လယ်ႏထုမ်ႏခန်းဒျာႏတရာꩻ တပါꩻတထွောင်းထွောင်းနဝ်ꩻသွူ။
အတွင်ꩻနဝ်ꩻကာႏလ သဗ္ဗညုတ ဂေါတမစဝ်းမျတ်နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏအုံသတင်ꩻသွုံꩻ ဝေဠုဝန်ႏကျောင်ꩻတောႏကိုနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲင် အသွꩻတဖြာꩻ ဥပတိဿပရိဗိုဇ်ႏနဝ်ꩻ လွေꩻခွဲကျုံႏတောမ်ႏ ပဉ္စဝဂ္ဂီႏငတ်ꩻပါꩻကိုအပေႏသွတ်ꩻတပါꩻကထွာဒါႏ အဿဇိမထေရ်ႏတဲင် နာႏဗာႏနီဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻတရာꩻတောႏ အဿဇိမထေရ်ႏထျꩻတွော့ꩻ ဝွေꩻဗွေႏနဝ်ꩻတယ်ႏလꩻရီးစွဉ်ႏ သောတာပတ္တိဖိုလ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
တယ်ႏလꩻသောတာပတ္တိဖိုလ်ႏခန်ꩻ
အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲင်တွော့ꩻ ဥပတိဿပလဲ့ ယူႏလꩻချာ ကအွဉ်ႏခါꩻဒါႏကတိꩻသစ္စာႏတဲင် ဝွေꩻဗွေႏကနာႏကဟွုန်ဗာႏအတွိုင်ꩻ သဲင်ꩻဟော်ꩻနယ်ဖေႏယင်း အသွꩻ"ယေဓမ္မာ ဟေတုပ္ပဘဝါ"တရာꩻတောႏတဲင် တရာꩻတောႏတိန်ႏသွတ်ꩻနဝ်ꩻ အသွꩻ ကောလိတပရိဗိုဇ်ႏတဲ့ တယ်ႏလꩻစွဉ်ႏ သောတာပတ္တိဖိုလ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
ထွာလꩻရဟန္တာႏခန်ꩻ
ကောလိတတိန်ႏလꩻထွူတရာꩻထူꩻတဲင် ဝွေꩻဗွေႏသီးနီပါꩻနဝ်ꩻ ကျွꩻလွေꩻခန်း ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻထျꩻနဝ်ꩻသွူ။ တိန်ႏဟွိုန်ဗာႏ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ တရာꩻတောႏတဲင် မဟာႏသက္ကရာဇ် ၁၀၃ဗာႏနေင်ႏ၊ ဒဲဉ်သံဆန်ꩻနွိုတ်ꩻနီꩻနဝ်ꩻ ထွာလꩻစွဉ်ႏရဟန္တာႏနဝ်ꩻသွူ။ တိန်ႏထွာလꩻ ရဟန္တာႏအနီꩻနဝ်ꩻတဲင် ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻဖန်ဟဲ့ꩻဖေႏအမဉ်ꩻ မဟာႏမောဂ္ဂလာန်ႏတွော့ꩻ ချီႏမျောက်ဖေႏ စူစေႏရံႏ ဒုတိယအဂ္ဂသာဝကအရာႏနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻထွူ တံꩻခိုꩻသံးတန်ငါႏတဲင် ချီႏမျောက်ဖေႏယင်း အဂ္ဂဣဒ္ဓိမန္တဘွဲ့နဝ်ꩻသွူ။
ကူꩻပရိနိဗ္ဗာန်ႏခန်ꩻ
ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလာန်ႏနဝ်ꩻ ဝတ်ပျုဖေႏ နီဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ နေင်ႏပေါင်ꩻတိန်ႏအာ အလာပေါင်ꩻတိန်ႏညပသာႏတဲင် အခိန်ႏဖြော်ချာဝွဋ်လဲ့တွိုႏတွော့ꩻ စွန်တခွန်ငတ်ꩻရျာꩻတွဲႏဟုမ် သိဂိလိကောင်ဖင်ႏတဲင် ကူꩻထိုꩻဗာႏခန်း ပရိနိဗ္ဗာန်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလာန်ႏ ဓာတ်တောႏနဝ်ꩻ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻနမ်းကိုယ်ႏတောႏတဲင်ႏအွဉ်ငါတဲင် တယ်ႏဖေႏစေႏတီႏ ဝေဠုဝွန်ႏကျောင်ꩻတောႏ မုခ်ဦးငွါနဝ်ꩻသွူ။
ခွန်ဟော်ခံꩻသီးထိန်ꩻသိမ်ꩻသာႏသနာႏပုင်ႏ
ဆုဲင်ꩻတဲင် သီရိဓမ္မာႏသောကခွန်ဟော်ခံꩻနဝ်ꩻ ထေချာယင်း ဗွေႏမောဂ္ဂလာန်ႏဓာတ်တောႏတဲင် သဲင်ꩻတယ်ႏပူႏဇောႏချာယင်း စေႏတီႏတောႏ အဝန္တိတိုင်း ဥဇ္ဇေနီခမ်းထျꩻ ဝေဒိဿသကောင်လောင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဝေဒိဿသကောင်လောင်းနဝ်ꩻ သီရိဓမ္မာႏသောကခွန်ဟော်ခံꩻတယ်ႏလူႏခါꩻစေႏတီႏသွံဆူႏတဲင် တဆူႏနဝ်ꩻ ဌာႏပနာႏသော့ꩻ ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလာန်ႏ ဓာတ်တောႏနဝ်ꩻသွူ။
တွိုႏ ၁၉ရျာꩻစုရပ် စေႏတီႏနဝ်ꩻဖုံႏသံးပြင်ꩻထိုꩻတဲင် ဝင်ꩻထေချာယင်းတွော့ꩻ ပင်ꩻသဲင်ꩻထိုꩻခန်း ပြတိုက်အွိုး အဲင်ဂလန်ခမ်းထီကိုနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻထွူ အေင်ဒိယမဟာဗောဓိအစွိုꩻအွဉ်ငါတဲင် ပင်ꩻသဲင်ꩻဌာႏပနာႏချာယင်း ဝေဒိဿ(ယိုခါ သန်ဆီ)ကောင်လောင်း စေႏတီႏတောႏကိုနဝ်ꩻသွူ။ ခါးလားကဌာႏပနာႏ ဓာတ်တောႏနဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ မျန်မာခမ်းထီအစိုႏရသီး ပင်ꩻသဲင်ꩻ မျန်မာခမ်းထီကို တဝေင်ꩻနွို့တဝေင်ထန်ႏ၊ တဒုံနွို့တဒုံထန်ႏတဲင် အွဉ်ဝင်ꩻပူႏဇောႏလွနဝ်ꩻသွူ။ ၁၉၅၂ဗာႏနေင်ႏနဝ်ꩻ ဝင်ꩻမာꩻယင်း ပွဲꩻဌာႏပနာႏဓာတ်တောႏ အေင်ဒိယခမ်းထီကိုတဲင် ကွိုန်ꩻမွေးစွဉ်ႏထာꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကမာꩻပွဲꩻနဝ်ꩻခိန်ႏ မျန်မာခမ်းထီဝွန်ႏတန်ချုပ် ဦးနုတောမ်ႏ ဗုဒ္ဓဝါဒီသားဖုံႏတဲ့ ထင်ႏလွေꩻနေနေနဝ်ꩻသွူ။
အံႏဖြာႏခရာႏတံꩻခိုꩻဖုံႏ
ဘုရာꩻစွုမ်ႏဆူႏစွုမ်ႏဆူႏ မီႏပွင်ꩻလွဉ်သွူ လိုꩻအခမ်းနဝ်ꩻ အဂ္ဂသာ၀က တစွုံႏတစွုံႏစီႏ အဝ်ႏပါသေႏသေႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ကပွင်ꩻရီးလဲဉ်းဒါႏ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻသီး အတပဲ့ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ပုဂ္ဂိုလ်ႏတမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻခိꩻ တသေထွꩻနွောင်ꩻတဝ်းဒွုမ် ကွဲတဲင်တွော့ꩻ နီသွဉ်းသီး ကအဝ်ႏကိုꩻကွယ်ႏဒါႏ သဗ္ဗညုတ ဂေါတမ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻတပဲ့ꩻ အဂ္ဂသာ၀ကဖုံႏနဝ်ꩻ မွူးတွမ်ႏလာပမာႏ တင်ႏတယ်ႏမွေးငါႏထာꩻသွူ။
ဝွေꩻဗွေႏသီးနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဓမ္မရာႏစာႏ(တရာꩻအဗွေႏ) ကထွာဒါႏ နီဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ စူထွေရံႏ ဓမ္မသေနာပတိ တွမ်ႏ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ စူစေႏရံႏ ဓမ္မပုရောဟိတ  ပုဂ္ဂိုလ်ႏမျတ် နီပါꩻဖုံႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ စူထွေရံႏ ဓမ္မသေနာပတိနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဗွေႏသာႏရိပုတ္တရာႏဒျာႏတဲင် စူစေႏရံႏ ဓမ္မပုရောဟိတနဝ်ꩻ ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလာန်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
ကအဝ်ႏရံႏခူဒါႏ ကောင်တန်မျင်ꩻမိုရ်ႏပမာႏ  နီဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻအသောင် စူထွေရံႏ ဗွေႏသာႏရိပုတ္တရာႏနဝ်ꩻ ပီနုဲင်း လာမဲင်းပမာႏ ခွꩻရျူႏလေလင်းနေးစွဉ်ႏဒျာႏထာꩻနဝ်ꩻသွူ။ ပီနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ နီဗွေႏစဝ်းမျတ်ဘုရာꩻ စူစေႏရံႏ ကထွာဒါႏ ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလန်ႏနဝ်ꩻလဲ့ မွူးရောင်ႏပမာႏ လေလင်းတဆဝ်မွေးစွဉ်ႏထာꩻနဝ်ꩻသွူ။ လောကအရေꩻတာႏ ကကျိုꩻဆောင်ႏဒါႏခိန်ႏ ဗွေႏသာႏရိပုတ္တရာႏနဝ်ꩻ ကွပ်ပွိုး သွုံꩻနေးတောမ်ႏ ခန္တီႏမေတ္တာႏအာႏတွော့ꩻ ခွꩻခွꩻရျူႏရျူႏ ကျိုꩻဆောင်ႏဒျာႏတဲင် တဲက်တွိုင်ꩻနေးဗာႏ နုဲင်းလာရောင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလန်ႏနဝ်ꩻ တွမ်ႏ သမာႏဓိ၊ ပညာႏအာႏ တန်တန်အာအာတဲင် ခွုမ်မာꩻဒါႏတွော့ꩻ တွိုင်ꩻနေးဗာႏတောမ်ႏ နုဲင်းမွူးရောင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻဗွေႏသီးနီပါꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏစစွဉ်ႏ အနောမဒဿီ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ ကဗျာႏဒိတ်ဖေႏ ဆုꩻတောႏတဲင် တသင်္ချေႏပုဲင် ကမ္ဘာႏတသဲဉ်လွုမ်းလွုမ်း သဲင်ꩻကွိုတ်ထွာစွဉ်ႏ ပါႏရမီႏဖြဲ့ꩻဖက် သွꩻရက်ဝင်ꩻနီနဝ်ꩻသွူ။ ကထွိုင်ႏတွိုႏ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻဘဝတဲင် သဲင်ꩻထွာဖျင်ခန်း မဗော့ꩻမညာꩻတွမ်ႏ ရာႏဇဂြိုဟ်ႏဝေင်ꩻထျꩻ ဒုံနီဒုံအကို အဝ်ႏဒျာႏတဖြာꩻတဒုံကီလဲ့ ဝွေꩻဗွေႏသီးနဝ်ꩻ ဖိဉ်းမွိုတ်မွေးစွဉ်ႏတဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခွုမ်ပဆိုးငီꩻရဝ်း၊ တန်သွိုငီꩻရဝ်း၊ မွန်းပျောႏငီꩻရဝ်း၊ လꩻသွိုငီꩻရဝ်းတဝင်ꩻ သံႏဝေႏဂ၊ ထုမ်ႏငီꩻတဝင်ꩻတရာꩻ တွိုႏအဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ကထွိုင်ႏတွိုႏလွဉ် သဗ္ဗညုတ ဂေါတမဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻထျꩻလဲ့ တွိုႏလွဉ်သွိုသွိုတဝင်ꩻတဲင် ကထွိုင်ႏထွာ အဂ္ဂသာဝကလဲ့ ထွာသွိုသွိုစွဉ်ႏတဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ငဝ်းသချင်ꩻကို ကဗျာကို ကကုဲင်းထီႏမော့ꩻအာဒါႏ နီဗီႏပေါင်ꩻမꩻ အဝ်ႏတလာႏ ကရိုꩻဒါႏ "ဟံႏဟုံလာႏ" ဥပမာႏနဝ်ꩻ မဲဉ်ႏမွေးစွဉ်ႏ ဝွေꩻဗွေႏသီး ဖြဲ့ꩻငီꩻတဝင်ꩻ ပါရမီႏတဖူꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻဗွေႏသီး တပါꩻတွမ်ႏတပါꩻအလောင်း ကအွဉ်ႏဒါႏ ကတိꩻသစ္စာႏ၊ သေနာႏထောက်ထာꩻတဝင်ꩻ၊ ရက်ပဲင်ꩻဖိဉ်းမွိုတ်တဝင်ꩻ၊ သွီႏထီꩻနေးရေꩻတဝင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ တဗꩻစူအံႏဖြာႏခရာႏလဲင်ꩻတလို့ဒွုမ် ထွားနုဲင်းခရာႏဟဝ်မွေးငါႏ နမူႏနာႏဟဝ်တပုဒ်လဲ့ တမာႏတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။
ခꩻတလဲင်ႏ ဗွေႏသာႏရိပုတ္တရာႏ တောမ်ႏ ဗွေႏမောဂ္ဂလန်ႏမထေရ်ႏမျတ်သီးနဝ်ꩻ အဝ်ႏအုံသတင်ꩻသွုံꩻ ရာႏဇဂြိုဟ်ႏဝေင်ꩻသောင် `ကပေါတကန္ဒက´ ကောင်ခင်ႏထျꩻနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏတနီꩻတဲင် ဆံႏ(ကလူꩻ)တောႏ စကြော့ꩻထွူ ဗွေႏသာႏရိပုတ္တရာႏနဝ်ꩻ ရုံႏထွူသင်္ကန်ꩻထွူတွော့ꩻ အုံလင်ꩻတပန်းခန်း ဟံႏကြေင်းကတျက်ꩻလောင်းတဲင် ဝင်ႏစာꩻခန်း ဖလသမာပတ်နဝ်ꩻသွူ။
အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲင် အဝ်ႏ ဝေဿ၀ဏ်ႏလူꩻထျꩻ ကသဲင်ꩻလွဉ်ဒါႏ ဘီလူꩻဝင်ꩻနီနဝ်ꩻ ထွိုင်ႏထီႏလင်ꩻ လာရောင်ႏတောင်ႏလင်ꩻ ဗွေႏသာႏရိပုတ္တရာႏမုနိတောႏ ကလူꩻသံးတအဝ်ႏတဝ်း သံးကြေင်းကတျက်ꩻတဲင် ဘီလူꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ အသွꩻအဝ်ႏဆီꩻရဲကီလဲ့ တနာႏတဝ်း တောမ်ႏ စူယာꩻတဲင် နေးအာႏလင်ꩻပျက်ꩻစွဉ်ႏ ဗွေႏသာႏရိပုတ္တရာႏ မုနိတောႏနဝ်ꩻသွူ။
ဘီလူꩻနဝ်ꩻဖြာꩻ စူပျက်ꩻ အဗွီႏအသန်နဝ်ꩻ မီႏတဗꩻ နမ်းဖွိုႏထို ၇-သောင်ꩻရပ် ကအဝ်ႏဒါႏ ဆင်ထီးတန်လဲ့ လဲင်ꩻဗိမ်သော့ꩻစွဉ်ႏ ဟံႏကို (မွေးတဝ်းလဲ့) မီႏတဗꩻ လုံးကောင်နဝ်ꩻ လဲင်ꩻပꩻလီဖွန်ႏနေးစွဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
ဗွေႏသာႏရိပုတ္တရာႏတဲ့ "ဩဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလာန်ႏ- နီဗွေႏနောဝ်ꩻ တံꩻခိုꩻအာနုဘောႏတန်မွေးစွဉ်ႏထာꩻ။ နီဗွေႏနောဝ်ꩻ တောမ်ႏမဲ့တွော့ꩻ ထီႏနွောင်ꩻစွဉ်ႏဒျာႏ လူꩻဖုံႏ၊ ဖီလူꩻဖုံႏ။ တွိုႏနီသွဉ်းသီးနောဝ်ꩻ တောမ်ႏရိုꩻမွိုန်းဖီလူꩻ ထာꩻလောက်ꩻပိတ္တာႏဖုံႏငါလဲ့ တထီႏနွောင်ꩻတောဝ်းသနဲ့ဪ။" အံႏဖြာႏချာခန်းနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ဝွေꩻဗွေႏသီးသွꩻပေႏချင်ꩻဝင်ꩻနီ တပါꩻတောမ်ႏတပါꩻ ကရိုႏသေႏ၊ ကအံႏဖြာႏလူႏလုဲင်ႏတဝင်ꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻနောဝ်ꩻ- အပျꩻနယ်ဖေႏ သꩻရင်ꩻဗွာ၊ မာႏယာႏတပါတောဝ်း၊ သွိုန်ႏသꩻစင်ဗွာဟောဝ်ငါႏ သဘောꩻတရာꩻဒျာႏတဲင် ဟောဝ်ထွားနုဲင်းခရာႏဟောဝ်ငါႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏသာႏရိပုတ္တရာႏ ကဒေါ့ꩻဒါႏ ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလာန်ႏ ဘွုံꩻတံꩻခိုꩻတန်ငါႏနောဝ်ꩻတဲ့ အမွေးဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ပေါႏရိုꩻတံꩻခိုꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ ပေါႏလွိုထွူ သဗ္ဗညုတ ဂေါတမနီဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ စကျာႏဝဠာႏတခွင်ႏလွုမ်းလွုမ်းအကို ကအီႏလွိုဗွေႏမောဂ္ဂလန်ႏနောဝ်ꩻ တအဲဉ်ထောဝ်းတဖြာꩻဖြာꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလန်ႏနောဝ်ꩻ တငါတောႏခါႏကို အွဉ်ႏညပ်ꩻခါꩻထွူ ကောင်မျင်ꩻမိုရ်ႏတွော့ꩻ အံႏစုဲင်နယ်ဟန်ႏလွူးခူꩻ အမျာꩻပရိသတ်ဆꩻငါဒါႏဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဟံႏပထဝီႏတဗီႏလွုမ်းလွုမ်းယိုတဲ့ ခေါက်တတျာသွူ နုဲင်းခြောဝ်ႏတွော့ꩻ အွဉ်ႏညပ်ꩻခါꩻ စူနုံခါႏတဲ့ဒါႏနောဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်ပွိုးနုဲင်းနောဝ်ꩻမꩻတဲင် ဝွေꩻဗွေႏနောဝ်ꩻ ဆွုံꩻမꩻနွောင်ꩻစွဉ်ႏ နန္ဒောပနန္ဒနဂါꩻခွန်နောဝ်ꩻသွူ။ တံꩻခိုꩻဖဲ့ꩻလဲ့ လꩻစွဉ်ႏဧတဒဂ်ဗွဲ့တောႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလာန်ႏနောဝ်ꩻ တံꩻခိုꩻဧတဒဂ်သားပီပီ နေးတောမ်ႏတံꩻခိုꩻဣဒ္ဓိပါဒ်အစွန်ꩻတဲင် အောဝ်ႏထုမ်ႏဖေႏသေႏသေႏ အမျာꩻထာꩻချမ်ꩻသာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ညလဲင်ႏလဲင်ႏတဲ့ နေးတောမ်ႏတံႏခိုꩻအာႏတွော့ꩻ ကျွꩻလင်ꩻထွူငါးရုဲင်ꩻခမ်းတဲင် ကောကခံႏဗာႏဒါႏငါးရုဲင်ꩻသား ယံဖေႏကချံꩻသာႏတဲင် လင်ꩻမာꩻခွꩻဖေႏသေႏသေႏ ငါးရုဲင်ꩻမေႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဖန်ဆင်ꩻထွူ ဗိုကောဝ်ႏတတွာနုဲင်းလောပေင်တွော့ꩻ အုံဒင်ႏဗိုကောဝ်ႏလောင်းတဲင် ဟော်ꩻဖေႏသေႏသေႏတရာꩻ ကောကခံႏဗာႏဒါႏငါးရုဲင်ꩻသားတာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ယလဲင်ႏလဲင်ႏတဲ့ ကျွꩻထင်ႏ လူꩻခမ်း၊ ဗြဟ္မာႏခမ်းတွော့ꩻ လူႏခို၊ လူꩻမူႏသီးဖုံႏအတာႏ ထင်ႏဟော်ဖေႏသေႏသေႏသစ္စာႏလစ်ꩻပါꩻတရာꩻတောႏနောဝ်ꩻသွူ။ အောဝ်ႏ လူꩻခမ်း၊ ငါးရုဲင်ꩻခမ်း တိန်ႏသဲင်ꩻလွဉ်တဲင် တကာႏ၊ တကာႏမလိုꩻခမ်းသီးအတာႏ အွဉ်ႏနယ်တောမ်ႏ လူꩻခမ်းထာꩻချံꩻသာႏ၊ ငါးရုဲင်ꩻခံးထာꩻဆင်ꩻရယ်ꩻဥပမာႏတွော့ꩻ အွဉ်ႏနယ်ဖေႏ ရတနာႏသွံပါꩻ အဂုဏ်ႏကေꩻဇူꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ဟွိုန်ဗာႏ ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလာန်ႏတရာꩻတောႏတွော့ꩻ ကနွို့လွဉ်ဗွေႏဖရာꩻသာႏသနာႏတောႏကိုသားနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏနေး ပဉ်သိန်ႏသိန်ႏ၊ ပိဉ်သောင်ႏသောင်ႏနေးနောဝ်ꩻသွူ။ နီဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻလဲ့ ကယ်ႏချွစ်ကအီႏယပ်ꩻဒါႏ ကိစ္စဖုံႏ မီႏပေါႏပေါႏလွဉ်နောဝ်ꩻ ကုဲင်းအွဉ်ႏစွꩻအာဒျာႏ ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလန်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလန်ႏတဲ့ ကယ်ႏချွစ်ဖေႏ သူဌေꩻစေꩻ၊ သဌေꩻတအီ၊ ရာႏဇဂြိုဟ်ႏခမ်းကို စေꩻထာꩻမဉ်ꩻလဲင်ꩻကျောႏခမ်းကျောႏထီနေး ဗွိုန်နုဲင်း မစ္ဆရိယ ကောသိယသူဌေꩻနောဝ်ꩻ ပဉ်ခွုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻဖြာꩻလွုမ်းနောဝ်ꩻသွူ။
ခွန်သိကျာꩻတဖြာꩻနောဝ်ꩻ ကွပ်ပွိုးမွန်းပျောႏတငွို့မွိုင်းဒျာႏလူꩻစေꩻစိန်ႏတွော့ꩻ အွဉ်ႏဖေင်ꩻထိုꩻ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ အတရာꩻတောႏတဲင် သတိꩻယံဖေႏနေးကလꩻချာ ဝွေꩻကအောဝ်ႏအုံနင်းသော့ꩻဒါႏ ဝေဇယန္တာနန်ꩻတောႏနောဝ်ꩻ ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလာန်ႏချာႏတခို့ꩻကီလနယ်တဲင် ခွန်သိကျာꩻလဲ့ သတိꩻသံႏဝွေႏဂတရာꩻလꩻချာယင်းစွဉ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ ခꩻတလဲင်ႏ ရဟန်ꩻသံႏဃာႏသီးနောဝ်ꩻ တရာꩻလဲ့ ကျိုꩻကျိုꩻစာꩻစာꩻတအားထုတ်တောဝ်း အွဉ်ဝင်ꩻဒေါ့ꩻတငီႏတငါဒျာႏထာꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻ ပုဗ္ဗာႏရုံႏကျောင်ꩻတောႏကိုနောဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလာန်ႏတိန်ႏထီႏဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် ငမ်းအခိန်ႏလို့ပိုႏခြေင်ထိုꩻနဝ်ꩻမꩻ သတိꩻသံႏဝွေႏဂယံဖေႏနေးကလꩻခန်းတဲင် ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလာန်ႏနောဝ်ꩻ တောမ်ႏခင်ႏမွူးတွော့ꩻ နွန်ႏဝꩻနယ်စွဉ်ႏ ကျောင်ꩻပြဿဒ်နောဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻတပဲ့ꩻတပန်ꩻ ရဟန်ꩻသံႏဃာႏသီး ကဆောင်ႏရွက်ဒါႏ လောကအကျိုꩻစီꩻပွာꩻအကို ဗွေႏသာႏရိပုတ္တရာႏတောမ်ႏ ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလန်ႏနောဝ်ꩻ ထာꩻမာꩻဗွိုန်ကီလဲ့ မာꩻပုင်ႏမာꩻနယ်ꩻတပီတောဝ်းတဝင်ꩻသွူ။ စေႏတနာႏဗွိုန်ကီလဲ့ မာꩻပုင်ႏမာꩻနယ်ꩻတဗွိုန်တဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏသာႏရိပုတ္တရာႏနောဝ်ꩻ ဖျင်စွို့ꩻဖျင်စွဉ်ႏဖေႏသွူ ဝင်ꩻသꩻအကို(အာဒေသနာပါဋိဟာရိယ)ထွူမꩻ ကုဲင်းသွဉ်သင်ဆွုံꩻမꩻဟော်ꩻလွဉ်ꩻတရာꩻ(အနုသာသနီ ပါဋိဟာရိယ)နောဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလာန်ႏနောဝ်ꩻ နေးတောမ်ႏတံꩻခိုꩻတောႏတဲင် မာꩻဆေ့ꩻယွမ်ꩻထိုꩻဝင်ꩻကိလေႏသာႏသꩻ(ဣဒ္ဓိ ပါဋိ ဟာရိယ)ထွူမꩻ ကုဲင်းသွဉ်သင်ဆွုံꩻမꩻဟော်ꩻလွဉ်ꩻတရာꩻ(အနုသာသနီ ပါဋိဟာရိယ)နောဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလာန်ႏနောဝ်ꩻ ဗွိုႏအန်ꩻငါႏထာꩻကုဲင်တဲင် ဝင်ꩻမီႏမာꩻထာꩻကုဲင်လဲ့ ရုဲင်းရုဲင်းထင်ထင်ဆွုံꩻမꩻဖေႏဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရဟန်ꩻတာႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻမတ်တယာ
ဝေင်ꩻမတ်တယာ (မန်း: မတ္တရာမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Madaya) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီအခဝ်ထာႏဝ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပဉ်ဦးလွင်ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမတ်တယာကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻအဝ်ႏ(၂၄,၂၃၄)ဖြာꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻမတ်တယာကိုနဝ်ꩻ မန်းလိုꩻမျိုꩻ အဝ်ႏအုံသော့ꩻအာနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
မွေႏတောႏကက္ကူႏ
မွေႏတောႏကက္ကူႏ (Kakku Pagoda) စေႏတီႏတောႏဘုရာꩻယို အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နဝ် ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ အခဝ်နဝ် ပအိုဝ်ႏဒေႏသ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖြယ်ကျောက်တလွုံꩻတန်ကိုသွူ။ thumb|304x304px|မွေႏတောႏကက္ကူႏစေႏတီႏတောႏ
ဘုရာꩻသမဲင်ꩻအအဲဉ်ႏ
ခလား ခရစ်နေင်ႏ လုဲင်ႏအဝ်ႏတောဝ်ႏခိန်ႏ ဘီစီ(၃၀၇)ဗာႏယို အိန္ဒိယခမ်း၊ မဇ္စျိမဒေႏသ၊ မကဓတွိုင်ꩻ၊ ပါဋလိပုတ်ခမ်းကို ယို အွဉ်ႏအာႏကွိုꩻ သီရိဓမ္မာႏ သောကခွန် တဲင် သျင်ႏမဟာႏမောဂ္ဂလိ ပုတ္တတိဿ မထေရ် ယိုအွဉ်ငါလွေꩻ ခန်း ဗွေႏရဟန်ꩻ တာရေဉ် တဲင် အဝ်ႏမာꩻလွေꩻခန်းဒျာႏ တတိယအလဲင်ႏ သင်္ဂါယနာႏဒင်ႏပွယ်ꩻသွူ။ သင်္ဂါယနာႏဒင်ႏပွယ်ꩻမိဉ်းထွူနဝ်ꩻ အထိမ်ꩻတဗာႏအနေႏ ကွတ်ꩻတွိုင်ꩻကွတ်ꩻဌာႏနကိုယို အွဉ်ႏစွꩻလွေꩻခန်း မာꩻလေသာႏသနာႏအစွိုꩻတဲင် တယ်ႏကိုꩻကွဲႏ လွေꩻခန်း စေႏတီႏ ( ၈၄၀၀၀ ) ဆူႏ နဝ်ꩻသွူ။
အွဉ်ႏစွꩻလွေꩻဒါႏ မာꩻလေသာႏသနာႏအစွိုꩻနဝ်ꩻ ကွတ်ꩻတွိုင်ꩻကွတ်ꩻဌာႏန ကို တဲင် သုဝဏ္ဏဘူမိခမ်းထီ (မျန်မာခမ်းကို) ယိုလဲ့ꩻ အဝ်ႏပါဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ သုဝဏ္ဏဘူမိခမ်း သာႏသနာႏအစွိုꩻအွဉ်ငါနဝ်ꩻ သျင်ႏသောနတွမ်ႏ သျင်ႏဉတ္တရ ဒျာႏသွူ။ သုဝဏ္ဏဘူမိခမ်း သာႏသနာႏစွိုꩻနဝ်ꩻ ပင်ꩻလွဉ်ခန်း ကအဝ်ႏဒါႏ အိန္ဒိယခမ်း ၊ မဇ္စျိမဒေႏသ ကို ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ ဓာတ်တောႏ တဲင် တယ်ႏပူႏဇောႏခန်း စေႏတီႏဘုရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ကက္ကူႏဒေႏသကိုယို လဲ့ ပူႏဇောႏပင်ꩻလွဉ်ခန်း ဓာတ်တောႏတဲင် တယ်ႏကိုꩻကွဲႏခန်း ဒျႏ မွေႏတောႏကက္ကူႏ အသောကစေႏတီႏ ယိုသွူ။ နဝ်ꩻအခိန်းခါႏယို မွေႏတောႏကက္ကူႏ ကိုယို ပူႏဇောႏပင်ꩻကျွဓာတ်တောႏပွယ်ꩻယို အောဝ်ႏဖိုဒျာႏသွူ။
ပေါက္ကံႏစိုး၊ အလောင်ꩻစီတူခွန်(အေဒီ ၁၁၇၄-၁၂၁၁) ယိုထွိုမ်း ခန်း ဖောင်ႏစကြာႏတဲင် လယ်ႏတယ်ႏကိုꩻကွဲႏခန်း စေႏတီႏဘုရာꩻ ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ကက္ကူႏဒေႏသကိုယိုလဲ့ꩻ ဓာတ်တောႏဖုံႏတွမ်ႏ ရတနာႏအစွိုးစွိုး ဖုံႏယို ဌာႏပနာႏတယ်ႏပူႏဇောႏလွေꩻခန်း ဖောင်ႏတောႏဆွိုက်စေႏတီႏကိုယိုသွူ။ အလောင်ꩻစီတူခွန်စိုးယို ပင်ꩻကျွပူႏဇောႏ ဓာတ်တောႏပွယ်ꩻယို အဝ်ႏဗာႏဖိုဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကို ဖရာꩻစေႏတီႏဖုံႏ
ပညာႏပါႏရမီႏ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဟီလီယမ်
ဟီလီယမ် (အဉ်းကလစ်ဆျ်: Helium) ယို ထွာ noble gases ဖုံႏကို ဓာတ်ထာꩻအှိုတဗာႏ ဒြတ်စင် အထဲ့ရော့ꩻ ထာရှောင် ကိုနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏအဗူႏ သုည (Group 0)။ ဓာတ်တအှိုယိုဗာႏနောဝ်ꩻ ဟုဲက်ဒရိုစဲန် မဉ်ႏထှူ ထွာ ဒုတိယအဖွီသွတ်ꩻသှူ။ ကမ္ဘာႏဟမ်ႏလောင်းကို ဟီလီယမ်ထာꩻအှို ကဉ်းအာအာနောဝ်ꩻ မော့ꩻအမေရိကန်ႏခမ်းကို။ ဟီလီယမ်ယို ထွာ အရောင်ႏ၊ အလွီး၊ အရသာႏတအဲန်ထောင်း ထာꩻတအှို။ အစှူႏတဲ့ အောဝ်ႏတောဝ်းနေနေ။ မဉ်ႏခေးတုမ်ႏ ဓာတ်တအှိုလောင်းလင်နောဝ်ꩻ အစိုႏ အခြီထီကို ဆေ့ꩻလုမ်ꩻ။ မဉ်ႏတမဉ်အောဝ်ႏတောဝ်းနောဝ်ꩻ ထာꩻယို တမာꩻတောဝ်းဓာတ် တုမ်ႏဓာတုဒြတ်ငီꩻ (ဒြတ်ပေါင်း) ဖုံႏသှူ။ ဟီလီယမ်ဓာတ်တအှိုယို အတဉ်ႏအနဲန်းဆေ့ꩻခြေားတန်။ ဝွေꩻလောင်းကို ထာꩻလျားတွီကာႏထာꩻ တုမ်ႏ ကယ်လိုရီနမ်း ပါအာတန်သှူ။ ဟီလီယမ်ယို ရိုꩻကီအခြီဒါႏလဲ့ ထာꩻလျားမာꩻထီတအှိုထာꩻဖဲ့နောဝ်ꩻ ဒြတ်စင်လို့လို့ကို ထွာ အဖှိုႏသွတ်ꩻသှူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ
ဒုံထီတယံꩻ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ
အာႏကွိုꩻ
‍‍ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻကိုဒုံဖုံႏ
မိုဗုဲင်းလဲစဲစ်: ဗန်းဗန်း
မိုဗုဲင်းလဲစဲစ်: ဗန်းဗန်း (အိန်းကလေတ်: Mobile Legends: Bang Bang) နဝ်ꩻ Moontonကုမ္ပဏီႏ ကထေမာꩻခါꩻဒါႏ လိုꩻအာဖုံႏ ခွုမ်ပဆိုးနွောင်ꩻဒါႏ အွန်လုဲင်းလဲင်းလောင်း ကေင်းတွိုက်ပွယ်ꩻ (Multiplayer online battle arena (MOBA)) ထာꩻခွုမ်ဆိုး ကေင်းတမျိုꩻဒျာႏသွူ။ ကေင်းယိုနဝ်ꩻ အဲန်းဒရွဲ့ဒ်(Android)ဖိုန်းတာႏ တိုတ်ꩻလီဗွောင်မာꩻဖေႏ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၆ ဗာႏ လာဇူလုဲင် ၁၄ နီꩻ တောမ်ႏ အုဲင်အိုအဲတ်(IOS)တာႏနဝ်ꩻ ဗွောင်မာꩻဖေႏ ၂၀၁၆ ဗာႏ လာနိုဝဲင်ဗာ ၉ နီꩻကိုတဲင် ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၆ ဗာႏကိုနဝ်ꩻ တိုတ်ꩻဖြေ့ꩻလီ ဗွောင်လွေꩻဖေႏ တကမ္ဘာႏလွုမ်းနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ကေင်းဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏချောက်
ဝေင်ꩻနယ်ႏချောက် (မန်း: ချောက်မြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Chauk Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ချောက်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏဝေင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻချောက်ကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏချောက်နဝ်ꩻ ကရီးခါ အဝ်ႏပါသော့ꩻဒျာႏ မကွေးခရဲင်ႏကိုလဲ့ တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏနဝ်ꩻ ဒင်ႏတိုꩻလွေꩻထဲင်းယင်း ခရဲင်ႏဖုံႏတဲင် ဝေင်ꩻနယ်ႏချောက်လဲ့ ထွာလွေꩻပါ ချောက်ခရဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။
ဟံႏနယ်ႏအကူအနား
ဝေင်ꩻနယ်ႏမကွေး အသောင်နဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏလ့ယိုဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻခါꩻနဝ်ꩻသွူ။ -
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဗွေႏမောဂ္ဂလာန်ႏကျွꩻဗျဟ္မာႏခမ်း
"မဟာမောဂ္ဂလာနသုတ် (ဗွေႏမောဂ္ဂလာန်ႏ ကျွꩻထင်ႏဗျဟ္မာႏခမ်း)" အွိုးခꩻတလဲင်ႏ- ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလာန်ႏ အဝ်ႏအုံတပါꩻ စဉ်ꩻစာꩻယူႏနုဲင်းယို- "သောႏတာႏပန်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏသီး အမျိုꩻနဝ်ꩻ တထဲ့နွောင်ꩻဒွုမ် (ငါးရုဲင်ꩻ၊ တိရစ္ဆာန်ႏ၊ ပိတ္တာႏ၊ အသူႏရကာယ်ႏ) အပါယ်ႏလစ်ꩻခမ်း၊ အကျိုꩻဟောဝ်ဖေႏ သေႏသေႏလဲက်းသွူ၊ 'သေႏချာႏလꩻကီထင်ႏ'(သကဒါဂါမိမဂ်၊ အနာဂါမိမဂ်၊ အရဟတ္တမဂ်)၊ 'မဂ်သွံပါꩻလွုမ်ꩻ'ကရိုနꩻဝ်ꩻ လူꩻအမျိုꩻမုဲင်ꩻသေနဲး"စဉ်ꩻစာꩻယူႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻဗွေႏတပဲ့ꩻ 'စင်ꩻတိဿ'နဝ်ꩻ စလွဉ်ႏထိုꩻ၊ ယိုခါ ထင်ႏထွာဗျဟ္မာႏ၊ 'တိဿဗျဟ္မာႏနဝ်ꩻ တံꩻခိုꩻတန်၊ အစွန်ꩻအာနုဘောႏတန်'ကရိုꩻနဝ်ꩻ ဗျဟ္မာႏသီးဖုံႏ အဝ်ႏသေနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏနဝ်ꩻခါ ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလာန်ႏ အဝ်ႏကျောင်ꩻဇေႏတဝွန်ႏကို ဖျော်ထင်ႏစွော့ꩻ ဗျဟ္မာႏခမ်း၊ တိဿဗျဟ္မာႏ သဲ့စ်ကထီႏတဲင် သꩻရောင်းသꩻရေꩻ လောႏကျိုႏဆွုမ်ႏ၊ ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလာန်ႏ အုံလင်ꩻခင်ႏလမ်းကိုထွူတဲင် ရီတိဿဗျဟ္မာႏနုဲင်းယို- "သောႏတာႏပန်ႏသီးအမျိုꩻနဝ်ꩻ တထဲ့နွောင်ꩻတဝ်းဒွုမ် အပါယ်ႏလစ်ꩻခမ်း၊ အကျိုꩻဟောဝ်ဖေႏသေႏသေႏလဲဉ်းသွူ၊ 'သေႏချာႏလꩻကီထင်ႏ မဂ်သွံပါꩻလွုမ်ꩻ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ လူꩻအမျိုꩻမုဲင်ꩻသေဟောင်း" "ဩဗွေႏ မောဂ္ဂလာန်ႏဗွေႏဩ- လူꩻစာတုမဟာရာဇ်နဝ်ꩻ သေဗွေႏဩ" "ဗျဟ္မာႏတိဿ- ပေါႏရိုꩻတဲင် လူꩻစာတုမဟာႏရာဇ်နဝ်ꩻ သေလို့လွဉ်းလွဉ်းနဲ့" "ဩဗွေႏ မောဂ္ဂလာန်ႏဗွေႏဩ- လူꩻစာတုမဟာႏရာဇ်တွိုင်ꩻတဲ့ တသေလို့တဝ်း ဗွေႏဩ" "တိဿဗျဟ္မာႏဟွေး- ကသေသောႏတာႏပန်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏခရာႏနဝ်ꩻ လူꩻစာတုမဟာႏရာဇ်နုဲင်းမုဲင်ꩻစား၊ တသေတဝ်းသားနောဝ်ꩻ လူꩻစာတုမဟာႏရာဇ် နုဲင်းမုဲင်ꩻစားဟောင်း" "ဩဗွေႏ မောဂ္ဂလာန်ႏဗွေႏဩ- ယွုမ်းခြောႏခြဲ့ꩻမွေး ဘုရာꩻ တရာꩻ သံဃာႏ သဒ္ဓါႏတကုဲင်နွောင်ꩻတဝ်း၊ သီႏလတကုဲင်နွောင်ꩻတဝ်း လူꩻစာတုမဟာရာဇ် (လူꩻသောႏတာႏပန်ႏ)နဝ်ꩻမꩻ သေ၊ သဒ္ဓါႏတခွေါင်တဝ်း၊ သီႏလတခွေါင်တဝ်း (သောႏတာႏပန်ႏ တမွေးတဝ်း) လူꩻစာတုမဟာႏရာဇ်နဝ်ꩻ တသေတဝ်း သောႏတာႏပန်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏခရာႏ ဗွေႏဩ" "မွေးသွူ တိဿဗျဟ္မာႏ- သေဒျာႏ လူꩻစာတုမဟာႏရာဇ်လွုမ်ꩻနဲ့၊ အဝ်ႏကုဲင်လူꩻတာတတိံသာႏ၊ လူꩻယာႏမာႏ၊ လူꩻတုသိတာႏ၊ လူꩻနိမ္မာနရတိ၊ လူꩻပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီႏ-ဖုံႏနဝ်ꩻဟာ သေတဝ်းသောႏတာႏပန်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏခရာႏနဲ့" "ဩဗွေႏ မောဂ္ဂလာန်ႏဗွေႏဩ- အဝ်ႏကုဲင်လူꩻဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ သဒ္ဓါႏတကုဲင်နွောင်ꩻတဝ်း၊ သီႏလတကုဲနွောင်ꩻတဝ်း လူꩻ(သောႏတာႏပန်ႏ)နဝ်ꩻမꩻ သေထွꩻသောႏတာႏပန်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏခရာႏ၊ သဒ္ဓါႏတခွေါင်တဝ်း (လူꩻသောႏတာႏပန်ႏ တမွေးတဝ်း)သားဖုံႏနဝ်ꩻ သေတဝ်း သောႏတာႏပန်ႏခရာႏ ဗွေႏဩ"တိဿဗျဟ္မာႏ လောဝ်းနယ်နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ မဟာမောဂ္ဂလာနသုတ်)
မောရသုတ်
‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍‍မောရသုတ်ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏ ဇာတကပါဠိတောႏ၊ ဒုကနိပါတ်၊ မောရဇာတက ကို ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ အလောင်ꩻ ဝါးတောင်ꩻခံꩻ ကရွစ်ဖတ်ဒါႏ ငဝ်းချီꩻယော်ꩻအံႏဖြာႏ  ဘုရာꩻဂုဏ်ႏတောႏ၊ သစ္စာႏလစ်ꩻပါꩻဂုဏ်ႏတောႏ တွမ်ႏ ရဟန္တာႏဂုဏ်ႏတောႏကို လွဉ်ဒျာႏသွူ။
မောရသုတ် (ပါႏဠိတောႏ)
၂။ စိရဿံ ဝါယမန္တာပိ၊ နေဝ သက္ခိံသု ဂဏှိတုံ။ ဗြဟ္မမန္တ န္တိ အက္ခာတံ၊ ပရိတ္တံ တံ ဘဏာမ ဟေ။
၃။ ဥဒေတယံ စက္ခုမာ ဧကရာဇာ၊ ဟရိဿ ဝဏ္ဏော ပထဝိပ္ပဘာသော။ တံ တံ နမဿာမိ ဟရိဿဝဏ္ဏံ ပထဝိပ္ပဘာသံ၊ တယာဇ္ဇ ဂုတ္တာ ဝိဟရေမု ဒိဝသံ၊
၄။ ယေ ဗြာဟ္မဏာ ဝေဒဂူ သဗ္ဗဓမ္မေ၊ တေ မေ နမော တေ စ မံ ပါလယန္တု။ နမတ္ထု ဗုဒ္ဓါနံ နမတ္ထု ဗောဓိယာ၊ နမော ဝိမုတ္တာနံ နမော ဝိမုတ္တိယာ၊ ဣမံ သော ပရိတ္တံ ကတွာ၊ မောရော စရတိ ဧသနာ။
၅။ အပေတယံ စက္ခုမာ ဧကရာဇာ၊ ဟရိဿဝဏ္ဏော ပထဝိပ္ပဘာသော။ တံ တံ နမဿာမိ ဟရိဿဝဏ္ဏံ ပထဝိပ္ပဘာသံ၊ တယာဇ္ဇ ဂုတ္တာ ဝိဟရေမု ရတ္တိံ။
၆။ ယေ ဗြဟ္မဏာ ဝေဒဂူ သဗ္ဗဓမ္မေ၊ တေ မေ နမော တေ စ မံ ပါလယန္တု။ နမတ္တု ဗုဒ္ဓါနံ နမတ္ထု ဗောဓိယာ။ နမော ဝိမုတ္တာနံ နမော ဝိမုတ္တိယာ။ ဣမံ သော ပရိတ္တံ ကတွာ၊ မောရော ဝါသ မကပ္ပယိ။
မောရသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပရိတ်တန်
အောဝ်ႏလိုႏထိန်ꩻငါႏ နီလိုꩻမျိုꩻဂုဏ်ႏသက္ခာႏ
"အောဝ်ႏလိုႏထိန်ꩻငါႏ နီလိုꩻမျိုꩻဂွုဏ်ႏသိက္ခာႏ" နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယိုနောဝ်ꩻ တယ်ႏစစွဉ်ႏ သုဝဏ္ဏခမ်းတန် ကပြုဲင်ပြင်ꩻထိုꩻနောဝ်ꩻကာႏ မဲ့ခေ့ꩻနားအွိုင် သေဒွုမ်မုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ၊ ခံႏဗာႏဝင်ꩻမျောႏ မော့ꩻဗာႏဒုက္ခ၊ ထိုꩻထန်ႏလီလာ ကထွာလိုꩻတန်ပညာႏဒါႏ ယဟန်ႏသားဖုံႏနောဝ်ꩻ ခံႏဗာႏဝင်ꩻဆွမ်ꩻ၊ ဝင်ꩻမာꩻသီနောဝ်ꩻ နီအောဝ်ႏလိုႏယူႏလꩻ၊ နီခမ်းတန်နီလိုꩻမျိုꩻ ဝင်ꩻကထူႏထိုꩻနောတ်ꩻလဲ့ နီအောဝ်ႏလိုႏလꩻသွဉ်ခန်ꩻ၊ မတ်တန်ꩻကို သမဲင်ꩻစောင်ႏ မဉ်ႏထွားချာ အောဝ်ႏထီႏယောင်ႏနေဒွိုန်းနောဝ်ꩻသွူ။ "ခမ်းအဲဉ်ထောဝ်း ဝင်ꩻထီႏဖွီ၊ ထီအဲဉ်ထောဝ်း ဝင်ꩻထီႏပေႏ၊ နီလိုꩻမျိုꩻအခေႏနေႏ နုဲင်းစွဉ်ႏအီႏထိုꩻမားမား"အီႏတဲဝါးချာဗာႏနောဝ်ꩻ တယိုꩻတောဝ်း ယပ်ꩻငါႏတဲင် နေင်ႏပေါင်ꩻ(၉၆၀)ရပ်အကို နီပအိုတ်ႏလိုꩻမျိုꩻယိုနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻမွိုးဖါခရာႏငါတဲ့ အောဝ်ႏတောဝ်း၊ အီႏအုံညီꩻဗာႏပါꩻမုဲင်ꩻလဲ့ သေတောဝ်း၊ ထွာဗာႏဖိုလဲဉ်း ခွန်စောဝ်းအဲဉ်ထောဝ်းလိုꩻမျိုꩻ၊ အမဉ်ꩻထိုꩻမားလိုꩻမျိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။
နီလိုꩻမျိုꩻဂွုဏ်ႏသိက္ခာႏ၊ နီလိုꩻမျိုꩻအဆင်ႏရန်း ဖေႏကထင်ႏထို ကထွိုက်တန်ႏတွမ်ႏ နီလိုꩻမျိုꩻ ဖေႏကလꩻနွောင်ꩻအီအတာႏ ပညာႏတဲ့အောဝ်ႏ၊ လိုꩻသꩻရက်စွိုးခွိုꩻလဲ့ ကအောဝ်ႏဒါႏ အွဉ်ငါခေါင်းဆောင်တန် အဆက်ဆက်ဖုံႏနောဝ်ꩻ တယ်ႏစနေင်ႏ ၁၉၂၃-ဗာႏရပ် စွဉ်ꩻသွီႏစွဉ်ꩻသက် တွိုက်နက်တောႏလန်ႏလွေꩻဗာႏ စွိုးခွိုꩻအခွင်ꩻအရေꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ ဗꩻတွိုႏလွေꩻစွဉ်ႏ ၁၉၉၁-ဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။ နီလိုꩻမျိုꩻအုံအောဝ်ႏမုꩻ ဖေႏကထင်ႏထို၊ နီဒေႏသယို ဖေႏကလွိုင်ႏကွိုန်ꩻ၊ ဖေႏကငိမ်ꩻချံꩻ၊ ဖေႏကလုပ်ꩻခွုမ်မာꩻဗာႏဟောဝ်နောဝ်ꩻ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါ ခေါင်းဆောင်တန်ဖုံႏ တယ်ႏစွဉ်ႏထူႏငိမ်ꩻချံꩻရေꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻတလဲင်ႏထွူ လွိုင်ႏကွိုန်ꩻရေꩻထာꩻမာꩻဖုံႏယို လွစ်အွဉ်ႏဆွိုး အောဝ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻဖေႏ နီလိုꩻမျိုꩻအကျိုꩻစီꩻပွာꩻ ဗꩻလွဉ်စွဉ်ႏယိုခါ နဲင်ႏငံႏတောႏလဲ့ နဲင်ႏငံႏတောႏအရန်း၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏလဲ့ ဝေင်ꩻနယ်ႏအနရန်း၊ အွိုင်ႏလဲ့အွိုင်ႏအရန်း အောဝ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻဖေႏ နီစွိုးခွိုꩻအကျိုꩻစီꩻပွာꩻ ဗꩻလွဉ်စွဉ်ႏ ဟန်ႏသနီꩻနောဝ်ꩻသွူ။ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါ ခေါင်းဆောင်တန် အဆက်ဆက်ဖုံႏ စွဉ်ꩻသွီႏသက် ကထူႏသေꩻခါꩻဖေႏ နီလိုꩻမျိုꩻ အခွင်ꩻအရေꩻနောဝ်ꩻ ယိုခါ အင်းတူႏအင်းတန်ႏ လꩻလွဉ်အခွင်ꩻအရေꩻ အုံအောဝ်ႏမုꩻဘဝ စအီႏဗွိုန်ပီလွဉ် ဝင်ꩻလိုꩻမျိုꩻလင်လဲ့ ယိုခါ နီလိုꩻမျိုꩻချင်ꩻချင်ꩻ ထီႏဖွီဝင်ꩻ၊ တဒုံတွမ်ႏတဒုံ ထင်းပေႏဝင်ꩻ၊ ပညာႏတွမ်ႏရွဉ် အောဝ်ႏလွဉ်တောႏတောႏတန်ႏတန်ႏ အံႏသွင်ꩻဒွုမ်မွိုးဖါ၊ ထီႏဖွီချာလိုꩻမျိုꩻ သေနာႏတောဝ်း ခေါင်းဆောင်တန်သီး ဂွုဏ်ႏကေꩻဇူꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ထွားလိတ်သားခွန်နင်ꩻသီး ဖတ်ထွားစံꩻ ဝင်ꩻလိုꩻမျိုꩻလင် လိတ်စောင်ႏအမျိုꩻမျိုꩻကိုတရိုꩻတောဝ်း၊ လဲင်းလောင်းဖုံႏ ဖေ့စ်ဘုတ်လောင်းဖုံႏတရိုꩻတောဝ်း ဝင်ꩻလိုꩻမျိုꩻဂွုဏ်ႏသိက္ခာႏ ကအီႏထဲ့အီဒါႏ၊ ဝင်ꩻကအီႏထင်းပေႏအီဒါႏ လိတ်မျိုꩻယို ဝင်ꩻတတဲမ်းတောဝ်း၊ မဉ်ႏမဲဉ်ထောက်ပျꩻနယ် အမာႏအတရွို့ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ ဝင်ꩻဖေႏတောႏနေးလိတ်လဲ့သင်၊ လွေꩻထ့တွိုင်ႏပင်ႏနေးလဲ့သင် ဝင်ꩻထီႏချာဝင်ꩻစွိုးခွိုꩻထာꩻမာꩻရဲဉ်ႏဆꩻငါနောဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏနီလိုꩻမျိုꩻ ယင်ဟန်ႏနောဝ်ꩻ ထီႏချာငါတောဝ်းထာꩻ မဲဉ်ထွာတမုဲင်ꩻထွာ သေထျꩻသေနာႏတောဝ်းတဲင် ကွပ်ဒင်ႏချာငါဝင်ꩻအပဲစ်၊ စဲစ်ချာငါဝင်ꩻအမာႏ၊ ဝင်ꩻသေထွꩻ နီလိုꩻမျိုꩻအကိုရေꩻတဲင် ဝင်ꩻတိတ်ꩻနျꩻအီချာ နီလိုꩻမျိုꩻနောဝ်ꩻ နီဟောဝ်ယူႏလꩻငါႏဝင်ꩻသွူ။ လိုꩻယိုနောဝ်ꩻ တလွစ်ကင်ꩻတောဝ်းတွမ်ႏအမာႏ၊ အုံတောဝ်းတဖြာꩻ၊ အုံတောဝ်းတဒုံ ကားကအောဝ်ႏ အုံညီꩻဒျာႏဝင်ꩻတဲင် ခေတ်ပညာႏယိုခါ ဝင်ꩻအခွင်ꩻအရေꩻ လꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ သေနာႏဝင်ꩻတွော့ꩻ ကထွိုက်တန်ႏတွမ်ႏ နီလိုꩻမျိုꩻအကျိုꩻတရာꩻဖုံႏယို ဖေႏကလꩻခန်းနောဝ်ꩻလဲ့သင်၊ ဖေႏကပင်ႏတသွောင်းထိုနွောင်ꩻစွူစွူ နီပအိုဝ်ႏဂွုဏ်ႏသိက္ခာႏလဲ့သင် အခိန်ႏယိုခါနောဝ်ꩻ အခိန်ႏပꩻဝင်ꩻ၊ အခိန်ႏဖဝင်ꩻ၊ အခိန်ႏကွယ်ꩻဝင်ꩻ၊ အခိန်ႏထီႏပေႏဝင်ꩻ၊ အခိန်ႏဝွေႏဖန်ႏဝင်ꩻ မွေးတောဝ်း၊ အခိန်ႏလွောင်ႏဗူႏဝင်ꩻ၊ အခိန်ႏဆွန်ꩻဝင်ꩻစူဒျာႏတဲင် နီအွဉ်ဝင်ꩻလွူးခန်းသွိုန်ႏတသာ သꩻတသာ၊ သꩻရက်စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါတွော့ꩻ နီအွဉ်ဝင်ꩻထိန်ꩻသိမ်ꩻချာခန်းသွော့ နီဂွုဏ်ႏသိက္ခာႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ တဲမ်းနယ်ဗာႏ လိတ်ထွားသားခွန်နင်ꩻသီးဖုံႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏသမဲင်ꩻ
သုဇနကဏ္ဍ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
လီတီယမ်
လီတီယမ်( အဉ်းကလစ်ဆျ်: Lithium) ယို ထွာ ရှောန်ရောင်ႏကဆျောဝ်ဒါႏ ဒြတ်စင် ပနဲန်ႏပဲ့ ဖွီသဲက်ꩻသှူ။ လီတီယမ် (သင်္ကေႏတ Li) ယို ဒြတ်စင် အထဲ့ရော့ꩻ ထာꩻရှောင်ကို အလဲန်းအဗူႏတာ (group IA) ကို၊ ထွာ ပထမလှိုသွတ်ꩻ အယ်ကာလီဒြတ်စင်။ သဘာဝကို မော့ꩻနှောင်ꩻ isotopes Li-6 ယင်း Li-7 ဖုံႏရာ။ မေႏလျားဗာႏဆေ့ꩻဆေ့ꩻလဲ့ အခြီဒါႏ၊ အဓာတ်ကြူဝင်ꩻတဲ့ ယိုꩻတန် ( မန်း- ဓာတ်ပြုလွယ်)။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ
ဟိုပုံꩻတွမ်ႏပအိုဝ်ႏ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏသမဲင်ꩻ
ဗာလဒုဇ္ဇနကဏ္ဍ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
တပေက်စိဉ်းခရဲင်ႏ
တပေက်စိဉ်းခရဲင်ႏ (သပိတ်ကျင်းခရိုင်) (Thabeikkyin District) ယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်ထင်ꩻသွတ်ꩻကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ခရဲင်ႏတသာတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏခင်ႏလမ်းဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻတပေက်စိဉ်း ကိုသွူ။ ခရဲင်ႏယိုနဝ်ꩻ လွောင်ႏဗူႏတသာခါꩻဒျာႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ လာဧပီကိုသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
တပေက်စိဉ်းခရဲင်ႏကို ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါလယိုအတွိုင်ꩻသွူ-
သမဲင်ꩻခြောင်ꩻ
၂၀၂၂ ဗာႏ လာဧပီ(၃၀)နီꩻနဝ်ꩻ မျန်မာခမ်းထီကို လွောင်ႏဗူႏသမ်းလွေꩻထဲင်းယင်း ခရဲင်ႏတသာဖုံႏသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ ကရီးခါ ပိဉ်အူးလွီင်ခရဲင်ႏကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတပေက်စိဉ်း၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမိုးကုတ်၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏသိဉ်းကူး ဖုံႏယို ဖထန်ႏထိုꩻသွူတဲင် လွောင်ႏဗူႏတသာလွေꩻလုဲင်ႏ တပေက်စိဉ်းခရဲင်ႏ နဝ်ꩻသွူ။
လွယ်လဲမ်ခရဲင်ႏ
လွယ်လဲမ်ခရဲင်ႏ ( ဖြဝ်ꩻ − ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်၊ အိဉ်ႏကလေက်: Loilen District ) ယို အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နောဝ်ကို ခရဲင်ႏတဗာႏဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏ ထီခိုႏဆꩻကီ ၄၄၃၆ ပေ (၁၃၅၂ မီတာ) ကိုသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻအဝ်ႏသွော့ꩻဝေင်ꩻ ဝေင်ꩻလွယ်လဲမ် ကိုသွူ။ လွယ်လဲမ်ခရဲင်ႏအကို လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ ၅၆၅,၁၄၁ ဖြာꩻသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏတွမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
thumb|​လွယ်လဲမ်ခရဲင်ႏအကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ {{Legend|#E31A1C|ဝေင်ꩻနယ်ႏကွန်ဟေင်း}} {{Legend|#0000FF|​​ဝေင်ꩻနယ်ႏကေးသီး}} {{Legend|#33a02c|ဝေင်ꩻနယ်ႏရုဲင်ꩻခါး}} {{Legend|#1f78b4|ဝေင်ꩻနယ်ႏလွယ်လဲမ်}} {{Legend|#b2df8a|ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻသျူး}} {{Legend|#aca9aa|​ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻကွိုင်}} {{Legend|#fofofo|ဝေင်ꩻနယ်ႏနမ်းစင်}} လွယ်လဲမ်ခရဲင်ႏအကိုꩻ ကအဝ်ႏသွော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလယိုအတွိုင်ꩻသွူ။
ဖောင်ႏတောႏဦꩻ ဖရာꩻ (နောင်အင်းလေး)
နောင်ရွီႏကိုကအဝ်ႏဒါႏ ဖရာꩻဖောင်ႏတောႏဦꩻ အိဉ်းလေး(အင်းလေး)နဝ်ꩻ ထွာသွူ ကိုꩻကွဲႏယွုမ်းအံႏ ဘာႏသာႏရေꩻတာႏ ခင်ႏလမ်းတကာႏတဝ်း ထွို့ꩻငင်ႏဆွဲဆောင်နွောင်ꩻဒါႏ မျန်မာခမ်းကို လွေꩻတဖူꩻလယ်ႏထာꩻသား တောမ်ႏ ခမ်းလင် လယ်ႏတဖူꩻသားဖုံႏ ခင်ႏလမ်းတထွောင်းဒျာႏသွူ။
လွယ်လဲမ်ခရဲင်ႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏတွမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
တောင်ꩻသေꩻ- တယ်ႏခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာကို ဝေင်ꩻနယ်ႏနမ်းစင်တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏကွန်ဟေင်းနဝ်ꩻ လွောင်ႏဗူႏသော့ꩻလွေꩻညီꩻလဲဉ်း နမ်းစင်ခရဲင်ႏ ကိုတဲင် ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻသျူးတောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏကေးသီးနဝ်ꩻ လွောင်ႏဗူႏသော့ꩻလွေꩻညီꩻလဲဉ်း မွိုင်ꩻသျူးခရဲင်ႏ ကိုနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
ဖောင်ႏတောႏဦꩻ ဖရာꩻ (နောင်အင်းလေး)
သမဲင်ꩻ
ကလို့ထိုꩻလွေꩻလဲဉ်း ဒါႏ နေင်ႏပေါင်ꩻ (၆၄၄) ကာꩻလ ယိုခါ သန်းထောင် ဖရာꩻဟံꩻကွင်ꩻကိုနဝ်ꩻထွာဒျာႏ ထာꩻအီႏ အောဝ်ႏဗွေဗိတ်ထံနေႏစွဉ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ၊ ကွပ်ပွိုးစွဉ်ႏ ထာꩻအီႏ အောဝ်ႏပလို့သေခါတဲင် ဖရာꩻစေႏတီႏ ပရဝဏ်ကို ကအောဝ်ႏဒါႏ ထံႏပေးတဖြုံႏနဝ်ꩻလဲꩻ ထိုꩻမာꩻခန်းဒျာႏနဝ်ꩻသွူ၊ တွိုးတလဲင်ႏတွော့ꩻ အောဝ်ႏထပ်အိုကို တဲင်ဗွေႏဖရာꩻ ဓောတ်တောႏ လေတဆောဝ်လွဉ်တဲင် ကထွာဒါႏရပ်သာႏဖုံးနဝ်ႏ လွေꩻအွဉ်ႏဟွိုန် ခွန်တန်စော်ဘွာႏ ဆီဆိုင်ဖနဝ်ꩻလဲ့ꩻ တွမ်ႏ အလိုꩻတပဲ့ꩻ တပန်းဖုံးတွော့ꩻ လွေꩻဖျိုးကြောင်စင်ထိုꩻခန်း ထပ်းနဝ်ꩻသွူ၊ အောဝ်ႏနဝ်ꩻတွော့ꩻ ကထွိုင်ႏမွဉ်းဖျင် ဖျွစ်ဖျိုးကြောင်းစင် ထပ်အချိန်ႏတွင်ꩻနဝ်ꩻ မွော့ꩻပါခန်းဒျာႏ ဖရာꩻရုပ်ထုတော် ငတ် ဆူႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊
ဗွေႏရဟန္တာႏရုပ်ထုတောႏ
ဖရာꩻရုပ်ထုတော်ႏ ငတ်ဆူႏအကို ၂ ဆူႏနဝ်ꩻထွာဒျာႏ ဗွေႏရဟန္တာႏရုတ်ထုတောႏနဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ၊ ဖꩻရာꩻရုတ်ထုတော် ၅ ဆူႏနဝ်ꩻ ဖန်ခန်းဒျာႏ ဖောင်ႏတောႏဦꩻ ဖရာꩻရုတ်ထုတောႏနဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။
ကဟဲ့ဖန်ဗာႏ ဖောင်ႏတောႏဦꩻ ဖရာꩻ အကျောင်ꩻ အခါႏရာႏ
တယ်ႏစလွေꩻ သက္ကရာစ်နေင်ႏ (၄၀၄) နေင်ꩻကို ပဂံႏ ခွန်တန်ကထွာဒါႏ နရပတိ ခွန်တန်ယို ကျွꩻလွဉ်လယ်ႏ တဖူꩻတဲင် အလောင်းစည်သူမင်း ယို သာႏသနာႏဖေႏကလေ ထွန်ꩻကာꩻရိုꩻပေႏနဝ်ꩻတဲင် ဇမ္ဗုဒိပ်ကျွန်ꩻအစွစ် တွမ်ႏ ဖြီꩻဖောင်ႏတဲင်ႏ ကျွꩻလယ်ႏခန်ႏနဝ်ꩻသွူ၊ ခွန်တန်ကလယ်ႏထာꩻအခိန်ႏတွင်ꩻကို တွိုႏရာꩻအရပ်နဝ်ꩻ ရပ်သားမွိုးဖါ သီး ဖေႏနေႏ ကကီႏညိုႏဗာႏတဲင် တယ်ႏလူႏဆို့ပါခန်ႏစေႏတီႏတော်ႏ ကောင်ႏမူꩻနဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ၊ ကထွိုင်ႏတွိုးလွေꩻခန်း သီႏဟိုလ်ႏဝေင်ꩻတန်ကိုတဲင် သီႏဟိုလ်ခွန်တန်သီး တယ်လူႏဖေႏခန်း တွမ်း သစ်ကနက် ( ပအိုဝ်ႏဟဲ့ သိန်ႏမုဲင်သေတောဝ်ႏ) ဖြီꩻဖောင်ႏတန် အောဝ်ႏသီႏဟိုလ် ကထွိုင်ႏကျွꩻသဲင်ꩻလွဉ်ချာနဝ်ꩻ တွိုႏလွေꩻခန်ႏ မလယ အရိုꩻဒါႏ ကျွစ်တန်ကိုတွော့ꩻ အိန္ဒိယခမ်း ဆꩻတွို့ဖဲ့ꩻ ကိုနဝ်ꩻ အလွီးဟေဝ်ငါႏ ကရမက် သီးမျိုꩻယို လွိုင်းကွိန်ꩻငါႏနဝ်ꩻသွူ၊ ခွန်တန်ကလꩻလွဉ်ဒါႏ သဲင်ႏမျိုꩻလွီႏဟွံယို တယ်ႏလူႏလွေꩻခန်ႏ ဖꩻရာꩻ ၅ ဆူႏ ထွူတဲင် ကျွꩻသဲင်ꩻချာခန်းဒျာႏ ( နေပြည်တော်) နဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ ၊ အောဝ်ႏနဝ်တွော့ စောဘွားခွန်တန် ဆီဆိုင်ဖနဝ်ꩻ ပင်ꩻသဲင်ꩻပူႏဇော်ႏခန်းဒျာႏနဝ်ꩻတဲင် ဖန်ꩻတငါထိုꩻခန်းဒျာႏ ဖရာꩻဖောင်းတော်ႏဦꩻ ကို သေထွꩻလွဉ်ꩻဗာႏနဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ၊
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကို ဖရာꩻစေႏတီႏဖုံႏ
အနယ်ꩻပညာႏ
300 × 300 px|thumb|alt=Astronaut Bruce McCandless II, on the first untethered spacewalk|Astronaut Bruce McCandless II, on the first untethered spacewalk အနယ်ꩻပညာႏ (အဲင်းကလေတ်: Technology) ကရိုꩻနဝ်ꩻ ဖေႏကသေနာႏအီ၊ ထူႏသွုံꩻအီဒါႏ အခြွိုင်းကိရိယာႏ (tool) တွမ်ႏ ထာꩻဒါႏပညာႏ (craft) ဖုံႏဒျာႏသွူ။ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏကို အနယ်ꩻပညာႏနဝ်ꩻ သိပ္ပံတွမ်ႏ အိဉ်စိဉ်နီယာထာꩻဒါႏဖုံႏ သွုပ်ဆွိုင်ꩻထွာလွဉ်ထွူ အဝ်ႏပညာႏရပ်နဝ်ꩻနီဗာႏတဲင် ပွာꩻထန်ႏလွဉ်ထဲင်းယင်း အနယ်ꩻပညာႏအစွိုးစွိုး ဖုံႏသွူ။ အနယ်ꩻပညာႏ(Technology)ကရိုꩻဒါႏ ငဝ်းငွါလိတ်ဖြုံႏယို မူလအစနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဂရိငဝ်းငွါ "τέχνη, techne" တောမ်ႏ "λογία, -logia"၊ "Technologia" ထွာလွဉ်နဝ်ꩻသွူ။ ''
လိုꩻဖုံႏ ကထူႏသွုံꩻခေးဒါႏအနယ်ꩻပညာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏ သဘာႏဝအရွီးအခိုႏဖုံႏယို ခြုဲင်းလုဲင်ႏထိုꩻ ကိရိယာႏအနေႏနဝ်ꩻသွူ။ ခလားကတွိုႏသမဲင်ꩻခေတ်ကို လꩻလွဉ်ထိုꩻ ထိန်ꩻချုတ်နွောင်ꩻ မေႏအာႏစွန်ꩻထီတဲင် မာꩻနွောင်ꩻလွဉ် ထာꩻအံႏအွꩻခရာႏဟဝ်ဖုံႏသွူ။ ဆုဲင်ꩻနဝ်ꩻ မာꩻဒါႏလွဉ်ပါ ပေင်(ရာႏ (Wheel)တဲင် လိုꩻဖုံႏ လွေꩻချာငါအီတဖူꩻတာႏ ပေါင်းယိုꩻဖစွဉ်ႏသွူ။ သမဲင်ꩻတလီးလွုမ်း ခေတ်အလွောက်ꩻ ထင်ႏထိုပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုꩻကထွာဒါႏ စက်နျꩻလိတ်၊ ဖုံး၊ အိဉ်တာနဲက် ဖုံႏ အနယ်ꩻပညာႏ ထင်ႏထိုလွဉ်တဲင် သွုပ်ဆွိုက်ရေꩻဖဲ့ꩻ လိုꩻဖုံႏကမော့ꩻဒါႏ ရုတ်ဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ အရဲးအကမ်းဖုံႏလဲ့ ယွမ်လွဉ်ထွူ တွမ်ႏတကမ္ဘာႏလွုမ်းအနေႏလဲ့ သွုပ်ဆွိုက်နွောင်ꩻလွဉ်လဲဉ်းဝင်ꩻသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ ကထူႏသွုံꩻဒါႏ အနယ်ႏပညာႏကားကအဝ်ႏယို အင်းရေႏချက်နဝ်ꩻ သွုံꩻအီ ထာꩻငိမ်ꩻချံꩻတာႏလွုမ်ꩻ မွေးတဝ်းသွူ။ တယ်ႏစွဉ်ႏ တွီး ခွဉ်း နꩻ ဗင် ဗꩻတွိုႏလွဉ် နျူးကလီးယားစူခွုမ် အကုဲင်စွန်ꩻထီစူခွုမ်ဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏတန်လွဉ် အဝ်ႏပေါ်ႏဆန်ꩻထဲင်း အနယ်ꩻပညာႏတဲ့ အဝ်ႏထင်ႏထိုထဲင်းထဲင်း တနေင်ႏထွူတနေင်ႏနဝ်ꩻသွူ။
အနယ်ꩻပညာႏနဝ်ꩻ တွမ်ႏအနယ်ꩻအစွိုးစွိုးဖုံႏတွော့ꩻ ဒို့ꩻတခြို့တွိုႏလꩻလွေꩻ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏတွမ်ႏ အသောင်ရင်ꩻလောင်းသွူ။ အစွိုꩻအဗူႏကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ အနယ်ꩻပညာႏယို ဖေႏကထွာလွဉ်အီ စီꩻပွာꩻလွိုင်ႏကွိုန်ꩻတာႏ အစွဲးကမ်းထွူတကာႏတဝ်း သက်သက်သာႏသာႏ လိုꩻအဆင်ႏရန်းထို ဖေႏကထွာလွဉ်တာႏလဲ့ ပါသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ အနယ်ꩻပညာႏ ကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ မာꩻဝွေႏ (pollution)အီ တလီꩻနမ်း၊ ထီနမ်း၊ ဟံႏနမ်းဖုံႏ ကထွာဒါႏ တခြိုꩻဘေꩻဝွေႏဖုံႏလဲ့ သမ်းအဝ်ႏထေထန်ႏပါတဲင် ခွိုက်ဗာႏယားကုဲင်ထိုꩻပါ သယံဇာတဖုံႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
*
ဝေင်ꩻမဒေါက်
ဝေင်ꩻမဒေါက် (မန်း: မဒေါက်မြို့) (အဲင်းကလေတ်: Madauk) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ညောင်လေးပိဉ်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏညောင်လေးပိဉ်ကို ကပါသော့ꩻဒါႏ သိစ်တောင်းခြောင်ဖင်ႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻမဒေါက်ယို အဝ်ႏပါသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏညောင်လေးပိဉ်ကိုလဲ့ တောမ်ႏဝေင်ꩻသွေစိဉ်နဝ်ꩻ အဝ်ႏခါႏဒျာႏ သိစ်တောင်းခြောင်လွုမ်ꩻတဲင် "သွေစိဉ်မဒေါက်" နုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ တောမ်ႏဝေင်ꩻညောင်လေးပိဉ်နဝ်ꩻ အဝ်ႏဆွိုက်ခါꩻမေႏရထာꩻတဖူꩻ ဗွော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၁၁.၂၅)မဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻစျန်ခိဉ်း
ဝေင်ꩻစျန်ခိဉ်း (မန်း: ကြံခင်းမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Kyangin) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်ထင်ꩻ မျန်အောင်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏစျန်ခိဉ်းကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ထျꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ စျန်ခိဉ်းယို ကရီးခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻဒျာႏ ဟိဉ်းတာဒခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏစျန်ခိဉ်းကိုလဲ့ တယ်ႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ လွောင်ႏဗူႏလွေꩻသမ်းယင်း မျန်အောင်ခရဲင်ႏတဲင် ယိုခါနဝ်ꩻ ပါသော့ꩻလွေꩻလဲဉ်း မျန်အောင်ခရဲင်ႏ ကိုသွူ။ စျန်ခိဉ်းနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မဲင်ꩻငဝ်းငွါ "ကျာံကင်း" နဝ်ꩻသွူ။ သင်ဖော်ꩻတွူးယံအဝ်ႏတဲင် သင်ဖော်ꩻ၊ ဖြီပေႏဖြီတန်ဖုံႏ နွို့လွေꩻသဲင်ꩻချာငါလꩻတဲင် ဖြေꩻစာကူꩻကားရေꩻ ကွုန်ꩻဟွိုင်ꩻငါႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏယေနံဆျောင်း
ဝေင်ꩻနယ်ႏယေနံဆျောင်း (မန်း: ရေနံချောင်းမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Yenangyaung Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ချောက်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻယေနံဆျောင်းကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏယေနံဆျောင်းနဝ်ꩻ ကရီးခါ အဝ်ႏပါသော့ꩻဒျာႏ မကွေးခရဲင်ႏကိုလဲ့ တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏနဝ်ꩻ ဒင်ႏတိုꩻလွေꩻထဲင်းယင်း ခရဲင်ႏဖုံႏတဲင် ဝေင်ꩻနယ်ႏယေနံဆျောင်းလဲ့ ပါသော့ꩻလွေꩻ ချောက်ခရဲင်ႏကိုနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻမန်ကန်
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ