cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
နောင်ႏတဆီပါꩻ
န ပုဗ္ဗေ ဓနမေဿိတံ၊ ဣတိ ပစ္ဆာနုတပ္ပတိ။ လဒ္ဓံ-ဝင်ꩻကလꩻဒါႏ၊ ဝိတ္တံ-ဥစ္စာႏယို၊ အလဒ္ဓါ-မီႏလꩻခါꩻတဝ်းနဝ်ꩻ၊ တပ္ပတိ-ခိုးလျားဗာႏ၊ ပုဗ္ဗေ-အဝ်ႏပေႏခိင်ႏရီးခါ၊ အသမာဒါနိတံ-ခွေရောမ်ခါꩻဗာႏတဝ်း၊ နဧသိဿိံ-ခွေထိုမ်ႏခါꩻဗာႏတဝ်း၊ ဓနံ-ဥစ္စာႏဟနေား၊ အနုတပ္ပတိ-ခိုးလျားကော့ꩻမာႏ၊ ဣတိပစ္ဆာ-ဆုဲင်ꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။ ကိစ္ဆာ ဝုတ္တိ အသိပ္ပဿ၊ ဣတိ ပစ္ဆာနုတပ္ပတိ။ ပုရေသန္တံ-အဝ်ႏပေႏခိင်ႏရီးခါ၊ မယာနသက္ခိတံ-ခွေသွောန်ခါꩻဗာႏတဝ်းဝင်ꩻ၊ သကျရူပံ-ထာꩻဒါႏနွောင်ꩻနမ်း၊ သိပ္ပံ-ထာꩻဒါႏနွောင်ꩻသꩻဖိုင်ႏကနေား၊ အသိပ္ပဿ-ပွိုးထာꩻဒါႏအဲန်ထဝ်းမꩻ၊ ဝုတ္တိ-လွူးနမ်း၊ ကိစ္ဆာ-ကယပ်ꩻဗာႏနုဲင်းယိုသနဲ၊ ဣတိပစ္ဆာနုတပ္ပတိ။ စဏ္ဍော စ ဖရုသော စာပိ၊ ဣတိ ပစ္ဆာနုတပ္ပတိ။ ပုရေ-ရီးခါ၊ ကူဋဝေဒီ-ခွေမာꩻကဲက်ꩻဝင်ꩻထာꩻ၊ ပိဋ္ဌိမံသိကော-အမ်ႏဒါႏဝင်ꩻငင်းခိုႏ၊ ပိသုဏော-ဒေါ့ꩻဒါႏငဝ်းဆွာႏကုဲင်ဝင်ꩻ၊ စဏ္ဍောစ-ခွေမာꩻကျမ်ꩻဝင်ꩻ၊ ဖရုသောစာပိ-ခွေဒေါ့ꩻကျမ်ꩻဝင်ꩻ၊ အာသိံ-ကနေား၊ ဣတိ ပစ္ဆာနုတပ္ပတိ။ ဘူတာနံ နာပစာယိဿံ၊ ဣတိ ပစ္ဆာနုတပ္ပတိ။ ပုရေ-ရီးခါ၊ ပါဏာတိပါတီ-မာꩻသီကျင်ꩻဝင်ꩻသက်၊ လုဒ္ဒေါစာပိ-မာꩻနမ်းမူꩻသွိုꩻ၊ အနရိယော-မာꩻနမ်းစမ်ႏငါး၊ နအပစာယိဿံ-သညင်ꩻဖိုတဝ်းဝင်ꩻ၊ ဘူတာနံ-သတ္တဝါႏ၊ အာသိံ-ကနော၊ ဣတိ ပစ္ဆာနုတပ္ပတိ။ ပရဒါရံ အသေဝိဿံ၊ ဣတိ ပစ္ဆာနုတပ္ပတိ။ အနာပါဒါသု-အဝါꩻအတဲန္ထဝ်း၊ ဣတ္ထီသု-လိုꩻမူႏဖိုင်ႏ၊ ဗဟူသုသန္တိသု-အဝ်ႏဗွေဗောႏထာꩻ၊ အသေဝိဿံ-ခွေလွေꩻပဲတ်မာႏမို့မို့ဒျာႏ၊ ပရဒါရံဝတ-ပါꩻအာမာကနော၊ ဣတိ ပစ္ဆာနုတပ္ပတိ။ န ပုဗ္ဗေ အဒဒံ ဒါနံ၊ ဣတိ ပစ္ဆာနုတပ္ပတိ။ ပုဗ္ဗေ-ရီးခါ၊ ဥပဋ္ဌိတေ-အဝ်ႏစူကိုထန်ႏ၊ အန္နပါနေ-ဒဲန်ဟန်ႏအဖျောႏ၊ သန္တမှိ-ခွေထျꩻယို၊ ဗဟုသ္မိံ-အဝ်ႏဗွေဗောႏတဲ့၊ အဟံနအဒဒံဝတ-ခွေတသေလူႏတဝ်းဝင်ꩻမွော့နဲး၊ ဣတိ ပစ္ဆာနုတပ္ပတိ။ ပဟု သန္တော န ပေါသိဿံ၊ ဣတိ ပစ္ဆာနုတပ္ပတိ။ မာတရံပိတရံ-မွိုးဖါ၊ ဂတယောဗ္ဗနံ-အရွယ်ႏလွဉ်ꩻစား၊ ဇိဏ္ဏကံ-ဖြားလဲန်းသွူဖိုင်ႏ၊ ဗဟုသန္တော-တွမ်ႏဥစ္စာႏတွမ်ႏနမ်း အဝ်ႏလွူးခေါမ်ꩻနွောင်ꩻငါႏသွူတဲ့၊ နပေါသိဿံ-ခွေတလွူးခေါမ်ꩻဗာႏတဝ်းဝင်ꩻမွော့နဲး၊ ဣတိ ပစ္ဆာအနုတပ္ပတိ။ ပိတရံ အတိမညိဿံ၊ ဣတိ ပစ္ဆာနုတပ္ပတိ။ အာစရိယံ-ထွာဆရာႏအထျꩻထျꩻ၊ အနုသတ္တာရံ-ကကွိုက်ꩻသွောန်ဖေႏဒါႏ၊ သဗ္ဗကာမရသာဟရံ-ထာꩻအမ်ႏကား ကလိုႏကလွူးမိုꩻဖေႏဒါႏ၊ ပိတရံ-မွိုးဖါယို၊ အတိမညိဿံ-ခွေတသွင်ꩻအမ်ႏတဝ်းဝင်ꩻမွော့နဲး၊ ဣတိ ပစ္ဆာ အနုတပ္ပတိ။ န ပုဗ္ဗေ ပယိရုပါသိဿံ၊ ဣတိ ပစ္ဆာနုတပ္ပတိ။ သီလဝန္တေ-အကျင်ꩻဟဝ်ကအဝ်ႏဒါႏ၊ ဗဟုဿုတေ-ထာꩻသေဟဝ်ကအာဒါႏ၊ သမဏေ-ရဟန်ꩻသျင်ႏ၊ ဗြာဟ္မဏေစာပိ-လိုꩻလမ်းအမျစ္စားဖိုင်ႏယို၊ ပုဗ္ဗေ-ရီးခါ၊ အဟံနပယိရုပါသိဿံ-ခွေတအိုင်ကွူႏလွူးထွိုက်ဗာႏတဝ်းဝင်ꩻမွော့နဲး၊ ဣတိ ပစ္ဆာအနုတပ္ပတိ။ န စ ပုဗ္ဗေ တပေါ စိဏ္ဏော၊ ဣတိ ပစ္ဆာနုတပ္ပတိ။ သန္တောစ-ကငိမ်ꩻကစွူ၊ ပယိရုပါသိတော-ကဟဝ်ကွိုက်ꩻ၊ တပေါ-ကိလေႏသာႏထိုꩻမားအီ၊ စိဏ္ဏော-အကျင်ꩻစားနဝ်ꩻ၊ သာဓုဟောတိ-ဟဝ်ငါႏ၊ ပုဗ္ဗဝ-ကွဲႏတွော့ꩻရီးခါ၊ မယာနအာစိဏ္ဏော-ခွေသမ်းအကျင်ꩻဗာႏတဝ်း၊ ဣတိ ပစ္ဆာ အနုတပ္ပတိ။
ယော စ ဧတာနိ ဌာနာနိ၊ ယောနိသော ပဋိပဇ္ဇတိ။ ကရံ ပုရိသကိစ္စာနိ၊ သ ပစ္ဆာ နာနုတပ္ပတိ။ ယောစ-ထင်ႏတွိုႏလိုꩻယဖြာꩻနဝ်ꩻ၊ ဧတာနိဌာနာနိ-ထာꩻမျိုꩻဆီပါꩻဖိုင်ႏယို၊ ယောနိသော-အထွာတဗာႏ၊ ပဋိပဇ္ဇတိ-အမာꩻလွေꩻ၊ သော-ဝွေꩻနဝ်ꩻ၊ ကရံ-ပွိုးမာꩻလွေꩻဗာႏ၊ ပုရိသကိစ္စာနိ-ဝင်ꩻလိုꩻသီးအကျင်ꩻမꩻ၊ ပစ္ဆာနုတပ္ပတိ-တခိုးလျားဆုဲင်ꩻဗာႏတဝ်း။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဘူရိဒတ်ဇာတ်တောႏ
ဘူရိဒတ်ဇာတ်တောႏ နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထင်ႏသျာꩻဒါႏ ဗွေႏမျတ်ဖရာꩻ ဖဝတန်(၁၀)ပါꩻကို ကအွောန်ႏနယ်ခါꩻဒါႏ ဇာတ်တောႏ ဇာတ်တန်ဆီဖွဲ့အကို ဆဋ္ဌမလဲင်ႏ ဇာတ်ဒျာႏသွူ။
ဘုရာꩻအလောင်ꩻ ဘူရိဒတ္တနဂါꩻနောဝ်ꩻ မဉ်ႏတွိုႏလာဗွေလာမား လာသွစ်ꩻ ဥပုသ်နီꩻဖု့ႏယို နက်ထင်ႏလိုꩻဒုံ၊ ထင်ႏအုံလိုꩻခမ်း ဗာႏရာႏဏသီႏခမ်းကို ယမုနာႏထီခြောင်ထျꩻ၊ တွုန်းဟုံꩻမွူးဆꩻလ ဖြုံႏဒီႏတန်လောင်း၊ ထင်ႏဆောက်တယ်ႏ သီႏလဥပုသ်နောဝ်ꩻသွူ။ မွူးမဉ်ႏဟာလင်ꩻ မွူးမဉ်ႏပင်ꩻဖွိုႏ အခိန်ႏကထင်ႏတွိုႏတဲင် နဂါꩻမူႏနံꩻပေႏတွမ်ႏ နဂါꩻခိုဗင်ႏဖုံႏ ဖန်ဆင်ꩻထင်ႏအနမ်း နင်ꩻလူꩻမူႏ၊ ထူႏထင်ႏအနမ်း ခွန်လူꩻခို၊ တွမ်ႏအဒုံႏအအူ တူရိယာႏဖုံႏအမျိုꩻမျိုꩻ၊ ထင်ႏကျိုႏခန်း ဘူရိဒတ်နဂါꩻ၊ တနာꩻဗိန်ႏလိုꩻဒုံ၊ တကုံဗိန်ႏလိုꩻခမ်း၊ မာꩻလွခန်းနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ထင်ႏတွိုႏတနီꩻ မုတ်ဆိုꩻတဖါပို နေသာဒပုဏ္ဏာꩻတွမ်ႏ သောမဒတ္တသီးနောဝ်ꩻ နွို့တခြာဟောႏထာꩻသား၊ နွို့တခြာဝါးထာꩻမီꩻ၊ အနီꩻနောဝ်ꩻနောဝ်ꩻ ဖျော်တွိုႏလွဉ်ခန်း ဘူရိဒတ်နဂါꩻ ကအောဝ်ႏဆောက်တယ်ႏဒါႏသီႏလ ဟိမခမ်းတခြာ ယမုနာႏထီခြောင်ထျꩻနောဝ်ꩻသွူ။
တွိုႏတနီꩻ နေသာဒမုတ်ဆိုꩻ တွမ်ႏအပို သောမဒတ္တနဝ်ꩻ လွေꩻလော်ယင်းတခြာ၊ တွိုႏလွေꩻယင်း ခင်ႏလမ်းပွိုင်းလဲင်ႏ နဂါꩻကထင်ႏဆောက်တယ်ႏဒါႏသီႏလ ယမုနာႏထီခြောင်ထျꩻ၊ နဂါꩻမူႏပေႏဖုံႏနောဝ်ꩻ မွူးထင်ႏပြေ့ꩻ၊ ထာꩻကထင်ႏခေ့ꩻတဲင် ထူႏခန်းဣစ္ဆာသယ သဲင်ပတ္တမျာꩻ၊ အွဉ်ႏချꩻလင်ꩻခန်း ထီခြောင်ထျꩻ၊ အရောင်ႏလဲ့ ခꩻလေလင်းစွဉ်ႏသွူ၊ ဝွေꩻသီးဖုံႏလဲ့ လင်ꩻလူးဝင်ꩻထီ၊ လင်ꩻအဝ်ႏပျောႏဒျာႏထီကို၊ အလမ်ႏပါယ်ႏတဖြာꩻ ဖျော်လွဉ်၊ ရွစ်ခန်းဂါႏထာႏ ကနွောင်ꩻအီဒါႏ ရူးနဂါꩻနောဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏလွဉ်ခန်း နဂါꩻမူႏပေႏဖုံႏ ကအောဝ်ႏလူးထီ ထီခြောင်ထျꩻ၊ ဝွေꩻသီးထင်းဒျာႏ ဂဠုန်ႏဖျော်တဲင် အွဉ်လွဝင်ꩻ ဖင်းထိုꩻတွော့ꩻ တန်ꩻထူႏပါတောဝ်း ဣစ္ဆာသယ သဲင်ပတ္တမျာꩻ၊ အောဝ်ႏကုဲင်ပြုံႏသေꩻခါꩻဒျာႏထာꩻ ယမုနာႏထီခြောင်ထျꩻနောဝ်ꩻသွူ။ အလမ်ႏပါယ်ႏဆရာႏလဲ့ ထူႏထိုꩻခန်း ဣစ္ဆာသယ သဲင်ပတ္တမျာꩻတဲင် ခွုမ်တွမ်ႏအစူ ကွဲးလွေꩻငါငါတွော့ꩻ လွေꩻမော့ꩻခွဲးစွဉ်ႏဒျာႏ မုတ်ဆိုꩻနေသာဒသီး တဖါပိုနောဝ်ꩻသွူ။ နေသာဒမုတ်ဆိုꩻနဝ်ꩻ သဲစ်ကထီႏ အလံႏပါယ်ႏဆရာႏ အစူလောင်း အောဝ်ႏခွုမ်ဣစ္ဆာသယ ပတ္တမျာꩻတဲင် ဒေါ့ꩻနယ်ခန်း အလံႏပါယ်ႏဆရာႏ "ခွေနဂါꩻတွမ်ႏ နာꩻပတ္တမျာꩻယို နီလုဲင်ႏဝင်ꩻဟောင်း"ဟဲ့ꩻလုဲင်ႏခန်းလို့ဝင်ꩻသွူ။ နေသာဒမုတ်ဆိုꩻလိုꩻမွိုက် သေတောဝ်းဝင်ꩻကေꩻဇူꩻ၊ ဝွေꩻကဖျော်လွေꩻဒါႏ နဂါꩻခမ်းအယံတွင်ꩻ ခွန်နဂါꩻဖေႏဝွေꩻ၊ ဝွေꩻတနေးတောဝ်း၊ အပိုသောမဒတ္တနောဝ်ꩻ သေဝင်ꩻကေꩻဇူꩻ၊ ဒေါ့ꩻဖေႏအဖါ "ဖါဟွေး- ဝင်ꩻကေꩻဇူꩻတရာꩻယို အွဉ်ႏဖေင်ꩻမွုန်း၊ ယွုန်းလုဲင်းဖါ၊ မာꩻမွုန်းတောဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻလုဲင်းဖါ"ဒေါ့ꩻဖေႏအမျိုꩻမျိုꩻ၊ ရိုꩻဖေႏအစားစားလဲ့ အဖါတနာႏတဝ်း၊ နောဝ်ꩻမꩻ တဖါပိုနောဝ်ꩻ သဖော်ꩻဗွိုန်လို့ဒွုမ်ဝင်ꩻတဲင် အပိုသောမဒတ္တနဝ်ꩻ ဖခေါ်ထိုꩻခန်းအခါ၊ လွေꩻခံႏတောႏထိုꩻ ရသေ့ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ အဖါ နေသာဒမုတ်ဆိုꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻတွမ်ႏအလံႏပါယ်ႏဆရာႏ လွေꩻမိုးထေ့စွဉ်ႏဒျာႏ ခွန်နဂါꩻ ကအောဝ်ႏဆောက်တယ်ႏဒါႏသီႏလ ယမုနာႏထီခြောင်ထျꩻ၊ လွေꩻအွဉ်ႏနယ်ပျꩻစွဉ်ႏ ခွန်နဂါꩻ၊ အလံႏပါယ်ႏဆရာႏလဲ့ ဣစ္ဆာသယ သဲင်ပတ္တမျာꩻယို ဖေႏထိုꩻခန်း နေသာဒမုတ်ဆိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ဗျာပါဒ
"ရူးအဲင်ႏ မောင်ႏကုဲင်-တဲ့"ကရိုꩻဒါႏ သတင်ꩻယိုနောဝ်ꩻ တလဲင်ႏချင်ꩻ စွစ်ꩻတိုးတားစွဉ်ႏဒျာႏ နီဒုံကို၊ ရူးကအဲင်ႏဝွေꩻနဝ်ꩻ အဲင်ႏထွန်းဖေသီးသွို့ꩻထျꩻ၊ မောင်ႏကုဲင် ခြဝ်အငေါဝ်း၊ ထွန်းဖေလောႏလွေꩻ၊ မောင်ႏကုဲင်ရိုꩻ- "ထွန်းဖေ- ထာꩻသာႏ ခွေါင်းလဲန်းခွေ၊ ကယ်ႏဆယ်ႏဖေႏသွော့ ခွေအသက်ယို"ရိုꩻခန်းနုဲင်းနောဝ်ꩻ။ ထွန်းဖေတဲ့ သဲစ်ကသေ ရူးအဲင်ႏကျောင်ꩻတဲ့ အခင်ႏလောင်ꩻနဝ်ꩻ စွိုင်ခါꩻတွမ်ႏ ဝွေꩻငင်းဒေင်ႏစီႏ၊ အကီႏနဝ်ꩻ စွိုင်ခါꩻတွမ်ႏ ဝွေꩻကတူႏပေါက်၊ ရူးဖြောင်းခြောင်ꩻ ခင်ႏဒွိုႏခကီနဝ်ꩻတဲ့ ဝွေꩻဖြဲ့ꩻတွမ်ႏနꩻ၊ အသွီႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻဆေ့ꩻထန်ႏထွူတွော့ꩻ ဝွေꩻခူႏဟံႏ၊ ခင်ႏလေင်းမာꩻလနဝ်ꩻ ဝွေꩻအွဉ်ႏလို့စွဉ်ႏဟံႏကို၊ ဝွေꩻတဗစ်ꩻခါꩻထွူတွော့ꩻ ထွန်းဖေရိုꩻ- "မောင်ႏကုဲင်- ခွေလောႏသဲင်ꩻဟဲ့ꩻက လိုꩻဒုံ၊ နာꩻအုံကုဲင်က ဗော့ꩻယိုနော၊ အွဉ်ႏဆွော့ꩻဆွော့ꩻသꩻနေား သွꩻ" "နာꩻကေꩻဇူꩻနဝ်ꩻ ခွေတသက်လွုမ်း ခွေတအွဉ်ႏဖေင်ꩻနွောင်ꩻတဝ်း ထွန်းဖေ၊ လွဉ်ချာမွိုင်မွိုင်နော" "အွို- မဲ့ꩻခွေ လွဉ်ချာမွိုင်မွိုင်ဒျာႏ၊ ခွေအီႏလောႏသဲင်ꩻနေးထာꩻ" ထွန်းဖေတဲ့ ဝွေꩻကဒေါ့ꩻအတွိုင်ꩻ ဝွေꩻလောႏသဲင်ꩻနေးထာꩻ၊ ဝွေꩻသီးသွို့ꩻတွမ်ႏဒုံနဝ်ꩻ တပေါႏညာꩻတဝ်းတဲင် နွုတ်ꩻမိနေစ်လွုမ်ꩻ ဖျော်သဲင်ꩻစွဉ်ႏဒုံ၊ ခွေတဖြောင်းနာꩻတဖြေꩻတဲင် သတင်ꩻယိုနဝ်ꩻ စွစ်ꩻလွေꩻစွစ်ꩻလွေꩻစွဉ်ႏဒုံကို၊ လိုꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏစွုမ်ႏတန်တဲင် ငဝ်းတဲ့ ဟွုန်စွုမ်ႏတန်ဗာႏ။ "မောင်ႏကုဲင် ကလွꩻထီႏနာꩻနဝ်ꩻ ထွန်းဖေ၊ နာꩻစိမ်ႏသီတယ်ꩻတဝ်းဝင်ꩻဟ" "လိုꩻခွဉ်ႏဆေ့ꩻ နုဲင်းမောင်ႏကုဲင်နဝ်ꩻ သီထိုꩻခန်းနဝ်ꩻမꩻ ဟဝ်" "ရူးတကုဲင်ႏ မွေးတဝ်းယင်၊ ပေါႏရူးတကုဲင်ႏ မွေးတဝ်းနဝ်ꩻ မဲ့ꩻမောင်ႏကုဲင် သီထိုꩻတဝ်း" "လွေꩻ- နီလွေꩻထွားစံꩻနယ်ႏ၊ အသီလဲန်းမဉ်ႏဟ" "အဖါစသီလွုမ်ꩻ အပိုအီႏသီဖျင်သွူကွေး" ခွေဒေါ့ꩻတမျိုꩻ နာꩻရိုꩻတစွိုးနုဲင်းနောဝ်ꩻ။ အော်- ပေါႏလိုꩻမာꩻဒုစရဲက်၊ ပေါႏလိုꩻအကျင်ꩻ တဟဝ်တဝ်း၊ ပေါႏလိုꩻတဟဝ်တဝ်းနဝ်ꩻ ဝင်ꩻလွꩻထီႏ၊ ဝင်ꩻဆော့ꩻမဲ့၊ မော့ꩻသွူထာꩻဒုက္ခတဲ့ ဝင်ꩻတသညင်ꩻတဝ်း၊ ဝင်ꩻမဲန်အွဉ်ႏသီထဲင်းဒျာႏ။
ဘူရိဒတ်ဇာတ်တောႏ
သဲင်ပတ္တမျာꩻယို အထွိုက်တန်ႏတောဝ်း မုတ်ဆိုꩻနောဝ်ꩻမꩻ ဝွေꩻမာꩻထဲ့ထိုꩻဒျာႏတွော့ꩻ သဲင်ꩻဖျော်ချာယင်းဒျာႏ နဂါꩻခမ်းနောဝ်ꩻသွူ။ အလံႏပါယ်ႏဆရာႏနောဝ်ꩻ ဆွမ်ꩻထူႏခန်း အလောင်ꩻနဂါꩻ သော့ꩻပဆုပ်ကို ကနိက်စက်အမျိုꩻမျိုꩻ၊ တဒုံနွို့တဒုံထန်ႏ လယ်ႏပျꩻအံႏစွဉ်ႏ လိုꩻအမျာꩻနောဝ်ꩻသွူ။ အလောင်ꩻတောႏမျတ် ဘူရိဒတ်ယို ဖျော်သဲင်ꩻချာတောဝ်း နဂါꩻခမ်းတဲင် အဝေးခို သုဒဿနနောဝ်ꩻဖန်ဆင်ꩻအနမ်းသျင်ႏရသေ့ꩻ၊ အဖူးမူႏ အဇမုခီနောဝ်ꩻ ဖန်ဆင်ꩻအနမ်းဒေႏ ထင်ႏအုံထုမ်ႏလွဉ်ꩻ ဘူရိဒတ်နဂါꩻ လိုꩻခမ်းနောဝ်ꩻသွူ။ ကထွိုင်ႏထင်ႏထုမ်ႏတွော့ꩻ ထင်ႏတွိုႏခန်း ဗာႏရာႏဏသီႏခမ်း၊ ထင်ႏမော့ꩻစွဉ်ႏ အလံႏပါယ်ႏဆရာႏ အောဝ်ႏပျꩻအံႏ ဟော်တလင်ꩻ လိုꩻအမျာꩻခြာနောဝ်ꩻသွူ။ အောဝ်ႏနောဝ်ꩻမꩻ အဝေးနဂါꩻ သုဒဿန ကဖန်ဆင်ꩻဒါႏ အနမ်းရသေ့ꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏအလံႏပါယ်ႏဆရာႏ ပြဲင်ႏလို့ဝင်ꩻတံꩻခိုꩻတဲင် အလံႏပါယ်ႏဆရာႏ သွုမ်ꩻထိုꩻခန်း၊ ရသေ့ꩻနွောင်ꩻထိုꩻနောဝ်ꩻမꩻ အဝေးခို သုဒဿန ဟဲ့ꩻသဲင်ꩻချာယင်း အဖူးခို အလောင်ꩻမျတ် ဘူရိဒတ် အွိုးနဂါꩻခမ်းနောဝ်ꩻသွူ။
ဗျာပါဒ
မောင်ႏကုဲင်နဝ်ꩻ ခွန်ထွန်းဖေ၊ ခွန်စိန်ထွန်း၊ ခွန်ကျော်တွမ်ႏ ဆရာႏခွန်ထွန်းသီ ဒင်ႏပသာဖေႏ၊ ထံႏသဲင်ꩻဖေႏ တသီႏယုံႏတဲင် အုံဗာႏယင်း လိုꩻခမ်း။ ဝွေꩻယူႏယူႏချာ ဝွေꩻနမ်းနဝ်ꩻ ဝွေꩻဟွုန်မာႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ ကွပ်ထမုဲင်ꩻနဲတဲင် တွိုႏအကေပ်ꩻအခွယ်ꩻ အလောင်ႏအလင်ဖုံႏနဝ်ꩻ ထွန်းဖေ စိန်ထွန်း အကျော်သီး ထူႏရေꩻကေပ်ꩻဖေႏတဲင် တလဲင်ႏလဲင်ႏ လꩻအာတန်။ ကထင်ႏတွိုႏ ဝွေꩻသီးဖါ ထင်ႏတသီႏယုံႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးကေပ်ꩻဖေႏတဝ်းတဲင် ပါꩻတသော့ꩻတဝ်း တစိꩻစိꩻ၊ ကလိုႏဒါႏသွီႏ၊ ကလိုႏဒါႏ တသီႏဖုံႏနဝ်ꩻ တလꩻတဝ်းနဝ်ꩻမꩻ ဝွေꩻသီးဖါ သီထိုꩻဗာႏ။ ကွပ်ထွန်းဖေ စိန်ထွန်းသီး တထူႏရေꩻတဝ်းနဝ်ꩻမꩻ ဝွေꩻသီးဖါ သီထိုꩻဗာႏ- ဝွေꩻယူႏစွဉ်ႏဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ထွန်းဖေ စိန်ထွန်း အကျော် ဝွေꩻသီးဝင်ꩻသိုမ်ယိုနဝ်ꩻ ဝွေꩻကျံႏမာꩻသီထိုꩻလို့၊ "ဖုဲင်ႏရီးအဖြာꩻမုဲင်ꩻတဲ့ မာꩻသီ"ဝွေꩻကျံႏတေ့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် အနီꩻနဝ်ꩻ ထွန်းဖေလွေꩻရဲ့စောဝ်းဗွူ တဖြာꩻဒျာႏတွော့ꩻ မောင်ႏကုဲင် ကျံႏမာꩻသီထွန်းဖေ၊ အဝ်ႏထာꩻပုံကို စငါအီႏလွေꩻလွမ်ꩻလွုမ်ꩻ ရူးအဲင်ႏစွော့ꩻခန်းဒျာႏဝွေꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ။ ရူးကအဲင်ႏဝွေꩻယိုနဝ်ꩻ ထွန်းဖေ မဉ်ႏတပျုစုရီးတဝ်းတဲ့ ဝွေꩻသီဗာႏဒျာႏရင်ꩻ။ တွိုႏဝွေꩻနဝ်ꩻ ကျံႏသီဝင်ꩻ၊ တွိုႏဝင်ꩻနဝ်ꩻ မာꩻမွန်ဝွေꩻ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ဝွေꩻဟဝ်နဲ့ ဝင်ꩻဟဝ်နဲ့ ကရိုꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻဟောဝ်သေစဲင်းငါႏလဲန်းသွူ။ သေစဲင်းလဲန်းနဲ့၊ သေစဲင်းတဝ်းဒွိုန်းနဲ့ ကရိုꩻနဝ်ꩻ- မောင်ႏကုဲင် အဝ်ႏတသီႏယုံႏ လင်ꩻလဲန်းသွူ၊ ဟန်ႏနီꩻယို ဝွေꩻဖျော်ရီးစွဉ်ႏဒျာႏဝင်ꩻ၊ နီကျောင်ꩻကို မူႏခိုဖျော်စွုမ်ႏလဲန်းတဲင်တွော့ꩻ မောင်ႏကုဲင် ထွိုင်ႏဒေါ့ꩻတောင်ꩻပြန်ႏနုဲင်းယို- "ဆရာႏတွမ်ႏ သွꩻပေႏသီးဖုံႏ ဗွေႏဩ- ခွေယိုနဝ်ꩻ တဲႏအွိုးပေႏခါကာႏ ကွပ်မွိုက်ငါႏ၊ ကုဲင်ငါႏတဲင် မဉ်ꩻလဲင်ꩻတွင်ႏစွဉ်ႏ "မောင်ႏကုဲင်"၊ ဝင်ꩻလဲင်ꩻဟဲ့ꩻစွဉ်ႏ "မောင်ႏကုဲင်"နုဲင်းယိုသွူ။
ဘူရိဒတ်ဇာတ်တောႏ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဇာတ်တန်ဆီဖွဲ့
ဗျာပါဒ
ရူးကတိန်ႏအဲင်ႏ ခွေသွဉ်းနဝ်ꩻ ခွေသꩻဝꩻမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ "ခွေတဲတဲ့ သီဗာႏသွူထာꩻဒျာႏရင်ꩻ" တိန်ႏယူႏလꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ ငမ်းမွေးစွဉ်ႏထာꩻသီ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ခြဝ်စွဉ်ႏဒျာႏငဝ်း၊ လောႏဟဲ့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏ ထွန်းဖေ၊ ထွန်းဖေ မဉ်ႏတပျုစုတဝ်းခွေ၊ ဝွေꩻမဉ်ႏတကယ်ႏဆယ်ႏတဝ်းခွေနဝ်ꩻ ခွေသီထိုꩻလဲန်းသွူ။ ဒုစရဲက်-အကျင်ꩻတဟဝ်တဝ်း ကရိုꩻနဝ်ꩻ တဟဝ်တဝ်းမွေးစွဉ်ႏဒျာႏ၊ ခွေစသေနာႏစဲင်း ယိုတလဲင်ႏ၊ ပေါႏမာꩻဒုစရဲက်နဝ်ꩻ မော့ꩻထာꩻချမ်ꩻသာႏနဲ့၊ မော့ꩻထာꩻဒုက္ခကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွားဗော့ꩻခွေယို၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ သွꩻပေႏသီးဖုံႏ ကုဲင်မွုန်းနုဲင်းခွေသွဉ်း၊ တွမ်ႏမွိုက်မွုန်းထာꩻ နုဲင်းခွေသွဉ်းယိုဩ။ ခွေသွဉ်း မဉ်ႏတမာꩻတဝ်း ဒုစရဲက်၊ ခွေသွဉ်းကျင်ꩻမဉ်ႏဟဝ်နဝ်ꩻ ဝင်ꩻကောရက်သားတဲ့ အာဒျာႏ၊ နီဖါတဲ့ အမျိုꩻသီဗာႏ တမွေးတဝ်း၊ ခွေတဲ့ ရူးအမျိုꩻအီႏအဲင်ႏ တမွေးတဝ်း၊ ကထွာဗာႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ခွေဒုစရဲက်ဖုံႏဒျာႏ၊ ခွေအမာႏလွဉ်းလွဉ်း။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ခွေကပဲစ်မာႏဗာႏ သွꩻပေႏသီး ထွန်းဖေ စိန်ထွန်း အကျော်သီးနဝ်ꩻ ခွေတောင်ꩻပြန်ႏချာလို့လို့ဒျာႏ၊ အွဉ်ႏစွꩻခွင်ꩻဗဲင်းခွနော သွꩻပေႏသီးဖုံႏဩ" "ဗြပ် ဗြပ် ဗြပ် ဗြပ်" နဝ်ꩻထွူတွော့ꩻ အသေစ်ရိုꩻ- "နာꩻတောင်ꩻပြန်ႏဒျာႏ အခိုလွုမ်ꩻနဲ့ မောင်ႏကုဲင်၊ အွို့ꩻ- ထမုဲင်ꩻမူႏပေႏနဝ်ꩻတဲ့ တောင်ꩻပြန်ႏပါတဝ်းနဲ့" အသေစ်ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် မောင်ႏကုဲင်ရိုꩻ- "ခွေကပဲစ်မာႏဗာႏ ဖူးမူႏ၊ အွိုး- တမွေးတဝ်း၊ အွိုးထမုဲင်ꩻ ဗွာစီနဝ်ꩻတဲ့ ခွေတောင်ꩻပြန်ႏဒျာႏနာꩻ ဗွာစီ" "ဗြပ် ဗြပ် ဗြပ် ဗြပ်" "နာꩻတပဲစ်မာႏဗာႏတဝ်းခွေ တလဲင်ႏလဲင်ႏ မောင်ႏကုဲင်" "ဟား ဟား ဟား ဟား" "နာꩻယူႏယော့မွုန်းထာꩻ ဗွာစီ၊ ခွေကဝင်ꩻမူႏမာႏနာꩻနဝ်ꩻဒျာႏ" "အဝ်ႏစွဉ်ႏဝင်ꩻမူႏမာႏတန်နဝ်၊ ရိုꩻမာႏဒေါ့ꩻမာႏ ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻမွိုင်" "အွူ- ခွေကရိုꩻမာႏ၊ ဒေါ့ꩻမာႏဗာႏနာꩻနဝ်ꩻ နာꩻသဘော်ꩻတူႏဒျာႏမတဝ်၊ အွိုး- မွေးတဝ်း၊ နာꩻအွို့ꩻထမုဲင်ꩻ---၊ နာꩻအွဉ်ႏစွꩻခွင်ꩻဒျာႏမတဝ်" "သဘော်ꩻတူႏဒျာႏ ရိုꩻနုဲင်းမွိုင် ဗွာစီ" "ရိုꩻတဝ်း၊ ထွဉ်ႏနာꩻဖူးမူႏရိုꩻမွိုင်" "ခွေဖူးမူႏနဝ်ꩻ ဗွာစီသွူသနယ်၊ သဘော်ꩻတူႏဒျာႏရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻဟုဲင်း" "အသေစ်တန်မꩻ လွꩻထီႏနာႏ" "လွꩻထီႏမဲန်ထွား-မွာႏမဲန်လꩻနော" "ဟား ဟား ဟား ဟား"
"တပဲ့ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ဆရာႏကအီႏသွဉ်ဖေႏ တပဲ့ꩻသီး ဟန်ႏနီꩻယိုနဝ်ꩻ ဒုစရဲက်အမုဲင်ကွတ်ꩻ၊ ဗျာပါဒ-ကျမ်ႏတကုဲင်ဝင်ꩻခရာႏ" ဗျာပါဒ-ကရိုꩻနဝ်ꩻ ဝင်ꩻစီꩻပွါꩻချမ်ꩻသာႏ ဖေႏနေးကကုဲင်ထိုꩻတဲင် ကျမ်ႏဖေႏနေး ဝင်ꩻကကုဲင်ထိုꩻ၊ ဖေႏနေးကသီထိုꩻ။ ဝင်ꩻမဉ်ႏကျမ်ႏမွိုင်နီ နုဲင်းနဝ်ꩻမွိုင်၊ နီခံႏနွောင်ꩻတဝ်း၊ သꩻလျားပါꩻ၊ သꩻဆာပါ၊ ကျမ်ႏတကုဲင်ချာပါꩻသနယ်။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ စဉ်ꩻစာꩻချာသွော့ယာႏ- စာႏနာႏချာသွော့နမ်း၊ ဝင်ꩻစီꩻပွါꩻချမ်ꩻသာႏ ဖေႏနေးကကုဲင်ထိုꩻ၊ ဝင်ꩻဖေႏနေးကသီထိုꩻ နီမဉ်ႏကျမ်ႏဝင်ꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့ ဝင်ꩻခံႏနွောင်ꩻတဝ်း၊ ဝင်ꩻသꩻလျားနီ၊ ဝင်ꩻသꩻဆာနီ၊ ဝင်ꩻကျမ်ႏတကုဲင််ချာနီ။ ကျမ်ႏတကုဲင်ဝင်ꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ဗာႏရီးဒျာႏအဗွေႏ ကောကျမ်ႏသားလွဉ်းလွဉ်း။ ဥပမာႏ- မဉ်ႏကျမ်ႏသူႏဝင်ꩻ တွမ်ႏဖွိုင်ꩻမွတဲ့ ဝင်ꩻနောဝ်ꩻ လꩻတဗော့ꩻဒွိုန်း၊ ဝွေꩻစူ အီႏတဗော့ꩻရီးလဲဉ်း၊ မဉ်ႏယုဲင်လဲ့ꩻပါꩻ တွမ်ႏမေႏခြဲလဲ့ ပါꩻနဝ်ꩻ မေႏလꩻခိုးဒွိုန်း ဝွေꩻနဝ်ꩻ မေႏလျားရီးလဲဉ်း၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ပေါႏကျမ်ႏတကုဲင်ဝင်ꩻနဝ်ꩻ ဘဝယိုတဲ့ မော့ꩻဗာႏထာꩻဒုက္ခ၊ ဝင်ꩻကျွိုက်တဝ်း၊ ဝင်ꩻလွꩻထီႏ ဘေꩻရန်ႏအာ၊ ဘဝငါသူꩻတဲ့ လင်ꩻထဲ့ဗာႏငါးရုဲင်ꩻ၊ မဉ်ႏသဲင်ꩻကွုတ်ဗာႏယင်း လိုꩻပိုတဲ့ ယောင်ꩻဆင်ꩻတဗွိုး လောင်ႏလွိုးဝင်ꩻဗွိုႏတန်၊ ဝင်ꩻကဲ့ꩻရဲ့ꩻသဲ့ꩻသွမ်ꩻ၊ ထွာလိုꩻကျမ်ꩻထံꩻ၊ ထွာလိုꩻမေတ္တာႏဆေ့ꩻ၊ ဘုံႏတန်တဝ်း၊ အနုဘောႏအဲန်ထဝ်း ထွာဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။ "ကျမ်ႏတကုဲင်ဝင်ꩻဒါႏတဝ်း"ကရိုꩻနဝ်ꩻ နီဆရာႏ တဲမ်းဖေႏကဗျာနုဲင်းယို- + ဝင်ꩻယံဟုဲင်လုဲင်- ကျမ်ႏကုဲင်လွဉ်ꩻမာႏ ငါးရုဲင်ꩻထဲ့ဗာႏ - ချမ်ꩻသာႏကင်ꩻညာꩻ သဲင်ꩻကွုတ်လိုꩻပို - လွိုးယိုဗွိုႏငါႏ ကျမ်ႏကုဲင်မွုန်း - မဉ်ႏယွုန်းကျင်ꩻဟဝ်ထွာ။ ကဗျာယို မဉ်ႏပြန်ႏငေါဝ်းရိုꩻရိုꩻနောဝ်ꩻ- (ဝင်ꩻစီꩻပွါꩻချမ်ꩻသာႏ ဝင်ꩻသက်ဖေႏကကုဲင်၊ ဟုဲင်လုဲင်ထိုꩻတဲင် ကျမ်ႏကုဲင်၊ ကျမ်ႏသီ မဉ်ႏလွဉ်ꩻမာႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လင်ꩻထဲ့ဗာႏငါးရုဲင်ꩻ၊ မဉ်ႏလင်ꩻထဲ့ငါးရုဲင်ꩻ၊ မဉ်ႏလင်ꩻခံႏငါးရုဲင်ꩻသူꩻနဝ်ꩻ ထာꩻချမ်ꩻသာႏအဲန်ထဝ်းတစိꩻစိꩻ၊ မဉ်ႏသဲင်ꩻကွုတ်ယင်းလိုꩻပိုတဲ့ ဝွေꩻလောင်ႏလွိုးယိုနဝ်ꩻ ဗွိုႏခရာႏ (စန်းခရာႏ)ဟဝ်ငါႏ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ကျမ်ႏကုဲင်မွုန်းဝင်ꩻ၊ မဉ်ႏယွုန်းထိုꩻနဝ်ꩻ ထွာလိုꩻအကျင်ꩻဟဝ်) ပြန်ႏဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ "တပဲ့ꩻသီး စွုမ်ႏဖြီးစွုမ်ႏဖြာꩻ ဖေႏနေးကထွာ လိုꩻအကျင်ꩻဟဝ်၊ ဖေႏနေးကထွာလိုꩻယံနဝ်ꩻ ကျမ်ႏကုဲင်မွုန်းဝင်ꩻနော" "မွေးဒျာႏ ဗွေႏအော်" "ယိုတလဲင်ႏတဲ့ အခိန်ႏလꩻလဲန်း၊ အုံပဆားဒွိုန်းက၊ မင်္ဂလာႏဒျာႏ တပဲ့ꩻဖုံႏ" "မင်္ဂလာႏဒျာႏ ဆရာႏဗွေႏအော်"
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
အန္တရာယ်ႏအာငါႏထာꩻသီတာႏ
"ဒုတိယ မရဏဿတိသုတ် (အန္တရာယ်ႏအာငါႏ ထာꩻသီတာႏ)" "ဒုတိယမရဏဿတိသုတ် (အန္တရာယ်ႏအာငါႏ ထာꩻသီတာႏ)" "ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- 'ယူႏလꩻထာꩻသီ-မရဏဿတိ'ကမ္မဋ္ဌာန်ꩻယို မဉ်ႏပွါꩻမျာꩻအာအာ၊ မဉ်ႏယူႏလꩻသေႏသေႏနားနားနဝ်ꩻ အကျိုꩻတန်ငါႏ၊ အကျိုꩻအဝ်ႏသွုပ်ငါငါ၊ တနꩻလွေꩻနိဗ္ဗာန်ႏသူꩻ၊ တွိုႏအနာလွိုသူꩻ တွိုႏစွဉ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ လွꩻမွုန်းလာꩻလာꩻ၊ အားထွုတ်ပွါꩻမျာꩻ မရဏဿတိ ကမ္မဋ္ဌာန်ꩻနောဝ်ꩻဟုဲင်း။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- သာႏသနာႏတောႏကိုယို ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ ပွန်းလꩻ (ပိုးန်လꩻ) မွူးယာခိုႏ၊ တွိုႏမွူးဟာတွော့ꩻ ဝွေꩻယူႏစဉ်ꩻစာꩻနုဲင်းယို- ခွေသက်အန္တရာယ်ႏ ကသီအီဒါႏ အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်၊ 'ရူးအဲင်ႏတဲ့သီဒါႏ၊ ခြို့ꩻထာꩻ(ရော့ꩻတဝ်း)တဲ့ သီဒါႏ၊ ထဲ့ထာꩻတဲ့ သီဒါႏ၊ အံႏထာꩻတရော့ꩻတဝ်းတဲ့ သီဒါႏ၊ သꩻရာႏသဲင်တဲ့ သီဒါႏ၊ နုတ်ချက်ꩻသေင်တဲ့ သီဒါႏ၊ တလီꩻဆန်တဲ့ သီဒါႏ၊ တလီꩻဖျတ်တဲ့ သီဒါႏ၊ တလီꩻပေ့ꩻတဲ့ သီဒါႏ၊ လိုꩻမာꩻသီတဲ့ သီဒါႏ၊ ဘီလူꩻ(တကောင်ႏတကုဲင်-လူꩻကုဲင်ဖုံႏ)တဲ့ မာꩻသီဒါႏ၊ ကွပ်ရောႏဂါႏ တမျိုꩻမျိုꩻတဲ့ သီဒါႏ'စတဲင် ကသီအီဒါႏ အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်၊ ယူႏစဉ်ꩻစာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ။ (ဟန်ႏနီꩻ မွူးယာခိုႏ တနီꩻမွူးမွူး၊ ခွေမော့ꩻတောဝ်း အန္တရာယ်ႏ၊ ခွေသီထိုꩻတောဝ်း၊ ခွေကံႏဟောဝ်မွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ ယူႏစဉ်ꩻစာꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻ)။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ပွန်းလꩻမွူးယာ တွိုႏမွူးဟာတွော့ꩻ ယူႏဖျင်-မွူးယာခိုႏနဝ်ꩻ သီတဝ်း၊ မွေးလဲဉ်းသွူ၊ အဝ်ႏကုဲင်တော မွူးဟာ ထာꩻခေ့ꩻခိုႏယိုတဲ့ ခွေသက်အန္တရာယ်ႏ ကသီအီဒါႏ အကျောင်ꩻတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာတန်၊ 'ခွေယို လꩻပယ်ႏထိုꩻဗာႏဒွိုန်း အကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏနေကဟောင်းနဲ'ယူႏဆင်ႏချင်ႏဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻ၊ လꩻပယ်ႏဗာႏဒွိုန်း အကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏနေတဲင် 'ခွေမဉ်ႏသီစွော့ꩻထိုꩻမွိုင် ဟန်ႏနာꩻယိုမွိုင် ခွေအီႏလွေꩻမော့ꩻ ထာꩻဒုက္ခသနယ်'ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻထွူတွော့ꩻ ဖေႏကယ်ႏထိုꩻနွောင်ꩻ အကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ သꩻမဉ်ပယ်ႏထိုꩻမွေးမွေးဗာႏ၊ နေးတွမ်ႏသတိꩻပညာႏ နဲ့စ်အားထွုတ်မွေးမွေးဗာႏ (အားထွုတ်ခေ့ꩻ အားထွုတ်နာꩻဗာႏ)တရာꩻ၊ နဲ့စ်အားထွုတ်ဗာႏစွဉ်ႏ တကားမုဲင်ꩻနဲတဲင်- ဥပမာႏ-ပါꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ မေႏခိုးအကတူႏ တရိုꩻတဝ်း၊ မေႏခိုးအခွမ်ꩻလာꩻ (ကအဝ်ႏနမ်းလောင်း)နဝ်ꩻ တရိုꩻတဝ်း၊ (ပေါႏမေႏခိုးနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အဗွေႏအုံစွူဗော့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဲ့၊ အနဲ့စ်မာꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ ယူႏစံꩻဟုဲင်း)၊ ပေါႏမေႏခိုးသွူဝွေꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အုံစွူလꩻတဝ်း၊ သꩻမဉ်မာꩻဖေ့မွေးမွေးစွဉ်ႏမေႏ၊ မေႏဖေႏနေးကဖေ့တဲ့ နဲ့စ်မာꩻဖေ့မွေးစွဉ်ႏ၊ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ- ကထွာထိုꩻ အကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ ဗွန်ပီနုဲင်းမေႏနဝ်ꩻသွူ၊ မေႏအကုသိုလ်ႏ ဖေႏနေးကထိုꩻမားချာနောဝ်ꩻ သꩻဗွန်နုဲင်းဗာႏ မေႏကခိုးလိုꩻ၊ နဲ့စ်ပယ်ႏထိုꩻမွိုင်မွိုင်ဗာႏ နုဲင်းမေႏကခိုးလိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ပေါႏလေတနာꩻတဲ့ သꩻရေꩻဗာႏ၊ ထာꩻတနာꩻကိုယို ခွေမော့ꩻတဝ်းအန္တရာယ်ႏ၊ ခွေသီထိုꩻတောဝ်း၊ ယိုနဝ်ꩻ တွိုႏဖျင်လဲဉ်းထာꩻလေ၊ ဟန်ႏနီꩻ မွူးယာခိုႏယို ခွေသီတဝ်း ရိုꩻနွောင်ꩻတဝ်း၊ ယူႏဗာႏသက်အန္တရာယ်ႏ၊ ယူႏဗာႏထာꩻသီ၊ နဲ့စ်ပယ်ႏဗာႏအကုသိုလ်ႏ၊ နဲ့စ်မာꩻဗာႏကုသိုလ်ႏ၊ ပေါႏအောဝ်ႏမာꩻလွေꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻနောဝ်ꩻ (တနီꩻတဝ်းတဲ့တနီꩻ) လꩻဗာႏမဂ်ဉာဏ်ႏ ဖိုလ်ႏဉာဏ်ႏ တွိုႏဗာႏနိဗ္ဗာန်ႏ အမန်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ အဋ္ဌကနိပါတ်၊ ဒုတိယ မရဏဿတိသုတ်)
ဟေင်ဒူဘာႏသာႏ
ဟိန္ဒူဘာႏသာႏ (အဲင်းကလေတ်: Hinduism) ယို ကမ္ဘာႏဟမ်ႏလောင်းကို ထွာသက်တန်ထိုသွတ်ꩻ၊ ထာꩻမော့ꩻလွောန်ခြောင်ꩻ အညသွတ်ꩻ ဘာသာႏတရာꩻဒျာႏသွူ။ ဝွေꩻတရာꩻလိတ်ဖွူꩻယို ထူႏလꩻသေꩻခါꩻလဲန်း ခင်ႏလမ်း ထာꩻဝုဲင်ႏထူႏယုမ်းလွောန် ကဏ္ဍကို တယ်ႏ ဘီသီ ၃၀၀၀ (BC 3000) ခါကာႏ။  ထွာအတန်သွတ်ꩻ ဘာႏသာႏတရာꩻ အိန္ဒိယခမ်းကို။ ကနွို့ပါခါꩻ ဟိန္ဒူဘာႏသာႏသား ကဟဲ့ꩻဝွေꩻသီးဘာႏသာႏနောဝ်ꩻ သနာတနာဓမ္မ (သဉ်သကရစ်-सनातन धर्म၊ ထာဝရ ဘာႏသာႏတရာꩻ) ဒျာႏသွူ။ အွောန်ႏအထျꩻ ထာꩻဒေါ့ꩻနယ်ဖေႏခါꩻ (အဆုံးအမများ)  ဖုံႏကပါဒါႏ ဝေဒလိတ်ဖွူꩻယို အောဝ်ႏအုံကြော့တဉ်ႏတသေႏ ထာဝရတဲင် ဝွေꩻသီးကယုမ်းဒါႏ ထာꩻယူႏဝါဒယို ဟိန္ဒူလိုꩻခွိုꩻဖုံႏဟဲ့ꩻ သနာတနဓမ္မ (ဘာႏသာႏတရာꩻ ကအောဝ်ႏတဉ်ႏခွေါင်တသေႏ ထာဝရ) နောဝ်ꩻသွူ။ thumb| ဟိန္ဒူ ထာꩻယူႏဝါဒယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏတဖြှာꩻဖြှာꩻ မာꩻထွိုင်ႏခါꩻမွေးတောဝ်းတဲင် ဗွိုန်ပီတောဝ်း ဝါဒလောင်းလင်။ ကောပ်နောဝ်ꩻမꩻ ဟိန္ဒူထာꩻယူႏဝါဒယို တအောဝ်ႏဒင်ႏတောဝ်း မာꩻထွိုင်ႏခါꩻသား အမဉ်ꩻနာမလောင်း နုဲင်းဗုဒ္ဓထာꩻယူႏဝါဒ၊ ခရစ်ဆျန်ႏထာꩻယူႏဝါဒဖုံႏ။ အမဲန်ႏနောဝ်ꩻ ဝေဒလိတ်ဖွူꩻကိုယောဝ်း၊ လိတ်ဖွူꩻလောင်းလင်ကိုယောဝ်း ဟိန္ဒူ ကရိုꩻဒါႏ လိတ်ဖြုံႏယို တအောဝ်ႏသော့ꩻတောင်းသွူ။ ထာꩻမော့ꩻလွောန်ခြောင်ꩻ(သမိုင်း) ပညာႏသျင်ႏသား ယဖြာꩻရိုꩻ လိုꩻတဖဲ့ꩻသားဟဲ့ꩻ လိုꩻကအုံဒါႏ အိန္ဒူခြောင်တန် အွိုးတဖဲ့ꩻခေါသားတဲင် ထွာလွောန်ဟိန္ဒူ နုဲင်းနောဝ်ꩻ။
မဉ်ႏထွားလွောန်ꩻ ဟိန္ဒူထာꩻယူႏဝါဒ အရွီးအထျꩻနောဝ်ꩻ အီးထီႏလꩻဖြှီးဖြှောဝ်းနေးလုမ်ꩻ။ ကွယ်ႏတွော့ꩻ ကစူꩻခါꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ ဟိန္ဒူထာꩻယူႏဝါဒယို စခေါင်းစခါ ခါးလားခရစ်နေင်ႏကတွိုႏ အောဝ်ႏ အာရိယန်လိုꩻခွိုꩻဖုံႏ ကကြုဲင်းလွေꩻ အိန္ဒိယဖဲ့ꩻကိုတွင်ꩻ ကပါလွောန်သွိုဒါႏ ဗြဟ္မဏ ထာꩻယူႏဝါဒကို တန်ဖြွိုသဲင်ꩻတဲ့ရိုꩻ။ ဝင်ꩻယူႏခွေါန်ꩻခါꩻနောဝ်ꩻ ဟိန္ဒူထာꩻယူႏဝါဒယို အလဲန်းရီးလွိုသွတ်ꩻ၊ အောဝ်ႏလွောန်ကာႏ ခါးလားလိုꩻကသေဒင်ႏသေꩻ ထာꩻမော့ꩻခွဲးဖိုခြောင်ꩻ လိတ်လောင်း (သမိုင်းမတိုင်မီခေတ်) စိုးကိုကာႏ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ကလဲန်းခိုႏချာ နေင်ႏခြွောန်း နီရေင်လွိုကိုတွင်ꩻ ဟိန္ဒူထာꩻယူႏဝါဒ လောကကိုနောဝ်ꩻ သူႏတောႏ စွူစင်ရသေ့ꩻဖုံႏ (သူတော်စင်ရသေ့များ)၊ ဖရာꩻလိုꩻ (တမန်တော်)ဖုံႏ၊ ဒဿနဗေဒ ပညာႏသျင်ႏဖုံႏ ထန်ႏလွောန်ဖိုအာအေားတန်။ ပုဂ္ဂိုလ်ႏစားနောဝ်ꩻဖုံႏ အွောန်အနမ်း မာꩻစွောတ်ꩻလီလွေꩻဖေႏဖို ဟိန္ဒူထာꩻယူႏဝါဒ၊ ထာꩻခြုဲင်းနယ်ဖေႏခါꩻ၊ ထာꩻမာꩻလွောန်တသေႏ နောဝ်ꩻသွူ။
ဟိန္ဒူထာꩻယူႏဝါဒ ဒဿန(အဘိဓမ္မာ)ယို အလုဲင်းတန်၊ ဒဿနလီ အောဝ်ႏသူစား။ ဒဿနနောဝ်ꩻသူစားယို ဝွေꩻသီးဟဲ့ꩻ ဆဒဿန၊ အောဝ်ႏလွောန်ကာႏ ခါးလားဘီသီ ငတ်ꩻရျာꩻဗူႏ ကတွိုႏခါꩻကာႏသွူ။ ဒဿနသူစားနောဝ်ꩻ ဉာယ၊ ဝိသေသိက၊ သံခယာ၊ ယောဂ၊ ပုဗ္ဗမီမံသာ တောဝ်းလဲ့ မီမံသာ၊ ဝေဒန္တဖုံႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဟေင်ဒူဘာႏသာႏ
ဝေင်ꩻလယ်ဝွေး
ဝေင်ꩻလယ်ဝွေး (အဲင်းကလေတ်: Lewe) (မန်း: လယ်ဝေးမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီအခဝ်ထာႏဝ နေပီတောႏခမ်းခြွဉ်းဗူႏဟံႏနယ်ႏကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏလယ်ဝွေး ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ရန်ႏတကုင်ႏ-မန်ႏတလေꩻ ကာꩻတဖူꩻတန်လဲ့ ကာႏလွေꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻလယ်ဝွေးတဲင် ဖြေꩻစာကူꩻကားတာႏ ကွုန်ꩻဟွိုင်ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻလယ်ဝွေးနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻပိဉ်းမနား ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ် မဲင်ႏ(၁၀)ရပ်ကိုသွူ။
ဝေင်ꩻအဲဉ်ႏလုဲင်းဧရိယာႏနဝ်ႏ အဝ်ႏစတုရန်း(၄)မဲင်ႏရပ်တဲင် ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၃၀,၂၀၈ သွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏနဝ်ꩻ ဖွဲ့ဗူႏခါꩻတောမ်ႏ ရပ်ကွက်(၇)ကွက်သွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ မန်းလိုꩻမျိုꩻ အဝ်ႏအုံသော့ꩻအာသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏပိဉ်းမနား၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်တွီင်းစီး၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏယေတာသေ၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏဒက္ခိဏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏပိဉ်းမနားဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻလယ်ဝွေးထျꩻနဝ်ꩻ နေပီဒေါ်အခမ်းခမ်းဆဲင်ႏရာꩻသင်ဖော်ꩻကျောင်ႏကွင်ꩻလဲ့ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:နေပီဒေါ်ဟံႏနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
အွဉ်ငါသားတွမ်ႏထောင်လွဉ်ꩻသား
အွဉ်ငါသားတွမ်ႏ ထောင်လွဉ်ꩻသား
အွဉ်ငါသား မဲဉ်ယံနုဲင်းမုဲင်ꩻယံ ပေါႏထောင်လွဉ်ꩻသား တယံတောဝ်းတဲ့ ထွာဒျာႏအတယံလို့တောဝ်းထာꩻနေနေ .. ထောင်လွဉ်ꩻသားမဲဉ်ယံ နုဲင်းမုဲင်ꩻယံ ပေါႏအွဉ်ငါသားတယံတောဝ်းတဲ့ အလူးကြုံႏညီꩻဒါႏဒျာႏဝင်ꩻနေနေ .. အွဉ်ငါသားတဲ့ယံ ထောင်လွဉ်ꩻသားတဲ့စွို့ꩻ မဉ်ႏညီႏဝင်ꩻမ့ꩻ  ကရေႏတွိုင်ꩻလ့ယိုꩻ ထွာယိုꩻသွူ ... လိုꩻယဟန်ႏနောဝ်ꩻ နမ်းတယံတောဝ်းရာႏရာႏ နမ်းတကျတောဝ်းရာႏရာႏ ယွူးတေားပါꩻအမာႏ ယွူးတေား ပါꩻယံတောဝ်း စားနောဝ်ꩻတဲ့အောဝ်ႏ ယဟန်ႏနောဝ်ꩻ...ပါꩻတယံတောဝ်း ပါꩻတကျတောဝ်းရင်ꩻမꩻ အမာꩻထဲ့ဖွိုႏပါတေားနီ  အမာꩻသွုမ်ꩻပါတေားနီ နောဝ်ꩻစားတဲ့အောဝ်ႏဒါႏဒျာႏရင်ꩻနေနေသွူ ...
နောဝ်ꩻမ့ꩻ ...ထောင်လွဉ်ꩻပါꩻတဲ့နောဝ်ꩻ ပါꩻထောင်လွဉ်ꩻနီတဲ့နောဝ်ꩻ လိုႏငါႏ နမ်းတွမ်ႏနမ်းယိုလဲ့ ဆင်ႏချင်ႏ ဝွေႏဖန်ႏချာဒါႏဒါႏသွူ .. မဉ်ႏထောင်လွဉ်ꩻပါꩻဆ့ꩻချာလဲ့ ဝွေꩻကအွဉ်တဖူꩻယို မွေးနဲ့ မွေးတောဝ်းနဲ့ ထောင်လွဉ်ꩻ သင်ꩻနဲ့ သင်ꩻတောဝ်းနဲ့ အရီးသွတ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်း လိုႏသေနေနေသွူ .. မဉ်ႏထွာအွဉ်ငါသားလဲ့ လိုႏငါႏ တွမ်ႏသ့ꩻရင်ꩻ အစဲစ်အမဲဉ်ႏတဗာႏတဲင် တဖူꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏ အွဉ်ငါလွေꩻသွူ အွဉ်ငါသား တွမ်ႏ ထောင်လွဉ်ꩻသားယို လိုႏဒေါ့ꩻရီတွိုင်ႏပင်ႏ ဖေႏကျမ်ႏချာငါ ခွိုꩻခွိုꩻငါႏလို့ဝင်ꩻသွူ ... အွဉ်ငါသား တွမ်ႏ ထောင်လွဉ်ꩻသားယို မဉ်ႏညီႏသွိုဝင်ꩻမ့ꩻ ကရေႏအတွိုင်ꩻ တဖူꩻယို တွိုးယိုꩻ ဗ့ꩻယိုꩻ အောင်ႏမျင်ႏထင်ႏထိုယိုꩻသွူ ... ပေါႏအွဉ်ငါသား တွမ်ႏ ထောင်လွဉ်ꩻသားယို တညီႏမျတောဝ်းတဲ့ ကဲဉ်းအာ  ညာꩻထိုꩻယင်းဒျာႏ ထာꩻရေႏရွယ်ႏ အောင်ႏမျင်ႏမုꩻ ကောဝ်ႏထွန်ႏသူꩻနေနေသွူ ... အွဉ်ငါသားတွမ်ႏ ထောင်လွဉ်ꩻသားကရိုꩻယို အမိဉ်ꩻနောဝ်ꩻ ငါတွမ်ႏချာလဲ့ အမဲဉ်ႏမွေးတဗာႏနောဝ်ꩻ အလွေꩻတသွိုန်ဗာႏဒျာႏလို့ဝင်ꩻ နုဲင်းဖိုးလေားမ့ꩻသွူ ....။
ခွန်ဟွိုန်ဟဝ်
ဝေင်ꩻပိဉ်သလူ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
သျင်ႏသီဝလိဂါႏထာႏတောႏ
‍‍ရဟန်ꩻတာႏဗွေႏ သီႏဝလိနဝ်ꩻ လာဘ်အာလာဘ်တန်ငါႏတဲင် လ့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏ ဧတဒဂ်"ဘွဲ့"နဝ်ꩻသွူ။ နေးတွမ်ႏ ယွုမ်းအံႏမုꩻတဗာႏ တွမ်ႏသဒ္ဓါႏတရာꩻတန်တန်အာအာတဲင် မိဉ်ႏရွစ်ဖတ်ပူႏဇောႏဗာႏနဝ်ꩻ လိုႏရာꩻဆန္ဒ အီႏပြဲ့ꩻဝ ဗွေႏစွုမ်ႏဗာႏသွူ။
ဗွေႏသီႏဝလိဂါႏထာႏ (ပါႏဠိတောႏ)
၁။ သီဝလိ စ မဟာနာမံ၊ သဗ္ဗလာဘံ ဘဝိဿတိ။ ထေရဿ အာနုဘာဝေန၊ သဗ္ဗေ ဟောန္တု ပိယံ မမ။
၂။ သီဝလိ စ မဟာဝီရော၊ ယေ ယေ ပဿန္တု မံ ပိယံ။ တေ တေ ပဿန္တု ပရမံ၊ ဇနပဒံ ပူဇယန္တု။
၃။ သီဝလိ စ မဟာထေရော၊ မမ သီသေ ဌပေတွာန။ ဇမ္ဗုဒီပမဏ္ဍလေန၊ ဇယော မန္တာ သုခါဝဟာ။
၄။ သီဝလိ စ မဟာနာမံ၊ ဣန္ဒာ ဒေဝါ သဗြဟ္မကာ။ မနုဿပုရိသော ဣတ္ထိ၊ မဟာလာဘံ ဘဝိဿတိ။
၅။ သီဝလိ စ မဟာလာဘံ၊ နာနာ ဒေတိ ဝရံ ဝရံ။ ဣဒမ္ပိ ပူဇိတံ ဒေတိ၊ မဟာသုခံ ဘဝိဿတိ။
၆။ ဝဏ္ဏံ ဒန္တံ နရာတိတ္တိ၊ အာဏာ မယှံ ဘဝေ ဘဝေ။ တဝ ရုက္ခေ ရာဇဓီတာ၊ သဗ္ဗေ ကောဓံ ဝိနဿန္တု။
၈။ သီဝလိ စ မဟာထေရော၊ ယေ ယေ ပဿန္တု မံ ပိယံ။ တေ တေ ပဿန္တု မံ ပိယံ၊ ဇနပဒံ ပူဇိဿန္တိ။
၉။ သီဝလိ စ မဟာထေရော၊ မမ သီသေ ဌပေတွာန။ မန္တတေဇ ဇယောမန္တံ၊ အဟံ ဝန္ဒာမိ သဗ္ဗဒါ။
၁၀။ သီဝလိ စ မဟာထေရော၊ ဒေဝမနုဿပူဇိတော။ သော ရဟော ပစ္စယာဒိနံ၊ မဟာလာဘံ ကရောတု မေ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
သာႏသနာႏရေꩻ အကျောင်ꩻခရာႏ(၁)
သာႏသနာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ - ဗုဒ္ဓသာႏသနာႏ၊ ဗုဒ္ဓသာႏသနာႏ ကရိုꩻနဝ်ꩻ - ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ ငဝ်းသွဉ်သင် အဓိပ္ပါယ်ႏလꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ သွဉ်သင်ခါꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲးတဲင် တရာꩻအမျိုꩻယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻကုသိုလ်ႏ၊ အပဲစ်အဲဉ်ထဝ်း၊ မာꩻချမ်ꩻသာႏဒါႏလိုꩻ၊ ကျိုꩻစာꩻမာꩻသွော့၊ တရာꩻအမျိုꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻအကုသိုလ်း၊ အပဲစ်အဝ်ႏ၊ မာꩻဒုက္ခဒါႏလိုꩻ၊ ခွေါင်းလꩻတဝ်းလာꩻလာꩻ၊ မာꩻမွုန်းသွော့မာႏမာႏ၊ မော့ꩻဒါႏထာꩻဒုက္ခ။
ယိုနဝ်ꩻ ဘုရာꩻ တရာꩻ သံႏဃာႏ၊ ဟဲ့ꩻရတနာႏသိုမ်ပါꩻ၊ ယိုနဝ်ꩻ မွိုးဖါ၊ ယိုနဝ်ꩻဆရာႏ၊ ဘုရာꩻတရာꩻသံႏဃာႏ ဆရာႏမွိုးဖါယိုနဝ်ꩻ ရိုႏသေႏဗာႏ၊ မာꩻသီမွုန်းဝင်ꩻသက်၊ နိစ္စက်မွုန်းဝင်ꩻ၊ ထူႏတခွန်ꩻမွုန်းဝင်ꩻထာꩻ၊ စိုန်မွုန်းဝင်ꩻ၊ အံႏသျပ်အံႏပွေႏမွုန်းထာꩻ၊ ပဲစ်မာႏမွုန်းဝင်ꩻပိုမာ၊ မာꩻဖြတ်ꩻမွုန်းဝင်ꩻလိုꩻလမ်းကီ၊ မာꩻလီမွုန်းဝင်ꩻလိုꩻလမ်းသား၊ ခိုးလျားမုသာꩻ လိန်ႏလဲဉ်ပါꩻမာꩻမွုန်း၊ ယွုန်းသွော့ဒဝ်ဖိင်ꩻ၊ ထိန်ꩻဗဲင်းသွော့သꩻ၊ ဆုံꩻမꩻဗဲင်းသွော့နမ်း၊ ငမ်းဗဲင်းသွော့ဝဋ်တံႏ၊ ခံႏမွုန်းသွော့အကျင်ꩻကုဲင်၊ ဆိုꩻရုဲင်မွုန်းဒုစရဲက်၊ ဝိပါက်မဉ်ႏချာႏ ဒုက္ခဗာႏအစွိုးစွိုး၊ မဲ့ꩻသီငွိုးထာꩻခိꩻတဝ်း- ဗွေႏစဝ်းဘုရာꩻ ဆုံꩻမꩻသွဉ်သင် လို့စင်တရာꩻပေါင်ꩻ သွစ်ꩻသောင်ꩻပုဲင်လစ်ꩻရေင်စွဉ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်ဗွေႏဘုရာꩻ သွဉ်သင်ကရိုꩻဒါႏ သာႏသနာႏအဝ်ႏနဝ်ꩻမꩻတဲင် သေဘုရာꩻ တရာꩻ သံႏဃာႏ ဆရာႏမွိုးဖါ၊ ခံႏပါသီႏလ မာꩻသီတဝ်းဝင်ꩻသက်၊ တခွန်ꩻတဝ်းဝင်ꩻထာꩻ၊ ပဲစ်မာႏတဝ်းဝင်ꩻပိုမာ၊ ဒေါ့ꩻလဲဉ်တဝ်းထာꩻ၊ အွꩻတဝ်းဒဝ်၊ ဆွဉ်းတဝ်းဖိင်ꩻ၊ ကွပ်ထိန်ꩻခါꩻနမ်း၊ ကွပ်ကမ်းခါꩻဖြောင်းနဝ်ꩻမꩻ ခွꩻရောင်းသာႏယာႏ အုံဟဝ်ဗာႏထာꩻ ပငါပရာꩻ။ ကွဲႏတွော့ꩻ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ စူꩻဒျာႏထာꩻမွိုက်၊ ကျွိုက်ဒျာႏထာꩻတွူ၊ အဝ်ႏသေသွူတဲ့ စွော်စွော်မာꩻ၊ ထီႏပါꩻနိစ္စက်၊ ဝင်ꩻသက်မာꩻသီ၊ တခွန်ꩻထာꩻစိုန်ဝင်ꩻ၊ စောကာꩻလင်ꩻဝင်ꩻပိုမာ၊ အံႏလိန်ႏအံႏလဲဉ်၊ အံႏသျပ်အံႏပွေႏထာꩻ၊ အွꩻမွိုꩻမာꩻသူႏရာႏ၊ စွယ်ꩻမွိုင်းဒျာႏဘီယာ၊ တောႏပါကဖုဲင်း၊ တောႏကုဲင်းလေးကောင်ဂျင်၊ တွိုႏကလိုပ်ꩻနဝ်ꩻ တွမ်ႏပိုတွမ်ႏမာ၊ ကထင်ႏစာနဝ်ꩻ ဝွေꩻတဖြာꩻနေး၊ တောႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ သွုမ်ꩻမွိုꩻမာꩻအွꩻဒဝ်၊ သဲင်ꩻတွဲႏတဝ်က အပိုမာ၊ ထိုမ်ႏရွို့ꩻပါကဝင်ꩻ၊ လိုꩻမွိုက်လိုꩻရွိုင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏ။ ၀ွေꩻကမာꩻ၊ ဝွေꩻကမွိုက်ထာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ တရာꩻတဝ်း၊ ထာꩻတရျားပါတဝ်း၊ အမျိုꩻမွေးတဝ်း၊ ကွပ်တလွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻတဝ်း ဗွေႏစဝ်းဘုရာꩻ ကသွဉ်သင်ခါꩻနဝ်ꩻတဲင် အပိုအမာ၊ အမွိုးအဖါ၊ အဖူးအဝေး၊ လိုꩻဒုံလိုꩻဆောင်ႏ အာငဝ်းလွဉ်ꩻဗာႏ၊ သꩻဒုက္ခလွဉ်ꩻဗာႏ၊ ဝွေꩻထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ မာႏမွေးစွဉ်ႏ မရေႏမရာႏ၊ ယံတဝ်ငါႏ တစိꩻစိꩻနဝ်ꩻသွူ။
ဗွေႏသံႏဃာႏတွမ်ႏ တကာႏမူႏခိုသီးဖုံႏဟွေး - ဗွေႏဘုရာꩻ ငဝ်းသွဉ်သင်ကရိုꩻဒါႏ သာႏသနာႏအတွိုင်ꩻ မဉ်ႏလွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻနဝ်ꩻ ကလွောက်ꩻနာႏသား အဗွေႏနမ်းတဲ့ ခွꩻသꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ကထွာအမွိုးအဖါ၊ အဖူးအဝေး၊ အစွိုးအခွိုꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ လိုꩻလမ်းသောင်လမ်းထျꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ လိုꩻဒုံလိုꩻဆောင်ႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ လိုꩻရပ်လိုꩻရာႏဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ အုံဗာႏဟဝ်ဟဝ်၊ အ၀်ႏဗာႏသာႏယာႏ၊ ပျောႏခရာႏဟဝ်မွေး။ ဗွေႏဘုရာꩻ ငဝ်းသွဉ်သင်ကရိုꩻဒါႏ သာႏသနာႏအတွိုင်ꩻ လွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻတဝ်းတဲင် ဘုရာꩻ တရာꩻ သံႏဃာႏ ရတနာႏသိုမ်ပါꩻ ရိုႏသေႏတဝ်း၊ မွိုးဖါဆရာႏ သေနာႏသေနီႏတဝ်း၊ ကမဲဉ်ဖြားဖြား၊ ကမဲဉ်တန်တန် အံႏသွင်ꩻအံႏသိန်ꩻတဝ်း၊ မဲဉ်လိုꩻချင်ꩻချင်ꩻ သညင်ꩻသညိင်ꩻတဝ်း၊ ဟဝ်ငါနမ်းတာႏ၊ အံႏဗာႏနီငါ ပါꩻမဉ်ထွာနုဲင်းမုဲင်ꩻထွာ၊ မေတ္တာႏဝေါင်းလွင်ꩻ၊ ထာꩻသညင်ꩻထျꩻပြာႏ၊ စူꩻဒျာႏထာꩻမွိုက်တဲင် နိစ္စက်မွေးပါꩻ၊ မာꩻတငါတငီ၊ လိုꩻမွိုက်တဖြာꩻဖြာꩻ၊ မွေးတဝ်းတဲ့ လိုꩻရွိုင်ꩻလစ်ꩻငတ်ꩻဖြာꩻ မဉ်ႏပေါႏပေါက်လွဉ်နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လမ်းသားတဲ့နဝ်ꩻ၊ ဒုံသားတဲ့နဝ်ꩻ၊ ရပ်သားတဲ့နဝ်ꩻ အုံဗာႏဟဝ်ဒွုမ်၊ လိုပ်ꩻဗာႏဟဝ်ဒွုမ်၊ ဖြေꩻစာကူꩻကားဗာႏဟဝ်ဒွုမ်၊ စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ ပညာႏရေꩻဖုံႏ ကုဲင်ကီလို့လ၊ မော့ꩻထာꩻဒုက္ခ ပငါပရာꩻ။
ဗွေႏသံႏဃာႏတွမ်ႏ တကာႏမူႏခိုသီးဖုံႏဟွေး - ဗွေႏဘုရာꩻ ငဝ်းသွဉ်သင်ကရိုꩻဒါႏ သာႏသနာႏအဆုံꩻအမꩻယို တဖြာꩻမဉ်ႏနေးထူႏတဲ့ တဖြာꩻခွꩻရျူႏ၊ တိုꩻတက်၊ တလမ်းတလိုမ်း မဉ်ႏနေးထူႏတဲ့ တလမ်းတလိုမ်း ခွꩻရျူႏချမ်ꩻသာႏ၊ တဒုံလိုမ်း မဉ်ႏနေးထူႏတဲ့ တဒုလိုမ်း ခွꩻရျူႏသာႏယာႏ၊ တခမ်းလိုမ်း တထီလိုမ်း မဉ်ႏနေးထူႏတဲ့ တခမ်းလိုမ်းတထီလိုမ်း ခွꩻရျူႏငိမ်ꩻချမ်ꩻဗာႏအမန်ႏသွူ။ နီဗွေႏဘုရာꩻ ကအွဉ်ႏကုဲင်ခါꩻဒါႏ သာႏသနာႏ ငဝ်းသွဉ်သင်ယို လꩻသွူနေင်ႏပေါင်ꩻ ၂၅၄၇-နေင်ႏလဲဉ်းသွူ၊ နေင်ႏပေါင်ꩻတန်ကအာ၊ လာပေါင်ꩻကညတကားယိုနဝ်ꩻ သံႏဃာႏကရိုꩻဒါႏ အစွိုꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ အနယ်ꩻမွေးမဲဉ်ႏ တဖူꩻစဲဉ်ႏကရိုꩻဒါႏ သာႏသနာႏတဲ့နဝ်ꩻ အဝ်ႏတွိုႏလွဉ်လꩻဟန်ႏနီꩻ၊ တွိုႏလွဉ်လꩻ ဗꩻဟန်ႏသနီꩻယိုနဝ်ꩻ ကွပ်ပွိုးထမုဲင်ꩻ? တဲႏစွဉ်ႏအွိုးဘုရာꩻစိုးစခါကာႏ ဗွေႏသံႏဃာႏသီး သွဉ်လလလင်ꩻ တပဲ့ꩻတပန်ꩻ ရဟန်ꩻသံႏဃာႏသီး တသွုပ်ထွူတသွုပ်၊ တစွုပ်ထွူတစွုပ်နဝ်ꩻမꩻ တွိုႏဗꩻဟန်ႏနီꩻယိုသွူ။
ဗွေႏသံႏဃာႏတွမ်ႏ တကာႏမူႏခိုသီးဖုံႏဟွေး - အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ နိဂုံးအနေႏ မဉ်ဒေါ့ꩻဖေႏငါႏနုဲင်းယို - ပရိယတ္တိ + အနယ်ꩻ၊ ပဋိပတ္တိ+ကျင်ꩻလွဉ်ꩻ၊ ပဋိဝေဓ + လꩻအကျိုꩻ ၊ အနယ်ꩻဟဝ်အဝ်ႏ၊ အနယ်ꩻဟဝ်အတွိုင်ꩻ မာꩻလွဉ်ꩻ၊ ကွပ်မာꩻလွဉ်ꩻတဲင် ကမဉ်လꩻအတွိုင်ꩻနဝ်ꩻ လꩻ၊ အနယ်ꩻ + မာꩻလွဉ်ꩻ + လꩻ ယိုသိုမ်မျိုꩻအကိုနဝ်ꩻ ပရိယတ္တိ-ကရိုꩻဒါႏ အနယ်ꩻသာႏသနာႏယိုနဝ်ꩻ ထွာအထျꩻ၊ ကထိန်ꩻလွဉ်သာႏသနာႏယိုနဝ်ꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻ? သံႏဃာႏ၊ မွေးသွူ သံႏဃာႏဖေႏနေးကအာန၀်ꩻ မာꩻဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ? ကော်ပီႏအာမꩻ ဗွေႏသျင်ႏအာ၊ ဗွေႏသျင်ႏအာမꩻ ဗွေႏစင်ꩻအာ၊ ဗွေႏစင်ꩻအာမꩻ ဗွေႏဗိုန်ခြေားတဝ်း။ ဖေႏနေးကထွာနွောင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ တကာႏမူႏသီးပို၊ တကာႏခိုသီးလီꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ပသာလွသွော့ ဗွေႏဗိုန်ကျောင်ꩻ၊ လွေꩻအွဉ်ႏလွသွော့ လိတ်သွဉ်တွိုက်၊ ဗွေႏဗိုန်-ဗွေႏစင်ꩻသီးတဲ့ သွဉ်ဖေႏ၊ စင်ꩻပေႏသျင်ႏပေႏဖုံႏတဲ့ ကျိုꩻစာꩻ၊ တကာႏအမျာꩻသီးတဲ့ ဖေႏအာႏ၊ မဉ်ႏမာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဗွေႏဘုရာꩻငဝ်းသွဉ်သင်-ကရိုꩻဒါႏ သာႏသနာႏတောႏယို တဖေ့နွောင်ꩻတဝ်းငုဲင်းငုဲင်း၊ လေလုဲင်းညည သေနာႏလွသွော့နုဲင်းနဝ်ꩻ။ နီဗွေႏဘုရာꩻ ငဝ်းသွဉ်သင်-ကရိုꩻဒါႏ သာႏသနာႏ အဆုံꩻအမꩻအတွိုင်ꩻ စွုမ်ႏဖြာꩻခွန်နင်ꩻ ကံကျင်ꩻလွဉ်ꩻတဲင် လိုꩻချမ်ꩻသာႏ၊ လူꩻချမ်ꩻသာႏ၊ နိဗ္ဗာန်ႏချမ်ꩻသာႏ ယံလꩻဗာႏသွော့အကျောင်ꩻ ဆုတောင်ꩻဖေႏနုဲင်းယိုထွူတွော့ꩻ " သာႏသနာႏရေꩻ"တရာꩻယာႏ အွဉ်ႏထွူတခါႏက ခွုင်းယိုကွိုနဲးဩ။
ဟောဝ်နမ်းတာႏ
"ဟောဝ်နမ်းတာႏ ငွိုးဗာႏထာꩻ"
ကွတ်ꩻ ကွတ်ꩻ ကွတ်ꩻ ကွတ်ꩻ အမွူးဟောင်
အမွိုးသောင် လွဉ်အောဝ်ႏဗူႏ
မွိုးငေါဝ်းနေးနာႏထူႏ ။
အမွိုးမူႏ  ခြဲစ်ꩻအဆာႏ
သေအံႏတွမ်လွဒျာႏ ။
ခꩻတဗာႏ  လꩻယဲ့သဲင်
အီလွင်းညာꩻထွူးတဲင် ။
ယွယွယဲင် အံႏခြယ်ꩻတေ့ꩻ
အမွိုးထိုꩻနꩻပြေ့ꩻ ။
အံႏတေ့ꩻထွူ  ထွားအမွိုး
ထီႏတောဝ်းတဲင် ဝွေꩻငွိုး
စိပ် စိပ်  စိပ် ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏဗော်လခဲ
ဝေင်ꩻနယ်ႏဗော်လခဲ (အိန်းကလေတ်: Bawlakhe Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီအခဝ်ကွဉ်ႏ စောက်ꩻတနျာႏ(ကယား)ခမ်းနယ်ႏအခဝ်ထင်ꩻ လွယ်ကောႏခရဲင်ႏကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြိုင်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏဗော်လခဲကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻဗော်လခဲ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻရွာသစ်ဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻဗော်လခဲ ကိုနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:စောက်ꩻတနျာႏခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻသလွန်
ဝေင်ꩻသလွန် (မန်း: ဇလွန်မြို့) (အဲင်းကလေတ်: Zalun) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဟိဉ်းတာဒခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏသလွန်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ဖင်ႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ သလွန်နဝ်ꩻ ထီꩻတဖူꩻရဲဉ်ႏ၊ ကာꩻတဖူꩻ နီစွိုးလွုမ်း ထူႏသုင်ꩻဖြေꩻစာလူႏလုဲင်ႏအီလꩻတဲင် မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ဒေါမ်တာႏ အရေꩻတန်ဒါႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင် သင်ဖော်ꩻတွူးဝေင်ꩻဒျာႏတဲင် ဖြေꩻစာတာႏ ကွုန်ဟွိုင်ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၅၃ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၈၉၈ ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
သာႏသာႏနာႏနေင်ႏငတ်ꩻရေင်ကရိုꩻနဝ်ꩻ
သာႏသာႏနာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အဆုင်ꩻအမꩻ ကလွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻ ကကံကျင်ꩻအာႏထွုတ်လွဉ်ꩻ နီဗွေႏဖရာꩻငဝ်းငွါ အဆွုံꩻအမ့ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာသာႏသနာႏသွူ ၊၊
သာႏသနာႏနိန်ႏ ငတ်ꩻရိန်ကရိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ နီဗွေႏဖရာꩻ( တိုက်ရိုက် )တဟော်ꩻသေꩻခါꩻဗာႏတဝ်း အဋ္ဌကထာဆရာႏမထေရ်မျတ်သီး ဗွောင်ဖွင်ꩻသေဉ်ႏလျောႏငီꩻချာယင်းဒျာႏ နီဗွေႏဖရာꩻကဟော်ꩻဟော်ꩻသေꩻခါꩻဒါႏ သာႏသနာႏတဉ်ႏခွေါင်ပွုံႏတွမ်ႏ သာႏသနာႏကဆွုတ်ယွုတ်သဲင်ꩻထိုꩻပွုံႏအလောင်းဖုံႏနဝ်ꩻမ့ꩻ အထွာလွဉ်ဗာႏ သာႏသနာႏနိန်ႏ ငတ်ꩻရိန်နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ ၊၊ နဝ်ꩻမꩻ သာႏသနာႏနိန်ႏ ငတ်ꩻရိန်ကရိုꩻဒါႏငဝ်းနဝ်ꩻ သာႏသနာႏတမွေးတဝ်းသွူ ၊၊
သာႏသနာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အဆဲင်ႏ ( မူတည် )ဒျာႏ လွောက်ꩻနာႏ ၊ တလွောက်ꩻနာႏတဝ်းအလောင်းနဝ်ꩻသွူ ၊၊
လွောက်ꩻနာႏသားတဲ့မဉ်ႏအဝ်ႏဒျာႏ ကေားကဖြေ့ꩻလီသားလဲ့မဉ်ႏအဝ်ႏထဲင်းထဲင်းဒျာႏ သှိုနနွသ့ꩻရာနခါနဗှနဖရောꩻအဆှုံꩻအမꩻယို မဉ်ႏအဝ်ႏသော့ꩻတသေႏသေႏဒျာႏနဝ်ꩻ သာႏသနာႏယို နိန်ႏငတ်ꩻရိန်တကာႏတဝ်း နိန်ႏတသောင်ꩻ ၊ နိန်ႏတသိန်ꩻလဲ့ အဝ်ႏတဉ်ႏနွောင်ꩻဒျာႏသွူ ၊၊
နီဗွေႏဖရာꩻငဝ်းအဆွုံꩻအမ့ꩻယို လွောက်ꩻနာႏသားမဉ်ႏတအဲဉ်ထဝ်းဒွုမ် ကေားကဖြေ့ꩻလီသားမဉ်ႏတအဝ်ႏတဝ်းဒွုမ် သꩻရာႏကို ဖရာꩻအဆွုံꩻအမ့ꩻယို မဉ်ႏတအဝ်ႏသော့ꩻတဝ်းဒွုမ်နဝ်ꩻ နီဗှနဖရောꩻသာနသနာန အရော့ꩻခေ့ꩻထိုꩻ မွူးရဝ်ꩻတရူꩻလဲ့ ခေ့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ ၊၊
သာႏသနာႏတဉ်ႏ ၊ တတဉ်ႏတဝ်းနဝ်ꩻ အဆဲင်ႏ ( မူတည် )ဒျာႏ ကေားကလွောက်ꩻကံကျင်ꩻလွဉ်ꩻသားအလောင်းသွူ ၊၊
ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမ့ꩻရွစ်ခြိင်ဗော့ꩻ " ဗုဒ္ဓ သာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု " နဝ်ꩻ တလ့ꩻတဝ်းတဲင် နမ်းသွိုန်ႏသ့ꩻအောင်ခါႏ သ့ꩻရာႏဖူꩻကိုတဲ့ လွောက်ꩻနာႏဗာႏ နမ်းတဲ့ထိန်ꩻသိမ်ꩻဗာႏ ၊ ဖေႏအာႏဗာႏ ၊ မျောက်ပင်ႏဗာႏ ဖြေ့ꩻလီနွောင်ꩻထဲင်းထဲင်းဒျာႏမ့ꩻ နီဗွေႏဖရာꩻသာႏသနာႏ ညဆွာꩻခိန်ႏခါႏအီႏတဉ်ႏညဗာႏသွူ ၊၊
သာႏသနာႏ နိန်ႏငတ်ꩻရိန်ခရာႏ လိုႏသေထွိုက်သေသင်ꩻငါႏယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻမ့ꩻ ထာꩻသေဉာဏ်ႏကထွꩻထွꩻရာꩻ ကဟော်ꩻခါꩻဖိုဖိုဗာႏအတွိုင်ꩻ ဆေ့ꩻဆေ့ꩻဒွေါင်ႏဒွေါင်ႏ တဲမ်းထန်ႏနယ်ဗာႏ သာႏသနာႏခွိုꩻနွယ်ႏသီးနုဲင်းယိုသွူ ၊၊
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဝေင်ꩻမိစ်ဆေ
ဝေင်ꩻမိစ်ဆေ (မန်း: မြစ်ခြေမြို့) (Myit Chay) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပခုက္ကူခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏပခုက္ကူကို ကပါဒါႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ဖင်ႏတွို့ꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻမိစ်ဆေယို တောမ်ႏပဂံႏဝေင်ꩻစခါ၊ ဝေင်ꩻညောင်ဦးနဝ်ꩻ အဝ်ႏခါႏဒျာႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်လွုမ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၈ ဗာႏ မေလာ ၁၀ နီꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏပခုက္ကူကို ကအဝ်ႏဒါႏ အွိုင်ႏမိစ်ဆေယို ဒင်ႏထိုလွေꩻ ဝေင်ꩻအရန်း တောမ်ႏရပ်ကွက်(၈)ကွတ်တဲင် အွဉ်ႏထွာလွေꩻဝေင်ꩻမိစ်ဆေနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ယူးလစ်ꩻမျိုꩻ-လိုꩻလစ်ꩻစား
"မူသိကသုတ် (ယူးလစ်ꩻမျိုꩻ-လိုꩻလစ်ꩻစား)" နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏ တရာꩻနုဲင်းယို- ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ယူးအဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ၊ လစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ- ၁။ ဂါဓံ ကတ္တာ နော ဝသိတာ - ဒိုအဖူꩻ၊ အုံသော့ꩻတဝ်း ၂။ ဝသိတာ နော ဂါဓံ ကတ္တာ - အုံသော့ꩻ၊ ဒိုတဝ်းအဖူꩻ ၃။ နေဝ ဂါဓံ ကတ္တာ နော ဝသိတာ - ဒိုတဝ်းအဖူꩻ၊ အုံသော့ꩻတဝ်း ၄။ ဂါဓံ ကတ္တာ စ ဝသိတာ စ - အဖူꩻတဲ့ဒို၊ အုံတဲ့အုံသော့ꩻ ယူးအဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- လိုꩻတဲ့ ဗွန်ပီယူးနဝ်ꩻနေနေ၊ လိုꩻတဲ့ အဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ၊ လိုꩻလစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ- ၁။ လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ 'သွဉ်ဗာႏသုတ်၊ ဂါႏထာႏ၊ ဥဒါန်း၊ ဣတိဝုတ်၊ ဇာတ်'စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ဝွေꩻနဝ်ꩻ သေတဝ်း 'ဒုက္ခသစ္စာႏ၊ သမုဒယသစ္စာႏ၊ နိရောဓသစ္စာႏ၊ မဂ္ဂသစ္စာႏ'အမွေးအမဲဉ်ႏအတွိုင်ꩻ သေတဝ်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏယိုစားနဝ်ꩻ တွမ်ႏယူး'ဒိုအဖူꩻ-အုံသော့ꩻတဝ်း'နဝ်ꩻ ဗွန်ဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၂။ လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ သွဉ်ဗာႏတဝ်းပိဋကတ် 'သုတ်၊ ဂါႏထာႏ၊ ဥဒါန်း၊ ဣတိဝုတ်၊ ဇာတ်'စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ဝွေꩻနဝ်ꩻ သေထီႏ 'ဒုက္ခသစ္စာႏ၊ သမုဒယသစ္စာႏ၊ နိရောဓသစ္စာႏ၊ မဂ္ဂသစ္စာႏ'အမွေးအမဲဉ်ႏအတွိုင်ꩻ သေတရာꩻ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏယိုစားနဝ်ꩻ တွမ်ႏယူး'အုံသော့ꩻ-ဒိုတဝ်းအဖူꩻ'နဝ်ꩻ ပီဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၃။ လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ 'သုတ်၊ ဂါႏထာႏ၊ ဥဒါန်း၊ ဣတိဝုတ်၊ ဇာတ်'စတဲင်ပိဋကတ်ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ သွဉ်ဗာႏတောဝ်း၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ 'ဒုက္ခသစ္စာႏ၊ သမုဒယသစ္စာႏ၊ နိရောဓသစ္စာႏ၊ မဂ္ဂသစ္စာႏ'အမွေးအမဲဉ်ႏအတွိုင်ꩻ တရာꩻတဲ့ သေတဝ်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏယိုစားနဝ်ꩻ တွမ်ႏယူး'ဒိုတဝ်းအဖူꩻ-အုံသော့ꩻတဝ်း'နဝ်ꩻ ဗွန်ပီဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၄။ လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ 'သုတ်၊ ဂါႏထာႏ၊ ဥဒါန်း၊ ဣတိဝုတ်၊ ဇာတ်'စတဲင်ပိဋကတ်ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ သွဉ်ဗာႏ၊ 'ဒုက္ခသစ္စာႏ၊ သမုဒယသစ္စာႏ၊ နိရောဓသစ္စာႏ၊ မဂ္ဂသစ္စာႏ'အမွေးအမဲဉ်ႏအတွိုင်ꩻ တရာꩻတဲ့ သေဒျာႏ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏယိုစားနဝ်ꩻ တွမ်ႏယူး'အဖူꩻတဲ့ဒို-အုံတဲ့အုံသော့ꩻ'နဝ်ꩻ ဗွန်ဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ယူးလစ်ꩻမျိုꩻအကိုနဝ်ꩻ- 'အဖူꩻတဲ့ဒိုတဝ်း၊ အုံတဲ့အုံသော့ꩻတဝ်း'ယူးနဝ်ꩻတမျိုꩻနဝ်ꩻ အလွꩻသွတ်ꩻ၊ အညမ်းသွတ်ꩻ၊ ကုဲင်းထွာဒါႏ ညောႏဆာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ပုဂ္ဂိုလ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻအကိုနဝ်ꩻ- 'လိတ်ပညာႏသွဉ်တဝ်း၊ ကျင်ꩻတဝ်း၊ သေတဝ်းကုသိုလ်ႏ၊ အကုသိုလ်ႏ'လိုꩻနဝ်ꩻတမျိုꩻနဝ်ꩻ အလွꩻသွတ်ꩻ၊ အညမ်းသွတ်ꩻ၊ ကုဲင်းထွာဒါႏ ငါးရုဲင်ꩻဆာႏနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ မူသိကသုတ်)
ဝေင်ꩻမေတ္တာႏ
ဝေင်ꩻမေတ္တာႏ (မေတ္တာမြို့) (Myitta) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်နဝ်သွတ်ꩻ တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ထာဝယ်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏထာဝယ်ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖြယ်အရန်း ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻအဝ်ႏ ၂၁,၃၅၉ ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻခေါသာ
ဝေင်ꩻခေါသာ (အဲင်းကလေတ်: Khawzar) (မန်း: ခေါဇာမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နဝ် မောႏလမျင်ႏခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏယေးကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖြယ်အရန်း ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻခေါသာကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၃,၈၄၄ ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏပေါက်
ဝေင်ꩻနယ်ႏပေါက် (မန်း: ပေါက်မြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Pauk Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပခုက္ကူခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻပေါက်ကိုသွူ။
ဝေင်ꩻလေးမဲတ်နာ
ဝေင်ꩻလေးမဲတ်နာ (မန်း: လေးမျက်နှာမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Lemyethna) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဟိဉ်းတာဒခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏလေးမဲတ်နာကို ကအဝ်ႏဒါႏ ငဝန်ခြောင်ဖင်ႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၆၂ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၆,၉၂၆ ဖြာꩻသွူ။
ပကိဏ္ဏကကဏ္ဍ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
သိပ္ပံ
thumb|The Universe represented as multiple disk-shaped slices across time, which passes from left to right. သိပ္ပံ ယို အဲန်ႏကလေက်ဟဲ့ꩻ sciences ၊ အောဝ်ႏလဲတ်တေန်ငေါဝ်း "သီရန်ဆျား" ကိုထွာလွဉ်၊ အဓိပ္ပါယ်ႏနောဝ်ꩻ ဗာဟုသုတ။ ရမ်ꩻထူႏ ကမ္ဘာႏဟံႏ တွမ်ႏ စက္ကျာꩻဝဠာႏခရာႏ၊ ဖျိုးဆျင်ꩻတွက်တောမ်ထာꩻ၊ မာꩻစမ်ႏဆမ်ꩻထာꩻ၊ တယ်ႏထွင်ႏ မာꩻထွာလွဉ်ထာꩻ စတဲင် ထာꩻသေဗာဟုသုတ အစုအဗူႏဖုံႏ ယမ်ဖေႏနေး ကထွာတဲပ်တဲပ်အတာႏ ခုမ်ꩻမာꩻဗာႏဒါႏ ထာꩻမာꩻခြောင်ႏယို ထွာဒျာႏသိပ္ပထာꩻမာꩻသွူ။
ထာꩻကားကအောဝ်ႏဖုံႏယို ပီပီပဲ့ပဲ့ မဉ်ႏဆုဲင်းထောင်တွမ်ႏ မဲ့ထီႏ စူမော့ꩻနောဝ်ꩻ ရိုꩻသိပ္ပပညာႏသွူ။ မဉ်ႏတဲက်တွိုင်ꩻတွမ်ႏ စခါနောဝ်ꩻ စိုးယိုခါ လိုꩻသီးဖုံႏ အုံအောဝ်ႏ အံႏအွထာꩻခရာႏ အဆင်ႏအရန်း ကထိုလွဉ်ယို ကောပ်စွဉ်ႏသိပ္ပ ထာꩻသေထာꩻဒါႏ ကေႏဇူꩻရင်ꩻရင်ꩻ။ သိပ္ပပညာႏရပ် ကရိုꩻနဝ်ꩻ မဉ်ႏမာꩻနယ်ဒါႏသွူ စူမော့ꩻ (မော့ꩻဗာႏ၊ သေထွꩻဗာႏ) ဒျာႏမꩻ ရိုꩻအမဲန်ႏ။ ယိုခါကအောဝ်ႏလဲန်းဒါႏ ထာꩻယုမ်းအံႏတာဗာႏ တွမ်ႏ ထာꩻယုမ်းအံႏတသာ အတဲးဝါးထဲင်း တာဗာႏ မဉ်ႏအောဝ်ႏလွဉ်နောဝ်ꩻ အီးအွဉ်ႏစွꩻခြွဉ်း အရီးတဗာႏအတာႏ ဝင်ꩻတလောက်ꩻကာႏတောဝ်းသွူ။ သိပ္ပပညာႏကရိုꩻယို အနယ်ꩻစွို့ꩻစွို့ꩻ ထူႏစူꩻအီနွောင်ꩻဗာႏ အောဝ်ႏလွိုႏလွိုႏ ကထွာလွဉ်၊ ကုဲင်ပြင်ꩻလွေꩻဒါႏ ထာꩻဖဝတရာꩻ တွမ်ႏယင်း အကျိုꩻကျောင်ꩻမဲန်ႏရာႏ ပညာႏရပ်ခြောင်ႏဒျာႏတဲ့ရိုꩻ။
ရူပခရာႏ ရူပဗေဒ၊ ဓာတုခရာႏ၊ နက္ခတ္တခရာႏဖုံႏယို ထွာအနမ်းအောဝ်ႏ သိပ္ပပညာႏသွူ။ ပွိုင်းဝွို့တုမ်ႏ အလျား၊ တျာႏမေႏ၊ ထာꩻလေခရာႏ တုမ်ႏယင်း ထာꩻအနမ်းအောဝ်ႏစားယို မတ်သော့ꩻ ရူပခရာႏ သိပ္ပပညာႏ။ သိပ္ပပညာႏရပ်ခြောင်ႏကို ကအောဝ်ႏပါဒါႏ ပါဏခရာႏ၊ ရူပခရာႏ၊ ဓာတုခရာႏဖုံႏယို တမျိုꩻတုမ်ႏ တစား ဗွိုန်ပီတောဝ်းဝင်ꩻ။ သင်္ချာဂဏန်ꩻလုဲင်ꩻတုမ်ႏ ယုတ္တိခရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ ရော့ꩻသင်ႏအီလို့ သိပ္ပပညာႏ ကားကအောဝ်ႏသွူ။ နောဝ်ꩻလုမ်ꩻမကာႏ အောဝ်ႏဒွိုန်းဒါႏ ဘူမိခရာႏ၊ မနုဿခရာႏဖုံႏတဲ့ ပါလို့သော့ꩻ သိပ္ပပညာႏကိုနေနေ။ လိုꩻသီးကထွဉ်ႏအမ်ႏအီနွောင်ꩻဒါႏ သိပ္ပပညာႏကိုနောဝ်ꩻ အေန်စေန်နီယာ၊ တသီႏပညာႏ၊ ထာꩻဆို့ꩻရုဲင်ပညာႏဖုံႏ အောဝ်ႏပါသွူ။
ထူႏတောမ်
*
ဝေင်ꩻလားသျိုး
ဝေင်ꩻလားသျိုး (အိန်းကလေတ်: Lashio) (မန်း: လားရှိုးမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ထင်ꩻ၊ လားသျိုးခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏလားသျိုးကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻတဖြိုင်ႏဒျာႏသွူ။ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်ထင်ꩻတာႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻတောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻလားသျိုးကိုသွူ။ ဝေင်ꩻလားသျိုးနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ခမ်းခြွဉ်းဗူႏ-အာသီယံ တဖူꩻတန်လောင်းတဲင် စီꩻပွာꩻရေꩻအလꩻ အဝ်ႏဗော့ꩻဒျာႏ ခယ်ႏခမ်းကူ မူသယ်ထျꩻတဲင် ပသာထန်ႏကွန်ႏ သွင်ꩻနွို့ကွန်ႏဖုံႏ အဝ်ႏသွုပ်သံႏတောမ်ႏ ခမ်းကိုခမ်းထန်ႏတဲင် အမဉ်ꩻတန်နဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻလားသျိုးထျꩻနဝ်ꩻ သမ်ဖော်ꩻကျောင်ႏကွင်ꩻတဲ့ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ပိုတဲတ်သီယမ်
ထူႏတောမ်
ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ
ယာႏတသီးရောႏဂါႏ
thumb|200px|ဗီသေ့ꩻသား တိုꩻပွာꩻလွဉ်ပုင်ႏ "ယာႏတသီးရောႏဂါႏတွမ်ႏ တသီႏနယ်ꩻဖုံႏ" ယာႏတသီးရောႏဂါႏရိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ တလဲင်ႏချင်ꩻ နမ်းတဗာႏလုမ်း ယာႏသီးလို့စွဉ်ႏ တမွေးတဝ်း၊ အစနဝ်ꩻ ဆီႏတသီးထာꩻ၊ ပေါႏဆီႏတသီးသွူထာꩻလဲ့ မဲ့ဖြုံႏကို မဲ့ဗွာခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻလဲ့ တသီးပါသွူ။ ဖြေꩻနဝ်ꩻ အဖဲ့ꩻကီယို တသီးစွဉ်ႏတဝ်းဒွိုန်း၊ တသီးအွဉ်ဒျာႏဖဲ့ꩻလသွူ။ ပေါႏဆီႏတသီး၊ မဲ့တသီး၊ ဖြေꩻဗꩻလ တသီးသွူနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ယာႏတသီးတဝ်းဒွိုန်းလဲ့ ထွာယာႏတသီးရောႏဂါႏနဝ်ꩻ သေႏချာႏလဲန်းသွူ။ ကထွာဗာႏ ယာႏတသီးရောႏဂါႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ နီကအံႏဒါႏ အာဟာႏရ၊ နီကအွꩻဒါႏထီယို တကြောင်းစင်တဝ်းတွော့ꩻ ရောႏဂါႏသား (ရောဂါပိုး)ပါလွဉ်ꩻ အာဟာႏရကို၊ ထီကိုတဲင် ထွာလွဉ်ဗာႏ ယာႏတသီးရောႏဂါႏလဲ့အဝ်ႏ၊ လိုမ်ꩻလာꩻဒျာႏရောႏဂါႏလင်၊ အံႏအာလွဉ်ꩻငါႏ တသီႏတစွိုးစွိုးတွော့ꩻ ထိခွိုက်တောသွုန်ႏ၊ သွုန်ႏတဟဝ်တဝ်းတွော့ꩻ ထွာတောယာႏတသီႏရောႏဂါႏလဲ့ အဝ်ႏ၊ အကျောင်ꩻအမျိုꩻမျိုꩻသွူ။
ထွာယာႏတသီးရောႏဂါႏတွော့ꩻ ကခံႏစာꩻဗာႏဒါႏ လက္ခဏာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဓာတ်မေႏအာႏပေႏတဲင် အံႏထာꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻလဲ့ ဆာႏကေႏတဝ်း၊ မဲန်အံႏတဝ်းထာꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ၊ အုတလီꩻဒါႏထာꩻ၊ ယုဲင်ꩻထီထန်ႏဒါႏဖျက်ဖျက်၊ ဟို့ꩻဆာခြေ့ဒါႏ၊ ဟို့ꩻမဉ်ႏခြေ့နဝ်ꩻ ကုဲင်းခြေ့ဒါႏ သွုန်ႏကအဝ်ႏဒါႏ ဟို့ꩻအခဝ်ထွေဖဲ့ꩻ၊ ဆီႏတသီး၊ ဆီႏတနျာႏ၊ ဆီႏဆေ့ꩻ၊ စူယာꩻ စူမီႏတသီးလွဉ်ထွူ ကွဲးညညနဝ်ꩻ နမ်းတဗာႏလုမ်း ယာႏတသီးလွဉ်ထွူတဲင် အာႏရဲင်ꩻအဲန်ထဝ်း၊ အာႏယွမ်ꩻအာႏဆေ့ꩻ၊ မာꩻပသာႏသာႏလဲ့ရွိုး-စတဲင် လက္ခဏာႏနုဲင်းယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်မော့ꩻလွဉ်ဗာႏသွူ။ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ ယာႏတသီးရောႏဂါႏယို ခမ်းရင်ꩻ(တိုင်းရင်း) တသီႏပညာႏအလꩻလဲ့ လိုမ်ꩻလာꩻနယ်ꩻအဝ်ႏဒျာႏ၊ ခမ်းတွို့ꩻ(အနောက်တိုင်း)တသီႏပညာႏအလꩻလဲ့ လိုမ်ꩻလာꩻနယ်ꩻအဝ်ႏဒျာႏသွူ။ ခမ်းရင်ꩻတသီႏပညာႏအလꩻ လိုမ်ꩻလာꩻနယ်ꩻနဝ်ꩻ ခွန်ကုဝေဟွုန်ဗာႏဖို၊ ထီႏဗာႏဖိုတဝ်း၊ အနောက်တိုင်းတသီႏပညာႏအလꩻ လိုမ်ꩻလာꩻနယ်ꩻနဝ်ꩻ နန်ꩻဟဝ်တန်သွူ။ အီႏဟဝ်လွစ် ဟဝ်တငါဗာႏနဝ်ꩻ တယိုꩻတဝ်းသွူ။ မီႏထွာသွူ ယာႏတသီးရောႏဂါႏနဝ်ꩻ ကတတဲ့ꩻတဝ်း ထာꩻအံႏမျိုꩻ၊ ဟန်ႏအိုနံးမန်ꩻအာ၊ ထာꩻငိုးထာꩻကျော်၊ ထော့ꩻယာႏ၊ ဟန်ႏအိုနမ်းဖူꩻ၊ ထာꩻအွို့ꩻဆျာႏ (လက်လုပ်ချဉ်)၊ ဗွူအဲန်အမျိုꩻမျိုꩻ၊ စာကွေ့၊ ခေါက်သွယ်ႏကျော်၊ ဗင်ႏအမျိုꩻမျိုꩻ၊ ခဲန်ႏ၊ မဆလာ၊ အေင်ဖုံႏနဝ်ꩻ အံႏလꩻတဝ်း၊ သျောင်ႏလꩻလꩻမꩻ ဟဝ်ယိုꩻသွူ။ ယာႏတသီးသားနဝ်ꩻ ဆာႏကေႏယိုꩻ၊ ဆီႏသွင်ႏအီ၊ အရသာႏခွꩻမျိုꩻကထွာဒါႏ မောက်ꩻဖါးထီ၊ ဟန်ႏနွန်းသီး၊ ဟန်ႏနွန်းကြိုႏ၊ ထီဆေ့ရာႏ၊ ထီဆေ့စော့ꩻ၊ ဟန်ႏနွန်းစော့ꩻ၊ ချင်ꩻခါး (ဂေါ်ရခါး)စော့ꩻ၊ မဲလင်လာႏ၊ ဖက်ꩻနောက်ꩻလာႏဖုံႏလဲ့နဝ်ꩻ၊ ပဲရာဇာ၊ ဗေခြောင်၊ ပဆျာႏစော့ꩻ၊ ပဆျာႏလာႏခြွူထီ၊ ခုံꩻဆျာႏရာႏ၊ တလာꩻရာႏ၊ ဟန်ႏနွန်းကြိုႏယိုဖုံႏလဲ့နဝ်ꩻ၊ တဗဲတ်ရာႏ၊ မောက်ꩻဝန်ရာႏ၊ တဲင်ပူႏရာႏ၊ မောက်ꩻကေင်ရာႏ၊ မောက်ꩻစောက်ꩻရာႏ၊ သင်္ဘောꩻရာႏမဉ်ဖုံႏလဲ့နဝ်ꩻ၊ ကမာꩻဒါႏတွမ်ႏဗွူကလာꩻ ထာꩻအံႏတခိုးအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏလဲ့နဝ်ꩻ တဲ့ꩻဒျာႏခဝ်းဒျာႏ၊ မာႏဒါႏတဝ်းတဲင် အဝ်ႏလိုႏလွိုက်အံႏအမျိုꩻနုဲင်းယိုဖုံႏသွူ။ မီႏနုဲင်း မောက်ꩻဖါးထီနဝ်ꩻ ဆရာႏဝွန်ႏအွဉ်ႏအွꩻအာအာ၊ ထွာတသီႏရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ယာႏတသီးသားနဝ်ꩻ ဆာႏတကေႏတဝ်း၊ အံႏထာꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻလဲ့ ကုဲင်းအော့ꩻကုဲင်းအုဒါႏထာꩻတဲင် ဒဲန်စတဲင်အာဟာႏရဆွော့ꩻအမျိုꩻမျိုꩻယို တလိုႏအံႏတဝ်း၊ အံႏနေးဒဲန်ပဲစ် (ဆန်ပြုတ်)လဲ့နဝ်ꩻ၊ ဆျာယာႏခြွူထီဖုံႏလဲ့နဝ်ꩻ၊ သေင်ႏရောင်ꩻသေင်ႏရာႏ နုဲင်းကတဲမ်းနယ်ဒါႏကီယိုအတွိုင်ꩻဖုံႏလဲ့နဝ်ꩻ ဟဝ်သက်သာႏအီယိုꩻသွူ။ မီႏတအော့ꩻဒွုမ်ထာꩻမꩻ အံႏစံꩻယင်းဒဲန်ပနဲန်ႏနဲန်ႏ၊ ဆာႏမီႏအဝ်ႏကေႏဒျာႏမꩻ အံႏစံꩻယင်းဒဲန်ဖြိုဒဲန်ဆွော့ꩻလဲင်ႏစိꩻစိꩻသွူ။ ယာႏတသီးရောႏဂါႏယို မီႏတလိုမ်ꩻလာꩻမွိုင်မွိုင်တဝ်းနဝ်ꩻ သွုန်ႏယော့ꩻလွဉ်ပါဒါႏတဲင် လိုမ်ꩻလာꩻယပ်ꩻဒါႏတွော့ꩻ ထာꩻဆာအဝ်ႏပေႏတွင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏလိုမ်ꩻလာꩻမွိုင်မွိုင်သွူ။ မဲန်လွေꩻတဝ်းတသီႏခန်ꩻ၊ တသီႏယုံႏ၊ မဲန်အာႏကွိုꩻတဝ်းဆရာႏဝွန်ႏ၊ ဆရာႏပိန္တော်ꩻ (တိုင်းရင်းဆရာႏတွော့ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်း မီႏမဲန်လိုမ်ꩻလာꩻချာဒျာႏ)နဝ်ꩻ တဲမ်းနယ်လွေꩻဗာႏတသီႏနယ်ꩻ နုဲင်းလယိုအတွိုင်ꩻသွူ။
အဗျာပါဒ
ဗွောင်နယ်အဗျာပါဒခရာႏ ဗျာပါဒ - ကျံႏတကုဲင်ဝင်ꩻ၊ အ - မွေးတောဝ်း၊ အဗျာပါဒ - ကျံႏတကုဲင်ဝင်ꩻ မွေးတောဝ်း (ကျံႏတကုဲင်တောဝ်းဝင်ꩻ။)
ဗျာပါဒ-ကျံႏတကုဲင်ဝင်ꩻ"ကရိုꩻနောဝ်ꩻ
"ပါꩻယိုနောဝ်ꩻ သီထိုꩻခန်းမꩻ ညိမ်ꩻ၊ ပါꩻယိုနောဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏမာꩻဝွစ်ထိုꩻလဲဉ်း၊ အအီႏသီဝွစ်ထိုꩻမုဲင်ꩻခါနဝ်ꩻ၊ ပါꩻယို ဖေႏနေးကသီဝွစ်ထိုꩻနောဝ်ꩻ အီႏမာꩻဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻနေား"ကျံႏသီ ကျံႏတကုဲင်ဝင်ꩻစတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ"ဗျာပါဒ"နောဝ်ꩻသွူ။
အ-မွေးတောဝ်း"ကရိုꩻနောဝ်ꩻ
နမ်း(ကိုႏတဲင်ႏ)တဲ့ တကျံႏတကုဲင်တောဝ်းဝင်ꩻ၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဝွေꩻတထွဉ်ႏကျံႏတကုဲင်တောဝ်း၊ မဉ်ႏသေမဉ်ႏဟွိုန် ဝင်ꩻကျံႏတကုဲင်ဝင်ꩻတဲ့ ဆီꩻခါꩻရဲခါꩻ၊ ဖေႏကျံႏတကုဲင်တောဝ်းဝင်ꩻ၊ ကျံႏတကုဲင်ဝင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ သꩻရေꩻတဝ်း၊ သဖော်ꩻတူႏတဝ်း၊ နစ်သက်တဝ်း၊ ဟွိုန်ဟောဝ်တဝ်း၊ ကျွိုက်တဝ်း၊ ပေါႏကျံႏတကုဲင်ဝင်ꩻနောဝ်ꩻ ခံႏဗာႏအပဲစ်နုဲင်းယိုနုဲင်းယို သွဉ်သင်ဆွုံꩻမꩻ ချꩻနားဖေႏဝင်ꩻ စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာကျံႏတကုဲင်ဝင်ꩻ မွေးတောဝ်း (ထွာကျံႏတကုဲင်တောဝ်းဝင်ꩻ)နောဝ်ꩻသွူ။ ကျံႏတကုဲင်တောဝ်းဝင်ꩻနောဝ်ꩻ ဟောဝ်၊ ထွာအဗျာပါဒ သုစရဲက်၊ ထွာအကျင်ꩻဟောဝ်နောဝ်ꩻသွူ။
ဟောဝ်တောဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ ဟောဝ်နုဲင်းမုဲင်ꩻ"နဲးတဲင်
ကွပ်ဒေါသ (ကွပ်သꩻလျားဝင်ꩻ)တဲင် ကျံႏတကုဲင် (ကျံႏသီ)ဝင်ꩻ၊ ဝင်ꩻမဉ်ႏသီထိုꩻမွေးတဲ့ ကသီထိုꩻသား အမွိုးအဖါ၊ အပိုအမာ၊ အဖူးအဝေးဖုံႏနောဝ်ꩻ မော့ꩻလို့ထာꩻခိုးလျား၊ အမွိုးအဖါ၊ အပိုအမာဖုံႏနောဝ်ꩻ မော့ꩻဗာႏထာꩻဒုက္ခ၊ အပိုဖုံႏနောဝ်ꩻ တန်ႏအီႏဒါႏပညာႏတဲ့ ဒါႏဒွုမ်၊ ယင်ဟန်ႏနောဝ်ꩻ အမွိုးလွူးနွောင်ꩻတောဝ်းတဲင် အပိုဖုံႏနဝ်ꩻ တမဲဉ်ဖေႏထိုꩻတောဝ်းဝင်ꩻတဲ့ ဖေႏထိုꩻဗာႏ၊ တဖူးတဝေးဖုံႏနောဝ်ꩻတဲ့ အုံညီꩻဗာႏဒွုမ်လို့ဝင်ꩻ၊ တစက်ꩻတစုဲင် ဖဖြယ်ကုဲင်ထိုꩻဗာႏလို့ဝင်ꩻ။ ကွပ်ကျံႏတကုဲင်ဝင်ꩻတဲင် ကသီထိုꩻဗာႏ လိုꩻယင်ဟန်ႏနောဝ်ꩻ တောႏဒျာႏ လိုꩻအငိုꩻတန်ႏ၊ တောႏဒျာႏ လိုꩻအမျာꩻထာꩻအာႏကွိုꩻစတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် လိုꩻအငိုꩻတန်ႏ ကထင်ႏကုဲင်ထိုꩻနောဝ်ꩻ ဒုံတာႏ၊ အွိုင်ႏတာႏ၊ ရပ်ရာႏတာႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏတာႏ၊ ခမ်းထီတာႏ၊ စွိုးခွိုꩻတာႏ အစစရာႏရာႏ နစ်နာႏထိုꩻအာတန်။ "နီအွဉ်ႏဗွုတ်ꩻဝင်ꩻအေႏသဲင်၊ ဝင်ꩻအွဉ်ႏဆဲင်နီအေႏစဝ်ႏ"ငေါဝ်းနောဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ ကွပ်ကျံႏတကုဲင်ဝင်ꩻတဲင် ဝင်ꩻတဲ့ ကျမ်ႏတကုဲင်ချာဒါႏ၊ ဝင်ꩻမဉ်ႏကျံႏတကုဲင်ချာတဲင် ဝွေꩻမဉ်ႏသီထိုꩻနုဲင်းနုဲင်းဗာႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻမွိုးဖါ၊ ဝွေꩻပိုမာ၊ ဝွေꩻဖူးဝေးဖုံႏနောဝ်ꩻ မော့ꩻလို့နုဲင်းနုဲင်းဗာႏ ထာꩻခိုးလျား၊ ဝွေꩻမွိုးဖါ၊ ဝွေꩻပိုမာဖုံႏနောဝ်ꩻ မော့ꩻဗာႏနုဲင်းနုဲင်း ထာꩻဒုက္ခ၊ ဝွေꩻပိုဖုံႏနဝ်ꩻ တန်ႏအီႏအုံဗာႏကျောင်ꩻတဲ့ အုံဗာႏဒွုမ်နုဲင်းနုဲင်း၊ တန်ႏအိႏဒါႏလိတ်တဲ့ ဒါႏဒွုမ်နုဲင်းနုဲင်း၊ အမွိုးလွူးနွောင်ꩻတဝ်းတဲင် အပိုဖုံႏနောဝ်ꩻ တမဲဉ်ဖေႏတောဝ်းဝင်ꩻတဲ့ ဖေႏထိုꩻဗာႏ၊ တဖူးတဝေးဖုံႏနောဝ်ꩻတဲ့ အုံညီꩻဗာႏဒွုမ်နုဲင်းနုဲင်းလို့ဝင်ꩻ၊ တစက်ꩻတစုဲင် ဖဖြယ်ကုဲင်ထိုꩻဗာႏနုဲင်းနုဲင်းလို့ဝင်ꩻ။ နောဝ်ꩻလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ဝွေꩻနောဝ်ꩻ တွိုႏဘဝငါသူꩻတဲ့ လင်ꩻထဲ့ဗာႏငါးရုဲင်ꩻ၊ အောဝ်ႏငါးရုဲင်ꩻမဉ်ႏထန်ႏတဲ့ အီႏခံႏဗာႏကဝွဋ် ကားမုဲင်ꩻဇာတ်ဇာတ်၊ အီႏသီတရတ်ဗာႏကထာꩻ ကားမုဲင်ꩻပန်ပန်၊ အီႏကေန်ꩻဖြန်ဗာႏထာꩻ ကားမုဲင်ꩻစိုးစိုး၊ အီႏခိုးလျားဗာႏကထာꩻ ကားမုဲင်ꩻဘဝဝ၊ အီႏဒုက္ခဗာႏကထာꩻ ကားမုဲင်ꩻလဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ ကျံႏတကုဲင်ဝင်ꩻ (ကျံႏသီဝင်ꩻ)နောဝ်ꩻ ဟောဝ်တောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်မေတ္တာႏ (ကွပ်ရက်ပဲင်ꩻ)တဲင် ကျံႏတကုဲင်(ကျံႏသီ)တောဝ်းဝင်ꩻ၊ ကွပ်ဝင်ꩻသီထိုꩻဗာႏတဝ်းတဲင် ဝင်ꩻမွိုးဖါ၊ ဝင်ꩻပိုမာ၊ ဝင်ꩻဖူးဝေးဖုံႏနောဝ်ꩻ မော့ꩻဗာႏတောဝ်း ထာꩻခိုးလျား၊ မော့ꩻဗာႏတဝ်း ထာꩻဒုက္ခ၊ အပိုဖုံႏနောဝ်ꩻ အုံဗာႏဒျာႏကျောင်ꩻ၊ ဒါႏဒျာႏလိတ်၊ ဒါႏဒျာႏပညာႏ၊ တဖူးဝေးဖုံႏ အုံညီꩻစွူစွူဗာႏဒျာႏလို့ဝင်ꩻ၊ တစက်ꩻတစုဲင် ဖဖြယ်ကုဲင်ဗာႏတောဝ်းလို့ဝင်ꩻ၊ လိုꩻအငိုꩻတန်ႏ၊ လိုꩻအမျာꩻထာꩻအာႏကွိုꩻဖုံႏ သီပျင်ႏထိုꩻဗာႏတောဝ်းထာꩻတဲင် အစစရာႏရာႏ နစ်နာႏဗာႏတောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။ နောဝ်ꩻလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ကွပ်ကျံႏတကုဲင်တောဝ်းဝင်ꩻ (ကွပ်ကျံႏသီတောဝ်းဝင်ꩻ)တဲင် ကခံႏစာꩻဗာႏ အကျိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ- ၁။ ဗေင်ႏဗာႏ ချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏ ၂။ ထွိုင်ႏဗာႏချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏ ၃။ ဗေင်ႏမင်းတကုဲင်ဗာႏတောဝ်းထာꩻ ၄။ လိုꩻသီးရက် နစ်သက် ၅။ လူꩻသီးရက် နစ်သက် ၆။ လူꩻသီးကိုမ်းမꩻ ၇။ မေႏခိုးတဝ်း၊ အစွူႏထင်ႏတဝ်း၊ လက်နက်စူခွုမ်ဗာႏတောဝ်း ၈။ သꩻတဲ့စွူမွိုင် ၉။ လောင်ႏလွိုးဗန်တရေꩻ ၁၀။ သီလိန်းလွုမ်ꩻဗာႏတောဝ်းထာꩻ ၁၁။ မဉ်ႏသီတနီꩻခါ တွိုႏထင်ႏဒါႏ လူꩻဗြဟ္မာႏသီးခမ်း-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ ကျံႏတကုဲင်တောဝ်းဝင်ꩻ (ကျံႏသီတောဝ်းဝင်ꩻ)နောဝ်ꩻ ဟောဝ်ငါႏမရေႏမရာႏနောဝ်ꩻသွူ။
ဗျာပဒအင်္ဂါႏ ၂-ပါꩻ
(ကျံႏတကုဲင်ဝင်ꩻ အချက် ၂-ချက်) ၁။ သတ္တဝါႏလင် (လိုꩻလင်)၊ ၂။ ကျံႏတကုဲင် ကျံႏသီ သတ္တဝါႏလင် (လိုꩻလင်) "တောင်ꩻသေꩻ" သꩻလျားရိုꩻရိုꩻဝင်ꩻလွုမ်ꩻ၊ (ကျမ်ႏတကုဲင်တဝ်းဝင်ꩻ၊ ကျံႏသီတောဝ်းဝင်ꩻ)နဝ်ꩻ ထွာတောဝ်း ကမ္မပထ၊ "ပါꩻယို မဉ်ႏသီထိုꩻနောဝ်ꩻ ဟောဝ်ငါႏမွော့ဟွေး"သꩻထွားနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် မဉ်ႏကျံႏတကုဲင်၊ မဉ်ႏကျံႏသီဝင်ꩻနောဝ်ꩻမꩻ ထွာကမ္မပထ၊ ထွာဗျာပါဒ အကုသိုလ်ႏကံႏနောဝ်ꩻသွူ။ ကဗျာ - ဝင်ꩻယံဟုဲင်လုဲင် - ကျံႏကုဲင်လွဉ်ꩻမာႏ နုဲင်းနဝ်ꩻမာꩻမွိုန်း - မဉ်ႏယွိုန်းနောဝ်ꩻရာꩻ အကျင်ꩻဟဝ်မျတ် - စွုမ်ႏဇာတ်ချမ်ꩻသာႏ လွိုး စိုမ်ꩻရက် - နစ်သက် ယံငါငါ။ "ကဗျာယို မဉ်ႏပြန်ႏငေါဝ်းရိုꩻရိုꩻနောဝ်ꩻ" ဝင်ꩻစီꩻပွါꩻချမ်ꩻသာႏ၊ တင်ꩻအသက် ဖေႏနေးကကုဲင် ဟုဲင်လုဲင်ထိုꩻတဲင် ကျံႏတကုဲင်ဝင်ꩻ (ကျံႏသီဝင်ꩻ) စူလွဉ်ꩻခင်ႏလွဉ်ꩻ မာꩻထာꩻမာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻနဝ်ꩻ တွမ်ႏမာꩻမွိုန်း၊ မဉ်ႏယွိုန်းထိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာအကျင်ꩻဟဝ်၊ ထွာအကျင်ꩻမျတ်၊ (ကွပ်အကျင်ꩻဟဝ်၊ အကျင်ꩻမျတ်တဲင်) ချမ်ꩻသာႏဗာႏ စွုမ်ႏဇာတ်ဇာတ်၊ စွုမ်ႏပန်ပန်၊ လောင်ႏလွိုးပေႏတဲ့ ဝင်ꩻစိုမ်ꩻဝင်ꩻရက်၊ ဝင်ꩻနစ်သက်၊ ဝင်ꩻထီႏတရေꩻ ယံလွေꩻတငါငါစွဉ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဝေင်ꩻမိဉ်းဒုံး
ဝေင်ꩻမိဉ်းဒုံး (မန်း: မင်းတုန်းမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Mindon) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် တယဲတ်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမိဉ်းဒုံးကို ကအဝ်ႏဒါႏ ရခဲင်ႏကောင်ရွေꩻထျꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏမိဉ်းဒုံး အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ မိဉ်းဒုံးယို ဆꩻတွို့ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ရခဲင်ႏခမ်းနယ်ႏတဲင် တောမ်ႏရခဲင်ႏကောင်ရွေꩻနဝ်ꩻ ဗွော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၄-၅)မဲင်ႏရပ်သွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻမော်လမျင်စျုန်း
ဝေင်ꩻမော်လမျင်စျုန်း (မန်း: မော်လမြိုင်ကျွန်းမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Mawlamyinegyun) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် လပွတ်တာခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမော်လမျင်စျုန်းကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ဖြယ် ယာသူဒုဲင်ခြောင် တောမ်ႏ တုံးလဲခြောင်ခါႏ ကြွန်ပေႏလောင်း ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ မော်စျုန်းဒေႏသနဝ်ꩻ လိုပ်ꩻမာꩻဒျာႏ လုဲင်းဗွူဟူ၊ ပြူး၊ စမ်းငါးထာꩻမာꩻ စတဲင်ဖုံႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏသေက်ဖျူ
ဝေင်ꩻနယ်ႏသေက်ဖျူ (မန်း: ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: SeikPhyu Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပခုက္ကူခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻသေက်ဖျူကိုသွူ။
ဟံႏနယ်ႏအကူအနား
ဝေင်ꩻနယ်ႏသေက်ဖျူ အသောင်နဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏလ့ယိုဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻခါꩻနဝ်ꩻသွူ။ -
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
မိတ္တာမိတ္တဇာတ်
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဟောဝ်ပသို့ꩻခရာႏ
"ဇိဂုစ္ဆိတဗ္ဗသုတ် (ကွပ်ပွိုးတွမ်ႏ ထာꩻဟောဝ်ပသို့ꩻခရာႏ)"
နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏ တရာꩻနုဲင်းယို- ၁။ လိုꩻပသို့ꩻခရာႏတန်၊ လိုႏဆယ်ꩻကပ်တောဝ်း၊ ၂။ လိုꩻလိုႏထွားလွို၊ ဟောဝ်ဆယ်ꩻကပ်တောဝ်း၊ ၃။ လိုꩻဟောဝ်လိုꩻမျတ် လိုႏဆယ်ꩻကပ်၊ လောကကိုယို လိုꩻအဝ်ႏသွံမျိုꩻ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- 'လိုꩻပသို့ꩻခရာႏတန်၊ လိုႏဆယ်ꩻကပ်တဝ်း'ကရိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်- ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ သီႏလအဲဉ်ထဝ်း၊ သꩻယွုတ်တန်၊ အကျင်ꩻတဗော့ꩻတန်၊ လိုꩻအကျင်ꩻမျတ်တမွေးတဝ်းတဲ့ ရိုꩻအကျင်ꩻမျတ်၊ သꩻကိုသေင်တန်၊ အသꩻအဝ်ႏဒျာႏတွမ်ႏ ကိလေႏသာႏတဏှာႏရာႏဂ။ လိုꩻစားနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဆယ်ꩻကပ်ထွိုက်တဝ်း၊ မဉ်ႏဆယ်ꩻကပ်နဝ်ꩻ တထွာနုဲင်းတဝ်းခန်း ဝွေꩻတဲ့ယောဝ်း ပါꩻနဝ်ꩻကွိုက်ꩻဒျာႏ လိုꩻညမ်းတန်၊ ဆယ်ꩻကပ်ဒျာႏ လိုꩻယွုတ်တန်၊ ခံႏဗာႏဝင်ꩻသွမ်ꩻသဲ့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ဥပမာႏ- ရူးတဗာႏနဝ်ꩻ ထဲ့သော့ꩻအေႏအောင်၊ တွမ်ႏစူဆွမ်ꩻထန်ႏဖေႏ၊ ပိတ်ခန်းရူးနဝ်ꩻ တအဲင်ႏတဝ်းဝွေꩻတဲ့ ဝွေꩻစူနဝ်ꩻ တဗော့ꩻလဲဉ်းအေႏနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ လိုꩻသီႏလအဲဉ်ထဝ်း၊ လိုꩻကျင်ꩻဟောဝ်တဝ်း၊ လိုꩻသꩻရင်ꩻဟောဝ်တဝ်း၊ လိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လိုႏဆယ်ꩻကပ်တဝ်း၊ လꩻမဉ်ꩻကုဲင်ခြေင်နောဝ်ꩻလွုမ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- 'လိုꩻလိုႏထွားလွို-ဟောဝ်ဆယ်ꩻကပ်တဝ်း'ကရိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻတဲင်- လိုꩻသꩻဒွေါင်ႏတန်၊ လိုꩻသꩻလျားဒါႏထာꩻ၊ လိုꩻဆꩻဆာဒါႏလိုꩻ၊ လိုꩻကျံꩻတန်၊ သယ်ꩻခံႏဒါႏတောဝ်း၊ ယွုန်းယောဒါႏတဝ်း၊ ဒို့ꩻဒါႏတဝ်းတရေႏ၊ ပေါႏသꩻလျားထာꩻတဲ့ ဝင်ꩻသꩻဒွုမ်ဝင်ꩻ၊ အာႏနာႏဒွုမ်ဝင်ꩻ ထꩻစွဉ်ႏထာꩻ ဝင်ꩻခိုႏဝင်ꩻငါနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- လိုꩻစားနဝ်ꩻ အသꩻကိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏဒွေအွံအမဉ် ဗွန်ဝင်ꩻ၊ တွမ်ႏထာꩻဆာသေင်ပီဝင်ꩻ၊ ဒွေတဲ့နဝ်ꩻ၊ ထာꩻဆာသေင်တဲ့နဝ်ꩻ တွမ်ႏခွဉ်းတွမ်ႏဖွိုင်ꩻခေါဝ် မဉ်ႏခွေါင်းဗာႏနဝ်ꩻ အမဉ်နွုမ်ꩻသေင်နဝ်ꩻ ထွတ်ꩻထန်ႏစွဉ်ႏတလဲင်ႏချင်ꩻ၊ ဝွေꩻတဲ့ ပေါႏဝင်ꩻစွော့ꩻ တရော့ꩻတဝ်းတဲ့ အသꩻအောက်ꩻထန်ႏစွဉ်ႏ တလဲင်ႏချင်ꩻ။ ပေါႏခွဉ်းထဲ့သော့ꩻသွူ အေႏအောင်၊ ပေါႏဖွိုင်ꩻခေါဝ် ဝေင်ႏသော့ꩻသွူ အေႏအောင်နဝ်ꩻ ခွဉ်းတဲ့နဝ်ꩻ၊ ဖွိုင်ꩻခေါဝ်တဲ့နဝ်ꩻ အေႏဗွို့ꩻလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း အလွီးတဲ့ နွုမ်ꩻသေင်ပါစွဉ်ႏဒျာႏ၊ ဥပမာႏနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ ပေါႏဆယ်ꩻကပ်၊ ပေါႏပေါင်ꩻကွိုက်ꩻ လိုꩻသꩻဒွေါင်ႏ၊ လိုꩻကုဲင်၊ လိုꩻကျံꩻနဝ်ꩻ ခံႏဗာႏဝွေꩻငေါဝ်းခွန်း၊ ခံႏဗာႏဝွေꩻဒိုႏ၊ အကျိုꩻတဲ့ တအဲထဝ်း၊ မဉ်ꩻတဲ့တအွီႏတဝ်း၊ ဝင်ꩻထီႏဖွီထဲင်းလိုꩻ၊ ဝင်ꩻရိုꩻထဲင်း လိုꩻတငွို့နောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- 'လိုꩻဟောဝ်လိုꩻမျတ်-လိုႏဆယ်ꩻကပ်'ကရိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်- လိုꩻသီႏလအဝ်ႏ၊ လိုꩻသဘော်ꩻဟောဝ်၊ လိုꩻအကျင်ꩻဟောဝ်၊ လိုꩻထူꩻလိုꩻမျတ်၊ လိုꩻစားနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏဆယ်ꩻကပ်၊ အဝ်ႏလိုႏပေါင်ꩻကွိုက်ꩻ၊ ပေါႏဆယ်ꩻကပ် ပေါင်ꩻကွိုက် လိုꩻထူꩻလိုꩻမျတ်နဝ်ꩻ နီနဝ်ꩻ တထွာခန်းတောဝ်း လိုꩻထူꩻလိုꩻမျတ်နုဲင်းဝွေꩻတဲ့ 'ပါꩻယိုနဝ်ꩻ အဆယ်ꩻကပ်လို့မျတ်၊ အပေါင်ꩻကွိုက်ꩻလိုꩻဟောဝ်၊ အဆရာႏမျတ်အဝ်ႏ၊ အသွꩻဟောဝ်အောဝ်ႏ'ခံႏဗာႏဝင်ꩻအံႏဖြာႏ၊ ဝင်ꩻထီႏဖွီတဝ်း၊ ဝင်ꩻရိုꩻလိုꩻလိန်ႏမာႏနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ တိကနိပါတ်၊ ဇိဂုစ္ဆိတဗ္ဗသုတ်)