cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ပိုလ်ႏကယ်ႏခွန်စိန်
ပိုလ်ႏကယ်ႏခွန်စိန် (မိဉ်ꩻရင်ꩻ: ခွန်စိန်၊ ခွန်ပျား) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ဖြိုတန်ထင်ႏထိုရေꩻတာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါတန်(ခေါင်းဆောင်) တဖြာꩻဒျာႏသွူ။ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါသား ပိုလ်ႏကယ်ႏခွန်စိန် လွူးဖွါꩻဇာႏတိရပ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဒုံသီႏသဲင်ႏတန်(ဝါႏခြာ) ဝေင်ꩻနယ်ႏသီႏသဲင်ႏ သထွုံႏပေႏဒေႏသကိုတဲင် လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ နေင်ႏ ၁၂၇၆ ဗာႏ၊ ဒဲဉ်စေင်ဆန်ꩻ(၁၄)နီꩻ သွူ။ မွိုးဖါဗွေႏ ဖြားခွန်စိန် တောမ်ႏ မွိုးနင်ꩻလွန်းသီး လွူးဖွာꩻလင်ꩻလွဉ်ဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
သီမား
ပိုလ်ႏကယ်ႏခွန်စိန် သီမားဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ သေထွꩻတဝ်းဒွိုန်းတဲင် သီမားခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မြကန်သာရပ် ဝေင်ꩻသီႏသဲင်ႏ နဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻနုဲင်ꩻ
ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻနုဲင်ꩻ (အဲင်းကလေတ်: Mong Nai) (မန်း: မိုးနဲမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ်၊ နမ်းစင်ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻနုဲင်ꩻကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻနုဲင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻနုဲင်ꩻထျꩻနဝ်ꩻ ဖရာꩻစေႏတီႏစခါဖုံႏ၊ စောက်ꩻဖားဟော်၊ မုဒ်ငွါနွို့ဝေင်ꩻဖုံႏ၊ ဖိုးရုက်း၊ တဲင်ႏထွန်ႏ၊ ဒေႏဝီႏ(၁၂)ဖြာꩻထမ်းဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏယမဲးတိဉ်း
ဝေင်ꩻနယ်ႏယမဲးတိဉ်း (မန်း: ရမည်းသင်းမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Yamethin Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ယမဲးတိဉ်းခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻယမဲးတိဉ်းကိုသွူ။
ဝေင်ꩻဒက္ခိဏသီရိ
ဝေင်ꩻဒက္ခိဏသီရိ (အဲင်းကလေတ်: Dekkhina Thiri) (မန်း: ဒက္ခိဏသီရိမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီအခဝ်ထာႏဝ နေပီတောႏခမ်းခြွဉ်းဗူႏဟံႏနယ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဒက္ခိဏသီရိ ကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏယမဲးတိဉ်း
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏစျို့ပိဉ်ကောက်
ဝေင်ꩻနယ်ႏစျို့ပိဉ်ကောက် (ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်) (Gyobingauk Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် သာႏယာႏဝတီႏခရဲင်ႏ ကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻစျို့ပိဉ်ကောက်ကိုသွူ။
ကာစိစ်သတန်ခမ်းထီ
ကာစိစ်သတန်ခမ်းထီ (အဲင်းကလေတ်: Kyrgyzstan) နဝ်ꩻ တရာꩻဝင်ႏအမိဉ်ꩻအနေႏ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဖန်ဒျာႏ ကာစိစ်သတန်ခမ်းနမ်းဗွေႏခမ်းထီ တဲင် ကရီးခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဖန်ဒျာႏ ကာစိစ်သီးယား နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ အာသျတွိုက်အခဝ်ထာႏဝ ဟံႏကောင်(ကုန်းတွင်းပိတ်)ခမ်းထီတဖြုံႏဒျာႏတဲင် ကောင်ရွေꩻကောင်ဆောင်ႏဖုံႏ အဝ်ႏလွိုင်ႏအာငါႏသွူ။ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ကာသဲတ်သတန်ခမ်းထီ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ ဥဇဗဲတ်ကိစ်သတန်ခမ်းထီ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ တာစိစ်ကိစ်သတန်ခမ်းထီ တောမ်ႏ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ ခယ်ႏခမ်းထီဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻခါꩻနဝ်ꩻသွူ။ အတန်သွတ်ꩻဝေင်ꩻတောမ်ႏ ခမ်းထီဝေင်ꩻတန်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻဗီသခဲစ်သွူ။ ခမ်းထီဧရိယာႏအအဲဉ်ႏအလုဲင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏစတုရန်းမဲင်ႏ ၇၇,၂၀၂ မဲင်ႏ (၁၉၉,၉၅၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ)တဲင် ၂၀၂၀ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ခမ်းထီကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ အဖြာꩻ (၆.၅)သန်းလွို နဝ်ꩻသွူ။
ကာစိစ်သတန်ခမ်းထီ သမဲင်ꩻခြောင်ꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏလဲဉ်းအွိုးနေင်ႏပေါင်ꩻ ၂၀၀၀ လွိုကာႏတဲင် အဝ်ႏမော့ꩻခွဲးထွာဖိုလဲဉ်း ယေန်ႏငဲးရေꩻတောမ်ႏ အိဉ်ပုဲင်ယာ အစွိုးစွိုးဖုံႏ ဒို့ꩻတခြို့ဒါႏ ခမ်းတခမ်းဒျာႏသွူ။ ကာစိစ်သတန်ခမ်းထီနဝ်ꩻ ခံႏဗာႏအာ ခမ်းထီအလင်ဖုံႏ ဒို့ꩻတခြို့တဲင် တွိုႏ ၁၉၉၁ ဗာႏ သိုဗီယဲတ်ခမ်းခြွဉ်းဗူႏ ထွိုင်ႏကုဲင်ပြင်ꩻထိုꩻထွူမꩻ ကွဲးထွာလွောန် အာႏဏာႏပဲင်ႏခမ်းတခမ်းသွူ။ ထွိုင်ႏလꩻထွူ လွစ်တခြင်ရေꩻခိန်ႏ ကာစိစ်သတန်ခမ်းထီနဝ်ꩻ ထွာလွောန်ခန်း တဗူႏချင်ႏတဖြုံႏချင်ႏ ပါလီမန်ခမ်းနမ်းဗွေႏခမ်းထီ တဖြုံႏလဲ့ အဝ်ႏမော့ꩻခွဲးအဝ်ႏထွာက ခမ်းကို လိုꩻမျိုꩻရေꩻအသျုက်တရေင်ဖုံႏ၊ တောႏလန်ႏအွော့ꩻဝန်ရေꩻဖုံႏ၊ စီꩻပွာꩻရေꩻ အယပ်ꩻအခုဲင်ႏဖုံႏ၊  ယိုလွိုႏလွိုႏနဝ်ꩻလွိုႏလွိုႏကာႏလ အစိုႏရဖုံႏ တောမ်ႏ ခမ်းထီရေꩻပါတီဖုံႏအခါႏ ထာꩻသျုက်တရေင်ဖုံႏ နဝ်ꩻသွူ။ ကာစိစ်သတန်ခမ်းထီနဝ်ꩻ အဝ်ႏထွာအဝ်ႏပါသော့ꩻခါꩻ လွစ်တခြင်ဒါႏခမ်းထီဖုံႏ ဓနသဟာယအစွိုꩻ၊ ယူရေးသျား(ဥရောပအာသျ) စီꩻပွာꩻရေꩻ သမ္မဂ္ဂအစွိုꩻ၊ လွောင်ႏဗူႏလိုမ်းဗိဉ်ႏရေꩻလိတ်ချုတ်အစွိုꩻ၊ သျန်ဟုဲင်းလွောင်ႏဗူႏခွုမ်မာꩻရေꩻအစွိုꩻ၊ အိစ်သာလမ်လွောင်ႏဗူႏခွုမ်မာꩻရေꩻအစွိုꩻ၊ တာခ်ကောင်သီ၊ တာခ်ဆွိုင်းတောမ်ႏ ကမ္ဘာႏကုလသမ္မဂ္ဂဖုံႏ အစွိုꩻနွို့ခမ်းတခမ်းနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:အာသျတွိုက်ကို ခမ်းထီဖုံႏ
အောင်မေတာသန်ခရဲင်ႏ
အောင်မေတာသန်ခရဲင်ႏ (အောင်မြေသာစံခရိုင်) (Aungmyaythazan District) ယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဝေင်ꩻတန်မန်ႏတလေꩻ အကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ခရဲင်ႏတသာတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ အောင်မေတာသန်ခရဲင်ႏယိုနဝ်ꩻ ၂၀၂၂ ဗာႏကို ကလွောင်ႏဗူႏလွေꩻသမ်းဒါႏ ခရဲင်ႏတသာဖုံႏအကို ထွာအဝ်ႏပါခရဲင်ႏတဖြုံႏနဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
အောင်မေတာသန်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလ့နဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ-
သမဲင်ꩻ
ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ လာဧပီ (၃၀)နီꩻနဝ်ꩻ လွောင်ႏဗူႏလွေꩻသမ်းယင်း ခရဲင်ႏတသာဖုံႏသွူ။ မန်ႏတလေꩻခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏအောင်မေတာသန်၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏပတေင်စီး၊ ပိဉ်ဦးလွီခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမတ်တယာ ဖုံႏယို ဖထန်ႏထိုꩻသွူ ခရဲင်ႏနဝ်ꩻဖုံႏအကိုတဲင် လွောင်ႏဗူႏတသာလွေꩻယင်း အောင်မေတာသန်ခရဲင်ႏ နဝ်ꩻသွူ။ ခရဲင်ႏတသာယိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻတန်မန်ႏတလေꩻ ဟံႏနယ်ႏဝေင်ꩻကိုလဲ့ အဝ်ႏပါသော့ꩻ တခူးတခဝ်နဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻတယဲတ်
ဝေင်ꩻတယဲတ် (မန်း: သရက်မြို့) (အဲင်းကလေတ်: Thayet) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် တယဲတ်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတယဲတ်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ဖင်ႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၂၀,၂၅၁ ဖြာꩻသွူ။
မေႏတွိုင်ႏဘိုးခင်
မေႏတွိုင်ႏဘိုးခင် (မိဉ်ꩻရင်ꩻ: ဖြားဘိုးခင်) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ဖြိုတန်ထင်ႏထိုရေꩻတာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါတန်(ခေါင်းဆောင်) တဖြာꩻဒျာႏသွူ။ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါသား ဖြားဘိုးခင် လွူးဖွါꩻရပ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကျောင်းကြီးစုရပ်ကွက်၊ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻကိုတဲင် လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ နေင်ႏ ၁၂၅၉ ဗာႏ၊ ဒဲဉ်ရုတ်ꩻဆန်ꩻ(၈)နီꩻ သွူ။ မွိုးဖါဗွေႏ ဖြားကျော်အုပ် တောမ်ႏ မွိုးဖျော် သီး လွူးဖွာꩻလင်ꩻလွဉ်ဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻပန်ႏ
ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻပန်ႏ (အဲင်းကလေတ်: Mong Pan) (မန်း: မိုင်းပန်မြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ်၊ လင်ꩻခွိုꩻခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻပန်ႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻပန်ႏကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻပန်ႏထျꩻနဝ်ꩻ ဖရာစေႏတီႏမြို့ဦးနွို့ဝေင်ꩻ၊ ဗောဓိဥယျာဉ်ႏ၊ လိတ်ဖြဝ်ꩻပညာႏသျင်ႏသီး ရုက်ထုကျောင်ꩻ၊ ဗွေႏရဟန်ႏကလူႏဆွာꩻကျောင်ꩻ၊ ကောင်သေကျောင်ႏ တောမ်ႏ တထာတန်ကာႏခြုံꩻခြောင်ဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻပန်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏခဝ်နဝ်အသွတ်ꩻ ခြုံꩻဖင်ႏတွို့ꩻတဲင် မဉ်ႏကာႏကွဉ်ႏလွေꩻခြုံꩻခြောင်နဝ်ꩻ တွိုႏလွေꩻစွဉ်ႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းအခဝ်ကွဉ်ႏ မွိုင်ꩻတုံ၊ မွိုင်ꩻပေင်ꩻ၊ ကိင်ꩻတုံ၊ တာဆီလေက် ထုဲင်ꩻခမ်းကူဖုံႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻကငျုတ်ကွီင်း
ဝေင်ꩻကငျုတ်ကွီင်း (မန်း: ကညွတ်ကွင်းမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Kanyutkwin) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ တောင်ႏအူခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖျူးကို ကပါဒါႏ စစ်တောင်းခြောင်ထျꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ရန်ႏတကုင်ႏ-မန်ႏတလေꩻ ကာꩻတဖူꩻတောမ်ႏ မေႏရထာꩻတဖူꩻလောင်း ဝေင်ꩻပဂိုꩻဖဲ့ꩻထင်ꩻ မဲင်ႏ(၈၀)ရပ်ကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ပသေကြောင်းစင် သံဃာႏကုဋီႏအကျိုꩻ
"ဖွစ်ဖျိုးကြောင်းစင် အကျိုꩻတန်"ကရိုꩻဒါႏ ငဝ်းနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ ပသေကြောင်းစင် သံႏဃာႏကုဋီႏ (တရေႏအိန်ႏ)အကျိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏ( ၁၁ )ပါꩻသွူ။ (၁၁)ပါꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ
ဝေင်ꩻဇမ္ဗူသီရိ
ဝေင်ꩻဇမ္ဗူသီရိ (အဲင်းကလေတ်: Zabu Thiri) (မန်း: ဇမ္ဗူသီရိမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီအခဝ်ထာႏဝ နေပီတောႏခမ်းခြွဉ်းဗူႏဟံႏနယ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဇမ္ဗူသီရိ ကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။
ပသေကြောင်းစင် သံဃာႏကုဋီႏအကျိုꩻ
ရောႏဂါႏကင်ꩻဗာႏ ကျောင်ꩻခရာႏ
နီဗွေႏဖရာꩻသာႏသနာႏတောႏကိုယိုနဝ်ꩻ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻဟဝ်မွေးထာꩻ မထေရ်ႏမျတ် အဝ်ႏတပါꩻ။ ဝွေꩻဗွေႏနဝ်ꩻ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေဟဝ်ထာꩻတခွိုင်းမုဲꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ အီႏတဆျငါထာꩻတဲ့ တအဝ်ႏဖိုတဝ်းသွူ။
ဝေင်ꩻဇမ္ဗူသီရိ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:နေပီဒေါ်ဟံႏနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ပသေကြောင်းစင် သံဃာႏကုဋီႏအကျိုꩻ
ရောႏဂါႏကင်ꩻဗာႏ ကျောင်ꩻခရာႏ
လောကကိုယို ထာꩻရာꩻမုဲꩻခန်းတဲ့ယဝ်း အကျောင်ꩻတရာꩻကကင်ꩻဒါး အကျိုꩻတရာꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တအဲန်ထဝ်း။ နဝ်ꩻမꩻ ထင်ႏတွိုႏလွေ့ꩻဗွေႏဖရာꩻကဿပစိုးနဝ်ꩻ အွဉ်ႏကုဲသွိုးသဝ်ꩻဆောင်းနမ်းထာꩻမာꩻကိစ္စထွူ ထင်ႏဖွစ်ꩻဖျိုးကြောင်းစင်ဖေႏ ဗွေႏသံဃာႏသီး ကျောင်ꩻဆောင်ဖိုင်ႏထွူ ပသေကြောင်းစင်ပါ သံဃာႏကုဋီႏ(တရေႏအိင်ႏ)ဖိုင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ကောပ်ပွိုးကုသိုလ်ႏကမ်းနဝ်ꩻဖိုင်ႏတဲင် တွိုႏသဲင်ꩻဘဝယို သဲင်ꩻခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻဟဝ် ထာꩻဆာရောႏဂါႏကင်ꩻဗာႏထာꩻနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ ထာꩻဆာရောႏဂါႏမိဉ်ႏမဲဉ်ကင်ꩻ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻမိဉ်ႏမဲဉ်ဟဝ်ထာꩻနဝ်ꩻ ဖွစ်ဖျိုးသျင်ꩻဗာႏ ကျောင်ꩻဝဲင်ꩻ၊ ဖရာꩻဝဲင်ꩻကိုကအဝ်ႏဒါႏ ထာꩻအီႏထာꩻစျꩻဖိုင်ႏ၊ ပသေကြောင်းစင်ဗာႏ ဗွေႏသံဃာႏကုဋီႏ(တရေႏအိင်ႏ)စတဲင် ကုသိုလ်ႏဖိုင်ႏနဝ်ꩻသွူ။
ဥယျဉ်ႏခြံဗွေႏ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပညာႏတာႏ
အရန်းထို ဒိုမေင်း
အရန်းထိုဒိုမေင်း (TLD) နဝ်ꩻ အိဉ်တာနဲတ် ဒိုမေင်းအမိဉ်ꩻစနိစ်ကို ထွာအမော့ကီသွတ်ꩻအရန်းထိုဒိုမေင်းသွူ။ အရန်းထိုဒိုမေင်းဖုံႏနဝ်ꩻ install ခါꩻ အဝ်ႏ DNS root zone အမိဉ်ႏဆꩻလသွူ။ ဥပမာႏ www.example.com ကရိုꩻဒါႏ ဒိုမေင်းအမိဉ်ꩻကို .com နဝ်ꩻ ထွာအမော့ကီသွတ်ꩻ အရန်းထိုဒိုမေင်းဒျာႏသွူ။ ကခွုမ်ထိန်ꩻချုတ်ဒါႏ ဒိုမေင်းအမိဉ်ꩻနဝ်ꩻစားဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ICANN တောမ်ႏ IANA အိဉ်တာနဲတ်အမိဉ်ꩻ အွဉ်ႏထွော့ရေꩻ အာႏဏာႏပဲင်ႏ အစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ ခွုမ်မာꩻဖေႏဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
*
လိုꩻဖဝ
thumb|အိန္ဒိယလိုꩻမျိုꩻ လမ်းသားခြွဉ်း ဗရာသီးခမ်း။ Humans have traditionally lived within family-based social structures and in artificial shelters.
လိုꩻနမ်းရေꩻဖဝ (အိန်းကလေတ်: Personal Life) (မန်း: လူ့ဘဝ) ကရိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻတဖြာꩻစီႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏရေꩻဖဝ နုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ ရိုꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။ အထူꩻအနေႏ စွဲးကမ်းဖေႏဒါႏ လိုꩻတဖြာꩻစီႏ နမ်းပဲင်ႏအမုဲင် ရုက်လက္ခဏာႏ ဖေႏကတင်ႏသျာꩻအီဒါႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ လွိုက်ရွေꩻမုꩻဖုံႏ အခြွဉ်းအဗူႏဒျာႏသွူ။ ခေတ်တသာ ဖဝထွာစဲဉ်ႏအုံတီႏမုꩻကိုနဝ်ꩻ ယေဘုယျအနေႏ အဝ်ႏဗွောင်ခါꩻအဓိပ္ပာယ်ႏ နုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ ဥရောပအခဝ်တွို့ꩻ တောမ်ႏ အမေႏရိကအခဝ်ထင်ꩻသားဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွောင်ခါꩻအဓိပ္ပာယ်ႏအလင်လဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။ ခင်ႏလမ်းနယ်ႏနဝ်ꩻကိုဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏစပ်ဆွိုင်ꩻတောမ်ႏ အွောန်ႏနယ် ဖဝအုံအဝ်ႏနယ်ꩻပညာႏရပ်တောမ်ႏ စွဲးကမ်းတယ်ႏမာꩻကို သꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻပညာႏရပ်ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပုဂ္ဂိုလ်ႏရေꩻဖဝ
Coordinated Universal Time
Coordinated Universal Time နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အွဉ်ႏနယ်ဖေႏ တကမ္ဘာႏလွုမ်း အခိန်ႏနားရီႏဖုံႏတာႏ အဓိကစံနုံးဒျာႏသွူ။ အဒွေါင်ႏအနေႏ အဝ်ႏသုင်ꩻလွေꩻ UTC နဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ပေါင်းဗွိုန် ဂရင်းနစ်အခိန်ႏအွိုင်ꩻ(ဂရင်းနစ်စံတော်ချိန်) သွူ။ ကမ္ဘာႏအခဝ်တွို့ꩻသွတ်ꩻသွတ်ꩻ ဒေႏသနဝ်ꩻ ထူႏသုင်ꩻအီ UTC -12 တဲင် အခဝ်ကွဉ်ႏသွတ်ꩻသွတ်ꩻဒေႏသနဝ်ꩻ ထူႏသုင်ꩻ UTC +12 သွူ။ မျန်မာခမ်းထီအတာႏနဝ်ꩻ ထွာ UTC +06:30 နဝ်ꩻသွူ။
ထေအွဉ်ႏစွꩻ ကမ္ဘာႏတဖြုံႏလွုမ်ႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ အခိန်ႏတောမ်ႏ ကြိမ်နူန်း(frequency) ဆဲင်ႏရာꩻ ခြိꩻထူႏခွုမ်မာꩻရေꩻနဝ်ꩻ စလွေꩻဒျာႏ ၁၉၆၀ ဗာႏ ဇန်နဝါရီ ၁ နီꩻသွူ။ UTC ယို အရီးသွတ်ꩻတရာႏဝင်ꩻ ကျင်ꩻသုင်ꩻဒျာႏ နုဲင်း CCIR ဖေႏကျံႏဉာဏ်ႏချက် ၃၇၄၊ Standard-Frequency and Time-Signal Emissions၊ ၁၉၆၃ ဗာႏသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ တရာꩻဝင်ႏ UTC အမိဉ်ꩻဒွေါင်ႏ "UTC" တောမ်ႏ အဲင်းကလေက်မိဉ်ꩻ "Coordinated Universal Time" မိဉ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၆၇ ဗာႏ စူꩻလက်ခံႏကျင်ꩻသုင်ꩻအီဗာႏတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။
နာယကဂုဏ်ႏ (၆)ပါꩻ
နာယကဂုဏ်ႏ-၆ပါꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ လိုꩻကအီႏမာꩻခံႏထွာဒါႏ ဝင်ꩻအတန် နာယကတာႏ ဟဝ်လွောက်ꩻနာႏခရာႏ ဂုဏ်ႏ(၆)ပါꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
နာယကဂုဏ်ႏ-၆ပါꩻ
နာယကဂုဏ်ႏသူပါꩻ စတဲင်အချက်ဖုံႏ ဗွေပြဲ့ꩻစွုံႏတဲင် ဟဲ့ꩻထွိုက်ဖန်သင်ꩻ "ဖြားတန်"ရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻပေင်ꩻ
ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻပေင်ꩻ (အဲင်းကလေတ်: Mong Ping) (မန်း: မိုင်းပြင်းမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်ကွဉ်ႏ၊ ကိင်ꩻတွုံꩻခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻပေင်ꩻကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻပေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၆,၈၄၁ ဖြာꩻ နဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻပေင်ꩻယို တောမ်ႏဝေင်ꩻကိင်ꩻတွုံနဝ်ꩻ ဗော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ ကီလိုမီတာ (၆၀)နဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏနတ်တလိဉ်း
ဝေင်ꩻနယ်ႏနတ်တလိဉ်း (နတ်တလင်းမြို့နယ်) (Natalin Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် နတ်တလိဉ်းခရဲင်ႏ ကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻနတ်တလိဉ်းကိုသွူ။
ပါရဂူခုန်ဝေးတန်
လွူးဖွါꩻနေင်ႏတွမ်ႏမဉ်ꩻပေႏခါ
လွူးဖွါꩻလင်ꩻ နေင်ႏ ၁၂၉၈-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်ကံဆန်ꩻ(၄)နီꩻ၊ မွူးနီꩻ-အင်္ဂါႏ မွူးရဝ်ꩻခိုႏ (၈)နားရီႏခိန်ႏတဲင် မဉ်ꩻပေႏခါနဝ်ꩻ ဖန်ဖေႏ ခွန်စိုးမြင့်၊ လိုꩻဖုံႏကဟဲ့ꩻနဝ်ꩻတဲး ဟဲ့ꩻဒျာႏ "ခွန်တင်မောင်"နဝ်ꩻသွူ။
ဗုဲင်ႏသျင်ႏပထမလဲင်ႏ
နေင်ႏ ၁၃၁၂-ဗာႏနေင်ႏကိုနဝ်ꩻ မွိုးဖါနီပါꩻသီး ခံႏထွာဖေႏ ပစ္စေꩻလစ်ꩻပါꩻတကာႏ၊ သထုံႏဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ နောင်ကလာꩻဒုံတန်၊ ဘုရားလေးကျောင်ꩻတွိုက်၊ တိုက်အုပ်ဆရာႏတောႏ ဘဒ္ဒန္တပညာဝံသနဝ်ꩻ ထွာဖေႏဥပဇ္ဈာယ်ႏဆရာႏတွော့ꩻ ဗုဲင်လွေꩻသျင်ႏထွူတဲင် ထွက်ထိုꩻချာသွူးစွဉ်ႏဒျာႏ အနေင်ႏနဝ်ꩻသွူ။
ဗုဲင်သျင်ႏဒုတိယလဲင်ႏ
၁၃၁၃-ဗာႏနေင်ႏကိုနဝ်ꩻ မွိုးဖါနီပါꩻသီး ခံႏထွာဖေႏယင်း ပစ္စေꩻလစ်ꩻပါꩻတကာႏ၊ သထုံႏဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ နောင်ကလာꩻဒုံတန်၊ ဘုရားလေးကျောင်ꩻတွိုက်၊ တိုက်အုပ်ဆရာႏတောႏ ဘဒ္ဒန္တပညာဝံသနဝ်ꩻ ထွာဖေႏယင်းဥပဇ္ဈာယ်ႏဆရာႏ တလဲင်ႏတွော့ꩻ ဗုဲင်လွေꩻထဲင်ႏသျင်ႏဒုတိယလဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။
ဥပသမ္ပဒကံႏ ထွာထင်ႏရဟန်ꩻဘဝ
၁၃၁၈-ဗာႏနေင်ႏ၊ မွိုးဖါနီပါꩻသီး ခံႏထွာဖေႏယင်း ပစ္စေꩻလစ်ꩻပါꩻတကာႏ၊ သထုံႏဝေင်ꩻ၊ မြသပိတ်ကောင်ခင်ႏ၊ သဒ္ဓမ္မဇောတိကာရာမကျောင်ꩻတွိုက်ဆရာႏတောႏ ဘဒ္ဒန္တဦးမေဓာဝီနဝ်ꩻ ထွာဖေႏဥပဇ္ဈာယ်ႏဆရာႏတွော့ꩻ ထွာထင်ႏလွေꩻခန်း မျတ်ရဟန်ꩻဘဝနဝ်ꩻသွူ။
အောင်ႏမျင်ႏလွေꩻပွယ်ꩻရီလိတ်ဖုံႏ
၁၃၁၆-ဗာႏ၊ ဝေင်ꩻသထုံႏ၊ သုဝဏ္ဏဘူမိပရိယတ္တိသာသနဟိတအစွိုꩻတန် ပိဋကတ္တယပါရဂူ ပွယ်ꩻရီဖြေႏလိတ်အကိုနဝ်ꩻ တနေင်ႏချင်ႏ အောင်ႏလꩻလွေꩻ ပထမအရန်းတွမ်ႏ မဟာဝေယျာကရဏိကအတန်ꩻယင်၊ ပါဠိပထမပြန်ပွယ်ꩻရီလိတ်အကိုနဝ်ꩻ အောင်ႏလꩻလွေꩻ ပထမငယ်(အတန်ꩻပေႏ)ယင်နဝ်ꩻသွူ။ ၁၃၁၇-ဗာႏနေင်ႏ၊ အစိုႏရပါဠိပထမပြန်ပွယ်ꩻရီလိတ်နဝ်ꩻ ပထမလတ်(အတန်ꩻတလောင်ꩻ)တန်ꩻ၊ ဝေင်ꩻမောႏလမျင်ႏ၊ သုသမာစာရပွယ်ꩻရီလိတ်နဝ်ꩻ အောင်ႏပထမငယ်(အပေႏ)တန်ꩻတဲင် လꩻသကောလားဆိပ်ဆုꩻ၊ ဝေင်ꩻမောႏလမျင်ႏ၊ ပရိယတ္တိသဒ္ဓမ္မပါလပွယ်ꩻရီလိတ်ကိုနဝ်ꩻ ပထမရန်း အောင်ႏမျင်ႏလွေꩻလꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ၁၃၁၈-ဗာႏနေင်ႏ ပိဋကတ္တယပါရဂူပွယ်ꩻရီလိတ်နဝ်ꩻ ဒုတိယရန်း ဝိနယဓရတန်ꩻယို လꩻပထမဆုꩻ၊ သုသမာစာရပွယ်ꩻရီလိတ်အကို ပထမလတ်(အတန်ꩻတလောင်ꩻ)တန်ꩻယို လꩻပါသကောလားဆိပ်ဆုꩻ၊ ၁၃၁၉-ဗာႏနေင်ႏ ပိဋကတ္တယပါရဂူပွယ်ꩻရီလိတ်အကို တတိယရန်း အာဘိဓမ္မိကအတန်ꩻယို အောင်ႏတနေင်ႏချင်ꩻ လꩻပထမဆုꩻ၊ အစိုႏရပါဠိပထမပြန်ပွယ်ꩻရီလိတ်ကိုနဝ်ꩻ အောင်ႏလꩻလွေꩻ ပထမကြီး(အတန်ꩻတန်)တန်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ၁၃၂၀-ဗွေနေင်ႏ ပိဋကတ္တယပါရဂူပွယ်ꩻရီလိတ်အကို စတုတ္ထရန်း ဒီဃဘာဏကတွမ်ႏ မဇ္ဈိမဘာဏကတန်ꩻယို တနေင်ႏချင်ꩻ လꩻပထမဆုꩻ၊ ၁၃၂၁-ဗာႏနေင် ပိဋကတ္တယပါရဂူပွယ်ꩻရီလိတ်အကို သတ္တမရန်း ခုဒ္ဒကဘာဏက(ဒုတိယကွို့ꩻ)တန်ꩻယို တနေင်ႏချင်ꩻ လꩻပထမဆုꩻ၊ နဲင်ႏငံႏတောႏအစိုႏရ ပါဠိတက္ကသိုလ်ႏ ဗဟိုႏစာချ(ချꩻလိတ်)တန်ꩻယို အောင်ႏလို့သွံကျမ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ၁၃၂၂-ဗာႏနေင်ႏ ပိဋကတ္တယပါရဂူပွယ်ꩻရီလိတ်အကို ပဉ္စမရန်း အင်္ဂုတ္တရဘာဏကတွမ်ႏ သံယုတ္တဘာဏကတန်ꩻယို တနေင်ႏချင်ꩻ တွမ်ႏပါဠိဘာႏသာႏနေးတဲင် လꩻပထမဆုꩻ၊ ၁၃၂၃-ဗာႏနေင်ႏ ပိဋကတ္တယပါရဂူပွယ်ꩻရီလိတ်အကို ကအဝ်ႏကုဲင်ဒါႏ ဆဋ္ဌရန်း ခုဒ္ဒကဘာဏက(ပထမကွို့ꩻ)ယို တနေင်ႏချင်ꩻ တွမ်ႏပါဠိဘာႏသာႏနေးတဲင် လꩻပထမဆုꩻ၊ နဲင်ႏငံႏတောႏအစိုႏရ ဗဟိုႏစာချ(ချꩻလိတ်)တန်ꩻ သုတ်မဟာႏဝါႏ၊ သုတ်ပါထေယျပါဠိအဋ္ဌကထာႏဖုံႏယို အောင်ႏလွေꩻတွမ်ႏမျန်မာဘာႏသာႏဂုဏ်ႏထူꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
ကလꩻခါꩻဒါႏဗွဲ့တံꩻဆိက်ဖုံႏ
၁၃၁၉-ဗာႏနေင်ႏကို လꩻ ဝေင်ꩻသထုံႏ သုဝဏ္ဏဘူမိပရိယတ္တိသာသနဟိတအစွိုꩻတန်သီး "သာသနဇောတိပါလဓမ္မာစရိယဗွဲ့တံꩻဆိက်"။ ၁၃၂၁-ဗာႏနေင်ႏကိုနဝ်ꩻ လꩻ သုဝဏ္ဏဘူမိပရိယတ္တိသာသနဟိတအစွိုꩻတန်သီး "သာသနဟိတ ဂန္ထဝါစက အာစရိယဗွဲ့တံꩻဆိက်"တွမ်ႏ "နဲင်ႏငံႏတောႏအစိုႏရ ပါဠိတက္ကသိုလ်ႏ ဗဟိုႏစာချ(ချꩻလိတ်)တန်ꩻ "သာသနဓဇဓမ္မာစရိယဗွဲ့တံꩻဆိက်"။ ၁၃၂၃-ဗာႏနေင်ႏကိုနဝ်ꩻ ပိဋကတ်သွံဖုံႏ ပါဠိတောႏတန်ဖုံႏတွမ်ႏ နိကာယ်ငတ်ꩻပါꩻ ပါဠိတောႏတန်ဖုံႏလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း အဋ္ဌကထာႏ၊ ဋီႏကာႏ၊ ယောဇနာ၊ ဂဏ္ဌိ၊ အနု၊ မဓု၊ စူနယ်ႏ(လက်သန်း) ကားတဲင်ဗုဒ္ဓဒေႏသနာႏတောႏ ကျမ်ꩻကားကအဝ်ႏဖုံႏယို ကာႏပိုန်းလꩻထွူ သေဒါႏလဲဉ်းဒျာႏတဲင် လꩻပါသမ်းခန်း "ဝေင်ꩻသထုံႏ၊ သုဝဏ္ဏဘူမိပရိယတ္တိသာသနဟိတအစွိုꩻတန်"သီး "ပိဋကတ္တယပါရဂူဗွဲ့တံꩻဆိက်တောႏ"၊ နဝ်ꩻသွူတကာႏတဝ်း နဲင်ႏငံႏတောႏအစိုႏရ ပါဠိတက္ကသိုလ်ႏ ဗဟိုႏစာချ(ချꩻလိတ်)တန်ꩻကိုနဝ်ꩻ မဟာဝဂ္ဂါဒိပါဠိ၊ အဋ္ဌကထာႏ၊ ဋီကာႏဖုံႏယို ကွပ်ပွိုးအောင်ႏမျင်ႏလꩻလွေꩻ တွမ်ႏမျန်မာဂုဏ်ႏထူꩻနေးတဲင် လꩻပါသမ်းဖျင် "နဲင်ႏငံႏတောႏအစိုႏရ"သီး "သာသနဓဇသိရီပဝရဓမ္မာစရိယဗွဲ့တံꩻဆိက်"တောႏယင်နဝ်ꩻသွူ။ (သံႏဃာႏတက္ကသိုလ်ႏ)၊ ရန်ႏကုန်ႏ၊ သံဃာႏတက္ကသိုလ်ႏကိုနဝ်ꩻ လꩻ (ဗုဒ္ဓဒေသနာ ဒီပလိုမာဗွဲ့-ဒုတိယနေင်ႏ)နဝ်ꩻသွူ။
ကထင်ႏထေ့ꩻလိတ်ဝါႏ ဆရာႏတောႏဖုံႏ
သထုံႏဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ နောင်ကလာꩻဒုံ ဘုရားလေးကျောင်ꩻ၊ တိုက်အုပ်ဆရာႏတောႏ ဦးပညာ၊ ဇရစ်ချောင်ကျောင်ꩻဆရာႏတောႏ ဦးသုနန္ဒ၊ ဓာတ်မီးကျောင်ꩻဆရာႏတောႏ ဦးကေသရ၊ သထုံႏဝေင်ꩻ မျသပိတ်ကောင်ခင်ႏ သဒ္ဓမ္မဇောတိကာရာမကျောင်ꩻတွိုက်ဆရာႏတောႏ ပိဋကတ္တယပါရဂူ ဦးမေဓာဝီ၊ ဝေင်ꩻမန္တလေꩻ မစိုးရိမ်ပါဠိတက္ကသိုလ်ႏကျောင်ꩻတွိုက် ဂန္ထဓူရနယူပဒေသကျောင်ꩻတွိုက်ဆရာႏတောႏ (အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ)ဦးကောသလ္လအွဉ်ငါ မစိုးရိမ်နွို့လိတ်ဝါႏမွူးယာခိုႏစွိုꩻ ဆရာႏတောႏဖုံႏ၊ ပါဠိနယူပဒေကျောင်ꩻဆရာႏတောႏ (အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ) ဦးဝိသုဒ္ဓါဘိဝံသ အွဉ်ငါ မစိုးရိမ်နွို့လိတ်ဝါႏမွူးဟာခိုႏစွိုꩻ ဆရာႏတောႏဖုံႏ၊ မန္တလေꩻ-မျတောင်တွိုက် ရွှေဝါဝင်းကျောင်ꩻဆရာႏတောႏ ဦးသာသနာပါလာဘိဝံသ၊ သကုဲင်းကောင်လောင်း ရေဦးတိုက်သစ် ဇေယျသိန်ပါဠိတက္ကသိုလ်ႏကျောင်ꩻ ကျောင်ꩻအုပ်ဆရာႏတောႏ ဦးပညိန္ဒာဘိဝံသ၊ တိုက်အုပ်ဆရာႏတောႏ အဂ္ဂဝံသာဘိဝံသ၊ သကုဲင်းကောင်လောင်း ရတနာပုံ လှိုင်းတက်ချောင်း ပဋ္ဌာန်းသိပ္ပံဆရာႏတောႏ ဦးဣန္ဒကထေရ၊ ဝေင်ꩻရန်ႏကုန်ႏ၊ ကမ္ဘာအေး သံဃာ့တက္ကသိုလ်ႏ ဆရာႏတောႏ ဦးပညာဒီပ-သီးဖုံႏအထျꩻ ထင်ႏဖိုဗာႏလိတ်ဝါႏနဝ်ꩻသွူ။
တွိုႏလွေꩻအခြဲမ်တရျာꩻဖြဲးသာႏသနာႏဌာႏနခိန်ႏ
၁၃၂၈-ဗာႏနေင်ႏကို ယံဖေႏနေး ကခွူႏမွဉ်းကိုနွောင်ꩻဖေႏ ဗွေႏဗွန်တန်တဖြေရဲဉ်ႏ ဦးနန္ဒဝံသတဲမ်းထုံꩻ ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻအတာႏ ကေꩻဇူꩻဗွေႏအခြဲမ်တရျာꩻ ဗွေႏဆရာႏတောႏတန်ဩဝါဒအလꩻ ဗွေႏဇဋိလ(ယိုခါ-ဆရာႏတဉ်သိုး)တွမ်ႏ သျင်ႏတန် သျင်ႏစာရိန္ဒ(ယိုခါ-ဆရာႏဟန်)သီးနဝ်ꩻ လွေꩻပင်ꩻခန်း ချꩻလိတ်သား ဗွေႏစန္ဒောဘာသ(ဆရာႏခုန်ဝေးတန်) ကအဝ်ႏအုံ ဝေင်ꩻသထုံႏ၊ မျသပိတ်ကောင်ခင်ႏ၊ သဒ္ဓမ္မဇောတိကာရာမကျောင်ꩻတွိုက်ကို)နဝ်ꩻသွူ။ ၁၃၂၈-ဗာႏနေင်ႏကို ဗွေႏစန္ဒောဘာသ(ဆရာႏခုန်ဝေးတန်) ကတွိုႏလွေꩻ အခြဲမ်တရျာꩻ ဖြဲးသာႏသနာႏဌာႏနခိန်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏရဟန်ꩻဘဝ ဆို့ꩻဒွိုန်းက(၁)ဝါႏ၊ တွိုႏနေင်ႏ ၁၃၂၉-ဗာႏကိုမꩻ အဝ်ႏရဟန်ꩻဘဝ ကွဲးပြောင်ꩻလုဲင်ႏထိုꩻဥပါသကာႏ(လိုꩻလမ်း)ဘဝထွူတဲင် တွမ်ႏဗွေႏဆရာႏတောႏတန် တဖြေရဲဉ်ႏဖြွမ်းဝင်ꩻတွော့ꩻ ပိဋကတ်လိတ်လုဲင်ꩻဖုံႏယို ခွုမ်မာꩻတဲမ်းချာႏလွေꩻနေး တွမ်ႏပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏနဝ်ꩻသွူ။ တဲႏစွဉ်ႏ ဗွေႏဗွန်တန်တဖြေရဲဉ်ႏကလွဉ်ႏ နေင်ႏ ၁၃၃၇-ဗာႏမာꩻငါ ဗꩻစွဉ်ႏဒျာႏ ၁၃၇၇-ဗာႏကို အခြဲမ်တရျာꩻဗွေႏဆရာႏတောႏတန် ကဖေႏအပ်ခါꩻဒါႏ တာႏဝွန်ႏဖုံႏယို ထေင်းထံႏကေႏကေႏဖေႏထွူ တွိုႏသက်ထွိုင်ႏလꩻ (၇၉)နေင်ႏ၊ ၁၃၇၇-ဗာႏနေင်ႏကိုမꩻ ကွဲးအုံပဆားထိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ တွမ်ႏပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏ ကတဲမ်းချာႏသေꩻခါꩻဒါႏ ပိဋကတ်တောႏဖုံႏယို ဆရာႏတန်သွဉ်ဖေႏ၊ တွမ်ႏပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏတဲင် တဲမ်းလွေꩻလိတ်ကျမ်ꩻဖုံႏ-စတဲင် စွိုးခွိုꩻဘာႏသာႏ သာႏသနာႏထာꩻမာꩻဖုံႏ ခွုမ်မာꩻလွေꩻနွောင်ꩻစွဉ်ႏ (၄၉)နေင်ႏဗွေဗွေနဝ်ꩻမꩻ ဆရာႏတန်စိုးတွင်ꩻ လꩻဓမ္မာစရိယဗွဲ့ ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏနေး (၆)ဖြာꩻ၊ ပထမနေင်ႏ၊ ဒုတိယနေင်ႏ၊ တတိယနေင်ႏ-စတဲင် ဓမ္မာစရိယပုဂ္ဂိုလ်ႏ ရဟန်ꩻ' သျင်ႏ' ရသေ့ꩻ' လိုꩻလမ်းဖုံႏ ပေါႏထန်ႏလွဉ်စွဉ်ႏ (၇၀)လွိုနဝ်ꩻသွူ။
ချာႏဘာႏသာႏ ကတဲမ်းသေꩻခါꩻလိတ်ကျမ်ꩻဖုံႏ
လိက်မှူးပအိုႏ လိက်ပစိုႏ (ဗွေႏဗွန်တန်တဖြေရဲဉ်ႏတဲမ်းထုံꩻယို ခွူးမွဉ်းဖျင်လွေꩻဖေႏ တွမ်ႏသဒ္ဒဗေဒနယ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဂဏန်ꩻသင်္ချာႏ (သေင်ႏတွက်နဲꩻပါ)၊ ငါ်းဝှဲႏဖရာꩻ၊ မင်္ဂလာႏကဗျာ၊ မင်္ဂလာႏလင်္ကာႏ၊ သိင်္ဂါလောဝါဒ(ပအိုဝ်း+မြန်မာ)၊ သေခိယ(သျင်ႏကျင်ꩻဝုတ်)၊ ဘိက္ခုပါတိမောက်၊ ပရိတ်တန် (မင်္ဂလသုတ်နဝ်ꩻ ဗွေႏဗွန်တန်တဖြေရဲဉ်ႏမူအတွိုင်ꩻ)၊ အောင်ႏရတနာႏ၊ နမက္ကာရ၊ ဓမ္မစက္ကျာႏ၊ အနတ္တလက္ခဏသုတ်၊ မဟာလက္ခဏသုတ်၊ သတိပဋ္ဌာန်ႏသုတ်၊ လောကနီတိ၊ အဘိဓမ္မဂါထာသင်္ခေပ်၊ ပဋ္ဌာန်းပစ္စယနိဒ္ဒေသ၊ သင်္ဂျိုဟ်ႏလှူꩻနယ်ꩻ၊ သဒ္ဒါႏသုက်နမ်း၊ နာမအာချာတ်ပဒမာလာ၊ ဂန္ထာဘရဏ၊ သံဝဏ္ဏနာဘောဂါဒိ၊ အဘိဓာန်ႏ၊ အလင်္ကာႏ၊ ဆန်း၊ လိက်သှုပ်၊ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်ချာႏပအိုႏအအဲန်ႏနဲꩻ၊ ဗုဒ္ဓဝံသ၊ ဓမ္မပဒ၊ ထေရာထေရီအပါဒါန်၊ သံယုတ်၊ အင်္ဂုတ္တရ၊ ပါဠိ-ပအိုႏ-မန်းအဘိဓာန်ႏ၊ ဓမ္မာစရိယစူခုမ်၊ ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာနိဿယ(အထျꩻ ၄-ဝဂ်)၊ သီလက္ခန်အဋ္ဌကထာနိဿယ၊ ပါရာဇိကဏ်အဋ္ဌကထာနိဿယ၊ အဋ္ဌသာလိနီအဋ္ဌကထာနိဿယ-စတဲင်ကျမ်ꩻဖုံႏယို တဲမ်းချာႏသေꩻခါꩻနေး တွမ်ႏပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဟဝ်သေတောင်ꩻခရာႏ အခြဲမ်တရျာꩻ၊ ပါႏရမီႏကျင်ꩻစဲဉ်ႏ၊ မြိုင်ကြီးငူဗွေႏဆရာႏတောႏ ထေရုပ္ပတ္တိဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းသေꩻခါꩻနေး ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏနဝ်ꩻသွူ။
တဘဝတခန္ဓာႏချုပ်ထိုꩻဗာႏ
တောင်ꩻသေꩻ- ဖေႏနေးကတဲမ်းနွောင်ꩻလꩻ ခုန်ဝေးတန်အတ္ထုပ္ပတ္တိ (ဘဝထွာစဲဉ်ႏအအဲဉ်ႏ)ယိုတဲင် ကဖေႏဒါႏတဲမ်းဒင်ႏခွင်ꩻ (တဲမ်းခြပ်စုဖေႏ ဆရာႏတန်အတ္ထုပ္ပတ္တိသား) ဆရာႏတန်တပဲ့ꩻ ဦးဉာဏိဿရ(တနံဒုံ)တွမ်ႏ ယံကတဲမ်းဒင်ႏနွောင်ꩻနုဲင်းယို ကစီႏခြပ်ကိုဖေႏဒါႏလိတ် ဖူးမူႏနင်ꩻခိုင်သခင်ဦး၊ သွူတကာႏတဝ်း စွုမ်ႏဟာဟာ ယံဖေႏနေးကဒင်ႏနွောင်ꩻ ပွယ်ꩻပူႏဇောႏကန်းတော့ꩻဆရာႏတန် မုဲင်တမ်ꩻဗီဒီယိုခွေႏဖုံႏတဲင် ကလူႏဖေႏဒါႏဖုန်းဗေလ်သား မွိုးနင်နင်ꩻခင်ရွှေသီးယို ကေꩻဇူꩻတန်အာငါႏအကျောင်ꩻ)
(စီႏခြပ်သော့ꩻဝီခီသားငဝ်းအွဉ်ႏသေ- ကတဲမ်းဒါႏ ဆရာႏခုန်ဝေးတန်နမ်းခြောင်ꩻအအဲဉ်ႏယိုနဝ်ꩻ တဲမ်းမန်းနေးဒျာႏတဲင် ယိုကိုနဝ်ꩻ သေန်ႏလျောႏရာꩻ တဲမ်းပအိုဝ်ႏချာဖေႏနေးတဲင် အမာႏမိဉ်ႏအဝ်ႏဒါႏလဲ့ စွꩻခွင်ꩻပါသွော့၊ ဆရာႏတန်ဖူးမူႏလဲ့ ရီထွူလဲဉ်းအခွင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။)
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမဟာအောင်မေ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမဟာအောင်မေ (မန်း: မဟာအောင်မြေမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Mahaaungmye Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဝေင်ꩻတန်မန်ႏတလေꩻ ဝေင်ꩻကဲဉ်အခဝ်နဝ်ကိုတဲင် လိုꩻကအဝ်ႏအုံသော့ꩻအာမွေးဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏတဲင် ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏ ရွုမ်ꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ ဧရာႏဝတီႏခြောင်၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏဆျန်းအေးတာသန်၊ ဖဲ့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏဆျန်းမျတာသီ ဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻမန်ႏတလေꩻအကို မိဉ်ꩻတန်ထင်ႏသျာꩻခင်ႏလမ်း ကထွာဒါႏ မန်ႏတလေꩻတက္ကသိုလ်ႏလဲ့ အဝ်ႏသော့ꩻ မဟာအောင်မေဝေင်ꩻနယ်ႏကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
အာသဲန်းနေက်
အာသဲန်းနေက် (သဲင်ဗွာ)ယို ထွာ သင်္ကေတ As တွမ်ႏ အဲတ်တမ်အမုဲင် ၃၃ ကိုကအောဝ်ႏဒါႏ ဓာတုဗေဒ ဒြတ်စင်တဗာႏသှူ။ အရောင်ႏနောဝ်ꩻ အတသီး၊ အဖြီင်း၊ မေႏလူႏရောင်ႏ ၃ ရောင်ႏ အောဝ်ႏကြူခါꩻနေး။ ထွာ ရှောန်ရောင်ႏ ကတလာဒါႏ ထာꩻခြုံးခြုမ်ႏသှူ။ အရောင်ႏနောဝ်ꩻ ပီ ပသီႏမဏိရောင်ႏ မွမွ၊ အလှုမ်းလျက် ဗွန် သတ္တု။ ထွာ သတ္တုတဲꩻတဲꩻတဲ့ မွေးတောဝ်း၊ သတ္တုတောဝ်းတဲꩻတဲꩻလဲ့ တမွေးတောဝ်း ပီနုဲင်း မန်းကဟဲ့ꩻဒါႏ ခနောက်စိမ်း တောမ်ႏ ကြွတ် သတ္တုဝီးဝါးသှူ။ ကွဲးတှော့ꩻ ပေါင်းပီပီ သတ္တုတမွေးတောဝ်းဒါႏ ဖော့သဖိုရီက်။ အာသဲန်းနေက်ယို သယံဇာတနေးတဲ့ မော့ꩻဒျာႏ၊ မော့ꩻငီꩻအာ ကန်ꩻ ကမော့ꩻတသေႏဒါႏ သတ္တုထာꩻခြာဖုံႏကို။ တုမ်ႏဒြတ်စင်လောင်းလင်လဲ့ အမာꩻဒါႏယိုꩻတန် ဓာတ်။ မဉ်ႏမာꩻလျားနောဝ်ꩻ အထွာကြုဲင်းထိုꩻ အာသဲန်းနေက် ထရုဲင် အောက်သုဲဒ် (arsenic trioxide)၊ အလွီးထန်ႏ ဗွှန်ပီ ဖက်ꩻခေါ်လွီး။ သတ္တုတမွေးတောဝ်းခြောင်ႏကို (non metallic form) မာꩻဓာတ်အာႏ ဆေ့ꩻမွေးရိုꩻလဲ့ အခြီစိုႏဒါႏယိုꩻတန် အဲက်သစ်အာႏတလာကို။
မာꩻအီ
အာသဲန်းနေက် ကကြူခါꩻတုမ်ႏ ဒြတ်ခြှောင်းလောင်းလင်ယို ယမ်ထဲင်းက အာသဲန်းနေက်ခြေင်ခြေင်သှူ။
ထူႏတောမ်
ကဏ္ဍ: ဓာတုဗေဒ
အမတ်အောင်ႏသာႏ
အမတ်ခွန်အောင်ႏသာႏ (မိဉ်ꩻရင်ꩻ: ခွန်အောင်ႏသာႏ) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ဖြိုတန်ထင်ႏထိုရေꩻတာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါတန်(ခေါင်းဆောင်) အမတ်တဖြာꩻဒျာႏသွူ။ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါသား အမတ်ခွန်အောင်ႏသာႏ လွူးဖွါꩻရပ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဒုံဖောင်းမွူး၊ အွိုင်ႏနောင်ကာꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ ကိုတဲင် လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ နေင်ႏ ၁၂၇၆ ဗာႏသွူ။ မွိုးဖါဗွေႏ ဖြားဝါရိန္တ တောမ်ႏ မွိုးကျောင်ꩻကျူသီး လွူးဖွာꩻလင်ꩻလွဉ်ဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
သီမား
အမတ်ခွန်အောင်ႏသာႏ သီမားဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၁၉၅၅ ဗာႏရပ် လင်ꩻထွို့ꩻဗူႏသွယ်မဲး ၁၉၅၆ ဗာႏ ဒုတိယလဲင်ႏ ပါလီမန်လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻတာႏကျာꩻ ခံႏဗာႏ ဝင်ꩻကျံႏသီတဲင် ကုဲင်သီမားထိုꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ဝေင်ꩻကန်ပုဲက်တီ
ဝေင်ꩻကန်ပုဲက်တီ (အဲင်းကလေတ်: Kan Paik Ti) (မန်း: ကန်ပိုက်တီမြို့) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ခင်ခမ်းနယ်ႏ၊ မစ်စီးနားခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဝုဲင်းမော်ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖြယ်အရန်း ကအဝ်ႏဒါႏ ခယ်ႏခမ်းကူဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၈,၆၈၂ ရပ်သွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ခင်ခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဖီဖာ
ဖီဖာ (/ဖြီးဖြာ/) (အဒွေါင်ႏ : FIFA; ပိဉ်တိစ်: Fédération Internationale de Football Association; International Federation of Association Football) ခမ်းစွုမ်ႏနုဲင်ငံတကာ ဗော်လုံးအစွိုꩻချုတ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ တထူႏတဝ်းအကျိုꩻအမျတ် အစွိုႏတစွိုꩻဒျာႏတဲင် အဝ်ႏစီႏခြပ်ဖန်းဖြယ် အိုပ်ချုပ်လွေꩻဖေႏဒါႏ ဗော်လုံး၊ ဖူသယ်ဗော်လုံး၊ ကမ်းခြေဗော်လုံး ထာꩻခွုမ်ဆိုးအာႏရဲင်ႏဖုံႏဒျာႏအကျောင်ႏ အစွိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဗော်လုံးထာꩻခွုမ်ဆိုးကို ထွာအထိုသွတ်ꩻ အိုပ်ချုတ်ရေꩻ အစွိုꩻဗူႏဒျာႏသွူ။ ဖီဖာအစွိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏထောင်ႏခါႏဒျာႏ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၀၄ ဗာႏ တောမ်ႏ ဗယ်စီယံ၊ ဒေင်းမတ်၊ ပိဉ်တိစ်၊ စျာမနီ၊ နယ်တာလန်၊ သပေင်၊ သွီဒိဉ်၊ သွိသာလန် စတဲင် လိုꩻခိုဗော်လုံးအစွိုꩻသားဖုံႏဒျာႏတဲင် လွောင်ႏဗူႏရေႏခါꩻ အီႏထွားအိုပ်ချုတ်လွေꩻဖေႏ ဗော်လုံးအစွိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻအခါႏ ခေးပြဲင်ႏပွယ်ꩻဖုံႏ တာႏဒျာႏသွူ။ ရွုမ်ꩻချုတ်နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ သွိသာလန်ခမ်းထီ ဝေင်ꩻသူးရိစ်ကိုသွူ။ ယိုခါနဝ်ꩻ အစွိုꩻနွို့ ခမ်းထီ(အစွိုꩻ)ဖုံႏ အဝ်ႏလဲဉ်း ၂၁၁ ခမ်းနဝ်ꩻသွူ။
လိုꩻပေႏသဲင်ႏထင်ႏ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ခမ်းသားခြွိုင်ႏသန်ꩻတာႏ
ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻပြုဲင်ꩻ
ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻပြုဲင်ꩻ (အဲင်းကလေတ်: Mongpai) (မန်း: မိုးဗြဲမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ် ကလော်ꩻခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖုဲင်ခွန်ႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ မွိုင်ꩻပြုဲင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖလူꩻခြောင်ဖင်ႏလောင်းတဲင် ထွာဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအသွတ်ꩻ စောက်ꩻတနျာႏနယ်ႏအစ လွိုင်ႏကွုန်ꩻသာႏယာႏဒါႏ အနွို့အထန်ႏ ခမ်းကူဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻယိုထျꩻနဝ်ꩻ ဖလူꩻခြောင် နောင်မွိုင်ပြုဲင်ꩻ(မိုးဗြဲရေကာတာ)၊ ထီတျာႏမေႏဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻတဲင် လိုꩻသေအာအီနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
UTC+06:30
UTC+06:30 နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထဲမ်သော့ꩻလွေꩻထဲင်းယင်း +06:30 UTC offsetကို ကထွာဒါႏ အခိန်ႏအွိုင်ꩻ အမုဲင်လက္ခဏာႏဒျာႏသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏဆျန်းအေးတာသန်
ဝေင်ꩻနယ်ႏဆျန်းအေးတာသန် (မန်း: ချမ်းအေးသာစံမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Chanayetharzan Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဝေင်ꩻတန်မန်ႏတလေꩻ ဝေင်ꩻကဲဉ်ကိုတဲင် ဝေင်ꩻနယ်ႏ ရွုမ်ꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ ဧရာႏဝတီႏခြောင်၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏပတေင်စီး၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအောင်မေတာသန်၊ ဖဲ့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏမဟာအောင်မေ ဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏဆျန်းအေးတာသန်နဝ်ꩻ ဝေင်ꩻတန်မန်ႏတလေꩻကို စီꩻပွာꩻရေꩻတာႏ ထွာအချက်ချကျဟံႏနယ်ႏဒျာႏတဲင် ဝေင်ꩻကို အဓိက ဆေꩻဈေးချိုတော် တောမ်ႏ ဟိုတယ်အလင်ဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻတာဆီလေက်
thumb|တာဆီလေက်-မယ်သုဲင် တထာခမ်းကူ
ဝေင်ꩻတာဆီလေက် (အဲင်းကလေတ်: Tachileik) (မန်း: တာချီလိတ်မြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်ကွဉ်ႏ၊ တာဆီလေက်ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏတာဆီလေက်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ ခမ်းကူဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻတာဆီလေက်ကိုနဝ်ꩻ ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻတာဆီလေက်ကိုနဝ်ꩻ ဖြဝ်ꩻ၊ ထုဲင်ꩻဖြဝ်ꩻ၊ လားဟူ၊ မန်း၊ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ စတဲင် တောမ်ႏလိုꩻမျိုꩻလင်ဖုံႏအဝ်ႏအုံညီꩻ အဝ်ႏရဝ်းလွဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻတာဆီလေက်နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာ(မန်းခမ်း)၊ ထုဲင်ꩻခမ်း၊ လာအိုခမ်း ခမ်းတန်သိုမ်ဖြုံႏ မဲခေါင်ခြောင် အကူအနားလောင်း ထွာဒျာႏ တြိဂံဒေႏသတဲင် စီꩻပွာꩻရေꩻလဲ့ဟဝ်၊ ဖေင်ꩻဖန်ꩻယာလံယာမားယာဗွာ ကစဒါႏ တရာꩻတဝင်ႏတဝ်း ကွန်ႏဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏထန်ႏသော့ꩻအာနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻတာဆီလေက် တောမ်ႏ ထုဲင်ꩻခမ်း ဝေင်ꩻမယ်သုဲင်နဝ်ꩻ အဝ်ႏခါႏဒျာႏ ခြောင်ပေႏလွုမ်ꩻ အဝ်ႏဗွောင်ဖေႏပါ ခမ်းကူအနွို့အထန်ႏ ဂဲက်တခါꩻငွါတဲင် အဝ်ႏဖြေꩻစာꩻကူꩻကားပါ ခမ်းကိုခမ်းထန်ႏကွန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻတဆီလေက်ထျꩻနဝ်ꩻ သင်ဖော်ꩻကျောင်ႏကွင်ꩻတဲ့ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
၂၀၂၂ ဖီဖာ ကမ္ဘာႏဖလား ဗော်လုံးပွယ်ꩻ
၂၀၂၂ ဖီဖာ ကမ္ဘာႏဖလား ဗော်လုံးပွယ်ꩻ (2022 FIFA World Cup) (၂၀၂၂ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား) ၂၀၂၂ ဖီဖာကမ္ဘာႏဖလား ပွယ်ꩻပတ်ꩻခေးပြဲင်ႏဗော်လုံး နဝ်ꩻ အဝ်ႏမာꩻလွေꩻဒျာႏ အာသျတွိုက် ခမ်းတခမ်းကထွာဒါႏ ကာတာခမ်းထီကို ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ တယ်ႏလာနိုဝဲင်ဗာ ၂၀ နီꩻ ဗꩻတွိုႏ လာဒီသိဉ်ဗာ ၁၈ နီꩻတဲင် ထွာ အလဲင်ႏ(၂၂)ဗွေ ပွယ်ꩻပတ်ꩻခေးပြဲင်ႏဗော်လုံး ကမ္ဘာႏဖလား ဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ကာတာခမ်းထီယို အာရပ်အစွိုꩻချုတ် တောမ်ႏ အာရပ်ကမ္ဘာႏခမ်းထီဖိုင်ႏအကို ထွာပထမအရီးသွတ်ꩻ လက်ခံႏမာꩻဖေႏပွယ်ꩻသားနဝ်ꩻသွူ။ ပွယ်ꩻယိုနဝ်ꩻ တယ်ႏ ကိုးရီးယားခမ်းနဝ်-ဂျပန်သီး ကအဝ်ႏလက်ခံႏ မာꩻလွေꩻဖေႏဒါႏပွယ်ႏ ၂၀၀၂ ဗာႏထွူ အာသျတွိုက်စဲစ်စဲစ်ကို ထွာဒုတိယလဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ၂၀၁၈ ဗာႏ ရသျားခမ်းထီကို ကမာꩻလွေꩻဒါႏပွယ်ꩻနဝ်ꩻ ဟံႏနယ်ႏသီး ထွော့မတ်ခါꩻအလꩻ ထွာထိုꩻ အသျတွိုက်စဲစ်လို့တဝ်း နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ နွို့ခေးပြဲင်ႏသား အဝ်ႏ ၃၂ စွိုꩻအကို ၂၀၂၂ ပွယ်ꩻယို ထွာအဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻပွယ်ꩻတဲင် မိဉ်ႏတွိုႏ ၂၀၂၆ နဝ်ꩻ အီႏခေးပြဲင်ႏလွေꩻတောမ်ႏ ၄၈ စွိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကမာꩻလွောန်ဒါႏ ကမ္ဘာႏဖလားပွယ်ꩻဖုံႏအကို ကာတာပွယ်ꩻယိုနဝ်ꩻ ထွာရွဉ်တောင်ꩻ လို့အာသွတ်ꩻ ပွယ်ꩻဒျာႏတဲင် ရွဉ်လို့အရမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏစွဉ်ႏ ရွဉ်ဒေါ်လာ ၂၂၀ ဗီလီယံ နဝ်ꩻသွူ။
ကာတာခမ်းထီနဝ်ꩻ ကောပ်စွောန်ႏ ရာႏသီႏဥတုထာꩻလျားငါႏတဲင် ပွယ်ꩻနဝ်ꩻ အွောန်ႏခြုဲင်းလွေꩻဗာႏတေား နိုဝဲင်ဗာလာတဲင် ထွာအရီးသွတ်ꩻ ထာꩻခွꩻလာအစဝ်းခိန်ႏ ကမာꩻဒါႏ ပွယ်ꩻဒျာႏသွူ။ အရီးသွတ်ꩻပွယ်ꩻရဲဉ်ႏနဝ်ꩻ ထွာ လမ်းဗွေႏကာတာခမ်း တောမ်ႏ အီဂွေဒေါခမ်း သီး ခေးပြဲင်ႏပွယ်ꩻတဲင် အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ပွယ်ꩻခေးပြဲင်ႏ အယံသွတ်ꩻ(ဗိုလ်လု)နဝ်ꩻ အဝ်ႏ ဒီသိဉ်ဗာ ၁၈ နီꩻ ပိဉ်တိစ် တောမ်ႏ အာစိဉ်တီးနား ခေးပြဲင်ႏရိမ်ꩻထူႏဝင်ꩻတဲင် ထွာထိုꩻ ၃-၃ တယေဝင်ꩻနဝ်ꩻမꩻ ပတ်ꩻဗာႏပေင်နယ်ထီတွော့ꩻ အာစိဉ်တီးနား နွောင်ꩻထိုꩻ ၄-၂ လꩻထိုꩻ အယံသွတ်ꩻ(ချန်ပီယံ)ဆုꩻ နဝ်ꩻသွူ။ အနီꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာကာတာခမ်းထီ စွိုးခွိုꩻမွူးနီꩻ နဝ်ꩻသွူ။
ဘုရာꩻရတနာႏ
အသက်အဝ်ႏ အသက်အဲဉ်ထဝ်း အရာဝတ္ထုဖုံႏနဝ်ꩻ အမာꩻနစ်သက် မာꩻပျောႏသွင်ႏအီဒါႏ ရတနာႏကအဝ်ႏဒါႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏသꩻနဝ်ꩻမꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ"ရတနာႏ"သွူ။ ရတနာႏလက္ခဏာႏ (အမှတ်အသား)နဝ်ꩻ - ၁။ ခံႏဗာႏဝင်ꩻရိုႏသေႏ ခံႏဗာႏဝင်ꩻအွဉ်ႏအရေꩻ ၂။ အငိုꩻထွိုက်တန်ႏအာ ၃။ အဗွိုန်ပီအဲဉ်ထဝ်း ထွာအယံသွတ်ꩻ ၄။ ထွာလိုꩻအဆင်းအရန်းထိုသား အသုံꩻအဆောင်ႏ-စတဲင်နဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ ရိုႏသေႏထွိုက်ငါႏနဝ်ꩻမꩻ လူꩻလိုꩻသီးဖုံႏ ကလွဉ်ထေ့ဒါႏ နီဗွေႏဘုရာꩻထျꩻနဝ်ꩻ လွဉ်ဖွီလွတဝ်းထာꩻ၊ ရိုႏရိုႏသေႏသေႏ နေးတွမ်ႏခွေါင်းရွမုꩻငတ်ꩻပါꩻ ကရိုꩻဒါႏ "ခင်ႏလေင်းနီဖဲ့ꩻ၊ စူနီပင်၊ ကတောင်"ညီႏညီႏတဲင် ဝုဲင်ႏရိုႏသေႏထွူ နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻမꩻ လွဉ်ထေ့လွ နီဗွေႏဘုရာꩻထျꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဖေႏနေးလူꩻလိုꩻသီး ကဆယ်ꩻကပ်လွဉ် ရိုႏသေႏလွဉ်နဝ်ꩻတဲ့ တယ်ႏစွဉ်ႏနီဗွေႏဘုရာꩻ မဲ့ငါႏတောႏကစ ကျက်သရေႏမင်ႏဂလာႏအဝ်ႏငါႏ၊ နီဗွေႏဘုရာꩻမဉ်ႏဒေါ့ꩻငဝ်း၊ မဉ်ႏဟော်ꩻတရာꩻလဲ့ ကောကနာႏသားဖုံႏ သꩻခွꩻစုံ၊ ချမ်ꩻသာႏမုꩻ၊ ထာꩻသေဉာဏ်ႏ တိုꩻတက်မုꩻယို လꩻလွဉ်အီနဝ်ꩻမꩻ ပထမအလဲင်ႏ ကဆယ်ꩻကပ်ထေ့ဗာႏလဲဉ်းသွူပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဆုဲင်ꩻချာမဉ်ဆယ်ꩻကပ်၊ မဉ်လွဉ်ထေ့ဒါႏသꩻ အဝ်ႏထဲင်းထဲင်းယင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဘုရာꩻရတနာႏနဝ်ꩻ အငိုꩻထွိုက်တန်ႏမွေးစွဉ်ႏသွူ။ ဥပမာႏ-လောကကို ဝင်ꩻကဟဲ့ꩻလွဒါႏ ရတနာႏ စိန်ႏ လုံးဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ သေကွင်ႏ၊ ဆင်ကွင်ႏဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ တဖျတ်နွောင်ꩻတဝ်းအငိုꩻ၊ အငိုꩻတန်လွဉ်ꩻမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ ပီဗွိုန်နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ အငိုꩻကထွိုက်တန်ႏငါႏနုဲင်းယိုတဲ့ ကွပ်စွဉ်ႏရတနာႏယိုတဲင် ဥစ္စာႏဗွေႏသꩻချမ်ꩻသာႏမုꩻ၊ အကျိုꩻလꩻမုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်ဒျာႏသွူ။
နီဗွေႏဘုရာꩻ သက်တောႏထင်ႏသျာꩻ ကအဝ်ႏအတွင်ꩻ ကျောင်ꩻတကာႏ အနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻတွမ်ႏ ကျောင်ꩻတကာႏမူႏ ဝိသာႏခါႏသီးဖုံႏနဝ်ꩻ သဲစ်တဲင်ကထီႏဗာႏ၊ ကဝုဲင်ႏဗာႏနီဗွေႏဘုရာꩻ ပထမအလဲင်ႏနဝ်ꩻကာႏ ထွာလွလဲဉ်း သောႏတာႏပန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ မဉ်ႏထွာသွူသောတာႏပန်ႏနဝ်ꩻ ဘဝသံႏသရာႏကို ကအီႏမော့ꩻဒါႏ ထာꩻဒုက္ခဆင်ꩻရယ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ကင်ꩻလွစ်လဲဉ်းသွူတဲင် လꩻမွေးစွဉ်ႏအကျိုꩻတန်တန်အာအာသွူ။ လꩻသွူအကျိုꩻတကာႏတဝ်း ဝုဲင်ႏဗာႏနီဗွေႏဘုရာꩻတဲ့ သꩻချမ်ꩻသာႏမွေးစွဉ်ႏဒျာႏသွူ။ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ ကျောင်ꩻတကာႏ အနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻတွမ်ႏ ကျောင်ꩻတကာႏမူႏ နင်ꩻဝိသာႏခါႏသီးဖုံႏအတွက် နီဗွေႏဘုရာꩻကို ထွာအငိုꩻတဖျတ်နွောင်ꩻတဝ်း ရတနာႏနဝ်ꩻသွူ။ နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ ကောပီဗွိုန်ပုဂ္ဂိုလ်ႏအဲဉ်ထဝ်း၊ ကမ္ဘာႏလောကကို ထွာပုဂ္ဂိုလ်ႏအယံသွတ်ꩻ အမျတ်သွတ်ꩻ၊ ကအီႏပီဗွိုန်ဒါႏ နီဗွေႏဘုရာꩻ သီႏလ သမာႏဓိ ပညာႏ ကစဒါႏဂုဏ်ႏတောႏ ကပြဲ့ꩻစုံႏကလုမ်းကုမ်းဒါႏဂုဏ်ႏနဝ်ꩻ ပုဂ္ဂိုလ်ႏအလောင်ႏအလင်တဲ့ တအဲဉ်ထဝ်း၊ နီဗွေႏဘုရာꩻလောင်း ကအဝ်ႏဒါႏ သီႏလကစဒါႏဂုဏ်ႏတောႏဖုံႏနဝ်ꩻ တပီဗွိုန်တဝ်း တွမ်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏအလောင်ႏအလင်လောင်း ကအဝ်ႏဒါႏ သီႏလသမာႏဓိ ပညာႏဂုဏ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻမꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ ထွာအပီဗွိုန်အဲဉ်ထဝ်း ရတနာႏနဝ်ꩻသွူ။ ကအီႏမော့ꩻခွဲဗာႏ ပတ္တမျာꩻ တန်ႏခမ်းထီနဝ်ꩻ ယပ်ꩻခုဲင်ႏငါႏ၊ ဥပမာႏ- ပီဗွိုန်နုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ၊ နီဗွေႏဘုရာꩻတဲ့ ဖြဲ့ꩻထွူပါႏရမီႏ လစ်ꩻသင်္ချေႏပုဲင် ကမ္ဘာႏတသဲဉ်နဝ်ꩻမꩻ ပွင်ꩻလွဉ်တဲင် ကအီႏမော့ꩻခွဲဗာႏ၊ ကအီႏဝုဲင်ႏဗာႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ ယပ်ꩻခုဲင်ႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻသွူ။ နီဗွေႏဘုရာꩻ ကဖြဲ့ꩻဒါႏပါႏရမီႏ လစ်ꩻသင်္ချေႏပုဲင် ကမ္ဘာႏတသဲဉ်ကာႏလကို ဘုရာꩻပွင်ꩻနီဆီလစ်ꩻဆူႏလွုမ်ꩻ၊ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻ ကဖြဲ့ꩻဒါႏ ပါႏရမီႏတွင်ꩻ မော့ꩻဗာႏဘုရာꩻ နီဆီလစ်ꩻဆူႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ လောကအကို ကအဝ်ႏဒါႏ စိန်ႏ လုံး ပတ္တမျာꩻစဒါႏ ရတနာႏဖုံႏနဝ်ꩻ လိုꩻအဆင်းအရန်းဖွိုႏသား အသုံꩻအဆောင်ႏတမွေးတဝ်း၊ ထွာဒျာႏ စေꩻစိန်ႏဥစ္စာႏလွိုင်ႏသား အသုံꩻအဆောင်ႏ၊ ပီဗွိုန်နုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ နီဗွေႏဘုရာꩻယို ထွာဒျာႏ ဘဝကရီးခါ ဘုံꩻကံႏကပါလွဉ်ဒါႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ ကိုꩻကွယ်ႏဆယ်ꩻကပ်တာႏနဝ်ꩻသွူ။
ဘဝကရီးခါ ဘုံꩻကံႏကပါလွဉ်ဒါႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏကရိုꩻနဝ်ꩻ ပစ္စေꩻဥစ္စာႏလွိုင်ႏအာဒါႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏမွေးတဝ်း၊ ကအီႏကိုꩻကွယ်ႏဆယ်ꩻကပ်ဒါႏ နီဗွေႏဘုရာꩻကံႏ ကပါလွဉ်ဒါႏပုဂ္ဂိုလ်ႏ ထူႏဗာႏအဓိပ္ပါယ်ႏနုဲင်းယိုသွူ။ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ မဉ်ႏနုဲင်းလိုꩻအနေႏနဝ်ꩻ အဆင်းအရန်းထိုခန်းတယဝ်း ကံႏကရီးခါမဉ်ႏတပါလွဉ်တဝ်းနဝ်ꩻ ယုံႏကေႏယွုမ်းအံႏမုꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻအလောင်း အဲဉ်ထဝ်းတဲင် ကိုꩻကွယ်ႏမုꩻ တမာꩻထွာတဝ်းသွူ။ နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ သတ္တဝါႏအမျာꩻ ဖေႏနေးကချမ်ꩻသာႏတဲင် ပွင်ꩻလွဉ်ဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ချမ်ꩻသာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ ဘဝဆုဲင်ꩻချာမꩻ အီႏလꩻဗာႏ ချမ်ꩻသာႏမျိုꩻလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ဘဝယိုခါ ချမ်ꩻသာႏမျိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ လꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။ နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ "ခွေအီႏကယ်ႏထန်ႏဒွိုန်းက သံႏသရာႏထီခြောင်ကို ကအဝ်ႏခံသော့ꩻဒါႏ သတ္တဝါႏဖုံႏ"ရေႏရွယ်ႏချက် အွဉ်ႏသွူနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ပါႏရမီႏကထွာအီဒါႏ ဘုရာꩻကဖြဲ့ꩻသေꩻခါꩻဒါႏအလွောက်ꩻ ထွာဘုရာꩻခိန်ႏခါႏ ကအီႏအုံဗာႏအသက်တန်ꩻနဝ်ꩻ ကသမ်းဒွေါင်ႏလွဉ်ꩻငါႏ၊ သတ္တဝါႏအလောင်းဖုံႏတဲ့ တရာꩻကသမ်းကင်ꩻတဲင် ခွုင်းကအုံဗာႏ လစ်ꩻဆီငတ်ꩻဝါႏကာႏလတွင်ꩻ အခိန်ႏအုံခြေင် လဲင်ꩻအီႏတအဲဉ်ထဝ်းဒွုမ်တဲင် အခိန်ႏလို့အီစွဉ်ႏဒျာႏ မာꩻဖေႏသတ္တဝါႏအကျိုꩻသွူ။ ၁။ ခါးလားကသုံꩻသွမ်ꩻမွူးထွူႏ ကျွꩻတုံꩻသွမ်ꩻတွင်ꩻ ဟော်ꩻပျꩻဆုံꩻမꩻဖေႏဗာႏ လိုꩻတကာႏမသီးဖုံႏတရာꩻသွူ။ ၂။ သုံꩻသွမ်ꩻကထင်ႏထွူနဝ်ꩻ ကဆယ်ꩻကပ်လွဉ်ဒါႏ ရဟန်ꩻသံႏဃာႏသီးဖုံႏအတွက် ဖေႏဗာႏငဝ်းဩဝါဒ ကမ္မဋ္ဌာန်ꩻတရာꩻသွူ။ ၃။ အဝ်ႏနဝ်ꩻမꩻ ရဟန်ꩻဖုံႏကထင်ႏကျွꩻသဲင်ꩻထွူအခိန်ႏ ကိန်ꩻပသာႏတဆင်ႏ၊ ကထင်ႏထွိုင်ႏလွဉ်နဝ်ꩻ ထွားဗာႏလောကကို ကအီႏချွစ်ထွိုက်ဒါႏ သတ္တဝါႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ၄။ အဝ်ႏနဝ်ꩻမꩻ ဆဲင်ႏရာꩻဆဲင်ႏရာꩻ ဝေင်ꩻ/ဒုံကို ကဖျော်လွဉ်ဒါႏ လိုꩻပရိသတ်အတွက် ဟော်ꩻဖေႏဗာႏတရာꩻသွူ။ ၅။ လိုꩻပရိသတ် ကထင်ႏသဲင်ꩻထွူကာႏလ တပယ်ႏထွူထီတဲင် စအုံပဆားတဆင်ႏပေႏ မွူးတဲ့ပြေ့ꩻထိုꩻလဲဉ်းသွူ။ ၆။ မွူးပြေ့ꩻခိန်ႏခါႏ ကဖျော်လွဉ်ဒါႏ ရဟန်ꩻကို ယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ကွီကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ၊ ယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ရီပုစ္ဆာႏ၊ ယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ကွီနာႏတရာꩻဖုံႏတဲင် နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ ဖေႏဗာႏရဟန်ꩻ အလိုႏဆန္ဒဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ၇။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏ ကထင်ႏကျွꩻသဲင်ꩻဆချာ မွူးကွိုꩻနာꩻအခိန်ႏ အဝ်ႏစက္ကျာႏဝဠာႏတေသောင်ႏတွိုက်ကို ကဖျော်လွဉ်ဒါႏ လူꩻဗြဟ္မာႏသီးဖုံႏနဝ်ꩻ ရီလွပျဿနာႏ၊ တောင်ꩻပြန်ႏတရာꩻဖုံႏတဲင် နီဗွေႏဘုရာꩻတဲ့ ဖြေႏသျင်ꩻဖေႏဗာႏယင်း ပျဿနာႏ၊ ဟော်ꩻဖေႏဗာႏယင်းတရာꩻသွူ။ ၈။ မွူးရဝ်ꩻခိုႏအခိန်ႏနဝ်ꩻ ဖသွံခိန်ႏတဲင် ပထမတခိန်ႏနဝ်ꩻ ကျွꩻသင်္ကျန်ႏထာꩻ၊ ဒုတိယတခိန်ႏနဝ်ꩻ ကိန်ꩻသွူထာꩻတဲင် ခါးလားအရုဏ်ႏကထန်ႏ မွူးရဝ်ꩻခိုႏစဝ်းအခိန်ႏနဝ်ꩻ ဆင်ႏချင်ႏထွားကအီႏချွစ်ထွိုက်ဒါႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻမꩻ မွူးကထင်ႏလေနဝ်ꩻ ကျွꩻတုံꩻယင်းသွမ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ သတ္တဝါႏအေလာင်း ဝွေꩻဗွေႏသꩻကို အွဉ်ႏပီဗွိုန်စွဉ်ႏ ပိုခိုရင်ꩻ ရာဟုလာႏ၊ သညင်ꩻငါႏ ဝွေႏနေယျသတ္တဝါႏတဲင် ကျင်ꩻတသေႏသေႏဒျာႏ သတ္တဝါႏအကျိုꩻလွုမ်ꩻသွူ။
နီဗွေႏဘုရာꩻကျွꩻလွေꩻထာꩻပုံႏ
နီဗွေႏဘုရာꩻ အနမ်းကိုႏတောႏဆချာ ကပါလွဉ်ꩻဒါႏ သံႏဃာႏတောႏဖုံႏဆငါ တွမ်ႏစက်လက္ခဏာႏ ကတင်ႏတယ်ႏဒါႏ ခင်ႏယာꩻတောႏ ကျွꩻခီႏတောႏမူႏထွူတဲင် ယိုယိုနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ကျွꩻလွေꩻထာꩻတွင်ꩻတဲ့ ဆောင်ႏရွက်ဖေႏနေဒွိုန်းက ဝွေႏနေယျသတ္တဝါႏအကျိုꩻသွူ။ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ မဉ်ႏထီႏဗာႏ၊ မဉ်ႏဝုဲင်ႏဗာႏ ဝင်ꩻကတဲမ်းသေꩻခါꩻ၊ ဝင်ꩻကတောက်ꩻသေꩻခါꩻဒါႏ ဘုရာꩻကျွꩻတောႏမူႏရုပ်ပုံႏဖုံႏနဝ်ꩻ ယူႏတွိုႏဗော့ꩻမွုန်းတဝ်း ရုပ်ပုံႏထျꩻလွုမ်ꩻတဲင် (ပီဗွိုန်နုဲင်း ကထွားမွိုးဖါ၊ မွိုးဖြားဖါဖြား ဓာတ်ပုံႏလမ်းကို ထီႏဗော့ꩻဓာတ်ပုံႏလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း အဝ်ႏထီႏတွိုႏပါ၊ အဝ်ႏယူႏလꩻပါစွဉ်ႏ မွိုးဖါ၊ မွိုးဖြားဖါဖြား အသက်ကအဝ်ႏအတွိုင်ꩻ ကဆုံꩻမꩻ ကဒေါ့ꩻသွဉ်ဒါႏနီဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။) ယံကထီႏ၊ ယံကယူႏလꩻတွိုႏလွေꩻပါ သက်တောႏထင်ႏသျာꩻကအဝ်ႏဒါႏ နီဗွေႏဘုရာꩻကျွꩻတောႏမူႏပုံႏနဝ်ꩻတဲင် ရိုႏရိုႏသေႏသေႏ၊ နစ်နစ်သက်သက် အဝ်ႏလိုႏဝုဲင်ႏလွဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
နီဗွေႏဘုရာꩻအုံထွိုင်ႏပုံႏ
နီဗွေႏဘုရာꩻ အုံထွိုင်ႏထာꩻနဝ်ꩻ ဗွိုန်ပီစွဉ်ႏခံꩻကောင်ပမာႏ၊ နီဗွေႏဘုရာꩻ ကအုံထွိုင်ႏတနွောင်းဒါႏထာꩻကာႏလတွင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဆောင်ႏရွက်ဖေႏဗာႏ ဝွေႏနေႏယျသတ္တဝါႏအကျိုꩻသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ မဉ်ႏထီႏဗာႏ၊ မဉ်ႏဝုဲင်ႏဗာႏ ဝင်ꩻကတဲမ်းသေꩻခါꩻ၊ ဝင်ꩻကထုသေꩻခါꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻအုံထွိုင်ႏထာꩻပုံႏ (ရပ်တော်မူပုံ) ယံဖေႏကယူႏလꩻလွေꩻပါ သက်တောႏထင်ႏသျာꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻအုံထွိုင်ႏသွူထာꩻ ဆုမ္မꩻသွဉ်ပါ သတ္တဝါႏပုံႏဖုံႏနဝ်ꩻတဲင် အဝ်ႏလိုႏရိုႏရိုႏသေႏသေႏ ဝုဲင်ႏလွဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
နီဗွေႏဘုရာꩻအုံလင်ꩻထာꩻပုံႏ
ပရိသတ်ထာႏဝကို အွဉ်ႏစွꩻလွေꩻသွူ ရောင်ႏတောႏသူပါꩻတဲင် အုံလင်ꩻတပုဲင်ထာꩻတွင်ꩻတဲ့ ဟော်ꩻပျꩻဖေႏတရာꩻ၊ ဆောင်ႏရွက်ဖေႏ ဝွေႏနေႏယျသတ္တဝါႏ အကျိုꩻသွူ။ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ ယိုခါ မဉ်ႏထီႏဗာႏ၊ မဉ်ႏဝုဲင်ႏဗာႏ ဝင်ꩻကတဲမ်းသေꩻခါꩻ၊ ဝင်ꩻကထုသေꩻခါꩻဒါႏ နီဗွေႏဘုရာꩻ အုံလင်ꩻတပန်းထာꩻပုံႏနဝ်ꩻ သꩻအွဉ်ႏတွိုႏဗော့ꩻမွုန်းတဝ်း ဘုရာꩻရုပ်ထုပုံႏလောင်းလွုမ်ꩻတဲင် နီသꩻကို ယူႏတွိုႏလွေꩻသွော့ ပီဗွိုန်စွဉ်ႏ အဝ်ႏနာႏဗာႏတရာꩻ ဓမ္မဩဝါဒ အွိုးသက်တောႏထင်ႏသျာꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻထျꩻတဲင် ရိုႏရိုႏသေႏသေႏ အဝ်ႏလိုႏဝုဲင်ႏငါႏနဝ်ꩻသွူ။
ဘုရာꩻဂုဏ်ႏတောႏ(၉)ပါꩻ
"အရဟံ"ဂုဏ်ႏတောႏ - နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏဝါႏသနာႏတဲင် ပယ်ႏခွါႏထွူလဲဉ်း တရေင်ငတ်ꩻရျာꩻ ကိလေႏသာႏ၊ လူꩻလိုꩻဗြဟ္မာႏသီးလဲ့ ပူႏဇောႏထွိုက်၊ ထာꩻဗဉ်ႏဗꩻကို ဗော့ꩻရိုꩻတဟဝ်တဝ်းအမုꩻ အကုသိုလ်ႏတရာꩻ တမာꩻတဝ်းဒွုမ်သွူ။ "သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ"ဂုဏ်ႏတောႏ - နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏသဗ္ဗညုတဉာဏ်ႏတောႏတဲင် သေထွိုက်သေသင်ꩻဒါႏ ဉေယျဓံတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ နမ်းကိုႏတောႏတဲင် သေထွူလဲဉ်းသွူ။ "ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္န"ဂုဏ်ႏတောႏ - နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ ဝိဇ္ဇာႏသွံပါꩻ၊ ဝိဇ္ဇာႏသွစ်ꩻပါꩻ စရဏတဆီငတ်ꩻပါꩻပြဲ့ꩻစုံႏငါႏသွူ။ "သုဂတ"ဂုဏ်ႏတောႏ - နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏစွဉ်ႏ လꩻစနိယတဗျာဒိတ် ဒီပင်္ကရာႏ ဘုရာꩻခင်ႏထျꩻ ယံဖေႏနေးကလꩻ ဗောဓိမဏ္ဍိုင်တဲင် ဖြဲ့ꩻထွူပါႏရမီႏနဝ်ꩻမꩻ ဝွေႏနေႏယျသတ္တဝါႏ ချမ်ꩻသာႏစီꩻပွာꩻ ယံကထွာငဝ်းငွါတဲ့ ဆုံꩻမꩻဖေႏ၊ သဗ္ဗညုတဉာဏ်ႏတဲ့ ယံကလꩻ သꩻကိုရေႏရောႏ ကျွꩻတောႏမူႏလဲဉ်းသွူ။ "အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ"ဂုဏ်ႏတောႏ - နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ ဆုံꩻမꩻသင်ꩻဒါႏ သတ္တဝါႏမန်ႏသမျ လိုႏလောက်ꩻတဲ့လောက်ꩻ၊ လိုႏမျောက်တဲ့မျောက် နေးတွမ်ႏအနယ်ꩻအမျိုꩻစွုမ်ႏတဲင် ယံဖေႏနေးကယေန်ႏကေႏ ဆုံꩻမꩻဖေႏဒါႏ သတ္တဝါႏသွူ။ "သတ္ထာ ဒေဝမနုဿနံ"ဂုဏ်ႏတောႏ - နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ ယံဖေႏကလွစ်ထန်ႏလꩻ ဇာတိ ဇရာ မရဏ ကန္တာရတဖူꩻကျမ်ꩻတဲင် ယံဖေႏနေးကတွိုႏဖျော်လွေꩻ ခမ်းနိဗ္ဗာန်ႏသူꩻ ထေထန်ႏပသာတွိုႏလွေꩻဖေႏဒါႏ သတ္တဝါႏဖုံႏသွူ။ "ဗုဒ္ဓ"ဂုဏ်ႏတောႏ - နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ နမ်းကိုႏတောႏတဲင်ႏ သေရီးထွူ သစ္စာႏလစ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻမꩻ ဟော်ꩻပျꩻဖေႏ ဝွေႏနေႏယျသတ္တဝါႏသွူ။ "ဘဂဝါ"ဂုဏ်ႏတောႏ - နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ နမ်းဖေႏနေးကထိုꩻမားနဝ်ꩻ ဖန်ဆင်ꩻနွောင်ꩻဒါႏ "လဃိမာ"စဒါႏ ဘုံꩻ(၆)ပါꩻ ပြဲ့ꩻစုံႏငါႏသွူ။
ဗုဒ္ဓါနုဿတိမဂ္ဂင်ႏ (၈)ပါꩻ
"သူႏတောႏကောင်ꩻ တကာႏ တကာႏမတဖြာꩻ သဒ္ဓါႏစင်ဗွာ လူႏနီဗွေႏဘုရာꩻထီ"ဒေါ့ꩻခန်းအပုံႏစံႏနုဲင်းနဝ်ꩻမွိုင်၊ အတွင်ꩻနဝ်ꩻကာႏလ သူႏတောႏကောင်ꩻအသꩻကို နိဗ္ဗာန်ႏချမ်ꩻသာႏ ကတွိုႏအီဒါႏ တဖူꩻဟဝ် မဂ္ဂင်ႏသွစ်ꩻပါꩻလွုမ်း ပါသော့ꩻပုံႏ- သမ္မာဒိဋ္ဌိ- နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ ပီဗွိုန်စွဉ်ႏနီယို သတ္တဝါႏအလောင်း မေတ္တာႏကရုဏာႏတန်ငါႏတဲင် အခိန်ႏညစွဉ်ႏ (၄၅)ဝါႏ တအုံနာႏတဝ်းဒွုမ်တွော့ꩻ ဟော်ꩻပျꩻဆုမ္မꩻဖေႏ တရာꩻတောႏသွူ။ "ခွေနဝ်ꩻ တရန်းဟွုန်ဗာႏ တရာꩻတောႏဖုံႏယိုတဲင် သျောင်ႏနွောင်ꩻထွူ အကုသိုလ်ႏတရာꩻ၊ မာꩻဒါႏလွဉ်ကုသိုလ်ႏတရာꩻသွူ။ ကွပ်စွဉ်ႏနီဗွေႏဘုရာꩻ တရာꩻတောႏယိုတဲင် ခွေယိုနဝ်ꩻ လွစ်ထန်သွူ အပါယ်ႏလစ်ꩻပါꩻ၊ ဟဝ်ရာꩻဘဝတွမ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ ဘဝအမန်ႏ ခွေအီႏလꩻဗာႏသွူ။ နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခွေကေꩻဇူꩻဗွေႏ အစဲစ်သွူ။ ခွေရေႏရောႏထွူ ကေꩻဇူꩻဗွေႏဘုရာꩻတဲင် လူႏတန်ꩻပူႏဇောႏဒျာႏ ကဝ်ႏထီဖုံႏမွော့နဲး" သူႏတောႏကောင်ꩻသီးအသꩻကို ထာꩻသေဉာဏ်ႏ ကထွာလွဉ်နုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ထွာသမ္မာဒိဋ္ဌိသွူ။ ကတဲမ်းသေꩻခါꩻဒါႏ ဆကီယိုအတွိုင်ꩻ နီသꩻကို စဉ်ꩻစာꩻအဝ်ႏယူႏဒါႏ နီဗွေႏဘုရာꩻကေꩻဇူꩻတောႏဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာ"သမ္မာသင်္ကပ္ပမဂ္ဂင်ႏ"၊ ကရွစ်ဖတ်ပူႏဇောႏဒါႏ ဘုရာꩻဂုဏ်ႏတောႏနဝ်ꩻ ထွာ"သမ္မာဝါစာမဂ္ဂင်ႏ"၊ ကဝ်ႏ ထီ နံႏသာႏ မေႏတဲင်ႏ ဖေႏနေးကကြောင်းစင်၊ ဖေႏနေးကတရေꩻ ကမာꩻဒါႏနဝ်ꩻ ထွာ"သမ္မာကမ္မန္တမဂ္ဂင်ႏ"၊ ကမာꩻဘုရာꩻကိစ္စတွင်ꩻ လွူးနမ်းလွူးသက်တာႏ တဟဝ်တဝ်းယို ထုမ်ႏကျမ်ႏမုꩻတအဲဉ်ထဝ်းသော့ꩻတဲင် ထွာ"သမ္မာအာဇီဝမဂ္ဂင်ႏ"၊ ကမာꩻကအားထုတ်ဒါႏ ဘုရာꩻကိစ္စဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာ"သမ္မာဝါယာမမဂ္ဂင်ႏ"၊ ယူႏလꩻနီဗွေႏဘုရာꩻဂုဏ်ႏတောႏ ကေꩻဇူꩻတောႏဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာ"သမ္မာသတိမဂ္ဂင်ႏ"၊ ကိစ္စအလင် ယူႏလꩻတဝ်းဒွုမ်တဲင် သꩻယူႏဗော့ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻကိစ္စတဗာႏအလောင်း သꩻကစွူဒါႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာ"သမ္မာသသမာဓိမဂ္ဂင်ႏ"၊ မဉ်ႏဝုဲင်ႏကန္တော့ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻတွင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ မဉ်ႏပူႏဇောႏဘုရာꩻ ကဝ်ႏ မေႏ ထီဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ အာႏရုံႏပျု(ယူႏ)ထွူ နီဗွေႏဘုရာꩻတဲင် ဗုဒ္ဓါနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ ကစီꩻဖျန်ꩻဒါႏကာႏလတွင်ꩻ သူႏတောႏကောင်ꩻသီးအသꩻကို မဂ္ဂင်ႏ(၈)ပါꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻဒျာႏသွူ။ မဂ္ဂင်ႏသွစ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ ပီဗွိုန်စွဉ်ႏ မဲ့ကထီႏဗာႏ နိဗ္ဗာန်ႏအမန်ႏလꩻနွောင်ꩻအီ တဖူꩻဟဝ်သွူ။ လိုꩻကထောင်ဟဝ်ဟဝ်ဒါႏ တဖူꩻမဲဉ်ႏနဝ်ꩻ မဉ်ႏတွိုႏတဖူꩻသွတ်ꩻနဝ်ꩻ အီႏထီႏဗာႏနိဗ္ဗာန်ႏသွူ။
ဖုဿဒေဝဝတ္ထု
အွိုးကရီးခါ ရဟန်ꩻတပါꩻ ဖွစ်ꩻဖျိုးသွူ ထာꩻအီႏထာꩻစျꩻ စေႏတီႏသောင်တွော့ꩻ ကထင်ႏထွားထွား ထာꩻအီႏထာꩻစျꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ ကကြောင်းစင်ငါႏ စေႏတီႏသောင်နဝ်ꩻ အာႏရုံႏပျု (ယူႏ)သွူ သက်တောႏထင်ႏသျာꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻတဲင် နစ်သက်ဒါႏပီတိနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်သွူ။ အတွင်ꩻနဝ်ꩻကာႏလ မာရ်နတ်မဉ်နောင်ႏသျက်ငါႏ ရဟန်ꩻတဲင် ဖန်ဆင်ꩻသွူအနမ်း ယို့အွူႏတဗာႏတွော့ꩻ ဖြေ့ꩻလီစွဉ်ႏဒျာႏ ဖိုးအေႏဖုံႏ စေႏတီႏသောင်နဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်ပွိုးစွဉ်ႏ မာရ်နတ်နောင်ႏသျက်နဝ်ꩻမꩻ အနီꩻနဝ်ꩻ ဖေႏနေးတရာꩻကလꩻ အာႏရုံႏတပျုနွောင်ꩻတဝ်း၊ ဒုတိယနီꩻနဝ်ꩻတဲ့ ဖန်ဆင်ꩻဖျင်အနမ်း ဖိုးဖြားတဗာႏတဲင် အံႏတအီႏသော့ꩻစွဉ်ႏအဆာႏ မာꩻနောင်ႏသျက်ဖျင်ယင်းသွူ။ ထင်ႏတွိုႏတတိယနီꩻနဝ်ꩻ ဖန်ဆင်ꩻဖျင် ယောတကုဲင်မွေးစွဉ်ႏ ပါꩻဖြားတဖြာꩻတဲင် ကထင်ႏနောင်ႏသျက်နဝ်ꩻ "လိုꩻစားယို ယိုကို တထီႏဖိုတဝ်းဗာႏ၊ ထွာဒျာႏ မာရ်နတ်တန်ဟောင်း"စဉ်ꩻစာꩻယူႏသွူနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ ကထင်ႏရီနဝ်ꩻ မာရ်နတ်မွေးဒျာႏအကျောင်ꩻ ဝွန်ႏခံႏလွဉ်သွူ၊ "မဉ်ႏထွာမာရ်နတ်နဝ်ꩻ ဖန်ဆင်ꩻနယ်ဖေႏစံꩻ ဘုရာꩻပုံႏတောႏမွိုင်" ရဟန်ꩻတောင်ꩻပြန်ႏမာရ်နတ် နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် "ဖေႏနေးကဗွိုန်မွေးစွဉ်ႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ ဖန်ဆင်ꩻနယ်နွောင်ꩻတဝ်း၊ ဖန်ဆင်ꩻနယ်ဖေႏအတုꩻငါ"ဒေါ့ꩻထွူနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် မာရ်နတ်ဖန်ဆင်ꩻနယ်ခန်း ဘုရာꩻပုံႏတောႏသွူ။ တွိုႏနဝ်ꩻတဲင် "ဘုရာꩻပုံႏအတုꩻလွုမ်ꩻမဉ်ႏတဲ့ သပ္ပါယ်ႏစွဉ်ႏ တခွုင်းယို၊ သꩻတောႏကို ရာဂ ဒေါသ မောဟစတဲင်ခြူႏခြီႏ ကိလေႏသာႏ သျင်ꩻလျင်ꩻထွူဒါႏ ဘုရာꩻအစဲစ်နဝ်ꩻ သပ္ပါယ်ႏထဲင်းဒွိုန်းက တခွုင်းမုဲင်ꩻ"ရဟန်ꩻအသꩻကို ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် နစ်သက်ကေႏညိုႏမွေးစွဉ်ႏ ပီတိသꩻတဗာႏလꩻထွူတဗာႏ ပြောင်ꩻလုဲင်ႏအာလွဉ်တဲင် တမယ်ꩻတဝ်းအနိစ္စတရာꩻ ဆင်ꩻရယ်ꩻဒါႏဒုက္ခတရာꩻ၊ ကွပ်ပွိုးစွဉ်ႏ တဗာႏထွူတဗာႏ ကုဲင်ဒါႏနဝ်ꩻမꩻ တဉ်ႏခွေါင်ခရာႏ တပါတဝ်း အနတ္တတရာꩻတန်ဖုံႏဒျာႏမွော့နဲး" သျုထွားခန်း ဝိပဿနာႏကမ္မဋ္ဌာန်ꩻသွူ။ တွိုႏနဝ်ꩻခါ ပီဗွိုန်စွဉ်ႏပီတိသꩻ ထွာအနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တနဝ်ꩻ နမ်းတဗာႏလွုမ်းအေလာင်းနဝ်ꩻတဲ့ အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တတရာꩻစဲင်းလွဉ်တဲင် အခိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ယော့ဆုံးလွဉ်ꩻဒါႏ ထာꩻသေ ထာꩻထီႏမန်ႏ သမ္မာဒိဋ္ဌိထွာလွဉ်တဲင် ပီတိသꩻ အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တ ထွာပုံႏအလဲင်ႏလဲင်ႏ အခြွိုက်ခြွိုက်၊ ကယူႏလꩻဒါ သမ္မာသတိမဂ္ဂင်ႏတွမ်ႏ ကစွူဖြွိုးဒါႏ သမ္မာသမာဓိမဂ္ဂင်ႏနဝ်ꩻ တအွဉ်ႏစွꩻတဝ်းတဲင် တွမ်ႏသမ္မာဝါယာမမဂ္ဂင်ႏ ကျိုꩻစာꩻအားထုတ်လွဉ်ꩻ တလီးတလျာနဝ်ꩻမꩻ တလဲင်ႏချင်ꩻ ထွာထွူစွဉ်ႏ ရဟန္တာႏတဲင် တွိုႏဗာႏစွဉ်ႏ နိဗ္ဗာန်ႏ ဘဝယိုတာႏသွူ။ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ ယိုခါ နားလုံꩻသွင်ꩻ (ယူႏ)သွူ ဖုဿရဟန်ꩻထုံꩻနယ်ꩻနဝ်ꩻတဲင် ဗုဒ္ဓါနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်ꩻနဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏမဂ္ဂင်ႏတဖူꩻတဲင် ဖေႏနေးကလꩻနိဗ္ဗာန်ႏ အဝ်ႏလိုႏကျိုꩻစာꩻအားထုတ်လွဒျာႏဝင်ꩻ ပငါပရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ အာႏရုံႏပျုထွူဘုရာꩻတဲင် ကစီꩻဖျန်ꩻဗာႏဒါႏ ဗုဒ္ဓါနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်ꩻနဝ်ꩻ တရာꩻတပေါက်တဝ်းဒွိုန်း၊ တခုဲင်ႏလꩻတဝ်းဒွိုန်းတဲင် နီသꩻယိုနဝ်ꩻ အွဉ်ႏချꩻ(ယူႏ)သေꩻခါꩻဗာႏ ထူꩻချာꩻလွဉ်ꩻငါႏ ဘုရာꩻအာႏရုံႏအလောင်းတဲင် သွင်ႏဗန်တသေႏသေႏဒါႏ ပီတိသောမနဿ ကစွူဖြွိုးတသေႏဒါႏ သဒ္ဓါႏသꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏထွာလွဉ်တဲင် မဲ့ငါစွူလွဉ်မွေးစွဉ်ႏ၊ ပီဗွိုန်စွဉ်ႏမဲ့ကစွူ နမ်းတဗာႏလွုမ်း ကအဝ်ႏဒါႏရုပ်ဖုံႏယိုတဲ့ စွူဖြွိုးလွဉ်သွူ။ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ ဗုဒ္ဓါနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်ꩻယိုနဝ်ꩻ နမ်းသꩻနီပါꩻတဲ့ ချမ်ꩻသာႏအီနွောင်ꩻ၊ ကျမ္မာႏရေꩻလဲ့ လꩻနွောင်ꩻအီနဝ်ꩻမꩻ အခိန်ႏအဝ်ႏဖုဲင်ႏတွင်ꩻကာႏလ ခွုင်းကလꩻ နီသꩻနဝ်ꩻ အွဉ်ႏသော့ꩻလွသွော့ ဘုရာꩻအာႏရုံႏ ပငါပရာꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏသီးကုံး
ဝေင်ꩻနယ်ႏသီးကုံး (ဇီးကုန်းမြို့နယ်) (Zigon Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် နတ်တလိဉ်းခရဲင်ႏ ကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻသီးကုံးကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻပွဉ်
ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻပွဉ် (အဲင်းကလေတ်: Mong Pawng) (မန်း: မိုင်းပွန်မြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ်၊ လွယ်လဲမ်ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏလွယ်လဲမ်ကို ကပါဒါႏ ပွဉ်ခြောင်ထျ့ꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻတောမ်ႏ ဖြဝ်ꩻလိုꩻမျိုꩻ အဝ်ႏအုံသော့ꩻအာသွတ်ꩻ၊ မန်းတောမ်ႏလိုꩻမျိုꩻလင်ဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏအုံညီꩻ အဝ်ႏရဝ်းလွ့နဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ရတနသုတ်
‍ရတနာႏသုတ်ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻ ခုဒ္ဒကနိကာယ် ခုဒ္ဒကပါဌ်အကွို့ꩻကိုနဝ်ꩻသွူ။ ရတနာႏသုတ်ယိုခါခဲ့ꩻခဲ့ꩻနဝ်ꩻ အပွိုက်အဝ်ႏ (၂၁)ပွိုက်တဲင် ပထမတပွိုက်နဝ်ꩻ ပညာႏဒါႏဆရာႏစခါတဲမ်ႏခါꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻပွိုက်နဝ်ꩻ သီကျာꩻခွန် ရွစ်ဖတ်ခါꩻဒါႏ ဂါႏထာႏဒျာႏတဲင် အထာႏဝအခါႏလယ်ႏကို (၁၅)ပွိုက်နဝ်ꩻ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ ဟော်ꩻသေꩻခါꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
ရတနာႏသုတ်ပါႏဠိတောႏ
၁။ ပဏိဓာနတော ပဋ္ဌာယ၊ တထာဂတဿ ဒသ ပါရမိယော၊ ဒသ ဥပပါရမိယော၊ ဒသ ပရမတ္တ ပါရမိယောတိ၊ သမတ္တိံသ ပါရမိယော၊ ပဉ္စ မဟာပရိစ္စာဂေ၊ လောကတ္ထစရိယံ ဉာတတ္ထစရိယံ၊ ဗုဒ္ဓတ္ထစရိယန္တိ တိဿော စရိယာယော၊ ပစ္ဆိမဘဝေ ဂဗ္ဘဝေါက္ကန္တိံ၊ ဇာတိံ အဘိနိက္ခမနံ၊ ပဓာနစရိယံ ဗောဓိပလ္လင်္ကေ မာရဝိဇယံ၊ သဗ္ဗညုတညာဏပ္ပဋိဝေဓံ၊ ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနံ၊ နဝ လောကုတ္တရဓမ္မေတိ၊ သဗ္ဗေပိမေ ဗုဒ္ဓဂုဏေ အာဝဇ္ဇေတွာ၊ ဝေသာလိယာ တီသု ပါကာရန္တရေသု၊ တိယာမရတ္တိံ ပရိတ္တံ ကရောန္တော၊ အာယသ္မာ အာနန္ဒတ္ထေရော ဝိယ၊ ကာရုညစိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေတွာ။
၂။ ကောဋီသတသဟဿေသု၊ စက္ကဝါဠေသု ဒေဝတာ။ ယဿာဏံ ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ၊ ယဉ္စ ဝေသာလိယာ ပုရေ။
၃။ ရောဂါ မနုဿဒုဗ္ဘိက္ခ သမ္ဘူတံ တိဝိဓံ ဘယံ။ ခိပ္ပ မန္တရ ဓာပေသိ၊ ပရိတ္တံ တံဘဏာမ ဟေ။
၄။ ယာနီဓ ဘူတာနိ သမာဂတာနိ၊ ဘုမ္မာနိ ဝါ ယာနိ ဝ အန္တလိက္ခေ။ သဗ္ဗေဝ ဘူတာ သုမနာ ဘဝန္တု၊ အထောပိ သက္ကစ္စ သုဏန္တု ဘာသိတံ။
၅။ တသ္မာ ဟိ ဘူတာ နိသာမေထ သဗ္ဗေ၊ မေတ္တံ ကရောထ မာနုသိယာ ပဇာယ၊ ဒိဝါ စ ရတ္တော စ ဟရန္တိ ယေ ဗလိံ၊ တသ္မာ ဟိ နေ ရက္ခထ အပ္ပမတ္တာ။
၇။ ခယံ ဝိရာဂံ အမတံ ပဏီတံ၊ ယဒဇ္ဈဂါ သကျမုနီ သမာဟိတော။ န တေန ဓမ္မေန သမတ္ထိ ကိဉ္စိ၊ ဣဒမ္ပိ ဓမ္မေ ရတနံ ပဏီတံ။ ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတု။
၈။ ယံ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌော ပရိဝဏ္ဏယီ သုစိံ၊ သမာဓိ မာနန္တရိကည မာဟု၊ သမာဓိနာ တေန သမော န ဝိဇ္ဇတိ၊ ဣဒမ္ပိ ဓမ္မေ ရတနံ ပဏီတံ၊ ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတု။
၉။  ယေ ပုဂ္ဂလာ အဋ္ဌ သတံ ပသတ္ထာ၊ စတ္တာရိ ဧတာနိ ယုဂါနိ ဟောန္တိ။ တေ ဒက္ခိဏေယျာ သုဂတဿ သာဝကာ၊ ဧတေသု ဒိန္နာနိ မဟပ္ဖလာနိ။ ဣဒမ္ပိ သံဃေ ရတနံ ပဏီတံ။ ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတု။
၁၀။ ယေ သုပ္ပယုတ္တာ မနသာ ဒဠှေန၊ နိက္ကာမိနော ဂေါတမသာသနမှိ။ တေ ပတ္တိပတ္တာ အမတံ ဝိဂယှ၊ လဒ္ဓါ မုဓာ နိဗ္ဗုတိံ ဘုဉ္စမာနာ။ ဣဒမ္ပိ သံဃေ ရတနံ ပဏီတံ။ ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတု။
၁၁။ ယထိန္ဒခီလော ပထဝိဿိတော သိယာ၊ စတုဗ္ဘိ ဝါတေဟိ အသမ္ပကမ္ပိယော။ တထူပမံ သပ္ပုရိသံ ဝဒါမိ၊ ယော အရိယသစ္စာနိ အဝေစ္စ ပဿတိ။ ဣဒမ္ပိ သံဃေ ရတနံ ပဏီတံ၊ ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတု။
၁၂။ ယေ အရိယသစ္စာနိ ဝိဘာဝယန္တိ၊ ဂမ္ဘီရ ပညေန သုဒေသိတာနိ။ ကိဉ္စာပိ တေ ဟောန္တိ ဘုသံ ပမတ္တာ၊ န တေ ဘဝံ အဋ္ဌမ မာဒိယန္တိ။ ဣဒမ္ပိ သံဃေ ရတနံ ပဏီတံ၊ ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတု။
၁၃။ သဟာဝဿ ဒဿနသမ္ပဒါယ၊ တယဿု ဓမ္မာ ဇဟိတာ ဘဝန္တိ။ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဝိစိကိစ္ဆိတဉ္စ၊ သီလဗ္ဗတံ ဝါပိ ယဒတ္ထိ ကိဉ္စိ။
၁၄။ စတူဟပါယေဟိ စ ဝိပ္ပမုတ္တော၊ ဆစ္စာဘိ ဌာနာနိ အဘဗ္ဗ ကာတုံ။ ဣဒမ္ပိ သံဃေ ရတနံ ပဏီတံ၊ ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတု။
၁၅။ ကိဉ္စာပိ သော ကမ္မကရောတိ ပါပကံ၊ ကာယေန ဝါစာ ဥဒ စေတသာ ဝါ။ အဘဗ္ဗ သော တဿ ပဋိစ္ဆဒါယ၊ အဘဗ္ဗတာ ဒိဋ္ဌပဒဿ ဝုတ္တာ။ ဣဒမ္ပိ သံဃေ ရတနံ ပဏီတံ၊ ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတု။
၁၆။ ဝနပ္ပဂုမ္ဗေ ယထ ဖုဿိတဂ္ဂေ၊ ဂိမှာန မာသေ ပဌမသ္မိံ ဂိမှေ။ တထူပမံ ဓမ္မဝရံ အဒေသယိ၊ နိဗ္ဗာနဂါမိံ ပရမံ ဟိတာရ။ ဣဒမ္ပိ ဗုဒ္ဓေ ရတနံ ပဏီတံ။ ဧတန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတု။
၁၇။ ဝရော ဝရညူ ဝရဒေါ ဝရာဟရော။ အနုတ္တရော ဓမ္မဝရံ အဒေသယိ။ ဣဒမ္ပိ ဗုဒ္ဓေ ရတနံ ပဏီတံ၊ ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတု။
၁၈။ ခီဏံ ပုရာဏံ နဝ နတ္ထိ သမ္ဘဝံ၊ ဝိရတ္တစိတ္တာ ယတိကေ ဘဝသ္မိံ။ တေ ခီဏဗီဇာ အဝိရုဠှိ ဆန္ဒာ၊ နိဗ္ဗန္တိ ဓီရာ ယထယံ ပဒီပေါ။ ဣဒမ္ပိ သံဃေ ရတနံ ပဏီတံ၊ ဧတေန သစ္စေန သုဝတ္ထိ ဟောတု။
၁၉။ ယာနီဓ ဘူတာနိ သမာဂတာနိ၊ ဘုမ္မာနိ ဝါ ယာနိ ဝ အန္တလိက္ခေ။ တထာဂတံ ဒေဝမနုဿပူဇိတံ။ ဗုဒ္ဓံ နမဿာမ သုဝတ္ထိ ဟောတု။
၂၁။ ယာနီဓ ဘူတာနိ သမာဂတာနိ၊ ဘုမ္မာနိ ဝါ ယာနိ ဝ အန္တလိက္ခေ၊ တထာဂတံ ဒေဝမနုဿ ပူဇိတံ၊ သံဃံ နမဿာမ သုဝတ္ထိ ဟောတု။
ရတန သုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပရိတ်တန်
ဝေင်ꩻတာမိုးညဲ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
အမေႏရိကထင်ꩻ
အမေႏရိကတွိုက်ထင်ꩻ (အိဉ်ႏကလေက်: North America) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ကမ္ဘာႏဟံႏ ဗဟိုႏအခဝ်ထင်ꩻကိုသွူ။ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ အာတိတ် သမုဒ္ဒရာႏ၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာႏ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ကာရစ်ဗီယံပင်ႏလယ်ႏ၊ တောမ်ႏ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ ပသိဖိတ်သမုဒ္ဒရာႏအခဝ်ထင်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏခူခါꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဧရိယာႏအအဲဉ်ႏအလုဲင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏ ၉,၅၄၀,၀၀၀ စတုရန်းမဲင်ႏ မွေးတဝ်းလဲ့ ၂၄,၅၀၀,၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာတဲင် အဝ်ႏတတွာ ဒို့ꩻတခြို့ခါꩻ ကမ္ဘာႏဟံႏခိုႏမဲ့ငါ (၄.၈%)သွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၀၂ ဗာႏ လာဇူလုဲင်ကို စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၅၁၄,၆၀၀,၀၀၀ ဖြာꩻလွိုအကျောင်ꩻ ရမ်ꩻထွားသေဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ အာသျတွိုက်တောမ်ႏ အာဖရိကတွိုက် ဖိုင်ႏထွူ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ထွာစွဉ်ႏဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏလုဲင်းသွတ်ꩻ တွိုက်တဖြုံႏသွူ။ ထွူတကာႏတဝ်း အာသျ၊ အာဖရိက တောမ်ႏ ဥရောပတွိုက်ဖုံႏ မိဉ်ႏထွူ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ထွာစွဉ်ႏ စတုတ္ထလိုꩻအုံအဝ်ႏသော့ꩻ အအာသွတ်ꩻ တွိုက်တဖြုံႏနဝ်ꩻသွူ။
အမေႏရိကတွိုက်ကို ခမ်းထီတောမ်ႏအခရာႏ
အမေႏရိကတွိုက်ထင်ꩻနဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏလောင်းကို အဝ်ႏပါသော့ꩻ တွိုက်တန်(၆)ဖြုံႏတဲင် အဝ်ႏဒျာႏ ကမ္ဘာႏဟံႏအခဝ်တွို့ꩻ အမေႏရိကတွိုက် အခဝ်ခိုႏ အခဝ်ကီကိုသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏဆျန်းမျတာသီ
ဝေင်ꩻနယ်ႏဆျန်းမျတာသီ (မန်း: ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Chanmyathazi Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဝေင်ꩻတန်မန်ႏတလေꩻ အခဝ်နဝ်ကိုတဲင် ဝေင်ꩻနယ်ႏ ရွုမ်ꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ ဧရာႏဝတီႏခြောင်၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏမဟာအောင်မေ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏပီစီးတခွန် ဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏဆျန်းမျတာသီနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻတန်မန်ႏတလေꩻကို မိဉ်ꩻတန်တင်ႏသျာꩻဒါႏ ဖရာꩻတန်မဟာမျတ်မုနိလဲ့ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဒီမောသိုခရဲင်ႏ
ဒီမောသိုခရဲင်ႏ ( အိဉ်ႏကလေက်: Demoso District) (ဒီးမော့ဆိုခရိုင်) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီအခဝ်ကွဉ်ႏ၊ စောက်ꩻတနျာႏ(ကယား)ခမ်းနယ်ႏကို ထွာခရဲင်ႏတသာတဗာႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻဒီမောသိုကိုသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
'''ဒီမောသိုခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလ့နဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။
သမဲင်ꩻခြောင်ꩻ
၂၀၂၂ ဗာႏ လာဧပီ(၃၀)နီꩻနဝ်ꩻ မျန်မာခမ်းထီကို လွောင်ႏဗူႏလွေꩻသမ်းထဲင်းယင်း ခရဲင်ႏတသာဖုံႏသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ ကရီးခါ လွယ်ကောႏခရဲင်ႏကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဒီမောသို တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖရူသိုဖုံႏယို ဖထန်ႏခေါ်ထွူတဲင် လွောင်ႏဗူႏလွေꩻလုဲင်ႏ ဒီမောသိုခရဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:စောက်ꩻတနျာႏခမ်းနယ်ႏကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
ပိုလ်ႏဟိန်မောင်
ပိုလ်ႏဟိန်မောင် (မိဉ်ꩻလင်: ဗိုလ်ဟိန်မောင်) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ဖြိုတန်ထင်ႏထိုရေꩻတာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါတန်(ခေါင်းဆောင်) တဖြာꩻဒျာႏသွူ။ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါသား ပိုလ်ႏဟိန်မောင် လွူးဖွါꩻရပ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဒုံဖုဲင်မွန်း(ဖုဲင်မွူး)၊ အွိုင်ႏဖုဲင်မွန်း ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ ကိုတဲင် လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ နေင်ႏ ၁၂၈၀ ဗာႏသွူ။ မွိုးဖါဗွေႏ ဖြားဆရာႏပေႏ တောမ်ႏ မွိုးကျောင်ꩻလုံသီး လွူးဖွာꩻလင်ꩻလွဉ်ဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ တောႏလမ်းတောမ်ႏ မွိုးကျောင်ꩻလွန်းတဲင် ကထွန်ꩻကာꩻဒါႏ ပိုဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မွိုးနင်ꩻဗိန်း၊ ခွန်သာဒွန်း (လွူးဖွာꩻဖောႏထန်ႏဖေႏ ပအိုဝ်ႏဂီတအနုပညာႏ)၊ မွိုးနင်ꩻလုံ၊ ခွန်မြင့်အောင်၊ ခွန်ထွန်းကြည်၊ ခွန်မြင့်နောင် သီးဖုံႏသွူ။
သီမား
ပိုလ်ႏဟိန်မောင် သီမားဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ သေထွꩻစဲင်စဗာႏဒွိုန်းသွူ။ သီထိုꩻဗာႏအခရာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏထေင်းထမ်ႏပါ ပအမဖ ဥက္ကဋ္ဌတာႏဝွန်ႏကျာꩻ လင်ꩻထွို့ꩻဗူႏသွယ်မဲး မျန်မာခမ်းထီ ဒုတိယလဲင်ႏ ပါလီမန်လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻတာႏကျာꩻ ခံႏဗာႏ ဝင်ꩻကျံႏသီတဲင် ကုဲင်သီမားထိုꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
အေန်ႏကလေတ်ငေါဝ်း အနယ်ꩻအဲဉ်ႏ
ခေတ်ယိုခါ နဝ်ꩻထွာလဲဉ်းသွူ ကမ္ဘာႏဒုံတဲင် ၊ တရပ်တွမ်ႏတရပ် တဝေင်ꩻတွမ်ႏ တဝေင်ꩻ၊ တနဲင်ႏငံႏတွမ်ႏ တနဲင်ႏငံႏ ၊ ရိုꩻစွဉ်ႏအောဝ်ႏညာꩻဝင်ꩻလဲ့ꩻ ၊ကွပ်ပွိုးစွဉ်ႏ အနယ်ꩻပညာႏယိုထွိုင်ႏမာꩻထွာတဲင် ၊ထွာလွဉ်လဲဉ်း ခမ်ႏဘာႏဒုံရိုꩻဗာႏနဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမတဲင် နီပအိုဝ်ႏပေႏဖုံႏလဲ့ꩻ ယံဖေႏကထွꩻတွူႏတရန်နွောင်ꩻ၊ ခေတ်တွမ်ႏ တိုꩻတက်ရေꩻအတာႏ၊ ခေတ်ပညာႏအရန်းထိုထိုယံဖေႏ ကသွဉ်ထူႏနွောင်ꩻနဝ်ꩻ ၊အောဝ်ႏလိုႏသွဉ်ထူႏထွိုက်သင်ꩻငါႏ ၊အင်္ဂလိပ်ငေါဝ်းငွါသွူ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမတဲင် ၊ယိုနဝ်ꩻခွေသွဉ်းအီႏ တဲမ်းထေ့ꩻနယ်လွေꩻဖေႏ ဖူးပေႏသီးအတာႏ၊ အနယ်ꩻဒွေါင်ႏစား သွဉ်ထူႏ အင်္ဂလိပ်ငေါဝ်းနယ်ꩻသွူ။
အခေႏခံႏ အေင်ႏအလေတ် သဒ္ဒါႏ
ကံ /ကတ္တား/ ကြိယာႏ ယိုမဉ်ႏသေနာႏစဲင်ႏစဲင်ႏနဝ်ꩻ ၊သွဉ်ထူႏသွုပ်ငါထဲင်ႏယင်းတဲ့ꩻ အယိုꩻလွဉ်သွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမတဲင် ၊ပေါႏမဲဉ်ႏသွဉ်ထူႏသွူ ၊ဘာႏသာႏငေါဝ်ႏငွါနဝ်ꩻ အထျသေနာႏဗာႏရီး ဗာႏ ၊ကံ ၊ကတ္တာႏ ၊ကြိယာႏ ယိုဖုံးနဝ်ꩻမ အဆင်ႏပြေႏလꩻသွူ ၊
၄) Verbs ကြိယာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ ၊ခွိုင်းကားတဲင် အသက်အောဝ်ႏတွမ်ႏ တအောဝ်ႏတောဝ်ႏ ၊သတ္တဝါႏသီး စွုမ်ႏနီꩻ ခွုမ်စံႏဆောင်ႏရွက်ဖေႏထာꩻမာꩻ ၊ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ Verb to be =ကရိုꩻနဝ်ꩻ − ထွာ− အောဝ်ႏရာꩻ အရပ် ဒေါ့ꩻနယ် အသက် ၊ ဒေါ့ꩻနယ် အေဝ်ႏရာခင်ႏလမ်း ၊ ဒေါ့ꩻနယ်ထာꩻမာꩻ ၊ ဒေါ့ꩻနယ် အလွိုးငုဲင်ꩻ စꩻတွမ်ႏ နဲင်ႏယိုဖုံႏ မဲဉ်ႏမဲဉ်ဒေါ့ꩻနဝ်ꩻ ၊ သုံꩻအီဗာႏတွမ်ႏ ဘတ်တူဗီ နဝ်ꩻသွူ၊ ဘတ်တူဗီယိုနဝ်ꩻ အေဝ်ႏ နေကတွမ်ႏ အတိတ် ၊ အနာႏဂတ်၊ ပစ်စုတ်ပန်ႏ ၊ ကာႏလꩻဖုံႏသွူ၊
am, is, are, was, were, ယိုဖုံႏနဝ်ꩻထွာဒျာႏ ကြိယာႏဖုံႏသွူ Verb to have ဆိုတာ    ပဲင်ႏဆင်ႏမှု အံႏအွꩻမှု has, have, had ယိုဖုံႏနဝ်ꩻထွာဒျာႏ ပဲင်ႏဆဲင်ႏ အံႏ အွꩻ Verb to do ကရိုꩻယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စွုမ်ႏနီꩻနီ ကအောဝ်ႏမာꩻလွေꩻထာꩻမာꩻဖုံႏယို အပုံႏဖော်ႏထေ့ꩻနယ်ဖေႏသွူ do, does, did, go, eat, sleep, love, hate---etc. အင်္ဂလိပ်ငေါဝ်ႏငွါယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကြိယာႏ ပုံႏဖော်ႏဖေႏသားသွူ
Subject Verb to be ဘတ်တူဗီ ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာ / တွမ်ႏ အောဝ်ႏရာꩻအရပ် အတိတ်ကာလ ပစ္စုပ္ပန်ႏကာလ အနာႏဂတ်ကာလ I = အိုင် − ကရိုꩻနဝ်ꩻ (ခွေ) Was - ထွာဗာႏဖို − အောဝ်ႏဗာꩻဖို Am - ထွာ − အောဝ်ႏ Will be - အီႏထွာ −အောဝ်ႏ (အနာႏဂတ်ကာႏလꩻ) He, She, It Is - ထွာ− အောဝ်ႏ ( အတိတ်ကာႏလ) You, We, They Were - ထွာသေꩻခါꩻဗာႏဖို −အောဝ်ႏသေꩻခါꩻဗာႏဖို / အတိတ်ကာႏလꩻ ထွာအအာဖဲ့ꩻ Are - ထွာဗာႏဖို ( အအာဖဲ့ꩻ )