cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
လွောင်ႏဗူႏခွုမ်မာꩻ
လွောင်ႏဗူႏခွုမ်မာꩻ နီစီꩻပွာꩻ
ထွာဗော့ꩻခယ်ႏလိုꩻမျိုꩻနောဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏလောင်းယိုခါ ဝွေꩻနွို့တွိုက်ꩻခꩻတွမ်ႏစီꩻပွာꩻရေꩻလက်နက်တဲင် အာသျတွိုက်၊ ဥရောပတွိုက်၊ အာဖရိကတွိုက်ကိုဖုံႏ ခယ်ႏစီꩻပွာꩻရေꩻ တခြို့ဒို့ဗဉ်ႏလꩻလို့လဲဉ်းနောဝ်ꩻသွူ။ "ဂျပန်နောဝ်ꩻ စက်၊ လက်နက်နောဝ်ꩻ အမေႏရိကန်ႏ၊ စီꩻပွာꩻရေꩻနောဝ်ꩻ ခယ်ႏအံႏ"ငဝ်းတွိုင်ꩻလဲင်ꩻအောဝ်ႏလွဉ်တဲင် ဂျပန်အမေႏရိကန်ႏနောဝ်ꩻ မာꩻနွောင်ꩻတခြိုꩻယံ အငိုꩻတန်အခန်ထိုတွော့ꩻ လိုꩻတွိုင်ꩻတသွိုꩻနွောင်ꩻတောဝ်း၊ ခယ်ႏနောဝ်ꩻ ထွားလိုꩻအရန်း ထေတခြိုꩻ၊ အငိုꩻဖုဲင်ႏ အခန်ꩻဖွိုႏတွော့ꩻ ဝင်ꩻသွုံꩻအာဒျာႏ ခယ်ႏတခြိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻအရန်းထိုသားသွုံꩻတာႏလဲ့ မာꩻဖေႏယံယံဒါႏ၊ လိုꩻအရန်းထာႏဝသားလဲ့ မာꩻဖေႏအငိုꩻအင်းတူႏအင်းတန်ႏဒါႏ၊ လိုꩻအရန်းဖွိုႏသားလဲ့ မာꩻဖေႏဟမ်းပေါင်းညမ်းညမ်းစားတဲင် လိုꩻတွိုင်ꩻသွုံꩻနွောင်ꩻရောင်လွဝင်ꩻနောဝ်ꩻမꩻ ခယ်ႏစီꩻပွာꩻရေꩻ ဒို့ꩻတခြို့ဗဉ်ႏနွောင်ꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ နီပအိုဝ်ႏစီꩻပွာꩻရေꩻလဲ့ ဟဝ်ထွားနုဲင်းလွဉ်ꩻငါႏ ခယ်ႏထာꩻနယ်ꩻနောဝ်ꩻသွူ၊ မန်းခမ်း တနီꩻတနီꩻယို ကာꩻအပေင် တဆီနီစာႏရင်ꩻအလꩻ (ဆွိုင်ꩻ)ပေါင်ꩻ တရေင်တယွမ်ꩻတောဝ်း တနီꩻနီꩻအကျောင်ꩻ သေထွꩻဗာႏ မူဆယ်ကွန်ႏနွို့ထန်ႏစာႏရင်ꩻကိုနောဝ်ꩻသွူ။ ကာꩻဆွိုင်ꩻပေါင်ꩻ ယွမ်ꩻတောဝ်းတရေင်အကို နီပအိုဝ်ႏကွန်ႏဖုံႏ ပါအာလွိုဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ၊ နီပအိုဝ်ႏကွန်ႏပါအာလွိုစွဉ်ႏဝင်ꩻကီလဲ့ နီပအိုဝ်ႏထာꩻလုပ်ꩻသား အမွူးသားအတာႏ တချံꩻသာႏတောဝ်း၊ နီးခန်အောဝ်ႏတွိုးတိန်ဒျာႏ စွုမ်ႏနေင်ႏနေင်ႏနောဝ်ꩻသွူ၊ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် နီကွန်ႏတွမ်ႏ နီကွန်ႏယို ပွိုးစွဉ်ႏ နီလိုꩻတရုမ်သဲင်ꩻချာနွောင်ꩻတောဝ်းဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
နီကွန်ႏတွိုႏဝင်ꩻထျꩻနောဝ်ꩻ အငိုꩻတန်၊ အခန်ထိုဒျာႏလဲ့ နီလုဲင်းလုပ်ꩻခြံမာꩻသား ကခံႏစူယာꩻလျားအတာႏ တချံꩻသာႏတောဝ်း၊ အောဝ်ႏခံႏဗာႏစွူစွူဒျာႏ ထာꩻယပ်ꩻခုဲင်ႏတံႏနောဝ်ꩻသွူ။ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲတဲင် လုဲင်းလုပ်ꩻခြံမာꩻသားထျꩻနောဝ်ꩻ ဝင်ꩻတေက်ꩻနျꩻမွေးစွဉ်ႏအရန်းရန်း၊ ဝင်ꩻထင်းဖွီထီႏပေႏမွေးစွဉ်ႏအစားစား၊ ဝင်ꩻချာႏတဗူႏတဗန်ႏ ဗားဗီးမွေးစွဉ်ႏအမျိုꩻမျိုꩻတဲင် စာဖက်ꩻဖေါ်တရျာꩻနောဝ်ꩻ အီႏဖြေႏအံႏငါဒဲဉ်တတာႏလဲ့ အောဝ်ႏယူႏဆွာꩻဗာႏကထာꩻနောဝ်ꩻသွူ။ နီလုဲင်းလုပ်ꩻခြံမာꩻသားဖုံႏယို ကဲဉ်းအာအာ ကတွိုးသေတောဝ်း၊ ဗွိုတောဝ်း၊ ကျင်ႏလယ်ႏတောဝ်းတဲင် ကထွာလိုꩻကေားဖြေꩻသား လိုꩻဗွို၊ လိုꩻသေသားဖုံႏနောဝ်ꩻ မေတ္တာႏ သမ်းတအွဉ်ႏဒင်ႏတောဝ်းထဲင်း၊ သမ်းအံႏဆျာႏ၊ အံႏတေက်ꩻနျꩻဆွုမ်ႏထဲင်းနောဝ်ꩻ နီသွို့ꩻခြံသားမုဲင်ꩻခါမꩻ ထာꩻခိုးလျားအီႏလွစ်ထန်ႏလꩻဟောင်း?။ နီလိုꩻချင်ꩻချင်ꩻဒျာႏမဉ်ႏတဲ့ အောဝ်ႏအံႏတေက်ꩻနျꩻချာလဲဉ်းဝင်ꩻ နုဲင်းယိုက ခယ်ႏကလာꩻလိုꩻမျိုꩻလင်ထဲင်းနောဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻခရာႏအီႏလိုႏပွဲဒွုမ်ဟောင်း၊ လုပ်ꩻခေါက်ခယ်ႏ လꩻအယာႏခဉ်ႏတရျာꩻနောဝ်ꩻ လꩻချာဒျာႏဝင်ꩻဟံႏဩဇာႏတအိတ်လွုမ်ꩻ၊ ဖက်ꩻခေါ်အယာႏခဉ်ႏ နီရျာꩻမꩻ လꩻအီဟူတအိတ်လွုမ်ꩻနောဝ်ꩻ နီပအိုဝ်ႏစီꩻပွာꩻ အီႏမာꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ ယုဲင်ခြူလွဉ်ꩻဝင်ꩻထွꩻနွောင်ꩻဟောင်း?။ လုပ်ꩻမာꩻသေင်ႏလာႏ တနေင်ႏခေါင်ꩻ တလမ်းလွုမ်းလွုမ်းမာꩻ လꩻအယာႏခဉ်ႏငတ်ꩻရျာꩻတရေင်တဲင် ထွိုင်ႏဗဲ့ꩻချာငါနောဝ်ꩻ အနာလွိုလꩻသဲင်ꩻဟူတအိတ်လွုမ်ꩻ၊ အီႏအံႏငါးထူႏထဲင်းအတသာတွော့ꩻ ခွပ်နေင်ႏလာ ရွဉ်အေႏထွိုင်ထောင်းနောဝ်ꩻ လုဲင်းလုပ်ꩻခြံမာꩻသား ထွာဗာႏလို့လဲဉ်း ဝင်ꩻသွဉ်းနောဝ်ꩻသွူ။
စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါသား လိုꩻတဲးဝါး လိုꩻဒါႏဖုံႏလဲ့ အောဝ်ႏလိုႏထီႏပါငါႏ နီလုဲင်းလုပ်ꩻခြံမာꩻသားအလောင်းနောဝ်ꩻသွူ၊ နီခမ်းသားမွိုးဖါ စွုမ်ႏနီꩻဟာ ကအောဝ်ႏသောင်ခြင်ꩻဗာႏထာꩻယို အဓိပကပျဿနာႏတမုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏလိုႏစေဖြွောင်ႏ ကုဖေႏငါႏနောဝ်ꩻသွူ။ နီပအိုဝ်ႏဒေႏသ ကထန်ႏလွဉ်ဒါႏ ကွန်ႏမန်ႏသမျနောဝ်ꩻ သွို့ꩻခြံသား ဖေႏကစာဗာႏအငိုꩻထိုထိုယို နီအီႏပွိုင်ဆင်ဖေႏဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ နီအီႏဒေါ့ꩻရီငါလွေꩻဗာႏ လိုꩻဖြေꩻသားခမ်းမုဲင်ꩻ၊ နီအီႏထွို့ꩻဗာႏ ဆေꩻခင်တဖူꩻရဲဉ်ႏနုဲင်းမုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏလိုႏယူႏသော့ꩻကိုဖေႏငါႏဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ နုဲင်းတဲမ်းလိတ်သားအနေႏနောဝ်ꩻ နီပအိုဝ်ႏပွယ်ꩻစာꩻတန်ဖုံႏ အောဝ်ႏလိုႏလွူးငါႏ သꩻဓာတ်ရက်စွိုးခွိုꩻ လိုꩻမျိုꩻတန်တန်အာအာတဲင် ပွယ်ꩻစာꩻကားကအောဝ်ႏ လွောင်ႏဗူႏလွေꩻနေး အစွုမ်ꩻအစွိုꩻတန်တဗာႏတွော့ꩻ နီဒေႏသကို ကထန်ႏလွဉ်ဒါႏ ကွန်ႏမန်ႏသမျနောဝ်ꩻ ယံရုပ်သဲဉ်ꩻချာနွောင်ꩻ၊ နီကွန်ႏယို ခမ်းမုဲင်ꩻဖြေꩻအငိုꩻထိုလွိုဝင်ꩻ နုဲင်းနောဝ်ꩻလဲ့ အောဝ်ႏလိုႏထွို့ꩻသွꩻနွောင်ꩻနွောင်ꩻ၊ တဲမ်းထွို့ꩻနွောင်ꩻစူမုဲင်နောဝ်ꩻသွူ။
နီဒေႏသကို ကထန်ႏဒါႏ ကွန်ႏမန်ႏသမျနောဝ်ꩻ ခမ်းတွို့ꩻ၊ ခမ်းကွဉ်ႏ၊ ခမ်းနောဝ်၊ ခမ်းထင်ꩻ အခန်ဖေႏကအောဝ်ႏဗာႏ တတွောင်းချင်ႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏလိုႏထွို့ꩻနွောင်ꩻနွောင်ꩻဖေႏငါႏနောဝ်ꩻသွူ။ နီပအိုဝ်ႏချင်ꩻချင်ꩻ မဉ်ႏတရက်ချာတောဝ်းဝင်ꩻ၊ မဉ်ႏတပင်ႏထိုဖေႏချာ လူႏလုဲင်ႏတဝ်းဝင်ꩻနောဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻတလွဉ်ရက်သော့ꩻဖေႏတောဝ်း၊ နီလိုꩻချင်ꩻချင်ꩻဒျာႏမဉ်ႏတဲ့ မဉ်ႏအောဝ်ႏတေက်ꩻနျꩻ လူႏလုဲင်ႏချာဗော့ꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻလင်ထဲင်းက ဒေါ့ꩻခရာႏလိုႏပဲဒွုမ်ဟောင်း?။ မာꩻထာꩻမာꩻအမျိုꩻမုဲင်ꩻတယောဝ်း စွိုးခွိုꩻရေꩻမဉ်ႏတပါတောဝ်းနောဝ်ꩻ နီထာꩻမာꩻယို အမျတ်ထန်ႏဆေ့ꩻငါႏနောဝ်ꩻသွူ၊ နီတဖြာꩻတာႏ အံႏဗာႏအီ၊ ချံꩻသာႏအီရိုꩻကီလဲ့ စွိုးခွိုꩻတာႏအကျိုꩻ မဉ်ႏတအောဝ်ႏအီတောဝ်း၊ စွိုးခွိုꩻသွီႏ မဉ်ႏခြီထိုꩻပါထဲင်းနောဝ်ꩻ သဲင်ꩻကွုတ်ထွာဗာႏ လိုꩻမျိုꩻနောဝ်ꩻတမျိုꩻတာႏ ထွာဒျာႏအဟောသိကံႏတန်နောဝ်ꩻသွူ။ ခယ်ႏကလာꩻ ကလွဉ်ထုမ်ႏသော့ꩻစီꩻပွာꩻ နီနာꩻခြာယိုနောဝ်ꩻ ဝင်ꩻစွိုးခွိုꩻတာႏ တွက်ပါလဲဉ်း နီပွန်းတပွန်းနောဝ်ꩻသွူ၊ ဖြေꩻစာလုပ်ꩻမာꩻ ဝင်ꩻမဉ်ႏမျတ်တရေင်လဲ့ ဝင်ꩻစွိုးခွိုꩻတာႏ တွက်ဖေႏပါလဲဉ်းတစွဲးနောဝ်ꩻသွူ။ ခယ်ႏကတွိုႏလွေꩻ ဆွီဒင်၊ ဟော်လန်၊ ဂျပန်၊ အမေႏရိကန်ႏသူꩻတတယဝ်း ဝင်ꩻအာႏခꩻမဉ်ႏလꩻ တရေင်နောဝ်ꩻ သော့ꩻသဲင်ꩻချာဖေႏ ခယ်ႏခမ်းတန်တစွဲနောဝ်ꩻသွူ၊ ကလာꩻဖုံႏတယဝ်း ဝင်ꩻစာဆဲင်ႏတနီꩻယို မဉ်ႏဖျတ်တသောင်ႏလဲ့ တရေင်နောဝ်ꩻ ဝင်ꩻအွဉ်ႏဖေႏ ဝင်ꩻစွိုးခွိုꩻဘာႏသာႏတာႏနောဝ်ꩻသွူ။
နီပအိုဝ်ႏတစွိုးခွိုꩻလွုမ်းလွုမ်း စွုမ်ႏဖြာꩻဖြာꩻ မာꩻထာꩻမာꩻ မဉ်ႏအွဉ်ႏဖေႏဒါႏ နီစွိုးခွိုꩻတာႏနောဝ်ꩻ တနီꩻတနီꩻယို နီပအိုဝ်ႏရွဉ်တောင်ꩻ လꩻနေးသိန်ႏအရေင်ရျာꩻတန်နောဝ်ꩻသွူ၊ ပအိုဝ်ႏစွုမ်ႏဖြာꩻ မာꩻထာꩻမာꩻဖေႏကအွဉ်ႏဒါႏဒါႏ သꩻဓာတ်ရက်စွိုးခွိုꩻ လိုꩻမျိုꩻဘာႏသာႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏလိုႏငါႏ ပငါပရာꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ပအိုဝ်ႏစွုမ်ႏဖြာꩻ မဉ်ႏသေရက်ချာမွေးစွိုးခွိုꩻ လိုꩻမျိုꩻ၊ မာꩻထာꩻ မဉ်ႏတွက်ဖေႏပါဒါႏ စွိုးခွိုꩻလိုꩻမျိုꩻတွက်တာႏ ရွဉ်တောင်ႏတာႏနောဝ်ꩻ တညတောဝ်းဒွုမ်ခိန်ႏခါႏ နီပအိုဝ်ႏခမ်းထီတွမ်ႏဟော်နန်ꩻ ငိမ်ꩻချမ်ꩻရေꩻတွမ်ႏ ထာꩻခခါꩻသꩻနောဝ်ꩻ တမဲဉ်လꩻတောဝ်းလဲ့ အီႏလꩻဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ ခွိုင်းယိုမာꩻငါ ပအိုဝ်ႏပွယ်ꩻစာꩻ စွုမ်ႏဖြာꩻဖြာꩻ လွူးသွူသꩻဓာတ်ရက်စွိုးခွိုꩻ လိုꩻမျိုꩻတွော့ꩻ လွောင်ႏဗူႏသွူ အစွုမ်ꩻစွိုꩻတန်တဲင် ရုပ်ဗူႏခွုမ်သဲဉ်ꩻချာလꩻလꩻသွော့ ပအိုဝ်ႏစီꩻပွာꩻရေꩻတွော့ꩻ နွို့ဒိုတွူႏဖါႏကမ္ဘာႏစီꩻပွာꩻရေꩻ ဆေꩻခင်ဖေႏကနွောင်ꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏလိုႏထေနယ်ငါႏလဲဉ်းဝင်ꩻ စွန်ꩻထီထင်ထင်တန်အကျောင်ꩻ။ နမ်းသꩻနီပါꩻ ယံချံꩻသာႏ ခွိုင်းယိုမာꩻငါ ပအိုဝ်ႏစီꩻပွာꩻရေꩻဆေꩻခင် ဖေႏကပယွုမ်းဗာႏ နုဲင်ႏငံႏကမ္ဘာႏလောင်းကီကရိုꩻနောဝ်ꩻ-
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:လွိုင်ႏအာတာႏ
ယေန်ႏငဲးတွက်တာႏငဝ်းလင်ႏကာႏ
၁။ မီႏခွဲးလိုꩻကျောင်ꩻ၊ မတ်တောင်ꩻတောင်ꩻ၊ လွေꩻရောင်ꩻတွိုက်မွုန်းနေား။ ၂။ လွေꩻကာႏဆꩻငါ၊ ကျင်ꩻရွိုင်ꩻပါ၊ မုဲင်ꩻခါမာꩻမွုန်းနေား။ ၃။ မီႏထိုမ်းခင်ႏဖါႏ၊ ဗွောင်ႏထိုꩻဗာႏ၊ ဘာႏသာႏနီထုံꩻနေား။ ၄။ အုံတဖူꩻထျ၊ စူဝုဲင်ႏဝျ၊ ယံကျဟဝ်ငါႏနေား။ ၅။ ခွဲးဗွေႏဗွန်-စင်ꩻ၊ တောင်ꩻတောင်ꩻဝင်ꩻ၊ အုံလင်ꩻဝုဲင်ႏသွော့နေား။ ၆။ အုံလင်ꩻမဖုဲင်ႏ၊ အုံထွိုင်ႏလုဲင်ႏ၊ စူဝုဲင်ႏရိုႏသေႏနေား။ ဒေါ့ꩻရီငဝ်းငွါ ဒေါ့ꩻရီသွော့နုဲင်းယိုနေား - ၁။ ဒေါ့ꩻရီလိုꩻကျောင်ꩻ၊ မတ်တောင်ꩻတောင်ꩻ၊ သော့ꩻရောင်ꩻ "ဩ-ဗွေႏဩ"။ ၂။ "ခွေသွဉ်း-နီဗွေႏ"၊ ဒေါ့ꩻသေႏသေႏ၊ ယေန်ႏကေႏဟဝ်ငါႏနေား။ ၃။ "ခွေခွေ-နာꩻနာꩻ"၊ ငဝ်းနဝ်ꩻရာꩻ၊ လာꩻလာꩻဒေါ့ꩻမွုန်းနေား။ ၄။ ထီႏမွိုးဟဲ့ꩻ"နာꩻ"၊ ဖါဟဲ့ꩻ"နာꩻ"၊ လာꩻလာꩻဟဲ့ꩻမွုန်းနေား။ ၅။ "လွေꩻအံႏဒဲဉ်ဗွေႏ"၊ မယေန်ႏကေႏ၊ ယံဖေႏဒေါ့ꩻမွုန်းနေား။ ၆။ "ကျွꩻသုံꩻသွမ်ꩻဗွေႏ"၊ ငဝ်းယေန်ႏကေႏ၊ ယံဖေႏဒေါ့ꩻသွော့နေား။ ၇။ ငဝ်းပဆိုးဆား၊ ငဝ်းခိုးလျား၊ နဝ်ꩻစားဒေါ့ꩻမွုန်းနေား။ ၈။ နီတွက်ဝင်ꩻတာႏ၊ ငဝ်းနာႏသာႏ၊ ဒေါ့ꩻဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻနေား။ ၉။ ငဝ်းရိုꩻဆာဝင်ꩻ၊ ငဝ်းရွိုင်ꩻရင်ꩻ၊ ဒေါ့ꩻလင်ꩻမွုန်းတဝ်းနေား။ ၁၀။ ယားတရေႏဝင်ꩻ၊ မေတ္တာႏပြင်ꩻ၊ ဒေါ့ꩻလင်ꩻမွုန်းတ၀်းနေား။ ၁၁။ ဝင်ꩻဟွုန်နစ်သက်၊ ငဝ်းစိုမ်ꩻရက်၊ ဆꩻတက်ဒေါ့ꩻသွော့နေား။ ၁၂။ ငဝ်းလဲဉ်ငဝ်းပျက်၊ ငဝ်းဝွေႏဝက်၊ စိုးသက်ဒေါ့ꩻမွုန်းနေား။ ၁၃။ ပနဲန်ႏငဝ်းငွါ၊ အကျိုꩻထွာ၊ နဝ်ꩻခါဒေါ့ꩻသွော့နေား။ ၁၄။ ငဝ်းတဗော့ꩻလဲ့ꩻ၊ ပသို့ꩻအဲ့ꩻ၊ သွမ်ꩻသဲ့ꩻမွုန်းဝင်ꩻနေား။ မီႏခွဲးဆရာႏ မာꩻဗာႏနုဲင်းယို - ၁။ မီႏခွဲးဆရာႏ၊ ဗွောင်ႏခင်ႏဖါႏ၊ ဖေႏဗာႏရိုႏသေႏနေား။ ၂။ ဖုဲင်းတဖူꩻသောင်၊ အုံစောင်းပေါင်၊ ဝုဲင်ႏရောင်ရိုႏသေႏနေား။ ၃။ အုံလင်ꩻမဖုဲင်ႏ၊ အုံထွိုင်ႏလုဲင်ႏ၊ စူဝုဲင်ႏရိုႏသေႏနေား။ ၄။ ကာႏဆရာႏငါ၊ ကျင်ꩻရွိုင်ꩻပါ၊ မုဲင်ꩻခါမာꩻမွုန်းနေား။ ၅။ ဆရာႏလဲဉ်းမꩻ၊ နီလွေꩻကျွꩻ၊ အွဉ်ႏသꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနေား။ ၆။ လွေꩻတွိုက်ဆရာႏ၊ ထိုမ်းခင်ႏဖါႏ၊ ရွိုင်ꩻငါႏဟဝ်တဝ်းနေား။ အုံအဝ်ႏထာꩻ မာꩻသွော့နုဲင်းယို - ၁။ ဆရာႏမွိုးဖါ၊ လိုꩻတန်ငါ၊ ခင်ႏခါအွဉ်ႏတိုပ်ꩻနေား။ ၂။ အွဉ်ႏထွိုင်ႏကီႏဗောင်၊ စူပတ်သောင်၊ စောင်းပေါင်ဟဝ်တဝ်းနေား။ ၃။ အွဉ်ႏထွိုင်ႏခင်ႏလေင်း၊ ဒို့ꩻဆဲင်ꩻဖြေင်း၊ ချခြေင်းရွိုင်ꩻငါႏနေား။ ၄။ အုံတပုဲင်နေး၊ ယေန်ႏငဲးမွေး၊ တောင်ꩻစွေးစွုမ်ႏဖြာꩻနေား။ ၅။ အုံတပုဲင်ဝုဲင်ႏ၊ ထွားယေန်ႏဖုဲင်ႏ၊ မာꩻလုဲင်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻနေား။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ယေန်ႏငဲးတာႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမူသယ်
ဝေင်ꩻနယ်ႏမူသယ် (အိန်းကလေတ်: Muse Township) (မန်း: မူဆယ်မြို့နယ်) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်ထင်ꩻ၊ မူသယ်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏမူသယ်ကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻမူသယ်၊ ဝေင်ꩻမုံးကိုး၊ ဝေင်ꩻမန်ဟီးရိုး(မန်ဟျိုး) တောမ်ႏ ဝေင်ꩻပန်သုဲင်း(စျူကုတ်) ဝေင်ꩻအဝ်ႏ(၄)ဖြုံႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻမူသယ်ကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
တနတ် အေကေ-၄၇ ရုဲင်ဖယ်
အေကေ-၄၇ ယိုနဝ်ꩻ စရိပ်ဖေႏကသက်သာႏတဲင် ထေမာꩻထွို့ꩻခါꩻဒျာႏ တောမ်ႏအပွိုင်ပုင်ႏ ရိုꩻရိုꩻတဲင် လွတ်ꩻဒပ်ꩻမာꩻကြောင်းဖုံႏ ယိုꩻငါႏသွူ။ ထူႏသုင်ꩻသားသီးအစေအလꩻ အေကေ-၄၇ တလဝ်ꩻယိုနဝ်ꩻ ထူႏသုင်ꩻနွောင်ꩻ အနေင်ႏ ၂၀ တောမ်ႏ ၄၀ ခါႏအကျောင်ꩻ သေထွꩻဗာႏသွူ။ ထူꩻချာꩻချက်နဝ်ꩻ ခံႏနွောင်ꩻဟဝ်မွေး ထီစဝ်ႏတံႏဒျာႏသွူ။ ဆုဲင်ꩻခွိုꩻဖြယ်ဖုံႏ ပေါ်ႏထန်ႏလွောန်စွောန်ႏလဲ့ အဝ်ႏထွာက တောမ်ႏမူလအပွိုင်လက္ခဏာႏ ကထွာဒါႏ မွဉ်းဖျင်လွတ်ꩻဒပ်ꩻကယိုꩻဒါႏ အပွိုင်ပုင်ႏနဝ်ꩻသွူ။
အပဲစ်တွမ်ႏအမဲစ်
"အပဲစ်တွမ်ႏအမဲစ်"
၁။ အွဉ်ႏအပွေႏ ရေႏအပဲစ်နဝ်ꩻ အမဲစ်အဝ်ႏ "ထာꩻဒုက္ခ"။
၂။ အွဉ်ႏတဝ်းအပွေႏ ရေႏတဝ်းအပြစ်နဝ်ꩻ အမဲစ်အောဝ်ႏ "ထာꩻသုခ"
၄။ သုခ - နဝ်ꩻ "နွိုးငါႏ - ရော့ꩻဒျာႏ"။
"စေႏတနာႏတုဲင် အဟဝ်ကုဲင်"
၁။ သꩻရာႏနဝ်ꩻ တွဲႏဓာတ်မန်ႏ ထီႏနွောင်ꩻဒျာႏ၊
၂။ စေႏတနာႏနဝ်ꩻ တွဲႏဓာတ်မန်ႏ ထီႏနွောင်ꩻတဝ်း၊
၄။ စေႏတနာႏမဉ်ႏကုဲင်တဲ့ အကုဲင်ပေါႏ၊ ယွုမ်းအံႏခြောႏခြောႏသွော့ ကံႏ-ကံႏအကျိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ။
စွော်စွော်တွမ်ႏ စွော်စွော်တဝ်း
၁။ အဝ်ႏသေသေတဲင် စွော်စွော်မာꩻ၊ စွော်စွော်မာႏနဝ်ꩻ "တွူမာႏ - ပြန်းတောဝ်း"။
၂။ တေသတဝ်းတဲင် စွော်စွော်မာꩻမွေးတဝ်း၊ စွော်စွော်မာႏမွေးတဝ်းနဝ်ꩻ "ထွူဒါႏ - ပြန်းစောဝ်း"။
"အောဝ်ႏလာဘ်- ထွာအမျတ် ထွာအသွုမ်ꩻ"
၁။ အဝ်ႏလာဘ်တခြိုꩻ ကထွာထိုꩻ ကုသိုလ်ႏတဲ့ အဝ်ႏ၊
၂။ အဝ်ႏလာဘ်တခြိုꩻ ကထွာထိုꩻ အကုသိုလ်ႏတဲ့ အဝ်ႏ၊
၃။ အဝ်ႏလာဘ်ကထွာ ကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ ထင်ႏကီယွယွ၊
၄။ အဝ်ႏလာဘ်ကထွာ အကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ လင်ꩻလမွိုင်မွိုင်။
ဝေင်ꩻလောင်းလုံ
ဝေင်ꩻလောင်းလုံ (လောင်းလုံမြို့) (Launglon) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်နဝ်သွတ်ꩻ တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ထာဝယ်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏလောင်းလုံကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏလောင်းလုံ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻအဝ်ႏ ၅,၃၃၄ ဖြာꩻသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ထာဝယ်ခြောင်ငွါတောမ်ႏ အန်ဒမန်ပင်ႏလယ်ႏ(ဗိဉ်းကလားပင်ႏလယ်ႏ)ထျꩻတဲင် တောမ်ႏဝေင်ꩻထာဝယ်နဝ်ꩻ ဗော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၁၃)မဲင်ႏရပ်သွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻခွန်းမား
ဝေင်ꩻခွန်းမား (မန်း: ခွန်းမားမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ထင်ꩻ၊ ဝနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻတွိုင်ꩻ၊ မွိုင်းမော အထူꩻဒေႏသ-၂ကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဒုံမူꩻရာꩻ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ
ဒုံမူꩻရာꩻ (Muyar (မန်း: မူယားရွာ) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နဝ် ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ အွိုင်ႏနောင်ဒေႏကို ကပါဒါႏ ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ အဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ ဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်းကိုဒ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၂၀၀၀၆၀ သွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ အွိုင်ႏနောင်ဒေႏကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ (၅၆၈၃) ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
‍ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻကိုဒုံဖုံႏ
ဝိဓူရဇာတ်တောႏ
စဝ်းမျတ်သမ္ဗုဒ္ဓ ဂေါတမနီဗွေႏဘုရာꩻ ကဟော်ꩻကျာꩻသေꩻခါꩻဒါႏ ဇာတ်တောႏတန် (၁၀)တွယ်ꩻအကို ဝိဓူရဇာတ်တောႏယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻ ဇာတ်တောႏအမုဲင် (၉) ကိုသွူ။
အွိုးခꩻတလဲင်ႏ သဗ္ဗညုတ ဂေါတမနီဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ အဝ်ႏအုံသတင်ꩻသွုံꩻ သာႏဝတ္ထိခမ်း ကျောင်ꩻတန်စေႏတဝန်ႏကိုကျာꩻ အကျောင်ꩻပျုတွမ်ႏ ပညာႏပါရမီႏတဲင် ဟော်ꩻပျꩻနယ်ဖေႏ တရာꩻနာႏရဟန်ꩻသံႏဃာႏသီးအတာႏ ဂါႏထာႏပေါင်ꩻ (၁၁၄)ဂါႏထာႏတဲင် ဟော်ꩻဖေႏပါ ဝိဓူရဇာတ်တောႏယိုတပွုတ်သွူ။
အွိုးခꩻတလဲင်ႏ ကုရုတိုင်း၊ ဣန္ဒပထနဂိုရ်ခမ်းနဝ်ꩻ ဓနဉ္စယဂေါရဗျ ခွန်ဟော်ꩻခံꩻ အဝ်ႏအိုပ်စိုꩻသွူ။ ဂေါရဗျခွန်ဟော်ꩻခံꩻနဝ်ꩻ "ဝိဓူရ"ကရိုꩻဒါႏ အမတ်တန် အဝ်ႏတဖြာꩻတဲင် "ဂေါရဗျ"ကရိုꩻဒါႏ အပိုခိုမင်ႏသာႏလဲ့ အဝ်ႏတဖြာꩻသွူ။ အပိုခိုအရွယ်ႏကထွိုင်ႏတွိုႏ အခါႏကထွိုင်ႏလꩻတွော့ꩻ ဓနဉ္စယဂေါရဗျခွန်ဟော်ခံꩻလဲꩻထိုꩻတဲင် အပိုခိုဂေါရဗျနဝ်ꩻ ထင်ႏထွာသော့ꩻလုဲင်ႏ ခွန်ဟော်ခံꩻသွူ။ ဂေါရဗျခွန်ပေႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ စွယ်ꩻမွေးစွဉ်ႏထာꩻတောႏ "ကုက်ꩻကိက်ꩻ" နဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻကတောႏဒါႏ ကုက်ႏကိက်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ ကွပ်ပွိုး ဘဝကရီးခါ ကရော့ꩻဖိုဒါႏဝွေꩻမွိုး လူꩻပွေါထီꩻဗွာနဝ်ꩻ ကူႏညီႏဖေႏတွမ်ႏ တံꩻခိုꩻအာႏတဲင် ခွုင်းကတောႏတောႏဗာႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻနွောင်ꩻလꩻစွဉ်ႏကွေႏကွေႏသွူ။ ခွန်တန်ဂေါရဗျနဝ်ꩻ စွယ်ꩻမွေးကီထာꩻတောႏ"ကုက်ꩻကိက်ꩻ"လဲ့ တရာꩻဖဲ့ꩻတဲ့ စွယ်ꩻမွေးစွဉ်ႏနေနေသွူ။ တွိုႏတနီꩻတဲင် ခွန်တန်ဂေါရဗျနဝ်ꩻ အုံတရာꩻခန်းဒျာႏထာꩻ ဥယျာဉ်ႏတောႏကိုနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲင် စိုးကရီးဘဝကရီးခါ ကရော့ꩻဖိုဒါႏ ဝွေꩻသွꩻပေႏဖုံႏ ခွန်သိကျာꩻ၊ နဂါꩻခွန်၊ ဂဠုန်ႏခွန်သီးဖုံႏလဲ့ လွဉ်အားထုတ်ခန်းတရာꩻ ဥယျဉ်ႏတောႏကိုတဲင် ခွန်သီးဝင်ꩻလစ်ꩻလဲ့ ခွဲတော်ကျုံႏတနꩻစွဉ်ႏတဝင်ꩻ ဥယျာဉ်ႏတောႏကိုနဝ်ꩻသွူ။ ခွန်တန်သီးဝင်ꩻလစ်ꩻ ကထွိုင်ႏခွဲတော် ကျုံႏတနꩻတဝင်ꩻ ဥယျာဉ်ႏတောႏကိုတဲင် ပဲင်ႏစွဉ်ႏတဝင်ꩻ သီႏလစွန်ꩻအာႏနဝ်ꩻသွူ။
အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲင် ဝရုဏနဂါꩻခွန်နဝ်ꩻ “ခွေသွဉ်းသီႏလနဝ်ꩻ မျတ်လွိုကယ်ꩻလဲဉ်း နီဗွေႏသီးသနယ်။ ကွပ်ပွိုးနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင် ဂဠုန်ႏခွန်နဝ်ꩻ ရန်ႏခွေသွဉ်းတဲ့နဝ်ꩻ တရန်ႏတဝ်းလဲ့နဝ်ꩻ ဂဠုန်ႏသီးအမျိုꩻ ခွဲနဂါꩻမုဲင်ꩻခါခါလဲ့ အံႏသေႏသေႏနဝ်ꩻက ကွပ်နုဲင်းနဝ်ꩻမ့ꩻတဲင် ဂဠုန်ႏနဝ်ꩻ ထွာနဂါꩻရန်ႏသူႏ။ ခွေသွဉ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏထီႏဗာႏသွူ အသက်ရန်ႏသူႏနုဲင်းယိုလဲ့ သ့ꩻတလျားတဝ်း ခွေသွဉ်းကျံႏစဲႏယွိုန်းခါꩻဗာႏတဲင် ခွေသွဉ်းသီႏလနဝ်ꩻ မျတ်လွိုကယ်ꩻလဲဉ်းနီဗွေႏသီးသနယ်” ဒေါ့ꩻရိုꩻခန်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲင် ဂဠုန်ႏခွန်လဲ့ “နဂါꩻသီးမျိုꩻနဝ်ꩻ ထွာနီသွဉ်းသီး အအွီႏသွတ်ꩻအဟာႏရတမျိုꩻတဲင် ခွေသွဉ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏဟို့ꩻခိုးဟို့ꩻငဝ်စွဉ်ႏကီလဲ့ ခွေသွဉ်းယွိုန်းနွိုင်ႏနွိုင်ႏဒျာႏ ကွပ်ပွိုးအဟာႏရတဲင် တခံႏမာꩻတဝ်း ထာꩻကုဲင်ဒုစရဲက်နဝ်ꩻမ့ꩻ ခွေသွဉ်းသီႏလနဝ်ꩻ မျတ်လွိုကယ်ꩻလဲဉ်း နီဗွေႏသီးသနယ်“ - ရိုꩻခန်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
ခွန်သီကျာꩻလဲ့ “ခွေသွဉ်းနဝ်ꩻ လဲင်ꩻခံႏစွဉ်ꩻပယ်ꩻအွဉ်ႏကုဲင်ချာစွဉ်ႏ လူꩻစေꩻစိန်ႏ၊ လူꩻချံꩻသာႏအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏတွော့ꩻ လွဉ်အားထွုတ်ဗာႏတရာꩻ အရပ်ယိုကိုတဲင် ခွေသွဉ်းသီႏလနဝ်ꩻ မျတ်လွိုကယ်ꩻလဲဉ်း နီဗွေႏသီး” ရိုꩻခန်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
နုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ ကောရဗျခွန်ဟော်ခံꩻနဝ်ꩻလဲ့ “ခွေသွဉ်းနဝ်ꩻ ခံႏစွဉ်ꩻပယ်ꩻအွဉ်ႏကုဲင်ချာနေးတွမ်ႏ ဟော်နန်ꩻစေꩻစိင်ႏဥစ္စာႏဖုံႏ၊ မိဖုရာꩻတသောင်ႏသူရေင်ဖုံႏတွော့ꩻ အွဉ်ႏသ့ꩻလဲဉ်းလဲဉ်း လွဉ်အားထုတ်ဗာႏတရာꩻ ဥယျာဉ်ႏတောႏကိုယိုတဲင် ခွေသွဉ်းသီးလနဝ်ꩻ မျတ်လွိုကယ်ꩻလဲဉ်း နီဗွေႏသီး” ရိုꩻဖေႏခန်းနုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
ဝိဓူရအမတ်တန်နဝ်ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်တရာꩻဖုံႏ မဲဉ်ႏမွေးငါႏထာꩻသွူ။ ဆွုံꩻဖျတ်တရာꩻခိန်ႏလဲ့ ပါꩻမုဲင်ꩻရွဉ်အာဖေႏပါꩻမုဲင်ꩻအနွောင်ꩻ၊ ပါꩻမုဲင်ꩻရွဉ်ဆေ့ꩻဒေ့ꩻဒွေါင်ႏလဲ့ ဖေႏပါꩻမုဲင်ꩻအသွုမ်ꩻ စတဲင် ထာꩻမာꩻမျိုꩻယိုစားနဝ်ꩻ တမာꩻဖိုဖိုတဝ်းသွူ။
ကောရဗျခွန်ဟော်ခံꩻ တိန်ႏခြုဲင်းနယ်စဲင်း ဝိဓူရအမတ်တန်အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲင် ခွန်တန်သီးဖုံႏလဲ့ သဘောꩻတူႏ၊ ထာꩻယူႏပီတဝင်ꩻတွော့ꩻ ထွဉ်ႏခန်းဒျာႏ ဝိဓူရဆွုံꩻဖျတ်ဖေႏ ဝွေꩻဗွေႏသီး သီႏလပျဿနာႏအဖြေႏမဲဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
ဝိဓူရအမတ်တန်လဲ့ နာႏစဲင်းသွူ ခွန်တန်သီး ကထေင်ညင်ꩻအီတဝင်ꩻ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏ နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် -
“အော်... ပီနုဲင်း ခြောင်ပေႏငတ်ꩻကျို၊ ခြောင်တန်ငတ့်ꩻလီး ကအဝ်ႏထွတ်ꩻရွယ်ႏလင်ꩻသော့ꩻဒါႏ သမုဒ္ဒရာႏကိုအတွိုင်ꩻ နီဗွေႏသီးသီႏလကဝ်ႏထွန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻလဲ့ အပီဒျာႏတဝင်ꩻသနယ်။ ကားကအဝ်ႏ ရေႏရွယ်ႏလွဒျာႏ ယံကလွစ်ထန်ႏလ့ꩻအီအပါယ်ႏ၊ ယံကတွိုႏထင်ႏလꩻအီ လူခမ်းဗိမ္မာန်ႏဒျာႏ နုဲင်းနုဲင်းဝင်ꩻ။ နဝ်ꩻထွူတကာႏတဝ်း အဝ်ႏအားထုတ်တရာꩻကျာꩻ ကစောင်ꩻထိန်ꩻလွဒါႏ သိက္ခာႏပုဒ်ဖုံႏနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏမျတ်ဒျာႏနုဲင်းနုဲင်းဝင်ꩻသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမ့ꩻတဲင် နီဗွေႏသီး ကထိန်ꩻစောင်ꩻဒါႏ သီႏလဖုံႏနဝ်ꩻ အပီလို့ဒျာႏဝင်ꩻသနယ်”။
ခွန်ဟော်ꩻခံꩻသီးလစ်ꩻပါꩻလဲ့ တိန်ႏဟွိုန်ဗာႏ ဝိဓူရဆွုံꩻဖျတ်ဖေတရာဖေႏနုဲင်းယိုတဲင် ဟွုန်ဟဝ်သ့ꩻရေꩻ နိစ်သက်လွစွဉ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ခွန်ဟော်ခံꩻသီးဖုံႏနဝ်ꩻ အိုပ်ꩻအံႏဖြာႏရောင် ဝိဓူရအမတ်တန် အမျိုꩻမျိုꩻထွူတဲင် သီကျာꩻခွန်နဝ်ꩻ ဆုꩻဖေႏတျိုႏဗန်ႏဗွာ၊ ဂဠုန်ႏခွန်နဝ်ꩻ ချီႏမျောက်ဖေႏစွဉ်ႏ ကဝ်ႏခွေႏခံꩻ၊ နဂါꩻခွန်နဝ်ꩻ ဆု့ꩻဖေႏစွဉ်ႏ ပတ္တမျာꩻလွုံꩻတဲင် ကောရဗျခွန်ဟော်ခံꩻနဝ်ꩻ ဆု့ꩻဖေႏစွဉ်ႏဒျာႏ ဖိုးလွူးနဲန်းထီအဗာႏတရေင်၊ ဆင်တန်တဆွိုင်ꩻ၊ သေယံလစ်ꩻဗာႏတွူႏ လောရထာꩻတဆွိုင်ꩻ တွမ်ႏ ဒုံတန်တဆီသူဒုံဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ခွန်ဟော်ခံꩻသီးဖုံႏ ဆု့ꩻပူႏဇောႏဖေႏ ဝိဓူရအမတ်တန်နုဲင်းနဝ်ꩻ တိန်ႏထွူတဲင် သဲင်ꩻချာခန်းဒျာႏ အခမ်းဖုံႏ ပငါပရာꩻသွူ။
နဂါꩻခွန်နဝ်ꩻ တိန်ႏသဲင်ꩻတွိုႏ ဘောဂဝတီႏ နဂါꩻခမ်းတဲင် လမ်းသားမာမူႏ ဝိမဟာဒေဝီတိန်ႏထွားဆွုမ်ႏနဝ်ꩻ ပတ္တမျာꩻသမ်းတပါသဲင်ꩻတဝ်းတဲင်တွော့ꩻ ရီခန်းဒျာႏ အချင်ꩻအရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲင် ဝရုဏနဂါꩻခွန်နဝ်ꩻ ခြုဲင်းနယ်ဖေႏ ထင်ႏခေးပြဲင်ႏတဝင်ꩻ သီႏလစိုန်ꩻအာႏ အွိုးလိုꩻခမ်းအကျောင်ꩻဖုံႏတဲင် တွိုႏလွေꩻပါခန်း ဝိဓူရအမတ်တန်အကျောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ “ဝိဓူရအမတ်တန်နဝ်ꩻ ပညာႏအဝ်ႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ ကဆုင်ꩻဖျတ်ဖေႏဒါႏ သီႏလခရာႏဖုံႏလဲ့ မဲဉ်ႏတရျားမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ ဝွေꩻဗွေႏနမ်းကိုယ်ႏတဲင်ႏလဲ့ သီႏလ၊ သိက္ခာႏ၊ သမာႏဓိ အဝ်ႏဗွေႏပြဲ့ꩻဝမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ ကေꩻဇူꩻတရာꩻလဲ့ သေချာဒါႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ ကေꩻဇူꩻဗွေႏသီးအလောင်း မဉ်ႏအဝ်ႏလိုႏဆပ်ꩻချာကေꩻဇူꩻနဝ်ꩻ ခမ်ႏစွဉ်ꩻစွဉ်ႏအသက်တလီးလဲ့ တငမ်းတဝ်း” နဂါꩻခွန် ဝရုဏ တိန်ႏအိုပ်ꩻအံႏဖြာႏ ဝိဓူရအမတ်တန် အကျောင်ꩻခရာႏနုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏတဲင် ဝိမဟာဒေဝီနဂါꩻမူႏလဲ့ သ့ꩻကိုမဲဉ်နာႏမွေးစွဉ်ႏဒျာႏ ဝိဓူရအမတ်တန်တရာꩻတောႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏမဲဉ်ဟွုန်ငါႏသွူလဲ့ မိဉ်ႏထွဉ်ႏဝါꩻခို ပင်ꩻလွဉ်ဖေႏနဝ်ꩻ ရတပင်ꩻလွဉ်ဖေႏနွောင်ꩻတဝ်းတဲင် သ့ꩻကိုရေႏစွဉ်ႏဒျာႏ “ခွေမိဉ်ႏတအံႏဗာႏတဝ်း ဝိဓူရသွုန်ႏထီနဝ်ꩻ ခွေအီႏသီထိုꩻဒါႏအကျောင်ꩻ ခွေလဲဉ်နေးနုဲင်းနဝ်ꩻစားမ့ꩻ” ရေႏခန်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲင် ဣရန္ဓတီနင်ꩻမူႏလဲ့ ထန်ႏလွေꩻ ကာဠကောင်ကိုတဲင် လယ်ႏထွံႏဒျာႏ လိုꩻစွန်ꩻထီထင် လမ်းသားဝါꩻခိုအကျောင်ꩻ၊ တမုဲင်ꩻခိုမဉ်ႏထူႏဖေႏနွောင်ꩻ ဝိဓူရသွုန်းထီလဲ့ ဝွေꩻအီႏနေးထူတောႏလမ်းတောပါႏစွဉ်ႏဒျာႏအကျောင်ꩻ ရွစ်သချင်ꩻခန်းအငဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ နင်ꩻမူႏနဝ်ꩻ လိုꩻမူႏအင်္ဂါႏလက္ခဏာႏငတ်ꩻပါꩻ ဗွေပြဲ့ꩻစွုံႏငါႏ နင်ꩻမူႏရတနာႏတဖြာꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ‍မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်။ ဋ္ဌ။ ၂၂၉။ နှင့် ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာႏကို ကလွဉ်ဒါႏအတွိုင်ꩻ ‍‍လိုꩻမူႏအင်္ဂါႏလက္ခဏာႏ ၅မျိုꩻ ကရိုꩻနဝ်ꩻ - (၁) ကေသာ - အကလူꩻနဝ်ꩻ ဖြေင်းသိဉ်ဆွာꩻဗာႏ။ ဝယ - ၁၆ အရွယ်ႏမူႏနံꩻပေႏ (၂)မံသ - လိုꩻမူႏသွီႏယာႏဗွေခူꩻ (၄)အဋ္ဌိ - တငါဗွာ၊ စူမီႏတနျာႏ (၅)ဆဝီ - ယောင်ꩻဆင်ꩻသွီႏယာႏတသီး စတဲင် အချက်နုဲင်းယို မဲဉ်ႏပြဲ့ꩻစွုမ်ႏမ့ꩻ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻ လိုꩻမူႏအင်္ဂါႏငတ်ꩻပါꩻ ဗွေႏပြဲ့ꩻဝနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻခိန်ႏတွင်ꩻ ပုဏ္ဏကဖလူꩻနဝ်ꩻ ထွံးတွမ်ႏသေကျောင်ႏတွော့ꩻ ရေႏထင်ႏလွေꩻဖလူꩻအစီꩻအဝွေꩻကိုကျာꩻ သံးဟွုန်လင်ꩻ နင်ꩻမူႏရွစ်အငဝ်းတဲင် ဝွေꩻတဲ့လောႏလင်ꩻထွားစွဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ တိန်ႏခွဲကျုံႏတောႏဒေါ့ꩻရီစွော့ꩻတက်တဝင်ꩻတဲင် တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻအလောင်း မေတ္တာႏသꩻရက်ဖုံႏ တွိုႏလူႏစွဉ်ႏတဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
“ဖူးမူႏသီး ဇာႏတီခွိုꩻနွယ်ႏနဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻခွိုꩻဟောင်း။ ဖူးမူႏသီးနဝ်ꩻ အုံအဝ်ႏအရပ်မုဲင်ꩻကိုတွော့ꩻ သွꩻလဲ့တပါတဝ်း မွော့လွဉ်ဗာႏတွိုႏယိုကို တဖြာꩻဖြာꩻဒျာႏဟောင်း။”
ပုဏ္ဏကဖလူꩻတိန်ႏရီနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ဣရန္ဓတီနင်ꩻမူႏနင်ꩻမူႏလဲ့ ဖြေႏချာစွဉ်ႏနုဲင်းယိုတလဲင်ႏချင်ꩻသွူ -
“ဖူးမူႏသီး ခွိုꩻနွယ်ႏတွမ်ႏ ကလွဉ်တွိုႏဗာႏယိုကိုအကျောင်ꩻနဝ်ꩻ အီႏဒေါ့ꩻနယ်ဗာႏလဲ့ တယပ်ꩻတဝ်းသနယ်။ ကွဲတွော့ꩻ ခါးလားကဖြေႏငဝ်းပုစ္ဆာႏယိုခိန်ႏနဝ်ꩻ မဲဉ်သေရီးငါႏ ဝေးခိုသီး ဇာႏတိခွိုꩻနွယ်ႏလꩻနေဟောင်း။”
“နဝ်ꩻသနယ်ဖူးမူႏ နီဝေးသီးနဝ်ꩻ ဖလူꩻခွိုꩻနွယ်ႏတွော့ꩻ မွိုးဖန်နာႏမေႏ ဖါဖေႏနာႏမနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဖန်ဒျာႏ ပုဏ္ဏကသနယ်။ နီးဝေးနဝ်ꩻ သဲက်ကထီႏဗာႏ ဖူးမူႏသီး လောင်ႏလွိုးမဲ့ငါတဲင် တလဲင်ႏချင်ꩻ သ့ꩻကိုစွယ်ꩻရက်မွေးဗာႏလဲဉ်းသနယ်။ ဖူးမူႏသီးအလောင်း ကအွဉ်ႏဒါႏ နီဝေးထာꩻရက်မေတ္တာႏယိုနဝ်ꩻ ဖူးမူႏသီးလက်ခံႏဖေႏနွောင်ꩻနေဒါႏမကောင်း။”
“ဟွုန်ဗာႏ နီဝေးငဝ်းရာႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ဖူးမူႏသ့ꩻရေꩻငါႏ မရေႏမရာႏသနယ်။ ဖူးမူႏလဲ့ စတဲင်ကထီႏဗာႏနီဝေးနဝ်ꩻ ဖူးမူႏသွုန်ႏခါႏသ့ꩻရာႏကို ထွာငါႏတမုဲင်ꩻမကောင်ႏ ဖူးမူႏသီးသ့ꩻရာႏ တဖုံစွဉ်ႏဗွုင်းဗွုင်းတွော့ꩻ ဖူးမူႏသ့ꩻရာႏ မေတ္တာႏတွိုႏဗာႏလဲဉ်းသွူ နီဝေးအလောင်းသနယ်။ နဝ်ꩻမ့ꩻ ဖူးမူႏတွမ်ႏနီဝေး ယံကတောႏလမ်းပေါင်ꩻဖက်ဗာႏတဝင်ꩻနဝ်ꩻ ဖူးမူႏမဲဉ်ဖေႏငါႏနီဝေး တာႏဝွန်ႏတဗာႏသနယ်။” “တာႏဝွန်ႏနုဲင်းမုဲင်ꩻဒါႏမကောင်းဖူးမူႏ” “ဖူးမူႏကအီႏဖေႏဒါႏတာႏဝွန်ႏနဝ်ꩻ တမွေးတဝ်းအလောင်ႏတင်၊ တမွေးတဝ်းအလင်တာႏ ပွိုင်းဝွို့ဒျာႏတွမ်ႏ ဖူးမူႏသီးမွိုးမာႏတာႏ ကျံႏမာႏရေꩻကိစ္စဒျာႏ” “တွမ်ႏနန်းမွုန်းသွော့နောဖူးမူႏ ပေါႏဖူးမူႏအတာႏ ခံႏစွဉ်ꩻဖေႏဗာႏစွဉ်ႏ နီဝေးအသက်တလီးလဲ့ မာꩻဖေႏနွောင်ꩻဒျာႏသနယ်” “ဟွုန်ဟဝ်သꩻရေꩻမွေးငါႏထာꩻသနယ်နီဝေး။ ဖူးမူႏနဝ်ꩻ ကအဝ်ႏပွိုင်ႏစိုꩻဒါႏ ဘောဂဝတီနဂါꩻခမ်း ဝရုဏနဂါခွန်တွမ်ႏ ဝိမဟာဒေဝီသီးပိုမူႏ ဣရန္ဓတီဒျာႏသနယ်”
အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲင် အဖါကသွဉ်လွဉ်ဖေႏအတွိုင်ꩻ ခြုဲင်းနယ်ဖေႏလို့ချာစွဉ်ႏဒျာႏ ပုဏ္ဏကဖလူꩻတဲင် -
“ကိစ္စယိုတဗာႏနဝ်ꩻ ဖူးမူႏသီးတွမ်ႏနန်းမွိုန်း ကားကအဝ်ႏ အဆင်ႏယံကပြေႏ နီဝေးကျိုꩻစာꩻဖေႏသနယ်”
အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲင် ဣရန္ဓတီနဂါꩻနင်ꩻမူႏလဲ့ သꩻရောင်းသꩻရေꩻတဲင် ဟဲ့ꩻတွမ်ႏ ပုဏ္ဏကဖလူꩻတွော့ꩻ သဲင်ꩻချာနဂါꩻခမ်းတဲင် သဲင်ꩻလဝ်းနယ်အဖါတွော့ꩻ - “မွေးဒျာႏသနယ်မောင်ႏ ပါꩻမုဲင်ꩻမဉ်ႏအီလွဉ်နွောင်ꩻ ဝိဓူရအမတ်တန်သွုန်ႏထီနဝ်ꩻ အီႏဖေႏတောႏလမ်းတောႏပါႏဖေႏမွေးဒျာႏတွမ်ႏ ခွေပိုမူႏသနယ်”
အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲင် ပုဏ္ဏကဖလူꩻလဲ့ အီႏလꩻသေႏချာႏဒျာႏ ဝိဓူရအမတ်တန်သွုန်ႏထီအကျောင်ꩻ ဝွန်ႏခံႏထွူတဲင် နက်လွေꩻခန်းဒျာႏ အဖါတန်ကုဝေရခွန်လူꩻကပွိုင်ႏနင်းဒါႏ စတုမဟာရာဇ်လူꩻခမ်းကိုနဝ်ꩻသွူ။ နေးတွမ်ႏမာႏယာႏပရိယာယ်ႏတဲင် ကကွီဒါႏအခွင်ꩻရေꩻအဖါတန်ထျꩻနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ နေးတွမ်ႏ မာႏယာႏပရိယာယ်ႏတွော့ꩻ လွေꩻထူႏဝိဓူရသွုန်းထီ ယံဖေႏနေးကလꩻရေႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ထူႏလင်ꩻပါစွဉ်ႏ ပတ္တမျာꩻ ဝေပုလ္လကောင်ကိုနဝ်ꩻသွူ။
အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲင် ပုဏ္ဏကဖလူꩻလဲ့ ဖန်ဆင်ꩻလင်ꩻစွဉ်ႏအနမ်း မာꩻနုဲင်းကစ္စည်ꩻလုလင်ႏပုင်ႏတွော့ꩻ လင်ꩻလွဉ်စွဉ်ႏ ဣန္ဒပထနဂိုရ်ခမ်းကိုနဝ်ꩻသွူ။ တိန်ႏတွိုႏလင်ꩻတဲင် မဲဉ်တောႏငါႏကုက်ꩻကိက်ꩻတွမ်ႏ ကောရဗျခွန်ဟော်ခံꩻအကျောင်ꩻ ထွဉ်ႏခန်း အမတ်တန်တဖြာꩻလွေꩻလျောက်လဝ်းဖေႏနဝ်ꩻသွူ။ ကောရဗျခွန်ဟော်ခံꩻလဲ့ သံးဝါႏသနာႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻတောႏတဲင် မဉ်ႏလꩻသွံနီꩻမꩻအီႏတောႏအကျောင်ꩻ၊ အမတ်တန်နဝ်ꩻ ထာꩻမာꩻအာငါႏတွော့ꩻ အီႏဧည့်ခံႏဟဝ်ဟဝ်ဒါႏဒါႏလဲ့ ရတဖုဲင်ႏလꩻတဝ်းတဲင် လွေꩻအုံပွေါသွော့ အွိုးဝိဓူရအမတ်တန်လမ်းကိုအကျောင်ꩻ ဒေါ့ꩻချာဖေႏခန်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင်တွော့ꩻ ဖလူꩻကပွုံႏဆောင်ႏဒါႏ ကစ္စည်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ သံးမဲဉ်အုံပွေါထွားဝိဓူရအမတ်တန်တွော့ꩻ အဆင်ႏရော့ꩻထိုꩻစွဉ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
ဝိဓူရအမတ်တန်နဝ်ꩻ ပညာႏအဝ်ႏအမတ်တန်တဖြာꩻဒျာႏတဲင် ထဉ်ႏလွဉ်ဝွေꩻလမ်းလဲ့ ခမ်းထဉ်ႏဖေႏဒျာႏ တာႏဝွန်ႏကေႏကေႏလယ်ႏလယ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ပေါႏလွိုတဲင် ထင်ႏနန်ꩻတောႏခိန်ႏဖုံႏ၊ လွူꩻထွားလိတ်လုဲင်ꩻကျံꩻကန်ႏခိန်ႏဖုံႏ၊ ဝတ်ပျုဘုရာꩻခိန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻရီစွော့ꩻတက် အုံကွံဖေႏဒျာႏတွမ်ႏ ကစ္စည်ꩻလုလင်ႏတဲင် လမ်းသားတာႏဝွန်ႏကေႏလယ်ႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻသꩻရင်ꩻကဟဝ်ငါႏထာꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ကွပ်ပွိုးတမုဲင်ꩻမွော့ မဲဉ်လꩻတွိုႏဝင်ꩻထီအကျောင်ꩻ ဝွေꩻယူႏယူႏတဖြောင်တဝ်းတွော့ꩻ အဝ်ႏယူႏယပ်ꩻဗာႏစွဉ်ႏထာꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကွဲတွော့ꩻ နဂါꩻနင်ꩻမူႏအလောင်း ဝွေꩻရက်ကယ်ꩻထဲင်းက ဝွေꩻအသက်တလီးတဲင် ယံဖေႏကထွိုက်လꩻတဝင်ꩻအတာႏ အကျောင်ꩻခရာႏနုဲင်းယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻတစဉ်ꩻစာꩻယူႏတယ်ꩻတဝ်းဒွုမ်နဝ်ꩻသွူ။
အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲင် အခိဉ်ꩻခါꩻအတွိုင်ꩻ သွံနီꩻလဲ့ဗွေလွဉ်ခန်းဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲင် ကောရဗျခွန်ဟော်ခံꩻလဲ့ အီႏတောႏကုက်ꩻကိက်ꩻတဲင် ကအဝ်ႏလိုႏရာꩻကားကအဝ်ႏ  အခြိုင်းအခြဲင်အအံအအွꩻမစ ရဲဉ်ꩻခါꩻစွုံႏစွုံႏလင်ႏလင်ႏထွူတဲင် ခွုမ်ပဆိုးကုက်ꩻကိက်ꩻသားချင်ꩻချင်ꩻ အရန်းအွဉ်ႏဗွိုန်တဝင်ꩻအနေႏတဲင် ထာꩻဒါတဲ့ ဒါခါꩻတသွုန်စွဉ်ႏတဝင်ꩻ တတွောင်းချင်ႏနဝ်ꩻသွူ။
“မွေးသွူ ကစ္စည်လုလင်ႏဟွေး နာꩻဟဲ့ꩻတောႏခွေနဝ်ꩻ မွေးလဲဉ်းတဲ့ ခွေမဉ်းနွောင်ꩻနဝ်ꩻ နာꩻအီႏဖေႏခွေတမုဲင်ꩻဟောင်း” ခွန်ဟော်ခံꩻတိန်ႏရီနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ကစ္စည်ꩻလုလင်ႏလဲ့ ထေထန်ႏစွဉ်ႏ ပတ္တမျာႏခြုံးတဲင်တွော့ꩻ - “နီဗွေႏမဉ်ႏနွောင်ꩻနဝ်ꩻ ပတ္တမျာꩻခြုံးယိုနဝ်ꩻ နီဗွေႏလꩻသနယ်ဩ” “နေးနဝ်ꩻက နာꩻမဉ်ႏနွောင်ꩻနဝ်ꩻ နာꩻမဉ်လꩻတမုဲင်ꩻအီမောင်ႏ” “နီဗွေႏအလောက်ꩻကာႏသွတ်ꩻနဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻဟောင်း” “ပေါႏလွိုတဲင် ခွေခမ်းထီ၊ ဟော်နန်ꩻတွမ်ႏ မိဖုရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ နာꩻကျိုက်ꩻတမုဲင်ꩻလဲ့ နာꩻထူႏလွေꩻ လꩻဒျာႏသနယ်”
အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲင် ဝွေꩻသီးတဲ့တောႏစခန်းဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ တောႏအစတပွဲꩻနဝ်ꩻ ခွန်ဟော်ခံꩻအီႏသုမ်ꩻသုမ်ꩻသွူလဲ့ အမွိုးလူꩻပွေါထီဗွါ သံးချာႏဖေႏတွော့ꩻ နွောင်ꩻလꩻခန်းဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ယင်းတလဲင်ႏတဲ့ နုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ ဘဝကရီးခါ ကရော့ꩻဖိုအမွိုး လူꩻပွေါထီဗွာချာႏဖေႏယင်းတွော့ꩻ ပုဏ္ဏကဖလူꩻရိက္ခေႏလတဲင် ဝွေꩻနဝ်ꩻအာႏဏာႏစက်သံးသန်တွော့ꩻ မွာႏတကဲင်ႏ ဝါးထန်ႏထိုꩻခန်းဒျာႏ လူꩻပွေါထီဗွာနဝ်ꩻသွူ။ လူပွေါထီꩻဗွာနဝ်ꩻ တိန်ႏချာႏဖေႏဒွုမ်ခွန်ဟော်ခံꩻတဲင် ပုဏ္ဏကဖလူꩻနွောင်ꩻလꩻခန်းဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲင် ကွဲခွုမ်ပဆိုးဆိုးလဲ့ ခွန်ဟော်ခံꩻသုမ်ꩻခြေင်ခြေင်တွော့ꩻ -
“နာꩻအလိုႏတောႏ နာꩻမဲဉ်လꩻအဝ်ႏတမုဲင်ꩻတဲ့ ဒေါ့ꩻဟုဲင်းမောင်ႏ” “ခွေသွဉ်းနဝ်ꩻ တမဲဉ်လꩻတဝ်းအလင် မဲဉ်ဟဲ့ꩻလွေꩻဒျာႏ ဝိဓူရအမတ်တန်သနယ်ဪ” “ဝိဓူရနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအမတ်တဖြာꩻလွုမ်ꩻတဲင် ဝွေꩻနဝ်ꩻခွေတပဲင်ႏတဝ်းက နာꩻကွီလုဲင်ႏသွော့အလင်လုဲင်း” ‍“‍‍‍‍‍‍ခွေသွဉ်းသ့ꩻမဲဉ်လ့ꩻနဝ်ꩻ ပြောင်ꩻလုဲင်ႏထိုꩻတလ့ꩻတဝ်းသနယ် ဗွေႏဟော်ခံꩻ၊ ကွဲတွော့ꩻ ဝိဓူရအမတ်တန် မိဉ်ႏရိုꩻဒျာႏ ဝွေꩻနဝ်ꩻဗွေႏဟော်ခံꩻပဲင်ႏဒျာႏ နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဗွေႏဟော်ခံꩻအီႏခံႏဖေႏနေ ခွေသွဉ်းဟောင်းဪ”
အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲင် ခွန်ဟော်ခံꩻလဲ့ ဟဲ့ꩻလွဉ်ဝိဓူရအမတ်တန်တွော့ꩻ -
“အော်.. ဝိဓူရဟွေး နာꩻနမ်းနဝ်ꩻနာꩻပဲင်ႏဒျာႏမွေးတဝ်းနဲ့၊ ခွေကပဲင်ႏဒါႏ အသက်အဝ်ႏအသက်အဲဉ်ထဝ်း တခြိုꩻဥစ္စာႏဖုံႏအကို နာꩻတပါတဝ်းမွေးတဝ်းနဲ့”
ခွန်ဟော်ခံꩻကရီဒါႏ ငဝ်းပုစ္ဆာႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏငဝ်းဖေႏသတိꩻ ဝိဓူရနဝ်ꩻသွူ။ “ခွန်ဟော်ခံꩻကရီလွဉ်ဗာႏငဝ်းနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ အလွိုးပျဿနာႏတစွိုးစွိုးတမျိုꩻမျိုꩻပေါႏလွဉ်တွော့ꩻ အရီထန်ႏဗာႏနုဲင်းယိုဒျာႏရင်ꩻ” ဝိဓူရအမတ်တန်လဲ့ ရိက္ခေႏလ့ꩻထွူစွဉ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲင် ဝိဓူရအမတ်တန်လဲ့ ယူႏလ့ꩻထွူစွဉ်ႏ ဝါးဟင်္သာႏခံꩻအတွက် သုမုခဝါးဟင်္သာႏ ကခံႏစွဉ်ꩻဒါႏ အသက်တလီးတဲင်- “ဝင်ꩻနဝ်ꩻ ဝါးတိရစ္ဆာန်ႏဒျာႏကွို့ꩻမိဉ်းတဲ့ ဆရာႏဗွေႏအတာႏ ဝင်ꩻခံႏစွဉ်ꩻဖေႏဗွုန်းစွဉ်ႏ ဝင်ꩻအသက်တလီးမွော့နဲ ခွေနဝ်ꩻလိုꩻဒျာႏ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမ့ꩻ ခွေနဝ်ꩻယိန်းအဝ်ႏလိုႏသေသေထဲင်း ကေꩻဇူꩻတရာꩻမွော့ဟွေး” သ့ꩻကိုရေႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် -
လဝ်းချာရုဲင်းရုဲင်းထင်ထင်ခန်းနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ပုဏ္ဏကလုလင်ႏလဲ့ - “အော်... ဝိဓူရပညာႏသျိအမတ်တန်နဝ်ꩻ သွဉ်းသယ်ႏဟဝ်တဖြာꩻ သေန်ႏလျောႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻဟွေး” စတဲင် ခီꩻယော်ꩻအံႏဖြာႏဗာႏနေးစွဉ်ႏ နုဲင်းယိုသွူ။ ခွေသွဉ်းနဝ်ꩻ ဗွေႏခွန်ဟော်ခံꩻပဲင်ႏဒျာႏအကျောင်ꩻ ဝိဓူရအမတ်တန် ကထွိုင်ႏဝွန်ႏခံႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ပုဏ္ဏကမောင်ႏလဲ့ ဟဲ့ꩻလွေꩻခွင်ꩻလ့ꩻလဲဉ်းတွော့ꩻ “ပေါႏနေးနဝ်ꩻတဲ့ လွေꩻလွဉ်ꩻသွော့ခွေယိုဟုဲင်း ပညာႏသျိအမတ်တန်ဟွေး” ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ဝိဓူရနဝ်ꩻ ဝွေꩻစွိုင်တိဉ်ႏတွော့ꩻစွဉ်ႏ မနောမယသေတမေးတွော့ꩻ ကွင်ႏထင်ႏကီစွဉ်ႏဒျာႏ မို့ꩻလောင်းကီကောင်ႏကင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻအမျာꩻသီးဖုံႏ ကထွိုင်ႏထီႏဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် သ့ꩻတဟဝ်လွတဝ်းဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ကွပ်ပွိုး ကောရဗျခွန်ဟော်ခံꩻတွော့ꩻ ဝိဓူရအမတ်တန် လွေꩻလွဉ်ꩻဗာႏနုဲင်းယိုတဲင် ပေႏသူႏပေႏသာꩻ လိုꩻအမျာꩻသီးဖုံႏနဝ်ꩻ နကေႏနပ်တဝ်းဒွုမ် ကောရဗျခွန်ဟော်ခံꩻအလောင်းနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲင် ပုဏ္ဏကတွမ်ႏ ဝိဓူရအမတ်တန်လဲ့ ပျောက်ကီပြေ့ꩻပြ့ꩻထိုꩻစွဉ်ႏသွူ။ ဝွေꩻသီးကျောင်ႏလွေꩻကျောင်ꩻလွေꩻတွော့ꩻ ကထွိုင်ႏတွိုႏလွေꩻ တကွို့ꩻလောင်းတဲင် “ဝိဓူရအမတ်တန်ယိုနဝ်ꩻ ခွေမာꩻသီထွူတွော့ꩻ မိဉ်ႏထူႏသဲင်ꩻနေးဗော့ꩻ အသ့ꩻရာႏခြေင်ခြေင်နဝ်ꩻ အလွိုးရဟဝ်ထဲင်းမွော့နဲ” ပုဏ္ဏကသ့ꩻကိုရေႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ထွဉ်ႏဝိဓူရအမတ်တန် ဆွန်ꩻဝွေꩻသေတမေးတွော့ꩻ ဝွေꩻဝါးမွိုင် ဝါးဆိက်ဆောက်ꩻစွဉ်ႏအသေ နဝ်ꩻသွူ။ ပုဏ္ဏကလဲင်ꩻဝါးဆိက်ဆောက်ꩻသွူနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ ကွပ်ပွိုး ဝိဓူရအမတ်တန် သစ္စာႏ၊ သီႏလ၊ သမာႏဓိစွန်ꩻအာႏတလာမွေးငါႏတဲင် အသက်တသီတဝ်း ပေါင်းတရွော့ꩻပေႏပေႏနေးလွုမ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲင် ပုဏ္ဏကလဲ့ လောက်ꩻအမျိုꩻမျိုꩻ၊ အဝ်ႏကောင်နာလောင်း နုဲင်ႏလင်ꩻ၊ အွဉ်ႏပို့ꩻသေင်ႏ တမွူးထွူတမွူး၊ အွဉ်ႏပို့ꩻကောင် တဖြုံႏထွူတဖြုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝိဓူရအမတ်တန်လဲ့ ရိက္ခေႏလ့ꩻလဲဉ်း ပုဏ္ဏကမဲဉ်မာꩻသီဝွေꩻအကျောင်ꩻတဲင် သံးမဲဉ်သေပါ ကမဲဉ်မာꩻသီဒါႏဝွေꩻ အကျောင်ꩻခရာႏတွော့ꩻ ရီထန်ႏခန်း ပုဏ္ဏကနုဲင်းယိုသွူ။
“ပုဏ္ဏကဟွေး-- နာꩻကကျံႏသီမာꩻသီဒါႏခွေနုဲင်းယိုယိုနဝ်ꩻ ကွပ်ပွိုးအကျောင်ꩻခရာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻတန်ဟောင်း”
“အော်.. ကွပ်ပွိုးတဝ်းအလောင်ႏတင် ကွပ်ပွိုးတဝ်းအလင်တာႏ ကွပ်ပွိုးစွဉ်ႏဒျာႏ ခွေမဲဉ်လ့ꩻငါႏ ဣရန္ဓတီနဂါꩻမူႏဒျာႏသနယ်။”
“နာꩻမဲဉ်ႏလ့ꩻနဂါꩻမူႏတွမ်ႏ နာꩻကအီႏမာꩻသီခွေယိုနဝ်ꩻ အဆဲင်ႏဝင်ꩻနေးမုဲင်ꩻဟောင်း”
“ဆဲင်ႏငါႏသနယ်ဝိဓူရဟွေး၊ ဣရန္ဓတီသီးမွိုး မဲဉ်အံႏငါႏနာꩻသွုန်ႏထီတွော့ꩻ ဝရုနနဂါꩻခွန် ဖေႏလွဉ်ခွေသွဉ်းတာႏဝွန်ႏ ထွဉ်ႏလွဉ်ထူႏလ့ꩻလ့ꩻဗာႏ နာꩻသွုန်ႏထီနဝ်ꩻသနယ်။ ခွေထူႏနာꩻသွုန်ႏထီမိဉ်ႏလ့ꩻမ့ꩻ အပိုမူႏနဝ်ꩻ အီႏဖေႏအပ်နွောင်ꩻခွေ အရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ ခွေမာꩻဗာႏနုဲင်းယိုဒျာႏသနယ် ဝိဓူရအမတ်။”
ပုဏ္ဏကလဲ့ ဒေါ့ꩻနယ်ဖေႏမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏခန်း နုဲင်းယိုတဲင်။ ဝိဓူရလဲ့ စိဉ်ꩻစာꩻအချင်ꩻအရာꩻတဲင် -
“နာꩻမိဉ်ႏမဲဉ်မာꩻသီခွေတဲ့ မာꩻသီအဝ်ႏလ့ꩻဒျာႏ၊ ကွဲတွော့ꩻ ခါးလားနာꩻကမာꩻသီခွေအခိန်ႏအတောႏတွင်ꩻ နာႏခါꩻရီးရီးက ခွေသာဓုနရတရာꩻတောႏယိုလုဲင်း”
“နုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့ ဟဝ်ငါႏသနယ် ဝိဓူရဟွေး”
ဝိဓူရနဝ်ꩻ ပုဏ္ဏကအွဉ်ႏချꩻလင်ꩻဖေႏ ဟံႏလောင်း၊ အွဉ်ႏလူးဖေႏထီထွူတွော့ꩻ အွဉ်ႏအုံခင်ႏလမ်းထို ခင်ႏလမ်းမျတ်ကိုတဲင် နာႏထူႏရိုႏရိုႏသေႏသေႏလွေꩻခန်း သာဓုနရတရာꩻတောႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝိဓူရအမတ်တန်လဲ့ ဟော်ꩻကျာꩻဖေႏခန်း သာဓုနရတရာꩻတောႏ နုဲင်းလ့ယိုဖုံႏသွူ။
စတဲင် ပုဏ္ဏကကထွိုင်ႏဟွိုန်ဗာႏ တရာꩻဒေႏသနာႏတောႏနုဲင်းယိုဖုံႏတဲင် လ့ꩻမွေးစွဉ်ႏ သတိꩻသံႏဝွေႏဂတွော့ꩻ သ့ꩻကိုရေႏစွဉ်ႏနုဲင်းယိုသွူ။
“ဪ... ခွေနဝ်ꩻ ဝိဓူရလမ်းလဲ့ အုံဗာႏဗေင်ႏဗာႏဒျာႏ၊ တွမ်ႏသ့ꩻစေႏတနာႏဗွေဗွေ ဝွေꩻကလွူးမွီးဒါႏ ဒဲဉ်ဟန်ႏဖုံႏယိုလဲ့ ခွေအံႏဗာႏဒျာႏ။ တွိုႏယိုနဝ်ꩻ ကေꩻဇူꩻဗွေႏအလောင်း ခွေပဲစ်မာႏဗာႏလဲဉ်းမွော့နဲ။ ခွေကအုံကွူႏဗာႏဖိုဒါႏသေင်ႏမွူးယိုလဲ့ ခွေဗျင်ႏချာမာႏလဲဉ်းသွူအပင်။ ကွပ်ပွိုး ခွေꩻသ့ꩻစွယ်ꩻလံꩻငါႏ နဂါꩻမူႏဣရန္ဓတီတွော့ꩻ ခွေပဲစ်မာႏဗာႏလဲဉ်းသွူ လိုꩻဟဝ်သူႏတောႏကောင်ꩻမွော့နဲ့ ခွေယိုမာႏလဲဉ်းသွူမွော့ဟွေး---။”
သ့ꩻကိုရေႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် - “ခွေမာႏလဲဉ်းသွူ ဝိဓူရဟွေး ခွေကန်းတော့ꩻတောင်ꩻပြန်ႏချာဒျာႏနာꩻသနယ်။ ယိုခါ ခွေꩻတဟဲ့ꩻလွေꩻတဝ်းဒွုမ်နာꩻ အွိုးဘောဂဝတီခမ်းသူꩻ ခွေသဲင်ꩻပသာတွိုႏတွိုႏဟဝ်ဟဝ်ဒါႏဒါႏချာဒျာႏနာꩻ အွိုး ဣန္ဒပတ္ထနဂိုရ်ႏခမ်းသနယ်။” ဒေါ့ꩻဖေႏခန်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
ဝိဓူရနဝ်ꩻ ခွေယိုတာႏဝွန်ႏ တကေႏတဝ်းဒွိုန်း အသ့ꩻကိုရေႏဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ပုဏ္ဏကကဒေါ့ꩻအတွိုင်ꩻ တသဲင်ꩻချာတဝ်းသွူ။  အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲင် -
“ပုဏ္ဏကဟွေး.. နာꩻနဝ်ꩻ ကွပ်ပွိုးမဲဉ်လ့ꩻငါႏ ဣရန္ဓတီနဂါꩻမူႏတွော့ꩻ နာꩻမာꩻမာႏဗာႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ခွေသေနာႏဒျာႏသနယ်။ နာꩻအပဲစ်တအဲဉ်ထဝ်း။ နာꩻမိဉ်ႏယူႏဒျာႏ နာꩻအပဲစ်အဝ်ႏရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ ခွေခွင်ꩻလွစ်ဖေႏဒျာႏ။”
“ဝရုဏနဂါꩻခွန် အမိဖုရာꩻသူꩻနဝ်ꩻ ကမဲဉ်လ့ꩻငါႏ ခွေသွုန်ႏထီနဝ်ꩻ အမဲဉ်အံႏခွေသွုန်ႏထီတမွေးတဝ်း အမဲဉ်နာႏခွေတရာꩻဒျာႏ။ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမ့ꩻ နဂါꩻမိဖုရာꩻလဲ့ ဆန္ဒဖေႏကဗွေ၊ နာꩻကကျိုꩻဆောင်ႏဒါႏ ထာꩻမာꩻဖုံႏလဲ့ အကျိုꩻဖေႏနေးကထဲ့ဖွိုႏထိုꩻဗာႏမွုန်းနဝ်ꩻ နာꩻဟဲ့ꩻလွေꩻဒျာႏသွော့ခွေ အွိုး ဘောဂဝတီႏခမ်းသူꩻလုဲင်း။”
ဝရုဏနဂါꩻခွန်လဲ့ ကထွိုင်ႏထီႏ ဝိဓူရအမတ်တန်တဲင် သ့ꩻရောင်းသ့ꩻရေꩻ ကျိုႏဆွုမ်ႏခန်း ဝိဓူရနဝ်ꩻသွူ။ နဂါꩻမိဖုရာꩻလဲ့ သဲစ်တဲင်ကဟွုန်ဗာႏ ဓိဓူရတွိုႏလွဉ်လဲဉ်းအကျောင်ꩻတဲင် အဝ်ႏခင်ႏလမ်းဗေင်ႏကို နဲစ်ထွိုင်ႏထွူစွဉ်ႏတလဲင်ႏချင်ꩻတွော့ꩻ လွဉ်ႏဝုဲင်ႏရိုႏရိုႏသေႏသေႏစွဉ်ႏ ဝိဓူရအမတ်တန်နဝ်ꩻသွူ။ နဂါꩻသီး တပိုဖါ၊ တမာဝါꩻတွမ်ႏ ပုဏ္ဏကနဝ်ꩻလဲ့ နာႏထူႏရိုႏရိုႏသေႏသေႏခန်း ဝိဓူရတရာꩻတောႏတဲင် နဂါꩻမိဖုရာꩻလဲ့ သ့ꩻကိုကတောင်ႏတဒါႏအတွိုင်ꩻ ကေႏနပ်လ့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏသွူ။ နဂါꩻခွန်နဝ်ꩻလဲ့ "မင်းမှာသစ္စာ လူမှာဓတိ" ကရိုꩻဒါႏ မန်းငဝ်းအတွိုင်ꩻ အပိုမူႏ ဣရန္ဓတီတွမ်ႏ ပုဏ္ဏကလဲ့ ဝွေꩻအွဉ်ႏတောႏလမ်းတောႏပါႏ မင်္ဂလာႏလက်ထက်ဖေႏခန်းဒျာႏတဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
နဂါမိဖုရာꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻအလိုႏဆန္ဒအတွိုင်ꩻ ဗွေႏစွုမ်ႏပြဲ့ဝလဲဉ်းဒျာႏတဲင် သဲင်ꩻပသာချာခန်း ဝိဓူရအမတ်တန် အွိုး..ဣန္ဒပထနဂိုရ်ႏခမ်းကိုသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲင် ကောရဗျခွန်ဟော်ခံꩻတွမ်ႏ ပေႏသူႏပေႏသာꩻအမျာꩻသီးဖုံႏလဲ့ ကထွိုင်ႏဟွုန်ဗာႏ ဝိဓူရအမတ်တန်သဲင်လွဉ်ချာနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် သ့ꩻရေႏမွေးငါႏ မရေႏမရာႏဖုံႏတွော့ꩻ အွဉ်ဝင်ꩻကျိုႏဆွုမ်ႏလွ ဝိဓူရအမတ်တန်နဝ်ꩻသွူ။
ဝိဓူရနဝ်ꩻ ဝွေꩻကလွေꩻထွာဗာႏနုဲင်းယိုနုဲင်းနဝ်ꩻစတဲင် အကျောင်ꩻခရာႏနုဲင်းယိုဖုံႏနဝ်ꩻ သဲင်ꩻလဝ်းနယ်ချာလို့ထွူ ကောရဗျခွန်ဟော်ခံꩻတွော့ꩻ ပုဏ္ဏကကဖေႏဒါႏဝွေꩻလက်ဆောင်ႏ ပတ္တမျာꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဝွေꩻသဲင်ꩻဆက်စွဉ်ႏ ခွန်ဟော်ခံꩻနဝ်ꩻသွူ။ တယ်ႏနဝ်ꩻမာꩻငါတဲင် ဝိဓူရအမတ်တန်လဲ့ အုံအဝ်ႏလွေꩻပျောႏပျောႏသွင်ႏသွင်ႏတွော့ꩻ အဝ်ႏဘဝနဝ်ꩻကထွိုင်ႏသီငါကာတောတဲင် ထင်ႏထွာစွဉ်ႏလူꩻအွိုး တာႏဝတိံသာႏခမ်းနဝ်ꩻသွူ။
ဝိဓူရဇာတ်တောႏ ထွူယိုသွူ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဇာတ်တန်ဆီဖွဲ့
သီႏလငတ်ꩻပါꩻ
၁။ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ၊ ၂။ အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ၊ ၃။ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံသမာဒိယာမိ၊ ၄။ မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ၊ ၅။ သုရာမေရယ မဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ဝေရမဏိသိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ၊
မိဉ်ႏလွောက်ꩻနာႏ သီႏလငတ်ꩻပါꩻ တရာꩻဥပဒေႏနဝ်ꩻ-
၂။ လိုꩻလို့လို့ မဉ်ႏလွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻမွေး ပထမသီႏလတပါꩻ "ပါဏာတိပါတာ"နဝ်ꩻ ပွယ်ꩻစဲ့ꩻတွိုက်ꩻခꩻ တထွာလꩻတဝ်း၊ မာꩻသီလို့ဝင်ꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ ဖိုးပနားထော့ꩻဆျာမျိုꩻအာ ထပေႏ ပျောႏသေႏသေႏဗာႏထာꩻ-စတဲင် ရောင်းရျူႏချမ်ꩻသာႏ အာငါႏနဝ်ꩻသွူ။
၃။ လိုꩻလို့လို့ မဉ်ႏလွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻမွေး ဒုတိယသီႏလတပါꩻ "အဒိန္နာဒါနာ"နဝ်ꩻ ထူႏသိမ်ꩻလို့ဝင်ꩻခမ်းလꩻတဝ်း၊ စွန်တခွန်ꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ တခါꩻပေႏတခါꩻတန်၊ တွိုက်ပေႏတွိုက်တန် ထွိုင်ꩻခရာႏလိုႏတဝ်း၊ သော်ဝဲခရာႏလိုႏတဝ်း၊ သိမ်ꩻခမ်း၊ သိမ်ꩻလမ်း၊ သိမ်ꩻဟံႏ(ခံႏဗာႏဒုက္ခ)သား အဲဉ်ထဝ်း-စတဲင်ရောင်းရျူႏချမ်ꩻသာႏ အာငါႏနဝ်ꩻသွူ။
၄။ လိုꩻလို့လို့ မဉ်ႏလွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻမွေး တတိယသီႏလတပါꩻ "ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ"နဝ်ꩻ မူႏနံꩻခိုဗင်ႏ၊ ပိုမွိုးပိုဖါ မွူးယာထာꩻခေ့ꩻ လွေꩻတေ့ꩻသဲင်ꩻငီꩻလꩻဒျာႏ၊ ဝင်ꩻယူႏမာႏခရာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ ပဲစ်မာႏနွိုင်ႏ (အဓမ္မ/မုဒိမ်းမှု)အဲဉ်ထဝ်း၊ တသီႏရဲးသန္ဓေႏ (ပဋိသန္ဓေတားဆေး)ကေားဖြေꩻသားအဲဉ်ထဝ်း-စတဲင်ရောင်းရျူႏချမ်ꩻသာႏ အာငါႏနဝ်ꩻသွူ။
၅။ လိုꩻလို့လို့ မဉ်ႏလွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻမွေး စတုတ္ထသီႏလတပါꩻ "မုသာဝါဒါ"နဝ်ꩻ အဖြေꩻအစာ မာꩻလိတ်ချုပ် တဲမ်းစူမုဲင်လိုႏတဝ်း၊ ခြောင်းပြယ်ႏပေႏတန် ဂါလံဗွေယွမ်ꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ အံႏအာအမဲစ်၊ ကြဲစ်အာမုသာꩻ တဖြာꩻဖြာꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ ကလိန်ႏကလဲ့ ချာႏမဲ့ချာႏနား အံႏလဲဉ်ဝင်ꩻသားအဲဉ်ထဝ်း၊ ဖေႏလာဘ်အံႏလာဘ်သားအဲဉ်ထဝ်း-စတဲင်ရောင်းရျူႏချမ်ꩻသာႏ အာငါႏနဝ်ꩻသွူ။
၆။ လိုꩻလို့လို့ မဉ်ႏလွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻမွေး ပဥ္စမသီႏလတပါꩻ "သုရာမေရယ"နဝ်ꩻ မွန်ꩻဒဝ်တဲင် တွဲႏဆာပိုမာဖုံႏ၊ ရွို့ꩻလို့ဝင်ꩻဖုံႏ၊ ဖဲ့ဗက်ꩻလို့ဝင်ꩻဖုံႏ၊ မာꩻသီလို့ဝင်ꩻဖုံႏ၊ ဗေင်ႏသို့ဗင်ႏသ၊ ဗေင်ႏလွင်ꩻဗေင်ႏလိန်ꩻထာꩻဖုံႏ၊ ရွဉ်လို့အခိန်ႏလို့ဖုံႏ၊ မော့ꩻရောႏဂါႏ သꩻရာႏသဲင် (အသည်းခြောက်) သီပေႏသီတလောင်ꩻဗာႏထာꩻဖုံႏ၊ ကွပ်ဖါစွယ်ꩻဒဝ်တဲင် ကေန်ꩻခြေားဒုက္ခတွော့ꩻ အံႏမထာꩻ တလမ်းတလိုမ်းဖုံႏ၊ ကွပ်မွိုးဖါစွယ်ꩻဒဝ်တဲင် ပိုမူႏပိုခိုဖုံႏ သွဉ်ဗာႏနုဲင်းတဝ်းပညာႏဖုံႏ၊ စွယ်ꩻဒဝ်သား၊ စွယ်ꩻယာသားဖုံႏ၊ ကွပ်ဒဝ်ကွပ်ယာတဲင် ဝင်ꩻဆွမ်ꩻဝင်ꩻကျꩻ၊ ဝင်ꩻမာꩻယူႏပက်၊ ဝင်ꩻနိစ္စက် အဝ်ႏခံဗာႏအချုပ်၊ အဝ်ႏခံဗာႏထောင်ႏဖုံႏအဲဉ်ထဝ်း၊ ဒဝ်ပဲစ်ဒဝ်တံႏ၊ ယာပဲစ်ယာတံႏ ခံႏဗာႏတဝ်း-စတဲင်ရောင်းရျူႏချမ်ꩻသာႏ အာငါႏနဝ်ꩻသွူ။ (ယိုနဝ်ꩻ ဩဝါဒတဲ့မွေးမွေး၊ တရာꩻတဲ့မွေးမွေးနဝ်ꩻသွူ။)
သီႏလငတ်ꩻပါꩻ လင်္ကာႏ(၁၂)ဖြုံႏ
သဲင်ꩻကွုက်လိုꩻပို သီတခြို ဝွေꩻယိုသက်ဒွေါင်ႏဆုဲင်ꩻ။
သဲင်ꩻကွုက်လိုꩻပို ရန်းမထို ဝွေꩻယိုကေန်ꩻခြေားဆုဲင်ꩻ။
သဲင်ꩻကွုက်လိုꩻပို အညမ်းကို မူႏယိုထွာဗာႏဆုဲင်ꩻ။
သဲင်ꩻကွုက်လိုꩻပို ထွိုင်ႏထွူကို ဝွေꩻယိုတအာႏဆုဲင်ꩻ။
သဲင်ꩻကွုက်လိုꩻပို လီးလူꩻကို ဝွေꩻယိုဗားအာဆုဲင်ꩻ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဝေင်ꩻငပုတေား
ဝေင်ꩻငပုတေား (မန်း: ငပုတောမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Ngapudaw) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပတေင်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏငပုတေားကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻပတေင်ဖဲ့ꩻနဝ် ဗွော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၁၆)မဲင်ႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမောက်ꩻမုဲင်ႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမောက်ꩻမုဲင်ႏ နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ်၊ လင်ꩻခွိုꩻခရဲင်ႏကို ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြိုင်ႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻမောက်ꩻမုဲင်ႏကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ်
အဂတိတရာꩻ(၄)ပါꩻလင်္ကာႏ
(က) ရက် စင်ꩻ ငမ်း သူႏ၊ မဉ်ႏကျင်ꩻထူႏနဝ်ꩻ၊ ခိုမူႏဆုတ်ယုတ် နုဲင်းလာလောင်း။ (ခ) ရက် စင်ꩻ ငမ်း သူႏ၊ လွစ်ကင်ꩻရျူႏတဲင်၊ ခိုမူႏတိုꩻတက် နုဲင်းလာဆန်ꩻ။
အဂတိတရာꩻ(၄)ပါꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ
(၁) ကွပ်ရက်တဲင် အမျိုꩻတမာꩻတဝ်းနဝ်ꩻမာꩻ (ဆန္ဒာဂတိ) (၂) ကွပ်လွꩻထီႏတဲင် အမျိုꩻတမာꩻတဝ်းနဝ်ꩻမာꩻ (ဒေါသာဂတိ) (၃) ကွပ်ငမ်းတဲင် အမျိုꩻတမာꩻတဝ်းနဝ်ꩻမာꩻ (ဘယာဂတိ) (၄) ကွပ်သူႏသေတဝ်းတဲင် အမျိုꩻတမာꩻတဝ်းနဝ်ꩻမာꩻ (မောဟာဂတိ) အဝ်ယိုလစ်ꩻပါꩻသွူ။ ပေါႏလွောက်ꩻ အဂတိတရာꩻ၊ ပေါႏမာꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏလာလောင်းနဝ်ꩻ ပီဝင်ꩻ၊ အဝ်ႏဆုတ်ယုတ်လင်ꩻတိတ်ꩻတိတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ မဉ်ႏလွောက်ꩻလွဉ်ꩻတဝ်း၊ မဉ်ႏလွစ်ကင်ꩻ အဂတိတရာꩻနဝ်ꩻ တွမ်ႏလာဆန်ꩻနဝ်ꩻပီဝင်ꩻ၊ အဝ်ႏတိုꩻတက်ထင်ႏတိတ်ꩻတိတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
အွꩻဒဝ် အပဲစ်သူပါꩻလင်္ကာႏ
တခြိုꩻယွမ်ꩻလင်ꩻ၊ ထေင်ညင်ꩻရွို့ꩻရန်ႏ၊ ဆင်ႏဆင်ႏဆာတဝ်၊ မဉ်ꩻဟဝ်တဝ်းငါႏ၊ အင်္ဂါႏလိုထေ၊ ထာꩻသေကင်ꩻဆွိုး၊ ယိုသူစွိုး၊ ကွပ်ပွိုးအွꩻဒဝ် အပဲစ်သွူ။
အွꩻဒဝ်အပဲစ်(၆)ပါꩻ
(၁) ဥစ္စာႏတခြိုꩻ ယွမ်ꩻထိုꩻဆေ့ꩻခြော (၂) ထေင်ညင်ꩻသꩻထန်ႏ ရွို့ꩻရန်ႏအာဝင်ꩻ (၃) မဲ့ခူꩻတနျာႏ ရောႏဂါႏဒွုန်အာ (၄) ဝင်ꩻသွမ်ꩻလွꩻထီႏ မဉ်ꩻတအွီႏတဝ်း (၅) အင်္ဂါႏနယ်ပျꩻ ဝင်ꩻသꩻတဝ်းဝင်ꩻ (၆) ထာꩻသေတရာꩻ ကင်ꩻညာꩻဗွေႏနမ်း အွꩻဒဝ်နဝ်ꩻ အပဲစ်အဝ်ႏယို(၆)ပါꩻသွူ။
လွေꩻခေ့ꩻလွေꩻနာꩻ အပဲစ်သူပါꩻလင်္ကာႏ
မရဲနမ်းကြို၊ မာပိုအွဉ်ႏပြာႏ၊ ဥစ္စာႏအဝ်ႏလွင်ꩻ၊ ဝင်ꩻရင်ꩻယူႏသွူး၊ ဝင်ꩻယွူးရောင်လွ၊ ဒုက္ခလွဉ်တွိုး၊ ယိုသူစွိုး၊ ကွပ်ပွိုးလယ်ႏခေ့ꩻအပဲစ်သွူ။
လွေꩻခေ့ꩻလွေꩻနာꩻ အပဲစ်(၆)ပါꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ
(က) နီတွက်ဝင်ꩻတာႏ ကာႏကွယ်ႏရဲးဖေႏနွောင်ꩻတဝ်း (ခ) ပိုတွက်မာတာႏ ကာႏကွယ်ႏရဲးဖေႏနွောင်ꩻတဝ်း (ဂ) တခြိုꩻတွက်တာႏ ကာႏကွယ်ႏရဲးဖေႏနွောင်ꩻတဝ်း (ဃ) ဝင်ꩻထင်းဟဝ်တဝ်းလိုꩻ (င) ဝင်ꩻယွူးဒါႏလိုꩻ (စ) မော့ꩻအာထာꩻဒုက္ခ-အပဲစ်အဝ်ႏယိုသူပါꩻသွူ။
ထွားပွယ်ꩻစွယ်ꩻဒုံႏအူ အပဲစ်သူမျိုꩻလင်္ကာႏ
ထာꩻကျူႏတရဝ်း၊ တဲက်ငဝ်းသချင်ꩻ၊ စွယ်ꩻလင်ꩻအူဒုံႏ၊ အုံပြုံႏဖုတ်ꩻထာꩻ၊ စူယာꩻတဗꩻ၊ စွယ်ꩻခြꩻဒုံႏထုံ၊ အုံထာꩻထွားနာႏ၊ ယိုသူဗာႏ၊ ခိန်ႏခါႏရွဉ်လို့ ထာꩻမာꩻလွတ်။ ၁၀။ ထွားပွယ်ꩻ စွယ်ꩻဒုံႏအူ အပဲစ်(၆)မျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ- (၁) ကွပ်ထွားမွိုင်း ဝင်ꩻထာꩻကျူႏ (ထွားမွိုင်းဇာတ်၊ ထွားမွိုင်းရုတ်မွန်၊ ထွားမွိုင်းဗီဒီယို)တဲင် အခိန်ႏလို့၊ ရွဉ်လို့ ထာꩻမာꩻလွတ်တွော့ꩻ အပဲစ်(၁)ပါꩻ၊ (၂) ကွပ်နာႏမွိုင်း ဝင်ꩻတဲက်ငဝ်း၊ သချင်ꩻငဝ်းတဲင် (ဖြေꩻတိတ်ခွေႏ၊ နာႏမွိုင်းကဲစ်သဲစ်၊ နာႏမွိုင်းရေဒီယို)တဲင် အခိန်ႏလို့ရွဉ်လို့ ထာꩻမာꩻလွတ်တွော့ꩻ အပဲစ်(၁)ပါꩻ၊ (၃) ကွပ်နာႏမွိုင်း ဝင်ꩻဒုံႏဝင်ꩻအူ (ဖြေꩻတူႏရိယာႏ၊ ဒုံႏမွိုင်းအူမွိုင်းဒျာႏ)တဲင် အခိန်ႏလို့ရွဉ်လို့ ထာꩻမာꩻလွတ်တွော့ꩻ အပဲစ်(၁)ပါꩻ၊ (၄) အုံပြုံႏ ဖုတ်ꩻမွိုင်းဒျာႏ တလီꩻဆျာႏတဲင် အခိန်ႏလို့ရွဉ်လို့ ထာꩻမာꩻလွတ်တွော့ꩻ အပဲစ်(၁)ပါꩻ၊ (၅) ပျောႏတမွိုꩻ လော်လယ်ႏ၊ ဒုံႏမွိုင်းဆယ်ႏ၊ တဗꩻမွိုင်းစူ (ဒုံႏမွိုင်း ဝါႏဗပ်ဗပ်)တဲင် အခိန်ႏလို့ရွဉ်လို့ ထာꩻမာꩻလွတ်တွော့ꩻ အပဲစ်(၁)ပါꩻ (၆) ကွပ်ထွားမွိုင်း ဝင်ꩻဒုံႏထုံတဲင် ထိုမ်ႏဖြေꩻမွိုင်းဒျာႏထုံ၊ တဲ့ꩻမွိုင်းဒျာႏထုံတဲင် အခိန်ႏလို့ရွဉ်လို့ ထာꩻမာꩻလွတ်တွော့ꩻ အပဲစ်(၁)ပါꩻ၊ ထွားပွယ်ꩻစွယ်ꩻဒုံႏအူနဝ်ꩻ အပဲစ်အဝ်ႏယို(၆)ပါꩻသွူ။ ပါဠိတောႏ- ကွ နစ္စံ၊ ကွ ဂီတံ၊ ကွ ဝါဒိတံ၊ ကွာ အက္ခာန၊ ကွ ပါဏိဿရံ၊ ကွ ကုမ္ဘထုနန္တိ၊ ဣမေ ခေါ ဂဟပတိ ဆ အာဒီနဝါ သမဇ္ဇာဘိသရဏေ(ဒီဃနိကာယ ပါထိကဝဂ္ဂပါဠိ-၁၄၈)(ဒီဃနိကာယ ပါထိကဝဂ္ဂအဋ္ဌကထာ-၁၂၉)(ဒီဃနိကာယ သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၈၁)
တောႏလောင်ꩻထာꩻ အပဲစ်သူပါꩻလင်္ကာႏ
မဉ်ႏနွောင်ꩻရန်ႏအာ၊ သွုမ်ꩻခါသꩻပေႏ၊ ယွမ်ꩻသေႏတခြိုꩻ၊ ဒေါ့ꩻရိုꩻယွုမ်းတဝ်း၊ အဲဉ်ထဝ်းအံႏသွင်ꩻ၊ ရီနင်ꩻမနေး၊ သူပါꩻဟွေး၊ တောႏမွေး လောင်ꩻဝင်ꩻအပဲစ်သွူ။ ၁၂။ တောႏလောင်ꩻထာꩻ အပဲစ်(၆)ပါꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ- (က) မဉ်ႏနွောင်ꩻတဲ့ ရန်ႏအာ (ခ) မဉ်ႏသွုမ်ꩻတဲ့ သꩻသမ်းကုဲင် (ဂ) ဥစ္စာႏတခြိုꩻ ယွမ်ꩻထိုꩻစွဉ်ႏခါ (ဃ) ဒေါ့ꩻထာꩻတဲ့ ဝင်ꩻတယွုမ်းတဝ်း (င) သွꩻပေႏလိုꩻချင်ꩻ အံႏသွင်ꩻတဝ်း (စ) ဝင်ꩻထင်းဖွီတဲင် ဝင်ꩻမဉ်ဖေႏတောႏလမ်းတဝ်း ဝင်ꩻပိုမူႏ၊ အပဲစ် အဝ်ႏယိုသူပါꩻသွူ။
ပေါင်ꩻကွိုက်ꩻသွꩻတဟဝ်တဝ်း အပဲစ်သူပါꩻလင်္ကာႏ
တောႏလောင်ꩻဒါႏတန်၊ စွယ်ꩻသန်လိုꩻမူႏ၊ သူႏရာႏစွယ်ꩻလွဉ်၊ မာꩻရွဉ်တုꩻရင်ꩻ၊ လဲဉ်ဝင်ꩻအာမွေး၊ စွန်နေးစွဉ်ႏဒျာႏ၊ ယိုသူဗာႏ ပေါင်ꩻမာႏသွꩻမွိုက်အပဲစ်သွူ။
ပေါင်ꩻကွိုက်ꩻသွꩻတဟဝ်တဝ်း အပဲစ်သူပါꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ
လိုꩻပေါင်ꩻကွိုက်ꩻသွꩻတဟဝ်တဝ်းနဝ်ꩻ- (၁) တောႏလောင်ꩻဒါႏထာꩻ (၂) လွူꩻဒါႏလိုꩻမူႏ (၃) စွယ်ꩻဒါႏ ဒဝ်သူႏရာႏ (စွယ်ꩻဒါႏယာလံ+ယာဗွာ) (၄) ရွဉ်လို့ ထာꩻကျံႏတွိုက်တဲင် ကုဲင်းမာꩻဒါႏရွဉ်တုꩻ (၅) အံႏလဲဉ်ဒါႏဝင်ꩻ (၆) စွန် (ယား)ဒါႏဝင်ꩻ အပဲစ်အဝ်ႏယို(၆)ပါꩻသွူ။ "တောင်ꩻသေꩻ" ပေါင်ꩻကွိုက်ꩻသွꩻမာႏ၊ ကျင်ꩻကုဲင်ဒါႏ၊ မော့ꩻဗာႏ ထာꩻဒုက္ခ။
ထာꩻလွꩻထာꩻကြဲစ် အပဲစ်သူပါꩻလင်္ကာႏ
ခွꩻလွဉ်ꩻငါႏမား၊ လျားလွဉ်ꩻယိုခါ၊ မွူးဟာလဲဉ်းဟ၊ စဝ်းကစိုးစိုး၊ ဟို့ꩻခိုးအွန်းပွို့ꩻ၊ ဟို့ꩻကွို့ꩻလွဉ်ꩻငါႏ၊ ယိုသူဗာႏ လေႏပျာႏလိုꩻလွꩻအပဲစ်သွူ။
လိုꩻလွꩻထာꩻကြဲစ် အပဲစ်(၆)ပါꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ
ပေါႏလိုꩻလွꩻနဝ်ꩻ- (က) ထာꩻမဉ်ႏခွꩻတဲ့ ခွꩻလွဉ်ꩻငါႏ-ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် မာꩻတဝ်းထာꩻမာꩻ (ခ) ထာꩻမဉ်ႏလျားတဲ့ လျားလွဉ်ꩻငါႏ-ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် မာꩻတဝ်းထာꩻမာꩻ (ဂ) မွူးမဉ်ႏဟာတဲ့ ဟာလွဉ်ꩻငါႏ-ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် မာꩻတဝ်းထာꩻမာꩻ (ဃ) မဉ်ႏစဝ်းတဲ့ စဝ်းလွဉ်ꩻငါႏ-ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် မာꩻတဝ်းထာꩻမာꩻ (င) ဟို့ꩻမဉ်ႏခိုးတဲ့ ဟို့ꩻခိုးငါႏ-ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် မာꩻတဝ်းထာꩻမာꩻ (စ) ဟို့ꩻမဉ်ႏကွို့ꩻတဲ့ ဟို့ꩻကွို့ꩻငါႏ-ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် မာꩻတဝ်းထာꩻမာꩻ၊ အပဲစ်အဝ်ႏ ယိုသူပါꩻသွူ၊ ကွပ်မာꩻထာꩻမာꩻကုဲင်တွော့ꩻ ပါꩻလိုꩻလွꩻနဝ်ꩻ ဥစ္စာႏတခြိုꩻတဲ့ တလꩻထဲင်းတဝ်း၊ ကလꩻထွူဒါႏ ဥစ္စာႏတခြိုꩻတဲ့ အဝ်ႏလို့ထိုꩻစွဉ်ႏဒျာႏတိက်ꩻတိက်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ သတိꩻ- ပေါႏထာꩻလွꩻနဝ်ꩻ ကလူꩻလွꩻငါတဲ့ အသုံꩻတကျတဝ်းသွူ။
သွꩻခွတု ၁၆-ဖြာꩻအကို အညဒတ္ထု ၄-ဖြာꩻလင်္ကာႏ
+ လွဉ်ခြေင် ထူႏပြေ့ꩻ၊ ဖေႏဆေ့ꩻ လိုႏအာ၊ ဘေꩻထွာ မာꩻဖေႏ၊ ပေါင်ꩻရေႏနမ်းကျိုꩻ၊ ယိုလစ်ꩻမျိုꩻ၊ ဟဲ့ꩻရိုꩻအညဒတ္ထုဟာရသွူ။
အညဒတ္ထုဟာရ သွꩻခွယုတ်(၄)ဖြာꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ
(၁) လွဉ်ခါ လွဉ်ခြေင်ခြေင်၊ ထွိုင်ႏသဲင်ꩻနဝ်ꩻ ထူႏသဲင်ꩻသွꩻပေႏတခြိုꩻ လိုꩻစားနဝ်ꩻ တဖြာꩻ။ (၂) တွိုႏကဖေႏဝင်ꩻနဝ်ꩻ ဖေႏဆေ့ꩻပေႏ၊ မဉ်လꩻအာ ထူႏသဲင်ꩻအသွꩻပေႏတခြိုꩻ လိုꩻစားနဝ်ꩻတဖြာꩻ။ (၃) အနမ်းထွိုင်ႏမော့ꩻ ထာꩻဒုက္ခ၊ ဘေꩻရန်ႏထွိုင်ႏထွာလွဉ်မꩻ လောႏလွေꩻအာႏကွိုꩻအသွꩻ၊ မာꩻဖေႏအသွꩻထာꩻမာꩻ၊ ထွိုင်ႏမော့ꩻဒွုမ် ထာꩻဒုက္ခ၊ ထွိုင်ႏလွစ်လꩻ ဘေꩻရန်ႏတဲင် အွဉ်ႏမွေးယင်းအနမ်း လိုꩻစားနဝ်ꩻ တဖြာꩻ။ (၄) ကွိုက်ꩻဝင်ꩻတဲ့ ထွားဒျာႏနမ်းတာႏအကျိုꩻလွုမ်ꩻ၊ (ဟဝ်ဒျာႏနမ်းတာႏလွုမ်ꩻ)၊ မတ်သွꩻမတ်ခွꩻတဲင် ပေါင်ꩻကွိုက်မွေးတဝ်း လိုꩻစားနဝ်ꩻတဖြာꩻ။ လိုꩻလစ်ꩻဖြာꩻယိုနဝ်ꩻ စင်ႏစဲစ်တဲးတဲ့ ထွားဒျာႏအနမ်းတာႏ၊ ထူႏဒါႏအသွꩻတခြိုꩻတဲင် ဟဲ့ꩻဗာႏ"အညဒတ္ထုဟာရ"သွꩻခွတုꩻ၊ သွꩻခွယုတ်နဝ်ꩻသွူ။
ဝစီပရမ သွꩻခွယုတ်(၄)ဖြာꩻလင်္ကာႏ
ကရီးအင်းဖေႏ၊ ရေႏခါꩻဒေါ့ꩻကြွို့ꩻ၊ အွီႏကွို့ꩻအငဝ်း၊ ဖေႏတဝ်းကုဲင်ထိုꩻ၊ လစ်ꩻဖြာꩻလိုꩻ၊ ဟဲ့ꩻရိုꩻ ဝစီပရမသွူ။
ဝစီပရမသွꩻခွယုတ်(၄)ဖြာꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ
(က) အသွꩻကထွိုင်ႏလွဉ်ကွီငါးထာꩻတဲင် "အင်းဖေႏဒျာႏနာꩻ၊ နေင်ႏဟာနေင်ႏကရီးခါနဝ်ꩻ ခွေအဝ်ႏမောင်ꩻနာꩻဖျော်တန်နဝ်၊ နာꩻဖျော်တဝ်းဟနော၊ ယိုခါနဝ်ꩻ လို့ထိုꩻလဲဉ်း"ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ခွုမ်တခြိုꩻ ကလဲဉ်းခိုႏချာနဝ်ꩻတွော့ꩻ ဒေါ့ꩻသꩻရေꩻလဲႏကွို့ꩻထာꩻ လိုꩻစားနဝ်ꩻတဖြာꩻ။ (ခ) "ယိုခါနဝ်ꩻ အဲဉ်ထဝ်းဒွိုန်း၊ မွူးရဝ်ꩻ မွေးတဝ်းတဲ့ လာငါသူꩻ၊ မွေးတဝ်းတဲ့ နေင်ႏငါသူꩻ ရေႏဖေႏငါးဒျာႏနာꩻ၊ တွိုႏသူꩻမဲ့ꩻလွဉ်ယင်းနေား"ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ခွုမ်ငါလွေꩻတခြိုꩻ တလꩻထီႏတဝ်းဒွိုန်း အနမ်းသူꩻတွော့ꩻ ဒေါ့ꩻသꩻရေꩻလဲႏကွို့ꩻထာꩻ လိုꩻစားနဝ်ꩻတဖြာꩻ။ (ဂ) ကွဉ်ကꩻခွမ်ꩻလာꩻယံတွင်ꩻ ထွိုင်ႏခွဲးအသွꩻတဲင် "ခွမ်ꩻလာꩻယိုနဝ်ꩻ ရလွောက်ꩻမွေးစွဉ်ႏဒျာႏနာꩻ၊ ကွဲးတွော့ꩻ အီႏဖေႏနာꩻတဲ့ သမ်းအဝ်ႏဒျာႏကွို့ꩻ တစုံႏလွုမ်ꩻ၊ အလွိုသမ်းအဲဉ်ထဝ်း"အွဉ်ႏအွီႏငဝ်းတွော့ꩻ ဒေါ့ꩻသꩻရေꩻလဲႏကွို့ꩻထာꩻ လိုꩻစားနဝ်ꩻတဖြာꩻ။ (ဃ) "ဖေႏလလော တဆင်ႏမွိုင်"အသွꩻကွီလနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် "လေားရာႏကုဲင်သဲင်ꩻ၊ လောကြဲင်ႏအီႏထို့သွူ၊ မဉ်ႏဟဝ်တဲးတဲ့ ဖေႏလဒျာႏ"ကြဲစ်အကုဲင်ထိုꩻနုဲင်းယိုတွော့ꩻ ဖေႏလတဝ်း၊ ဒေါ့ꩻသꩻရေꩻလဲႏကွို့ꩻလွုမ်ꩻ လိုꩻစားနဝ်ꩻတဖြာꩻ။ လိုꩻလစ်ꩻဖြာꩻယိုနဝ်ꩻ တခြိုꩻဖေႏတဝ်း၊ အွဉ်ႏအွီႏငဝ်း ဒေါ့ꩻသꩻရေꩻဒျာႏထာꩻတဲင် ဟဲ့ꩻဗာႏ"ဝစီပရမ" (သွꩻခွတုꩻ၊ သွꩻခွယုတ်)နဝ်ꩻသွူ။
"အနုပိယဘာဏီ"သွꩻခွယုတ်လစ်ꩻဖြာꩻလင်္ကာႏ
အော်ကုဲင်အွူတူႏ၊ ဟဝ်လူႏအွူပါ၊ နီငါအံႏဖြာႏ၊ ချာဒျာႏသွမ်ꩻထိုꩻ၊ လိုꩻလစ်ꩻမျိုꩻ၊ ဟဲ့ꩻရိုꩻ ပိယဘာဏီသွူ။
အနုပိယဘာဏီ သွꩻခွယုတ်လစ်ꩻဖြာꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ
(၁) "နီလွေꩻလော်ထာꩻသားဟောင်း" (၂) "နီမာꩻထာꩻဟဝ်၊ နီလူႏထာꩻဟောင်း"ဟဲ့ꩻမာꩻထာꩻဟဝ်နုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့ "အွူ-ဟဝ်ဒျာႏ"ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ ဖေႏခွင်ꩻလွောက်ꩻလွဉ်ꩻဝင်ꩻ လိုꩻစားနဝ်ꩻတဖြာꩻ။ (၃) တွိုႏနီငါနဝ်ꩻ အံႏဖြာႏဒါႏနီ လိုꩻစားနဝ်ꩻ တဖြာꩻ (၄) တွိုႏနီမဲ့ဗꩻချာနဝ်ꩻ ကဲ့ꩻရဲ့ꩻသဲ့ꩻသွမ်ꩻထိုꩻဒါႏနီ လိုꩻစားနဝ်ꩻတဖြာꩻ။ လိုꩻလစ်ꩻဖြာꩻယိုနဝ်ꩻ တွိုႏနီငါနဝ်ꩻ စူꩻနီငဝ်း၊ တွိုႏနီမဲ့ဗꩻ နီဆꩻချာနဝ်ꩻ ကဲ့ꩻရဲ့ꩻသဲ့ꩻသွမ်ꩻထိုꩻဒါႏနီတဲင် ဟဲ့ꩻဗာႏ"အနုပိယဘာဏီ"သွꩻခွတုꩻ သွꩻခွယုတ်နဝ်ꩻသွူ။
အပါယသဟာယ-သွꩻခွယုတ်လစ်ꩻဖြာꩻလင်္ကာႏ
အွꩻဒဝ်ဟဲ့ꩻတေ့ꩻ၊ လယ်ႏခေ့ꩻဟဲ့ꩻစွယ်ꩻ၊ ပျောႏပွယ်ꩻဟဲ့ꩻကုဲင်း၊ တောႏဖုဲင်းဟဲ့ꩻဒါႏ၊ လစ်ꩻဖြာꩻတာႏ၊ ဟဲ့ꩻဗာႏ အပါယ်ႏသွꩻခွသွူ။
အပါယသဟာယ သွꩻခွယုတ်လစ်ꩻဖြာꩻ ကရိုꩻနဝ်ꩻ
(က) ဟဲ့ꩻအွꩻဒါႏဒဝ် လိုꩻစားနဝ်ꩻတဖြာꩻ (ခ) ဟဲ့ꩻလယ်ႏခေ့ꩻဒါႏထာꩻ လိုꩻစားနဝ်ꩻတဖြာꩻ (ဂ) ဟဲ့ꩻလွေꩻထွားဒါႏ ဇာတ်ပွယ်ꩻပျောႏ လိုꩻစားနဝ်ꩻတဖြာꩻ (ဃ) ဟဲ့ꩻတောႏဒါႏထာꩻ လိုꩻစားနဝ်ꩻတဖြာꩻ။ လိုꩻယိုလစ်ꩻဖြာꩻနဝ်ꩻ ကွပ်အအောကုဲင်ဒါႏလိုꩻ အကုဲင်ဖဲ့ꩻလွုမ်ꩻတဲင် ဟဲ့ꩻဗာႏ "အပါယသဟာယ"(သွꩻခွတုꩻ သွꩻခွယုတ်)နဝ်ꩻသွူ။ 'တောင်ꩻသေꩻ-' "ကတဲမ်းနယ်လဲဉ်းဒါႏ ၄-မျိုꩻ ၄-ဖြာꩻစီႏ သွꩻခွတုꩻ သွꩻခွယုတ် ၁၆-ဖြာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ပေါင်ꩻကွိုက်ꩻမွုန်း၊ သျောင်ႏညာꩻညာꩻထိုꩻဗာႏ"နီဗွေႏဘုရာꩻ ဟော်ꩻသေꩻခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
သွꩻပေႏစဲစ် သွꩻပေႏဟဝ် (၁၆)ဖြာꩻအကို "ဥပကာရ"ကရိုꩻဒါႏ သွꩻပေႏဟဝ်(၄)ဖြာꩻလင်္ကာႏ
မွန်ꩻဒဝ်ပသာ၊ သိမ်ꩻပါဥစ္စာႏ၊ ကွိုꩻဗာႏခွေအွို၊ ဖေႏလွိုနီချိုꩻ၊ လစ်ꩻဖြာꩻလိုꩻ၊ ဟဲ့ꩻရိုꩻ"ဥပကာရ"သွူ။
"သမာနသုခဒုက္ခ"ကရိုꩻဒါႏ ခွꩻတရျားရျား-လျားပီပီ သွꩻပေႏဟဝ်လစ်ꩻဖြာꩻလင်္ကာႏ
ငဝ်းတေ့ꩻဒေါ့ꩻနယ်၊ ဒေါ့ꩻဖြယ်အဲဉ်ထဝ်း၊ ဖတဝ်းမော့ꩻဘေꩻ၊ သွꩻရေꩻစွဉ်ꩻသက်၊ လစ်ꩻဖြာꩻတွက်၊ ယူႏပက်ချမ်ꩻသာႏညီꩻဝင်ꩻသွူ။
"သမာနသုခဒုက္ခ"ကရိုꩻဒါႏ ခွꩻတရျားရျား-လျားပီပီ သွꩻပေႏဟဝ်လစ်ꩻဖြာꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ
(က) ငဝ်းအမျိုꩻဒေါ့ꩻတေ့ꩻယို ဒေါ့ꩻတေ့ꩻနယ်ဒါႏလိုꩻနဝ်ꩻ တဖြာꩻ (ခ) သွꩻပေႏကဒေါ့ꩻနယ်ဒါႏ ငဝ်းတေ့ꩻနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻနယ်ဖြဝ်ႏနယ်တဝ်းတောပါꩻလိုꩻနဝ်ꩻ တဖြာꩻ (ဂ) သွꩻပေႏမဉ်ႏမော့ꩻ ဘေꩻရန်ႏအန္တရာယ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဖထိုꩻတဝ်းသွꩻပေႏ၊ ဖြေႏသျင်ꩻကူႏညီႏကိုဒါႏလိုꩻနဝ်ꩻ တဖြာꩻ (ဃ) သွꩻပေႏမဉ်ႏမော့ꩻ အယပ်ꩻအခုဲင်ႏ လုဲင်ႏစွဉ်ႏတွမ်ႏသက် ကူႏညီႏဆောင်ႏရွက်ကိုဒါႏလိုꩻနဝ်ꩻတဖြာꩻ၊ ယိုလစ်ꩻဖြာꩻသွူ။
"အတ္ထက္ခာယီ"ကရိုꩻဒါႏ သွꩻဟဝ်လစ်ꩻဖြာꩻလင်္ကာႏ
ဟဝ်တဝ်းရဲးခါꩻ၊ ဟဝ်ရာꩻထွဉ်ႏသေႏ၊ ဒေါ့ꩻဖေႏငဝ်းထူꩻ၊ လူꩻခမ်းနယ်ဒါႏ၊ လစ်ꩻဖြာꩻတာႏ၊ ဟဲ့ꩻဗာႏ အတ္ထက္ခာယီသွူ။
"အတ္ထက္ခာယီ"ကရိုꩻဒါႏ သွꩻခွဟဝ်လစ်ꩻဖြာꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ
(၁) သွꩻပေႏမဉ်ႏမာꩻ ထာꩻတဟဝ်တဝ်းနဝ်ꩻ ရဲးခါꩻ၊ ဖေႏမာꩻတဝ်းလိုꩻနဝ်ꩻ တဖြာꩻ (၂) ကုသိုလ်ႏတရာꩻ ထာꩻဟဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ထွဉ်ႏမာꩻသေႏသေႏဒါႏလိုꩻနဝ်ꩻ တဖြာꩻ (၃) သွꩻပေႏတဟွုန်ဖိုတဝ်းငဝ်းဆန်ꩻ တရာꩻဗဟုသုတအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏယို ခြုဲင်းနယ်သော့ꩻ ဒေါ့ꩻနယ်ဖေႏဒါႏလိုꩻနဝ်ꩻတဖြာꩻ (၄) သွꩻပေႏ ဖေႏကတွိုႏလူꩻခမ်း၊ ဖေႏကလꩻသမ်းနိဗ္ဗာန်ႏ ကျမ်ႏဒေါ့ꩻအွဉ်ႏမာꩻလိုꩻနဝ်ꩻ တဖြာꩻ၊ ယိုလစ်ꩻဖြာꩻသွူ။
"အနုကမ္ပက"ကရိုꩻဒါႏ သွꩻပေႏဟဝ်လစ်ꩻဖြာꩻလင်္ကာႏ
သွꩻလင်ꩻမသွင်ႏ၊ သွꩻထင်ႏအာႏရꩻ၊ သွမ်ꩻသွꩻရဲးဒါႏ၊ အံႏဖြာႏသွꩻရက်၊ လစ်ꩻဖြာꩻတွက်၊ သွꩻဖက် "အနုကမ္ပက"သွူ။
"အနုကမ္ပက"ကရိုꩻဒါႏ သွꩻပေႏဟဝ်လစ်ꩻဖြာꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ
(က) သွꩻပေႏစီꩻပွါꩻရေꩻစတဲင် မဉ်ႏထဲ့ဖွိုႏ ဆုတ်ယုတ်လင်ꩻနဝ်ꩻ သꩻသွင်ႏတဝ်း၊ သꩻရေꩻတဝ်းလိုꩻနဝ်ꩻ တဖြာꩻ (ခ) သွꩻပေႏစီꩻပွါꩻရေꩻစတဲင် မဉ်ႏထင်ႏထို တိုꩻတက်လွဉ်နဝ်ꩻ သꩻရေꩻအာႏရꩻလိုꩻနဝ်ꩻ တဖြာꩻ (ဂ) ဝင်ꩻမဉ်ႏကဲ့ꩻရဲ့ꩻ အသွꩻပေႏနဝ်ꩻ ဖေႏသွမ်ꩻသဲ့ꩻတဝ်း၊ ဖေႏကဲ့ꩻရဲ့ꩻတဝ်းလိုꩻနဝ်ꩻ တဖြာꩻ (ဃ) ဝင်ꩻမဉ်ႏအံႏဖြာႏ အသွꩻပေႏနဝ်ꩻ ဟွုန်ဟဝ်သꩻရေꩻ၊ ဝွေꩻတဲ့ ထောက်ခံႏ၊ အံႏဖြာႏလွဉ်ꩻထဲင်းလိုꩻနဝ်ꩻတဖြာꩻ။ ကဒေါ့ꩻနယ်ထွူလဲဉ်းဒါႏ လစ်ꩻမျိုꩻလစ်ꩻခဝ် သွꩻဟဝ်(၁၆)ဖြာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ တစိုးတသက် သွꩻရက်အနေႏ ပေါင်ꩻကွိုက်ꩻသေႏသေႏလွေꩻဗာႏသွူ။
အရပ်သူဖဲ့ꩻ ဖန်ဟဲ့ꩻထူꩻဆန်ꩻလင်္ကာႏ
ကွဉ်ႏဖဲ့ꩻ မွိုးဖါ၊ နဝ်ခါ ဆရာႏ၊ တွို့ꩻတာႏ လမ်းသား၊ ထင်ꩻစား သွꩻခွ၊ ဆꩻလသွဉ်းအီ၊ ဖဲ့ꩻကီ ရဟန်ꩻ၊ ရပ်သူခန်ꩻ၊ ထူꩻဆန်ꩻဟဲ့ꩻဖန်နေး။
အရပ်သူဖဲ့ꩻ ဖန်ဟဲ့ꩻထူꩻဆန်ꩻ ကရိုꩻနဝ်ꩻ
၁။ မွိုးဖါသီးနဝ်ꩻ ကေꩻဇူꩻအဝ်ႏရီးရီးဝင်ꩻတဲင် ဖန်ဟဲ့ꩻဆꩻကွဉ်ႏ (ပုရိမာဒိသာ)နဝ်ꩻသွူ။ ၂။ ဆရာႏသီးနဝ်ꩻ တပဲ့ꩻသီး ကကွဉ်းတော့ꩻဒါႏ အလူႏစာႏယို ကွပ်ပွိုးခံႏထူႏထွိုက်ဒါႏတဲင် ဟဲ့ꩻဖန်ဗာႏဆꩻနဝ် (ဒက္ခိဏာဒိသာ)နဝ်ꩻသွူ။ ၃။ လမ်းသားပိုမာနဝ်ꩻ ခွုမ်မာꩻလွဉ်ꩻဗာႏ ကေားအွဉ်ငါသား ဝါꩻဖြားဆꩻချာတဲင် ဖန်ဟဲ့ꩻဆꩻတွို့ꩻ (ပစ္ဆိမာဒိသာ)နဝ်ꩻသွူ။ ၄။ သွꩻခွသီးကရိုꩻနဝ်ꩻ နီမဉ်ႏအဝ်ႏခံ ထာꩻဒုက္ခကိုယို ကွပ်ပွိုးမာꩻလွစ်ထန်ႏထိုꩻဖေႏဒါႏနီတဲင် ဟဲ့ꩻဖန်ႏဗာႏထꩻထင်ꩻ (ဥတ္တမာဒိသာ)နဝ်ꩻသွူ။ ၄။ သွꩻခွသီးကရိုꩻနဝ်ꩻ နီမဉ်ႏအဝ်ႏခံ ထာꩻဒုက္ခကိုယို ကွပ်ပွိုးမာꩻလွစ်ထန်ႏထိုꩻဖေႏဒါႏနီတဲင် ဟဲ့ꩻဖန်ဗာႏ ဆꩻထင်ꩻ(ဥတ္တရာဒိသာ)နဝ်ꩻသွူ။ ၅။ သွဉ်းသယ်ႏသီးဖုံႏနဝ်ꩻ အုံဗာႏအဗွေႏသီးဆꩻလတဲင် ဖန်ဟဲ့ꩻဗာႏ ဆꩻလ(ဟေဋ္ဌိမာဒိသာ)နဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်ပွိုးအကျောင်ꩻခရာႏ နုဲင်းယိုဖုံႏနဝ်ꩻ မွိုးဖါသီးနဝ်ꩻ ဆꩻကွဉ်ႏ၊ ဆရာႏသီးနဝ်ꩻ ဆꩻနဝ်၊ ဖန်ဟဲ့ꩻဗာႏစတဲင် နုဲင်းယိုသွူ။ ၆။ ရဟန်ꩻ (ပုဏ္ဏာꩻ) သီးယိုနဝ်ꩻ သီႏလ သမာႏဓိ-စတဲင် အဗွန်အဟုံႏဖုံႏယို လဲဉ်းနီဆꩻကီတဲင် ဖန်ဟဲ့ꩻဗာႏဆꩻကီ(ဥပရိမာဒိသာ)နဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ ဝုဲင်ႏဗာႏဒျာႏ မွိုးဖါဆရာႏသီး-စတဲင် ပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏယိုသွူ၊ ဝုဲင်ႏဗာႏအရပ်ဆꩻကွဉ်ႏ ဆꩻနဝ်-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ မွေးတဝ်းသွူ။
ပိုမူႏပိုခိုဝွတ္တရာꩻငတ်ꩻပါꩻလင်္ကာႏ
လွူးမွိုးဖါဗွေႏ၊ မာꩻဖေႏထာꩻမာꩻ၊ ထိန်ꩻခါꩻခွီုꩻရက်၊ မွေႏဆက်ခံႏထူႏ၊ လူႏဖန်းမွိုးဖါ၊ ငတ်ꩻပါꩻခါ၊ ကထွာပိုသီး ဝွတ္တရာꩻ။
မွိုးဖါဝွတ္တရာꩻငတ်ꩻပါꩻလင်္ကာႏ
ဟဝ်တဝ်းရဲးခါꩻ၊ ဟဝ်ရာꩻနယ်အွဉ်၊ ထွဉ်ႏသွဉ်ပညာႏ၊ တောႏပါႏအပ်လင်ꩻ၊ နီရင်ꩻထေဖေႏ၊ ငတ်ꩻပါꩻသေႏ၊ မွိုးဗွေဖါသီး ဝွတ္တရာꩻ။
မွိုးဖါဝွတ္တရာꩻငတ်ꩻပါꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ
(က) ပိုမဉ်ႏမာꩻထာꩻမာꩻကုဲင် (အကုသိုလ်ႏ)နဝ်ꩻ ဖေႏမာꩻမွုန်း၊ ရဲးခါꩻဗာႏ (ခ) ထာꩻမာꩻဟဝ် (ကုသိုလ်ႏ)ဖုံႏနဝ်ꩻ ထွဉ်ႏမာꩻဗာႏပို (ဂ) ထွဉ်ႏသွဉ်ဗာႏ ထာꩻဒါႏဉာဏ်ႏပညာႏ (ဃ) အွဉ်ႏတောႏလမ်းဗာႏတွမ်ႏ မာဟဝ်ဝါꩻဒါႏ (င) ဖန်းဖေႏဗာႏအမွေႏ ဖေႏဗာႏအနီꩻအရင်ꩻ ယိုငတ်ꩻပါꩻသွူ။
တပဲ့ꩻဝွတ္တရာꩻငတ်ꩻပါꩻ ကရိုꩻနဝ်ꩻ
(၁) ပေါႏဆရာႏကျွꩻလွဉ် ထွိုင်ႏရီးအွဉ်ဗာႏဆရာႏ (၂) ဆယ်ꩻကပ်တရေ့ အုံထေ့ဗာႏဆရာႏ (၃) အုံလိန်ႏလိန်ႏမာႏမာႏ နာႏဗာႏဆရာႏငဝ်း (၄) ကျိုꩻစာꩻသွဉ်ဗာႏ ဉာဏ်ႏပညာႏ (၅) လွူးချာ ရိုႏရိုႏသေႏသေႏဗာႏဆရာႏ ယိုငတ်ꩻပါꩻသွူ။ တောင်ꩻသေꩻ- + ဒါႏပညာႏမꩻ၊ လိုႏတွိုင်ꩻလꩻ၊ ခွꩻသꩻ ချမ်ꩻသာႏဗာႏ။ + ပညာႏဒါႏတဝ်း၊ ထီႏတဖြဝ်း၊ အဲဉ်ထဝ်း ထာꩻချံꩻသာႏ။ + ပညာႏကင်ꩻနမ်း၊ လိုꩻအခမ်း၊ ဟဝ်ငမ်း ဒုက္ခငါႏ။
ဆရာႏဝွတ္တရာꩻငတ်ꩻပါꩻလင်္ကာႏ
ဆုံꩻမꩻဖျင်ဗာႏ၊ ပညာႏသွဉ်သင်၊ လို့စင်မကျန်ႏ၊ ဘေꩻရန်ႏရဲးခါꩻ၊ သင်ꩻရာꩻအပ်ငါ၊ ငတ်ꩻပါꩻခါ၊ ကထွာဆရာႏဝွတ္တရာꩻ။
ဆရာႏဝွတ္တရာꩻငတ်ꩻပါꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ
(က) ဟဝ်ဒါႏဆုံꩻမꩻ ပျꩻနယ်ဖျင်ဖေႏဗာႏ နမ်းကျင်ꩻတရာꩻ (ခ) သွဉ်ဖေႏဗာႏ ဉာဏ်ႏပညာႏ (ဂ) သွဉ်လို့လို့စင်စင်ဖေႏဗာႏ ဉာဏ်ႏပညာႏ (ဃ) တပဲ့ꩻဘုံꩻဖေႏကထင်ႏ ဘေꩻရန်ႏဖေႏကကင်ꩻနဝ်ꩻ ဆရာႏမာꩻဖေႏဗာႏ (င) သင်ꩻရာꩻအပ်ငါလွေꩻဗာႏ ဆရာႏဟဝ် ဆရာႏဒါႏထျꩻ ယိုငတ်ꩻပါꩻသွူ။
ဝါꩻခိုဝွတ္တရာꩻငတ်ꩻပါꩻ-ကရိုꩻနဝ်ꩻ
(၁) အွဉ်ႏဒေါ့ꩻရီ အွီႏအွီႏနွိုးနွိုးဗာႏ မာမူႏလမ်းသား (၂) ဒေါ့ꩻရီရွိုင်ꩻစွိုင်ꩻဗာႏတဝ်းမာ (၃) နေးတေားဗာႏတဝ်း လိုꩻမူႏလင် (၄) တခြိုꩻဥစ္စာႏ ဖေႏအပ်ဗာႏမာ (၅) ဥစ္စာႏအလွို ထွိုက်ရာꩻခြွိုင်းဖေႏဗာႏမာ ယိုငတ်ꩻပါꩻသွူ။
မာꩻမူႏဝွတ္တရာႏငတ်ꩻပါꩻလင်္ကာႏ
ဖွစ်ꩻဖျိုးယံယဲ့ꩻ၊ နီဖဲ့ꩻတျာခဝ်း၊ နေးတဝ်းဝါꩻလင်၊ ထိန်ꩻဖျင်ဥစ္စာႏ၊ လျင်ႏဒါႏလွꩻကင်ꩻ၊ ငတ်ꩻပါꩻရင်ꩻ၊ မာꩻနင်ဝွတ္တရာꩻ။
မာမူႏဝွတ္တရာꩻငတ်ꩻပါꩻ-ကရိုꩻနဝ်ꩻ
(က) ဒွိုႏသွတ်ꩻဖွစ်ꩻဖျိုး အာစွိုးလမ်းတာႏ မာꩻဗာႏယံယံ (ခ) မာဖဲ့ꩻ ဝါဖဲ့ꩻ ဖူးဝေးမျိုꩻဖုံႏယို ခီႏမျောက်တတွာတွာဗာႏလို့ဝင်ꩻ (ဂ) နေးတေားဗာႏတဝ်း လိုꩻခိုလင် (ဃ) ကလꩻလွဉ်ဒါႏ တခြိုꩻဥစ္စာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ထိန်ꩻသိမ်ꩻခါꩻဗာႏဟဝ်ဟဝ် (င) ခွုမ်မာꩻဒါႏလျင်ႏ လွꩻပျင်ႏဗာႏတဝ်း ယိုငတ်ꩻပါꩻသွူ။ တောင်ꩻသေꩻ- + မာꩻဝါမညမ်း၊ လိုꩻအခမ်း၊ လွူးနမ်း သꩻချမ်ꩻသာႏ။ + ဖြာꩻဟဝ်ဖြာꩻညမ်း၊ လိုꩻအခမ်း၊ လွူးနမ်းမပေါႏသာႏ။ + မာညမ်းဝါꩻညမ်း၊ လိုꩻအခမ်း၊ လွူးနမ်းဒုက္ခငါႏ။
သွꩻပေႏချင်ꩻ ဝွတ္တရာꩻငတ်ꩻပါꩻလင်္ကာႏ
ဥစ္စာႏဖေႏလင်ꩻ၊ နမ်းကျင်ꩻအွဉ်ႏတျာ၊ နယ်ပါစီꩻပွါꩻ။ ဒေါ့ꩻထꩻနာႏသာႏ၊ သစ္စာႏမဲဉ်ႏလင်ꩻ၊ ငတ်ꩻပါꩻရင်ꩻ၊ သွꩻချင်ꩻဝွတ္တရာꩻ။
ဖြော်ချာသွꩻပေႏ ကေꩻဇူꩻသားဝွတ္တရာꩻငတ်ꩻပါꩻလင်္ကာႏ
ပုဲင်ꩻသဲင်ꩻမွန်ꩻဒဝ်၊ သိမ်ꩻဟဝ်ဥစ္စာႏ၊ ကွိုꩻဗာႏအရေꩻ၊ မော့ꩻဘေꩻထွားလောႏ၊ ပူႏဇောႏတွိုႏပို၊ ငတ်ꩻပါꩻယို၊ အဝ်ႏဖို ဖျော်ကေꩻဇူꩻ။
ဖြော်သွꩻပေႏကေꩻဇူꩻသား-ဝွတ္တရာꩻငတ်ꩻပါꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ
(က) သွꩻပေႏမဉ်ႏမွန်ꩻဒဝ်နဝ်ꩻ ပုဲင်ꩻသဲင်ꩻပသာတွိုႏတွိုႏဖေႏဗာႏလမ်း၊ (ခ) သိမ်ꩻဟဝ်ဖေႏဗာႏ သွꩻပေႏတခြိုꩻဥစ္စာႏ (ဂ) သွꩻပေႏမဉ်ႏမော့ꩻ အယပ်ꩻအခုဲင်ႏ ထွားကိုဖေႏအာႏဗာႏ (ဃ) သွꩻပေႏမဉ်ႏမော့ꩻဘေꩻရန်ႏ တွမ်ႏဖထိုꩻမွုန်းတဝ်း လောႏထွားကူႏညီႏစွဲးကိုဗာႏ (င) ဖြော်ချာသွꩻပေႏကေꩻဇူꩻလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း သွꩻပေႏမဉ်ႏသီငါ အဝ်ႏကုဲင်ဆꩻချာ အပိုအလီꩻဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ပူႏဇောႏဖြော်ချာလွေꩻဗာႏ ကေꩻဇူꩻ၊ ယိုငတ်ꩻပါꩻသွူ။ "ဗွေႏဝွတ္တရာꩻငတ်ꩻပါꩻလင်္ကာႏ" (၁) ထာꩻမာꩻစဲဉ်ႏထွို့ꩻ လွူးကွို့ꩻကွို့ꩻပါ၊ ဆော့ဆာလွမ်ꩻလာꩻ၊ အွီႏရာꩻဖန်ဗာႏ၊ အွဉ်ႏသာႏခွင်ꩻဖေႏ၊ ငတ်ꩻပါꩻနေႏ၊ ထွာဗွေႏဝွတ္တရာꩻ။
ဗွေႏဝွတ္တရာꩻငတ်ꩻပါꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ
(၁) ထွို့ꩻစီႏစဲဉ်ႏဖေႏဗာႏ ထာꩻမာꩻ (၂) လွူးကွို့ꩻကွို့ꩻဗာႏ သွဉ်းသယ်ႏ (၃) သွဉ်းသယ်ႏမဉ်ႏဆော့ဆာထာꩻ လွမ်ꩻလာꩻဗာႏ (၄) မဉ်ႏအံႏ ထာꩻအံႏအွီႏတဲ့ ဖန်းဖေႏပါဗာႏ သွဉ်းသယ်ႏ (၅) အခိန်ႏအုံတဲ့ ဖေႏအုံဗာႏ၊ ထင်ႏကျောင်ꩻထင်ႏကန်ႏ သတင်ႏပွယ်ꩻတွင်ꩻ ဖေႏခွင်ꩻအွဉ်ႏစွꩻဖေႏဗာႏ သွဉ်းဗာႏ ယိုငတ်ꩻပါꩻသွူ။
သွဉ်းသယ်ႏဝွတ္တရာꩻငတ်ꩻပါꩻလင်္ကာႏ
ထွိုင်ႏရီးမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ၊ ဗေင်ႏဆုဲင်ꩻဆုဲင်ꩻဗာႏ၊ ခွင်ꩻသာႏမꩻနေး၊ မာꩻမွေးဗာႏသေႏ၊ အွပ်ꩻဗွေႏလွဉ်းလွဉ်း၊ ငတ်ꩻပါꩻခြွဉ်း၊ ထွာသွဉ်းဝွတ္တရာꩻ။
သွဉ်းသယ်ႏဝွတ္တရꩻငတ်ꩻပါꩻ-ကရိုꩻနဝ်ꩻ
(က) ထွိုင်ႏရီးဗာႏလဲဉ်း အဗွေႏမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ (ခ) ဗေင်ႏဆုဲင်ꩻဆုဲင်ꩻဗာႏ အဗွေႏ (ဂ) အဗွေႏမဉ်ႏအွဉ်ႏစွꩻခွင်ꩻ မဉ်ႏဖေႏမꩻ ထူႏလꩻနေးဗာႏ (ဃ) မာꩻမွေးမွေးမာꩻယံယံ မာꩻတဲပ်တဲပ်နဲပ်နဲပ်ဗာႏ ထာꩻမာꩻ (င) ဝင်ꩻအမျာꩻငါ အွပ်ꩻဗာႏအံႏဖြာႏဗာႏ အဗွေႏကေꩻဇူꩻလွဉ်းလွဉ်း ယိုငတ်ꩻပါꩻသွူ။
တကာႏမူႏခိုဝွတ္တရာꩻငတ်ꩻပါꩻလင်္ကာႏ
ရက်မွေးမာꩻဖေႏ၊ ရက်ဖေႏငဝ်းယုံ၊ ရက်စုံသꩻရာႏ၊ ဗွောင်ဒျာႏပင်ꩻခါꩻ၊ နွောင်ꩻရာꩻကပ်လူႏ၊ ငတ်ꩻပါꩻဗူႏ၊ တကာႏခိုမူႏဝွတ္တရာꩻ။
တကာႏမူႏခိုဝွတ္တရာꩻငတ်ꩻပါꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ
(၁) နေးတွမ်ႏနမ်းထာꩻရက်တဲင် မာꩻဖေႏဗာႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးထာꩻမာꩻ (မေတ္တေန ကာယကမ္မေန) (၂) နေးတွမ်ႏဖြောင်းထာꩻရက်တဲင် "လောင်ꩻလွလုဲင်း၊ လူႏလွလုဲင်း၊ တမာဗာႏပါ၊ နာႏတရာꩻဟဲ့ꩻဗာႏ "သာႏဓု"ဒေါ့ꩻရီအွီႏအွီႏယုံယုံဗာႏလိုꩻကျောင်ꩻ (မေတ္တေန ဝစီကမ္မေန) (၃) နေးတွမ်ႏသꩻထာꩻရက်မေတ္တာႏတဲင် "နီဗွေႏသျင်ႏ၊ နီဗွေႏစင်ꩻ ဘေꩻရန်ႏကင်ꩻလွသွော့နေား"စုခေါသꩻရာႏ ဆုꩻတောင်ꩻဖေႏဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ (မေတ္တေန မနောကမ္မေန) (၄) လိုꩻကျောင်ꩻတွက်တာႏ ဗွောင်ဒျာႏတခါꩻ၊ လိုႏရာꩻပင်ꩻလဝ်းသေꩻခါꩻဗာႏ (အနာဝဋ ဒွါရတာယ) (၅) ကားကနွောင်ꩻရာꩻ ဒဲဉ်ဗွာသွမ်ꩻဖျူႏ ကပ်လူႏအမျိုꩻမျိုꩻ (အာမိသာနုပ္ပဒါနေန) ယိုငတ်ꩻမျိုꩻသွူ။ ပါဠိသာဓက- ( မေတ္တေန ကာယကမ္မေန၊ မေတ္တေန ဝစီကမ္မေန၊ မေတ္တေန မနောကမ္မေန၊ အနာဝဋဒွါရတာယ၊ အာမိသာနုပ္ပဒါနေန) ဒီဃနိကာယ ပါထိကဝဂ္ဂပါဠိ- လိတ်မဲ့ငါ (၁၅၅/၁၉၆) အဋ္ဌကထာ--- လိတ်မဲ့ငါ (၁၃၉/၁၄၀)
ရဟန်ꩻသီးဝွတ္တရာꩻသူပါꩻလင်္ကာႏ
ဟဝ်တဝ်းရဲးခါꩻ၊ ဟဝ်ရာꩻနယ်ဗာႏ၊ မေတ္တာႏသꩻဗွာ၊ တသာဟော်ꩻယို၊ ဟွုန်ဖိုဟော်ꩻစဲင်း၊ နယ်ထဲင်းသူခန်ꩻ၊ ယိုသူတန်ꩻ၊ ရဟန်ꩻဝွတ္တရာꩻ။