cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
သမ္ဖပ္ပလာပါဝေရမဏိ
ဝေရမဏိ-သျောင်ႏထိုꩻ(ဒေါ့ꩻတောဝ်း)ငေါဝ်းခွဉ်းဆေ့ꩻ"ကရိုꩻနောဝ်ꩻ
နမ်း (ကိုႏတဲင်ႏ)တဲ့ ဒေါ့ꩻတောဝ်း ငေါဝ်းခွဉ်ႏဆေ့ꩻ၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဝွေꩻတထွဉ်ႏဒေါ့ꩻတောဝ်းငေါဝ်းခွဉ်ႏဆေ့ꩻ၊ မဉ်ႏသေမဉ်ႏဟွိုန် ဝင်ꩻဒေါ့ꩻငေါဝ်းခွဉ်ႏဆေ့ꩻတဲ့ ဆီꩻခါꩻရဲခါꩻ၊ ဖေႏတဝ်းဒေါ့ꩻတဝ်း ငေါဝ်းခွဉ်ႏဆေ့ꩻ၊ ဒေါ့ꩻငေါဝ်းခွဉ်ႏဆေ့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ သꩻရေꩻတဝ်း၊ သဖော်ꩻတူႏတဝ်း၊ နစ်သက်တဝ်း၊ ဟွိုန်ဟောဝ်တဝ်း၊ ကျွိုက်တဝ်း၊ ပေါႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းခွဉ်ႏဆေ့ꩻနဝ်ꩻ ခံႏဗာႏအပဲစ်နုဲင်းယိုနုဲင်းနဝ်ꩻ သွဉ်သင်ဆွုံꩻမꩻ ချꩻနားဖေႏဝင်ꩻ စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာသျောင်ႏထိုꩻ (ထွာဒေါ့ꩻတောဝ်း)ငေါဝ်းခွဉ်ႏဆေ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဒေါ့ꩻငေါဝ်းခွဉ်ႏဆေ့ꩻနဝ်ꩻ ဟောဝ်တဝ်း၊ ထွာ သမ္ဖပ္ပလာပ ဒုစရဲက်၊ ထွာအကျင်ꩻဟောဝ်တဝ်း။ ဒေါ့ꩻတောဝ်း ငေါဝ်းခွဉ်ႏဆေ့ꩻနဝ်ꩻ ဟောဝ်၊ ထွာ သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝေရမဏိ သုစရဲက်၊ ထွာအကျင်ꩻဟောဝ်နောဝ်ꩻသွူ။
ဟောဝ်တောဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ ဟောဝ်နုဲင်းမုဲင်ꩻ"နဲတဲင်
လိုꩻကဒေါ့ꩻဒါႏ ငေါဝ်းခွဉ်ႏဆေ့ꩻနောဝ်ꩻ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻလိုꩻဟုတ်ꩻလာꩻ၊ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻလိုꩻဖုတ်ꩻတလီꩻဆျာႏ၊ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻလိုꩻတလီꩻဖွိုင်ꩻ၊ ဒေါ့ꩻစွဉ်ႏငေါဝ်းမွေးငွါမဲဉ်ႏတဲ့ ဝင်ꩻတယွုမ်းတောဝ်း၊ ဒေါ့ꩻထာꩻတဲ့ ဝင်ꩻတနာႏတောဝ်း၊ ဒေါ့ꩻထာꩻ အထီထွူႏတောဝ်း၊ ဒေါ့ꩻထာꩻဩဇာႏအာႏဏာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ ဂုဏ်ႏသိက္ခာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ ဝင်ꩻထီႏဖွီ၊ ဝင်ꩻတထင်းတန်တောဝ်း၊ ဖုတ်ꩻအာတလီꩻဆျာႏတဲင် ဒေါ့ꩻထာꩻငေါဝ်းအမာႏပါဒါႏ၊ ဝင်ꩻအံႏသွင်ꩻတဝ်း၊ ဝင်ꩻရိုႏသေႏတောဝ်း၊ ဒေါ့ꩻဒါႏဝင်ꩻပွုံႏဝင်ꩻမဉ်ꩻ၊ ကွပ်ငေါဝ်းတဲင် မဲ့ငါပေႏ တရေႏကုဲင်အီဒါႏ၊ အချိန်ႏလို့ခြေင်၊ ထာꩻမာꩻ၊ ထာꩻလွေꩻ၊ ထာꩻသဲင်ꩻဖုံႏ တန်ႏအီႏစောဝ်းတဲ့ လားထိုꩻ (ထဲ့ဆုဲင်ꩻထိုꩻ)ဒါႏ၊ ကုသိုလ်ႏတန်ႏအီႏထွာအာတဲ့ ထွာဆေ့ꩻ၊ တန်ႏအီႏထွာကုသိုလ်ႏတဲ့ ထွာတောအကုသိုလ်ႏ၊ တွိုႏဘဝငါသူꩻတဲ့ တွိုႏလွေꩻဗာႏ ခင်ႏလမ်းညမ်း၊ အပါယ်ႏခမ်းစတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ မဉ်ႏဒေါ့ꩻတောဝ်း ငေါဝ်းခွဉ်ႏဆေ့ꩻနောဝ်ꩻ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻတောဝ်း လိုꩻဟုတ်ꩻထာꩻ၊ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻတောဝ်း လိုꩻဖုတ်ꩻတလီꩻဆျာႏ၊ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻတောဝ်း လိုꩻတလီꩻဖွိုင်ꩻ၊ ဒေါ့ꩻငေါဝ်းမွေးငွါမဲဉ်ႏတဲင် ဝင်ꩻယွုမ်း၊ ဒေါ့ꩻထာꩻတဲ့ ဝင်ꩻနာႏ၊ ဒေါ့ꩻထာꩻအထီထွူႏ၊ ဒေါ့ꩻထာꩻ ဩဇာႏအာႏဏာႏအောဝ်ႏ၊ ဂုဏ်ႏသိက္ခာႏအောဝ်ႏ၊ ဝင်ꩻထင်းဖွီတောဝ်း၊ ဝင်ꩻထင်းတန်၊ ဝင်ꩻအံႏသွင်ꩻ၊ ဝင်ꩻရိုႏသေႏ၊ ဖုတ်ꩻတဝ်းတလီꩻဆျာႏတဲင် ဒေါ့ꩻထာꩻငေါဝ်းအမာႏပါဒါႏတဝ်း၊ ဒေါ့ꩻဒါႏတဝ်း ဝင်ꩻပွုံႏဝင်ꩻမဉ်ꩻ၊ ကွပ်ငေါဝ်းတဲင် မဲ့ငါပေႏ တရေႏကုဲင်အီဒါႏတဝ်း၊ အချိန်ႏလို့ခြေင်တဝ်း၊ ထာꩻမာꩻ၊ ထာꩻလွေꩻ၊ ထာꩻသဲင်ꩻဖုံႏ မာꩻဗာႏစောဝ်း၊ ထွူစောဝ်း၊ လွေꩻသဲင်ꩻဗာႏစောဝ်း၊ တွိုႏစောဝ်း၊ ဖျော်စောဝ်း၊ အချိန်ႏမဲဉ်ႏ၊ တန်ႏအကုသိုလ်ႏအီႏထွာအာတဲ့ ထွာဆေ့ꩻ၊ တန်ႏအီႏထွာအကုသိုလ်ႏတဲ့ ထွာတောကုသိုလ်ႏ၊ တွိုႏဘဝငါသူꩻတဲ့ တွိုႏလွေꩻဗာႏ ခင်ႏလမ်းဟောဝ်၊ လိုꩻခမ်းလူꩻခမ်းစတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ကွပ်ဒေါ့ꩻတောဝ်း ငေါဝ်းခွဉ်ႏဆေ့ꩻတဲင် ကခံႏစာꩻဗာႏအကျိုꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ
၁။ တွိုႏထင်ႏဗာႏ လူꩻအခမ်း ၂။ ယံမျတ်လဲဉ်းက လူꩻလင် ၃။ တိန်ႏတွိုႏသဲင်ꩻယင်း လိုꩻခမ်းတဲ့ ထွာဗာႏခွန်စက်ျာႏ ၄။ ကာႏပေါင်တရေꩻ နုဲင်းချင်ႏသေ့ꩻ ၅။ ဝင်ꩻယားကုဲင်နွောင်ꩻတောဝ်း- စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ ဒေါ့ꩻတောဝ်းငေါဝ်းခွဉ်ႏဆေ့ꩻနောဝ်ꩻ ဟဝ်ငါႏ မရေႏမရာႏနောဝ်ꩻသွူ။
သမ္ဖပ္ပလာပ အင်္ဂါႏ ၂-ပါꩻ" (ဒေါ့ꩻတောဝ်းငေါဝ်းခွဉ်ႏဆေ့ꩻ အချက် ၂-ချက်)
၁။ ရေႏဒေါ့ꩻငေါဝ်းအကျိုꩻအဲဉ်ထောဝ်းစား ၂။ ဒေါ့ꩻငေါဝ်း အကျိုꩻအဲဉ်ထောဝ်းနောဝ်ꩻစား။ တောင်ꩻသေꩻ- ဝင်ꩻမဉ်ႏယွုမ်းမꩻ ကမ္မပထထွာ၊ ပေါႏဝင်ꩻတယွုမ်းတောဝ်း ဝွေꩻငေါဝ်းနောဝ်ꩻ ကမ္မပထထွာတောဝ်း။ က- ကမ်ႏ(ထာꩻမာꩻ) ပထ- တဖူꩻလွေꩻအပါယ်ႏ ကမ္မပထ - ထာꩻမာꩻထောင်လွေꩻ အပါယ်ႏတဖူꩻ (ထာꩻမာꩻတွိုႏလွေꩻအီဒါႏ အပါယ်ႏ)။ ကဗျာ + အကျိုꩻအဲဉ်ထဝ်း - ဒေါ့ꩻငေါဝ်းလွဉ်ꩻမာႏ နုဲင်းနဝ်ꩻမာꩻမွိုန်း - မဉ်ႏယွိုန်းနောဝ်ꩻရာꩻ အကျင်ꩻဟဝ်မျတ် - စွုမ်ႏဇာတ်ချမ်ꩻသာႏ ဘွုန်ꩻထိုငါႏ - သေႏချာႏယံငါငါ။
ကဗျာယို မဉ်ႏပြန်ႏငေါဝ်းရိုꩻရိုꩻနောဝ်ꩻ
ဒေါ့ꩻငေါဝ်းအကျိုꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ ဒေါ့ꩻငေါဝ်းခွဉ်ႏဆေ့ꩻ၊ ဖြောင်းလွဉ်ꩻမာႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ တွမ်ႏမာꩻမွိုန်း၊ မဉ်ႏယွိုန်းထိုꩻနဝ်ꩻ ထွာအကျင်ꩻဟဝ်၊ ထွာအကျင်ꩻမျတ်၊ (ကွပ်အကျင်ꩻဟဝ်၊ အကျင်ꩻမျတ်တဲင်) ချမ်ꩻသာႏဗာႏ စွုမ်ႏဇာတ်ဇာတ် စွုမ်ႏပန်ပန်၊ ဘွုံꩻကံႏလဲ့ ထိုငါႏ၊ သေႏချာႏယံလွေꩻတငါငါစွဉ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။
ယိုနဝ်ꩻယိန်းတရေꩻ
"ယိုနဝ်ꩻ ယိန်းတရေꩻ" ၁။ "ယာႏဗွာ"နောဝ်ꩻ တရေꩻတဲ့ "သꩻဗွာ"နောဝ်ꩻ ယိန်းတရေꩻ။ ၂။ ခြွိုင်းနမ်းတွမ်ႏ "ခံꩻ"နောဝ်ꩻ တရေꩻတဲ့ ခြွိုင်းနမ်းတွမ်ႏ "အကျင်ꩻ"နောဝ်ꩻ ယိန်းတရေꩻနောဝ်ꩻသွူ။
မိဉ်းဆျန်ခရဲင်ႏ
မိဉ်းဆျန်ခရဲင်ႏ (မြင်းခြံခရိုင်) (Myingyan District) ယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန်အကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ခရဲင်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏခင်ႏလမ်းဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻမိဉ်းဆျန် ကိုသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
မိဉ်းဆျန်ခရဲင်ႏကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလယိုအတွိုင်ꩻသွူ-
မိဉ်းဆျန်ခရဲင်ႏကို ကရီးခါ ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏကျောက်ပန်းတောင်းယို တွိုႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ ဇန်နဝါရီလာ ၁၅ နီꩻနဝ်ꩻ လွောင်ႏဗူႏသော့ꩻလွေꩻလုဲင်ႏ ညောင်ဦးခရဲင်ႏကိုသွူ။ တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာ(၃၀)နီꩻနဝ်ꩻ ဖꩻထန်ႏထိုꩻသွူ ဝေင်ꩻနယ်ႏငန်းသွန်တဲင် ထဲမ်သော့ꩻလွေꩻလုဲင်ႏ တဒါးအူးခရဲင်ႏကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏ
အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏ (အိန်းကလေက် : Lwe Oon၊ မန်း : လွယ်အွန့်ကျေးရွာအုပ်စု) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ (အခဝ်နဝ်) ၊ မျင်ꩻမိုရ်ႏခမ်း ၊ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻကို ကအဝ်ႏဒါႏ အွိုင်ႏတအွိုင်ႏဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏ ထီခိုႏဆꩻကီ ၄၁၃၀ ပေ (၁၂၆၀ မီတာ) ကိုသွူ။ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏအအဲဉ်ႏအလုဲင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏ ၂၈ စတုရန်းမဲင်ႏ (၇၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ) အေႏကနေးနဝ်ꩻ အဝ်ႏ ၁၇၉၂၀ အေႏကသွူ။ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏအကို လမ်းငင်းအဝ်ႏ ၁၃၀၈ လမ်း၊ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အခိုအဝ်ႏ ၂၉၆၃ ဖြာꩻ၊ အမူႏအဝ်ႏ ၃၀၅၅ ဖြာꩻ၊ ခြွဉ်း ၆၀၁၈ ဖြာꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ အွိုင်ႏလုံခုတ်၊ အွိုင်ႏတိလုံ၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ အွိုင်ႏရုဲင်ꩻသက်၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻတောမ်ႏ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ဝေင်ꩻဟိုပုံꩻတောမ်ႏ အွိုင်ႏပေါင်လဲင်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ အွိုင်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဒုံလွယ်အွန်ႏကိုသွူ။
ဝေင်ꩻဝေင်းကောင်
ဝေင်ꩻဝေင်းကောင် (အဲင်းကလေတ်: Weinkaung) (မန်း: ဝိန်းကောင်မြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်ကွဉ်ႏ၊ ဝ နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻတွိုင်ꩻ မက်မန်းခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်သင်ꩻကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻဝေင်းကောင်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အထူꩻဒေႏသ-၂ ဝအထူꩻဒေႏသ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဝေင်ꩻဒျာႏတဲင် စဲ့ꩻဝUWSP/UWSAစွိုꩻ အဝ်ႏထိန်ꩻချုတ်အိုပ်ချုတ်ခါꩻဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
လိုꩻဆာသွံမျိုꩻ
"ဂိလာနသုတ် (လိုꩻဆာသွံမျိုꩻ လိုꩻသွံစား)"
ပအိုဝ်ႏအတ္ထုပ္ပတ္တိ
ပအိုဝ်ႏဖြားနဝ်ꩻ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻပုပ္ပါးစောရဟန်ꩻခွန်၊ (တောင်သူကြီးမင်းတဲ့ဟဲ့ꩻ)၊ အဝ်ႏခွန်နဝ်ꩻ လွူးလင်ꩻသီလကျောင်မင်း၊ အဝ်ႏသီလကျောင်နဝ်ꩻ လွူးလင်ꩻ အနောရဓာ၊ သျင်ႏအရဟံလွေꩻထေ့ ဒေါ့ꩻနယ်၊ အနောရဓာလင်ꩻသိမ်ꩻ၊ ထူႏသဲင်ꩻလို့ပကံႏခမ်း၊ ဥတ္တရပဉ္စာလခွန်ပိုမူႏ အနောရဓာ ကျမ်ႏမာꩻသီ၊ ပအိုဝ်ႏဖြားခမ်းတွို့ꩻ ကွီဗဲင်းသဲင်ꩻခမ်းတွို့ꩻ လွူးလင်ꩻကျင်စဲ့ꩻသား၊ နဝ်ꩻမꩻ ကျင်စဲ့ꩻသားနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏဒျာႏ။ နဝ်ꩻမꩻ မော်ငဝ်းရိုꩻ- "ပေါဖြားပမွိုင်ꩻ ကွောက်ꩻသဲင်ꩻလဲန်းသွူထော့ꩻယာႏ (သမ္မာႏ၊ အခြဲမ်တရျာꩻ ခေါမ်ꩻလာꩻဗွာသားအီႏပေါႏ)၊ ပေါႏဖြားပမာႏ ကွောက်ꩻသဲင်ꩻလဲန်းဒဝ်ကောင်ႏ (ပတီꩻဟွဲးသားဖုံႏအီႏပေါႏ)၊ ကကွောက်ꩻသဲင်ꩻထော့ꩻယာႏနဝ်ꩻ တွိုႏလွေꩻနောင်သန်ထောင်ႏ၊ ကကွောက်ꩻသဲင်ꩻဒဝ်ကောင်ႏနဝ်ꩻ တွိုႏလွေꩻနောင်ညောင်ႏရွီႏ၊ နောင်သန်ထောင်ႏနဝ်ꩻ ထီသိုမ်တဗွီႏ၊ နောင်ညောင်ႏရွီႏနဝ်ꩻ ထီသိုမ်တကောက်ꩻ (ပရိယတ်၊ ပဋိပတ်၊ ပဋိဝေဓ)၊ ထီနောင်မီႏသေ့ꩻနဝ်ꩻ (မီႏဒါႏသွူလေက်နဝ်ꩻ) ကြေ့ꩻခံꩻပေါႏ (လေက်လွောင်ႏဗူႏအီႏပေါႏ)။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏသမဲင်ꩻ
ငေါဝ်းအိန်ထော
အကျောင်ꩻနိတန်ꩻ
နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻသီးနဝ်ꩻ ယေန်ႏကေႏမုꩻ ဓလေ့ꩻထုံꩻစံႏဖုံႏ အောဝ်ႏလွိုင်ႏအာတန်ဒျာႏ၊ စိမ်စွဉ်ႏငေါဝ်းတဲက်၊ ငဝ်းအိန်' ငဝ်းထော' ငဝ်းကပ်ꩻ' ငဝ်းကဲး' ငဝ်းမုꩻ' ငဝ်းတက်' ငဝ်းမာလီ'မာကထ'ပတ္တဟယ်'မာယာ'ငဝ်းတွိုင်ꩻပွုံႏခွိုင်ꩻ'ငဝ်းတမွူးထီးကစ အောဝ်ႏဒျာႏပြဲ့ꩻပြဲ့ꩻစုံႏစုံႏဆွူ။ စခေါင်ႏစခါနောဝ်ꩻ မီႏမာꩻငဝ်းတဲက် မီႏအိန်ထော ကပ်ꩻကဲးလွဝင်ꩻ သွို့ꩻတုံးခြံခါႏတောႏတွင်ꩻ တခြာကိုလဲ့ အောဝ်ႏနေးပိဉ်ပုက်ပုက် ပိဉ်တွယ်ꩻတွယ်ꩻ၊ လိုꩻကလွမ်တွမ်ႏဒဲဉ် လွေꩻနာႏသားလဲ့ ငုဲꩻစွဉ်ႏပွယ်ꩻတန်တဖြုံႏ ကွုန်ꩻငါႏကျကျ ဆျာကျောင်ႏထာꩻ လဲင်ꩻတထဲ့နွောင်ꩻတဝ်းဒုမ်ဟံႏ၊ မီႏအုံမွန်း ဒေါ့ꩻရီဒေါ့ꩻတောႏ စွော့ꩻတက်လွဝင်ꩻ လမ်းခြေင်လောင်း ကတူႏကီတွမ်ႏ မေႏဖါႏထျꩻသောင် လမ်းကိုပါႏဖူꩻရိုꩻလဲ့ လဲင်ꩻအဝ်ႏနေးစွဉ်ႏ ပိဉ်ထူးထူး ပိဉ်ထျဝ်ထျဝ်၊ ယိင်းနာႏနာႏ ယိင်းဟဝ်ဟဝ်၊ နားရသာႏ နာႏတကွို့ꩻဒါႏတဝ်း၊ အဝ်ႏမဲန်နာႏထဲင်းထဲင်းနဝ်ꩻဆွူ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ယိုခါနဝ်ꩻ ကွဲးဆေ့ꩻဆဲဉ်းဆေ့ꩻဆဲန်းလွဉ်လဲန်း၊ ကွဲးထိုꩻမားထိုꩻမားသဲင်ꩻလွဉ်လဲန်း တနီꩻတစိꩻစိꩻ တနာꩻတစက်ꩻစက်ꩻ၊ လိုꩻကေားကဒါႏသားလဲ့ ဆေ့ꩻထိုꩻလို့လဲဉ်း၊ ကအီႏအိန်တဲက် ထောကဲး ဒေါ့ꩻရီဒေါ့ꩻတောႏလွဝင်ꩻ တဖူꩻတဖတ်ဖဿနေးနဝ်ꩻ အဲဉ်ထဝ်းဒုမ်၊ အဝ်ႏစွဉ်ႏဗော့ꩻရုမ်ꩻ အစွဉ်ႏတရွဉ်းစား "ခွေကျွိုက်ငါႏနာꩻ၊ နာꩻပါႏနေခွေ"နုဲးနဝ်ꩻထွူ။ ကထွာဗာႏနုဲးယိုနောဝ်ꩻ ကွပ်ပွိုးတထိန်ꩻသိမ်ꩻစောင်ႏသျောက်လွတဝ်း' တပျုစုတဲမ်းထေခြွဉ်းဗူႏလွတဝ်း၊ တတွယ်ႏနျꩻလွတောဝ်း၊ ကွပ်ပွိုးထင်းဖွီသွင်ꩻပေါ်ꩻတရိုႏသေႏလွတဝ်း နီနမ်းယေန်ႏငဲမုဓလေ့ထုံꩻစံႏ၊ ကွပ်ပွိုးရိုꩻလွဒျာႏ၊ ယူႏဆလွဒျာႏ "ငဝ်းလိုꩻမူႏလိုꩻပေႏ အဖိုꩻတတန်ႏတဝ်း၊ အငိုꩻတထွိုက်တဝ်း၊ အခွဉ်ႏတထန်ႏတဝ်း၊ ခရာႏတလꩻတဝ်း"နှဲးနဝ်ꩻဆွူ။ အယူအဆ အတွေꩻအတော်ꩻနှဲးနဝ်ꩻဝ်ꩻ တလိုႏအွဉ်ႏတဝ်းဒုမ် နီနာꩻသွုန်ႏသꩻမနော်ꩻကိုဖူꩻ၊ အဝ်ႏလိုႏပယ်ႏထိုꩻဝန်ꩻခန်းညာꩻညာꩻလွလဲဉ်းဝင်ꩻထွူတဲင် အဝ်ႏလိုႏထိန်ꩻသိမ်ꩻထွားတီ ယုက်ထိုပင်ႏသွောင်း တဲမ်းထေပို့နျꩻထန်ႏအာအာလွလဲဉ်းဆွူ။ လိတ်အုပ်ယိုနောဝ်ꩻ သွꩻပေႏတငယ်ႏချင်ꩻသီး အွဉ်လွဝင်ꩻတဲမ်းစုရွမ်ရဲမ်တွမ်တဲမ်လွ ဖြာꩻတစူးတစိꩻ ကားတဲင်ကဒါႏကသေသမျ ပငါပရာꩻနဝ်ꩻမꩻ ထွာနွောင်ꩻလꩻ ဗွေနွောင်ꩻလꩻခန်း တအုပ်တစောင်ႏတဲင် ကတဲမ်းရွမ်ထွတ်စန်ႏဖေႏဒါႏ အိန္တိကျေောဝ်' တိသိန်း' ဝိစိန္တာသိန်း' အိန္တိထွန်း' နင်ꩻတုက်နွဲး(ကောင်စင်းသင်း)' ပိညာ(တရုဲꩻ)' ခွန်သုံ(ပင်လောင်ꩻ)' သျင်ႏပန္တ(မုဲးကောင်)' မော်ဝရ' ခွန်သျင်ႏသဲစ်သီးလဲ့နဝ်ꩻ' အောဝ်ႏကုဲလိုꩻလင်ဖုံႏလဲ့နဝ်ꩻ ကေꩻဇူꩻတင်ႏငါႏ မရေႏမရာႏမရာႏနောဝ်ꩻဆွူ။ ငေါဝ်းအိန်ထောယိုနဝ်ꩻ အောဝ်ႏကျံႏတွဲႏပို့နျꩻထန်ႏအလဲင်ႏင်ႏလဲ့ စိမ်စွဉ်ႏလိုꩻအာႏ ရွဉ်အာႏ ပစ္စေꩻအာႏကစ မော့ꩻဗာႏအာငါႏ အယပ်ꩻအခှဲႏ အမျိုꩻမျိုꩻတဲင် တတွယ်ႏပို့ထေထန်ႏနွောင်ꩻဗာႏတောဝ်းယိုꩻယိုꩻ၊ အောဝ်ႏလဲန်းတငါတေားတေားခန်းဒျာႏ၊ လိက်စံႏမူႏဖုံႏလဲ့ ထိုꩻမားဟုဲလုဲခန်းဒျာႏ စင်းဟူးစင်းဟန်ႏ၊ နဝ်ꩻမꩻတဲင် ယမဲ့ꩻထိုꩻမားဟှဲလှဲထဲင်းင်း ယူဆပီးနောဝ်ꩻမꩻ နဲစ်တွယ်ႏပို့ထေထန်ႏလင်ꩻဗာႏယိုထွူ။ လိပ်ပပ်ယိုနောဝ်ꩻ ဖန်စွဉ်ႏအမိဉ်ꩻနာႏမ "ငေါဝ်းအိန်ထော"နှဲးနောဝ်ꩻလဲ့ အိင်အီ တဲက်အီလွဝင်ꩻ တစွိုးစွို့ꩻရုမ်ꩻတမွေးတဝ်း၊ ဒေါ့ꩻရီဒေါ့ꩻတောႏအီလွဝင်ꩻလဲ့ အောဝ်ႏလꩻဒျာႏ၊ အောဝ်ႏပါသော့ꩻလို့ဒျာႏ စုမ်ႏမ်ႏစေ့ꩻစေ့ꩻနဝ်ꩻဆွူ။ နောက်နောင်ႏဆှဲꩻချာ ယံကထန်ႏနွောင်ꩻထဲင်းအာအာ ယံကပြဲ့ꩻစုံႏထဲင်းမပ်ပ် အဖဲ့ꩻဖဲ့ꩻအခဝ်ဝ်နဝ်ꩻ ယံကကူႏညီႏစွဲးကိုလွသွော့ဝင်ꩻ ပငါပရာꩻ မတ္တောႏရပ်ခံႏလင်ꩻဗာႏနဝ်ꩻထွူ။ ဗွေႏသီး ကဟော်ꩻကထွားဗာႏ လိက်ယိုနဝ်ꩻ မီႏမော့ꩻဒါႏ အမာႏအတရွို့ꩻ အချို့ꩻအယွင်ꩻဖုံႏလဲ့ ယံကဖျင်စွို့ꩻဖျင်ရော့ꩻလွဝင်ꩻ၊ ဒေါ့ꩻဖြောင်းနေးတရိုꩻတောဝ်း၊ တဲမ်းနေးလိတ်တရိုꩻတောဝ်း ယံကအွဉ်ႏနယ်ယေႏပျꩻလွဗဲင်းသွော့ဝင်ꩻ ပငါပရာꩻနဝ်ꩻလဲ့ တောင်ꩻပြန်ႏပါဗာႏနောဝ်ꩻဆွူနေားလောင်ꩻဟွေး။ (ကောတွယ်ႏပို့ꩻသား) ၂၄-၇-၆၆
အခိုမ်ꩻ(တာ)
(၁) ကမ္ဘာႏကတဲႏစစ ၁။ (မူႏ-အိန်) ကမ္ဘာႏကတဲႏစစနောဝ်ꩻ ထွက်နာꩻအောဝ်ႏသဲင်ꩻအွိုးမှဲꩻမောင်ႏ၊ ကမ္ဘာႏကထောင်ႏစစနောဝ်ꩻ ထွက်နာꩻအောဝ်ႏသဲင်ꩻအွိုးမှဲꩻခွန်။ (ခို-အိန်) ကမ္ဘာႏကတဲႏစစနောဝ်ꩻ ထွက်ခွေအောဝ်ႏသဲင်ꩻ ကောင်လွယ်သံသိပ်ꩻအလောင်း၊ ကမ္ဘာႏကထောင်ႏစစနဝ်ꩻ ထွက်ခွေအောဝ်ႏသဲင်ꩻ ကောင်လွယ်သံသိပ်ꩻအနာ။ ၂။ (မူႏ) ထွက်နာꩻကအုံသဲင်ꩻ ကောင်လွယ်သံသိပ်အနာနဝ်ꩻ နာꩻအံႏထာꩻမုဲꩻမောင်ႏ၊ ထွက်နာꩻကအုံသဲင်ꩻ ကောင်သံသိပ်ꩻအလောင်းနောဝ်ꩻ နာꩻအံႏထာꩻမှဲꩻခွန်။ (ခို) ထွက်ခွေကအုံသဲင်ꩻထာꩻ ကောင်သံသိပ်ꩻအနာနဝ်ꩻ ထွက်ခွေအံႏဗိုထောင်ꩻ၊ ထွက်ခွေကအုံသဲင်ꩻထာꩻ ကောင်သံသိပ်ꩻအလောင်းနောဝ်ꩻ ထွက်ခွေအံႏဗိုတှဲ။ ၃။ (မူႏ) ဗိုတှဲမီႏလို့ နာꩻအံႏထာꩻမှဲꩻမောင်ႏ၊ ဗိုထောင်ꩻမီႏလို့ နာꩻအံႏထာꩻမှဲꩻခွန်။ (ခို) ဗိုတှဲမိႏလို့ ထွက်ခွေထွာသဲင်ꩻဘုရာꩻလောင်ꩻ၊ ဗိုထောင်ꩻမီႏလို့ ထွက်ခွေထွာသဲင်ꩻဘုရာꩻမွန်။ ၄။ (မူႏ) မီႏထွာဘုရာꩻမွန်နောဝ်ꩻ အွဉ်ႏနယ်စံꩻမွိုင် ထွက်သီကျောင်ꩻ၊ မီႏထွာဘုရာꩻလောင်ꩻနောဝ်ꩻ အွဉ်ႏနယ်စံꩻမွိုင် ထွက်သီကန်ႏ၊ အွဉ်ႏနယ်စံꩻမွိုင် ထွက်သီကျောင်ꩻစီႏမန်ႏ၊ အွဉ်ႏနယ်စံꩻမွိုင် ထွက်သီကန်ႏစီႏသဲင်။ (ခို) လွယ်သောဝ်မွိုင်ꩻအနာ ထွက်ခွေကျောင်ꩻ၊ လွယ်သောဝ်မွိုင်ꩻအလောင်း ထွက်ခွေကန်ႏ၊ ကျောင်ꩻစီႏမန်ႏဆွူနဲး နင်ꩻဗွီႏဗဲင်၊ ကန်ႏစီႏသဲင်ဆွူနဲး နင်ꩻသာႏကေႏ။ ၅။ (မူႏ) ထွက်သီအောဝ်ႏတဆူႏရုမ်ꩻကောင်း ကထွာဘုရာꩻ၊ ထွက်သီအောဝ်ႏတပါꩻရုမ်ꩻကောင်း ကထွာတဗွန်။ (ခို) ထွက်ခွေအောဝ်ႏတဆူႏရုမ်ꩻလာꩻလာꩻ၊ ထွက်ခွေအဝ်ႏတပါꩻရုမ်ꩻဖြီႏဖြီႏ၊ သျင်ႏခွေတပဲ့ꩻအဲဉ်ထဝ်းလာꩻလာꩻ အွဉ်ဝါးကီႏ၊ သျင်ႏခွေတပီႏအဲဉ်ထဝ်းဖြီႏဖြီႏ အွဉ်ဝါးတောင်ꩻ၊ ကျောင်ꩻပေႏအထျꩻ လွေꩻအွဉ်ႏရောင်၊ ကန်ႏပေႏအသောင် လွေꩻအွဉ်ႏဟွုန်းနဲးတနော့နော်။
ခမ်းတန်ကကုဲ
၁။ (မူႏ-အိန်) ခမ်းတန်ကကှဲ သီအုံသဲင်ꩻဒါႏအွိုးမှဲꩻမောင်ႏ၊ ကမ္ဘာႏတန်ကလောင်ႏ သီအောဝ်ႏသဲင်ꩻဒါႏအွိုးမှဲꩻခွန်။ (ခို-အိန်)။ ခမ်းတန်ကကှဲ နီအုံသဲင်ꩻအွိုးနောင်ခြောင်ႏ၊ ကမ္ဘာႏတန်ကလောင်ႏ နီအဝ်ႏသဲင်ꩻအွိုးနောင်ကို။ ၂။ (မူႏ) သီကအုံသဲင်ꩻအွိုးနောင်ကိုနောဝ်ꩻ အံႏသဲင်ꩻထာꩻမှဲꩻမောင်ႏ၊ သီကအောဝ်ႏသဲင်ꩻ အွိုးနောင်ခြောင်ႏနောဝ်ꩻ သီအံႏသဲင်ꩻထာꩻမှဲꩻခွန်။ (ခို) နီကအုံသဲင်ꩻထာꩻ အွိုးနောင်ကိုနောဝ်ꩻ နီအံႏသဲင်ꩻဒျာႏဗိုဗောင်ႏ၊ နီကအောဝ်ႏသဲင်ꩻထာꩻအွိုးနောင်ခြောင်ႏနဝ်ꩻ နီအံႏသဲင်ꩻဒျာႏ ဗိုတှဲ။ ၃။ (မူႏ) ဗိုတှဲမီႏလို့ သီအံႏသဲင်ꩻထာꩻမှဲꩻမောင်ႏ၊ ဗိုဗောင်ႏမီႏလို့ သီအံႏထာꩻမှဲꩻခွန်။ (ခို) ဗိုတှဲမီႏလို့ နီအံႏကျောင်ႏ၊ ဗိုဗောင်ႏမီႏလို့ နီအီႏဝှဲး။ ၄။ (မူႏ) သျင်ႏသီမီႏဝုဲးနောဝ်ꩻ ဝုဲးလွေꩻမှဲꩻမောင်ႏ၊ သျင်ႏသီမီႏကျောင်ႏနောဝ်ꩻ ကျောင်ꩻလွေꩻမှဲꩻခွန်။ (ခို) သျင်ႏနီဝုဲးလွေꩻ ကောင်သံသိပ်ꩻအလောင်း၊ ကျောင်ႏလွေꩻကောင်သံသိပ်ꩻအနာ။ (တလှဲ့ꩻ) (ခို) ဗိုတှဲမီႏလို့ နီမာꩻသဲင်ꩻဖြီဖေါင်ႏ၊ ဗိုဗောင်မီႏလို့ နီမာꩻသဲင်ꩻဖြီဖြဲ။ ၄။ (မူႏ) ဖြီဖြဲမာꩻထာꩻမှဲꩻမောင်ႏ၊ ဖြီဖေါင်ႏမာꩻထာꩻမှဲꩻထွက်။ (ခို) ဖြီဖြဲတွမ်ဖေႏတမွိုးနင်ႏနာꩻ အလက်ဆောင်ႏ၊ ဖြီဖေါင်ႏတွမ်ဖေႏ တမွိုးနင်ႏနာꩻ အစူခူꩻ။ ၅။ (မူႏ) စူခူꩻခွုင်းမှဲꩻမောင်ႏ၊ လက်ဆောင်ႏခွုင်းမှဲꩻခွန်။ (ခို) စူခူꩻ-အီႏဖေႏခံꩻတတောင်ႏ၊ လက်ဆောင်ႏ အီႏဖေႏခံꩻတရွဲး။ ၆။ (မူႏ) တရွဲးတဲ့ယောဝ်း ဖေႏလှဲးမောင်ႏ၊ တတောင်ႏတဲ့ယောဝ်း ဖေႏလှဲးထွက်။
သျင်ႏသီအောဝ်ႏမှဲꩻကိုလွဉ်
(မူႏ) သျင်ႏသီအောဝ်ႏသဲင်ꩻခမ်းမှဲꩻပေါႏ၊ သျင်ႏသီအဝ်ႏသဲင်ꩻဗောႏမှဲꩻဖြ၊ အဝ်ႏဒါႏခမ်းမှဲꩻပေါႏနဲး ထွက်ယောင်ꩻခ၊ အောဝ်ႏဒါႏဗောႏမှဲဖြနဲး ထွက်ယောင်ꩻယံ၊ မီႏထွာသဲင်ꩻဗာႏ သီမွိုးပနံနောဝ်ꩻ ရပျောႏနဲးတနော့နော်--- (ခို) သျင်ႏနီအောဝ်ႏသဲင်ꩻ ခမ်းညာꩻပေါႏ၊ သျင်ႏနီအောဝ်ႏသဲင်ꩻ ဗောႏညာꩻဖြ၊ အောဝ်ႏသဲင်ꩻခမ်းညာꩻ ပေါႏဆွူနဲး နင်ꩻယာႏဆ၊ အောဝ်ႏသဲင်ꩻဗောႏညာꩻဖြဆွူနဲး နင်ꩻယာႏဗွာ၊ မီႏမိဉ်ထွာသဲင်ꩻမွေး နီမွိုးသီးပနံလဲ့ သဲင်ꩻလွဉ်ꩻစွဉ်ႏယိုခါ ထွာမှဲꩻနဲးတနော့နော်---။
ဒေါ့ꩻနယ်မွိုင် ထွက်သီမိဉ်ꩻနာႏမ
၁။ (မူႏ) တမွိုးနင်ꩻခွေ တသေတောဝ်း ဒေါ့ꩻနယ်လင်ꩻမွိုင် ထွက်သီမိဉ်ꩻနာႏမ သီမွိုးဖေႏ၊ ဒေါ့ꩻနယ်လင်ꩻမွိုင် ထွက်သီမိဉ်ꩻနာႏမေႏ သီဖါဖန်။ (ခို) တမွိုးနင်ꩻသီ မီႏမိဉ်သေသဲင်ꩻ နာꩻဝေးသျင်ႏခွေ မိဉ်ꩻနာႏမ နီမွိုးဖေႏ၊ တမွိုးနင်ꩻသီ မီႏမိဉ်သေသဲင်ꩻ နာꩻဝေးသျင်ႏခွေ မိဉ်ꩻနာႏမေႏ နီဖါဖန်၊ ငခဲဉ်ႏပင်ႏလုံ အငိုꩻကား၊ ကသာႏပင်ႏလုံ အငိုꩻပေါ်ꩻ၊ နီမွိုးကဖန်သဲင်ꩻနာꩻဝေးသျင်ႏနီမိဉ်ႏနောဝ်ꩻ ဖန်သဲင်ꩻခွန်သံလော်ꩻနဲးတနော့နော်။ ၂။ (မူႏ) အွိုးနဲးထွက်ဟွေးထွက်၊ ဝင်ꩻရိုꩻသဲင်ꩻလဲဉ်း ငခဲဉ်ႏပင်ႏလုံစာႏ၊ ကသာႏပင်ႏလုံခိဉ်ႏ၊ ခွန်သံလော်ꩻတွမ်ႏနင်ꩻအူပိဉ်ႏ ခွဲးတခါႏဆွူလွဝင်ꩻနဲးတနော့နော်---။ တနယ်ꩻ- (မူႏ) ခဲဉ်ႏငိုꩻကား တကာႏငိုꩻတိဉ်ႏ၊ တွိုႏတဲင်နီမွိုးတွမ်ႏနီဖါ ကဖန်သဲင်ꩻဖေႏဒါႏ တမွိုးနင်ꩻခွေမိဉ်ꩻနောဝ်ꩻ ဖန်သဲင်ꩻလဲဉ်း နင်ꩻအူပိဉ်ႏနဲး တနော့နော်---။
ဒေါ့ꩻသန်သန်သွော့ငေါဝ်း
၁။ (မူႏ) ဒေါ့ꩻသန်သန်ဗဲင်းသွော့ထာꩻ နှဲးထီထဲ့လဲင်း၊ ဒေါ့ꩻစဲင်းင်းဗဲင်းသွော့ထာꩻ နှဲးသဲင်ꩻထဲ့ဖင်ႏ။ (ခို) မီႏဒေါ့ꩻသန်န် ငမ်းသꩻတမွိုးနင်ꩻသီ နားလှဲꩻဖဲင်း၊ မီႏဒေါ့ꩻစဲင်းင်း ငမ်းသꩻတမွိုးနင်ꩻသီ နားလှဲꩻကှဲ။ ၂။ (မူႏ) နင်ꩻနီနားလှဲမီႏကှဲ အွဉ်ႏသဲင်ꩻစင်းလိတ်ꩻလဲင်း၊ နင်ꩻနီ နားလှဲꩻမီႏဖဲင်း အွဉ်ႏသဲင်ꩻစင်းခံꩻဖျင်။ (ခို) စင်းခံꩻဖျင်စွဉ်ႏလဲ့ ငမ်းသꩻပေါႏစဲင်း၊ စင်းလိတ်ꩻလဲင်းစွဉ်ႏလဲ့ ငမ်းသꩻမပေါႏဟောဝ်။
ထွက်သီထွာသဲင်ꩻထာꩻမှဲꩻ
၁။ (မူႏ) အွိုးနဲးထွက်ဟွေး ခွန်ပါနောဝ်ꩻ၊ ထွက်သီကလွေꩻသဲင်ꩻထာꩻ တကုတ်ꩻတ်ꩻနောဝ်ꩻ ထွားသဲင်ꩻထာꩻမှဲꩻမောင်ႏ၊ ထွက်သီကလွေꩻသဲင်ꩻထာꩻတကောင်ႏင်ႏနောဝ်ꩻ ထွားသဲင်ꩻထာꩻမှဲꩻခွန်၊ ထွားသဲင်ꩻဒါႏထာꩻမှဲꩻနဲး ခွန်ယောင်ꩻတောင်ႏ၊ ထွားသဲင်ꩻဒါႏထာꩻမှဲꩻနဲး မောင်ႏယောင်ꩻကျေဟွေးနော--- (ခို) အွိုးနဲးနီမွိုးသီးပနံ ဖူးမူႏဟွေး နာꩻဝေးသျင်ႏနီကလွေꩻသဲင်ꩻထာꩻ တကုတ်ꩻတ်ꩻနောဝ်ꩻ ထွားသဲင်ꩻအဘိဓမ္မာႏစောင်ႏ၊ နာꩻဝေးသျင်ႏနီ ကလွေꩻသဲင်ꩻထာꩻ တကောင်ႏင်ႏနဝ်ꩻ ထွားသဲင်ꩻအဘိဓမ္မာႏဖွူꩻ၊ ထွားသဲင်ꩻအဘိဓမ္မာႏစောင်ႏဆွူနဲး နင်ꩻဆားဆွူꩻ၊ ထွားသဲင်ꩻအဘိဓမ္မာႏဖွူꩻဆွူနဲး နင်ꩻယာႏဗွာဟွေး တနော့နော်။ ၂။ (မူႏ) အွိုးနဲးထွက်ဟွေးထွက်၊ ခွန်သီကရိုꩻ အဘိဓမ္မာႏဖွူꩻနောဝ်ꩻ ထာႏဝသဲင်ꩻအွိုးမှဲꩻမောင်ႏ၊ ခွန်သီကရိုꩻအဘိဓမ္မာႏစောင်ႏနောဝ်ꩻ ထာႏဝသဲင်ꩻအွိုးမှဲꩻခွန်၊ ထာႏဝသဲင်ꩻဒါႏအွိုးမှဲꩻနဲး ခွန်ယောင်ꩻတောင်ႏ၊ ထာႏဝသဲင်ꩻဒါႏအွိုးမှဲꩻနဲး မောင်ႏစွန်ꩻကျဟွေးတနော့နော်။
သီကတန်နောဝ်ꩻ ပါꩻမှဲꩻပင်ႏ
(မူႏ) သျင်ႏသီကတန်လွဉ်ခွုင်းယိုနောဝ်ꩻ ပါꩻမှဲꩻပင်ႏ၊ သျင်ႏသီကထင်ႏလွဉ်တခွုင်းယိုနောဝ်ꩻ ပါꩻမှဲꩻယုတ်၊ ပါꩻမုဲင်ꩻယုတ်ဖေႏသီနဲး ခွန်ခိုဗင်ႏ၊ ပါꩻမှဲꩻပင်ႏဖေႏသီနဲး သျင်ႏလိုꩻယွဲး။ (ခို) သျင်ႏနီကတန်နောဝ်ꩻ တန်တွမ်ႏတအို၊ သျင်ႏနီကထိုနောဝ်ꩻ ထိုတွမ်ႏတလီꩻ၊ တန်တွမ်ႏတအိုသွူနဲး နင်ꩻသွီႏထီꩻ၊ ထိုတွမ်ႏတလီꩻသွူနဲး နင်ꩻယာႏဆꩻဟွေးတနော့နော်။
သျင်ႏသီထွားမှဲꩻ မွော့ထွက်သဲင်ꩻ
(မူႏ) အွိုးနဲးထွက်ဟွေး-ထွက်၊ ခွန်သီထွာသဲင်ꩻလဲဉ်းတဗွန်ကျောင်ꩻနောဝ်အပို ထွာမှဲꩻမသမ်းလင်ꩻ၊ ခွန်သီထွာသဲင်ꩻလဲဉ်း ဗွေန်ကျောင်ꩻထင်ႏအပို ထွာမှဲꩻမသမ်းလိန်ႏ၊ ခွန်သီကလင်ꩻဗာႏနဝ်ꩻ ဝါလွော်သား ထီႏသဲင်ꩻလဲဉ်းသွူ ပါꩻအာပိုမူႏစူလောင်ႏစိန်ႏ၊ ခွန်သီကလိန်ႏဗာႏနောဝ်ꩻ ဝါလွော်သား ထီႏသဲင်ꩻလဲဉ်း ပါꩻအာပိုမူႏစူလောင်ꩻဖုတ်ကောင်းနဲး တနော့နော်။ (ခို) အွိုးနဲးနီဖီသီးပိုမူႏ လွိုးသꩻဟောဝ်ꩻ အွိုးနဲးနီမွိုးသီပနံ လောဝ်သညင်ꩻ၊ နာꩻဝေးသျင်ႏနီ ထွာသဲင်ꩻလဲဉ်းတဗွန်ကျောင်ꩻနောဝ်အပို ကလင်ꩻနောဝ်ꩻ ကွပ်ပွိုးတဗုဲဗာႏတောဝ်း မွိုးနာꩻသင်္ကန်ꩻထိန်ႏ၊ နာꩻဝေးသျင်ႏခွေထွာသဲင်ꩻလဲဉ်း ဗွေန်ကျောင်ꩻထင်ꩻအပို ကလိန်ႏနောဝ်ꩻ ကွပ်ပွိုးတဗုဲဗာႏတောဝ်း မွိုးနာꩻသင်္ကန်ꩻကျွစ်၊ တဗှဲဗာႏတဝ်း သင်္ကန်ꩻကျွစ်နောဝ်ꩻမꩻ နာꩻဝေးသျင်ႏခွေလိန်ႏ၊ တဗှဲဗာႏတောဝ်း သင်္ကန်ꩻထိန်ႏနောဝ်ꩻမꩻ နာꩻဝေးသျင်ႏခွေထွက်။ ယိုတခြွိုက်နောဝ်ꩻ နာꩻဝေးသျင်ႏခွေ အီႏသဲင်ꩻကွဉ်ကꩻရောဝ်းတခါႏ ဖူးမူႏနင်ꩻသီအပိတ်စွုမ်ႏတရတ်အွိုးနေင်ႏဟာနောဝ်ꩻနဲးတနော့နော်။
လိုꩻမူႏအိုပ်ꩻလိုꩻခို
(မူႏ) ထွားသဲင်ꩻသျင်ႏသီလွိုးနောဝ်ꩻ ရစွဉ်ႏကျောင်ꩻအူꩻပိုခို လမ်းနီဗာႏ၊ ထွားသဲင်ꩻသျင်ႏသီလွိုးနဝ်ꩻ ငှဲꩻစွဉ်ႏကျောင်ꩻကာႏပိုခို လမ်းနီဆောင်နဲးတနော့နော်။ (ခို) နီလမ်းသေင်ႏပုံကပေႏ နှဲးသဲင်ꩻတဒှဲသွို့ꩻရီႏခါႏ၊ နီလမ်းသေင်ႏလာႏကပေႏ နှဲးသဲင်ꩻတဒှဲသွို့ꩻရီးရံꩻနဲးတနော့နော်။
ဖေါင်ႏတောင်းလှဲပီ
(မူႏ) နာꩻသဲင်ꩻယွယွနဲး မဲ့ꩻတဲင်ဖူးမူႏ နင်ꩻခွေဖြုဲꩻသဲင်ꩻဖေႏ သျင်ႏနာꩻဖေါင်ႏ တောင်းလှဲပီ၊ နာꩻသဲင်ꩻယွယွနဲး မဲ့ꩻတဲင်ဖူးမူႏနင်ꩻနီ ဖြုဲꩻသဲင်ꩻဖေႏသျင်ႏနာꩻ ဖြီတောင်းလှဲလာႏ။ (ခို) မီႏထိုမ်းသဲင်ꩻရဝ်း နင်ꩻသီဖေါင်ႏတောင်းလှဲပီနဝ်ꩻ ငမ်းသꩻတချာႏ၊ မီႏထိုမ်းသဲင်ꩻရဝ်းနင်ꩻသီ ဖြီတောင်းလှဲလာႏနောဝ်ꩻ- ငမ်းသꩻ တခူးနဲး ဖူးမူႏနင်ꩻဟွေးတနော့နော်။
ခါးလားကဖြေꩻဆွဉ်းယာလံ
(မူႏ) ခါးလားသျင်ႏသီကဖြေꩻဆွဉ်းသဲင်ꩻလာဖြေင်းနဝ်ꩻ ဖြေꩻခူးသဲင်ꩻဒျာႏသွော့ ကုံႏသီအငိုꩻတန်၊ ခါးလားသျင်ႏသီကဖြေꩻဆွဉ်းသဲင်ꩻယာလံနောဝ်ꩻ ဖြေꩻခူးသဲင်ꩻဒျာႏသွော့ ကုံႏသီႏအငိုꩻထွိုက်နဲး တနော့နော်။ (ခို) အားလိုး နောဝ်ꩻသွူနဲး ဖူးမူႏနင်ꩻဟွေး- မီႏဖြေꩻခူးသဲင်ꩻ ကုံႏသီႏအငိုꩻထွိုက်နောဝ်ꩻ သမ်းမီႏလို့လဲ့တခန်၊ မီႏဖြေꩻခူးသဲင်ꩻ ကုံႏသီႏအငိုꩻတန်နဝ်ꩻ သမ်းမီႏလို့လဲ့ တရွဲးရွုမ်ꩻနဲးနော်။
အုံသဲင်ꩻကောင်တန်ခါႏ
(မူႏ) တမွိုးနင်ꩻခွေ မာꩻသဲင်ꩻနမ်းပေႏထလီႏ အုံသဲင်ꩻကောင်တန်ခါႏ၊ တမွိုးနင်ꩻခွေ မာꩻသဲင်ꩻနမ်းပေႏထလာႏ အုံသဲင်ꩻကောင်တန်ဒေင်၊ ခွန်ပေႏနှဲးသီ လွေꩻလွဉ်ꩻစွဉ်ႏ အလဲင်ႏင်ႏလဲ့ အောဝ်ႏငခြေင်ဒျာႏနဲးတနော့နော်။ (ခို) တမွိုးနင်ꩻသီ မာꩻသဲင်ꩻနမ်းပေႏထလီႏ အုံသဲင်ꩻကောင်တန်ခါႏနောဝ်ꩻ တဲ့ယောဝ်းဝ်းလှဲး နာꩻဝေးသျင်ႏခွေ တခွေယင်းဒျာႏတွမ်ႏဒဲဉ်၊ တမွိုးနင်ꩻသီ မာꩻသဲင်ꩻနမ်းပေႏထလာႏ အုံသဲင်ꩻကောင်တန်ဒေင်နောဝ်ꩻ တဲ့ယဝ်းဝ်းလှဲး နာꩻဝေးသျင်ႏခွေ လဲဉ်ယင်းဒျာႏတွမ်ႏယဲ့၊ ပါယင်းဒျာႏတလဲ့လဲ့နဲး ဖူးမူႏနင်ꩻဟွေးတနော့နော်။
ငေါဝ်းသဲ့ꩻသွမ်ꩻလွဝင်ꩻ
(မူႏ) နာꩻဖိုးကယ်ႏဒေါႏ၊ နာꩻလောကြိုႏအို့ꩻ၊ ပသို့ꩻငါႏနာꩻနဲး ထွက်ဟွေး-ထွက်။ (ခို) နာꩻကံႏတဟောဝ်တောဝ်းမꩻ နာꩻရဲ့ဗာႏမီꩻ၊ နာꩻထာꩻလီꩻတဟောဝ်တောဝ်းမꩻ နာꩻရဲ့ဗာႏကြွန်၊ နာꩻကံႏနှဲးသဲင်ꩻလဲဉ်းထွီႏဆွန်သွူနဲး နင်ꩻဟွေး-နင်ႏ။
လိုꩻမူႏဒေါ့ꩻသေနာႏလိုꩻခို
(မူႏ) တွိုႏလဲဉ်းဒဲဉ်သီႏ နေင်ႏအောဝ်ႏလား၊ တွိုႏလဲဉ်းဒဲဉ်ဟား နေင်ႏအောဝ်ႏလေ၊ နာꩻတသေနှဲးတောဝ်းဝင်ꩻကောင်းနဲး ထွက်ဟွေး-ထွက်။ (ခို) တွိုႏလဲဉ်းဒဲဉ်သီႏ ရွဉ်စုဲႏသျား၊ တွိုႏလဲဉ်းဒဲဉ်ဟား ရွဉ်စှဲႏဆေ့ꩻ၊ နာꩻအုံတေ့ꩻတေ့ꩻထာꩻမွိုင် မူႏဟွေး-မူႏ။
ဖေႏနေးလုံးတန် ကထွာလꩻထွန်
(မူႏ) သျင်ႏသီမာꩻသဲင်ꩻသွော့တဲးတဲး ဖေႏနေးလုံးတန်ကောင်တွို့ꩻသူꩻ ကထွာသဲင်ꩻလꩻထွန်၊ မာꩻသဲင်ꩻသွော့တဲးတဲး ဖေႏနေးစွုန်ꩻတန်ကောင်ကွဉ်ႏသူꩻ ကထွာသဲင်ꩻလꩻဗောႏ၊ ဖေႏနေးကထွာသဲင်ꩻလꩻထွန်နဲး သျင်ႏလိုꩻကျောႏ၊ ဖေႏနေးကထွာသဲင်ꩻဗောႏနဲး သျင်ႏလိုꩻယံဟွေး တနော့နော်။ (ခို) လုံးတန်ကောင်တွို့ꩻ ဖေႏနေးကထွာသဲင်ꩻလꩻထွန်နဝ်ꩻ နင်ꩻသီအွဉ်ႏနယ်သဲင်ꩻသွော့ အနယ်ꩻဖေါႏ၊ စွုန်ꩻတန်ကောင်ကွဉ်ႏ ဖေႏနေးကထွာသဲင်ꩻလꩻဗောႏနဝ်ꩻ နင်ꩻသီအွဉ်ႏနယ်သဲင်ꩻသွော့အနယ်ꩻလဲင်းနဲး တနော့နော်။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ
ပဂံႏခမ်းပေါႏလွဉ်
နေင်ႏ(၉၀၀)စု သာရေႏခေတ္တရာႏကုဲင်၊ ခွန်ခေတ်ဝုဲင်ꩻ၊ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ သုပညာခွန်ဖူးခို သမုတိရာဇ်စိုး ဟဲ့ꩻပါပျူစင်းဟန်ႏခြုဲင်းထင်ꩻ တဲႏခမ်းတသာ၊ ပျူ(၁၉)ဒုံပေါႏလွဉ်၊ ယုံလွတ်ꩻကြုန်ခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻ ဆုဲင်ꩻခွန်ပဲန်ပျာစိုး ပဂံႏရပ်ထျꩻ (၈၄၉)ကို ခင်ႏလမ်းဖုဲင်ႏ "ချင်းတွင်း" ဧရာႏဝတီႏခြောင်နီလီးဆွုမ်ႏ လိုꩻကားအဝ်ႏနန်ချိုလွေꩻ မဏိပူရသား ပွိုင်းမဝ်ꩻလꩻ၊ လိုꩻလွေꩻဖြဝ်ꩻခမ်းတဲ့ ကျုံႏဟဝ် ရပ်သာႏယာႏပေႏ။ ပျူအာႏဆေ့ꩻ တောမ်ႏမန်းအဝ်ႏကျောက်ဆည် လွောန်ရော်ꩻဝင်ꩻ၊ ထွာလို့မန်း၊ အမဉ်ꩻမန်းနဝ်ꩻ လꩻမုဲင်ꩻခါသေတဝ်း၊ မန်းခွန်စဲန်ႏကို သရေခေတ္တရာ ထင်ႏကုဲင်မꩻ ကွဲးထီႏအမဉ်ꩻမန်းရီးသွတ်ꩻ၊ မန်းလေက်လုံးကို တွိုႏနေင်ႏ(၁၁၉၁)ဗွေꩻမꩻထီႏ၊ မဲင်ꩻလေက်လုံး (၁၁၀၂)ရပ်ဒေါ့ꩻဒျာႏ မီးမား၊ ခယ်ႏဟဲ့ꩻမီးယိန်း၊ ဖြောင်မန်းနေနေ။
ရွဉ်ဗွာတွမ်ႏရွဉ်အွာ
"ရွဉ်ဗွာတွမ်ႏရွဉ်အွာ" ၁။ အံႏစင်းနမ်းတနီꩻ လꩻငတ်ꩻရေင်နဝ်ꩻ "ထွာရွဉ်ဗွာ"။ ၂။ စွန်ဝင်ꩻတလဲင်ႏ လꩻငတ်ꩻသိန်ꩻနဝ်ꩻ "ထွာရွဉ်အွာ"။ ၃။ ရွဉ်ဗွာနဝ်ꩻ "အပဲ့စ်အဲဉ်ထဝ်း"၊ ထွာတဝ်း သံႏသရာႏနီးခန်၊ ထဲ့ဗာႏတဝ်းငါးရုဲင်ꩻ၊ ဖြော်ဆုဲင်ꩻဗာႏတောဝ်း။ ၄။ ရွဉ်အွာနဝ်ꩻ "အပဲ့စ်တန်"၊ ထွာသံႏသရာႏနီးခန်၊ ထဲ့ဗာႏငါးရုဲင်ꩻ၊ ဖြော်ဆုဲင်ꩻဗာႏ အပွန်းသောင်ꩻသိန်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ပဂံႏခမ်းပေါႏလွဉ်
ပဂံႏခမ်းသားဝါႏဒထူꩻ
လိုꩻလွဉ်စ မန်းနဲင်ႏငံႏဖုံႏ စခါအတွိုင်ꩻ ကိုꩻကွယ်ႏဒျာႏ လူꩻကောင်တခြာ၊ ဆုဲင်ꩻမꩻ ကွဲးထွာလွေꩻ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏယွယွ၊ မီႏနုဲင်း သာႏသနာႏဝင်ႏကျမ်ꩻရိုꩻ အကျောင်ꩻဖန် စူဠပုဏ် မဟာပုဏ်တဖူးဝေး ဘုရာꩻကျွꩻမိန်းဗူး"မြင်းဗူး"၊ "လယ်ကိုင်းရပ်" မန်းနဲင်ႏငန်ႏခဝ်ခိုႏ သာႏသနာႏတွိုႏနဝ်ꩻခါကာႏ ရိုꩻလွပီးနဝ်ꩻ။ သမ်းဒေါ့ꩻထဲင်း ဘုရာꩻကူꩻနိဗ္ဗာန်ႏထွူ တတိယသင်္ဂါယနာဒင်ႏ သျင်ႏတိဿစိုး သာႏသနာႏပျုတွိုႏ ယောနကတောမ်ႏ ဓမ္မရက္ခိတ ပါတောမ်ႏရဟံ လင်လစ်ꩻပါꩻ ကျွꩻသုနာပရန္တတိုင်း မန်းနဲင်ႏငန်ႏမꩻ သာႏသနာႏကွဲးပွါꩻတဲ့ဒေါ့ꩻ။ ကွဲႏတွော့ꩻ သာႏသနာႏလေရီး တကောင်း သရေခေတ္တရာ ပဂံႏခေတ်ရီးယိုတဲႏ တမ္ပဝတီႏ ခွန်သွိုက်တွိုင်ႏမာꩻငါ ကွဲးတမိုးမိုး ဟန်ဆောင်ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏကုဲင်ဖုံႏ ကွဲးတခြို့လꩻလꩻ ရိုꩻလွပီးနဝ်ꩻ၊ ယဟန်ႏသားရိုꩻဒျာႏ သာႏသနာႏခဝ်ထင်ꩻတောမ်ႏ တိဗဲတ်ခမ်းနွို့ မဟာယာနယို အဝ်ႏရော်ꩻဟိန္ဒီဝါႏဒတဲင် အဝ်ႏယုမ်းလွစွောန်ႏ အနောႏရထာႏခွန်စိုးတဲ့ ဒေါ့ꩻဒျာႏ။ (၁၀၄၄-၁၀၇၇) အနောရထာႏထင်ႏဟော်၊ နဝ်ထင်ꩻအဝ်ႏ အမဲင်ႏ(၂၀၀)လွုမ်ꩻ၊ ခꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻ ဖြဝ်ꩻနန်ချို ခနဝ်ဖဲ့ꩻမဲင်ꩻ၊ ခꩻတွို့ꩻဖဲ့ꩻ ရခဲင်ႏ၊ ခကွဉ်ႏဖဲ့ꩻ ဒေါ့ꩻပါတဝ်း။
အရည်း(အယီး) သာႏသနာႏနဝ်ꩻ ညောင်ဦး စောရဟန်ꩻခွန်စိုး နေင်ႏ(၉၆၀)ထွန်ꩻကာꩻလွိုဝင်ꩻ၊ နေင်ႏ(၁၀၅၇)အနောႏရထာႏ လင်ꩻတွိုက်ꩻသထုင်ႏ၊ ခြင်ဗာႏ (၁၃)လာမꩻ ကွဲးနွောင်ꩻ။ မဲန်လꩻထဲင်း မဟာမုနိဘုရာꩻရခဲင်ႏခမ်း ဓညဝတီႏ ပဉ္စာလဝင်ꩻတဲင် အဝ်ႏ"မြင်းဗူး"ခရဲင်ႏ "ငဖဲ"ဝေင်ꩻကာႏလွေꩻ "အမ်း"ကောင်ခါႏ၊ ရခဲင်ႏတွိုက်ꩻချာဗွုန်ႏတဝ်းသျော့၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ဘုရာꩻနဝ်ꩻ ပင်ꩻလꩻတဝ်း၊ လꩻဗော့ꩻဘုရာꩻလင်တဆူႏလွုမ်ꩻ။ နဝ်ꩻထွူ မဲန်လꩻဖျင် စွယ်ꩻတောႏဖြဝ်ꩻနန်ချိုထျꩻ၊ ခီႏလွေꩻစဲ့ꩻ တွိုႏတာလီဖူးခွန်ဝေင်ꩻ ခွန်သျော့ꩻထွာထဉ်ႏ ည(၃)လာ ထာꩻရေꩻကုဲင်၊ လꩻသဲင်ꩻဗော့ꩻဘုရာꩻမျ ဖြဝ်ခွန်ချို ကဖေႏနဝ်ꩻလွုမ်ꩻ၊ သိမ်ꩻထူႏလꩻပါ ရခဲင်ႏတဲင် မဲင်ꩻသီးတဲ့ဟွုန်ဟဝ်၊ ပွိုးထွားသာႏသနာႏတာႏ ထင်ႏဟဝ်လꩻဝင်ꩻတောမ်ႏမဲင်ꩻ ဖြဝ်ꩻနန်ချိုသီးတဲ့ အမ်ႏသွင်ꩻလွဉ်။ ခꩻတွို့ꩻ ဗꩻလွေꩻ အိန္ဒိယ အာသံ ဗင်္ဂလား၊ ခဝ်ကွဉ်ႏ ပဋိပက္ခယားခမ်း ပဋိပက္ခယားခွန် ပသာလွဉ် အပိုမူႏ ပဉ္စကလျာဏီ တောမ်ႏသွဉ်းသယ်ႏရမ်ႏ၊ တွင်ꩻနဝ်ꩻ မွန်ခမာ အဝ်ႏအိုပ်"ဆလုံ"၊ မလေး အဝ်ႏထွာကမ္ဘောဇနဲင်ႏငန်ႏ၊ တလဲင်ꩻသား မန်းဟဲ့ꩻ "ဇွန်း"လိုꩻမျိုꩻ၊ ခွေါင်းလွဉ်ပဂိုꩻ၊ ခွန်ပဂိုꩻ ကွီအကူႏအညီႏ အနောႏရထာႏအွဉ်ႏစွꩻ လိုꩻစိုန်ဟဝ်ဝင်ꩻလစ်ꩻ၊ တွိုက်ꩻနွောင်ꩻထွူမꩻ မန်းအာႏဏာႏစက် ဗꩻ"ကိင်ꩻမုဲင်ႏ"၊ ယိုꩻတရာꩻ ကမ္ဘောဇကို "ဆိန်ဆုဲင်းနား"အကျောင်ꩻ ရာႏဇဝင်ႏနဲင်ႏငန်ႏလင် လေက်တောင်ꩻကိုပါ။ ခွန်မန်းတံꩻခိုꩻ ဗꩻတွိုႏသီႏဟိုဠ်ႏ၊ ပဌမဝိဇယဗာဟုခွန်စိုး ဟိန္ဒူယား ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏကုဲင်၊ အနောႏရထာႏကူႏညီႏတွိုက်ꩻကိုꩻ၊ ထင်ႏနွောင်ꩻ သာႏသနာႏအာႏဖေႏကအဝ်ႏ ကွီအကူႏအညီႏမန်းထျꩻ၊ အနောႏရထာႏဖေႏ သာႏသနာႏပျုသား လေက်ပိဋကတ် ပါကဆင်ဗွာတထိုမ်း၊ ကျမ်ႏပင်ꩻသဲင်ꩻလယ်ႏစွယ်ႏတောႏ၊ ခွန်နဝ်ꩻဖေႏဒျာႏ စွယ်ႏတောႏတကျွꩻတဝ်း(၁၀၇၇၊ ၁၀၈၄)။ အနောႏရထာႏပို ခွန်စောလူးစံႏဟော်၊ ကျန်စစ်သား ထွာခွန် သက်(၇၀)နန်ꩻသက်(၂၈)ကို ဆော့ဆာ ထွိုင်ႏနွောင်ꩻတဝ်းတွင်ꩻ ပိုရာဇကုမာရ် မာꩻဖေႏထာꩻလူႏ အွဉ်ႏခါꩻလေက်လုံး မဲင်ꩻ'မန်း'ပါဠိ'ပျူ မဲ့ငါလစ်ꩻဖဲ့ꩻ။ နေင်ႏ(၁၁၁၁၊ ၁၁၆၇) အလောင်းစည်သူ စံႏဟော် (အဝ်ႏမြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း အကျဉ်းချုပ်)ကို ထေထန်ႏသော့ꩻပါဗာႏသွူ။
ပျူခရာႏ ပအိုဝ်ႏခရာႏနဝ်ꩻ တဲႏမနုဟာႏစိုးမာꩻငါ ယေန်ထိုꩻဒျာႏ၊ ပကံႏ၊ မြင်စိုင်း၊ သကုဲင်း၊ အိန်းဝ၊ ရတနာပုံ၊ ခွန်မန်းဆက်ကို အိန်းဝ(အင်းဝ) တစီးရှင်ကျော်စွာစိုးမာꩻငါမꩻ ပအိုဝ်ႏခွန်ဆက်ပေါႏချာ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မျန်မာခမ်းထီကို ဝေင်ꩻစခါဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏအူ
ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏအူ (တောင်ငူမြို့နယ်) (Taungoo Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် တောင်ႏအူခရဲင်ႏ ကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻတောင်ႏအူကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
နိုꩻဆော်ႏလောဝ်းဟွိုန်ဗာႏ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ
မင်္ဂလာႏဗိုတုဲင်
"ငေါဝ်းတယ်ႏအွဉ်ရီး" လိုꩻမျိုꩻတွိုင်ꩻလိုꩻမျိုꩻတွိုင်ꩻ ဘာႏသာႏတွိုင်ꩻ ဘာႏသာႏတွိုင်ꩻဖုံႏယို ဖေႏနေးကယဉ်ႏငဲးအီတာႏ အာႏကွိုꩻနာႏထကရိုꩻတရာꩻယို အောဝ်ႏဗာႏလွဉ်းလွဉ်းနောဝ်ꩻသွူ။
ကွပ်ပွိုးနုဲင်းနောဝ်ꩻမꩻ တယ်ႏနိန်ႏ ၁၃၄၄-ဗာႏ၊ ဒုတိယဝါႏဆိုႏဆန်ꩻ (၁၃)နီꩻ ဗွောင်လွေꩻဖေႏခန်း "ထွာနွောင်ꩻဆရာႏ လိတ်ပအိုဝ်ႏသွဉ်တန်ꩻ အမုဲင်(၁)တာ"တဲင် အောဝ်ႏနောဝ်ꩻမာꩻငါ ဗꩻတွိုႏလွဉ် နိန်ႏ ၁၃၄၅-ဗာႏနောဝ်ꩻ ဗွောင်ဖြယ်တောလွေꩻယာင်းခန်း "ထွာနွောင်ꩻဆရာႏ လိတ်ပအိုဝ်ႏသွဉ်တန်ꩻ"တွော့ꩻ ၁၃၄၄-ဗာႏတွမ်ႏ ၁၃၄၅-ဗာႏ နီနိန်ႏအတာႏနောဝ်ꩻ ဩဝါဒါစရိယ ဗွေႏဆရာႏတောႏတန်ဖုံႏ တွမ်ႏဝိန်ꩻနယ်ႏ ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻစွစ်ꩻလီတာႏအစွိုꩻနောဝ်ꩻ အွဉ်ႏတီႏပျꩻထန်ႏလွေꩻဖေႏခန်း (၁) လိတ်မွူးနီစောင်ႏ (၂) သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ်နောဝ်ꩻသွူ။ နိန်ႏ ၁၃၄၆-ဗာႏ ယံသွဉ်သွိုပ်လွေꩻနွောင်ꩻထင်ႏအတာႏ နေးထူႏနာႏခံႏလွေꩻယာင်း ဩဝါဒါစရိယ ဗွေႏဆရာႏတောႏတန်သီး ငေါဝ်းငွါဩဝါဒတဲင် ဝိန်ꩻနယ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻစွစ်ꩻတာႏအစွိုꩻ အွဉ်ႏတီႏပျꩻထန်ႏလွေꩻ "ဘာႏသာႏယဉ်ႏငဲးတာႏ မင်္ဂလာႏ (၃၈)ပါꩻ"နောဝ်ꩻသွူ။
ယဉ်ႏငဲးရေꩻဘာႏသာႏ မင်္ဂလာႏ(၃၈)ပါꩻ ဖေႏနေးကထွာနွောင်ꩻ လိတ်စောင်ႏတွမ်ႏ ဆရာႏအွဉ်ႏနယ်သွဉ်တန်ꩻနယ်ꩻနောဝ်ꩻ ဝိန်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻစွစ်ꩻလီတာႏအစွိုꩻယို လျောက်လောဝ်းတောင်ꩻပြန်ႏထာင်ႏခန်း ဗွေႏဆရာႏတောႏ "ဘဒ္ဒန္တအာလောက (ဓမ္မာစရိယ) ကျောင်ꩻတုံခံꩻ၊ ဝိန်ꩻဟိုပုံꩻ"တဲင် ဝွေꩻဗွေႏလဲ့ နေးတွမ်ႏသꩻရာင်ꩻစေႏတနာႏ တယ်ႏ ၁၃၄၅-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်ဟားဆန်ꩻ (၂)နီꩻ ဗꩻတွိုႏလွေꩻ ဒဲဉ်ဟားဆန်ꩻ(၈)နီꩻနောဝ်ꩻ ဗွောင်သွဉ်လွေꩻဖေႏခန်းသွူဩော။
ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻဖျတ်
ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻဖျတ် (အိန်းကလေတ်: Mong Hpayak Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ကွဉ်ႏ၊ တာဆီလေက်ခရဲင်ႏကို ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြိုင်ႏဒျာႏသွူ။ ကရီးခါနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻဖျတ်ယို အဝ်ႏပါသော့ꩻဒျာႏမွိုင်ꩻဖျတ်ခရဲင်ႏ ကိုနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွိုင်ꩻဖျတ်ခရဲင်ႏနဝ်ꩻ ယားကုဲင်ထွူတဲင် ထဲမ်သော့ꩻညီꩻလွေꩻလဲဉ်း တာဆီလေက်ခရဲင်ႏကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻဖျတ်ကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
မင်္ဂလာႏဗိုတုဲင်
မင်္ဂလာႏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ
ထာꩻယူႏနုဲင်းယိုဖုံႏနောဝ်ꩻ တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ တလက်ခံႏလွတောဝ်းဝါင်ꩻလဲ့တရောဝ်း၊ တဖြာꩻဖေႏနေးကသေနာႏ ဒေါ့ꩻဟော်ꩻနွောင်ꩻတောဝ်းနောဝ်ꩻလဲ့ တမျိုꩻတဲင် ငေါဝ်းထိန်ညာင်ꩻပျဿနာႏဖုံႏယို တသွတ်ꩻဆွိုးနွောင်ꩻတောဝ်းသွူ။ မင်္ဂလာႏပျဿနာႏယို လိုꩻလွုမ်ꩻတကာႏတောဝ်း လူꩻသီးဖုံႏလဲ့ အောဝ်ႏတရိန်လွဒျာႏ၊ ကဉ်ꩻစာꩻဒျာႏဝါင်ꩻတွော့ꩻ လူꩻသီးဖုံႏယိုလဲ့ အယူႏအောဝ်ႏတရွို့ꩻကဝါင်ꩻ သွံစွိုးနောဝ်ꩻသွူ။ နောဝ်ꩻမꩻ ပျဿနာႏယို ညဆွာꩻစွဉ်ႏ (၁၂)နိန်ႏတဲ့ တသျာင်ꩻလျာင်ꩻနွောင်ꩻတောဝ်းနောဝ်ꩻမꩻ အောဝ်ႏထွာစွူစွူဒျာႏ ပျဿနာႏသွူ၊ (၁၂)နိန်ႏကထာင်ႏလွို မင်္ဂလာႏပျဿနာႏယို လူꩻတာဝတိံသာႏခမ်းနောဝ်ꩻ အဖြေႏမဲဉ်ႏယံကပေါႏတဲင် လောဝ်းဟွိုန်တောင်ꩻပြန်ႏခန်း သီကျာꩻထျꩻ၊ သီကျာꩻယိုလဲ့ ဖေႏတာႏဝွန်ႏခန်း လူꩻပိုနတ်သာꩻတဖြာꩻတွော့ꩻ သီကျာꩻတွမ်ႏလူꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ ယံနာႏဗာႏ မင်္ဂလာႏတရာꩻယို တွိုႏလွဉ်ခန်း နီဗွေႏဘုရာꩻအထျꩻ၊ သီကျာꩻကဖေႏတာႏဝွန်ႏဒါႏအတွိုင်ꩻ လူꩻပိုနတ်သာꩻတဖြာꩻ ကထာင်ႏလျောက်လောဝ်း နီဗွေႏဘုရာꩻတဲင် နီဗွေႏဘုရာꩻလဲ့ ဟော်ꩻလွေꩻဖေႏခန်း မင်္ဂလာႏတရာꩻ (၃၈)ပါꩻ နုဲင်းဆငါယိုအတွိုင်ꩻသွူ။
မင်္ဂလာႏသုတ်
ဗုဒ္ဓသာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ
ဒုတိယဂါႏထာႏ
သဗ္ဗလောက ဟိတတ္ထာယ၊ မင်္ဂလံ တံ ဘဏာမ ဟေ။
ငေါဝ်းခီႏယော်ꩻအံႏဖြာႏ မင်္ဂလာႏပထမကဗျာ
မင်္ဂလာႏစီ - သွံဆီသွစ်ꩻပါꩻ တဆီနီနိန်ႏ - အချိန်ႏညဆွာꩻ ကျံႏစယ်ႏမွေး - ယူႏစွေး မလꩻဗာႏ။
အာဋာနာဋိယသုတ်
အာဋာနာဋိယသုတ် ယိုနဝ်ꩻ ပါသော့ꩻဒျာႏ ဒီဃနိကာယ် အပွိုက် (၃၂) ကိုတဲင် နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻကျာꩻဖေႏ ဂိဇ္ဈကုဋ်ကောင်လာင်းနဝ်ꩻသွူ။
မင်္ဂလာႏဗိုတုဲင်
ဒုတိယကဗျာ
နီဗွေႏဘုရာꩻ - ကဟော်ꩻကျာꩻဒါႏ မင်္ဂလာႏယို - မူႏခိုသီးခါ ရွစ်လုဲင်းလောင်ꩻ - သူႏတောႏကောင်ꩻသီးယာ။
အာဋာနာဋိယသုတ်
အာဋာနာဋိယသုတ် (ပါႏဠိတောႏ)
‍‍‍‍ ၁။ အပ္ပသန္နေဟိ နာထဿ၊ သာသနေ သာဓုသမ္မတေ။ အမနုဿေဟိ စဏ္ဍေဟိ၊ သဒါ ကိဗ္ဗိသကာရိဘိ။
မင်္ဂလာႏဗိုတုဲင်
မင်္ဂလာႏအဓိပ္ပါယ်ႏ
ခွိုင်းကားတဟောဝ်တောဝ်းမျိုꩻ ကွပ်ပွိုးပယ်ႏထိုꩻဗာႏဒါႏတဲင် ဟဲ့ꩻဗာႏ "မင်္ဂလာႏ"သွူ။
အာဋာနာဋိယသုတ်
အာဋာနာဋိယသုတ် (ပါႏဠိတောႏ)
၂။ ပရိသာနံ စတဿန္နံ၊ အဟိံ သာယ စ ဂုတ္တိယာ။ ယံ ဒေသေသိ မဟာဝီရော၊ ပရိတ္တံ တံ ဘဏာမ ဟေ။
မင်္ဂလာႏဗိုတုဲင်
(တစွိုး)
လောကီႏ လောကုတ္တရာႏ ချံꩻသာႏနီပါꩻ ကဖေႏနွောင်ꩻဒါႏ တရာꩻယို ဟဲ့ꩻဗာႏ "မင်္ဂလာႏ"သွူ။
မင်္ဂလာႏနိဒါန်ꩻ ပါဠိ
အွိုးတလဲင်ႏတဲင်ခါ ဗွေႏဘုရာꩻနောဝ်ꩻ သာဝတ္ထိခမ်း အနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻ ကဆို့ꩻလူႏဒါႏ ကျောင်ꩻဇေႏတဝွန်ႏကို သတာင်ꩻသွုံꩻ အုံသော့ꩻသွူ ဗွေႏဩ။ ကရိုꩻဒါႏအလဲင်ႏနောဝ်ꩻ လူꩻပိုတဖြာꩻ မွူးကွို့ꩻနာꩻတိန်ႏတိန်ႏ အချိန်ႏနောဝ်ꩻတဲင် ကျောင်ꩻဇေႏတဝွန်ႏ တဖြုံႏလွုမ်းကိုယို အွဉ်ႏတာင်ႏလေလာင်းလို့စွဉ်ႏ အရောင်ႏသွူဗွေႏဩ၊ အပဲစ်သူပါꩻ ကလွစ်ရာꩻဒါႏ နေႏရာႏခါင်ႏလံး အုံထိုင်ႏတနွောင်းထွူတဲင် ကရိုꩻဒါႏ လူꩻပိုနတ်သာꩻနောဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏပါဠိဂါႏထာႏ လောဝ်းထာင်ႏခန်း ဗွေႏဘုရာꩻထွူနဲးဩ။ (တောင်ꩻသေꩻ - (ဇေတဝန) ဇေတ-အလꩻ ဇေတမာင်ꩻသာꩻ၊ ဝန-အလꩻ ဥယျာဉ်ႏခြံ၊ ဇေႏတဝွန်ႏကျောင်ꩻ တန်ႏဖိုꩻရွဉ် (၅၄)ကုဋေႏ။)
လူꩻပိနတ်သာꩻ တောင်ꩻပြန်ႏဂါႏထာႏပါဠိ
အာကင်္ခမာနာ သောတ္ထာနံ၊ ဗြူဟိ မင်္ဂလမုတ္တမံ။
အာဋာနာဋိယသုတ်
အာဋာနာဋိယသုတ် (ပါႏဠိတောႏ)
၄။ ဝေဿဘုဿ စ နမတ္ထု၊ နှာတကဿ တပဿိနော။ နမတ္ထု ကကုသန္ဓဿ၊ မာရသေနာ ပမဒ္ဒိနော။
၅။ ကောဏာဂမနဿ နမတ္ထု။ ဗြာဟ္မဏဿ ဝုသီမတော။ ကဿပဿ စနမတ္ထု၊ ဝိပ္ပမုတ္တဿ သဗ္ဗဓိ။
မင်္ဂလာႏဗိုတုဲင်
လူꩻပိုနတ်သာꩻ တောင်ꩻပြန်ႏတရာꩻကဗျာ
သွံဆီသွစ်ꩻပါꩻ - အပျာꩻအောဝ်ႏဒါႏ မင်္ဂလာႏယို - ဗွန်ထိုဘုရာꩻ ဟော်ꩻကျာꩻဩ - ချိန်ႏနော တွိုႏလဲဉ်းဒျာႏ။
အာဋာနာဋိယသုတ်
အာဋာနာဋိယသုတ် (ပါႏဠိတောႏ)
၇။ ယေ စာပိ နိဗ္ဗုတာ လောကေ၊ ယထာဘူတံ ဝိပဿိသုံ။ တေ ဇနာ အပိသုဏာ ထ၊ မဟန္တာ ဝီတသာရဒါ။
မင်္ဂလာႏဗိုတုဲင်
ပထမဂါႏထာႏ
၁။ အသေဝနာ စ ဗာလာနံ၊ ပဏ္ဍိတာနဉ္စ သေဝနာ။ ပူဇာ စ ပူဇနေယျာနံ၊ ဧတံ မင်္ဂလမုတ္တမံ။
အာဋာနာဋိယသုတ်
အာဋာနာဋိယသုတ် (ပါႏဠိတောႏ)
၈။ ဟိတံ ဒေဝနုဿာနံ၊ ယံ နမဿန္တိ ဂေါတမံ။ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နံ၊ မဟန္တံ ဝီတသာရဒံ။
၉။ ဧတေ စညေ စ သမ္ဗုဒ္ဓါ၊ အနေကသတကောဋိယော။ သဗ္ဗေ ဗုဒ္ဓါ သမသမာ၊ သဗ္ဗေ ဗုဒ္ဓါ မဟိဒ္ဓိကာ။
မင်္ဂလာႏဗိုတုဲင်
ပထမကဗျာ
ပညာႏအောဝ်ႏလိုꩻ - ဟောင်ရိုꩻကွိုက်ꩻဗာႏ ပူႏဇောႏထွိုက်သာင်ꩻ - ပူႏဇောႏလာင်ꩻဗာႏ သွံပါꩻဟွေး - မျတ်မွေး မင်္ဂလာႏ။
အာဋာနာဋိယသုတ်
အာဋာနာဋိယသုတ် (ပါႏဠိတောႏ)
၁၀။ သဗ္ဗေ ဒသဗလူပေတာ ဝေသာရဇ္ဇေဟု ပါဂတာ။ သဗ္ဗေ တေ ပဋိဇာနန္တိ၊ အာသဘံ ဌာန မုတ္တမံ။
မင်္ဂလာႏဗိုတုဲင်
ပူႏဇောႏထွိုက် ပုဂ္ဂိုလ်ႏ ၁၁-မျိုꩻ
(၁) ဘုရာꩻ (၂) သင်္ဃာႏ (၃) ဆရာႏ (၄) မွိုး (၅) ဖါ (၆) ဖီ (၇) ဖူ (၈) ဝေးခို (၉) ဝေးမူႏ (၁၀) လိုꩻသက်တန် သိက္ခာႏတန် ဂုဏ်ႏတန် (၁၁) ဝါꩻခို။
အာဋာနာဋိယသုတ်
အာဋာနာဋိယသုတ် (ပါႏဠိတောႏ)
၁၂။ ဥပေတာ ဗုဒ္ဓဓမ္မေဟိ၊ အဋ္ဌာရသဟိ နာယကာ။ ဗာတ္တိံသ လက္ခဏူပေတာ၊ သီတာနုဗျဉ္ဇနာ ဓရာ။
၁၃။ ဗျာမပ္ပဘာယ သုပ္ပဘာ၊ သဗ္ဗေ တေ မုနိကုဉ္ဇရာ။ ဗုဒ္ဓါ သဗ္ဗညုနော ဧတေ၊ သဗ္ဗေ ခီဏာသဝါ ဇိနာ။
မင်္ဂလာႏဗိုတုဲင်
ထာꩻပူႏဇောႏ ၂-မျိုꩻ
၁။ အာမိသပူဇာ - ပူႏဇောႏတွမ်ႏ ဝတ္ထုပစ္စေꩻ။ ၂။ ဓမ္မပူဇာ - ပူႏဇောႏတွမ်ႏတရာꩻ ===(သတ္တိဂုမ္ဗ) မီႏကွိုက်ꩻလိုꩻမွိုက် ထွာလိုꩻမွိုက်၊ လိုꩻရွိင်ꩻအုံတွိုက် ထွာလိုꩻမွိုက် (ဝီသတိနိပါတ်-သတ္တိဂုမ္ဗဇာတ်)=== အွိုးစခါ ထာꩻခြာတန်ကို ညိုးမွူးလောင်း ဝါးကီႏဖုံႏနောဝ်ꩻ အုံခိုႏအောဝ်ႏရောဝ်းညီꩻလွဝါင်ꩻဖုံႏသွူ၊ တွိုႏတနီꩻနောဝ်ꩻ တလီꩻဝစ်ꩻ ကထင်ႏသတ်လွဉ်တဲင် အဆွဉ်ႏကစဒေါ့ꩻဒါႏ ဝါးကီႏတဖူးဝေးသီးနောဝ်ꩻ ပါလွေꩻလွည်ꩻခန်းဒျာႏ တလီꩻဝစ်ꩻတန်အကို တဖူးဝေးနီဗာႏ ဖြတ်ꩻဖြယ်ထိုꩻဖဗာႏခန်းဝါင်ꩻ တဗာႏတထွောင်းထွောင်းနောဝ်ꩻသွူ။ တဗာႏနောဝ်ꩻ လာင်ꩻထဲ့တနꩻသော့ꩻခန်း သျာင်ႏရသေ့ꩻကျောင်ꩻကိုနောဝ်ꩻသွူ၊ သျာင်ႏရေသ့ꩻလဲ့ခါ တွမ်ထူႏလွူးခန်းတဲင် "ပုပ္ဖကသူဝ"ဟဲ့ꩻခန်းတွမ်ႏအမဉ်ꩻနုဲင်းယိုသွူ။
အာဋာနာဋိယသုတ်
အာဋာနာဋိယသုတ် (ပါႏဠိတောႏ)
၁၄။ မဟာပဘာ မဟာတေဇာ၊ မဟာပညာ မဟဗ္ဗလာ။ မဟာကာရုဏိကာ ဓီရာ၊ သဗ္ဗေသာနံ သုခါဝဟာ။
မင်္ဂလာႏဗိုတုဲင်
ထာꩻပူႏဇောႏ ၂-မျိုꩻ
ဝါးကီႏပေႏ ခတဗာႏနောဝ်ꩻတဲင်ခါ လွေꩻထဲ့ပတာသော့ꩻခန်း လိုꩻမွိုက်သီးဒုံကိုသွူ၊ လိုꩻမွိုက်တဲ့ တွမ်ထူႏလွူးခန်းတဲင် "သတ္တိဂုမ္ဗ"ဟဲ့ꩻခန်းတွမ်ႏအမဉ်ꩻနုဲင်းယိုသွူ။ ပဉ္စာလခွန်ဟော်ခံꩻ ပါတွမ်ႏသေလောသား ထန်ႏလဲႏလွေꩻထာꩻခြာ ဖျော်ပတာတွိုႏလွေꩻခန်း လိုꩻမွိုက်သီးဒုံသောင် ထီခြောင်ထျꩻနောဝ်ꩻသွူ၊ ပဉ္စာလခွန်ဟော်ခံꩻနောဝ်ꩻလဲ့ လူးထာင်ႏခန်းထီ၊ လူးထီကထာင်ႏထွူတဲင် အရွိုးယကပြေႏ အုံပဆား ဗိန်ႏတလွာꩻခန်းထာꩻ၊ မဲ့ဗိန်ႏအွီႏထာင်ႏခန်းနောဝ်ꩻသွူ။ နောဝ်ꩻမꩻ လိုꩻမွိုက်သီးနောဝ်ꩻလဲ့ ကထာင်ႏသေ ခွန်ဟော်ခံꩻဖျော်လွဉ်တဲင် ငမ်းလွဝါင်ꩻ ပငါပရာꩻ၊ ဖါင်းအုံနို့ꩻခန်းထာꩻဖုံႏသွူ၊ ဒုံကိုနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏကုဲင်ခန်းရွုမ်ꩻ ဒုံပွေါးသားတဖြာꩻတွမ်ႏ သတ္တိဂုမ္ဗ ဝါးကီႏပေႏတဗာႏနောဝ်ꩻသွူ၊ နောဝ်ꩻမꩻ သတ္တိဂုမ္ဗ ဝါးကီႏနောဝ်ꩻ အွဉ်ႏဒေါ့ꩻဖေႏခန်း ဒုံပွေါးသားနုဲင်းယိုသွူ။ "လွေꩻမာꩻသီထိုꩻခန်း ခွန်ဟော်ခံꩻသူꩻလုဲင်း၊ ဗွောင်ႏအဆဲင်ꩻ လွအကွဉ်ꩻ တွမ်ႏအခြွိုင်းအခြိုꩻ ထူႏထိုꩻခန်းလို့လို့ အွဉ်ႏတခြို့ဒို့ꩻဗျဉ်ႏခါꩻတွမ်ႏ သိန်ႏလာႏဝါႏစျꩻနောဝ်ꩻသနဲ'ရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻ၊ ဒုံပွေါးသားနောဝ်ꩻ "ခွန်ဟော်ခံꩻဒျာႏ မာꩻဒါႏတောဝ်း"ဒေါ့ꩻခန်းနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ၊ သတ္တိဂုမ္ဗ ဝါးကီႏလဲ့ တစူꩻတောဝ်း၊ တနာႏတောဝ်း၊ "နာꩻက ပွိုင်းလဲင်ႏပွိုင်းရာင်းနောဝ်ꩻ မွန်ꩻဒျာႏတွမ်ႏဒေါဝ် အောဝ်ႏဗားဒျာႏထာꩻ"ဟွိုက်ꩻဟက်ꩻချာစွဉ်ႏ ဒုံပွေါးသားနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
အာဋာနာဋိယသုတ်
အာဋာနာဋိယသုတ် (ပါႏဠိတောႏ)
၁၆။ သဒေဝကဿ လောကဿ၊ သဗ္ဗေ ဧတေ ပရာယဏာ။ တေသာ ဟံ သိရသာ ပါဒေ၊ ဝန္ဒာမိ ပုရိသုတ္တမေ။
၁၇။ ဝစသာ မနသာ စေဝ၊ ဝန္ဒာမေ တေ တထာဂတေ။ သယနေ အာသနေ ဌာနေ၊ ဂမနေ စာပိ သဗ္ဗဒါ။
၁၈။ သဒါ သုခေန ရက္ကန္တု၊ ဗုဒ္ဓါ သန္တိကရာ တုဝံ။ တေဟိ တွံ ရက္ခိတော သန္တော။ မုတ္တော သဗ္ဗဘယေဟိ စ။
၁၉။ သဗ္ဗရောဂါ ဝိနီမုတ္တော၊ သဗ္ဗသန္တာပ ဝဇ္ဇိတော။ သဗ္ဗဝေရ မတိက္ကန္တော၊ နိဗ္ဗုတော စ တုဝံ ဘဝ။
၂၀။ တေသံ သစ္စေန သီလေန၊ ခန္တိမေတ္တာ ဗလေန စ။ တေပိ အမှေ နုရက္ခန္တု၊ အရောဂေန သုခေန စ။
၂၁။ ပုရတ္ထိမသ္မိံ ဒိသာဘာဂေ၊ သန္တိ ဘူတာ မဟိဒ္ဓိကာ။ တေပိ အမှေ နုရက္ခန္တု၊ အရောဂေန သုခေန စ။
၂၂။ ဒက္ခိဏသ္မိံ ဒိသာဘာဂေ၊ သန္တိ ဒေဝါ မဟိဒ္ဓိကာ။ တေပိ အမှေ နုရက္ခန္တု၊ အရောဂေန သုခေန စ။
၂၃။ ပစ္ဆိမသ္မိံ ဒိသာဘာဂေ၊ သန္တိ နာဂါ မဟိဒ္ဓိကာ။ တေပိ အမှေ နုရက္ခန္တု၊ အရောဂေန သုခေန စ။
၂၄။ ဥတ္တရသ္မိံ ဒိသာဘာဂေ၊ သန္တိ ယက္ခာ မဟိဒ္ဓိကာ။ တေပိ အမှေ နုရက္ခန္တု၊ အရောဂေန သုခေန စ။
၂၅။ ပုရတ္ထိမေန ဓတရဋ္ဌော၊ ဒက္ခိဏေန ဝိရူဠှကော။ ပစ္ဆိမေန ဝိရူပက္ခော၊ ကုဝေရော ဥတ္တရံ ဒိသံ။
၂၆။ စတ္တောရော တေ မဟာရာဇာ၊ လောကပါလာ ယသဿိနော။ တေပိ အမှေ နုရက္ခန္တု၊ အရောဂေန သုခေန စ။
၂၇။ အာကာသဋ္ဌာ စ ဘူမဋ္ဌာ၊ ဒေဝါ နာဂါ မဟိဒ္ဓိကာ။ တေပိ အမှေ နုရက္ခန္တု၊ အရောဂေန သုခေန စ။
၂၈။ ဣဒ္ဓိမန္တော စ ယေ ဒေဝါ၊ ဝသန္တာ ဣဓ သာသနေ။ တေပိ အမှေ နုရက္ခန္တု၊ အရောဂေန သုခေန စ။
၂၉။ သဗ္ဗီတိယော ဝိဝဇ္ဇန္တု၊ သောကော ရောဂေါ ဝိနဿတု။ မာ တေ ဘဝန္တန္တရာယာ၊ သုခီ ဒီဃာယုကော ဘဝ။
၃၀။ အဘိဝါဒန သီလိဿ၊ နိစ္စံ ဝုဍ္ဎာပစာယိနော။ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဝဍ္ဎန္တိ၊ အာယု ဝဏ္ဏော သုခံ ဗလံ။
အာဋာနာဋိယသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပရိတ်တန်
မင်္ဂလာႏဗိုတုဲင်
(ပုပ္ဖကသူဝ) သူႏတောႏမီႏပေါင်ꩻ - သူႏတောႏကောင်ꩻ
သူႏရောင်ꩻမီႏပေါႏ - ထွာသူႏတောႏ။ ပဉ္စာလခွန်ဟော်ခံꩻ ကထာင်ႏလွေꩻလဲဉ်းငါငါ ဖျော်ပတာတွိုႏလွေꩻခန်း သျာင်ႏရသေ့ꩻကျောင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ၊ သျာင်ႏရသေ့ꩻ ကလွူးခါꩻဒါႏ "ပုပ္ဖကသူဝ"ဝါးကီႏနောဝ်ꩻတဲင်ခါ ငေါဝ်းလဲ့ကအာ ငွါလဲ့ကအွီႏ၊ တရီႏကျောင်ႏထေ့လွေꩻခန်း ပဉ္စာလခွန်ဟော်ခံꩻသီးထျꩻ၊ ကျိုႏဆွုမ်ႏ(စွော့ꩻတက်)ဆွုမ်ႏ၊ ဒေါ့ꩻရီဆွုမ်ႏ၊ ဒေါ့ꩻတောႏဆွုမ်ႏ ယဉ်ႏယဉ်ႏကေႏကေႏ၊ ဣန္ဒြေႏဟောဝ်ဟောဝ်၊ အုံမွန်းအုံကွံဆွုမ်ႏခန်း ပဉ္စာလခွန်ဟော်ခံꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ဝါးကီႏတဖူးဝေး နီဗာႏနောဝ်ꩻ တိရစ္ဆာန်ႏနုဲင်းနုဲင်းဝါင်ꩻစွဉ်ႏလဲ့ သတ္တိဂုမ္ဗဝါးကီႏနောဝ်ꩻ ကွပ်ပွိုးတွော့ꩻ ထဲ့သော့ꩻလိုꩻမွိုက်စူကိုတဲင် အုံညီꩻလိုꩻမွိုက်၊ ကွိုက်ꩻလိုꩻမွိုက် မွိုက်လွဉ်ꩻဗာႏစွဉ်ႏသွူ၊ ပုပ္ဖကသူဝ ဝါးကီႏနောဝ်ꩻ လာင်ꩻထဲ့တနꩻဒျာႏ သူႏတောႏကောင်ꩻ သျာင်ႏရသေ့ꩻစူကိုတဲင် အုံညီꩻသူႏကောင်ꩻ ရောင်ꩻထေ့သူႏတောႏနောဝ်ꩻမꩻ ထွာဒျာႏ "ဝါးကီႏသူႏတောႏကောင်ꩻ"နောဝ်ꩻသွူ။ မီႏကွိုက်ꩻသွꩻယို ကွိုက်ꩻသွော့ သွꩻလိမ္မာႏ၊ မီႏကိုꩻကွဲႏဆရာႏယို ကိုꩻကွဲႏသွော့ သူႏတောႏကောင်ꩻ။
ဒုတိယဂါႏထာႏ
၃။ ပတိရူပဒေသ ဝါသော စ၊ ပုဗ္ဗေ စ ကတပုညတာ။ အတ္တသမ္မာ ပဏိဓိ စ၊ ဧတံ မင်္ဂလ မုတ္တမံ။
ဒုတိယကဗျာ
၂။ သာႏယာႏလျောက်ပတ် - အရပ်အုံဗာႏ ဘဝရီးခါ - ကုသိုလ်ႏအာမာꩻ နမ်းသꩻနီပါꩻ - ဟောဝ်ရာꩻအွဉ်ႏဗာႏ သွံပါꩻဟွေး - မျတ်မွေးမင်္ဂလာႏ။
ဒုတိယဂါႏထာႏ (ကဗျာ)မင်္ဂလာႏ ၃-ပါꩻ
၁။ အုံဗာႏ ပတိရူပဒေသ ခါင်ႏလမ်းဟောဝ်ကို ၂။ ဘဝရီးပန်ချာ ကုသိုလ်ႏထာꩻဟောဝ် အောဝ်ႏဗာႏ ၃။ နမ်းသꩻနီပါꩻ မာꩻဗာႏဟောဝ်ဟောဝ်။
ပတိရူပဒေသ-ခင်ႏလမ်းဟောဝ်'ကရိုꩻနဝ်ꩻ
၁။ ပရိသတ်လစ်ꩻပါꩻ ကအောဝ်ႏဒါႏအရပ် ၂။ ဒါႏနသီႏလစတဲင် ကုသိုလ်ႏတရာꩻ ကမာꩻနွောင်ꩻဒါႏအရပ် ၃။ သာႏသနာႏလေ ထွန်ꩻကာꩻအရပ် ၄။ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻ ပညာႏရေꩻတွမ်ႏ ဖြေꩻစာကူꩻကားရေꩻ ကယိုꩻဒါႏအရပ် စစွဉ်ႏအရပ်ယိုဖုံႏသွူ။ + ပတိရူပဒေသ-ခင်ႏလမ်းအုံကို မီႏအုံသော့ꩻဗာႏနောဝ်ꩻ ထွာ "ပတိရူပဒေသဝါသောစ"မင်္ဂလာႏသွူ။ + ဘဝရီးပန်ချာ ကုသိုလ်ႏအာနောဝ်ꩻ ထွာ "ပုဗ္ဗေစ ကတပုညတာ"မင်္ဂလာႏသွူ။ + မီႏမာꩻဟောဝ်ဟောဝ်နမ်း၊ မီႏအွဉ်ႏသꩻဟောဝ်ဟောဝ်နောဝ်ꩻ ထွာ "အတ္တသမ္မာမဏိဓိ"မင်္ဂလာႏသွူ။
တတိယဂါႏထာႏ
၃။ ဗာဟုသစ္စဉ္စ သိပ္ပဉ္စ၊ ဝိနယော စ သုသိက္ခိတော။ သုဘာသိတာ စ ယာ ဝါစာ၊ ဧတံ မင်္ဂလ မုတ္တမံ။
တတိယကဗျာ
၃။ ဗဟုသစ္စ - သိပ္ပထာꩻဒါႏ ဝိနယ်ꩻနမ်းကျင်ꩻ - ဟောဝ်ရာင်ꩻသွဉ်ဗာႏ သာႏယာႏငေါဝ်းငွါ - နောဝ်ꩻခါ ဒေါ့ꩻဗာႏ လစ်ꩻပါꩻဟွေး - မျတ်မွေး မင်္ဂလာႏ။
ငေါဝ်းအွီႏငွါသာႏ ၄-မျိုꩻ
(၁) သုဘာသိတာဝါစာႏ - ငေါဝ်းဟောဝ် (၂) ဓမ္မဝါႏစာႏ - ငေါဝ်းတရာꩻ (၃) ပိယဝါစာ - ငေါဝ်းရက် (၄) သစ္စဝါစာ - ငေါဝ်းမဲဉ်ႏ။
ငေါဝ်းကျံꩻမီႏဒေါ့ꩻ ဆော့ꩻဝင်ꩻနား
(သုဇာတဇာတ်-၃၁၅၊ ဇာတကဋ္ဌ-၂) အွိုးစခါ ဘုရာꩻဂေါတမအလောင်ꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏထွာဗာရာဏသီႏခွန်ဟော်ခံꩻ၊ ဘုရာꩻလောင်ꩻသီးမွိုးနောဝ်ꩻ ဒေါသတန်ငါႏထာꩻတဲင် ငေါဝ်းခွန်းလဲ့အာ၊ ငေါဝ်းကျံꩻထံꩻငါႏထာꩻသွူ၊ ဘုရာꩻလောင်ꩻလဲ့ ကအီႏဆုမ္မꩻဗာႏမွိုးယို ထုမ်ႏနေးတွမ်ႏအချက်ဥပမာႏသွူ။ တွိုႏတနီꩻတဲင် ဘုရာꩻလောင်ꩻနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻပါခန်းတွမ်ႏမွိုး တွမ်ႏအလိုꩻဖုံႏယင် ထန်ႏလွေꩻလယ်ႏခန်း ဥယဉ်ႏတောႏကိုနောဝ်ꩻသွူ၊ ကထာင်ႏတွိုႏ တဖူꩻလောင်းတဲင် ဟွိုန်လွခန်း ဝါးတဲစ်တျော ဖြိန်ꩻထာꩻနောဝ်ꩻသွူ၊ လိုꩻအမျာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻရိုꩻလွခန်း ဝါးတဲစ်ꩻတျော နုဲင်းယိုသွူ - "ဟွိုႏဝါးတဲစ်ꩻတျော၊ ဝါးတဲစ်ꩻတျော- ဖြိန်ꩻမွိုန်းဒွုမ်နော၊ လွꩻဟွိုန်ငါႏထာꩻနော"ပေ့ꩻနားဒေါ့ꩻရောင်လွခန်းဝါင်ꩻ ပငါပရာꩻဖုံႏနုဲင်းယိုသွူ။
ငေါဝ်းအွီႏငွါသာႏ ဝါင်ꩻမဲဉ်နာႏ
ကထာင်ႏလွေꩻငါငါ ကထာင်ႏကာထဲင်းထဲင်း ဖျော်တွိုႏလွေꩻခန်း ဥယဉ်ႏတောႏကိုတဲင် ဟွိုန်ထာင်ႏခန်း ဝါးကူဝေါဝ်းဖြိန်ꩻထာꩻ၊ လိုꩻအမျာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ "ဟွိုႏ- ဝါးကူဝေါဝ်း၊ ဝါးကူဝေါဝ်း ဖြိန်ꩻထဲင်းထဲင်းလုဲင်းစောဝ်း၊ အွီႏငါႏအငေါဝ်း ဝါးကူဝေါဝ်း ဖြိန်ꩻထဲင်းထဲင်းလုဲင်းစောဝ်း"ဒေါ့ꩻရောင်လွဝါင်ꩻ ပငါပရာꩻနုဲင်းယိုသွူ။ နောဝ်ꩻမꩻ ဘုရာꩻလောင်ꩻနောဝ်ꩻ "မွိုးဗွေႏဟွေး- ဝါးတဲစ်ꩻတျောနောဝ်ꩻ အယောင်ꩻဆာင်ꩻတရေꩻကီလဲ့ ဖြိန်ꩻထာꩻတလေ့တောဝ်း၊ အငေါဝ်းတကုဲင်ငါႏသွူ၊ ဝါးတြစ်ꩻတျော ကဖြိန်ꩻထာꩻတဲင်ခါ လိုꩻအမျာꩻဖုံႏ ပေ့ꩻလွဝါင်ꩻနား ပငါပရာꩻဖုံႏ၊ ဝါင်ꩻတမဲဉ်ဟွိုန်လွတောဝ်းသွူ၊ ဝါးကူဝေါဝ်းနောဝ်ꩻ အယောင်ꩻတဗွိုး အလွိုးတကုဲင်ရိုꩻစွဉ်ႏလဲ့ ကထာင်ႏဖြိန်ꩻထာꩻနောဝ်ꩻ အငေါဝ်းတလေ့ငါႏသွူ၊ လိုꩻသီးနောဝ်ꩻ ငေါဝ်းတကုဲင် ငွါကျံꩻထံꩻယို မဉ်ဟွိုန်တောဝ်း၊ မဉ်ဟွိုန်လွဒျာႏ ငေါဝ်းသာႏယာႏနုညံꩻနောဝ်ꩻသွူ၊ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ နေးတွမ်ႏထာꩻသေပညာႏတဲင် အောဝ်ႏလိုႏဒေါ့ꩻဒျာႏ ငေါဝ်းအွီႏငွါသာႏ၊ ငေါဝ်းအမျာꩻကမဉ်နာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဘုရာꩻလောင်ꩻ ကထာင်ႏဒေါ့ꩻ ဖေႏသတိꩻအမွိုးနုဲင်းယိုတဲင်ခါ တယ်ႏစွဉ်ႏနောဝ်ꩻမာꩻငါ ကထွာအမွိုးနောဝ်ꩻ ငေါဝ်းကျံꩻထံꩻယို ဒေါ့ꩻတောဝ်းဒွုမ်၊ ထာꩻခွန်းလဲ့ တခွန်းတောဝ်းဒွုမ်သွူ၊ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ ငေါဝ်းကျံꩻ ဒေါ့ꩻမွိုန်း၊ ငေါဝ်းခွန်းငေါဝ်းတဖျ ဒေါ့ꩻလွမွိုန်းတောဝ်း၊ ဒေါ့ꩻလွဒျာႏသွော့ ငေါဝ်းအွီႏငွါနွိုးနော။
စတုတ္ထကဗျာ
၄။ မွိုးဖါနီပါꩻ - လွူးမာꩻထာင်ႏဗာႏ ပိုမာသီးယို - မျောက်ထိုထာင်ႏဗာႏ တရိန်လွစ်ကာင်ꩻ - ထာꩻရာင်ꩻယိုမာꩻ လစ်ꩻပါꩻဟွေး - မျတ်မွေး မင်္ဂလာႏ။
စတုတ္ထဂါႏထာႏ (ကဗျာ)ကို မင်္ဂလာႏတရာꩻ ၄-ပါꩻ
၁။ လွူးဗာႏမွိုး ၂။ လွူးဗာႏဖါ ၃။ ခီႏမျောက်ပါင်ႏထိုဗာႏ ပိုမာ ၄။ အနောင်ႏအသျက်အဲဉ်ထောဝ်းထာꩻမာꩻယို မာꩻဗာႏ။
ပညာႏအဲဉ်ထောဝ်း ကဉ်ꩻတဖြောဝ်း၊ ပညာႏမီႏကာင်ꩻ သွုမ်ꩻနီꩻရာင်ꩻ
မဟာဓန သဌေꩻပိုသီး မွိုးဖါနဝ်ꩻ ပစ္စေꩻဥစ္စာႏ ခြွေခြာႏစွဉ်ႏ ကုဋေႏပေါင်ꩻ (၄၀)လစ်ꩻဆီသွူ၊ "နီယိုကောင်း ခြွေခြာႏလဲဉ်း တခွိုင်းယို နီပိုနောဝ်ꩻ ဉာဏ်ႏပညာႏ သွဉ်ခရာႏ တလိုႏတောဝ်းဒွုမ်၊ ထာꩻမာꩻယိုလဲ့ မာꩻခရာႏတလိုႏတောဝ်းဒွုမ်"ယူႏလွနုဲင်းယိုသွူ၊ ထွဉ်ႏသွဉ်တောဒျာႏခန်း ထာꩻကျူႏ၊ သွဉ်ငေါဝ်းတဲက်၊ သွဉ်အဒုံႏ၊ သွဉ်အအူ စားယိုဖုံႏသွူ။ တနီꩻတဲင်ခါ မွိုးဖါဝါင်ꩻနီ ကထာင်ႏသီနꩻထိုꩻတဲင် မဟာဓနသဌေꩻပိုနောဝ်ꩻ ကွိုက်ꩻဒျာႏဒေါဝ်သား၊ ဖုဲင်းသား၊ ကွုတ်သား၊ အွꩻဒေါဝ်၊ တောႏဖုဲင်း၊ တောႏကွုတ်ဒါႏထာင်ႏတောယာင်းနုဲင်းယိုသွူ၊ ကွဲလားလားတဲင်မွ၊ ကွဲညညတဲင် ကဉ်ꩻ၊ မွိုးဖါသီး ကအွဉ်ႏကုဲင်ဖေႏဒါႏ ဥစ္စာႏကုဋေႏပေါင်ꩻ(၄၀)နောဝ်ꩻလဲ့ ကြိန်းကြာင်းလို့ထိုꩻခန်းဒျာႏသွူ။ တွိုႏနောဝ်ꩻတဲင်ခါ မဟာဓနသဌေꩻပိုနောဝ်ꩻ လဲႏကွီအံႏဗာႏစွဉ်ႏထာꩻ၊ ထွာခန်း ထာꩻကွီအံႏသားဘဝနောဝ်ꩻသွူ၊ မီႏထွာနုဲင်းဉာဏ်ႏပညာႏကအောဝ်ႏနောဝ်ꩻ မွိုးဖါသီး ကအွဉ်ႏကုဲင်ဖေႏဒါႏ ဥစ္စာႏကုဋေႏပေါင်ꩻ(၄၀)လစ်ꩻဆီယို မာꩻအနီꩻအရာင်ꩻ ကူꩻကားချာငါ ဖြေꩻစာလူႏလုဲင်ႏ မီႏမာꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် ခြွေခြာႏထဲင်းထဲင်းယာင်းသွူ၊ ဝွေꩻမီႏမာꩻစီꩻပွာꩻရေꩻ ထွာသဌေꩻသွူ၊ ဝွေꩻမီႏအားထွုတ်တရာꩻ လꩻနွောင်ꩻအီ မဂ်ဖိုလ်ႏအခေႏခံႏသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ မွိုးဖါသီး ရက်ပိုဒါႏတောဝ်း၊ ထွဉ်ႏသွဉ်တောဝ်း ဉာဏ်ႏပညာႏ၊ မွိုးတွမ်ႏဖါသီး ဝွတ္တရာꩻ တကေႏတောဝ်းတဲင် မဟာဓနသဌေꩻပိုနောဝ်ꩻ လိုꩻဘဝသွုမ်ꩻထိုꩻခန်းနောဝ်ꩻသွူ။
မီႏရက်ပို ရက်ဒါႏဒါႏ ထွားနုဲင်းသွော့ အနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻနော
အနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻအပိုခို မောင်ႏကာဠနောဝ်ꩻ ဘုရာꩻထျꩻလဲ့ တထာင်ႏထေ့တောဝ်း၊ တရာꩻလဲ့ တနာႏတောဝ်း၊ သင်္ဃာႏဝေယျာဝစ္စလဲ့ တမာꩻတောဝ်း၊ အဖါမဉ်ႏဒေါ့ꩻလဲ့ တနာႏတောဝ်း။ တွိုႏတနီꩻတဲင်ခါ အဖါအနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻနောဝ်ꩻ ထွဉ်ႏခန်းအပို မောင်ႏကာဠနုဲင်းယိုသွူ။ "ပိုခိုမောင်ႏဟွေး- နာꩻမဉ်ႏထာင်ႏကျောင်ꩻ၊ နာꩻမဉ်ႏထာင်ႏနာႏတရာꩻ၊ နာꩻမဉ်ႏထာင်ႏဆောက်တဲႏ သီႏလနောတ်ꩻ နီဖါဖေႏနာꩻ ရွဉ်တစွဲး"ဒေါ့ꩻဖေႏအပိုနုဲင်းယိုသွူ၊ နောဝ်ꩻမꩻ အပိုခို မောင်ႏကာဠလဲ့ မဲဉ်လꩻရွဉ်တဲင် ထာင်ႏခန်းကျောင်ꩻ၊ ဆောက်တဲႏခန်းသီႏသွူ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ တရာꩻယိုတဲ့ ဝွေꩻတနာႏတောဝ်း၊ ထာင်ႏဗိန်ႏတစ်ꩻတောဒျာႏထာꩻနောဝ်ꩻသွူ၊ မွူးကထာင်ႏခစ်ꩻနောဝ်ꩻတဲင် ပြန်သဲင်ꩻချာစောဝ်းစဲ့ယာင်းဒျာႏလမ်း၊ မွိုးတွမ်ႏဖါ ကထာင်ႏဖေႏအံႏဒဲဉ်လဲ့ အံႏတောဝ်းတလဲင်ႏချာင်ႏ၊ အဖါကထာင်ႏဖေႏခန်း ရွဉ်တစွဲးယိုနောဝ်ꩻမꩻ ကွဲးအံႏနောဝ်ꩻသွူ။ နောဝ်ꩻမꩻ အဖါလဲ့ ဒေါ့ꩻဖေႏထဲင်းယင်းနုဲင်းယို "ပိုခိုဟွေး- မွူးရဝ်ꩻနီꩻနောဝ်ꩻ ပိုခို မည်ႏထာင်ႏနာႏတရာꩻ၊ မီႏတောင်ꩻခါꩻဒါႏအွံလꩻ တပွုဒ်နောဝ်ꩻ နီဖါဖေႏနာꩻ ရွဉ်တရိန်"ရိုꩻနုဲင်းယိုတဲင် နောဝ်ꩻအပိုခို မောင်ႏကာဠလဲ့ မွူးထာင်ႏရောဝ်ꩻတဲင် ထာင်ႏခန်းကျောင်ꩻ ဘုရာꩻထျꩻ၊ ထာင်ႏနာႏတရာꩻ "မဉ်ႏမတ်တောင်ꩻလဲဉ်း တပုဒ်လဲ့ ဖါင်းသဲင်ꩻတွမ်"ယူႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ၊ နောဝ်ꩻမꩻ ကွဲးနာႏနာႏတရာꩻ သဖော်ꩻကထာင်းဗွောင်တဲင် ထွာခန်း "သောတာႏပန်ႏ"နောဝ်ꩻသွူ။ အနာႏထပိဏ်ႏသဌေꩻတန် ကခီႏမျောက်ပါင်ႏထိုဗာႏ အပိုခို အဟောဝ်သွတ်ꩻသွူ။
ပုတ္တဒါရဿ သင်္ဂဟော-ကို သင်္ဂဟ ၄-လစ်ꩻပါꩻ
၁။ ဒါနသင်္ဂဟ- ခီႏမျောက်ပါင်ႏထိုတွမ်ႏ ဥစ္စာႏပစ္စေꩻ ၂။ ဝေယျာဝစ္စသင်္ဂဟ-ခီႏမျောက်ပါင်ႏထိုတွမ်ႏ ငေါဝ်းရက် ၃။ အတ္ထစရိယသင်္ဂဟ-ခီႏမျောက်ပါင်ႏထိုတွမ်ႏ အကျိုꩻစီꩻပွာꩻအကျောင်ꩻ ၄။ သမာနတ္တတာသင်္ဂဟ- ခီႏမျောက်ပါင်ႏထို ဗွိုန်ပီရွုမ်ꩻနီနမ်း
ပဉ္စမဂါႏထာႏ
၅။ ဒါနဉ္စ ဓမ္မစရိယာ စ၊ ဉာတကာနဉ္စ သင်္ဂဟော။ အနဝဇ္ဇာနိ ကမ္မာနိ၊ ဧတံ မင်္ဂလ မုတ္တမံ။
ပဉ္စမကဗျာ
၅။ ဒါနႏလဲ့မာꩻ- တရာꩻကျာင်ꩻဗာႏ စွိုးခွိုꩻဖူးဝေး - ထောက်ဖေႏဥစ္စာႏ အပဲစ်လွစ်ဒါႏ - ထာꩻမာꩻမာꩻဗာႏ လစ်ꩻပါꩻဟွေး - မျတ်မွေး မင်္ဂလာႏ။
ပဉ္စမဂါႏထာႏ(ကဗျာ)ကို မင်္ဂလာႏတရာꩻ ၄-ပါꩻ
၁။ လူႏတန်ꩻစာႏဂ ဖေႏဗဲင်းဗာႏ ၂။ နီနမ်းလောင်းကီ သုစရွိုက်တရာꩻ ယံကထွာကျာင်ꩻဗာႏ ၃။ ဖူးဝေးစွိုးခွိုꩻသီးယို ခီႏမျောက်ပါင်ႏထိုဗာႏ ၄။ အပဲစ်အဲဉ်ထောဝ်း ထာꩻမာꩻယို မာꩻဗာႏ။
မင်္ဂလာႏတရာꩻ ထွာပွုံႏ
+ လိုꩻကလူႏတန်ꩻဒါႏန လိုꩻကစာႏဂဖေႏဗဲင်းဒါႏနောဝ်ꩻ ထွာ"ဒါနဉ္စ"မင်္ဂလာႏသွူ။ + သုစရွိုက်တရာꩻ ကကျာင်ꩻဒါႏလိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာ "ဓမ္မစရိယာ"မင်္ဂလာႏသွူ။ + လိုꩻကခီႏမျောက်ပါင်ႏထိုဒါႏ ဖူးဝေးစွိုးခွိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာ "ဉာတကာနဉ္စ သင်္ဂဟော"မင်္ဂလာႏသွူ။ + အပဲစ်ကလွစ်ဒါႏ ထာꩻမာꩻဖုံႏယို မဉ်ႏမာꩻနောဝ်ꩻ ထွာ"အနဝဇ္ဇာနိ ကမ္မာနိ"မင်္ဂလာႏသွူ။
ဆဋ္ဌဂါႏထာႏ
၆။ အာရတီ ဝိရတီ ပါပါ၊ မဇ္ဇပါနာ စ သံယမော။ အပ္ပမာဒေါ စ ဓမ္မေသု၊ ဧတံ မင်္ဂလမုတ္တမံ။
ဆဋ္ဌဂါႏထာႏ (ကဗျာ)ကို မင်္ဂလာႏတရာꩻ ၃-ပါꩻ
၁။ တဟောဝ်တောဝ်း ထာꩻမာꩻဖုံႏယို သျောင်ႏညာꩻညာꩻဗာႏ ၂။ အွꩻဗာႏတဝ်းဒေါဝ် ၃။ အွဉ်ႏဖိန်ꩻဗာႏတောဝ်း ကုသိုလ်ႏတရာꩻ။
မင်္ဂလာႏတရာꩻထွာပွုံႏ
+ တဟောဝ်တောဝ်း ထာꩻမာꩻဖုံႏယို မီႏသျောင်ႏညာꩻညာꩻထိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာ "အာရတီ ဝိရတီ ပါပါ"မင်္ဂလာႏသွူ။ + မီႏအွꩻတောဝ်းဒေါဝ်နောဝ်ꩻ ထွာ "မဇ္ဇပါနာ စ သံယမော"မင်္ဂလာႏသွူ။ + မီႏအွဉ်ႏတဖိန်ꩻတောဝ်း ကုသိုလ်ႏတရာꩻနောဝ်ꩻ ထွာ "အပ္ပမာဒေါ စ ဓမ္မေသု" မင်္ဂလာႏသွူ။
အာရတီတွမ်ႏ ဝိရတီ ကွာႏဝင်ꩻပွုံႏ
၁။ သျောင်ႏတွမ်ႏသꩻနောဝ်ꩻ အာရတီ။ ၂။ သျောင်ႏတွမ်ႏနမ်းနောဝ်ꩻ ဝိရတီ။ == = သတ္တမဂါႏထာႏ === ၇။ ဂါရဝေါ စ နိဝါတော စ၊ သန္တုဋ္ဌီ စ ကတညုတာ။ ကာလေန ဓမ္မဿဝနံ၊ ဧတံ မင်္ဂလ မုတ္တမံ။
သတ္တမကဗျာ
၇။ ရိုႏသေႏဗာႏလဲ့ - မာန်ႏထဲ့ဖွိုႏဗာႏ တွိုႏသꩻမာꩻဖူꩻ - ကေꩻဇူꩻသေဗာႏ ခွိုက်ခါႏခွိုက်ခါႏ - နာႏဗာႏတရာꩻ ငတ်ꩻပါꩻဟွေး - မျတ်မွေး မင်္ဂလာႏ။
သတ္တမဂါႏထာႏ (ကဗျာ)ကို မင်္ဂလာႏတရာꩻ ၅-ပါꩻ
၁။ ရိုႏသေႏဗာႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏသက်တန် သိက္ခာႏတန် ဂုဏ်ႏတန် ၂။ အွဉ်ႏလင်ꩻဖွိုႏဗာႏမာႏန ၃။ ကလꩻသမျ တွိုႏသꩻဗာႏ ၄။ သေဗာႏဝင်ꩻကေꩻဇူꩻ ၅။ ခွိုက်ခါႏခွိုက်ခါႏ နာႏဗာႏတရာꩻ။
ရိုႏသေႏထွိုက်ဗာႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏနောဝ်ꩻ
(၁) ဘုရာꩻ (၂) ပစ္စေကဗုဒ္ဓါႏ (၃) သင်္ဃာႏ (၄) ဆရာႏသမာꩻ (၅) မွိုးဖါ (၆) ဝေးခို (၇) ဝေးမူႏ။
အဋ္ဌမဂါႏထာႏ
၈။ ခန္တီ စ သောဝစဿတာ၊ သမဏာနဉ္စ ဒဿနံ။ ကာလေန ဓမ္မသာကစ္ဆာ၊ ဧတံ မင်္ဂလ မုတ္တမံ။
မွိုးဖါငေါဝ်းခွန်း
"မွိုးဖါငေါဝ်းခွန်းတွမ်ႏ ရန်ႏသူႏငေါဝ်းအံႏဖြာႏ" ၁။ မွိုးဖါငေါဝ်းခွန်းနဝ်ꩻ တလေ့လဲဉ်းက ရန်ႏသူႏငေါဝ်းအံႏဖြာႏ၊ ကွပ်ထမုဲင်ꩻနဲတဲင်- ၂။ မွိုးဖါနဝ်ꩻ ခွန်းခန်းတဲ့ယဝ်း အသꩻကိုနဝ်ꩻ မဉ်အွဉ်ႏချမ်ꩻသာႏ။ ၃။ ရန်ႏသူႏနဝ်ꩻ ကိန်းအံႏဖြာႏခန်းတဲ့ယဝ်း အသꩻကိုနဝ်ꩻ မဉ်အွဉ်ႏသီပြာႏ။ ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ- ၄။ မွိုးဖါသꩻနဝ်ꩻ ရေႏဒျာႏအတုဲင်တဲင် ဗွာကြောင်းစင်နီတာႏ။ ၅။ ရန်ႏသူႏသꩻနဝ်ꩻ ရေႏဒျာႏအကုဲင်တွော့ꩻ ထွာထောင်းဗင် သီပြာႏနောဝ်ꩻသွူ။
လာဘမုနိစေႏတီႏ၊ နောင်တောင်ꩻ
နောင်တောင်ꩻ လာဘမုနိစေႏတီႏတောႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ် ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ဝေင်ꩻဟိုပုံꩻ အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ ကျောင်ꩻနောင်တောင်ꩻယိုခါ ဆꩻကီကွဉ်ႏထင်ꩻ သုဲင်ꩻကောင်လောင်းတဲင် ဘုရာꩻစေႏတီႏအောဝ်ႏ ၃ ဆူႏသွူ။ စေႏတီႏသွံဆူႏယိုနဝ်ꩻ အောဝ်ႏစဲဉ်ႏနဝ်ထင်ꩻဝင်ꩻသွူ၊ အထာႏဝ အဆူႏတန်နဝ်ꩻ တဲႏအွဉ်ရီးသွတ်ꩻတဲင် ထွာမူလပထမစေႏတီႏ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်တဆူꩻနဝ်ꩻ တဲယ်ႏဆုဲင်တဲင် ထွာဒုတိယစေႏတီႏ၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻတယ်ႏဆုဲင်ꩻတဲင်ထွာ တတိယ စေႏတီႏသွူ၊ စေႏတီးယိုသွံဆူႏ ကဟဲဒါႏ လာဘမုနိစေႏတီႏနဲင်းယိုနဝ်ꩻ ဗွေႏဗွန်နောင်တောင်ꩻယိုခါ ဖန်ဖေႏဒျာႏသွူ၊ ခါးလာႏဝွေꩻဗွေႏကတယ်ႏ နောင်တောင်ꩻပရဟိတကျောင်ꩻယိုနဝ်ꩻ စေႏတီးမဉ်ꩻနဝ်ꩻ အောဝ်ႏသုဲင်ꩻကောင်လောင်းတဲင် ဖန်ဒျာႏ စေႏတီႏသုဲင်ကောင် နဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
စေႏတီးအထဝယိုတဆူႏနဝ်ꩻ ပါမုဲင်ꩻတယ်ႏလူႏသေꩻခါလဲ့ꩻ ကွပ်တသေထွꩻတဝ်းတဲင် ပထမ စေႏတီႏသမဲင်ꩻနဝ်ꩻ သေထွꩻစဲင်းလို့ꩻတောဝ်းသွူ၊ ကွယ်ႏတွော့ꩻ စေႏတီႏလောင်း ကအောဝ်းဒါႏ ဟိန်ႏခေါင်ꩻလောင်ꩻပေႏလောင်းနဝ်ꩻ အောဝ်ႏတဲမ်ႏခါꩻ ခုနေင်ႏနဝ်ꩻထွာဒျာႏ တယ်ႏစလွေꩻ ၁၂၆၁ ဒဲဉ်သီႏလာဗွေ အောဝ်ႏတဲမ်းခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင်တွော့ꩻ မဉ်ႏထွားနဲင်းခုနေင်ႏယိုနဝ်ꩻ ညလဲဉ်းသွူ နေင်ႏပေါင်ꩻ တရျာꩻလွိုသွူ။ ကတယ်ႏဗာႏ စေႏတီး ဒုတိယ တဆူႏနဝ်ꩻ ပွိုင်ႏလဲင်ႏစခါ လိုꩻဖြားတယ်ႏသေꩻခါꩻ စေႏတီႏအောဝ်ႏတဆူႏတဲင် စေႏတီႏကထွိုင်ႏကုဲင်ပြင်ꩻတွော့ꩻ နေင်ႏ ၁၃၄၂ ဗာႏ ဝါႏဆိုႏလာကိုနဝ်ꩻ ဗွေႏဆရာတောႏ ကျောင်ꩻနောင်တောင်ꩻတွမ်ႏ ဗွေႏဆရာႏတောႏ ကျောင်ꩻဟိုနာꩻ ဘဒ္ဒန္တနန္ဒဝံသ အွဉ်တယ်ႏကော်ႏဖေႏယင်ႏစေႏတီႏ ဒုတိယ တစ်ဆူႏသွူ၊ စေႏတီႏထျꩻသောင်ယို ဖေႏကထွာ သာႏသနာႏဟံႏတဲင် ၁၃၄၉ ဗွေႏဆရာႏတော်ႏ ဘဒ္ဒန္တနန္ဒဝံသ ကျွထင်ႏဆို့ꩻဝါႏ သတင်ꩻသုံꩻလွေꩻဖရာꩻကောင်လောင်းသွူ။
ဝေင်ꩻညောင်လေးပိဉ်
ဝေင်ꩻညောင်လေးပိဉ် (မန်း: ညောင်လေးပင်မြို့) (အဲင်းကလေတ်: Nyaunglebin) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ညောင်လေးပိဉ်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏညောင်လေးပိဉ်ကို ကပါဒါႏ ပဂိုꩻခြောင်ထျꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၉ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻအဝ်ႏ ၂၁၉,၂၉၃ ဖြာꩻသွူ။ ဝေင်ꩻညောင်လေးပဉ်ယို တောမ်ႏဝေင်ꩻပဂိုꩻနဝ်ꩻ ဗွော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၄၈)မဲင်ႏ၊ တောမ်ႏဝေင်ꩻရန်ႏတကုင်ႏနဝ်ꩻ ဗွော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၈၂)၊ တောမ်ႏဝေင်ꩻတောင်ႏအူနဝ်ꩻ (၇၄)မဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻမဲ့ထီလင်ꩻ
ဝေင်ꩻမဲ့ထီလင်ꩻ (မန်း: မိတ္ထီလာမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Meiktila) မေတ်ထီလာနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဝေင်ꩻနယ်ႏမဲ့ထီလင်ꩻကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏတဲင် အဝ်ႏဒျာႏ နောင်မဲ့ထီလင်ꩻဖင်ႏထျꩻနဝ်ꩻသွူ။ ရန်ႏတကုင်ႏ-မန်ႏတလေꩻ တဖူꩻတန်အမွိုင်နဝ်ꩻ ဖောက်ဒိုကာႏလွေꩻ ဝေင်ꩻမဲ့ထီလင်ꩻထျꩻတဲင် ဝေင်ꩻထျꩻနဝ်ꩻ ရန်ႏတကုင်ႏ-မန်ႏတလေꩻ တဖူꩻတန်၊ ပဂံႏ-တောင်ႏကီꩻ တဖူꩻတန်၊ မကွေး-ကျောက်ပတောင်း-တောင်ႏကီꩻ တဖူꩻတန် တောမ်ႏ မဲ့ထီလင်ꩻ-မဉ်းခြံ တဖူꩻရဲဉ်ႏ တဖူꩻဆွုမ်ႏဖုံႏ အဝ်ႏတဲင် မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝကို ကွုန်ဟွိုင်ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻမဲ့ထီလင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏ တောမ်ႏ အစိုႏရ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ မန်း၊ ဖြဝ်ꩻ၊ စောက်ꩻ စတဲင် လိုꩻမျိုꩻဖုံႏ အဝ်ႏအုံသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ၂၀၂၁ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၁၇၇,၄၄၂ ဖြာꩻသွူ။
ဟံႏပထဝီႏ
မဉ်းဝံကုင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ပေ(၈၀၀)လောင်းသွူ။ တောမ်ႏဝေင်ꩻရန်ႏတကုင်ႏနဝ်ꩻ ကာꩻတဖူꩻအနေႏ ဗော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၃၃၈)မဲင်ႏ၊ တောမ်ႏဝေင်ꩻမန်ႏတလေꩻနဝ်ꩻ ဗော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၉၅)မဲင်ႏသွူ။ တောမ်ႏဝေင်ꩻတာသီယို မေႏရထာꩻတဖူꩻအနေႏ ဗော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ ၁၄ မဲင်ႏသွူ။ ရန်ႏတကုင်ႏ-မန်ႏတလေꩻ ကာꩻတဖူꩻတန်၊ ဖြဝ်ꩻခမ်း-ရေနံချောင်း တဖူꩻတန်၊ မကွေး-ကျောက်ပတောင်း-တောင်ႏကီꩻ တဖူꩻတန် တောမ်ႏ မဲ့ထီလင်ꩻ-မဉ်းခြံ မေႏရထာꩻ တဖူꩻ တဖူꩻဆွုမ်ႏဖုံႏ အဝ်ႏတဲင် မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝကို ကွုန်ဟွိုင်ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။
ပညာႏရေꩻ
ဝေင်ꩻမဲ့ထီလင်ꩻကိုနဝ်ꩻ အစိုႏရ အခေႏခံႏပညာႏ အရန်းထိုကျောင်ꩻနဝ်ႏ အဝ်ႏတယ်ႏအမုဲင်(၁) ဗꩻအမုဲင်(၆)သွူ။ အစိုႏရ အရန်းထိုပညာႏ ကေားလေက် တက္ကသိုလ်ႏကျောင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ပအိုဝ်ႏမူႏမွိုးသီးငဝ်းပစိုႏ
အွူႏယာင်ႏယာင်ႏ အွူႏယာင်ႏယာင်ႏ (သွီႏယာႏဆား ဗွာလွားလွား--- မွိုး(ဖါ)သွိုန်ႏထီ ဗွာဗွာစီ--- မွူးလဲ့ပြေ့ꩻ--- ခေ့ꩻခေ့ꩻသွူ--- လာမဲင်းပေႏ---ဗိန်ႏ ဗိန်ႏဗိန်ႏ ဗိန်ႏခန်းနော်-) (အွူႏယာင်ႏယာင်ႏ)၂
(၂)
တဲႏလုဲင်ႏလုဲင်ႏ--- တုဲင်ႏ(ဗုဲင်ႏ)ဗုမ်းဗုမ်း--- ထုမ်းသေဗွာ မဲ့ငါတကီႏ ဝါႏရန်ႏဒီႏ တီႏရီႏရီႏ--- တီႏရီႏရီႏ။
(၃)
တလီꩻမာꩻ တခါꩻဗွောင် တရွောင်ထို့ တနို့ဟူႏ စာင်းခမ်ꩻပိုမူႏဖဲဉ်ႏထာꩻ--- ပုꩻ-ပုꩻ-ပုꩻ-။
(၅)
ဗွန်းငေါဝ်း ခမ်းကူးကူး--- လူးတနေ ထေတဝါတ်ꩻ ပတ်ꩻတမူ"ဖုတ်" အီးတီꩻအီတွဲး ရဟွဲးရဟန်ꩻ ကီႏရီးကီႏရန်ꩻ "ဗျောက်"။
(၇)
တဖျူႏရာႏတာက်ꩻ အွီႏနေမာက်ꩻ သော့ꩻရော်ꩻဗေသိန် အွီႏနေနိန် ဗေယွဉ်ꩻသွံဖြုံႏ ထီသွံအုံႏ ညိမ်ႏညိမ်ႏ---ညိမ်ႏ--- ညမ်း---ညမ်း---ညမ်း---။
(၈)
ကီးရစ်ꩻပေႏဖြိန်ꩻ ကောင်ခါႏ စောက်အာႏပေႏ ဖြိန်ꩻကောင်ဒိန်(ဒေင်) ပါꩻမူႏပေႏတလိန်(လေင်)ဒုံႏသဲင်ꩻ ထုံနဂါꩻ---။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ
ပရိယတ္တိပညာႏရေꩻလိတ်ရဲန်ႏ
၁။ သွဉ်ဖေႏ ချꩻဖေႏ လိတ်အပုဒ်မုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ဆဲင်ႏရာꩻအဓိပ္ပါယ်ႏသဘော်ꩻယို ခြုဲင်းနယ်ဗာႏ။
၃။ သွဉ်ဖေႏ ချꩻဖေႏ လိတ်အပုဒ်မုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ဆဲင်ႏရာꩻ ငဝ်းသွဉ်ခန်ꩻ ငဝ်းဆွုံꩻမꩻ ပါဗာႏ။
၄။ ကေားသွဉ်ဖေႏသား ဆရာႏပုဂ္ဂိုလ်ႏသီးဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ ကေားသွဉ်ထူႏသား တပဲ့ꩻသီးဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ ပွာꩻအာအာဗာႏ ဗုဒ္ဓါနုဿတိဘာႏဝနာႏ-ယူႏစိဉ်ꩻစာꩻအာအာဗာႏ ဗွေႏမျတ်ဖရာꩻဂုဏ်ႏတောႏ၊  ပွာꩻအာအာဗာႏ မေတ္တာႏဘာႏဝနာႏ-ယူႏစိဉ်ꩻစာꩻအာအာဗာႏ အမျာꩻအကျိုꩻစီꩻပွာꩻ၊  ပွာꩻအာအာဗာႏ အသုဘဘာႏဝနာႏ-ယူႏစိဉ်ꩻစာꩻအာအာဗာႏ လိုꩻသီးနမ်းခြုံအပဲစ်၊  ပွာꩻအာအာဗာႏ မရဏဿတိဘာႏဝနာႏ-ယူႏစိဉ်ꩻစာꩻအာအာဗာႏ ထာꩻသီသဘော်ꩻတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
သာႏသနာႏခေ့ꩻထိုမားအီနွောင်ꩻအကျောင်ꩻ(၁၅)ပါꩻ
ရဟန်ꩻသီးခါ ဗွေႏငဝ်းငွါမျတ် ပိဋကတ်ယို
ကောပ်စွဉ်ႏဗွေႏမျတ်ဖရာꩻ ဟော်ꩻနယ်သေꩻခါꩻ သာႏသနာႏခေ့ꩻအီနွောင်ꩻ အကျောင်ꩻတရာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻမꩻ ဗွေႏမျတ်ဖရာꩻသာႏသနာႏ ယံကခေ့ꩻထိုꩻမားမွိုင်မွိုင်မွုန်း၊ ယံကလေလင်း ညညဆွာꩻဆွာꩻထဲင်းနဝ်ꩻ-
နဝ်ꩻနီမျိုꩻအကိုလဲ့ ဒါႏလျင်ႏလိတ်ပိဋကတ်သား ကေားသွဉ်ဖေႏချာသားနဝ်ꩻ ထွာသာႏသနာႏအရွီးတဲင် သာႏသနာႏလေလင်းအီအတာႏ ယိင်းထွာထွာအဓိကအကျောင်ꩻတရာꩻသွူ။ ကေားသွဉ်ဖေႏချာသားနဝ်ꩻ ထွာဆရာႏအတန်အကယ်ꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏတဲင် အနယ်ꩻမဲန်ႏမဲန်ႏ မိဉ်ႏသွဉ်ဖေႏယံယံနဝ်ꩻ ကေားသွဉ်ထူႏသား တပဲ့ꩻသျင်ႏရဟန်ꩻပေႏသီးဖုံႏလဲ့ထွာစွဉ်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏယံဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ဆရာႏတွမ်ႏတပဲ့ꩻ တသွုပ်ထွူတသွုပ် အနယ်ꩻမဲန်ႏမဲန်ႏ သွဉ်ဖေႏယံယံ သွဉ်ထူႏယံယံတဲင် ထွာစွဉ်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏယံ အသွုပ်သွုပ်နဝ်ꩻသွူ။ ဖရာꩻသာႏသနာႏလဲ့ တသွုပ်ထွူတသွုပ် လေလင်းသွုပ်ငွုပ်ထဲင်း သေႏချာႏနဝ်ꩻသွူ။ ကေားသွဉ်ဖေႏသား ဆရာႏယံဖုံႏ မိဉ်ႏအဝ်ႏအာအာနဝ်ꩻ ကေားသွဉ်ထူႏသား အဝ်ႏအာလွဉ်ဒျာႏ သေႏချာႏနဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻဝေါ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
နီယွန်
နီယွန် တောဝ်းလဲ့ နီယိုန်ယို ထွာ ဒြတ်စင်တဗာႏ၊ သင်္ကေႏတနောဝ်ꩻ ထွာ N၊ အဲတ်တမ်ခင်ႏလမ်းနောဝ်ꩻ လဲန်း အမုဲင် (၁၀) သှူ။ ဝွေꩻယို အောဝ်ႏပါ Noble gas ကို။ တလီꩻယဉ် တေက်ꩻအာႏဆလကို အယောင်ꩻအရောင်ႏ အဲန်ထောဝ်း။ အောဝ်ႏ တလီꩻတဉ်ႏအာႏ တလီꩻနဲန်းခြေင်းအာႏ သုမ်ပွန်းနီပွန်း။ ဝွေꩻယို မော့ꩻသှို ခရစ်ပတွန်၊ သီနွန်သီး ခရစ်နေင်ႏ ၁၈၉၈ ဗာႏကိုခါ။ နီယွန်ယို အောဝ်ႏဂရိငေါဝ်း νέον ကိုဖျောလှောန်၊ အဓိပ္ပယ်ႏလꩻ အတသာ။ နီယွန်ယို တုမ်ႏဓာတုဒြတ်ခြှောန်း (မန်း-ဒြပ်ပေါင်း)လင် မာꩻတောဝ်းဒြတ်။ ဟုဲက်ဒရိုစဲန်၊ ဟီလီယမ်၊ အောက်သီစဲန်၊ ကာဗွန် သီးဖုံႏမဉ်ႏထှူ စကျဝဠာႏကို နီယွန်ယို ထွာ ပဉ္စမ အပြန်ꩻပြောꩻအာသွတ်ꩻ ဒြတ်စင်သှူ။ ကမ္ဘာႏဟမ်ႏလောင်းနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏဆေ့ꩻလုမ်ꩻ၊ ဖွီထဲင်းက တလီꩻ။ နီယွန်ယို သော့ꩻအီလွေꩻ မေႏဖန်လီး(ဖန်ချောင်း) ကထေဖေႏဒါႏအရောင်ႏ မောက်ꩻစောက်ꩻတနျာႏရောင်ႏကို။ ကွယ်ႏတှော့ꩻဝွေꩻယို အငိုꩻလို့အာထဲင်းက ဟီလီယမ်သှူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ