cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဓမ္မပဒအမုဲင်(၉)ဒဿန
၄။ မာꩻပꩻသံဃာႏ တလဲင်ႏငါတဲ့ ထဲ့စွဉ်ႏငါးရုဲင်ꩻ
"တလဲင်ႏစွန်ꩻအာႏ အဟဝ်တာႏ"
ကမ္ဘာႏရန်ႏသူႏ
၁၂။ ဝွေꩻဟော်ꩻဖုဲင်းကုက် - ခွေမကျွိုက်၊ ခွေဟော်ꩻယာလံ - ဝွေꩻမကံ။
ကမ္ဘာႏမဲ့လေ
ငဝ်းငွါမိဉ်ႏတလေ့ သွုန်ႏသꩻကဲင်ႏတေ့ꩻ။
ကမ္ဘာႏရန်ႏသူႏ
၁၃။ ခွေဟာ်ꩻကုသိုလ်ႏ - ဝွေꩻမလိုႏ၊ ဝွေꩻဟော်ꩻပညာ - ခွေမနာႏ။
ဓမ္မပဒအမုဲင်(၉)ဒဿန
၂။ သကဒါဂါမိမဂ်သꩻ ထွာလꩻတလဲင်ႏငါတဲ့ လွစ်စွဉ်ႏငါးရုဲင်ꩻ
ကမ္ဘာႏရန်ႏသူႏ
၁၄။ ခွေမာယံမꩻ - ဝွေꩻမဲန်လꩻ၊ ဝွေꩻမာအဝ်ႏဗေ့ꩻ - ခွေဒေါ့ꩻတေ့ꩻ။
ဓမ္မပဒအမုဲင်(၉)ဒဿန
၃။ အနာဂါမိမဂ်သꩻ ထွာလꩻတလဲင်ႏငါတဲ့ လွစ်စွဉ်ႏငါးရုဲင်ꩻ
ကမ္ဘာႏမဲ့လေ
အစမိဉ်ႏခံႏယပ်ꩻဗာႏ - အဆုဲင်ꩻသာႏ။
ကမ္ဘာႏရန်ႏသူႏ
၁၅။ ဝွေꩻပိုအွꩻအံႏ - ခွေသꩻထန်ႏ၊ ခွေမာခြွိုင်းကꩻ - ဝွေꩻမဲန်လꩻ။
ကမ္ဘာႏမဲ့လေ
ဆာႏဗွေမို့ꩻ - တထွꩻတဝ်းမွူးလာ၊ ဖူးဝေးအာ တထွꩻတဝ်းမာဝါꩻ။
ကမ္ဘာႏရန်ႏသူႏ
၁၆။ ကမ္ဘာႏရန်ႏသူႏ - ဟဝ်မတ်ထူႏ၊ သွတ်ꩻလင်ꩻထွူမွေး - လောင်ꩻသီးဟွေး။
ကမ္ဘာႏမဲ့လေ
ဆျာမွူးအူႏထာꩻ - မွူးနန်ꩻလေ။
ဓမ္မပဒအမုဲင်(၉)ဒဿန
၄။ အရဟတ္တမဂ်သꩻ ထွာလꩻတလဲင်ႏငါတဲ့ လွစ်စွဉ်ႏငါးရုဲင်ꩻ
ကမ္ဘာႏမဲ့လေ
စာင်တဝ်းပသေ - သေတဝ်းရီရွောင်။
ကမ္ဘာႏရန်ႏသူႏ
ပိုခိုမောင်ႏ နာႏသွော့ ၁။ လွူးသက်နမ်းတာႏ - သွဉ်ပညာႏ၊ ကျိုꩻစာꩻရွက်ဆောင်ႏ - ပိုခိုမောင်ႏ။
ကမ္ဘာႏမဲ့လေ
ဝ-အဲဉ်ထဝ်း ယံကထွာဝိ- ကျံႏစဲႏဗာႏ။
ကမ္ဘာႏရန်ႏသူႏ
၂။ ပညာႏမီႏဒါႏ - ထွာချမ်ꩻသာႏ၊ ချာငါမယောင်ႏ - ပိုခိုမောင်ႏ။
ကမ္ဘာႏမဲ့လေ
အံႏဒဲဉ်တအွီႏတဝ်း ဒဲဉ်ဖွိုင်ꩻဆလလဲင်ꩻအဝ်ႏခြို့၊ အံႏဒဲဉ်တလို့တဝ်း ဒဲဉ်ဖွိုင်ꩻဆလလဲင်ꩻအဝ်ႏခြွီႏ၊ ထွီႏဆာႏဒွိုႏဗာႏဖျာင်။
ကမ္ဘာႏရန်ႏသူႏ
၃။ အမျာꩻဖူꩻကို - ပညာႏယို၊ တင်ႏတယ်ႏအရောင်ႏ - ပိုခိုမောင်ႏ။
ကမ္ဘာႏမဲ့လေ
တရေင်ယိုခါ - ဆုဲင်ꩻချာသျာင်ꩻ။
ဓမ္မပဒအမုဲင်(၉)ဒဿန
"စွန်ပါꩻတွမ်ႏစွန်နာꩻ"
ကမ္ဘာႏမဲ့လေ
မေႏအာမေႏနွောင်ꩻ - ထီအာထီနွောင်ꩻ။
ကမ္ဘာႏရန်ႏသူႏ
၅။ သီဒါႏဉာဏ်ႏလဲ့ - မွိုးဖါတဲ့၊ မဲ့ငါလေရောင်ႏ - ပိုခိုမောင်ႏ။
ကမ္ဘာႏမဲ့လေ
ပိုရက်အနာ - မာရက်အပေႏ။
ကမ္ဘာႏရန်ႏသူႏ
၆။ သီအွꩻဒဝ်ထီ - မွိုးဖါနီ၊ တရေꩻပေႏဆောင်ႏ - ပိုခိုမောင်ႏ။
ကမ္ဘာႏမဲ့လေ
မော့ꩻထာꩻယပ်ꩻမꩻ-ကော့ꩻမာ၊ မော့ꩻထာꩻဆာမꩻ-ကော့ꩻမွိုး။
ကမ္ဘာႏရန်ႏသူႏ
၇။ ဆင်ꩻရယ်ꩻအီဒါႏ - ကုက်ခရာႏ၊ ဖုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့သျောင်ႏ - ပိုခိုမောင်ႏ။
ကမ္ဘာႏမဲ့လေ
နီမိဉ်ႏကျိုꩻစာꩻ - ထွာဘုရာꩻ။
ကမ္ဘာႏရန်ႏသူႏ
၈။ ထာꩻခွုမ်ထာꩻမာꩻ - သီကျိုꩻစာꩻ၊ အားထုတ်ရွက်ဆောင်ႏ - ပိုခိုမောင်ႏ။
ဓမ္မပဒအမုဲင်(၉)ဒဿန
၁။ ဝင်ꩻထုမ်ႏကယပ်ꩻ ဝင်ꩻတခြိုꩻနဝ်ꩻ နာꩻမဉ်လꩻခြေင်၊ နာꩻလွေꩻစွန်ဝင်ꩻ၊ စွိုင်ဝင်ꩻ၊ တွဲႏဝင်ꩻ၊ မာꩻသီဝင်ꩻ။
ကမ္ဘာႏမဲ့လေ
မိဉ်ႏမိဉ်မာꩻဝါင်ꩻဆရာႏ ခံႏရီးဗာႏဝါင်ꩻတပဲ့ꩻ။
ဓမ္မပဒအမုဲင်(၉)ဒဿန
၂။ စွန်ဝင်ꩻထွူနဝ်ꩻ နာꩻအုံထာꩻ သꩻစွူနေဟောင်း၊ အုံထာꩻငမ်းမွေးစွဉ်ႏဝင်ꩻသေ မွေးတဝ်းနဲ့၊ ဝင်ꩻမဉ်ႏသေနောဝ်ꩻ နာꩻခံႏဗာႏ ဒုက္ခအမျိုꩻမျိုꩻကွေး။
ကမ္ဘာႏမဲ့လေ
အထောင်ꩻတဗာႏ - အရာႏတရျာꩻ။
ပါꩻမုဲင်ꩻကုဲင်လဲ့ ပါမုဲင်ꩻခံႏ၊ ပါꩻမုဲင်ꩻကျံႏလဲ့ ပါꩻမုဲင်ꩻမော့ꩻ။
ဓမ္မပဒအမုဲင်(၉)ဒဿန
၃။ ပါꩻမဉ်ႏလွဉ်စွန်နာꩻနဝ်ꩻ နာꩻသꩻအီႏထွာနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ သꩻရေꩻဒျာႏနဲ့၊ နာꩻထူႏနာꩻထာꩻ နာꩻအီႏလူႏပါꩻနဲ့၊(တလူႏတဝ်း၊ သꩻလျားပါꩻ၊ သꩻဆာပါꩻသနယ်)။
ကမ္ဘာႏမဲ့လေ
အုံညာꩻကော့ꩻ - အုံဗော့ꩻတရေင်။
ဓမ္မပဒအမုဲင်(၉)ဒဿန
၅။ လိုꩻခိုပဉ်ဖြာꩻ အောဝ်ႏတွမ်ႏစူ၊ အဝ်ႏတွမ်ႏခင်ႏမွော့ဟွေး၊ စွန်မွုန်းပါꩻ၊ တခွန်ꩻမွုန်းထာꩻဟုဲင်း။
ကမ္ဘာႏမဲ့လေ
လိုꩻမွိုက်လိုꩻမက် - ငါးရုဲင်ꩻရက်။
ဓမ္မပဒအမုဲင်(၉)ဒဿန
၆။ နာꩻစွန်ပါꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ ပါꩻစွန်နာꩻတဲ့နဝ်ꩻ တဟောဝ်တောဝ်း၊ မော့ꩻထာꩻဒုက္ခလွဉ်းလွဉ်း။
"လွိုက်ရျူႏ-မွိုက်သူႏ"
ကမ္ဘာႏမဲ့လေ
မိဉ်ႏရက်ခါတဏှာႏ - မိဉ်ႏလွꩻထီႏခါ အပဲစ်။
ဓမ္မပဒအမုဲင်(၉)ဒဿန
၁။ ကအီႏထူႏခါနောဝ်ꩻ ယူႏခူခူလွိုက်နေး၊ ကွပ်လွိုက်နေးတဲင် "ရျူႏဆုဲင်ꩻ"နဝ်ꩻ ဟောဝ်ငါႏသွူ။
၂။ ကအီႏထူႏခါနဝ်ꩻ မဉ်ထွာနုဲင်းမုဲင်ꩻထွာ လွိုက်နေးတဝ်း၊ ကွပ်လွိုက်နေးတဝ်းတဲင် "သူႏဝုဲင်ꩻ"နဝ်ꩻ ဟဝ်တဝ်းသွူ။
ကမ္ဘာႏမဲ့လေ
ခမ်းလို့မꩻ ထုဲင်ဆုဲင်ꩻ - ထူႏမုဲင်ꩻအီႏအံႏ။
ဓမ္မပဒအမုဲင်(၉)ဒဿန
"အဆင်ႏပြေႏ-တင်ႏမေႏ"
ကမ္ဘာႏရန်ႏသူႏ
၉။ ရွဉ်ခံꩻကꩻကွဉ် - ဆင်ႏချင်ႏသွဉ်၊ သုင်ꩻဖျုင်ꩻနဝ်ꩻသျောင်ႏ - ပိုခိုမောင်ႏ။
ကမ္ဘာႏမဲ့လေ
ခွန်နဝ်ꩻသစ္စာႏ - ထံꩻသာꩻသတိꩻ။
ကမ္ဘာႏရန်ႏသူႏ
၁၀။ ဖူးပေႏဝေးတန် - နေးကယံ၊ အားထုတ်ရွက်ဆောင်ႏ - ပိုခိုမောင်ႏ။
ကမ္ဘာႏမဲ့လေ
နေင်းထီအွီႏအကင်၊ မောက်ကြင်ꩻအအွီႏအကတူႏ၊ လိုꩻမူႏအွီႏထာႏဝ၊ ထ-အွီႏတဗာႏလိုမ်း။
ကမ္ဘာႏရန်ႏသူႏ
၁၂။ လိုꩻတန်ဒေါ့ꩻရီ - အွီႏငဝ်းထီ၊ ဒေါ့ꩻရီသုံꩻဆောင်ႏ - ပိုခိုမောင်ႏ။
၁၃။ သီအုံညီꩻလဲ့ - သွꩻပေႏတဲ့၊ ငဝ်းမွိုက်ရွိုင်ꩻသျောင်ႏ - ပိုခိုမောင်ႏ။
၁၄။ မွိုးဖါထာꩻမာꩻ - သီကျိုꩻစာꩻ၊ ပျောႏသွင်ႏရွက်ဆောင်ႏ - ပိုခိုမောင်ႏ။
၁၅။ ပိုခို ပိုခို - မွိုးပိုခို၊ ငဝ်းဆုမ္မꩻဆောင်ႏ - ပိုခိုမောင်ႏ။
ဓမ္မပဒအမုဲင်(၉)ဒဿန
၁။ နေးတွမ်ႏမေတ္တာႏ ယူႏဒျာႏဆုဲင်ꩻချာ ကအွဉ်ႏထွာနဝ်ꩻ "အဆင်ႏပြေႏစား"နဝ်ꩻသွူ။
၂။ နေးတွမ်ႏတဏှာႏ ယူႏယာႏတဝ်းဆုဲင်ꩻချာ ကအွဉ်ႏထွာနဝ်ꩻ "တင်ႏမေႏလျား"နဝ်ꩻသွူ။
၁။ သꩻလျားခရာႏ တဗာႏဗာႏပေါႏလွဉ်တဲင် ယူႏယာႏချာငါဒွုမ်၊ ဗွုမ်နက်ဖဲ့ဗက်ꩻတွော့ꩻ "စူလွဉ်ꩻ"ထိုꩻ၊ ထွာထိုꩻ "မာꩻသီမာႏလိုꩻ"။
၂။ ကထင်ႏထီႏပါꩻသီ၊ သွီႏလီတနျာႏတဲင် "ခွေမာႏလဲဉ်း"၊ တွိုႏနဝ်ꩻမꩻ သေဆုဲင်ꩻ၊ မာꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻလꩻဒွုမ်နဝ်ꩻသွူ။
၃။ လွဉ်ꩻထွူကော့ꩻမာႏ၊ ဆော့ꩻစာႏအသꩻ၊ ထာꩻမွိုက်လွဉ်စာႏ၊ ထာꩻမာꩻလွဉ်ခိုး အသꩻတဲင် အသꩻခိုးလျားဗာႏနဝ်ꩻသွူ။
၄။ "အသꩻ မဉ်ႏတလျားတဝ်းနဝ်ꩻ တလျားတဝ်း အသꩻ"၊ ကွပ်သꩻလျားမꩻ - လျားသꩻနဝ်ꩻသွူ။
"ယွူးဝင်ꩻတွမ်ႏဝင်ꩻယွူး"
၁။ "ယွူးဝင်ꩻ"ကရိုꩻနောဝ်ꩻ - နာꩻယွုမ်းတဝ်းဝင်ꩻ၊ နာꩻယူႏမာႏဝင်ꩻ၊ နာꩻထင်းမာႏဝင်ꩻတဲင် နာꩻ"ယွူးဝင်ꩻ"။
၂။ ကွပ်နာꩻယွူးဝင်ꩻတွော့ꩻ ဝင်ꩻမဲ့ငါလျား၊ သꩻတဲ့ လျားနာꩻ။
၃။ "ဝင်ꩻယွူး"ကရိုꩻနောဝ်ꩻ - ဝင်ꩻယွုမ်းတဝ်းနာꩻ၊ ဝင်ꩻယူႏမာႏနာꩻ၊ ဝင်ꩻထင်းမာꩻနာꩻတဲင် "ဝင်ꩻယွူး"နာꩻ။
၄။ ကွပ်ဝင်ꩻယွူးနာꩻတွော့ꩻ နာꩻမဲ့ငါလျား၊ သꩻတဲ့လျားဝင်ꩻ။
၅။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ "ယွူးဝင်ꩻ"တဲ့ဟဝ်တဝ်း၊ "ဝင်ꩻယွူး"တဲ့ ဟောဝ်တဝ်း၊ လျားချာ - လျားငါ၊ ထွာဒါႏရန်ႏ။
၆။ ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ ခါးလား ကယွူးလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻ "လွူးဒျာႏ သꩻရင်ꩻဗွာဗွာ"နော။
"ကော့ꩻမာႏတွမ်ႏရောꩻငါႏ"
၁။ ပေါႏမာꩻမာႏ အကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ အုံထာꩻ သꩻချမ်ꩻသာႏတဝ်း။
၂။ ဝွေꩻအကုသိုလ်ႏကံႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻအီႏလွေꩻခံႏဗာႏ။
၃။ မဉ်ႏခံႏဗာႏ အကုသိုလ်ႏကံႏနဝ်ꩻ "ကော့ꩻမာႏ-ဒုက္ခ"။
(၁) ပေါႏမာꩻဗာႏ ကုသိုလ်ႏကံႏနဝ်ꩻ အုံထာꩻ သꩻချမ်ꩻသာႏငါႏ။
(၂) ဝွေꩻကုသိုလ်ႏကံႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻအီႏလွေꩻအံႏဗာႏ။
(၃) မဉ်ႏအံႏဗာႏ ကုသိုလ်ႏကံႏနဝ်ꩻ "ရော့ꩻငါႏ-သုခ"။
အပဲစ်တွမ်ႏတံႏ
၁။ ပထမတဖြာꩻနောဝ်ꩻ ထူႏတခွန်ꩻ ဝင်ꩻရွဉ်တသိန်ꩻ (တသဲဉ်) အံႏစုဲင်ႏဗာႏလို့ဒျာႏ၊ မော့ꩻဗာႏတံႏ၊ ခံႏဗာႏအပဲစ်တနီꩻလွုမ်ꩻ။
၂။ ဒုတိယတဖြာꩻနဝ်ꩻ စွန်ပါꩻလꩻရွဉ်တသောင်ꩻ၊ အံႏစုဲင်ႏဗာႏငတ်ꩻရေင်၊ မော့ꩻဗာႏတံႏ၊ ခံႏဗာႏအပဲစ်တလာ။
၃။ တတိယလိုꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ ရီမ်ပါꩻရွဉ်လꩻတရေင်၊ အံႏစုဲင်ႏဗာႏတဝ်းတပဲက်ပဲ့က်၊ မော့ꩻဗာႏတံႏ၊ ခံႏဗာႏအပဲစ်တနေင်ႏ။
နေးတွမ်ႏဝိဘဇ္ဇဉာဏ်ႏ ဝွေႏဖန်ႏစံꩻဟုဲင်း -
ပထမတဖြာꩻနဝ်ꩻ - သာႏ
ဒုတိယတဖြာꩻနဝ်ꩻ - မဲဉ်ႏရာႏ
တတိယတဖြာꩻနဝ်ꩻ - နစ်နာႏ
သုပ္ပဗုဒ္ဓ - တဖြာꩻနဝ်ꩻ "သာႏ"နဲ့
"မဲဉ်ႏရာႏ"နဲ့၊
"နစ်နာႏ"နဲ့
သုပ္ပဗုဒ္ဓနဝ်ꩻ အုံတာခါꩻ ဗွေႏဘုရာꩻတဖူꩻ တဆင်ႏပေႏဒျာႏ (မိနစ်ပဲင်ꩻကွို့ꩻလွုမ်ꩻ)၊ ကထွိုင်ႏမော့ꩻတံႏ၊ ကထင်ႏခံႏဗာႏ အဝီစိငါးရုဲင်ꩻသူꩻနဝ်ꩻ ကားမုဲင်ꩻဘဝဝ၊ ညမရမကငါႏ၊ အကုသိုလ်ႏကံႏ ဆွုံꩻဖျတ်တရာꩻသား၊ ဆွုံꩻဖျတ်တရျားရျားဒျာႏ၊ မာꩻနစ်နာႏဝွေꩻ မွေးတဝ်း၊ အမျိုꩻတမာꩻတဝ်း ဝွေꩻမာꩻမာႏ၊ "ဝွေꩻမွိုက်တံႏ-ဝွေꩻထွိုက်ခံႏ"နုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏသွူ။
လိုꩻမူႏလစ်ꩻမျိုꩻအကျောင်ꩻ
"မလ္လိကာဒေဝီသုတ် (လိုꩻမူႏလစ်ꩻမျိုꩻအကျောင်ꩻ)" အွိုးခꩻတလဲင်ႏ နီဗွေႏဘုရာꩻအောဝ်ႏအုံ သာဝတ္ထိခမ်း၊ ကျောင်ꩻဇေႏတဝွန်ႏကိုအတွင်ꩻ နင်ꩻတန်'မလ္လိကာဒေဝီ'လောဝ်းရီ နီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို- "ဩဗွေႏ ဘုရာꩻမျတ်ဗွေႏဩ- ၁။ ဣဓ ဧကစ္စော မာတုဂါမော ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ စ ဟောတိ အပ္ပဘောဂါ စ- လောကကိုယို လိုꩻမူႏလင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ တကုဲင်တဲ့တကုဲင်၊ ကေန်ꩻတဲ့ကေန်ꩻ။ ၂။ ဣဓ ဧကစ္စော မာတုဂါမော ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ စ ဟောတိ မဟာဘောဂါ စ- လောကကိုယို လိုꩻမူႏလင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ တကုဲင်တဲ့တကုဲင်တန်၊ ကွဲႏတွော့ꩻ သမ်းခြွေ။ ၃။ ဣဓ ဧကစ္စော မာတုဂါမော အဘိရူပါ စ ဟောတိ အပ္ပဘောဂါ စ- လောကကိုယို လိုꩻမူႏလင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ တရေꩻတဲးတရေꩻတန်ဒျာႏ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ သမ်းကေန်ꩻခြော။ ၁။ ဣဓ ဧကစ္စော မာတုဂါမော အဘိရူပါ စ ဟောတိ မဟာဘောဂါ စ- လောကကိုယို လိုꩻမူႏလင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ တရေꩻတဲ့ တရေꩻမွေး၊ ခြွေတဲ့ ခြွေမွေး။ နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ကွပ်ထမုဲင်ꩻ 'တရေꩻ-တကုဲင်'၊ ပွိုးထမုဲင်ꩻ 'ခြွေ-ကေန်ꩻ'ဟောင်းဗွေႏဩ" ရီဘုရာꩻဗွေႏစောဝ်း၊ လောဝ်းဘုရာꩻဗွေႏမျတ် လစ်ꩻချက်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ တကာႏမူႏ နင်ꩻတန်မလ္လိကာဒေဝီဟွေး- ၁။ လောကကိုယို လိုꩻမူႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ဒေါႏသꩻတန်၊ သꩻဒွေါင်ႏတန်၊ ဒေါ့ꩻပသောင်းပသာႏငါတဲ့ ထေစွဉ်ႏအသꩻ၊ အွဉ်ႏပတူးစွဉ်ႏအလုဲင်ꩻ၊ အွဉ်ႏတကုဲင်စွဉ်ႏအလွိုး၊ ပြွတ်ကောဝ်ႏမော်နမ်းလွꩻ၊ ကပ်သွမ်ꩻတောႏလွꩻ၊ လူႏတန်ꩻတဝ်းထာꩻ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ဝွေꩻတိန်ႏသဲင်ꩻထွာလိုꩻနဝ်ꩻ ယောင်ꩻတဗွိုး၊ လွိုးတကုဲင်၊ ကေန်ꩻခြောနဝ်ꩻသွူ။ ၂။ လောကကိုယို လိုꩻမူႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ဒေါႏသꩻတန်၊ ထေဒါႏအသꩻ၊ အွဉ်ႏပတူးအလုဲင်ꩻ၊ အွဉ်ႏတကုဲင်လွိုး၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ပြွတ်ကောဝ်ႏကုဲင်း၊ ကပ်သွမ်ꩻတောႏကုဲင်း၊ လူႏတန်ꩻထာꩻကုဲင်း၊ ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ ဝွေꩻစိန်ႏသဲင်ꩻထွာလိုꩻနဝ်ꩻ ယောင်ꩻတဗွိုး၊ လွိုးတကုဲင်တဲ့ ခြွေခြာႏဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ၃။ လောကကိုယို လိုꩻမူႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ သꩻဟောဝ်၊ သꩻလျားဒါႏတဝ်းထာꩻ၊ အုံထာꩻပယွုမ်းသေႏသေႏ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ လွꩻလူႏ လွꩻတန်ꩻထာꩻ၊ လူႏတဝ်းထာꩻ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ဝွေꩻထွိုင်ႏသဲင်ꩻထွာလိုꩻနဝ်ꩻ 'ယောင်ꩻရေꩻ-ကေန်ꩻခြော'နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ၄။ လောကကိုယို လိုꩻမူႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ သꩻလျားဒါႏတဝ်းထာꩻ၊ မေတ္တာႏတန်၊ ပယွုမ်းသေႏသေႏ၊ ဖေႏလူႏဖေႏတန်ꩻ၊ မာꩻကုသိုလ်ႏကုဲင်း၊ ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ ဝွေꩻထင်ႏသဲင်ꩻထွာလိုꩻနဝ်ꩻ 'ယောင်ꩻတဲ့ရေꩻ-ခြွေတဲ့ခြွေ'နောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ မလ္လိကာဒေဝီသုတ်)
ငင်းဒေင်ဆာ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ခမ်းသားခြွိုင်ႏသန်ꩻတာႏ
ဖြေꩻနꩻမွူးအသိုထင်
"ကောကာလိကသုတ် (ဖြေꩻနꩻမွူးနဝ်ꩻ အသိုထင်ငါႏ၊ ဒေါ့ꩻပဲစ်မာႏမွုန်းတဝ်းဝင်ꩻ)"
တွိုႏခꩻတလဲင်ႏ ရဟန်ꩻကောကာလိက လောဝ်းဗွေႏဘု၇ာꩻနုဲင်းယို- "ဩဗွေႏ- သာရိပုတ္တရာႏ-မောဂ္ဂလာန်ႏသီးဖုံႏနဝ်ꩻ 'ပါပိစ္ဆာ-ပါပဣစ္ဆာ-ထာꩻလိုႏယွုတ်တန် ဗွေႏဩ'၊ ထွေလွဉ်ꩻဒျာႏ ထာꩻလိုႏမွိုက်၊ ကျွိုက်လွဉ်ꩻဒျာႏ ထာꩻလိုႏယွုတ်တန် ဗွေႏဩ" "ကောကာလိက- ဒေါ့ꩻမွုန်းနုဲင်းနဝ်ꩻလုဲင်း၊ ကောကာလိက- ရိုꩻမွုန်းနုဲင်းနဝ်ꩻဟုဲင်း၊ သာရိပုတ္တရာႏ မောဂ္ဂလာန်ႏသီးနဝ်ꩻ လိုꩻသီႏလသားဒျာႏ၊ လုဲင်ႏဗွုန်ႏတွမ်ႏသက် လိုꩻရက်သီႏလဖုံႏဒျာႏ၊ နာꩻပဲစ်မာႏမွုန်း၊ နာꩻဟွုန်ဟောဝ်ဒျာႏသွော့ ဝွေꩻဗွေႏသီးနဝ်ꩻနော" ကောကာလိက လောဝ်းစွဉ်ႏသွံလဲင်ႏ၊ ဗွေႏဘုရာꩻတဲ့ ရဲးခါꩻသွံလဲင်ႏ၊ ကောကာလိကနာႏတောဝ်း ဗွေႏဘုရာꩻငေါဝ်း၊ ထွိုင်ႏလင်ꩻထိုꩻစွဉ်ႏ၊ လင်ꩻထိုꩻတပေါႏညငါႏတဝ်း၊ ကောကာလိကနဝ်ꩻ ခံႏဗာႏထွူစွဉ်ႏ။ အနမ်းတဗာႏလိုမ်း ပသꩻထံထိမ်လို့စွဉ်ႏ၊ ပွစ်ꩻပတ်ꩻနေးစွဉ်ႏ၊ စစနဝ်ꩻ ပွစ်ꩻပေႏနုဲင်းထေင်ခူꩻ၊ ကွဲညညနုဲင်းဗာႏခူꩻ၊ ကွဲညည နုဲင်းစွဉ်ႏတလာꩻရာႏ၊ တနျာႏတဲက်ꩻ အိုမ်အမဉ်။ စစနဝ်ꩻ ပသꩻ၊ ကွဲညညနဝ်ꩻပꩻ၊ အထီအဝ်ႏရွဲ အဝ်ႏရုဲင်း၊ ဆာမွေးမုဲင်းစွဉ်ႏထာꩻ၊ အီႏလွေꩻထေ့ဘုရာꩻ၊ အီႏလွေꩻကန်းတော့ꩻချာ သာရိပုတ္တရာႏ မောဂ္ဂလာန်ႏသီးငါတဲ့ လွေꩻဒါႏဒွုမ်၊ ခံႏဒါႏဒွုမ်၊ ဒါႏယာႏဒွုမ်၊ "ကွပ်ငငေါဝ်းပေႏတငွါ-ထွာစွဉ်ႏနုဲင်းယို"တွော့ꩻ ကော့ꩻမာႏအနမ်းတွင်ꩻ မဲ့ထီအဝ်ႏလင်ꩻဗဲက်ဗဲက် အငွဉ်ꩻငဲက်ထိုꩻစွဉ်ႏ (သီထိုꩻစွဉ်ႏ)နောဝ်ꩻသွူ။ ကောကာလိက သီထိုꩻလဲဉ်းအကျောင်ꩻ လူꩻသီးဗျဟ္မာႏသီး လင်ꩻလောဝ်းဗွေႏဘုရာꩻ၊ ရဟန်ꩻတပါꩻ ရီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို- "ဩဗွေႏ ဘုရာꩻမျတ်ဗွေႏဩ- ကောကာလိကနဝ်ꩻ တွိုႏလွေꩻဘွုံႏဘဝမုဲင်ꩻ ဗွေႏဩ" "ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ကောကာလိကနဝ်ꩻ လင်ꩻထဲ့ 'ပဒုမငါးရုဲင်ꩻ'သူꩻသွူ"။ "ဩဗွေႏ- လင်ꩻထဲ့ ပဒုမငါးရုဲင်ꩻနဝ်ꩻဟ အီႏညကားမုဲင်ꩻနေင်ႏဟောင်း ဗွေႏဩ" "ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- အီႏညနေင်ႏပေါင်ꩻ ကားယိုကားနဝ်ꩻနဝ်ꩻတဲး ဒေါ့ꩻဒျက်တငွါလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ (တိတိကျကျန၀်ꩻ) တထွာနွောင်ꩻတဝ်း၊ အဗော့ꩻသွတ်ꩻ ဥပမာႏငါမꩻလꩻ" "ဩဗွေႏ- ဒေါ့ꩻနယ်မွိုင် အဗော့ꩻသွတ်ꩻ ဥပမာႏနဝ်ꩻမွိုင် ဗွေႏဩ" "ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ဥပမာႏ- ထင်ခူꩻအလောပေါင်ꩻ -ငတ်ꩻသောင်ꩻငါ၊ ပေါႏတနေင်ႏဗွေတဲ့ ဝေါင်းထိုꩻထေင်ခူꩻ-တခူꩻ၊ ထေင်ခူꩻအလောပေါင်ꩻ-ငတ်ꩻသောင်ꩻလို့သွူတဲ့ ပဒုမငါးရုဲင်ꩻ အသက်တန်ꩻလို့တောဝ်းဒွိုန်း၊ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- 'ဖြေꩻနꩻမွူးနဝ်ꩻ အသိုထင်ငါႏ-ဒေါ့ꩻပဲစ်မာႏမွုန်းတဝ်းဝင်ꩻနော'ဗုဒ္ဓေါဗွေႏဘုရာꩻ မိန်းခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိ၊ ကောကာလိကသုတ်)
နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻကလꩻချာ
"နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ ကလꩻချာဗာႏ ပိဋကတ်သွံဘွုံႏသမဲင်ꩻအအဲဉ်ႏ" ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအစွိုꩻချွုတ် (PNO)ဥက္ကဋ္ဌ ဖြားတန်အောင်ႏခမ်းထီနောဝ်ꩻ ဖေႏကမော့ꩻခွဲ အုံကွံဒေါ့ꩻရီနွောင်ꩻတွမ်ႏ နဲင်ႏငံႏတောႏခေါင်းဆောင် အကဲႏအတန်ဖုံႏတဲင် နေင်ႏ ၁၃၅၄-ဗာႏ၊ ဝါႏဆိုႏလာဆန်ꩻ(၆)နီꩻ (၅-၇-၁၉၉၂)နီꩻ အောဝ်ႏဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ ထန်ႏလင်ꩻဝေင်ꩻရန်ႏတကုန်ႏ လင်ꩻချꩻခင်ႏလမ်း အင်းယားအကွက်ꩻ(၁၆)ထဉ်ႏတယ်ꩻခင်ႏလမ်းကိုနောဝ်ꩻသွူ။ ဝါႏဆိုႏလာဆန်ꩻ (၇-၈)နီꩻ (၇-၇-၉၂)နီꩻ စွိုးခွိုꩻခေါင်းဆောင်တန် ဖြားတန်စင်ꩻဖါအောင်ႏခမ်းထီနောဝ်ꩻ လွေꩻဝုဲင်ႏကေႏညိုႏ ဝေင်ꩻရန်ႏတကုန်ႏကို ကအောဝ်ႏဒါႏ ဘုရာꩻတံꩻခိုꩻတန်ဖုံႏထွူတွော့ꩻ လွေꩻကေႏညိုႏပါ ဝေင်ꩻနယ်ႏဗဟန်း သာသနာ့ရိပ်သာတဖူꩻဖဲ့ꩻ ကအောဝ်ႏဒါႏ တောင်ႏကီꩻကျောင်ꩻတွိုက် ပဓာနနာယကဗွေႏဆရာႏတောႏ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တဥတ္တမနောဝ်ꩻသွူ။
ဝါႏဆိုႏလာဆန်ꩻ(၉)နီꩻ၊ (၈-၇-၉၂)နီꩻနောဝ်ꩻ စွိုးခွိုꩻခေါင်းဆောင်တန် ဖြားတန်စင်ꩻဖါအောင်ႏခမ်းထီ လွေꩻမော့ꩻခွဲအုံကွံတွမ်ႏ နဲင်ႏငံႏတောႏငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ အွဉ်အကိုရေꩻ(၁) အင်းယားအကွက်(၁၈) လက်ခံႏထဉ်ႏခင်ႏလမ်းကိုတဲင် အုံမွန်းဆွေꩻနွေꩻလွေꩻ ခမ်းထီအရေꩻ၊ ဘာႏသာႏသာႏသနာႏ ထင်ႏထိုရေꩻကိစ္စဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဝါႏဆိုႏလာဆန်ꩻ(၁၀)နီꩻ (၉-၇-၉၂)နီꩻ စွိုးခွိုꩻခေါင်းဆောင်တန် ဖြားတန်စင်ꩻဖါအောင်ႏခမ်းထီနောဝ်ꩻ လွေꩻဝုဲင်ႏကေႏညိုႏ ဝေင်ꩻပဂိုꩻကိုကအောဝ်ႏဒါႏ တံꩻခိုꩻတန်ဘုရာꩻဖုံႏထွူတဲင် ဝါႏဆိုႏလာဆန်ꩻ(၁၁-၁၂)နီꩻနောဝ်ꩻ စွိုးခွိုꩻခေါင်းဆောင်တန် ဖြားတန်စင်ꩻဖါအောင်ႏခမ်းထီ အုံပဆားခိန်ႏတွင်ꩻ အာႏရွုံႏပျုလွေꩻ ရတနာႏသွံပါꩻ၊ မွိုးဖါဆရာႏသမာꩻဂွုဏ်ႏ၊ ခွိုꩻနွယ်ႏခမ်းသားမွိုးဖါကေꩻဇူꩻအခိန်ႏကို ဝွေꩻဖြားဆန္ဒပေါႏထန်ႏလွဉ် မဉ်ႏပင်ꩻပူႏဇောႏဗာႏ ပိဋကတ်သွံဘွုံႏနောဝ်ꩻ နမ်းလဲ့ချံꩻသာႏ သꩻလလဲ့ချမ်ꩻသာႏ ခမ်းထီလဲ့ အီႏငိမ်ꩻချံꩻသာႏယာႏလွဉ်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ဝွေꩻဖြားသွိုန်ႏဖူꩻသꩻကို မောင်ꩻကော့ꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ဝါႏဆိုႏလာဆန်ꩻ (၁၄)နီꩻ (၁၃-၇-၉၂)နီꩻ မွူးပင်ꩻ (၃)နားရီႏ ဗꩻတွိုႏလွေꩻ (၅း၀၀)အခိန်ႏ ဝင်ꩻရန်ႏတကွုန်ႏ အင်းယားအကွက်(၂၀)လက်ခံႏထဉ်ႏခင်ႏလမ်းကို စွိုးခွိုꩻခေါင်းဆောင်တန် ဖြားတန်စင်ꩻဖါအောင်ႏခမ်းထီ လွေꩻမော့ꩻခွဲဆွေꩻနွေꩻတွမ်ႏ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသန်းရွှေ (ယိုခါ)ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ၊ အွဉ်အကိုရေꩻကဲႏ(၁)၊ ပါတွမ်ႏနဲင်ႏငံႏတောႏ အကဲႏအတန်ဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ ကမော့ꩻခွဲးအုံကွံဒါႏလို့ဝင်ꩻအကို ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအစွိုꩻချွုတ် (PNO)ဥက္ကဋ္ဌ ဖြားတန်စင်ꩻဖါအောင်ႏခမ်းထီ ကမဲဉ်ပင်ꩻပူႏဇောႏကေႏညိုႏဒါႏ ပိဋကတ်သွံဘွုံႏနောဝ်ꩻ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ၊ နဲင်ႏငံႏတောႏအကဲႏအတန်ဖုံႏ ထူႏတာႏဝွန်ႏတဲင် အီႏလူႏလွေꩻဖေႏအကျောင်ꩻ ဖေႏလွေꩻတွမ်ႏဖြောင်းကတိꩻတွော့ꩻ ဟွိုန်ထွꩻဗာႏ နဲင်ႏငံႏတောႏအကဲႏအတန် မေတ္တာႏစေႏတနာႏ အီႏလူႏဖေႏပိဋကတ်သွံဘွုံႏနုဲင်းယိုတဲင် ဟွိုန်ဟောဝ်နိစ်သက် စွုမ်းသꩻငါႏနောဝ်ꩻသွူ။ လွောင်ႏဗူႏရေꩻ ကအောဝ်ႏထွူလဲဉ်းဒါႏ ဖူးဝေးခမ်းရင်ꩻသား မဉ်ႏကေႏညိုႏဗာႏ ပိဋကတ်သွံဘွုံႏယိုနောဝ်ꩻ ခမ်းရင်ꩻသားအတာႏ အကျိုꩻလဲ့အီႏလꩻအာ၊ ခမ်းထီလဲ့ အီႏလွိုင်ႏကွိုန်ꩻသာႏယာႏလွဉ်အကျောင်ꩻ နဲင်ႏငံႏတောႏအကဲႏအတန် ကသွုပ်ဒေါ့ꩻလွေꩻဖေႏ ငေါဝ်းမင်္ဂလာႏနုဲင်းယိုနောဝ်ꩻ ဟွိုန်ထွꩻဗာႏတဲင် နီပါꩻနမ်းသꩻ ချံꩻသာႏထွူတကာႏတောဝ်း ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻအတာႏ ထွာစွဉ်ႏမွူးနီꩻထူꩻမွူးနီꩻမျတ်တနီꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ဝါႏဆိုႏလောင်း(၄)နီꩻ၊ (၁၈-၇-၉၂)နီꩻနောဝ်ꩻ မွူးယာခိုႏ (၁၀)နားရီႏအခိန်ႏကို စွိုးခွိုꩻခေါင်းဆောင်တန် ဖြားတန်စင်ꩻဖါအောင်ႏခမ်းထီ လွေꩻထူႏလက်ခံႏပိဋကတ်သွံဘွုံႏ ကမ္ဘာအေးကွုံꩻလောင်းကို ကအောဝ်ဒါႏ သာႏသနာႏရေꩻဝွန်ႏတန်ဌာႏန ရွုမ်ꩻခန်ꩻကိုနောဝ်ꩻသွူ။ ကလွေꩻလက်ခံႏထူႏဒါႏ ပိဋကတ်သွံဘွုံႏကိုနောဝ်ꩻ သာႏသနာႏရေꩻ ဒု-ဝွန်ႏတန်တွမ်ႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻတန်အဖြာꩻ(၂၀)နောဝ်ꩻ ပိဋကတ်သွံဘွုံႏလိတ်အုပ်ယို အွဉ်ႏဒင်ႏအုပ်ꩻခံꩻလောင်းတွော့ꩻ ဖေႏအပ်လွေꩻ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအစွိုꩻချွုတ် ဥက္ကဋ္ဌ ဖြားတန်စင်ꩻဖါအောင်ႏခမ်းထီထျꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ကဖေႏအပ်လူႏလွေꩻဒါႏ ပိဋကတ်လိတ်စောင်ႏနုဲင်းယိုနောဝ်ꩻ သာႏသနာႏရေꩻ ဒုတိယဝွန်ႏတန်အနေႏ လူႏလွေꩻဖေႏမွေးတောဝ်း၊ နဲင်ႏငံႏတောႏအကဲႏအတန် လူႏလွေꩻဖေႏဒျာႏတဲင် ရိုႏရိုႏသေႏသေႏ ယံသဲင်ꩻပူႏဇောႏသွော့၊ မဉ်ႏသဲင်ꩻမာꩻပွာꩻစွစ်ꩻလီဖေႏနောတ်ꩻ ခမ်းထီလဲ့ အီႏလွိုင်ႏကွိုန်ꩻထင်ႏထို သာႏယာႏလွဉ်၊ ကလူႏဗာႏ ပိဋကတ်လိတ်စောင်ႏနုဲင်းယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻလမ်း ကလူႏခံႏနောဝ်ꩻ အရီးသွတ်ꩻ အလူႏခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏယို ထွာဒျာႏပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအစွိုꩻ (PNO)ဥက္ကဋ္ဌ ဖြားတန်စင်ꩻဖါအောင်ႏခမ်းထီအကျောင်ꩻ သာႏသနာႏရေꩻဝွန်ႏတန်ဌာႏန ကဒေါ့ꩻထန်ႏဒါႏ ငေါဝ်းမင်္ဂလာႏယို ဟွိုန်ဟောဝ်နိစ်သက် စွုမ်းသꩻငါႏနောဝ်ꩻသွူ။
ဝါႏဆိုႏလောင်း (၅)နီꩻ (၁၉-၇-၉၂)နီꩻ နဲင်ႏငံႏတောႏအကဲႏအတန် ကလူႏဖေႏဒါႏ ပိဋကတ်သွံဘွုံႏယို အောဝ်ႏဝေင်ꩻရန်ႏတကွုန်ႏ ဒင်ႏသဲင်ꩻတွမ်ႏသင်္ဘောꩻကျောင်ႏတဲင် ကထွိုင်ႏတွိုႏသဲင်ꩻ ဟုဲင်ꩻဟိုꩻသင်္ဘောꩻကျောင်ႏကွင်ꩻကိုနောဝ်ꩻ (ဟုဲင်ꩻဟိုꩻသင်္ဘောꩻကျောင်ႏကွင်ꩻကို ကအောဝ်ႏဒါႏ) တာႏဝွန်ႏအောဝ်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻတန်ဖုံႏ မင်္ဂလာႏဖေႏငေါဝ်းနုဲင်းယို- "ဟန်ႏနီꩻ တဖူꩻလွေꩻသား ကထုမ်းဒါႏသင်္ဘောꩻကျောင်ႏယိုတဆွိုင်ꩻနောဝ်ꩻ ကံႏယံဟောဝ်သွော့ဝင်ꩻ ပငါပရာꩻ"ဒေါ့ꩻထန်ႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ပိဋကတ်သွံဘွုံႏ ကထွိုင်ႏတွိုႏသဲင်ꩻ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻနောဝ်ꩻ တနꩻစွဉ်ႏ မွူးနီꩻအာႏဇာႏနီႏနီꩻ မွူးရောဝ်ꩻခိုႏ (၁၀း၃၇)မိနစ်အခိန်ႏ တဲက်ဆဲင်ႏတနꩻစွဉ်ႏ အောဝ်ႏထွို့ꩻဥဩငေါဝ်းခိန်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻတောႏတန်တောင်ႏကီꩻကို ပိဋကတ်သွံဘွုံႏ သဲင်ꩻသတင်ꩻသွုံꩻနီဟာ အခိန်ႏတွင်ꩻ ကအီႏပင်ꩻသဲင်ꩻနောဝ်ဒါႏ ပိဋကတ်သွံဘွုံႏကိစ္စယို (PNO)ဥက္ကဋ္ဌ ဖြားတန်စင်ꩻဖါအောင်ႏခမ်းထီ ဒင်ႏပျꩻဆွေꩻနွေꩻလွေꩻ ဆရာႏတောႏ သံႏဃာႏတောႏထျꩻဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။
ဝါႏဆိုႏလောင်း(၇)နီꩻ (၂၁-၇-၉၂)နီꩻနောဝ်ꩻ ပင်ꩻနောဝ်သဲင်ꩻ လွယ်ကောင်ꩻ ဖုဲင်မွိုန်း၊ မွူးဟာခိုႏ (၇း၀၀)အခိန်ႏ ဖျော်တွိုႏသဲင်ꩻ ဒုံနောင်ခုဲင်း၊ ဝါႏဆိုႏလောင်း(၉)နီꩻ (၂၃-၇-၉၂)နီꩻနောဝ်ꩻ သထွုံႏပေႏ (ဟဲ့ꩻ)ဝေင်ꩻသီႏသဲင်ႏ နဲင်ႏငံႏတောႏဩဝါဒါစရိယ ဇဝနာရာမပရိယတ္တိလိတ်သွဉ်တွိုက် ပဓာနနာယကဆရာႏတောႏ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တဇဝန သက်တောႏ(၈၈)နေင်ႏဗွေ လွူးဖွာꩻမွူးနီꩻကို ဖြားတန်စင်ꩻဖါအောင်ႏခမ်းထီ ကျွꩻလွေꩻကေႏညိုႏ ဗွေႏဗွန်ဖြား လွူးဖွာꩻမွူးနီꩻတဲင် ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ နဲင်ႏငံႏတောႏ ကလူႏသဲင်ꩻပိဋကတ်သွံဘွုံႏ ကအီႏသတင်ꩻသွုံꩻသော့ꩻဒါႏ ဌာႏနခင်ႏလမ်းကိစ္စအတာႏ ခံႏထူႏလွေꩻဩဝါဒ ဗွေႏဗွန်ဖြားထျꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ပိဋကတ်တရာꩻတောႏ ဖေႏကထွန်ꩻကာꩻ၊ ဖေႏကစွစ်ꩻလီအီအတာႏ ပိဋကတ်ကအိႏသတင်ꩻသွုံꩻသော့ꩻခင်ႏလမ်း ကျောင်ꩻကိစ္စနောဝ်ꩻလဲ့ ဆရာႏတွမ်ႏတကာႏ လွောင်ႏလွောင်ႏဗူႏဗူႏ အွဉ်ႏထွော့ညီꩻနွောင်ꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ပိဋကတ်ကအီႏသတင်ꩻသွုံꩻသော့ꩻဒါႏ ခင်ႏလမ်းယို နမ်းသꩻနီပါꩻ ဖေႏကခွꩻသꩻနွောင်ꩻအီတဲင် ဟဲ့ꩻဖန်လွေꩻဖေႏအမဉ်ꩻ "အောင်ႏဓမ္မစေႏတီႏတောႏ"နောဝ်ꩻသွူ။ လာတောႏလင်ꩻဆန်ꩻ (၁၃)နီꩻ (၉-၉-၉၂)နီꩻနောဝ်ꩻ ဝေင်ꩻကျောက်တလွုံꩻတန်ကို ဖေႏကတယ်ႏဆို့ꩻနွောင်ꩻ အောင်ႏဓမ္မစေႏတီႏ ဗိမာန်ႏတောႏခင်ႏလမ်းအတာႏ ဆရာႏတွမ်ႏတကာႏ မော့ꩻခွဲအုံကွံလို့ဝင်ꩻတွော့ꩻ ကျောက်တလွုံꩻတန် ဘုရာꩻကောင်လောင်း ကအောဝ်ႏဒါႏ ဗဟိုႏဌာႏန ဟံႏကွက်ကို ကအီႏတယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻဒါႏ အောင်ႏဓမ္မစေႏတီႏ ဗိမာန်ႏတောႏ ဟံႏခင်ႏလမ်းတွမ်ႏ ကအီႏတယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻဒါႏ အရံႏကျောင်ꩻဆောင် ငတ်ꩻဖြုံႏခင်ႏလမ်းအတာႏ ဟံႏကွက်ꩻလဲ့ အွဉ်ႏထွော့နွောင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ လာတောႏလင်ꩻလောင်း(၉)နီꩻ (၂၀-၉-၉၂)နီꩻနောဝ်ꩻ ဒုံနောင်ပစ်ꩻ ဗွေႏဗွန်ကျောင်ꩻကို လွောင်ႏဗူႏလွေꩻယင်း ဗိမာန်ႏတောႏထွာနွောင်ꩻရေꩻ ဗဟိုႏကောႏမတီႏအစွိုꩻတွမ်ႏ အွိုင်ႏအရန်းကောႏမတီႏထွူတဲင် တသွုပ်ချင်ႏအပ်လွေꩻပါ တာႏဝွန်ႏနောဝ်ꩻသွူ။
နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻစူကို ဗုဒ္ဓပိဋကတ်တောႏ ကတွိုႏသဲင်ꩻသတင်ꩻသွုံꩻလွဉ်ဗာႏနုဲင်းယိုနောဝ်ꩻ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ၊ နဲင်ႏငံႏတောႏအကဲႏအတန်တွမ်ႏ (PNO)ဥက္ကဋ္ဌသီး ကထူႏလွေꩻငိမ်ꩻချံꩻရေꩻ ကထွိုင်ႏထွူနောဝ်ꩻ တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ မေတ္တာႏတွိုႏလို့ဝင်ꩻတဲင် သွိုန်ႏဖူꩻသꩻရာႏ ဖေႏကခွꩻသꩻတွော့ꩻ နဲင်ႏငံႏတောႏ အကဲႏအတန် ကလူႏဖေႏဒါႏ ပိဋကတ်လိတ်စောင်ႏယို ထွူႏထွူႏတွုမ်တွုမ် အောဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏလွေꩻအတန်ႏဖိုꩻ၊ ငိမ်ꩻချံꩻရေꩻ အထိန်ꩻအမုဲင်ကထွာဒါႏ ပိဋကတ်ကျောင်ꩻဆောင်ယို ထွာစွဉ်ႏနီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ အတိတ်ဟောဝ်နိမိတ်ဟောဝ် ယူႏလꩻတောင်ꩻသေꩻ ပိဋကတ်ကျောင်ꩻဆောင်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ လိတ်ထွားပရိသတ် ဖေႏကလွူꩻထွား သေထွꩻနွောင်ꩻတွော့ꩻ တတ်နွိုင်ႏသမျ တဲမ်းထန်ႏနယ်ဖေႏဗာႏ နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ ကလꩻချာဗာႏ ပိဋကတ်သွံဘွုံႏ သမဲင်ꩻအအဲဉ်ႏတဗာႏ နုဲင်းဆꩻကီယိုအကျောင်ꩻ ဖေႏသေလွေꩻဗာႏ ခမ်းသားမွိုးဖါသီးဖုံႏ နုဲင်းယိုနောဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏသမဲင်ꩻ
ငဝ်းဆုမ္မꩻသွဉ်သင်
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဖြွမ်းဗူႏခိန်ႏတွိုႏ နီပအိုဝ်ႏ
ပအိုဝ်ႏမူႏ/ခို ပအိုဝ်ႏပိုလီꩻသီးဖုံႏဟွေး ခေတ်ဟန်ႏသနီꩻတန်ယို ခေတ်ယွတမွေးတောဝ်းဒွုမ်တဲင် အောဝ်ႏလိုႏဒဲင်ကာ နက်ငါစွို့ꩻစွို့ꩻခန်းခင်ႏ အောဝ်ႏလိုႏ”ဖြွမ်းဗူႏ”ထင်ႏလဲဉ်းသွူ တသွီႏယာႏ ဖပြုဲင်ညာꩻဗာႏလို့ဝင်ꩻစား တွမ်ႏမာꩻထဲင်းမွိုန်းဒွုမ် နမ်းသꩻအွဉ်ႏဗွိုန် ”ဖြွမ်းဗူႏ” ရုဲင်ꩻသွိုခိန်ႏတွိုႏလဲဉ်းသွူ။ မွိုက်ခွိုက်ကသဲင်ꩻထွာ ပအိုဝ်ႏခွိုꩻ ခွိုက်ကထွာ လိုꩻဘဝအချိန်ႏတွင်ꩻယို ပအိုဝ်ႏပိုလီꩻသီး စွုမ်ႏဖြာꩻဖြာꩻဖုံႏဟွေး နမ်းကဒါႏသရောꩻ အနယ်ꩻပညာႏ တွမ်ႏရက်ခွိုꩻ သꩻရာႏဗွာဖျူႏလွူးအွဉ်ႏတွော့ꩻ နီပအိုဝ်ႏတခွိုꩻလွုမ်းလွုမ်း ယံ”ဖြွမ်းဗူႏ”ခန်းလို့ဝင်ꩻအတာႏ အောဝ်ႏလိုႏငါႏ ဒေါ့ꩻချꩻနားကို အွဉ်ဟိုကို ပအိုဝ်ႏသွူ။
”ဖြွမ်းဗူႏမွေးမꩻ” ”ရောင်းရျူႏစွေးလꩻ” သꩻရာႏအကဲဉ်ကိုတဲ့ꩻတဲ့ꩻတဲင် တယ်ႏစဟန်ႏနီꩻယို မာꩻတငါလွေꩻ ပအိုဝ်ႏပိုလီꩻအာသီး စွုမ်ႏဖြာꩻဖြာꩻ တွမ်ႏလီထဲင်းမွိုန်းဒွုမ် အုံဖွီဗေင်ႏတငွူထဲင်းမွိုန်းဒွုမ် ”ဖြွမ်းဗူႏ” စူစွီႏဆွန်ꩻသွို နက်ထင်ႏငါ ကောဝ်ႏထွန်ႏခြာသူꩻ တွိုႏဖျင်လဲဉ်းသွူတအာႏတဲင် (နီပအိုဝ်ႏပိုလီꩻသီး ကားကအောဝ်ႏဖုံႏဟွေး....) ဖြွမ်းဗူႏခိန်ႏတွိုႏလဲဉ်း ဆွန်ꩻသွိုဝင်ꩻစူ ခိန်ႏတွိုႏလဲဉ်း။
နက္ခတ္တဇာတ်
၁။ ယွုမ်းနက္ခတ်စီႏရင်ꩻ၊ ယွုမ်းပေႏတင်ႏခွုမ်မာꩻ၊ ပေါႏယွုမ်းမော်လူꩻ မော်လာꩻနောတ်ꩻ အချိန်ႏလို့ခြေင်၊ သွုမ်ꩻတေင်အကျိုꩻဆꩻ အမျိုꩻအောဝ်ႏလိုႏလꩻသွူတဲ့ လꩻတောဝ်းအကျောင်ꩻ၊
၂။ ပေါႏလိုꩻယွုမ်းယိုꩻထာꩻနောဝ်ꩻ ပါꩻအံႏလဲဉ်လꩻ၊ ပါꩻအံႏခြွꩻခြေင်၊ သွုမ်ꩻတေင်လွဉ်ꩻအီဒါႏအကျောင်ꩻ၊
"ဒုမ္မေဓဇာတ်" သွဉ်ထွားဟော်ꩻကျပ် ဒုမ္မေဓဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ-
၁။ အကျိုꩻတအဲဉ်ထောဝ်း ထွုံꩻစံႏမာႏ စခေါင်ႏစခါဖုံႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဝ်ႏရာꩻ ဖျင်မာꩻယင်း လꩻဒျာႏ-အကျောင်ꩻ၊
၂။ မဉ်ႏလောက်ꩻနေးတွမ်ႏ ထာꩻသီနောဝ်ꩻ နာꩻနီစွုမ်ႏဖြာꩻ ငမ်းလွပငါပရာꩻ-အကျောင်ꩻ၊
၃။ ငမ်းတဲ့ဖေႏကငမ်း၊ တရာꩻတဲ့ ဖေႏကတရာꩻ မဉ်ႏမာꩻမဉ်ႏအုပ်ချွုတ်နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အောင်ႏမျင်ႏအီတွမ်ႏ အခွꩻအရောင်း အကြောင်းအစင်အကျောင်ꩻ၊
၄။ စွိုင်ကျꩻ တွယ်ႏနက် နိစ္စက်မာꩻဆာ နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ နွောင်ꩻဆောင်ႏဆဲႏကွို့ꩻ အနမ်းအထန်ႏလွုမ်ꩻ၊ အသꩻအကိုသူꩻ တနွောင်ꩻတောဝ်းတဲင် "ကကြက်သားနဝ်ꩻ စူလျာတဲ့ ကဆာသားနဝ်ꩻ စူထိုမ်ꩻ"တွော့ꩻ အောင်ႏမျင်ႏအီတွမ်ႏ အခွꩻအရောင်း အကြောင်းအစင်မွေးတဝ်း-အကျောင်ꩻ စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
တရာꩻခွꩻရောင်း
၁၃၈၀-ဗွေ၊ ဒဲဉ်ကံလောင်းနီꩻ၊ ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻစွစ်ꩻလီတာႏ ဗဟိုႏသံဃာႏစွိုꩻ ထောင်ထွားရေꩻတရာꩻအမုဲင်(၁)"သီႏလငတ်ꩻပါꩻ-တရာꩻခွꩻရောင်း" တကာႏခွန်နင်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- "ခိုးလျား - ဒုက္ခ၊ ခွꩻရောင်း - ချမ်ꩻသာႏ" နဝ်ꩻနီဗာႏအကို "ခိုးလျား-ဒုက္ခ"နဝ်ꩻ ဟဝ်တဝ်း၊ "ခွꩻရောင်း-ချမ်ꩻသာႏ"နဝ်ꩻဟဝ်၊ ဖေႏနေးကခွꩻရောင်း-ချမ်ꩻသာႏနဝ်ꩻ လွောက်ꩻနာႏသေႏသေႏဗာႏ သီႏလငတ်ꩻပါꩻ။ သီႏလငတ်ꩻပါꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ- ၁။ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ - ခွေသွဉ်း ခံႏမာꩻသီတဝ်း ဝင်ꩻသက်ဗွေႏဩ။
၂။ အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ - ခွေသွဉ်း ခံႏထူႏတခွန်ꩻတဝ်း ဝင်ꩻတခြိုꩻဗွေႏဩ။
၃။ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ - ခွေသွဉ်း ခံႏပဲစ်မာႏတဝ်း ဝင်ꩻပို/ဝင်ꩻမာ (ဝင်ꩻပို/ဝင်ꩻဝါꩻ) ဗွေႏဩ။
၄။ မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ - ခွေသွဉ်း ခံႏဒေါ့ꩻလဲဉ်တဝ်းထာꩻ (ခံႏလိန်ႏလဲဉ်တဝ်းပါꩻ) ဗွေႏဩ။
၅။ သုရာမေရယ မဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ - ခွေသွဉ်း ခံႏအွꩻတဝ်းဒဝ် (ခံႏဆွဉ်းတဝ်းယာမ၊ ယာလံ၊ ဖိန်ꩻဖင်ꩻဖုံႏ)ဗွေႏဩ။ ယို(၅)ပါꩻဖုံႏနဝ်ꩻ သီႏလငတ်ꩻပါꩻ တရာꩻခွꩻရောင်းဖုံႏသွူ။
၂။ တခွန်ꩻဝင်ꩻထာꩻ ၊ ဝွေꩻစွန်ပါꩻ ၊ ကွပ်မာꩻ ထဲ့ငါးရုဲင်ꩻ ။ သဲင်ꩻကွုတ်လိုꩻပို ၊ ရန်းမထို ၊ ဝွေꩻယို ကေန်ꩻခြေားဆုဲင်ꩻ ။
၃။ ဝင်ꩻပို ဝင်ꩻဝါꩻ ၊ ဝွေꩻစောကာꩻ ၊ ကွပ်မာꩻ ထဲ့ငါးရုဲင်ꩻ ။ သဲင်ꩻထွာလိုꩻပို ၊ အညမ်းကို ၊ မူႏယို ထွာဗာႏဆုဲင်ꩻ ။
၄။ ဒေါ့ꩻလဲဉ်လိန်ႏပါꩻ ၊ ဝွေꩻမုသာꩻ ၊ ကွပ်ထာꩻ ထဲ့ငါးရုဲင်ꩻ ။ သဲင်ꩻကွုတ်လိုꩻပို ၊ ထွိုင်းထွူကို ၊ ဝွေꩻယို တအာႏဆုဲင်ꩻ ။
၅။ အွꩻဒဝ်ထီလျား ၊ ဝွေꩻမွန်ꩻဗား ၊ ကွပ်ယား ထဲ့ငါးရုဲင်ꩻ ။ သဲင်ꩻကွုတ်လိုꩻပို ၊ လီးလူꩻကို ၊ ဝွေꩻယို ဗားအာဆုဲင်ꩻ ။
တကာႏခွန်နင်ꩻသီး ဖေႏကထဲ့ဗာႏမွုန်းငါးရုဲင်ꩻ၊ ဖေႏကခံႏဗာႏမွုန်းအပဲစ်တဲင် သီႏလငတ်ꩻပါꩻ-ကရိုꩻဒါႏ ရတနာႏအခြွိုင်းအခြိုꩻဖုံႏယို မူႏခိုနမ်းကီ ထိန်ꩻတီဗွို့ꩻသေႏ တန်ပေႏစွုမ်ႏဖြာꩻ နုဲင်းခွမ်ꩻလာꩻကွဉ်ကꩻ နဝ်ꩻမꩻလွစ်အပါယ်ႏ၊ ကျံႏစဲႏနိဗ္ဗာန်ႏ မန်ႏမန်ႏခွꩻသꩻ ယံကလꩻဗာႏသွော့ဝင်ꩻကွိုနဲ "သီႏလငတ်ꩻပါꩻ-တရာꩻခွꩻရောင်း"စင်ကြောင်းသꩻရာႏ နာႏတရာꩻသားအပေါင်ꩻ သူႏတောႏကောင်ꩻသီးယာဟွေး။
ထာꩻချမ်ꩻသာႏတွမ်ႏထာꩻဒုက္ခ
"ပဌမသုခသုတ် (ထာꩻချမ်ꩻသာႏတွမ်ႏ ထာꩻဒုက္ခ)" အွိုးခꩻတလဲင်ႏ- ဗွေႏသာရိပုတ္တရာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအုံ 'မဂဓ'ခမ်း၊ 'နာလက'ဒုံပေႏကိုအတွင်ꩻ 'သာမဏ္ဍကာနိ'ပရိဗိုဇ်လွဉ်ထေ့၊ တလေ့ငေါဝ်းသာႏ၊ တောင်ꩻခရာႏငေါဝ်းထီ၊ ဒေါ့ꩻရီထွူခါ ပရိဗိုဇ်လောဝ်းပါနုဲင်းယို- "အာဝုသော သာရိပုတ္တ- ဩဗွေႏ သာရိပုတ္တရာႏ- ကိံနုခေါ သုခံ- ချမ်ꩻသာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻ ကိံနုခေါ ဒုက္ခံ-ဒုက္ခကရိုꩻနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻဗွေႏဩ" ဗွေႏသာရိပုတ္တရာႏရိုꩻ- "အာဝုသော ပရိဗ္ဗာဇက- ဗွေႏပေႏ ပရိဗိုဇ်ဟွေး- အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ဒုက္ခာ- ကွုတ်တသာထဲင်းဗာႏနဝ်ꩻ ဒုက္ခ အနဘိနိဗ္ဗတ္တိ သုခါ- ကွုတ်တသာထဲင်းဗာႏတဝ်းနဝ်ꩻ ချမ်ꩻသာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ယူႏစဲင်းစဲင်းဟုဲင်း- ကွပ်ကွုတ်ထဲင်းဗာႏတဲင်တွော့ꩻ ခွꩻဗာႏ၊ လျားဗာႏ၊ ဟို့ꩻခိုးတဲင် အံႏဗာႏ၊ ဟို့ꩻခိုးတွော့ꩻ အွꩻဗာႏ၊ မဉ်စွဉ်ꩻခွဉ်ႏတန်(မဉ်အေႏထာꩻ)တဲင် ထွိုင်ႏလွေꩻစွဉ်ꩻဖေႏဗာႏ၊ မဉ်စွဉ်ꩻခွဉ်ႏပေႏ(မဉ်ဆီႏထာꩻ)တွော့ꩻ ထွိုင်ႏလွေꩻဆီႏဖေႏဗာႏ၊ ခံႏဗာႏမေႏခိုး (နမ်း၊ မေႏခိုးစူ၊ မေႏခိုးခင်ႏ) ခံႏဗာႏဝင်ꩻတွဲႏတွမ်ႏခွဉ်း၊ ခံႏဗာႏဝင်ꩻထောင်းတွမ်ႏဗင်၊ တွမ်ႏနꩻ၊ ခံႏဗာႏဝင်ꩻဗက်ꩻတွမ်ႏနꩻ၊ ခံႏဗာႏဝင်ꩻဖဲ့တွမ်ႏနꩻ၊ ခံႏဗာႏဝင်ꩻခꩻတွမ်ႏတနတ်၊ ဖမွန်ဗာႏမွိုးဖါဒုက္ခ၊ ဖသီဗာႏမွိုးဖါဒုက္ခ၊ ဖမွန်ဗာႏဖူးဝေးဒုက္ခ၊ ဖသီဗာႏဖူးဝေးဒုက္ခ၊ ဝင်ꩻအံႏနွောင်ꩻဝင်ꩻနိစ္စက်ဒုက္ခ၊ ပေါႏကွုတ်တသာထဲင်းဗာႏနဝ်ꩻ အီႏမော့ꩻဗာႏ ဒုက္ခဖုံႏနဝ်ꩻရင်ꩻရင်ꩻ တလွစ်ကင်ꩻနွောင်ꩻတဝ်းသွူ။ မဉ်ႏတကွုတ်ဗာႏတဝ်း (မဉ်ႏလꩻစောဝ်းစောဝ်းနိဗ္ဗာန်ႏ)နဝ်ꩻ- ခွꩻဗာႏတဝ်း၊ လျားဗာႏတဝ်း၊ ဟို့ꩻခိုးခရာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ ခံႏခရာႏလိုႏတဝ်း၊ ဟို့ꩻခိုးခရာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ အွꩻခရာႏတလိုႏတဝ်း၊ မဉ်စွဉ်ꩻခွဉ်ႏတန်ခရာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ စွဉ်ꩻခရာႏလိုႏတဝ်း၊ မဉ်စွဉ်ꩻခွဉ်ႏပေႏခရာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ စွဉ်ꩻခရာႏလိုႏတဝ်း၊ ခံႏဗာႏတဝ်း ဝင်ꩻထောင်းတွမ်ႏဗင်၊ တွမ်ႏနꩻ၊ ခံႏဗာႏတဝ်း ဝင်ꩻဗက်ꩻတွမ်ႏနꩻ၊ ခံႏဗာႏတဝ်း ဝင်ꩻဖဲ့တွမ်ႏနꩻ၊ ခံႏဗာႏတဝ်း ဝင်ꩻခꩻတွမ်ႏတနတ်၊ ဖမွန်ဗာႏတဝ်းမွိုးဖါတဲင် ချမ်ꩻသာႏ၊ ဖသီဗာႏတဝ်းမွိုးဖါတွော့ꩻ ချမ်ꩻသာႏ၊ ဖမွန်ဗာႏတဝ်းဖူးဝေးတဲင် ချမ်ꩻသာႏ၊ ဖသီဗာႏတဝ်းဖူးဝေးတွော့ꩻ ချမ်ꩻသာႏ၊ ဝင်ꩻအံႏနွောင်ꩻလꩻတဝ်းတဲင် ချမ်ꩻသာႏ၊ ဝင်ꩻနိစ္စက်လꩻတဝ်းတွော့ꩻ ချမ်ꩻသာႏ၊ ပေါႏကွုတ်ထဲင်းဗာႏတဝ်းနဝ်ꩻ အီႏလꩻဗာႏ သုခချမ်ꩻသာႏဖုံႏနဝ်ꩻရင်ꩻရင်ꩻ တလွစ်ကင်ꩻနွောင်ꩻတဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။ ငေါဝ်းလင်္ကာႏ = ကွပ်ကွုတ်ထဲင်းဗာႏ၊ ဒုက္ခငါႏ၊ အဝ်ႏပြာႏ ဘွုံႏတန်ကို။ = ကွပ်ကွုတ်ဒွုမ်ဒျာႏ၊ လꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ထန်ႏဗာႏ ဘွုံႏတန်ယို။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဒသကနိပါတ်၊ ပဌမသုခသုတ်)
ကွန်ပျူတာ
ကွန်ပျူတာ (Computer) ယို ထွာ ထာꩻခြွိုင်းပွုင်စမ်ႏဖေႏ လိုꩻထာꩻမဉ်လꩻ။ မဉ်ႏသော့ꩻဖေႏ ပရိုဂရမ် (program) တောဝ်းလဲ့ ကပွုင်သေꩻခါꩻဒါႏ အခြပ်အရဲန်ႏနောဝ်ꩻ ထာꩻခြွိုင်းယိုဗာႏ ခုမ်မာꩻဖေႏငါလွေꩻ အဗွေႏတာႏသွူ။ ကပွုင်သေꩻခါꩻဒါႏ အခြပ်အရဲန်ႏ ပရိုဂရမ် မဉ်ႏအွောန်နုဲင်းမုဲင်ꩻ ထာꩻခြုင်းယို အီးထေထန်ႏဖေႏချာ သင်္ချာဂဏန်ꩻ ယင်း ယုတ္တိဗေဒ ထာꩻစေ နုဲင်းမုဲင်ꩻသွူ။ တဖြာꩻတာႏ ခုမ်စမ်ႏ ကုမ်ပျူတာ PC (Personal Computer) တဖြုံႏအကိုယို ထာꩻခြိုင်းပေႏဖုံႏ အောဝ်ႏဒꩻ ဗွို့ꩻသော့ꩻပါ။ အမဉ်ꩻ အဲန်ႏဂလေက်နေးဖုံႏနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ CPU, memory, motherboard, hard disk, CD-RW, graphic card ယင်း Power Supply ဖုံႏ။ အလောင်းအလင်တဲ့ အောဝ်ႏဒွိုန်းနေနေ။ Keyboard, mouse, monitor ဖုံႏယို အွောန်ႏဖွုင်းလွေꩻခါꩻဗာႏ တွမ်ႏကွန်ပျူတာသွူ။ CPU အထိုနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ central processing unit, မဉ်ႏရိုꩻ ပအိုဝ်ႏနေးနောဝ်ꩻ ထွာ ထာꩻခြုင်းအုံအကဲန် ဗာႏစေပန်းဖေႏဆုမ်ႏ။ Memory နောဝ် ထွာ ထာꩻခြိုင်း ပွိုးထူႏဆုမ်ႏဖေႏ ဆချာ ဆငါသား ကပသာလွောန်ဒါႏ ဂဏန်ꩻခြပ်ဖုံႏ။ Motherboard ယိုနောဝ်ꩻ CPU, memory, graphic card သီးဖုံႏ ခင်ႏလမ်းအုံ၊ ပါသော့ꩻတုမ်ႏ တဖြွီꩻအောင် အီးအွောန်ႏဗွို့ꩻလွေꩻ Power Supply, hard disk ယင်း CD-RW ဖုံႏအတာႏ။ Hard disk နောဝ်ꩻ ထွာ ထာꩻခြိုင်းအွောန်ႏသေးဟောဝ်သော့ꩻ သော့ဖှ်ဝဲးရ် ပရိုကရမ် Software programs ယင်း လိုꩻစူခြောင်ꩻ ထာꩻလီ data ဖုံႏ။ SSD ယိုတဲ့ ထွာဒျာႏ hard disk တမျိုꩻဒျာႏနေနေသွူ။ CD ဗွောင်ခြိုင်းယို အောဝ်ႏနီမျိုꩻ CD-ROM ယင်း CD-RW ။ ROM နောဝ်ꩻ ဒါႏဗော့ꩻ အထွားလွူꩻအီ၊ RW (read/write) နောဝ်ꩻ ထွားလꩻ တဲမ်းသော့ꩻတုမ်ႏ အခြိုင်းတဲ့လꩻသွူ။ အယမ်ထဲင်း CD-RW နောဝ်ꩻ အောဝ်ႏ DVD-RW၊ ထာꩻယို အတောမ်ႏသော့ꩻ အာအေားတန်။ Graphic Card နောဝ်ꩻ ဗာႏမာꩻစွူဖြွိုးဖေႏ ထာꩻယောင်ꩻ ကအီးဗို့ꩻဒါႏ monitor ယောင်ꩻဗို့ꩻပျာႏလောင်းသူꩻ။ Power Supply ယို အောဝ်ႏ AC တျာႏမေႏ ဗာႏကြုဲင်းလွေꩻဖေႏ DC တျာႏမေႏထွူ တွမ်ႏတျာႏမေႏဖြွီꩻ အွောန်ႏဗွို့ꩻ ဒꩻ လွေꩻဖေႏ ထာꩻခြိုင်းကအောဝ်ႏဒါႏ motherboard,, hard disk, DVD-RW သီး တဖြွီꩻအောင်ကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
* ကဏ္ဍ:အနယ်ꩻပညာႏ
ဓာတ်ချုက်ရောႏဂါႏ
လိုꩻသီးယို ဟို့ꩻမီႏတလွေꩻတဝ်းစွုမ်ႏနီꩻ၊ လွေꩻလဲ့ မီႏလွေꩻဆေ့ꩻငါႏ၊ လွေꩻဆွော့ꩻငါႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဓာတ်ချုက်ရောႏဂါႏသွူ။ ဟို့ꩻလွေꩻတဝ်းစွုမ်ႏနီꩻနဝ်ꩻ ထွာရောႏဂါႏတမျိုꩻကရိုꩻယိုနဝ်ꩻ လိုꩻသီးတသေယူႏတဝ်း ကဲန်းအာအာသွူ။ ဟို့ꩻလွေꩻတဝ်းလဲ့ ပေါႏအုံထာꩻအဝ်ႏဟဝ်ဒျာႏ တူႏတူႏတန်ႏတန်ႏနဝ်ꩻ ဗာႏခုဲင်ႏတဝ်း ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ အုံကြွို့ꩻအဝ်ႏကြွို့ꩻဗော့ꩻဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ ကဲဉ်းအာအာသွူ။
လိုꩻသီးကအံႏဒါႏ အာဟာႏရ (ထာꩻအံႏ)အမျိုꩻမျိုꩻယိုနဝ်ꩻ ရီးရီးအွဉ်အွဉ်တွမ်ႏတငါ စုဲင်ပဲစ်ꩻပသာႏသွူမꩻ မျောႏလင်ꩻသော့ꩻဟို့ꩻကိုသွူ။ ဟို့ꩻကရိုꩻယိုနဝ်ꩻ အခင်ႏလံးလုဲင်းတန်တဲင် ထွာဒျာႏငဝ်းသာမညသွူ။ မီႏဒေါ့ꩻဗာႏ တိတိကျကျနဝ်ꩻ မျောႏလင်ꩻသော့ꩻ အဆာႏခြုံကိုသွူ။ အဆာႏခြုံကိုနဝ်ꩻ အဆာႏကကေႏပဲစ်ꩻအီဒါႏ အဆာႏခြေႏထီ (ပါစကတေဇော)အဝ်ႏတဲင် ကနွို့လင်ꩻသော့ꩻဒါႏ အဆာႏမန်ႏသမျယို ဝွေꩻမာꩻပဲစ်ꩻ မာꩻဆား မာꩻမဉ် မာꩻသေင်သမ်းထွူတဲင် ပသာလလလင်ꩻ ဖြေ့ကိုဖုံႏသွူ။ ဖြေ့ကိုဖုံႏနဝ်ꩻလဲ့ အဆာႏခြေႏထီ အဝ်ႏဒျာႏနေနေတဲင် မာꩻပဲစ်ꩻ မာꩻသေင်ဆွုမ်ႏ လဲင်ႏစိꩻစိꩻသွူ။ တဲႏအဆာႏခြုံ ဗꩻတွိုႏလင်ꩻဖြေ့ပေႏသွတ်ꩻ အခါႏကိုနဝ်ꩻ မာꩻကေႏ မာꩻပဲစ်ꩻ မာꩻသေင်လင်ꩻလဲင်ႏစိꩻစိꩻအတွိုင်ꩻ အာဟာႏရကို ကပါဒါႏ ဗီတာမင်ဓာတ်၊ သတ္တုဓာတ်အမျိုꩻမျိုꩻယို အခင်ႏလံးတွမ်ႏ အခင်ႏလမ်း ပသာလွေꩻဖေႏဗာႏသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ လိုꩻသီးနမ်းခန္ဓာႏအတာႏ ကလိုႏအပ်ဒါႏ ဓာတ်အမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏယို လꩻနွောင်ꩻ၊ နမ်းခန္ဓာႏ တဉ်ႏခွေါင်ႏအီနွောင်ꩻသွူ။ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ ကထွိုင်ႏတွိုႏလင်ꩻဖြေ့တန်ကိုနဝ်ꩻ ဩဇာႏ (ရသ)ဓာတ်အဲဉ်ထဝ်းဒွုမ်၊ အဝ်ႏကုဲင်အသေ့ꩻ အသေင်အောက်ꩻလွုမ်ꩻတဲင် တနီꩻတလဲင်ႏ နီလဲင်ႏနဝ်ꩻ ဓာတ်တန်အနေႏ စွဉ်ꩻထန်ႏထိုꩻဖေႏဗာႏသွူ။ အထီဓာတ် ထန်ႏထိုꩻဖေႏဗာႏသွူ။ အထီဓာတ် အထီကုဲင် ယဟန်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏကျောက်ကပ်ကိုတရန်း ပသာလင်ꩻဆီႏအွိုင်ꩻကိုတဲင် ပေါႏအာသွူလဲ့ စွဉ်ꩻထန်ႏဆီႏထန်ႏထိုꩻဖေႏဗာႏသွူ။ အထီဓာတ်ယဟန်ႏနဝ်ꩻ အတအွိုဓာတ်၊ တသိုꩻအနေႏတွော့ꩻ ထန်ႏထိုꩻဒျာႏယာႏကို ပီလောင်းသွူ။
ကအဝ်ႏကုဲင်ဒါႏ အာဟာႏရသေ့ꩻ (ခွဉ်ႏတန်)ယို အဓောဂမတလီꩻနွန်ႏလင်ꩻအာႏပေႏလဲ့နဝ်ꩻ၊ ထီဓာတ်ဆေ့ꩻတွော့ꩻ ဆွော့ꩻယုဲင်ထိုꩻလဲ့နဝ်ꩻ အခိန်ႏလင်ꩻ အခိန်ႏထန်ႏ တထန်ႏတဝ်းတွော့ꩻ လင်ꩻအဝ်ႏခံညထိုꩻ ဖြေ့တန် (အူမကြီး)ကိုသွူ။ အာဟာႏရသေ့ꩻယို ထွိုင်ႏအဝ်ႏခံညထိုꩻ ဖြေ့တန်ကိုနဝ်ꩻ အတအွိုကုဲင်၊ အလွီးသေင်ဖုံႏနဝ်ꩻ နွို့သော့ꩻချာ သွီႏယာႏကိုတဲင် သွီႏစင်ႏကြယ်ႏတဝ်း၊ အလွီးအတအွိုကုဲင်ပါသော့ꩻတွော့ꩻ ထွာအီဝွေႏဒနာႏရောႏဂါႏ အမျိုꩻမျိုꩻသွူ။ အာဟာႏရသေ့ꩻ (ဓာတ်တန်)ယို အခိန်ႏထန်ႏလွေꩻထိုꩻလဲ့ မီႏတထန်ႏတဝ်းနဝ်ꩻ၊ ဓာတ်မီႏချုက်ခွိုꩻ ချုက်အာ ချုက်ညငါႏနဝ်ꩻ မဲ့တမို့ယိုꩻ၊ ကလူꩻဗွာယိုꩻ၊ တငါအော့ꩻယိုꩻ၊ ထွာအီဒါႏ သွီႏတိုꩻသွီႏထင်ႏရောႏဂါႏ၊ သီးမူꩻတအော့ꩻထွူႏဒါႏ၊ အုံထာꩻတဖွီတသျင်ꩻတဝ်းသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ဟို့ꩻတလွေꩻမဲန်ႏတဝ်း ဓာတ်ချုက်အာချုက်ခွိုꩻဒါႏလိုꩻနဝ်ꩻ ရောႏဂါႏအာ ဖြားယိုꩻဒါႏသွူ။ ဓာတ်ကကုဲင်းချုက်ဒါႏလိုꩻနဝ်ꩻ ဓာတ်မေႏအာႏ ကတလာလွဉ်ꩻဒါႏ (တိက္ခဝမ်းမီး)သားတွမ်ႏ ဓာတ်မေႏအာႏ ကပေႏလွဉ်ꩻဒါႏ (မန္ဒဝမ်းမီး)သားနဝ်ꩻ ကဲဉ်းအာအာသွူ။ ဓာတ်မေႏကမဲဉ်ႏဒါႏ (သမဝမ်းမီး)သားနဝ်ꩻ အခိန်ႏမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏ၊ အခန်ꩻတွိုင်ꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏ ဟို့ꩻလွေꩻဟဝ်ဒျာႏသွူ။ အခိန်ႏမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏ၊ အခန်ꩻတွိုင်ꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏ ဟို့ꩻကလွေꩻဒါႏလိုꩻနဝ်ꩻ အုံဟဝ်ခြွိုင်ႏသန်ꩻ ရောႏဂါႏဝွေႏဒနာႏကင်ꩻ၊ နန်ꩻဖြားနန်ꩻသီ သက်ထိုစိုးဆွာꩻဒါႏသွူ။
တသီႏဟို့ꩻလွေꩻပနဲန်ႏနယ်ꩻဖုံႏ
(၁) တာႏသေ့ꩻခင်ႏ (ဆေးပိုးတီ) ၃ဝိ၊ (၂) ပွေ့ကဲင်ꩻ (ပွေးကိုင်း) ၂ဝိ၊ (၃) သွီႏနွိုး (နွယ်ချို) ၁ဝိ၊ (၄) ဆေ့ꩻပလယ်ꩻ (ဆေးပုလဲ) ၁ဝိ၊ (၅) စမုံဖြေင်း (စမုံနက်) ၁ဝိ၊ (၆) သိန္ဓော်ꩻ (သိန္ဓော) ၁ဝိ၊ (၇) ဇဝက်သာꩻ (ဇဝက်သာ) ၁ဝိ တသီႏယို (၇)မျိုꩻနဝ်ꩻ ထောင်းဖွန်ႏညီꩻတဝင်ꩻထွူတဲင် သော့ꩻခါꩻပလဲင်ꩻငွါလုဲင်းကိုတွော့ꩻ လိုႏအံႏမုဲင်ꩻခါလဲ့ အံႏနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။ အံႏတလဲင်ႏနဝ်ꩻ တတွာမောက်ꩻမူးရာႏတန်တန်နဝ်ꩻသွူ။ အကျိုꩻဟော်ꩻနဝ်ꩻ လꩻအာလꩻစွုမ်ႏတန်သွူ။
ဆဉ်းတွိခြောင်
ဆဉ်းတွိခြောင် (အဲင်းကလေတ်: Chindwin River) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ ခြောင်တန်ဖုံႏအကို အဝ်ႏပါသော့ꩻတဖြုံႏတဲင် ထွာဒျာႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်တန် အတန်သွတ်ꩻ ခြောင်ဖြယ်တလီးနေနေသွူ။ သလ္လာဝတီႏခြောင် နုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ လိတ်မန်းကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏတဲမ်းသုင်ꩻသွူ။ ဆဉ်းတွိခြောင်ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ အေင်ဒိယ-မျန်မာခမ်းကူ ပတ်ကွိုင်ကောင်ရွေꩻတောမ်ႏ ကူးမွန်ကောင်ရွေꩻဖုံႏထျꩻ ထွတ်ꩻလင်ꩻလွဉ်စဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဆဉ်ႏတွိခြောင်ယို အေင်ဒိယခမ်း မဏိပူရခမ်းနယ်ႏသားနဝ်ꩻ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏ နုဲင်းထိခြောင် သွူ။ ခြောင်ယို မိဉ်ꩻကထွာစနဝ်ꩻ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဖန်ဒျာႏ တနုဲင်းခ တဲင် "ခ"နဝ်ꩻ ခင်ဘာႏသာႏအနေႏ အဓိပ္ပာယ်ႏလꩻ "ထီ၊ ခြောင်" နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏဆꩻထင်ꩻ ထွတ်ꩻစ ဟူးကောင်းကောင်ခါႏ ခင်ခမ်းနယ်ႏ ထွတ်ꩻလင်ꩻနဝ်ဒါႏ ဆဉ်းတွိခြောင်ယိုနဝ်ꩻ အဒွေါင်ႏအဆွာꩻအဝ်ႏ မဲင်ႏ(၇၅၀)၊ ထွတ်ꩻလင်ꩻသော့ꩻဒျာႏ အဓိကခြောင်တန် ဧရာႏဝတီႏခြောင်ကို ဝေင်ꩻမဉ်းခြံထျꩻနဝ်ꩻသွူ။
ဓာတ်ချုက်ရောႏဂါႏ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:တသီႏပညာႏ
ဆဉ်းတွိခြောင်
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ခြောင်
ဗက်ꩻထိုꩻဒေါသ
"ဓနဉ္စာနီသုတ် (ဗက်ꩻထိုꩻဒေါသ ခွဉ်ꩻထိုꩻသꩻလျား ယံစား ခွꩻကဒဲ့ꩻ)"
အွိုးခꩻတလဲင်ႏ နီဗွေႏဘုရာꩻအောဝ်ႏအုံ ရာႏဇဂျိုလ်ႏခမ်း ကျောင်ꩻဝေဠုဝွန်ႏကိုအတွင်ꩻ ကမဉ်ꩻဒါႏ "ဓနဉ္စာနီ"ပုဏ္ဏာꩻမူႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ ကေႏညိုႏမွေးစွဉ်ႏ ဘုရာꩻ တရာꩻ သံဃာႏ ရတနာႏသွံပါꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ခꩻတလဲင်ႏ ဗွော့ꩻလွဉ်ဖေႏအဝါꩻဒဲဉ်၊ တခူဗာႏထာꩻတွော့ꩻ ရွစ်စွော့ꩻစွဉ်ႏ "နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ"နုဲင်းနဝ်ꩻ သွံလဲင်ႏစွဉ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ အဝါꩻပုဏ္ဏာꩻနဝ်ꩻရိုꩻ- "ပါꩻမူႏမွတန်နဝ်ꩻ တန်ႏတရာႏဒွုမ်ထာꩻမတောဝ်၊ နုဲင်းကွို့ꩻတခူထာꩻတဲ့ လဲင်ꩻဝုဲင်ႏခန်း ရဟန်ꩻကတူႏကြေင်းတန်နဝ်ꩻ၊ မုဲင်ꩻခါခါတဲ့ အံႏဖြာႏတိတ်ꩻတိတ်ꩻစွဉ်ႏ ရဟန်ꩻကတူႏကြေင်းကေꩻဇူꩻလွုမ်ꩻ၊ ပါꩻမူႏမွဟွေး-နာꩻဆရာႏ ပါꩻရဟန်ꩻကတူႏကြေင်းနဝ်ꩻ ခွေဒင်ႏပျꩻ ခွေဝါႏဒ၊ ခွေအီႏထင်ႏထေင်းက" "မဉ်ႏကျတဲ့ ထင်းထေင်ဟုဲင်း- နုဲင်းကွို့ꩻနာꩻ၊ ဘုရာꩻအမျိုꩻငမ်းနဲ့၊ လူꩻခွန်သုံဗျဟ္မာႏ လိုꩻတကမ္ဘာႏလိုမ်း၊ အီႏနွောင်ꩻဘုရာꩻ၊ တဖြာꩻဖြာꩻခွေထီႏတဝ်း၊ ကွဲႏတွော့ꩻ နာꩻလွေꩻဒေါ့ꩻစံꩻဟုဲင်း၊ နာꩻသေဗာႏသနယ်" အဝါꩻပုဏ္ဏာꩻတဲ့ ထင်ႏမွေးစွဉ်ႏဘုရာꩻထျꩻ၊ အွဉ်ႏဟိတ်အနမ်း ရီခန်းဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို- "ဂေါတမ- မဉ်ႏဗက်ꩻထဲ့ထိုꩻ တရာꩻအမျိုꩻမုဲင်ꩻနဝ်ꩻ အုံဗာႏချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏ၊ မဉ်ႏခွဉ်ꩻထဲ့ထိုꩻ တရာꩻအမျိုꩻမုဲင်ꩻနဝ်ꩻ နန်းခရာႏလိုႏတဝ်း၊ နာꩻနဝ်ꩻကျွိုက်ငါႏ ဗက်ꩻထဲ့ထိုꩻ တရာꩻအမျိုꩻမုဲင်ꩻ၊ နာꩻနဝ်ꩻ နစ်သက်ငါႏ ခွဉ်ꩻထဲ့ထိုꩻတရာꩻအမျိုꩻမုဲင်ꩻဟောင်း" "ပုဏ္ဏာꩻဟွေး- 'မဉ်ႏဗက်ꩻထဲ့ထိုꩻ ဒေါသ'နဝ်ꩻ အုံဗာႏချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏ၊ 'မဉ်ႏခွဉ်ꩻထဲ့ထိုꩻ ထာꩻသꩻလျား'နဝ်ꩻ နန်းခရာႏလိုႏတဝ်း၊ ဒေါသမဉ်ႏထွာနဝ်ꩻ-သꩻလျား၊ ပေါႏသꩻလျားနဝ်ꩻ ငမ်းဗာႏ၊ နန်းဗာႏ၊ ချမ်ꩻသာႏတဝ်း၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ဘုရာꩻရဟန္တာႏ အရိယာႏသီးဖုံႏနဝ်ꩻ ကျွိုက်ငါႏ ဗက်ꩻထဲ့ထိုꩻ-ဒေါသ၊ နစ်သက်ငါႏ ခွဉ်ꩻထဲ့ထိုꩻ ထာꩻသꩻလျား"နောဝ်ꩻသွူ။ ပုဏ္ဏာꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လိုꩻဒေါသတန်၊ သꩻလျားပစော့ꩻပနျꩻဒါႏထာꩻ၊ ကွပ်ဒေါသတန်၊ ပွိုးသꩻလျားတွော့ꩻ ကမော့ꩻလွဉ်ထꩻတရေင်၊ ထာꩻခိုးထာꩻလျား၊ ထာꩻဒုက္ခတဲ့ ဒေါ့ꩻအလဲင်ႏအလင်ႏ သူႏသေသူႏသာဒွုမ်၊ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ ကထင်ႏဟွုန်ဗွေႏဘုရာꩻ ငေါဝ်းဆွုံꩻမꩻနဝ်ꩻ မဲဉ်ႏတနꩻသော့ꩻမွေး ဝွေꩻဘဝအထွာအကုဲင်တဲင် တလဲင်ႏချင်ꩻ လောဝ်းစွဉ်ႏဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို- "ဩဗွေႏ ဘုရာꩻမျတ်ဗွေႏဩ- နီဗွေႏဘုရာꩻ ဩဝါဒနဝ်ꩻ ယံကျမွေးစွဉ်ႏထာꩻဗွေႏ၊ ယိုခါ ခွေသွဉ်းထွာသွူ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏဗွေႏဩ၊ ခွေသွဉ်းယိုနဝ်ꩻ မတ်သွော့ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ ဥပါႏသကာႏ တဖြာꩻဗွေႏဩ" လောဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻထွူ ဗုဲင်စွဉ်ႏရဟန်ꩻ၊ အားထွုတ်မွေးတရာꩻ၊ ထွာစွဉ်ႏရဟန္တာႏနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိ၊ ဓနဉ္စာနီသုတ်)
ခွင်ꩻဒျာႏဆို့ꩻကျောင်ꩻတာႏ
"ဝိဟာရ+အနုဇာနန"-ဗွေႏမျတ်ခွင်ꩻဒျာႏ ဆို့ꩻကျောင်ꩻတာႏ"
နီဗွေႏဘုရာꩻ အဝ်ႏအုံရာႏဇဂျိုဟ်ႏခမ်း၊ ကျောင်ꩻဝေဠုဝွန်ႏကိုအတွင်ꩻ ဗွေႏစင်ꩻဗွေႏသံဃာႏတာႏ ကျောင်ꩻဝိဟာႏ "ပညတ်ဗာႏဒွိုန်း-ဖေႏခွင်ꩻဗာႏဒွိုန်း"နောဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ဗွေႏရဟန်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ- အုံဒျာႏသေင်ႏဆလတဲ့အဝ်ႏ၊ အုံဒျာႏခြောက်ꩻကိုတဲ့အဝ်ႏ၊ အုံဒျာႏထမ်းကိုတဲ့အဝ်ႏ၊ အုံဒျာသင်ႏခဲင်ꩻကိုတဲ့အဝ်ႏ၊ အုံဒျာႏဗေဖူပွုမ်ႏကိုတဲ့နဝ်ႏ၊ ဖုဲင်ႏရာꩻအုံသော့ꩻ-ရောꩻ့ရာꩻအုံလင်ꩻ ဗွေႏစင်ꩻသီးဖုံႏ အုံသော့ꩻဗာႏတဝ်း ခင်ႏလမ်းဟောဝ်ဟောဝ်ကို၊ ကိန်ꩻသော့ꩻဗာႏတဝ်း ခင်ႏလမ်းဟောဝ်ဟောဝ်ကိုနောဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏတရော၀်ꩻ စောဝ်းစောဝ်းအခိန်ႏခါႏ- ရာႏဇဂျိုဟ်ႏသဌေꩻ လွေꩻစောဝ်းဥယျာဉ်ႏခြံ၊ တဖူꩻလောင်းနဝ်ꩻ ထီႏခန်း ဗွေႏသံဃာႏသီး အဝ်ႏသေင်ႏဆလ ထွိုင်ႏလွဉ်၊ အဝ်ႏသဲင်ႏခဲင်ꩻကိုထန်ႏလွဉ်၊ အဝ်ႏဗေဖူပွုမ်ႏကိုထန်ႏလွဉ်-ထီႏဗာႏစနဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏ၊ ဗွေႏသံဃာႏသီးဖုံႏနဝ်ꩻ ကသမ်းယေန်ႏကေႏ၊ ဣန္ဒြေႏကသမ်းဟောဝ်တွော့ꩻ ရာႏဇဂျိုဟ်ႏသဌေꩻ သဲစ်ကထီႏဗာႏတဲ့ စေႏတနာႏသဒ္ဓါႏတရာꩻထွာလွဉ်၊ သꩻထာꩻကေႏညိုႏပေါႏလွဉ်ထွူစွဉ်ႏတဲင် လွေꩻထေ့ ဗွေႏသံဃာႏသီးထျꩻ လောဝ်းရီနုဲင်းယို- "တကာႏခွေသွဉ်း မဉ်ႏဆို့ꩻလူႏ နီဗွေႏသီးကျောင်ꩻနဝ်ꩻ နီဗွေႏသီး အီႏအုံသော့ꩻနေဟောင်း ဗွေႏဩ" "အုံသော့ꩻဒါႏမကောင်၊ ဒါႏတောဝ်းမကောင် ဆရာႏဗွေႏဘုရာꩻ ဖေႏခွင်ꩻခါꩻတဝ်းဒွိုန်း ဗွေႏစင်ꩻသီးယို" "ပေါႏနဝ်ꩻတဲ့ နီဗွေႏသီး လောဝ်းဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻလုဲင်းဗွေႏ၊ ဗွေႏဘုရာꩻ မဉ်ႏဖေႏခွင်ꩻဒျာႏတဲ့ ဒေါ့ꩻနယ်ယင်းခွေသွဉ်းဟုဲင်း ဗွေႏဩ" ဝွေꩻဗွေႏသီး လွေꩻလောဝ်း ဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဗွေႏဘုရာꩻ ဖေႏခွင်ꩻဒျာႏတဲင် ဝွေꩻဗွေႏသီး သဲင်ꩻဒေါ့ꩻနယ်ယင်း ရာႏဇဂျိုဟ်ႏသဌေꩻ၊ သꩻရောင်းသꩻရေꩻ ရာႏဇဂျိုလ်ႏသဌေꩻ ဟဲ့ꩻတွမ်ႏလိုꩻခူꩻလိုꩻဝေင်ꩻ လိုꩻဒုံဖုံႏတွော့ꩻ တပါꩻအုံသော့ꩻတာႏ ကျောင်ꩻဝါႏသꩻမီꩻ၊ တနီꩻချင်ꩻ ထွူစွဉ်ႏ အဖြုံႏသူဆီနောဝ်ꩻသွူ။ မွူးရောဝ်ꩻ အီႏနာႏကျောင်ꩻကျိုꩻ၊ ပင်ꩻဗွေႏဘုရာꩻတွမ်ႏ ဗွေႏသံဃာႏ၊ ရာႏဇဂျိုဟ်ႏသဌေꩻ ကပ်သွမ်ꩻဝွေꩻလမ်း၊ ကပ်သွမ်ꩻထွူ အီႏနာႏသွူတရာꩻ၊ ရာႏဇဂျိုဟ်ႏသဌေꩻလောဝ်း ဗွေႏစောဝ်းဘုရာꩻနုဲင်းယို- "ကထာဟံ ဘန္တေ တေသု ဝိဟာရေသု ပဋိပဇ္ဇာမိ- ကျောင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻအတွက်တာႏ အီႏလူႏဗာႏ အပွုံႏအနယ်ꩻမုဲင်ꩻ ဗွေႏဩ" "အာဂတာ နာဂတဿ စာတုဒ္ဒိသဿ သံဃဿ ပတိဋ္ဌာပေဟိ- ယိုခါဆုဲင်ꩻတာႏ လူႏသံဃာႏ တွို့ꩻကွဉ်ႏနောဝ်ထင်ꩻနောဝ်ꩻဟုဲင်း" နီဗွေႏဘုရာꩻနမ်းနမ်း ဟော်ꩻဖေႏကျောင်ꩻကျိုꩻ လူꩻလိုꩻသာႏဓု၊ တဲႏနဝ်ꩻမာꩻငါ ဗꩻစွဉ်ႏယိုခါ ဗွေႏသံဃာႏသီး အုံဗာႏချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏ ကျောင်ꩻကိုနောဝ်ꩻသွူ။(ဝိနယ်ꩻပိဋကတ်၊ စူဠဝဂ္ဂပါဠိတောႏ၊ သေနာသနက္ခန္ဓက)
ပြွောင်ႏလွဉ်ꩻရောႏဂါႏ
thumb|Silhouettes and waist circumferences representing optimal, overweight, and obese "ပြွောင်ႏလွဉ်ꩻရောႏဂါႏတွမ်ႏ မာꩻယွောင်ချာအနယ်ꩻဖုံႏ" လိုꩻသီးယို ကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ မဲဉ်ပြွောင်ႏထာꩻသွူ။ အပြွောင်ႏ အယွောင် အမဲဉ်ႏ(၃)မျိုꩻအကိုယို အမဲဉ်ႏနဝ်ꩻ အဟဝ်သွတ်ꩻလဲ့ လိုꩻယဟန်ႏနဝ်ꩻ တမဲဉ်လꩻတဝ်းအမဲဉ်ႏ၊ မဲဉ်လꩻဒျာႏ အပြွောင်ႏသွူ။ လိုꩻယွောင်သီးနဝ်ꩻ ထီႏဝင်ꩻပြွောင်ႏနဝ်ꩻ ယဉ်ꩻသဖော်ꩻကျ၊ ယဉ်ꩻအာႏလꩻတဲင် မဲဉ်ပြွောင်ႏနုဲင်းငါႏသွူ။ လိုꩻသက်ရွယ်ႏပေႏ နီသွံဆီမာꩻလနဝ်ꩻ တပြွောင်ႏကြွို့ꩻတဝ်း၊ လိုꩻကပြွောင်ႏ ရွယ်ႏပေႏထာꩻနဝ်ꩻ ခြောလွုမ်ꩻသွူ။ သက်ထွိုင်ႏတန်သွူမꩻ လိုꩻယဟန်ႏနဝ်ꩻ မဲဉ်ပြွောင်ႏလဲ့နဝ်ꩻ၊ မဲဉ်ပြွောင်ႏတဝ်းလဲ့နဝ်ꩻ အပြွောင်ႏလွဉ်ဒျာႏသွူ။ လိုꩻသက်တန်နဝ်ꩻ ကဲဉ်းအာအာ သမ်းတမဲဉ်ပြွောင်ႏတဝ်းဒွုမ်ထာꩻသွူ။ ပွိုးနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင် လိုꩻပြွောင်ႏနဝ်ꩻ နမ်းအာႏခဉ်ႏထွူႏပိုႏတဲင် အုံထွိုင်ႏအုံလင်ꩻလဲ့ယပ်ꩻ၊ လုပ်ꩻမာꩻထာꩻ၊ လွေꩻသဲင်ꩻထာꩻလဲ့ ရွိုးယိုꩻသွူ။ လိုꩻသက်ထွိုင်ႏတန်နဝ်ꩻ သေနာႏစဲင်းထာꩻပြွောင်ႏအပဲစ်တဲင် တမဲဉ်ပြွောင်ႏတဝ်းထာꩻသွူ။ လိုꩻပြွောင်ႏနဝ်ꩻ တသိုꩻလဲ့အာငါႏတဲင် လုပ်မာꩻထာꩻတယဝ်း၊ လွေꩻသဲင်ꩻထာꩻတယဝ်း ဝင်ꩻတသိုꩻတထန်ႏတဝ်းဒွိုန်းလဲ့ လိုꩻပြွောင်ႏတသိုꩻထန်ꩻလဲဉ်းသွူ။ တသိုꩻထွိုင်ႏထန်ႏအာနဝ်ꩻ ဆဲင်ꩻခွမ်ꩻလာꩻစဝ်ႏ၊ အုံအဝ်ႏထာꩻယပ်ꩻတန်တဲင် လုပ်ꩻမာꩻလွေꩻသဲင်ꩻထာꩻလဲ့ လိုႏစွဉ်ႏတွမ်ႏဆဲင်ꩻပြွတ်သွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရောႏဂါႏ ကဏ္ဍ:တသီႏပညာႏ
နက္ခတ္တဗေဒ
နက္ခတ္တဗေဒ (အဲင်းကလေတ်: Astronomy) ယို ပညာႏရပ်ခြောင်ႏ ထောင်ထွား ဂျိုဟ်ႏ၊ ဆာႏ၊ ဂလဲက်သီ galaxy, ယင်း ထာꩻနမ်းအလောင်းအလင် ကအောဝ်ႏဒါႏ အာကာသကိုဖုံႏ။ သိပ္ပံပညာႏဖုံႏအကို နက္ခတ္တဗေဒယို ထွာဒျာႏ အစောဝ်းသွတ်ꩻကို တဗာႏ၊ စ လွောန်ကာႏ ခါးလား လိုꩻသီးကသေမာꩻ တောင်ꩻခါꩻ ထာꩻထွာ၊ ထာꩻမော့ꩻခွဲးဖို ခရာႏအခိန်ႏ (သမိုင်းမတင်မီအချိန်)။ ကွန်ႏသယ်ႏ လောစာထာꩻခြိုꩻသားဖုံႏ၊ ဖြီတန်သင်္ဘောꩻသားဖုံႏနောဝ်ꩻ ခေ့ꩻခေ့ꩻလေလေ အောဝ်ႏလွေꩻသဲင်ꩻဗာႏထာꩻ။ ဝွေꩻသီးဖုံႏယို မွူးခေ့ꩻဖဲ့ꩻကို အောဝ်ႏလိုႏထွားလွောန်ꩻ တဖူꩻခြောင်ꩻတဲင် တောင်ꩻခါꩻနေးတုမ်ႏ ဆာႏဖုံႏ။ လိုꩻနောဝ်ꩻစားဖုံႏနောဝ်ꩻ ထိုꩻထွာ အရီးသွတ် နက္ခတ္တဗေဒ ပညာႏဗွေႏဖုံႏသွူ။
left|thumb|ခဲက်သပ်ဘရူ တယ်လီစကုပ် (စေႏ) ကတ် ထွားထောင်လွောန်ꩻထာꩻ ခင်ႏလမ်း (ထဝ) နာသာ တယ်လီသကုပ် မာꩻတုမ်ႏ ထာꩻသျှောဝ်ႏတနျာႏဆလ (အနီအောက်ရောင်ခြည်) (ထွေ) သွို့ꩻခြံသား၊ လုပ်လုဲင်းသားဖုံႏယို အောဝ်ႏတောင်ꩻခါꩻဝင်ꩻ ခမ်းလင်ꩻဒါႏခိန်ႏ၊ ထီတန်ဒါႏ မုဲင်ꩻခါ ထွူမꩻ ဆို့ꩻရုဲင် လုပ်အမ်ႏလွဝင်ꩻထာꩻ။ ယမ်ဖေႏနေးကသေ နုဲင်းနောဝ်ꩻအတာႏ ဝွေꩻသီး အောဝ်ႏတောင်ꩻသေꩻခါꩻဗာႏ ဆာႏအစွိုꩻအဗူႏဖုံႏ အုံအောဝ်းဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ မွူးခေ့ꩻခိုႏကိုသွူ။ လာမဲင်းယို ၂၈ နီꩻ တလဲင်ႏ အောဝ်ႏဗွေ၊ ယောမ်ꩻလူႏလုဲင်ႏဝင်ꩻယိုလဲ့ တောင်ꩻခါꩻ သေလွဉ်ပါ။ ခါးလား တယ်လီသကုပ် ယင်း မန်ႏဖြောင် ကအောဝ်ႏခါနောဝ်ꩻ လိုꩻသီး ထွားခြေင်ခြေင် ဆာႏဖုံႏ တုမ်ႏမဲ့ထီႏ။ ဝွေꩻသီးထွားလွောန်ꩻ အင်္ဂါႏဂျိုဟ်ႏ၊ သောကြာႏဂျိုဟ်ႏ၊ ယင်း လာမဲင်း။ ထွားထွားထွူ ဆာႏဖုံႏ အုံအောဝ်ႏထာꩻဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ၊ အကြုဲင်းလွေꩻဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ တွော့ꩻ ဝွေꩻသီးထွို့ꩻကဲတ်သေꩻခါꩻ အွိုးဟမ်ႏဗော့ꩻပျာႏ၊ စေးလာႏလောင်း။ ထာꩻယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ တဖူꩻအွောန် စေးလာႏသွူ။ လိုꩻလောစာထာꩻခြိုꩻ တုမ်ႏဖြီတန်သင်္ဘောꩻ အွိုးထီတန်တနွိုင်လောင်း (ပင်လယ်ပြင်) ကိုသားနောဝ်ꩻ အီပါလွဝင်ꩻ တဖူꩻအွောန်စေးလာႏ၊ အောဝ်ႏသေငါꩻဗာႏ ဆာႏနွုတ်တုဲင် ယင်း ဆာႏဓူဝွုန်။
လိုꩻကရီးခါနောဝ်ꩻ ယူႏလွဒျာႏဝင်ꩻ မွူးတုမ်ႏဆာႏဖုံႏယို အောဝ်ႏလေပ် ဟမ်ႏကမ္ဘာႏသွူ။ ရီနေသဲန့်စိုးကိုခါ ကိုပါနီးကတ်သ် ခြုဲင်းနယ်လွေꩻ ဟမ်ႏကမ္ဘာႏယို အောဝ်ႏလေပ်ဒျာႏ မွူး ခရာႏ။ မွူးအစွိုꩻအဗူႏ၊ ဟမ်ႏကမ္ဘာႏ ယင်း ဂျိုဟ်ႏဖုံႏ အောဝ်ႏလေပ်မွူး ကရိုꩻဒါႏ ထာꩻယူႏယို ကိုပါနီးကတ်သ် အွောန်ယူႏလွေꩻ။ လိုꩻကေားရဲးကမ်းငီꩻ ကိုပါနီးကတ်သ် ထာꩻယူႏနောဝ်ꩻ အမဉ်ꩻ ဂယ်လီလီယို ဂယ်လီလီ။ ဝွေꩻယို မာꩻထွာဒါႏလꩻ တယ်လီသကုပ် မန်ႏဖြောင်တဲင် လိုꩻသီးထွား ထီႏလꩻလွေꩻ ဆာႏအာ အောဝ်ႏအွိုးအညာꩻကိုသူꩻ။ ဂယ်လီလီယို ထွုင်ႏရိုꩻ ကမ္ဘာႏဟမ်ႏယို အုံအကဲဉ်ထွူ မွူး၊ လာ၊ ဆာႏဖုံႏ အောဝ်ႏလေပ်ဝွေꩻ တမွေးတောဝ်း နောဝ်ꩻလဲင်ႏခါ ခရစ်ဆျန်ႏ ဖရာꩻကျောင်ꩻသားစွိုꩻဖုံႏ ထေင် ထောမ်ဟုမ်ဝွေꩻတဲင် ထွာဗာႏ မော့ꩻဗာႏဖို ပျဿနာႏ။
ထွိုင်ႏတွိုႏ ၂၀ ရျာꩻဗူႏနောဝ်ꩻ နက္ခတ္တဗေဒ ပညာႏ တန်ပြူႏလွောန်မွေးစွောန်ႏထာꩻ။ မာꩻထွာဝင်ꩻ တယ်လီသကုပ် တန်ဗွုင်း ဗွန်ပီနုဲင်း ဟပ်ဘဲလ် ထွားအီအာကာသ တယ်လီသကုပ် (Hubble space telescope) ထွူ ထောင်ထွားဝင်ꩻတဲင် ထီႏလွေꩻလꩻပါ ဆာႏတုမ်ႏ ဂယ်လဲက်သီဖုံႏ ကအောဝ်ႏညာꩻယော့ မဲင်ႏခြောန်း ကုဋေပဉ်ရျာꩻရျာꩻ (billion) ကိုသူꩻ။ စိုးယိုခါနောဝ်ꩻ နက္ခတ္တဗေဒ ပညာႏသျင်ႏသီး နေးတုမ်ႏ ရေဒီယိုယောဝ်ꩻ (ရေဒီယိုလိုင်း)၊ ယင်း အိတ်သရေး (X-RAY) ဖုံႏတွော့ꩻ အောဝ်ႏထွားထောင်ဝင်ꩻ ထာꩻနမ်းအောဝ်ႏ ခရာႏဖုံႏသွူ။
ထူႏတောမ်
*
ပွယ်ꩻကထိန်ႏတောင်ႏကီꩻ
"ပွယ်ꩻကထိန်ႏတောင်ႏကီꩻတွမ်ႏ နီပအိုဝ်ႏထွုံꩻစံႏ" ဟန်ႏနေင်ႏယို တွိုႏလွဉ်ချာသွူ ပွယ်ꩻတန်ကထိန်ႏတောင်ႏကီꩻ၊ ပွယ်ꩻကထိန်ႏယိုနောဝ်ꩻ ပွိုင်းလဲင်းခ ထွာဒျာႏပွယ်ꩻပူႏဇောႏဘုရာꩻမေႏ၊ ကအွဉ်မာꩻစ ပွယ်ꩻပူႏဇောႏမေႏယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏနီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ၊ ပွေါႏတွိုႏလွဉ်သွူ ကထိန်ႏလာဆန်ꩻ (၁၄-၁၅)ဟာနောဝ်ꩻ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ ပအိုဝ်ႏဒုံ ပအိုဝ်ႏရပ်ကွက်ကို ကအောဝ်ႏဒါႏ လိုꩻယွဲးစွိုꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ အွဉ်ဝင်ꩻမာꩻမေႏဗိုဖုံႏ၊ မေႏတေန်ꩻဖုံႏတွော့ꩻ စုဝင်ꩻညောင်ပင်သာရပ်ကွက် ညောင်ႏမွူးတန်ထျꩻ ရဲဉ်ႏထင်ႏလွေꩻဝင်ꩻ ဘုရာꩻစူဠာမုနိလောင်း တွမ်ႏထုံမောင်းယိုꩻယာႏ ထာꩻကျူႏပဒေႏသာႏဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဆုဲင်ꩻချာနောဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻတွမ်ႏ ယေန်ႏငဲးရေꩻအွဉ်ငါ နိုꩻဆောႏတမာဖေႏတဲင် တောင်ႏကီꩻကို ရပ်ကွက်ပေါင်ꩻစွုမ်ႏ လိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏလဲ့ နွို့ပါညီꩻတွော့ꩻ ပွယ်ꩻလေပ်မေႏဗိုနောဝ်ꩻ ကွဲကွိုန်ꩻကွိုန်ꩻလွဉ်၊ ပွယ်ꩻကွဲတန်တန်လွဉ်၊ အမဉ်ꩻထန်ႏလွဉ်၊ နီပအိုဝ်ႏယိုꩻယာႏ အကွဉ်အကꩻတွမ်ႏ ဓလေ့ꩻထွုံႏစံႏလဲ့ ဝင်ꩻသေငါꩻလွဉ်၊ ဝင်ꩻခမ်းဝင်ꩻရပ်ကို အတင်ႏသျာꩻလွဉ်ထွူတကာႏတောဝ်း အွဉ်ဝင်ꩻလူႏပါ မေႏကျောင်ႏဖုံႏ၊ အွဉ်ႏစွꩻပါစွဉ်ႏ မေႏကျောင်ႏဖုံႏ၊ အတွင်ꩻနောဝ်ꩻ မေႏကျောင်ႏအောဝ်ႏအဆီတန်ꩻလွုမ်ꩻရိုꩻလဲ့ ယိုခါနောဝ်ꩻ မေႏကျောင်ႏအောဝ်ႏလဲဉ်း အရျာꩻတန်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ မေႏကျောင်ႏကထွိုင်ႏအောဝ်ႏ အဖြုံႏအရျာꩻတန်ꩻနောဝ်ꩻ မေႏဗိုလေပ်သားတွမ်ႏ မေႏကျောင်ႏလေပ်သား ခင်ႏလမ်းအဆင်ႏပြေႏတောဝ်းတွော့ꩻ ဘုရာꩻထျꩻ လေပ်သော့ꩻမေႏဗိုတွမ်ႏလꩻဒွုမ်တဲင် အယပ်ꩻအခုဲင်ႏ ကထွိုင်ႏအာ မေႏကျောင်ႏကွင်ꩻယို ပြောင်ꩻလွေꩻဗာႏယင်း မေႏရထာꩻဘူႏတာႏထျꩻသွူ။ ပွိုင်းလဲင်ႏခါ ရိုꩻလဲ့ꩻလူႏဘုရာꩻမေႏကျောင်ႏလဲ့ ဆုဲင်ꩻချာနောဝ်ꩻ ပွယ်ꩻကောႏမတီႏစွိုꩻ သမ်းဖေႏလွေꩻနေး အတရေꩻသွတ်ꩻဆုꩻဖုံႏတဲင် လိုꩻနွို့ပြဲင်ႏမေႏကျောင်ႏသား တောင်ႏကီꩻကိုလွုမ်ꩻတကာႏတောဝ်း မြန်မာခမ်းကို ဝေင်ꩻနယ်ႏပေါင်ꩻစွုမ်ႏဖုံႏတဲ့ လွဉ်နွို့ပြဲင်ႏတဲင် ယိုခါနောဝ်ꩻ ထွာထိုꩻလဲဉ်း ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ မေႏကျောင်ႏပြဲင်ႏမꩻ ပအိုဝ်ႏယိုꩻယာႏ မေႏဗိုလေပ်ပွယ်ꩻနောဝ်ꩻ ကွဲးညည အထိုꩻမားနွောင်ꩻဒါႏသွူ။ ပွယ်ꩻတောင်ႏကီꩻ စခါနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏဒျာႏနီသွံနီꩻလွုမ်ꩻလဲ့ ယိုခါ အောဝ်ႏစွဉ်ႏနီဆေꩻခါႏရပ် ပေါႏကထိန်ႏဆန်ꩻ (၇)နီꩻနောဝ်ꩻ ပွယ်ꩻစလဲဉ်း ဗꩻတွိုႏစွဉ်ႏ ကထိန်ႏလာလောင်း (၁)နီꩻ၊ ထာꩻစာသားအရပ်ပေါင်ꩻစွုမ်ႏနောဝ်ꩻ ကထိန်ႏဆန်ꩻ(၁)နီꩻယို ဝွေꩻသီးလွဉ်စာလဲဉ်း မေႏကျောင်ႏကွင်ꩻကို၊ လွေꩻသဲင်ꩻချာငါလဲင်ꩻတချနေးစွဉ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ ပွယ်ꩻလူႏဘုရာꩻမေႏစခါနောဝ်ꩻ မာꩻမေႏကျောင်ႏရိုꩻရိုꩻသာꩻသာꩻလွုမ်ꩻလဲ့ ယိုခါနောဝ်ꩻ မေႏကျောင်ႏဖေႏကတရေꩻ ဝင်ꩻမာꩻအီတွမ်ႏယမ်ꩻအမျိုꩻမျိုꩻ အစားစားတဲင် အန္တရာယ်ႏအာငါႏနောဝ်ꩻမꩻ ပွယ်ꩻတောင်ႏကီꩻကလွဉ်လယ်ႏဒါႏ ဖူးဝေးဗော့ꩻညာꩻသီး နမ်းတွမ်ႏနမ်း အွဉ်ႏသတိꩻဗာႏ ချင်းလွေꩻသဲင်ꩻဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ပွယ်ꩻကထိန်ႏတောင်ႏကီꩻယို စခါနီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ အွဉ်ငါလူႏတန်ꩻ၊ ခြွိုင်းကွဉ်ကꩻတွမ်ႏနီပအိုဝ်ႏခွမ်ꩻလာꩻ ဖောႏထန်ႏအွဉ်ႏနယ်နွောင်ꩻလဲဉ်း နီယိုꩻယာꩻဓလေ့ꩻထွုံꩻစံႏအတွိုင်ꩻ ခေတ်ယိုခါ ပွယ်ꩻမေႏကျောင်ႏကထိန်ႏတန် လိုꩻမျိုꩻကယိန်းစွုမ်ႏတဲ့ နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻလဲ့ အောဝ်ႏလိုႏအွဉ်ငါ မာꩻလွေꩻထဲင်းယင်းဝင်ꩻ ပွယ်ꩻလေပ်မေႏဗို၊ အောဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏနယ်ထဲင်းစွူစွူက နီပအိုဝ်ႏထွုံꩻစံႏ၊ နီယိုꩻယာႏ အကွဉ်အကꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ တဲမ်းနယ်လွေꩻဗာႏ လိတ်ထွားသားသီးနောဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပွယ်ꩻတန်
ငဝ်းဆျာꩻထီပအိုဝ်ႏ
ဘန္တေဗွေႏစဝ်း ဆရာႏဩ၊ သွဉ်းသီးယိုနော တကာႏစွိုꩻ၊ အမူႏတဲ့ရိုꩻ အခိုဗွိုန်၊ ပွိုးစွဉ်ႏနားဒွိုန် အဝ်ႏစဲည၊ ထီဝွယ်ꩻဩဃ သံႏသရာႏ၊ ယံထန်ႏလꩻဗာႏခန်းမွိုင်မွိုင်၊ ဒုက္ခထပ်ထွိုင် ယံလွစ်ကင်ꩻ၊ မဂ်ဖိုလ်ႏဝေင်ꩻခံꩻ နိဗ္ဗာန်ႏရွာႏ၊ ယံတွိုႏယိုꩻဗာႏ ဓိဋ္ဌာန်ႏစူꩻ၊ သွုန်ႏသꩻကိုဖူꩻ ရေႏရောႏထင်ႏ၊ ကျိုꩻစာꩻစီႏမံႏ မာꩻဒါႏန၊ နမ်းကျင်ꩻသီႏလ ဆောက်တဲႏလင်ꩻ၊ ဘာႏဝနာႏကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ ပွာꩻထွူခါ၊ သဒ္ဓါႏစင်ဗွာ ထွတ်ꩻတဟျာႏ၊ အကျောင်ꩻမာꩻဗာႏ အကျိုꩻရောက်၊ ယွုမ်းအံႏမျက်မောက် ကံႏနီပါꩻ၊ ဘုရာꩻတရာꩻ တွမ်ႏသင်္ဃာႏ၊ သွံပါꩻရတနာႏ မွိုးတွမ်ႏဖါ၊ ဂုဏ်ႏကေꩻဇူꩻအာ အနန္တ၊ သွဉ်းဂါရဝ ရိုႏသေႏဩ။
ယောယိုငခါနော ဟန်ႏ(ရဝ်ꩻ-နီꩻ-ဟာ)တွင်ꩻ၊ စေႏတနာႏပျꩻဌာန်ꩻ ရဲဉ်ꩻအလူႏ၊ ဒဲဉ်ဗွာသွမ်ꩻဖျူႏ ပိဏ္ဍပါတ်၊ နွိုးဆျာႏဆုမ်ဟတ်ꩻ ဗွမ်ႏဆိမ်ꩻပါ၊ ရသာႏပေါင်ꩻအာ အာဟာႏရ၊ ပြူးနေင်းယာစ အွꩻအံႏမျိုꩻ၊ ပီတိစွုမ်းသွိုꩻ လူႏလောင်ꩻကပ်၊ ဗုဒ္ဓဗွေႏမျတ် တွမ်ႏသင်္ဃာႏ၊ ပါတွမ်ႏသဟာႏ သွꩻမိတ်ပေါင်ꩻ၊ ကွိုင်ꩻသူႏတောႏကောင်ꩻ ပုဂ္ဂိုလ်ႏဝင်ႏ၊ သွဉ်းတဲႏတံꩻထင်ႏ လွူးမွီႏဗာႏ၊ ချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏ သွူဗွေႏဩ။ တစွိုးနဝ်ꩻဩ ဗွေႏဆရာႏ၊ သွံပါꩻရတနာႏဂုံႏ တွမ်ႏသီႏလ၊ ငတ်ꩻပါꩻပဉ္စ နမ်းကိုႏကျင်ꩻ၊ နေးထူႏအီလင်ꩻ ဆောက်တဲႏဗာႏ၊ ချံꩻချံꩻသာႏသာႏ သွူဗွေႏဩ။ တစွိုးနဝ်ꩻဩ ဗွေႏဆရာႏ၊ ရေႏရောႏသံႏဃာႏ စဝ်းရဟန်ꩻ၊ ဖဝါႏသင်္ကန်ꩻ အလူႏစာႏ၊ ထီꩻဝီꩻခင်ႏဖါႏ ဒါတဗ္ဗ၊ ဒို့ꩻဒါကစ ဝတ္ထုမျိုꩻ၊ နိစ်သက်စုမ်းသွိုꩻ လူႏကပ်ဗာႏ၊ ချံꩻချံꩻသာႏသာႏ သွူဗွေႏဩ။ တစွိုးနဝ်ꩻဩ ဗွေႏဆရာႏ၊ ကေႏညိုႏဆွုမ်ႏဗာႏ ဗွေႏရဟန်ꩻ၊ ပျုစုလုံꩻပန်ꩻ ဝီရိယ၊ ပုဗ္ဗမုဉ္စ စေႏတနာႏ၊ စွုမ်းပြုဲင်တဟျာႏ အပရ၊ ဝေယျာဝစ္စ ကုသိုလ်ႏမျိုꩻ၊ ဟွုန်ဟဝ်သꩻသွိုꩻ လꩻမာꩻဗာႏ၊ ချံꩻချံꩻသာႏသာႏ သွူဗွေႏဩ။
ခွုင်းကားတဲင်စော အလူႏစာႏ၊ ကောလူႏသားဒါႏယကာႏတွမ် ကောရပ်ခံႏ၊ ရဟန်ꩻတွမ်ႏသျင်ႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏပါ၊ သွံစွိုးလောင်းခါ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခအနတ္တ လက္ခဏာႏ၊ ထွာထွူကုဲင်ဒါႏ မမြဲꩻသေႏ၊ ခိုးလျားနုဲင်းမေႏ ပွိုးယူႏပက်၊ နမ်းအဝ်ႏဟွုန်ရက် ပွိုင်ႏတဝ်းတဲ့၊ သွံပါꩻယိုလဲ့ ပွာꩻမျာꩻဗာႏ၊ ချံꩻချံꩻသာႏသာာႏ သွူဗွေႏဩ။ ဣဒံ မေ ပုညံ အာသဝက္ခယာဝဟံ ဟောတု။ ဣဒံ မေ ပုညံ နိဗ္ဗာနဿ ပစ္စယော ဟောတု။ မမ ပုညဘာဂံ သဗ္ဗေ သတ္တာ သမံ လဘန္တု။ မဟာႏကောင်းမု ငခါယို၊ တကာႏမူႏခို သွဉ်းသီးရင်ꩻ၊ ဒါႏနတင်ႏတန်ꩻ ကမာꩻဗာႏ၊ ရုဲင်းဟန်စေႏတနာႏ ကျိုꩻယိုနဝ်ꩻ၊ စွုမ်ႏဟာစွုမ်ႏရဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏသꩻ၊ ချံꩻသာႏယံလꩻ လိုႏတွိုင်ꩻထွာ၊ ကုသိုလ်ႏတန်အာ မာꩻနွောင်ꩻသေႏ၊ တဆီပုဲင်တမေႏ ဖေ့ငိမ်ꩻယန်၊ အာသဝလို့စင် ကြောင်းကြဲ့ဒါႏ၊ ရောင်းရျူႏချံꩻသာႏ နိဗ္ဗာန်ႏဆူꩻ၊ ဆောင်ႏရွက်နွောင်ꩻစူꩻ တွိုႏမျက်မောက်၊ မဂ်ဖိုလ်ႏဖျောဝ်ရောက် နိဗ္ဗာန်ႏဝင်ႏ၊ ယကထွာထင်ႏ ထောက်ပံ့ꩻဩ။
မဂ်ဖိုလ်ႏခမ်းနော နိဗ္ဗာန်ႏဒုံ၊ ခါးလားထင်ႏအုံ နွောင်ꩻအခါႏ၊ လိုꩻခြောင်ႏလူꩻရွာႏ သုဂတိ၊ တိဟိတ်ထွာထေ့ စွိုးခွိုꩻတန်၊ ဗာကုလဟဲ့ꩻဖန် စဝ်းမထေရ်ႏ၊ ရန်ႏပေါင်ꩻအန္တရာယ်ႏ စိမ်ဆော့ဆာ၊ ကင်ꩻညာꩻဝေးစွာ ထီႏဟွုန်လွစ်၊ စင်ဖြွိုးပြေပြွစ် သက်ဆွာꩻထို၊ ရုပ်ပွိုင်နမ်းကြို လွိုးအင်ႏခွင်ႏ၊ ကစ္စယ်ꩻထေရ်ႏသျင်ႏ ပမာန၊ အဲဉ်ထဝ်းတုပ ယံယောင်ꩻဆင်ꩻ၊ ရုဲင်းဟန်ရဲꩻရင်ꩻ နမ်းတွမ်ႏသꩻ၊ ချံꩻသာႏယံလꩻ ထုဲင်ႏပီဗွိုန်၊ အဲဉ်ထဝ်းမဟွုန်(ဟွိုန်) နုရုဒ္ဓါႏ၊ ငတ်ꩻတန်ꩻနောင်ႏအာႏ ရဲင်ꩻဗလ၊ ယံပီဗွိုန်ဖြ မောဂ္ဂလ္လာန်ႏ၊ ဉာဏ်ႏပဋိဘာန်ႏ တန်ပညာႏ၊ သာရိပုတ္တရာႏ မထေရ်ႏစဝ်း၊ မျိုꩻမုဲင်သတဝ်း မအဝ်ႏဖို၊ ခမ်းရာႏတန်ယို တွက်သေနွောင်ꩻ၊ ဟဝ်ကုဲင်ကျိုꩻကျောင်ꩻ ဝွေႏဖန်ႏဒါႏ၊ ယံပြဲ့ꩻစုံႏဗာႏ စွုမ်ႏဘဝ၊ ယံဗွိုန်ဇောတိက သဌေꩻကျောႏ၊ ဗုဒ္ဓသျင်ႏတောႏ သာႏသနာႏ၊ ခွဲးတနꩻဗာႏ စွုမ်ႏဇာတ်ပန်၊ ပစ္စေꩻထောက်တင် ဖေႏအာႏနွောင်ꩻ၊ ခြွေဗာႏရွဉ်တောင်ꩻ လွိုင်ႏဗောႏကျူႏ၊ သွဉ်းသဲႏခိုမူႏ ပိုလီꩻယံ၊ ပြွူႏဖုတ်လွိုးဗန် သေလိမ္မာႏ၊ ဒေါ့ꩻဖြဝ်ႏတွိုင်ꩻဒါႏ မျာꩻယံစုမ်ꩻ၊ ခွုင်းသꩻလိုႏတွိုင်ꩻ ယံကထွာ၊ ပြဲ့ꩻစုံႏယဝ်းခါ ထွူသေႏချာႏ၊ သဲစ်တဲင်ဟွုန်ဗာႏ တရာꩻထီ၊ ကိလေႏသာႏသီ ဒုက္ခကင်ꩻ၊ ရဟန္တာႏထွာလင်ꩻ အရိယာႏ၊ မဂ်ဖိုလ်ႏချံꩻသာႏ နိဗ္ဗာန်ႏဒုံ၊ အမတဝေင်ꩻဟုံ ယံတွိုႏဗာႏ၊ ယိုꩻယိုꩻသာႏသာႏ ဗွေႏစဝ်းဩ။
ဆုတောင်ꩻငဝ်းခေါ ပတ္ထနာႏ၊ ထွူယဝ်းသေႏချာႏ ယိုငခါ၊ ဆျာꩻထီဆူယွာ ရေႏစက္ချ၊ ဝွေႏရီးအွဉ်စ မွိုးတွမ်ႏဖါ၊ ကေꩻဇူꩻတန်အာ ဗွေႏဆရာႏ၊ ဖူးဝေးဉာတကာႏ သွꩻမိတ္တ၊ ခွန်ကွဉ်စိုꩻရ ခမ်းသားပေါင်ꩻ၊ မွုန်ႏသဲဉ်သိန်ꩻသောင်ꩻ လိုꩻဖုံႏအာ၊ တနံꩻလူꩻရွာ ဘုံႏသူရန်း၊ သင်ဗြဟ္မာႏခမ်း ဘုံႏနီဆီ၊ နမ်းသေꩻဖြိုဖြီ ပါယ်ႏလစ်ꩻရွာႏ၊ လို့စင်သတ္တဝါႏ ဝွေႏနေႏယျ၊ ကုသိုလ်ႏမျမျ ယံလꩻတွာ၊ ခွေသွဉ်းဝွေႏပါ ထဲင်းဒွိုန်းက၊ သွဉ်းသီးရပ်မ (တောင်ႏကီꩻ)ယို၊ သဝ်မွိုင်ꩻတန်ထို ကပွေါးဒါႏ၊ သမာႏဓိဒေႏဝါႏ တနံပေါင်ꩻ၊ ပါတွမ်ကိုႏစောင်ꩻ တဆီနီ၊ ဒုံဆောင်ႏထိန်ꩻတီ ပွေါလမ်းပါႏ၊ လူꩻကပွေါသာႏသနာႏ ပွေါမွူးလာ၊ တော်ꩻကီꩻတခြာ ဟေဝန္တာႏ၊ ရပ်လစ်မျက်နာႏ ကအဝ်ႏလင်ꩻ၊ ဒေႏဝါႏလူꩻမင်ꩻ တနံခွန်၊ တုတဲက်မသွုန် ပွိုင်ႏဗိမာန်ႏ၊ စွိုင်းနင်ꩻချွေႏရံႏ ပြဲ့ꩻစုံႏဗွေ၊ ထွားထိန်ꩻသီခွေ ကုမ်းမꩻစꩻ၊ မိဉ်ꩻအွီႏနွိုးလꩻ ဟဲ့ꩻနာႏမ၊ ဓတရဋ္ဌ ဝိရုဠှက၊ ဝိရူပေက္ခ ကုဝေရ၊ ကုသိုလ်ႏမျမျ ယံလꩻတွာ၊ ခွေသွဉ်းဝွေႏပါ ထဲင်းဒွိုန်းက၊ တဲႏဟံႏကင်လ ဗꩻတွိုႏထင်ႏ၊ ဘဝဂ်အွိုင်ႏခွင်ႏ မို့ꩻလောင်းကီ၊ ထီဖူꩻတဆီ ကုတ္တေႏပေါင်ꩻ၊ ကောင်လောင်းနဝ်ꩻလောင်ꩻ ကွတ်ꩻကုတ္တေႏ၊ သတ္တဝါႏတန်ပေႏ အနန္တ၊ စွုမ်ႏဖြာꩻကိုႏင ယံလꩻဗာႏ၊ သွံဆီပုဲင်တလွာႏ ဖဖေႏလို့၊ နေးဝင်ꩻသာႏဓု ဗဲင်းတွာတွာ၊ နင်ꩻလူꩻမျတ်ခါ သုန္ဓရေႏ၊ ဦꩻတန်ꩻသက်သေႏ ယံတောင်ꩻကို၊ ဟန်ႏ(သရဝ်ꩻ-သနီꩻ-သဟာ)ယို သွဉ်းကုသိုလ်ႏ၊ တွာတွာဝွေႏတွိုႏ နုဖေါႏကျိုꩻ၊ စုမ်ꩻစုမ်ꩻသွိုꩻသွိုꩻ သာႏဓုလွ၊ ကုသိုလ်ႏအမျအမျ ယံလꩻရဝ်းငီꩻဗာႏ၊ ယိုꩻယိုꩻသာႏသာႏ ကွိုနဲးဩ။ ကုသိုလ်ႏ- အမျ --- အမျ --- အမျ ထူႏလွဝင်ꩻ ပငါပရာꩻနော (ဗွေႏဩ) ။ သာႏဓု - သာႏဓု - သာႏဓု
ထာꩻခွုမ်ဆိုး
thumb|လိုꩻပေႏဖုံႏ အဝ်ႏပတ်ꩻခွုမ်ဆိုး ဗော်လုံးပုင်ႏ ထာꩻခွုမ်ဆိုး (အိန်းကလေတ်: Sport) (မန်း: အားကစား) ခွုမ်ဆိုးအာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ ရောမ်ဗူႏ၊ ခေးပြဲင်ႏ၊ မွန်းပျောႏတာႏ တောမ်ႏ ဒါႏလဲပ်ပဲင်ႏမုꩻယို ရောမ်ဗူႏခါꩻနေးတောမ်ႏ စဲင်းစဲ့သေႏချာႏဒါႏ ကဝ်ႏထွန်ႏ၊ ဗျူဟာနယ်ꩻတောမ်ႏ တွောင်းတရျာႏမုꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ လွိုက်ဖေႏပါ ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျကျ ကနွောင်ꩻသားနဝ်ꩻသွူ။ တောမ်ႏရဲးထွော့ချက် စီꩻကန်ꩻတဖွောင်ꩻဖုံႏတရိုꩻတဝ်း၊ ထုင်ꩻစံႏရဲးထွော့ချက်ဖုံႏတရိုꩻတဝ်း အဝ်ႏဖဖြယ်အွောန်ႏထွော့ခါꩻဖေႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
ထာꩻခွုမ်ဆိုးကို အရေꩻကတန်ဒါႏအချက်နဝ်ꩻ အီႏဆုင်ꩻဖျတ်ဖေႏဒါႏ အနွောင်ꩻအသွုမ်ꩻအဖြေႏတာႏ ကထွာဒါႏ ကေားခေးပြဲင်ႏသား ရုက်ဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ ခွောင်တဉ်ႏမုꩻတောမ်ႏ ဒါႏလဲပ်ပဲင်ႏမုꩻဒျာႏသွူ။ ထာꩻခွုမ်ဆိုးအကို အဝ်ႏအမျိုꩻမျိုꩻ အဝ်ႏအစွိုးစွိုး အဝ်ႏအာမွေးသွူ။ နဝ်ꩻအကို ဗော်လုံး၊ ဘတ်စကဲက်ဗော၊ တဲဉ်းနစ်၊ လုဲင်ꩻ၊ ထာꩻဖင်းလွင်း၊ ယားထီ၊ ပကျောက်ꩻထာꩻ၊ ခꩻခြီႏခꩻပြာႏ၊ လက်ဝွေ့၊ နပန်း၊ တွယ်ႏဂေါက်ရာႏ၊ ‌ချင်ꩻလွုံꩻ စတဲင်ဖုံႏနဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏလောင်း လိုꩻခွုမ်ပဆိုးအာ ထာꩻခွုမ်ဆိုးဖုံႏဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ထာꩻခွုမ်ဆိုး
ရောဟိဏီဇာတ်
"ရောဟိဏီဇာတ်" ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် ရောဟိဏီဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-
၁။ လိုꩻထာꩻသူႏသေ ပညာႏအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻ မာꩻထာꩻမာꩻအမျိုꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း ထွာဒါႏအမာႏ ကဲဉ်းအာအာအကျောင်ꩻ၊
၂။ မာꩻထာꩻမာꩻ အမျိုꩻမုဲင်ꩻရိုꩻတဝ်း ကအီႏလꩻ အကျိုꩻတွမ်ႏ ကအီႏထွာအပဲစ် စဲစ်ဆေꩻယူႏရီးထွူမꩻ မာꩻဗာႏအကျောင်ꩻ၊
၃။ ထာꩻသူႏသေပညာႏအဝ်ႏ ရန်ႏသူႏနဝ်ꩻ- ယံလဲဉ်း မျတ်လဲဉ်းက ထာꩻသူႏသေပညာႏအဲဉ်ထဝ်း ဖူးဝေးဖုံႏနောဝ်ꩻ အကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
"အာရာမဒူသကဇာတ်" ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် အာရာမဒူသကဇာတ်ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-
၁။ လိုꩻမွိုက်သီးနဝ်ꩻ မာꩻဒါႏဒျာႏ ထာꩻမာꩻအကျိုꩻတအဲဉ်ထောဝ်းစားဖုံႏလွုမ်ꩻအကျောင်ꩻ၊
၂။ ထာꩻချမ်ꩻသာႏမျိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻမွိုက်သီး မာꩻတဒါႏတောဝ်းအကျောင်ꩻ၊
၃။ မာꩻထာꩻမာꩻ အမျိုꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယောဝ်း ကအီႏလꩻအကျိုꩻချမ်ꩻသာႏတွမ်ႏ ကအီႏထွာအမာႏဒုက္ခနောဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏထာꩻဝွေႏဖန်ႏဉာဏ်ႏ ခဉ်ႏထွားသေႏသေႏချာႏချာႏထွူမꩻ မာꩻဗာႏအကျောင်ꩻ၊
ဆန္နတ္ထေရ
၇၈။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်- သွꩻယွုတ်ဖုံႏယို ဟောဝ်အုံထေ့တောဝ်း ဟောဝ်ဆယ်ꩻကပ်တောဝ်း၊ လိုꩻတဟောဝ်တောဝ်းဖုံႏယို ဟဝ်တရေ့တောဝ်း ဟောဝ်ဆယ်ꩻကပ်တောဝ်း၊ သွꩻဟောဝ်ဖုံႏယို အုံထေ့ဆယ်ꩻကပ်လွသွော့လုဲင်း၊ လိုꩻဟဝ်လိုꩻမျတ်ဖုံႏယို တရေ့ဆယ်ꩻကပ်လွသွော့ဟုဲင်း။
"ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ ဆန္နမထေရ်ႏဝတ္ထုယိုတဲင် လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻသတိꩻနုဲင်းယို"
၁။ ပေါႏအာႏကွိုꩻသန်ငါႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏတပါꩻပါꩻနဝ်ꩻ ထင်းတန်ချာဒျာႏအနမ်း၊ ငမ်းတောဝ်းပါꩻတစိꩻစိꩻ၊ တစျꩻစျꩻ ဆွုံꩻမꩻတလꩻတောဝ်းအကျောင်ꩻ၊
၂။ ဝွေꩻကအာႏကွိုꩻဒါႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻ မဉ်ႏတအဲဉ်ထဝ်း တနီꩻခါ နွို့ဝင်ꩻခြာလꩻတဝ်း၊ ဝင်ꩻပယ်ႏဟွံထိုꩻဒါႏ၊ ကော့ꩻမာႏ မော့ꩻဒါႏထာꩻဒုက္ခအကျောင်ꩻ၊
၃။ ပေါႏခံႏဗာႏ ဝင်ꩻအမျာꩻပယ်ႏထိုꩻနောဝ်ꩻ မဲ့ငါပေႏဗာႏငါႏအကျောင်ꩻ၊
၄။ ထင်းဖွီမွိုန်းဝင်ꩻ၊ ခွန်းထွမ်သွမ်ꩻသဲ့ꩻ ကဲ့ꩻရဲ့ꩻမွိုန်းဝင်ꩻမꩻ လꩻယိုꩻတရာꩻအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻလꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
"မဟာကပ္ပိနမထေရ်ႏ"
၇၉။ မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ လꩻတန်ႏအတွက် ကနစ်သက်တရာꩻ ပါꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ ဗေင်ႏဗာႏချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏသွူ၊ ပညာႏသျိနဝ်ꩻ အရိယာႏသီး ကဟော်ꩻခါꩻတရာꩻအလောင်း နေးတွမ်ႏသꩻကြောင်းထွူခါ မုဲင်ꩻခါတဲ့ယဝ်း အဲဉ်ထဝ်းထွူသေ ခေ့ꩻလေစွဉ်ႏဒျာႏ ပျောႏငါႏနဝ်ꩻသွူ။
"လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻအီသတိꩻနုဲင်းယို" ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ မဟာႏကပ္ပိနမထေရ်ႏဝတ္ထုယိုတဲင်-
၁။ လိုꩻကအွဉ်မာꩻ ကုသိုလ်ႏသားနဝ်ꩻ ဘဝမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း အဆင်းအရန်းထိုလဲဉ်းဝင်ꩻ၊ ချမ်ꩻသာႏလဲဉ်းဝင်ꩻအကျောင်ꩻ၊
၂။ မာꩻတဝ်းအကုသိုလ်ႏ၊ ပေါႏမာꩻဒျာႏကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ တတွိုႏဗာႏတဝ်း အပါယ်ႏ၊ ဘွုံႏနယ်ႏလူꩻလိုꩻ စိုꩻစံႏသုခ စွုမ်ႏဘဝထွူခါ ထွာဗာႏရဟန္တာႏအကျောင်ꩻ၊
၄။ မဉ်ႏယွုမ်းသီ ယွုမ်းပဲစ်ꩻမွေး ဘုရာꩻ တရာꩻ သံဃာႏရတနာႏမျတ်သွံပါꩻဂွုဏ်ႏတောႏနဝ်ꩻ တွူႏဖါႏကာႏဗꩻနွောင်ꩻ အယပ်ꩻအခုဲင်ႏအမျိုꩻမျိုꩻအကျောင်ꩻ၊
၅။ လူႏညီꩻတန်ꩻဖက် သွꩻရက်ဖုံႏနဝ်ꩻ သဲင်ꩻလူႏညီꩻတန်ꩻညီꩻဗာႏယင်းလို့ဝင်ꩻအကျောင်ꩻ၊
၆။ "ဓမ္မရသ-တရာꩻအရသာႏနဝ်ꩻ ယံလဲဉ်းက"၊ "ဓနရသ-ဥစ္စာႏရသာႏ"အကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻလꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
"ဧဟိဘိက္ခု-အဓိပ္ပါယ်ႏ" "ဧဟိဘိက္ခု-လွဉ်ဟုဲင်းရဟန်ꩻ"ပေါႏနီဗွေႏဘုရာꩻ ဟဲ့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻငါတဲ့ ထွာစွဉ်ရဟန်ꩻ (အီတွမ်ႏသင်္ကန်ꩻ ပရိက္ခရာႏ ထင်ႏဗာႏသိမ်ႏ၊ ဖတ်ဗာႏနေး ကမ္မဝါႏ မွေးတောဝ်း။)
ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်ꩻ(ပထမ)
"ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်ꩻ(ပထမ)ဝတ္ထု"
၁၂၉။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်- ခွုင်းကားတဲင် သꩻသက်ကအဝ်ႏဒါႏ သတ္တဝါႏဖုံႏနဝ်ꩻ သꩻဝꩻဆာႏခံႏ တံႏအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏသွူ၊ ခွုင်းကားတဲင် သꩻသက်ကအဝ်ႏဒါႏ သတ္တဝါႏဖုံႏနဝ်ꩻ နမ်းခန္ဓာႏကုဲင်လီ ငမ်းငါႏထာꩻသီဖုံႏသွူ၊ ဝင်ꩻတွဲႏနီကဆာ ယူႏချာဥပမာႏ စာႏနာႏနမ်းထွူတဲင် နေးတွမ်ႏထာꩻမာႏ အာႏဏာႏလက်နက် ဟောဝ်နိစ္စက်တဝ်းဝင်ꩻ၊ တွမ်ႏတနတ်ခꩻ သတ်တွမ်ႏနꩻသွီႏလီ ဟောဝ်မာꩻသီတဝ်းဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ "ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်ꩻသီး (ပထမ)ဝတ္ထု"ယိုတဲင် "လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻသတိꩻနုဲင်းယို"
၁။ "နီယိုစွိုꩻသား၊ နီယိုလိုꩻတန်၊ နီယိုအာႏဏာႏအဝ်ႏ၊ နီအဗာႏလꩻဒျာႏ၊ သီနဝ်ꩻလိုꩻပေႏ ဖေႏဗာႏနီ၊ ရိုႏသေႏဗာႏနီ" အွဉ်ႏသꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် လိုꩻအတ္တဒိဋ္ဌိသား၊ လိုꩻမာႏနသား၊ လိုꩻမဉ်လꩻခြေင် ဝင်ꩻတခြိုꩻသားနုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏတဲ့အဝ်ႏ-
၂။ လိုꩻကုဲင်စွိုꩻနဝ်ꩻ အံႏနွောင်ꩻတွဲႏနက် နိစ္စက်ဒါႏ လိုꩻဟဝ်ဖုံႏ-
၃။ ကွပ်အမာႏအဝ်ႏ (ပွိုးအကျောင်ꩻအောဝ်ႏ)မꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻပညတ်ဗာႏသိက္ခာႏပုဒ် (ထုတ်ဗာႏဥပဒေႏ)လွဉ်းလွဉ်း-