cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အုံလမ်းအုံဗာႏချမ်ꩻသာႏလစ်ꩻမျိုꩻ
ကျောင်ꩻတကာႏဟွေး- ၄။ 'အပဲ့စ်အဲဉ်ထဝ်းချမ်ꩻသာႏ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်- လောကကိုယို လိုꩻခိုတဖြာꩻနဝ်ꩻ နမ်းထာꩻမာꩻမာႏ ကာယကံႏ-အပဲ့စ် အဲဉ်ထဝ်း၊ ဖြောင်းဒေါ့ꩻမာႏ ဝစီꩻကံႏ-အပဲ့စ် အဲဉ်ထဝ်း၊ သꩻထာꩻယူႏမာႏ မနော်ꩻကံႏ-အပဲစ် အဲဉ်ထဝ်းတဲင် သꩻချမ်ꩻသာႏ၊ လꩻချမ်ꩻသာႏ၊ သꩻရေꩻ၊ နဝ်ꩻနဝ်ꩻ 'အပဲ့စ်အဲဉ်ထဝ်းချမ်ꩻသာႏ'နောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ အာနဏျသုတ်)
ဝေင်ꩻပေါက်
ဝေင်ꩻပေါက် (မန်း: ပေါက်မြို့) (အဲင်းကလေတ်: Pauk) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပခုက္ကူခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏပေါက်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻပေါက်ယိုခါနဝ်ꩻ တယ်ႏထောင်ႏခါꩻဒျာႏ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၈၄၀ ဗာႏကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
အကျင်ꩻသွံပါꩻဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻ
"အစေလကဝဂ် (အကျင်ꩻသွံပါꩻ ဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻနယ်)"
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- အကျင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသွံမျိုꩻ၊ သွံမျိုꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ- ၁။ အာဂါဠာ ပဋိပဒါ (ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂ) ခွုမ်တဉ်ႏကာႏမဂွုဏ်ႏ အာႏရွုံႏငတ်ꩻပါꩻ (ရက်နမ်း) ၂။ နိဇ္ဈာမာ ပဋိပဒါ (အတ္တကိလမထာနုယောဂ) အကျင်ꩻမာꩻယူႏပက်ချာနမ်း (နိစ္စက်ချာနမ်း) ၃။ မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ (ဒွေ အန္တေ အနုပဂတာ) ရက်လွဉ်ꩻနမ်းမွေးတဝ်း၊ နိစ္စက်နမ်းမွေးတဝ်း၊ လဲဉ်းဒျာႏအထဝ၊ မဇ္ဈိမ ပဋိပဒါ၊ အကျင်ꩻဗွာမဲဉ်ႏမွေး။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- 'အကျင်ꩻခွုမ်တဉ်ႏ ကာႏမဂွုဏ်ႏ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ- လွောက်ꩻလောႏဘꩻအလိုႏတဲင် ခံႏစာꩻဒျာႏထာꩻတရေꩻ၊ ခံႏစာꩻဒျာႏထာꩻတလေ့၊ ခံႏစာꩻဒျာႏထာꩻနွုမ်ꩻဟွမ်၊ ခံႏစာꩻဒျာႏထာꩻအွီႏ၊ ခံႏစာꩻဒျာႏထာꩻခွေါင်းရွ၊ ခွုမ်တဉ်ႏတွော့ꩻ ယိုငတ်ꩻချက်၊ အကျင်ꩻရက်လွဉ်ꩻနမ်း၊ အကျင်ꩻတသွာႏသဲ့နောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- 'အကျင်ꩻမာꩻယူႏပက်ချာနမ်း'(နိစ္စက်ချာနမ်း)ကရိုꩻနဝ်ꩻ- လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ကွဉ်ကꩻတဝ်းခွမ်ꩻလာꩻ၊ (အုံတလီꩻဒျာႏထာꩻ)၊ စွဉ်ꩻခွဉ်ႏတန်ထွူနဝ်ꩻ ဒွုတ်ꩻဒျာႏတွမ်ႏအစူ (ဒွုတ်ꩻတဝ်းတွမ်ႏစေး)၊ လိုꩻမူႏအဝ်ႏနမ်းလောင်း ကလူႏဒါႏသွမ်ꩻနဝ်ꩻ ထူႏတဝ်း၊ လိုꩻမူႏနဲဉ်းသား ကလောင်ꩻဒါႏသွမ်ꩻနဝ်ꩻ ထူႏတဝ်း။ အံႏဒျာႏမီꩻ၊ အံႏဒျာႏဖိုးအေႏ၊ အုံစောင်းပေါင်ꩻဒျာႏထာꩻ၊ အုံဒင်ႏထာꩻဆူႏ၊ ဗေင်ႏဒင်ႏဒျာႏထာꩻဆူႏ၊ တနီꩻသွံလဲင်ႏ အုံစဲသော့ꩻထီ (ပသေအပဲ့စ်၊ ပသေကိလေႏသာႏ-တဲ့)စတဲင် အကျင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အကျင်ꩻယူႏပက် အကျင်ꩻနိစ္စက်ချာနမ်းဖုံႏသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- 'မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ- ကျိုꩻစာꩻအားထွုတ်မွေးမွေး၊ နေးသတိꩻဟောဝ်ဟောဝ်၊ အွဉ်ႏသꩻစွူစွူ၊ နေးတွမ်ႏဉာဏ်ႏ ထွားချာနမ်းခန္ဓာႏ၊ နမ်းထွာနုဲင်းမုဲင်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ သꩻထွာနုဲင်းမုဲင်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ ထွားလွဉ်ꩻတိတ်ꩻတိတ်ꩻ၊ ထွေလွဉ်ꩻတိက်ꩻတိက်ꩻ၊ သေလွဉ် ခန္ဓာႏအနိစ္စ၊ ခန္ဓာႏဒုက္ခ၊ ခန္ဓာႏအနတ္တ၊ ကွဲညည ဗွိုႏအန်ꩻခန္ဓာႏ၊ ထွာရဟန္တာႏတဲင် လꩻစွဉ်ႏဒျာႏ နိဗ္ဗာန်ႏချမ်ꩻသာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- အကျင်ꩻတသွာႏ ခံႏစာꩻဒျာႏ ကာႏမဂွုဏ်ႏနဝ်ꩻတဲ့ တလꩻနွောင်ꩻတဝ်း မဂ်ဖိုလ်ႏ၊ အကျင်ꩻယူႏပက် နိစ္စက်ချာနမ်းနဝ်ꩻတဲ့ တလꩻနွောင်ꩻတဝ်း မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ မဇ္ဈိမ ပဋိပဒါ-မဂ္ဂင်ႏသွစ်ꩻပါꩻ အကျင်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻမꩻ လꩻနွောင်ꩻမဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ ထန်ႏနွောင်ꩻဝွဋ်ဒုက္ခနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ တိကနိပါတ်၊ အစေလကဝဂ်)
ဝေင်ꩻနယ်ႏကွတ်ခုဲင်
ဝေင်ꩻနယ်ႏကွတ်ခုဲင် (အိန်းကလေတ်: Kutkai Township) (မန်း: ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်ထင်ꩻ၊ ကွတ်ခုဲင်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏကွတ်ခုဲင်ကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻကွတ်ခုဲင် တောမ်ႏ ဝေင်ꩻတာမိုးညဲ ဝေင်ꩻအဝ်ႏ(၂)ဖြုံႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻကွတ်ခုဲင်ကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
အကျင်ꩻလစ်ꩻမျိုꩻအယပ်ꩻယိုꩻ
"ဝိတ္ထာရသုတ် (အကျင်ꩻလစ်ꩻမျိုꩻ-အယပ်ꩻယိုꩻ)" နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏ တရာꩻနုဲင်းယို- ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- 'ပဋိပဒါ-အကျင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ'အဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ၊ လစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ- ၁။ ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ - ဒန္ဓာဘိညာ- ကျင်ꩻဗာႏယပ်ꩻယပ်ꩻခုဲင်ႏခုဲင်ႏ - နန်ꩻလꩻတရာꩻ။ ၂။ ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ - ခိပ္ပါဘိညာ- ကျင်ꩻဗာႏယပ်ꩻယပ်ꩻခုဲင်ႏခုဲင်ႏ - လꩻမွိုင်တရာꩻ။ ၃။ သုခါ ပဋိပဒါ - ဒန္ဓာဘိညာ- ကျင်ꩻဗာႏချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏ- နန်ꩻလꩻတရာꩻ။ ၄။ သုခါ ပဋိပဒါ - ခိပ္ပါဘိညာ- ကျင်ꩻဗာႏချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏ- လꩻမွိုင်တရာꩻ။ 'ပဋိပဒါ-အကျင်ꩻဖုံႏ'နဝ်ꩻ အဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၁။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ရာႏဂ(လောႏဘꩻ)အာႏတလာဒျာႏရင်ꩻ၊ ဒေါႏသꩻအာႏတလာဒျာႏရင်ꩻ၊ မောႏဟꩻအာႏတလာဒျာႏရင်ꩻတဲင် နမ်းယပ်ꩻ သꩻဒုက္ခသေႏသေႏ၊ ကထင်ႏအားထွုတ်တရာꩻနောဝ်ꩻ သဒ္ဓိန္ဒြေ ဝီရိယိန္ဒြေ သတိန္ဒြေ သမာဓိန္ဒြေ ပညိန္ဒြေ-ဣန္ဒြေႏဖုံႏယိုငတ်ꩻပါꩻ ကွပ်ပွိုးထွာယွယွိုက်ꩻတွော့ꩻ ကအီႏလꩻ မဂ်သမာႏဓိနဝ်ꩻ နန်ꩻလꩻ၊ နန်ꩻတွိုႏ၊ ယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ 'ကျင်ꩻဗာႏယပ်ꩻယပ်ꩻခုဲင်ႏခုဲင်ႏ၊ နန်ꩻလꩻတရာꩻ'နောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၂။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ လောႏဘꩻ၊ ဒေါႏသꩻ၊ မောႏဟꩻ အာႏတလာဒျာႏရင်ꩻတဲင် နမ်းယပ်ꩻ၊ သꩻဒုက္ခ၊ ကထင်ႏအားထွုတ်တရာꩻနဝ်ꩻ ဣန္ဒြေႏငတ်ꩻပါꩻ ထွာမွိုင်ကြွိုင်တွော့ꩻ ကအီႏလꩻမဂ်သမာႏဓိနဝ်ꩻ လꩻယိုꩻ၊ တွိုႏယိုꩻ၊ ယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ'ကျင်ꩻဗာႏယပ်ꩻယပ်ꩻခုဲင်ႏခုဲင်ႏ၊ လꩻမွိုင်တရာꩻ'နောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၃။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ လောႏဘꩻ၊ ဒေါႏသꩻ၊ မောႏဟꩻ အာႏတလာတဝ်း၊ နမ်းယပ်ꩻတောဝ်း၊ သꩻဒုက္ခတဝ်း၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ကထင်ႏအားထွုတ်တရာꩻနဝ်ꩻ ဣန္ဒြေႏငတ်ꩻပါꩻ ကွပ်ပွိုးထွာယွယွိုက်ꩻတဲင် ကအီႏလꩻ မဂ်သမာႏဓိနဝ်ꩻ နန်ꩻလꩻ၊ နန်ꩻတွိုႏ၊ ယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ'ကျင်ꩻဗာႏချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏ၊ နန်ꩻလꩻတရာꩻ'နောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၄။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ လောႏဘꩻ၊ ဒေါႏသꩻ၊ မောႏဟꩻ အာႏတလာတဝ်း၊ နမ်းယပ်ꩻတဝ်း၊ သꩻဒုက္ခတဝ်း၊ ကထင်ႏအားထွုတ်တရာꩻတဲ့ ဣန္ဒြေႏငတ်ꩻပါꩻ ကွပ်ပွိုးထွာမွိုင်ကြွိုင်တဲင် ကအီႏလꩻမဂ်သမာႏဓိနဝ်ꩻ လꩻယိုꩻ၊ တွိုႏယိုꩻ၊ ယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ'ကျင်ꩻဗာႏချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏ၊ လꩻမွိုင်တရာꩻ'နောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ ပဋိပဒါဝဂ်၊ ဝိတ္ထာရသုတ်) (လိတ်ဗွောင်မဲ့နား(၁၅၆)
"အသုဘသုတ် (အကျင်ꩻ၄-မျိုꩻ အယပ်ꩻ-အယိုꩻ)" နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏ တရာꩻနုဲင်းယို- ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- 'ပဋိပဒါ-အကျင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ'အဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ၊ လစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ- ၁။ ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ - ဒန္ဓာဘိညာ- ကျင်ꩻဗာႏယပ်ꩻယပ်ꩻခုဲင်ႏခုဲင်ႏ - နန်ꩻလꩻတရာꩻ။ ၂။ ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ - ခိပ္ပါဘိညာ- ကျင်ꩻဗာႏယပ်ꩻယပ်ꩻခုဲင်ႏခုဲင်ႏ - လꩻမွိုင်တရာꩻ။ ၃။ သုခါ ပဋိပဒါ - ဒန္ဓာဘိညာ- ကျင်ꩻဗာႏချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏ- နန်ꩻလꩻတရာꩻ။ ၄။ သုခါ ပဋိပဒါ - ခိပ္ပါဘိညာ- ကျင်ꩻဗာႏချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏ- လꩻမွိုင်တရာꩻ။ 'ပဋိပဒါ-အကျင်ꩻဖုံႏ'နဝ်ꩻ အဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၁။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ခွေနမ်းတန်ယို အသုဘ-ထာꩻတင်ႏတယ်ႏမွေးတဝ်း၊ ကအံႏသော့ꩻ အာဟာႏရနဝ်ꩻတဲ့ အီႏထွာ ထာꩻပသို့ꩻခရာႏတန်၊ ဗွိုႏအန်ꩻလောက၊ သေတဝ်းသင်္ခါႏရ၊ အီႏသီဗာႏထာꩻ ယူႏစဉ်ꩻစာꩻသေႏသေႏနုဲင်းနဝ်ꩻ။ ဝွေꩻနဝ်ꩻ အာႏကွိုꩻ သဒ္ဓါႏအာႏ(သဒ္ဓါႏဗိုလ်)၊ ဟိရီအာႏ(ထာꩻဝင်ꩻသꩻအာႏ)၊ ဩတ္တပ္ပအာႏ(ထာꩻငမ်းအာႏ)၊ ဝီရိယအာႏ၊ ပညာႏအာႏ၊ ဣန္ဒြေႏငတ်ꩻပါꩻ ကွပ်ပွိုးထွာယွယွိုက်ꩻတဲင် ကအီႏလꩻ မဂ်သမာႏဓိနဝ်ꩻ နန်ꩻလꩻ၊ နန်ꩻတွိုႏ၊ ယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ'ကျင်ꩻဗာႏယပ်ꩻယပ်ꩻခုဲင်ႏခုဲင်ႏ၊ နန်ꩻလꩻတရာꩻ'နောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၂။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ခွေနမ်းတန်ယို အသုဘ၊ အာဟာႏရနဝ်ꩻတဲ့ ထာꩻပသို့ꩻခရာႏတန်၊ ဗွိုႏအန်ꩻလောက၊ သေတဝ်းသင်္ခါႏရ၊ အီႏသီဗာႏထာꩻ၊ ယူႏစဉ်ꩻစာꩻသေႏသေႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ အာႏကွိုꩻဗိုလ်ငတ်ꩻပါꩻ၊ ဣန္ဒြေႏငတ်ꩻပါꩻ ကွပ်ပွိုးထွာမွိုင်ကြွိုင်တွော့ꩻ ကအီႏလꩻ မဂ်သမာႏဓိနဝ်ꩻ လꩻယိုꩻ၊ တွိုႏယိုꩻ၊ ယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ'ကျင်ꩻဗာႏယပ်ꩻယပ်ꩻခုဲင်ႏခုဲင်ႏ၊ လꩻမွိုင်တရာꩻ'နောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၃။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ လꩻပထမစျာန်ႏ၊ ဒုတိယစျာန်ႏ၊ တတိယစျာန်ႏ၊ စတုတ္ထစျာန်ႏ၊ အာႏကွိုꩻဗိုလ်ငတ်ꩻပါꩻ၊ ကွပ်ပွိုး ဣန္ဒြေႏငတ်ꩻပါꩻ ထွာယွယွိုက်ꩻတဲင် ကအီႏလꩻ မဂ်သမာႏဓိနဝ်ꩻ နန်ꩻလꩻ၊ နန်ꩻတွိုႏ၊ ယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ'ကျင်ꩻဗာႏချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏ၊ နန်ꩻလꩻတရာꩻ'နောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၄။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနောဝ်ꩻ လꩻပထမစျာန်ႏ၊ ဒုတိယစျာန်ႏ၊ တတိယစျာန်ႏ၊ စတုတ္ထစျာန်ႏ၊ အာႏကွိုꩻဗိုလ်ငတ်ꩻပါꩻ၊ ကွပ်ပွိုးဣန္ဒြေႏငတ်ꩻပါꩻ ထွာမွိုင်ကြွိုင်တွော့ꩻ ကအီႏလꩻ မဂ်သမာႏဓိနဝ်ꩻ လꩻယိုꩻ၊ တွိုႏယိုꩻ၊ ယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ 'ကျင်ꩻဗာႏချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏ၊ လꩻမွိုင်တရာꩻ'နောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ ပဋိပဒါဝဂ်၊ အသုဘသုတ်)
ဝေင်ꩻသထွုံႏပေႏ
ဝေင်ꩻသီႏသဲင်ႏ(ဝေင်ꩻသထွုံႏပေႏ) (မန်း : ဆီဆိုင်မြို့) (အဲင်းကလေတ်: Hsi Hseng ) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီအခဝ်ကွဉ်ႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ် ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏသီႏသဲင်ႏကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻတဖြုံႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻသထွုံႏပေႏသီႏသဲင်ႏကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻသမီး
ဝေင်ꩻသမီး (အဲင်းကလေတ်: Sami) (မန်း: ဆမီးမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်တွို့ꩻ၊ ချင်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နဝ်၊ မတူပီခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏပလဲတ်ဝကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖြယ်အရန်း ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ကရီးခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻဒျာႏ မဉ်းတတ်ခရဲင်ႏကိုလဲ့ တယ်ႏခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၇ ဗာႏ အွဉ်ႏထွော့တသာလွေꩻယင်း မတူပီခရဲင်ႏတဲင် ယိုခါနဝ်ꩻ ပါသော့ꩻယင်း မတူပီခရဲင်ႏကိုသွူ။ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအကို ကဲဉ်းအာနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ချင်ꩻ၊ ရခဲင်ႏလိုꩻမျိုꩻ ဖုံႏသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၃,၀၃၂ ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ချင်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻသထွုံႏပေႏ
သမဲင်ꩻအဲဉ်ႏ
ဝေင်ꩻသီႏသဲင်ႏယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသုဝဏ္ဏဘူမိဝေင်ꩻသထွုံႏ ပြောင်ꩻထင်ႏလွဉ် ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ(၉)စွိုꩻအကို ခွန်စံဦးအွဉ်ငါ အစွိုꩻနဝ်ꩻ ထင်ႏတယ်ႏခန်း ဒုံထမ်းသုဲင်ꩻ(တောင်ꩻသေꩻ-ဒုံထမ်းသုဲင်ꩻနဝ်ꩻ ယိုခါခါအဝ်ႏတဖူꩻသုဲင်ꩻခဝ်ထင်ႏဟိုနမ်း လွယ်ပွတ်ꩻတွမ်ႏပွဉ်ခြောင်အခါႏ တဖူꩻတန်လောင်းသွူ)။ တွိုႏဆုဲင်ꩻ ခွန်စံဦးဖူးပေႏ ခွန်မျအောင်တွမ်ႏ ခွန်စံဦးယို သွီႏခဝ်းတဲ့ꩻတဝ်းဝင်ꩻတွော့ꩻ ခွန်မျအောင်အွဉ်ငါ တယ်ႏထောင်ႏတသာလွေꩻယင်း ဒုံလွယ်ပွတ်ꩻ နေင်ႏ ၁၀၅၈ ဗာႏ၊ ခွန်မျမောင်ပိုခို ခွန်မောင်နုဲင်နဝ်ꩻ တယ်ႏလွေꩻယင်း ဒုံကောင်ဝေင်ꩻ၊ ခွန်မောင်နုဲင် ပိုခို ခွန်မောင်ႏတာနဝ်ꩻ ဖထန်ႏဖြယ် ပြောင်ꩻလွေꩻယင်း ဝေင်ꩻသီႏသဲင်ႏခင်ႏလမ်းယိုခါခါ ဒုံမိဉ်ꩻနဝ်ꩻ ဖန်ဖေႏခန်း "ဒုံသထွုံႏပေႏ" နေးနဝ်ꩻအကျောင်ꩻ သေထွꩻဗာႏသွူ။
အုဲင်ႏပြဲင်ႏဝင်ꩻဝါꩻမာ
"အုဲင်ႏပြဲင်ႏဝင်ꩻဝါꩻ အုဲင်ႏပြဲင်ႏဝင်ꩻမာ" နီပအိုဝ်ႏသီး အမာႏနယိုတမျိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မာႏနကေန်ꩻ၊ မာႏနမွ၊ မာႏနဖြန်၊ နဝ်ꩻတကာႏတဝ်း လိုꩻမျိုꩻအဆက်ဆက် လင်ꩻထဲ့ဖွိုႏအီနဝ်ꩻသွူ။ မာႏနကေန်ꩻ မာႏနဖြန်ကရိုꩻနဝ်ꩻ အလင်တမွေးတဝ်း တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ သဖော်ꩻတူႏ၊ သဖော်ꩻလꩻဝင်ꩻတဲင် တောႏလမ်းတောႏပါႏ အုံညီꩻဆက်ဆံႏဝင်ꩻ၊ ကတောႏလမ်းတောႏပါႏစနဝ်ꩻ နုဲးစွဉ်ႏ တဖဒါႏတဝ်းဒွုမ်ဝင်ꩻ၊ တအွဉ်ႏကုဲဒါႏတဝ်းဒွုမ်ဝင်ꩻ၊ ဟွုန်ရက်ငါႏဝင်ꩻနဝ်ꩻ တဖြာꩻတွံႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ ချီꩻမွမ်ꩻဝင်ꩻ၊ အံႏဖြာႏဝင်ꩻ၊ မျောက်ပင်ႏဝင်ꩻနဝ်ꩻ တလို့ဒါႏတဝ်း၊ နုဲးစွဉ်ႏဒျာႏ အအေႏတအဝ်ႏတဝ်းဒွုမ်နဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻသထွုံႏပေႏ
သမဲင်ꩻအဲဉ်ႏ
ခွန်မောင်ႏတာ ပိုခို ခွန်ပတ် စိုးနဝ်ꩻ "ဒုံသထွုံႏပေႏ"မိဉ်ꩻယို ဟဲ့ꩻပြောင်ꩻလွေꩻတေား "ဒုံသီႏသဲင်ႏတန်" အိုပ်ချုတ်တငါလွေꩻခန်း တယ်ႏနေင်ႏ ၁၁၀၃ ဗာႏ ဗꩻနေင်ႏ ၁၁၃၄ ဗာႏသွူ။ ဝွေꩻအိုပ်ချုတ်ထွူ စောက်ꩻဖားခွန်လော အိုပ်ချုတ်လွေꩻလုဲင်ႏသွူ။ ခွန်လော အိုပ်ချုတ်ခိန်ႏနဝ်ꩻ ဖေႏအာႏမွေးငါႏ စွိုးခွိုꩻလိုꩻမျိုꩻ ဘာႏသာႏသာႏသနာႏတဲင် သမဲင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻသီႏသဲင်ႏယို ထွာမွေးငါႏ နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻတာႏ စွိုးခွိုꩻရေꩻ အရွီးခံႏတဗာႏ တယ်ႏစစွဉ်ႏဒျာႏ အွိုးခိန်ႏနဝ်ꩻကာႏ ကရိုꩻနဝ်ꩻ သေထွꩻဗာႏသွူ။ ခိန်ႏနဝ်ꩻခါ မျန်မာခမ်းထီ မန်းခွန် မင်ꩻတွုံꩻစိုးနဝ်ꩻ သထွုံႏပေႏသီႏသဲင်ႏကို ခွန်အိုးနဝ်ꩻ ထွꩻလꩻလွေꩻ ထိန်ꩻရွဉ်ဘဏ္ဍာႏအရာႏတဲင် အိုပ်ချုတ်လွေꩻခန်း တယ်ႏနေင်ႏ ၁၂၃၁ ဗာႏ ဝါႏခေါင်ႏလောင်း(၉)နီꩻ ဗꩻလွေꩻ နေင်ႏ ၁၂၆၈ ဗာႏ ညစွဉ်ႏဒျာႏ နေင်ႏပေါင်ꩻ(၃၀)လွို၊ ခွန်အိုးထွူ ခွန်အိုးပိုခို ဒုတိယတဖြာꩻ ခွန်စိန်ႏနဝ်ꩻ အိုပ်ချုတ်လွေꩻယင်း တယ်ႏနေင်ႏ ၁၂၆၉ ဗာႏ ဗꩻနေင်ႏ ၁၂၈၆ ဗာႏ ညလွေꩻနေင်ႏပေါင်ꩻ (၁၇)နေင်ႏသွူ။ ခွန်စိန်ႏယို ထေင်းထမ်ႏလွေꩻပါ မျန်မာခမ်း စဲ့ꩻတပ်ထာꩻမာꩻ တယ်ႏခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၂၅ ဗာႏ ဗꩻ ၁၉၁၈ ဗာႏတဲင် ခမ်းထီအစိုႏရ ဖေႏအပ်စွဉ်ႏ "တီတီအမ်"ဘွဲ့သွူ။
အုဲင်ႏပြဲင်ႏဝင်ꩻဝါꩻမာ
တောႏလမ်းတောႏပါႏထွူနဝ်ꩻခါ အုံညီꩻမွိုးအုံညီꩻဖါနဝ်ꩻ မဲဉ်ရက်တွိုင်ꩻ ရက်ဗာႏတဝ်း၊ မဲဉ်ပျောႏတွိုင်ꩻ ပျောႏဗာႏတဝ်း၊ စီꩻပွာꩻရေꩻလဲ့ မွိုးဖါသီး ချုက်ချယ်ႏဒျာႏ၊ မီႏအုံခေါ်စွဉ်ႏဒျာႏ လမ်းပါႏနဝ်ꩻမꩻ တမာဝါꩻသဖော်ꩻအတွိုင်ꩻ ရက်ဗာႏ၊ ပျောႏဗာႏပါ၊ စီꩻပွာꩻရေꩻလဲ့ ကမ်းသꩻတယ်ႏထောင်ႏဗာႏ သꩻအွဉ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် အဝ်ႏအမွိုးအဖါထျꩻထိုꩻလင်ꩻ၊ ထောင်ႏတသာစွဉ်ႏဒျာႏ လမ်းတဗာႏတဲင် တမာဝါꩻဝင်ꩻသနီ သဖော်ꩻကအဝ်ႏအတွိုင်ꩻ အထာꩻကျံႏအဝ်ႏအတွိုင်ꩻ ကျိုꩻစာꩻခွုမ်မာꩻတဲင် တမာဝါꩻ ပျောႏသွင်ႏလွတ်လွတ်လပ်ပ်ဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ တောႏလမ်းတောႏပါႏစနဝ်ꩻ ဝါꩻလဲ့ရက်အမာ၊ မာလဲ့ရက်အဝါꩻတဲင် နာꩻအပဲစ် ခွေတထီႏတဝ်း၊ ခွေအပဲစ် နာꩻတထီႏတဝ်း၊ မီႏထီႏလဲ့ တဖြာꩻတွံႏတဖြာꩻ ခန္တီႏဝင်ꩻ၊ သယ်ꩻခံႏဝင်ꩻ အဝ်ႏလꩻဒျာႏ၊ မွူးနီꩻပေါင်ꩻ မွူးလာပေါင်ꩻ နေင်ႏပေါင်ꩻ ကထင်ႏညလွဉ် ပိုကထင်ႏအဝ်ႏလွဉ် တဖြာꩻနီဖြာꩻနဝ်ꩻ အထာꩻကျွိုက်ထာꩻရက်ဝင်ꩻ ကွဲးဆေꩻဆေ့ꩻ၊ ကွဲးရွောင်င်၊ ကွဲးသွီသွီလွဉ်တဲင် တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ မာႏပသာႏ ချို့ꩻယင်ꩻပသာႏငါလဲ့ ခန္တီႏဝင်ꩻ သယ်ꩻခံႏဝင်ꩻ တအဝ်ႏတဝ်းဒွုမ်တဲင် ထေလီစွဉ်ႏဒျာႏဝင်ꩻအပဲစ်နဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻသထွုံႏပေႏ
သမဲင်ꩻအဲဉ်ႏ
ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၂၄ ဗာႏ ခွန်စိန်ႏသီထွူ ခွန်စိန်ႏပိုခို ခွန်ကြည်နဝ်ꩻ အိုပ်ချုတ်လွေꩻယင်း တယ်ႏခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၂၅ ဗာႏ ဗꩻ ၁၉၃၈ ဗာႏသွူ။ ခလားမိဉ်ꩻကတွင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏသီႏသဲင်ႏယိုခါခိန်ႏခါႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻနဝ်ꩻ အွဉ်ႏလွေꩻ ဗန်းယေန်ႏ၊ နောင်မွန်၊ သီႏသဲင်ႏ(သထွုံႏပေႏ) (၃)နယ်ႏသွူ။ တွိုႏအင်္ဂလိပ်ထွိုင်ႏအိုပ်ချုတ်စိုး ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၄၃ ဗာႏခိန်ႏခါႏ သီႏသဲင်ႏကို အွဉ်ဝင်ꩻတယ်ႏလူႏဖရာꩻတန်(ဖရာꩻကွုံꩻယိုခါခါ)တဲင် ကွဲးကွိုန်ꩻကွိုန်ꩻ မိဉ်ꩻလဲ့ကွဲးတန်တန်လွဉ်တွော့ꩻ ထွာခန်းဝေင်ꩻအရန်းနဝ်ꩻသွူ။ ခလားကထွာဝေင်ꩻအရန်းခိန်ႏနဝ်ꩻ သီႏသဲင်ႏ(သထွုံႏပေႏ)ယို အဝ်ႏဒျာႏစောက်ꩻဖားရွီႏခလ ဟံႏနယ်ႏအရန်းသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၅၉ ဗာႏ စောက်ꩻဖားဖုံႏ ထွိုင်ႏစွဉ်ꩻအာႏဏာႏထွူ အွဉ်ႏထွော့လွေꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအရန်း တွမ်ႏတွိုက်နယ်ႏ(၁၃)နယ်ႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏသီႏသဲင်ႏယို မျန်မာခမ်း ခမ်းကိုရေꩻတွမ်ႏသာႏသနာႏဝွန်ႏတန်ဌာႏန လိတ်ကေႏညာႏအမုဲင် မွူးနီꩻ(၇-၇-၁၉၇၂)ပါ အမိန်းအလꩻ ဝေင်ꩻကို ရပ်ကွက်(၆)ရပ်ကွက်၊ အွိုင်ႏ(၁၃)အွိုင်ႏဖုံႏ ခြွဉ်းဗူႏဝင်ꩻတဲင် အွဉ်ႏထွော့တငါလွေꩻခန်းဒျာႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏသီႏသဲင်ႏ အကျောင်ꩻ သေထွꩻဗာႏသွူဩ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
အုဲင်ႏပြဲင်ႏဝင်ꩻဝါꩻမာ
ကထင်ႏထွာနုဲးနဝ်ꩻခါ အမာလဲ့ ထုမ်ႏအဝါꩻအပဲစ်တဲင် ဒေါ့ꩻဖြဝ်ႏလမ်းဖူꩻကိုတကာႏတဝ်း တွိုႏဗꩻလွေꩻပါစွဉ်ႏဒျာႏ ဒုံခါႏ ဒုံဖူꩻ ပေႏတန်ဖြားဆားသေလို့၊ ထာꩻဝင်ꩻသꩻလွစ်ကင်ꩻတဲင် ဒေါ့ꩻဖြဝ်ႏစွဉ်ႏဒျာႏ ဝင်ꩻအပဲစ်နဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻတကာႏတဝ်း အနမ်းနဝ်ꩻလဲ့ ကားဒျာႏအသꩻထင်း မာꩻငီႏငါစွဉ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ အဝါꩻနဝ်ꩻလဲ့ ပီပီနုဲင်းအမာ၊ ထုမ်ႏစွဉ်ႏအမာအပဲစ်တဲင် တလမ်းထင်ႏ တလမ်းလင်ꩻ လယ်ႏဖြဝ်ႏဒျာႏအမာတဟဝ်တဝ်းအကျောင်ꩻခရာႏတဲင် ဝါဝွတ္တရာꩻကုဲတဲင် မာꩻငီႏငါ လော်ငီႏငါ ဗေင်ႏငီႏငါတောတောဒျာႏ ဝင်ꩻလမ်းဝင်ꩻပါႏ၊ ထာꩻမာꩻထာꩻခွုမ်လဲ့ တယူႏတဝ်းဒွုမ်နဝ်ꩻသွူ။
မွူးနီꩻပေါင်ꩻကထင်ႏအာ မွူးလာပေါင်ꩻ ကထင်ႏညတဲင် ဒေါသမေႏကွဲးတန်န် ကွဲးလျားလျားလွဉ်တဲင် တမာဝါꩻနဝ်ꩻ ကတောႏလံးစ တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ ကဟွုန်ရက်ဝင်ꩻပုံႏ၊ တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ ခန္တီႏဝင်ꩻ သယ်ꩻခံႏဝင်ꩻပုံႏနဝ်ꩻ တယူႏလꩻတဝ်းဒွုမ်၊ တစဉ္စာꩻလꩻချာတဝ်း၊ တတွေꩻလꩻချာတဝ်းဒွုမ်၊ ပစ္စေꩻအခေႏအနေႏ အီႏကုဲင်လဲ့ သတိꩻမလꩻ၊ ပိုပေႏဖုံႏ အီႏတစက်ꩻတစုဲင်လဲ့ မယူႏတွေꩻ၊ မွိုးဖါဝွတ္တရာꩻကုဲ မွိုးဖါလဲ့ မထောက်ထွား၊ ဖူးဝေးလဲ့ မငဲ့ညာႏ၊ ဒေါသမေႏတနျာႏနျာႏ "ခွေမꩻဒါႏ၊ ခွေမꩻကျ"အွဉ်ႏသꩻနုဲးနဝ်ꩻတဲင် တမာဝါꩻ ဖစွဉ်ႏဒျာႏဝင်ꩻတဖူꩻနဝ်ꩻသွူ။
ဖဝင်ꩻတဖူꩻ အွဉ်ႏကုဲဝင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ တထွူတဝ်းဒွိုန်း၊ အမာႏနသိုႏ အမာႏနဖျင်ꩻ ကျောင်ႏထဲင်းင်းဖျင်တဲင် အခိုလဲ့ "အုဲင်ႏဗာႏတဝ်းဝွေꩻလဲ့ ထုမ်ႏဖျင်မူႏတဖြာꩻ"အွဉ်ႏသꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် တောႏလမ်းတောႏပါႏဖျင်ဒျာႏ၊ အမူႏလဲ့ "လိုꩻခိုနုဲင်းဝွေꩻနဝ်ꩻ လိုႏမုဲင်ꩻခါလဲ့လꩻဒျာႏ"သꩻအွဉ်ႏနုဲးနဝ်ꩻတဲင် တောႏလမ်းဖျင်စွဉ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ကတောႏလမ်းတောႏပါႏဝင်ꩻနုဲးနဝ်ꩻခါ သꩻပိုသꩻဝါꩻ မတ်နုဲးနဝ်ꩻတဲင် တောႏလမ်းတောႏပါႏတမွေးတဝ်း၊ တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ တမဲဉ်ခံႏတဝ်းဝင်ꩻတဲင် တောႏလမ်းတောႏပါႏဒျာႏ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ တညတဝ်း၊ ကတောႏလမ်းဆုဲꩻနဝ်ꩻလဲ့ တညတဝ်း၊ အွဉ်ႏကုဲဖျင်ဒျာႏဝင်ꩻ၊ ဖဖျင်ဒျာႏဝင်ꩻ တဖူꩻနဝ်ꩻသွူ။ တမာဝါꩻ ကထင်ႏအွဉ်ႏကုဲဝင်ꩻနုဲးနဝ်ꩻလဲင်ႏခါ- (၁) စီꩻပွာꩻရေꩻကုဲချို့ꩻယင်ꩻဒါႏ (၂) ပိုလီꩻလဲ့ တစက်ꩻတစုဲ (၃) မီႏတစက်ꩻတစုဲတဝ်းလဲ့ ထွာဒါႏ လိုꩻပေႏလွင်ꩻ၊ လိုꩻပေႏဖွီ (၄) မွိုးဖါဝွတ္တရာꩻကုဲ၊ မွိုးဖါဝွတ္တရာꩻကေႏတဝ်း (၅) ပိုလီꩻလဲ့ ရိုႏသေႏတဝ်းဒွုမ်မွိုးဖါ၊ သွင်ꩻဖွီလွဉ်ဒါႏမွိုးဖါ (သျင်ꩻလွေꩻနယ်က အခရာႏတမျိုꩻစီႏ-တွမ်ႏမွိုးဖါဝွတ္တရာꩻငတ်ꩻပါꩻ)
ဝေင်ꩻပေါက်ခေါင်း
ဝေင်ꩻပေါက်ခေါင်း (မန်း: ပေါက်ခေါင်းမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Paukkaung) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပီခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏပေါက်ခေါင်းကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏပေါက်ခေါင်း အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻအဝ်ႏ ၁၂၄,၈၅၆ ဖြာꩻသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻပီ ဆꩻကွဉ်ႏထင်ꩻ မဲင်ႏ(၂၄)ရပ်ကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏကွန်ဟေင်း
ဝေင်ꩻနယ်ႏကွန်ဟေင်း (အိန်းကလေတ်: Kunhing Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ်၊ နမ်းစင်ခရဲင်ႏကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ ကအဝ်ႏဒါႏဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဝေင်ꩻကွန်ဟေင်းကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏကွန်ဟေင်းကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻကွန်ဟေင်း တောမ်ႏ ဝေင်ꩻကာလိ အဝ်ႏနီဝေင်ꩻသွူ။
အကျင်ꩻသွံမျိုꩻအခရာႏ
"ဗာဟိကသုတ် (ခွန်ကောသလရီ ဗွေႏအာႏနန္တာႏ အကျင်ꩻသွံမျိုꩻ-အကျောင်ꩻအခရာႏ)" အွိုးခꩻတလဲင်ႏ- နီဗွေႏဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ သာဝတ္ထိခမ်း၊ ကျောင်ꩻဇေႏတဝွန်ႏကိုအတွင်ꩻ တွိုႏတရောဝ်ꩻ ဗွေႏအာႏနန္တာႏနဝ်ꩻ လွေꩻတွုံꩻသွမ်ꩻ ဝေင်ꩻသာဝတ္ထိကို၊ တွုံꩻသွမ်ꩻထွူ၊ သွုံꩻသွမ်ꩻထွူနဝ်ꩻ ကျွꩻလွေꩻမွိုးကျောင်ꩻဝိသာႏခါႏ ကလူႏဒါႏ ကျောင်ꩻပုဗ္ဗာႏရုံကျောင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ တဖူꩻလောင်းနဝ်ꩻ- လွေꩻခွဲတွမ်ႏ ခွန်တန်ကောသလ္လ၊ ခွန်တန်ကောသလ မဉ်ရီဗွေႏဘုရာꩻခရာႏအဝ်ႏတဲင် ခွန်တန်ပင်ꩻလင်ꩻတော 'အစိရဝတီႏ-ထီခြောင်တန်'ထျꩻ၊ ပင်ꩻကျွꩻအုံခန်း သေင်ႏမွူးတမွူးဆလနဝ်ꩻသွူ။ ခွန်တန်ကောသလရီ ဗွေႏအာႏနန္တာႏနုဲင်းယို- "ဩဗွေႏ- သမဏ ဗြာဟ္မဏသီးဖုံႏ ယီးနယ်လꩻ ထောက်ပျꩻနွောင်ꩻ နမ်းကျင်ꩻကုဲင်၊ အမျိုꩻစားနဝ်ꩻနဝ်ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻ အဝ်ႏကံကျင်ꩻနဲ့ဗွေႏအော်" "ကံကျင်ꩻတောဝ်း တကာႏ" "ဖြောင်းအကျင်ꩻကုဲင် အမျိုꩻစားနဝ်ꩻနဝ်ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻ ကံကျင်ꩻနဲ့ဗွေႏအော်" "ကံကျင်ꩻတောဝ်း တကာႏ" "သꩻအကျင်ꩻကုဲင် အမျိုꩻစားနဝ်ꩻနဝ်ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻ ကံကျင်ꩻနဲ့ဗွေႏအော်" "ကံကျင်ꩻတောဝ်း တကာႏ" "ဩဗွေႏ- လိုꩻတလိန်ႏမာႏတဝ်း၊ လိုꩻပညာႏတအဲဉ်ထဝ်းသားနဝ်ꩻ တရီထျꩻတဝ်း တရီနာတဝ်းတဲင် အံႏစာဝင်ꩻမဉ်ꩻ၊ ယားတရေႏဝင်ꩻ၊ မာꩻထဲ့ဝင်ꩻဂွုဏ်ႏသိက္ခာႏ၊ လိုꩻစားနဝ်ꩻငေါဝ်းနဝ်ꩻ အကဲဉ်အနဲ့စ်ꩻအဲဉ်ထောဝ်း၊ နီသွဉ်းသီး တယွုမ်းတဝ်း ဝွေꩻသီးငေါဝ်း၊ လိုꩻလိန်ႏမာႏ၊ လိုꩻပညာႏသားငေါဝ်း (နုဲင်းနီဗွေႏကဖြေႏယို)နဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးယူးမ်ဗွေႏဩ၊ ပညာႏအဝ်ႏသားနဝ်ꩻ ဝင်ꩻရီထျꩻရီနာထွူမꩻ နေးတွမ်ႏဉာဏ်ႏပညာႏ ဆင်ႏချင်ႏတဲင် အကျိုꩻအဝ်ႏမꩻဒေါ့ꩻ၊ အကျိုꩻတအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻတဝ်း၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ လိုꩻပညာႏအဝ်ႏသားငေါဝ်းနဝ်ꩻ အကဲဉ်အနဲ့စ်ꩻအဝ်ႏတွော့ꩻ နီသွဉ်းသီးသꩻဆွော့ꩻ နီသွဉ်းသီး ယူးမ်ဗွေႏဩ" နမ်းကျင်ꩻဟောဝ်တဝ်း၊ ဖြောင်းကျင်ꩻဟောဝ်တဝ်း၊ သꩻကျင်ꩻဟောဝ်တဝ်း အဓိပ္ပါယ်ႏအချွုတ်(အချုက်)နဝ်ꩻ ဟော်ꩻနယ်ဖေႏ နီသွဉ်းသီးမွိုင်ဗွေႏဩ။ မွေးသွူတကာႏ နာႏလွသွော့ဟုဲင်း- ပေါႏမာꩻထာꩻမာꩻ အပဲ့စ်အဝ်ႏ၊ ထွာအီထာꩻဒုက္ခ၊ ဝင်ꩻသဲ့ꩻသွမ်ꩻထွိုက်နောဝ်ꩻ ထွာနမ်းကျင်ꩻဟဝ်တဝ်းနဝ်ꩻသွူ။ ပေါႏဒေါ့ꩻထာꩻဒေါ့ꩻ အပဲ့စ်အဝ်ႏ၊ ထွာအီထာꩻဒုက္ခ၊ ဝင်ꩻသဲ့ꩻသွမ်ꩻထွိုက်နဝ်ꩻ ထွာဖြောင်းကျင်ꩻဟဝ်တဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။ ပေါႏယူႏထာꩻယူႏ အပဲ့စ်အဝ်ႏ၊ ထွာအီထာꩻဒုက္ခ၊ ကထွာအီ ထာꩻချမ်ꩻသာႏမျိုꩻ၊ ထွာသꩻကျင်ꩻဟဝ်တဝ်းနဝ်ꩻသွူ။ တကာႏခွန်တန်ဟွေး- ပေါႏမာꩻထာꩻမာꩻ အကျိုꩻကအဝ်ႏမျိုꩻ၊ ကထွာအီ ထာꩻချမ်ꩻသာႏမျိုꩻ၊ ဝင်ꩻကအံႏဖြာႏထွိုက်မျိုꩻနဝ်ꩻ ထွာနမ်းကျင်ꩻဟောဝ်။ ပေါႏဒေါ့ꩻထာꩻဒေါ့ꩻ အကျိုꩻကအဝ်ႏမျိုꩻ၊ ကထွာအီ ထာꩻချမ်ꩻသာႏမျိုꩻ၊ ဝင်ꩻကအံႏဖြာႏထွိုက်မျိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဖြောင်းကျင်ꩻဟောဝ်။ ပေါႏယူႏထာꩻယူႏ အကျိုꩻကအဝ်ႏမျိုꩻ၊ ကထွာအီ ထာꩻချမ်ꩻသာႏမျိုꩻ၊ ဝင်ꩻကအံႏဖြာႏထွိုက်မျိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာသꩻကျင်ꩻဟောဝ်နောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသပါဠိတောႏ၊ ဗာဟိတိကသုတ်)
ဝေင်ꩻနယ်ႏကွန်းလုံ
ဝေင်ꩻနယ်ႏကွန်းလုံ (အိန်းကလေတ်: Kunlong Township) (မန်း: ကွမ်းလုံမြို့နယ်]] နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ထင်ꩻ၊ လားသျိုးခရဲင်ႏကို ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြိုင်ႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏကွန်းလုံယို ကရီးခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻဒျာႏ ကွန်းလုံခရဲင်ႏကိုသွူ။ ကွန်းလုံခရဲင်ႏနဝ်ꩻ ယားကုဲင်ချာလဲဉ်း ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻကွန်းလုံကို ဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ခြုံꩻခြောင်ဖင်ႏထျꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻသလိဉ်း
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻသလေ
ဝေင်ꩻသလေ (မန်း: စလေမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Sale) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဝေင်ꩻနယ်ႏချောက်ကို ကပါဒါႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ဖင်ႏကွဉ်ႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻချောက်ဖဲ့ꩻနဝ် ဗော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၅)မဲင်ႏရပ်ကိုတဲင် ထွာဒျာႏ သင်ဖော်ꩻတွူးပေႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ သလေနဝ်ꩻ ၁၂၊ ၁၃ ရျာꩻဗူႏနေင်ႏ ပဂံႏစိုးကာႏ လိတ်လုဲင်ꩻဘာႏသာႏရေꩻဖဲ့ꩻ အဝ်ႏထင်ႏသျာꩻလဲဉ်းတဲင် ဗꩻတွိုႏယိုခါ အဝ်ႏထွာက ဘာႏသာႏရေꩻဗဟိုႏဌာႏနအနေႏတဲင် ဖရာꩻကျောင်ꩻစခါဖုံႏ အဝ်ႏကနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏချောင်းဆုံ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻပေါင်
ဝေင်ꩻပေါင် (အဲင်းကလေတ်: Paung) (မန်း: ပေါင်မြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏ သထွုံႏခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏပေါင်ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻပေါင်ကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻပေါင်နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ရန်ႏတကုင်ႏ-မောႏလမျင်ႏ ကာꩻတဖူꩻတန်လောင်းတဲင် အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏသထွုံႏဖဲ့ꩻနဝ် ခြုံꩻခြောင် တောမ်ႏ မုတ္တမပင်ႏလယ်ႏကွေ့ခါႏနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၂၉,၄၃၄ ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
အကျောင်ꩻအဝ်ႏမꩻအကျိုꩻလꩻ
"သမ္ပဇညသုတ် (အကျောင်ꩻအဝ်ႏမꩻ အကျိုꩻလꩻ)" ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- "သတိ-သမ္ပဇည"(သတိꩻတွမ်ႏဉာဏ်ႏပညာႏ) မဉ်ႏအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻ 'ဟိရီဩတ္တပ္ပ(ထာꩻဝင်ꩻသꩻတွမ်ႏ ထာꩻငမ်း)အဲဉ်ထဝ်း၊ ဟိရီဩတ္တပ္ပ(ထာꩻဝင်ꩻသꩻတွမ်ႏ၊ ထာꩻငမ်း)မဉ်ႏအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻ 'ဣန္ဒြိယသံဝရ'အဲဉ်ထဝ်း၊ (ထိန်ꩻတဝ်းဣန္ဒြေႏ)၊ ပေါႏထိန်ꩻတဝ်းဣန္ဒြေႏနဝ်ꩻ 'အကျင်ꩻသီႏလ'အဲဉ်ထဝ်း၊ ပေါႏအကျင်ꩻသီလ အဲဉ်ထောဝ်းနောဝ်ꩻ 'သမ္မသမာဓိ'အဲဉ်ထဝ်း၊ (သꩻစွူမဲဉ်ႏမွေး အဲဉ်ထဝ်း)၊ ပေါႏသꩻစွူတဝ်း၊ ပေါႏသꩻစွူမဲဉ်ႏမွေး အဲဉ်ထောဝ်းနဝ်ꩻ 'ယထာဘူတဒဿနဉာဏ်ႏ'တထွာတဝ်း၊ (ခန္ဓာႏကထွာအတွိုင်ꩻ၊ ခန္ဓာႏကကုဲင်အတွိုင်ꩻ၊ အမွေး-အမွေးအတွိုင်ꩻ တသေတဝ်း)၊ ခန္ဓာႏကထွာအတွိုင်ꩻ၊ ခန္ဓာႏကကုဲင်အတွိုင်ꩻ၊ အမွေး-အမွေးအတွိုင်ꩻ (ခန္ဓာႏအနိစ္စစဲစ်စဲစ်၊ ခန္ဓာႏဒုက္ခမွေးမွေး၊ ခန္ဓာႏအနတ္တမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏ) ပေါႏတသေတဝ်းနဝ်ꩻ 'နိဗ္ဗိဒါဉာဏ်ႏ'တထွာတဝ်း၊ (တသေဗွိုႏအန်ꩻတဝ်းခန္ဓာႏ) ပေါႏတသေဗွိုႏအန်ꩻတဝ်း ခန္ဓာႏနဝ်ꩻ 'ဝိရာဂဉာဏ်ႏ'တထွာတဝ်း၊ ထာꩻတထဲ့ꩻခန္ဓာႏ-လောႏဘꩻတဏှာႏ တလို့တဝ်း၊ ပေါႏလောႏဘꩻတဏှာႏ (ကိလေႏသာႏ)တလို့တဝ်းနဝ်ꩻ 'ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿန'ဉာဏ်ႏထွာတောဝ်း၊ (လွစ်လꩻတဝ်းကိလေႏသာႏ) ယူႏဆင်ႏချင်ႏခရာႏ အဲဉ်ထောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- "သတိ-သမ္ပဇည"(သတိꩻတွမ်ႏဉာဏ်ႏပညာႏ) မဉ်ႏအဝ်ႏနဝ်ꩻ 'ဟိရီဩတ္တပ္ပ(ထာꩻဝင်ꩻသꩻတွမ်ႏ ထာꩻငမ်း)အဝ်ႏ၊ ဟိရီဩတ္တပ္ပ(ထာꩻဝင်ꩻသꩻတွမ်ႏ၊ ထာꩻငမ်းအဝ်ႏ)၊ ထာꩻဝင်ꩻသꩻတွမ်ႏ ထာꩻငမ်းမဉ်ႏအဝ်ႏနဝ်ꩻ 'ဣန္ဒြိယသံဝရ'အဝ်ႏ၊ (ထိန်ꩻဟောဝ်ဣန္ဒြေႏ)၊ ပေါႏထိန်ꩻဟောဝ်မွေး ဣန္ဒြေႏနဝ်ꩻ 'အကျင်ꩻသီႏလ'အဝ်ႏ၊ ပေါႏအကျင်ꩻသီလအဝ်ႏနဝ်ꩻ 'သမ္မသမာဓိ'အဝ်ႏ၊(သꩻစွူမဲဉ်ႏမွေး အဝ်ႏ)၊ ပေါႏသꩻစွူမဲဉ်ႏမွေး အဝ်ႏနဝ်ꩻ 'ယထာဘူတဒဿနဉာဏ်ႏ'ထွာ၊ (ခန္ဓာႏကထွာအတွိုင်ꩻ၊ ခန္ဓာႏကကုဲင်အတွိုင်ꩻ၊ အမွေး-အမွေးအတွိုင်ꩻ သေ)၊ ပေါႏသေခန္ဓာႏကထွာအတွိုင်ꩻ၊ ပေါႏသေခန္ဓာႏကကုဲင်အတွိုင်ꩻ၊ ပေါႏသေအမွေး-အမွေးအတွိုင်ꩻ၊ ပေါႏသေခန္ဓာႏအနိစ္စစဲစ်စဲစ်၊ ပေါႏသေခန္ဓာႏဒုက္ခမွေးမွေး၊ ပေါႏသေခန္ဓာႏအနတ္တမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏနဝ်ꩻ 'နိဗ္ဗိဒါဉာဏ်ႏ'ထွာ၊ (သေဗွိုႏအန်ꩻစွဉ်ႏခန္ဓာႏ) ပေါႏသေဗွိုႏအန်ꩻထိုꩻ ခန္ဓာႏနဝ်ꩻ 'ဝိရာဂဉာဏ်ႏ'ထွာ၊ ထာꩻတထဲ့ꩻခန္ဓာႏ-လောႏဘꩻတဏှာႏ လို့ထိုꩻ၊ ပေါႏလောႏဘꩻတဏှာႏ (ကိလေႏသာႏ)လို့ထိုꩻနဝ်ꩻ 'ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနဉာဏ်ႏ'ထွာ၊ (လွစ်လꩻထိုꩻကိလေႏသာႏ) ယူႏဆင်ႏချင်ႏခရာႏ အောဝ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဥပမာႏ- သေင်ႏမွူးတမွူးနဝ်ꩻ ပေါႏအလာႏသဲင်တဝ်းတဲ့ အပင်သဲင်တဝ်း၊ ပေါႏအပင်သဲင်တောဝ်းတဲ့ အဖေ့ꩻသဲင်တဝ်း၊ ပေါႏအဖေ့ꩻသဲင်တဝ်းတဲ့ အမွူးသီတဝ်း၊ အကဲဉ်အဝ်ႏ၊ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ တဲႏစ 'သတိꩻ၊ သမာႏဓိ၊ သီႏလ'စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ ပေါႏတကုဲင်တဝ်းတဲ့ တွိုႏအနာလွိုသူꩻ'အကဲဉ်-နိဗ္ဗာန်ႏ'နဝ်ꩻ လꩻဗာႏအမန်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ အဋ္ဌကနိပါတ်၊ သတိဝဂ်၊ သမ္ပဇညသုတ်)
ဝေင်ꩻပေါင်းတလယ်
ဝေင်ꩻပေါင်းတလယ် (မန်း: ပေါင်းတလည်မြို့) (အဲင်းကလေတ်: Paungdale) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ ပီခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏပီ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ တောမ်ႏဝေင်ꩻပီနဝ်ꩻ ဗွော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၁၂)မဲင်ႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻပေါက်တော
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရခဲင်ႏခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏစျာအဉ်းသေတ်စီး
ဝေင်ꩻနယ်ႏစျာအဉ်းသေတ်စီး (အိန်းကလေတ်: Kyainsaikgyi Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏ၊ ခြုက်ꩻခြိက်ꩻခရဲင်ႏကိုနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻစျာအဉ်းသေတ်စီး ကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏစျာအဉ်းသေတ်စီးကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻစျာအဉ်းသေတ်စီး၊ ဝေင်ꩻဖရာꩻသိုမ်ဆူႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻကျိုက်ဒုံဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏခြုက်ꩻခြိက်ꩻ
ဝေင်ꩻနယ်ႏခြုက်ꩻခြိက်ꩻ(ခြွုက်ꩻခြိက်ꩻ) (အိန်းကလေတ်: Kawkareik Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏ၊ ခြုက်ꩻခြိက်ꩻခရဲင်ႏကိုနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻခြုက်ꩻခြိက်ꩻ ကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏခြုက်ꩻခြိက်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻခြုက်ꩻခြိက်ꩻ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻကျုံဒိုးဖုံႏ အဝ်ႏနီဝေင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻသာႏယာႏဝတီႏ
ဝေင်ꩻသာႏယာႏဝတီႏ (မန်း: သာယာဝတီမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Tharrawaddy) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ဒေါမ် ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် သာႏယာႏဝတီႏခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏသာႏယာႏဝတီႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏသာႏယာႏဝတီႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻသာႏယာႏဝတီႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻရန်ႏတကုင်ႏဖဲ့ꩻထင်ꩻ (၇၈)မဲင်ႏ ရန်ႏတကုင်ႏ-ပီ ကာꩻတဖူꩻတန်လောင်းသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻအဝ်ႏ ၃၅,၈၁၅ ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏညောင်ႏရွီႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏညောင်ႏရွီႏ (အဲင်းကလေတ်: Nyaung Shwe Township) (မန်း: ညောင်ရွှေမြို့နယ်) ယို ထွာဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ ကလော်ꩻခရဲင်ႏ အကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဗာႏဒျာႏသွူ။ အိုပ်ချုတ်ရေꩻဆဲင်ႏရာꩻရွုမ်ꩻအဝ်ႏသွော့ꩻဝေင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻညောင်ႏရွီႏ သွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏညောင်ႏရွီႏအကိုယို နဝ်ꩻ ဝေင်ꩻညောင်ႏရွီႏ၊ ဝေင်ꩻနန်းပန်ႏ ဖုံႏယိုလဲ့ အဝ်ႏပါသော့ꩻနေနေသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻပေါင်းတီ
ဝေင်ꩻပေါင်းတီ (မန်း: ပေါင်းတည်မြို့) (အဲင်းကလေတ်: Paungde) ပေါင်းတယ်နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပီခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏပေါင်းတီကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏပေါင်းတီ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻအဝ်ႏ ၁၇,၂၈၆ ဖြာꩻသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻပီ-ရန်ႏတကုင်ႏ ကာꩻတဖူꩻတန်လောင်း တောမ်ႏဝေင်ꩻပီနဝ်ꩻ ဗွော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ မဲင်ႏ(၃၀)သွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻပဲနွယ်ကုံး
ဝေင်ꩻပဲနွယ်ကုံး (မန်း: ပဲနွယ်ကုန်းမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Penwegon) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝနဝ် ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ ပဂိုꩻခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏကျောက်တခါးကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ "ပဲနွယ်ကုံး" ငဝ်းငွါအမိဉ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ "ပဲနွယ်ကုံ" (မန်း: ပဲနွယ်ကုန်) ငဝ်းငွါကို လင်ꩻလွဉ်နဝ်ꩻသွူ။ ကတယ်ႏစဒုံခိန်ႏနဝ်ꩻ သျင်ꩻကြောင်းဖျိုးကြေင်းဗာႏ ဗာႏသွီႏမွူး(မန်း: ပဲနွယ်ပင်) ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏတန်တောင်စီး
ဝေင်ꩻနယ်ႏတန်တောင်စီး (အိန်းကလေတ်: Thandaunggyi Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏ၊ ဖအံခရဲင်ႏကိုနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်တောင်စီး ကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏတန်တောင်စီးကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻတန်တောင်စီး၊ ဝေင်ꩻတန်တောင်၊ ဝေင်ꩻလေက်တို တောမ်ႏ ဝေင်ꩻဗောဂလိဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻသိစ်တွေ
ဝေင်ꩻသိစ်တွေ (အဲင်းကလေတ်: Sittwe) (မန်း: စစ်တွေမြို့) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ရခဲင်ႏခမ်းနယ်ႏ ဝေင်ꩻတန်နဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်တွို့ꩻ ဗိဉ်းကလားပင်ႏလယ်ႏအောႏထျꩻ၊ ရခဲင်ႏခမ်းနယ်ႏ၊ သိစ်တွေခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏသိစ်တွေကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတန်တဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻသိစ်တွေကိုနဝ်ꩻ ရခဲင်ႏခမ်းနယ်ႏ၊ သိစ်တွေခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏသိစ်တွေ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၁၄၇,၈၉၉ ရပ်သွူ။ ဝေင်ꩻသိစ်တွေကိုနဝ်ꩻ ရခဲင်ႏ၊ မရမာတန်၊ ကမန်၊ မန်း၊ ဟေင်ဒူ၊ ဗဉ်ဂလီ စတဲင် လိုꩻမျိုꩻဖုံႏ အဝ်ႏအုံသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻသိစ်တွေနဝ်ꩻ ရပ်ကွက်အဝ်ႏ (၃၂)ကွက်တဲင် အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏထီခိုႏဆꩻကီ (၁၅)ပေရပ်သွူ။ ေသိစ်တွေ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏပေါက်တော တောမ်ႏ ကလာတန်ခြောင်၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ဗဉ်းကလားပင်ႏလယ်ႏအောႏ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဗဉ်းကလားပင်ႏလယ်ႏအောႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏရသေ့ꩻကောင်၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ စွီတဲခြောင်၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏပုဏ္ဏာꩻကြွန် တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏရသေ့ꩻကောင်ဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရခဲင်ႏခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ယိုꩻယာႏထွုံꩻစံႏဓလေ့ဖုံႏ
စဲဉ်ႏစဲဉ်ႏဆက်ဆက် ပအိုဝ်ႏခွန်နင်ꩻမူႏခိုသီးစွုမ်ႏဖြာꩻအတာႏ လောကီꩻလောကုတ္တရာႏရေꩻရာႏ ယိုꩻယာႏထွုံꩻစံႏဓလေ့ဖုံႏ-
ငေါဝ်းတမာမေတ္တာႏရပ်ခံႏချက် ပျဿနာႏနီစွိုးနောဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏတစွိုꩻလွုမ်း စွုမ်ႏဖြာꩻစုပေါင်ꩻထံꩻညီꩻဝင်ꩻ၊ ပျဌာန်ႏညီꩻဝင်ꩻ၊ ခွယ်ꩻလွဝင်ꩻတာႏဝွန်ႏ ထံꩻရောင်လွမꩻ အီႏဖြေႏသျင်ꩻနွောင်ꩻသွူ။
ကခွယ်ꩻဗာႏ အစွိုꩻ(၉)စွိုꩻ ကဖေႏအပ်ဗာႏ ဆဲင်ႏရာꩻတာႏဝွန်ႏဖုံႏကရိုꩻနဝ်ꩻ ကွပ်အကျောင်ꩻခရာႏ အောဝ်ႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
"တာႏဝွန်ႏဝွတ္တရာꩻ"
အလူႏအတန်ꩻ အကေပ်ꩻအကောက်ꩻနောဝ်ꩻ မီႏထွာကုသိုလ်ႏရေꩻရာႏ ကံးသꩻစေႏတနာႏ၊ မီႏထွာလိုꩻမုရေꩻရာႏ အွဉ်ႏလွစ်ဗာႏသွူ၊ ဥက္ကဋ္ဌ၊ နာယကဖုံႏ အွဉ်ဟိုဗာႏသွူ။
၂။ သက်(၃၆)နေင်ႏမာꩻကီ (၅၅)နေင်ႏမာꩻလ အမူႏတန် အခိုတန်ဖုံႏနဝ်ꩻ ဝါႏကိုတလာလစ်ꩻသတင်ꩻ၊ ဝါႏထန်ႏ တလာနီသတင်ꩻ ထင်ႏဗာႏကျောင်ꩻ၊ ကန်းတော့ꩻဗာႏ ရတနာႏသွံပါꩻ၊ နေးထူႏဗာႏ သီႏလသွစ်ꩻပါꩻ၊ ပွါꩻမျာꩻဗာႏ ဘာႏဝနာႏသွူ၊ ဗေင်ႏတငါကျောင်ꩻလိုႏတောဝ်း၊ မီႏမဲဉ်ဗေင်ႏလဲ့ လꩻဒျာႏသွူ၊ ကုသိုလ်ႏရေꩻရာႏ၊ လိုꩻမုꩻရေꩻရာႏမန်ႏသမျ စွဲးထံꩻကိုဗာႏသွူ၊ ဥက္ကဋ္ဌ၊ နာယကဖုံႏ အွဉ်ဟိုဗာႏသွူ။
၃။ သက်(၁၆)နေင်ႏမာꩻကီ (၃၅)နေင်ႏမာꩻလ အခိုယွဲး အမူႏယွဲးဖုံႏနဝ်ꩻ ဝါႏကို တလာလစ်ꩻသတင်ꩻ၊ ဝါႏထန်ႏတလာနီသတင်ꩻ နေးတွမ်ႏထုံမောင်းတဲင် ကပ်လူႏဗာႏ သွမ်ꩻတောႏ၊ ကောဝ်ႏ၊ ထီ၊ မေႏ၊ မာꩻဗာႏဘုရာꩻဝေယျာဝစ္စ၊ ထင်ႏဗာႏကျောင်ꩻ၊ ကန်းတော့ꩻဗာႏ ရတနာႏသွံပါꩻ၊ နေးထူႏဗာႏ သီႏလငတ်ꩻပါꩻ၊ ကန်းတော့ꩻ (၃၆)နေင်ႏမာꩻကီသား၊ မာꩻဗာႏရတနာႏသွံပါꩻ သက်ရွယ်ႏတန်သား ဝေယျာဝစ္စသွူ၊ ကျောင်ꩻကန်ႏဘုရာꩻဖုံႏ၊ တဖူꩻပေႏတန်ဖုံႏ သာႏယာႏကြောင်းသျင်ꩻရေꩻဖုံႏယို ထူႏတာႏဝွန်ႏလွဗာႏသွူ။
ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻစွစ်ꩻလီတာႏ ဗဟိုႏသံဃာႏစွိုꩻအွဉ်ငါ ကသွဉ်ဖေႏသမျဒါႏ လိတ်မွူးကစ ကန်းတော့ꩻရတနာႏသွံပါꩻ၊ ဆရာႏသမာꩻ၊ မွိုးဖါ၊ ကပ်ကောဝ်ႏ၊ ကပ်မေႏ၊ ကပ်ထီ၊ ကပ်သွမ်ꩻတောႏ၊ ထူႏသရဏဂွုဏ်ႏသီႏလ၊ ဘုရာꩻဂွုဏ်ႏတောႏကွတ်ꩻပါꩻ၊ မင်္ဂလာႏ(၃၈)ပါꩻ၊ ငေါဝ်းပသာမေတ္တာႏဖုံႏယို ယံဒါႏလွဗာႏ စွုမ်ႏဖြာꩻဖြာꩻသွူ၊ လွိုတဲင်နောဝ်ꩻ ကားကတတ်နွိုင်ႏ အလောင်ႏအလင်ဖုံႏလဲ့ ယံသွဉ်ပါသွူ။
၄။ သက်(၅)နေင်ႏမာꩻကီ (၁၅)နေင်ႏမာꩻလ အမူႏပေႏ အခိုပေႏဖုံႏနောဝ်ꩻ အပ်ဗာႏတန်ꩻကျောင်ꩻ၊ ဗွေႏဗိုန်ကျောင်ꩻ ကျွိုက်ရာꩻတထွောင်းထွောင်းသွူ၊ သက်(၅)နေင်ႏသဲစ်နွို့လဲ့ အွဉ်ႏသွဉ်သွူးဗာႏလိတ်(ပညာႏ) မာꩻသွုမ်ꩻခြေင်အချိန်ႏလꩻတောဝ်း၊ လွူးနမ်းမွီႏသက်လꩻတောဝ်းသွူ။
တီဖိုးပနားနောဝ်ꩻ သက်(၁၆)နေင်ႏမာꩻကီ ကေားမဲဉ်သွဉ်တဝ်းဒွုမ်လိတ်သား တာႏဝွန်ႏဒျာႏသွူ၊ တီရီးဖိုးပနားမꩻ သွဉ်ဆုဲင်ꩻဉာဏ်ႏပညာႏနဝ်ꩻ ခြေင်ႏဝင်ꩻထွꩻနွောင်ꩻတဝ်း၊ သွဉ်ရီးဉာဏ်ႏပညာႏထွူမꩻ ကွဲးတီဖိုးပနားနဝ်ꩻ မီႏခေးပြဲင်ႏဝင်ꩻလင်လဲ့ ပညာႏထွꩻနွောင်ꩻတဲင် ထဲ့ဆုဲင်ꩻနွောင်ꩻတောဝ်းဝင်ꩻသွူ။
သဲစ်သက်ကလꩻ (၅)နေင်ႏလဲ့ အွဉ်ႏသွဉ်သွူးသွော့ ဉာဏ်ႏပညာႏ၊ ကုဲင်ဗာႏတောဝ်းတနေင်ႏနေင်ႏ၊ သွဉ်ရွစ်ရွစ်ဗꩻ သက်(၁၅)နေင်ႏနောဝ်ꩻသွူ၊ သက်(၁၅)နေင်ႏဗွေထွူတဲင် လိုꩻတွိုင်ꩻစွုမ်ႏဖြာꩻ ယံအောင်ႏထွူလို့ဗာႏ (၇-၈)တန်ꩻမာꩻငါလွဉ်းလွဉ်းသွူ၊ မီႏထွာဗွေႏဗိုန်ကျောင်ꩻသွဉ်လိတ်လောကုတ္တရာႏလဲ့ သက်(၁၅)နေင်ႏဗွေသားမန်ႏသမျ ယံဒါႏဗာႏ သဒ္ဒါႏ၊ သင်္ဂြိုဟ်ႏ၊ ဝိနယ်ႏ အခေႏခံႏကျမ်ꩻ၊ ယံလို့စွစ်ꩻ(စဲစ်ꩻဖွစ်ꩻ)စွစ်ꩻဖဲစ်ꩻပါ ဝတ္ထုနိပါတ် ဇာတ်ငတ်ꩻရျာꩻငတ်ꩻဆီဖုံႏသွူ။
မဉ်ႏမာꩻစားယိုမꩻ သက်(၁၅)နေင်ႏဗွေသားမန်ႏသမျ လောကီꩻလောကုတ္တရာႏ မီႏမဲဉ်သွဉ်သွုပ်ငါထဲင်းလဲ့ ထွꩻနွောင်ꩻဝင်ꩻ၊ သွဉ်ဒွုမ်လိတ်တွော့ꩻ မီႏလွူးလုဲင်ႏနမ်းရိုꩻလဲ့ လောကီꩻလောကုတ္တရာႏ အခေႏခံႏတစူးတစိꩻ လꩻထွူလွလဲဉ်းတဲင် တွို့ꩻကွဉ်ႏနောဝ်ထင်ꩻ အီႏထီႏလွဉ်ꩻနွောင်ꩻ၊ ဗွောင်သွုပ်ဖေႏ အမဲ့နား၊ ဆုံꩻမꩻသွဉ်သင်ဖေႏ လောကီꩻလောကုတ္တရာႏရေꩻရာႏ အီႏသေနာႏထွꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ကွဲးတွော့ꩻ အခိုပေႏဖုံႏ မီႏဗုဲင်သျင်ႏနောဝ်ꩻ သက်(၉)နေင်ႏမဉ်ႏဗွေမꩻ ဆင်ႏချင်ႏပစ္စဝေက္ခဏာႏ၊ နားလွုံꩻသွင်ꩻ တစပဉ္စကကမ္မဋ္ဌာန်ꩻလဲ့မိဉ်ႏဒါႏ၊ လိင်ႏ၊ တမ်ႏ၊ သေခိယ၊ ခန္ဓကဝတ်ကစ ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏလဲ့မိဉ်ႏလꩻ၊ သရဏဂွုဏ်ႏမဉ်ႏဖြီႏမꩻ ဗုဲင်လꩻသွူ။
စခါနောဝ်ꩻ ဗုဲင်သျင်ႏပေႏလဲ့ ဗုဲင်ညအုံညတဲင် ဒါႏတငါငါဒျာႏ၊ ထွာသျင်ႏအကျိုꩻကေꩻဇူꩻ ကွဲးတန်တငါငါဒျာႏတဲင် ဗုဲင်သျင်ႏခါသူꩻ သက်ပေႏကီလဲ့ အရေꩻတန်တောဝ်းသွူ။
ခေတ်ယိုနောဝ်ꩻ တွမ်ႏကဗုဲင် တွမ်ႏကထွက်သွိုဝင်ꩻတဲင် သျင်ႏအခရာႏယို မိဉ်ႏတေသနာႏတောဝ်းတမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻနောဝ်ꩻ လꩻဗာႏအမဉ်ꩻလွုမ်ꩻ၊ ထွုံꩻစံႏကေꩻဇူꩻလွုမ်ꩻ၊ အကျိုꩻအာတောဝ်းသွူ။
ကွပ်နီတဲင် ဘုရာꩻသာႏသနာႏ အရန်းအီႏထိုအီတွမ်ႏရိုꩻမွိုန်း၊ မာꩻဖွိုႏတရွိုးအီထဲင်းနဝ်ꩻ တွမ်ႏကလꩻဗာႏကုသိုလ်ႏ တွမ်ႏပစ္စေꩻကလို့နဝ်ꩻ မဲ့ꩻတဲင်အပဲစ်အာထဲင်း အကျိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ကေားအုံအောဝ်ႏ ဗွေႏဗိုန်ကျောင်ꩻ၊ ကအုံဒါႏတန်းကျောင်ꩻသားဖုံႏနောဝ်ꩻလဲ့ စွုမ်ႏနီꩻနီꩻ စုပေါင်ꩻဝုဲင်ႏလွဘုရာꩻ၊ ခံႏထူႏဗာႏသရဏဂွုဏ်ႏ သဉ်သီႏလ၊ ပါဠိဘာႏသာႏ၊ ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏသွူ၊ မွူးဟာချိန်ႏ ကျောင်ꩻမိဉ်ႏလင်ꩻလဲ့ လွဉ်ထေ့ဗာႏ ဗွေႏဗိုန်ထျꩻ၊ မာꩻဗာႏရတနာႏသွံပါꩻဝွတ်၊ သွဉ်ထူႏပါဗာႏ ဘာႏသာႏရေꩻလိတ် တနီꩻတစိꩻစိꩻသွူ။
၅။ သက်(၄)နေင်ႏမာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အမူႏအခိုပေႏဆားဖုံႏယို ဘဝအံႏပဒေႏစွိုꩻဒျာႏတဲင် ထာꩻမာꩻအဲဉ်ထောဝ်းသွူ၊ ဝွေꩻသီးထာꩻမာꩻနောဝ်ꩻ အံႏကွို့ꩻကွို့ꩻ၊ ဗေင်ႏအွီႏအွီႏ၊ အုံပျောႏပျောႏ၊ ခန္ဓာႏနမ်းကြို အထီအသွီႏ ယံဗွေခူꩻဒျာႏသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏတန်းယန်း
ဝေင်ꩻနယ်ႏတန်းယန်း (အိန်းကလေတ်: Tangyan Township) (မန်း: တန့်ယန်းမြို့နယ်) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ထင်ꩻ၊ တန်းယန်းခရဲင်ႏကို ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြိုင်ႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်းယန်းကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻသိဉ်ဖျူစျုန်း
ဝေင်ꩻသိဉ်ဖျူစျုန်း (မန်း: ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မိဉ်းဗူးခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏသိဉ်ဖျူစျုန်းကို ကပါဒါႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်တောမ်ႏ သလိဉ်းခြောင် ခြောင်ဆွုမ်ႏဖင်ႏ ကအဝ်ႏဒါႏ သင်ဖော်ꩻတွူး ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၅၃ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၆၆၅၄ ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏတာဆီလေက်
ဝေင်ꩻနယ်ႏတာဆီလေက် (အိန်းကလေတ်: Tachileik Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ကွဉ်ႏ၊ တာဆီလေက်ခရဲင်ႏကို ခမ်းကူဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြိုင်ႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏတာဆီလေက်ကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻတာဆီလေက်၊ ဝေင်ꩻကျိုင်းလပ် တောမ်ႏ ဝေင်ꩻတာလေဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻ(၃)ဖြုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻတာဆီလေက်ကိုသွူ။
ဝေင်ꩻပျုန်တန်သာ
ဝေင်ꩻပျုန်တန်သာ (မန်း: ပြွန်တန်ဆာမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Pyuntaza) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ညောင်လေးပိဉ်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏညောင်လေးပိဉ်ကို ကပါသော့ꩻဒါႏ သိစ်တောင်းခြောင်ထျꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ အဲင်းကလေတ်စိုး ပျုန်တန်သာနဝ်ꩻ ထွာဖိုဗာႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏအရန်းတဲင် ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၀၁ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻအဝ်ႏ ၅၂,၉၅၂ ဖြာꩻသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏတာဆီလေက်
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻပျုန်တန်သာ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏတန်ဖျူသယတ်
ဝေင်ꩻနယ်ႏတန်ဖျူသယတ် (အိန်းကလေတ်: Thanbyuzayat Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏ၊ မောႏလမျင်ႏခရဲင်ႏကိုနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်ဖျူသယတ် ကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏတန်ဖျူသယတ်ကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻတန်ဖျူသယတ် တောမ်ႏ ဝေင်ꩻကျိုက်ခမီ အဝ်ႏနီဝေင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻခိန်ႏကို ကတယ်ႏမာꩻခါꩻဒါႏ သေမင်းတမန် ရထာꩻတဖူꩻ တောမ်ႏ သံဖြူဇရပ် စဲ့ꩻသင်းခဲင်ꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏသော့ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏတန်ဖျူသယတ်ကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻပျော်ဘွယ်
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻပွိဖျူ
ဝေင်ꩻပွိဖျူ (မန်း: ပွင့်ဖြူမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Pwintbyu) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မိဉ်းဗူးခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏပွိဖျူကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ဖဲ့ꩻတွို့ꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၅၆ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၉၃,၁၃၄ ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻသိဉ်ပေါင်ဝဲ
ဝေင်ꩻသိဉ်ပေါင်ဝဲ (မန်း: ဆင်ပေါင်ဝဲမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Sinpaungwe) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်နဝ် အောင်လံခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏသိဉ်ပေါင်ဝဲကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ဖင်ႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၅,၀၈၉ ဖြာꩻသွူ။ ဝေင်ꩻသိဉ်ပေါင်ဝဲယို ကရီးခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻဒျာႏ တယဲတ်ခရဲင်ႏကိုလဲ့ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာကို ဖြွမ်းဗူႏတိုꩻထဲင်းယင်း ခရဲင်ႏဖုံႏတဲင် ဝေင်ꩻနယ်ႏအောင်လံလဲ့ အဝ်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏအရန်း ဒင်ႏထိုလွေꩻ အောင်လံခရဲင်ႏအရန်းတွော့ꩻ ပါသော့ꩻလွေꩻယင်း အောင်လံခရဲင်ႏကိုနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻသိုး
ဝေင်ꩻသိုး (အိန်းကလေတ်: Seoul) (ကိုးရီးယား: 서울특별시) နဝ်ꩻ ရွုမ်ꩻဖဲ့ꩻအသုင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဖန်လွေꩻ သိုးအထူꩻဝေင်ꩻတန် နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ထွာဒျာႏ ကိုးရီးယားခမ်းနဝ် ဝေင်ꩻတန်တဖြုံႏဒျာႏသွူ။ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်း သန်း(၁၀)လွို ကအဝ်ႏသော့ꩻဒါႏ မက်ဂါဝေင်ꩻတန်ဒျာႏတဲင် အိုအီးသီဒီ အစွိုꩻ ကထွာဒါႏ ပြွူႏဖြိုလွိုင်ႏကွုန်ꩻထွူလဲဉ်း ခမ်းထီဖုံႏ ဝေင်ꩻတန်ကိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ လိုꩻအအာသွတ်ꩻဝေင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ အဉ်ချွန် အိုပ်ချုတ်ရေꩻဝေင်ꩻတန် ဒေႏသတောမ်ႏ စျောင်စီဒေႏသဖုံႏ ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻတန်သိုးယိုနဝ်ꩻ လိုꩻအဝ်ႏအုံသော့ꩻ အဖြာꩻ (၂၅)သန်းလွိုရပ်တဲင် ကမ္ဘာႏလောင်း ထွာစွဉ်ႏ ဒုတိယလိုꩻအုံအာသွတ်ꩻ အိုပ်ချုတ်ရေꩻဝေင်ꩻတန် နဝ်ꩻသွူ။ ကိုးရီးယားခမ်းနဝ် လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်း တထာႏဝရပ်နဝ်ꩻ အဝ်ႏအုံသော့ꩻဒျာႏ သိုးဝေင်ꩻတန် ဒေႏသဧရိယာႏကိုတဲင် အဝ်ႏကုဲင် လစ်ꩻပွန်းတပွန်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏအုံသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻတန်အကိုသွူ။ ကောပ်နဝ်ꩻမꩻတဲင် သိုးဝေင်ꩻတန်ယိုနဝ်ꩻ ထွာအီစွဉ်ႏ ခမ်းထီတာႏ စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ ခမ်းထီရေꩻ တောမ်ႏ ယေန်ႏငဲးရေꩻဖုံႏတာႏ အဓိကခင်ႏလမ်းဒေႏသလဲ့ ရိုꩻလꩻဒျာႏသွူ။
ဝေင်ꩻသိုးယို ခင်ႏလမ်းဒေႏသအကို လိုꩻဖုံႏ ကအဝ်ႏအုံလွဉ်နဝ်ꩻ ညလꩻလဲဉ်း အနေင်ႏပေါင်ꩻ (၂)ရေင်လွိုတဲင် အုံချꩻစလွေꩻဒျာႏ ဗီသီ ၁၈ နေင်ႏရပ်ကာႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:အာသျတွိုက်ကို ဝေင်ꩻတန်ဖုံႏ
ဝေင်ꩻသီခါး
ဝေင်ꩻသီခါး (အဲင်းကလေတ်: Cikha) (မန်း: ကျီခါးမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်တွို့ꩻ၊ ချင်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ထင်ꩻ၊ ဖလန်းခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏတွန်းသန်ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖြယ်အရန်း ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအကို ကဲဉ်းအာနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ချင်ꩻလိုꩻမျိုꩻဖုံႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၁,၄၅၀ ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ချင်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻသုကလိ
ဝေင်ꩻသုကလိ (အိန်းကလေတ်: Sukali) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏ၊ မျဝတီႏခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမျဝတီႏကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖြယ်အရန်း ကအဝ်ႏဒါႏ ခမ်းကူဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖြယ်တဖြုံႏလွုမ်းကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၅,၇၀၃ ဖြာꩻ၊ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ (၃၄၂)ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻသီပေါး
ဝေင်ꩻသီပေါး (အဲင်းကလေတ်: Hsipaw) (မန်း: သီပေါမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်ထင်ꩻ၊ ကျောက်မဲးခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏသီပေါးကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻသီပေါးကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ (၂၀,၈၉၇)ဖြာꩻသွူ။ ဝေင်ꩻသီပေါးနဝ်ꩻ ခလားစောက်ꩻဖားသီး ကစွဉ်ꩻအာႏဏာႏခိန်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သီပေါးနယ်ႏ စောက်ဖားရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻသောင်ဖ
ဝေင်ꩻသောင်ဖ (မန်း: ဆောင်ဖမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ထင်ꩻ၊ ဝနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻတွိုင်ꩻ၊ မွိုင်းမော ဝအထူꩻဒေႏသ-၂ကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻသီမီးခုံ
ဝေင်ꩻသီမီးခုံ (မန်း: ဆီမီးခုံမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Simeekhon) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မန္တလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဝေင်ꩻနယ်ႏမဉ်းခြံ အခဝ်ထင်ꩻကို ကပါဒါႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ဖင်ႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၂၀ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၅,၀၅၅ ဖြာꩻသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ သီမီးခုံယို ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမဉ်းခြံ အွိုင်ႏသီမီးခုံကို ကပါဒါႏ ဒုံတဒုံဒျာႏတဲင် ထွိုင်ႏတွိုႏ ၂၀၁၈ ဗာႏ ဩဂုတ်လာ (၁၀)နီꩻကိုနဝ်ꩻ တောမ်ႏရပ်ကွက်(၄)ကွက်တဲင် အဝ်ႏဒုံအရန်း ဒင်ႏထိုလွေꩻယင်း ဝေင်ꩻအရန်းနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻသုဝဏ္ဏဝတီႏ
ဝေင်ꩻသုဝဏ္ဏဝတီႏ (အဲင်းကလေတ်: Thuwunnawady) (မန်း: သုဝဏ္ဏဝတီမြို့)နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏ သထွုံႏခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏသထွုံႏကို ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻသုဝဏ္ဏဝတီႏယိုနဝ်ꩻ ဖွဲ့ဗူႏခါꩻဒျာႏတောမ်ႏ အွိုင်ႏကျိုက္ကော်၊ အွိုင်ႏသိမ်ဆိပ် တောမ်ႏ အွိုင်ႏကောင်ခါႏဒျာႏတဲင် ထွာဒျာႏ သထွုံႏတန်နယ်ႏကို ဝေင်ꩻတသာတဖြုံႏဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻသီးကုံး
ဝေင်ꩻသီးကုံး (မန်း: ဇီးကုန်းမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Zigon) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ဒေါမ် ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် သာႏယာႏဝတီႏခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏသီးကုံးကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏသီးကုံး အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻသီးကုံးနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ရန်ႏတကုင်ႏဖဲ့ꩻထင်ꩻ (၁၁၆)မဲင်ႏရပ်၊ တောမ်ႏဝေင်ꩻပီနဝ်ꩻ အဝ်ႏ(၄၅)မဲင်ႏရပ်သွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻအဝ်ႏ ၁၅,၂၃၃ ဖြာꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏသီးကုံးနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ လိုပ်ꩻမာꩻအာလုဲင်းဆို့ꩻရုဲင်အာဗွူ နယ်ႏတနယ်ႏဒျာႏတဲင် ဗွူဟူနဝ်ꩻ ထွာအဓိကထာꩻမာꩻဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻသောလော်
ဝေင်ꩻသောလော် (အဲင်းကလေတ်: Hsawlaw) (မန်း: ဆော့‌လော်မြို့) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ခင်ခမ်းနယ်ႏ၊ မစ်စီးနားခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏသောလော်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻသောလော်ကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၃၆၈ ဖြာꩻရပ်သွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ခင်ခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻသေက်ဖျူ
ဝေင်ꩻသေက်ဖျူ (မန်း: ဆိပ်ဖြူမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Seikphyu) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပခုက္ကူခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏသေက်ဖျူကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ဖင်ႏတွို့ꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻသေက်ဖျူယို တောမ်ႏဝေင်ꩻချောက်နဝ်ꩻ အဝ်ႏခါႏဒျာႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်လွုမ်ꩻတဲင် အဝ်ႏဆွိုက်ခါꩻတောမ်ႏ တထာကာႏဧရာႏဝတီႏခြောင် အနောႏရထာႏတထာတန် နဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
အခိန်ႏအွိုင်ꩻ
thumb|ကမ္ဘာႏလောင်း အခိန်ႏအွိုင်ꩻ ကမ္ဘာႏဟံႏပုင်ႏ
အခိန်ႏအွိုင်ꩻ (အဲင်းကလေတ်: Time Zone) ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ဝင်ꩻကအွောန်ႏထော့ခါꩻဒါႏ အခိန်ႏထော့(စံတော်ချိန်) ဖြေꩻစာလောထာꩻတာႏ၊ လိုꩻသီးခြာ ထာꩻယီးနယ်ခရာႏတာႏဒျာႏသွူ။ အခိန်ႏအွိုင်ꩻယို တဲက်နေးဝင်ꩻ ခမ်းကူခြောင်ꩻ၊ ယင်း ခမ်းထီဟမ်ႏခေါဝ်ဖုံႏ။ မဉ်ႏထော့ခါꩻထွူနုဲင်းနောဝ်ꩻ လဲင်ႏခါမꩻ အီးမာꩻတွိုႏသꩻလꩻဒါႏ ထာꩻဖြေꩻစာ၊ ထာꩻမာꩻဆွိုပ်စပ်တာႏဖုံႏသွူ။
ကမ္ဘာႏဟမ်ႏလောင်ႏ ခမ်းထီဖုံႏ အခိန်ႏအွိုင်ꩻကဉ်းအာအာနောဝ်ꩻ အွောန်ႏထော့ခါꩻနေး ဂဏန်ꩻဗွေနားရီႏ (UTC -12 to UTC +14) ဖုံႏ ကအောဝ်ႏပါဒါႏ Coordinated Universal Time (UTC) ကို၊ ယခမ်းခမ်းနောဝ်ꩻ အွောန်ႏထော့ပါ ၃၀ ယင်း ၄၅ မိနစ်။ (ဥပမာႏ နယူးဖောင်လဲန် အခိန်ႏထော့ UTC -03:30, နီပေါး အခိန်ႏထော့- UTC +05:45, မျန်မာခမ်း အခိန်ႏထော့- UTC +6:30)။ ခမ်းထီအောဝ်ႏ လတ္တီစျုအထိုဖဲ့ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ ကအီးခူဗွေလꩻ တနေင်ႏတာႏ ပေါႏရိုꩻခမ်းသဲင်လာတွိုႏသွူ အွောန်ႏထော့နေး ကြုဲင်းငါလွေꩻ တာနားရီႏစားသွူ။
အခိန်ႏအားထွုတ်ဗာႏတရာꩻ
"သမယသုတ် (အခိန်ႏအားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်တောဝ်းတရာꩻ၊ အခိန်ႏအားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်တရာꩻ)" ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- အခိန်ႏအားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်တဝ်းတရာꩻ အဝ်ႏငတ်ꩻပါꩻ၊ ငတ်ꩻပါꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ- ၁။ ဇိဏ္ဏော ဟောတိ ဇရာယာဘိဘူတော- 'ထာꩻဖြားနိစ္စက်၊ အသက်တန်၊ ဖြားလွဉ်ꩻထာꩻ' (ခြွိုင်ႏသန်ꩻသမ်းဟောဝ်တဝ်း) အခိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်တောဝ်းတရာꩻ။ ၂။ ဗျာဓိတော ဟောတိ ဗျာဓိနာဘိဘူတော- 'ထာꩻဆာနိစ္စက်၊ ဆာတောဝ်ထာꩻ' အခိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်တဝ်းတရာꩻ။ ၃။ ဒုဗ္ဘိက္ခံ ဟောတိ ဒုဿဿံ ဒုလ္လဘပိဏ္ဍံ- 'ဗွူဟောဝ်တဝ်း၊ အံႏမထာꩻ၊ တွုံꩻသွမ်ꩻယပ်ꩻ'အခိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်တဝ်းတရာꩻ။ ၄။ ဘယံ ဟောတိ အဋဝိသင်္ကောယော- 'ဘေꩻရန်ႏထွာ၊ တခြာကိုစွန်ထꩻ၊ ခမ်းထီကုဲင်'အခိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်တဝ်းတရာꩻ။ ၅။ သံဃော ဘိန္နော ဟောတိ- 'သံဃာႏပꩻလီခိန်ႏ၊ လိုꩻဖုံႏပြုဲင်ပြီ-ကုဲင်လီ' အခိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်တဝ်းတရာꩻ။ အခိန်ႏယိုငတ်ꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ အားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်တဝ်းတရာꩻ၊ သꩻကမဉ်အားထွုတ်အတွိုင်ꩻ ထွာတဝ်း၊ အခိန်ႏဗွေဗွေ အားထွုတ်နွောင်ꩻတောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၁။ ဒဟရော ဟောတိ ယုဝါ သုသု ကာဠကေသော- 'အရွယ်ႏပေႏ၊ ခိုဗင်ႏတွင်ꩻ (မူႏနံꩻတွင်ꩻ) ကလူႏအဝ်ႏဖြေင်းတွင်ꩻ'အခိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်နာႏတရာꩻ၊ (မဉ်ႏအားထွုတ်တရာꩻနဝ်ꩻ အားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်ငါႏ၊ အခိန်ႏဗွေဗွေ အားထွုတ်နွောင်ꩻ။) ၂။ အပ္ပါဗာဓေါ ဟောတိ အပ္ပါတင်္ကော- 'ထာꩻဆာအဲဉ်ထဝ်း၊ ရောႏဂါႏကင်ꩻ၊ ခြွိုင်ႏသန်ꩻ' အခိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်နာႏတရာꩻ။ ၃။ သုဘိက္ခံ ဟောတိ သုသဿံ သုလဘပိဏ္ဍံ- 'ဗွူဟောဝ်၊ ဒဲဉ်အံႏလွိုင်ႏ၊ လꩻယိုꩻသွမ်ꩻ'အခိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်နာႏတရာꩻ။ ၄။ မနုဿာ သမဂ္ဂါ သမ္မာဒမာနာ အဝိဝဒမာနာ- 'လိုꩻ(လမ်း)သီးဖုံႏ ဖြွမ်းဗူႏလို့ဝင်ꩻ၊ သꩻရေꩻဟွူန်ဟောဝ်လို့ဝင်ꩻ၊ ထေင်ညင်ꩻ (တွိုက်ꩻခꩻ)တဝ်းလို့ဝင်ꩻ၊ (ခမ်းထီဟောဝ်တွင်ꩻ)'အခိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်နာႏတရာꩻ။ ၅။ သံဃော သမဂ္ဂေါ သမ္မာဒမာနော အဝိဝဒမာနော- 'ဗွေႏသံဃာႏသီးဖုံႏ ဖြွမ်းဗူႏလို့ဝင်ꩻ၊ သꩻဟွုန်ဟောဝ်လို့ဝင်ꩻ၊ ထေင်ညင်ꩻတဝ်းလို့ဝင်ꩻ' အခိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်နာႏတရာꩻ။ မဉ်ႏအားထွုတ်တရာꩻ အခိန်ႏနဝ်ꩻငတ်ꩻခိန်ႏနောဝ်ꩻ အဆင်ႏပြေႏငါႏ၊ အားထွုတ်ဗာႏဟောဝ်ငါႏတရာꩻနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ သမယသုတ်)
အကျောင်ꩻအဝ်ႏလွဉ်
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ
ဝေင်ꩻသျမ်းယွာတစ်
ဝေင်ꩻသျမ်းယွာတစ် (အိန်းကလေတ်: Shanywathit) (မန်း: ရှမ်းရွာသစ်မြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏ၊ ဖအံခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏယောင်ႏပွယ်ꩻ(လုဲင်းဗွဲ့)ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖြယ်အရန်း ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏသော့ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖြယ်ကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၂၁,၇၃၅ ဖြာꩻ၊ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻအဝ်ႏဒျာႏ ၅၃၁ ဖြာꩻလွုမ်ꩻသွူ။ စောက်ꩻ၊ ပအိုဝ်ႏ၊ မဲင်ꩻ စတဲင် တောမ်ႏလိုꩻမျိုꩻအလင်ဖုံႏ အဝ်ႏအုံသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻသျားတော
ဝေင်ꩻသျားတော (အိန်းကလေတ်: Shadaw) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီအခဝ်ကွဉ်ႏ စောက်ꩻတနျာႏ(ကယား)ခမ်းနယ်ႏအခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ လွယ်ကောႏခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏသျားတောကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဖြိုင်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻသျားတောကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၇ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၁,၆၂၆ ဖြာꩻ၊ စောက်ꩻတနျာႏခွိုꩻနွယ်ႏအဝ်ႏအုံသော့ꩻအာသွတ်ꩻတဲင် မန်း၊ ဖြဝ်ꩻ၊ စောက်ꩻ တောမ်ႏလိုꩻမျိုꩻအလင်ဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏအုံသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:စောက်ꩻတနျာႏခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
အက္ခရာႏ
အက္ခရာႏ
(၁) ကဒင်ႏပျꩻဒါႏသရခရာႏကိုနဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏလောကတန်ယို သော့ꩻစက်ခြွုတ်တန်တဖြုံႏကိုထွူတဲင် စေ့ꩻထန်ႏအထီအွဉ်ႏနယ်ဥပမာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ (၂) ကဒင်ႏပျꩻဒါႏဗီးခရာႏကိုနဝ်ꩻ ဥပမာႏနယ်နေး ဖိုးတဗာႏ ပနားတဗာႏ သေတဗာႏ ဗဲတဗာႏ သွိုꩻတဗာႏ ကအဝ်ႏသော့ꩻဒါႏသိုမ်းတဒုဲင်တဖြုံႏနဝ်ꩻသွူ။ (၃) ကဒင်ႏပျꩻဒါႏ သရထွာလွဉ်ပုံႏအကိုနဝ်ꩻ သဘာဂ၊ ဝိသဘာဂ၊ မိဿက၊ ပဋိပက္ခ၊ ဟခွိုꩻ၊ ယခွိုꩻ၊ ဝခွိုꩻ၊ ငခွိုꩻရိုꩻနဝ်ꩻတဲင် ဥပမာႏနယ်ꩻနေး အခွိုꩻတန်လစ်ꩻမျိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ (၄) သင်္ကေတငဝ်းရန်းကိုနဝ်ꩻ က-ငဝ်းရန်းရိုꩻရိုꩻ၊ ခ-ငတ်းရန်းထွို့ꩻငါ၊ ဂ-ငဝ်းရန်းပက်ခါꩻ၊ ဃ-ငဝ်းရန်းအွဉ်ႏစွꩻ-အခင်ႏမွဉ်ငဝ်းရန်းနဝ်ꩻလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း တပန်ႏချာငါနေးလို့ဝင်ꩻတဲင် ငဝ်းရန်းအမျိုꩻ အဝ်ႏဗꩻစွဉ်ႏ (၁၂၀)နဝ်ꩻသွူ။ (၅) အငဝ်းဆွိုင်ꩻ(သံယောဂ) ယပယ်၊ ရဗဲဉ်၊ လဟွဲး၊ ဝဟွဲး၊ ဟထိုး-ဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏယပယ်ရိုꩻရိုꩻထွူတွော့ꩻ (ယ-တဲ့ပယ်၊ ရလဲ့ဗဲဉ်၊ လလဲ့ပယ်၊ ဝတဲ့ဟွဲး၊ ဟတဲ့ထိုး) အဝ်ႏဗꩻစွဉ်ႏ (၂၅)မျိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ (၆) အသွတ်ꩻဗီးလဲ့ တဲႏစွဉ်ႏဒျာႏ ကသွတ်ꩻငသွတ်ꩻ အသွတ်ꩻရိုꩻရိုꩻလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း အသွတ်ꩻဆန်ꩻဆန်ꩻ ခသွတ်ꩻ၊ ဂသွတ်ꩻ၊ ဃသွတ်ꩻစတဲင် တွိုႏစွဉ်ႏအရန်းနဝ်ꩻသွူ။ (၇) ဖပုဒ်စပ်ပုဒ် မာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻမဉ်ႏလꩻမꩻ ပအိုႏလိတ်၊ နေးတွမ်ႏဝီထိနယ်ꩻတဲင် အက္ခရာႏတဖြုံႏစီႏ ဥပါဒ် ဌီ ဘင်(ထွာအဝ်ႏတံꩻကုဲင်)ဖြယ်ပတ္ထရာမဉ်ႏလꩻနွောင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻမꩻ ထွာပအိုႏလိတ်။ (၈) "ထာꩻကျမ်ႏပီ သာႏအီလိုꩻအဆုဲင်ꩻ"ကရိုꩻဒါႏငဝ်းနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ နီပအိုႏလိတ်ယိုနဝ်ꩻ ပွိုးထွာလိတ်ပေါႏဆုဲင်ꩻလဲဉ်းဝင်ꩻတဲင် (၁)လေက်တန် (၂)လေက်လွောင်ႏဗူႏ (၃) လေက်ပအိုႏ (၄) မဲန်ႏ (၅) စုမ်ႏ (၆) ထွူ-တဲႏခါꩻစွဉ်ႏ တွမ်ႏအင်္ဂါႏစားနဝ်ꩻဖုံႏတဲင် မာꩻခါꩻယံတကားနဝ်ꩻသွူ။
အက္ခရာႏမဉ်ꩻ
"အ-အာ-အိ-အီ"ကရိုꩻနဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻအမဉ်ꩻဒျာႏရင်ꩻရင်ꩻ၊ ကအီႏခွယ်ꩻဗာႏနေး အးယိုအးနဝ်ꩻလဲ့ တလိုႏတဝ်း၊ အးန၀်ꩻ အဝ်ႏတဖြုံႏလွုမ်ꩻတဲင် ခွယ်ꩻခရာႏတလိုꩻတဝ်း၊ သွူတကာႏတဝ်း ဖန်ဖေႏအမဉ်ꩻခရာႏတဲ့တလိုႏတဝ်းသွူ၊ ကခဂဃင-စတဲင်ဗျဉ္ဇန်ဖုံႏနဝ်ꩻလဲ့ အဗိုန်ဝင်ꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ မဉ်ꩻဗိုန်တဝ်း။ ဥပမာႏ- မန်းအကိုနဝ်ꩻ ယရ-ကရိုꩻဒါႏ ယး(ငဝ်း)အဝ်ႏနီဖြုံႏတဲင် ဖန်ဗာႏ "ယပက်လက်၊ ရကောက်"နုဲင်းနဝ်ꩻ၊ နီပအိုႏအကို ကအီႏဖန်ခေါ်ဗာႏအမဉ်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ အဗိုန်ဝင်ꩻတအဲဉ်ထဝ်း။ ဥပမာႏ-ခြံတန်တခြံအကိုနဝ်ꩻ ဆျာထော့ꩻဗဲသွိုꩻ ပနားဖိုးသေဆင် ချို့ꩻခီယီꩻချာႏယူးခန် တိရစ္ဆာန်ႏအဝ်ႏသော့ꩻတဗာႏစီႏတဲင် ပေါႏရိုꩻဆျာလဲ့ "ဆျာဗွာဆျာဖြေင်း"၊ ပနားလဲ့ "ပနားဗွာပနားဖြေင်း"ဟဲ့ꩻခေါ်ခရာႏတလိုႏတဝ်း၊ ပေါႏရိုꩻပနားလဲ့ ထွူလဲဉ်းဒျာႏ၊ ပနားကရိုꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻမဉ်ꩻနဝ်ꩻကအီ။
သရထွာလွဉ်ပုင်ႏ
အတွမ်ႏအိယို ရွစ်ပေါင်ꩻဝင်ꩻ၊ ရွစ်သန်သန်၊ ရွစ်ယွယွ၊ တဒွေါ့ꩻထဲ့ပဉ်ကွို့ꩻကွို့ꩻ= အးအားအုဲးအဲးအေးအီးအိး အီႏထွာလွဉ်နုဲင်းနဝ်ꩻ။ အတွမ်ႏအုလဲ့ဗိုန်ဗိုန်တဲင် ထွာလွဉ်=အးအားအဝ်းအေားအိုးအူးအုးနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ အတွမ်ႏအွု-နဝ်ꩻ ထွာလွဉ်=အးအားအုဝ်းအွေားအွိုးအွူးအွု-နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ အတွမ်ႏအာ-နဝ်ꩻ တစု၊ အုဲအဲအေအီအိ-နဝ်ꩻ တစု၊ အဝ်အောအိုအူအု-နဝ်ꩻ တစု၊ အုဝ်အွောအွိုအွူအွု-နဝ်ꩻတစုတဲင် အစုထန်ႏလွဉ်လစ်ꩻမျိုꩻနဝ်ꩻသွူ၊ တစုအကိုနဝ်ꩻ လိင်ဗိုန်ဝင်ꩻတဲင် ဟဲ့ꩻသဘာဂ၊ တစုအကိုမဉ်ႏတမွေးတဝ်းနဝ်ꩻ ကွပ်လိင်တဗိုန်တဝ်းတဲင် ဟဲ့ꩻဝိသဘာဂ၊ တဲမ်းပဉ်ရဲဉ်ႏရဉ်ႏထွူတဲင် ကီလကတနꩻလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻမိဿက၊ ကီလကတနꩻတဝ်းလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻပဋိပက္ခနဝ်ꩻသွူ။ ဗီးဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ကီလစီႏတနꩻသွော့လို့ဝင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ၊ ကစီႏတနꩻကီလလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏ(၂၅)လွုမ်ꩻ၊ ကစီႏလꩻနုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏဝဂ်(အစုအဗူႏအဝ်ႏ)ဗီးနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ စီႏတလꩻတဝ်း အဝ်ႏဒျာႏဖြုံႏလွော်ဖြုံႏနန်းဖုံႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏအးဝဂ်(ဗီးတအုံတဝ်းတွမ်ႏအစုအဗူႏ)ဗီးနဝ်ꩻသွူ။
ပယ်ရဗဲဉ် (သံယောဂ)၂၅-မျိုꩻ
ယပယ် ရဗဲဉ်ယိုလဲ့ ပအိုႏအကို ဝါႏဒအာငါႏ၊ ယင်ဟန်ႏသားနဝ်ꩻ လပယ်ပါ၊ ယင်ဟန်ႏသားနဝ်ꩻ ပါတဝ်း၊ ယင်ဟန်ႏသားနဝ်ꩻ ရဗဲဉ်တဗာႏအကိုငါလဲ့ မဉ်ႏတွယ်ꩻတွမ်ႏ ကပ-စတဲင်ဗီးငဝ်းခြေင်းနဝ်ꩻ လဗဲဉ်ငဝ်း (ဝွေꩻမဉ်ႏခြေင်း ခွေယန်ꩻသဘော်ꩻ)၊ မဉ်ႏတွယ်ꩻတွမ်ႏ ခဖ-စတဲင်ဗီးငဝ်းယန်ꩻနဝ်ꩻ (ဝွေꩻမဉ်ႏပနဲဉ်ႏ ခွေဆွော့ꩻသဘော်ꩻ)အွဉ်ႏထန်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ နီနဝ်ꩻတဲးတဲ့ ကထွာနွောင်ꩻ၊ ကတဲမ်းနွောင်ꩻဘာႏသာႏစုမ်ႏ၊ တမာႏနွောင်ꩻတဝ်းစား အွဉ်ႏရေꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် အွဉ်ႏ(၂၅)မျိုꩻ၊ အဟဲ့ꩻအဟောင်လဲ့ အပယ်၊ အဗဲဉ်၊ အဟွဲး၊ အထိုး-မာꩻတဝ်းဒွုမ်နုဲင်းနဝ်ꩻ။ မဉ်ႏဟဲ့ꩻခိန်ႏလဲ့ သုံꩻဗော့ꩻနုဲင်းကပေါင်ꩻဂဏန်ꩻအတွိုင်ꩻ က+ယ+အ=ကျ၊ က+ယ+ရ+အ=ကျြ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
ငဝ်းရန်း
မန်းလိတ်ကိုနဝ်ꩻ ကကာကား၊ ကိကီကီး၊ ကုကူကူး၊ ကေ့ကေကေး၊ ကဲ့ကယ်ကဲ၊ ကော့ကော်ကော၊ ကို့ကိုကိုး၊ ကံ့ကံကံး- ရဿငဝ်းရန်းဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ တဖြုံႏ၊ ဒီဃဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ နီဖြုံႏ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ပအိုႏသꩻအာႏကသန်ဒါႏ မန်းလိတ်သားဖုံႏနဝ်ꩻ မဲ့ဗန်ႏထိုꩻကြောင်းစွဉ်ႏဒျာႏ၊ ဒီဃရဿကရိုꩻဒါႏ အမဲန်ႏတရာꩻအခါႏကိုယို ဝွေꩻသီးနဝ်ꩻ သမ်းဒပ်ꩻခါꩻဒျာႏတွမ်ႏ မန်းလိတ်ကရိုꩻဒါႏ မဲ့မန်ႏသွမ်ႏတန်တဲင် အမဲဉ်ႏအတွိုင်ꩻနဝ်ꩻ တထီႏနွောင်ꩻတဝ်းဒွုမ်သွူ။
ပအိုႏကိုနဝ်ꩻ ကာကာꩻကားကာႏ-အဝ်ႏလစ်ꩻဖြုံႏ၊ နဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဒီဃသရအကို၊ ဗိုန်ပီဒီဃသရအကို ကအဝ်ႏလစ်ꩻဖြုံႏနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ ရဿသရအကိုလဲ့ လစ်ꩻဖြုံႏတဲင်တွော့ꩻ အဝ်ႏဗာႏဒျာႏ သွစ်ꩻဖြုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ဖြဝ်ꩻကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏငတ်ꩻဖြုံႏရိုꩻကီလဲ့ အဒွေါင်ႏနီဖြုံႏ အအး၊ အဆွာꩻသွံဖြုံႏရိုꩻနဝ်ꩻတဲင် အဆွာꩻတွမ်ႏအဒွေါင်ႏအဝ်ႏရော်ꩻဒျာႏဝင်ꩻ၊ ဝွေꩻသီးလဲ့ အဝ်ႏခံႏဗာႏနေကဒွိုန်း မန်းလိတ်ဟေ့ꩻယိပ်ꩻနေနေနဝ်ꩻသွူ။
ထုဲင်ႏနဝ်ꩻတဲး တခြင်တန်၊ မုဲးအေက်၊ မုဲးထို၊ မုဲးတြီ၊ မုဲးစတွာ၊ မုဲးဟန်အာကတ်၊ မုဲတုဲခူ၊ မုဲးကလန်-အဝ်ႏနွုတ်ꩻဖြုံႏပဉ်၊ မုဲးအေက်-ပထမငဝ်း (ရိုꩻရိုꩻ)၊ မုဲးထို-စတုတ္ထငဝ်း (အောန်ႏစွꩻ)၊ မုဲးတြီ-တတိယငဝ်း (ပက်ခါꩻ)-မဉ်ႏထွာပအိုႏနဝ်ꩻ ထွာနုဲင်းနဝ်ꩻ။
အဝ်ႏကုဲင်ဖြဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထုဲင်ႏရိုꩻရိုꩻယို ဖြဝ်ꩻဟဲ့ꩻ"မုဲးစမ်နာ့"၊ ထုဲင်ႏမုဲင်းအေက်ယို ဖြဝ်ꩻဟဲ့ꩻ"ယက်ꩻစမ့်"၊ ထုဲင်ႏမုဲင်းတြီယို ဖြဝ်ꩻဟဲ့ꩻ"ယက်ꩻခွုန်ꩻ"၊ ထုဲင်ႏမုဲင်းထိုနဝ်ꩻ ဖြဝ်ꩻဟဲ့ꩻ"စမ်တဝ့်ꩻ"၊ ထုဲင်ႏမုဲင်းစတွာနဝ်ꩻ ဖြဝ်ꩻဟဲ့ꩻ "မုဲးပေါဝ်"၊ ငဝ်းယဟန်ႏ (မုဲင်းကလန်)ယို ပအိုႏယင်ဖြဝ်ꩻယင် ထီႏတဝ်းအသုံꩻနဝ်ꩻသွူ။
ဗီးသွတ်ꩻခန်ꩻ
ဗီးသွတ်ꩻခန်ꩻယိုနဝ်ꩻ ထွာသမဲင်ꩻဖေႏတာႏဝွန်ႏတဲင် ကထွာဒါႏပိုလီꩻတပဲ့ꩻတွိုင်ꩻ အွဉ်ႏအရေꩻ အဝ်ႏလိုႏလွူꩻခါꩻငါႏနဝ်ꩻသွူ၊ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ကွပ်အဝ်ႏစပ်ဆွိုင်ꩻတွမ်ႏ ပအိုႏလိတ်မွူးသမဲင်ꩻ၊ အဝ်ႏသေလွဒျာႏအတွိုင်ꩻ လိတ်လုဲင်ꩻအဲဉ်ထဝ်း အဝ်ႏသုညဘဝ ဗꩻလွဉ်စွဉ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻအဝ်ႏအရန်း ကမာꩻဖေႏဒါႏ မွိုင်ꩻပျိုꩻဆရာႏတောႏသီးခေတ်၊ ရိုꩻဗာႏ ပအိုႏဒုတိယအကွို့ꩻနဝ်ꩻသွူ၊ မန္တလေꩻရတနပုံခေတ်အကို မွိုင်ꩻပျိုꩻနဝ်ꩻ တဲႏဆို့ꩻစလွေꩻဖေႏ ပအိုႏလိတ်လုဲင်ꩻအစွိုးအခြွီခေတ် ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
မန်းဖုံႏ ကအဝ်ႏထိုꩻအိင်္ဂလိသ်စူခလခိန်ႏနဝ်ꩻ ပအိုႏဖုံႏလဲ့ လဲဉ်းသော့ꩻဗာႏ ပဒေႏသရာဇ်စောက်ꩻဖါးစူခလ တနꩻခေတ်ကုဲင်တန်နဝ်ꩻသွူ၊ ဗိုန်နုဲင်းဝင်ꩻကရိုꩻ "မေႏပုမ်ႏကိုဗိုတုဲင်"နဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ ပအိုႏလိတ်လုဲင်ꩻပေါႏထန်ႏလွဉ်စခိန်ႏတန်သွူ၊ အဝ်ႏမွိုင်ꩻပျိုꩻနဝ်ꩻတဲင် နောင်ဟဲင်း စခြွီ ဆောင်ႏပြောင်း ပင်ပိုမ်ဆရာႏတောႏသီး ကအဝ်ႏရွစ်ပစိုႏဒါႏ ငဝ်းချော်ꩻတေ့ꩻပိုအခိန်ႏတန်သွူ။ မန်းခမ်း အီႏလꩻသွူလွတ်လပ်ရေꩻ ဂျပန်ခေတ်တွင်ꩻ ဆရာႏတကာႏစုမ်ႏ အီႏမာꩻလွေꩻ ဖြဝ်ꩻပိဋကတ်ဘာႏသာႏပြန်ႏ ပွယ်ꩻအုံကိုမ်တဲင် ဖြဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ဖေႏနေးဗွေႏဗိုန်ပအိုႏကပေါင်ꩻဗော့ꩻဖြဝ်ꩻ၊ ခွေထာꩻနာꩻထာꩻရိုꩻမွုန်းဒွုမ်တဲင် ဖေႏကသွဉ်လွဖြဝ်ꩻလိတ်ငါ၊ ပအိုႏလိတ်ကရိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ လိတ်မန်းဆေ့ꩻဆေ့ꩻ၊ လိတ်ဖြဝ်ꩻဆေ့ꩻဆေ့ꩻ၊ ပါဠိလိတ်ဆေ့ꩻဆေ့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻလွုမ်ꩻတဲင် ကွပ်ပအိုႏလိတ်ခေါ်ခေါ်နုဲင်းနဝ်ꩻတအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻမꩻ ဖေႏကသွဉ်လွသွော့လိတ်ဖြဝ်ꩻ ထွိုင်ႏခံႏဗာႏဝင်ꩻဒေါ့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ ထီသိမ်ႏဆရာႏတောႏအလောင်ꩻ ဗွေႏသုနန္ဒနဝ်ꩻ လိတ်ပအိုႏအကို ကဗိုန်ဗိုန်ဖြဝ်ꩻနဝ်ꩻ လွိုက်ထန်ႏထိုꩻထွူတွော့ꩻ တဲမ်းခါꩻဖေႏ "ပအိုႏအက္ခရာႏလိက်မွူးတသာ"စောင်ႏနဝ်ꩻသွူ။
အတွင်ꩻနဝ်ꩻကာႏ ပအိုႏယဟန်ႏ ရီထီသိမ်ႏဆရာႏတောႏနုဲင်းယို "မာꩻဖေႏလိက်ပအိုႏစဲစ်စဲစ် လꩻတဝ်းနဲ့"နုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ "မဉ်ႏမာꩻနဝ်ꩻတဲး လꩻဒျာႏ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ အခေႏအနေႏအလꩻ ပေါင်ꩻနေဒွိုန်းမꩻ အကျိုꩻအီႏအဝ်ႏတဲင် သွဉ်လွဗာႏနေကဒွိုန်း ပအိုဝ်ႏလိတ်မွူး အခင်ႏမွဉ်အွဉ်ႏမန်းလိတ်ယို၊ ဆုဲင်ꩻသူꩻ ပအိုႏဖုံႏအကို ဒါႏပညာႏသားမဉ်ႏအာလွဉ်နဝ်ꩻ မဉ်ႏတဲႏထွင်ႏနွောင်ꩻ ပအိုႏလိတ်အစဲစ်ခိန်ႏသူꩻမꩻ၊ မဉ်ႏတွိုႏတပဲ့ꩻတပန်ꩻသီးစိုးသူꩻမꩻ မဲ့ꩻတပဲ့ꩻဖုံႏ ထွင်ႏလွဒျာႏ"။ ကွဲႏတွော့ꩻ ပအိုႏငဝ်းအတာႏ ထွင်ႏခါꩻဖေႏ အရေꩻကတန်ဒါႏ ငဝ်းရန်းနဝ်ꩻသွူ၊ ငဝ်းရန်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အတွင်ꩻနဝ်ꩻကာႏလ ဖြဝ်ꩻလိတ်အကိုငါလဲ့ လꩻအဝ်ႏတဝ်းဒွိုန်း၊ "ထွင်ႏ"ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွင်ႏဒျာႏ တလꩻအဝ်ႏတဝ်းဒွိုန်းနဝ်ꩻမꩻ၊ ထွားထာꩻမာꩻအခေႏအနေႏထွူတဲင် ကရလိုႏအပ်ဒါႏ၊ အသုံꩻကရဝင်ႏဒါႏ၊ မဉ်ႏသုံꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထာꩻမာꩻလဲ့တွင်ႏတွိုႏယိုꩻ ထွင်ႏဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻစားမꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ"အထွင်ႏ"နဝ်ꩻသွူ။