cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
နီသမဲင်ꩻ နီလွူꩻထွားချာမꩻ
လိုꩻမျိုꩻတွိုင်ꩻလိုꩻမျိုꩻတွိုင်ꩻယို သမဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻအောဝ်ႏသဲင်ꩻဒျာႏသွူ။ သမဲင်ꩻကရိုꩻယို ထွာဒျာႏနီလိုꩻမျိုꩻအတာႏသွီႏသက်တလီးနောဝ်ꩻ ရတမာႏတောဝ်းရင်ꩻရင်ꩻသွူ။ ခေတ်ဟန်ႏသနီꩻနီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻသမဲင်ꩻယို ဖော်ႏထန်ႏလွူꩻထွားသားကထွိုင်ႏဆေ့ꩻငါႏတဲင်တွော့ꩻ ကွဲးထိုꩻမားသဲင်ꩻလွဉ်လဲဉ်းသွူ ဝင်ꩻလိုꩻမျိုꩻကပလို့ꩻခါꩻနီပအိုဝ်ႏသမဲင်ꩻဖုံႏတဲ့ အာငါႏလဲဉ်းတသေထွꩻလွဉ်ꩻတောဝ်းဒွုမ်ကဲဉ်းအာအာသွူ။
တယ်ႏပေႏခါကလွေꩻထင်ႏဒါႏအတန်ꩻကျောင်ꩻနောဝ်ꩻ သွဉ်ဗာႏဒျာႏ၊ လွူꩻထွားဗာႏဒျာႏဝင်ꩻလိုꩻမျိုꩻသမဲင်ꩻတဲင် ကွဲညညနီလိုꩻမျိုꩻသမဲင်ꩻယိုတသေလွတောဝ်းဒွုမ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ နုဲင်းခွေသွဉ်းထာꩻယူႏနောဝ်ꩻ သေစဲင်းချာသွူနီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻသမဲင်ꩻမꩻ မဉ်ႏလွူꩻထွားပါဝင်ꩻသမဲင်ꩻနောဝ်ꩻရယံသွူ။ နီလိုꩻမျိုꩻသမဲင်ꩻဆေ့ꩻဆေ့ꩻငါ‌သေချာတောဝ်းနောဝ်ꩻ မဉ်ႏညမဲ့ꩻနီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻသမဲင်ꩻထိုꩻမားသွူတကာႏတောဝ်း ဝင်ꩻမျောႏထိုႏပါနီလိုꩻမျိုꩻနောဝ်ꩻ ဟောဝ်ငမ်းခရာႏသꩻထွူႏခရာႏတန်သွူ။ ထွားနီပအိုဝ်ႏပေႏခေတ်ဟန်ႏသနီꩻအခေႏနေႏမွိုင် သေချာနီပအိုဝ်ႏသမဲင်ꩻအောဝ်ႏခွိုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻ ကေႏကေႏလယ်ႏလယ်ႏ အီႏထောင်ထွား၊ လွူꩻထွားချာနီသမဲင်ꩻနောဝ်ꩻ အာနဲ့ဆေ့ꩻနဲ့ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ရဟော်ꩻလိတ်သားအောဝ်ႏသေထီႏထွꩻဒျာႏမတာနေား။ ပွိုးတမုဲင်ꩻထူႏဂွုဏ်ႏဗာႏတွိုႏ အာႏဇာႏနီႏသီး၊ ပွိုးတမုဲင်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏပအိုဝ်ႏအွော့ꩻဝန်ရေꩻ၊ ပွယ်ꩻဒဲဉ်သီႏယိုတယ်ႏစမုဲင်ꩻကို ပွိုးတမုဲင်ꩻမာꩻဗာႏစစွဉ်ႏသမဲင်ꩻယိုဖုံႏနောဝ်ꩻ ရီစံꩻပအိုဝ်ႏပေႏခေတ်ယိုခါမွိုင် အီႏသေလို့နေဟောင်း သေချာနေသမဲင်ꩻခရာႏဟောင်း ဝင်ꩻဒေါ့ꩻတဲ့ဒေါ့ꩻလွဉ်ꩻဗော့ꩻနောဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုႏသမဲင်ꩻယို မဲ့ꩻထိုꩻတဗန်ႏဒါႏနေား။
ပွိုင်ႏဝွို့ꩻတွမ်ႏပအိုဝ်ႏလိုႏမျိုꩻသမဲင်ꩻယို တဲမ်းလိတ်သားခွေသွဉ်းယိုတဲ့ တသေချာလို့တောဝ်းဒျာႏနေနေ ကွဲးတွော့ꩻ ဖေႏကသေနောဝ်ꩻ တဲမ်းလိတ်သားအောဝ်ႏလွူꩻထွားချာဒျာႏနေနေသွူ။ ယိုခါနီသွဉ်းသီး မုဲင်းကောင်အင်စတီကျုအစွိုꩻနောဝ်ꩻ နီပအိုဝ်ႏလိုႏပေႏဖုံႏဖေႏကသေချာ လိုꩻမျိုꩻသမဲင်ꩻတဲင် အောဝ်ႏထေထန်ႏလွေꩻလဲဉ်း ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုႏသမဲင်ꩻအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏသွူ။ ထေထန်ႏနေးလွုမ်ꩻတမွေးတောဝ်း အီႏသွဉ်လွေꩻဖေႏနေးနောဝ်ꩻသွူ။ နီသွဉ်းသီးမုဲင်းကောင်အင်စတီကျုစွိုꩻ ခွိုင်ႏကသေခွိုင်ႏကနွောင်ꩻရာꩻနောဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏစေႏတနာႏ၊အနစ်နာႏတွော့ꩻ မာꩻလွေꩻဒျာႏလိုꩻမျိုꩻတာႏသွူ။ အယံသွတ်ꩻတဗာႏတထွာနွောင်ꩻတောဝ်းစွဉ်ႏလဲ့ ကသေထွိုက်ကသေသင်ꩻ၊ ကမာꩻထွိုက်ကမာꩻသင်ꩻယို အောဝ်ႏမာꩻလွေꩻဖေႏဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ပေါႏမာꩻလဲဉ်းသွူထာꩻမာꩻနောဝ်ꩻတဲ့ ဒေါ့ꩻဝွေႏဖန်ႏသားအောဝ်ႏဒျာႏရင်ꩻတဲင် အဟောဝ်ကိုနီသွဉ်းသီးအစွိုꩻနေးထူႏ တဟောဝ်တောဝ်းကို ဝေါင်ႏညာꩻထိုꩻဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
သေချာ၊ လွူꩻထွားချာနီးပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻသမဲင်ꩻမꩻ ဝင်ꩻလဲဉ်နီလꩻတောဝ်း၊ ဝင်ꩻချာႏနီလꩻတောဝ်း၊ ဝင်ꩻမျော်ႏထိုꩻနီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻသမဲင်ꩻလꩻတောဝ်း၊ ထွာတောဝ်းလိုꩻတငွို့လိုꩻတငွဉ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ သမဲင်ꩻကဖေႏသေꩻခါꩻတာႏဝွန်ႏယို နီပြေင်လောင်းကီအောဝ်ႏဒင်ႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏသေချာငါႏစွုမ်ႏဖြာꩻဖြာꩻသွူ။
ကွီဆုꩻထွာခွန်ထွာရဟန္တာႏ
"ပဌမပတ္ထနာသုတ် (ကွီဆုꩻထွာခွန်-ကွီဆုꩻထွာရဟန္တာႏ)" ခွန်ပိုခိုရတနာႏနဝ်ꩻ- ၁။ မွိုးဖဲ့ꩻဖါဖဲ့ꩻ အမျိုꩻစဲစ်ဒျာႏ၊ ကွပ်ပွိုးမွိုးဖဲ့ꩻဖါဖဲ့ꩻ အမျိုꩻစဲစ်တဲင် ခွေယိုနဝ်ꩻ မွိုးစဲစ်ဖါစဲစ်ဒျာႏ၊ ခံႏဗာႏတဝ်း ဝင်ꩻပယ်ႏ၊ 'ခွေယို ဖေႏနေးကထွာဗာႏသွော့ ခွန်နော'ဆုတောင်ꩻမောင်ꩻကော့ꩻ ကွီဆုꩻထွာခွန်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ၂။ ခွန်ပိုခိုရတနာႏနဝ်ꩻ နမ်းခြွိုင်ႏ၊ ယောင်ꩻဆင်ꩻတရေꩻတဲင် ခွေယိုနဝ်ꩻ နမ်းခြွိုင်ႏ၊ ယောင်ꩻဆင်ꩻတရေꩻဒျာႏ၊ သေန်ႏဒျာႏခွန် 'ခွေယို ဖေႏနေးကထွာဗာႏသွော့ ခွန်နော'ဆုꩻတောင်ꩻမောင်ꩻကော့ꩻ ကွီဆုꩻထွာခွန်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ၃။ ခွန်ပိုခိုရတနာႏနဝ်ꩻ မွိုးဖါရက်၊ ဖူးဝေးရက်တဲင် ခွေယိုနဝ်ꩻ မွိုးဖါရက်၊ ဖူးဝေးရက်ဒျာႏ၊ ခွေအဗာႏထွာခွန် 'ခွေယို ဖေႏနေးကထွာဗာႏသွော့ ခွန်နော'ဆုꩻတောင်ꩻမောင်ꩻကော့ꩻ ကွီဆုꩻထွာခွန်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ၄။ ခွန်ပိုခိုရတနာႏနောဝ်ꩻ ဒုံသားရက်၊ ဝေင်ꩻသားရက်၊ ခမ်းသားထီသားရက်တဲင် ခွေယိုနောဝ်ꩻ ဒုံသားဝေင်ꩻသားရက်၊ ခမ်းသားထီသားရက်ဒျာႏ၊ ခွေအဗာႏထွာခွန်၊ 'ခွေယို ဖေႏနေးကထွာသွော့ ခွန်နော'ဆုꩻတောင်ꩻမောင်ꩻကော့ꩻ ကွီဆုꩻထွာခွန်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ၅။ ခွန်ပိုခိုရတနာႏနောဝ်ꩻ ခွန်တပါꩻ ကဒါႏထွိုက် ကဒါႏသင်ꩻ ပညာႏနဝ်ꩻ ဒါႏဒျာႏတဲင် အုပ်ခမ်းအုပ်ထီနွောင်ꩻဒျာႏ၊ 'ခွေယို ဖေႏနေးကထွာဗာႏသွော့ ခွန်နော'ဆုꩻတောင်ꩻမောင်ꩻကော့ꩻ ကွီဆုꩻထွာခွန်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- အဗွန်ပီနုဲင်း ခွန်ပိုနဝ်ꩻနေနေ၊ အင်္ဂါႏငတ်ꩻပါꩻ၊ အချက်ငတ်ꩻချက် ကဗွေဒါႏ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ အကွီဆုꩻရဟန္တာႏနေနေသွူ၊ အင်္ဂါႏငတ်ꩻပါꩻ၊ အချက်ငတ်ꩻချက် နုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်- ၁။ ရဟန်ꩻ (တပါꩻ)နဝ်ꩻ သဒ္ဓါႏတရာꩻအဝ်ႏ၊ ယွုမ်းရတနာႏသွံပါꩻ၊ ယွုမ်းသဗ္ဗညုတဉာဏ်ႏတဲင် ခွေယိုနဝ်ꩻ သဒ္ဓါႏတရာꩻအောဝ်ႏ၊ ယွုမ်းရတနာႏသွံပါꩻ၊ ယွုမ်းသဗ္ဗညုတဉာဏ်ႏ၊ တန်ႏထွာဒျာႏရဟန္တာႏ 'ခွေယို ဖေႏကထွာသွော့ ရဟန္တာႏနော'ကွီဆုꩻရဟန္တာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ၂။ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ထာꩻဆာအဲဉ်ထဝ်း၊ ရောႏဂါႏကင်ꩻ၊ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻဟောဝ်၊ အားထွုတ်တရာꩻတဲင် ခွေယို ထွာနွောင်ꩻဒျာႏရဟန္တာႏ၊ 'ခွေယို ဖေႏကထွာသွော့ ရဟန္တာႏနော'ကွီဆုꩻရဟန္တာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ၃။ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ စွို့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏ၊ ဆရာႏလောင်း၊ သွꩻခွလောင်း အမွေးအမဲဉ်ႏအတွိုင်ꩻ မာꩻဒျာႏ၊ ဒေါ့ꩻဒျာႏ၊ အားထွုတ်တရာꩻတဲင် ခွေယို ထွာနွောင်ꩻရဟန္တာႏ၊ 'ခွေယို ဖေႏကထွာသွော့ ရဟန္တာႏနော'ကွီဆုꩻရဟန္တာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ၄။ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ မာꩻတဝ်းအကုသိုလ်ႏ၊ မာꩻဒျာႏကုသိုလ်ႏ၊ အားထွုတ်မွေးတရာꩻတဲင် ခွေယို ထွာနွောင်ꩻရဟန္တာႏ၊ 'ခွေယို ဖေႏကထွာသွော့ ရဟန္တာႏနော'ကွီဆုꩻရဟန္တာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ၅။ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ပညာႏအဝ်ႏ၊ အားထွုတ်မွေးတရာꩻတဲင် မာꩻဖေ့နွောင်ꩻကိလေႏသာႏ ဝိပဿနာႏဉာဏ်ႏ ပညာႏအဝ်ႏတွော့ꩻ ခွေယိုထွာနွောင်ꩻရဟန္တာႏ 'ခွေယို ဖေႏကထွာသွော့ ရဟန္တာႏနော'ကွီဆုꩻရဟန္တာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ ပဌမပတ္ထနာသုတ်)
ရေႏမိုးတွမ်ႏယွုမ်းအံႏ
"ရက်ခွိုꩻပအိုဝ်ႏပေႏ လိုꩻယွဲးစွိုꩻဖုံႏ အဓိကရေႏမိုးချက်တွမ်ႏ ယွုမ်းအံႏချက်"
၁။ လိုꩻမျိုꩻတွိုင်ꩻ လိုꩻမျိုꩻတွင်ꩻ လိတ်လုဲင်ꩻတွမ်ႏယေန်ႏငဲးရေꩻယို ကင်ꩻထိုꩻလို့ဝင်ꩻ တလꩻတဝ်းတဲင် နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယိုလဲ့ လိတ်လုဲင်ꩻတွမ်ႏယေန်ႏငဲးရေꩻ ယံမွန်ဗန်တသွောင်းထို တဉ်ႏခွေါင်လွဉ်။
၂။ နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ မူႏခိုပေႏတန်စွုမ်ႏဖြာꩻ ယံကဒါႏချာခါꩻ နီလိတ်ပအိုဝ်ႏ။
၃။ လိတ်လုဲင်ꩻကို ကထူႏထွိုက်ထူႏသင်ꩻ၊ ကလꩻထွိုက်ꩻလꩻသင်ꩻ ဗဟုသုတရေꩻရာႏဖုံႏ ယံကသေစုရွမ်လွဉ်။
၄။ ဝင်ꩻခမ်းဝင်ꩻထီ၊ ဝင်ꩻရပ်ဝင်ꩻရာႏ အအုံအအောဝ်ႏ အဒေါ့ꩻအဖြောဝ်ႏ အဆို့ꩻအရုဲင် အဖြေꩻအစာဖုံႏ ယံမုဲင်ꩻရာꩻ ကျမုဲင်ꩻရာꩻ စတဲင်အနယ်ꩻဖုံႏ မာꩻနုဲင်းတုꩻနုဲင်း ယံကဒါႏ။
၆။ နီစွိုးခွိုꩻ နီလိုꩻမျိုꩻ မဲ့ဖေႏကလေ နားယံကဗွောင် ထာꩻဝွေႏဖန်ႏ ယံကလုဲင်းလွဉ်။
၇။ လိုꩻဝါႏသနာႏ တဲမ်းလိတ် "ဆရာႏတဲမ်းလိတ်သား"လိုꩻစန်ႏဒါႏလင်္ကာႏ စီႏဒါႏကဗျာသား ယံဖေႏကလွိုင်ႏကွုန်ꩻအာလွဉ်။
၈။ ကွပ်ဟော်ꩻဖတ်ဗာႏလိတ်တဲင် တရပ်တွမ်ႏတရပ်' တဒုံတွမ်ႏတဒုံ' တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ ဖဉ်းမွိုတ်မုꩻမေတ္တာႏ' လွောင်ႏဗူႏမုꩻ ထာꩻညီႏညွတ်ရေꩻတွမ်ႏ သꩻရက်စွိုးခွိုꩻ ယံကပေါႏထန်ႏ တဉ်ႏခွေါင်လွဉ်။ -စတဲင်အချက်ဖုံႏယို ထွာလွဉ်ဗာႏအမန်ႏ နီသွဉ်းသီး လိုꩻယွဲးစွိုꩻ "အဓိဋ္ဌာန်ႏ ရေႏမိုးလွေꩻ"နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ကွပ်ဟော်ꩻဖတ်ထွားဗာႏ နီသွဉ်းသီး "လိုꩻယွဲးအာႏရဲင်ꩻ"လိတ်စောင်ႏပေႏယိုတွော့ꩻ ဝါႏသနာႏလိတ်လုဲင်ꩻ ဗွေႏသီးတွမ်ႏ ပရိသတ်ထွားလိတ်သားဖုံႏ သꩻချံꩻသာႏ ပျောႏသွင်ႏအောင်ႏမျင်ႏအီ၊ ထာꩻသေတရာꩻပေါႏအီငါ မီꩻတပျꩻယာႏ၊ သꩻရက်စွိုးခွိုꩻ ပေါႏတလာအီငါ တဝါႏသာငါတဲ့ နီသွဉ်းသီး လိုꩻယွဲးစွိုꩻ သꩻရေꩻစွုမ်းသွိုꩻအာတန်သွူ။ နီစွိုးခွိုꩻ ကတဲႏဆို့ꩻလွေꩻဒါႏ ခမ်းထီလိုမ်းဗဉ်ႏရေꩻတွမ်ႏ လွိုင်ႏကွုန်ꩻသာႏယာႏရေꩻအတွက် နီသွဉ်းသီး"လိုꩻယွဲးအာႏရဲင်ꩻ"လိတ်စောင်ႏယိုလဲ့ တဖဲ့ꩻတခေါဝ်အနေႏ' သုဲင်ꩻပေႏတတွတ်ꩻ အွတ်ꩻပေႏတခြုံး လုံးပေႏတတူႏအနေႏ အကျိုꩻထွာအီဗာႏအမန်ႏ နီသွဉ်းသီးရက်ခွိုꩻပအိုဝ်ႏပေႏ လိုꩻယွဲးစွိုꩻဖုံႏ ယွုမ်းအံႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
လိုꩻမွိုက်ဗာႏလာႏ
"လိုꩻမွိုက်ဗာႏလာႏ ပေါင်ꩻကွိုက်ꩻမာႏမွော့" နီဗွေႏဘုရာꩻ ကဟော်ꩻခါꩻဒါႏ (၃၈)ပါꩻ တရာꩻမင်္ဂလာႏနောဝ်ꩻ ပါဠိဂါႏထာႏပေါင်ꩻ အောဝ်ႏ (၁၀)ဂါႏထာႏသွူ။ တဂါႏထာႏနောဝ်ꩻ မင်္ဂလာႏတရာꩻပါ (၃)ပါꩻအောဝ်ႏ၊ ပါ(၄)ပါꩻအောဝ်ႏသွူ။ မင်္ဂလာႏတရာꩻယာႏ ဂါႏထာႏတဆီအကို ပထမဂါႏထာႏနောဝ်ꩻ နုဲင်းလယိုအတွိုင်ꩻသွူ။ = အသေဝနာ စ ဗာလာနံ၊ ပဏ္ဍိတာနဉ္စ သေဝနာ။ ပူဇာ စ ပူဇနေယျာနံ၊ ဧတံ မင်္ဂလမုတ္တမံ။
ပထမဂါႏထာႏ မင်္ဂလာႏတရာꩻ (၃)ပါꩻ
၁။ လိုꩻမွိုက်သီးယို မာꩻသွꩻပေါင်ꩻကွိုက်ꩻဗာႏတောဝ်း။ ၂။ ပညာႏအောဝ်ႏ လိုꩻဟောဝ်သီးယို မာꩻသွꩻပေါင်ꩻကွိုက်ꩻဗာႏ။ ၃။ ပူႏဇောႏထွိုက်ဒါႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏသီးယို ပူႏဇောႏဗာႏ။ မင်္ဂလာႏတရာꩻ ယိုသွံပါꩻအကို အမုဲင်(၁) မင်္ဂလာႏတရာꩻနောဝ်ꩻ "လိုꩻမွိုက်သီးယို မာꩻသွꩻပေါင်ꩻကွိုက်ꩻဗာႏတောဝ်း"ရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် မဉ်ႏမာꩻသွꩻ ပေါင်ꩻကွိုက်ꩻတောဝ်း လိုꩻမွိုက်နောဝ်ꩻ ထွာမင်္ဂလာႏ၊ မဉ်ႏမာꩻသွꩻပေါင်ꩻကွိုက်ꩻ လိုꩻမွိုက်နောဝ်ꩻ မင်္ဂလာႏကုဲင် အဓိပ္ပါယ်ႏလꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်မာꩻသွꩻပေါင်ꩻကွိုက်ꩻ လိုꩻမွိုက်တဲင် မင်္ဂလာႏထွာတောဝ်း၊ အသေဝနာစ ဗာလာနံ မင်္ဂလာႏကုဲင်၊ ပစ္စုပ္ပန်ႏ သံႏသရာႏ မော့ꩻဗာႏထာꩻဒုက္ခအကျောင်ꩻ ဖေႏကသေ ဖေႏကစဲင်းနောဝ်ꩻ အီႏတဲမ်းနယ်တွမ်ႏ ဝတ္ထုသက်သေႏ ဝီသတိနိပါတ် သတ္တိဂုမ္ဗဇာတ် နုဲင်းငါယိုသွူ။ ပွိုင်းလဲင်ႏစခါ ဥတ္တရပဉ္စာလခမ်းယို ပဉ္စာလခွန်ဟော်ခံꩻ အောဝ်ႏအုပ်ချုပ်လွေꩻတွင်ꩻ ဟိမဝန္တာႏကောင်ဖုဲင်းထင်ꩻ တခြာညိုးမွူးအကိုနောဝ်ꩻ ဝါႏကီႏဖုံႏအောဝ်ႏအုံ မီႏခိုႏသော့ꩻဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ ဟိမဝန္တာႏကောင်ဖုဲင်း ခꩻတဖဲ့ꩻ၊ တလီꩻနာရပ်နောဝ်ꩻ တခွန်ꩻသားလိုꩻမွိုက် ငတ်ꩻရျာꩻဒုံအောဝ်ႏသွူ။ ဟိမဝန္တာႏကောင်ဖုဲင်းခꩻတဖဲ့ꩻ၊ တလီꩻထျꩻရပ်နောဝ်ꩻ ရသေ့ꩻငတ်ꩻရျာꩻသီး အောဝ်ႏအုံသတင်ꩻသုံꩻသော့ꩻသွူ။
ကွဲးစုဲင်စုဲင် ကွဲးခါႏခါႏ
နီဖဝအကို နေ့ꩻဖူဗောင်း တစင်ဒွိုန်းခိန်ႏ ထာꩻသူႏသေ ဆေ့ꩻနေကခိန်ႏ ကတူႏတွမ်ႏခင်ႏ ခွယ်ꩻတလ့ꩻဒွိုန်းခိန်ႏခꩻချာတွမ်ႏခꩻငါ အနားတငီႏဒွိုန်းခိန်ႏ တနီꩻခါ အီႏထွာလွဉ်ဒါႏ အမျိုꩻယိုမွော့နဲး အပွုံႏနုဲင်းနဝ်ꩻ တသေယူႏဒါႏဒွိုန်းခိန်ႏဖုံႏယို အထင်းထိုꩻဒျာႏ တဖူꩻနဝ်ꩻ မဉ်ထောင်တဝ်း မဉ်လွေꩻတဝ်း မဉ်ကာတဝ်း ခွယ်ႏတရွို့ꩻထွူတွော့ꩻ တသေႏချာႏတဝ်း တဖူꩻ တမို့တမ တဖြီးတဖြဝ်း တဖူꩻ တကဲင်ႏတကင်ႏ တဖူꩻ နီဖဝ ကအီႏတကြွီႏလင်ꩻဒါႏ တဖူꩻ ဖဝတဗာႏလွုမ်း ကအီႏခေ့ꩻကရစ်ꩻဒါႏတဖူꩻ စစွဉ်ႏနုဲင်းယိုဖုံႏနဝ်ꩻ အစ/အထျ့ꩻနဝ်ꩻ ဗွိုန်ပီစွဉ်ႏမွော့ ထာꩻပျောႏတဆွိုးဒါႏတဝ်းစား နုဲင်းစွဉ်ႏမွော့ ဖဝတဗာႏလွုမ်း တဲးဝါးလဲဉ်းစား ကထွိုင်ႏည ကထွိုင်ႏသေနမ်း ပီဗွိုန်စွဉ်ႏ ဝင်ꩻကအံႏစုဲင်ဒါႏ တခိုးယမျိုꩻမျိုꩻကွဲးစုဲင်စုဲင် ကွဲးခါႏခါႏတေားဒျာႏနဝ်ꩻသွူ ။ နဝ်ꩻမꩻ ခွိုꩻသွုပ်ခွန်နင်ꩻသီးဖုံႏဟွေး လိုꩻခမ်းလောကကိုတဲ့ အပွုံႏအပွိုင် ပီနုဲင်းဥပမာႏ ကီယိုအတွိုင်ꩻ ထာꩻအမျိုꩻမုဲင်ꩻတယဝ်း အစနဝ်ꩻ မွေးလွိုႏလွိုႏလဲ့ အနာလွိုနဝ်ꩻ ထွာအီတေားထာꩻယပ်ꩻခြုံး နုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏအကျောင်ꩻ။
ဗာဟိယဒါရုစီရိယ
"ဗာဟိယဒါရုစီရိယ"
၁၀၁။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်- ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ အကျိုꩻတအဲဉ်ထဝ်း ကစီႏခါꩻဒါႏ ဂါႏထာႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာခန်းအပွုဒ်တရေင်တဲ့ယဝ်း တမျတ်တဝ်းခြာ၊ ဂါႏထာႏမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း ဟွိုန်ဗာႏထွူတဲင် ရာႏဂစဒျာႏ ကိလေႏသာႏခိုးလျား ထိုꩻမားခွꩻလို့၊ အကျိုꩻအဝ်ႏငါႏ ဂါႏထာႏတပွုဒ်ပေႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ တပွုဒ်ပေႏငါတဲ့ယဝ်း မျတ်ငါႏနဝ်ꩻသွူ။
ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ 'ဗာဟိယဒါရုစီရိယ'ဝတ္ထုယိုတဲင် "လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻသတိꩻနုဲင်းယို"
၁။ မွူးနီꩻသီ မဉ်ႏတတွိုႏတဝ်းနဝ်ꩻ မော့ꩻခန်းဘေꩻအန္တရာယ်ႏတဲ့ယဝ်း တသီတဝ်း-
၂။ ပေါႏထာꩻဝွေႏဖန်ႏဉာဏ်ႏ အဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻ ထာꩻကိုꩻကွယ်ႏမာႏဒါႏ-
၃။ ပေါႏသာႏယာႏ ဝင်ꩻကပူႏဇောႏ ပေါႏလောႏလာဘ်ဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ အကျင်ꩻမျတ် ထဲ့သွုမ်ꩻထိုꩻဒါႏ-
၄။ ပေါႏအားထွုတ်တရာꩻ သမထ ဝိပဿနာႏ (အနယ်ꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏ)နဝ်ꩻ သွုမ်ꩻခင်ꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ ဘဝယိုနဝ်ꩻ လꩻတဝ်းတရာꩻခန်းတဲ့ တွိုႏတစိုးစိုး တဇာတ်ဇာတ်သူꩻနဝ်ꩻ လꩻနွောင်ꩻယိုꩻတရာꩻထူꩻ တရာꩻမျတ်-
၅။ ပေါႏလူႏဖိုတဝ်း သင်္ကန်ꩻ သပိတ်နဝ်ꩻ မော့ꩻခန်းဘုရာꩻနမ်းနမ်းတဲ့ယဝ်း ထွာနွောင်ꩻတဝ်း "ဧဟိ ဘိက္ခု"ရဟန်ꩻ-
၆။ ဝွဋ်-ကရိုꩻနဝ်ꩻ လုဲင်ႏပြွတ်တလꩻတဝ်း-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻ လꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
ပအိုဝ်ႏစီꩻပွာꩻတွမ်ႏပွယ်ꩻစာꩻ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:လွိုင်ႏအာတာႏ
ရော်ꩻမွုန်းဗင်ႏဆျာႏ နီငဝ်းရာႏ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဘာႏသာႏငဝ်းငွါ
ထွို့ꩻဗူႏရေꩻ
ထွို့ꩻဗူႏရေꩻ
ကရိုꩻနဝ်ꩻ ၁။ အစွုမ်ꩻစွိုꩻ အဝ်ႏဗာႏတဉ်ႏတဉ်ႏခွေါင်ခွေါင်၊ အမျိုꩻသာꩻထာꩻမာꩻ အစွိုးတမျိုꩻလဲ့သင်၊ ခမ်းထီ၊ စီꩻပွာꩻ၊ ပညာႏ၊ ဘာႏသာႏ၊ သာႏသနာႏရေꩻ ထာꩻမာꩻဖုံႏလဲ့သင် ထာꩻမာꩻအကျိုꩻဆောင်ႏ ကောႏမတီႏစွုမ်ꩻစွိုꩻ မဉ်ႏအဝ်ႏတဉ်ႏတဉ်ႏခွေါင်ခွေါင်နဝ်ꩻ ထာꩻမာꩻတွိုႏခြောင်ꩻမွိုင်နဝ်ꩻသွူ။ နေးတွမ်ႏအစွိုꩻအနေႏ ကမာꩻထွိုက်ဒါႏ ထာꩻမာꩻမျိုꩻယို တဖြာꩻမာꩻလွုမ်ꩻ တထွာနွောင်ꩻတဝ်းတဲင် ယိုခါ စွိုးခွိုꩻလိတ်လုဲင်ꩻတွမ်ႏ ဘာႏသာႏ သာႏသနာႏရေꩻထာꩻမာꩻဖုံႏယို ထွာဒျာႏ အမျာꩻအစွုမ်ꩻစွိုꩻ အွဉ်ငါမုꩻ ထာꩻမာꩻမျိုꩻဒျာႏနဝ်ꩻမꩻ ဗဟိုႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ အွိုင်ႏ၊ ဒုံဆောင်ႏစစွဉ်ႏ ထာꩻမာꩻအကျိုꩻဆောင်ႏအစွုမ်ꩻစွိုꩻ အရန်းရန်းဖုံႏ အဝ်ႏလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ အစွုမ်ꩻစွိုꩻ အဝ်ႏထွူအတွိုင်ꩻ လွောင်ႏဗူႏရေꩻ မဉ်ႏအဝ်ႏမꩻ အစွိုꩻအီႏတဉ်ႏခွေါင်နွောင်ꩻ၊ အစွိုꩻမဉ်ႏတဉ်ႏခွေါင်မꩻ ကအင်းရေႏဒါႏ စွိုးခွိုꩻထာꩻမာꩻဖုံႏ အီႏတွိုႏခြောင်ꩻ၊ ထီႏနွောင်ꩻအနမ်းအခြုံဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ၂။ အစွုမ်ꩻစွိုꩻအာႏရင်ꩻ- အစွိုꩻစွိုꩻအာႏရဲင်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ အစွိုꩻနွို့ထာꩻမာꩻအမုꩻဆောင်ႏဖုံႏ အဆင်းအရန်းအလွောက်ꩻ တဖြာꩻဆေ့ꩻအာ လွုမ်းကွုမ်ႏမုꩻ၊ အထီအသွီႏဗွေလွုမ်းကွုမ်ႏမုꩻ၊ လွောင်ႏဗူႏမုꩻ၊ သွုန်ႏသꩻထင်ရုဲင်းဟန်မုꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အစွိုꩻစွိုꩻအာႏရဲင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ၂။(က) ဒုံဆောင်ႏ/ အွိုင်ႏ/ နယ်ႏ/ ဗဟိုႏစစွဉ်ႏ အဆင်းအရန်းဆဲင်ႏရာꩻ ကလိုႏအပ်ထွိုက်ဒါႏ ထာꩻမာꩻအမုဆောင်ႏ အစွိုꩻအဖြာꩻဆေ့ꩻအာ/ အပါꩻဆေ့ꩻအာဖုံႏ လွုမ်းကွုမ်ႏလဲ့ ထွာလဲဉ်းအာႏရဲင်ꩻ တမျိုꩻနဝ်ꩻသွူ။
ပုဂ္ဂိုလ်ႏအထီအသွီႏ ဗွေလွုမ်း
ကရိုꩻနဝ်ꩻ - (၁) သꩻရက်ခွိုꩻကအဝ်ႏဒါႏပုဂ္ဂိုလ်ႏ၊ (၂) ရိုꩻသာꩻစွို့ꩻစွဉ်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏ၊ (၃) မဉ်ထီႏဒျာႏ အမျာꩻအကျိုꩻ (ပရဟိတသꩻရင်ꩻကအဝ်ႏဒါႏပုဂ္ဂိုလ်ႏ)၊ (၄) အဓမ္မမျိုꩻနဝ်ꩻ အဓမ္မအတွိုင်ꩻ ရုဲင်းရုဲင်းဟန်ဟန် ဖြေႏသျင်ꩻဒင်ႏပျꩻဗွုန်ႏဒါႏပုဂ္ဂိုလ်ႏ၊ (၅) ထာꩻမာꩻမဲဉ်ႏအတွိုင်ꩻ ရုဲင်းရုဲင်းဟန်ဟန် ဖြေႏသျင်ꩻဒင်ႏပျꩻဗွုန်ႏဒါႏပုဂ္ဂိုလ်ႏ၊ (၆) အထီႏအဟွုန် ဗဟုသုတအဝ်ႏ (ဗဟုသုတဖေႏကလွိုင်ႏကွုန်ꩻအာ အဝ်ႏစုရွမ်)ဒါႏပုဂ္ဂိုလ်ႏ၊ (၇) စေႏတနာႏ၊ ဝါႏသနာႏ၊ အနစ်နာႏလဲ့ ခံႏနွောင်ꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏ၊ (၈) စုပေါင်ꩻအွဉ်ငါစနစ် သꩻရင်ꩻကအဝ်ႏဒါႏပုဂ္ဂိုလ်ႏ-အစွိုꩻကို ပုဂ္ဂိုလ်ႏစားယိုဖုံႏ မဉ်ႏပါသော့ꩻအာနဝ်ꩻ ထွာအစွိုꩻအာႏရဲင်ꩻ တမျိုꩻနေနေနဝ်ꩻသွူ။ ဒါႏပညာႏသား အထီအသွီႏကအဝ်ႏဒါႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏစားယိုဖုံႏ ဖေႏနေးကပါသော့ꩻလွဉ်နွောင်ꩻ အစွိုꩻကိုနဝ်ꩻ တလဲင်ႏတစိꩻစိꩻ စုရွမ်ထွို့ꩻဗူႏသော့ꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ အစွိုꩻကို သꩻရက်စွိုးခွိုꩻတအဲဉ်ထဝ်းပုဂ္ဂိုလ်ႏ၊ ရိုꩻသာꩻစွို့ꩻစွဉ်ႏမု တအဲဉ်ထဝ်းပုဂ္ဂိုလ်ႏ၊ ဟဝ်နမ်းတာႏပုဂ္ဂိုလ်ႏစစွဉ်ႏ အထီတသွီႏ တလွုမ်းတဝ်းပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ မဉ်ႏပါသော့ꩻအာနဝ်ꩻ လိုꩻအာစွဉ်ႏလဲ့ ပွယ်ꩻတကွုန်ꩻနွောင်ꩻတဝ်းတဲင် အစွိုꩻအာႏရဲင်ꩻ ဗွေလွုမ်းနွောင်ꩻအတာႏ အဝ်ႏလိုႏအာငါႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏအထီအသွီႏ ဗွေလွုမ်းဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ယဟန်ႏသားနဝ်ꩻ ကရိုꩻဒါႏအထီအသွီႏဖုံႏ အဝ်ႏဒျာႏလဲ့ နမ်းမော့ꩻထာꩻမာꩻ တမော့ꩻကျုံႏဗာႏဖိုတဝ်းနဝ်ꩻ အီႏနွို့ပါသော့ꩻညီꩻဗာႏ အစွိုꩻကိုယို သꩻရွူႏထိုꩻဒါႏနဝ်ꩻသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ နမ်းမော့ꩻထာꩻမာꩻ မဉ်ႏတလူႏလွဉ်ဗာႏ ကွဲးအာအာမꩻ အဝ်ႏထာꩻမာꩻတွမ်ႏထာꩻမာꩻ သွဉ်ချာဒျာႏတွော့ꩻ တလဲင်ႏတစိꩻစိꩻ ကျင်ႏလယ်ႏလွဉ်ဗာႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻသွူတကာႏတဝ်း အစွိုꩻကို လိုꩻမဲဉ်ႏ၊ ခင်ႏလမ်းမဲဉ်ႏ ဖေႏကထွာနွောင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏလိုႏလွိုက်ရွေꩻ ဒင်ႏမျောက်ဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဥပမာႏ- ပုဂ္ဂိုလ်ႏတပါꩻ/ တဖြာꩻနဝ်ꩻ ပညာႏထာꩻဒါႏလဲ့အဝ်ႏ၊ အသက်အရွယ်ႏလဲ့ ပေါင်းတန်၊ အစွိုꩻအလောင်း၊ အမျာꩻအလောင်း၊ စွိုးခွိုꩻအလောင်း ကအွဉ်နွောင်ꩻဒါႏ အထီအသွီႏလဲ့အဝ်ႏ၊ သꩻရက်စွိုးခွိုꩻလဲ့အဝ်ႏ၊ အနစ်နာႏလဲ့ခံႏနွောင်ꩻ၊ နမ်းမော့ꩻထာꩻမာꩻလဲ့မာꩻနွောင်ꩻ၊ စေႏတနာႏ၊ ဝါႏသနာႏလဲ့အဝ်ႏ၊ ရိုꩻသာꩻစွို့ꩻစွဉ်ႏမုꩻလဲ့အဝ်ႏ၊ ရုဲင်းဟန်မုꩻ သတ္တိꩻလဲ့လွုမ်း၊ အမျာꩻလဲ့အာႏကွိုꩻရိုꩻသေႏဒါႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ခင်ႏလမ်းမဉ်ႏမဲဉ်ႏလဲ့ အစွိုꩻထာꩻမာꩻ အင်းရွယ်ႏချက်ဖုံႏ အောင်ႏမျင်ႏနွောင်ꩻအီနဝ်ꩻသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ ဝွေꩻခင်ႏလမ်းမဉ်ႏတမဲဉ်ႏတဝ်းနဝ်ꩻ ကအီႏခွုမ်မာꩻ ထာꩻမာꩻသူꩻ အဝ်ႏလွိုႏလွိုႏကာႏကာႏ သꩻဓာတ်ကုဲင်းထဲ့ဖွိုႏထိုꩻဒါႏနဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ လိုꩻမဲဉ်ႏ ခင်ႏလမ်းမဲဉ်ႏနဝ်ꩻ အရေꩻတန်ငါႏနဝ်ꩻသွူ။
အစွိုꩻလွောင်ႏဗူႏရေꩻ
အစွိုꩻလွောင်ႏဗူႏရေꩻယိုလဲ့ အရေꩻတန်ကိစ္စ တမျိုꩻနေနေနဝ်ꩻသွူ။ အစွိုꩻလွောင်ႏဗူႏတဉ်ႏခွေါင်ရေꩻယိုနဝ်ꩻ တပါꩻတွမ်ႏတပါꩻ သေနာႏစွꩻခွင်ꩻမုꩻ၊ စာႏနာႏမုꩻသꩻဓာတ် သဘော်ꩻဗွိုန်ပီမုꩻဖုံႏယို ထွာအခေႏခံႏနဝ်ꩻသွူ။ ပြောင်ꩻလုဲင်ႏတဝ်းအချက်ဖုံႏ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏရေꩻအလꩻ ပျဿနာႏယဟန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻလဲ့ ယားကုဲင်အီဒါႏ အစွိုꩻလွောင်ႏဗူႏရေꩻနဝ်ꩻသွူ။ အရေꩻတန်ငါႏအချက်နဝ်ꩻ "စုပေါင်ꩻအွဉ်ငါမုꩻ" ထာꩻမာꩻဒျာႏတဲင် ပုဂ္ဂိုလ်ႏရေꩻအလꩻ ဟဝ်ဒေါ့ꩻသေနာႏ(ပုတ်ခတ်)တဝ်း အစွိုꩻအနေႏနဝ်ꩻသွူ။ ဒင်ႏပျꩻလွဝင်ꩻ အခရာႏမဉ်ႏအဝ်ႏလဲ့ ဒင်ႏပျꩻဖြောင်ဖြောင်ဗာႏလို့ဝင်ꩻ၊ တဖဲ့ꩻကဒင်ႏပျꩻဒါႏအချက်ဖုံႏနဝ်ꩻ တဖဲ့ꩻသားလဲ့ ထီႏဖွီဗာႏတဝ်း၊ အွဉ်ႏရေꩻအံႏသွင်ꩻထွူတဲင် နီဖဲ့ꩻနီခဝ် အဆင်ႏဖေႏကပြေႏနဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏထာꩻသေ (နာနာႏတွော့ꩻ ဖြေႏသျင်ꩻဟဝ်ဟဝ်ဒါႏဒါႏဗာႏလွဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ထာꩻမာꩻခွင်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ကျင်ꩻသုံꩻလွေꩻဗာႏဒျာႏ စုပေါင်ꩻအွဉ်ငါမုစနစ်ယိုနဝ်ꩻ လွောင်ႏဗူႏရေꩻယိန်းတဉ်ႏခွေါင်အီနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻဆေ့ꩻဖဲ့ꩻ ကဒင်ႏပျꩻလွဉ်ဒါႏ အချက်ဖုံႏနဝ်ꩻလဲ့ လိုꩻအာဖဲ့ꩻ အံႏသွင်ꩻထူႏရေꩻ သုံꩻသပ်ဝွေႏဖန်ႏ ရပ်ခံႏဆုံꩻဖျတ်ဖေႏဗာႏ၊ အွဉ်ႏဖွီထိုꩻဗာႏတဝ်းသွူ။ အဝ်ႏအစွိုꩻဆကီ အရန်းရန်း ကဆုံꩻဖျတ် ဖေႏအပ်လင်ꩻဒါႏ တာႏဝွန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ အစွိုꩻဆလ အရန်းရန်းဖုံႏ ထူႏတာႏဝွန်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ အခေႏအနေႏမဲဉ်ႏအတွိုင်ꩻ ဒင်ႏပျꩻဗာႏလွဝင်ꩻ၊ ကဒင်ႏပျꩻလွဉ်အတွိုင်ꩻ ဆဲင်ႏရာꩻတာႏဝွန်ႏအဝ်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏသီး ထူႏရေꩻဖြေႏသျင်ꩻဆွုမ်ႏဗာႏ၊ အွဉ်ႏနယ်လွေꩻဖေႏထဲင်းဗာႏ တဖူꩻရဲဉ်ႏဖုံႏ စစွဉ်ႏစားယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စုပေါင်ꩻအွဉ်ငါမုနဝ်ꩻသွူ။
အစီꩻဝွေꩻပွယ်ꩻမော့ꩻခွဲး တွမ်ႏလွောင်ႏဗူႏရေꩻ
အစီꩻအဝွေꩻပွယ်ꩻမော့ꩻခွဲယို ယိန်းအဝ်ႏခွိုꩻလဲ့ ယိန်းဟဝ်၊ ထွာအီလွောင်ႏဗူႏရေꩻ အခေႏခံႏနဝ်ꩻသွူ။ အစွိုꩻသားချင်ꩻချင်ꩻ မဉ်ႏမော့ꩻခွဲခွိုꩻလို့ဝင်ꩻမꩻ အကျောင်ꩻမဲဉ်ႏ အကျံႏဉာဏ်ႏတသာဖုံႏ ဒင်ႏပျꩻလူႏလုဲင်ႏလို့ဝင်ꩻတဲင် ကအီႏမာꩻငါလွေꩻထဲင်းဒါႏ ထာꩻမာꩻအလောင်း ဝွေႏဖန်ႏထီႏဖြောင်နွောင်ꩻအီနဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ အစွိုꩻပွယ်ꩻမော့ꩻခွဲ အဝ်ႏမုဲင်ꩻခါတရိုꩻတဝ်း အစွိုꩻသားစွုမ်ႏဖြာꩻ ပေါႏခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻ အဝ်ႏဟဝ်နဝ်ꩻ လိုႏထင်ႏငါႏ၊ နမ်းရင်ꩻထာꩻမာꩻ ကျိုꩻစာꩻအွဉ်ႏကုဲင်ယို့ꩻတွော့ꩻ ထူႏရေꩻဗာႏဒျာႏ အမျာꩻကိစ္စ၊ နမ်းရင်ꩻကိစ္စ လုံးဝမဉ်ႏတဖုဲင်ႏတဝ်းလာꩻလာꩻ၊ အွဉ်ႏကုဲင်လုံးဝ မဉ်ႏတလꩻတဝ်းရိုꩻလဲ့ တဲမ်းလိတ်ဖေႏဆန္ဒတွောꩻ (ဖေႏဗာႏဆန္ဒ)နဝ်ꩻမꩻ ထွာအံႏသွင်ꩻ၊ ရိုႏသေႏအမျာꩻ အစွိုꩻသားဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အစီꩻအဝွေꩻ ပွယ်ꩻမော့ꩻခွဲကို ၇၅ ရျာꩻခေါင်ꩻ မဉ်ႏတဗွေတဝ်းနဝ်ꩻ ထွာနွောင်ꩻတတဝ်း အစီꩻအဝွေꩻနဝ်ꩻမꩻ အတတ်နွိုင်ႏသွတ်ꩻ အွဉ်ႏရေꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ပွယ်ꩻမော့ꩻခွဲကို ကထင်ႏလွဉ်ဒါႏ အစွိုꩻသားအဖြာꩻ/ အပါꩻလဲ့မရိုꩻ အစွိုꩻအတွက်၊ အမျာꩻအတွက် အကျိုꩻကအဝ်ႏဒါႏ အကျံႏအဉာဏ်ႏဖုံႏ နမ်းဆန္ဒထာꩻထီႏဖုံႏ ကမဉ်ဒင်ႏပျꩻအတွိုင်ꩻ ဒင်ႏပျꩻခွင်ꩻအဝ်ႏဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ကမဉ်ဒင်ႏပျꩻဒါႏအတွိုင်ꩻ ပွယ်ꩻမော့ꩻခွဲကို အစွိုꩻအဝ်ႏစုံႏယာႏအတွင်ꩻ သံးတဒင်ႏပျꩻတဝ်းတဲင် အစီꩻအဝွေꩻထွူသွူမꩻ ဝွေႏဖန်ႏဒေါ့ꩻဆုဲင်ꩻ ဝင်ꩻမဉ်ꩻစားယိုဖုံႏလဲ့ လိုႏသျောင်ႏလꩻလꩻ၊ ယားကုဲင်အီငါႏလွောင်ႏဗူႏရေꩻ၊ ယားကုဲင်နွောင်ꩻအီဒါႏ သꩻဓာတ်ရေꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ဆန္ဒအတွိုင်ꩻ ဒင်ႏပျꩻဝွေႏဖန်ႏဖြောင်ဖြောင်ဗာႏဒျာႏ ပွယ်ꩻမော့ꩻခွဲကိုနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻသွူတကာႏတဝ်း အဝ်ႏပွယ်ꩻမော့ꩻခွဲကို စုပေါင်ꩻကဆုံꩻဖျတ်သေꩻခါꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻတဖူꩻစဲဉ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻလဲ့ တာႏဝွန်ႏကေႏကေႏ ကအီႏကျိုꩻဆောင်ႏလွေꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအစွိုꩻသားတွိုင်ꩻသီး တာႏဝွန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ တောင်ꩻသေꩻ// ပွယ်ꩻမော့ꩻခွဲတဗာႏအကို (ပီပြင်မု) ဖေႏကအဝ်ႏနဝ်ꩻလဲ့ ဖျင်ဆင်ဗာႏ ပွယ်ꩻအခန်ꩻအနာꩻ၊ ကဖျင်ဆင်သေꩻခါꩻဒါႏအတွိုင်ꩻ သဘာပတိ၊ နာယက၊ ဥက္ကဋ္ဌ၊ အွဉ်အကိုရေꩻ၊ အစွိုꩻနွို့၊ အွဉ်ႏခြပ်သား၊ ဒင်ႏမတ်တန်ꩻသား ပုဂ္ဂိုလ်ႏစားယိုနဝ်ꩻ ကချꩻသေꩻဒါႏ ခင်ႏလမ်းအတွိုင်ꩻ သတင်ꩻသုံꩻ/ အုံဗာႏနဝ်ꩻသွူ။
သွုန်ႏသꩻထင် ရုဲင်းဟန်မုꩻ
သွုန်ႏသꩻထင် ရုဲင်းဟန်မုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏသꩻရက်ခွိုꩻတွော့ꩻ စွိုးခွိုꩻအတာႏ အကျိုꩻကအဝ်ႏထာꩻမာꩻဖုံႏယို မဉ်မော့ꩻတလူႏအဆူႏအနာႏ နုဲင်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတယဝ်း ခံႏတဝ်းအဆွတ်၊ ဝီရိယအဝ်ႏအဝ်ႏ တွူႏတရန်ငါနွောင်ꩻ သတ္တိမျိုꩻဖုံႏယိုသွူ။ ထာꩻမာꩻအမျိုꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ပြွစ်ꩻပြေလွုမ်းချော်ꩻစွဉ်ႏတလဲင်ႏချင်ꩻ တအဝ်ႏကြွို့ꩻတဝ်းတဲင် ဆေ့ꩻတွမ်ႏအာ ခံႏဗာႏဝင်ꩻဝွေႏဖန်ႏ ဒေါ့ꩻရိုꩻမု အဆူႏအနာႏ တမျိုꩻမျိုꩻအဝ်ႏဒါႏဒျာႏရင်ꩻ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ကာလ၊ ဒေသ၊ အခေႏအနေႏအလꩻ ကကျိုꩻစာꩻ မာꩻထွိုက်မာꩻသင်ꩻဒါႏ အမျိုꩻသာꩻထာꩻမာꩻယို တခံႏဆွတ်ချာဗာႏဝ်း၊ အစွန်ꩻကအဝ်ႏအတွိုင်ꩻ နေးတွမ်ႏအစွိုꩻအာႏ၊ ခမ်းသားအာႏစုပေါင်ꩻဝင်ꩻတွော့ꩻ ကျိုꩻစာꩻခွုမ်မာꩻထဲင်းထဲင်းဗာႏ ထာꩻမာꩻနဝ်ꩻသွူ။ စွိုးခွိုꩻဘာႏသာႏ၊ သာႏသနာႏ၊ ပညာႏ၊ စွိုးခွိုꩻလိတ်လုဲင်ꩻ တွမ်ႏယေန်ႏငဲမုꩻ ယံတဉ်ႏခွေါင် ထင်ႏထိုတသွောင်းလွေꩻငါမပ်မပ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏနီစွိုးခွိုꩻ တာႏဝွန်ႏထာꩻမာꩻဒျာႏတဲင် သမဲင်ꩻဖေႏတာႏဝွန်ႏအလꩻ တာႏဝွန်ႏကေႏကေႏ ကခွုမ်မာꩻထွိုက်သင်ꩻဒါႏအတွိုင်ꩻ ရုဲင်းရုဲင်းဟန်ဟန် ခွုမ်မာꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ သွုန်ႏသꩻထင် ရုဲင်းဟန်မုꩻဖုံႏယိုလဲ့ ထွာအစွိုꩻအာႏရဲင်ꩻတမျိုꩻနေနေသွူ။
ထွို့ꩻဗူႏရေꩻ - နီစွိုးခွိုꩻ ဖေႏကအဝ်ႏတဗူႏချင်ꩻ၊ တသꩻချင်ꩻလဲ့သင်၊ စွိုးခွိုꩻလိတ်လုဲင်ꩻ၊ ဘာႏသာႏ၊ သာႏသနာႏ၊ ပညာႏ၊ ထမ်းထီရေꩻ၊ စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ ထာꩻသေထာꩻဒါႏဖုံႏလဲ့သင်၊ စွိုးခွိုꩻယေန်ႏငဲးမု ထိန်ꩻသိမ်ꩻရေꩻဖုံႏလဲ့သင် တမျိုꩻသာꩻလွုမ်း နွောင်ꩻရာꩻ တဖြာꩻတဖဲ့ꩻတခဝ် ဖေႏကကျိုꩻစာꩻ ခွုမ်မာꩻရောင်အတွက် ကအီႏထွို့ꩻချာ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻဖုံႏယို အဝ်ႏလိုႏငါႏ ခေါင်းဆောင်အွဉ်ငါသားဟဝ် တွမ်ႏဆဲင်ႏရာꩻအစွိုꩻ တဉ်ႏတဉ်ႏခွေါင်ခွေါင် ဖေႏကအဝ်ႏဗာႏ အစွိုꩻအလွောင်ႏအဗူႏ အရန်းရန်း၊ မဉ်ႏအဝ်ႏထွူ တဉ်ႏတဉ်ႏခွေါင်ခွေါင်နဝ်ꩻမꩻ တရန်းထွို့ꩻဗူႏလွေꩻဗာႏယင်း လူထုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ကအီႏထွို့ꩻဗူႏလွေꩻဒါႏ လူထုယို အခေႏခံႏနဝ်ꩻ - (က) အဝ်ႏလူထုကိုတဲင်တွော့ꩻ ဖေႏကထွာချာ လူထုအတာႏ။ (ခ) သာႏသနာႏရေꩻ၊ ဘာႏသာႏရေꩻ၊ ပညာႏရေꩻ၊ လွောင်ႏဗူႏရေꩻ အနစ်သာရယို ဖေႏသဘော်ꩻကဗွောင် သျင်ꩻပျꩻနယ်ဗာႏ။ (ဂ) ထာꩻမာꩻစွိုꩻသား ခံႏနယ်ပျꩻနယ်ဗာႏ။ (ဃ) စွိုးခွိုꩻသမဲင်ꩻရေꩻယို ဒေါ့ꩻဟော်ꩻသျင်ꩻပျꩻနယ်ဗာႏ။ (င) စွိုးခွိုꩻလိတ်လုဲင်ꩻယို အရေꩻတန်ငါႏအကျောင်ꩻ ဒေါ့ꩻဟော်ꩻနယ်ဗာႏ။ (စ) ထွို့ꩻဗူႏတွမ်ႏလိတ်စောင်ႏ။ အချက်အမုဲင် (က) ဗꩻ (စ)ဖုံႏယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထွို့ꩻဗူႏတွမ်ႏသဘော်ꩻတရာꩻနယ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ခေတ်အလွောက်ꩻတွော့ꩻ သင်ꩻရာꩻခင်ႏလံးနဝ်ꩻ ထွို့ꩻဗူႏတွမ်ႏအနုပညာႏနယ်ꩻယိုလဲ့ လိုႏအပ်ငါႏနေနေနဝ်ꩻသွူ။ (ဆ) ငဝ်းတဲက်၊ ငဝ်းတဲက်ဒွေါင်ႏ၊ ငဝ်းတချင်ꩻ၊ အဒုံႏအအူ အကျူႏပဒေႏသာႏစားယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာခေတ်လိုꩻပေႏသꩻရာႏတဲင် အနုပညာစားယိုလဲ့ ထွာအခေႏခံႏ ထွို့ꩻဗူႏရေꩻတမျိုꩻနဝ်ꩻသွူ။
အဝ်ႏလူထုကို ဖေႏကထွာချာ လူထုအတာႏ
အဝ်ႏလူထု ကလွိုက်ရွေꩻ ဒင်ႏမျောက်ဒါႏ လူထုနမ်းတင် ထာꩻမာꩻသားတရိုꩻတဝ်း အလွောင်ႏအဗူႏတစွိုးစွိုးကိုတရိုꩻတဝ်း အမျာꩻသဘော်ꩻလꩻ ကဒင်ႏမျောက်ထင်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏယို ထွာဒျာႏ အမျာꩻအကျိုꩻတာႏနဝ်ꩻသွူ။ အစွုမ်ႏစွိုꩻကိုယို ထွာဒျာႏအမျာꩻဖေႏတာႏဝွန်ႏတွောꩻ ဆောင်ႏရွက်ဖေႏဗာႏ အမျာꩻအကျိုꩻ၊ စွိုးခွိုꩻဖေႏတာႏဝွန်ႏတွော့ꩻ ခွုမ်မာꩻဗာႏဒါႏ စွိုးခွိုꩻအကျိုꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏလူထုကိုတွော့ꩻ ထွာလူထုအတာႏနဝ်ꩻသွူ။ အချက်ယိုနဝ်ꩻ နယ်ႏပယ်ႏလုဲင်းစွဉ်ႏလဲ့ ယိုကိုနဝ်ꩻ တဲမ်းနယ်ဖေႏဗာႏ အမော့လွုမ်ꩻသွူ။
ထာꩻမာꩻစှိုꩻသား ခံႏယပ်ꩻနယ်ဗာႏ
အမျာꩻသဘော်ꩻလꩻ ကဒင်ႏမျောက်ဒါႏ အမုဆောင်ႏသားစွိုꩻဖုံႏယို အမျာꩻအကျိုꩻအတွက် ခံႏယပ်ꩻခံႏပန်ꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ အစွိုꩻသားဖုံႏ မဉ်ႏခံႏယပ်ꩻ၊ ခံႏခုဲင်ႏနွောင်ꩻနဝ်ꩻမꩻ ထာꩻမာꩻအီႏအောင်ႏယိုꩻသွူ။ အမျာꩻအကျိုꩻ စွိုးခွိုꩻတိုꩻတက်ရေꩻအတွက် အဝ်ႏအယပ်ꩻအခုဲင်ႏကို အစွိုꩻသားဖုံႏ ခွꩻညီꩻလျားပီတွော့ꩻ တွူႏတရန်ထင်ႏဗာႏ ယပ်ꩻယပ်ꩻခုဲင်ႏခုဲင်ႏ ကတွူႏတရန်လွဉ်လဲဉ်းအတွိုင်ꩻ အကျိုꩻအမျတ် ဖေႏကအဝ်ႏနွောင်ꩻနဝ်ꩻ တစွိုးခွိုꩻလွုမ်း တာႏဝွန်ႏအဝ်ႏညီꩻဝင်ꩻ အွိုးစခါ လိုꩻဖြားစိုးလဲ့ စွိုးခွိုꩻအတွက် ခံႏယပ်ꩻခုဲင်ႏ၊ လူႏဗာႏတွမ်ႏသွီႏသက်မꩻ နီဘဝအဆင်းအရန်း တွိုႏလꩻနုဲင်းယို စစွဉ်ႏစားယိုလဲ့ ဒေါ့ꩻဟော်ႏဖေႏထွူအတွိုင်ꩻ အစွိုꩻသားဖုံႏလဲ့ ခံႏယပ်ꩻခံႏခုဲင်ႏလွိုဗာႏဝင်ꩻ ကျိုꩻစာꩻလွိုလွိုဗာႏဝင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အစွိုꩻသားဖုံႏသားအနေႏ မဉ်ႏခံႏယပ်ꩻ ခံႏခုဲင်ႏနယ်မꩻတဲင် လူထုဖုံႏလဲ့ အီႏအွဉ်ႏရေꩻလွဉ် အမျိုꩻသာꩻတာႏနဝ်ꩻသွူ။
စွိုးခွိုꩻသမဲင်ꩻရေꩻ
စွိုးခွိုꩻသမဲင်ꩻရာႏဇဝင်ႏယို ထွို့ꩻဗူႏရေꩻအတွက် အရေꩻတန်ငါႏ လိုꩻတွိုင်ꩻသီးမဉ်ႏသေစဲင်းချာ စွိုးခွိုꩻသမဲင်ႏမꩻတဲင် အဝ်ႏသမဲင်ꩻ ကဖေႏလွဉ်ဒါႏ စွိုးခွိုꩻသꩻဓာတ်ရေꩻဖုံႏ အီႏပေါႏပေါက်လွဉ်နဝ်ꩻသွူ။ သမဲင်ꩻကိုအလꩻ ကကာႏလွဉ်ဗာႏဒါႏ ခတ်အဆက်ဆက် ဘဝမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏယို ထွာအီလိုꩻမျိုꩻ သꩻဓာတ်ရေꩻဖုံႏနဝ်ꩻမꩻ သမဲင်ꩻရာႏဇဝင်ႏယိုလဲ့ ဟော်ꩻနယ်လွေꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။
ပညာႏရေꩻ၊ ဘာႏသာႏရေꩻ၊ သာႏသနာႏ၊ လွောင်ႏဗူႏရေꩻ
သေနာႏလွဉ်သွူ စွိုးခွိုꩻသမဲင်ꩻ ရာႏဇဝင်ႏတဲင် အဝ်ႏသမဲင်ꩻကိုကလွဉ်ဒါႏ ထာꩻသေအလောင်း သꩻရက်ခွိုꩻဖုံႏ ပေါႏလွဉ်ထွူခါ ပစ္စုပ္ပန်ႏအနာႏဂတ် လိုꩻမုအုံအဝ်ႏရေꩻ ဖေႏကထွꩻတသွုန်လꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ အီႏကျိုꩻစာꩻသွုပ်လွေꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ ပစ္စုပ္ပန်ႏတွမ်ႏ အနာႏဂတ် သာႏယာႏရေꩻအတွက် အရေꩻတန်ငါႏ ပညာႏရေꩻ၊ ဘာႏသာႏရေꩻ၊ သာႏသနာႏရေꩻ၊ လွောင်ႏဗူႏရေꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ လိုꩻမုရေꩻ၊ ခမ်းထီရေꩻ၊ မဲ့ဖြုံႏကထွာဒါႏ ပညာႏရေꩻ၊ မွိုးဖါထုံꩻစံႏယေန်ႏငဲးရေꩻ၊ အမွေႏတဉ်ႏခွေါင်တာႏ သေႏမုꩻကရိုꩻဒါႏ ဘာႏသာႏရေꩻ၊ လောကသံႏသရာႏ အကျိုꩻစီꩻပွာꩻအတွက် အမျတ်သွတ်ꩻအာႏကွိုꩻခရာႏကထွာဒါႏ သာႏသနာႏရေꩻ၊ စွိုးခွိုꩻကွိုက်ꩻပေါင်ꩻ အုံအဝ်ႏသွီႏထီꩻရက်ပဲင်ꩻရေꩻ၊ ခမ်းထီဒုံဆောင်ႏ သာႏယာႏရေꩻကထွာဒါႏ လွောင်ႏဗူႏရေꩻဖုံႏယို အရေꩻတန်ငါႏအကျောင်ꩻ အနစ်သာရဖေႏကပေါႏ သဘော်ꩻဖေႏကဗွောင်နဝ်ꩻ ဟော်ꩻနယ်ဗာႏ၊ သဘော်ꩻဖေႏကဗွောင်လွ ပငါပရာꩻနဝ်ꩻမꩻ ခွိုꩻရက်သꩻဖုံႏ အီႏပေါႏလွဉ်နွောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
စွိုးခွိုꩻလိတ်လုဲင်ꩻရေꩻ
လိတ်လုဲင်ꩻအဝ်ႏ လိုꩻမျိုꩻတွမ်ႏ အဲဉ်ထဝ်းလိုꩻမျိုꩻသီး အဆင်းအရန်း ကွာႏဝင်ꩻပုံႏဖုံႏ လိတ်လုဲင်ꩻထိုꩻမား လိုꩻထိုꩻမားဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏ၊ လိတ်လုဲင်ꩻယို အရေꩻတန်ငါႏ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယိုလဲ့ သျင်ꩻပျꩻနယ်ဗာႏစဲင်းစဲင်း၊ မဉ်ႏသေစဲင်း လိတ်လုဲင်ꩻတန်ႏဘိုꩻနဝ်ꩻမꩻ သꩻအီႏဝင်ႏရောင်၊ အီႏသွဉ်ရောင်ဝင်ꩻနဝ်ꩻမꩻ လိတ်လုဲင်ꩻအီႏထင်ႏထို၊ အီႏတဉ်ႏခွေါင်၊ လိတ်လုဲင်ꩻမဉ်ႏတဉ်ႏခွေါင်နဝ်ꩻမꩻ နီစွိုးခွိုꩻ အီႏတိုꩻတက်တဉ်ႏခွေါင်တသေႏဗာႏနဝ်ꩻသွူ။
နီသꩻရာႏခါႏ
"နီသꩻရာႏခါႏ မဲတဗာႏ" ကအီႏမာꩻလွေꩻဒါႏ ပွယ်ꩻလွိုက်ရွေꩻ "မဲ"မွူးနီꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏကုဲင်အနီꩻပဲင်ꩻလွုမ်ꩻ၊ တညငါႏတောဝ်းဒွုမ် အခိန်ႏကို နီကအီႏလွိုက် နီကအီႏဒင်ႏကီဒါႏ နီလိုꩻတန်အခွင်ꩻအရေꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ခမ်းသားသီးစူကိုနောဝ်ꩻသွူ။ နီကအီႏလွိုက် နီကအီႏဖေႏဒါႏမဲနောဝ်ꩻ အီႏထွာလွဉ်နီလိုꩻတန်တဲင် လွိုက်ရွေꩻဒါႏဒါႏ ထောင်ထွားသေႏသေႏချာႏချာႏထွူမꩻ မဉ်ႏဖေႏနောဝ်ꩻ နီအတာႏ အကျိုꩻအီႏအောဝ်ႏအာနောဝ်ꩻသွူ။ ယိုခါနောဝ်ꩻ ပါတီအစွိုꩻမုဲင်ꩻတယောဝ်း အခွင်ꩻအရေꩻ အောဝ်ႏနုဲင်းနုဲင်းဝင်ꩻတဲင် ခွေလဲ့လွဉ်သွေꩻ၊ နာꩻလဲ့လွဉ်သွေꩻလွဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ပါတီယဟန်ႏနောဝ်ꩻ ယံဒျာႏအကျိုꩻဟော်ꩻလွုမ်ꩻတဲ့အောဝ်ႏ၊ ဖေႏကလꩻမဲတဲင် အီႏမာꩻဖေႏခမ်းသားမွိုးနုဲင်းယို ဖေႏကလꩻယိုယိုနောဝ်ꩻနောဝ်ꩻ မဲ့ꩻနီမာꩻဖေႏဒျာႏ ဒေါ့ꩻကီနုဲင်းနောဝ်ꩻလဲ့ အမွေးမွေးထာꩻမာꩻနောဝ်ꩻ သေႏချာႏမုꩻတအောဝ်ႏတောဝ်း၊ ခမ်းသားအကျိုꩻတာႏ မာꩻလဲ့တမာꩻဖိုတောဝ်းစားနောဝ်ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ ခမ်းသားမွိုးဖါသီး အောဝ်ႏလိုႏယူႏခူခူ၊ ထွားဒါႏဒါႏငါႏနောဝ်ꩻသွူ။ နီယိုနောဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻတဲင် ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ လိုႏအပ်ချက်အောဝ်ႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ သꩻမဲဉ်ထွာနုဲင်းမုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိာꩻ လိုꩻတန်ချာဒျာႏမꩻ အသေနာႏသွတ်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ အောဝ်ႏလိုႏချက် အောဝ်ႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ သေနာႏလွုမ်ꩻစားနောဝ်ꩻလဲ့ တလꩻတောဝ်းဒွိုန်း၊ ယိုခါ ခေတ်အခေႏနေႏအလꩻ မဉ်ႏထွာဒျာႏ နီအမတ်လိုꩻတန် မဉ်ႏနွို့လွေꩻနွောင်ꩻ လွတ်တောႏကိုနုဲင်းနောဝ်ꩻမꩻ မာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻထာꩻမာꩻယို အီႏလꩻလွဉ်နောဝ်ꩻသွူ။ "လိုꩻတသဉ် မဲဉ်ဟောဝ်နုဲင်းမုဲင်ꩻဟောဝ် ထွꩻတောဝ်းမွိုးဖါယာႏ"ကရိုꩻဒါႏငေါဝ်းအတွိုင်ꩻ နီယိုအောဝ်ႏလိုႏယွုမ်းကြွို့ꩻကြꩻတောဝ်း လိုꩻတသဉ်ငေါဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။ ငတ်ꩻနေင်ႏမꩻတလဲင်ႏ ပွယ်ꩻလွိုက်ရွေꩻအောဝ်ႏတဲင် ငတ်ꩻနေင်ႏအတောႏတွင်ꩻကို ကအီႏထွာဒါႏနီလိုꩻတန်နောတ်ꩻ နေးတွမ်ႏသꩻရက်စွိုးခွိုꩻ အဗွေတဗာႏတွော့ꩻ စဉ်ꩻစာꩻစဲင်းစဲင်းထွူမꩻ မဉ်ႏဖေႏမဲ့နောဝ်ꩻ မာႏတရွို့ꩻဒါႏတောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။ နီပအိုဝ်ႏအခွင်ꩻရေꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ နီပအိုဝ်ႏစူကို၊ မဉ်ႏယွုမ်ႏအံႏနုဲင်းနောဝ်ꩻလဲ့ အောဝ်ႏလိုႏဖေႏအာႏသော့ꩻချာဒျာႏ နီပအိုဝ်ႏအမုဲင်နဂါꩻနောဝ်ꩻသွူ။ အခိန်ႏယိုနောဝ်ꩻ ဝင်ꩻမဲဉ်လꩻ နီမဲတဲင် ငေါဝ်းအွီႏငွါသာႏ ကလွဉ်သွေꩻ၊ ကလွဉ်ဒေါ့ꩻဖေႏဒါႏနီနောဝ်ꩻ နုဲင်းစွဉ်ႏအီႏထင်ႏဗာႏစွဉ်ႏ နိဗ္ဗာန်ႏချမ်းယောင်ႏယောင်ႏ၊ နာႏတလေ့ꩻမွေးစွဉ်ႏရိုꩻလဲ့ အောဝ်ႏလိုႏယွုမ်းကြွို့ꩻတောဝ်းသွူ။ နုဲင်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻဝယောဝ်း နီပအိုတွမ်ႏတွမ်ႏ နီပအိုဝ်ႏနမ်းတွမ်ႏနမ်း အခွင်ꩻအရေꩻယို နီဖန်ဆင်ꩻခွင်ꩻဖေႏကအောဝ်ႏချာဒျာႏနောဝ်ꩻ ယွုမ်းအံႏအာႏကွိုꩻဒျာႏသွော့ "နီခွိုꩻ နီလိုꩻမျိုꩻ၊ နီသွီႏ နီယာႏစဲစ်စဲစ်ကထွာဒါႏ မုဲင်တံႏဆိတ် 'နဂါꩻ"မꩻ နီအိုဝ်ႏအတွက်တာႏ ကအီႏဒဲင်ကာခီႏငါသူꩻနောဝ်ꩻ အဆင်ႏပြေႏပြေႏအီႏကာႏတွူႏတရန်လွေꩻနွောင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ကအီႏဆွုံꩻဖျတ်အွဉ်ႏထွော့ဖေႏဒါႏ နီပအိုဝ်ႏနမ်းမဲင်ႏအုပ်ချွုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသကိုလွုမ်ꩻတကာႏတောတ်း ခမ်းသားမွိုးဖါသီး၊ ကအောဝ်ႏကော့ꩻမောင်ꩻဒါႏ ဖေႏကလꩻပအိုဝ်ႏခမ်းထီကရိုꩻနောဝ်ꩻလဲ အထျꩻအောဝ်ႏဒျာႏ ခမ်းသားမွိုးဖါသီး ထာꩻဆွုံꩻဖျတ်စူမုဲင်အလောင်းနောဝ်ꩻသွူ။ နောဝ်ꩻမꩻ ခမ်းသားမွိုးဖါသီး မဉ်ႏပသာထင်ႏကီ၊ မဉ်ႏအွဉ်ႏထွော့၊ မဉ်ႏဒင်ႏမျောက်ဖေႏမꩻ အီႏထွာနွောင်ꩻ၊ အီႏလꩻနွောင်ꩻမာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ မာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ- "ခမ်းတာႏ""နမ်းတာႏ" အောဝ်ႏနီမျိုꩻတဲင် ယိုနောဝ်ꩻ အီႏထွာလွေꩻဒျာႏ "ခမ်းတာႏ"ဖူးဝေးမွိုးဖါသီး အကျိုꩻတရာꩻနောတ်ꩻမꩻ ခမ်းသားမွိုးဖါသီး "သꩻရာႏခါႏ မဲတဗာႏ"နောဝ်ꩻ ထွာအီနွောင်ꩻစွဉ်ႏ ခမ်းထီအကျိုꩻတရာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ အွဉ်ႏဟွိုန်လွေꩻဗာႏနုဲင်းယိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ခမ်းထီရေꩻ
ခွန်ခမ်းခြွိုင်ꩻ
"ခွန်ခမ်းခြွိုင်ꩻ"နဝ်ꩻ ထွာပအိုဝ်ႏစတီရီယို တချင်ꩻငဝ်း ဂီတလောကအကို ပရိသတ်ကနစ်သက်လွိုငါႏ၊ ကဖေႏအာႏလွငါႏ ရွစ်ငဝ်းတချင်ꩻသားတဖြာꩻနဝ်ꩻ အွဉ်ႏနယ်ဗာႏ "အရွစ်ယံ ခွန်ခမ်းခြွိုင်ꩻ"ယိုသွူ။ ခွန်ခမ်းခြွိုင်ꩻ ငဝ်းတချင်ꩻနဝ်ꩻ လိုꩻပေႏခေတ်ယိုခါလဲ့ အဝ်ႏစွယ်ꩻလွဝင်ꩻဖုံႏ၊ ငဝ်းတချင်ꩻမဉ်ꩻတန်စားဖုံႏတန်သွူ။ အရွစ်သား ခွန်ခမ်းခြွိုင်ꩻယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏကချꩻသေꩻခါꩻဖေႏဒါႏ ပအိုဝ်ႏဂီတလောက အရွီးအခိုႏ ခွန်သာဒွန်း (ကကုဲင်ထိုꩻလဲဉ်း)ယို နွို့သွိုလို့ဝင်ꩻ ဂီတလောကကိုတဲင် သက်လꩻဝါႏတန် အရွစ်ယံတဖြာꩻ မဉ်ႏရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ တမာႏတဝ်းသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ အီႏသွုပ်ဆွိုက်နယ်ဖေႏ တွမ်ႏကကျွိုက်ငဝ်းတချင်ꩻသား တစူးတစိꩻ၊ ခွန်ခမ်းခြွိုင်ꩻ ကရုဲင်ꩻတသွိုးဗာႏ အကျောင်ꩻအခရာႏသွူ။ ခွန်ခမ်းခြွိုင်ꩻ-ကရိုꩻဒါႏ မဉ်ꩻယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအနုပညာႏ ဂီတတချင်ꩻငဝ်းမဉ်ꩻဒျာႏ၊ မဉ်ꩻရင်ꩻနဝ်ꩻ ခွန်သိန်းအောင် (ဟဲ့ꩻ)"ခွန်အောင်ဆန်း"သွူ။ လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ၁၃၁၇-ဗာႏနေင်ႏ၊ ဒုတိယဝါႏဆိုႏလောင်း (၉)နီꩻ။ ၁၉၉၄-ဗာႏနဝ်ꩻ သက်လꩻ (၃၉)တဲင် ခွန်ခမ်းခြွိုင်ꩻလွူးနေင်ႏနဝ်ꩻ နပ်ခန်ꩻရမ်ꩻလꩻဒျာႏသွူ။ ပညာႏအရန်းနဝ်ꩻ သွဉ်တွိုႏဗာႏ (၈)တန်ꩻ တနီꩻဒျာႏ၊ ဖါမဉ်ꩻနဝ်ꩻ "ဖြားမောင်ငယ်"၊ မွိုးမဉ်ꩻနဝ်ꩻ "မွိုးအေးတင်"။ မာမဉ်ꩻနဝ်ꩻ "နန်းစုစုဌေး"၊ ပိုမူႏအဝ်ႏ(၃)ဖြာꩻ၊ ပိုခိုအဝ်ႏ(၁)ဖြာꩻ၊ ပိုလစ်ꩻဖြာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ (က) နင်ꩻချောစုအောင် (ခ) နင်ꩻနွေးဆုအောင်-နင်ꩻနွေးဝေ (ဂ) ခွန်ရာဇာအောင် (ဃ) နင်ꩻဖွေးစုအောင်-နင်ꩻဖွေးဖွေး သွူ။ ထွာအရွစ်ယံ မဉ်ꩻတန် "ခွန်ပေါႏရင်း"ဝေးနဝ်ꩻသွူ။
ကနွို့သော့ꩻ ဂီတလောကနဝ်ꩻ ၁၉၇၄-၇၅ ရပ်နဝ်ꩻ ခွန်သာဒွန်း ဟဲ့ꩻသော့ꩻတဲင် သွင်ꩻရီးရီးငဝ်းတချင်ꩻနဝ်ꩻ "ရွဉ်တွမ်ႏခမ်ꩻ၊ ခိုဗင်ႏတန်၊ နမ်းစောက်အာႏသꩻဝါးတောင်ꩻ" နွို့သော့ꩻအီစတွမ်ႏ ငဝ်းတချင်ꩻနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ မြန်မာ့အသံသား ကေားဆွမ်ꩻဖေႏတဲင် တဲႏစပအိုဝ်ႏဂီတလောကနေင်ႏလဲ့ မွေးမွေးနဝ်ꩻသွူ။ မျိုꩻခွန်ခွိုꩻအဗူႏနဝ်ꩻ (၁၅)ခွေႏ၊ နမ်းတဖြာꩻရွစ်နဝ်ꩻ မန်း (၂)ခွေႏ၊ ခွေႏပအိုဝ်ႏနဝ်ꩻ (၄)ခွေႏ၊ တွမ်ႏယောင်းယွာꩻနဝ်ꩻ (၃)ခွေႏ၊ ရွစ်ငီꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ (၁၂)ခွေႏ၊ ထမ်းစင်းနဝ်ꩻ (၄)ခွေႏ၊ ဗွေႏသျင်ႏဖယောင်ꩻနဝ်ꩻ (၂)ခွေႏ၊ တဲမ်းငဝ်းတချင်ꩻနဝ်ꩻ (၁၈၀)ရပ်၊ ရွစ်လွဉ်ငဝ်းတချင်ꩻနဝ်ꩻ (၂)ရျာꩻလွို၊ အကျွိုက်သွတ်ꩻလွိုလွိုနဝ်ꩻ "ဒဲဉ်သီႏလာဗွေ"ငဝ်းတချင်ꩻတွမ်ႏ "ပအိုဝ်ႏချင်ꩻချင်ꩻဖတဝ်းဝင်ꩻ"။ ပရိသတ်အကျွိုက်သွတ်ꩻနဝ်ꩻ "ကာချာကာငါ"။ ကရွစ်ရှိုး အပျောႏသွတ်ꩻနဝ်ꩻ "ဘုရာꩻပွယ်ꩻတွမ်ႏ ခွိုꩻပအိုဝ်ႏမွူးနီꩻ"။ ကလꩻအကျိုꩻကေꩻဇူꩻနဝ်ꩻ ဖူးဝေးပရိသတ်သီး စူတဗꩻငဝ်းတွမ်ႏ ဖေႏအာႏငဝ်း။ အယပ်ꩻအခုဲင်ႏနဝ်ꩻ ပေႏပေႏခါ ကွပ်ဝါႏသနာႏငါႏတိန်ႏဒုံႏတဲင် ထန်ႏတရတ်ဗာႏကျောင်ꩻ။ ထန်ႏဖိုခွေႏနဝ်ꩻ မန်းခွေႏနဝ်ꩻ "လိုက်ရဲမှာလား၊ ညှို့ကွင်း?"နီခွေႏ လို့လိုစင်စင် အဝ်ႏအခွေႏ (၂၀)လွိုလွိုသွူ။ "လိုက်ရဲမှာလား"ခွေႏနဝ်ꩻ ပြည်ရတနာတေးသံသွင်း (ရန်ႏကုန်ႏ)၊ ရွှေညောင်တေးသံသွင်း(တောင်ႏကီꩻ)ဝွေꩻသီးဖြေ့ꩻစာဖေႏသွူ။ ညှို့ကွင်း-နဝ်ꩻ အင်္ဂလန်စိန်တေးသံသွင်း (ရန်ႏကုန်ႏ) တွမ်ႏရွှေညောင်တေးသံသွင်းသီး ဖြေ့ꩻစာဖေႏသွူ။ အဝ်ႏကုဲင်ပအိုဝ်ႏခွေႏနဝ်ꩻ သွင်ꩻဒျာႏဗော့ꩻ ရွှေညောင်တေးသံသွင်း (တောင်ႏကီꩻ)ဖြေ့ꩻစာဖေႏနဝ်ꩻသွူ။
တောင်ꩻသေꩻ- ကွဲႏတွော့ꩻယိုနဝ်ꩻ ဗꩻ ၁၉၉၄-ဗာႏလွုမ်ꩻ၊ အဆုဲင်ꩻတဲ့ ထန်ႏသမ်းယင်းအဝ်ႏဒျာႏအကျောင်ꩻ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ခွန်ဆင်အင်္ဂါႏ၄-မျိုꩻ
"နာဂသုတ် (ခွန်ဆင်အင်္ဂါႏ ၄-မျိုꩻ)" နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီး တရာꩻနုဲင်းယို- ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ဆင်ထီးတန်နဝ်ꩻ ဗွေစွုမ်ႏတွမ်ႏ အင်္ဂါႏလစ်ꩻမျိုꩻ (အချက်လစ်ꩻချက်)နဝ်ꩻမꩻ ထွာထွိုက်ခွန်ဆင်နဝ်ꩻသွူ။ အင်္ဂါႏလစ်ꩻမျိုꩻ အချက်လစ်ꩻမချက်ကရိုꩻနဝ်ꩻ- ၁။ နာဂေါ သောတာ စ ဟောတိ- ဆင်ထီးတန်နဝ်ꩻ နာႏဗာႏ ထိန်ꩻဆင်သားငေါဝ်း။ ၂။ နာဂေါ ဟန္တာ စ ဟောတိ- ဆင်ထီးတန်နဝ်ꩻ မာꩻသီဗာႏရန်ႏသူႏ ၃။ နာဂေါ ခန္တာ စ ဟောတိ- ဆင်ထီးတန်နဝ်ꩻ ယွုန်းယောသယ်ꩻခံႏဗာႏ။ ၄။ နာဂေါ ဂန္တာ စ ဟောတိ- ဆင်ထီးတန်နဝ်ꩻ လွေꩻတွိုႏတွိုႏဗာႏ၊ ခွန်ဆင်ထီးတန် အင်္ဂါႏအဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ရဟန်ꩻထူꩻရဟန်ꩻမျတ်တဲ့ အချက်အဝ်ႏလစ်ꩻချက် ဗွန်ပီနုဲင်းဆင်ထီးတန်နဝ်ꩻနေနေ၊ ဗွန်ပီနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင်- ၁။ ခွန်ဆင်ထီးတန်နောဝ်ꩻ မာꩻဗာႏဖိုတဲ့နဝ်ꩻ၊ မာꩻဗာႏဖိုတဝ်းတဲ့နဝ်ꩻ ထိန်ꩻဆင်သား ကထွဉ်ႏမာꩻအတွိုင်ꩻ မာꩻဗာႏ၊ နာႏဗာႏ ထိန်ꩻဆင်သားငေါဝ်း၊ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ ရဟန်ꩻထူꩻ ရဟန်ꩻမျတ်နဝ်ꩻ နာႏဒျာႏ ဗွေႏဘုရာꩻစီꩻကန်ꩻ၊ နာႏဒျာႏ ဗွေႏဘုရာꩻ အဆွုံꩻအမꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ၂။ ဆင်ထီးတန်နဝ်ꩻ စဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻကို မာꩻသီဗာႏရန်ႏသူႏဆင်၊ ရန်ႏသူႏသေ၊ ရန်ႏသူႏစဲ့ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ၊ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ ရဟန်ꩻထူꩻ ရဟန်ꩻမျတ်နဝ်ꩻ ကာမဝိတက် (လောဘ)၊ ဗျာပါဒဝိတက်(ဒေါသ)စတဲင် သꩻကိုထာꩻယူႏ ကိလေႏသာႏရန်ႏသူႏ (အကုသိုလ်ႏ)ဖုံႏနဝ်ꩻ ပယ်ႏထိုꩻ၊ ယားထိုꩻ၊ မာꩻသီထိုꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ၃။ ဆင်ထီးတန် ကနွို့တွိုက်ꩻပွယ်ꩻနဝ်ꩻ ဗင်ဗာႏ၊ နꩻဗာႏ၊ ပြာႏဗာႏ-စတဲင်ဒုက္ခဖုံႏနောဝ်ꩻ ယွုန်းယောသယ်ꩻခံႏဗာႏ၊ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ ရဟန်ꩻထူꩻ ရဟန်ꩻမျတ်နဝ်ꩻ အခွꩻအလျား ဥတုတံႏ၊ တခြေ့အဲင်ႏ-စတဲင် ထာꩻသားအဲင်ႏတံႏ၊ ငေါဝ်းသဲ့ꩻသွမ်ꩻတံႏ၊ အယပ်ꩻအခုဲင်ႏ အမျိုꩻမျိုꩻတံႏဖုံႏနဝ်ꩻ ယွုန်းယောသယ်ꩻခံႏဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ၄။ ဆင်ထီးတန်နဝ်ꩻ မဉ်ဗော့ꩻဗော့ꩻ မဉ်ညာꩻညာꩻ ထိန်ꩻဆင်သား ကထွဉ်ႏလွေꩻအတွိုင်ꩻ လွေꩻတွိုႏတွိုႏဗာႏ၊ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ ရဟန်ꩻထူꩻ ရဟန်ꩻမျတ်နဝ်ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻ ကထွဉ်ႏအတွိုင်ꩻ ယံကလꩻမဂ်ဖိုလ်ႏ၊ ယံကတွိုႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ အဝ်ႏကျံႏအဝ်ႏကျိုꩻစာꩻ၊ အဝ်ႏအားထွုတ်တရာꩻ၊ အဝ်ႏမာꩻကုသိုလ်ႏ၊ ရေႏလွေꩻတွိုႏတွိုႏဒျာႏ နိဗ္ဗာန်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ နာဂသုတ်)
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
လိုꩻယွုတ်တွမ်ႏသူႏတောႏကောင်ꩻ
"သပ္ပုရိသ (လိုꩻယွုတ်တွမ်ႏ သူႏတောႏကောင်ꩻ)" လိုꩻယွုတ်ရိုꩻဗာႏ အင်္ဂါႏ ၄-မျိုꩻ ၁။ ပရဿ အဝဏ္ဏော အပုဋ္ဌောပိ ပါတု ကရောတိ- ဝင်ꩻအပဲ့စ်နဝ်ꩻ ဝင်ꩻတရီတဝ်းတဲ့ ဝွေꩻဒေါ့ꩻဆွာꩻထာꩻ အမျာꩻငါ၊ မဉ်ႏရီထဲင်းမွိုင်ဟ ယိန်းဒေါ့ꩻဆွာꩻတရွားထာꩻသနယ်။ ၂။ ပရဿ ဝဏ္ဏော ပုဋ္ဌောပိ န ပါတု ကရောတိ- တွိုႏဝင်ꩻကေꩻဇူꩻနဝ်ꩻ ဝင်ꩻရီနေးသွူတဲ့ ဒေါ့ꩻတောဝ်း အမျာꩻငါ၊ မဉ်ႏရီတဝ်းထဲင်းဟာ အမျိုꩻဒေါ့ꩻ တငွါငွါနဲ့နောဝ်ꩻ။ ၃။ အတ္တနော အဝဏ္ဏော ပုဋ္ဌောပိ န ပါတု ကရောတိ- တွိုႏဝွေꩻအပဲ့စ်နဝ်ꩻ ဝင်ꩻရီနေးသွူတဲ့ ဒေါ့ꩻတောဝ်း အမျာꩻငါ၊ မဉ်ႏရီတဝ်းထဲင်းဟ အမျိုꩻဒေါ့ꩻ တငွါငွါနဲ့နောဝ်ꩻ။ ၄။ အတ္တနော ဝဏ္ဏော အပုဋ္ဌော ပါတု ကရောတိ- တွိုႏဝွေꩻကေꩻဇူꩻနဝ်ꩻ ဝင်ꩻတရီတဝ်းတဲ့ ဒေါ့ꩻဆွာꩻထာꩻ အမျာꩻငါ၊ မဉ်ႏရီထဲင်းမွိုင်ဟ ယိန်းဒေါ့ꩻဆွာꩻတရွားထာꩻသနယ်။ ကဗွေတွမ်ႏနောဝ်ꩻ ၄-မျိုꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ"လိုꩻယွုတ်"၊ သူႏတောႏကောင်ꩻမွေးတောဝ်း၊ လိုꩻယွုတ်ပါပ၊ လိုꩻအရန်းလစားဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
သူႏတောႏကောင်ꩻရိုꩻဗာႏ အင်္ဂါႏ ၄-မျိုꩻ ၁။ ပရဿ အဝဏ္ဏော ပုဋ္ဌောပိ န ပါတု ကရောတိ- ဝင်ꩻအပဲ့စ်နဝ်ꩻ ဝင်ꩻရီနေးသွူတဲ့ ဝွေꩻတဒေါ့ꩻတဝ်း အမျာꩻငါ၊ မဉ်ႏရီတဝ်းထဲင်းဟ အမျိုꩻဒေါ့ꩻတငွါငွါနဲ့။ ၂။ ပရဿ ဝဏ္ဏော အပုဋ္ဌောပိ ပါတု ကရောတိ- တွိုႏဝင်ꩻကေꩻဇူꩻနဝ်ꩻ ဝင်ꩻတရီတဝ်းစွဉ်ႏတဲ့ ဝွေꩻအံႏဖြာႏ အမျာꩻငါ၊ မဉ်ႏရီထဲင်းမွိုင်ဟ ယိန်းအံႏဖြာႏအာအာသနယ်။ ၃။ အတ္တနော အဝဏ္ဏော ပုဋ္ဌောပိ ပါတု ကရောတိ- ဝွေꩻအပဲ့စ်နဝ်ꩻ ဝင်ꩻရီတောဝ်းတဲ့ယဝ်း ဝွန်ႏခံႏဒျာႏ အမျာꩻငါ၊ မဉ်ႏရီထဲင်းမွိုင်ဟ အုံလင်ꩻဝုဲင်ႏနေးသနယ်။ ၄။ အတ္တနော ဝဏ္ဏော ပုဋ္ဌောပိ န ပါတု ကရောတိ- တွိုႏဝွေꩻကေꩻဇူꩻနဝ်ꩻ ဝင်ꩻရီနေးသွူတဲ့ ဒေါ့ꩻတဝ်း အမျာꩻငါ၊ မဉ်ႏရီတဝ်းထဲင်းမွိုင်ဟ အမျိုꩻဒေါ့ꩻတငွါငွါနဲ့။ ကဗွေတွမ်ႏနဝ်ꩻ ၄-မျိုꩻနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ"သူႏတောႏကောင်ꩻ"၊ လိုꩻယွုတ်မွေးတောဝ်း၊ လိုꩻမျတ်-သဗ္ဘီ၊ လိုꩻအရန်းကီစားဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- "အုံတွမ်ႏဣန္ဒြေႏနဝ်ꩻ လိုꩻမူႏယံ၊ အုံတွမ်ႏထာꩻငမ်း၊ ထိန်ꩻနမ်းတွမ်ႏ ထာꩻဝင်ꩻသꩻနဝ်ꩻ-ပနံလိန်ႏမာႏ၊ သီတဲ့ အုံဒါႏဒါႏ အုံလိန်ႏလိန်ႏမာႏမာႏ၊ အုံတွမ်ႏဣန္ဒြေႏ၊ အုံတွမ်ႏထာꩻငမ်း၊ ထိန်ꩻနမ်းတွမ်ႏ ထာꩻဝင်ꩻသꩻနဝ်ꩻနော'ဗွေႏဘုရာꩻ မိန်းခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ သပ္ပုရိသသုတ်)
တလီꩻဖျတ်ရောႏဂါႏ
thumb|150PX|CT scan slice of the brain showing a right-hemispheric ischemic stroke (left side of image). တလီꩻဖျတ်ရောႏဂါႏ ကဟဲ့ꩻဗာႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ လိုꩻတွိုင်ꩻဖေႏကသေနာႏယိုꩻတွော့ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏဒျာႏသွူ။ မဲန်ႏမဲန်ႏနဝ်ꩻ မန်းကဟဲ့ꩻဒါႏ "လေငန်းရောဂါ"နုဲင်းနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ ပအိုဝ်ႏလဲ့ မဉ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏ "ငန်ꩻတလီꩻရောႏဂါႏ"နုဲင်းနဝ်ꩻမꩻ ဒို့ꩻတခြို့နွောင်ꩻရောႏဂါႏလက္ခဏာႏ ကားကအဝ်ႏသွူ။ တလီꩻဖျတ်ကရိုꩻယိုနဝ်ꩻ ထာꩻဆာလက္ခဏာႏ တမျိုꩻတစွိုးဒျာႏသွူ။ ငန်ꩻတလီꩻရောႏဂါႏကရိုꩻနဝ်ꩻ စူခင်ႏစတဲင် နမ်းအင်္ဂါႏတစွိုးတမျိုꩻ၊ တကွို့ꩻတခဝ်ယို ဖွီဖွီဖဲင်ဖဲင် တရုဲင်ꩻတသွိုးနွောင်ꩻတဝ်း၊ ထွူႏထိုꩻ သီထိုꩻရောႏဂါႏမျိုꩻသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ စူတပင် ခင်ႏတပင် ထွူႏထိုꩻသီထိုꩻလဲ့နဝ်ꩻ၊ နမ်းတကွို့ နမ်းတခဝ်ထွူႏထိုꩻ သီထိုꩻလဲ့နဝ်ꩻ၊ ဗုဲင်ႏတဖဲ့ꩻတခဝ် ထွူႏထိုꩻသီထိုꩻလဲ့နဝ်ꩻ၊ မဲ့အဲန်ႏလုဲင်းထိုꩻလဲ့နဝ်ꩻ၊ ဖြောင်းတခေင်ႏထိုꩻလဲ့နဝ်ꩻ၊ ဖြေꩻဆွော့ဖြေꩻဒွေါင်ႏ ဖြေႏတခေင်ႏထိုꩻတွော့ꩻ ဒေါ့ꩻထာꩻတဖြီႏတဝ်းလဲ့နဝ်ꩻ၊ ထာꩻတဖေင်ꩻတန်ထိုꩻလဲ့ ဟဲ့ꩻဗာႏငန်ꩻတလီꩻရောႏဂါႏလွဉ်းလွဉ်းသွူ။
နမ်းကျင်ꩻတရာꩻ
"နမ်းကျင်ꩻတရာꩻ ဟောဝ်ထူꩻချာꩻနောဝ်ꩻ" ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ ကဟော်ꩻခါꩻဒါႏ (၃၈)ပါꩻ မင်္ဂလာႏတရာꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏဂါႏထာႏ(၁၀)သွူ။ ဂါႏထာႏ(၁၀)အကို တတိယဂါႏထာႏနောဝ်ꩻ နုဲင်းလယိုအတွိုင်ꩻသွူ။ - ဗာဟုဿစ္စဉ္စ သိပ္ပဉ္စ၊ ဝိနယော စ သုသိက္ခိတော။ သုဘာသိတာ စ ယာ ဝါစာ၊ ဧတံ မင်္ဂလ မုတ္တမံ။
တလီꩻဖျတ်ရောႏဂါႏ
ကထွာကမော့ꩻဒါႏ ငန်ꩻတလီꩻ (တလီꩻဖျတ်)ရောႏဂါႏသားယို ကတဲ့ꩻကခဝ်းဒါႏ ဟန်ႏအိုထာꩻအံႏမျိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ စောက်ꩻသွီရာႏ၊ စောက်ꩻသွီလာႏ၊ အုတ်ရှစ်လာႏ၊ မွဉ်ꩻလာႏ၊ ဟန်ႏဆာယာႏလာႏ၊ ဖက်ꩻလိပ်လာႏ၊ အောင်ႏလျာရာႏ၊ အောင်ႏလျာစော့ꩻ၊ ခွေးတောက်စော့ꩻ၊ သင်္ဘောꩻလာႏ၊ သင်္ဘောꩻထီးတုဲင်း၊ ဘဲယာႏ၊ ဆျာယာႏ၊ ကွယ်သာႏယာႏ၊ ဝါးလွီးယာႏ၊ ပခေါ်၊ ဖက်ꩻဗိုႏ၊ အေင်၊ ခဲန်ႏ-စတဲင်နုဲင်းယိုဖုံႏသွူ။ ကတဲ့ꩻဒါႏ ငန်ꩻတလီꩻရောႏဂါႏယို မီႏဒေါ့ꩻဗာႏ အရသာႏအနေႏနဝ်ꩻ ဆျာႏ'ခါႏ'လျား'ဟတ်ꩻမျိုꩻဖုံႏသွူ။ အဆျာႏအခါႏကရိုꩻလဲ့ သိုမ်းပူလာႏ၊ ချင်ꩻခါးတကီႏရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ သံးတတဲ့ꩻတဝ်းနေနေသွူ။ ငန်ꩻတလီꩻရောႏဂါႏယို လိုမ်ꩻလာꩻနယ်ꩻနဝ်ꩻ အံႏနေး၊ ဖြွꩻနေး၊ ဆောင်ꩻနေး၊ အိုနေး၊ စိမ်ႏနေး အဝ်ႏအမျိုꩻမျိုꩻသွူ။ လိုမ်ꩻလာꩻနယ်ꩻအမျိုꩻမျိုꩻအကိုယို ပေါႏထွာလဲန်းသွူ ငန်ꩻတလီꩻရောႏဂါႏနဝ်ꩻ ဒါႏရာꩻ၊ သေရာꩻ၊ အဝ်ႏရာꩻ၊ ယိုꩻရာꩻအနယ်ꩻယို ထူႏသုံꩻလိုမ်ꩻလာꩻအီထွူတဲင် အွဉ်ႏသꩻဆွာꩻဆွာꩻ လိုမ်ꩻလာꩻလွေꩻဗာႏ အလာပဲင်ꩻ၊ အနေင်ႏပဲင်ꩻသွူ။ မာꩻစံꩻနေးတနီꩻ နီနီꩻနဝ်ꩻ တဟဝ်နွောင်ꩻတဝ်းသွူ။ လိုꩻကထွာဒါႏ စူတနွော့ꩻ၊ ခင်ႏတနွော့ꩻ၊ ကတူႏတနွော့ꩻရောႏဂါႏနဝ်ꩻလဲ့ လိုမ်ꩻလာꩻဗာႏနုဲင်းငန်ꩻတလီꩻ(တလီꩻဖျတ်)ရောႏဂါႏနယ်ꩻယိုနေနေသွူ။
နမ်းကျင်ꩻတရာꩻ
တတိယဂါႏထာႏ မင်္ဂလာႏတရာꩻ (၄)ပါꩻ
၁။ အဟွိုန်အထီႏ ဗဟုသုတအာဗာႏ၊ ၂။ စက်မုꩻစူမုꩻထာꩻဒါႏပညာႏ တစွိုးစွိုးယို ဒါႏဗာႏ၊ ၃။ နမ်းကျင်ꩻတရာꩻ ဟောဝ်ဗာႏ၊ ၄။ နေးတွမ်ႏ ငေါဝ်းအွီႏငွါသာႏတဲင် ဒေါ့ꩻဒေါႏငေါဝ်းယေန်ႏကေႏနုညံꩻ။ မင်္ဂလာႏတရာꩻ လစ်ꩻပါꩻယိုအကို အမုဲင်(၃)မင်္ဂလာႏတရာꩻနောဝ်ꩻ "နမ်းကျင်ꩻတရာꩻဟောဝ်ဗာႏ"ရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် လိုꩻလမ်းသီး နမ်းကျင်ꩻတရာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ အထျꩻအောဝ်ႏသီႏလငတ်ꩻပါꩻသွူ။ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ နီလိုꩻသီးယို မင်္ဂလာႏဖေႏကအောဝ်ႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏလိုႏထိန်ꩻကံနွောင်ꩻနွောင်ꩻ သီႏလငတ်ꩻပါꩻသွူ။ သီႏလငတ်ꩻပါꩻငါမဉ်ႏတဲ့ မဉ်ႏတထိန်ꩻကံနွောင်ꩻတောဝ်းနောဝ်ꩻ တွမ်ႏရိုꩻပုဲင်ႏ အီႏလꩻမဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏငါလဲ့ တဟဲ့ꩻထွိုက်တောဝ်းသွူ။ နမ်းကျင်ꩻတရာꩻအောဝ်ႏ၊ စွုမ်ႏနီꩻနီꩻ ဖေႏဖလူႏတန်ꩻတွော့ꩻ ထင်ႏစံႏစာꩻဗာႏ လူꩻစေꩻစိန်ႏဝတ္ထုသက်သေႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏနုဲင်းလယိုအတွိုင်ꩻသွူ။
တလီꩻဖျတ်ရောႏဂါႏ
ငန်ꩻတလီꩻ (တလီꩻဖျတ်)ရောႏဂါႏ တသီႏနယ်ꩻဖုံႏ
အဝ်ႏကုဲင်နံးမန်ꩻနဝ်ꩻ ပေါႏခွꩻလဲ့ သော့ꩻခါꩻပလဲင်ꩻကိုတွော့ꩻ တနီꩻ ၂-လဲင်ႏ ၃-လဲင်ႏသူႏဖေႏသွော့ တလီꩻဖျတ်ခင်ႏလံးနဝ်ꩻနေား၊ သူႏဖေႏထွူနဝ်ꩻ စိမ်ႏနွတ်ꩻလွဉ်ꩻသွော့နေား၊ သူႏဖေႏစိမ်ႏဖေႏသွော့ အဆေ့ꩻသွတ်ꩻမွူးနီꩻ တဆီရပ်နဝ်ꩻနေား၊ အမီႏထူꩻချာꩻလဲ့ မာꩻဖေႏထဲင်းထဲင်းသွော့နေား၊ မဲ့ꩻဟဝ်လွဉ်၊ သက်သာႏလွဉ်ဒျာႏသွူ။ တသီႏယို စပ်တလဲင်ႏ အွꩻ ၃-နီꩻထွူ အဝ်ႏခါႏ လစ်ꩻငတ်ꩻလာ မီႏစပ်အွꩻယင်းတလဲင်ႏနဝ်ꩻ တလီꩻဖျတ်ဒါႏတဝ်းသွူ။ ခါးလားကစုတ်နဝ်ꩻ ဝုဲင်ႏဘုရာꩻ၊ ခံႏထူႏသီႏလ၊ ပသာမေတ္တာႏ၊ ဝွေႏဖေႏအွဉ်သွော့ အမျနေား။ တသီႏယို ၉-မျိုꩻနဝ်ꩻ အယာႏခဉ်ႏတွာ ခြွုတ်ရော်ꩻထောင်းရော်ꩻသွူတဝင်ꩻတွော့ꩻ ဖျောႏတွမ်ႏဒဝ်ဟဝ်ဟဝ် (အရက်ဦး)သူႏဖြွꩻဖေႏသွော့နေား၊ သူႏဖြွꩻဖေႏသွော့ တနီꩻ ၄-၅လဲင်ႏနေား။ တသီႏယိုနဝ်ꩻ အံႏလဲ့လꩻဒျာႏတဲင် မီႏအံႏနဝ်ꩻ ဖျောႏတွမ်ႏမောက်ꩻဖါးထီတွော့ꩻ ချင်းအံႏသွော့နေား၊ သီတကွို့ꩻ၊ သီတခဝ်၊ ဗုဲင်ႏပေႏတန်၊ ဖြောင်းတခေင်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဟဝ်နွောင်ꩻအီသွူ။ တောင်ꩻသေꩻ- ငန်ꩻတလီꩻ (တလီꩻဖျတ်)၊ သွက္ချာပါဒ၊ သီတကွို့ꩻ၊ သီတခဝ်ရောႏဂါႏနဝ်ꩻ တသီႏအံႏတယဝ်း၊ တသီႏသူႏဖြွꩻတယဝ်း အံႏဖေႏ သူႏဖြွꩻဖေႏ တနီꩻ ၂-နီꩻနဝ်ꩻ တဟဝ်နွောင်ꩻတဝ်း၊ အံႏဖေႏသူႏဖြွꩻဖေႏဗာႏ မွူးနီꩻပေါင်ꩻအာအာ ပဉ်လာမꩻ ဟဝ်သက်သာႏနွောင်ꩻနဝ်ꩻ ကဲန်းအာအာသွူ။
နမ်းကျင်ꩻတရာꩻ
ပကိဏ္ဏကနိပါတ်-သာဓိနဇာတ်
ပွိုင်းလဲင်ႏစခါ မိတ္ထီလာႏခမ်းကိုနောဝ်ꩻ သာဓိနခွန် အောဝ်ႏအုပ်စိုꩻထွာခွန်သွူ။ သာဓိနခွန်နောဝ်ꩻ နမ်းကျင်ꩻတရာꩻ ဗွေပြဲ့ꩻစွုမ်ႏသွူတကာႏတောဝ်း ဝေင်ꩻတခါꩻလစ်ꩻဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ ဆို့ꩻတွမ်ႏမဏ္ဍပ်တွော့ꩻ တနီꩻနီꩻယိုနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏဖေႏဖလူႏတန်ꩻရွဉ် (၆)သိန်ႏတာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းသားထီသားဖုံႏလဲ့ နမ်းကျင်ꩻတရာꩻဖေႏကဟောဝ်နုဲင်းနုဲင်းနောဝ်ꩻ (၇)နီꩻတလဲင်ႏ လွေꩻသွူဥပုသ်တရွပ်(မဏ္ဍပ်)တွော့ꩻ လွေꩻဟော်ꩻခြုဲင်းဖေႏ လိုꩻလမ်းသီး ဝိနယ်ꩻကျင်ꩻဝွတ်ဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းသားထီသားဖုံႏလဲ့ ကေႏညိုႏမွေးစွဉ်ႏခွန်၊ ထီႏခွန်ယို ဝုဲင်ႏရိုႏသေႏဒျာႏ နုဲင်းကဝုဲင်ႏရိုႏသေႏ ဘုရာꩻနောဝ်ꩻသွူ။
တလီꩻဖျတ်ရောႏဂါႏ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရောႏဂါႏ ကဏ္ဍ:တသီႏပညာႏ
နမ်းကျင်ꩻတရာꩻ
ခံႏစာꩻဗာႏလူꩻစေꩻစိန်ႏ
သာဓိနခွန်တန်နောဝ်ꩻ ကွပ်စွဉ်ႏ ဒါႏန၊ သီႏလ အတံꩻခိုꩻတဲင် တာႏဝတိံသာႏခမ်း လူꩻအပေါင်ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ မဉ်မော့ꩻခွဲ ကေႏညိုႏငါအကျောင်ꩻ လောဝ်းနယ်ခန်း ခွန်တန်သိကျာꩻထျꩻသွူ။ ခွန်တန်သိကျာꩻလဲ့ အွဉ်ႏမာတလိလူꩻပို ပင်ꩻထင်ႏတွမ်ႏ လူꩻသီးလောရထာꩻတွော့ꩻ ခွယ်ꩻဖေႏစွဉ်ႏ တာႏဝတိံသာႏခမ်း တထာႏဝသွူ။ နောဝ်ꩻတွော့ꩻ သာဓိနခွန်နောဝ်ꩻ ဘဝတပြောင်ꩻတောဝ်းဒွိုန်းလဲ့ ထင်ႏစံႏစာꩻဗာႏစွဉ်ႏ လူꩻစေꩻစိန်ႏ အနေင်ႏ (၇၀၀)သွူ။ ဝွေꩻစံႏစာꩻလူꩻစေꩻစိန်ႏ အနေင်ႏ (၇၀၀)ဗွေခိန်ႏနောဝ်ꩻ မိတ္ထီလာႏခမ်းယို (၇)ဆက်မျောက် နာရဒခွန်တန် အောဝ်ႏထွာခွန်အခိန်ႏသွူ။
လင်ꩻချာယင်းလိုꩻခမ်း
သာဓိနခွန်တန် ထင်ႏစံႏစာꩻလူꩻစေꩻစိန်ႏ ထွိုင်ႏလꩻ အနေင်ႏ(၇၀၀)နောဝ်ꩻ ကုသိုလ်ႏကံႏလို့၊ တပျောႏဒွုမ် လူꩻခမ်းတွော့ꩻ အွဉ်ႏခွန်သိကျာꩻ ပသာလင်ꩻယင်း လိုꩻခမ်းနောဝ်ꩻသွူ။ ခွန်သိကျာꩻထွဉ်ႏတွော့ꩻ မာꩻတလိလူꩻပိုနောဝ်ꩻ တွမ်ႏဝေဇယန္တာႏ လူꩻသီးလောရထာꩻတဲင် ပသာလင်ꩻချာယင်း လိုꩻခမ်း၊ လင်ꩻအွဉ်ႏချꩻသော့ꩻ မိတ္ထီႏလာႏခမ်း ခွန်ဥယျာဉ်ႏခြံကိုသွူ။ မာတလိလူꩻပိုနောဝ်ꩻ "ဥယျာဉ်ႏမူးဟွေး- ဝွေꩻယိုနောဝ်ꩻ သီမိတ္ထိလာႏခမ်းဗွေႏ သာဓိနခွန်တန်သွူ။ သာဓိနခွန်တန် အောဝ်ႏလူꩻခမ်းလင်ꩻချာလဲဉ်းအကျောင်ꩻယို လွေꩻလောဝ်းနယ်ပါ သီခွန်ယိုခါလုဲင်းနေား"ဒေါ့ꩻဖေႏထွူ ဥယျာဉ်ႏမူးနုဲင်းနောဝ်ꩻတွော့ꩻ ထင်ႏချာခန်းဒျာႏ လူꩻခမ်းသွူ။ ဥယျာဉ်ႏမူးလဲ့ လွေꩻထေ့သွူ နာရဒခွန်တန်ထျꩻတွော့ꩻ လွေꩻလောဝ်းနယ်ခန်း သာဓိနခွန်တန် အောဝ်ႏလူꩻခမ်းလင်ꩻချာလဲဉ်းအကျောင်ꩻသွူ။ နာရဒခွန်လဲ့ အွဉ်ႏအလိုဖုံႏ ဖျင်ဆင်စီႏရင်ႏလွေꩻဖေႏ သာဓိနခွန်အတာႏ အုံစံႏစာꩻသော့ꩻခရာႏ ခင်ႏလမ်းသေႏချောင်းသေႏချာႏဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ သာဓိနခွန်လဲ့ ဗွိုန်နုဲင်းကအောဝ်ႏထွာခွန်အတွိုင်ꩻ အံႏစံႏစာꩻသော့ꩻခန်းဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ နာရဒခွန်တွမ်ႏ မူꩻမတ်ဖုံႏနောဝ်ꩻ လွဉ်သွူဥယျာဉ်ႏခြံကိုတွော့ꩻ လွဉ်ပူႏဇောႏရိုႏသေႏခန်း သာဓိနခွန်သွူ။ လယ်ႏထွားညီꩻခန်းဝင်ꩻ ဥယျာဉ်ႏခြံကိုသွူ။ ထွိုင်ႏလယ်ႏထွား ဥယျာဉ်ႏခြံနောဝ်ꩻ စစရာႏရာႏတဗွိုန်ဒွုမ်အလီꩻတွော့ꩻ ရီလွေꩻခန်း နာရဒခွန်သွူ။ "ခွန်နာရဒဟွေး- ထာꩻမုဲင်ꩻခရာႏ စစရာႏရာႏ တဗွိုန်ဒွုမ်အလီꩻ၊ ခွေသွဉ်းသယ်ႏမူꩻမတ်လီꩻဖုံႏတဲ့ ထီႏတောဝ်းဒွုမ်အီ"ရီခန်းနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
မဲဉ်ထွာဒွုမ် ခွန်ဟော်ခံꩻ
တွိုႏနောဝ်ꩻတွော့ꩻ နာရဒခွန်နောဝ်ꩻ "ဗွေႏခွန်တန်ဟွေး- နီဗွေႏထင်ႏစံႏစာꩻ လူꩻစေꩻစိန်ႏနောဝ်ꩻ နုဲင်းစွဉ်ႏတညငါႏတောဝ်းလဲ့ လိုꩻခမ်းနောဝ်ꩻ ညလဲဉ်းအနေင်ႏ (၇၀၀)သွူ။ နီဗွေႏနမ်းကျင်ꩻသီႏလ အတံꩻခိုꩻတဲင်တွော့ꩻ နီဗွေႏသက်ထို စိုးဆွာꩻတခွိုင်းနောဝ်ꩻ၊ ခွေသွဉ်းယိုနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏနီဗွေႏ ခွန်တန် တွက်လင်ꩻနောဝ်ꩻ (၇)ဆက်မျောက်သွူ ဗွေႏဩ။ နီဗွေႏအမူꩻအမတ် သွဉ်းသယ်ႏချွေႏရံႏဖုံႏနောဝ်ꩻ ခန္ဓာႏပြောင်ꩻထိုꩻလို့လဲဉ်းသွူဗွေႏဩ၊ မိတ္ထီႏလာႏခမ်းယိုနောဝ်ꩻ ခွေသွဉ်းအပ်ဒျာႏ နီဗွေႏ၊ နီဗွေႏထူႏသိမ်ꩻစိုꩻစံႏယင်းဒျာႏသွော့ နုဲင်းအလီꩻနောဝ်ꩻ ဗွေႏဩ"လောဝ်းလွေꩻခန်းနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏနောဝ်ꩻတွော့ꩻ သာဓိနခွန်တန်နောဝ်ꩻ "နာရဒဟွေး- ခွေယိုနောဝ်ꩻ မဲဉ်လꩻချာခမ်းထီတွော့ꩻ လင်ꩻချာလိုꩻခမ်း တမွေးတောဝ်း၊ လိုꩻစေꩻစိန်ႏနောဝ်ꩻ မာꩻအီထာꩻမုဲင်ꩻဟောင်း၊ လိုꩻစေꩻစိန်ႏနောဝ်ꩻ လူꩻစေꩻစိန်ႏယို မာꩻအပြုံႏတသိန်ႏတွော့ꩻ တပြုံႏငါလဲ့ တတွာတောဝ်းဒွိုန်းသွူ။ ခွေနောဝ်ꩻ မဲဉ်လꩻဒျာႏ လူꩻစေꩻစိန်ႏဒျာႏတွော့ꩻ နမ်းကျင်ꩻသိက္ခာႏလဲ့ ထိန်ꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏသွူတဲင် ဖေႏကတွိုႏချာယင်း လူꩻခမ်းလဲ့ အီႏကျိုꩻစာꩻဒျာႏ၊ ဖေႏကတွိုႏနိဗ္ဗာန်ႏနောဝ်ꩻ ကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ ဘာႏဝနာႏအကျင်ꩻမျတ်ဖုံႏယိုလဲ့ ခွေအီႏပွာꩻမျာꩻအာႏထုတ်လွေꩻဒျာႏ၊ ခွေကလင်ꩻချာလိုꩻခမ်းနောဝ်ꩻ အင်းရွယ်ႏချက်အောဝ်ႏနုဲင်းနောဝ်ꩻဒျာႏ၊ မဲဉ်လꩻခမ်းထီ တမွေးတောဝ်းသွူ"ဒေါ့ꩻလောဝ်းနယ်ခန်း နာရဒခွန်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ဥပဒေသ
ဝိနယော စ သုသိက္ခိတော-မင်္ဂလာႏတရာꩻအလꩻ နမ်းကျင်ꩻတရာꩻ၊ သီႏလကတဉ်ႏခွေါင်ဒါႏလိုꩻနောဝ်ꩻ ခန္ဓာႏမဉ်ႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏတနီꩻခါ တွိုႏထွာစံႏစာꩻဗာႏ လူꩻသီးစေꩻစိန်ႏသွူ။ ဒါႏနတွမ်ႏဘာႏဝနာႏ မဉ်ႏပါနောဝ်ꩻ ကုသိုလ်ႏအာႏယိန်းတလာလာ၊ အီႏထင်ႏထွာ၊ ထင်ႏစံႏစာꩻဗာႏ လူꩻစေꩻစိန်ႏနောဝ်ꩻ ယိန်းသေႏချာႏချာႏသွူ။
ပအိုဝ်ႏငဝ်းတွိုင်ꩻ
"အကျောင်ꩻနိတန်ꩻ"
ခွိုင်းတဲင်လိုꩻမျိုꩻ တရတပါꩻ တရျာꩻတစွိုးသီးဖုံႏ ကအောဝ်ႏဒင်ႏဒါႏ ကမ္ဘာႏဟံႏတန်အလောင်းယိုနောဝ်ꩻ လိတ်လုဲင်ꩻပုဲင်ႏပေႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ အောဝ်ႏလွပငါပရာꩻသွူ။ မဉ်ႏရိုꩻငေါဝ်းပွုံႏခွိုင်ꩻ ငေါဝ်းတဲက်တွိုင်ꩻလဲ့ အောဝ်ႏလွပငါပရာꩻ၊ ကတဲမ်းထုတ်ထေထန်ႏ တွယ်ႏနျꩻထွူနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏဗွေဗုဲင် လွိုင်ႏအာထျားထီးတာꩻ နုဲင်းစွဉ်ႏဖီးကျောင်ႏထာꩻတဲင် အွော့ꩻဖွိုတ်ꩻဗွောင်လန်ႏ ဟော်ꩻဖတ်ထွားဆွုမ်ႏ လဲင်ꩻတခိꩻလꩻတောဝ်းဒွုမ်၊ လဲင်ꩻတလို့လꩻနွောင်ꩻပဲးတောဝ်းဒွုမ်သွူ။
နီပအိုဝ်ႏသီးလဲ့ ငေါဝ်းပွုံႏခွိုင်ꩻ ငေါဝ်းတွိုင်ꩻတဲက်ဖုံႏ အဝ်ႏဒျာႏနုဲင်းင်း ထုဲႏပီဗွိုန်ဝင်ꩻ တွံႏဝင်ꩻလိုꩻမျိုꩻလင်နေနေသွူ။ ကွပ်ပွိုးနုဲင်းနဝ်ꩻမꩻ ခွိုင်းကဟွိုန်ဗာႏ ကနာႏခံႏဗာႏ အွိုးဝင်ꩻထျꩻဝင်ꩻလောင်း ဝင်ꩻဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏ ဝင်ꩻသွုံꩻနုံꩻ ဝင်ꩻတဲက်တွိုင်ꩻ အွိုးနီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻသီး ရပ်ရာႏဒေႏသ ကောင်လောင်းဆောင်ႏခြာကိုအတွိုင်ꩻ ဖေႏကထွာနွောင်ꩻလꩻ တအုပ်တပပ်ꩻ တစောင်ႏတဖွူꩻတဲင် တဲႏစနေင်ႏ ၁၃၁၇-ဗာႏမာꩻငါ ကျံႏစဲႏတဲမ်းဗူႏရွမ်ရဲမ် တွမ်တဲမ်လွဉ်ဗာႏ တနေင်ႏတစိꩻစိꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ငေါဝ်းတွိုင်ꩻယဟန်ႏနဝ်ꩻ "တဒုံတပွုတ်ဆန်ꩻ၊ တကျမ်ꩻတဂါႏထာႏ"ဝင်ꩻရိုꩻငေါဝ်းယိုအတွိုင်ꩻ သဖော်ꩻတရာꩻ အဓိပ္ပါယ်ႏအနက်ဖုံႏ ပိတ်ကံႏဗွိုန်ပီစွဉ်ႏလွဝင်ꩻလဲ့ ပွိုးအသွုံꩻအနုံꩻကွာႏတဲင် တဲမ်းသော့ꩻဖေႏဗာႏ လို့လို့စင်စင်သွူ။ ယဟန်ႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏဝတ္ထုသက်သေႏခြောင်ꩻ ထွာလွဉ်လင်ꩻတဲင် ယဟန်ႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏအွိုးကဗျာလင်္ကာႏ ငေါဝ်းအိန်ငေါဝ်းတဲက်ကိုထွာလွဉ်၊ ယဟန်ႏနောဝ်ꩻ ဖြောင်းဆောဝ်ႏငေါဝ်းအာတွော့ꩻ အောဝ်ႏလွိုႏလွိုႏကာႏကာႏ ထွာလွဉ်ဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ငေါဝ်းတွိုင်ꩻယဟန်ႏနောဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏတဖီးတဖတ်အီထာꩻ၊ ယဟန်ႏနောဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻမောင်းဒေါ့ꩻခတ်ꩻ ဒေါ့ꩻသေနာႏအီထာꩻ၊ ယဟန်ႏနောဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏတောက်သတ် ဒေါ့ꩻစွဉ်ႏတရွဉ်း ဒေါ့ꩻတဒွဉ်အီဝင်ꩻ၊ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ ခွန်းဒိုႏနဲꩻတဖျထွမ်အီဝင်ꩻ၊ ယဟန်ႏနောဝ်ꩻ ထွာအီငေါဝ်းဆွုံꩻမꩻသွဉ်သင်တဲင် အောဝ်ႏအမျိုꩻမျိုꩻအစားစားသွူ။ ယဟန်ႏနောဝ်ꩻ အွဉ်ႏနယ်ပျနယ်ဖေႏဒါႏ နီလိုꩻလောကသီး အသဘာဝ အကျောင်ꩻချင်ꩻရာꩻ လꩻအီသညာႏ ပညာႏအဒေါဝ်ႏဒေါဝ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။
ပွိုးနောဝ်ꩻမꩻ ငေါဝ်းပွုံႏငေါဝ်းခွိုင်ꩻ ငေါဝ်းတွိုင်ꩻအဘိဓာန်ႏယိုနောဝ်ꩻ ထွာစွဉ်ႏ လိုꩻသမဲင်ꩻကျမ်ꩻ နီတိဆန်ꩻကျမ်ꩻ အလင်္ကာႏကျမ်ꩻတန်သွူနေား။ လိတ်အုပ်ယိုနောဝ်ꩻ တဲမ်းမုဲင်စီႏခြပ်လင်ꩻတွမ်ႏ အက္ခရာႏရဲဉ်ႏ (အက္ခရာဝလိ)လငါယိုအတွိုင်ꩻသွူ။ က ကꩻ ကာ ကာꩻ ကား ကာႏ၊ ကိ ကီ၊ ကု ကူ၊ ကေ့ ကေ၊ ကဲ့ ကဲ၊ ကုဲင့် ကုဲင်(ကုဲ့ ကုဲ)၊ ကော့ ကော်၊ ကို့ ကို။ တောင်ꩻသေꩻ - နျꩻထန်ႏဖျင် စတုတ္ထအလဲင်ႏ ဖွူꩻပေါင်ꩻ (၃၀၀၀)ယို မော့ꩻဆုဲင်ꩻ ထဲမ်သော့ꩻဆုဲꩻထဲင်းယင်း အပနဲအာတန်သွူ။ ဆုဲင်ꩻဆုဲင်ꩻ မီႏမော့ꩻထဲင်းယင်းလဲ့ တဲမ်းရွမ်ထဲင်းယင်းတဲင် နျꩻထန်ႏဆုဲင်ꩻထဲင်းယင်း ပဉ္စမအလဲင်ႏသွူ။
"စီႏခြပ်လိတ် မော့ꩻတလူႏ အယပ်ꩻအခုဲင်ႏယဟန်ႏ" လိတ်အုပ်ယိုနဝ်ꩻ တတ်နွိုင်ႏသမျ စီႏခြပ်ဖေႏတွမ်ႏ လိတ်မွူးအက္ခရာႏတသာ သော့ꩻဖေႏပါတွမ်ႏ သင်္ကေတအမုဲင် (-း -ꩻ -ႏ)ဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ (ကွဲႏတွော့ꩻ လိတ်မွူးလီꩻနောဝ်ꩻ သော့ꩻတောဝ်းသွူ။) ယထွောင်းထွောင်းတွမ်ႏ ယဟန်ႏဟန်ႏနဝ်ꩻ ကွပ်ပွိုးလိတ်မဲ့ငါတွမ်ႏလိတ်တျော်ꩻထျောဝ်ꩻ လိတ်ရဲဉ်ႏဖုံႏ ငဝ်းဖြုံႏလိတ်ဖြုံႏဖုံႏ အယပ်ꩻအခုဲင်ႏလဲ့တရောဝ်း၊ ကွပ်ပွိုးစေး အယပ်ꩻအခုဲင်ႏ (စေးခြေားကားငါႏ၊ အငိုꩻလဲ့ ကားငါႏ တန်ငါႏ)လဲ့တရဝ်း၊ နောဝ်ꩻမꩻတဲင် - လိတ်ဖြုံႏယဟန်ႏနောဝ်ꩻ စီႏခြပ်ဗာႏတွမ်ႏ လိတ်မွူးအက္ခရာႏလီꩻစခါ အဒွေါင်ႏစားနောဝ်ꩻသွူ။ (ဥပမာႏ-နှဲ-မှဲ-လှဲ-ဝှဲ-ကဝ် ခဝ် ငဝ် စဝ် တဝ် ထဝ် နဝ် အဝ် ကစ။ ကက် ကင်၊ ခက် ခင်၊ ငက် ငင် ကစဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။
ကထွိုင်ႏစီႏခြပ်တွမ်ႏ လိတ်ဖြုံႏရမ်းပေါင်းပေႏ ဆွိုက်တဆီသူ(၁၆)တဲင် အကျိုꩻကေꩻဇူꩻတန်အာငါႏသွူ။ လိတ်တျော်ꩻထျောဝ် လိတ်ရဲဉ်ႏတွမ်ႏလိတ်ယာႏ လိတ်ဖြုံႏဖုံႏလဲ့ နွမ်ႏအာထွူတကာႏတောဝ်း လိတ်မဲ့ငါလဲ့ ထန်ႏဆေ့ꩻ၊ စေးလဲ့လို့ဆေ့ꩻ၊ အခိန်ႏလဲ့လို့ဆေ့ꩻ၊ စေးငိုꩻမွိုက်ငိုꩻတွဲႏနျꩻခꩻ စရိပ်စကလဲ့ သက်သာႏတဲင် လိတ်အုပ်ငိုꩻလဲ့ သက်သာႏတွော့ꩻ ကေားဖြေꩻပူႏဇောႏ ဟော်ꩻဖတ်ထွားသားလဲ့ ဖြေꩻပူႏဇောႏနွောင်ꩻ အငိုꩻပေါ်ꩻပေါ်ꩻ သက်သက်သာႏသာႏ၊ တန်ႏဖြေꩻပူႏဇောႏနွောင်ꩻ တဖွူꩻလွုမ်ꩻလဲ့ ဖြေꩻပူႏဇောႏနွောင်ꩻ နီဖွူꩻသွံဖွူꩻတွော့ꩻ ဗဟုသုတဉာဏ်ႏပညာႏ ကယိန်းလꩻအာအာ ကယိန်းအောဝ်ႏအောဝ်ႏနောဝ်ꩻသွူနေား။
ငဝ်းတွိုင်ꩻ-က
(၁၁) ကတိယို ရွဉ်တလီꩻကျမ်ꩻ မီႏထွာႏ၊ သစ္စာႏယို ရွဉ်တလီꩻမီႏစေ၊ တခြေရာႏပြုဲင်ပြင်ꩻ၊ သွူꩻလင်ꩻယိုꩻမာꩻ။ (၁၂) ကတူႏမီႏအဝ်ႏနီဖြုံႏနဝ်ꩻ ယံလဲဉ်းအဝ်ႏတဖြုံႏ။ (လိုꩻတဖြာꩻဒျာႏ မာꩻထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ နန်ꩻအောင်ႏမျင်ႏ၊ လိုꩻနီဖြာꩻမာꩻကီ လိုꩻအမျာꩻမာꩻထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ အောင်ႏမျင်ႏယိုꩻပေႏ။) (၁၃) ကတူႏလဲဉ်းလဲ့ မေးတလဲဉ်းတဝ်း (သံယော်ꩻဇဉ်ႏ တဖြွီꩻယုဲင်)။ (၁၄) ကတူႏလွေꩻမုဲင်ꩻတဲ့ အမေးလွေꩻလွဉ်ꩻ (ကေားအွဉ်ဆꩻငါသား ကအွဉ်မာꩻအတွိုင်ꩻ ကေားထွေထောင်လွဉ်ꩻဆꩻချာသား ထွေထောင်ခွုမ်မာꩻထွားနုဲင်းလွဉ်ꩻဒါႏ။) (၁၅) က-တန် တမွေးတဝ်း ဠ-တန်ဒျာႏ၊ ဝင်ꩻတဲမ်းဗာႏဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ။ (၁၆) ကꩻနင် လိန်းလင်း၊ ယင်း လီးလူꩻ (ကꩻနင် တွုင်ꩻတင်ꩻ၊ ယင်းထွိုင်းထွူ။ ကꩻနင်=ပေႏ၊ ယင်း=တန်။ အပေႏလဲ့ တလိန်ႏမာႏလက်ꩻလဲဉ်တဝ်း၊ အတန်လဲ့ တလိန်ႏမာႏလက်ꩻလဲဉ်တဝ်း၊ တွုင်ꩻတင်ꩻထွိုင်းထွူလွဉ်းဉ်း)။ (၁၇) ကနိစ္စက်ဝင်ꩻခါ ငထာꩻဟားဟား၊ နမ်းထွိုင်ႏခိုးလျားခါ ငွိုးထာꩻသိတ်သိတ်။ (၁၈) ကလာꩻမီႏစဲစ် နိဖူတငဲက်။ (၁၉) (က) ကꩻလောင်သိုထင် အယံလဲဉ်း နꩻသိုအဲင်ႏ၊ (ခ) ကꩻလောင်သိုနဝ်ꩻ ထင်ကယ်ꩻနꩻသို (လိတ်လုဲင်ꩻပုဲင်ႏပေႏ အစွန်ꩻအဟိန်းနဝ်ꩻ အယံလဲဉ်း အရေꩻတွိုႏအခြောင်ꩻဗꩻလဲဉ်း သာႏလွိုလဲဉ်း ကတွိုက်ꩻနေးတွမ်ႏစဲ့ꩻ)။ (၂၀) ကလူꩻသဉ် စဗဉ်ႏနား၊ ကလူꩻဆား စဗဉ်ႏငွဉ်ꩻ၊ နာꩻတွမ်ႏခြင်ꩻမွုန်း နာꩻသက်လွဉ်ꩻ။
(၂၁) ကအဝ်ႏခါ အွꩻအွꩻအံႏအံႏ၊ ထွိုင်ႏအဲဉ်ထဝ်း ဝေ့ꩻဝေ့ꩻပန်ႏပန်ႏ။ (၂၂) ကာစꩻငါႏလဲ့ အထာႏဝ စင်းအဝ်ႏခြေင်ဒါႏ (သꩻဆန္တအာႏတလာလွဉ်ꩻငါႏတဲင် နဲစ်တမွိုတမာꩻငါႏထာꩻ လွစ်ဟင်ꩻကုဲင်ပဲစ်ꩻ သွုမ်ꩻတိန်ꩻထိုꩻလို့ဒါႏသွူ။) (၂၃) ကာလံ ဒေသံ အဂ္ဂံ ဓနံ (အခိန်ႏအခါႏ အဖဲ့ꩻအဖုဲင်း ရော့ꩻသင်ꩻတွင်ꩻ မီႏသေယူႏ မီႏသေထူႏဒါႏ အခွင်ꩻအရေꩻ ခွုမ်မာꩻလွေꩻ ထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ အောင်ႏမျင်ႏခံႏစာꩻဗာႏ အကျိုꩻကေꩻဇူꩻတရာꩻနဝ်ꩻသွူ။) (၂၄) ကာသေ့ꩻထာထာꩻ ဆꩻချာ တအွဉ်ႏစွꩻတဝ်း။ (လွေꩻငါလဲ့ တလဲဉ်းတဝ်းဆꩻချာ၊ မာꩻထာꩻမာꩻတသာလဲ့ တအွဉ်ႏကုဲင်နွောင်ꩻတဝ်း အလီꩻအယ၊ တနယ်ꩻ-ယမ်းကာဖွို့ꩻစံႏခရာႏ ဆꩻငါဖဲ့ꩻသူꩻ မီႏတတဉ်ႏတွော့ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ အွဉ်ႏစွꩻမွုန်းဆꩻချာ။) (၂၅) ကုသိုလ်ႏတပဲꩻ ငါးရုဲင်ꩻ တစွဲး (မာꩻထာꩻဟဝ် လꩻဆေ့ꩻပေႏလဲ့ လꩻအာတောဒျာႏ အကုဲင်ဖဲ့ꩻ။) (၂၆) ကုသိုလ်ႏပညာႏ၊ တွမ်ႏဥစ္စာႏ၊ တနီꩻအတာႏ တမျိုꩻမျိုꩻ ယံလꩻဗာႏ။ (၂၇) ကေကံႏကထင်ႏဟဝ် ထောင်ငနဝ် မော့ꩻချို့ꩻ။ (၂၈) ကေဆရာႏညောဝ်ႏ၊ ညောဝ်ႏဆရာႏ ကေ။ (၂၉) ကေညာႏတာႏမꩻ ဖိုးချံꩻသာႏ (လိုꩻတန်မီႏနိစ္စက်တဝ်းမꩻ လိုꩻပေႏချံꩻသာႏ၊ ခွန်ကွဉ်စဝ်းသီး မဉ်ႏနိစ္စက်တဝ်းမꩻ လိုꩻထိုအမျာꩻ ထံꩻသာꩻသီး ချံꩻသာႏသွူ။) (၃၀) ကေတန်လဲ့ အခင်ႏခြောင်ꩻတန် (လိုꩻတန်လဲ့ အစူခြောင်ꩻအခင်ႏခြောင်ꩻ လုဲင်းတန်အဝ်ႏကုဲင်တန်ဒါႏ)။
(၃၁) ကေပေႏမီႏလောက်ꩻ စောက်ꩻပေႏရဲး။ (ပါꩻတဖြာꩻ မဉ်ႏလောက်ꩻနိစ္စက်လွဉ်လဲ့ ပါꩻတဖြာꩻ ရဲးကိုဖေႏ၊ ပအိုဝ်ႏတွမ်ႏစောက်ꩻစခါ တဖူးဝေး၊ အုံငီꩻဝင်ꩻ စွဲးကိုလွဝင်ꩻ)။ (၃၂) ကေမော့ꩻ ကွယ်သာႏ မဲ့ꩻတနွာႏနွာႏ ထွားစဲင်း။ (၃၃) ကေမွမ်း အဝ်ႏကုဲင် ကေဖုဲင် လွဉ်ယင်း။ (၃၄) ကေအေႏလဲ့ငမ်း၊ ကေနမ်းလဲ့ꩻ သꩻဝꩻ။ (မော့ꩻထီႏလိုꩻတန်နမ်းလဲ့ငမ်း၊ မော့ꩻထီႏ အလိုꩻဆꩻလလဲ့ငမ်း)။ (၃၅) ကေꩻဇူꩻမီႏမဲ့ꩻ ဝင်ꩻပသဲ့ꩻဒါႏ၊ ကေꩻဇူꩻမီႏကုဲင် မာႏဆုဲင်ꩻဒါႏ။ (၃၆) ကုဲင်းငါႏထာꩻလဲ့ စူပုတ်ꩻ၊ နုတ်ꩻငါႏထာꩻလဲ့ စူပုမ်။ (၃၇) ကုဲင်ႏတထာဝါႏ ကာႏတထာသေင်ႏ။(မဲဉ်---လꩻထာꩻဟဝ် တစွိုးတမျိုꩻတဲင် ဖေႏရီးအွဉ်နေးတမျိုꩻ)။ (၃၈) ကေားကျွိုက်ငထဝ်း နုဲင်းဗွူသိုႏ၊ ကေားလိုႏငထဝ်း နုဲင်းဗွူမွမ်း။ (၃၉) ကေားရက်ငထဝ်း နုဲင်းဗွူသိုႏ၊ ကေားလိုႏငထဝ်း နုဲင်းဗေသေင်။ (၄၀) ကေားသားကတလွိုး ထာꩻငွိုးပေါႏ၊ ကေားသားကပျောႏ ထာꩻငလီ။ (၄၁) ကေားသုတ်သင်ႏ လွေꩻနꩻ၊ လိုꩻလွꩻ အဝ်ႏကုဲင်။ (၄၂) ကောႏတကꩻလဲႏ မီႏကွဲခွုန်ꩻ တကꩻလဲႏနဝ်ꩻ ကျ၊ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ ကွဲခွုန်ꩻတမဲရွုမ်ꩻ (တောႏလမ်းစနဝ်ꩻ ဝင်ꩻနီ၊ ထင်ႏဖြားခါ အဝ်ႏကုဲင် တဖြာꩻဒျာႏ။) (၄၃) ကောႏတရာꩻရာꩻယင်းအထျꩻ၊ နုဲင်းပါꩻ(---) သား ဒုံႏမောင်း။ (၄၄) ကံႏ-ကံႏကရိုꩻနဝ်ꩻ အလင်တမွေးတဝ်း ထာꩻမာꩻဒျာႏ။ (၄၅) ကံႏ-ဉာဏ်ႏ-ဝီရိယ သွံဌာန၊ ဝီရိယမီႏဖြို ကံႏစွဲးကို။ (၄၆) ကံႏ-ဉာဏ်ႏ-ဝီရိယ၊ သွံဌာန၊ အဝ်ႏသွံပင်မꩻ ထွာဖွိုင်ꩻသီႏ။ (၄၇) ကံႏတကုဲင် ခမ်းခေ့ꩻ၊ ကံႏတဝေ့ꩻ ခမ်းလော့။ (အကျောင်ꩻတဟဝ်တဝ်းတဲင် အကျိုꩻလဲ့တဟဝ်တဝ်း)။ (၄၈) ကံႏတချာႏမဲ့ဝေ့ꩻ၊ ကံႏပေ့ꩻ မဲ့ခေင်။ (၄၉) ကံႏတနꩻမို့ꩻကဲဉ်၊ ကံႏတနဲဉ်မို့ꩻလီး။ (၅၀) ကံႏတဟဝ်တဝ်းမꩻ ရဲ့ဗာႏမီꩻ၊ ထာꩻလီꩻတဟဝ်တဝ်းမꩻ ရဲ့ဗာႏကြွဉ်။
(၅၁) ကံႏတဟဝ်တဝ်း အဗွေႏခြိုႏ၊ ထာꩻလီꩻတဟဝ်တဝ်း အဗွေႏယာႏ။ (၅၂) ကံႏယတွမ်ႏကျောင်ꩻလီꩻ အဝ်ႏငီꩻလွဝင်ꩻ။ (၅၃) ကံႏဟဝ်မꩻ လꩻ၊ ကံႏဆꩻမꩻ ထွိုက်၊ ခံꩻသွိုက် ရတနာႏ။ (၅၄) ကံႏအဝ်ႏမꩻ ထင်ႏသျာꩻ၊ ဉာဏ်ႏအဝ်ႏမꩻ ထီႏညာꩻ။ (၅၅) ကံႏအဝ်ႏမꩻ အကျံႏထွူ၊ ကံႏမဉ်ႏအဲဉ်ထဝ်း တငွူ။ (၅၆) ကဝ်ႏတရေꩻ ဗျာႏအစော့ꩻ၊ လိုꩻတရေꩻ သꩻတဗော့ꩻ။ (၅၇) ကဝ်ႏသတင်ꩻ တလီꩻအီထိုꩻ၊ လိုꩻသတင်ꩻ လိုꩻအီဖင်း။ (၅၈) ကဝ်ႏသဉ်တွမ်ႏမော်နမ်း၊ လမ်းပါႏတွမ်ႏအိန်ႏသူႏ၊ လိုꩻမူႏတွမ်ႏဒဲဉ်ဖွိုင်ꩻ၊ ဖိုးရွိုင်ꩻတွမ်ႏတသာႏ လျောက်ပတ်ငါႏ။ (၅၉) ကဝ်ႏသီးအမျိုꩻ နွူႏယိုꩻ ကုဲင်စဝ်း ဆုဲင်ꩻတဖြဝ်း။ (၆၀) ကိစ္စ တလော၊ ဂုဏောတပဲꩻ။ (၆၁) ကိစ္စမီႏပေါႏ ထံႏတွမ်ႏပြေင်၊ အရေꩻမီႏတေင် ထေင်းကတူႏ။ (၆၂) ကဉ်ꩻစာꩻဒျာႏယာႏ စာႏနာႏဒျာႏနမ်း။ (၆၃) ကဉ်ႏစူမီႏ ဆာ၊ ကဉ်ႏစူနာ လျား။ (၆၄) ကေန်ꩻတသီးသွ၊ မွတသီးရွိုး။ (၆၅) ကဲစ်ꩻတွမ်ႏဖုဲင် မုဲင်တွမ်ႏလူႏ၊ ဖုဲင်ကတ်ကူႏ လူႏနောင်နင်။ (သီဝင်ꩻခို သီဝင်ꩻမူႏ/ သီပိုမာ သီပိုဝါꩻ အဝ်ႏလဲဉ်းဒျာႏ)။ (၆၆) ကဲစ်ꩻတွမ်ႏဖုဲင်ဖြူႏ၊ မုဲင်တွမ်ႏလူႏဖြင်း။ (၆၇) ကောင်တန်မီႏထို ခဝ်းစေႏတီႏ၊ ဟန်ႏအိုမီႏအွီႏ ခဝ်းပွယ်ꩻပင်ꩻ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏရဟန်ꩻ ခဝ်းသဲင်ꩻလိတ်၊ လိုꩻဖြောင်ꩻလိုꩻဖြား ခဝ်းသဲင်ꩻပတီꩻစိတ်။ (၆၈) ကောင်ထို ခဝ်းစေႏတီႏ၊ ဟန်ႏအိုအွီႏ ခဝ်းပွယ်ꩻပင်ꩻ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏရဟန်ꩻ ခဝ်းလိတ်၊ လိုꩻဖြား ခဝ်းပတီꩻစိတ်။ (၆၉) ကောင်နာထီစွူး ဆꩻတွို့ꩻမွူးထန်ႏစွဉ်ႏလဲ့ လိုꩻဟဝ်သူႏတောႏကောင်ꩻသီးငဝ်းနဝ်ꩻ တဗူႏဗန်ႏတဝ်း။ (၇၀) ကောင်အဝ်ႏလဲ့ ဘုရာꩻအဝ်ႏ၊ ဒုံအဝ်ႏလဲ့ ကျောင်ꩻအဝ်ႏ၊ လိုꩻမျိုꩻအဝ်ႏလဲ့ လိတ်လုဲင်ꩻအဝ်ႏဗာႏ။ (၇၁) ကုံႏတဖြုံႏညီꩻ၊ ထီꩻတဗာႏချင်ႏ။ (လွေꩻညီꩻသဲင်ꩻသွို၊ အုံညီꩻအဝ်ႏရဝ်း၊ အွီႏညီꩻ တရီနုဲင်း။) (၇၂) ကျံႏထာꩻရော့ꩻ - မော့ꩻထာꩻမာႏ။ (၇၃) ကျောင်ႏမို့ꩻ-ထဲ့ဟံႏ (သွုန်ႏသꩻမာႏန ထိုရွဲးငါႏလဲ့ တနီꩻခါ ထဲ့လထဲ့ဖွိုႏချာဒါႏ)။ (၇၄) ကြေ့ꩻကထွိုင်ႏနွောင်ꩻကွယ်သာႏ ကွပ်ဒျာႏထာꩻသောင်ႏသာ။ (၇၅) ကြေ့ꩻကယွိုက်ꩻထာꩻ ကတꩻကတ်ꩻလꩻ ကွယ်သာႏနဝ်ꩻ ကွပ်ဒျာႏဝီရိယ။ (၇၆) ကြိုတခု မုတရျာꩻ၊ နမ်းတဖြာꩻ မုꩻရျာꩻရေင်။ (၇၇) ကွာႏဝင်ꩻ နုဲင်းမို့ꩻတွမ်ႏဟံႏ၊ နိဗ္ဗာန်ႏတွမ်ႏငါးရုဲင်ꩻ။ (၇၈) ကွီဒါႏမꩻ ဖေႏ၊ ဖေႏဒါႏမꩻ ထူႏ၊ ထူႏဒါႏမꩻ လꩻ။ (၇၉) ကွီအာ လွꩻထီႏ၊ ဖေႏအာ သွုမ်ꩻခြေင်။ (၈၀) ကွယ်ဟန်ႏအိုဆွတ်ꩻခြုံး တအာႏနာႏတဝ်းဖွိုင်ꩻ။ (၈၁) ကွဲးတန် ကွဲးဟွေႏမွော့ထာꩻနုဲင်းထွီႏ၊ ကွဲးတန် ကွဲးတရေꩻသွော့ထာꩻ နုဲင်းဝါးတောင်ꩻ။ (၈၂) ကွဲးဒေါ့ꩻ ကွဲးရုဲင်းရုဲင်း၊ ကွဲးခြုဲင်း ကွဲးအာအာ။ (၈၃) ကွဲးဖြားဖြား ကွဲးတကြွားကြွားမွော့ထာꩻ နုဲင်းထွီႏ၊ ကွဲးဖြားဖြား ကွဲးတရေꩻရေꩻသွော့ထာꩻ နုဲင်းဝါးတောင်ꩻ။ (၈၄) ကွဲးမဉ် ကွဲးဆျာႏမွော့ထာꩻ နုဲင်းမောက်ꩻဖါး၊ ကွဲးဖြား ကွဲးနွိုးသွော့ထာꩻ နုဲင်းမောက်ꩻဝန်။ (၈၅) ကွဲးရက် ကွဲးအာအာ၊ ကွဲးငါငါ ကွဲးခါႏခါႏ ဗွိုန်နုဲင်း ထီသမုဒ္ဒရာႏ။ (၈၆) ကွဲးလွောက်ꩻလွောက်ꩻအလိုႏ အလိုႏ ကွဲးမွိုက်မွိုက်။ (၈၇) ကွံႏထွူႏ ငဖွူꩻသတ်၊ ကွံႏဖွီ တဒွီသတ်၊ ကွံႏမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏ ငခဲဉ်ႏသတ်။ (၈၈) ကွိုꩻတန်ငါႏလဲ့ ကုဲင်းငခြင်ꩻ၊ မင်ꩻတန်ငါႏလဲ့ ကုဲင်းအဝ်ႏခြေင်။ (၈၉) ကွိုꩻထာꩻရော့ꩻ-မော့ꩻထာꩻမာႏ။ (၉၀) ကွင်တဖူꩻတွူး တမော့ꩻတဝ်း တဖူꩻမွူး။
ငဝ်းတွိုင်ꩻ-ခ
၁။ ခꩻယူး လꩻဝါး၊ ရေႏပနား လꩻဖိုး (ရေႏရွယ်ႏတမျိုꩻ ထွာတေားတမျိုꩻ၊ လꩻတေားတစွိုး၊ ရေႏရွဲႏဒျာႏ အညမ်းအကုဲင်ရွုမ်ꩻလဲ့ လꩻပါတေား အယံအဟဝ်စား)။
၂။ ခါးလားကဒေါ့ꩻ - ယူႏအွဉ်ရဝ်း၊ ခါးလားကလဝ်း ယူႏစဉ်ꩻစာꩻ၊ ငမ်းဗာႏ ဆော့ꩻပါꩻ ပါနဲ့ ပါတဝ်းနဲ့။
၃။ ခါးလားကဖြေꩻ ပိတ်ဒုံထန်ႏ၊ ကွဉ်ကꩻဗော့ꩻ ဗန်ႏဒုံကို။
၄။ ခါးလားကမာꩻ ယူႏစဉ်ꩻစာꩻ၊ ထာꩻမာꩻတဖူꩻရဲဉ်ႏ မဲဉ်ႏနဲ့ မဲဉ်ႏတဝ်းနဲ့။
၅။ ခါးလားကလꩻ အမာ ရက်မွိုးဖါ၊ ကထွိုင်ႏလꩻအမာ ရက်အမာ၊ ကထွိုင်ႏလꩻအပို ရက်အပို။
၆။ ခူꩻနုဲင်း အေႏတွမ်ႏဖဲဉ်ႏ ထန်ႏတဖူꩻချင်ႏ၊ တဟဝ်တဝ်းနုဲင်းနုဲင်း၊ အေႏလဲ့နွုမ်ꩻသေင်၊ ဖဲဉ်ႏလဲ့ နွုမ်ꩻသေင်။
၇။ ခူႏယူꩻ လꩻတေားယူး။
၈။ ခိုဗင်ႏတွမ်ႏမူႏနံꩻ မေႏတွမ်ႏယံꩻ၊ ဗော့ꩻဝင်ꩻ တလꩻတဝ်း။
၉။ ခိုရွုမ်ꩻခန္ဓာႏ၊ ထာꩻဒါႏ စူဠပန်ႏ၊ လိတ်ဉာဏ်ႏ ဆေ့ꩻခြေား (လိုꩻခိုသီးအမျိုꩻ ဒါႏဗာႏလိတ်ရိုꩻကီလဲ့ ပွိုးဉာဏ်ႏထွိုင်ꩻငါႏတဲင် ကျပ်နုဲင်းဝင်ꩻ တဒါႏလꩻတဝ်း၊ နုဲင်းစွဉ်ႏစူဠပန်ႏမထေရ်ႏသွူ။)
၁၀။ ခံꩻကယ်ꩻ ခတ်ယိုꩻ၊ လိုꩻကယ်ꩻ ခတ်ယပ်ꩻ။ (လိုꩻဟဝ်လိုꩻမန်ႏ အကျင်ꩻစာရိတ္တ သက်သေႏခံႏနဝ်ꩻသွူ။)