cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဗွေႏသာႏရိပုတ္တရာႏ
ထွာလꩻရဟန္တာႏခန်ꩻ
အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲင် ဝွေꩻဗွေႏသီးဝင်ꩻနီလဲ့ ထင်ႏလွဉ်ခန်းဗွေႏဘုရာꩻထျꩻနဝ်ꩻသွူ။ တိန်ႏတွိုႏဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻထျꩻတဲင် ထွာလꩻခန်း ဧဟိဘိက္ခုရဟန်ꩻမျတ်နဝ်ꩻသွူ။ ထွာဧဟိဘိက္ခုရဟန်ꩻထွူတိန်ႏလꩻ ၁၅နီꩻ မဟာႏသက္ကရာဇ် ၁၀၃ ဗာႏနေင်ႏ၊ ဒဲဉ်သံဗွေနီꩻနဝ်ꩻ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ ဟော်ꩻကျာꩻဖေႏခန်း ဝွေꩻဗွေႏလီꩻပေႏ ဒီဃနခပရိဗိုဇ်ႏအတာႏ ဝေဒနာပရိဂ္ဂဟလက္ခဏသုတ်ဒေသနာႏတောႏနဝ်ꩻသွူ။ တိန်ႏဟွုန်ဗာႏ ဗွေႏမျတ်ဖရာꩻ တရာꩻဒေႏသနာႏတောႏနဝ်ꩻတပုဒ်တဲင် ဝွေꩻဗွေႏလဲ့ ထွာလခန်း ရဟန္တာႏမျတ်နဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲင် အနီꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဝေဠုဝန်ႏကျောင်ꩻတောႏကို ပထမသာဝက သန္နိပါတ မဟာသံဃာ့ သံဃာႏအစီꩻဝေꩻတဲ့အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။  အစီꩻဝွေꩻကို တမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတဲ့တဖိစ်တဟဲ့ꩻဗာႏတဝ်း နမ်းတွမ်ႏနမ်းဓမ္မတာႏတရာꩻအလꩻတွော့ꩻ ကလꩻဒါႏအဘိညာဏ်ႏသူပါꩻ ဧဟိဘိက္ခုရဟန္တာႏမျတ် ၁၂၅ဝပါꩻ စုပြုံႏတဝင်ꩻတဲင် ဗွေႏမျတ်ဖရာꩻလဲ့ ထွားထူႏတွမ်ႏဝွေꩻဗွေႏမွိုးမူႏမဉ်ꩻတဲင် ဖန်ဟဲ့ꩻဖေႏ ဥပတိဿ ဓမ္မမဉ်ꩻ သာရိပုတ္တရာနုဲင်းနဝ်ꩻထွူတဲင် ချီႏမျောက်လင်ꩻဖေႏ ဓမ္မသေနယပတိဘွဲ့တောႏတဲင် အွဉ်ႏထွာဖေႏစူထွေꩻရံႏအဂ္ဂသာႏဝကတပဲ့ꩻတောႏနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻထွူတဲင် နီဗွေႏမျတ်ဖရာꩻလဲ့ ဟော်ꩻကျာꩻသွုပ်ဖေႏယင်း ယံဖေႏကလွစ်ထန်ႏ သံႏသရာႏဝွဋ်ဒုက္ခတရာꩻတောႏနဝ်ꩻသွူ။
ဗွေႏသာႏရိပုတ္တရာႏလဲ့ ဝတ်ပတ်ဖေႏတငါငါ နီဗွေႏမျတ်ဖရာꩻနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲင် ဝွေꩻဗွေႏနဝ်ꩻ ဉာဏ်ႏသံးဟဝ်မွေးထာꩻတဲင် လꩻစွဉ်ႏပညာႏဧတဒဂ် နဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏသာႏရိပုတ္တရာႏနဝ်ꩻ မီႏကိန်ꩻထာꩻခိန်ႏတဲ့ ကတူႏအွဉ်ႏမိုးသေႏသေႏဒျာႏ ပထမဆရာႏ အဿဇိကအဝ်ႏရာꩻအရပ်ကရိုꩻဒါႏ ရိုႏသေႏငါႏဆရာႏဂုဏ်ႏတောႏ၊ မွိုးဗွေႏမဲဉ်ခွန်းနုဲင်းမုဲင်ꩻခွန်းတဲ့ ထေင်ချာတဝ်း သယ်ꩻခံႏသေႏသေႏဒါႏ ခန္ထီႏဂုဏ်ႏတောႏ၊ ကောဆုင်ꩻမꩻဝွေꩻဗွေႏသား မီႏအဝ်ႏလွဉ်နဝ်ꩻ ပေႏပေႏတန်တန်တရွေꩻတဝ်း ယူႏလꩻသေႏသေႏအကေꩻဇူꩻကရိုꩻဒါႏ သေဒါႏကေꩻဇူꩻဂုဏ်ႏတောႏ၊ ထွာပထမအဂ္ဂသာဝက တပဲ့ꩻတောႏရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင်တွော့ꩻ တထူႏလွိုထူႏပိုႏဒါႏတဝ်းအခွင်ꩻရေꩻဂုဏ်ႏတောႏ၊ သꩻပီႏပျတ်ငါႏဂုဏ်ႏတောႏ၊ လွောက်ꩻဒါႏဝင်ꩻအလိုႏဂုဏ်ႏတောႏ၊ သꩻညင်ꩻစာႏနာႏဒါႏဝင်ꩻစတဲင် လꩻဗွေစွဉ်ႏဂုဏ်ႏထူꩻနုဲင်းယိုဖုံႏသွူ။
နိကာယ်ငတ်ꩻမျိုꩻပိဋကတ်ကိုဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွေႏသာႏရိပုတ္တရာႏဒေႏသနာႏတောႏဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻအာတန်နဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏသာႏရိပုတ္တရာႏဒေႏသနာႏအုပ်ခြေင်ခြေင်နဝ်ꩻ ခုဒ္ဒကနိကာယ် သုတ္တန်ႏပိဋကတ်ဖုံႏ ပဋိသမ္ဘိဒါ မဂ်ပါႏဠိတောႏဖုံႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻဗွေႏဒေႏသနာႏအုပ်ဖုံႏနဝ်ꩻ ဖွင်ꩻလုဲင်းဟော်ꩻနယ်ဖေႏ ပိဋကတ်ကို အရေꩻတန် ငဝ်းငွါဝေါဟာရဖုံႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻထွူတကာႏတဝ်ႏ သာႏသနာႏတောႏသက်တန်ꩻဖေႏနေးကညဆွာꩻတဲင် ကလျောက်လဝ်းနီဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ ကွီနာႏဒါႏ သာႏသနာႏအသက် ဝိနယ်ꩻပိဋကတ်ကျမ်ꩻမျတ်နဝ်ꩻလဲ့ ဗွေႏသာႏရိပုတ္တရာႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ခုဒ္ဒကနိကာယ်ႏဖုံႏ ဗုဒ္ဓဝင်ႏဒေႏသနာႏတောႏဖုံႏနဝ်ꩻလဲ့ ဗွေႏသာႏရိပုတ္တရာႏ လျောက်လဝ်းတောင်ꩻပြန်ႏ ကွီနာႏခံႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
ကေႏညိုႏခရာႏကဟဝ်ငါႏ၊ ကထင်ႏသျာꩻငါႏ ဗွေႏသာႏရိပုတ္တရာႏ ကျိုꩻဆောင်ႏမုꩻဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ဝွေꩻဗွေႏကဟော်ꩻဒါႏ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်ကျမ်ꩻမျတ်ဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻကဟော်ꩻသေꩻခါꩻဒါႏ အဘိဓမ္မာႏတရာꩻတောႏနဝ်ꩻ ဆွာꩻမွေး၊ လုဲင်းမွေးမုဲင်းထာꩻတဲင် ဟော်ꩻဖေႏနီလိုꩻသီးနဝ်ꩻ နာႏတထွꩻလꩻဒွုမ်တွော့ꩻ ထင်ႏဟော်ꩻဖေႏဗာႏဒျာႏ လူꩻတနံခမ်းနဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏသာႏရိပုတ္တရာႏနဝ်ꩻ နာႏဗာႏထွူဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ အဘိဓမ္မာႏတရာꩻတောႏနဝ်ꩻတဲင် တိန်ႏဟော်ꩻနယ်ဖေႏချာ ဘဝကရီးခါ ကထွာဖိုဒါႏ ဝွေꩻဗွေႏတပဲ့ꩻ"ပြာ"ငတ်ꩻရျာꩻ ကသဲင်ꩻထွာချာဝွေꩻဗွေႏတပဲ့ꩻရဟန်ꩻငတ်ꩻရျာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ တဒွေါင်ႏငါႏတဝ်း၊ ဆွာꩻတဲ့ တဆွာꩻငါႏတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။
အဘိဓမ္မာႏတရာꩻတောႏနဝ်ꩻ လုဲင်းတဟာႏငါႏတွော့ꩻ နီလိုꩻသီးလဲင်ꩻတသေႏနာႏနွောင်ꩻဒွုမ်တဲ့ ကွပ်ပွိုး ဗွေႏသာႏရိပုတ္တရာႏကေꩻဇူꩻတဲင် နီလိုꩻသီး သွဉ်ထူႏနာႏဗာႏနွောင်ꩻယင်း ယိုꩻယိုꩻသာႏသာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻဗွေႏနဝ်ꩻ ကျိုꩻဆောင်ႏ ဗုဒ္ဓသာႏသနာႏတောႏ၊ ကျိုꩻဆောင်ႏဖေႏ သတ္တဝါႏသီးအကျိုꩻ တိန်ႏည ၄၄နေင်ႏတဲင် အော့ꩻသွီႏထာꩻတွော့ꩻ ကူꩻခန်းပရိနိဗ္ဗာန်ႏ မကဓတိုင်း၊ ဒုံနာလက၊ အမွိုးဗွေႏလမ်း၊ ကလွူးဖွာꩻဒါႏ ဝွေꩻဗွေႏခင်ႏလမ်းကိုနဝ်ꩻသွူ။ ကူꩻပရိနိဗ္ဗာန်ႏမွူးနီꩻနဝ်ꩻ သာႏသနာႏတောႏနေင်ႏ ၁၄၇ဗာႏနေင်ႏ၊ ကထိန်ႏလာဗွေဟာ၊ မွူးကွို့ꩻနာꩻခိန်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻဗွေႏတိန်ႏလွဉ်ႏထွူတဲင် ဝွေꩻဗွေႏဓာတ်တောႏနဝ်ꩻ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻနမ်းကိုယ်ႏတောႏတဲင်ႏ သဲင်ꩻဓာႏပနာႏဖေႏ စေႏတီႏရာႏဇဂြိုဟ်ႏခမ်းကိုနဝ်ꩻသွူ။
ခွန်ဟော်ခံꩻသီးထိန်ꩻသိမ်ꩻသာႏသနာႏပုင်ႏ
ဆုဲင်ꩻတဲင် သီရိဓမ္မာႏသောကခွန်ဟော်ခံꩻနဝ်ꩻ ထေချာယင်း ဗွေႏသာႏရိပုတ္တရာႏဓာတ်တောႏတဲင် သဲင်ꩻတယ်ႏပူႏဇောႏချာယင်း စေႏတီႏတောႏ အဝန္တိတိုင်း ဥဇ္ဇေနီခမ်းထျꩻ ဝေဒိဿသကောင်လောင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဝေဒိဿသကောင်လောင်းနဝ်ꩻ  သီရိဓမ္မာႏသောကခွန်ဟော်ခံꩻတယ်ႏလူႏခါꩻစေႏတီႏသွံဆူႏတဲင် တဆူႏနဝ်ꩻ ဌာႏပနာႏသော့ꩻ ဗွေႏသာႏရိပုတ္တရာႏဓာတ်တောႏနဝ်ꩻသွူ။
တွိုႏ ၁၉ရျာꩻစုရပ် စေႏတီႏနဝ်ꩻဖုံႏသံးပြင်ꩻထိုꩻတဲင် ဝင်ꩻထေချာယင်းတွော့ꩻ ပင်ꩻသဲင်ꩻထိုꩻခန်း ပြတိုက်အွိုး အဲင်ဂလန်ခမ်းထီကိုနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻထွူ အေင်ဒိယမဟာဗောဓိအစွိုꩻအွဉ်ငါတဲင် ပင်ꩻသဲင်ꩻဌာႏပနာႏချာယင်း ဝေဒိဿ(ယိုခါ သန်ဆီ)ကောင်လောင်း စေႏတီႏတောႏကိုနဝ်ꩻသွူ။ ခါးလားကဌာႏပနာႏ ဓာတ်တောႏနဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ မျန်မာခမ်းထီအစိုႏရသီး ပင်ꩻသဲင်ꩻ မျန်မာခမ်းထီကို တဝေင်ꩻနွို့တဝေင်ထန်ႏ၊ တဒုံနွို့တဒုံထန်ႏတဲင်  အွဉ်ဝင်ꩻပူႏဇောႏလွဗာႏဝင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ၁၉၅၂ဗာႏနေင်ႏနဝ်ꩻ ဝင်ꩻမာꩻယင်း ပွဲꩻဌာႏပနာႏဓာတ်တောႏ အေင်ဒိယခမ်းထီကိုတဲင် ကွိုန်ꩻမွေးစွဉ်ႏထာꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကမာꩻပွဲꩻနဝ်ꩻခိန်ႏ မျန်မာခမ်းထီဝွန်ႏတန်ချုပ် ဦးနုတောမ်ႏ ဗုဒ္ဓဝါဒီသားဖုံႏတဲ့ ထင်ႏလွေꩻနေနေနဝ်ꩻသွူ။
ဖူးဝေးကန်ပြေင်ဖုံႏ
ဗွေႏသာႏရိပုတ္တရာႏ ဖူးခိုဝင်ꩻသွံအကို ဗွေႏဥပသေနနဝ်ꩻ တပဲ့ꩻရဟန်ꩻဖုံႏအခါႏ ကေႏညိုႏခရာႏအဟဝ်သွတ်ꩻရဟန်ꩻတပါꩻတဲင် လꩻသမန္တပါသာဒိကဧတဒဂ်နဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏရေဝတနဝ်ꩻ မွန်းပျောႏခရာႏခင်ႏလမ်းတလိုႏတဝ်း လွေꩻအုံတောႏရဒျာႏတရာꩻ အရညတခြာတန်ကျံꩻထံꩻကိုတဲင် လꩻအရညကဧတဒဂ်နဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏသုန္ဒနဝ်ꩻ ဧတဒဂ်ဘွဲ့လꩻတဝ်း ထွာဒျာႏအသီဘိ သာႏဝကနဝ်ꩻသွူ။ ဖူးမူႏဝင်ꩻသွံဖုံႏကထွာဒါႏ စာလာ၊ ဥပစာလာ၊ သီသူပစာလာဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ဗုဲင်ဘိက္ခုနီတဲင် ထွာလꩻရဟန္တာႏမူႏမျတ်ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရဟန်ꩻတာႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻစျောက်တန်း
ဝေင်ꩻစျောက်တန်း (မန်း: ကျောက်တန်းမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Kyauktan) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ဒေါမ် ရန်ႏတကွုန်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် တန်လိဉ်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏစျောက်တန်းကို ကအဝ်ႏဒါႏ မော်ဝွန်းခြောင်ထျꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻစျောက်တန်းယို တောမ်ႏပင်ႏလယ်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏခါႏဒျာႏ (၁၂)မဲင်ႏရပ်လွုမ်ꩻတဲင် ကာꩻတဖူꩻ၊ ထီတဖူꩻ နီဗာႏလွုမ်း အဝ်ႏသုင်ꩻအီလꩻနဝ်ꩻသွူ။ စျောက်တန်းထျꩻ မိဉ်ꩻတန်ထင်ႏသျာꩻဒါႏ ကျိုက်မော်ဝွန်းဖရာꩻထီကဲဉ်လဲ့ အဝ်ႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
သွဉ်လွူꩻဖက်ဒရယ်
အယံတွင်ꩻနောဝ်ꩻခါကာႏလ ကွပ်ပွိုးစွဉ်ႏ လိုꩻမျိုꩻပေႏ ဖြောဝ်ꩻ၊ ခင်၊ ချင်ꩻ၊ ပအိုဝ်ႏ၊ ပလောင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ လိုꩻဒါႏလိတ်ဒါႏလုဲင်ꩻ၊ သေနာႏဥပဒေႏပညာႏဖုံႏယို ဆေ့ꩻခြေားတဲင် (ဦးရွှေအိုး ကတဲမ်းသေꩻဒါႏ လိတ်အုပ် "မပြိုကွဲနိုင်သောပြည်ထောင်စု"လိတ်နိဒါန်း)ကိုနောဝ်ꩻ "နီကတဲမ်းထွို့ꩻသေꩻခါꩻဒါႏ ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏထွို့ꩻဗူႏပွုံႏအခေႏခံႏဥပဒေႏယိုနောဝ်ꩻ ၁၉၄၈-ဗာႏ၊ ကထွိုင်ႏကေႏညာႏလွေꩻ ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏသမ္မတမန်းခမ်းယို လꩻလွေꩻလဲဉ်း လွတ်လပ်ရေꩻ(လွစ်တခြင်)ထွူနောဝ်ꩻ ကသေနာႏလွေꩻ၊ ကထွို့ꩻလွေꩻဒါႏ ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏစနစ်ယို ထွာလွေꩻလဲဉ်း ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ အတုအယောင်ႏတန်ဒျာႏ၊ အစဲစ်အမဲဉ်ႏ တမွေးတောဝ်းနောဝ်ꩻ ကွဲးသေနာႏလွေꩻ တလဲင်ႏတစိꩻစိꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ၁၉၄၆-ဗာႏ၊ ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻ ရှမ်းပြည်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ချုပ်(ရ-ပ-လ)အကဲႏအတန် လိုꩻယွဲးအာႏရင်ꩻအွဉ်ဟို ပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏနောဝ်ꩻတဲ့ စဲင်းစဲင်းနဲင်းနဲင်း သေနာႏထွꩻလွဉ်ꩻလို့တောဝ်းနောဝ်ꩻမꩻ ထွူလဲဉ်းမꩻ ကွဲလꩻနောင်ႏတ၊ ထဲ့ဆုဲင်ꩻလို့ထိုꩻလဲဉ်းနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ကွပ်ပွိုးစွဉ်ႏ ၁၉၄၇-ဗာႏ၊ ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ (ဖက်ဒရယ်)ထွို့ꩻဗူႏပွုံႏ အခေႏခံႏဥပဒေႏယို အစဲစ်အမဲဉ်ႏတမွေးတောဝ်း၊ ထွာတောဒျာႏ အတုအယောင်ႏနောဝ်ꩻမꩻ မန်းလိုꩻမျိုꩻတွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻပေႏပေါင်ꩻစုဖုံႏ ဗꩻတွိုႏဟန်ႏသနီꩻ ပျဿနာႏဖုံႏ အောဝ်ႏနေလွဝင်ꩻနောဝ်ꩻ ကွပ်ပွိုး ၁၉၄၇-ဗာႏ၊ ထွို့ꩻဗူႏပွုံႏအခေႏခံႏဥပဒေႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ကွပ်ပွိုးနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် ၁၉၆၁-ဗာႏ၊ လာဇန်နဝါရီ(၂၄)နီꩻ ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏမန်းခမ်းထွို့ꩻဗူႏပွုံႏ အခေႏခံႏဥပဒေႏမွဉ်းဖျင်ခွိုန်ꩻချာကောႏမတီႏ (ဖြောဝ်ꩻခမ်း)ယို မာꩻလွေꩻပွယ်ꩻမော့ꩻခွဲ အွဉ်ႏထွော့ချက်ဖုံႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ၊ ဖေႏကလꩻခွိုန်ꩻချာ ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ (Federal)စဲစ်စဲစ်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ မွဉ်းဖျင်ခွိုန်ꩻချာကောႏမတီႏယိုနောဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻခေါင်းဆောင်တန် ဝွန်ႏတန်ဦးလှဖေနောဝ်ꩻ ထွာလွေꩻတွယ်ꩻဖက်အွဉ်အကိုရေꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
တွိုႏယင်း ၂၀၀၈-ဗာႏ၊ ထွို့ꩻဗူႏပွုံႏ အခေႏခံႏဥဒေႏယို အမဉ်ꩻနောဝ်ꩻ ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ (ဖက်ဒရယ်)အောဝ်ႏပါရိုꩻကီလဲ့ မဉ်ႏလွူꩻလွေꩻစဲင်းစဲင်းနောဝ်ꩻ ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ (ဖက်ဒရယ်) အင်္ဂါႏလက္ခဏာႏ တဗွေကွို့ꩻတောဝ်း၊ ခမ်းထီအာႏဏာႏယို ဗဟိုႏအစိုႏရ အဗွေတဗာႏ ခွုမ်သဲဉ်ꩻထိုꩻလို့ဒျာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ၊ ထွာထိုꩻဒျာႏ ဗဟိုႏခွုမ်သဲဉ်ꩻမုꩻ (Centralize)စနစ်တန်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ၊ မဉ်ႏထွားမွေး ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ (ဖက်ဒရယ်)စဲစ်စဲစ်နောဝ်ꩻ ဗဟိုႏခွုမ်သဲဉ်ꩻမုꩻ (Centralize)လင်ꩻတဲင် အာႏဏာႏကဆဲင်ႏတွမ်ႏအမျာꩻ (ဥပမာႏ-ကာႏကွယ်ႏရေꩻ၊ ခမ်းထန်ႏအရေꩻ၊ ရွဉ်တောင်ꩻကိစ္စနုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏသွူ။) အာႏဏာႏကအောဝ်ႏကုဲင်ဒါႏဖုံႏနောဝ်ꩻ ဒေသန္တရအစိုႏရ၊ ခမ်းနယ်ႏအစိုႏရယို ခွုမ်သဲဉ်ꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ၊ ကွဲတွော့ꩻ ယထွောင်းထွောင်းနောဝ်ꩻ ခွုမ်စံႏငီꩻဝင်ꩻအာႏဏာႏ (Conurrent Powers)နောဝ်ꩻတဲ့ အောဝ်ႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ၊ နောဝ်ꩻထွူတကာႏတောဝ်း ကအောဝ်ႏကုဲင်ဒါႏ အာႏဏာႏတွမ်ႏအခွင်ꩻအရေꩻ (Residuary Powers)ဖုံႏယိုနောဝ်ꩻ အပ်လွေꩻဗာႏဒျာႏ ခမ်းနယ်ႏအစိုႏရဖုံႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
နောဝ်ꩻမꩻ ခွိုꩻဆွိုက်တသာပအိုဝ်ႏလိုꩻယွဲး မူႏခိုစွုမ်ႏဖြာꩻ ဟောဝ်သေနာႏလွူꩻလွေꩻခန်း ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီနစ်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
သွဉ်လွူꩻဖက်ဒရယ်(နီ)
ဖြောဝ်ꩻခမ်းယို မဉ်ႏပေါင်ꩻစိန်ႏစွော့ꩻဗာႏ မန်းခမ်းနောဝ်ꩻ ပေါင်ꩻဒျာႏတွမ်ႏ ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏပွုံႏစံႏသွူတကာႏတောဝ်း ခမ်းကိုနမ်းတခြင် သꩻတခြင် မာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻဖေႏကအောဝ်ႏ အရိုꩻခါꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ၊ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအကဲႏအတန် အွဉ်ဆꩻငါ ဝွန်ႏတန်ဦးလှဖေနောဝ်ꩻ (၁၉၆၁-၁၉၄၇)ခုနစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ရေး (ယာယီ)ကြိုးကိုင်ကောင်မတီ)ကိုနောဝ်ꩻ စဝ်းဖါးတွမ်ႏဖြောဝ်ꩻခမ်းလူထုအကဲႏအတန် ဒင်ႏမျောက်လွေꩻ (တွယ်ꩻဖက်အွဉ်အကိုရေꩻ)နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ပွယ်ꩻမော့ꩻခွဲး (အစီꩻအဝွေꩻ)နောဝ်ꩻ မာꩻလွေꩻစားမြုံရိပ်သာ တောင်ႏကီꩻဟိုတယ်ကိုနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ၊ အောဝ်ႏပွယ်ꩻမော့ꩻခွဲးကိုနောဝ်ꩻ ကွီလွေꩻဒီမိုကရေစီ ဖက်ဒရယ်ယံကလꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ၊ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီစနစ်ယို ဖေႏကထွာ ဖေႏကလꩻ ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏစဲစ်စဲစ်ရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် ဒင်ႏပျꩻလွေꩻဝွန်ႏတန်ချုပ်ဦးနု (ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီ)အစိုႏရထျꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်စွဉ်ႏ ၁၉၄၇-ဗာႏ၊ ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ ထွို့ꩻဗူႏပွုံႏအခေႏခံႏဥပဒေႏယို တဗွိုန်ပီတောဝ်း ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏစနစ် (Federalism)ထွာတောဒျာႏ ခမ်းတဖြုံႏ (Unitary)စနစ်တန်ဒျာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ဥပဒေႏပညာႏသျင်ႏ ဦးချန်ထွန်းရိုꩻခါꩻနုဲင်းယို "မူအလꩻ ကတဲမ်းထွို့ꩻခါနောဝ်ꩻ တဲမ်းထွို့ꩻဒျာႏခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ (Federalism)စနစ် ကွဲတွော့ꩻ ကထွိုင်ႏထူႏသွုံꩻခွုမ်စံႏမွေးနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏခမ်းတဖြုံႏစနစ် (Unitary)တဲင် ဖက်ဒရယ် (Federal)ပွုံႏ တထွာလွဉ်တောဝ်း၊ ဗဟိုႏခွုမ်သဲဉ်ꩻမုꩻအာထဲင်း ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏကိုကအောဝ်ႏဒါႏ လိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏခမ်း(ဟံႏနယ်ႏ)ကအောဝ်ႏထွူသားတဲ့နောဝ်ꩻ၊ တအောဝ်ႏတောဝ်းဒွိုန်းသားတဲ့နောဝ်ꩻ ၁၉၄၇-ဗာႏနေင်ႏ ပင်ႏလုံလိတ်ချုပ်အတွိုင်ꩻ ကအီႏတယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻ ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ (Federalism)ယို အနမ်းအခြုံတဲ့ပေါႏ၊ (Federalism)စနယ်ယို ယံအောင်ႏလꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ၊ ခမ်း၊ ဟံႏနယ်ႏ တအဲဉ်ထောဝ်းလိုꩻမျိုꩻစုယိုနောဝ်ꩻ မဉ်ႏအောဝ်ႏစွူစွူဗော့ꩻဒျာႏ (တစ်ပြည်ထောင် Unitary ခမ်းတဖြုံႏ)စနစ်အကိုယိုနောဝ်ꩻ လိုꩻမျိုꩻစုအာႏပေႏသားယို လွူးလင်ꩻခါ ကပါလွဉ်ဒါႏ နီလိုꩻအခွင်ꩻအရေꩻ တသွိုန်တန်ႏတူႏရေꩻ၊ နီနမ်းတွမ်ႏနီနမ်း မွဉ်းဖျင်ချာခွိုန်ꩻဖေႏကလꩻ၊ စွိုးခွိုꩻလိုꩻမျိုꩻ၊ ဘာႏသာႏ၊ သာႏသနာႏ၊ ငေါဝ်းငွါ၊ ကွဉ်ကꩻ၊ ထွုံꩻစံႏဓလေ့ꩻ ဖေႏကလွစ်ထိုꩻမား တာႏဝွန်ႏထူႏခွုမ်စံႏခွိုန်ꩻချာဖေႏကလꩻ၊ လိုꩻမျိုꩻတန်ဝါႏဒ ဖေႏကလွစ်နွို့လꩻနောဝ်ꩻ ဖက်ဒရယ်စနစ်ယိုနောဝ်ꩻမꩻ ထူႏတာႏဝွန်ႏနွောင်ꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
အာႏဏာႏယို အောဝ်ႏသော့ꩻအာဒျာႏ ဗဟိုႏအစိုႏရစူကိုနောဝ်ꩻသွူ၊ ခမ်းနယ်ႏအစိုႏရကိုနောဝ်ꩻ မာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻ၊ လꩻပဲင်ႏခွင်ꩻတအောဝ်ႏတောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ၊ ကွပ်ပွိုးနုဲင်းနောဝ်ꩻမꩻ ဝွန်ႏတန်ချွုတ်ဦးနု အစိုႏရပါလီမန်ဒီမိုကရေစီစိုးနောဝ်ꩻ ဖြောဝ်ꩻခမ်းနဲင်ႏငံႏရေꩻသား ဦးထွန်းမြင့်(တောင်ကြီး)၊ ဦးတင်ဧ၊ ဦးရွှေအုံး(ညောင်ရွှေ) ဝွေꩻသီးကတဲမ်းသေꩻလိတ်အုပ်၊ လိတ်လာႏ မဉ်ႏထွားခွိုန်ꩻချာနောဝ်ꩻ ၁၉၄၇-ဗာႏ၊ ပင်ႏလုံလိတ်ချုပ်ယို တွမ်ႏ ၁၉၄၇-ဗာႏ ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏထွို့ꩻဗူႏပွုံႏ အခေႏဥပဒေႏယိုအလောင်းနောဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးကထွိုင်ႏသေထွꩻစဲင်းနောဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးသꩻကို ကေႏနပ်လွေꩻ၊ နစ်သက်လွေꩻ တအဲဉ်ထောဝ်း၊ မန်းမဟာႏလိုꩻမျိုꩻတန်ယို လဲဉ်အံႏလꩻလဲဉ်းဝွေꩻသီးကရိုꩻနောဝ်ꩻ နောင်ႏတတရာꩻ လꩻဆုဲင်ꩻထာꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ၁၉၄၇-ဗာႏ၊ ထွို့ꩻဗူႏပွုံႏအခေႏခံႏဥပဒေႏယို မဉ်ႏမွဉ်းဖျင်နောဝ်ꩻ လꩻတောဝ်းတမွေးတောဝ်း အောဝ်ႏလꩻဒျာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ၊ နေးထူႏတွမ်ႏ လွတ်တောႏအမတ်သွံပွန်း နီပွန်းမဉ်ႏလွို မဉ်ႏဖေႏလွေꩻဆန္ဒ မဉ်ႏထောက်ခံႏနောဝ်ꩻ မွဉ်းဖျင်ခွိုန်ꩻချာ အောဝ်ႏလꩻဒျာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ၊ နေးထူႏတွမ်ႏတခမ်းလွုမ်း ဆန္ဒမဲဖေႏသင်ꩻကအောဝ်ႏဒါႏ ခမ်းသားမွိုးဖါတထာႏဝလွို ဆန္ဒဖေႏခရာႏ၊ ထောက်ခံႏခရာႏ တလိုႏတောဝ်းနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ အကျောင်ꩻခရာႏခရာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏတဲင် ၁၉၄၇-ဗာႏ၊ ထွို့ꩻဗူႏပွုံႏအခေႏခံႏဥပဒေႏယိုနောဝ်ꩻ မွဉ်းဖျင်ခွိုန်ꩻချာ အယိုꩻငါႏ၊ အယပ်ꩻလွဉ်ꩻငါႏ တမွေးတောဝ်းနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ၊ ၁၉၄၇-ဗာႏ၊ ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏထွို့ꩻဗူႏပွုံႏ အခေႏခံႏဥပဒေႏကိုနောဝ်ꩻ သင်ꩻရာꩻလိုꩻမျိုꩻအလွောက်ꩻ လိုꩻမျိုꩻဂွုဏ်ႏအင်္ဂါႏလက္ခဏာႏ ကဗွေပြဲ့ꩻစွုမ်ႏဒါႏနောဝ်ꩻ ဟံႏနယ်ႏ၊ ထီနယ်ႏ၊ ခမ်းနယ်ႏတသာ တယ်ႏဆို့ꩻဖေါႏထန်ႏလꩻဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻ အွဉ်ႏထွော့သေꩻခါꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻ တအဲဉ်ထောဝ်းတဲင် ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီစနစ်ယိုနောတ်ꩻ တယ်ႏ ၁၉၄၇-ဗာႏ၊ စက်တင်ဘာလာ(၂၄)နီꩻ ထူႏအတီႏတဲင် ကထူႏသွုံꩻလွေꩻနောဝ်ꩻ တယ်ႏ ၁၉၄၈-ဗာႏ၊ ဇန်နဝါရီလာ(၄)နီꩻ ဗꩻတွိုႏစွဉ်ႏ ၁၉၆၂-ဗာႏ၊ မတ်လာ(၂)နီꩻ၊ ညလွေꩻနေင်ႏပေါင်ꩻ (၁၄)နေင်ႏပုဲင်(၂)လာ (တဆီလစ်ꩻနေင်ႏပုဲင်နိလာ)နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ပအိုဝ်ႏလွုမ်ꩻတကာႏတောဝ်း ဝ၊ နာဂ၊ ပလောင်း၊ ဓနုလိုꩻမျိုꩻဖုံႏတဲ့ ၂၀၀၈-ဗာႏ ထွို့ꩻဗူႏပွုံႏအခေႏခံႏဥပဒေႏယို အွဉ်ႏထွော့လွေꩻဖေႏ နမ်းပဲင်ႏအုပ်ချွုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသတွမ်ႏ တွိုင်ႏအရန်းနုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏသွူ၊ ပွိုးနောဝ်ꩻမꩻ ပအိုဝ်ႏအတာႏ ၂၀၀၈-ဗာႏ ထွို့ꩻဗူႏပွုံႏအခေႏခံႏဥပဒေႏယိုတဲင် လိုꩻမျိုꩻ ခမ်းအဲဉ်ထောဝ်း၊ ထီအဲဉ်ထောဝ်း၊ ဘဝမဲ့ငါပေႏ၊ တရေႏလင်ꩻဗာႏ နေင်ႏပေါင်ꩻတရေင်လွို၊ ယိုခါနောတ်ꩻ ဘဝတဗွိုန်ပီတောဝ်းဒွိုန်း ခမ်းဟံႏနယ်ႏ အောတ်ႏလိုꩻမျိုꩻဘဝရိုꩻကီလဲ့ လိုꩻမျိုꩻဂွုဏ်ႏသိက္ခာႏ အီႏထဲ့ဖွိုႏဗာႏ၊ မဲ့ငါအီႏပေႏဗာႏ နုဲင်းကလဲဉ်းခိုႏချာနောဝ်ꩻ အဲဉ်ထောဝ်းဒွုမ် နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်ပွိုးနောဝ်ꩻမꩻ လိုꩻမျိုꩻအလောင်ႏအလင်တွက်တာႏ ထွာတသီႏခါႏရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲ့ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻအတာႏ အရသာႏနွိုးယွထာနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ၊ ဖက်ဒရယ်လက္ခဏာႏ၊ ဖက်ဒရယ်အရသာႏ အောဝ်ႏပါဒျာႏရိုꩻကီလဲ့ အောဝ်ႏဗဟိုႏယို အွဉ်ႏယွမ်ꩻလင်ꩻ (Decentralize)ဖေႏစနစ်တန်ဒျာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းနယ်ႏကအောဝ်ႏထွူဒါႏ လိုꩻမျိုꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ မဲဉ်လꩻထွူစွဉ်ႏ ဖက်ဒရယ်စဲစ်စဲစ်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ၊ မဲဉ်လꩻဖက်ဒရယ်တဲ့ သယ်ꩻခံႏတရာꩻ အွဉ်ႏတန်တန်မꩻလꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ပွိုးတမုဲင်ꩻ ၂၀၀၈-ဗာႏ ထွို့ꩻဗူႏပွုံႏအခေႏခံႏဥပဒေႏယိုနောဝ်ꩻ မွဉ်းဖျင်ဆုဲင်ꩻ အယပ်ꩻအခုဲင်ႏအောဝ်ႏအာငါႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ကထွူလွေꩻလဲဉ်းဒါႏ ၁၉၄၇-ဗာႏ ထွို့ꩻဗူႏပွုံႏအခေႏခံႏဥပဒေႏ၊ ၁၉၇၄-ဗာႏ ထွို့ꩻဗူႏပွုံႏအခေႏခံႏဥပဒေႏ နီဗာႏယို မွဉ်းဖျင်လွေꩻ တယပ်ꩻခုဲင်ႏထွꩻတောဝ်း ၂၀၀၈-ဗာႏ ထွို့ꩻဗူႏပွုံႏအခေႏခံႏဥဒေႏ သွဉ်လွူꩻသေထွꩻဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ၊ ၁၉၄၇-ဗာႏ ထွို့ꩻဗူႏပွုံႏအခေႏခံႏဥပဒေႏယိုနောဝ်ꩻ ဖေႏကထူႏလꩻအီ လွစ်တခြင်ရေꩻတဲင် တဲမ်းထွို့ꩻလွေꩻဗာႏ မွိုင်မွိုင်ကြွိုင်ကြွိုင်တွော့ꩻ တဗွေကွို့ꩻလꩻတောဝ်း၊ တပြဲ့ꩻစွုမ်ႏလꩻတောဝ်းကရိုꩻနောဝ်ꩻတဲ့ ကောင်ရွေꩻလောင်း ကအောဝ်ႏအုံဒါႏ လိုꩻမျိုꩻဆေ့ꩻဖုံႏ နစ်သက်လို့တောဝ်း၊ ကျွိုက်လို့တောဝ်း ကထွာဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻနောဝ်ꩻ ပညာႏသွဉ်ထူႏဗာႏအာႏဆေ့ꩻတဲင် ထာꩻသေတရာꩻဗွေကွို့ꩻတောဝ်းတဖဲ့ꩻ၊ ကွပ်ယွုမ်းယိုꩻထိုꩻ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတဖဲ့ꩻ အထျꩻအောဝ်ႏဒျာႏ လꩻလွေꩻလွစ်တခြင်ဒျာႏ၊ မဉ်ႏအောဝ်ႏလိုႏမဲ့ꩻ ဖျင်ဆုဲင်ꩻဆုဲင်ꩻ ယွုမ်းယိုꩻဗော့ꩻဒျာႏ ခမ်းရေꩻထီရေꩻသားနုဲင်းနောဝ်ꩻတဖဲ့ꩻတဲင် ဗꩻတွိုႏဟန်ႏသနီꩻ ထာꩻဆာရောႏဂါႏ ဖေႏတသီႏတဗာႏတောဝ်းဒွုမ်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
တွိုႏ ၁၉၇၄-ဗာႏ ထွို့ꩻဗူႏပွုံႏအခေႏခံႏဥပဒေႏယိုနောဝ်ꩻ လွစ်တခြင်ထွူမꩻ တဲမ်းထွို့ꩻသွူတကာႏတောဝ်း ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီစနစ်တဗာႏတဲ့ ကျောက်ꩻကာႏထွူလွေꩻလဲဉ်းရိုꩻကီလဲ့ အာႏဏာႏဗွေႏစနစ် တပါတီလိုꩻတဖြာꩻခွုမ်စံႏစနစ်တဲင် ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ (Federal)စနစ်ယို တထွာလွဉ်တောဝ်းတဲင် ခမ်းကိုပျဿနာႏယိန်းအာလွဉ်၊ ခံႏထွာလွေꩻဗာႏ အခြေားကေန်ꩻသွတ်ꩻခမ်းနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ၂၀၀၈-ဗာႏ ထွို့ꩻဗူႏပွုံႏအခေႏခံႏဥပဒေႏယိုလဲ့ မွဉ်းဖျင်ဆုဲင်ꩻ အယပ်ꩻသွတ်ꩻထွူတကာႏတောဝ်း ခမ်းကိုပျဿနာႏစင်ကြောင်းအီ တထွာနွောင်ꩻတဝ်းဒွိုန်းနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ခမ်းထီရေꩻ
ဝေင်ꩻမဗေင်း
ဝေင်ꩻမဗေင်း (အိန်းကလေတ်: Mabein) (မန်း: မဘိမ်းမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ထင်ꩻ၊ မိုးမေက်ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမဗေင်းကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻမဗေင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ သွေလီခြောင်ထျꩻ တောမ်ႏကာꩻတဖူꩻ အဝ်ႏဆွိုက်လွေꩻပါတောမ်ႏ မိုးမေက်၊ ဗန်မော်၊ မစ်စီးနား ခင်ခမ်းနယ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻမဗေင်းကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၃,၂၄၁ ဖြာꩻသွူ။ ခင်၊ ဖြဝ်ꩻ၊ ပလောင်၊ မန်းတောမ်ႏ လိုꩻမျိုꩻအလင်ဖုံႏ အဝ်ႏအုံသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ု
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻငတုဲင်းဆျောင်း
ဝေင်ꩻငတုဲင်းဆျောင်း (မန်း: ငသိုင်းချောင်းမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Ngathaingchaung) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် စျိုန်ပျော်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏယေစီကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖြယ်အရန်း ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻပတေင်ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏထင်ꩻ (၄၈)မဲင်ႏရပ် ငဝန်ခြောင်ဖင်ႏကွဉ်ႏကိုသွူ။ ငတုဲင်းဆျောင်းယို ကရီးခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻဒျာႏ ပတေင်ခရဲင်ႏကိုလဲ့ တယ်ႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ လွောင်ႏဗူႏလွေꩻသမ်းယင်း စျိုန်ပျော်ခရဲင်ႏတဲင် ယိုခါနဝ်ꩻ ပါသော့ꩻလဲဉ်း စျိုန်ပျော်ခရဲင်ႏကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
အနုဿတိ ၆-ပါꩻ
"မဟာနာမသုတ် (အနုဿတိ ၆-ပါꩻ၊ ယူႏလꩻတရာꩻ ၆-စွိုး)" အွိုးခꩻတလဲင်ႏ- နီဗွေႏဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ ကပိလဝတ်ခမ်း၊ ကျောင်ꩻ'နိဂြောဓါရုံ'ကိုအတွင်ꩻ သာႏကီႏဝင်ႏ ခွန်မဟာႏနာမ်ႏနဝ်ꩻ ထင်ႏထေ့ဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဝုဲင်ႏဗွေႏဘုရာꩻထွူခါ ရီပါနုဲင်းယို- "ဩဗွေႏ ဘုရာꩻမျတ်ဗွေႏဩ- လꩻလဲဉ်း (အရိယာႏ)ဖိုလ်ႏ၊ သေလဲဉ်းသာႏသနာႏ (သိက္ခာႏသွံပါꩻ) အရိယာႏတပဲ့ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အအုံအာတွမ်ႏ အနယ်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဗွေႏဩ" မဟာႏနာမ်ႏဟွေး- ၁။ သာႏသနာႏကိုယို အရိယာႏတပဲ့ꩻနဝ်ꩻ အုံထာꩻအဝ်ႏယူႏလꩻ ခူꩻလိမ်ꩻခူꩻပြန်ႏ ဘုရာꩻဂွုဏ်ႏတောႏကွတ်ꩻပါꩻ၊ ဝွေꩻကယူႏလꩻ ဘုရာꩻဂွုဏ်ႏတောႏတွင်ꩻနဝ်ꩻ သꩻလောႏဘꩻ၊ သꩻဒေါႏသꩻ၊ သꩻမောႏဟꩻထွာတောဝ်း၊ သꩻရေꩻနစ်သက်၊ သꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏ အားထွုတ်"ဗုဒ္ဓါနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ"နောဝ်ꩻသွူ။ ၂။ သာႏသနာႏကိုယို အရိယာႏတပဲ့ꩻနဝ်ꩻ အုံထာꩻအဝ်ႏယူႏလꩻ ခူꩻလိမ်ꩻခူꩻပြန်ႏ တရာꩻဂွုဏ်ႏတောႏသူပါꩻ၊ ကယူႏလꩻန၀်ꩻနဝ်ꩻ လောႏဘꩻ၊ ဒေါႏသꩻ၊ မောႏဟꩻထွာတဝ်း၊ သꩻရေꩻနစ်သက်၊ သꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏ အားထွုတ်"ဓမ္မာနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ"နောဝ်ꩻသွူ။ ၃။ သာႏသနာႏကိုယို အရိယာႏတပဲ့ꩻနဝ်ꩻ အုံထာꩻအဝ်ႏယူႏလꩻ ခူꩻလိမ်ꩻခူꩻပြန်ႏ သံႏဃာႏဂွုဏ်ႏတောႏကွတ်ꩻပါꩻ၊ ကယူႏလꩻတွင်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လောႏဘꩻ၊ ဒေါႏသꩻ၊ မောႏဟꩻထွာတဝ်း၊ သꩻရေꩻ၊ သꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ဝွေꩻနောဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏ အားထွုတ်"သံဃာနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ"နောဝ်ꩻသွူ။ ၄။ သာႏသနာႏကိုယို အရိယာႏတပဲ့ꩻနဝ်ꩻ အုံထာꩻအဝ်ႏယူႏလꩻ ခူꩻလိမ်ꩻခူꩻပြန်ႏ သီႏလဂွုဏ်ႏ၊ ကယူႏလꩻအတွင်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လောႏဘꩻ၊ ဒေါႏသꩻ၊ သꩻမောႏဟꩻထွာတဝ်း၊ သꩻရေꩻ၊ နစ်သက်၊ သꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏ အားထွုတ်"သီလာနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ"နောဝ်ꩻသွူ။ ၅။ သာႏသနာႏကိုယို အရိယာႏတပဲ့ꩻနဝ်ꩻ အုံထာꩻအဝ်ႏယူႏလꩻ ခူꩻလိမ်ꩻခူꩻပြန်ႏ စာႏဂဂွုဏ်ႏ၊ ကယူႏလꩻအတွင်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လောႏဘꩻ၊ ဒေါႏသꩻ၊ မောႏဟꩻထွာတဝ်း၊ သꩻရေꩻ၊ သꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏ အားထွုတ်"စာဂါနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ"နောဝ်ꩻသွူ။ ၆။ သာႏသနာႏကိုယို အရိယာႏတပဲ့ꩻနဝ်ꩻ ယူႏနုဲင်းယို 'လူꩻစတုမဟာႏရာဇ်၊ လူꩻတာႏဝတိံသာႏ၊ လူꩻယာႏမာႏ၊ လူꩻတုသိတာႏ၊ လူꩻနိမ္မာနရတိ၊ လူꩻပရနိမ္မိတ ဝသဝတ္တီသီးဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ လူꩻဗျဟ္မာႏသီးဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ ကွပ်သဒ္ဓါႏတရာꩻအဝ်ႏ၊ ကွပ်သီႏလအဝ်ႏ၊ ကွပ်ကုသိုလ်ႏအဝ်ႏမꩻ ထင်ႏထွာလꩻလူꩻ၊ ထင်ႏထွာလꩻဗျဟ္မာႏ၊ ခွေတဲ့ သဒ္ဓါႏတရာꩻအဝ်ႏ၊ သီႏလအဝ်ႏ၊ ကုသိုလ်ႏအဝ်ႏ' ယူႏခူꩻလိမ်ꩻခူꩻပြန်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ကယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတွင်ꩻ လောႏဘꩻ၊ ဒေါႏသꩻ၊ မောႏဟꩻထွာတဝ်း၊ သꩻရေꩻ၊ သꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ အသက်သေႏ အွဉ်ႏလူꩻဗျဟ္မာႏ၊ တွေꩻတဲ့ သဒ္ဓါႏ၊ သီႏလ၊ စာႏဂအဝ်ႏ နုဲင်းလူꩻဗျဟ္မာႏနေနေ၊ ယူႏခူꩻလီမ်ꩻခူꩻပြန်ႏ နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင်တွော့ꩻ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏ အားထွုတ် "ဒေဝတာနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ"နောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ မဟာနာမသုတ်)
သွမ်ꩻဘုရာꩻထွာထာꩻမာႏ
"သရဏာနိသက္ကသုတ် (သွမ်ꩻသဲ့ꩻဗွေႏဘုရာꩻ ထွာထာꩻအမာႏယော့)"
အတွင်ꩻနဝ်ꩻခါ အမဉ်ꩻကဟဲ့ꩻဒါႏ "သရဏာနိ"သာႏကီႏဝင်ႏခွန်မျိုꩻတဖြာꩻ သီထိုꩻ၊ ဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ တကာႏသရဏာနိနဝ်ꩻ လꩻတမဂ်တဖိုလ်ႏ ထွာသောတာႏပန်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏ အတွိုႏထင်ႏဒျာႏလူꩻခမ်း၊ တတွိုႏလွေꩻတဝ်း (ငါးရုဲင်ꩻ၊ တိရစ္ဆာန်ႏ၊ ပိတ္တာႏ၊ အသူႏရကာယ်ႏ) အပါယ်ႏခမ်း ရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻယင်ဟန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻရိုꩻ- "ဗွေႏဘုရာꩻငေါဝ်းနဝ်ꩻ ခွေယွုမ်းတဝ်း၊ သရဏာနိနဝ်ꩻ ထီႏကဲဆောက်တဲႏထာꩻ မုဲင်ꩻခါ၊ ထီႏကဲ အလူႏတန်ꩻထာꩻမုဲင်ꩻခါ၊ ထီႏကဲ အားထွုတ်ရာꩻမုဲင်ꩻခါ၊ လိုꩻနုဲင်းသရဏာနိ မဉ်ႏထွာသောတာႏပန်ႏနဝ်ꩻ လိုꩻကယံလဲဉ်းဝွေꩻ အဝ်ႏဗောႏထာꩻ၊ ဝွေꩻသီးဖုံꩻနဝ်ꩻထဲင်းဟ ယိန်းထွာသောတာႏပန်ႏမတောဝ်၊ ယိန်းတွိုႏလူꩻခမ်းမတောဝ်၊ နီဗွေႏဘုရာꩻ ဟော်ꩻတမွိုꩻကွို့ꩻထာꩻ၊ အုံလယ်ႏကွို့ꩻ သရဏာနိရေꩻ"ဝွေꩻသဲ့ꩻခွေသွမ်ꩻ ဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ မဟာႏနာမ်ႏဥပါသကာႏနဝ်ꩻ ဟွုန်ငေါဝ်းနဝ်ꩻတဲင် ထင်ႏလောဝ်းနီဗွေႏဘုရာꩻ၊ နီဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ- "တကာႏမဟာႏနာမ်ႏဟွေး- လိုꩻသီးယို ထီႏလို့ဝင်ꩻနမ်းတဲ့ ထီႏလွဉ်ꩻလို့တဝ်း ဝင်ꩻကုသိုလ်ႏ၊ ခေ့ꩻလေနီꩻနာꩻ ဆယ်ꩻကပ်ဘုရာꩻ၊ "ယွုမ်းအံႏမွေးမုဲင်း ဘုရာꩻနဝ်ꩻ-ပါꩻမုဲင်ꩻနဲး"မီႏမဉ်သေနဝ်ꩻ အွဉ်ႏနယ်ဗာႏ-သရဏာနိနဝ်ꩻ၊ "ယွုမ်းအံႏခြေင်းခြဲ့ တရာꩻနဝ်ꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻနဲ" မီႏမဉ်သေနဝ်ꩻ ယီးနယ်ဗာႏ သရဏာနိနဝ်ꩻ၊ "ယွုမ်းအံႏတဉ်ႏတွော့ꩻ သံဃာႏနဝ်ꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻနဲ" မီႏမဉ်သေနဝ်ꩻ အွဉ်ထေ့လွေꩻဗာႏ သရဏာနိထျꩻနဝ်ꩻ။ တကာႏမဟာႏနာမ်ႏဟွေး- သရဏာနိနဝ်ꩻ ယွုမ်းအံႏမွေးမုဲင်း ဘုရာꩻနဝ်ꩻ နေင်ႏပေါင်ꩻညလဲဉ်းသွူ၊ ယွုမ်းအံႏခြေင်းခြဲ့ တရာꩻတဲ့ နေင်ႏပေါင်ꩻညဆွာꩻလဲဉ်းသွူ၊ ယွုမ်းအံႏတဉ်ႏတွော့ꩻ သံဃာႏတဲ့ နေင်ႏပေါင်ꩻညငါႏလဲဉ်းသွူ၊ လိုꩻယွုမ်းအံႏမွေးမုဲင်းဘုရာꩻ၊ လိုꩻယွုမ်းအံႏခြေင်းခြဲ့တရာꩻ၊ လိုꩻယွုမ်းအံႏတဉ်ႏတွော့ꩻသံႏဃာႏ (နုဲင်းသရဏာနိ)နဝ်ꩻ ငါးရုဲင်ꩻ၊ တိရစ္ဆာန်ႏ၊ ပိတ္တာႏ၊ အသူႏရကာယ်ႏ အပါယ်ႏလစ်ꩻပါꩻ တထဲ့နွောင်ꩻတောဝ်း၊ တွိုႏလွေꩻဗာႏဗာႏ ဘွုံႏဟောဝ်ဘွုံႏဒါႏ သုဂတိဘဝသူꩻသွူ။ တကာႏမဟာႏနာမ်ႏဟွေး- အားထွုတ်မွေး ဝိပဿနာႏတရာꩻ မာꩻမွေးကုသိုလ်ႏတဲင် လꩻတမဂ်တဖိုလ်ႏ ထွာသောႏတာႏပန်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻတဲ့ တထဲ့နွောင်ꩻတဝ်း အပါယ်ႏလစ်ꩻပါꩻ၊ ကွုတ်ထဲင်းဗာႏ နွုတ်ꩻဘဝလွုမ်ꩻ လꩻသွူနိဗ္ဗာန်ႏ၊ လꩻနီမဂ်နီဖိုလ်ႏ သကဒါႏဂါမ်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻတဲ့ တထဲ့နွောင်ꩻတဝ်း အပါယ်ႏလစ်ꩻပါꩻ၊ ဝွေꩻဗွေႏသီး မဉ်ႏသီနဝ်ꩻ သဲင်ꩻကွုတ်ဒွုမ် ကာမဘွုံႏယို၊ လဲဉ်းထိုကီလွေꩻ "သုဒ္ဓါဝါသဗျဟ္မာႏခမ်း"သူꩻသွူ၊ လꩻလစ်ꩻမဂ်လစ်ꩻဖိုလ်ႏ ရဟန္တာႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻ ဘဝထွူသဝ်ꩻလဲဉ်း၊ ခန္ဓာႏဖေ့လဲဉ်း၊ ဒုက္ခဖေ့လဲဉ်း၊ လꩻလဲဉ်းနိဗ္ဗာန်ႏ၊ ထန်ႏနွောင်ꩻလဲဉ်းဝဋ်ဒုက္ခ၊ အဝ်ႏသန္တိသုခ-ထာႏဝရချမ်ꩻသာႏနောဝ်ꩻလွုမ်ꩻသွူ။၀ ဗွေႏဘုရာꩻ ကထွိုင်ႏဟော်ꩻပဲစ်ꩻပဲစ်ဖေႏ အခရာႏတဲင် လိုꩻကသဲ့ꩻသွမ်ꩻဒါႏ ဗွေႏဘုရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာထိုꩻစွဉ်ႏ လိုꩻအပဲစ်တန်၊ လိုꩻမာႏယော့ထာꩻဖုံႏသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ မဟာဝဂ္ဂပါဠိ၊ သရဏာနိသုတ်)
ဟို့ꩻထိုꩻလုံးဖြော့ꩻ
ရွမ်ဖြုဲင်ꩻယိုတပုက်နဝ်ꩻ ခွန်ကုဝေဖန်ဖေႏ "ဟို့ꩻထိုꩻလုံးဖြော့ꩻရောႏဂါႏ"လဲ့ ပအိုဝ်ႏသီးကအဝ်ႏဟဲ့ꩻအာနဝ်ꩻ "လုံးဖြော့ꩻ"နုဲင်းနဝ်ꩻလွုမ်ꩻသွူ။ ရောႏဂါႏယိုနဝ်ꩻ ဖဲ့ꩻလလဲ့လွေꩻ၊ ဖဲ့ꩻကီဖြော့ꩻတဲင် မန်းကဟဲ့ꩻဒါႏ 'အထက်လှန်အောက်လျှော"နဝ်ꩻ မွေးမဲန်ႏငါႏသွူ။ ပအိုဝ်ႏလိုꩻ ပွိုးထာꩻမုဲင်ꩻဟဲ့ꩻဗာႏ "လုံးဖြော့ꩻ"နဝ်ꩻ ခွန်ကုဝေ စဉ်ꩻစာꩻအဓိပ္ပါယ်ႏ တဖြောင်တဝ်းသွူ။ ဟို့ꩻထိုꩻလုံးဖြော့ꩻရောႏဂါႏနဝ်ꩻ ကဲန်းအာအာထွာ ခမ်းလင်ꩻစ ဒဲဉ်ရုတ်ꩻ ဒဲန်စေစ်ꩻလာနဝ်ꩻလဲ့ ကဲန်းဆေ့ꩻဆေ့ꩻနဝ်ꩻ အခိန်ႏအလာ တရွေꩻတဝ်း ထွာနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။ ကထွာဗာႏဟို့ꩻထိုꩻလုံးဖြော့ꩻ ရောႏဂါႏနဝ်ꩻ အံႏအာလွဉ်ꩻငါႏ အာဟာႏရ အဆာႏနန်ꩻကေႏမျိုꩻဖုံႏ၊ ထာꩻအံႏတမျိုꩻတွမ်ႏတမျိုꩻ တလိုႏအံႏညီꩻတဝ်းဝင်ꩻလဲ့ မီႏလွေꩻအံႏညီꩻတဝင်ꩻ၊ မီႏလွေꩻအံႏမာႏ ဒဲဉ်ဟန်ႏစတဲင် ထာꩻအံႏနွုမ်ꩻသူႏ၊ နွုမ်ꩻဆျာႏမျိုꩻဖုံႏ၊ အံႏစွုမ်ႏအံႏအာလွဉ်ꩻငါႏ ထာꩻအံႏအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏ-စတဲင် အကျောင်ꩻတရာꩻနုဲင်းယိုတဲင်တွော့ꩻ ထွာလွဉ်ဗာႏ ဟို့ꩻထိုꩻလုံးဖြော့ꩻရောႏဂါႏသွူ။
ဟို့ꩻထိုꩻလုံးဖြော့ꩻရောႏဂါႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏမန်းကဟဲ့ꩻဒါႏ "အစာအဆိပ်သင့်""ထာꩻအံႏထွာအစွူႏ"နဝ်ꩻ ဟံးဗွိုန်ဗွိုန် ဟံးလောင်းတဝင်ꩻသွူ။ ခွန်ကုဝေနဝ်ꩻ အံႏအာမာႏ ထိုဖူꩻငိုးဆော့တွော့ꩻ ထွာဗာႏဖိုဟို့ꩻထိုꩻလုံးဖြော့ꩻယောင်ႏယောင်ႏ၊ ထာꩻအံႏထွာအစွူႏ 'အစာအဆိပ်သင့်'ယောင်ႏယောင်ႏတလဲင်ႏသွူ။ ခွန်ကုဝေကထွာနဝ်ꩻ ဟို့ꩻလဲ့တလွေꩻငါအာႏတဝ်း ၂-လဲင်ႏလွုမ်ꩻ၊ အော့ꩻလဲ့ တအော့ꩻငါႏတဝ်းလဲ့ သꩻဟဝ်တဝ်း၊ တသိုꩻထန်ႏကတူႏတိတ်တိတ်တွော့ꩻ အာႏလို့အာႏယွမ်ꩻနဝ်ꩻ ဗော့ꩻသီသီစွဉ်ႏသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ လိုꩻသီးယိုနဝ်ꩻ "အသွားမတော်တစ်လှမ်း၊ အစားမတော်တစ်လုပ်"ကရိုꩻဒါႏ မန်းငဝ်းအတွိုင်ꩻ ကွပ်ထာꩻအံႏတငွါအတာႏတဲင် ဖေႏကထွာပုဲင်ႏရောႏဂါႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏသတိꩻသွူ။ အလွိုးမီႏထွာလဲန်းသွူ ဟို့ꩻထိုꩻလုံးဖြော့ꩻရောႏဂါႏနဝ်ꩻ ပျုစုလိုမ်ꩻလာꩻမွိုင်မွိုင်ချာဗာႏ နုဲင်းဆလဖုံႏယိုအတွိုင်ꩻသွူ။
ဟို့ꩻထိုꩻလုံးဖြော့ꩻရောႏဂါႏ ပျုစုလိုမ်ꩻလာꩻနယ်ꩻဖုံႏ အံႏသွူတွမ်ႏထီလိုမ်ꩻတွော့ꩻ အွꩻလွဉ်ꩻသံးသွော့ ထီလျားတစ်ꩻတစ်ꩻနဝ်ꩻနေား၊ ခွန်ကုဝေနဝ်ꩻ ပေါႏအံႏမာႏအဆာႏတစွိုးစွိုးလဲ့ အံႏယင်းမဟာဖြေဆေးနဝ်ꩻ ကဲန်းအာအာ အာဟာႏရမာႏ ကထွာဒါႏ တလီꩻဖုံႏယို အော့ꩻထန်ႏထိုꩻစွဉ်ႏဒျာႏသွူ။ အော့ꩻသွူတလဲင်ႏ အလွိုးမီႏတဟဝ်တဝ်းဒွိုန်း၊ အလွိုးမီႏတလို့တဝ်းဒွိုန်းလဲ့ အံႏသံးဗာႏထဲင်းသွူ။ မန်းကဟဲ့ꩻဒါႏ "လျက်ဆား"အမျိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ တဲ့ꩻဒျာႏသွူ၊ တသီႏဆာႏကေႏ တလီꩻကေႏပါတဝ်းတွော့ꩻ မီႏအံႏဗော့ꩻ တသီႏအရသာႏတချꩻ (တသီႏဟို့ꩻပိတ်)ခြေင်ခြေင်နဝ်ꩻ သꩻတကုဲင်ဒါႏ၊ အော့ꩻသံးဒါႏသွူ။ ဖျောႏပုံႏနယ်ꩻနဝ်ꩻ ထွန်အိုမ်တတွာမောက်ꩻမူးရာႏရပ်ယို တွမ်ႏထီလိုမ်ꩻခွေꩻဆေ့ꩻဆေ့ꩻ မာꩻပဲစ်ꩻမာꩻခြီလို့လို့သွူတဲင် သော့ꩻဟံးအာထီလိုမ်ꩻခွꩻဖေႏကအဝ်ႏ (၃)ဝန်ႏနေင်းရပ်နဝ်ꩻတွော့ꩻ အွဉ်ႏတုံအွဉ်ႏစွူသွော့နေား၊ ထွန်နဝ်ꩻ လင်ꩻလို့တကောက်ꩻကင်တွော့ꩻ အထီမီႏစွူသွူနဝ်ꩻ တွမ်ႏထီစဲစ်၊ စဲစ်နေးဆျာꩻထန်ႏယွယွ အထီစွူနဝ်ꩻတွော့ꩻ ဆေ့ꩻသော့ꩻသွော့ မောက်ꩻဖါးရာႏတခဝ်နေား၊ သော့ꩻပါတွမ်ႏတသာႏသိကျာꩻတစေားနေင်းထီနွိုးရပ်နဝ်ꩻတွော့ꩻ ကွယ်ခြီဖေႏလို့လို့သွော့ တသာႏသိကျာꩻနေား၊ အရသာႏနဝ်ꩻ နွိုးဆျာႏတချꩻသွူ၊ ထွူနဝ်ꩻ ဖေႏအွꩻလို့လို့သွော့ တလဲင်ႏချင်ꩻနေား၊ တညတဝ်းတခွယ်ꩻ တနားရီႏရပ်နဝ်ꩻ ဟို့ꩻလဲ့ယွုတ်ꩻ၊ ဖြော့ꩻလဲ့ဖြော့ꩻဒွုမ်တွော့ꩻ မဲ့ꩻအဟဝ်လွဉ်ဒျာႏသွူ။ မောက်ꩻဖါးရာႏ မီႏအဲန်ထဝ်းနဝ်ꩻ ချင်းဖျောႏပဲစ်ꩻမောက်ကြဲင်ႏမဉ်တွော့ꩻ သော့ꩻလဲ့လꩻဒျာႏ၊ တသာႏသိကျာꩻမီႏအဲန်ထဝ်းနဝ်ꩻ ဖျောႏတွမ်ႏတောင်းလျက်ꩻထန်ꩻလဲ့လꩻဒျာႏသွူ၊ အွꩻတလဲင်ႏအလွိုးမီႏတဟဝ်လွစ်တဝ်းလဲ့ ဖျောႏဖေႏအွꩻထဲင်းသွော့နေား။ လ္ဘက်အချိုခြောက်ကရိုꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻကိုနေင်းထီနွိုးဆဲင်ႏကဖျောႏဒါႏ နေင်းထီနွိုးယို ဖျောႏတွမႏကာဖီတမွေးတဝ်းတွော့ꩻ ကဖျောႏတွမ်ႏအချိုခြောက်ထီနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻလ္ဘက်အချိုခြောက်သွူ။ နေင်းသဲင်ꩻရိုꩻရိုꩻမွေးတဝ်းသွူ။ ဟို့ꩻထိုꩻအမျိုꩻမုဲင်ꩻတယဝ်း ပေါႏထိုꩻအာလွဉ်ꩻထာꩻနဝ်ꩻ နန်းဗာႏအသကအန္တရာယ်ႏတဲင် အွꩻနေးဓာတ်ဆားထီလဲ့ မီႏတရနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ သွင်ꩻဖေႏဗာႏနေးတသီႏဗုတ်ꩻတန်သွူ။ ဒုံကိုတသီႏဗုတ်ꩻတန်သွင်ꩻသား မီႏတအဲန်ထဝ်း၊ တသီႏမီႏတစုံႏလင်ႏတဝ်းနဝ်ꩻ ပသာမွိုင်မွိုင်ဗာႏ တသီႏယုံႏဝေင်ꩻကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရောႏဂါႏ ကဏ္ဍ:တသီႏပညာႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိဉ်းတာဒ
ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိဉ်းတာဒ (ဟင်္သာတမြို့နယ်) (Hinthada Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဟိဉ်းတာဒခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻဟိဉ်းတာဒကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻတုံးခွ
ဝေင်ꩻတုံးခွ (မန်း: သုံးခွမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Thanlyin) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ဒေါမ် ရန်ႏတကွုန်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်ကွဉ်ႏနဝ် တန်လိဉ်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတုံးခွကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ မော်ဝွန်းခြောင်၊ ဥက္ကံခြောင် တောမ်ႏ နိယောခြောင် ခြောင်သိုမ်လီးခြောင်ဆွုမ်ႏထျꩻတဲင် နဝ်ꩻမꩻ ဖန်ဟဲ့ꩻလွေꩻ "တုံးခွ"(သိုမ်လီး) နဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
တရာꩻဦꩻ ပအိုဝ်ႏ
ပူဇာစ ပူဇနေယျာနံ ဧတံမဂ္ဂလမုတ္တမံ − ပူႏဇော်ႏထွိုက် ပူႏဇော်ႏသင်ꩻ၊ ရိုႏသေႏထွိုက် ရိုႏသေႏသင်ꩻဒါႏ အမျတ်သွတ်ꩻ ဘုရာꩻတရာꩻ သံႏဃာႏ ရတ္တနာႏမျတ်သွံပါꩻယို၊မူႏခိုတကာႏသီႏ နေႏတွမ်ႏ စူနံအလီးတဆီ ကတောင်ကီယိုယွော့ဒင်ႏ ၊ ရိုႏသေႏပူႏဇော်ႏဗာႏတဲင်၊ ကပူႏဇော်ႏရိုႏသေႏဗာႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ထွာလွေꩻလဲဉ်ႏသွူ သက္ကစ္စကရဝ တပါꩻသွူ၊ နဝ်ꩻထွူမကာႏ တကာႏသီးနေးတွမ်ႏ စူနုံအစီႏ စူမီႏအဗဲ့ꩻတဲင် ၊ ကလꩻလွဉ်ဒါႏ ရွဉ်ခံꩻပစ္စေꩻဥစ္စာႏဖုံႏယို ၊ ဖေႏဖ စွဉ်ႏကြယ်ꩻ လူႏတန်ꩻဗာႏလဲ့ ထွာလွေꩻလဲဉ်းသွူ ဒါႏနကောင်းမု ကုသိုလ်ႏကံႏစေႏတနာႏ ၊ နဝ်ꩻထွူမကာႏ နီတကာႏသီးနေးထဲင်းတွမ်ႏ သရာဏာႏဂုဏ်ႏသွံပါ ပါတွမ်ႏသီႏလငတ်ꩻပါꩻတဲင် ကဆောက်တဲႏကံကျင်ꩻ ဗာႏနဝ်ꩻလဲ ထွာအီလွေꩻသီႏလꩻ ကောင်းမုကုသိုလ်ႏကံႏစေႏတနာႏ ၊ ရုပ်နမ်ႏနီပါꩻ ခန္တာႏငတ်ပါꩻယို ကွပ်ပွိုးတမဲꩻတောဝ်းတဲင် ၊ နေးတွမ်ႏ ဉာဏ်ႏမဲ့ထွာ နေႏတွမ်ႏ ဉာဏ်ႏနားနာႏတဲင်၊ ကွုတ်ဖြားဆာသီ ကရိုꩻအနန္တ လက္ခဏာႏရေႏသွံပါꩻယို စဲင်းစဲ့ထင်ႏသျာꩻ တဖြာꩻဖြာꩻလဲ့တပဲင်ႏတေဝ်ႏ အနိစ္စတန်ဒျာႏကွေႏက​ွေႏ ကရိုꩻယို ၊ ကွပ်ပွိုးမွေးငါႏတဲင် ကပွာꩻမျာꩻအာႏထုပ်ထင်ႏဗာႏ တရာꩻယိုတဲင် ကလꩻလွဉ်ဒါႏ အကျိုꩻတရာꩻနဝ်ꩻ ၊ အပါယ်ႏလစ်ꩻပါꩻ ယံကင်ꩻယင် သွံပါကပ်တန်ယံကအောင်ႏ ရပ်ပစ်သွစ်ꩻဗွောင်ႏယံကင်ꩻညာꩻ ၊ ရန်ႏသူႏငတ်ꩻပါꩻယံကလီ သူပါꩻကွတ်ꩻဆီဝွေႏဒနာႏ ယံလဲဉ်ႏညာꩻဒျာႏ မော့ꩻဗာႏမွော့၊ ကံႏသွံထော့ ဘုံႏသွံထပ် လိုꩻအရပ် လူꩻအနယ်ႏ၊  ကျင်ႏလယ်ႏသွူ မဉ်ႏဗွိုႏအန်ꩻ ၊ ခမ်ႏဝေင်ꩻ နိရောဓ အမတ ခမ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ မန်ႏမန်ႏယံဖေႏကလꩻဗာႏခန်းဝင်ꩻ ကွိုနယ်း တရာꩻဦꩻကေားနာႏ တကာႏသီးယာ လိုꩻအာတဖုံႏ အားလုံးတဲဉ်ဟွေး။
သွမ်ꩻသဲ့ꩻအံႏဖြာႏ မာꩻဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ
"ပေါႏဝင်ꩻသွမ်ꩻသဲ့ꩻ ကဲ့ꩻရဲ့ꩻ-အံႏဖြာႏနောဝ်ꩻ မာꩻဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ"
နီဗွေႏဘုရာꩻတွမ်ႏ တပဲ့ꩻသံဃာႏ အဝ်ႏရာႏဇဂျိုဟ်ႏခမ်း ကျွꩻလွေꩻ "ဝေင်ꩻနာဠန္ဒာ"၊ သံဃာႏဆꩻချာနဝ်ꩻ "သုပ္ပိယပရိဗိုဇ်"တက္ကတွဉ်ꩻတွမ်ႏ အတပဲ့ꩻခိုဗင်ႏ "ဗြဟ္မဒတ္တ"အဝ်ႏထွေလွဉ်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ မွူးတိန်ႏဟာတဲင် ဗွေႏဘုရာꩻတွမ်ႏ သံဃာႏဖုံႏနဝ်ꩻ အုံပဆားလွ "ဥယျာဉ်ႏအမ္ဗလဋ္ဌိကာ"စရွပ်တန်ကို၊ သုပ္ပိယတွမ်ႏ အတပဲ့ꩻဗြဟ္မဒတ္တနဝ်ꩻတဲ့ အုံပဆားနုဲင်းနုဲင်းနောဝ်ꩻကိုသွူ။ အဆရာႏသုပ္ပိယနဝ်ꩻ ထီႏဖွီသွမ်ꩻသဲ့ꩻ ကဲ့ꩻရဲ့ꩻနီဗွေႏဘုရာꩻအမျိုꩻမျိုꩻ၊ တွိုႏအတပဲ့ꩻ ဗြဟ္မဒတ္တနဝ်ꩻ အံႏဖြာႏနီဗွေႏဘုရာꩻအမျိုꩻမျိုꩻ၊ ဆရာႏတွမ်ႏတပဲ့ꩻ ဒေါ့ꩻခတ်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ ထေင်လို့ဝင်ꩻ တဟာသူႏသူႏစွဉ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ ထာꩻလေစနဝ်ꩻ နုဲင်းမွူးရောဝ်ꩻတွော့ꩻ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏ အုံပြုံႏဒေါ့ꩻလွနုဲင်းနယို- "ဗွေႏသီးဖုံႏဟွေး- နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ ကသေမွေးတရာꩻ အမျာꩻပူႏဇောႏထွိုက်၊ တွိုႏပါꩻမွိုက် သုပ္ပိယနဝ်ꩻ ထီႏဖွီဘုရာꩻ၊ သွမ်ꩻသဲ့ꩻတရာꩻ၊ ကဲ့ꩻရဲ့ꩻသံဃာႏ၊ တွိုႏအတပဲ့ꩻခိုဗင်ႏ ဗြဟ္မဒတ္တနဝ်ꩻ အံႏဖြာႏဘုရာꩻ တရာꩻ သံဃာႏ၊ ရိုႏသေႏရတနာႏသွံပါꩻ" အဝ်ႏဒေါ့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတွင်ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻကျွꩻလွဉ်၊ နီဗွေႏဘုရာꩻရီ- "ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ထာꩻလေစအုံပြုံႏ သီဖုံႏဒေါ့ꩻလွငါႏ ပါꩻမုဲင်ꩻခရာႏဟောင်း" "ဩဗွေႏ၊ ဘုရာꩻမျတ်ဗွေႏဩ- အဆရာႏ သုပ္ပိယပရိဗိုဇ်တက္ကတွဉ်ꩻနဝ်ꩻ သွမ်ꩻသဲ့ꩻဘုရာꩻ တရာꩻ သံဃာႏ၊ ရတနာႏသွံပါꩻ၊ တွိုႏအတပဲ့ꩻခိုဗင်ႏ ဗြဟ္မဒတ္တနဝ်ꩻ အံႏဖြာႏဘုရာꩻ တရာꩻ သံဃာႏ ရတနာႏသွံပါꩻ၊ ဆရာႏတပဲ့ꩻ မတဲ့ꩻမခဝ်း ဒေါ့ꩻငဝ်းခတ်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ ထေင်ညင်ꩻတဟာသူႏသူႏစွဉ်ႏဒျာႏ- နီသွဉ်းသီး အဝ်ႏဒေါ့ꩻနောဝ်ꩻခရာႏ ဗွေႏဩ" "ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ဝင်ꩻအွဉ်ႏဒေါ့ꩻ ဘုရာꩻအပဲ့စ်တဲ့နဝ်ꩻ၊ တရာꩻအတပဲ့စ်တဲ့နဝ်ꩻ သံဃာႏအပဲ့စ်တဲ့နဝ်ꩻ သီအွဉ်ႏမွုန်းအပွေႏ၊ သꩻကုဲင်မွုန်း၊ သꩻလျားမွုန်း၊ ပေါႏသꩻလျားချာနဝ်ꩻ ထွာဒါႏအန္တရာယ်ႏ၊ သီကဒေါ့ꩻငေါဝ်းနဝ်ꩻ ကွပ်နုဲင်းယိုတဲင် မွေးတဝ်း၊ ပွိုးနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ မဲဉ်ႏတဝ်း၊ နီအပဲ့စ်အဲဉ်ထောဝ်း" ဖြေႏသျင်ꩻချာဗာႏ ဟောဝ်ဟောဝ်ဒါႏဒါႏနုဲင်းနောဝ်ꩻ။ "ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ဝင်ꩻမဉ်ႏအံႏဖြာႏတဲ့ သꩻရေꩻငါႏမွုန်း၊ ကွပ်နုဲင်းယိုတဲင် မွေး၊ ပွိုးနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ မဲဉ်ႏ၊ နီဂွုဏ်ႏအဝ်ႏမွေးနုဲင်းနဝ်ꩻ ဝွန်ႏခံႏဗာႏမွေးမဲဉ်ႏ အတွိုင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ" ဗွေႏဘုရာꩻ မိန်းစွဉ်ႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ သီလက္ခန္ဓ၊ ဗြဟ္မဇာလသုတ်)
ငေါဝ်းဆုꩻတောင်ꩻတရာꩻတောႏ
တရာꩻအွဉ်ႏသွတ်ꩻ
နဝ်ꩻမတဲင် ဟန်ႏသနီꩻယို ဗွေႏစင်ꩻကဟော်နယ်လင်ꩻဒါႏ ငေါဝ်းဓမ္မေႏ၊ ဗွေႏစင်ꩻကခြုဲင်ႏနယ်ဖေႏတကာႏသီး တရာꩻယို၊ စိန္တေႏဗွန်ထိုဟော်နယ်ဒျာႏကွေးနေား တွမ်ႏ ကျမ်ꩻဂန်ႏ၊ နီဗွေႏဘုရာႏဟော်ꩻထန်ႏဒျာႏကွေႏနေား တွမ်ႏ ပိဋဂတ်၊ ဒီဟောဝ်တောင်ꩻမဝ်ယိုတတွယ်ꩻ ၊ ဗွေႏစင်ꩻထေခွယ် တွမ်ႏ ပအိုဝ်ႏ ဗွေႏစင်ပစိုႏဖေႏတွမ်ႏ နီနာငွါ၊ အမာႏမဲဉ်ပါ ယံခွင်ꩻလွစ်၊ ဆူႏနာႏမဲဉ်ႏခြွစ်ယံသယ်ꩻခံႏ၊ ဟန်ႏသနီꩻတန်ယို ဗွေႏစင်ꩻကဟော်နယ်ဒါႏတရာꩻငေါဝ်း၊ မဉ်ႏတနွို့နားတေဝ်ႏ အွဉ်ႏလင်ꩻချာ၊ ယံဗာႏခွိုင်းဆာ မရေႏရော်ႏ ၊ ပွိုးစွဉ်ႏဉဏ်မဟောႏ သဒါႏ တအဲဉ်ထောဝ်တဲင် အလုဲင်ရောင်၊ အလင်္ကာဒိန်ႏဒွေါင် မပေါးတဲပ်၊  ပွိုးစွဉ်ႏမဆက် နဲစ်ငါႏတွော့ꩻ မဲဉ်ႏမွော့ꩻဒါႏအမင်ꩻ ၊ မတ်ဒျာႏပိုရင် ဖေႏသတိ၊ အွဉ်ႏသꩻခိခိ ဆုံꩻမသွဉ်၊ နေးတွမ်ႏငေါဝ်ႏဟွံကွီတောင်ꩻပြန်ႏ ၊ နေႏတွမ်ႏပန်သေꩻကောဝ်ႏတင်ႏကွီလွစ်ခွင်ꩻ၊  ယိုခါယံတွင်ꩻ ဗွေႏစင်ꩻကဟော်လင်ꩻဖေႏဒါႏ တရာꩻငေါဝ်ႏ ဓမ္မေႏ ၊ ဗွေႏစင်ꩻကခြဲင်ႏနယ်ဖေႏ တရာꩻထီ၊ ထီႏငါႏနာꩻနီ သတ္တဝါႏ၊ ငမ်ႏသꩻယူႏမာႏတရွို့ကွင်၊ ကအေဝ်ႏစဲႏခံ ထီဟံႏဗော့ꩻ၊ ကအေဝ်ႏအုံသော့ꩻ ထီနွေင်ကို၊ ပေႏတန်မူႏခို ယံကာႏနွောင်ꩻ ၊ ထာꩻယူႏခိန်ꩻခွဉ်ꩻ ယံကစွဉ်ႏ၊ ခေႏမာႏတွူႏဖောင်ႏ သဲင်ꩻဖော်ဆိတ်၊ ယံဖျော်ဟဲ့ꩻဖစ်တွမ်ႏကုသိုလ်ႏ၊ ယံတွိုႏအွဉ်ႏဟွိုန် တွမ်ႏပုည၊ ပွိုးစွဉ်ႏ ဗုဒ္ဓငတ်ရိန် သာႏသနာႏ၊ အေဝ်ႏနေကဒျာႏ အယံတွင်ꩻ ၊ ဘဝနာႏကမ္မဖဌာန်ꩻကုသိုလ်ႏခြွီ၊ တဖုꩻလွေꩻအီထွာ ရိက္ခာႏ တဖူꩻလွေꩻတာႏ ထွာဒဲဉ်လွမ်၊ ဒီဟေဝ်စု ရွမ်နီနာꩻခြိုင်း၊ ဘုရာꩻပွင်ꩻလဲဉ်ႏသွူနဝ်ꩻ နဲင်းသုဲင်ꩻဗွာ၊ နီနာမပါ ပွိုးသꩻနုတ်၊ ပွိုးစွဉ်ႏမာꩻယွိုက်ငါႏထာနဝ်ꩻမ နီဗွေႏဘုရာꩻလဲင်ꩻကြွ၇ီး၊ ဖြော်မွိုင်းဒျာႏနီး အောဝ်ႏကုဲင်လꩻ၊ ဗွေႏဘုရာꩻထိုꩻနꩻ ကိလေႏသာႏခြꩻတဏှာႏဆွိုင်ꩻ၊ လွစ်တဝ်းဝွဋ်ဖွိုင်ꩻ လောကဘုံႏ၊ တထန်ႏနွောင်ꩻတောဝ်ႏအာႏရွုံႏအေဝ်ႏခံစဲး၊ သောင်ခြင်ꩻငွိုးယွဲး မဲ့ထီယို၊ ပင်ႏလယ်ႏအကိုလဲင်ꩻတဖြွတ်၊ နီနာꩻအဆွတ် မဲဉ်ႏအွဉ်ႏပြုံႏ၊ ထီႏဒွုမ်အဆွုမ်ႏထိုလဲဉ်းမျင်ꩻမိုးကောင်၊ ထီဒွုမ်အဆောင်ထိုလဉ်ႏဟံႏ၊ ထီႏထွꩻနွောင်ꩻဒွုမ် အဆောင်အာလဉ်ႏဟံႏ၊ ယံကလွစ်ထန်ႏပွိုးအောဝ်ႏကီ၊
ဟန်ႏသနီꩻယိုဗွေႏစင်ꩻခွုမ်တွမ်ႏဝီတဲင် ဟော်ꩻသဂြိုလ်ႏ၊ ယံကဟွိုန်ဗွိုႏခန္ဂာႏနမ်း၊ ယံကဟွိုန်ငမ်ႏ ရုပ်နာမ်ႏပွိုင်၊ ဗွေႏစင်ထေခြိုင် အလုဲင်ꩻဆꩻ၊ ဗွေႏစင်ꩻနယ်ပြ တဖူꩻဟေဝ်၊ ယံကတွိုႏဖျော်ခမ်ႏ မဂ်ဖိုလ်ႏ၊ ယံဖေႏကတွိုႏခမ်ႏဝေင်ꩻရောင်း၊ ကိလေႏသာႏစင်ꩻကြောင်ႏ တဏှာႏဝုဲင်ꩻ၊ ဘဝထီယုဲင်ꩻ ယံပသိုꩻ ဘဝထီဗိုꩻ ယံထိုꩻမာႏ၊ ကျိုꩻစာꩻဒွူႏတွောင်သွော့ꩻဝင်ꩻမျာႏတကာꩻသီယာ လိုအာတဖုံႏအားလုံး တဲဉ်ဟွေး ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:တရာꩻ
ရဟန်ꩻထဉ်ႏ(ထီႏန်)ငတ်ꩻရျာꩻဝတ္ထု
ရဟန်ꩻထဉ်ႏငတ်ꩻရျာꩻဝတ္ထု၊ ပဏ္ဍိတဝဂ်
၁။ ယူႏလꩻတဝ်း ဘုရာꩻ တရာꩻ သံဃာႏ ဆရာႏ မွိုးဖါနဝ်ꩻ "ယံတဝ်း"။ ၂။ ဘုရာꩻဆွုံꩻမꩻတဲ့−နေးတောဝ်း၊ ဆရာႏဆွုံꩻမꩻတဲ့ နာႏတဝ်း၊ မွိုးဖါဆွုံꩻမꩻတဲ့ လꩻတဝ်း၊ ထေထဲင်း အသꩻ၊ သꩻလျားထဲင်းထာꩻနဝ်ꩻ "ယံတဝ်းတစိꩻစိꩻ"။ ၃။ ကဆိုႏဝါႏ ကောသလခမ်း၊ ရဟန်ꩻထဉ်ႏ(ထီႏန်)အပါꩻငတ်ꩻရျာꩻနဝ်ꩻ ဝါႏကထင်ႏကျွစ်ခါ ကျွꩻကာလွေꩻ သာဝတ္ထိခမ်း၊ ကျောင်ꩻဇေႏတဝန်ႏကို လွေꩻကန်းတော့ꩻရိုႏသေႏ ဆရာႏဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ "ယံဒျာႏ"။ ၄။ နီဗွေႏဘုရာꩻဟောꩻတရာꩻနုဲးယို (က) ပညာႏသားနဝ်ꩻ ပယ်ႏထိုꩻတရာꩻဖြေင်း (အကုသိုလ်ႏ−ကိလေႏသာႏ)ထွူခါ ယူႏငါနိဗ္ဗာန်ႏ၊ ကျံႏတေားတရာꩻဗွာ(ကုသိုလ်ႏ−မဂ်ဖိုလ်ႏ) လိုꩻညံးနောဝ်ꩻ တပျောႏလွဉ်ꩻတဝ်း "ဝိဝေက−ထာꩻငိမ်ꩻခွꩻ"နဝ်ꩻသွူ။ (ခ) ပညာႏသားနဝ်ꩻ ပယ်ႏထိုꩻ ကာႏမဂွုဏ်ႏထွူတဲင် ပျောႏလွဉ်ꩻ "ဝိဝေက−ထာꩻငိမ်ꩻခွꩻ"၊ မာꩻစင်ထိုꩻလꩻ နီဝရဏ−အကုသိုလ်ႏ(ခန္ဓာႏကို)နဝ်ꩻသွူ။ (ဂ) ပညာႏသားနဝ်ꩻ နေးတောမ်ႏအနယ်ꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏ ကျိုꩻစာꩻတရာꩻ၊ ပျောႏလွဉ်ꩻဒျာႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ ရဟန္တာႏသီးဖုံႏနဝ်ꩻ ကူꩻထွူနိဗ္ဗာန်ႏ−ဘဝယိုခါသွူ။ နာႏတရာꩻနဝ်ꩻဖုံႏထွူခါ − ထွာသောတာႏပန်ႏစတဲင် နုဲးနဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ "ယိန်းယံငါႏ"နဝ်ꩻသွူ။ ဖေႏကထွာဒျာႏ "ယိန်းယံငါႏ"နဝ်ꩻနေား။
ဩဝါဒလစ်ꩻထွော့ ငေါဝ်းလင်္ကာႏ အမုဲင်(၁၄၄) ၁။ ယူႏလꩻတဝ်းဗာႏ၊ ရတနာႏ၊ ဆရာႏ မွိုးတွမ်ႏဖာ။ ၂။ ဘုရာꩻဆွုံꩻမꩻ၊ ဆရာႏချꩻ၊ ထေသꩻ လိုꩻမွိုက်ထွာ။ ၃။ ယူႏလꩻရတနာႏ၊ ယူႏဆရာႏ၊ နဝ်ꩻတာႏ ယံဒျာႏထွာ။ ၄။ ဘုရာꩻဆွုံꩻမꩻ၊ ဆရာႏချꩻ၊ သွဉ်လꩻ ယိန်းယံအာ။
ဝေင်ꩻခမောင်းသေက်
ဝေင်ꩻခမောင်းသေက် (မန်း: ခမောင်းဆိပ်မြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်တွို့ꩻသွတ်ꩻ ဗိဉ်းကလားပင်ႏလယ်ႏအောႏထျꩻ၊ ရခဲင်ႏခမ်းနယ်ႏ၊ မောင်တောခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမောင်တောကို ကပါဒါႏ မျန်မာ-ဗန်းကလားဒေတ် ခမ်းကူထျꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၆ ဗာႏ လာဖေဖော်ဝါရီ ၂ နီꩻ ခမ်းကိုရေꩻဝွန်ႏတန်ဌာႏန လိတ်အမိန်းကေႏညာႏအမုဲင် ၂၉၉/၂၀၁၆ အလꩻ အွိုင်ႏခမောင်းသေက်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဒုံသူဒုံယို လွောင်ႏဗူႏလွေꩻ ရပ်ကွက်(၅)ကွက်တဲင် ဒင်ႏထိုလွေꩻ ဝေင်ꩻအရန်းသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရခဲင်ႏခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
အနုဿတိ၆-ပါꩻ ယူႏလꩻတရာꩻ
"မဟာနာမသုတ် (အနုဿတိ ၆-ပါꩻ ယူႏလꩻတရာꩻ ၆-မျိုꩻ)" အွိုးခꩻတလဲင်ႏ- နီဗွေႏဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ ကပိလဝတ်ခမ်း၊ ကျောင်ꩻ 'နိဂြောဓါရုံ'ကိုအတွင်ꩻ သာႏကီဝင်ႏ ခွန်မဟာႏနာမ်ႏနဝ်ꩻ ထင်ႏထေ့ဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဝုဲင်ႏဗွေႏဘုရာꩻထွူခါ ရီပါနုဲင်းယို- "ဩဗွေႏ ဘုရာꩻမျတ်ဗွေႏဩ- လꩻလဲဉ်း (အရိယာႏ)ဖိုလ်ႏ၊ သေလဲဉ်းသာႏသနာႏ (သိက္ခာႏသွံပါꩻ) အရိယာႏတပဲ့ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အအုံအာတွမ်ႏ အနယ်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဗွေႏဩ" မဟာႏနာမ်ႏဟွေး- ၁။ သာႏသနာႏကိုယို အရိယာႏတပဲ့ꩻနဝ်ꩻ အုံထာꩻအဝ်ႏယူႏလꩻ ခူꩻလိမ်ꩻခူꩻပြန်ႏ ဘုရာꩻဂွုဏ်ႏတောႏကွတ်ꩻပါꩻ၊ ဝွေꩻကယူႏလꩻ ဘုရာꩻဂွုဏ်ႏတောႏတွင်ꩻနဝ်ꩻ သꩻလောႏဘꩻ၊ သꩻဒေါႏသꩻ၊ သꩻမောႏဟထွာတောဝ်း၊ သꩻရေꩻနစ်သက်၊ သꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻရိုꩻဗာႏ အားထွုတ် 'ဗုဒ္ဓါႏနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ"နောဝ်ꩻသွူ။ ၂။ သာႏသနာႏကိုယို အရိယာႏတပဲ့ꩻနဝ်ꩻ အုံထာꩻအဝ်ႏယူႏလꩻ ခူꩻလိမ်ꩻခူꩻပြန်ႏ တရာꩻဂွုဏ်ႏတောႏသူပါꩻ၊ ကလူႏလꩻအတွင်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လောႏဘꩻ၊ ဒေါႏသꩻ၊ မောႏဟꩻထွာတဝ်း၊ သꩻရေꩻနစ်သက်၊ သꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻရိုꩻဗာႏ အားထွုတ် 'ဓမ္မာနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ'နောဝ်ꩻသွူ။ ၃။ သာႏသနာႏကိုယို အရိယာႏတပဲ့ꩻနဝ်ꩻ အုံထာꩻအဝ်ႏယူႏလꩻ ခူꩻလိမ်ꩻခူꩻပြန်ႏ သံႏဃာႏဂွုဏ်ႏတောႏကွတ်ꩻပါꩻ၊ ကလူႏလꩻအတွင်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လောႏဘꩻ၊ ဒေါႏသꩻ၊ မောႏဟꩻ ထွာတဝ်း၊ သꩻရေꩻ၊ သꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ဝွေꩻနောဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏအားထွုတ် 'သံဃာနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ'နောဝ်ꩻသွူ။ ၄။ သာႏသနာႏကိုယို အရိယာႏတပဲ့ꩻနဝ်ꩻ အုံထာꩻအဝ်ႏယူႏလꩻ ခူꩻလိမ်ꩻခူꩻပြန်ႏ သီလဂွုဏ်ႏ၊ ကယူႏလꩻ အတွင်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လောႏဘꩻ၊ ဒေါႏသꩻ၊ မောႏဟꩻထွာတဝ်း၊ သꩻရေꩻ၊ သꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏ အားထွုတ် 'သီလာနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ'နောဝ်ꩻသွူ။ ၅။ သာႏသနာႏကိုယို အရိယာႏတပဲ့ꩻနဝ်ꩻ အုံထာꩻအဝ်ႏယူႏလꩻ ခူꩻလိမ်ꩻခူꩻပြန်ႏ စာႏဂဂွုဏ်ႏ၊ ကယူႏလꩻ အတွင်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လောႏဘꩻ၊ ဒေါႏသꩻ၊ မောႏဟꩻထွာတဝ်း၊ သꩻရေꩻ၊ သꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏ အားထုတ်"စာဂါနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ"နောဝ်ꩻသွူ။ ၆။ သာႏသနာႏကိုယို အရိယာႏတပဲ့ꩻနဝ်ꩻ ယူႏနုဲင်းယို 'လူꩻစတုမဟာႏရာဇ်၊ လူႏတာႏဝတိံသာႏ၊ လူꩻယာႏမာႏ၊ လူꩻတုသိတာႏ၊ လူꩻနိမ္မာနရတိ၊ လူꩻပရိနိမ္မိတဝသဝတ္တီသီးဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ ဗျဟ္မာႏသီးဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ ကွပ်သဒ္ဓါႏတရာꩻအဝ်ႏ၊ ကွပ်သီႏလအဝ်ႏ၊ ကွပ်ကုသိုလ်ႏအဝ်ႏမꩻ ထင်ႏထွာလꩻလူꩻ၊ ထင်ႏထွာလꩻဗျဟ္မာႏ၊ ခွေတဲ့ သဒ္ဓါႏတရာႏအဝ်ႏ၊ သီႏလအဝ်ႏ၊ ကုသိုလ်ႏအဝ်ႏ'ယူႏခူꩻလိမ်ꩻခူꩻပြန်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ကယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတွင်ꩻ လောႏဘꩻ၊ ဒေါႏသꩻ၊ မောႏဟꩻထွာတဝ်း၊ သꩻရေꩻ၊ သꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ဝွေꩻနဝ်ꩻ အသက်သေႏ အွဉ်ႏထွာလူꩻဗျဟ္မာႏ၊ ဝွေꩻတဲ့ သဒ္ဓါႏ၊ သီႏလ၊ စာႏဂအဝ်ႏ နုဲင်းလူꩻဗျဟ္မာႏနေနေ၊ ယူႏခူꩻလီမ်ꩻခူꩻပြန်ႏ နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင်တွော့ꩻ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏ အားထွုတ် "ဒေဝတာနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ'နောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ မဟာနာမသုတ်)
ဝေင်ꩻနယ်ႏဖုဲင်ခွန်ႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏဖုဲင်ခွန်ႏ ယို အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ် ကလော်ꩻခရဲင်ႏ အကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဗာႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ နောင်အင်းလေး တွမ်ႏ နောင်အင်းလေး ထာꩻမီꩻထာꩻမင်းဖေႏလွတ်ဘေꩻတꩻခြာ နဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏယိုအကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏကိုနဝ်ꩻ ကယန်း(ပတောင်ႏ၊ တယင်)ခွိုꩻ၊ ဖြဝ်ꩻ၊ မန်း၊ ပအိုဝ်ႏ၊ မန်းနောင်၊ စောက်ꩻတနျာႏ(ကယား) စတဲင် ခွိုꩻဖုံႏ အဝ်ႏအုံသော့ꩻညီꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻမယ်သဲ့
ဝေင်ꩻမယ်သဲ့ (အိန်းကလေတ်: Mese, Myanmar) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီအခဝ်ကွဉ်ႏ စောက်ꩻတနျာႏ(ကယား)ခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ် ဗော်လခဲခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမယ်သဲ့ကို ကပါဒါႏ မျန်မာ-ထုဲင်ꩻ ခမ်းကူ ဝေင်ꩻတဖြိုင်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻမယ်သဲ့နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမယ်သဲ့ ဝေင်ꩻတန်တဲင် ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၁,၀၁၃ ဖြာꩻ၊ စောက်ꩻ၊ ဖြဝ်ꩻ၊ စောက်ꩻတနျာႏ၊ မန်း တောမ်ႏလိုꩻမျိုꩻအလင်ဖုံႏ အဝ်ႏအုံသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:စောက်ꩻတနျာႏခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
အနုပညာႏ
600 × 600 px|thumb|alt=Clockwise from upper left: an 1887 self-portrait by Vincent van Gogh; a female ancestor figure by a Chokwe artist; detail from The Birth of Venus (c. 1484–1486) by Sandro Botticelli; and an Okinawan Shisa lion|Clockwise from upper left: an 1887 self-portrait by Vincent van Gogh; a female ancestor figure by a Chokwe artist; detail from The Birth of Venus (c. 1484–1486) by Sandro Botticelli; and an Okinawan Shisa lion အနုပညာႏ (အဲင်းကလေတ်: Art) ကမာꩻလေတောင်ႏတဆဝ်အီဒါႏ စွိုးခွိုꩻယေန်ႏငဲးဆင်းအရန်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ တမုဲင်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း၊ အနုပညာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏထာꩻဒါႏ မာꩻတသွိုးနွောင်ꩻအီလိုꩻသီးသꩻ၊ ထွာထာꩻဒါႏ တမာဖေႏနွောင်ꩻအီ လိုꩻသီးစေႏတနာႏနဝ်ꩻသွူ။ အနုပညာႏနဝ်ꩻ မာꩻလွဉ်ꩻဗာႏဒျာႏ လိုꩻသီးသꩻစေႏတနာႏအစိုန်ꩻအလွောက်ꩻ၊ ကွပ်အနုပညာႏအစိုန်ꩻတဲင် ကခံႏစာꩻဗာႏသားသူꩻ ရသထွာလွဉ်ဗာႏစွဉ်ႏဒျာႏသွူ၊ ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ အနုပညာႏယို ရသပညာႏ-ရသထာꩻဒါႏလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ အနုပညာႏရသကရိုꩻနဝ်ꩻ သꩻသွင်ႏ၊ သꩻပေႏ၊ သꩻစွုမ်း၊ သညင်ꩻ၊ ပသို့ꩻ(ဗွိုႏ/အန်ꩻ)၊ အာႏလꩻ၊ သꩻဝꩻ၊ အံႏအော်ꩻ(ဟွုန်ဆန်ꩻ)၊ စွူဖြွိုး-ကရိုꩻဒါႏ အလင်ႏကာႏကျမ်ꩻကိုကလွဉ် သꩻအရသာႏကွတ်ꩻပါꩻအကို ထွာနုဲင်းခံႏစာꩻဗာႏတပါꩻပါꩻနဝ်ꩻသွူ။ စိတ္တဗေဒ ပညာႏသျင်ႏသီး ခေတ်မဲ့ဆꩻလယိုခါကရိုꩻနဝ်ꩻတဲး သꩻအရသာႏ၊ (မွေးတဝ်းလဲ့) သꩻကတသွိုးနွောင်ꩻအီနဝ်ꩻ အဝ်ႏပဉ်(၁၄)စွိုး သေထွꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ တနယ်ꩻနဝ်ꩻ အနုပညာႏယို ထွာဒျာႏဒင်ႏနယ် ထာꩻခံႏစာꩻမျိုꩻတန်ဒျာႏသွူ။ သိပ္ပံပညာႏနဝ်ꩻ ဖန်းဖြယ်နယ် အကျောင်ꩻတရာꩻ၊ အနုပညာႏနဝ်ꩻ စီႏခင်ꩻနယ် အကျိုꩻတရာꩻ (မွေးတဝ်းလဲ့) သꩻကတသွိုးအလွောက်ꩻ စီႏခြပ်နယ် ထာꩻခံႏစာꩻမျိုꩻနဝ်ꩻသွူ။
စီႏခင်ꩻအနုပညာႏ ကတမာဒါႏ သꩻစေႏတနာႏ အနုပညာႏအကိုနဝ်ꩻ ကဝ်ႏလုဲင်ꩻ၊ ကဝ်ႏတောက်ꩻ၊ တဲႏဆို့ꩻကျင်ႏလဲပ်၊ ဇာတ်သဘင်ႏထာꩻဒါႏ၊ အနုပညာႏလိတ်လုဲင်ꩻဖုံႏ ထွာအထျꩻအဝ်ႏပါသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကဝ်ႏလုဲင်ꩻ၊ ကဝ်ႏတောက်ꩻ၊ တဲႏဆို့ꩻကျင်ႏလဲပ်စတဲင်ယို ကတမာနွောင်ꩻအီ လိုꩻသီးသꩻစေႏတနာႏနဝ်ꩻ အမော့ꩻလွဉ်နုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း၊ လိုꩻပွိုင်းလဲင်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏ ဝန်ႏတကောက်ꩻမောင်းဒေါင်၊ တစိုလိက်စီꩻ စတဲင်အခြွိုင်းအခြဝ်ႏတွော့ꩻ အွဉ်မာꩻသုံꩻလွဉ်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ အစစနဝ်ꩻ အီႏသော့ꩻအီထာꩻအံႏထာꩻအွꩻတာႏ သုံꩻခန်းလုံးခဝ်ဗွိုပေႏ၊ အဆုဲင်ꩻနဝ်ꩻ လုံးခဝ်ဗွိုယို မာꩻဗွန်နုဲင်းခန်းဝန်ႏပုံႏ၊ စွုန်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ဖို့ꩻတွမ်ႏမေႏတဲင် မဉ်ႏလꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻလဲ့ သွဉ်ꩻ(လောႏ)လꩻနွောင်ꩻဒျာႏအကျောင်ꩻ ထွိုင်ႏသေလွဉ်နုဲင်းနဝ်ꩻခိန်ႏတွော့ꩻ နမ်းကသုံꩻဒါႏ အခြွိုင်းခြိုꩻဖုံႏယို ခွုမ်မာꩻလွဉ်တရန်းထွူတရန်း ကွဲးယမ်ယမ်လွဉ်နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ အဗွေႏနမ်း အခြွိုင်းအခြိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ သုံꩻတဲ့သုံꩻဗာႏဒျာႏ၊ ဖေႏကတရေꩻလဲ့ မာꩻဒါႏလွဉ်စွဉ်ႏကရိုꩻနဝ်ꩻ ထီႏထွꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏနဝ်ꩻတဲင် အသဘော်ꩻလဲ့ စွုမ်းသꩻရော့ꩻမဲ့လွဉ်လွစွဉ်ႏ အတရေꩻ၊ အခြွိုင်းအခြိုꩻယို သုံꩻအီစွဉ်ႏဒျာႏ အုံအဝ်ႏအီအတာႏနဝ်ꩻသွူ။ တမာဖေႏစေႏတနာႏ ဖေႏသꩻကစွုမ်းအီ ခံႏစာꩻအရသာႏတွမ်ႏသꩻဖေႏကလꩻလဲ့ မာꩻဒါႏလွဉ်စွဉ်ႏကရိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ သေလွဉ်လွဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ လိုꩻသီးအုံအဝ်ႏအီတာႏ သုံꩻအီတဲ့လꩻဒျာႏ၊ တရေꩻလဲ့ဖေႏကတရေꩻ အွဉ်မာꩻထွင်ႏလွဉ်နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် လိုꩻသီးအအုံအဝ်ႏ အရန်းထွိုင်ႏထိုလွဉ်ခိန်ႏနဝ်ꩻ ဖေႏနေးခံႏစာꩻအရသာႏတွမ်ႏသꩻကလꩻလဲ့ အွဉ်မာꩻလွဉ်စွဉ်ႏဒျာႏဖုံႏသွူ။
အနုပညာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏပညာႏ မာꩻလွဉ်ꩻအီဗာႏ တွမ်ႏလိုꩻသီးထာꩻယူႏဉာဏ်ႏစားသွူ။ သဘာဝထာꩻတရေꩻဖုဲင်ႏမဲ့နဝ်ꩻ ရိုꩻအနုပညာႏတလꩻတဝ်း၊ သꩻသွိုꩻခရာႏမွူးရောင်ႏထန်ႏစ၊ ဝါးသီးဖြေင်ꩻသင်ႏတလေ့ထာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ သꩻသွိုꩻဖုဲင်ႏနာႏစွဉ်ႏကီလဲ့ အနုပညာႏသဘော်ꩻတပါတဝ်းဒွိုန်းနဝ်ꩻသွူ။ ကေားကအွဉ်မာꩻနယ် အနုပညာႏသားဖုံႏနဝ်ꩻ ကထီႏကဟွုန်ဗာႏဒါႏ အသောင်အရင်ꩻ အသက်အဝ်ႏသက်အဲဉ်ထဝ်းလောင်းယို အွဉ်ႏသော့ꩻစေႏတနာႏ၊ စေႏတနာႏအလွောက်ꩻ ကဖောႏလွေꩻနယ်ဒါႏ အထီႏအဟွုန်၊ ဝွေꩻကခွဲးမော့ꩻ အနမ်းအခြုံနဝ်ꩻမꩻ အနုပညာႏသဘော်ꩻပါသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ စေႏတနာႏအလွောက်ꩻ အနုပညာႏဗွေႏနမ်းသီး ကစီႏခင်ꩻဒါႏ အထီႏအဟွုန် အခွဲးအမော့ꩻနဝ်ꩻ ထွာအနုပညာႏသွူ။ ကဝ်ႏလုဲင်ꩻထာꩻဒါႏ နဝ်ꩻ ပေါႏလွဉ်အွိုး ကားလားတဲမ်းဒါႏလိတ် ကပေါႏကာႏ၊ လိုꩻအုံသော့ꩻထမ်းကို ပွိုင်ႏလဲင်ႏခါသားဖုံႏနဝ်ꩻ ခွုင်းဝွေꩻသီး ကထီႏဗာႏအသောင်အရင်ꩻ၊ ခွုင်းသꩻကခံႏစာꩻဗာႏဖုံႏယို တွမ်ႏဟံႏတနျာႏ၊ ဟံႏတသီး၊ ဟံႏဗွာ၊ မေႏသွာႏဖုံႏတဲင် တဲမ်းပယ်စွဉ်ႏ အပုံႏအငုဲင်ꩻ ထမ်းထာꩻဆေင်ႏလောင်းသွူ။ လိုꩻပွိုင်းလဲင်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ငဝ်းရာႏဝေါဟာရ လွိုင်ႏကွုန်ꩻတဝ်းဒွိုန်းတဲင် မဉ်ရိုꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻလဲ့ တဲမ်းနယ်နုဲင်း အပုံႏအငုဲင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ခယ်ႏငဝ်းခြုဲင်းတဗာႏကိုနဝ်ꩻ ရိုꩻ ရုပ်ပုံႏတပုံႏနဝ်ꩻ ယံကယ်ꩻထဲင်းက ငဝ်းရာႏအငွါတရေင်နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
တောက်ꩻကဝ်ႏ(ပန်းပု)အနုပညာႏယိုလဲ့ မာꩻတသွိုးနွောင်ꩻအီစွဉ်ႏ ကေားထွားသꩻ၊ မာꩻစွိုးသွိုꩻနွောင်ꩻအစိုန်ꩻအဝ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ယံဖေႏနေးကရဲးနွောင်ꩻ အလျားအခွꩻစတဲင်ဥတုတံႏတဲင် တဲႏဆို့ꩻခန်း အဆေင်ႏအသꩻလစ်ꩻဖဲ့ꩻလစ်ꩻနား ခင်ႏလမ်းအုံသော့ꩻတာႏ အပေႏစားနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻသီးကတွူႏတရန်လွဉ် ကတွိုႏအခေႏအနေႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအီႏသုံꩻအီအတွက်လွုမ်ꩻ၊ ခင်ႏလမ်းအုံတာႏယို အွဉ်ႏဆွာꩻပသာႏအသꩻ၊ အွဉ်ႏစျူပသာႏအဒေ့ꩻတဲင် မဉ်ႏမာꩻတရေꩻပသာႏတဲ့သင်၊ အနွို့အထန်ႏ တခါꩻငွါနီဖဲ့ꩻနဝ်ꩻလဲ့ မဉ်ႏဆို့ꩻပသာႏထာꩻထွန်ႏနဝ်ꩻ ကေားထွားသားယိန်းရော့ꩻအမဲ့၊ အသꩻတဲ့စွုမ်းသွိုꩻအီစွဉ်ႏတွော့ꩻ မဉ်ႏတဲႏဆို့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻမꩻ အနုပညာႏသဘော်ꩻပါနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻသီးယို ပေါႏလွဉ်ခွေါင်းဗာႏသꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏငဝ်းတဲင် အွဉ်ႏနယ်ဒါႏ အနမ်းထာꩻခံႏစာꩻဖုံႏသွူ။ ကငွိုးထာꩻ၊ ကငထာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ယိုစားသွူသနဲ့၊ အသꩻတသွိုးတဲင် ကအွဉ်ႏထန်ႏနယ်ꩻဒါႏအငဝ်းယို ထွိုင်ႏစီႏခင်ꩻတွမ်ႏ အနုပညာႏသဘော်ꩻနဝ်ꩻ အောင်ႏစဲ့ꩻပွယ်ꩻတွော့ꩻ ကခြဝ်သင်ႏဒါႏအငဝ်းစတဲင် သꩻအာႏလꩻခရာႏ ငဝ်းတချင်ꩻခီႏထင်အီႏစဲ့ꩻဖုံႏ။ ငဝ်းတချင်ꩻကစီႏခင်ꩻနယ်ဒါႏ သꩻပေႏခရာႏ၊ သꩻကုဲင်ခရာႏစတဲင် အလွိုးစားဖုံႏပေါႏလွဉ်စွဉ်ႏဒျာႏသွူ။ ထာꩻခံႏစာꩻယို ဖေါႏအွဉ်ႏနယ်လွꩻဗာႏ အကျူႏအဗျာႏ၊ စူခင်ႏရုဲင်ꩻတသွိုး အပုံႏအငုဲင်ꩻဖုံႏတဲင် ပျꩻဇာတ်ဒါႏ သဘင်ႏပညာႏလဲ့ ပေါႏလွဉ်ဖျင်စွဉ်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
ယေန်ႏငဲးမုꩻ အဆင်းအရန်းထွိုင်ႏထို တဲမ်းလိတ်ထွိုင်ႏဒါႏလွဉ်ခိန်ႏနဝ်ꩻ နမ်းထာꩻထီႏထာသေ၊ အခွဲးအမော့ꩻ ကခံႏစာꩻဗာႏဖုံႏယို တဲမ်းနယ်နေးတွမ်ႏလိတ်နဝ်ꩻသွူ။ ကစီႏခင်ꩻဒါႏ လောကတွမ်ႏ လောကသဘာဝခရာႏအကို လိတ်လုဲင်ꩻယိုလဲ့ ထွာအစိုန်ꩻထင် စူခွုမ်တဗာႏနေနေသွူ။ လိတ်လုဲင်ꩻအကို လိတ်လုဲင်ꩻဖေႏထာꩻသေ၊ လိတ်လုဲင်ꩻတမာဖေႏ သꩻစေႏတနာႏ အ၀်ႏနီမျိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် အမျိုꩻဆုဲင်ꩻယို ဟဲ့ꩻအနုလိတ်လုဲင်ꩻ၊ မွေးတဝ်းတဲ့ ရသလိတ်လုဲင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ အနုလိတ်လုဲင်ꩻနဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏထာꩻတရေꩻ၊ ထာꩻယေန်ႏပနဲဉ်ႏ၊ အစင်အကြောင်းဖုံႏတွော့ꩻ တမာꩻဖေႏစေႏတနာႏဗွန်နုဲင်းကဝ်ႏလုဲင်ꩻ၊ တောက်ꩻကဝ်ႏ၊ တဲႏဆို့ꩻဒါႏနုဲင်းနဝ်ꩻမွေးတဝ်းသွူ။ ကေားဟော်ꩻထွားသားနဝ်ꩻ ထောင်လွဉ်ꩻ အတဲမ်းအကဲစ်ꩻ၊ အစီႏအခင်ꩻ၊ ဇာတ်ပွိုင်ဇာတ်ကွက်ꩻတွော့ꩻ သꩻသွိုꩻ၊ သꩻပေႏ၊ ဟွုန်တလွိုး၊ သꩻဝꩻ၊ ငမ်း-စတဲင် သꩻကိုအရသာႏတစွိုးစွိုး ပေါႏထွာလွဉ်ဒါႏနဝ်ꩻသွူ။ ကေားကခံႏစာꩻဒါႏ အနုပညာႏရသတစွိုးစွိုးသားနဝ်ꩻ ခံႏစာꩻလွဉ်ꩻဗာႏနုဲင်းဒါႏ သꩻသွိုꩻ၊ သꩻပေႏ၊ ဟွုန်တလွိုး၊ သꩻဝꩻ၊ ငမ်း-စတဲင် သꩻရသတမျိုꩻမျိုꩻ၊ လောကနီမဲ့ဆꩻငါယိုခါခါ ထီႏထာꩻသꩻဝꩻခရာႏတဲင် သꩻမဉ်ႏဝꩻလွနဝ်ꩻတဲးတဲ့ မဉ်ပါꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻခန်းတဲ့ယဝ်း သꩻတသွိုꩻနွောင်ꩻတဝ်းဒျာႏရင်ꩻသွူ။ မဉ်ပါꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ ပေါႏသꩻအဝ်ႏပေႏဗာႏဒျာႏထာꩻ၊ အဝ်ႏသညင်ꩻဗာႏထာꩻနဝ်ꩻ ထာꩻစွုမ်းသွိုꩻတထွာနွောင်ꩻလွတဝ်း၊ ကွဲႏတွော့ꩻ ဟော်ꩻထွားဗာႏ ဟွုန်ငမ်းသꩻဝꩻခရာႏဝတ္ထုတဲင် သꩻအဝ်ႏငမ်းအဝ်ႏသꩻဝꩻခန်းစွဉ်ႏတဲ့ယဝ်း ထာꩻသꩻသွိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏထွာနွောင်ꩻဒွိုန်းကထဲင်းသွူ။ ခွန်ပိုခို(မင်ꩻသာꩻ) ခွန်ပိုမူႏ(မင်ꩻသမီꩻ)တဖြာꩻဖြာꩻ ထွိုင်ႏမာꩻနယ် ထာꩻတလွိုးခန်ꩻနဝ်ꩻ ကထွာပရိသတ် အဝ်ႏသညင်ꩻ ခွန်ပိုခို(မင်ꩻသာꩻ) မွေးတဝ်းတဲ့ ခွန်ပိုမူႏ(မင်ꩻသမီꩻ)တွင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အထာꩻစွုမ်းသွိုꩻတဲ့ အဝ်ႏထွာဒါႏနေကနဝ်ꩻသွူ။ ယိုနဝ်ꩻ ခံႏစာꩻဗာႏ အနုပညာႏရသတစွိုးစွိုးတဲင် ကထွာလွဉ်ဒါႏ အသဘော်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ မဉ်ႏဒေါ့ꩻဗာႏတမျိုꩻနဝ်ꩻ ကခံႏစာꩻဒါႏအနုပညာႏသားလောင်း ကထွာလွဉ်ဒါႏ အခွုန်ꩻထေ့ချာသဘော်ꩻတန်ဒျာႏရင်ꩻသွူ။
အနုပညာႏဗွေႏသားနဝ်ꩻ နမ်းစူခြောင်ꩻအကို ရသဖေႏကပေါႏနဝ်ꩻ အမာꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ အနုပညာႏဗွေႏသားနဝ်ꩻ အထျꩻအွဉ်ႏသꩻထာꩻယူႏဉာဏ်ႏ မာꩻအီဗာႏစေႏတနာႏကတမာအလꩻနဝ်ꩻသွူ။ သꩻထာꩻယူႏဉာဏ်ႏ ကဆဲင်ႏသော့ꩻဒါႏ အနုပညာႏကရိုꩻနဝ်ꩻနုဲင်းယိုသွူ။ ၁။ ကထီႏကဟွုန် သꩻအာႏရုံႏတမျိုꩻမျိုꩻခိန်ႏတွင်ꩻ ကခံႏစာꩻပေါႏလွဉ်ဒါႏ သꩻအခွဲးအမော့ꩻ။ ၂။ ကွပ်ခံႏစာꩻဗာႏတဲင် ကပေါႏလွဉ်ဒါႏ သꩻရေꩻ၊ သꩻပေႏစတဲင် သꩻတဖုံအခွဲးအမော့ꩻ။ ၃။ ကွပ်သꩻတဖုံတဲင် ဗွန်နုဲင်းစွဉ်ႏကလꩻ ဘဝထာꩻသေ အဟွုန်အထီႏလွိုႏလွိုႏ သꩻအခွဲးအမော့ꩻ။ ၄။ ယောင်ꩻဆင်ꩻပုံႏငုဲင်ꩻ အငဝ်း ကအဝ်ႏသော့ꩻ ကအဝ်ႏပလို့ꩻသေꩻဒါႏ ထာꩻမတ်ဉာဏ်ႏတထွောင်းထွောင်းကိုတဲ့သင်၊ ကံႏသွံပါꩻအပုံႏအငုဲင်ꩻဖုံႏတဲ့သင်၊ အထွာအကုဲင်ဖုံႏတဲ့သင် ကအဝ်ႏတောင်ꩻတမဝ်းမဝ်း ကယူႏလꩻတမွာမွာဒါႏ သꩻအခွဲးအမော့ꩻ။ ၅။ ခွုင်းကတောင်ꩻ ကယူႏလꩻဒါႏဖုံႏယို သꩻရုဲင်ꩻတသွိုးမုꩻ အာႏဖေႏနေးကယိန်းတလာလာ တွမ်ႏသတိꩻပါပါတွော့ꩻ ဉာဏ်ႏကကာႏလွဉ်ဗာႏဖိုလဲဉ်း သꩻအခွဲးအမော့ꩻငတ်ꩻမျိုꩻစားနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာအနုပညာႏထာꩻယူႏဉာဏ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
ထာꩻယူႏဉာဏ်ႏ ကပေါႏလွဉ်ဒါႏ အနုပညာႏသားနဝ်ꩻ ထာꩻယူႏဉာဏ်ႏနဝ်ꩻ မာꩻဗာႏသွူထာꩻမာꩻအမျိုꩻမျိုꩻ၊ အဝ်ႏအနုပညာႏသီး ပုဂ္ဂလဓိဋ္ဌာန်ႏယို ကျမ်ႏမာꩻဖေႏကထွာဗာႏ ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ႏ၊ ဖေႏနေးကဖောႏနွောင်ꩻအီ သꩻကဖုံရုဲင်ꩻတသွိုး အခွဲးအမော့ꩻယိုတဲင် အွဉ်ႏသတိꩻဟဝ်ဟဝ် ရော့ꩻပယ်ႏတဲ့ပယ်ႏဗာႏ၊ ရော့ꩻထူႏတဲ့ထူႏဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ကထူႏဒါႏအကိုယိုလဲ့ အထျꩻအနာဖေႏကစွို့ꩻနဝ်ꩻ ရော့ꩻမွဉ်းဖျင်တဲ့ မွဉ်းဖျင်ဗာႏ၊ အွဉ်ႏလင်ꩻတနꩻဖေႏဗာႏအခင်ႏလမ်း၊ အွဉ်ႏဗူႏဖေႏဗာႏ၊ ဖေႏကထွာဗာႏမွုန်းတဝ်း နမ်းသꩻထာꩻယူႏဖဲ့ꩻလွုမ်ꩻနဝ်ꩻတဲ့ ဆွန်ꩻခါꩻဗာႏ၊ ကမ်းခါꩻဗာႏ၊ ငင်ႏခါꩻဖေႏဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ အနုပညာႏသား ကထေဖေါႏနယ်ဒါႏ အနုပညာႏအကို အထျꩻအွဉ်ႏဒျာႏ ဉာဏ်ႏအဆွန်ꩻအကမ်းတအဲဉ်ထဝ်းတွော့ꩻ အဝ်ႏဝင်းလွင်ꩻ နဝ်နဝ်ထင်ꩻထင်ꩻဒျာႏထာꩻစား မွေးတဝ်းသွူ။ အထျꩻအွဉ်ႏ ဘဝအခွဲးအမော့ꩻ၊ ဘဝထာꩻခံႏစာꩻ၊ ဘဝထာꩻထီႏ၊ ဘဝထာꩻသေကရိုꩻဒါႏ ဉာဏ်ꩻအဆွန်ꩻအကမ်းတွော့ꩻ စီႏခင်ꩻနယ်လွေꩻဗာႏ တွမ်ႏအနုပညာႏအင်ႏဂါႏနဝ်ꩻသွူ။ အထျꩻအွဉ်ႏဒျာႏ အဆွန်ꩻအကမ်းကအဝ်ႏဒါႏ အနုပညာႏထာꩻယူႏဉာဏ်ႏတဲင် ကစီႏခင်ꩻနယ်ဒါႏ အနုပညာႏကပါဒါႏ အစီႏအခင်ꩻဖုံႏအကိုနဝ်ꩻ - ၁။ အွဉ်ႏမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏဗာႏအခင်ႏလမ်း ၂။ အဖြွမ်းလွောင်ႏဗူႏဗာႏ ၃။ ချော်ꩻပြေဗာႏ ၄။ တဲႏစအွဉ်ႏသွတ်ꩻမဲဉ်ႏဗာႏ ၅။ သွိုသွိုငီႏငီႏအဝ်ႏဗာႏ ယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻလွ အနုပညာႏအင်ႏဂါႏ၊ မွေးတဝ်းလဲ့ အနုပညာႏတဖွေါင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
(၂)အဖြွမ်းလွောင်ႏဗူႏဗာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ - အရမ်ႏသောင်ရင်ꩻ သက်အဝ်ႏသက်အဲဉ်ထဝ်းဖုံႏတဲ့သင်၊ အပွိုင်အခဝ်ဖုံႏတဲ့သင် ပဉ်ဗာႏဗာႏအနေႏတရိုꩻတဝ်း၊ ငီꩻစွဉ်ႏလို့ဝင်ꩻ တဗူႏတလွောင်ႏအနေႏတရိုꩻတဝ်း ဖေႏကအဝ်ႏမိုးထေ့ဗာႏ အနုပညာႏသား ကမဲဉ်ဖေါႏနယ်ဒါႏ ကမဲဉ်အွဉ်ႏနယ်နယ်ဒါႏအချက်ထျꩻသွူ။ ထွာဒျာႏအစွဲးအကမ်း သဘောꩻနုဲင်းနဝ်ꩻပါဗာႏ၊ တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏလဲ့ ဖေႏကအဝ်ႏစွဲးကမ်းဗာႏလို့ဝင်ꩻ၊ အကေꩻဇူꩻလဲ့ ဖေႏကအဝ်ႏဆွိုင်ꩻဗာႏလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
(၃)ချောꩻပြေဗာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ - ကစီႏခင်ꩻအကို သက်အဝ်ႏသက်အဲဉ်ထဝ်းဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ အပွိုင်အခဝ်ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻတဗာႏတွမ်ႏတဗာႏ အွဉ်ႏဆွိုင်ꩻမဲဉ်ႏဗာႏ၊ ကတူႏခင်ႏစွို့ꩻဗာႏ၊ တဗာႏတွမ်ႏတဗာႏ အဆင်ႏပြေႏပြေႏ အဝ်ႏလွောက်ꩻဖက်ဒျာႏ၊ နမူႏနာႏအနေႏ ငဝ်းတချင်ꩻတပုဒ်အကို ငဝ်းဖွိုႏငဝ်းထို၊ ငဝ်းလင်ꩻငဝ်းထင်ႏ၊ ငဝ်းအွိုင်ꩻငဝ်းတအꩻဖုံႏနဝ်ꩻ မဉ်ႏအွဉ်ႏဆွိုင်ꩻဖက်ဖက်ဝင်ꩻနဝ်ꩻ နွို့နားတလေ့တဲင် ထွာစွဉ်ႏငဝ်းတချင်ꩻ ထွို့ꩻစွီႏနွောင်ꩻ ကေားနာႏသားသꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝတ္ထုတပုဒ်ကိုနဝ်ꩻလဲ့ အခရာႏ အပွိုင်အခဝ်သီး အသွုပ်မဉ်ႏမဲဉ်ႏ၊ ဆꩻငါဆꩻချာ မဉ်ႏမဲဉ်ႏတနꩻလို့ဝင်ꩻမꩻ ထွာနွောင်ꩻဝတ္ထုဂုဏ်ႏအဝ်ႏတပုဒ်နဝ်ꩻသွူ။
(၄)အတဲႏစအွဉ်ႏသွတ်ꩻမဲဉ်ႏဗာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ - ပေါႏအထိုအဝ်ႏလဲ့ အဖွိုႏအဝ်ႏဗာႏ၊ ပေါႏအထင်ႏအဝ်ႏတဲ့ အလင်ꩻအဝ်ႏဗာႏ၊ အထွူႏအဝ်ႏတဲ့ အဖွီအဝ်ႏဗာႏစတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ အနုပညာႏသားနဝ်ꩻ နမ်းကဖေါႏနယ်ဒါႏ အပုံႏအပွိုင်ယို တတွောင်းချင်ႏမွေးတဝ်းတွော့ꩻ အတဲႏစအွဉ်ႏသွတ်ꩻပါဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ကဝ်ႏလုဲင်ꩻပုံႏတဗာႏအလောင်း မဉ်ႏအွဉ်ႏနယ် အပူႏအစွဉ်ꩻလဲ့ အယော့အဆုံးလဲ့ အွဉ်ႏနယ်ဗာႏသွူ။ ငဝ်းတချင်ꩻတပုဒ်အကို မဉ်ႏသုံꩻဒျာႏ အငဝ်းထင်ႏ(ထို)ကွေႏကွေႏနဝ်ꩻ နာႏတလေ့တဝ်း၊ ငဝ်းထင်ႏ(ထို)၊ ငဝ်းလင်ꩻ(ဖွိုႏ)မဉ်ႏပါနုဲင်းနဝ်ꩻမꩻ နာႏတလေ့နဝ်ꩻသွူ။
(၅)သွိုသွိုငီႏငီႏအဝ်ႏဗာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ - ဆွန်ꩻကမ်းထွို့ꩻငင်ႏခါꩻဗာႏ၊ အနုပညာႏသားနဝ်ꩻ ဖေႏကလွောက်ꩻငါႏလွဉ်ꩻမွုန်း အနမ်းဘဝအသꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ဆွန်ꩻကမ်းခါꩻဗာႏ၊ ဖေႏနေးကထွာငါႏလွဉ်ꩻမွုန်း နမ်းကမဲဉ်ရိုꩻရိုꩻဒါႏအခဝ်နဝ်ꩻ ငင်ႏခါꩻဗာႏသွူ။ တွမ်ႏတသီႏရောင်ႏတမိုးတဲင် ကသူႏတမိုꩻချာယင်းဒါႏ တသီႏရောင်ႏတောက်ꩻတဆဝ် ကဝ်ႏလုဲင်ꩻတပုံႏလောင်းနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ ဇာတ်သဘင်ႏလောကအကို ဇာတ်ပွိုင်တလွိုးထွိုင်ႏအာတွော့ꩻ အပျက်(အတယွို့)လောႏနွို့ဖေႏဗာႏ ဗွန်နုဲင်းနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:အနုပညာႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏသလွန်
ဝေင်ꩻနယ်ႏသလွန် (ဇလွန်မြို့နယ်) (Zalun Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဟိဉ်းတာဒခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻသလွန်ကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ရဟန်ꩻတာႏ
‍‍‍
ပုဂ္ဂိုလ်ႏကလꩻလဲဉ်းဒါႏ အရဟတ္တမဂ်နဝ်ꩻ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻ ရဟန္တာႏသွူ။ အရဟာ နုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏသွူ။ မီႏမာꩻသီမာႏဗာႏ ရဟန္တာႏနဝ်ꩻ၊ တခံႏထွိုက်တဝ်းဒွုမ်ရဟန်ꩻထွူတကာႏတဝ်း သက်မီႏထဲ့ မဲ့မီႏဗေင်ႏ မီႏသီတနီꩻခါသူꩻလဲ့ လင်ꩻဗာႏသွူးစွဉ်ႏ အပယ်ႏဘွုံႏ ငါးရုဲင်ꩻခမ်းသွူ။ ရဟန္တာႏဓာတ်တောႏနဝ်ꩻ အဗွေႏနမ်းကဓိဋ္ဌာန်ႏခါꩻဒါႏအခိန်ႏမီႏဗွေမ့ꩻ အီႏထဲ့လ့ꩻသွူ။ နီဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ ကပွင်ꩻပေါႏလွဉ် လိုꩻအခမ်းတဲင် အဝ်ႏအုံသတင်ꩻသွုံꩻ ရာႏဇဂြိုဟ်ႏခမ်း ခိန်ႏခါႏကာႏလ သမယအယံꩻတွင်ꩻနဝ်ꩻ ပျူလိုꩻခွိုꩻ ဘလ္လိက တပုဿနဝ်ꩻ အဝ်ႏဥက္ကလာပခမ်းကို လွဉ်ဖြေꩻစာကူꩻကားထာꩻတဲင် ကွဲလွေꩻလွေꩻ ကွဲကာကာတွော့ꩻ တွိုႏလွဉ်စွဉ်ႏနီဗွေႏဘုရာꩻထျꩻ ဗ့ꩻလွဉ်စွဉ်ႏနီဗွေႏဘုရာꩻငါတဲင် ဝုဲင်ႏရိုႏရိုႏသေႏသေႏထွူ နီဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻတွော့ꩻ သင်ꩻရာꩻခင်ႏလမ်း လွေꩻအုံလင်ꩻခန်းဒျာႏ ပငါပရာꩻသွူ။ နီဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻလဲ့ ဟော်ꩻဖေႏတရာꩻတောႏတဲင် တပုဿနဝ်ꩻ ထွာလ့ꩻခန်းသောတာႏပန်ႏဥပါသကာႏတဖြာꩻတဲင် ဘလ္လိကနဝ်ꩻ လꩻအဘိညာဉ်ႏသူပါꩻတွော့ꩻ ထွာလꩻခန်း ရဟန္တာႏနဝ်ꩻသွူ။ သမဲင်ꩻတောႏအလ့ꩻ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻဝါႏတောႏ တိန်ႏလ့ꩻ (၂၀)နေင်ႏ၊ မဟာႏသက္ကရာဇ် (၁၂၃)ဗာႏနေင်ႏတဲင် နီဗွေႏဘုရာꩻအသောင်နဝ်ꩻ ရဟန္တာႏငတ်ꩻရျာꩻအဝ်ႏရံႏခူထွူတဲင် အုံဒင်ႏလွေꩻတွမ်ႏ ခွန်သိကျာꩻကဖန်ဆင်ꩻဖေႏဒါႏ လူꩻကဝ်ႏလောရထာꩻတွော့ꩻ ကျွꩻလွေꩻခန်း ဧရာပထနဂါꩻတဖါပို ကလူႏခါꩻဒါႏ ဇလုံကောင်လောင်းသွူ။ ကွပ်ပွိုး သျင်ႏအရဟံ ရဟန္တာႏမျတ် အွဉ်ႏနယ်၊ ဟော်ꩻနယ်ဖေႏ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏတရာꩻ အစဲစ်အမဲဉ်ႏတဲင် ပုဂံႏခမ်းထီသားဖုံႏလဲ့ ထွာလွဉ်အီဗာႏ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ ဘုရာꩻတကာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
*
တနတ် အေက်ကေ XM8
တနတ် အေက်ကေ အေက်အဲမ်-၈ ဟဲ့ꩻ အေက်ကေ XM8 (အဲင်းကလေတ်: Heckler & Koch XM8/ HK XM8) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဖွီမွိုင်ဒါႏ တွိုက်ꩻဖွန်ႏရေꩻရုဲင်ဖယ် တနတ်တမျိုꩻဒျာႏတဲင် ဖန်ဆင်ꩻမာꩻထင်ႏထိုလွေꩻဒျာႏ တယ်ႏ ၁၉၉၀ ဗာႏ အဆုဲင်ꩻဖဲ့ꩻ ဗꩻလွဉ် ၂၀၀၀ ဗာႏ အစဝ်းခိန်ႏကိုသွူ။ တနတ်ရုဲင်ဖယ်ယိုနဝ်ꩻ ဂျာမန်(ဂျာမနီ) ထေမာꩻစူခွုမ်ပေႏသား ကထွာဒါႏ Heckler & Koch (H&K) ကုမ္ပဏီႏတဗာႏ ဖန်ဆင်ꩻတဲမ်းခါꩻဖေႏဒျာႏ အပွိုင်ပုင်ႏဒီသုဲင်းတဲင် အပွိုင်ပုင်ႏတောမ်ႏ အိဉ်စိဉ်နီယာဖဲ့ꩻခြွိုင်းဖုံႏနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏဖန်းဖြယ်ခါꩻ ဝွေꩻသီး တနတ် စီ-၃၆ခွိုꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:စူခွုမ်
လွူးမွီႏမွိုးဖါ
"လွူးမွီႏမွိုးဖါ အကျိုꩻအာ" ဗွေႏဘုရာꩻကဟော်ꩻခါꩻဒါႏ (၃၈)ပါꩻ မင်္ဂလာႏတရာꩻနဝ်ꩻ ပါဠိဂါႏထာႏပေါင်ꩻ အဝ်ႏ(၁၀)ဂါႏထာႏသွူ။ ဂါႏထာႏတဆီအကို စတုတ္ထဂါႏထာႏပါဠိနဝ်ꩻ နုဲးလယိုအတွိုင်ꩻသွူ။ - မာတာပိတု ဥပဋ္ဌာနံ၊ ပုတ္တဒါရဿ သင်္ဂဟော။ အနာကုလာ စ ကမ္မန္တာ၊ ဧတံ မင်္ဂလ မုတ္တမံ။
စတုတ္ထဂါႏထာႏ မင်္ဂလာႏတရာꩻ (၃)ပါꩻ
(၁) လွူးမွီႏပျုစုဗာႏ မွိုးဖါ၊ (၂) ခီႏမျောက်ထောက်ပံ့ဗာႏ ပိုမာ၊ (၃) မာꩻဗာႏ အပဲစ်တအဲန်ထဝ်း ထာꩻမာꩻမျိုꩻ ယိုသိုမ်ပါꩻသွူ။ မင်္ဂလာႏတရာꩻ သိုမ်ပါꩻယိုအကို အမုဲတဗာႏ မင်္ဂလာႏတရာꩻနဝ်ꩻ "မာတာပိတု ဥပဋ္ဌာနံ-လွူးမွီႏပျုစုဗာႏ မွိုးဖါ"ရိုꩻနဝ်ꩻတဲင် လွူးမွီႏပျုစုမွိုးဖါတွော့ꩻ ကကျင်ꩻသုင်ꩻဒါႏ မင်္ဂလာႏတရာꩻ ဝွတ္ထုသက်သေႏ "မာတုပေါသက ပိတုပေါသက"သုတ်ယို တဲမ်းပြန်ႏနယ်လွေꩻဗာႏ ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏ နုဲးငါယိုအတွိုင်ꩻသွူ။
မာတုပေါသ ပိတုပေါသကဝွတ္ထု
ပွိုင်းလဲင်ႏစခါ ဗာႏရာႏဏသီႏခမ်းကိုနဝ်ꩻ လိုꩻယွဲးခိုဗင်ႏ အဝ်ႏတဖြာꩻသွူ။ လိုꩻယွဲးခိုဗင်ႏယိုနဝ်ꩻ ထာꩻသူႏသေအဝ်ႏငါႏ၊ ရိုႏသေႏမွေးစွဉ်ႏ မွိုးဖါသွူ။ ထီႏမွိုးဖါနဝ်ꩻ မတ်နုဲင်းစွဉ်ႏ လူꩻတနံသိကျာꩻတဲင် ရိုႏရိုႏသေႏသေႏ ပျုစုသုတ်သင်ႏ ဖေႏအွꩻဖေႏအံႏ ဖေႏကွဉ်ဖေႏကꩻဒျာႏသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ပါꩻခိုဗင်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အမဉ်ꩻတွင်ႏစွဉ်ႏ"မာတုပေါသက ပိတုပေါသက"နုဲးနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏတလဲင်ႏတွော့ꩻ ခိုဗင်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဖေႏကလွူးဗာႏဟဝ်ဟဝ် မွိုးဖါတဲင် လွေꩻလွောန်ꩻခန်း ဝင်ꩻသင်္ဘောꩻ၊ လွေꩻအံႏစင်းခန်းနမ်း အွိုးသီႏဟိုဠ်ႏခမ်းသွူ။ ဝွေꩻကတွိုႏလွေꩻ သီႏဟိုဠ်ႏခမ်းခိန်ႏနဝ်ꩻ သီႏဟိုဠ်ႏခမ်းကိုနဝ်ꩻ ခမ်းသုဲင်ꩻလော့သေႏသေႏထာꩻတဲင် သီႏဟိုဠ်ႏခမ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ မော့ꩻလွထာꩻဒုက္ခဖုံႏသွူ။ ဆို့ꩻရုဲင်ꩻထာꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻလဲ့ တအောင်ႏလꩻတဝ်းသွူ။ ခမ်းသုဲင်ꩻဖေႏကလော့ပုဲင်ႏဒွုမ်နဝ်ꩻ အီႏမာꩻဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ ကရိုꩻယို ကထွာခွန်နဝ်ꩻ ရီခန်းပေႏတင်ႏဆရာႏ၊ ပုဏ္ဏာꩻလိုꩻဒါႏဖုံႏနဝ်ꩻ "ခွန်တန်ဟွေး- ခမ်းသုဲင်ꩻဖေႏကလော့ꩻပုဲင်ႏဒွုမ်နဝ်ꩻ ပျုဗာႏသစ္စာႏ ထူꩻထူꩻချာꩻချာꩻသွူ"လဝ်းချာခန်းခွန်နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။