cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
သိုႏသားပုဏ္ဏာꩻ ခွဲးဘုရာꩻ
အွိုးခꩻတလဲင်ႏ- နီဗွေႏဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ ကောသလခမ်း တခြာတန်ကို၊ တွိုႏတနီꩻ ဘာရဒွါဇခွိုꩻဖွါꩻ ပုဏ္ဏာꩻတဖြာꩻတွမ်ႏ အပတပဲ့ꩻလိုꩻအာဖုံႏနဝ်ꩻ လွေꩻမာꩻသိုႏ တခြာကို၊ လွေꩻထီႏဗွေႏဘုရာꩻ- "ယို- ယို ပါစားနဝ်ꩻ- ထွားဗွေႏဘုရာꩻသူꩻမွိုင်ႏ၊ 'အုံတပန်း၊ အွဉ်ႏတနွောင်းနမ်း၊ အွဉ်ႏသတိꩻတိꩻ၊ အားထွုတ်တရာꩻ၊ ပွာꩻမျာꩻကမ္မဋ္ဌာန်ꩻသူꩻ'၊ လွေꩻလောဝ်းနယ် ဆရာႏဟုဲင်း" လွေꩻလောဝ်းနယ် အဆရာႏ၊ အဆရာႏလွဉ်။ အဆရာႏပုဏ္ဏာꩻ ရီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို- "ဩဗွေႏ- နီဗွေႏနဝ်ꩻ လွဉ်တခြာတန်ကိုယို 'အုံတပန်း၊ အွဉ်ႏတနွောင်းနမ်း၊ အွဉ်ႏသတိꩻတိꩻ၊ အားထွုတ်တရာꩻ၊ ပွါꩻမျာꩻကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ' ခွေသွဉ်းတပဲ့ꩻ ဒေါ့ꩻလွနုဲင်းနဝ်ꩻ။ ငမ်းခရာႏဟောဝ်ငါႏ တခြာတန်ကိုယို လိုꩻတဖြာꩻဖြာꩻတဲ့ အဲဉ်ထဝ်း၊ နီဗွေႏငမ်းတဝ်းထာꩻ၊ ယေန်ယေန်တေ့ꩻတေ့ꩻ အုံဒျာႏတပါꩻလွုမ်ꩻ၊ ဝင်ႏစာꩻဈာန်ႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ နီဗွေႏယူႏယံငါႏနဲ့ ဗွေႏဩ။ ဩဗွေႏ- တခြာကိုယိုနဝ်ꩻ သꩻချင်ꩻတဝ်းငေါဝ်း၊ ဒုံႏအူတဝ်း ထမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ၊ နုဲင်းခွေသွဉ်းကယူႏနဝ်ꩻ ယေန်ယစ်လွꩻခရာႏတန်၊ နီဗွေႏအုံ တပါꩻဒျာႏနဝ်ꩻ ပျာႏတန်ဒျာႏနဲ့အော်။ ဩဗွေႏ- လောကကိုယိုနဝ်ꩻ 'ဗျဟ္မာႏနဝ်ꩻ ထွာအတန်၊ ထွာအကယ်ႏ'တဲင် 'နီဗွေႏတဲ့ ကျံႏစယ်ႏ အားထွုတ်နုဲင်းနုဲင်းတရာꩻ၊ ဖေႏကထွာလꩻ ဗျဟ္မာႏတပါꩻ'ခွေသွဉ်းထင်းနုဲင်းနဝ်ꩻဗွေႏအော်။ ဩဗွေႏ- လိုꩻတဖြာꩻဖြာꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ ငမ်းခရာႏကေထံ၊ ရူးတန်ထော့ꩻမီꩻ ကအဝ်ႏဒါႏ ရပ်ရာႏတခြာကိုယို ခံႏအုံစွဉ်ႏဒျာႏ တပါꩻတန်ဒျာႏ၊ နီဗွေႏကကံကျင်ꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ 'ဖေႏကတွိုႏ ဗျဟ္မာႏခမ်း'နုဲင်းနဝ်ꩻနဲ့ဗွေႏအော်"ပုဏ္ဏာꩻထာꩻယူႏတကြွား ရီဆွာꩻတရွား ဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ- "တကာႏပုဏ္ဏာꩻ- ကမဉ်ထီႏတရေꩻ၊ ကမဉ်ဟွုန်တလေ့၊ ကမဉ်နွုမ်ꩻအဟွမ်၊ ကမဉ်အံႏအအွီႏ၊ ကမဉ်ခွေါင်းအချော်ꩻ၊ တဏှာႏရာႏဂ (လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ၊ မာန၊ ဒိဋ္ဌိ၊ ဝိစိကိစ္ဆာ၊ ထိန၊ ဥဒ္ဓစ္စ၊ အဟိရိက၊ အနောတ္တပ္ပ) ကိလေႏသာႏ အပါꩻတဆီဖုံႏနဝ်ꩻ ခွေယားလီ ဖွန်ႏကနဉ်ႏလို့လဲဉ်း။ တကာႏပုဏ္ဏာꩻ- ဘုရာꩻခွေယိုနဝ်ꩻ တထွေလွဉ်ꩻဒွုမ် ကာမဂွုဏ်ႏ အာႏရွုံႏငတ်ꩻပါꩻ၊ ကိလေႏသာႏစင်ဖြွစ်ꩻ-ခွေသꩻဗွာလွစ်ꩻဆွစ်ꩻလဲဉ်းသွူ၊ ခွေထွာလဲဉ်းသွူ ရဟန္တာႏ၊ အုံမုဲင်ꩻကိုကိုတဲ့ယဝ်း နန်းခရာႏ၊ ငမ်းခရာႏတအဲဉ်ထောဝ်း"ဟော်ꩻနယ်စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိ၊ ကဋ္ဌဟာရသုတ်)
ခရိစ်သမတ်
ခရိစ်သမတ်နီꩻယို အဝ်ႏရဲဉ်ꩻမာꩻလွေꩻ ကမ္ဘာႏစွောစ်ꩻစဲစ်ꩻလဲ့ ဘာႏသာႏရေꩻအလꩻနဝ်ꩻ ထွာခရိစ်ယာန်ႏဘာႏသာႏသီးပွယ်ꩻ၊ ယဟန်ႏလဲ့ အဝ်ႏရဲဉ်ꩻမာꩻလွေꩻ ယေန်ႏငဲးယိုꩻယာႏပွယ်ꩻအနေႏ၊ ခရိစ်ယာန်ႏဘာႏသာႏ တမွေးတဝ်းသားလဲ့ အဝ်ႏရဲဉ်ꩻမာꩻလွေꩻရိုꩻရိုꩻစားအဝ်ႏတဲင် ခမ်းထီတန်ကဲဉ်းအာနဝ်ꩻလဲ့ အနီꩻယို အဝ်ႏအွောန်ႏထွော့လွေꩻဖေႏ မွူးနီꩻအုံပဆားနီꩻ နဝ်ꩻသွူ။ ပွယ်ꩻတန်ခရိစ်သမတ်နီꩻနဝ်ꩻ ခရိစ်ယာန်ႏသီး အဝ်ႏပသာဖေႏလွ့ဝင်ꩻ လက်ဆောင်ႏတခြိုꩻဖုံႏ ကဖိဉ်းကမွိုတ်ဒါႏ မိတ်ဆွေႏသွꩻဖက်ဖုံႏ၊ ဖူးဝေးမွိုးဖာသီးဖုံႏ ထျꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဓလေ့ယိုစားနဝ်ႏ အဝ်ႏတယ်ႏစဒျာႏ ရောမစိုးပွိုင်းလဲင်ႏခါကာႏသွူ။ ဗိတေင်တောမ်ႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်းခြွဉ်းဗူႏ ကို ကအဝ်ႏဒါႏ လိုꩻပေႏသီးနဝ်ꩻ ခရိစ်သမတ်အကျိုႏဟာ ဗွေႏသန်တာကလော့ ဖေႏကလွောန်သော့ꩻဖေႏနွောင်ꩻ တခြိုꩻလက်ဆောင်ႏတာႏ အဝ်ႏအွောန်ႏဟွဲးပယ်လွ့ ခင်ႏဆိုပ်ꩻဆွာꩻဖုံႏသွူ။ လိုꩻပေႏ ပိဉ်တိစ်ခမ်းသားသီးနဝ်ꩻ ဖေႏကထူႏဆွုမ်ႏလꩻ တခြိုꩻလက်ဆောင်ႏဖုံႏတာႏ အဝ်ႏအွောန်ႏဒင်ႏခါꩻလွ့ ခင်ႏဖာႏသေင်ႏဖုံႏ အွိုးမေႏဖာႏလောင်းသွူ။ လိုꩻပေႏ နော်ဝေးခမ်းသားနဝ်ꩻတဲ့ ပျောႏပျောႏသွင်ႏသွင်ႏ မွန်းမွန်းသွိုꩻသွိုꩻ အဝ်ႏထိုမ်ႏထွားလွ့ဒျာႏ ထာႏခွုမ်ဆိုးခရာႏ တခြိုꩻလက်ဆောင်ႏဖုံႏ အွိုးလမ်းကိုလမ်းထန်ႏ နဝ်ꩻသွူ။
ယူႏငါရီးဘေꩻအန္တရာယ်ႏ
"ဒုတိယအနာဂတဘယသုတ် (ယူႏငါရီးဘေꩻအန္တရာယ်ႏငတ်ꩻပါꩻ၊ အားထွုတ်ခါꩻရီးတရာꩻ)" ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၁။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ ယူႏစဉ်ꩻစာꩻနုဲင်းယို- ခွေယိုခါ အဝ်ႏဆားနေ၊ ခွေအီႏဖြားဗာႏထာꩻ၊ တွိုႏမဉ်ႏဖြားမꩻ အားထွုတ်တရာꩻနဝ်ꩻ တယိုꩻတောဝ်း၊ သꩻကမဉ်အားထွုတ်အတွိုင်ꩻ အားထွုတ်နွောင်ꩻတဝ်း၊ အခိန်ႏညည အားထွုတ်နွောင်ꩻတဝ်း၊ အဝ်ႏပေႏအဝ်ႏဆားနေယိုနဝ်ꩻ ခံႏနွောင်ꩻတဝ်း၊ အားထွုတ်ညည တရာꩻလꩻ၊ ကမ်းသꩻအားထွုတ်နွောင်ꩻ၊ ဖေႏကလꩻခန်း (ဈာန်ႏမဂ်ဖိုလ်ႏ) ခွေလိုႏအားထွုတ်တရာꩻ၊ အဝ်ႏဆားခါယို၊ ခွေမဉ်ႏလꩻခါꩻတရာꩻ အဝ်ႏဆားခါယိုနဝ်ꩻ တွိုႏမဉ်ႏဖြားသူꩻ ဖြားခန်းတဲ့ယဝ်း နန်းတဝ်းဒွုမ်ဒျာႏ၊ အုံဗာႏချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏ၊ 'ယူႏထာꩻဖြားပဌမဘေꩻ'နဝ်ꩻတဲင် အားထွုတ်မွေးတရာꩻ၊ ကလူႏလꩻ ကအားထွုတ်နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဟဝ်ငါႏ၊ မွေးငါႏမရေႏမရာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ၂။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ယူႏစဉ်ꩻစာꩻနုဲင်းယို- ခွေယိုခါ အဝ်ႏရေꩻအဝ်ႏသန်ꩻဒျာႏ၊ ခွေယို အီႏဆာဗာႏထာꩻ၊ မဉ်ႏဆာထာꩻတွင်ꩻ အားထွုတ်တရာꩻ တထွာတဝ်း၊ အီႏလွေꩻဗာႏ တခြာကိုတဲ့ တယိုꩻတဝ်း၊ မခွိုက်ကအဝ်ႏရေꩻ အဝ်ႏသန်ꩻယို အဝ်ႏလိုႏအားထွုတ်ခန်းတရာꩻ၊ မဉ်ႏလꩻခါꩻတရာꩻနဝ်ꩻ တွိုႏမဉ်ႏဆာထာꩻသူꩻနဝ်ꩻ အုံဗာႏချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသႏဒျာႏ'ယူႏထာꩻဆာ ဒုတိယဘေꩻ'နဝ်ꩻတဲင် အားထွုတ်မွေးတရာꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ၃။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ယူႏစဉ်ꩻစာꩻနုဲင်းယို- ယိုခါနဝ်ꩻ ဗွူဟောဝ်၊ အံႏအွꩻလွိုင်ႏအာ၊ တွုံꩻသွမ်ꩻယိုꩻ၊ တခိန်ႏခိန်ႏ တနေင်ႏနေင်ႏကိုသူꩻ ကုဲင်းအံႏမဒါႏထာꩻ၊ မဉ်ႏအံႏမထာꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ အားထွုတ်တရာꩻ တယိုꩻတဝ်း၊ အုံတခြာကို တယိုꩻတဝ်း၊ မခွိုက် အံႏအွꩻကလွိုင်ႏတွင်ꩻယို အားထွုတ်ခန်းတရာꩻမꩻ၊ မဉ်ႏလꩻခါꩻတရာꩻနဝ်ꩻ မဉ်ႏခြေားခိင်ႏသူꩻနဝ်ꩻ တရာꩻအတွက်တာႏ နန်းခရာႏလိုႏတဝ်း၊ 'ယူႏထာꩻအံႏမ တတိယဘေꩻ'နဝ်ꩻတွော့ꩻ အားထွုတ်မွေးတရာꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ၄။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ယူႏစဉ်ꩻစာꩻနုဲင်းယို- ယိုခါခါနဝ်ꩻ လိုꩻလမ်းဖုံႏ အဝ်ႏလွောင်ႏဗူႏနေလို့ဝင်ꩻ၊ ရွို့ꩻရန်ႏတဝ်းလို့ဝင်ꩻ၊ တွိုႏတနီꩻခါ တကာႏလိုꩻလမ်း မဉ်ႏတလွောင်ႏဗူႏတဝ်းလို့ဝင်ꩻ၊ မဉ်ႏထေင်ညင်ꩻလို့ဝင်ꩻ၊ မဉ်ႏရွို့ꩻရန်ႏလို့ဝင်ꩻ (မဉ်ႏတွိုက်ꩻခꩻလို့ဝင်ꩻ-ခမ်းထီမဉ်ႏကုဲင်)နဝ်ꩻ အီႏအားထွုတ်ဗာႏတရာꩻ တယိုꩻတဝ်း၊ အုံတခြာကို တယိုꩻတဝ်း၊ မခွိုက် တကာႏကလွောင်ႏဗူႏလို့ဝင်ꩻတွင်ꩻယို အားထွုတ်ခန်းတရာꩻမꩻ 'ယူႏလိုꩻလမ်း အီႏလွောင်ႏဗူႏတဝ်းလို့ဝင်ꩻ စတုတ္ထဘေꩻ'နဝ်ꩻတဲင် အားထွုတ်မွေးတရာꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ၅။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ယူႏစဉ်ꩻစာꩻနုဲင်းယို- ယိုခါနဝ်ꩻ သံဃာႏချင်ꩻချင်ꩻ အဝ်ႏဟောဝ် အဝ်ႏလွောင်ႏဗူႏနေလို့ဝင်ꩻ၊ သံဃာႏတလွောင်ႏဗူႏတောဝ်းလို့ဝင်ꩻတွင်ꩻနဝ်ꩻ အားထွုတ်တရာꩻ တယိုꩻတဝ်း၊ အုံတခြာကို တယိုꩻတဝ်း။ မခွိုက်သံဃာႏကလွောင်ႏဗူႏတွင်ꩻယို အားထွုတ်ခန်းတရာꩻမꩻ 'ယူႏသံဃာႏ အီႏလွောင်ႏဗူႏတဝ်းလို့ဝင်ꩻ ပဉ္စမဘေꩻ'နောဝ်ꩻတွော့ꩻ အားထွုတ်မွေးစွဉ်ႏတရာꩻနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ အနာဂတဘယသုတ်)
ဝေင်ꩻမိဉ်းပျား
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရခဲင်ႏခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမန်တုံ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမန်တုံ (အိန်းကလေတ်: Manton Township) (မန်း: မန်တုံမြို့နယ်) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ကွဉ်ႏ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ထင်ꩻ၊ ကျောက်မဲးခရဲင်ႏ၊ တအာင်း(ပလောင်)နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသကို ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြိုင်ႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻမန်တုံကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
အန္တိမအဂ္ဂိဈာပနကုသိုလ်ႏဝင်ႏ
ငဝ်းဆုꩻဖေႏ ကုသိုလ်ႏဝင်ႏ ၁။ သာဓုကီဠန ပွယ်ꩻသဘင်ႏ၊ သံႏဝွေႏဂဉာဏ်ႏ ယံကထွာ၊ ကျွꩻထင်ႏကူꩻငါ ဖေႏသဘော်ꩻ၊ ဘဝင်ႏစိတ်ဇော်ꩻ ဘိဇ္ဇန၊ မယ်ꩻတဝ်းအနိစ္စ ဘုံႏလောကီႏ၊ ဒုက္ခဖြီႏဖြီႏ ဆင်ꩻရယ်ꩻခြွဉ်း၊ အနတ္တလွဉ်းလွဉ်း ခန္ဓာႏခြုံ၊ လောကလိုꩻဒုံ မနုဿာႏ၊ လိုꩻလူꩻဗျဟ္မာႏ ခမ်းလောက၊ အဇ္ဇသွေဝ သုဝေဝါ၊ ပေါႏအဝ်ႏသဲင်ꩻထွာ ဝိညာဏ်ႏသား၊ စိမ်ပေႏစိမ်ဆား စိမ်တလောင်ꩻ၊ လိုꩻလမ်းလိုꩻကျောင်ꩻ မရိုꩻဗာႏ၊ အနိစ္စခန္ဓာႏ စွဉ်ႏခြေင်ခြေင်၊ ပါꩻမုဲင်ꩻကဲးထေင် ဆန်မလꩻ၊ ဘုရာꩻဆုမ္မꩻ ဩဝါဒ၊ ရူပံဘိဇ္ဇန ပꩻပြုဲင်ပြင်ꩻ၊ သံႏဝွေႏဂခန်ꩻ အဲ့ꩻမဲ့ထွား၊ ဆရာႏတောႏဗွေႏဗွန်ဖြား ပွယ်ꩻသင်္ဂျိုဟ်ႏ၊ ဝင်ႏဗာႏကုသိုလ်ႏ ကလူႏတန်ꩻ၊ မဂ်ဖိုလ်ႏဝေင်ꩻခံꩻ ခမ်းနိဗ္ဗာန်ႏ၊ မန်ႏမန်ႏယံကလꩻဗာႏဝင်ꩻကွိုနဲးဟွေး။
၃။ အာဗာဓာယ နီခန္ဓာႏ၊ ထာꩻဆာရောႏဂါႏ အခြုံးခယ်ꩻ၊ အဲဉ်ထဝ်းအမယ်ꩻ မပုံႏသေႏ၊ တန်ထွူတဲင်ပေႏ ဖြားတဗျ၊ အိုနာဇိဏ္ဏ ဖြားယုတ်ယွမ်ꩻ၊ ဗူႏဗန်ႏသောင်ꩻပြောင်ꩻ သာနွို့ထန်ႏ၊ ခန္ဓာႏဝိညာဏ်ႏ ထိုꩻပေႏဖြီ၊ အာပေါဓာတ်ထီ ပထဝီႏ၊ လွေꩻသဲင်ꩻမထီႏ ဓာတ်တေဇော၊ ဆောင်ႏကန်ဝါယော တလီꩻထွာႏ၊ နီနမ်းခန္ဓာႏ အတ္တဘော၊ တမယ်ꩻတဝ်းနော နီတွမ်ႏနာꩻ၊ မူႏခိုစွုမ်ႏဖြာꩻ ဗွန်ဗွန်ပီ၊ ဘုံႏတန်သွံဆီ ပုဲင်တလွာႏ၊ လိုꩻလူꩻဗျဟ္မာႏ ဝွေႏနေႏယျ၊ ဗျာဓိမရဏ မလွယ်ꩻကင်ꩻ၊ မော့ꩻဗာႏရင်ꩻရင်ꩻ မန်ႏစိက္ချ၊ ကူꩻထန်ႏနယ်ပျꩻ ရပ်ဘုံႏပျန်ႏ၊ ဘဝလူꩻခွင်ႏ နိဗ္ဗာန်ႏဒုံ၊ မရဏထေရ်ႏဗွန် ပွယ်ꩻသင်္ဂျိုဟ်ႏ၊ ကလွဉ်လူႏတွိုႏ ဝင်ႏကုသိုလ်ႏ၊ ချမ်ꩻသာႏမဂ်ဖိုလ်ႏ ခမ်းနိဗ္ဗာန်ႏ၊ မန်ႏမန်ႏယကလꩻဗာႏဝင်ꩻကွိုနဲးဟွေး။
၄။ ရူပံ ဘိက္ခဝေ အနတ္တာ၊ တပဲ့ꩻဖုံႏအာ အွိုးရဟန်ꩻ၊ ဘုရာꩻဟော်ꩻလင်ꩻ အွိုးဘိက္ခူႏ၊ သံႏဝွေႏထာꩻယူႏ နိကာယ၊ ထွာစွဉ်ႏအနတ္တ သုံꩻမဝင်ႏ၊ အခွဉ်ႏမထန်ႏ နုဲင်းညိုႏတိုမ်၊ ခန္ဓာႏနမ်းခြုံ အဇ္ဈတ္တ၊ အပြင်တွမ်ႏအပ ကိုတွမ်ႏထန်ႏ၊ စွိုးနုဲင်းဝါႏဗင်ႏ တဝေ့ꩻသဲင်၊ အဲဉ်ထဝ်းအကဲဉ် နုဲင်းငခြုံး၊ တလောကလိုမ်း လူꩻတွမ်ႏလိုꩻ၊ ဝိညာဏ်ႏသားမျိုꩻ သတ္တဝါႏ၊ ငတ်ꩻပါꩻခန္ဓာႏ မန်ႏသမျ၊ ပေါႏအဝ်ႏလꩻနေက မတယ်ꩻမယ်ꩻ၊ ဒုက္ခဆင်ꩻရယ်ꩻ ဗာႏခြေင်ခြေင်၊ ဖြူႏဖြွို့ဖြင်းသေင် အနတ္တ၊ အနျအစ ထိုမ်ႏမမော့ꩻ၊ ခြူႏခြီႏတဗော့ꩻ မသျင်ꩻလျင်ꩻ၊ ဥဒ္ဓုမာတကံ အကောင်ပုတ်၊ ပသံစက်စုတ် နီခန္ဓာႏ၊ သိုမ်ပါꩻလက္ခဏာႏ ဒင်ႏဝင်ꩻလုဲင်း၊ ပွာꩻသွော့ကုဲင်းကုင်း နလုံꩻသွင်ꩻ၊ ဘာႏဝနာႏကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ ဒွတ္တိံသ၊ သာဓုကီဠန သံႏဝွေႏခန်ꩻ၊ ကလွဉ်လူႏတန်ꩻ ပွယ်ꩻသင်္ဂျိုဟ်ႏ၊ ဝင်ႏဗာႏကုသိုလ်ႏ ခမ်းနိဗ္ဗာန်ႏ၊ မန်ႏမန်ႏယံကလꩻဗာႏဝင်ꩻကွိုနဲးဟွေး---။
၅။ သဗ္ဗေသင်္ခါရာ အနိစ္စ၊ ဒုက္ခအနတ္တ ဘုရာꩻဟော်ꩻ၊ သင်္ခါရသဘော်ꩻ လို့လို့စင်၊ ဇမ္ဗူႏကျွန်ꩻကင် ကပ်ကမ္ဘာႏ၊ လိုꩻလူꩻဗျဟ္မာႏ ဝွေႏနေႏယျ၊ သွံဘုံႏလောက ပုဲင်တနယ်ႏ၊ လစ်ꩻပါꩻအပါယ်ႏ ဝိညာဏ်ႏသား၊ စိမ်ပေႏစိမ်ဖြား စိမ်တလောင်း၊ လိုꩻလမ်းလိုꩻကျောင်ꩻ မရိုꩻဗာႏ၊ မန္ဓတ်စက္ကျာႏ ပွိုင်ႏလစ်ꩻကျွန်ꩻ၊ မလွိုဆန်ꩻနွောင်ꩻ သင်္ခါႏရ၊ ဘင်္ဂက္ခဏ ရုပ်တွမ်ႏနာမ်ႏ၊ ထွာကုဲင်ဖေါက်ပြန်ႏ ခွဲးခူꩻလိမ်ꩻ၊ တမဲ့ထဲင်းဆိမ်ꩻ ဝွေꩻမအုံ၊ ခန္ဓာႏရုပ်ခြုံ နိကာယ၊ မယ်ꩻတဝ်းအနိစ္စ မပုံႏသေႏ၊ ခွိုးလျားစွဉ်ႏနုဲင်းမေႏ ကညိုးညယ်ꩻ၊ ထွာစွဉ်ႏထာꩻဆင်ꩻရယ်ꩻ ကဒုက္ခ၊ နီနမ်းကာႏယ ခန္ဓာႏခြုံ၊ ဘဝလိုꩻဒုံ တဆူးဆင်ႏ၊ သံႏဝွေႏဂဉာဏ်ႏ ယံကထွာ၊ ကျွꩻကူꩻအွဉ်ငါ ဗွေႏဗွန်ဖြား၊ အဲ့ꩻမဲ့ဗွောင်နား ထွားသွော့ဝင်ꩻ၊ နမ်းရင်ꩻတာႏရင်ꩻ တန်တွမ်ႏပေႏ၊ သွင်ꩻဝင်ꩻသံႏဝွေႏ နီဘဝ၊ ဇာတိဒုက္ခ ယံလွစ်ထန်ႏ၊ သင်္ခါႏရဝဋ်ကံႏ ယံကင်ꩻညာꩻ၊ ဒါႏနလိုႏမာꩻ သီႏလကံ၊ ဘာႏဝနာႏငဝ်းယံ ကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ၊ ဝိဿနာႏနမ်းရင်ꩻ လိုႏအာႏထုတ်၊ ဆာဆီဖြားကွုတ် ကလွဉ်တွိုႏ၊ ပွယ်ꩻဖစ်သင်္ဂျိုဟ်ႏ သမဏ၊ သာဓုကီဠန ပွယ်ꩻသဘင်ႏ၊ ကုသိုလ်ႏလွဉ်ဝင်ႏ လူႏဗာႏဝင်ꩻ၊ မဂ်ဖိုလ်ႏဝေင်ꩻခံꩻ ခမ်းနိဗ္ဗာန်ႏ၊ မန်ႏမန်ႏယံကလꩻဗာႏဝင်ꩻကွိုနဲးဟွေး---။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဝေင်ꩻလိဉ်ဟော်
ဝေင်ꩻလိဉ်ဟော် (မန်း: လင်ဟော်မြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ထင်ꩻ၊ ဝနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻတွိုင်ꩻ၊ မွိုင်းမော အထူꩻဒေႏသ-၂ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻလိဉ်းဟော်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အထူꩻဒေႏသ-၂ ဝအထူꩻဒေႏသ ဝေင်ꩻဒျာႏတဲင် စဲ့ꩻဝ UWSP/UWSAစွိုꩻ အဝ်ႏထိန်ꩻချုတ်အိုပ်ချုတ်ခါꩻဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဗွေႏဗွန်သုနန္ဒ
ဗွေႏဆရာႏတောႏ သုနန္ဒအလောင်ꩻ
ဗွေႏဆရာႏတောႏ အလောင်ꩻနောဝ်ꩻ သက္ကရာဇ် ၁၂၆၇-ဗာႏနိန်ႏ၊ ဒဲဉ်ရုတ်ꩻလောင်း (၂)နီꩻ၊ မွူးနီꩻသောကျာႏ၊ မွူးရောဝ်ꩻခိုႏ (၄)ဆင်ႏဒုံႏလွို၊ (၃)နားရီႏစ (၃)ပါဒ်အချိန်ႏတွင်ꩻ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ၊ ဒုံလုဲင်းကင် (ကုဲင်လဲဉ်း)ကို ကအောဝ်ႏအုံဒါႏ ပကျောင်ꩻသွင်ႏ၊ မွိုးကျောင်ꩻအိန်းသီး လွူးဖွာꩻလင်ꩻလွဉ် ပိုခိုရတနာႏတဖြာꩻသွူ။ ဖူးဝေး ၆-ဖြာꩻကို ထွာပဉ္စမ ပိုခိုရတနာႏသွူ၊ မွိုးဟောဝ်ဖါဒါႏ ကဖန်ဖေႏဒါႏ အမဉ်ꩻနောဝ်ꩻ "တယုံꩻ"သွူ၊ ဖူးဝေးဝင်ꩻသူဖုံႏနောဝ်ꩻ ၁။ ပန္တသော်ꩻ (မာနင်ꩻမွိုင်ꩻ)၊ ၂။ နင်ꩻဖယ်ꩻ (ဝါꩻ ခယ်ႏဖါလွို)၊ ၃။ နင်ꩻမိ (သီမူႏနံꩻ)၊ ၄။ နင်ꩻဗိုခံꩻ (ဝါꩻ အောႏနန္တာႏ)၊ ၅။ တယုံꩻ၊ ၆။ နင်ꩻလီ (ဝါꩻ အိန်ႏဖါပယ်ꩻ)သီးဖုံႏသွူ။
ထင်ႏအုံကျောင်ꩻ ထုမ်ႏသွဉ်ပညာႏ
အချိန်ႏထင်ႏလꩻ သံႏဝွေႏဂထွာ၊ ပါႏရမီႏအာႏတလာတဲင် သွီႏယာႏအဝ်ႏဆꩻ ခိုဗင်ႏဘတွင်ꩻနဝ်ꩻ ထင်ႏအုံမီႏခိုႏခန်းဒျာႏ ဗွေႏဗွန်အာလောက၊ ကျောင်ꩻထီသိမ်ႏသွူ။ အောဝ်ႏနောဝ်ꩻထွူမꩻ မညမမွိုင် ဗွေႏဗွန်အာလောကယို ထွာဥပဇ္ဈာယ်ႏဆရာႏတဲင် မွိုးဟဝ်ဖါဒါႏ ခံႏပစ္စေꩻတကာႏတွော့ꩻ ဗုဲင်လꩻသင်ႏကန်ꩻ၊ ထွာလင်ꩻသာႏမဏေႏ ဖန်ဖေႏဘွဲ့တောႏ သဉ်ႏလျောႏဘဝ သျင်ႏသုနန္ဒသွူ။
ကအုံအဝ်ႏမီႏခိုႏဖိုကျောင်ꩻဖုံႏ
ဗွေႏသုနန္ဒယို ထွုမ်ႏသွဉ်ပညာႏတွင်ꩻ ကအုံအဝ်ႏမီႏခိုႏဗာႏ ဝိန်ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ ဝိန်ꩻပွေးလှ (ကန်ကလီကျောင်ꩻ၊ မီးလောင်ကျောင်ꩻ)၊ ဝိန်ꩻညောင်တုန်း၊ ဝိန်ꩻမန္တလေꩻ (ဘုရားကြီးတိုက်၊ မစိုးရိမ်တိုက်)၊ ဝိန်ꩻတောင်ႏကီꩻ (နဂါꩻပတ်ကျောင်ꩻ)ဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။
လူꩻသီးကောဝ်ႏတလင်ႏ ဗွေႏလက်ခံႏ
၁၃၁၃-ဗာႏနိန်ႏ၊ ဝါႏခေါင်ႏလောင်း (၁၀)နီꩻ၊ သက်တောႏလꩻ (၄၇)နိန်ႏ၊ ဝါႏတောႏလꩻ (၂၃)ဝါႏ အချိန်ႏခါႏတွင်ꩻနောဝ်ꩻ ဗွေႏဆရာႏတောႏယို ရုပ်ကြိုအွဉ်ႏကုဲင်ပြာႏ ပြောင်ꩻလွေꩻအုံတောဒျာႏ ချံꩻသာႏအရပ် ခမ်းမျတ်လူꩻသီးဒုံသွူ။
ထွားအာႏကွိုꩻလိတ်အုပ် လိတ်စောင်ႏတွမ်ႏ ရီရွောင်ပုဂ္ဂိုလ်ႏသီးဖုံႏနောဝ်ꩻ
နေးတွမ်ႏမေတ္တာႏတဲင် ကဒေါ့ꩻခြုဲင်းနယ်ချာဒါႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏယိုနောဝ်ꩻ ခွေသွဉ်းကေꩻဇူꩻတင်ႏငါႏအကျောင်ꩻ မှတ်တောင်ꩻသေꩻခါꩻဗာႏနုဲးယိုသွူ။ လွမ်းနွေဦး (ခမ်းကောင်) ကျောင်ꩻဓမ္မရံသီ အောင်မင်္ဂလာ ဝိန်ꩻတောင်ႏကီꩻ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏဗွေႏလိုꩻကျောင်ꩻသီး နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
သွီႏကေန်ဆာရောႏဂါႏ
"သွီႏကေန်ဆာရောႏဂါႏ တသီႏနယ်ꩻဖုံႏ" ကေန်ဆာ-ကရိုꩻဒါႏငဝ်းယိုနဝ်ꩻ မန်းငဝ်းမွေးတဝ်း၊ ခမ်းတွို့ꩻသား(အနောက်တိုင်းသား)ငဝ်းဒျာႏသွူ၊ မန်းနဝ်ꩻဟဲ့ꩻ"မြစ်ပွါးနာ"ရိုꩻနဝ်ꩻသွူ၊ ကွယ်ႏတွော့ꩻ "မြစ်ပွါးနာ"ကရိုꩻဒါႏ မန်းငဝ်းယိုနဝ်ꩻ လိုꩻတပေါ်ꩻသုံꩻငါႏတဝ်း၊ သုံꩻအာဟဲ့ꩻဒျာႏအာဒျာႏ "ကေန်ဆာ"နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ကေန်ဆာ-ကရိုꩻဒါႏ ရောႏဂါႏယိုနဝ်ꩻ အနောက်တိုင်းသားနဝ်ꩻ တသီႏအဲဉ်ထဝ်းရိုꩻနဝ်ꩻသွူ၊ ပေါႏစထွာစ မီႏလိုမ်ꩻလာꩻမွိုင်မွိုင်နဝ်ꩻ ထွာတန်ထဲင်းတဝ်း၊ ထိန်ꩻနွောင်ꩻလဲ့ မီႏထွာတန်သွူမꩻ လိုမ်ꩻလာꩻနဝ်ꩻ တဟဝ်နွောင်ꩻတဝ်းတဲင် ညတွမ်ႏမွိုင်နဝ်ꩻ သီထိုꩻဗာႏဒျာႏရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကွယ်ႏတွော့ꩻ မန်းခမ်း၊ ခမ်းရင်ꩻသား (တိုင်းရင်းဆေး) တသီႏနယ်ꩻ၊ လိုမ်ꩻလာꩻနယ်ꩻအလꩻ တသီႏကနွောင်ꩻကေန်ဆာရောႏဂါႏယို အဝ်ႏဒျာႏရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။
ကေန်ဆာရောႏဂါႏနဝ်ꩻ ကထွာကပေါႏခင်ႏလံးအလွောက်ꩻ အမဉ်ꩻအဝ်ႏအာ၊ အမျိုꩻအဝ်ႏအာတန်သွူ၊ တမျိုꩻတွမ်ႏတမျိုꩻ တသီႏနယ်ꩻလဲ့ တဗွိုန်တွိုင်ꩻလꩻတဝ်းလွဝင်ꩻသွူ၊ တသီႏနယ်ꩻတမျိုꩻယို ဟဝ်အီကေန်ဆာရောႏဂါႏတမျိုꩻလဲ့ အွိုးတမျိုꩻ၊ အမျိုꩻလင်ဖုံႏနဝ်ꩻ တဟဝ်အီတွိုင်ꩻတဝ်းသွူ။ ကေန်ဆာရောႏဂါႏ တသီႏနယ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းနယ်ခေါ်ခေါ်လဲန်း ရွမ်ဖြုဲင်ꩻတပုတ်တဲင် ယိုကိုနဝ်ꩻ တဲမ်းနယ်တဝ်းဒွုမ်၊ ယိုကိုနဝ်ꩻ တဲမ်းနယ်ဗော့ꩻ သွီႏကေန်ဆာရောႏဂါႏအကျောင်ꩻလွုမ်ꩻသွူ။ လိုꩻသီးသွီႏကိုယိုနဝ်ꩻ မန်းကဟဲ့ꩻဒါႏ"သွေးဖြူဥ၊ သွေးနီဥ၊ သွေးရည်ကြည်"ဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻသွူ။ သွီႏရောင်ႏကတနျာႏနဝ်ꩻ သွေးနီဥ မာꩻတနျာႏသွူ။ လိုꩻသီးသွီႏကိုယို သွေးနီဥမီႏတအဲန်ထဝ်း၊ မီႏအဝ်ႏဒျာႏ သွေးဖြူဥ၊ သွေးရေကြည်ဖုံႏလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ သက်တမွန်နွောင်ꩻတဝ်းသွူ။ သွေးဖြူဥနဝ်ꩻ ဆွိုက်ဆွုမ်ႏရောႏဂါႏအထန်ႏ ကနွို့လွဉ်သော့ꩻဒါႏ သွီႏကိုနဝ်ꩻသွူ။ သွီႏကေန်ဆာ-ကရိုꩻဒါႏ နီနမ်းကိုယို အခြွိုင်းချို့ꩻယွင်ꩻထိုꩻ တမျိုꩻမျိုꩻတွော့ꩻ တမာꩻထွာဖေႏနွောင်ꩻတဝ်း၊ တထေဖေႏနွောင်ꩻတဝ်း သွေးနီဥတွော့ꩻ ထွာဗာႏသွီႏကေန်ဆရောႏဂါႏသွူ။ သွီႏကေန်ဆာရောႏဂါႏသားနဝ်ꩻ သွေးနီဥအဲန်ထဝ်းတဲင် ထူႏဝင်ꩻသွီႏသွင်ꩻဖေႏဗာႏနေး တလာတလဲင်ႏသွူ။ ကသွင်ꩻဒါႏ ဝင်ꩻသွီႏအကိုယို သွေးနီဥမီႏသီထိုꩻလို့နဝ်ꩻ သွင်ꩻဗာႏဖျင်မꩻ အသက်မွန်နွောင်ꩻသွူ။
"သွီႏကေန်ဆာရောႏဂါႏ လက္ခဏာႏဖုံႏ" (၁) ထာꩻဆော့ထန်ႏညတမွိုꩻထာꩻ (၂) ထာꩻခေ့ꩻခိုႏနဝ်ꩻ တသိုꩻထန်ႏ (၃) ရောႏဂါႏဆင်ႏဆင်ႏနွို့ရ (၄) ပင်ႏပန်ႏအွန်းဖူး (၅) ကတူႏဆင်ႏဆင်ႏဆာ (၆) သွီႏတယွုတ်ꩻတဝ်း (၇) အဆွတ်ꩻတွမ်ႏ ဆွတ်ꩻမဲ့ဖုံႏ ဟွီအဲင်ႏ (၈) အယော့ꩻပူႏထန်ႏ (၉) အလုံꩻတန်လွဉ်။ လက္ခဏာႏယိုဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏရောႏဂါႏလင်လဲ့ ထွာလွဉ်ဒါႏတဲင် မဉ်ႏမော့ꩻလက္ခဏာႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ လိုႏအွဉ်ႏနယ်ဆရာႏဝွန်ႏသီးဖုံႏသွူ။ (ယိုဖုံႏနဝ်ꩻ- အတဲမ်းမန်းနေးဒျာႏသွူ။) သွီႏကေန်ဆာလက္ခဏာႏနဝ်ꩻ ဖစ်ဘုတ်ကိုတလဲင်ႏနဝ်ꩻ ထီႏဗာႏဖိုနုဲင်းယိုလဲ့ အွိုးခꩻတလဲင်ႏနဝ်ꩻ ပါꩻတဖြာꩻဒင်ႏဖျင် သွီႏကေန်ဆာလက္ခဏာႏ နုဲင်းလယိုအတွိုင်ꩻသွူ။
"သွီႏကေန်ဆာလက္ခဏာႏဖုံႏ" (၁) သာထာꩻတချ (၂) ဆော့ဆာဒါႏထာꩻ (၃) ဆင်ႏဆင်ႏရောႏဂါႏရ (၄) ယာႏပီပသꩻ (၅) သꩻမဉ်အဝ်ႏတဝ်းထမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ (၆) အော့ꩻထာꩻ (၇) ထာꩻခေ့ꩻခိုႏ တသိုꩻထန်ႏ (၈) အာႏဆေ့ꩻ ပင်ႏပန်ꩻအွန်းဖူး (၉) တဟွိုဗာႏ (မွေးတဝ်းလဲ့) သꩻအင်ဆာ။ သွီႏကေန်ဆာ-လက္ခဏာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏနုဲင်းယိုအတွိုင်ꩻလဲ့ လက္ခဏာႏနုဲင်းယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ရောႏဂါႏလင်လဲ့ ထွာဒါႏဒျာႏနေနေတဲင် သွီႏကေန်ဆာ-မွေးတမွေးတဝ်း ဖေႏနေးကသေႏချာႏနဝ်ꩻ စဲစ်ဆေꩻထွားဒျာႏ ဆရာႏဝွန်ႏသီးထျꩻမꩻ စဲင်းသွူ။ သွီႏကေန်ဆာရောႏဂါႏလဲ့ လိုမ်ꩻလာꩻအီ တသီႏတအဲန်ထဝ်းရိုꩻနဝ်ꩻတဲင် အဝ်ႏအတောင်ꩻပြန်ႏနေးလွုမ်ꩻသွူ။ သွီႏကေန်ဆာရောႏဂါႏနဝ်ꩻ မန်းခမ်း၊ ခမ်းရင်ꩻသား (တိုင်းရင်းဆေး)နယ်ꩻအလꩻနဝ်ꩻ ဟဝ်အီလဲ့ အဝ်ႏရိုꩻနဝ်ꩻတဲင် ခွိုင်းကမော့ꩻ၊ ခွိုင်းကထီႏ တဲမ်းနယ်ဗာႏနုဲင်းငါယိုအတွိုင်ꩻသွူ။
"သွီႏကေန်ဆာတသီနယ်ꩻ(၁)" မောက်ကေင်ရာႏ ၅-ဖြုံႏရပ်ယို ကျာႏထိုꩻသွူအပီတွော့ꩻ စေ့ꩻဗာႏအထီသွူ။ ကစေ့ꩻလꩻမောက်ꩻကေင်ထီယို သော့ꩻသွူပလဲင်ꩻငွါလုဲးကိုတွော့ꩻ အွဉ်ႏဗွောင်အဒို့ꩻ၊ အွဉ်ႏတင်းဗာႏယာခိုး ၄-နီꩻရပ်သွူ။ အွဉ်ႏတင်းယာခိုး ၄-နီꩻမီႏထွူနဝ်ꩻ အွꩻလꩻလဲန်းသွူ။ အွꩻဗာႏတနီꩻ (၃)လဲင်ႏ၊ အွꩻတလဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ တဝန်ႏနေင်းထီရပ်နဝ်ꩻသွူ။ အွꩻတနီꩻ ၃-လဲင်ႏတွော့ꩻ မီႏဗွေသွူတပတ်(၇)နီꩻနဝ်ꩻ အွꩻလုဲင်ႏငါႏ တနီꩻ ၂-လဲင်ႏနဝ်ꩻ အွꩻဗဲင်းတလာရပ်နဝ်ꩻသွူ။ မီႏအွꩻဖေႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ သွီႏကေန်ဆာရောႏဂါႏယို အစွိုးထဲ့ ဟဝ်နွောင်ꩻဒျာႏသွူ။ သွီႏကေန်ဆာရောႏဂါႏသားနဝ်ꩻ ဟန်ႏအိုနမ်းကိုဖုံႏ၊ ဆျာဒီႏ၊ ကမ်းပုဲင်းဒီႏ၊ ဝါးရွို့ဒီႏဖုံႏယို တဲ့ꩻတဝ်းတဲင် အံႏတလꩻတဝ်း သျောင်ႏဖေႏဗာႏသွူ။ (၁၆-၁၁-၂၀)ဖစ်ဘုတ်ကို။
"သွီႏကေန်ဆာရောႏဂါႏ တသီႏနယ်ꩻ(၂)" ဆျာတလောင်ꩻလောင်ꩻ အယာႏချဉ်ႏကအဝ်ႏဒါႏ (၁၅ိ)(၂ဝိ)ရပ်ယို ဖြဲ့ꩻအဟို့ꩻ ထေထန်ႏထိုꩻသွူ အခြွိုင်းဟို့ꩻကိုဖုံႏတွော့ꩻ ထောင်းသော့ꩻလုဲင်ႏအေင်၊ ပခေါ်၊ ဖက်ꩻဗိုႏ၊ မေ့၊ တသာႏ-စတဲင် အမီႏဖုံႏတွော့ꩻ မာꩻပစ်ꩻချာယင်းအဟို့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဒွိုႏသော့ꩻဗာႏဖွိုင်ꩻဟံႏကိုသွူ။ ဒဝ်ကတူႏ(အရက်ဦး)ယို ဆျာꩻသော့ꩻဗဉ်ႏဗဉ်ႏဗာႏ ဆျာနမ်းနဝ်ꩻသွူ။ ထွူနဝ်ꩻ ခြွူဖူးဖူးဗာႏသွူ။ အတအွိုဖေႏကထန်ႏလꩻပုဲင်ႏနဝ်ꩻ ဖွိုင်ꩻနမ်းတွမ်ႏဖွိုင်ꩻဒို့ꩻအခါႏကိုနဝ်ꩻ လောင်ခါꩻဗာႏတွမ်ႏတစွိုးစွိုးသွူ။ တွမ်ႏသိုႏတရိုꩻတဝ်း၊ မေႏသွာႏတရိုꩻတဝ်း အွဉ်ႏဝုဲꩻဝုဲꩻမေႏတွော့ꩻ ခြွူဗာႏဖူးဖူးသွူ။ မီႏဖူးသွူနဝ်ꩻ အနမ်းလဲ့အံႏ၊ အထီလဲ့ အွꩻဗာႏလို့လို့သွူ။ မီႏမာꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ဒဝ်လဲ့ တနွုမ်ꩻတဝ်းဒွုမ်ဒဝ်လွီးတဲင် ဒဝ်အရသာႏ တအဲန်ထဝ်းဒွုမ်သွူ။ အနယ်ꩻယိုနဝ်ꩻ ဒွိုႏအံႏငါ တလဲင်ႏနီလဲင်ႏငါလဲ့ ဟဝ်နွောင်ꩻဒျာႏရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ (၁၆-၁၁-၂၀ ဖစ်ဘုတ်ကို)
"သွီႏကေန်ဆာရောႏဂါႏ တသီႏနယ်ꩻ(၃)" မန်းကဟဲ့ꩻဒါႏ "မီးကွင်းဂမုန်း"ယို အလာႏအထောင်ꩻ ပသေကြောင်းကြောင်းထွူတွော့ꩻ ထောင်းသော့ꩻဆိုမ်ႏကြောင်းကြောင်းတရိုꩻတဝ်း၊ ခြွုတ်တွမ်ႏစက်ခြွုတ်တရိုꩻတဝ်း မာꩻပဲစ်ꩻထွူတဲင် စေ့ꩻသွော့အထီနေား၊ ကလꩻဒါႏအထီယို ဒွိုႏဗို့ꩻထွူ ၅-မိနေစ်ရပ်နဝ်ꩻတွော့ꩻ အွဉ်ႏခွꩻထွူတဲင် အွꩻဖေႏမွူးရဝ်ꩻခိုႏ တလဲင်ႏ၊ မွူးဟာခိုႏတလဲင်ႏ၊ အွꩻတလဲင်ႏနဝ်ꩻ တစေားဟန်ႏအိုနေား၊ တပတ်နဝ်ꩻ အွꩻ(၃)နီꩻ၊ အွꩻဖေႏတလာရပ်နဝ်ꩻနဝ်ꩻ သွီႏကေန်ဆာရောဂါႏ ဟဝ်နွောင်ꩻဒျာႏရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ မီႏကွင်းဂမုန်းကရိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻဝေင်ꩻသီးယို ကုဲင်းဆို့ꩻလမ်းထျꩻတဲင် မီႏသေငါꩻတဝ်းလဲ့ ရီဝင်ꩻအဝ်ႏလꩻဒျာႏသွူ။ ခွန်ကုဝေလံးထျꩻ ဟိုပုံꩻ-နောင်တောင်ꩻကျောင်ꩻထျꩻယိုလဲ့ အဝ်ႏသွူ။(စောနွဲ့နေဆို၊ ပူတာအို၊ ၁၆-၁၁-၂၀ ဖစ်ဘုတ်ကို)
"သွီႏကေန်ဆာရောႏဂါႏ တသီႏနယ်ꩻ(၄)" မန်းကဟဲ့ꩻဒါႏ "သင်္ဘောမညိုးပင်"ယို ပဉ္စငတ်ꩻပါꩻတမွူးလုမ်းယို ခြွူသွူ ၃-ထီတထီတွော့ꩻ ပေါႏအီႏအွꩻလဲ့ သော့ꩻတွမ်ႏတသာႏသိကျာꩻတွော့ꩻ အွꩻသွော့နေား၊ အွꩻတနီꩻ(၃)လဲင်ႏ၊ အွꩻတလဲင်ႏနဝ်ꩻ တဝန်ႏနေးထီနေား။ မန်းကဟဲ့ꩻဒါႏ သင်္ဘောမညိုးပင်-ယိုနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏယရပ်ရပ်နဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"ကဝ်ႏမောက်ꩻကြင်ꩻ"သွူ။ အတုဲင်ဗွာ၊ အတုဲင်တနျာႏခေါင်ႏလာႏ အ၀်ႏ ၂-မျိုꩻသွူ။ အရသာႏခါႏငါႏတဲင် ဆီႏနွိုးရောႏဂါႏ၊ သွီႏတိုꩻရောႏဂါႏဖုံႏလဲ့ ဟဝ်အီနွောင်ꩻသွူ။ (၁၆-၁၀-၂၀ ဖစ်ဘုတ်ကို)
လွောင်ႏဗူႏခန်းဝင်ꩻ ပအိုဝ်ႏချင်ꩻ
thumb လွောင်ႏဗူႏခန်းဝင်ꩻ ပအိုဝ်ႏချင်ꩻ
ဘာႏသာႏငဝ်းငွါ
thumb
ဘာႏသာႏငဝ်းငွါ (အဲင်းကလေတ်: Language) (မန်း: ဘာသာစကား) ကရိုꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻသီးဖေႏသေလူႏလုဲင်ႏအီဝင်ꩻတာႏ၊ လုဲင်ႏချာငါအီဝင်ꩻ ထာꩻဟွုန်အလီအလာ၊ အွို့ꩻထာꩻဖုံႏအတာႏ အွောန်ႏသင်ႏငေါဝ်း အွောန်ႏဆွိုပ်စပ် စွို့ꩻစွောန်ႏဝင်ꩻတဲင် ဝေါးဟာရဖုံႏ လွိုင်ႏအာထွူခါ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ ထွာအောဝ်ႏလွောန်အီဗာႏသွူ။ ဟန်ႏသနီꩻ ကမ္ဘာႏလောင်းယို ကအောဝ်ႏဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏဒါႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ အမျိုꩻပေါင်ꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏသူရေင်လွိုအကျောင်ꩻ သေထွꩻဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ၊ ဒေႏသအလွောက်ꩻ၊ လိုꩻမျိုꩻအလွောက်ꩻ၊ ခွိုꩻနွယ်ႏအလွောက်ꩻ ကဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏဒါႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနောဝ်ꩻလဲ့ ဖဖြယ်လွဉ်စွဉ်ႏအမျိုꩻမျိုꩻသွူ၊ မွိုးစိုးဖါပန်ကာႏ ဗꩻတွိုႏလွဉ်စွဉ်ႏဟန်ႏသနီꩻ နေးတွမ်ႏဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယိုတဲင် ယောင်းစူပသာလွဉ်ဖေႏ လိုꩻထာꩻသေတရာꩻဖုံႏ၊ ထာꩻလိမ္မာႏတရာꩻဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ၊ ကမ္ဘာႏလောင်းယိုနောဝ်ꩻ အုပ်ချွုတ်ပွိုင်ႏစိုꩻအီတွမ်ႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါနောဝ်ꩻသွူ။ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို ထွာအစွန်ꩻထင်ငါႏ အခြွိုင်းကိရိယာႏတမျိုꩻဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို မဉ်ႏအောဝ်ႏခေါ်ခေါ်ဒျာႏနောဝ်ꩻ ထွာလိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻ ဂုဏ်ႏအင်္ဂါႏလက္ခဏာႏတဗာႏနောဝ်ꩻသွူ၊ ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယိုနောဝ်ꩻ ပါသော့ꩻဒျာႏ မွန်ဂိုလီယန် တမွိုးပို(မိသားစု)၊ တိဗက်ခယ်ႏစွိုးခွိုꩻတွမ်ႏ စောက်ꩻမျိုꩻအဖြယ်ကိုနောဝ်ꩻသွူ။ ပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါတွမ်ႏ ပျူဘာႏသာႏငေါဝ်းယို ဗွိုန်ပီလို့ဝင်ꩻအကျောင်ꩻနောဝ်ꩻ ကလေ့လာဒါႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ သုတေသီသားဖုံႏ အောဝ်ႏယွုမ်းအံႏလွဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
အစောဝ်းခါနောဝ်ꩻ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါကို အှောန်ႏသင်ႏနေးငေါဝ်းဒေါ့ꩻရီ ယင်း ယွိုင်ႏကြုဲင်းချာငါနေးစူခင်ႏ ဒေါ့ꩻရီထာꩻဖုံႏယို ကမာꩻအောဝ်ႏခါꩻတဲ့နောဝ်ꩻ၊ ကမာꩻအီတဲ့နောဝ်ꩻ ယူႏခွောန်ꩻခါꩻနေး ဗွိုန်ပီတောဝ်းဝင်ꩻလာꩻလာꩻတဲင် ကထွိုင်ႏမာꩻထောင်လွောန်ꩻ သုတေသနတဲ့ ထောင်ခေါခါꩻနေးဒျာႏ။ ယိုလဲင်ႏခါနောဝ်ꩻ ရိုꩻလုဲင်ႏ ဒေါ့ꩻရီတွမ်ႏ ရုဲင်ꩻစူရုဲင်ꩻခင်ႏတဲင် သေတောင်ꩻခါꩻနေးလဲန်း ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါတဗာႏဒျာႏထွူခါ ကဒေါ့ꩻထန်ႏငေါဝ်းယို မာꩻစွိုꩻနယ်တွမ်ႏ စူခင်ႏရုဲင်ꩻထာꩻ ဒါႏလꩻအီလဲန်းသွူ။ နောဝ်ꩻမꩻ ဘာႏသာႏဗေဒ သုတေသန ထွားရောတ်လိတ်ရဲန်ႏပွယ်ꩻ ခေတ်ယိုခါဖုံႏကို တဲမ်းခါꩻလွောန်ဖေႏပါနေးလဲန်း ရုဲင်ꩻစူရုဲင်ꩻခင်ႏ ထာꩻဒေါ့ꩻရီနယ်ꩻ တွမ်ႏယင်း အွောန်ႏထန်ႏနေးငေါဝ်းသွူ။ ဝင်းစူဟဲ့ꩻ၊ တရွူꩻကတူႏ၊ အွောန်ႏဖွိုႏငင်း လွေꩻလိုꩻဆꩻငါဖုံႏယို ပါလွေꩻ ငေါဝ်းငွါရုဲင်ꩻစူရုဲင်ꩻခင်ႏကိုသွူ။
ထာꩻသားငေါဝ်း တောမ်ႏလိုꩻငေါဝ်း
ထာꩻသားတိရစ္ဆာန်ႏလေားကကိုယောဝ်း ဒေါ့ꩻရီဆွိုပ်စပ်ꩻလူႏလုဲင်ႏဝင်ꩻခရာႏ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ အောဝ်ႏနေနေ။ ဥပမာႏ- တမူဖုံႏယို အွောန်ႏတသွိုးထာꩻတစွိုးစွိုးတွော့ꩻ ဖေႏသေလူႏလုဲင်ႏဝင်ꩻ ကောဝ်ႏထီကအောဝ်ႏဒါႏ ရပ်ခင်ႏလမ်း။ သꩻ ဟောဝ်ꩻပါတွိုႏဒါႏ အခရာႏနောဝ်ꩻ မဉ်ႏတဲက်တွိုင်ꩻတွမ်ႏ လိုꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါယို ထာꩻသား မဉ်ႏထီႏ တပုဲင်ႏဟောမ်ရာႏနောဝ်ꩻ ဝွေꩻသီး အီးဒေါ့ꩻသင်ႏနေးငေါဝ်းတာႏ ချင်းယူႏ အွောန်ႏထော့သေꩻ ငေါဝ်းတငွါ ဒါႏတောဝ်းရိုꩻကီလဲ့ ဝွေꩻသီးကမွန်းပျောႏဒါႏ ရပ်ခင်ႏလမ်းကိုနောဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးဖေႏသေ ဆွိုပ်စပ်ꩻအာတွမ်ႏ ထာꩻတသွောန်ထူႏဗာႏနေးတောဝ်းယောဝ်း အောဝ်ႏလွိုႏလွိုႏ ထေမာꩻနယ်ဖေႏဒါႏ ထာꩻဒါႏဖုံႏ ဗွိုꩻ ဆျောဝ်ႏချာသေဒျာႏသွူ။ အဲ့ꩻနယ် တငါဖုံႏ၊ အွောန်ႏတသွိုးနယ် အမေးဖုံႏယို ထွာ ဖခါꩻ ဖေႏသေ ရန်ႏသူႏနဲ့ သွꩻနဲ့သွူ။ ထာꩻယိုနောဝ်ꩻ ထာꩻအွောန်ႏကန်ႏရဲန်ႏခါꩻ မွေးတောဝ်းရိုꩻကီလဲ့ ထွာဒျာႏ ထာꩻထွာဒါႏနုဲင်းနောဝ်ꩻ တဗာႏတဲင် အဓိပ္ပယ်ႏ လဲန်းယော့တန်။ ကမ္ဘာႏဟမ်ႏလောင်းကိုယို အောဝ်ႏရမ်ꩻခါꩻ ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ ကဒေါ့ꩻသင်ႏနေးငေါဝ်း ခြွောန်းအောဝ်ႏ ၇၀၀၀ လွိုကိုရပ်သွူ။
ထူႏတောမ်
*
သီလဝီမံသကဇာတ်
"သီလဝီမံသကဇာတ်" ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် 'သီလဝီမံသကဇာတ်'ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ
၁။ ကွပ်ဒါႏပညာႏတဲင် ပင်ႏထိုအွဉ်ႏရေꩻ ပူႏဇောႏလွေꩻတဲ့အဝ်ႏ-
၂။ ပွိုးသီႏလအဝ်ႏတဲင် ပင်ႏပင်ႏဖေႏရေႏ ပူႏဇောႏလွေꩻတဲ့အဝ်ႏ-
၃။ ဒါႏပညာႏလွုမ်ꩻ သီႏလမဉ်ႏအဲဉ်ထောဝ်း၊ အကျင်ꩻစာရိတ္တ မဉ်ႏတဟဝ်တဝ်းနဝ်ꩻ ဝင်ꩻသဲ့ꩻသွမ်ꩻ၊ ဝင်ꩻကေႏညိုႏတောဝ်း-
၄။ ဒါႏတဝ်းပညာႏတဲ့ယဝ်း သီႏလမဉ်ႏအဝ်ႏ၊ အကျင်ꩻစာရိတ္တ မဉ်ႏဟဝ်နဝ်ꩻ ဝင်ꩻသဲ့ꩻသွမ်ꩻတဝ်း၊ ဝင်ꩻကေႏညိုႏဒျာႏ-
၅။ "သီလံ ကိရေဝ ကလျာဏံ- သီႏလယိုမꩻ အယံသွတ်ꩻ"၊ " သီလံ လောကေ အနုတ္တရံ-လောကကိုယို လွိုသီႏလအဲဉ်ထောဝ်း"-
၆။ ရူးအစွူႏကျမ်ꩻခန်းတဲ့ယဝ်း ပေါႏအဲင်ႏဒါႏတဝ်းလိုꩻ၊ ပေါႏမာꩻယူႏပက် (နိစ္စက်) ဒါႏတဝ်းလိုꩻနဝ်ꩻ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻ'ရူးဟဝ်'၊ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻစွဉ်ႏ'ရူးသီႏလသား'တဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
အဝ်ႏလိုႏထွို့ꩻဗူႏအွဉ်ႏလွေꩻ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:လွိုင်ႏအာတာႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏယေသစျို
ဝေင်ꩻနယ်ႏယေသစျို (မန်း: ရေစကြိုမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Yesagyo Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပခုက္ကူခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻယေသစျိုကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
သီကျာꩻတွမ်ႏနင်ꩻလူꩻမူႏ
"သက္ကုဒါနသုတ် (သိကျာꩻတွမ်ႏနင်ꩻလူꩻမူႏ လူႏဗွေႏမဟာကဿပသွမ်ꩻ"
အွိုးခꩻတလဲင်ႏ ဗွေႏဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ ရာႏဇဂျိုဟ်ႏခမ်း၊ ကျောင်ꩻဝေဠုဝွန်ႏကိုအတွင်ꩻ ဗွေႏမဟာကဿပနဝ်ꩻ အဝ်ႏအုံ "ပိပ္ပလိထမ်း"ကို၊ ဝွေꩻဗွေႏယို အုံရျူႏထာꩻ၊ ဝင်ႏစာꩻနိရောဓသမာႏပတ်၊ အုံလင်ꩻပဒတ်-အုံတပန်းနေး နွုတ်ꩻနီꩻဗွေဗွေစွဉ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏနိရောဓသမာႏပတ်၊ အုံပဒတ်ထိုင်ႏ၊ ထောင်ချာထောင်ငါတဖူꩻ၊ ယူႏစိတ်ကူꩻပါနုဲင်းယို- "အီႏလွေꩻတွုံꩻဗာႏသွမ်ꩻ မုဲင်ꩻကိုယို၊ ခွေမဉ်ႏလွေꩻတွုံꩻသွမ်ꩻ ဝေင်ꩻရာႏဇဂျိုဟ်ႏကိုနဝ်ꩻ ရအဆင်ႏပြေႏဟောဝ်ငါႏမွော့ဟွေး"ယူႏစွေးထွူခါ ရွုံႏသင်္ကန်ꩻ၊ ထူႏသပိတ်၊ ကျွꩻလွေꩻဝေင်ꩻရာႏဇဂျိုဟ်ႏကိုနောဝ်ꩻသွူ။ တဖူꩻလောင်းနဝ်ꩻ နင်ꩻလူꩻမူႏသီး အိႏလောင်ꩻဆွုမ်ႏသွမ်ꩻတဲင် ဗွေႏမဟာကဿပရိုꩻ- "နင်ꩻလူꩻမူႏဖုံႏဟွေး- သီဖုံႏနဝ်ꩻ ဇာတ်ကရီးပန်အွဉ် လူႏလွဉ်ဗာႏအာ၊ ယိုခါ ထွာနင်ꩻလူꩻမူႏ၊ သီလူႏမွုန်းဒွုမ်၊ လိုꩻခြောဒုက္ခဖုံႏ ဖေႏကလူႏဗာႏနုဲင်းနုဲင်း၊ သီဖုံႏနဝ်ꩻ သဲင်ꩻထိုꩻခန်းဟုဲင်း" ဗွေႏမဟာကဿပ ဝါးသဲင်ꩻထိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏမဟာကဿပ သညင်ꩻငါႏ လိုꩻခြောခြော လိုꩻဒုက္ခဒုက္ခ၊ ဝွေꩻသီးတဲ့ ဖေႏကလူႏဗာႏသွမ်ꩻ၊ ဝွေꩻသီးဒဲဉ်တနျာႏ တသာႏတရီတဲ့ယဝ်း၊ ခွန်သဌေꩻသီး အိုအွီႏဒဲဉ်ဟောဝ်တဲ့ယဝ်း ဗွေႏမဟာကဿပ လက်ခံႏနေးဒျာႏ ဒဲဉ်တနျာႏ တသာႏတရီ၊ ပင်ႏထိုဖေႏဒျာႏ တကာႏခွန်နင်ꩻ ကခြောခြောလဲဉ်းဝင်ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻဗွေႏလွေꩻထီႏခန်း လမ်းပေႏယယောက်ကို အဝါꩻခွမ်ꩻလာꩻသဲ့သဲ့သသနဝ်ꩻ အဝ်ႏထꩻထာꩻ၊ အမာခွမ်ꩻလာꩻတဖြဲက်တဖြက်နဝ်ꩻ အောဝ်ႏလိန်းလူႏ၊ ဝွေꩻဗွေႏကယူႏအတွိုင်ꩻ 'ပါꩻတမာဝါꩻယိုတဲ့ အခြောအဒုက္ခနေနေ၊ ဝွေꩻသီးတဲ့ ဖေႏကလောင်ꩻဗာႏသွမ်ꩻ'ယူႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ အဝ်ႏတဖူꩻကို ကျွꩻလွဉ်လမ်းငါ၊ ပါꩻတမာဝါꩻနဝ်ꩻတဲ့ အဝါꩻအီဒဲဉ်၊ အမာအီဟန်ႏ၊ အဝ်ႏလမ်းကိုထန်ႏလွဉ်၊ ဗွေႏမဟာကဿပ ဗွောင်ဖေႏသပိတ်၊ အဝါꩻလောင်ꩻသော့ꩻသွမ်ꩻ၊ အမာလောင်ꩻသော့ꩻ ဟန်ႏထွူတဲင် အုံလင်ꩻဝုဲင်ႏရိုႏရိုႏသေႏသေႏ ဗွေႏမဟာကဿပနောဝ်ꩻသွူ။ "ဒဲဉ်လွီး-ဟန်ႏလွီးယို သမ်းနုဲင်းစွဉ်ႏ လူꩻသာသီး ဒဲဉ်ဟန်ႏလွီးတန်နဲး-ပါꩻစားယို ပါꩻမုဲင်ꩻဖုံႏနဲး"နေးတွမ်ႏဉာဏ်ႏထွားတဲင် တောႏဒျာႏ "ခွန်သိကျာꩻတွမ်ႏ နင်ꩻသုဇာ"သီးတွော့ꩻ- "တကာႏကောသိယ- သီဖန်ဆင်ꩻနေးလမ်းယ၊ သီဖန်ဆင်ꩻနေးနမ်း ဒုက္ခပွုံႏဟ၊ သီလဲဉ်လꩻလဲဉ်းခွေ၊ တွိုႏဆုဲင်ꩻ-မာꩻမွုန်းဒွုမ်နုဲင်းယိုနေား" ငပယွုမ်းပါထာꩻ၊ မိန်းခါꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် ခွန်သိကျာꩻရိုꩻ- "နီသွဉ်းသီး မဉ်လꩻကုသိုလ်ႏဟဗွေႏ၊ လꩻရာꩻမာꩻဗာႏသနယ် ဗွေႏဩ" လောဝ်းချာနုဲင်းနောဝ်ꩻထွူတဲင် "နီဒါႏနမျတ်ငါႏ၊ နီလူႏဗာႏလဲဉ်းသွမ်ꩻ၊ နီလောင်ꩻဗာႏလဲဉ်းသွမ်ꩻ"အောဝ်ႏပစိုႏသဲင်ꩻစွဉ်ႏ မို့ꩻလောင်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ ဥဒါနပါဠိ၊ နန္ဒဝဂ်၊ သက္ကုဒါနသုတ်)
ဝေင်ꩻယေဖျူ
ဝေင်ꩻယေဖျူ (ရေဖြူမြို့) (Yebyu) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်နဝ်သွတ်ꩻ တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ထာဝယ်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏယေဖျူကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻအဝ်ႏ ၂၁,၃၅၉ ဖြာꩻသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻထာဝယ်ဖဲ့ꩻထင် (၁၀)မဲင်ႏရပ်ကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
စွဉ်ႏစွို့ꩻဟဝ်သျင်ꩻ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ
ယူႏထာꩻသီယူႏပါကုသိုလ်ႏ
"ဒုတိယ မရဏဿတိသုတ် (ယူႏထာꩻသီ၊ ယူႏပါကုသိုလ်ႏ အကုသိုလ်ႏ)" ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- မဉ်ႏယူႏလꩻသေႏသေႏ အီႏသီဗာႏထာꩻနဝ်ꩻ အကျိုꩻတန်ငါႏ၊ အကျိုꩻထွာငါငါ၊ တနꩻနဲ့ꩻလွေꩻစွဉ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ အလွေꩻသွတ်ꩻစွဉ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏသူꩻ၊ အလွေꩻသွတ်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲးတဲင်- သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ လဲဉ်းလꩻမွူးယာ တွိုႏမွူးဟာခိုႏတွော့ꩻ ဝွေꩻယူႏ(ဆင်ႏချင်ႏ)နုဲင်းယို- ခွေသီထာꩻတာႏ အကျောင်ꩻအခရာႏ အဝ်ႏအာတန်၊ ရူးအဲင်ႏသီ၊ တဗင်အဲင်ႏသီ၊ လင်ꩻထဲ့သီ၊ အံႏရော့ꩻတဝ်းသီ၊ တလီꩻဆန်သီ၊ ဟို့ꩻထိုꩻသီ၊ လုံးဖြော့ꩻသီ၊ ကွပ်ရောႏဂါႏတမျိုꩻမျိုꩻသီ၊ ထာꩻသီအန္တရာယ်ႏ အဝ်ႏအာတန်။ ထာꩻခေ့ꩻဟန်ႏနာꩻယို ခွေမဉ်ႏသီစိန်ႏစွော့ꩻနဝ်ꩻ 'ခွေအကုသိုလ်ႏ အဝ်ႏဟောင်း၊ အဲဉ်ထဝ်းဟောင်းနဲး'ယူႏ(ဆင်ႏချင်ႏ)ဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ပေါႏအကုသိုလ်ႏ (ကိလေႏသာႏ)အဝ်ႏနေကနဝ်ꩻ လောႏနဲစ်မာꩻဖေ့ဗာႏမွိုင်မွိုင်။ ဥပမာႏ- ပါꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ မေႏခိုးအခွမ်ꩻလာꩻ၊ မေႏခိုးအကတူႏ၊ သဲစ်မေႏကခိုႏ အခွမ်ꩻလာꩻ အကတူႏတဲ့ အဗွေႏနဝ်ꩻ သꩻဝꩻမွေးမုဲင်း၊ နဲစ်လောႏမာꩻဖေ့မွိုင်မွိုင်ဗာႏ မေႏနဝ်ꩻ။ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ၊ အကုသိုလ်ႏမေႏ ကိလေႏပါပ ပေါႏအဝ်ႏနေကနဝ်ꩻ လောႏမာꩻဖေ့ဗာႏမွိုင်မွိုင်၊ နဲစ်အားထွုတ်မွိုင်မွိုင်ဗာႏတရာꩻ၊ အကုသိုလ်ႏ မဉ်ႏအဲဉ်ထဝ်းတဲ့ သꩻရောင်းသꩻရေꩻ မာꩻထဲင်းထဲင်းဗာႏ ကုသိုလ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ ထာꩻခေ့ꩻခိုႏ သီထိုꩻတဝ်း၊ လဲဉ်းလꩻတနာꩻ၊ မွူးရောဝ်ꩻမဲ့သေ၊ ထာꩻလေအာႏရွုံႏထန်ႏ၊ နေးတွမ်ႏဉာဏ်ႏ ဝွေꩻယူႏ (ဆင်ႏချင်ႏ)နုဲင်းယို- ခွေသီထာꩻတာႏ အကျောင်ꩻအခရာႏ အဝ်ႏအာတန်၊ ရူးအဲင်ႏသီ၊ တဗင်အဲင်ႏသီ၊ လင်ꩻထဲ့သီ၊ အံႏရော့ꩻတဝ်းသီ၊ တလီꩻဆန်သီ၊ ဟို့ꩻထိုꩻသီ၊ လုံးဖြော့ꩻသီ၊ ကွပ်ရောႏဂါႏတမျိုꩻမျိုꩻသီ စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ ထာꩻသီအန္တရာယ်ႏ အဝ်ႏအာတန်။ ထာꩻလေမွူးယာယို ခွေမဉ်ႏသီစိန်ႏစွော့ꩻနဝ်ꩻ 'ခွေအကုသိုလ်ႏအဝ်ႏဟောင်း၊ အဲဉ်ထောဝ်းဟောင်းနဲး' ယူႏ(ဆင်ႏချင်ႏ)ဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ပေါႏအကုသိုလ်ႏ (ကိလေႏသာႏ)အဝ်ႏနေကနဝ်ꩻ လောႏနဲစ်မာꩻဖေ့ဗာႏမွိုင်မွိုင်။ ဥပမာႏ- ပါꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ မေႏခိုးအခွမ်ꩻလာꩻ၊ မေႏခိုးအကတူႏ၊ သဲစ်မေႏကခိုး အခွမ်ꩻလာꩻ အကတူႏတဲ့ အဗွေႏနဝ်ꩻ သꩻဝꩻမွေးမုဲင်း၊ နဲစ်လောႏမာꩻဖေ့မွိုင်မွိုင်ဗာႏမေႏနဝ်ꩻ။ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ၊ အကုသိုလ်ႏမေႏ၊ ကိလေႏပါပ ပေါႏအဝ်ႏနေကနဝ်ꩻ လောႏမာꩻဖေ့ဗာႏမွိုင်မွိုင်၊ နဲစ်အားထွုတ်ဗာႏတရာꩻ၊ အကုသိုလ်ႏမဉ်ႏအဲဉ်ထဝ်းတဲ့ သꩻရောင်းသꩻရေꩻ၊ မာꩻထဲင်းထဲင်းဗာႏ ကုသိုလ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- စွုမ်ႏနီꩻစွုမ်ႏဟာ မဉ်ႏယူႏသေႏသေႏ အီႏသီဗာႏထာꩻနဝ်ꩻ အကျိုꩻတန်ငါႏ၊ အကျိုꩻထွာငါငါ၊ တနꩻနဲ့ꩻလွေꩻစွဉ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ အလွေꩻသွတ်ꩻစွဉ်ႏ နိဗ္ဗာန်ႏသူꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ ဒုတိယ မရဏဿတိသုတ်)
ဝေင်ꩻနယ်ႏမဗေင်း
ဝေင်ꩻနယ်ႏမဗေင်း (အိန်းကလေတ်: Mabein Township) (မန်း: မဘိမ်းမြို့နယ်) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်ထင်ꩻ၊ မိုးမေက်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻမဗေင်းကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
အန်ဒမန်ပင်ႏလယ်ႏ
thumb|အန်ဒမန်ပင်ႏလယ်ႏ အခဝ်ထင်ꩻ ဂျိုလ်တုပုင်ႏ အန်ဒမန်ပင်ႏလယ်ႏ (အဲင်းကလေတ်: Andaman Sea) (မန်း: ကပ္ပလီပင်လယ်) နဝ်ꩻ အန်ဒမန်ကွန်ဗူႏ နီကိုဗားကွန်တောမ်ႏ မျန်မာခမ်းထီ(မန်းခမ်း)၊ ထုဲင်ꩻခမ်းထီ တောမ်ႏ မလေးကွန်ဗူႏဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻဒါႏခင်ႏလမ်း၊ ထွာဒျာႏ အေင်ဒိယ သမုဒ္ဒရာႏ ကဖဖြယ်ခါꩻဒါႏ ဗဉ်းဂလားပင်ႏလယ်ႏအော် ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ပင်ႏလယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ပင်ႏလယ်ႏယို အကူဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွတ်ꩻနဝ်ꩻ အွောန်ႏထွော့တွိုႏခါꩻ သူမားတြားကွန် အခဝ်ကွဉ်ႏကွန်တဖြုံႏ ကထွာဒါႏ Breuehကွန်ထျꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ တွိုႏလွေꩻဗꩻစွဉ်ႏ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻ၊ ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻဖုံႏထျꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပင်ႏလယ်ႏ
ဝေင်ꩻမိဉ်းဗူး
ဝေင်ꩻမိဉ်းဗူး (မန်း: မင်းတုန်းမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Minbu) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မိဉ်းဗူးခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမိဉ်းဗူးကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ဖင်ႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၂၂,၉၆၂ ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻချောက်
ဝေင်ꩻချောက် (မန်း: ချောက်မြို့) (အဲင်းကလေတ်: Chauk) ဆျောက်နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ချောက်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏချောက်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ဖင်ႏကွဉ်ႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဧရာႏဝတီႏခြောင် ထီတဖူꩻရဲဉ်ႏအလꩻ တောမ်ႏဝေင်ꩻယေနံဆျောင်းနဝ်ꩻ ဗော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၄၂)မဲင်ႏ၊ တောမ်ႏကာꩻတဖူꩻနဝ်ꩻ ဗော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၅၁)မဲင်ႏသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၄၄,၂၈၉ ဖြာꩻသွူ။ ဝေင်ꩻချာက်ဖဲ့ꩻထင်ꩻ မဲင်ႏ(၂၁)ရပ်ကိုနဝ်ꩻ မိဉ်ꩻတန်တင်ႏသျာꩻ ဖရာꩻစခါဖုံႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ပဂံႏဝေင်ꩻလီꩻစခါ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ချောက်ဒေႏသနဝ်ꩻ ယေနံဖုံႏ ထန်ႏတဖဲ့ꩻ၊ တဖူꩻသွုပ်ဆွိုက်ရေꩻလဲ့ ဟဝ်တဖဲ့ꩻတဲင် မျန်မာခမ်းထာႏဝကို ကွုန်ꩻဟွိုင်ဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻချောက်ယို ကရီးခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻဒျာႏ မကွေးခရဲင်ႏကိုလဲ့ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာကို ဖြွမ်းဗူႏတိုꩻထဲင်းယင်း ခရဲင်ႏဖုံႏတဲင် ဝေင်ꩻနယ်ႏချောက်လဲ့ အဝ်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏအရန်း ဒင်ႏထိုလွေꩻ ချောက်ခရဲင်ႏအရန်းနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
လွောင်ႏဗူႏခန်းဝင်ꩻ
လွောင်ႏဗူႏခန်းဝင်ꩻ ခွန်တွမ်ႏနင်ꩻ
"သမဂ္ဂါနံ တပေါ သုခေါ-နီဗွေႏဘုရာꩻ ကဟော်ꩻခါꩻဒါႏ ငေါဝ်းနောဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ လွောင်ႏဗူႏဝင်ꩻယို ထွာအီထာꩻချံꩻသာႏတဲင် မဲဉ်မာꩻတမုဲင်ꩻမာꩻ ကျိုꩻစာꩻလွုမ်ꩻတကာႏတောဝ်း လွောင်ႏဗူႏရေꩻတဲ့ အောဝ်ႏမꩻ ရပ်ရာႏလွိုင်ႏကွိုန်ꩻရေꩻဖုံႏ၊ စွိုးခွိုꩻလိုꩻမျိုꩻ ထင်ႏထိုရေꩻထာꩻမာꩻဖုံႏယို ခမ်းရေꩻထီရေꩻ နီကရေႏအတွိုင်ꩻ အောင်ႏလွဉ်လꩻလွဉ်ဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။ လွောင်ႏဗူႏရေꩻယို အရေꩻတန်တခွိုင်းမုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ နီခမ်းထီကအောဝ်ႏဗာႏလဲ့ ကွပ်စွဉ်ႏလွောင်ႏဗူႏရေꩻ၊ နီခမ်းထီကကုဲင်ပြင်ꩻဗာႏထာꩻလဲ့ ကွပ်စွဉ်ႏလွောင်ႏဗူႏရေꩻဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ လမ်းတလမ်း၊ ဒုံတဒုံ၊ အွိုင်ႏတအွိုင်ႏ၊ နယ်ႏတနယ်ႏကို ကအောဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ လိုꩻမျိုꩻမုဲင်ꩻတယောဝ်း လွောင်ႏဗူႏရေꩻယို အွဉ်ႏအထျꩻ မဉ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻညီꩻဝင်ꩻထာꩻမာꩻ အမျိုꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတောဝ်း နီကမဲဉ်လꩻဒါႏ ကောဝ်ႏထွန်ႏယို ဗꩻယိုꩻတွိုႏယိုꩻ ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ဝင်ꩻမဲဉ်ရိုꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻရိုꩻ နီတွမ်ႏနီ အချက်နုဲင်းဆꩻကီအတွိုင်ꩻ အွဉ်ဝင်ꩻလွောက်ꩻနာႏ၊ ကျင်ꩻသွုံꩻလွဉ်ꩻတဲင် ကလွိုင်ႏကွိုန်ꩻ ကထင်ႏထို ဝင်ꩻစွဲးကမ်းကို နီရပ်ရႏကလွိုင်ႏအာ ခေတ်ယိုခါနောဝ်ꩻ နီထူႏလꩻလꩻ၊ နီမာꩻထင်ႏထိုခန်း နီရပ်ရာႏ၊ နီနာႏခန်းတွမ်ႏ ဖြားဒုံဖြားဆောင်ႏ၊ နီခေါင်းဆောင်တန်ဖုံႏ ငေါဝ်းငွါတဲင် နီတဲမ်းသေꩻခါꩻစဲင်းစဲင်းခန်း နီသမဲင်ꩻဟောဝ်တွော့ꩻ အွဉ်ဝင်ꩻစွဲးကမ်းညီꩻဝင်ꩻထာꩻမာꩻ တွမ်ႏလွောင်ႏဗူႏရေꩻတရာꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ဖေႏသေဗာႏ ခမ်းသားမွိုးဖါသီးဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။
လွောင်ႏဗူႏရေꩻအကျောင်ꩻခရာႏ
နီလိုꩻသီးယိုနဝ်ꩻ အုံခေါ်ခေါ်ဒျာႏ တဖြာꩻလွုမ်ꩻမွေးတဝ်း၊ ခိုခိုမူႏမူႏ အုံဗူႏအုံငီꩻဗာႏလို့ဝင်ꩻ ပဉ်လမ်းလမ်း၊ ပဉ်ဒုံဒုံ၊ ပဉ်အွိုင်ႏအွိုင်ႏ၊ ပဉ်ခမ်းခမ်း၊ လိုꩻပဉ်မျိုꩻမျိုꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ လွောင်ႏဗူႏရေꩻတဲ့ လမ်းလွောင်ႏဗူႏရေꩻ၊ ဒုံလွောင်ႏဗူႏရေꩻ၊ အွိုင်ႏလွောင်ႏဗူႏရေꩻ၊ ခမ်းလွောင်ႏဗူႏရေꩻ၊ လိုꩻမျိုꩻလွောင်ႏဗူႏရေꩻ အဝ်ႏလွေꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ မဉ်ႏလွောင်ႏဗူႏတဝ်းလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာနုဲင်းမုဲင်ꩻ? မဉ်ႏလွောင်ႏဗူႏတဝ်းလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာနုဲင်းမုဲင်ꩻ? ကရိုꩻနဝ်ꩻ ခိုခိုမူႏမူႏ အဝ်ႏလိုႏယူႏစဲင်းစဲင်း၊ အဝ်ႏလိုႏစဉ်ꩻစာꩻစဲင်းစဲင်း အဝ်ႏလိုႏစဉ်ꩻစာꩻထဲင်းထဲင်း ပငါပရာꩻ။ ဥပမာႏ - လိုꩻတလမ်းကိုနဝ်ꩻ ဖါတဲ့တစွိုး၊ မွိုးတဲ့တမျိုꩻ၊ အပေႏတဲ့စတစား၊ အဖြားတဲ့တတော်၊ အံႏခေါ်ဒျာႏဖြာꩻဝန်ႏဝန်ႏ၊ ဒွိုႏထန်ႏဒျာႏဖြာꩻဖွိုင်ꩻဖွိုင်ꩻ၊ ရီတွိုင်ꩻမရော့ꩻ၊ ဒေါ့ꩻတွိုင်ꩻမခဝ်း၊ အာငဝ်းသေႏသေႏလို့ဝင်ꩻ၊ လိုꩻလမ်းကိုချင်ꩻချင်ꩻသွူမဉ်ႏတဲ့ တလွောင်ႏဗူႏတဝ်းလို့ဝင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လမ်းနဝ်ꩻတလမ်း အုံသော့ꩻတဲ့ တပျောႏတဝ်း၊ လိုပ်ꩻဖြေꩻခွုမ်မာꩻစီꩻပွာꩻတဲ့ တထွာတဝ်း၊ လိုꩻလမ်းထျꩻငရောင်၊ လိုꩻလမ်းသောင်ငတေ့ꩻ၊ ခွဉ်ႏဆေ့ꩻ(အလကား)၊ ခိုးလျားမဉ်ꩻကုဲင်၊ ဟုဲင်လုဲင်ထဲ့ဖွိုႏ၊ ကွပ်တလွောင်ႏဗူႏတဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် တွိုႏဗာႏထာꩻဒုက္ခကရိုꩻနဝ်ꩻ စဲင်းစဲ့သေႏချာႏ သေနာႏတောင်ꩻသေꩻခါꩻလွသွော့ ပငါပရာꩻ။
နုဲင်းနဝ်ꩻမွေးတဝ်းတွော့ꩻ ဖါတဲ့ငဝ်းနွိုး၊ မွိုးတဲ့ငဝ်းအွီႏ၊ ထီႏအဖြားတဲ့ရိုႏသေႏ၊ ထီႏအပေႏတဲ့ရက်ပဲင်ꩻ၊ ဒဲဉ်တဖွိုင်ꩻချင်ႏ-ဟန်ႏတဝန်ႏပီ၊ ရီတွိုင်ꩻတဲ့ရော့ꩻ၊ ဒေါ့ꩻတွိုင်ꩻတဲ့ခဝ်း၊ လွစ်အာငဝ်းဖို၊ လမ်းကိုချင်ꩻချင်ꩻ မဉ်ႏလွောင်ႏဗူႏလို့ဝင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လမ်းနဝ်ꩻတလမ်းနဝ်ꩻ အုံသော့ꩻတဲ့ပျောႏ၊ လိုပ်ꩻဖြေꩻခွုမ်မာꩻ စီꩻပွာꩻရေꩻတဲ့ထွာ၊ လိုꩻလမ်းထျꩻတဲ့အိုပ်ꩻရောင်၊ လိုꩻလမ်းသောင်တဲ့အံႏဖြာႏ၊ ကွပ်လွောင်ႏဗူႏလို့ဝင်ꩻတဲင် ချမ်ꩻသာႏ(အေးဆေး) မဉ်ꩻအွီႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻကရိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ စဲင်းစဲ့သေႏချာႏ သေနာႏတောင်ꩻခါꩻသွော့ ပငါပရာꩻ ။ ဗွေႏသံႏဃာႏတွမ်ႏ တကာႏမူႏခိုသီးဖုံႏဟွေး - တမွိုးဖါပို ကအုံငီꩻသော့ꩻလို့ဝင်ꩻယိုနဝ်ꩻ "လမ်း"၊ လမ်းဖုံႏအဝ်ႏပြုံႏငီꩻလို့ဝင်ꩻအထွောင်းနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻတေား "ဒုံ"၊ တထွောင်းချင်ႏအုံ တဒုံချင်ႏအဝ်ႏ ပေႏတန်ဖြားဆား ကားကအဝ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ၊ တလမ်းတွမ်ႏတလမ်း မဉ်ႏတတဲ့ꩻခဝ်းတဝ်းလို့ဝင်ꩻ၊ မဉ်ႏတလွောင်ႏဗူႏတဝ်းလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻ ဒုံနဝ်ꩻတဒုံနဝ်ꩻ အုံသော့ꩻတဲ့ တပျောႏတဝ်း၊ လိုပ်ꩻဖြေꩻခွုမ်မာꩻ စီꩻပွာꩻရေꩻတဲ့ တန်ႏအီႏထွာအာတဲ့ ထွာတဝ်း၊ စီꩻပွာꩻရေꩻတန်ႏအီႏတလာတဲ့ တလာတဝ်း၊ (အိမ်ကျောင်း) ကျောင်ꩻကန်ႏတန်ႏအီႏတရေꩻတဲ့ တရေꩻတဝ်း၊ တဖူꩻတထာ ချာငါလွေꩻသဲင်ꩻ တန်ႏအီႏဟဝ်တဲ့ ဟဝ်တဝ်း၊ အွဉ်ႏဗုဲင်ပိုသျင်ႏ အွဉ်ႏခံႏလီꩻစင်ꩻ ပွယ်ꩻပင်ꩻတန်ႏအီႏထွာတဲ့ ထွာတဝ်း၊ သꩻလျားလို့ဝင်ꩻဒင်ႏငါ၊ သꩻဆာလို့ဝင်ꩻဒင်ႏပါꩻ၊ ယဖြာꩻဖြာꩻမော့ꩻတေားရွဉ်တံႏ၊ ယဖြာꩻဖြာꩻနဝ်ꩻ ခံႏဗာႏတေားထာꩻသီ၊ နီလိုꩻချင်ꩻချင်ꩻကမာꩻ၊ ကနိစ္စက်လို့ဝင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့အဝ်ႏ၊ အဝ်ႏရဝ်းလို့ဝင်ꩻတဒုံ၊ အုံငီꩻလို့ဝင်ꩻတထွောင်းသွူတဲ့ ကွပ်တလွောင်ႏဗူႏတဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် ခိုးလျားဗာႏထာꩻ၊ စီꩻပွာꩻရေꩻတဲ့ထဲ့ဖွိုႏ၊ ကုသိုလ်ႏသွုမ်ꩻအာ၊ ယိုခါသံႏသရာႏ အကျိုꩻအဲဉ်ထဝ်းငါႏနဝ်ꩻသွူ။
နုဲင်းနဝ်ꩻမွေးတဝ်းတွော့ꩻ တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ၊ တလမ်းတွမ်ႏတလမ်း သꩻနမ်းဖြွမ်းတူႏ မဉ်ႏလွောင်ႏဗူႏလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻ ဒုံနဝ်ꩻတဒုံနဝ်ꩻ အုံသော့ꩻတဲ့ပျောႏ၊ လိုပ်ꩻဖြေꩻခွုမ်မာꩻ စီꩻပွာꩻရေꩻတဲ့ထွာ၊ စီꩻပွာꩻရေꩻတဲ့တလာ၊ (အိမ်ကျောင်း) ကျောင်ꩻကန်ႏတဲ့ ပေါႏထန်ႏတရေꩻ၊ တဖူꩻလွေꩻချာငါ တထာလွေꩻသဲင်ꩻတဲ့တန်ဟဝ်ခြောႏခြဲ့ꩻ၊ အွဉ်ႏဗုဲင်ပိုသျင်ႏ အွဉ်ႏခံႏလီꩻစင်ꩻ မာꩻပွယ်ꩻပင်ꩻတဲ့ထွာ၊ ထာꩻရက်မေတ္တာႏ အဝ်ႏတွိုႏဒျာႏလို့ဝင်ꩻတဲင် လိတ်တွိုင်ႏလွစ်ဒင်ႏငါ၊ လိတ်အံႏစာလွစ်ယောင်း၊ ကွပ်လွောင်ႏဗူႏလို့ဝင်ꩻတဲင် ခွꩻရောင်းငါႏထာꩻ၊ စီꩻပွာꩻတဲ့ထွာပိုႏ၊ ကုသိုလ်ႏတဲ့ လꩻအာ၊ ယိုခါသံႏသရာႏ အကျိုꩻအာငါႏနဝ်ꩻသွူ။
ဗွေႏသံႏဃာႏတွမ်ႏ တကာႏမူႏခိုသီးဖုံႏဟွေး - ဗော့ꩻရာꩻကအုံ ဒုံပေါင်ꩻတရပ်တစပ်နဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻတေား "အွိုင်ႏ"၊ အွိုင်ႏကိုချင်ꩻချင်ꩻတဲ့ တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ၊ တဒုံတွမ်ႏတဒုံ မဉ်ႏတတဲ့ꩻခဝ်းတဝ်းလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻ ခွေသွို့ꩻ ခြံ နာꩻယား၊ နာꩻဖိုးပနား ခွေဖို့ꩻသီ၊ ထီတဖူꩻ ပွေါးတွမ်ႏသိုႏကွို့ꩻ၊ သွို့ꩻတဖူꩻပွေါးတွမ်ႏနꩻဆဲင်၊ ထီတဖူꩻထွာထာꩻရွို့ꩻ၊ သွို့ꩻတဖူꩻ ထွာထာꩻရန်ႏ၊ ပွယ်ꩻတဖူꩻထွာဘေꩻ၊ ဆေꩻတဖူꩻ ထွာရန်ႏ၊ သွီႏထန်ႏသွီႏလီ၊ တွိုႏထာꩻသီစွယ်ꩻတရာꩻ၊ ယဖြာꩻဖြာꩻမော့ꩻရွဉ်တံႏ၊ ယဖြာꩻဖြာꩻ ခံႏဗာႏနေးအသီ၊ နီလိုꩻချင်ꩻချင်ꩻ ကွပ်တလွောင်ႏဗူႏတဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် မဉ်ႏမာꩻမဉ်ႏနိစ္စက်လို့ဝင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ယိုခါဆုဲင်ꩻတာႏ ဟဝ်ခရာႏအဲဉ်ထဝ်း ယံတဝ်းတစိꩻစိꩻနဝ်ꩻသွူ။ နုဲင်းနဝ်ꩻမွေးတဝ်းတွော့ꩻ တအွိုင်ႏကိုချင်ꩻချင်ꩻတဲ့ တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ၊ တလမ်းတွမ်ႏတလမ်း၊ တဒုံတွမ်ႏတဒုံ အုံငီꩻအဝ်ႏရဝ်း တဲ့ꩻခဝ်းခွꩻရျူႏ လွောင်ႏဗူႏမဉ်ႏထွာနဝ်ꩻ လွေꩻစာသဲင်ꩻဖြေꩻ ဆေꩻတဖူꩻအတာႏ ယံသာႏယာႏခန်း၊ ဖန်းလို့ဝင်ꩻပဉ်ခဝ်ခဝ်၊ မာꩻဟဝ်ပဉ်ထွောင်းထွောင်း၊ မာꩻတွောင်းပဉ်ကွို့ꩻကွို့ꩻ၊ မာꩻစွို့ꩻမာꩻစွဉ်ႏ၊ တွို့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ထင်ꩻ၊ သျင်ꩻလျင်ꩻယံထွာ၊ အွိုင်ႏကိုအလယ်တန်ꩻ (အထဲစ်တန်ꩻ) တသီႏခန်ꩻထီမေႏ၊ အဆင်ႏကပြေႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ ဖစ်ပင်ꩻသျင်ႏလောင်ꩻတပဲ့ꩻ ဖစ်ဟဲ့ꩻလွူးဒဲဉ်တဲ့နဝ်ꩻ၊ ကအင်းအတွိုင်ꩻအဆင်ႏပြေႏ၊ ကရေႏအတွိုင်ꩻ အောင်ႏမျင်ႏထွာ၊ ကွပ်လွောင်ႏဗူႏလို့ဝင်ꩻတဲင် ယိုခါဆုဲင်ꩻတာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏအာငါႏ မရေႏမရာႏနဝ်ꩻသွူ။
ဗွေႏသံႏဃာႏတွမ်ႏ တကာႏမူႏခိုသီးဖုံႏဟွေး - အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻအနေႏ မဲဉ်ဒေါ့ꩻဖေႏ အရေꩻတန်အချက်နုဲင်းယို - နီလိုꩻသီးယို သꩻကိုဆန္ဒ တဗိုန်ပီလွတဝ်းလို့ဝင်ꩻတဲင် နေးဒျာႏမေတ္တာႏ ခွုမ်ဒျာႏထာꩻသယ်ꩻခံႏ၊ ချော့ꩻမာန်ႏမာႏန၊ ပယ်ႏလွအဂတိတရာꩻ၊ မာꩻစွို့ꩻစွို့ꩻ မာꩻစွဉ်ႏစွဉ်ႏ၊ မာꩻတရာꩻရာꩻ၊ ဒေါ့ꩻတရာꩻရာꩻ၊ ယူႏတရာꩻရာꩻ၊ စူꩻလွဉ်ꩻမွုန်းတဖြာꩻဆန္ဒ၊ စူꩻမွုန်းထာꩻမွိုက်၊ စူꩻမွုန်းအာႏဏာႏ၊ စူꩻမွုန်းဩဇာႏ၊ ထူႏဒျာႏအမျာꩻဆန္ဒခွုမ်မာꩻ၊ စူꩻဒျာႏဗွေႏဘုရာꩻထာꩻကျွိုက်၊ ထွားလွိုက်ဒေါ့ꩻယူႏ၊ လွောင်ႏဗူႏလို့ဝင်ꩻ၊ နေးတွမ်ႏထာꩻလွောင်ႏဗူႏအာႏရဲင်ꩻတဲင် လောကီꩻချမ်ꩻသာႏ၊ လောကုတ္တရာႏသုခ၊ ယံကလꩻလွသွော့အကျောင်ꩻ ဆုတောင်ꩻထွူတဲင် လွောင်ႏဗူႏရေꩻအတာႏ အွဉ်ႏထွူတခါႏက တခွုင်းယိုကွိုနဲးဩ။
ဘာႏသာႏဗေႏဒ
thumb|250px|ကမ္ဘာႏလောင်းကအဝ်ႏဒါႏ အဓိကဘာႏသာႏငဝ်းငွါဖုံႏ အဝ်ႏစွစ်ꩻလီပုင်ႏ ဘာႏသာႏဗေႏဒ (အိန်းကလေတ်: Linguistics) ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စံတနစ်တကျ လွူꩻထွားထောင်စဲင်း ကမ္ဘာႏဘာႏသာႏ လိုꩻငဝ်းငွါဖုံႏ တောမ်ႏသိပ္ပံအနယ်ꩻကျကျ ကထွာဒါႏ ပညာႏရပ်ဒျာႏသွူ။ ပညာႏရပ်ယိုနဝ်ꩻ နွို့ညီꩻပါရော်ꩻ ငဝ်းငွါအရွီးခိုႏ ပညာႏရပ်ကို နေနေသွူ။ ဘာႏသာႏဗေႏဒကိုနဝ်ꩻ ခွဲꩻထွားနွောင်ꩻဒျာႏ ယေဘုယျအနေႏ (၁) လွူꩻထွား ဘာႏသာႏငဝ်းငွါ အနမ်းအခြုံပုင်ႏ၊ (၂) လွူꩻထွား ဘာႏသာႏငဝ်းငွါ အဓိပ္ပာယ်ႏ၊ (၃) ထွားသွူ ငဝ်းငွါစပ်မုꩻအလောင်းတဲင် လွူꩻထွားဒါႏ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါ စတဲင် ဖြယ်ခါꩻခေါ်အဝ်ႏ (၃)ကွို့ꩻသိုမ်စွိုးသွူ။
လွူꩻထွား ဘာႏသာႏငဝ်းငွါ အနမ်းအခြုံပုင်ႏ ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ လွူꩻထွားစဲင်း ဘာႏသာႏငဝ်းငွါဖုံႏ အမာꩻပုင်ႏ တယ်ႏမာꩻပုင်ႏ(တည်ဆောက်ပုံ)သဒ္ဒါႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ မိဉ်ႏဒေါ့ꩻဗာႏယင်းတနယ်ꩻလဲ့ လွူꩻထွားဒျာႏ ဒေါ့ꩻဖြဝ်ႏဘာႏသာႏငဝ်းငွါ တဲမ်းသုင်ꩻကျာꩻနဝ်ꩻ ကအီႏလွောက်ꩻနာႏဗာႏ စီꩻမဉ်ꩻစီꩻကန်ꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ လိတ်ဖြုံႏ ဖွဲ့ဗူႏပုင်ႏ၊ တယ်ႏမာꩻလိတ်ယာႏ လိတ်ရဲဉ်ႏပုင်ႏ တောမ်ႏ အငဝ်းထန်ႏစနိစ်ဖုံႏ အဝ်ႏလွူꩻထွားပါနုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
ပညာႏရပ်နဝ်ꩻနဝ်ꩻ စနစ်တကျ လွူꩻထွားထောင်စဲင်း စလꩻဒျာႏ ကထွူꩻထိုꩻလဲဉ်း အနေင်ႏပေါင်ꩻ ၂၀၀ လွိုရပ်လုမ်ꩻသွူ။ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါ ပညာႏရပ်အလꩻ ကမ္ဘာႏဟံႏလောင်းယို ကအဝ်ႏဒေါ့ꩻဖြဝ်ႏဒါႏ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏ ၆၀၀၀ လွိုနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မူလဘာႏသာႏတန်ဖုံႏကို လင်ꩻလွဉ်တဲင် ကဲဉ်းအာ တဗာႏတောမ်ႏတဗာႏ အဝ်ႏဆွိုက်စပ်ချာငါဝင်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနေနေသွူ။ ကောပ်နဝ်ꩻမꩻ ကမ္ဘာႏလောင်းယို ဘာႏသာႏငဝ်းငွါ အဝ်ႏအာငါႏတဲင် အီႏလွူꩻထွားစဲစ်ဆေꩻစဲင်းလို့ စနစ်တကျနဝ်ꩻ တယိုꩻတဝ်းတွော့ꩻ ထွားသွူ ဝါကျဖွဲ့ဗူႏမုꩻတဲင် ခမ်းပေါင်ꩻစွုမ်ႏ ပညာႏသျင်ႏသီး ဖြယ်ခွဲꩻခါꩻဖေႏ (၄)စွိုးနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-
ကပါသော့ꩻထွူလဲဉ်း တဗာႏကိုတဲင် အလင်ကို အီႏပါသော့ꩻတဝ်းဒုမ် နုဲင်းနဝ်ꩻမွေးတဝ်းသွူ။ ကီယို(၄)စွိုးအကို ဘာႏသာႏငဝ်းငွါယဟန်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါစွစ်ꩻလို့တဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါဖုံႏနဝ်ꩻ တယ်ႏစွဉ်ႏပွိုင်းလဲင်ႏစခါကာႏ အဝ်ႏလွဉ်ထွူဒျာႏတဲ့ အစွိုးအမျိုꩻလဲ့ အဝ်ႏအာမွေးသွူ တကာႏတဝ်း ခေတ်အလွောက်ꩻလဲ့ သမ်းအဝ်ႏပြောင်ꩻလွဉ်ထဲင်းတဲင် ယဟန်ႏနဝ်ꩻ ပညာႏသျင်ႏသီး ကလွူꩻထွားစဲင်းနွောင်ꩻ လို့ဗာႏဒွိုန်းလဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။
အာႏကွိုꩻ
*
သီဝလိဝတ္ထု
"သီဝလိဝတ္ထု" ကလꩻအီ ဗဟုသုတ၊ ကလꩻအီသတိꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-
၁။ လိုꩻတဖြာꩻယို မာꩻကုသိုလ်ႏ၊ မာꩻအကုသိုလ်ႏနီမျိုꩻတဲ့ ကုသိုလ်ႏအကျိုꩻတာႏ "အံႏဗာႏဒျာႏ"ခေါ်ခေါ်၊ အကုသိုလ်ႏအကျိုꩻတာႏ "ခံႏဗာႏဒျာႏ"ခေါ်ခေါ်။
၂။ ဝွဋ်-ကရိုꩻနဝ်ꩻ လဲ့ꩻတလွစ်တဝ်းခံႏဗာႏ၊
၃။ နီလမ်းအဝ်ႏဒျာႏ၊ နီခမ်းအဝ်ႏဒျာႏ၊ အဝ်ႏလိုႏလွေꩻရိမ်တဝ်းဝင်ꩻလမ်း၊ အဝ်ႏလိုႏလွေꩻတွိုက်ꩻတဝ်း ဝင်ꩻခမ်း၊
၄။ အကုသိုလ်ႏအမျိုꩻကိုနဝ်ꩻ နွို့မာꩻညီꩻမွိုန်း၊ ဒေါ့ꩻသော့ꩻကိုမွိုန်း၊ ဖေႏမွိုးအကျံႏဉာဏ်ႏ၊
၅။ ပေါႏမာꩻညီꩻလို့ဝင်ꩻ အကုသိုလ်ႏတဲ့ ခံႏဗာႏညီꩻလို့ဝင်ꩻ ထာꩻဒုက္ခအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻ လꩻဗဟုသုတ လꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
"အညတရဣတ္ထိဝတ္ထု"
၉၉။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်- တခြာဖုံႏနဝ်ꩻ ပျောႏခရာႏတန်ဒျာႏသွူ၊ တခြာကိုအရပ်မုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း ကထုမ်ႏကလောႏ ထာꩻပျောႏသားနဝ်ꩻ တပျောႏတဝ်းသွူ၊ ရာႏဂကင်ꩻခွါႏ ရဟန္တာႏသီးဖုံႏနဝ်ꩻ မဲ့ꩻအပျောႏလွဒျာႏသွူ၊ ရဟန္တာႏနဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထုမ်ႏထာꩻပျောႏမွေးတဝ်းသွူ။
"လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻသတိꩻနုဲင်းယို" ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ 'အညတရဣတ္ထိဝတ္ထု'ယိုတဲင် -
၁။ လိုꩻမူႏအပေါ်ꩻစားနောဝ်ꩻ ယားဒါႏ ဗွေႏသျင်ႏ ဗွေႏစင်ꩻ ဗွေႏဗွန်၊
၂။ ရိုႏသေႏသိက္ခာႏ ယူႏဒါႏဟဝ်ကျင်ꩻ ဗွေႏစင်ꩻ ဗွေႏသျင်ႏ ဗွေႏဗွန်၊
၃။ လိုꩻယွုတ် (လိုꩻမွိုက်)ဖုံႏနဝ်ꩻ ထုမ်ႏဒျာႏကာႏမဂွုဏ်ႏ၊ အာႏရွုံႏထာꩻပျောႏ၊ နုဲင်းထာꩻသား ကလောႏမေႏဖုံႏနဝ်ꩻ၊
၄။ ကသေလိုꩻတံꩻဖိုꩻ၊ လိုꩻဟဝ် သူႏတောႏကောင်ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ ထုမ်ႏဒျာႏတရာꩻ၊ မာꩻဒျာႏကုသိုလ်ႏ၊ လိုႏဒျာႏအဟွမ် နုဲင်းတဝတ်ꩻသီး ကထုမ်ႏတွမ် ကဝ်ႏတုဲင်ဖွန်ႏနဝ်ꩻအကျောင်ꩻ- လꩻဗဟုသုတ လꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏတယဲတ်
ဝေင်ꩻနယ်ႏတယဲတ် (မန်း: သရက်မြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Thayet Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် တယဲတ်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻတယဲတ်ကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏတယဲတ်နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင် ဖင်ႏတွို့ꩻသွူ။
စပ်ဆွိုင်ꩻဒါႏဟံႏနယ်ႏအကူအနား
ဝေင်ꩻနယ်ႏတယဲတ် အသောင်နဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏလ့ယိုဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻခါꩻနဝ်ꩻသွူ။ -
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻလုဲင်လင်းပိ
ဝေင်ꩻလုဲင်လင်းပိ (အဲင်းကလေတ်: Lai Lin Pi) (မန်း: လိုင်လင်းပီမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်တွို့ꩻ၊ ချင်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နဝ်၊ မတူပီခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမတူပီကို ကပါဒါႏ မျန်မာ-အေင်ဒိယခမ်းထီထျꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ကရီးခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻဒျာႏ မဉ်းတတ်ခရဲင်ႏကိုလဲ့ တယ်ႏခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၇ ဗာႏ အွဉ်ႏထွော့တသာလွေꩻယင်း မတူပီခရဲင်ႏတဲင် ယိုခါနဝ်ꩻ ပါသော့ꩻယင်း မတူပီခရဲင်ႏကိုသွူ။ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအကို ကဲဉ်းအာနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ချင်ꩻလိုꩻမျိုꩻ ခရိယာန်ႏဘာႏသာႏသားဖုံႏသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၆ ဗာႏ မတ်လာကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒုံအရန်း ဒင်ႏထိုလွေꩻ ဝေင်ꩻအရန်းသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၈ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၂၄၁၈ ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ချင်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဗွေႏဗွန်နန္ဒဝံသ၊ ကျောင်ꩻနောင်တောင်ꩻ
ဗွေႏဆရာႏတောႏ ဘဒ္ဒန္တနန္ဒဝံသ ထေရုပ္ပတ္တိအအဲဉ်ႏ
ဇာႏတိရပ်ရာႏတွမ်ႏ မွိုးဖါ နဝ်ꩻ အောဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ ဒုံဟိုနာꩻကိုသွူ။ ဗွေႏဆရာႏတောႏလွူးဖွာꩻမွူးနီꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ၁၂၉၅ ဗာႏ တင်ꩻကျွစ်လာဆန်ꩻ ၁၂ နီꩻ မွူးနီꩻစနေႏ၊ လွူးဖွာꩻလင်ꩻ အွိုင်ႏစငေါဝ်ꩻ ဒုံကောင်နေင်ႏ (ဟိုနာꩻ) ကိုသွူ၊ မွိုးဖါ နီပါꩻမိဉ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စင်ꩻဖါစန္တိနန်း၊ စင်ꩻမွိုးလွန်းသီးသွူ၊ ဗွေးဆရာႏတော်ႏယို ထွာဒျာႏ ပိုအပေႏသွတ်သွူ။
အုံကျောင်ꩻသွဉ်ပညာႏ
ခွန်မောင်ဟုဲင်းယို သက်ထွိုင်ႏလꩻ ၉ နေင်ႏ၊ နေင်ႏ ၁၃၀၃ −ဗာႏ၊ ဒဲဉ်ကံလောင်း (၈)နီꩻ မွူးနီꩻ ကျာꩻသပတေꩻ နဝ်ꩻ မွိုးဖာအပ်လွေꩻထေ့ꩻ ကျောင်ꩻဟိုနာꩻ ကျပ်ပျု ဗွေႏဆရာႏတော်ႏ ဗွေႏဗွန် စိန္တာႏထျꩻတဲင် သွဉ်ထူႏလွေꩻဗာႏ အခေႏခံႏပညာႏဖုံးသွူ၊
ထွာသျင်ႏပေႏ သာႏမဏေႏ
ခွန်မောင်းဟုဲင်း အုံကျောင်ꩻ ထွိုင်ႏလꩻ တနေင်ႏလွို နေင်ႏ၁၃၀၄ −ဗာႏ၊ ဝါႏဆိုႏလာဆန်ꩻ ၄ နီꩻ မွိုးဖာနီပါꩻ ထွာဖေႏပစ္စေꩻလစ်ပါꩻတကာႏတဲင် ဗွေႏဆရာတော်ႏ ဉီးစိန္တာႏယို ခံꩻထွာဖေႏ ဥပဇ္စျာယ်ꩻဆရာႏတဲင် ခံထူႏထွာလွေꩻအောဝ်ႏအရန်းဖွိုးဘဝကိုတွော့ ထွာထင်ႏလွေꩻဗွေႏသျင်းအရန်းထိုကိုသွူ၊ ဗွေႏသျင်ႏဘဝ ဖန်ဖေႏဘွဲ့ꩻမဉ်ꩻနဝ်ꩻ (သျင်ႏနန္ဒာဝံသ နဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊
အောဝ်ႏထွာသျင်ႏ ထန်းသဲင်းအုံချာလိုꩻလမ်းဘဝ တဆင်ႏ
ကွပ်ပွိုးစွဉ်ႏသꩻယိုမာꩻထွာတဲင် သျင်ႏနန္ဒဝံသယို ကွီအခွင်ꩻဗွေႏဆရာတော်ႏထျတဲင် ကွီထွက်သဲင်ꩻလမ်းတွော့ꩻ ဗွေႏဆရာလဲသမ်းလောက်ကာႏငါႏဝွေꩻပညာႏတဲင် အွဉ်ႏစွꩻစဉ်ႏတောဝ်းတလဲင်းချင်းသွူ၊ ဗွေႏဆရာတော်ႏရိုꩻ ဖေႏပေါႏမဲဉ်ထွက်လဲꩻ တဲမ်းသေꩻခါꩻဗာႏ လိတ်စောင်ႏတစွိုးစွိုးမထွက်လꩻဗွေႏဆရာနဝ်ꩻ ထွဉ်ႏမာꩻသေꩻခါနေက ထာꩻမာꩻသွူ၊ ကွပ်ပွိုးမဲဉ်သဲင်ꩻငါႏတဲင် ခံꩻယပ်ပင်ႏပန်ꩻ လွိုက်ရွေꩻလင်ꩻစွဉ်ႏခင်ႏခမ်းယဉ်သူႏကိုတွော့ꩻ ကျမ်ႏစဲႏ တဲမ်း တနီꩻ နီသွံမဲ့ငါသွူ၊ အဆုဲင်ꩻသွတ်ဗွေႏဆရာတော်ႏလဲ့ꩻ အဉ်ႏစွꩻခွင်ꩻ ခန်ႏတဲင် ဗွေႏသျင်ႏနန္ဒာဝံသ လဲ့ꩻ ထွက်သဲင်ꩻ ဆောင်းထိုꩻဗာႏခန်း လိုꩻလမ်းဘဝ တဆဲင်ႏပေးသွူ။
ဒုတိယလဲင်ႏ အုံကျောင်ꩻ ဗုဲင်သျင်ႏ ထွာရဟန်ꩻ
ခွန်မောင်ဟုဲင်းယို ကွပ်ပွိုးစွဉ်ႏ လိုꩻလမ်းဘဝယို ကိစ္စအာငါႏတဲင် သေနာႏချာနမ်းတဲင် လလွေꩻခန်းသံႏဝွေႏတဲင် ကွီခွင်ꩻယင်ႏ ဗွေႏဆရာတောႏ အခွင်ꩻတွော့ꩻ သက် ၃၃ အရွယ်ႏချိန်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ၁၃၂၇ −ဗာႏ ဒဲဉ်သံလာဆန်ꩻ ၂ ဟာနဝ်ꩻ ထင်ႏအုံချာယင်းကျောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ထွိုင်းတွိုးလွေꩻခန်း နေင်ႏ၁၃၂၈ −ဗာႏ ပထမဝါႏဆိုးလောင်း (၄ )နီꩻ မွူးနီꩻ ဗုဒ္ဓဟူ မွူးရေဝ်ꩻခိုႏ ၇ နာႏ၇ီႏ ပုဲင်မီနှစ် ၅၀ အခိန်းနဝ်ꩻ ဆရာႏဗွေႏဗွန် စိန္တာႏ တွမ်ႏတကာႏအမျာꩻ ခံထွာဖေႏ ပစ္စေꩻလစ်ပါꩻတကာႏတဲင် ဗွေႏဆရာႏတောႏ ဘဒ္ဒန္တ ကလျာဏ ကျောင်ꩻဗန်းပေင်ꩻ ထွာဖေႏဥပဇ္စျာယ်ႏ ဆရာႏတွော့ꩻ ကျောင်ဟိုနာꩻ ဥဒကုက္ခေပနဒီ သိမ်ႏကို အောဝ်ႏသျာင်ႏသမဏေႏဘဝ နွိုကီသွော့ꩻထင်ႏခန်းဒျာႏ အရန်းထို ရဟန်ဘဝကိုသွူ။
သတင်ꩻသွုံꩻ ကျောင်ꩻနောင်တောင်ꩻ
တွိုႏလွေꩻနေင်ႏ ၁၃၄၄ −ဗာႏ ဒဲဉ်သီႏလာဆန်ꩻ (၈)နီꩻနဝ်ꩻ တကာႏနောင်တောင်ꩻ ထင်ႏပင်ꩻတဲင် တွမ်ႏသျင်ႏပေႏ ၃ ပါꩻ ကျွꩻလင်ꩻအုံသတင်ꩻသုံꩻခန်းဒျာႏကျောင်ꩻနောင်တောင်ꩻ ကိုသွူ၊ အောဝ်ႏအုံကျောင်ꩻနောင်တောင်ꩻ အခိန်ႏတွင်ꩻ တကာႏပေးလိုလမ်းသီး ဖေႏကသွဉ်ဗာႏ လိတ်ပအိုဝ်ႏတဲင် နေႏတွမ်ႏညဏ်ႏအာႏ နွောင်ꩻရာꩻကူႏညီႏ နိꩻဆော်ႏကျိုꩻဆောင်ꩻဖေႏသွူ၊ သာႏသနာႏရေ ကိစ္စ ပရိယတ္တိလိတ်သွဉ်တွိုက်က်ဖေႏကထွာတဲင် ကျိုꩻဆောင်ႏခွုမ်မာꩻဖေႏထာꩻမာꩻဖုံႏသွူ၊
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏဗွေႏလိုꩻကျောင်ꩻသီး နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမယ်သဲ့
ဝေင်ꩻနယ်ႏမယ်သဲ့ (အိန်းကလေတ်: Mese Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီအခဝ်ကွဉ်ႏ စောက်ꩻတနျာႏ(ကယား)ခမ်းနယ်ႏအခဝ်ထင်ꩻ လွယ်ကောႏခရဲင်ႏကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြိုင်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻမယ်သဲ့ ကိုနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:စောက်ꩻတနျာႏခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻမိဉ်းလ၊ မကွေးတွိုင်ꩻ
ဝေင်ꩻမိဉ်းလ (မန်း: မင်းလှမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Minhla) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် တယဲတ်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမိဉ်းလကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ဖင်ႏတွို့ꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏမိဉ်းလ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလ့ꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၁၂,၅၁၀ ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻကလိန်အောင်
ဝေင်ꩻကလိန်အောင် (ကလိန်အောင်မြို့) (Kaleinaung) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်နဝ်သွတ်ꩻ တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ထာဝယ်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏယေဖျူကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖြယ်အရန်း ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻအဝ်ႏ ၂၁,၈၆၅ ဖြာꩻသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ထာဝယ်ခြောင်ဖင်ႏကွဉ်ႏထျꩻ အောင်သာဝတီဝေင်ꩻစခါလဲ့ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏကျောက်သယ်
ဝေင်ꩻနယ်ႏကျောက်သယ် (မန်း: ကျောက်ဆည်မြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Kyaukse Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ကျောက်သယ်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻကျောက်သယ်ကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဟောဝ်သေထွိုက်ငါႏ ယာလံဖေင်ꩻဖင်ꩻ ဥပဒေႏခရာႏ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဥပဒေႏ
ဂဏန်ꩻခေါဝ်
ဂဏန်ꩻတဖြုံႏယို မဉ်ႏဖဒါႏပဉ်ခေါဝ်ခေါဝ်နောဝ်ꩻ အခေင်ႏလို့လို့ကို တခေင်ႏတုမ်ႏတခေင်ႏ ဗွှန်ပီဝင်ꩻ၊ ကလꩻလှောန်ဒါႏ ဂဏန်ဇျꩻဖုံႏယို ဝင်ꩻဟဲ့ꩻ ဂဏန်ꩻခေါဝ်သှူ။ ဂဏန်ꩻခေါဝ်ဖုံႏ မဉ်ႏခြှောန်းလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻ လꩻချာယင်း ဂဏန်ꩻလီꩻ။ ဟားသျိုးယို ဗွှန်ပီ ၁ ကျပ်တထဝတဲင် မဉ်ႏတဲမ်းနေး ကျပ်ယူနေတ် (အဉ်းကလစ်ဆျ်-Unit) နောဝ်ꩻ ထွာ ကျပ်သှူ။ 1 ဟားသျိုး = ကျပ် ၁ မတ် လစ်ꩻဗီႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏ ၁ ကျပ်တဲင် မဉ်ႏထွာနေး ကျပ်ယူနစ်ဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ ၁ မတ်ယို တုမ်ႏ ၁ ကျပ်ငိုꩻ လစ်ꩻကှို့ꩻတာကှို့ꩻနောဝ်ꩻ ပီဝင်ꩻနေနေ။ ၄ မတ် = ၁ ကျပ် ၁ မတ် =  ကျပ် အပေႏထဲင်း ၁ မတ်နောဝ်ꩻ အောဝ်ႏ ၁ မူး၊ ၁ ပဲꩻ၊ ၁ ခြဲက်ꩻ။ ခြုဲက်ꩻခူꩻယို ဖ လစ်ꩻခေါဝ်ထှူ မာꩻအီထာꩻဖြေꩻစာတဲ့ အောဝ်ႏနေနေက။ အယာႏခေန်ႏ ၁ ကျပ်ယို ဗွှန်ပီတုမ်ႏ အယာႏခေန်ႏ ၄ မတ်သှူ။ 1 = ¼+¼+¼+¼  ∴ 1 = 1  အယာႏခေန်ႏ ဟားသျိုး နီလဲင်ႏနောဝ်ꩻကဲႏ တုမ်ႏအယာႏ ၁ ကျပ် ပီပီဝင်ꩻ။ ဟားသျိုး + ဟားသျိုး = တာကျပ် ½+½=1 ∴ 1=1 ယိုနောဝ်ꩻ ထွာ ဂဏန်ꩻခေါဝ် ဟောဝ်သေခရာႏ တစူးတစိꩻဒျာႏဩ။ အယာႏခေန်ႏ ၁ ကျပ်နောဝ်ꩻ ဗွှန်ပီတုမ်ႏ ခြဲက်ꩻခူꩻပေႏ ၁၂၈ ခူꩻ၊ ခြဲက်ꩻခူꩻတန် ၆၄ ခူꩻ။ ကျပ်၊ ပဲꩻ၊ ခြဲက်ꩻ ခေန်ႏအီထာꩻယို မော့ꩻအာ တသီႏပိန္တောꩻစာသား၊ ရှောန်(ရွဉ်) ခမ်ꩻစာသားထျꩻဖုံႏသှူ။ ကဏ္ဍ:သင်္ချာ
ဝေင်ꩻတွန်တေး
ဝေင်ꩻတွန်တေး (မန်း: တွံတေးမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Thanlyin) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ ရန်ႏတကွုန်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် တွန်တေးခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတွန်တေးကို ကအဝ်ႏဒါႏ ပဂိုꩻခြောင်ထျꩻ ခရဲင်ႏတသာ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနဝ်ꩻ လွောင်ႏဗူႏခါꩻတောမ်ႏ ရပ်ကွက်(၈)ကွက်သွူ။ တန်လိဉ်နဝ်ꩻ မျန်မာခမ်းထီတာႏ ထွာဒျာႏ အရေꩻတန် သင်ဖော်ꩻတွူး(ဆိပ်ကမ်း)ဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ကရီးခါနဝ်ꩻ အဝ်ပါသော့ꩻဒျာႏ ရန်ႏတကုင်ႏခဝ်နဝ်ခရဲင်ႏကို တယ်ႏစ ၂၀၂၂ ဗာႏ လာဧပီ(၃၀)နီꩻနဝ်ꩻ လွောင်ႏဗူႏလွေꩻထဲင်းယင်း ခရဲင်ႏတသာဖုံႏတဲင် တန်လိဉ်လဲ့ ထွာလွေꩻ ခရဲင်ႏအရန်းကိုနဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏကံမ
ဝေင်ꩻနယ်ႏကံမ (မန်း: ကံမမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Kamma Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် တယဲတ်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻကံမကိုသွူ။
ဟော်ꩻတရာꩻသားစီꩻကန်ꩻ
ဟော်ꩻတရာꩻသားစီꩻကန်ꩻ ၁။ ကတဲမ်းဖေႏ တရာꩻ(၄)ပုဒ်ယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ခေတ်ယိုခါ လိုႏအပ်ချက်အလꩻ နေးတွမ်ႏရေႏမိုးချက်အာအာ၊ ခဉ်ꩻခါꩻထွူအခိန်ႏတဲင် ဟော်ꩻဖေႏသွော့ယိုအတွိုင်ꩻ၊ (မွေးတဝ်းတဲ့ ရေႏမိုးချက် အဓိပ္ပါယ်ႏတွမ်ႏအခိန်ႏ ဖေႏကဗွန်သွော့ယိုအတွိုင်။)
၂။ ဖောႏအစွိုꩻတစွိုꩻစွိုꩻမဉ်ꩻ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏတဖြာꩻဖြာꩻမဉ်ꩻ၊ ကျောင်ꩻတကျောင်ꩻကျောင်ꩻမဉ်ꩻ၊ ဒုံတဒုံဒုံမဉ်ꩻတဲင် သွမ်ꩻသဲ့ꩻကဲ့ꩻရဲ့ꩻဝင်ꩻ၊ ဒေါ့ꩻခတ်ꩻဝင်ꩻ-စတဲင် အချင်ꩻချင်ꩻ လွောင်ႏဗူႏရေꩻ ကကုဲင်အီဒါႏ အမျိုꩻနဝ်ꩻ ဟော်ꩻလꩻတဝ်း။
၃။ ငဝ်းသွမ်ꩻချာနမ်း၊ ငဝ်းမိတ်ဆက်ချာနမ်း၊ ငဝ်းပစော့ꩻပနျꩻ၊ ငဝ်းတဆဲင်ႏတဝ်းတရာꩻ၊ ငဝ်းကထီႏဖွီအီသံႏဃာႏ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ (အခိန်ႏလို့ခြေင်) ဟော်ꩻပါလꩻတဝ်း။
၄။ နီယိုနဝ်ꩻ (ခွေယိုနဝ်ꩻ) လွေꩻဟော်ꩻဖေႏဝင်ꩻတရာꩻ၊ လွေꩻဗွောင်ဖေႏဝင်ꩻမဲ့နား၊ အွိုင်ႏနမ်းခြောင်ꩻတင်၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏနမ်းခြောင်ꩻတင် ဗဟိုႏသံႏဃာႏ (ဗဟိုႏသံႏဃာႏ နမ်းခြောင်ꩻတင်)ကရိုꩻနဝ်ꩻ ယူႏလꩻသေႏသေႏထွူတဲင် အုံဖွီထာꩻ၊ ဒေါ့ꩻဖွီထာꩻ လꩻတဝ်း။
၅။ ဒေါ့ꩻရီဒေႏသခံႏသံႏဃာႏတဲ့ ဒေါ့ꩻရီရိုႏရိုႏသေႏသေႏဗာႏ၊ ဒေါ့ꩻရီတကာႏဖုံႏတဲ့ ဒေါ့ꩻရီထွူႏထွူႏတွုမ်တွုမ်ဗာႏ၊ အစွိုꩻသားချင်ꩻချင်ꩻတဲ့ တပါꩻတွမ်ႏတပါꩻ ရိုႏသေႏသွော့လို့ဝင်ꩻ၊ နာႏဗာႏလို့ဝင်ꩻငဝ်း။
၆။ ဟော်ꩻတရာꩻတွင်ꩻနဝ်ꩻ ဗုဲင်တရုတ်ꩻသင်္ကန်ꩻ၊ ကꩻဆဲင်ꩻစူဆွာꩻ (ဆဲင်ꩻလိုမ်ꩻ) ပိုႏနေးစူ၊ အွံပါပြူးဖုံႏနဝ်ꩻ ထွားဖုဲင်ႏမဲ့တဝ်း၊ မဉ်ႏရုံႏနေးသင်္ကန်ꩻနဝ်ꩻ ယိန်းဟဝ်။
သီႏလကုဲင်-သီႏလဟဝ်အပဲ့စ်ငတ်ꩻမျိုꩻ
"သီလသုတ် (သီႏလကုဲင်ထိုꩻ အပဲ့စ်ငတ်ꩻမျိုꩻ၊ သီႏလကုဲင်တဝ်း အကျိုꩻငတ်ꩻစား)" ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- လောကကိုယို လိုꩻသီႏလကုဲင်သားနဝ်ꩻ အပဲ့စ်အဝ်ႏငတ်ꩻမျိုꩻ၊ ငတ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ- ၁။ မဟတိံ ဘောဂဇာနိံ ဂစ္ဆတိ- စေꩻစိန်ႏတခြိုꩻ ကုဲင်ထိုꩻအာတန်၊ ယိုနဝ်ꩻ ပထမအပဲစ်သွူ။ ၂။ ပါကကော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆတိ- မဉ်ꩻအွီႏတောဝ်း၊ လွီးဟွမ်တောဝ်း၊ ယိုနဝ်ꩻ ဒုတိယအပဲစ်သွူ။ ၃။ အဝိသာရဒေါ ဥပသင်္ကမတိ မင်္ကုဘူတော- နွို့သော့ꩻ ခွန်ပရိတ်သတ်ခြာ၊ ပုဏ္ဏာꩻပရိတ်သတ်ခြာ၊ ရဟန်ꩻသံဃာႏခြာ လိုꩻအမျိုꩻမုဲင်ꩻခြာတဲ့ယဝ်း ရုဲင်းတောဝ်း၊ လောင်ႏလွိုးဗန်တောဝ်း ယိုနဝ်ꩻ တတိယအပဲစ်သွူ။ ၄။ သမ္မူဠှော ကာလံ ကရောတိ- သီလိန်းလွုမ်ꩻဗာႏထာꩻ၊ ယိုနဝ်ꩻ စတုတ္ထအပဲစ်သွူ။ ၅။ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ- သီထွူ တွိုႏလွေꩻဗာႏ ဒုဂ္ဂတိဘဝ ငါးရုဲင်ꩻခမ်း၊ ယိုနဝ်ꩻ ပဉ္စမအပဲစ်သွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- လောကကိုယို လိုꩻသီႏလတကုဲင်တဝ်းသားနဝ်ꩻ အကျိုꩻအဝ်ႏငတ်ꩻစား၊ အကျိုꩻငတ်ꩻစားကရိုꩻနဝ်ꩻ- ၁။ မဟန္တံ ဘောဂက္ခန္ဓံ အဓိဂစ္ဆတိ- စေꩻစိန်ႏဥစ္စာႏ လꩻဗာႏခြွအာတန်၊ ယိုနဝ်ꩻ ပထမအကျိုꩻသွူ။ ၂။ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆတိ- မဉ်ꩻအွီႏ-လွီးဟွမ်၊ ခိုႏဒွမ်နောဝ်ထင်ꩻ ယိုနဝ်ꩻ ဒုတိယအကျိုꩻသွူ။ ၃။ ဝိသာရဒေါ ဥပသင်္ကမတိ အမင်္ကုဘူတော- နွို့သော့ꩻ ခွန်ပရိသတ်ခြာ၊ ပုဏ္ဏာꩻပရိသတ်ခြာ၊ လိုꩻခြွေခြာ၊ ရဟန်ꩻသံဃာႏခြာ လိုꩻအမျိုꩻမုဲင်ꩻခြတဲ့ယဝ်း ရုဲင်းဟန်၊ လောင်ႏလွိုဗန်၊ ယိုနဝ်ꩻ တတိယအကျိုꩻသွူ။ ၄။ အသမ္မူဠှော ကာလံ ကရောတိ- သီလိန်းလွုမ်ꩻဗာႏတောဝ်းထာꩻ၊ ယိုနဝ်ꩻ စတုတ္ထအကျိုꩻသွူ။ ၅။ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ- တနီꩻခါ မဉ်ႏသီ တွိုႏကီထင်ႏ လူꩻခမ်း၊ ယိုနဝ်ꩻ ပဉ္စမအကျိုꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ဣမေ ခေါ ပဉ္စ အာနိသံသာ သီလဝတော သီလသမ္ပဒါယ- လိုꩻသီႏလကုဲင်တဝ်း၊ လိုꩻသီႏလအဝ်ႏသားနဝ်ꩻ လꩻအကျိုꩻငတ်ꩻစား နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ သီလသုတ်)
ဟော်ꩻတရာꩻသားစီꩻကန်ꩻ
၇။ တပါꩻတပါꩻယို အညသွတ်ꩻ ဟော်ꩻငါမိနစ်(၂၀)ငါ၊ (ဟော်ꩻတရာꩻကိစ္စ တနားရီႏ၊ ကန်းတော့ꩻသံႏဃာႏ၊ ထူႏသီႏလငတ်ꩻပါꩻ၊ ရွစ်ပရိတ်၊ နာႏတရာꩻဆျာꩻထီ တနားရီႏ၊ တကာႏထင်ႏအုံပွေါး တနားရီႏ၊ စုစုခြွဉ်း အီႏည (၃)နားရီႏ၊ လွိုသွံနားရီႏနဝ်ꩻ နာႏတရာꩻသား သꩻတပါတဝ်းဒွုမ်။)
၈။ မဉ်ႏအုံဟဝ်တဝ်းစိန်ႏစွော့ꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဖေႏမွိုင်မွိုင်သွော့ဆရာႏ၊ မွေးတဝ်းတဲ့ ပသာမွိုင်မွိုင်သွော့ ဆေးခန်း၊ ဆေးရုံ၊ ထူႏရေꩻသွော့လို့ဝင်ꩻ၊ ပေါႏအုံဟဝ်တဝ်းတဲ့ ကျွꩻလွေꩻနွိုင်ႏမွုန်း။
၉။ ကေညိုႏခရာႏ ဖေႏနေးကယိန်းထွာ ကလူꩻဒွေါင်ႏဆွာꩻ ဖေႏနေးကဗွန်လို့ဝင်ꩻတဲင် ၁၃၇၄-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်ကံဆန်ꩻ(၈)နီꩻနဝ်ꩻ ချꩻသွော့ကလူꩻ၊ ထိုမ်းလွေꩻမွုန်း ခင်ႏဖါႏဖြွီꩻသီႏ၊ ထိုမ်းဒျာႏသွော့ ခင်ႏဖါႏလိုꩻကျောင်ꩻ၊ သင်္ကန်ꩻဖြေင်း တနျာႏလွဉ်ꩻ၊ အွူႏလွဉ်ꩻ၊ တသီးလွဉ်ꩻ(နုဲင်းသင်္ကန်ꩻထုဲင်ႏ)ဖုံႏနဝ်ꩻ ဗုဲင်လွေꩻမွုန်း၊ တကာႏငါနဝ်ꩻ တွက်မွုန်းဆဲး၊ ဒေါ့ꩻမွုန်းဆဲးခရာႏ၊ ဒေါ့ꩻမွုန်းအဖြေꩻအစာခရာႏ၊ အလုပ်ꩻအခွုမ်ခရာႏ၊ ဒေါ့ꩻဒျာႏသွော့ ငဝ်းအကျိုꩻအာအာ၊ အစစအရာႏရာႏ ဖေႏကထွာဒျာႏ ကေညိုႏခရာႏလွဉ်းလွဉ်းနဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻချောင်းဆုံ
ဝေင်ꩻချောင်းဆုံ (အဲင်းကလေတ်: Chaungzon) (မန်း: ချောင်းဆုံမြို့) ခြောင်ဆွုမ်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏ မောႏလမျင်ႏခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏချောင်းဆုံကို ကပါဒါႏ ဖလူꩻကြွန်လောင်း ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻချောင်းဆုံကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻချောင်းဆုံနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ခြုံꩻခြောင်အသွတ်ꩻ မုတ္တမကွေ့တောမ်ႏ ပင်ႏလယ်ႏခါႏ ဖလူꩻကြွန်လောင်းနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၇,၇၂၇ ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
နောင်တောင်ꩻ ဗုဒ္ဓကောလိပ်
နောင်တောင်ꩻဗုဒ္ဓကေားလေက် ယိုအောဝ်ႏလွေꩻဒျာႏ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသကို ဝေင်ꩻဟိုပုံꩻဆကွဉ်ႏထင်ꩻ ထမ်းဖရာꩻပေါက် ကောင်ပူႏပေႏလောင်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။