cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကန္ဒရကပရိဗိုဇ်တရာꩻ
အားထွုတ်သတိပဋ္ဌာန်ꩻတရာꩻ (၄)ပါꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ-
ပုဂ္ဂိုလ်ႏ ၄-မျိုꩻအကို "နမ်းတဲ့ မာꩻဒုက္ခချာတဝ်း၊ ဝင်ꩻတဲ့ မာꩻဒုက္ခတဝ်း"ပုဂ္ဂိုလ်ႏစားနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အထျꩻထျꩻထွာစွဉ်ႏဒျာႏ ဗွေႏဘုရာꩻတွမ်ႏ ဗွေႏသံခာႏသီးဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ နမ်းတွမ်ႏနမ်းဒျာႏ ကသေနာႏအတွိုင်ꩻ မွေးမွေးမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏ ဟော်ꩻနယ်ဖေႏ လိုꩻလူꩻဗျဟ္မာႏသီးတရာꩻ၊ ဟော်ꩻခြုဲင်းဖေႏ အကျင်ꩻမျတ်တဲင် လိုꩻသီးဖုံႏ နစ်သက်သꩻရေꩻတွော့ꩻ အဝ်ႏလိုꩻလမ်းဘဝ ထင်ႏဗုဲင်လွရဟန်ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဗုဲင်ရဟန်ꩻထွူတွော့ꩻ အုံဒျာႏတွမ်ႏသီႏလ၊ အဝ်ႏဒျာႏတွမ်ႏသိက္ခာႏ၊ ခွုမ်တဉ်ႏခါꩻဒျာႏ လောကပါလတရာꩻ (ဟိရီဩတ္တပ္ပတဲင်) မာꩻတဝ်းအကုသိုလ်ႏဒုစရဲက်၊ နေးဒျာႏမေတ္တာႏ၊ ရက်ဒျာႏသတ္တဝါႏ၊ နေးဒျာႏကရုဏာႏ-သညင်ꩻဒျာႏ သတ္တဝါႏ၊ မာꩻသီတဝ်းဝင်ꩻသက်လာꩻလာꩻ၊ လဲ့ꩻဖုဲင်းညာꩻသေႏသေႏ။ ရေႏဒျာႏထာꩻလွောင်ႏဗူႏ၊ ဒေါ့ꩻဒျာႏငေါဝ်းရျူႏ၊ ငေါဝ်းနာႏသာႏ၊ ဒေါ့ꩻဒျာႏ ငေါဝ်းအကျိုꩻထွာ၊ ဖြောဝ်ႏဒျာႏ ငွါအကျိုꩻအဝ်ႏꩻ စူꩻတဝ်းထာꩻမွန်းထာꩻပျောႏ၊ မာꩻတဝ်းအဖြေꩻအစာ၊ ကလိန်ႏကလဲ့ ချာႏမဲ့ချာႏနား-အံႏလဲဉ်ဒါႏတဝ်းဝင်ꩻ၊ တခွန်ꩻဒါႏတဝ်းထာꩻ၊ စွန်(စိုန်)ဒါႏတဝ်းထာꩻ၊ အုံဒျာႏသျင်ꩻသျင်ꩻ အပဲ့စ်ကင်ꩻကင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ထီႏတွမ်ႏမဲ့တဲ့ ကွပ်မဲ့တဲင် အကုသိုလ်ႏဖေႏကထွာမွုန်း နေးတွမ်ႏသတိꩻ ထိန်ꩻခါꩻမဲ့ဣန္ဒြေႏ၊ ဟွူန်တလေ့စားတဲ့ ထိန်ꩻခါꩻနားဣန္ဒြေႏ-စတဲင် ထိန်ꩻခါꩻသေႏသေႏ ဣန္ဒြေႏသူပါꩻနောဝ်ꩻသွူ။ လွေꩻငါတဲ့နဝ်ꩻ ဆွတ်ꩻချာတဲ့နဝ်ꩻ၊ ထွားတောက်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ ထွားတဖဲ့တ်တဲ့နဝ်ꩻ၊ ဒဲင်စူတဲ့နဝ်ꩻ၊ ဒဲင်ခင်ႏတဲ့နဝ်ꩻ သတိꩻအွဉ်ႏဒင်ႏ ဆင်ႏချင်ႏနေးဒျာႏသွူ၊ ထူႏသပိတ်တဲ့နဝ်ꩻ၊ ထူႏသင်္ကန်ꩻကုဋ်တဲ့နဝ်ꩻ၊ ထူႏအမျိုꩻမုဲင်ꩻတဲ့နောဝ်ꩻ သတိꩻအွဉ်ႏဒင်ႏ ဆင်ႏချင်ႏနေးဒျာႏသွူ။ မဉ်ႏဒေါ့ꩻလို့လို့နဝ်ꩻ အလွေꩻအသဲင်ꩻ အုံထွိုင်ႏ အုံလင်ꩻ အဒေါ့ꩻအဖြောဝ်ႏ အအုံအအောဝ်ႏ၊ လွေꩻခွဉ်ႏပေႏခွဉ်ႏတန် အစစအရာႏရာႏ နေးဒျာႏသတိꩻ ဆင်ႏချင်ႏခိꩻခိꩻဒျာႏသွူ။ မာꩻဒျာႏကုသိုလ်ႏတရာꩻ၊ ကျိုꩻစာꩻပယ်ႏကိလေႏသာႏ၊ အားထွုတ်မွေး ဝိပဿနာႏတဲင် လꩻဈာန်ႏ၊ လꩻအဘိညဉ်ႏ၊ လꩻပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏ်ႏ၊ ထီႏချာဇာတ်ရီးပန်အွဉ် ထွာလွဉ်နုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ခြုဲင်းဖြုဲင်ꩻဒေါ့ꩻဒါႏ၊ အာငါႏဘဝ ဒုက္ခချမ်ꩻသာႏ မော့ꩻဗာႏအမျိုꩻမျိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။ လꩻဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ်ႏတဲင် ကမာꩻကာယဒုစရဲက် နမ်းအကုသိုလ်ႏသား၊ ကဒေါ့ꩻဝစီဒုစရဲက် ဖြောင်းအကုသိုလ်ႏသား၊ ကယူႏမနော်ꩻဒုစရဲက် သꩻအကုသိုလ်ႏသား၊ အကုသိုလ်ႏကံႏအလွိုက် လိုꩻမွိုက်ခမ်းနယ်ႏ ကလွေꩻဗာႏအပါယ်ႏသားဖုံႏသူꩻတဲ့ ထီႏလို့။
ကမာꩻသုစရဲက်သား၊ ကမာꩻဒါႏနကုသိုလ်ႏသား၊ သီႏလကုသိုလ်ႏ၊ သမထကုသိုလ်ႏ၊ ဝိပဿနာႏကုသိုလ်ႏသား၊ ကုသိုလ်ႏကံႏအလွိုက်၊ ထွိုက်ရာꩻကလꩻ လိုꩻချမ်ꩻသာႏ၊ လူꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ဗျဟ္မာႏချမ်ꩻသာႏ၊ နိဗ္ဗာန်ႏချမ်ꩻသာႏဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏထီႏဒျာႏ၊ တွိုႏအနာလွို ထွာရဟန္တာႏ လꩻခန်းဒျာႏ နိဗ္ဗာန်ႏချမ်ꩻသာႏနောဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဒြပ်စင်
ဒြပ်စင် (Chemical Element) ဟဲ့ꩻ ဓာတုဒြပ်စင် ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ဒြပ်အလင်ရော်ꩻပါꩻတောဝ်း အောဝ်ႏ ဒြပ် တမျိုꩻဖြီႏဖြီႏ ကြောင်းကြောင်းစင်စင်နောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ ဒြပ်စင်နောဝ်ꩻသွူ။ ဓါတုဗေဒနယ်ꩻအလꩻ ဖꩻစေလီခေါ်ထဲင်းတလꩻတောဝ်းဒွုမ် ဒြပ်ဝတ္ထုတဗာႏယို ဟဲ့ꩻဗာႏ ဒြပ်စင် နောဝ်ꩻသွူ။ အွိုးဒြပ်စင်အကို ကအောဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ အဲစ်တမ်(Atom) နောဝ်ꩻ ဒြပ်စင်တဗာႏအတာႏအပေႏသွတ်ꩻအရန်းနောဝ်ꩻသွူ။ အဲစ်တမ်ကိုနောဝ်ꩻ ပရိုတွန်၊ နျူထရွန် တွမ်ႏ အီလဲတ်ထရွန် ဖုံႏ အောဝ်ႏပါသောꩻ့နောဝ်ꩻသွူ။
ဒြပ်စင်(ဓာတုဒြပ်စင်)အကို အဖွီသွတ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဟုဲက်ဒရိုစဲန် တောမ်ႏ ဟီလီယမ်တဲင် အဝ်ႏစကျာႏဝဠာႏ ပထမမိနစ်-၂၀ (the first 20 minutes of the universe)အကို ဗိတ်ဗန် နျူကလီယိုပေါင်ꩻစပ်မုꩻ (Big Bang nucleosynthesis) ဖန်ꩻဆင်ꩻခါꩻခါꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဒြပ်စင် ကရိုꩻယို အဲစ်တမ် ပါသော့ꩻတမျို့ꩻလွုမ်ꩻတဲင် ဒြပ်စင်တမျိုꩻအဲစ်တမ်အကို ကအောဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ပရိုတွန် အဆေ့ꩻအအာ အလꩻဟဲ့ꩻဖန် ချလင်ꩻလွေꩻဂဏန်ꩻအမုဲင် အဲတ်တမ်အမုဲင်ရဲဉ်ႏ(အဲတ်တေားမေတ်နမ်ဗာ) (Atomic Number) နောဝ်ꩻသွူ။
နိဂ္ဂဟိတန္တ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ခမ်းထီရေꩻ
thumb|ခမ်းထီရေꩻစနိစ် ထာꩻထီႏ ခမ်းထီရေꩻ (အိန်းကလေတ်: Politics) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဂရိငဝ်းငွါ- Πολιτικά ၊ အငဝ်းထန်ႏ - politiká (ပေါ်လဲတ်တစ်ခါ) ၊ အဓိပ္ပာယ်ႏ - "ဝေင်ꩻဖုံႏ အရေꩻ" ပေါ်ႏထန်ႏလင်ꩻလွဉ်ဒါႏ ငဝ်းငွါတမျိုꩻဒျာႏသွူ။ အစွိုꩻအဗူႏဖုံႏအကို ခွုမ်မာꩻ ဆုင်ꩻဖျတ်ချက်ဖုံႏ၊ နုဲင်းကဖန်းဖြယ်ဒါႏဝင်ꩻ အရွီးခိုႏရဲင်ꩻအာႏ မွေးတဝ်းလဲ့ အရာႏဂုဏ်ႏဖုံႏယို ကဆွိုက်ကပွိုင်းဝွို့ဒါႏ တဖြာꩻတစွိုꩻစီႏ အာႏဏာႏဆွိုက်စပ်ပုင်ႏဖုံႏ ခွုမ်မာꩻချက်ဒျာႏသွူ။ ကလွူꩻထွားဒါႏ ခမ်းထီရေꩻတောမ်ႏ အစိုႏရသီးနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ လိုꩻမုꩻသိပ္ပံဘာႏသာႏဖြယ်တဗာႏ ခမ်းထီရေꩻသိပ္ပံဒျာႏသွူ။
ကထောင်လွူꩻထွားစဲင်းမွေး ခမ်းထီရေꩻသားဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဂရိဒဿနပညာႏသျင်ႏသား လွူꩻအွဉ်စရီးဒျာႏသွူ။ ခမ်းထီရေꩻယို ဆုင်ꩻဖျတ်အီဒျာႏတောမ်ႏ လိုꩻအစွိုꩻအဗူႏ တဖူꩻစဲဉ်ႏဒျာႏသွူ။ ငဝ်းအသုင်ꩻယိုနဝ်ꩻ ယေဘူယအနေႏ နုဲင်းဒျာႏ ခမ်းထီအစိုႏရသီး ထာꩻမာꩻတန်ဖုံႏတကာႏတဝ်း လိုꩻဖုံႏအချင်ꩻချင်ꩻ ဆွိုက်စပ်မုꩻ၊ ခြွဉ်းဖြွမ်းဗူႏမုꩻ၊ သွဉ်ထူႏပညာႏတောမ်ႏ ပွိုင်းဝွို့ဒါႏ ဘာႏသာႏရေꩻ လိုꩻမုꩻအသောင်အရင်ꩻ ခရာႏဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနွို့ပါရဝ်းနေနေသွူ။ ခွုမ်မာꩻဆောင်ႏရွက်ဒါႏ ခမ်းထီတဖြုံႏဖြုံႏ အကျိုꩻစီꩻပွာꩻ လွိုင်ႏကွုန်ꩻထင်ႏထိုတာႏ၊ ညဆွာꩻတဉ်ႏခွောင်တာႏတောမ်ႏ ခွꩻငိမ်ꩻသာႏယာႏတာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻအွဉ်ႏထွော့ ခမ်းထီရေꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းထီရေꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏငါႏ သွုန်တွောင်းတရျားတွာ ထာꩻထီႏထာꩻယူႏ သꩻသဖော်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻသွူ။ လွꩻထီႏ၊ ရက်ပဲင်ꩻ၊ အစွိုꩻအဗူႏစွယ်ꩻ၊ ပါတီစွယ်ꩻ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏစွယ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏလိုႏကင်ꩻ အဝ်ႏလိုႏအဝ်ႏတဝ်းတဲင် အဝ်ႏလိုႏခွုမ်မာꩻပျတ်မွေးဒျာႏ ခမ်းထီအကျိုꩻဟဝ် ခမ်းသားအကျိုꩻယံဖုံႏသွူ။ ခမ်းထီရေꩻနဝ်ꩻ အအဲဉ်ႏအနေႏ ဟဝ်မတ်တောင်ꩻခါꩻ
လိုꩻဖြာꩻဖြာꩻ ခမ်းထီရေꩻထာꩻထီႏယို ဒေါ့ꩻဟော်ꩻဖြေ့ꩻလီ ခမ်းသားခြာ၊ တောမ်ႏ ခမ်းထီရေꩻ အကျောင်ꩻခရာႏ အလင်ယို အုံကိုမ်ခြိꩻထူႏမုꩻ၊ ထေဥပဒေႏ တောမ်ႏ မာꩻသျုက်တရေင်ဒါႏ တောမ်ႏခေးပြဲင်ႏဖက်တဖဲ့ꩻသားဖုံႏ ကစဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏယို ထူႏသုင်ꩻအီ အာႏရဲင်ꩻဖုံႏ ကပါဒါႏ အနယ်ꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏထူႏသုင်ꩻခါꩻခမ်းထီရေꩻကို နေနေသွူ။   ခေတ်ယိုတဗာႏစိုး ခမ်းထီဖုံႏအကို လိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အီႏဖော်ႏထန်ႏနယ် အွောန်ႏနယ်အီ ဝွေꩻသီးထာꩻထီႏ ထာꩻယူႏဖုံႏတာႏ ကဲဉ်းအာနဝ်ꩻ တယ်ႏထောင်ႏထူႏသုင်ꩻအီတောမ်ႏ ခမ်းထီရေꩻပါတီဖုံႏသွူ။ ပါတီအစွိုꩻနွို့ဖုံႏနဝ်ꩻ အီႏစွဲးကမ်း ဥပဒေႏ တောမ်ႏ အွဉ်ငါသား အပြောင်ꩻအလုဲင်ႏဖုံႏယို သꩻဖော်ꩻတူႏလွ ကိစ္စခရာႏသꩻဖော်ꩻတူႏညီႏချက်ဖုံႏ အခေႏနေႏတဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ပွယ်ꩻလွိုက်ရွေꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ တဗိုန်ပီတဝ်းဒါႏ ပါတီအစွိုꩻတန်ဖုံႏအခါႏ ခေးပြဲင်းဝင်ꩻဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
*
ကန္ဒာရာယနပုဏ္ဏာꩻ
ဗွေႏမဟာကစ္စာန ဟော်ꩻဖေႏ ကန္ဒရာယနပုဏ္ဏာꩻတရာꩻ
အွိုးခꩻတလဲင်ႏ- ဗွေႏမဟာကစ္စာနနဝ်ꩻ အဝ်ႏအုံ'မဓုရာခမ်း'၊ 'ဂုန္ဒာတခြာ'တန်ကိုအတွင်ꩻ 'ကန္ဒရာယနပုဏ္ဏာꩻဖြား'တဖြာꩻဖျော်လွဉ် ဗွေႏမဟာကစ္စာနထျꩻ၊ ပုဏ္ဏာꩻဖြားနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻလျားထွူစွဉ်ႏ ဗွေႏမဟာကစ္စာနနုဲင်းယို- မဟာကစ္စာနနဝ်ꩻ ကျိုႏဆွုမ်ႏတဝ်းပုဏ္ဏာꩻ၊ ထီႏထွꩻချာ ထီႏထွꩻငါ၊ ဟွုန်ထွꩻချာ ဟွုန်ထွꩻငါ၊ သက်ရွယ်ႏတန်ပုဏ္ဏာꩻဖြားဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ဝုဲင်ႏတဝ်း-တဲ့၊ ဖျော်သွူအငါတဲ့ 'အုံယိုကိုဟုဲင်း'နုဲင်းနဝ်ꩻပေႏငါတဲ့ အွဉ်ႏနယ်တောဝ်းခင်ႏလမ်း-တဲ့၊ ခွေကဟွုန်ဗာႏအတွိုင်ꩻ မွေးတန်ဗာႏ။ သက်ရွယ်ႏတန် ပုဏ္ဏာꩻဖြားနုဲင်းခွေယို ဖျော်သွူအငါတဲ့ ကျိုႏတဲ့တကျိုႏဆွုမ်ႏတဝ်း၊ ဝုဲင်ႏတဲ့တဝုဲင်ႏတဝ်း၊ ခင်ႏလမ်းတဲ့ တဒါဖေႏတဝ်း၊ ဟောဝ်မာꩻတဝ်း နုဲင်းယိုအီ"ဒေါ့ꩻစွဉ်ႏ နုဲင်းနောဝ်ꩻ။
"တကာႏပုဏ္ဏာꩻဖြားဟွေး- ပါꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ သက်ရွယ်ႏအဝ်ႏပေႏနေက၊ ကလူꩻအဝ်ႏဖြေင်းနေက၊ အဝ်ႏပေႏနေကခန်းတဲ့ယောဝ်း စူꩻတဝ်းမဲ့အာႏရွုံႏ၊ စူꩻတဝ်းနားအာႏရွုံႏ၊ စူꩻတဝ်းနေ့ꩻဖူအာႏရွုံႏ၊ စူꩻတဝ်းဖြေꩻအာႏရွုံႏ၊ စူꩻတဝ်းနမ်း(အခွေါင်းအရွ)အာႏရွုံႏ၊ ရာႏဂတဏှာႏ ကိလေႏသာႏပူꩻတဝ်း။ ရူꩻရာꩻတဝ်း၊ ထိုမ်ႏတဝ်းအာႏရွုံႏ၊ ခံႏစာꩻတဝ်း ကာမဂွုဏ်ႏအာႏရွုံႏငတ်ꩻပါꩻ၊ ပါꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ သက်ရွယ်ႏမဉ်ပေႏနုဲင်းမုဲင်ꩻပေႏတဲ့ယဝ်း ဟဲ့ꩻဗာႏ 'ပဏ္ဍိတော-လိုꩻထာꩻသူႏသေအဝ်ႏ ပဏ္ဍိတ၊ လိုꩻမျတ်လိုꩻကျသူႏတောႏကောင်ꩻ'၊ ထေရောတွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ-ဟဲ့ꩻဗာႏဒျာႏ 'လိုꩻသီႏလခွေါင်ခံႏ၊ လိုꩻသမာဓိခွေါင်ခံႏ၊ လိုꩻပညာႏခွေါင်ခံႏ၊ ဟဲ့ꩻထွိုက်ဒျာႏလိုꩻတန်' ဗွေႏဘုရာꩻဖန်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
တွိုႏနဝ်ꩻတဲင်ခါ- ကန္ဒရာယနပုဏ္ဏာꩻဖြားနဝ်ꩻ ထွိုင်ႏငါလွေꩻထေ့ တရေ့ခေါက်ꩻဝုဲင်ႏ၊ အကတူႏအွဉ်ႏနုဲင်ႏစွဉ်ႏ ဗွေႏမဟာကစ္စာန ခင်ႏတောႏထွူတွော့ꩻ 'ခွေသွဉ်းယိုနဝ်ꩻ မတ်သွော့ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ ဥပါႏသကာႏအတဖြာꩻ ဗွေႏဩ'၊ ပယ်ႏထိုꩻဝွေꩻထာꩻယူႏမာႏ၊ ခံႏထွာတောစွဉ်ႏဒျာႏ 'ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ'တဖြာꩻနောဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဇာတ်ဝတ္ထု(၁၀)ဒဿန
"ကဉ်ႏဝင်ꩻအစော့ꩻ-မော့ꩻထာꩻဒုက္ခ"
၁။ နာꩻကဉ်ႏသေင်ႏစော့ꩻနဝ်ꩻ တမော့ꩻတဝ်း ထာꩻဒုက္ခရိုꩻတဲ့ ပေါႏနာꩻကဉ်ႏ ဝင်ꩻပိုမူႏစော့ꩻနဝ်ꩻ မော့ꩻစွဉ်ႏထာꩻဒုက္ခ ဘဝဘို၊ အုဗာႏထောင်ႏကို။
၂။ စောကာꩻထွူ မဉ်ႏမာꩻသီထိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻတမွေးတဝ်း၊ တံႏသီ (သေဒဏ်)မော့ꩻဗာႏ၊ သံႏသရာႏထဲ့ငါးရုဲင်ꩻ။
၃။ ကမာႏခါနဝ်ꩻ မိနစ်ပဲင်ꩻလွုမ်ꩻ၊ ကထင်ႏဗာႏချာနဝ်ꩻ ဘဝပေါင်ꩻအာငါႏ၊ သွုမ်ꩻတဝ်းမွေးမုဲင်း မရေႏမရာႏ၊ တွမ်ႏမာꩻမာႏမွုန်းဝ်းလာꩻလာꩻနော။
"ရန်ႏသူႏ သွံမျိုꩻ"
၁။ ရန်ႏသူႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ (က) နမ်းကိုရန်ႏသူႏ (ခ) လမ်းကိုလမ်းသူႏ (ဂ) ခမ်းကိုရန်ႏသူႏ ၊ အဝ်ႏသွံမျိုꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
၂။ ပေါႏရန်ႏသူႏ နမ်းကိုအဝ်ႏနဝ်ꩻ အဗွေႏဗော့ꩻ ထာꩻဒုက္ခ။
၃။ ပေါႏရန်ႏသူႏ လမ်းကိုအဝ်ႏနောဝ်ꩻ လမ်းသားမော့ꩻ ထာꩻဒုက္ခ။
၅။ "ရန်ႏသူႏကရိုꩻနဝ်ꩻ တန်ႏတူႏတဝ်းတွမ်ႏ ထာꩻငိမ်ꩻချမ်ꩻထာꩻသာႏတဲင် ဆဲင်ႏရာꩻအနယ်ꩻ ပဲင်ႏမာꩻဝွေꩻဖန်ႏ၊ နေးတွမ်ႏဉာဏ်ႏ တွိုက်ꩻထန်ႏထိုꩻမꩻ ငိမ်ꩻခွꩻချမ်ꩻသာႏ" နဝ်ꩻသွူ။
နꩻပုတ်ꩻ တွမ်ႏ လိုꩻနုတ်ꩻ
၁။ နꩻပုတ်နောဝ်ꩻ - မူယပ်ꩻ လိုꩻနုတ်ꩻနောဝ်ꩻ - တွူယပ်ꩻ။
၂။ နꩻပုတ်နောဝ်ꩻ - အဲဉ်ထောဝ်းအငိုꩻ လိုꩻနုတ်ꩻနောဝ်ꩻ - အဲဉ်ထောဝ်းအကျိုꩻ။
၃။ နꩻပုတ်ꩻနောဝ်ꩻ - တထင်တောဝ်းအသို လိုꩻနုတ်ꩻနောဝ်ꩻ - တယံတောဝ်းသꩻကို။
"ထာꩻငမ်း ၄-မျိုꩻ"
၁။ ငမ်း - ဝင်ꩻ ၊ ၂။ ငမ်း - ထာꩻသီ ၊ ၃။ ငမ်း - သံႏသရာႏ ၊ ၄။ ငမ်း - ခန္ဓာႏ ထာꩻငမ်း အဝ်ႏ ၄-မျိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
"ထာꩻငမ်း ၄-မျိုꩻ အဓိပ္ပါယ်ႏ"
၁။ အာႏဏာႏအဝ်ႏသား၊ စူခွုမ်အဝ်ႏသား၊ ရွဉ်ခံꩻအဝ်ႏသား၊ အာႏရဲင်ꩻ တလာသား၊ စူထာꩻမွိုက်သား ခံႏနွောင်ꩻနိစ္စက်တဲင် (နွောင်ꩻတဝ်းဝင်ꩻတွော့ꩻ) ကငမ်းဗာႏအမျိုꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာ"လောကထွုံꩻစံႏ-ငမ်း"ထွာ"လောကဓံႏ-ငမ်း"နဝ်ꩻသွူ။
၂။ ငမ်းထာꩻသီ၊ ငမ်းဝင်ꩻမာꩻသီ၊ ထိုꩻထာꩻသီ-စတဲင် ကငမ်းဗာႏအမျိုꩻနဝ်ꩻ "သဗ္ဗေ ဘာယန္တိ မစ္စုနော-ထွာသꩻသားသတ္တဝါႏသီး ထွုံꩻစံႏငမ်း"နောဝ်ꩻသွူ။
၃။ ပေါႏမာꩻဒုစရဲက် အကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ မဲ့ꩻတွိုႏလွေꩻ အပါယ်ႏခမ်း၊ ထီႏလိုꩻဖြား လိုꩻဆာ လိုꩻသီ ထီႏဝင်ꩻမော့ꩻထာꩻဒုက္ခတဲင် လꩻသံႏဝွေႏဂ၊ ဝင်ꩻနိစ္စ ဝင်ꩻမာꩻဒုက္ခတဲင် ခံႏဗာႏထာꩻဒုက္ခ၊ မော့ꩻရောႏဂါႏတမျိုꩻမျိုꩻတဲင် အံႏမလꩻ-လွေꩻမဒါႏ၊ အဝ်ႏပြာႏထာꩻ ခြေင်ႏနေင်ႏခြေင်ႏလာ၊ ကွဲညညဝင်ꩻဗွိုႏတွော့ꩻ မော့ꩻထာꩻဒုက္ခ၊ ကွပ်တစွိုးစွိုးတဲင် အံႏမထာꩻ တလမ်းတလိုမ်း၊ ခံႏခရာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ ကွိုꩻခရာႏအဲဉ်ထဝ်း-အံႏမတွော့ꩻ မော့ꩻထာꩻဒုက္ခ၊ မော့ꩻထာꩻဒုက္ခစတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻတွော့ꩻ "ဘွုံႏဘဝဒုက္ခယိုနဝ်ꩻ အထွူဒါႏတောဝ်း၊ အသွတ်ꩻဒါႏတောဝ်း၊ လွစ်ထန်ႏ သံႏသရာႏမꩻ အီႏခွꩻချမ်ꩻသာႏ၊ အီႏမော့ꩻဗာႏဒွုမ် ထာꩻဒုက္ခနုဲင်းယို"သꩻကိုဟွုန်ငမ်း၊ "သံသာရ ဝဋ္ဋဒုက္ခတော မောစနတ္ထာယ-သေမဉ်လွစ်ခါႏခါႏခန်း သံႏသရာႏဝဋ်ဒုက္ခ၊ ကသေငမ်း သံႏသရာႏဝွဋ်ဒုက္ခအမျိုꩻနောဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာ"သံသာရဘီရုက-လိုꩻလꩻသံႏဝွေႏဂသား၊ လိုꩻသေငမ်း သံႏသရာႏသား"ထာꩻငမ်းနဝ်ꩻသွူ။
၄။ နီဗွေႏဘုရာꩻ ကဟော်ꩻခါꩻ အနယ်ꩻမွေး၊ အနယ်ꩻမဲဉ်ႏ "သတိပဋ္ဌာန်ꩻတရာꩻ ၄-ပါꩻ"အတွိုင်ꩻ အာႏထွုတ်မွေးစွဉ်ႏတရာꩻတဲင် သေငါꩻထီႏသေ၊ စဲင်းလေသဘော်ꩻဗွောင် ရုပ်နာမ်ႏအထွာအကုဲင်တဲင် "ဥဒယဗ္ဗယ-ဉာဏ်ႏ၊ ဘင်္ဂ-ဉာဏ်ႏ၊ ဘယ-ဉာဏ်ႏ"စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ ပေါႏလွဉ်တွော့ꩻ ဟွုန်ငမ်းခန္ဓာႏ အမျိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာ"ဝိပဿနာဉာဏ်ႏ"လိုꩻလꩻတရာꩻသား သငမ်းခန္ဓာႏနဝ်ꩻသွူ။
ထာꩻငမ်း ၄-မျိုꩻ တွမ်ႏလိုꩻ ၄-စား"
၁။ "ငမ်း-ဝင်ꩻ"နဝ်ꩻ နွောင်ꩻတဝ်းဝင်ꩻသား ထာꩻငမ်း။ ၂။ "ငမ်း-ထာꩻသီ"နဝ်ꩻ သꩻကအဝ်ႏသား ထာꩻငမ်း။ ၃။ "ငမ်း-သံႏသရာႏ"နဝ်ꩻ မော့ꩻထာꩻဒုက္ခ၊ လꩻသံႏဝွေႏဂသား ထာꩻငမ်း။ ၄။ "ငမ်း-ခန္ဓာႏ"နဝ်ꩻ အာႏထွုတ်တရာꩻသား၊ လꩻတရꩻသားထာꩻငမ်း။
"တမာဝါꩻချင်ꩻ - ရက်သွော့ဝင်ꩻ"
၁။ ကမော့ꩻစစ - ကဒေါ့ꩻစစ ငေါဝ်းရက်ကိုနဝ်ꩻ "တဝ်း-နက်" တပါတဝ်း၊ "ခွꩻညီꩻ-လျားပီ၊ အွီႏ-တရီးစိုးသက်"ဒေါ့ꩻဒျာႏ ငေါဝ်းရက်နုဲင်းနဝ်ꩻသေႏသေႏ။
၂။ ကထွာဝင်ꩻမူႏဝင်ꩻခိုတွင်ꩻနဝ်ꩻ ငေါဝ်းရျူႏတလေ့၊ ပယွုမ်းထေ့ꩻ ငလထ့ဒျာႏလို့ဝင်ꩻလွဉ်းလွဉ်း။
၃။ မော့ꩻတဝ်းလို့ဝင်ꩻတနီꩻတဲ့ နုဲင်းစွဉ်ႏအလာ၊ မော့ꩻတဝ်းလို့တဟာတဲ့ နုဲင်းစွဉ်ႏတနေင်ႏ၊ ဗေင်ႏမင်းချာ၊ ဗင်ႏမင်းငါ၊ ထီႏတမွာစွဉ်ႏလို့ဝင်ꩻ။
၄။ မွိုးဖါသဘော်ꩻတူႏ၊ နေးထူႏမင်္ဂလာႏ၊ ကေႏညာႏအမျာꩻငါ၊ ထွာလဲဉ်းတမာဝါꩻ၊ ပျောႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻ။
၅။ စစနဝ်ꩻရက်၊ ညညတွော့ꩻနက်၊ မဲ့ခူꩻကို မေတ္တာႏဖေ့၊ တမွာႏထေ့တောလို့ဝင်ꩻ၊ ခွန်နင်ꩻအာငေါဝ်း၊ ရိုꩻဒျာႏ မာဟောဝ်တဝ်း၊ ရိုꩻဒျာႏ ဝါꩻဟောဝ်တဝ်း။
၇။ သꩻမဉ်ႏလျားစိန်ႏစွော့ꩻလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻ ခွန်နင်ꩻသီး ယူႏလꩻလꩻချာ ကမော့ꩻစစလို့ဝင်ꩻ၊ ကဒေါ့ꩻစစလို့ဝင်ꩻꩻ ကထွာဝင်ꩻမူႏဝင်ꩻခိုတွင်ꩻနောဝ်ꩻနော။
'''"ထာꩻဒေါꩻ့တွမ်ႏလိုꩻ"
၁။ အုံတေ့ꩻငါႏထာꩻတဲ့ ဝင်ꩻထင်းလိုꩻတငွို့။
၂။ ဒေါ့ꩻတယွို့ငါႏထာꩻလွဉ်းလွဉ်းတဲ့ ထွာလိုꩻငေါဝ်းပြာ။
၃။ ဒေါ့ꩻအာလွဉ်ထာꩻတဲ့ ပါꩻရိုꩻလိုꩻဖုတ်ꩻတလီꩻဆျာႏ။
၄။ ဒေါ့ꩻဒျာႏ ငေါဝ်းရာႏဆꩻဆꩻမꩻ ထွာလိုꩻယံ။
'''"အငိုꩻတွမ်ႏအငိုꩻ - လိုꩻတွမ်ႏလိုꩻ"
၁။ လိုꩻယောင်ꩻတကုဲင် - ငေါဝ်းထီအွီႏ၊ တူႏတေခြုံငွီႏ - အထီခွူ။
၂။ ဆူႏသားမောက်ကြင်ꩻ - အကိုနွိုး၊ တကုဲင်လောင်ႏလွိုး - သꩻကိုဗွာ။
၃။ ရွှေနားပိတ်ဖြေင်း - ပအိုဝ်ႏထူႏ
ကောဝ်ႏဆူႏနင်းဆီ - မန်ႏမူႏကျွိုက်။
"ကုသိုလ်ႏသွံမျိုꩻ-အကျိုꩻသွံစား"
၁။ ဒါန အကျိုꩻနဝ်ꩻ ချမ်ꩻသာႏခြွေခြာႏ၊ (၂) သီႏလအကျိုꩻနဝ်ꩻ ချမ်ꩻသာႏ သက်ဆွာꩻ။ ၃။ ဘာႏဝနာႏအကျိုꩻနဝ်ꩻ ခမ်ꩻသာႏသုခလို့ ၄။ ဒါႏနနဝ်ꩻ ထွာသံႏသရာႏ စရိပ်လိုမ်း။ ၅။ သီလနဝ်ꩻ ထွာသံႏသရႏ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻဟောဝ်။ ၆။ ဘာႏ၀နာနဝ်ꩻ ထွာသံႏသရာႏ တဖူꩻသွတ်ꩻတွိုႏနိဗ္ဗာန်ႏ။
၁။ "အံႏလဲဉ်-နဝ်ꩻ အပဲစ်ဗွို့ꩻ၊ အံႏဒဲဉ်-နဝ်ꩻ ဟို့ꩻကွိုꩻ အဗဲစ်ဗွို့ꩻနဝ်ꩻ-ဟောဝ်၊ ဟိုꩻကွို့ꩻနဝ်ꩻ ဟောဝ်"။
၃။ ကလꩻသားနဝ်ꩻ ရိုꩻကီမဲစ်တဲ့ အပဲစ်အီႏခံႏဆုဲင်ꩻဗာႏ၊ ကသွုမ်ꩻသားနဝ်ꩻ ခံႏဆုဲင်ꩻဗာႏတဝ်း။
၄။ တခြိုꩻလဲဉ်၊ တခြိုꩻစွန်၊ တခြိုꩻတခွန်ꩻ၊ တတရာꩻတဝ်း အာႏဏာႏတခြိုꩻ (အဓမ္မိယလဒ္ဓ-ကလꩻတွမ်ႏတတရာꩻတဝ်းမျိုꩻ) ဖုံႏနဝ်ꩻ တခြိုꩻအပဲစ်ထွူႏ၊ တခြိုꩻအစွူႏသားလွဉ်းလွဉ်း။
"လွꩻကုဲင်းတွမ်ႏဟောဝ်ကုဲင်"
၁။ လွꩻမာꩻ လွꩻဒေါ့ꩻ လွꩻကျံႏ အကုသိုလ်ႏနောဝ်ꩻ ဟောဝ်ဒျာႏ။
၂။ ကုဲင်းမာꩻ ကုဲင်းဒေါ့ꩻ ကုဲင်းကျံႏ အကုသိုလ်ႏနောဝ်ꩻ ဟောဝ်တောဝ်း။
၄။ ကုဲင်းမာꩻ ကုဲင်းဒေါ့ꩻ ကုဲင်းကျံႏ ကုသိုလ်ႏနောဝ်ꩻ ဟောဝ်ဒျာႏ။
၅။ လွꩻအကုဲင်မျိုꩻနောဝ်ꩻ ဟောဝ်ဒျာႏ ဒုက္ခတောဝ်း။
၆။ ကုဲင်းအကုဲင်မျိုꩻနောဝ်ꩻ ဟောဝ်တောဝ်း ဒုက္ခ။
"ငေါဝ်းဆွုံꩻမꩻ တွမ်ႏ လိုꩻ၄-မျိုꩻ"
၁။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ အနမ်းနဝ်ꩻ ဆွုံꩻမꩻချာတဝ်း၊ ဆွုံꩻမꩻဝင်ꩻလွုမ်ꩻ၊ ဝွေꩻရိုꩻ- "ထွားနုဲင်းမွုန်းခွေ၊ နာႏခွေငေါဝ်းဟုဲင်း"အရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ။
၂။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ဆွုံꩻမꩻချာအနမ်းလွုမ်ꩻ၊ ဝင်ꩻနောဝ်ꩻ ဆွုံꩻမꩻပါတဝ်း၊ ဝွေꩻရိုꩻ- "ထွားနုဲင်းခွေယိုဟုဲင်း၊ ထွားနုဲင်းတဝ်းတဲ့လꩻ ကမ်းနာꩻသꩻ"အရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ။
၃။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ အနမ်းတဲ့ ဆွုံꩻမꩻချာ၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဆွုံꩻမꩻပါ၊ ဝွေꩻရိုꩻ- "ထွားနုဲင်းခွေယိုဟုဲင်း၊ နာႏပါခွေငေါဝ်းဟုဲင်း"အရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ။
၄။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ အနမ်းတဲ့ ဆွုံꩻမꩻချာတဝ်း၊ ဝင်ꩻတဲ့ တဆွုံꩻမꩻတဝ်း၊ ဝွေꩻရိုꩻ- "နီတဲ့နီဒျာႏ၊ ဝင်ꩻတဲ့ဝင်ꩻဒျာႏ၊ နမ်းအဝ်ႏတမ်ꩻဒျာႏ ပငါပရာꩻ"အရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏ။ လိုꩻ ၄-မျိုꩻနဝ်ꩻအကို "နမ်းတဲ့ဆွုံꩻမꩻချာ၊ ဝင်ꩻတဲ့ဆွုံꩻမꩻပါနောဝ်ꩻ" ထွာအယံသွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
'''"လိုꩻနုတ်ꩻတွမ်ႏမွန်ꩻဒေါဝ်"
၁။ လိုꩻနုတ်ꩻရိုꩻရိုꩻလွုမ်ꩻ၊ တမွန်ꩻတောဝ်းဒေါဝ်နဝ်ꩻ၊ ဝွေꩻထာꩻမာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအနုတ်တာႏ တမျိုꩻလွုမ်ꩻ၊ ဒုက္ခဗာႏထာꩻနုတ်တာႏနဝ်ꩻလွုမ်ꩻ။
၂။ လိုꩻနုတ်ꩻမွေးတဝ်း၊ သမ်းမွန်ꩻတောဒေါဝ်၊ ဝွေꩻထာꩻမာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏမွန်ꩻဒေါဝ်တာႏ တမျိုꩻလွုမ်ꩻ၊ ဒုက္ခဗာႏ မွန်ꩻဒေါဝ်တာႏနဝ်ꩻလွုမ်ꩻ။
၃။ နုတ်ꩻတဲ့နုတ်ꩻဒျာႏ၊ ဒေါဝ်တဲ့မွန်ꩻဒျာႏ၊ ဝွေꩻထာꩻမာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏနီဗာႏတဲင် ဒုက္ခဗာႏ နီမျိုꩻတာႏတွော့ꩻ အဟောဝ်တန်အီ၊ တွိုႏဒါႏစွဉ်ႏထꩻသီ။
၄။ နုတ်ꩻတဲ့နုတ်ꩻတဝ်း၊ ဒေါဝ်တဲ့ အွꩻတဝ်း၊ မွန်ꩻတဝ်း၊ ပွိုင်းပွို့တွမ်ႏ နဝ်ꩻနီဗာႏ ဝွေꩻထာꩻမာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ နဝ်ꩻနီဗာႏ ဒုက္ခရာႏအဲဉ်ထောဝ်း။
'''"ထာꩻဒေါ့ꩻ ရော့ꩻမာႏ"
၁။ ငေါဝ်းကဲဉ်းတငွါနဝ်ꩻ ဆာလဲဉ်း ခွဉ်းတဆင်း။
၄။ သိမ်ꩻဖြောင်း - ငိမ်ꩻကြောင်း
၅။ အုံငါႏတေ့ꩻတေ့ꩻ - ပါꩻအံႏစေ့ꩻ
၆။ ခံႏငါႏတေ့ꩻတေ့ꩻ - လိုꩻခွဉ်ႏဆေ့ꩻ
၇။ ရေႏဒျာႏငေါဝ်းပျက် - ထွာငေါဝ်းနက်
၉။ ခင်ႏပြွန်-ကဲင်ပြွꩻ-ငေါဝ်းပြွန်-စဲင်သꩻ။
၁၀။ ခင်ႏပြွန်-ဗဲ့ꩻလꩻ၊ ငေါဝ်းပြွန်-ဗဲ့ꩻနꩻ။
၁၁။ အံႏဖြာႏဝင်ꩻနဝ်ꩻ-နာႏသာႏ၊ သွမ်ꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ နားခါႏ။
၁၂။ စူတဉ်ႏတဝ်း-ထဲ့လီ၊ ဖြောင်းတဉ်ႏတဝ်း-ဖဲ့သီ။
'''"အန္တရာယ်ႏတွမ်ႏကာႏကွယ်ႏရေꩻ"
၁။ သသားအန္တရာယ်ႏ- လိုꩻအန္တရာယ်ႏ၊ လူꩻကုဲင်အန္တရာယ်ႏ၊ ကေထံ-စတဲင်အန္တရာယ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ကာႏကွယ်ႏရဲးခါꩻဗာႏတွမ်ႏ "မေတ္တာႏ-ပရိတ်၊ စူခွုမ်၊ လက်နက်၊ အရဲအဖွေါင်ꩻ"စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
၂။ ရောႏဂါႏအန္တရာယ်ႏ - ရောႏဂါႏအန္တရာယ်ႏနောဝ်ꩻ ကာႏကွယ်ႏရဲးခါꩻဗာႏတွမ်ႏ-"တသီႏ၊ ကြောင်းစင်ရေꩻ၊ ပရိတ်"စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
၃။ "သဘာဝအန္တရာယ်ႏ" - မေႏ၊ ထီ၊ တလီꩻ-စတဲင် သဘာဝအန္တရာယ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ကာႏကွယ်ႏရဲးခါꩻဗာႏတွမ်ႏ "သတိꩻ၊ အဆေင်ႏအရဲး၊ သိပ္ပံပညာႏ"-စတဲင် နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
၅။ ကိလေသန္တရာယ်ႏ - လောဘ၊ ဒေါသ-စတဲင် ကိလေႏသာႏအန္တရာယ်ႏဖုံႏယိုနောဝ်ꩻ ကာႏကွယ်ႏရဲးခါꩻဗာႏတွမ်ႏ "သီႏလ၊ သမထ၊ ဝိပဿနာႏ" သီႏလတွမ်ႏသမထ-နဝ်ꩻ လꩻကွို့ꩻ အငိမ်ꩻဆောင်းလွုမ်ꩻ၊ ဝိပဿနာႏနောဝ်ꩻမꩻ ငိမ်ꩻရောင်း-သိမ်ꩻကြောင်း လို့ထိုꩻစွဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
"အချိန်ႏတွမ်ႏအငိုꩻ"
၁။ နားရီႏချꩻခံꩻတဲ့ယဝ်း ပေါႏအချိန်ႏတမဲဉ်ႏတောဝ်းနောဝ်ꩻ အာႏကွိုꩻလꩻတောဝ်း။
၃။ ပါꩻလွင်းခေးလို့ဝင်ꩻ - (က) ကတကတ်ꩻဝင်ꩻ တစက္ကန့်ချိန်ႏနဝ်ꩻ - လꩻပထမ (ခ) ကတကတ်ꩻဝင်ꩻ နီစက္ကန့်ချိန်ႏနဝ်ꩻ - လꩻဒုတိယ (ဂ) ကတကတ်ꩻဝင်ꩻ သွံစက္ကန့်ချိန်ႏနဝ်ꩻ - လꩻတတိယ
"ယောင်ꩻဆင်ꩻတွမ်ႏသꩻရင်ꩻ"
၁။ နမ်းနောဝ်ꩻတရေꩻ- သꩻရင်ꩻဟောဝ်တောဝ်း၊ ဥပမာႏ - စောက်အာႏတဒွီ။
၂။ နမ်းနောဝ်ꩻတကုဲင် - သꩻရင်ꩻနောဝ်ꩻဟောဝ်၊ ဥပမာႏ - မောက်ကြင်ꩻရာႏ။
၃။ နမ်းတရေꩻ - သꩻရင်ꩻတဲ့ဟောဝ်၊ ဥပမာႏ - တခေါ့ꩻရာႏ။
၄။ နမ်းတဲ့တရေꩻတဝ်း - သꩻရင်ꩻတဲ့ဟောဝ်တဝ်း၊ ဥပမာႏ- ခယ်ႏခါးရာႏ။
၅။ နမ်းတဲ့တရေꩻ - သꩻရင်ꩻတဲ့ဟောဝ်နောဝ်ꩻ ထွာအယံသွတ်ꩻ။
၆။ နမ်းတဲ့တရေꩻတဝ်း - သꩻရင်ꩻတဲ့ဟောဝ်တဝ်းနဝ်ꩻ ထွာအညမ်းသွတ်ꩻ။
ထိန်ꩻသိမ်ꩻသွော့နီအမွီႏဟဝ်လီꩻ
ခေတ်ကာႏလအပြောင်ꩻလုဲင်ႏခါႏကို နီနာꩻခမ်းရင်ꩻသား စီꩻပွာꩻရေꩻ၊ လိုꩻမုရေꩻ၊ ပညာႏရေꩻ၊ ခြိုင်ႏသန်ꩻရေꩻ၊ ခမ်းထီရေꩻ စတဲင်အရေꩻမျိုꩻစွုမ်ႏဖုံႏလဲ့ ဆေꩻ့တွမ်ႏအာ ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုတခူႏတခဝ် အဝ်ႏနေနေသွူ။ နဝ်ꩻအကို ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုအဟဝ်လဲ့ပါ၊ အကုဲင်လဲ့ရော်ꩻနေနေသွူ။ ခေတ်ယိုတဗာႏနဝ်ꩻ မိဉ်ႏလွောက်ꩻလွဉ်ꩻအုံဒါႏတဲꩻ တိုꩻတက်မွိုင်၊ မိဉ်ႏလွောက်ꩻလွဉ်ꩻငါႏလဲꩻ ထဲ့ပြင်ꩻထိုꩻမားဒါႏသွူꩻ။ အပြောင်ꩻလုဲင်ႏခါႏကို အကာယားဒါႏနီထွုံꩻစံႏ နီယိုꩻယာႏဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏအာတန်သနယ်ဩ။ ယိုခါနဝ်ꩻ လိုꩻပေႏဒုံႏဒါႏတဝ်း တိန်ႏ နဝ်ꩻကဲဉ်းဆေ့ꩻဆေ့ꩻ လိုꩻပေႏ ဒုံႏဒါႏတဝ်း ထုံမောင်းနဝ်ꩻကဲဉ်းအာအာ သနယ်ဩ။ သဲစ်ကလွေꩻဒါႏစထာꩻတဲင် ပွစ်ဒါႏလဲဉ်း ဖုံး (phone )ဖုံႏသွူ။ ရဲဉ်ꩻသွမ်ꩻတောႏဖုံႏလဲ့ ငဝ်းကဲငဝ်း ဖေ့ယေန် ထွားစွဉ်ႏဒျာႏ ဖုံး ဖုံႏခြေင်ခြေင်သွူ။ ဖုံး ယိုလဲꩻ ခေတ်ယိုတဗာႏအလꩻ အုံအဝ်ႏရေꩻ၊ သွုပ်သံႏရေꩻ၊ စီꩻပွာꩻရေꩻ စတဲင်အရေꩻမျိုꩻအာဖုံႏတာႏ အဝ်ႏလိုႏနေနေသွူ။ ကွဲးတွော့ꩻတဲင် ယဟန်ႏသားနဝ်ꩻ သွုံꩻဒါႏတဝ်း လမ်းပါႏအရေꩻကုဲင်၊ သွꩻသဟာႏလဲ့သွုမ်ꩻ၊ တမာဝါꩻအွဉ်ႏကုဲင်အီဝင်ꩻတဲꩻအဝ်ႏဗော်ႏထာꩻသနယ်ဩ။
ကွပ်နဝ်ꩻမတဲင် တွမ်ႏသတိꩻတရာꩻတဲင် နီနာꩻသီးဖုံႏ အဝ်ႏလိုႏကျင်ꩻသွုံꩻလွဉ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခေတ်အလꩻလဲ့ အဝ်ႏလိုႏထူႏသွုံꩻ တခဝ်နဝ်ꩻ ဖေႏကခွိုင်းမွုန်း နီထွုံꩻစံႏယိုꩻယာႏလဲ့ အဝ်ႏလိုႏထိန်ꩻသိမ်ꩻသနယ်ဩ။ ထဲင်းတမျိုꩻနဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးထာꩻယူႏလီꩻအကိုလဲ့ အဝ်ႏလိုႏပယ်ႏခွါႏ အဝ်ႏလိုႏထူႏသွုံꩻတဝ်းဒွုမ်ဖုံႏသွူ။ ဥပမာႏ လိုꩻသီဒုံထန်ႏဟဝ်အီနွို့တဝ်းဒုံကိုဖုံႏ(ဖိုး ပနားသီ သမ်းအဝ်ႏယားသဲင်ꩻ)၊ ပါတွမ်ႏ ထွာတစွိုးတမျိုꩻတဲꩻ ယွူးပါꩻယိုပါꩻနဝ်ꩻမာꩻစတဲင်နဝ်ꩻစားဖုံႏနဝ်ꩻသနယ်ဩ။ နဝ်ꩻမꩻတဲင် ခေတ်ယိုတဲꩻဖေႏကခြေင်းနွောင်ꩻ နီယေန်ႏငဲထွုံꩻစံႏတဲ့ အဝ်ႏလိုႏထွို့ꩻစွီႏ လွေꩻလွဉ်ꩻပါနေနေသနယ်ဩ။ တဒုံတွမ်ႏတဒုံ တရပ်တွမ်ႏတရပ် လွောင်ႏဗူႏမုအွဉ်ႏအထျꩻတဲင် နေႏတွမ်ႏအဖျင်တရာꩻ အဝ်ႏလိုႏ တွိုင်ႏပင်ႏအုံကွံခွိုꩻခွိုꩻငါႏဝင်ꩻသနယ်ဩ။ နီနာꩻလိုꩻမျန်မာခမ်းသားနဝ်ꩻ ကိဉ်းအာ ခံႏနွောင်ꩻတဝ်း ဝင်ꩻဝွေႏဖန်ႏသနယ်။ တဒုံတွမ်ႏတဒုံ တဖြာꩻတွမ်ႏတဖြာꩻ မိဉ်ႏသေသွဉ်ဖေႏလွဝင်ꩻနဝ်ꩻ ဟဝ်ငါႏအမဲဉ်ႏဩ။ လိုꩻပေႏပိုလီအစွုပ်ဆုဲင်ꩻယို လိုꩻဖြားစခါသီး မိဉ်ႏဒေါ့ꩻသွဉ် ရိုꩻဒျာႏလိုꩻဖြားဗော့ဗဲ့၊ လိုꩻဖြားမိဉ်ႏဖေႏအနယ်ꩻ ရိုꩻဒျာႏ လိုꩻဖြားဒါႏတဝ်းလိတ် နဝ်ꩻစားဖုံႏသွူ။ ယိုနဝ်ꩻဟဝ်ထွာတဝ်းဩ။ နီသွဉ်းသီးနဝ်ꩻ ထီႏသေလိတ်ကိုကဲဉ်းအာ လိုꩻဖြားစခါနဝ်ꩻ နမ်းခွဲးကျုံႏ အာနဝ်ꩻသွူ။ နီလိတ်ကိုထာꩻထီႏတွမ်ႏ လိုꩻဖြားသီးနမ်းကျုံႏမိဉ်ႏပေါင်ꩻဆွုက်လွဝင်ꩻနဝ်ꩻ အီႏထွာအီ ထင်ႏထိုမုꩻအတန်တဗာႏအကျောင်ꩻ ဒင်ႏဆွိုက်ထွူတဲင် ထိန်ꩻသိမ်ꩻသွော့ဝင်ꩻ နီသွဉ်းသီးအမွီႏဟဝ်လီꩻတွမ်ႏ နီဘာႏသာႏ သာႏသနာႏအကျောင်ꩻ လောဝ်းဟွိုန်လွေꩻဗာႏ မူႏခို စွုမ်ႏဖြာꩻဩ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ယေန်ႏငဲးတာႏ
ထိုမ်ႏလောကအသွတ်ꩻ
"ရောဟိတဿသုတ် (လွင်းလွေꩻထိုမ်ႏ လောကအသွတ်ꩻ တွိုႏလꩻတဝ်း သီတခြို)"
ကမဉ်ꩻဒါႏ "ရောဟိတ"လူꩻပိုတဖြာꩻ လောဝ်းဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို- "ဩဗွေႏ- ဘုရာꩻမျတ်ဗွေႏဩ- တအုံဗာႏတဝ်း သန္ဓေႏအရပ်၊ တဖြားဗာႏတဝ်းအရပ်၊ တဆာဗာႏတဝ်းအရပ်၊ တသီဗာႏတဝ်းအရပ်၊ တကွုတ်ချာဗာႏတောဝ်းအရပ်၊ တပြောင်ꩻခြုဲင်းဗာႏတောဝ်းအရပ် (ထာꩻဖြားလောက၊ ထာꩻဆာလောက၊ ထာꩻသီလောက၊ ကွုတ်ဖျင်လောက ကသွတ်ꩻထိုꩻအရပ်)ဖုံႏနဝ်ꩻ လွေꩻတွိုႏနွောင်ꩻနေဟောင်း ဗွေႏဩ" "ရောဟိတဟွေး- အရပ်နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ လွေꩻတတွိုႏနွောင်ꩻတဝ်း' "ဩဗွေႏ ဘုရာꩻမျတ်ဗွေႏဩ- နီဗွေႏငေါဝ်းနဝ်ꩻ မဲဉ်ႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻဗွေႏဩ၊ မော့ꩻလဲင်ႏခါ ခွေသွဥဉ်ထွာဖို 'ရသေ့ꩻ-မဉ်ꩻရောဟိတဿ"တံꩻခိုꩻတန်၊ ကျောင်ႏထင်ႏနွောင်ꩻမို့ꩻလောင်း၊ လွေꩻထာꩻမွိုင်နုဲင်း 'ပြာႏကာႏသေင်ႏဟေ့ꩻ' (ပါꩻတဖြာꩻခꩻပြာႏ၊ ခꩻကာႏသေင်ႏဟေ့ꩻတဟေ့ꩻ၊ ပြာႏကာႏလွေꩻ သေင်ႏဟေ့ꩻတဟေ့ꩻနဝ်ꩻ မွိုင်တန်) တွမ်ႏခင်ႏကာမွိုင်မွိုင် တကားနဝ်ꩻ အဝ်ႏကွဉ်ႏလွင်းတွို့ꩻလွေꩻနေး။ အုံပဆာားဗာႏ 'အံႏဒဲဉ်၊ အွꩻထီ၊ လွေꩻအထွူႏအဖွီ၊ ဗေင်ႏထာꩻ'နဝ်ꩻလွုမ်ꩻ၊ လွိုအချိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ လွေꩻတိတ်ꩻတိတ်ꩻ၊ ဖေႏကတွိုႏမွိုင်မွိုင်တွော့ꩻ လောႏလွေꩻနေးထာꩻ၊ ညစွဉ်ႏ အနေင်ႏတရျာꩻဗွေဗွေ၊ လောကအသွတ်ꩻသူꩻ တွိုႏတဝ်း၊ ခွေသွဉ်း သီစောဝ်းထိုꩻစွဉ်ႏ တဖူꩻလောင်းနဝ်ꩻဗွေႏ၊ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻကရိုꩻဒါႏ 'အရပ်နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ လွေꩻတတွိုႏနွောင်ꩻတဝ်း'နီဗွေႏငေါဝ်းနဝ်ꩻ မဲဉ်ႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻ ဗွေႏဩ" လဝ်းဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ- "လူꩻပိုရောဟိတဟွေး- တကြဲမ်ကအဝ်ႏဒါႏ လိုꩻခန္ဓာႏကိုယိုနဝ်ꩻ 'ဒုက္ခသစ္စာႏလောက၊ သမုဒယသစ္စာႏလောက၊ နိရောဓသစ္စာႏလောက၊ မဂ္ဂသစ္စာႏလောက"အဝ်ႏ၊ တဲႏဗော့ꩻ တကြဲမ်ခန္ဓာႏကိုယို၊ သွတ်ꩻဗော့ꩻ တကြဲမ်ခန္ဓာႏကိုယို၊ ခွေဟော်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ။ ရောဟိတဟွေး- ပေါႏတအားထွုတ်တဝ်းတရာꩻ၊ ပေါႏတမာꩻတဝ်းကုသိုလ်ႏ၊ ပေါႏတတွိုႏတဝ်းနိဗ္ဗာန်ႏနဝ်ꩻ တကြဲမ်ခန္ဓာႏကိုကအဝ်ႏဒါႏ ထာꩻကွုတ်လောကအသွတ်ꩻ၊ ထာꩻဖြားလောကအသွတ်ꩻ၊ ထာꩻဆာလောကအသွတ်ꩻ၊ ထာꩻသီလောကအသွတ်ꩻ၊ ခန္ဓာႏဒုက္ခလောကအသွတ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ 'လွေꩻထာꩻမွိုင် နုဲင်းပြာႏ'(လွေꩻထာꩻမွိုင်လဲဉ်းတနတ်ရာႏ)ခန်းတဲ့ယောဝ်း လွေꩻတတွိုႏနွောင်ꩻတောဝ်း။ ရောဟိတဟွေး- အမွေးအမဲဉ်ႏ တဗာႏနဝ်ꩻ အားထွုတ်တရာꩻ၊ မာꩻဝိပဿနာႏ၊ မာꩻကုသိုလ်ႏတဲင် တွိုႏလꩻမဂ်ဖိုလ်ႏ၊ ထွာရဟန္တာႏပုဂ္ဂိုလ်ႏတွော့ꩻ နေးဒွုမ်၊ ကွုတ်ဒွုမ် တကြဲမ်ခန္ဓာႏနဝ်ꩻမꩻ 'ကာႏဗꩻလောကအသွတ်ꩻ၊ လို့သွတ်ꩻတမွတ်ꩻ'ငိမ်ꩻထိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိ၊ ရောဟိတဿသုတ်)
နိဒါန်း
လိတ်ယိုကတူႏစဲဉ်ႏနဝ်ꩻ ဒပ်ꩻခါꩻဖေႏ "နဲင်ႏငံႏအဒဝ်ႏဒဝ်ႏသုံꩻ ပါဠိအငဝ်းထန်ႏ"နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ ဗုဒ္ဓတရာꩻတောႏနဝ်ꩻ အထျꩻထျꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏမဇ္ဈိမဒေသ အိန္ဒိယခမ်းကို တွိုႏစွစ်ꩻလီလွေꩻ ကမ္ဘာႏတုံးနဲင်ႏငံႏ အထွောင်းထွောင်းကိုနဝ်ꩻ ပါဠိဘာႏသာႏငဝ်းငွါယို အွဉ်ႏထွာသုံꩻအီ ယာန်ႏဒင်ႏပသာအီအနေႏ ပျုလွေꩻသာႏသနာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ ဝိနယ်ꩻ'သုတ္တန်ႏ'အဘိဓမ္မာႏကရိုꩻဒါႏ ပိဋကတ်တရာꩻတောႏဖုံႏယို တွမ်ႏပါဠိဘာႏသာႏငဝ်းနဝ်ꩻ ဒင်ႏလွေꩻသင်္ဂါႏယနာႏ သူလဲင်ႏဗွေဗွေတွော့ꩻ ထိန်ꩻသိမ်ꩻပေါးထွားလွဉ်သွူ။ မန်းခမ်းကိုယိုလဲ့ ပါဠိဘာႏသာႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အွဉ်ႏအထျꩻတွော့ꩻ လွူꩻလွသွဉ်လွ ပါဠိဘာႏသာႏငဝ်းခင်ႏမွဉ် ပါဠိသဒ္ဒါႏကျမ်ꩻဖုံႏ၊ အဘိဓာန်ႏကျမ်ꩻဖုံႏထွူတဲင် တွမ်ႏပါဠိဘာႏသာႏငဝ်းကရိုꩻဒါႏ ဖြီသင်္ဘောꩻတွော့ꩻ ယားကာႏပိုန်းနွောင်ꩻအီလွ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ တရာꩻတောႏကရိုꩻဒါႏ ဓမ္မပင်ႏလင်ႏလယ်ႏတန်နဝ်ꩻသွူ။
ပါဠိဘာႏသာႏငဝ်းငွါနဝ်ꩻ တွမ်ႏဗွေႏဘုရာꩻသာႏသနာႏ တွိုႏလွေꩻကမ္ဘာႏတုံး နဲင်ႏငံႏအထွောင်းထွောင်းအကို ကထွာဒါႏ နဲင်ႏငံႏအာသျအခဝ်ကွဉ်ႏနဝ် သီရိလင်္ကာႏ၊ ကပူချား(ကမ်ဗောဒီးယားခမ်းထီ)၊ လဝ်ꩻခမ်းတွမ်ႏ ထုဲင်ႏခမ်းဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့သင်၊ ကထွာဒါႏ တုံးအခဝ်တွို့ꩻဥရောပနဲင်ႏငံႏ ပဉ်တစ်၊ ဂျာမနီ၊ အင်္လန်တွမ်ႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်းဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့သင် ပါဠိဘာႏသာႏငဝ်းယို ပါဠိသဒ္ဒါႏကျမ်ꩻ ကဗွောင်ခါꩻဒါႏအတွိုင်ꩻ ဟော်ꩻဖတ် ဒေါ့ꩻမဲဉ်ႏတနꩻလွဒျာႏ တွမ်ႏဌာန် ကရိုဏ်း ပယတ် သိထိလ ဓနိတ-စတဲင် ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓိဖုံႏနဝ်ꩻမꩻ နဲင်ႏငံႏဒေႏသအနေႏ အဝ်ႏခါႏညာꩻလွစွဉ်ႏလဲ့ အငဝ်းထန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ မဲဉ်ႏတနꩻနဲ့ဗိုန်လွဒျာႏ တွမ်ႏအထျꩻကအဝ်ႏအိန္ဒိယခမ်းကို အာရိယအငဝ်းနဝ်ꩻသွူ။ ပါဠိဘာႏသာႏငဝ်းနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏငဝ်း အဝ်ႏအိဉ်ဒိုဥရောပဘာႏသာႏ နားဟွိုန်ꩻပြောင်ꩻလွိုးငုဲင်ꩻ ဝိဘတ်တွယ်ꩻတဲင် မန်းခမ်းကို မန်းခမ်းရင်ꩻသား ဘာႏသာႏငဝ်းဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏငဝ်း အဝ်ႏမွန်ဂိုလီယန်ဘာႏသာႏနားဟွိုန်ꩻ ဧကဝဏ္ဏ ပုဂ္ဂလကဘာႏသာႏငဝ်းမျိုꩻတွော့ꩻ ဘာႏသာႏဗေဒအနေႏ ကွာႏခေါ်လွစွဉ်ႏကီလဲ့ မန်းခမ်းရင်ꩻသားဖုံႏနဝ်ꩻ ပါဠိဘာႏသာႏငဝ်းငွါယို မာꩻထိုꩻမန်းထာꩻထွူတွော့ꩻ အငဝ်းထန်ႏလွဒျာႏ မန်းနယ်ꩻ၊ မန်းပုံႏငုဲင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
နဲင်ႏငံႏအဒဝ်ႏဒဝ်ႏကသုံꩻ ပါဠိအငဝ်းထန်ႏတွမ်ႏ မန်းနဲင်ႏငံႏကသုံꩻ ပါဠိအငဝ်းထန်ႏနဝ်ꩻ ယထွောင်းထွောင်း အကွာႏအာမွေးစွဉ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ သမ်းအဝ်ႏလိုႏသေခါꩻလဲ့တရဝ်း၊ နဲင်ႏငံႏအဒဝ်ႏဒဝ်ႏ လိုꩻကကျင်ႏလဲပ်ပါဠိသားတွမ်ႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏကလွူꩻဒါႏကျင်ႏလဲပ် ပါဠိဘာႏသာႏမန်းခမ်းကိုသား ကဟော်ꩻ'ကဒေါ့ꩻဒါႏ ပါဠိဘာႏသာႏတဲ့သင် ဖေႏအဆင်ႏကပြေႏ ဖေႏကယိုꩻလဲ့တရဝ်း၊ တွိုႏဆုဲင်ꩻ (တဲႏထောင်ႏဗွောင်လွေꩻ ပရိယတ္တိတက္ကသိုလ်ႏ မဉ်ႏအောင်ႏမျင်ႏလွဉ်ခိန်ႏ) ကမ္ဘာႏတက္ကသိုလ်ႏဖုံႏအကို ကပါသော့ꩻဒါႏ တုံးအခဝ်ကွဉ်ႏဘာႏသာႏကိုခြာ ပါဠိဘာႏသာႏယို တဲႏစွဉ်ႏအခင်ႏမွဉ် အငဝ်းထန်ႏတဲင် ကဆဲင်ႏရာꩻပါဠိဘာႏသာႏပညာႏဖုံႏကို ဖေႏနေးကကျင်ႏလဲပ်လွို၊ ဖေႏနေးကထွꩻလꩻ ကမ္ဘာႏအဆင်းအရန်းတဲ့တရဝ်း၊ စတဲင်အခရာႏနုဲင်းယိုဖုံႏနဝ်ꩻ မာꩻပေါႏထွာလွဉ်အီ "နဲင်ႏငံႏအဒဝ်ႏဒဝ်ႏသုံꩻ ပါဠိအငဝ်းထန်ႏ"လိတ်ရဲဉ်ႏ အကျောင်ꩻနိဒါန်းဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ (ဝွန်ႏခံႏချက်-အဗွေႏဖြားကတဲမ်းနဝ်ꩻ တဲမ်းမန်းနေးဒျာႏ၊ ဆုဲင်ꩻနဝ်ꩻ သဲင်ꩻထွာလိုꩻလမ်းတဲင် မဉ်ꩻတွင်ႏတေား ခွန်ရာမနဝ်ꩻသွူအကျောင်ꩻ၊ ယိုနဝ်ꩻ တဲမ်းပအိုဝ်ႏလုဲင်ႏဖေႏအကျောင်ꩻ)
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:လိတ်လုဲင်ꩻ
ဗွေႏဗွန် ရာဇိန္ဒသီရိ ကျောင်ꩻနောင်တောင်ꩻ
အုံစကျောင်ꩻ
ဝွေꩻဗွေႏသက်တော်ႏ သက်တောႏထွိုင်ႏလꩻ ၉ နေင်ႏနဝ်ꩻ ၊ မွိုးဖါ ထင်ႏအပ်ထေ့ꩻခန်း ဗွေႏဆရာႏတောႏ ဗွေႏဗွန်နန္ဒဝံသ၊ ကျောင်ꩻနောင်တောင်ꩻထျꩻတဲင် ၊ အုံစခန်းဗွေႏဗွန်ကျောင်ꩻ သွဉ်စပါခန်း အတန်ꩻကျောင်ꩻတွမ်း လိတ်ပအိုဝ်ႏဖုံးသွူ၊ နေင်ႏ၁၃၄၆−ဗာႏတထိန်ႏလာဆန်ꩻ (၅)နီꩻနဝ်ꩻမွိုးဖါနီပါꩻ ခံႏထွာဖေႏပစ္စေꩻလစ်ပါꩻတဲင် ၊ ဗွေႏဆရာတော်ႏ နန္ဒဝံသ ထွာဖေႏ ဥပဇ္စျာယ်ႏဆရာတွော့ꩻ၊  ဗုဲင်လွေꩻခန်းသျင်ႏသွူ၊ အောဝ်ႏထွာသျင်ႏ ဖန်ဖေႏခန်းဘွဲ့ꩻမဉ်ꩻနဝ်ꩻ သျင်ႏရာႏဟုလာႏ နဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ သက်ထွိုင်ႏလꩻနေင်ႏ တဆီကို ၊ နေင်ႏ၁၃၄၇ ဗာႏ ဗွေႏစင်ꩻဝရသာမိ (ဟိုနမ်း) ထင်ႏပသာအပ်ဖေႏခန်း ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ ကျောင်ꩻအေးစေတီ ဗွေႏဆရာတောႏ ဘဒ္ဒန္တလက္ခဏသာမိထျꩻတဲင်၊  သွဉ်ထူႏလွေꩻခန်း ဝိနယာဒိနုဂ္ဂဟ လိတ်ဖြေႏပြန်ႏတာႏ မူလရန်းသွူ၊
အုံကျောင်ꩻအေးစေတီ ၂ ဝါႏထွိုင်ႏထွူ နေင်ႏ ၁၃၄၉ ပြောင်ꩻလင်ꩻအုံခန်းကျောင်ꩻဇောတိကာရာမ (၇န်းကင်ꩻ ဟိုပုံꩻ) နေင်ႏ ၁၃၅၀ ခြုဲင်းထင်ႏအုံတေားခန်းကျောင်ꩻ အောင်မဂ်လာ ဗွေႏဆရာႏတောႏ ဘဒ္ဒ န္တ ဉာဏဝံသထျသွူ၊ အောဝ်ႏ ကျောင်ꩻအောင်မဂ်လာခိန်ႏ ၃ နေင်ႏတွင်ꩻအောင်ႏမျင်ႏထွူလွေꩻခန်း အခြေပြုမူလရန်း တွမ်ႏ ပထမ အငယ်တန်ꩻဖုံႏသွူ၊ နေင်ႏ ၁၃၅၃− ဗာႏ ကြွꩻလင်ꩻအုံတေားခန်း ဝေင်ꩻမောႏလမျင်ႏ မြစေတီ လိတ်သွဉ်တွိုက် ( ရဲကျောင်း) ကိုသွူ၊ အောဝ်ႏကျောင်ꩻမော်ႏလမျင်ႏတွင်ꩻ  ၅ နေင်ႏအကို ထွူသွတ်အောင်ႏမျင်ႏလွေꩻခန်း  ပထမ အတန်ꩻတန် အကြီးတန်ꩻ တွမ်း အလတ်တန်ꩻ  ပထမ ကြီးတန်ꩻ ၂ ရန်း အဖြေႏလွေꩻဒါႏ လိတ်စေပွယ်ꩻကျောင်ꩻကိုနဝ်ꩻ အောင်ႏလꩻလွေꩻနေႏတွမ်ႏ ပါဠိနေးနဝ်ꩻသွူ။
သက်နီဆီတွင်ꩻ ထွာရဟန်ꩻ သက်နီဆီကို နေင်ႏ ၀၃၅၇ ဗာႏ− နေင်ႏထျꩻ ဒဲဉ်ဟားလောင်း (၆) နီꩻ၊ မွူးနီꩻ တနင်ႏလာႏ၊ မွူးရေဝ်ꩻခိုႏ ၉ နားရီႏ ပုဲင် (၄)မီးနှစ် ၂၃ −စက္ကန့် အခိန်ႏနဝ်ꩻ− ဝေင်ႏခွꩻရျှူႏ (အေးသာယာ) မူလာရာမ သေင်ႏထွိုင်ႏ ပရိယတ္တိလိတ်သွဉ်တွိုက်ကို ခဏ္ဍသိမ်ႏကို ဝေင်ႏတောင်ႏကီꩻ မြို့ဦး လိတ်သွဉ်တွိုက် ဗွေႏဆရာႏတောႏ ဘဒ္ဒန္တဣန္ဒက ထွာဖေႏဥပဇ္စျာယ်ႏဆရာႏ၊ မွိုးဖါနီပါꩻ စင်ꩻဖါမောင်ဖူး+ စင်ꩻမွိုးအွတ်ꩻသီးတွမ်ႏ ဒုံသေင်ႏထွိုင်ႏ စင်ꩻဖါကျွား+ စင်ꩻမွိုးဟိန်း တွမ်ႏ စင်ꩻဖါဦးတင်မြင့် (နမ်းဟူꩻ) သီးပိုလီꩻစွိုꩻ ခံႏထွာဖေႏ တကားတဲင် အောဝ်ႏသမဏႏ ဖဝကိုတွော့ꩻ ထင်းထွာခန်း အရန်းထို ဗွေႏစင်ꩻဖဝနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ အုံပြောင်ꩻတေား ဝေင်ꩻမန္တလေꩻ
သွဉ်ထူႏပညာႏ အုံပြောင်ꩻဗာႏ ခင်ႏလမ်ႏ ဝေင်ꩻမန္တလေꩻ
နေင်ႏ ၁၃၅၇−ဗာႏ ပြောင်ꩻအုံတေား မဟာအောင်မြေလေသာကျောင်ꩻတွိုက်၊ ကမ္ဘောဇကျောင်ꩻတဲင် သွဉ်ထူႏထွူလယင်း ဓမ္မာစရိယရန်းလိတ်ဝါႏဖုံႏနဝ်သွူ။
ဗွေႏဆရာႏတောႏ ရာဇိန္ဒ သီရိနဝ်ꩻတယ်ႏနေင်ႏ ၁၃၅၇−ဗာႏ ဗတွိုႏလွေꩻနေင်ႏ ၁၃၆၁ ဗာႏ ၅ နေင်ႏလွုမ်းလွုမ်း သတင်ꩻသုံꩻအုံလွေꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻမန္တလေꩻ လုမ်ꩻသွူ၊ အောဝ်ႏသတင်ꩻသုံꩻလွေꩻကျောင်ꩻဝေင်ꩻမန်ႏတလေꩻတွင်ꩻ ထွူသွတ်အောင်ႏမျင်ႏလꩻလွေꩻခန်း ဓမ္မာစရိယ ကျမ်ꩻထျꩻ ပါရာဇိကဏ်ႏတွမ်ႏသီလက္ခန်း ၂ −ကျမ်ꩻသွူ၊ ကျွꩻသဲင်ꩻဆိုႏချာကျောင်ꩻနောင်တောင်ꩻတွိုႏလွေꩻနေင်ႏ ၁၃၆၁ နေင်ႏကို ကွပ်ဗွေႏနန္ဒသာရယို တအုံတောဝ်းဒွုမ်ကျောင်ꩻ ထန်ႏထိုꩻညာꩻဒျာႏတဲင် တကားဖုံႏနဝ်ꩻ လင်ꩻပင်ꩻခန်းဝွေꩻဗွေႏတဲင်  ကျွꩻသဲင်အုံခန်း နောင်တောင်ꩻကျောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ၊
ဗွေႏဗွန်နောင်တောင်ꩻ ငေါဝ်းတန်ႏဖိုꩻ
အီႏထွာလွဉ် ဘာႏသာႏအဲဉ်ထောဝ်း (ဘာသာမဲ့)သေႏချာႏ မဉ်ႏထွာလွဉ်ဘာႏသာႏအဲဉ်ထောဝ်းနောဝ်ꩻ တွိုႏဆုဲင်ꩻဆုဲင်ꩻ နꩻမွူးယိုအီႏတွိုႏလွဉ်နီငွဉ်လောင်းသွူ။
ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယို သꩻထွူႏခရာႏထွာငါႏနောဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏဗွေႏလိုꩻကျောင်ꩻသီး နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻစွစ်ꩻလီတာႏဗဟိုႏစွိုꩻ(ပအဗစ)
200px|thumb|center|ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအလံႏတောႏ
အစွိုꩻမဉ်ꩻတွမ်ႏ အင်းရေႏချက်
အစွိုꩻထာꩻမာꩻတဖူꩻရဲဉ်ႏ။
လွိုက်ရွေꩻပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻစွစ်ꩻလီတာႏ အစွိုꩻအမုဆောင်ႏကိစ္စ
၁၇။ ဗဟိုႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ အွိုင်ႏ၊ ဒုံ အရန်းအလွောက်ꩻ ကအီႏလွိုက်ရွေꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻအမုꩻဆောင်ႏစွိုꩻနဝ်ꩻ - (က) ဒုံတွိုင်ꩻဒုံတွိုင်ꩻနဝ်ꩻ လွိုက်ဒင်ႏဗာႏ ပညာႏရေꩻကောႏမတီႏ။ (ခ) အဝ်ႏဒုံနမ်းတင်တဲင် လွိုက်ဗာႏအွိုင်ႏနမ်းတင်။ (ဂ) အဝ်ႏအွိုင်ႏနမ်းတင်တဲင် လွိုက်ရွေꩻထင်ႏဗာႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏနမ်းတင်။ (ဃ) အဝ်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏနမ်းတင်တဲင် လွိုက်ရွေꩻထင်ႏဗာႏ ဗဟိုႏနမ်းတင်။ (င) ဗဟိုႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ အွိုင်ႏ၊ ဒုံ ပညာႏရေꩻကောႏမတီႏနဝ်ꩻ အရန်းအလွောက်ꩻ စွုမ်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ စွုမ်ႏအွိုင်ႏ၊ စွုမ်ႏဒုံ ဖေႏကပါသော့ꩻဗာႏ။ (စ) ဝေင်ꩻနယ်ႏမုဲင်ꩻ၊ အွိုင်ႏမုဲင်ꩻ၊ ဒုံမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း အမျာꩻအတွက် ကအောင်ႏရွက်နွောင်ꩻဒါႏပုဂ္ဂိုလ်ႏ မဉ်ႏအဝ်ႏသော့ꩻအာနဝ်ꩻ ပါလွိုသော့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏ။ ၁၈။ အမျိုꩻသာꩻအတွက် ကဆောင်ႏရွက်နွောင်ꩻဒါႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻ - (က) ရော့ꩻဖေႏတာႏဝွန်ႏ အမျိုꩻမုဲင်ꩻလဲ့ ဖေႏတာႏဝွန်ႏဗာႏ။ (ခ) မွေးတဝ်းလဲ့ နေးတွမ်ႏသꩻစေႏတနာႏတဲင် ဝင်ꩻမဉ်ႏကွီလွဉ် ထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ အကျိုꩻမဉ်ႏရအဝ်ႏလဲ့ ဖေႏခွင်ꩻဗာႏ။ (ဂ) အခေႏအနေႏ မဉ်ႏရတဟဝ်တဝ်းလဲ့ ထူႏသိမ်ꩻချာဗာႏ။
ဖျင်အစွိုꩻဥပဒေႏကိစ္စ
၁၉။ မဉ်ႏလိုႏဖျင် အစွိုꩻဥပဒေႏနဝ်ꩻ (က) အရေꩻမဉ်ႏတတန်တဝ်းလဲ့ တွိုႏအစီꩻအဝွေꩻမꩻ ဖျင်ဗာႏ။ (ခ) အရေꩻမဉ်ႏတန်တဲ့ နေးထူႏအစွိုꩻသားဆန္ဒတဲင် ဖျင်ဗာႏ။ (ဂ) ဖျင်ဥပဒေႏမဉ်ႏထွူနဝ်ꩻ ဥက္ကဋ္ဌနမ်းကိုႏတဲင်ႏ တဲမ်းဗာႏစူမုဲင် (လက်မှတ်ထိုး)ထွူတဲင် ကျောႏညာႏဖေႏဗာႏ။ ၂၀။ ဗဟိုႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ အွိုင်ႏ၊ ဒုံ ဆုံꩻဖျတ်တထွူတဝ်းတဲင် ဆဲင်ႏရာꩻအရန်းရန်း ကဒင်ႏပျꩻလွဉ်ဒါႏ ပျဿနာႏဖုံႏနဝ်ꩻ - (က) ဆုံꩻဖျတ်ဖေႏဗာႏတဝ်း တလဲင်ႏချင်ꩻ။ (ခ) စဲစ်ဆေꩻအထျꩻအထောင်ꩻထွူမꩻ ဆုံꩻဖျတ်ဖေႏဗာႏ။ (ဂ) ဗဟိုႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ အွိုင်ႏ၊ ဒုံအရန်းအလွောက်ꩻ ဆုံꩻဖျတ်အတွိုင်ꩻ မဉ်ႏအဝ်ႏမွေးလဲဉ်းတဲ့ လိတ်လဝ်းနဝ်ꩻ ပယ်ႏထိုꩻဗာႏ။
လွောင်ႏဗူႏလွေꩻ ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻစွစ်ꩻလီတာႏအစွိုꩻကိစ္စ
၂၁။ (က) ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻစွစ်ꩻလီတာႏ ဗဟိုႏစွိုꩻ။ (ခ) ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻစွစ်ꩻလီတာႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏစွိုꩻ။ (ဂ) ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻစွစ်ꩻလီတာႏ အွိုင်ႏစွိုꩻ။ (ဃ) ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻစွစ်ꩻလီတာႏ ဒုံအစွိုꩻ သတ်မတ်လွေꩻ အရန်းရန်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ၂၂။ (က) ဗဟိုႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ အွိုင်ႏ၊ ဒုံ ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻစွစ်ꩻလီတာႏအစွိုꩻ သက်တန်ꩻနဝ်ꩻ သတ်မတ်ဖေႏ (၃)နေင်ႏ။ (ခ) အစွိုꩻသက်တန်ꩻ (၃)နေင်ႏမဉ်ႏဗွေထွူနဝ်ꩻ ဒင်ႏတသာဖျင်ဗာႏ အမုꩻဆောင်ႏတသာ။ (ဂ) အစွိုꩻသက်တန်ꩻ (၃)နေင်ႏ မဉ်ႏဗွေထွူတဲင် ကအီႏဒင်ႏတသာဖျင်ယင်းဒါႏ အမုꩻဆောင်ႏစွိုꩻနဝ်ꩻ အစွိုꩻသက်တန်ꩻအီႏဗွေ (၃)နေင်ႏ အဝ်ႏကုဲင်(၅)လာအယံတွင်ꩻ လွောင်ႏဗူႏဖေႏဗာႏ လွိုက်ရွေꩻရေꩻ (ကော်မရှင်)တွမ်ႏ တဲမ်းထွို့ꩻအစွိုꩻဥပဒေႏသား။ (ဃ) အစွိုꩻတသာ ပေါႏထန်ႏလွဉ်ရေꩻတာႏ လွိုက်ရွေꩻရေꩻ (ကော်မရှင်)စွိုꩻယို နာယကပုဂ္ဂိုလ်ႏတန်သီးသဘော်ꩻအတွိုင်ꩻ အစွိုꩻကိုလဲ့သင်၊ အစွိုꩻထန်ႏလဲ့သင် လွိုက်ရွေꩻနွောင်ꩻဒျာႏ။ (င) မဉ်ႏမဉ်ဒင်ႏချာဗော့ꩻ အစွိုꩻလီꩻသားလဲ့ ဒင်ႏနွောင်ꩻ၊ လွိုက်ရွေꩻလိုꩻတသာလဲ့ လွိုက်ရွေꩻနွောင်ꩻဒျာႏ။ (စ) ကအီႏဒင်ႏမျောက် လွိုက်ရွေꩻဒါႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻ ယိုꩻရာꩻ၊ လꩻရာꩻ၊ သꩻရင်ꩻစေႏတနာႏတအဲဉ်ထဝ်း၊ ခွုမ်မာꩻဒေါ့ꩻဖြဝ်ႏလဲ့ တဒါႏတဝ်း-စတဲင် ပုဂ္ဂိုလ်ႏစားယို လွိုက်ရွေꩻဗာႏတဝ်း။ (ဆ) ဩဇာႏ အာႏဏာႏအဝ်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏ၊ ပရိသတ်တင်ꩻလုဲင် အာႏကွိုꩻလꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏ၊ ပညာႏရေꩻအလောင်း သꩻဓာတ်အာႏရဲင်ꩻတလာပုဂ္ဂိုလ်ႏ၊ စွိုးခွိုꩻအလောင်း သꩻရင်ꩻစေႏတနာႏအဝ်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏ၊ ထာꩻထီႏထိုဆွာꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏ၊ ဒါႏလိတ်လုဲင်ꩻ ဒါႏပညာႏပုဂ္ဂိုလ်ႏစတဲင် အင်္ဂါႏကပြဲ့ꩻစုံႏဒါႏပုဂ္ဂိုလ်ႏ လွိုက်ရွေꩻဗာႏဒျာႏပုဂ္ဂိုလ်ႏစားနဝ်ꩻ။ (ဇ) အစွိုꩻသား ထာꩻမာꩻတဖူꩻရဲဉ်ႏ ဥပဒေႏယံတဲပ်နဲပ်အတာႏ ကလိုႏထဲမ်ဗဲ့ꩻကိစ္စနဝ်ꩻ (၃)နေင်ႏတလဲင်ႏ ထွားမွဉ်းဖျင်ဖေႏဗာႏ မဉ်ႏအဝ်ႏမွေးမဲဉ်းဒျာႏလဲ့ အွဉ်ႏတဉ်ႏချာဖေႏဗာႏ။
ပွယ်ꩻမော့ꩻခွဲးတွမ်ႏ ထောင်ထွားလွဉ်ꩻကိစ္စ
၂၃။ (က) တနေင်ႏ(၂)လဲင်ႏ မာꩻဖေႏဗာႏ ပွယ်ꩻမော့ꩻခွဲး။ (ခ) ပထမလဲင်ႏ ပွယ်ꩻမော့ꩻခွဲးနဝ်ꩻ ဒဲဉ်စေတ်ꩻလာ၊ ဒုတိယလဲင်ႏ ပွယ်ꩻမော့ꩻခွဲနဝ်ꩻ ကထိန်ႏလာ။ (ဂ) ပွယ်ꩻမော့ꩻခွဲးနဝ်ꩻ ဥက္ကဋ္ဌ မဉ်ႏတမွေးတဝ်းလဲ့ အွဉ်အကိုရေꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏ ဖစ်ဟဲ့ꩻဗာႏ။ (ဃ) အရေꩻမဉ်ႏပေါႏနဝ်ꩻ အခိန်ႏတရွေꩻတဝ်း ဟဲ့ꩻနွောင်ꩻဒျာႏ အစီꩻအဝွေꩻ။ ၂၄။ (က) တနေင်ႏ (၁)လဲင်ႏ ဗွောင်သွဉ်ဖေႏဗာႏ အစွိုꩻသား သဘော်ꩻတရာꩻသွဉ်တန်ꩻ။ (ခ) သဘော်ꩻတရာꩻသွဉ်တန်ꩻနဝ်ꩻ ဥက္ကဋ္ဌနမ်းကိုႏတဲင်ႏ ဗွောင်သွဉ်ဖေႏဗာႏ။ (ဂ) ဥက္ကဋ္ဌ မဉ်ႏတတန်ꩻဖုဲင်ႏတဝ်းနဝ်ꩻ ဥက္ကဋ္ဌခန်ꩻအပ် ပုဂ္ဂိုလ်ႏအပါꩻမုဲင်ꩻလဲ့ ထူႏတာႏဝွန်ႏခွုမ်မာꩻ ဆောင်ႏရွက်ဗွောင်သွဉ်လွေꩻဖေႏဗာႏ။ (ဃ) သဘော်ꩻတရာꩻသွဉ်တန်ꩻယို ခေတ်ကာလ အခေႏအနေႏအလꩻ ကလိုႏအပ်ဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻ၊ အစွိုꩻအင်းရွယ်ႏချက်တွမ်ႏ ထာꩻမာꩻတဖူꩻရဲဉ်ႏဖုံႏယို အစွိုꩻသားစွုမ်ႏဖြာꩻ ဖေႏကသေနာႏတဲင် ဗွောင်ဖေႏဗာႏသွူ။ (င) သဘော်ꩻတရာꩻယို အဝ်ႏဗဟိုႏတဲင် လင်ꩻဗာႏဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ အဝ်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏတဲင် လင်ꩻဗာႏအွိုင်ႏ၊ အဝ်ႏအွိုင်ႏတဲင် လင်ꩻဗာႏဒုံဆောင်ႏ လွေꩻအရန်းရန်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ၂၅။ (က) ဗဟိုႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ အွိုင်ႏ၊ ဒုံ အရန်းအလွောက်ꩻ စွုမ်ႏနေင်ႏတနေင်ႏတလဲင်ႏ ထောင်ထွားလွဉ်ꩻဗာႏ၊ ဟော်ꩻပါဗာႏတရာꩻ။ (ခ) ထောင်ထွားလွဉ်ꩻတွမ်ႏ ဟော်ꩻတရာꩻဖုံႏယို အစွိုꩻသားကားကအဝ်ႏ လွေꩻလို့လို့ဗာႏ။ (ဂ) လိုႏအပ်မုꩻအလꩻ မဉ်ႏလိုႏထဲင်းလိုꩻနဝ်ꩻ အစွိုꩻနွို့သား မွေးတဝ်းလဲ့ ဖစ်ဟဲ့ꩻပါနွောင်ꩻဒျာႏ။
ပွယ်ꩻတန်ရီလိတ်ပအိုဝ်ႏကိစ္စ
၂၆။ ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻစွစ်ꩻလီတာႏ ဗဟိုႏ/ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အရန်းအလွောက်ꩻ ကချꩻမတ်လင်ꩻဖေႏဒါႏ ပွယ်ꩻတန်ရီလိတ်ပအိုဝ်ႏနဝ်ꩻ စွုမ်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ စွုမ်ႏအွိုင်ႏ၊ စွုမ်ႏဒုံ အွဉ်ႏလွေꩻ ဖြေႏလွေꩻဗာႏ။ ၂၇။ ပွယ်ꩻတန်ရီလိတ်နဝ်ꩻ သံႏဃာႏကချꩻမတ်လင်ꩻဖေႏ တဖူꩻရဲဉ်ႏအတွိုင်ꩻ တယ်ႏဒဲဉ်သီႏ ဗꩻဒဲဉ်ရုတ်ꩻ (၃)လာအတွင်ꩻကို အွဉ်ႏလွေꩻဗာႏ။ ၂၈။ ပွယ်ꩻတန်ရီလိတ်ပအိုဝ်ႏနဝ်ꩻ တဝေင်ꩻနယ်ႏနဝ်ꩻ အွဉ်ႏဗာႏတနီꩻချင်ꩻ၊ အွဉ်ႏရီးဆုဲင်ꩻဝင်ꩻလꩻတဝ်း။ ၂၉။ ငဝ်းရီပုစ္ဆာႏနဝ်ꩻ ဗဟိုႏကချꩻမတ်အတွိုင်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအစွိုꩻ မဉ်ႏထေချာဒျာႏနဝ်ꩻ ဥက္ကဋ္ဌတန်သဘော်ꩻအတွိုင်ꩻ ပုဂ္ဂိုလ်ႏအပါꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ဖေႏတာႏဝွန်ႏနွောင်ꩻ၊ ဖေႏအပ်နွောင်ꩻဒျာႏ။ ၃၀။ ပွယ်ꩻတန်ရီလိတ်၊ စေလိတ်(စာမေးပွဲ)နဝ်ꩻ ဆဲင်ႏရာꩻ အွိုင်ႏဖွော်အွိုင်ႏမွဉ်ꩻ ထွားထိန်ꩻချာဗာႏဒျာႏ။ ၃၁။ အစေမဲဉ်ႏစေးလာႏယို အခေႏအနေႏအလꩻ ထွားချင်းစီႏဆင်ႏ မွဉ်းသုတ်သင်ႏ စီႏမန်ႏထွူတဲင် စဲစ်စုဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ အွိုင်ႏသင်ꩻရာꩻ ထွားခွုမ်မာꩻဗာႏ။ ၃၂။ ငဝ်းရီပုစ္ဆာႏတွမ်ႏ အစေမဲဉ်ႏစေးလာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဆဲင်ႏရာꩻဝေင်ꩻနယ်ႏ/ အွိုင်ႏထွားစီႏဆင်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻဖေႏဗာႏ။ ၃၃။ ငဝ်းရီပုစ္ဆာႏတွမ်ႏ အဖြေႏစေးလာႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ/ အွိုင်ႏမဉ်ႏတခွုမ်စံႏချာနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ အပ်ငါဗာႏဗဟိုႏ။ ၃၄။ ပွယ်ꩻအောင်ႏလိတ်တွမ်ႏ ပွယ်ꩻဖေႏအပ်ဆုꩻနဝ်ꩻ ထွားသွူဒေႏသ အခေႏအနေႏတဲင် ချင်းမာꩻဒျာႏ၊ အနယ်ꩻသီအဲဉ်ထဝ်း။ ၃၅။ ပွယ်ꩻတန်ရီလိတ်မွူးနီꩻနဝ်ꩻ တနေင်ႏတလဲင်ႏ အဝ်ႏဗဟိုႏ/ ဝေင်ꩻနယ်ႏကျောႏညာႏဖေႏဗာႏ အွိုင်ႏ/ ဒုံ လွေꩻအရန်းရန်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
သွဉ်တန်ꩻတွမ်ႏ သွဉ်တန်ꩻစာႏရင်ꩻကိစ္စ
၃၆။ ထွာနွောင်ꩻဆရာႏ လိတ်ပအိုဝ်ႏသွဉ်တန်ꩻယို တနေင်ႏ(၁)လဲင်ႏ ဗဟိုႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ အွိုင်ႏ ဗွောင်သွဉ်လွေꩻဖေႏဗာႏ အရန်းရန်း။ ၃၇။ စွုမ်ႏနေင်ႏ သွဉ်တန်ꩻစားရင်ꩻယို အဝ်ႏအွိုင်ႏပသာထင်ႏဗာႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ အဝ်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏ ပသာထင်ႏဗာႏဗဟိုႏ၊ အဝ်ႏဗဟိုႏ ကျောႏညာႏချာဖေႏဗာႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏစွုမ်ႏဆကီ။ ၃၈။ ရပ်ရာႏဒုံဆောင်ႏ စီꩻကန်ꩻတွမ်ႏ ကျောင်ꩻဆရာႏမူႏခို စီꩻကန်ꩻယို အခေႏအနေႏအလꩻ ထေဖေႏဗာႏ (မဉ်ႏလိုႏဖျင်ထဲင်းနေးလွုမ်ꩻလဲ့ ဖျင်ဗာႏ)။
မာꩻအလွောင်ႏအဗူႏကိစ္စ
၄၂။ ဂုဏ်ႏထူꩻ                                ဗဟိုႏ      ဝေင်ꩻနယ်ႏ      အွိုင်ႏ        ဒုံ (က) နာယကစွိုꩻအဆေ့ꩻသွတ်ꩻ           ၂၅             ၇               ၅           ၃ (ခ) ဥက္ကဋ္ဌစွိုꩻ အဆေ့ꩻသွတ်ꩻ                ၅              ၂               ၂           ၂ (ဂ) အွဉ်အကိုရေꩻစွိုꩻ အဆေ့ꩻသွတ်ꩻ     ၅              ၂               ၂           ၂ (ဃ) ဘဏ္ဍာႏစုရွမ်ရေꩻအစွိုꩻ                ၂              ၂                ၂           ၂ (င) ထွားစဲစ်ဆေꩻစာႏရင်ꩻစွိုꩻ                ၃              ၃               ၂            ၂ (စ) အွဉ်ရွုမ်ꩻကိုစွိုꩻ                           ၅               ၄              ၂            ၂ (ဆ) အစွိုꩻနွို့အဆေ့ꩻသွတ်ꩻ                ၂၅             ၇              ၃             ၃ တောင်ꩻသေꩻ/    = ဗဟိုႏစွိုꩻနဝ်ꩻ ဆဲင်ႏတမျိုꩻသာꩻလွုမ်း။ = ဝေင်ꩻနယ်ႏအစွိုꩻနဝ်ꩻ ဆဲင်ႏတဝေင်ꩻနယ်ႏလွုမ်း။ = အွိုင်ႏအစွိုꩻနဝ်ꩻ ဆဲင်ႏအွိုင်ႏတဖြုံႏလွုမ်း။ = ဒုံအစွိုꩻနဝ်ꩻ ဆဲင်ႏတဒုံလွုမ်းနဝ်ꩻသွူ။
ဗဟိုႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ အွိုင်ႏ၊ ဒုံ နာယကပုဂ္ဂိုလ်ႏစွိုꩻတာႏဝွန်ႏ
(က) သိမ်ꩻသေꩻခါꩻ       (ခ) မဉ်ႏလဝ်းဖြောင်းနေးတဲ့ တဲမ်းမတ်သေꩻခါꩻ သေႏသေႏချာႏချာႏထွူတဲင် သင်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻလဲ့ ဆောင်ႏရွက်ဖေႏဗာႏ။ (က) ဆွတ်ꩻထန်ႏထိုꩻကိစ္စ    (ခ) ပါနွို့သော့ꩻကိစ္စ          (ဂ) ဖျင်ဥပဒေႏကိစ္စ (ဃ) အမျာꩻကသေထွိုက်သေသင်ꩻကိစ္စဖုံႏယို နေးတွမ်ႏအစွိုꩻသား သဘော်ꩻဆန္ဒတဲင် ကျောႏညာႏထေနယ်ဖေႏဗာႏ။
ဗဟိုႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ အွိုင်ႏ၊ ဒုံ ပထမအွဉ်အကိုရေꩻတာႏဝွန်ႏ
၆၂။ မဉ်ႏလိုႏအကူႏအညီႏနဝ်ꩻ အစွိုꩻသားအပါꩻ/ဖြာꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ကွီနွောင်ꩻဒျာႏ။
ထွားစဲစ်ဆေꩻစာႏရင်ꩻစွိုꩻတာႏဝွန်ႏ
၇၀။ အစွိုꩻသားထာꩻမာꩻ ယံထွာအောင်ႏမျင်ႏလွေꩻအီတာႏ တနေင်ႏတလဲင်ႏ ကလူႏခံႏဒါႏရွဉ်တောင်ႏတာႏယို ရွဉ်တွမ်ႏစာႏရင်ꩻ မဲဉ်ႏတမဲဉ်ႏတဝ်း ထွားစဲစ်ဆေꩻဗာႏ။ ၇၁။ တနေင်ႏတလဲင်ႏ ကလူႏခံႏဒါႏရွဉ်ယို စွုမ်ႏဒုံ၊ စွုမ်ႏကျောင်ꩻ၊ စွုမ်ႏနယ်ႏ သော့ꩻတသော့ꩻတဝ်း ထွားစဲစ်ဆေꩻဗာႏ။ ၇၂။ ရွဉ်မဉ်ႏတဖျော်စွုမ်ႏတဝ်းဒွိုန်း/ ဖျော်သွူလဲ့ တွမ်ႏကချꩻမတ်သꩻခါꩻ ရွဉ်ဆေ့ꩻအာ မဲဉ်ႏတမဲဉ်ႏတဝ်းစားနဝ်ꩻလဲ့ ကအဝ်ႏကုဲင်ဒါႏ အထွောင်းနဝ်ꩻ တဲမ်းလိတ်လဝ်းဟွုန် (ကွီယင်း)ဗာႏ။ ၇၃။ တနေင်ႏ(၂)လဲင်ႏ ထွားစဲစ်ဆေꩻဗာႏစာႏရင်ꩻ တင်ꩻကျွစ်တလဲင်ႏ၊ ဒဲဉ်စေတ်ꩻတလဲင်ႏ။ ၇၄။ တနေင်ႏတလဲင်ႏ သျင်ꩻတန်ꩻယံထန်ႏနွောင်ꩻ၊ ယံချော်ပြေအတွက် တနေင်ႏတလဲင်ႏ ရွဉ်နွို့ရွဉ်ထန်ႏစာႏရင်ꩻယို စဲစ်ဆေꩻခွုမ်မာꩻဗာႏ။
တာႏဝွန်ႏခံႏ အွဉ်အစွိုꩻကိုအစွိုꩻတာႏဝွန်ႏ
၇၅။ အစွိုꩻသားလိတ်နွို့လိတ်ထန်ႏဖုံႏယို သိမ်ꩻဟဝ်ဖေႏဗာႏ။ ၇၆။ အစွိုꩻသားမတ်တန်၊ စာႏရင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွားခွုမ်မာꩻဖေႏဗာႏ။ ၇၇။ ဥက္ကဋ္ဌတွမ်ႏ အွဉ်အကိုရေꩻ ပုဂ္ဂိုလ်ႏသီး ဖေႏခွင်ꩻအလꩻ မဉ်ႏထွဉ်ႏထေလိတ်ကျောႏညာႏ၊ လိတ်ပင်ꩻ၊ လိတ်နိုꩻဆောႏ၊ လိတ်အမိန်းစွဉ်ႏစားယိုဖုံႏလဲ့ ခွုမ်မာꩻဖေႏဗာႏ။ ၇၈။ အရေꩻတန်အဝ်ႏတဲင် မဉ်ႏလိုႏထေလိတ်လဝ်းဟွုန်နဝ်ꩻ စူမုဲင် (လက်မှတ်ထိုး)တဲမ်းနွောင်ꩻဒျာႏ၊ ထေနွောင်ꩻဒျာႏ၊ ကျောႏညာႏနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။
ဗဟိုႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ အွိုင်ႏ၊ ဒုံ အစွိုꩻနွို့ပုဂ္ဂိုလ်ႏစွိုꩻ တာႏဝွန်ႏဝွတ္တရာꩻ
၇၉။ အစွိုꩻအတွက် ကအဝ်ႏလိုႏကူႏညီႏ ဆောင်ႏရွက်ခွုမ်မာꩻကိုဒါႏ အစွိုꩻသားထာꩻမာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ကူႏညီႏဆောင်ႏရွက်ခွုမ်မာꩻကိုဗာႏ။ ၈၀။ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ အစွိုꩻအင်းရွယ်ႏချက်/ ထာꩻမာꩻတဖူꩻရဲဉ်ႏဖုံႏ ယံဖေႏကအောင်ႏမျင်ႏ တွိုႏခြောင်ꩻလွေꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏရာꩻအရပ်၊ တွိုႏရာꩻအရပ် နိုꩻဆောႏတမာ ဖေႏအာႏလွေꩻဗာႏ အမျာꩻပရိသတ်။ ၈၁။ ဥက္ကဋ္ဌ၊ အွဉ်အကိုရေꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏသီး ကကွီလွဉ်ဒါႏ အကူႏအညီႏယို အခိန်ႏတရွေꩻတဝ်း ကူႏညီႏစွဲးထဲမ် ဆောင်ႏရွက်ခွုမ်မာꩻကိုဗာႏ။ ၈၂။ ဥက္ကဋ္ဌ၊ အွဉ်အကိုရေꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏသီး မဉ်ႏပင်ꩻလွဉ်၊ မဉ်ႏဖစ်လွဉ်နဝ်ꩻ အခိန်ႏတရွေꩻတဝ်း လွဉ်ဗာႏ။ ၈၃။ နာယက၊ ဥက္ကဋ္ဌ၊ အွဉ်အကိုရေꩻ၊ အစွိုꩻနွို့စစွဉ်ႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ နီလိတ်ပအိုဝ်ႏယို ဒါႏချာဗာႏစွုမ်ႏပါꩻပါꩻ/ စွုမ်ႏဖြာꩻဖြာꩻ။ ၈၄။ အစွိုꩻသားကားကအဝ်ႏ မီမဉ်ႏထန်ႏထိုꩻအစွိုꩻနဝ်ꩻ - (က) မဉ်ႏတွိုႏအစီꩻအဝွေꩻ ကွီထန်ႏဗာႏ။ (ခ) ကွဲႏတွော့ꩻ သွံပွန်းနီပွန်းတရိုꩻတဝ်း မဉ်ႏထွဉ်ႏထန်ႏထိုꩻအစွိုꩻနဝ်ꩻ အခိန်ႏတရွေꩻတဝ်း ထန်ႏထိုꩻဗာႏ။
တောင်ꩻသေꩻ
ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻစွစ်ꩻလီတာႏအစွိုꩻ ဥပဒေႏတွမ်ႏ တာႏဝွန်ႏဝွတ္တရာꩻယိုနဝ်ꩻ (က) ဗဟိုႏ     (ခ) ဝေင်ꩻနယ်ႏ   (ဂ) အွိုင်ႏ        (ဃ) ဒုံ ဌာနလစ်ꩻထွောင်း ထာမꩻမာꩻယို ထေညီꩻဝင်ꩻတထွောင်းချင်ႏတဲင် ဖတ်ထွားသွူလိတ်ယိုတွော့ꩻ ယူႏဒျာႏ ထီႏဒျာႏ သေနာႏဒျာႏသွော့ အဓိပ္ပါယ်ႏနုဲင်းယို - (၁) ဒုံကိုပညာႏရေꩻကောႏမတီႏ ဆဲင်ႏဒျာႏထာꩻမာꩻ ဒုံဆောင်ႏကိုလွုမ်ꩻ။ (၂) အွိုင်ႏပညာႏရေꩻကောႏမတီႏလဲ့ ဆဲင်ႏဒျာႏထာꩻမာꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏကိုလွုမ်ꩻ။ (၃) ဝေင်ꩻနယ်ႏပညာႏရေꩻကောႏမတီႏလဲ့ ဆဲင်ႏဒျာႏထာꩻမာꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏကိုလွုမ်ꩻ။ (၄) ဗဟိုႏပညာႏရေꩻကောႏမတီႏနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏတမျိုꩻသာꩻလွုမ်းဆꩻကီ တာႏဝွန်ႏအဝ်ႏလို့လို့နဝ်ꩻသွူ။ ထာꩻမာꩻအမျိုꩻမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း အဝ်ႏဒုံဆောင်ႏတဲင် ထင်ႏအွိုင်ႏ၊ အဝ်ႏအွိုႏတဲင် ထင်ႏကီဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ အဝ်ႏဝေင်ꩻနယ်ႏတဲင် ထင်ႏကီဗဟိုႏ လွေအရန်းရန်းနုဲင်းနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ အဝ်ႏဗဟိုႏဆꩻကီသူꩻတဲ့ လင်ꩻလဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ အွိုင်ႏ၊ ဒုံဆောင်ႏ အရန်းရန်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ပညာႏရေꩻကောႏမတီႏကရိုꩻနဝ်ꩻ "ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻစွစ်ꩻလီတာႏအစွိုꩻ"နဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏသမဲင်ꩻ
ထိန်ꩻသိမ်ꩻလွသွော့သဘာဝ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရုက္ခဗေဒ
ပအိုႏချင်ꩻချင်ꩻဖတဝ်းဝင်ꩻ
"ပအိုဝ်ႏချင်ꩻချင်ꩻ ဖတဝ်းဝင်ꩻ"
ခမ်းဒေါမ်တဲ့ ပအိုႏ (ပအိုႏ) ခမ်းကောင်တဲ့ ပအိုဝ်ႏ (ပအိုဝ်ႏ) ခမ်းကောင်တဲ့ပအိုဝ်ႏ (ပအိုဝ်ႏ) --- ခမ်းဒေါမ်တဲ့ ပအိုႏ (ပအိုႏ)- မွိုးနဂါꩻ ဖါဝိဇ္ဇာႏ ( အဝ်ႏတဖြုံႏချင်ႏ ပꩻလင်ꩻလွဉ် --- အဝ်ႏတဟိုꩻချင်ႏ လွူးလင်ꩻလွဉ်ꩻ--၂-လဲင်ႏ) ခမ်းဒေါမ်မဉ်ႏငွိုး မဉ်ႏငွိုး ခမ်းကောင်သား တလွိုး တလွိုး၊ ခမ်းကောင် မဉ်ႏငွိုး မဉ်ႏငွိုး ခမ်းဒေါမ်သား တလွိုး တလွိုး--- တလွိုး တလွိုး တလွိုးနုဲင်းနဲ့နော်။
အဝ်ႏခမ်းကောင် ထွတ်ꩻရွယ်ႏလင်ꩻ ဗꩻခမ်းဒေါမ် သွံလွိင်ခြောင် အဝ်ႏခမ်းကောင် ထွတ်ꩻရွယ်ႏလင်ꩻ တွိုႏခမ်းဒေါမ် ထီခြုံꩻခြောင်  ( မဉ်ႏတသေ့ꩻတဝ်း သေꩻတဝ်း၊ မဉ်ႏတသဲင်တဝ်း သဲင်တဝ်း-၂ လဲင်ႏ) ဖတဝ်း ဖတဝ်း ဖတဝ်းဝင်ꩻနဲ့နော်-။
ခမ်းဒေါမ်သားလိက် (နီလိက်)-- ခမ်းကောင်သားလိတ် (နီလိတ်) ခမ်းကောင်သားလိတ် (နီလိတ်) ခမ်းဒေါမ်သားလိက် (နီလိက်) နီလိတ်လုဲင်ꩻ --- ဖေႏနေးကဒါႏစွုမ်ႏဖြာꩻဖြာꩻ --- အဝ်ႏလိုႏသွဉ်ငါႏ နုဲင်းယိုခါ--- ဖေႏနေးကသေချာ မူႏတွမ်ႏခို--- အဝ်ႏလိုႏထွားချာ လိတ်လုဲင်ꩻကို --- (ခမ်းဒေါမ်သားလိက် (နီလိက်) ခမ်းကောင်သားလိတ် (နီလိတ်)-၂လဲင်ႏ) နီလိက် နီလိတ် နီလိတ်နုဲင်းနဲ့နော်- တွိုႏတနီꩻခါ ဖေႏနေးကထွာ လိတ်မွူးတမွူးငါ တွိုင်ႏပင်ႏယင်းဝင်ꩻနော်--- တွိုႏတနီꩻခါ ယံဖေႏကထွာ လိတ်မွူးတမွူးငါ ဆွေꩻနွေꩻယင်းဝင်ꩻနော်--- ဖေႏကတိုꩻတက် (တိုꩻတက်) ဖေႏကယမ်ထဲင်း (ယမ်ထဲင်း) ဖေႏကတိုꩻတက် (တိုꩻတက်) ဖေႏကယမ်ထဲင်း (ယမ်ထဲင်း) ဟဝ်ထဲင်း (ယမ်ထဲင်း) ဟဝ်ထဲင်းဝင်ꩻယိုနော်---
ဝေင်ꩻခန်းတီး
ဝေင်ꩻခန်းတီး (မန်း: ခန္တီးမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Hkamti) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်တွို့ꩻထင်ꩻ သကုဲင်းတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်ထင်ꩻ ခန်းတီးခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏခန်းတီးကို ကအဝ်ႏဒါႏ ခရဲင်ႏဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၈၉၇ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ခန်းတီးနယ်ႏကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻအဝ်ႏ ၁,၃၃၁ ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:သကုဲင်းတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ပအိုဝ်ႏအာႏဇာႏနီႏမွူးနီꩻ
ပအိုဝ်ႏမွူးနီꩻအာႏဇာႏနီႏနီꩻ (အဲင်းကလေတ်: Pa'O Martyrs' Day) ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထူႏဂုဏ်ႏလွေꩻ ကလဲဉ်းခိုႏချာ မဟာမစာႏ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ အောဝ်ႏအတိက်ꩻနျꩻခံႏဘဝ ဖေႏကလွစ်ထန်ႏလꩻနောဝ်ꩻ တခေတ်ထွူတခေတ် တစွုပ်ထွူတစွုပ် ရက်ခွိုꩻသꩻဓာတ်ကအောဝ်ႏဒါႏ အာႏဇာႏနီႏပုဂ္ဂိုလ်ႏ လိုꩻယံလိုꩻကျ ကထွာဒါႏအွဉ်ငါ ခေါင်းဆောင်ပေႏတန် အရန်းရန်းတွမ်ႏ သွꩻဟောဝ်ထာꩻမာꩻဖက် ပအိုဝ်ႏအာႏဇာႏနီႏပုဂ္ဂိုလ်ႏသီး ကားကအဝ်ႏဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ အာႏဇာႏနီႏ ကရိုꩻဒါႏငေါဝ်းနောဝ်ꩻ မန်းငေါဝ်းလဲ့မွေးတောဝ်း၊ ပအိုဝ်ႏငေါဝ်းလဲ့ မွေးတောဝ်း၊ ပါဠိငေါဝ်းဒျာႏ၊ အောဝ်ႏအာဇာနေယျာ ပါဠိဝေါဟာရကို တဲမ်းထန်ႏလွဉ်ဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ အာႏဇာႏနီႏပုဂ္ဂိုလ်ႏကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွားတောဝ်းနမ်းတာႏ၊ မာꩻတောဝ်းနမ်းအကျိုꩻ၊ ခမ်းထီတွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻ အကျိုꩻဖေႏကအောဝ်ႏ၊ ကအောဝ်ႏထိန်းထံႏခွုမ်မာꩻဖေႏဒါႏ လိုꩻပုဂ္ဂိုလ်ႏယို ဟဲ့ꩻဗာႏ အာႏဇာႏနီႏနောဝ်ꩻသွူ။
မဉ်ႏအွော့ꩻလန်ႏချာဗာႏ သမဲင်ꩻလိတ်လာႏ မဲ့ငါလောင်းကို အအဲဉ်ႏနောဝ်ꩻ ခြဲ့ꩻနယ်ႏလွိုဆန်ရေꩻစိုးကို ဗွေႏဆရာႏတောႏ မရမ်းချောင်တွမ်ႏ ပိုလ်ႏခံꩻ (ခမ်းဒွမ်)သီးလဲ့သင်၊ ခမ်းကောင်ဖဲ့ꩻ ခွန်အိုးတွမ်ႏ ပိုလ်ႏပန္တထွဉ်ꩻသီးလဲ့သင်၊ ခြဲ့ꩻနယ်ႏလွိုဆန်ရေꩻ တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကို ထွာအာႏဇာႏနီႏခေါင်းဆောင်တန်ဖုံႏဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ပဒေႏသရာဇ်လွိုဆန်ရေꩻ တွိုက်ꩻပွယ်ꩻကို ဖြားတန်ကျောင်ꩻတိယွုံꩻ(ဟဲ့ꩻ) ဖြားတန်ကောင်ခယ်ႏ၊ ဖြားတန်ကောင်ပြုဲင်၊ ဖြားတန်နာꩻစေတ်သောက်၊ စောက်ꩻဖါးခွန်စီ၊ ဖြားဗွာဦးဖြူ(တောင်ႏကီꩻ)၊ အမတ်အောင်ႏသာႏ၊ ဗိုလ်ချန်ဇုံ၊ ဗိုလ်ဟိန်မောင်၊ ဖြားဗွာလှဖေ၊ ဗိုလ်ချုပ်စံသိန်း စတဲင် အွဉ်ငါခေါင်းဆောင်တန်ဖုံႏနောဝ်ꩻ နွို့သမဲင်ꩻအာႏဇာႏနီႏပုဂ္ဂိုလ်ႏတန်ဖုံႏဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါ ခေါင်းဆောင်တန် ဖြားဗွာလှဖေ အနိစ္စခန္ဓာႏကပြောင်ꩻထိုꩻနောဝ်ꩻ မဉ်ႏတွိုႏ နေင်ႏ ၁၃၇၉-ဗာႏ၊ လာတောႏလင်ꩻလောင်း (၅)နီꩻယို လꩻလဲဉ်းနေင်ႏပေါင်ꩻ(၄၂)နောဝ်ꩻသွူ။ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါ ခေါင်းဆောင်တန် ဖြားဗွာလှဖေ အနိစ္စခန္ဓာႏကပြောင်ꩻထိုꩻဒါႏမွူးနီꩻယို နေင်ႏ ၁၉၇၆-ဗာႏ၊ လာဇန်နဝါရီကို ဝေင်ꩻနယ်ႏသီႏသဲင်ႏ၊ အွိုင်ႏနာꩻသံ၊ ဒုံလုံးဒါ ဗွေႏဗွန်ကျောင်ꩻကို ကမာꩻလွေꩻဒါႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအစွိုꩻ (PNO)ပထမလဲင်ႏ ပွယ်ꩻညီႏလာႏခံႏတန်ကို ကကျွꩻထင်ႏလွဉ်ဒါႏ ပုဂ္ဂိုလ်ႏကားကအောဝ်ႏ (ကန့်ကွက်)သားအဲဉ်ထောဝ်းတဲင် အွဉ်ႏထွော့လွေꩻ ပအိုဝ်ႏမွူးနီꩻအာႏဇာႏနီႏ"နီꩻ"နောဝ်ꩻသွူ။
နောဝ်ꩻမꩻ အောဝ်ႏခမ်းအဲဉ်ထောဝ်း ထီအဲဉ်ထောဝ်း အညတြလိုꩻမျိုꩻဘဝ ဖေႏကတွိုႏဆွိုက်ချာ ခမ်းထီအောဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဘဝနောဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏခွိုꩻရက်သꩻဓာတ်တွော့ꩻ ခမ်းထီတွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻအတာႏ ခံႏယပ်ꩻခံႏခုဲင်ႏ ကစွဉ်ꩻလွေꩻလဲဉ်းသွီႏသက် ခေါင်းဆောင်ပေႏတန်တွမ်ႏ သွꩻဟောဝ်ထာꩻမာꩻဖက် ကေꩻဇူꩻတရာꩻယို ဖျတ်နွောင်ꩻတောဝ်းတန်ႏဖိုꩻ၊ ပအိုဝ်ႏခမ်းသား သွိုန်ႏဖူꩻသꩻရာႏသꩻမောင်ꩻကို မုဲင်ꩻခါမꩻလဲ့ အွဉ်ႏဖေင်ꩻနွောင်ꩻတောဝ်း စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါ ခေါင်းဆောင်ပေႏတန် အရန်းရန်းတွမ်ႏ သွꩻဟောဝ်ထာꩻမာꩻဖက် ကေꩻဇူꩻတရာꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ဆဲင်ႏရာꩻ တာႏဝွန်ႏအောဝ်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏ လိုꩻတန်အရန်းရန်း ယံကတမာလွေꩻဖေႏ ခမ်းသားမွိုးဖါ၊ ခမ်းထီတွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻအတာႏ ကထဲ့သွုမ်ꩻလဲဉ်းဒါႏ၊ အနိစ္စခန္ဓာႏကပြောင်ꩻထိုꩻလဲဉ်းဒါႏ အာႏဇာႏနီႏခေါင်းဆောင်ပေႏတန် အရန်းရန်းတွမ်ႏ သွꩻဟောဝ်ထာꩻမာꩻဖက်ဖုံႏ အဗွိုန်အဂွုဏ်ႏ ကေꩻဇူꩻတရာꩻယို မဉ်ႏတွိုႏလာတောႏလင်ꩻလောင်း(၅)နီꩻနောဝ်ꩻ အီႏဖြော်ဆပ်ꩻချာလွေꩻ ပုဂ္ဂိုလ်ႏအာႏဇာႏနိႏ လိုꩻယံလိုꩻကျသီးဖုံႏ ကေꩻဇူꩻတဲင် ပအိုဝ်ႏခမ်းကောင်တဲ့နောဝ်ꩻ၊ ပအိုဝ်ႏခမ်းဒွမ်တဲ့နောဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏကလွေꩻအောဝ်ႏဒါႏ ဝင်ꩻခမ်းတဲ့နောဝ်ꩻ၊ နေးတွမ်ႏရက်ခွိုꩻသꩻဓာတ် စေႏတနာႏစင်စင်ဗွာဗွာတွော့ꩻ ဒုံ၊ အွိုင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ ခမ်းအလွောက်ꩻ ယံကမာꩻလွေꩻဖေႏသွော့ မွူးနီꩻအာႏဇာႏနီႏ'နီꩻ'အထိန်ꩻအမုဲင် အခန်ꩻအနာꩻနောဝ်ꩻသွူ။ မဉ်ႏမာꩻလွေꩻ မွူးနီႏအာႏဇာႏနီႏ'နီꩻ' အထိန်ꩻအမုဲင် အခန်ꩻအနာꩻနောဝ်ꩻ ပင်ꩻမော်၊ ပင်ꩻသံႏဃာႏ လောင်ꩻပါသွမ်ꩻဖျူႏ ကပ်လူႏပါဒဲဉ်ဗွာ ကပ်လူႏဖေႏပါသွော့ သင်္ကန်ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။
မွူးနီꩻအာႏဇာႏနီႏ'နီꩻ'ကို ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻကားကအောဝ်ႏ လွူးဗဲင်းသꩻအာႏဇာႏနီႏ၊ လွူးဗဲင်းသꩻရက်စွိုးခွိုꩻ၊ ယူႏလꩻဗဲင်း အာႏဇာႏနီႏပုဂ္ဂိုလ်ႏပေႏတန်ဖုံႏ၊ မွူးနီꩻအာႏဇာႏနီႏ'နီꩻ'ယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏပုဂ္ဂိုလ်ႏအာႏဇာႏနီႏ ဖေႏလူႏလွေꩻ သွီႏသက်မွူးနီꩻတဲင် ပအိုဝ်ႏတစွိုးခွိုꩻလွုမ်း သꩻပေႏသꩻတနဲင်းငါႏနောဝ်ꩻမꩻ စွုမ်ႏဒုံစွုမ်ႏဆောင်ႏ ယံယွိုင်ႏဖေႏသွော့ စွိုးခွိုꩻအလံႏ၊ မဉ်ႏယွိုင်ႏအလံႏနောဝ်ꩻ ယွိုင်ႏတွိုက်ကီမွိုန်း လံႏထွန်ႏနာ၊ ချꩻဖွိုႏလင်ꩻသွံပေႏရပ်တွော့ꩻ ယံယွိုင်ႏလွေꩻသွော့ဝင်ꩻ ပငါပရာꩻအကျောင်ꩻ နေးတွမ်ႏမေတ္တာႏ စေႏတနာႏတန်တန်အာအာတဲင် ဖေႏသေလွေꩻဗာႏ တွမ်ႏရွမ်ဖြုဲင်ꩻနုဲင်းယိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏသမဲင်ꩻ
နိဒါန်းငဝ်းအွဉ်ႏသေ
နိဒါန်းငဝ်းအွဉ်ႏသေ
ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယို အစနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ"ပေါႏဦꩻ"လိုꩻမျိုꩻ၊ "ပျူ"လိုꩻမျိုꩻအကျောင်ꩻ ဖေႏနေးကစဲင်းအီဗာႏ၊ "ပအိုဝ်ႏအထျꩻ အဝ်ႏသထုံႏ၊ သာႏသနာႏအထျꩻ အဝ်ႏသထုံႏ၊ ပိဋကတ်အထျꩻ အဝ်ႏသထုံႏ"ဝင်ꩻကအဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻငါႏငဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ မွေးမဲဉ်ႏဒျာႏအကျောင်ꩻ ဖေႏကစဲင်းအီဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ အငဝ်း အလိတ် အသဒ္ဒါႏ ခွေါင်ခွေါင်ခံႏခံႏအဝ်ႏဒျာႏ၊ ဗွန်ပီနုဲင်းလိုꩻအံႏစင်းနမ်း မာꩻဖေႏဝင်ꩻထာꩻမာꩻသား ဝင်ꩻဖေႏမꩻ၊ ဝင်ꩻဗဲင်းအံႏမꩻ အံႏဗာႏအရန်းနုဲင်းနဝ်ꩻတမွေးတဝ်းအကျောင်ꩻ၊ ပအိုဝ်ႏသဒ္ဒါႏ လိက်မွူးတန်ယို ထွာစွဉ်ႏဒျာႏ အိုပ်ချုက်အီခမ်းထီ၊ အိုပ်ချုက်အီနွောင်ꩻဟံႏ၊ အိုပ်ချုက်ထိန်ꩻထွားအီကမ္ဘာႏ အခေႏခံႏဥပဒေႏ အခင်ႏမွဉ်ဒျာႏအကျောင်ꩻ ဖေႏကစဲင်းထင်ႏသျာꩻလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻသွူ။
ခွန်ဟဝ်ပွိုင်းလဲင်ႏခါဖုံႏ ခမ်းထီဖေႏကငိမ်ꩻချံꩻ၊ ဖေႏကထင်ႏထိုနဝ်ꩻ ထွာစွဉ်ႏဒျာႏ မာꩻထုံꩻမာꩻစဲဉ်ႏသွူတကာႏတဝ်း တသီႏဖဲ့ꩻ၊ ဓာတ်ဖဲ့ꩻ၊ တရာꩻဖဲ့ꩻဖုံႏလဲ့ ထွာအီစွဉ်ႏ အနယ်ꩻစီꩻကန်ꩻ၊ ထွာစွဉ်ႏအနယ်ꩻယံ ပသာတွိုႏနွောင်ꩻအီ နိဗ္ဗာန်ႏသူꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ဖေႏကစဲင်းလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဗွန်နုဲင်းဆရာႏတန်သီးပွိုင်းလဲင်ႏအတွိုင်ꩻ အဝ်ႏထိုမ်ႏပအိုဝ်ႏသဒ္ဒါႏလိက်မွူးတွင်ꩻ လꩻလွဉ်အနယ်ꩻယံတဲင် တဲမ်းအီဖြဝ်ꩻငဝ်းနဲ့၊ တဲမ်းအီမဲင်ꩻငဝ်းနဲ့၊ ပအိုဝ်ႏစင်းသင်းနဲ့၊ ပအိုဝ်ႏကွန်လုံနဲ့၊ ပအိုဝ်ႏခြုဲင်းနဲ့ (တနဲꩻ) ပအိုဝ်ႏပင်ႏလုံ၊ ပအိုဝ်ႏသီႏသဲင်ႏ၊ ပအိုဝ်ႏပင်လောင်ꩻ၊ ပအိုဝ်ႏသထုံႏသားဖုံႏ ကဒေါ့ꩻဒါႏငဝ်းယို တဲမ်းလွဉ်ꩻမဲဉ်ႏဗဲက်လို့စွဉ်ႏ ထီႏဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ အဝ်ႏနမ်းတဖြာꩻမော့ꩻ "မဲန်ႏ-စုမ်ႏ-ထွူ"ယို မဲဉ်အွဉ်ႏထွာ အမျာꩻမော့ꩻ "မဲန်ႏ-စုမ်ႏ-ထွူ"၊ ထွာနွောင်ꩻတထွာနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ဖေႏကလွူꩻထွားလꩻတဲင် ဒင်ႏပျꩻနယ်ဗာႏသွူ။
ကေားတဲမ်းဒင်ႏပျꩻ ဗျဉ္ဇန်သဝ်ꩻအချုက်ဇယားသား ပအိုဝ်ႏတဖြာꩻအနေႏ အာႏနာႏဒွုမ်တမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတဲင် မဉ်ႏဝွေႏဖန်ႏဗာႏနဝ်ꩻ ခွုင်းကားဉာဏ်ႏကထွꩻ ဗျဉ္ဇန်သဝ်ꩻအချုက်ဇယားတန်ယို မဉ်ႏအွဉ်ႏထွာဗာႏ လိုꩻမျိုꩻမုဲင်ꩻတခြိုꩻနဝ်ꩻဟဝ်နဲး-ကထွိုင်ႏနပ်တွက်နဝ်ꩻ-
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ
ခွန်သာဒွန်း
ခွန်သာဒွန်း (၆ အောက်တိုဘာ ၁၉၄၃–၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၇၈) ယိုနောဝ်ꩻ မျန်မာခမ်းခြွောန်းဗူးခမ်းထီသား ပအိုဝ်းလိုꩻမျိုꩻ ရွစ်ငေါဝ်းသꩻချင်ꩻသား၊ ယင်း တိမွေးကု ဆရာဝန်ႏတာဖြာꩻဒျာႏသွူ။ လိုꩻကေားအွဉ်ရွစ် ခေတ်တသာ ပအိုဝ်ႏငေါဝ်းသꩻချင်ꩻသားဖုံးကိုယို အောဝ်ႏပါသော့ အရီးလွိုသွတ်ꩻဝင်ꩻသွူ။
ပေႏခါ
ခွန်သာဒွန်းယို ထွာ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻခြောင်ႏ၊ ဒုံဖာမွန်းကို ကအောဝ်ႏအုံဒါႏ ပအမဖ ဥက္ကဋ္ဌ ပိုလ်ႏဟိန်မောင် ယင်း နာင်ႏလွဉ်း သီးပိုခို။ ကေားဇာ သက္ကရာဇ် ၁၃၀၆ ဗာႏ တင်ႏကျွစ်လာနှို့ (၈) နီꩻ (၁၉၄၃ လာအောက်တိုဘာ ၆ နီꩻ) ကို အမှိုးဗွေႏလှူးလင်ꩻဝွေꩻ၊ တဖူးဝေး ဝင်ꩻနွတ်ꩻကို ဝွေꩻယိုထွာအတလောင်ꩻ။ ခွန်သာဒွန်း သက်လꩻ (၇) နေင်ႏကို လင်ꩻအုံသွဉ်ထူႏပညာႏ အှိုး ကဉ်းသဝုဒ် ခရစ်ဆျန်ႏစုပ်ꩻဗဉ်စင်ထီစှိုꩻကျောင်ꩻ (နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန်ကျောင်း) ကလောꩻဝေင်ꩻကို။ ဝွေꩻအောဝ်ႏသွဉ်ထူႏပညာႏ ပဉ္စမရန်းကိုခါ ပါမာꩻသီတေ့ꩻထိုꩻ အဖာဗွေႏ။ ထှိုင်ႏတှိုႏ နဝမရန်းနောဝ်ꩻ သမ်းထဲ့ လိတ်ရီကဲတ်ꩻတဲင် အင်းထန်ႏတခြိုထိုꩻလဲ့ ဝွေꩻသီးဖာဖြား ဖြားထွဉ်ꩻ ဖေႏထန်ႏတောဝ်း။ သက်လꩻ (၁၈) နေင်ႏနောဝ်ꩻ ကြုဲင်းလွဉ်သွဉ်တေားလုဲင်ႏ အရန်းထိုကျောင်ꩻ အမုဲင် (၂) အှိုး ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻကို။ ၁၉၆၆ ဗာႏခါ လင်ꩻသွဉ်ထူႏပညာႏ ရန်ကုန်ႏတသီႏတက္ကသိုလ်ႏ (၂) ကို။ တှိုႏ ၁၉၇၂ နောဝ်ꩻ လꩻလွေꩻ လှူးလုမ်ꩻလာꩻတိရစ္ဆာန်ႏ ဆရာႏဝန်ဘွဲ့ (မန်း-တိမွေးကု) အှိုးတသီႏတက္ကသိုလ်ႏကို။
သွဉ်ပညာႏခိန်ႏ
နေင်ႏ ၁၃၁၂ ဗာႏ ၊ သက်လꩻ (၇) နေင်ႏ အရွယ်ႏ တွင်ꩻ မွိုးဖာလွေꩻပသာအပ် သွဉ်ပညာႏ ဝေင်ꩻကလော်ꩻ ကဉ်းသဝုဒ်ကျောင်ꩻ (နှစ်ခြင်းခရစ်ယန်ႏကျောင်ꩻ) သွူ။ သွဉ်ပညာႏဝေင်ꩻကလော်ꩻ တွိုႏပဉ္စမရန်းတွင်ꩻ အဖာ ပိုလ်ႏဟေင်မောင် ကုဲင်သွုမ်ꩻထိုꩻ ၊ တွိုႏနေင်ႏ ၁၃၂၂ ဗာႏ သက်လꩻ (၁၇) နေင်ႏ အရွယ်ႏ ကို အောင်ႏလꩻပညာႏ (၉) တန်ꩻနောဝ်ꩻသွူ ။ (၉)တန်ꩻထဲ့တနေင်ႏတဲင် "ခွေသွဉ်းနောဝ်ꩻ အံႏအမျာꩻဒဲဉ်ဟန်ႏနောဝ်ꩻမꩻ အဝ်ႏလိုႏဆပ်ꩻချာ အမျာꩻကေꩻဇူꩻ"ရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် ထန်ႏကျောင်ꩻတွော့ꩻ ရေႏမာꩻလုဲင်ႏ ကျောင်ꩻဆရာႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ၊ ဒုံနာꩻဗောင်ကိုနောဝ်ꩻသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ ဝွေꩻကျံႏထန်ႏကျောင်ꩻ ရေႏရွယ်ႏချက်နောဝ်ꩻ အဖါဖြား ဖြားထွဉ်ꩻသဘောꩻတူႏတောဝ်းတဲင် သွဉ်ဆွိုက်ယင်းဒျာႏ ပညာႏနောဝ်ꩻသွူ။ တန်ꩻ(၁၀)နောဝ်ꩻ ထင်ႏသွဉ်သွုပ်ယင်း ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ အမုဲင်(၂) အရန်းထိုတန်ꩻကျောင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ တိန်ႏတွိုႏ ခရစ်နေင်ႏ ၁၉၆၆ဗာႏနေင်ႏနောဝ်ꩻ ထင်ႏသွဉ်ခန်းပညာႏ တသီႏတက္ကသိုလ်ႏ (၂) ရန်ႏကုင်ႏကိုနောဝ်ꩻသွူ။ တိန်ႏတွိုႏ ၁၉၇၂ဗာႏနေင်ႏတဲင် လꩻခန်း (တိ.မွေး.ကု) ဆရာႏဝွန်ႏဘွဲ့နောဝ်ꩻသွူ။
အနုပညာႏထာꩻမာꩻ
အောဝ်ႏသွဉ်ပညာႏ တသီတက္ကသိုလ်ႏကို ၁၉၇၁-၇၂ ခါ ပအိုဝ်ႏပေႏ ကျောင်ꩻသားမူႏခို ကထေမာꩻဒါႏ ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ မဲဂ္ဂသဉ်း (magazine) ပထမလဲင်ႏနောဝ်ꩻ ဝွေꩻထူႏမာꩻဖေႏ အဲဒ္ဒီတာ (editor) ထာꩻမာꩻ။ တက္ကသိုလ်ႏအာ ရန်ႏကုန်ႏ(မန်း-တက္ကသိုလ်များ ရန်ကုန်) ကို ဝွေꩻအွဉ်ဖေႏပါက ကေားရပ်ဆုမ်ႏ ကျောင်ꩻသားမူႏခိုတသာပွဲꩻ (မန်း- မောင်မယ်သစ်လွင် ကြိုဆိုပွဲ) ယမ်ကထွာလꩻတာႏ။ ပအိုဝ်ႏဂီတစှိုꩻ မျိုꩻခွန်ခွိုꩻ ယင်း ကောဝ်ႏတုဲင်မွံꩻ ယို ထွာ ခွန်သာဒွန်း လှောင်ႏဗူႏမာꩻထွာခါꩻ ဖေႏဒျာႏသှူ။ ဝွေꩻကတဲမ်းရွစ်ဒါႏ ငေါဝ်းသꩻချင်ꩻ အရီးသွတ်ꩻတာဗာႏနောဝ်ꩻ ထွာ နောင်ရွီႏ၊ ငေါဝ်းယာႏနောဝ်ꩻ ထွာ ပအိုဝ်ႏထာꩻတှူႏတဆောင်ႏ တှူႏတရမ်ꩻထာꩻ (တော်လှန်ရေး)ခရာႏ။ ဝွေꩻငေါဝ်းသꩻချင်ꩻဖုံႏကို ဗꩻတှိုႏယိုခါ ဝင်ꩻတဗှိုႏဒါႏတောဝ်းအာကို တဗာႏနောဝ်ꩻ ထွာ တီးရီးရီးရျော့ သှူ၊ ပေါႏရိုꩻလဲန်း ပွယ်ꩻပင်ꩻ ပွဲꩻလမ်ꩻ အောဝ်ႏသှူနောဝ်ꩻ ပေႏပေႏတန်တန် နာက်ရွစ် မွန်းပျောႏလွဝင်ꩻ။ ခွန်သာဒွန်း ကရွစ်ခါꩻ ငေါဝ်းသချင်ꩻနောဝ်ꩻ လို့လို့စင် အောဝ်ႏလစ်ꩻခွေႏသွူ။
ထာꩻမာꩻတုင်း
၁၉၇၂ ဗာႏ ထှိုင်ႏလꩻဘွဲ့ထှူ သဲင်ꩻလွဉ်ချာ ဇာႏတိရပ်ရာႏ။ သဲင်ꩻမာꩻဆရာႏ သွဉ်ဖေႏလိုꩻပေႏလိတ် ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻနယ်ႏ၊ ဒုံလုံးဟီႏကို တနေင်ႏ။ အနေင်ႏနောဝ်ꩻ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ ကျောင်ꩻတန်ရပ်ဗူႏ (မန်း- ကျောင်းကြီးစုရပ်) ကို ကအောဝ်ႏအုံဒါႏ ဆရာႏစံတူ၊ နာင်ဗဲသီးပိုမူႏ နာင်ႏစန်းကြည်တွမ်ႏ ခွန်သာဒွန်း တောႏလမ်းတောႏပါႏဝင်ꩻ။ တယ်ႏ ၁၉၇၃ ဗာႏကို မာꩻလွေꩻ တရစ္ဆာန်ႏ ဆရာႏဝန်ႏ ဝေင်ꩻပင်ႏတရာႏနယ်ႏကို (၄) နေင်ႏ။ အောဝ်ႏနောဝ်ꩻထှူ ၁၉၇၆ ကို လင်ꩻမာꩻယင်း ထာꩻဆို့ꩻရုဲင် လှူးထာꩻသားခရာႏ ကေားအွဉ် (စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးဌာန ဦးစီးမှူး) နမ်းဟူးဌာႏန ကအောဝ်ႏဒါႏ ဘန်းယဉ် ဖဲ့ꩻနောဝ်ကို။ ၁၉၇၈ ဗာႏ အုံအောဝ်ႏ ဝေင်ꩻသီႏသဲင်ႏနယ်ႏကိုခါ မာꩻလွေꩻ ထွားဖြောင်လွဉ်ꩻ ထာꩻမာꩻအစှိုꩻ (မန်း- လုပ်ငန်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့)၊ ယင်း ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻတွမ်ႏ ထာꩻယေန်ႏငဲးအစှိုꩻသား နောဝ်ꩻသှူ။
သီကုဲင်ထာꩻ
၁၉၇၈ ဗာႏ လာနိုဗဲမ်ဘာ (၁၄) နီꩻ၊ မှူးခေ့ꩻခိုႏ (၇) နာႏရီႏခိန်ႏ၊ ခွန်သာဒွန်း အောဝ်းလမ်းကိုတွင်ꩻ ပါလွဉ်ခꩻသီထိုꩻဒျာႏ နောဝ်ꩻသှူ။ ခꩻသားနောဝ်ꩻ ထွာ စဲ့ꩻတနျာႏ (ရရလဖ) စဲ့ꩻသားတဖြာꩻ၊ ကောပ်ကုမ်မျူနစ် ထာꩻယူႏလော်လယ် သွီႏဗဉ်ႏသား (ပါနောဝ်ꩻနောဝ်ꩻ လောင်းလှိုးမန်ဒျာႏတန်) ငေါဝ်းအော်တဲင် ခွန်သာဒွန်း ထဲ့သီထိုꩻဗာႏ။ ကသီခါနောဝ်ꩻ သက်လꩻ (၃၄) နေင်ႏကိုလုမ်ꩻ။ ဝွေꩻမာဖြား ယင်းဝွေꩻပို ခွန်သိန်း၊ ခွန်ဗညား၊ နာင်ႏသာသာထွေးသီးဖုံႏ အောဝ်ႏကုဲင်ဆချာ။
ထူႏတောမ်
ကဏ္ဍ:ဂီတ ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ဇီဝကပဥှဝတ္ထု
"ဇီဝကပဉှဝတ္ထု"
၉၀။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင် - သံသရာႏဝွဋ်ထွာ ညာꩻဒွါတဖူꩻ ကကင်ꩻစူꩻဒါႏ၊ ဝွဋ်ရွီးလျားရင်ꩻ ကကင်ꩻထိုꩻဒါႏ၊ ခန္ဓာႏစတဲင် တရာꩻကားကအဝ်ႏအလောင်း စင်ကြောင်းကလွစ်ထိုꩻဒါႏ လစ်ꩻပါꩻဂန္ထ လို့လကပယ်ႏဒါႏ ရဟန္တာႏပုဂ္ဂိုလ်ႏအတွက် ယူႏပက်သောက သꩻဒုက္ခနဝ်ꩻ အဲဉ်ထဝ်းဒွုမ်သွူ။
၁။ လိုꩻကကွိုန်ꩻထာꩻနဝ်ꩻ ကွိုန်ꩻအီတွမ်ႏ ငေါဝ်းသချင်ꩻ၊ ကွိုန်ꩻအီတွမ်ႏထာꩻကျူႏ၊ ကွိုန်ꩻအီတွမ်ႏ လိုꩻမူႏယောင်ꩻရေꩻတဲ့အောဝ်ႏ၊
၂။ လိုꩻမူႏယင်ဟန်ႏနောဝ်ꩻ အွဉ်ႏရေꩻဒျာႏ လိုꩻခို၊ ယားထိုꩻပို၊ ဝေါင်းထိုꩻပိုတဲ့အောဝ်ႏ၊