cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်ꩻ(ပထမ)
၄။ ပေါႏတနာႏတဝ်း နီဗွေႏဘုရာꩻငေါဝ်းနဝ်ꩻ အပဲစ်အဝ်ႏတဲင် အပဲစ်အလွိုက် ထွိုက်ရာꩻခံႏဗာႏဒျာႏ (အပဲစ်တအဲဉ်ထဝ်းတဲ့ ကနစ်နာႏဆာခြေင်ဖုံႏနဝ်ꩻ အာႏဏာႏသားကျွိုက်၊ လိုꩻမွိုက်စူခြောင်ꩻဖုံႏဒျာႏ)-
၅။ ခွုင်းကားတဲင် သꩻသားသတ္တဝါႏဖုံႏနဝ်ꩻ ငမ်းငါႏတံႏ၊ ငမ်းငါႏထာꩻသီ-
၇။ ဘုရာꩻရဟန္တာႏ ပညာႏအဝ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ အုံဒျာႏတရꩻတရာꩻ(ဓမ္မ)ဖဲ့ꩻ၊ ထာꩻတရာꩻတဝ်း (အဓမ္မ)ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ အုံတဝ်း-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻ လꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏပရိဗိုဇ်
"ပရိဗ္ဗာဇကသုတ် (နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ပရိဗိုဇ်တက္ကတွဉ်ꩻသီးတရာꩻ)" နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ပရိဗိုဇ်တက္ကတွဉ်ꩻသီးတရာꩻနုဲင်းယို- ပရိဗိုဇ်သီးဖုံႏဟွေး- တရာꩻမျတ်စခါ၊ လိုꩻစခါကျင်ꩻသွုံꩻလွဉ် ဗꩻတွိုႏယိုခါ တရာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ၊ လစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ- ၁။ အနဘိဇ္ဈာ - တထဲ့ꩻတောဝ်း ဝင်ꩻတခြိုꩻ ၂။ အဗျာပါဒ - ကျံႏတကုဲင်တောဝ်းဝင်ꩻ ၃။ သမ္မာသတိ - အွဉ်ႏသတိꩻဟောဝ်မဲဉ်ႏမွေး ၄။ သမ္မာသမာဓိ - သꩻစွူဟောဝ်မဲဉ်ႏမွေး၊ ယိုလစ်ꩻမျိုꩻဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ ပရိဗိုဇ်သီးဖုံႏဟွေး- 'အနဘိဇ္ဈာ-တထဲ့ꩻတဝ်းဝင်ꩻတခြိုꩻ' တရာꩻယိုတမျိုꩻနဝ်ꩻ ထွာတရာꩻမျတ်တပါꩻ၊ လိုꩻစခါ သေသေꩻခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ တရာꩻယိုနဝ်ꩻ ညလဲဉ်း။ ဟောဝ်ပယ်ႏထိုꩻတဝ်း၊ တပယ်ႏထိုꩻတဝ်း၊ အရိယာႏသီးခွိုꩻနွယ်ႏအသွုပ်သွုပ် ကျင်ꩻသွုံꩻလွဉ် ဗꩻတွိုႏယိုခါနောဝ်ꩻသွူ။ ပရိဗိုဇ်သီးဖုံႏဟွေး- 'အဗျာပါဒ-ကျံႏတကုဲင်တဝ်းဝင်ꩻ'တရာꩻယိုတမျိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ ထွာတမျတ်တပါꩻနေနေ၊ လိုꩻစခါ သေသေꩻခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ တရာꩻယိုနဝ်ꩻတဲ့ ညလဲဉ်း၊ ဟောဝ်ပယ်ႏထိုꩻတဝ်း၊ တပယ်ႏထိုꩻတဝ်း၊ အရိယာႏသီးခွိုꩻနွယ်ႏအသွုပ်သွုပ် ကျင်ꩻသွုံꩻလွဉ် ဗꩻတွိုႏယိုခါနောဝ်ꩻသွူ။ ပရိဗိုဇ်သီးဖုံႏဟွေး- 'သမ္မာသတိ-အွဉ်ႏသတိꩻဟောဝ်မဲဉ်ႏမွေး'တရာꩻယိုတမျိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ ထွာတမျတ်တပါꩻနေနေ၊ လိုꩻစခါ သေသေꩻခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ တရာꩻယိုနဝ်ꩻတဲ့ ညလဲဉ်း၊ ဟောဝ်ပယ်ႏထိုꩻတဝ်း၊ တပယ်ႏထိုꩻတဝ်း၊ အရိယာႏသီးခွိုꩻနွယ်ႏအသွုပ်သွုပ် ကျင်ꩻသွုံꩻလွဉ် ဗꩻတွိုႏယိုခါနောဝ်ꩻသွူ။ ပရိဗိုဇ်သီးဖုံႏဟွေး- 'သမ္မာသမာဓိ-သꩻစွူဟောဝ်မဲဉ်ႏမွေး'တရာꩻယိုတမျိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ ထွာတမျတ်တပါꩻနေနေ၊ လိုꩻစခါ သေသေꩻခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ တရာꩻယိုနဝ်ꩻတဲ့ ညလဲဉ်း၊ ဟောဝ်ပယ်ႏထိုꩻတဝ်း၊ တပယ်ႏထိုꩻတဝ်း၊ အရိယာႏသီးခွိုꩻနွယ်ႏအသွုပ်သွုပ် ကျင်ꩻသွုံꩻလွဉ် ဗꩻတွိုႏယိုခါနောဝ်ꩻသွူ။ ပရိဗိုဇ်သီးဖုံႏဟွေး- တရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻလစ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ စခါတဲ့ ဟဲ့ꩻတရာꩻမျတ်၊ ယိုခါတဲ့ ဟဲ့ꩻတရာꩻမျတ်၊ အနာႏဂတ်ဆုဲင်ꩻဆုဲင်ꩻသူꩻတဲ့ အီႏဟဲ့ꩻတရာꩻမျတ်၊ စခါတဲ့ တပယ်ႏထိုꩻတဝ်း၊ ယိုခါတဲ့ ပယ်ႏထိုꩻတဝ်း၊ အနာႏဂတ်ဆုဲင်ꩻဆုဲင်ꩻသူꩻတဲ့ အမျိုꩻအီႏပယ်ႏထိုꩻမွေးတောဝ်း။ ပရိဗိုဇ်သီးဖုံႏဟွေး- တရာꩻမျတ်ဖုံႏနဝ်ꩻလစ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ အရိယာႏခွိုꩻနွယ်ႏအသွုပ်သွုပ် နေးထူႏသွုံꩻလွဉ်၊ ယိုခါတဲ့ နေးထူႏသွုံꩻခါꩻ၊ အနာႏဂတ်တွိုႏဆုဲင်ꩻဆုဲင်ꩻသူꩻတဲ့ အီႏနေးထူႏသွုံꩻလွေꩻ၊ ပေါႏနေးထူႏ ကျင်ꩻသွုံꩻတရာꩻယိုလစ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ နမ်းချမ်ꩻသာႏ၊ သꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ကဲ့ꩻရဲ့ꩻသဲ့ꩻသွမ်ꩻခရာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ ကကျင်ꩻသွုံꩻသားနဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏစွဉ်ႏ လိုꩻမဉ်လꩻနိဗ္ဗာန်ႏ၊ လိုꩻမဉ်ထန်ႏဝွဋ်ဒုက္ခ၊ ထွာစွဉ်ႏလိုꩻယံ လိုꩻကျနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ ပရိဗ္ဗာဇကသုတ်)
လိုꩻမူႏလွူးပိုဖေႏကယိုꩻ
"ယောက်ျားဖေါင်စီး၊ မိန်းမမီးနေ"ကရိုꩻဒါႏ မန်းငဝ်းအတွိုင်ꩻ "လိုꩻခိုသီးလွူးနမ်းတွမ်ႏဖေါင်ႏတွော့ꩻ ကလွေꩻသေႏသေႏဗာႏထာꩻ ထီကိုနဝ်ꩻ အသက်အန္တရာယ်ႏအာငါႏ၊ လိုꩻမူႏသီး ကလွူးပိုနဝ်ꩻလဲ့ အန္တရာယ်ႏအာငါႏ"အဓိပ္ပါယ်ႏလꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻခိုသီး ကလွူးနမ်းတွမ်ႏဖေါင်ႏနဝ်ꩻ မီႏငမ်းအသက်အန္တရာယ်ႏလဲ့ မာꩻလုဲင်ႏထာꩻမာꩻလင် အဝ်ႏလꩻနေဒွိုန်း၊ လိုꩻမူႏသီးနဝ်ꩻ တောႏလံးတဝ်းလဲ့ သံးတစုံႏလင်ႏတဝ်း၊ မီႏတောႏလံးလဲ့ လွူးပိုကိစ္စယို လဲ့ꩻတလွစ်တဝ်း၊ မော့ꩻဗာႏကျုံႏဗာႏလွဉ်းလွဉ်းသွူ။
မဲန်ႏမဲန်ႏနဝ်ꩻ ပိုတခိုႏလဲ့နဝ်ꩻ၊ လိုꩻမူႏလွူးပိုယပ်ꩻလဲ့နဝ်ꩻ၊ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻ တဟဝ်တဝ်း လိုꩻမူႏအာႏပေႏလဲ့နဝ်ꩻ မီႏလွေꩻလွူးဒျာႏ တသီႏယုံႏနဝ်ꩻ ဖေꩻကင်ꩻသွူ။ ခါးလားကလွူး ကအဝ်ႏနမ်းလောင်းတွင်ꩻယိုလဲ့ တလာတလဲင်ႏ၊ နီလာတလဲင်ႏ အဝ်ႏလိုႏလွေꩻပျꩻနယ် "မိခင်နှင့်ကလေးစောင့်ရှောက်ရေးဌာန"ဆရာႏမူႏထျꩻသွူ။ အဝ်ႏနမ်းလောင်းတွင်ꩻနဝ်ꩻ တသီႏအာႏဖုံႏယို လိုႏအံႏလဲ့အံႏဗာႏ၊ လိုႏထိုးလိုႏသွင်ꩻလဲ့ ထိုးသွင်ꩻဗာႏသွူ။ အံႏအွီႏအွီႏ ဗေင်ႏကွို့ꩻကွို့ꩻဗာႏမꩻ အာႏဗွေသွူ။ ကွပ်အကျောင်ꩻတစွိုစွိုး၊ ပွိုးတစုံႏလင်ႏတဝ်း တမျိုꩻမျိုꩻတဲင် တလွေꩻလွူးနွောင်ꩻတဝ်း အွိုးဝေင်ꩻတွော့ꩻ မီႏလွူးဗော့ꩻဒုံကိုရပ်ကိုလဲ့ အယပ်ꩻအခုဲင်ႏ ဖေႏကတွမ်ႏအဝ်ႏပုဲင်ႏ၊ ဖေႏကလွူးနွောင်ꩻဒျာႏယိုꩻယိုꩻနဝ်ꩻ လွူးပိုယိုꩻနယ်ꩻဖုံႏယို တဲမ်းနယ်လွေꩻဗာႏ နုဲင်းလယိုဖုံႏသွူ။
လိုꩻမူႏလွူးပို ဖေႏကယိုꩻအနယ်ꩻဖုံႏ
ဖါႏဒဲန်ကံလာတဲင်းယိုနဝ်ꩻ လိုꩻမူႏလွူးပိုယပ်ꩻ တရိုꩻတဝ်း၊ ထာꩻဗွို့ꩻထာꩻမွို့ꩻ ဝင်ꩻကျ့ႏဝင်ꩻလောင်ꩻတရိုꩻတဝ်း၊ ဖေႏအံႏဆေ့ꩻဆေ့ꩻနဝ်ꩻ လွူးပိုယိုꩻ၊ ထာꩻဗွို့ꩻလꩻတဝ်း၊ ဝင်ꩻကျံႏလꩻတဝ်း၊ ထာꩻဗွို့ꩻမီႏအဝ်ႏလဲ့ ထန်ႏထိုꩻဒျာႏရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဖါႏဒဲန်ကံလာယိုနဝ်ꩻ ဟဝ်ထူႏခါꩻ၊ ဟဝ်တဲင်းခါꩻအွဉ်ႏခါꩻငါႏသွူ။ ရွစ်ထွူသꩻကိုနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ "မွိုးယင်ပိုယင် ခြွိုင်ႏခြွိုင်ႏသန်ꩻသန်ꩻ ချံꩻချံꩻသာႏသာႏ တလဲင်ႏချင်ꩻ လွူးဖွါꩻလင်ꩻခန်းသွော့"သꩻကို ဖေႏအမိန်းအာႏဏာႏနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ ဖေႏအွꩻသွော့ ကလွူးပိုသားနဝ်ꩻနေား၊ ဟဝ်ဟဝ်ဒါႏဒါႏ ယိုꩻယိုꩻမာꩻမာꩻ မဲ့ꩻလွူးလင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဂါႏထာႏနဝ်ꩻ "ဥုံဘုရားမြတ်စွာ သံတော်ပါ၏ နင့်အိမ်သစ်ခေါင်း မအောင်းရရာ၊ ထွက်စရာထွက်"။ ဂါႏထာႏနဝ်ꩻ- "ဥုံကြောမသုံးဆယ်၊ ကြောသားငယ်၊ သက်ဆရာသက်"။ ဂါႏထာႏနဝ်ꩻ- "ဥုံကောသမ္ဘီရာဇာ ဥတေနမင်းလာလာ"။ ဗွေႏအင်္ဂုလိမာလနဝ်ꩻ သညင်ꩻငါႏ တကာႏမူႏနဝ်ꩻတွော့ꩻ သဲင်ꩻတွိုႏကျောင်ꩻနဝ်ꩻ ခြုဲင်းနယ်ခန်း ဗွေႏဘုရာꩻသွူ၊ ဗွေႏဘုရာꩻလဲ့ သွဉ်ဖေႏသွူ ဝွေꩻငဝ်းပျုသစ္စာႏတွော့ꩻ စုတ်ထီ(၇)ပြန်ႏ အွဉ်ႏဖေႏအွꩻသွူ။ ဗွေႏအင်္ဂုလိမာလလဲ့ ဗွေႏဘုရာꩻသွဉ်ဖေႏအတွိုင်ꩻ ထွိုင်ႏသဲင်ꩻမာꩻဖေႏနဝ်ꩻ တလဲင်ႏချင်ꩻ လွူးဖွါꩻလင်ꩻခန်းဒျာႏသွူ။
ဗွေႏဘုရာꩻ ကသွဉ်ဖေႏဒါႏငဝ်းပျုသစ္စာႏနဝ်ꩻ "ယတောဟံ ဘဂိနိ အရိယာယ ဇာတိယာ ဇာတော နာဘိဇာနာမိ၊ သဉ္စိစ္စ ပါဏံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေယျ၊ တေန သစ္စေန သောတ္ထိ တေ ဟောတု၊ သောတ္ထိ ဂဗ္ဘဿ"။ ဂါႏထာႏယို အဓိပ္ပါယ်ႏနဝ်ꩻ "ဖူးမူႏဟွေး- ခွေယိုနဝ်ꩻ တဲႏစွဉ်ႏကထွာ အရိယာႏပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻကာႏ ဝင်ꩻအသက်ယို မာꩻသီဗာႏဖိုတဝ်း၊ ကွပ်ပွိုးငဝ်းမဲန်ႏယိုတဲင် နာꩻယံချံꩻသာႏသွော့၊ နာꩻပိုလဲ့ ယံချံꩻသာႏသွော့"အဓိပ္ပါယ်ႏလꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ ခေတ်ယိုခါ လိုꩻမူႏလွူးပို မီႏယပ်ꩻနဝ်ꩻ ထူႏထီစုတ်တွမ်ႏ အင်္ဂုလိမာလ ငဝ်းပျုသစ္စာႏယို (၇)ပြန်ႏတွော့ꩻ ဖေႏအွꩻနဝ်ꩻ လွူးပိုယိုꩻနေနေသွူ။
ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်ꩻသီး(ဒုတိယ)
"ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်ꩻသီး(ဒုတိယ)ဝတ္ထု"
၁၃၀။ တရာꩻဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်- ခွုင်းကားတဲင် သꩻသက်ကအဝ်ႏဒါႏ သတ္တဝါႏဖုံႏနဝ်ꩻ သꩻဝꩻလွဆာခံႏ တံႏအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏသွူ၊ ခွုင်းကားတဲင် အသက်ကအဝ်ႏဒါႏ သတ္တဝါႏဖုံႏနဝ်ꩻ ငမ်းထာꩻယူႏပက် ရက်အသက်ဖုံႏသွူ၊ ဝင်ꩻတဗꩻ နီကဆာ ယူႏချာဥပမာႏ စာႏနာႏနမ်းထွူတဲင် နေးတွမ်ႏထာꩻမာႏ အာႏဏာႏလက်နက် ဟောဝ်နိစ္စက်တဝ်းဝင်ꩻ၊ နေးတွမ်ႏဒေါသဟောဝ်တဗꩻတဝ်းဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ "ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်ꩻသီး (ဒုတိယ)"ဝတ္ထုယိုတဲင် "လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻသတိꩻနုဲင်းယို"
၂။ လိုꩻကုဲင်လိုꩻမောႏဖုံႏနဝ်ꩻ ထီႏဝင်ꩻအံႏသွင်ꩻတဝ်း၊ အင်းတဗꩻ၊ အင်းတုပ်ꩻ၊ အင်းတွဲႏ၊ အင်းခꩻဒါႏဝင်ꩻ၊ မိုးဒါႏဝင်ꩻတွမ်ႏတနတ်-
၃။ လိုꩻကုဲင်လိုꩻကျွား စူခွုမ်သားယင်ဟန်ႏ- "မဲ့ꩻခွေခꩻပꩻ နာꩻကတူႏ-တွမ်ႏတနတ်မဲ့ꩻ" ဒေါ့ꩻခတ်ꩻနား၊ ဒေါ့ꩻလျားဒါႏဝင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ-
၄။ တွဲႏနက်နေး၊ ခꩻပꩻနေး ဝင်ꩻကတူႏ တွမ်ႏရိုꩻမွိုန်း၊ အင်းတဗꩻနေး တွမ်ႏစူငါမဉ်ႏတဲ့ နီဗွေႏဘုရာꩻ ကျွိုက်တောဝ်း-
၅။ အပဲစ်အလွိုက် ထွိုက်ရာꩻတံႏ ခံႏဗာႏတေ့ꩻတေ့ꩻ-
၆။ ခွုင်းကားတဲင် အသက်ကအဝ်ႏဒါႏ သတ္တဝါႏဖုံႏနဝ်ꩻ သꩻဝꩻတံႏ၊ ငမ်းထာꩻယူႏပက်၊ ရက်ချာအသက်လွဉ်းလွဉ်း-
၇။ စာႏနာႏချာနမ်းတဲင် သယ်ꩻခံႏယွုန်းလꩻလꩻ ဟောဝ်တဗꩻတဝ်းဝင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻ လꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
စိုးရီးပန်ချာ
"စိုးရီးပန်ချာ ကုသိုလ်ႏအာတွော့ꩻ" နီဗွေႏဘုရာꩻ ကဟော်ꩻခါꩻဒါႏ မင်္ဂလာႏတရာꩻ (၃၈)ပါꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏဂါႏထာႏပေါင်ꩻ (၁၀)သွူ။ ဂါႏထာႏတဆီအကို ဒုတိယဂါႏထာႏ ပါဠိနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏနုဲင်းဆꩻငါယိုအတွိုင်ꩻသွူ။ = ပတိရူပ ဒေသဝါသော စ၊ ပုဗ္ဗေ စ ကတပုညတာ။ အတ္တသမ္မာ ပဏိဓိ စ၊ ဧတံ မင်္ဂလ မုတ္တမံ။
ဒုတိယဂါႏထာႏ မင်္ဂလာႏတရာꩻ (၃)ပါꩻ
၁။ သင်ꩻရာꩻအရပ် ခင်ႏလမ်းလျောက်ပတ်ကို အုံအောဝ်ႏသော့ꩻဗာႏ။ ၂။ စိုးရီးပန်ချာ မာꩻသေꩻအာဗာႏ ကုသိုလ်ႏ။ ၃။ နီနမ်းယို နီထိန်ꩻတီဟောဝ်ဟောဝ်ဗာႏ။ မင်္ဂလာႏတရာꩻယို (၃)ပါꩻအကို ဒုတိယတပါꩻနောဝ်ꩻ "စိုးရီးပန်ချာ မာꩻသေꩻအာအာဗာႏကုသိုလ်ႏ"ရိုꩻနောဝ်ꩻတဲင် မာꩻဗာႏကုသိုလ်ႏတွော့ꩻ ထွာမင်္ဂလာႏအကျောင်ꩻယို အီႏတဲမ်းနယ်လွေꩻတွမ်ႏသက်သေႏ၊ အီႏခြုဲင်းနယ်လွေꩻဖေႏ တွမ်ႏဝတ္ထုနုဲင်းငါယိုအတွိုင်ꩻသွူ။
ဒုကနိပါတ်-မဏိစောရဇာတ်ဝတ္ထု
ပွိုင်းလဲင်ႏစခါ ဗာႏရာႏဏသီႏခမ်းနောဝ်ꩻ ခွန်တန်ဗြဟ္မဒတ် အောဝ်ႏအုပ်စိုꩻသွူ။ ခွန်ဗြဟ္မဒတ်ယိုနောဝ်ꩻ ထာꩻမဲဉ်လꩻ လောဘတန်ငါႏ၊ သွူတကာႏတောဝ်း ကျံꩻထံꩻလဲ့ ကျံꩻထံꩻမွေးစွဉ်ႏထာꩻသွူ။ ခွန်ဗြဟ္မဒတ်ယိုနောဝ်ꩻ စိုးရီးပန်အွဉ် ဘွုံꩻကံႏပေႏ ဘုံꩻကံႏဆေꩻတဲင်တွော့ꩻ ရော့ꩻတကဲင်ႏနုဲင်းမုဲင်ꩻလဲ့ တကဲင်ႏဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ တခမ်းတထီလွုမ်း လွꩻထီႏရောင်၊ ငမ်းရောင်ဝင်ꩻဖုံႏသွူ။
သူႏကျွဲႏတမာဝါꩻ
ဗာႏရာႏဏသီႏခမ်း ဒုံတဒုံကိုနောဝ်ꩻ နမ်းကျင်ꩻတရာꩻ ကဗွေစွုမ်ႏဒါႏ သုဇာႏတာႏ ကမဉ်ꩻဒါႏ သူႏကျွယ်ႏပေႏတဖြာꩻနောဝ်ꩻ တွမ်ႏလမ်းသားမာမူႏ နင်ꩻသုဇာႏတာႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏအုံညီꩻလွေꩻလွဝင်ꩻသွူ။ သူႏကျွယ်ႏပေႏ မောင်ႏသုဇာႏတာႏနောဝ်ꩻ နမ်းကျင်ꩻတရာꩻလဲ့ဗွေစွုမ်ႏ၊ ထာꩻဆင်ႏချင်ႏ ထာꩻဝွေႏဖန်ႏလဲ့ဟောဝ်၊ လွူးနမ်းလဲ့ စင်ႏကြယ်ႏဒျာႏသွူ။ ကထွာဒါႏ အမာနင်ꩻသုဇာႏတာႏနောဝ်ꩻလဲ့ နုဲင်းနောဝ်ꩻနေနေ၊ စိုးရီးပန်ချာ မာꩻသေꩻအာဗာႏ ကုသိုလ်ႏ၊ နမ်းကျင်ꩻသီႏလလဲ့ တရေꩻဖုဲင်ႏထွား၊ သꩻလဲ့ဗွာစင်ႏကြယ်ႏဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ သုဇာႏတာႏသူႏကျွယ်ႏတမာဝါꩻယိုနောဝ်ꩻ တွိုႏတနီꩻတွော့ꩻ ထုမ်းတွမ်ႏလောတဲင် လွေꩻဖြေꩻစာခန်း ကွန်ႏတခြိုꩻ အွိုးဗာႏရာႏဏသီႏခမ်းကိုသွူ။
ပတ္တမျာꩻပန်ꩻကုံꩻ အွဉ်ႏထွာသက်သေႏ
အနီꩻဝွေꩻသီးကလွေꩻစာဒါႏ တခြိုꩻ ဗာႏရာႏဏသီႏဝေင်ꩻကိုနောဝ်ꩻ ခွန်ဗြဟ္မဒတ်လဲ့ ထုမ်းတွမ်ႏဆင်တွော့ꩻ လယ်ႏခန်းထာꩻ ဝေင်ꩻဖူꩻနေနေသွူ။ သူႏကျွယ်ႏသီးတမာဝါꩻ ထုမ်းတွမ်ႏလော ထွိုင်ႏနွို့လွဉ်နောဝ်ꩻ ခွန်ဟော်ခံꩻထီႏလꩻခန်း နင်ꩻသုဇာႏတာႏနောဝ်ꩻသွူ။ နင်ꩻသုဇာႏတာႏနောဝ်ꩻ အရွယ်ႏမဲဉ်ႏယောင်ꩻရေꩻငါႏတွော့ꩻ ခွန်ဟော်ခံꩻ ထွိုင်ႏထီႏနောဝ်ꩻ စွယ်ꩻလံꩻဗွို့ꩻခြꩻ ဝွေꩻသꩻကိုတွော့ꩻ အုံထာꩻသꩻတစွူလꩻဒွုမ်သွူ။ "ပါꩻမူႏပေႏယို မာꩻသီထိုꩻအဝါꩻတွော့ꩻ သိမ်ꩻထူႏစွဉ်ႏအမာနောဝ်ꩻမꩻ"ယူႏနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် ထွဉ်ႏအမတ်တဖြာꩻ လွေꩻအွဉ်ႏတခွန်ꩻစွဉ်ႏ ပတ္တမျာꩻပန်ꩻကုံꩻ ဝွေꩻသီးလေားလောင်းသွူ။ ခွန်လိုꩻယဟန်ႏနောဝ်ꩻ ခွန်ဟော်ခံꩻ ပန်ꩻကုံꩻထိုꩻမားရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် ရဲးဝွေꩻသီးလော၊ သောက်ခန်းဝွေꩻသီးလောသွူ။ ပန်ꩻကုံꩻနောဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးအွဉ်ႏဒျာႏ၊ ဝွေꩻသီးထုမ်ႏချာဒျာႏတဲင် တညတောဝ်း မော့ꩻခန်းပန်ꩻကုံꩻ ဝွေꩻသီးလောလောင်းတွော့ꩻ ဆွမ်ꩻခန်းလောသား အဝါꩻသုဇာႏတာႏနောဝ်ꩻ လွေꩻအပ်ခန်းဒျာႏ ခွန်ဟော်ခံꩻသွူ။ သူႏကျွယ်ႏပေႏတမာဝါꩻနောဝ်ꩻ တထူႏဗာႏတောဝ်းအကျောင်ꩻယို တောင်ꩻပြန်ႏနုဲင်းမုဲင်ꩻတောင်ꩻပြန်ႏလဲ့ တလꩻတောဝ်း၊ သူႏကျွယ်ႏပေႏ မောင်ႏသုဇာႏတာႏယို ခွန်ဗြဟ္မဒတ်အပ်ခန်းဒျာႏ စူရုဲင်းသား လိုꩻမွိုက်ရွိုင်ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။
တွိုင်ႏတယ်ႏစွဉ်ႏ လူꩻတနံသီး
ခွန်ထွိုင်ႏအပ်နောဝ်ꩻ လိုꩻမွိုက်ရွိုင်ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻလဲ့ စွီႏလွေꩻခန်းဒျာႏ သူႏကျွယ်ႏပေႏ မောင်ႏသုဇာႏတာႏ အွိုးသင်ႏခဲင်ꩻကိုနောဝ်ꩻသွူ။ နောဝ်ꩻတွော့ꩻ အောဝ်ႏကုဲင်အမာ နင်ꩻသုဇာႏတာႏမူႏပေႏနောဝ်ꩻ စင်းမာꩻတောဝ်း၊ စင်းအာႏကွိုꩻတောဝ်းတဲင် ငွိုးခြီခြောဝ်ခန်းဒျာႏအငေါဝ်းသွူ။ "လောကကိုယို လူꩻကထိန်ꩻတီစောင်ႏသျောက်ဒါႏသီလအောဝ်ႏသားလဲ့နောဝ်ꩻ၊ ကထိန်ꩻတီစောင်ႏသျောက်ဒါႏ ရဟန်ꩻပုဏ္ဏာꩻသီးလဲ့နောဝ်ꩻ အဲဉ်ထောဝ်းဟောင်းဗွေႏ၊ နီသွဉ်းသီး တမာဝါꩻယိုနောဝ်ꩻ ကရီးခါ မာꩻသေꩻခါꩻဗာႏတောဝ်း ကုသိုလ်ႏတစွိုးစွိုးဟောင်းဗွေႏ၊ လူꩻသူႏတောႏကောင်ꩻ ကအီႏရဲဒါႏ လိုꩻမွိုက်သီးယို အဲဉ်ထောဝ်းဟောင်းဗွေႏ"ငွိုးခြီခြောဝ်သွူအငေါဝ်းနုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏတွော့ꩻ ကမာꩻဗာႏဖို ဒါႏန၊ သီႏလ၊ ဘာႏဝနာႏကုသိုလ်ႏဖုံႏယို တွိုင်ႏတယ်ႏလွေꩻပါစွဉ်ႏဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏနောဝ်ꩻတွော့ꩻ သူႏကျွယ်ႏသီးတမာဝါꩻ ကမာꩻဗာႏဖို ဒါႏန၊ သီႏလ၊ ဘာႏဝနာႏကုသိုလ်ႏကံႏအာႏသွံပါꩻ အကျိုꩻတရာꩻတဲင် သိကျာꩻကမ္ဗလာႏ လျားစွဉ်ႏဒျာႏတလဲင်ႏချင်ꩻတွော့ꩻ ထွိုင်ႏထွားလင်ꩻ လိုꩻခမ်းနောဝ်ꩻ ထီႏလင်ꩻခန်းဒျာႏ သုဇာႏတာႏသီးတမာဝါꩻ အီႏမော့ꩻထာꩻဒုက္ခသွူ။ နောဝ်ꩻတွော့ꩻ ခွန်သိကျာꩻနောဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏလူꩻသီးတံꩻခိုꩻတဲင် လင်ꩻထေ့သွူ သုဇာႏတာႏသီးတမာဝါꩻတွော့ꩻ ခွန်ဗြဟ္မဒတ်တွမ်ႏ မောင်ႏသုဇာႏတာႏယို လုဲင်ႏဖေႏခန်းဒျာႏဝင်ꩻခင်ႏလမ်းနောဝ်ꩻသွူ။ ခွန်ဗြဟ္မဒတ်ယို တထူသော့ꩻခန်းဒျာႏ ခြောဝ်ႏတထူကို၊ ခြောဝ်ႏတထူကို ကအောဝ်ႏသော့ꩻလီꩻဒါႏ မောင်ႏသုဇာႏယို အွဉ်ႏဒင်ႏလုဲင်ႏစွဉ်ႏဒျာႏ ဆင်ကတူႏလောင်းကီနောဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏနောဝ်ꩻတွော့ꩻ ကောမာꩻသီသားဖုံႏနောဝ်ꩻ သꩻအောဝ်ႏယူႏဒျာႏ သူႏကျွယ်ႏပေႏတဲင် တွမ်ႏနꩻယံယံထင်ထင် ဗက်ꩻတပစ်ꩻခန်းဒျာႏ ခွန်ဗြဟ္မဒတ်ငွဉ်ꩻသွူ။ လိုꩻကအောဝ်ႏထွားသားဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွိုင်ႏထီႏခွန်ဗြဟ္မဒတ် ကတူႏနောဝ်ꩻ သူႏကျွယ်ႏပေႏနောဝ်ꩻ လဲဉ်းလွေꩻမုဲင်ꩻ မဲဉ်သေတဲင် ထွိုင်ႏထွားဆင်ကတူႏလောင်းနောဝ်ꩻ သူႏကျွယ်ႏပေႏ အောဝ်ႏဒင်ႏဒျာႏ ဆင်ကတူႏလောင်းသွူ။
ခွန်သိကျာꩻ ဒင်ႏမျောက်ဖေႏခွန်ဟော်ခံꩻ
တွိုႏနောဝ်ꩻတွော့ꩻ ခွန်သိကျာꩻနောဝ်ꩻ အွဉ်ႏနယ်ခန်းအနမ်းတဲင် "ဆင်ကတူႏလောင်း ကအောဝ်ႏဒင်ႏဒါႏ မောင်ႏသုဇာႏတာႏနောဝ်ꩻ ခွိုင်းယိုမာꩻငါ ထွာလုဲင်ႏဗာႏရာႏဏသီႏခမ်း ခွန်ဟော်ခံꩻ၊ နင်ꩻသုဇာႏတာႏနောဝ်ꩻ ထွာမိဖုရာꩻတန်"ရိုꩻဖေႏထွူ ခမ်းသားလိုꩻအမျာꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻတွော့ꩻ ဒင်ႏမျောက်ဖေႏခန်းဒျာႏ ခွန်ဟော်ခံꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းသားထီသားဖုံႏလဲ့ "ခွန်သိကျာꩻနောဝ်ꩻ ခွန်မွိုက်ရွိုင်ꩻယို ပယ်ႏထိုꩻထွူတဲင် ဒင်ႏမျောက်တသာလွေꩻဖေႏလဲဉ်းနီ ခွန်ဟောဝ်ခွန်ဒါႏ ခွန်သမ္မာႏသွူ။ တယ်ႏဟန်ႏနီꩻယိုမာꩻတငါနောဝ်ꩻ နီခမ်းနီထီယို အီႏထွန်ꩻကာꩻတိုꩻတက်လွေꩻသွူ"ဒေါ့ꩻလွသွူနုဲင်းနောဝ်ꩻတွော့ꩻ အွဉ်လွဝင်ꩻတဗꩻစူ ထောက်ခံႏလွေꩻခန်းဒျာႏ ခွန်တသာနောဝ်ꩻသွူ။ နောဝ်ꩻထွူတွော့ꩻ ခွန်သိကျာꩻနောဝ်ꩻ ပျꩻအနမ်းထာꩻခြေင်ကိုတဲင် "အွိုး လိုꩻအပေါင်ꩻသီးဟွေး- သီႏလဗွေစွုမ်ႏထွူတွော့ꩻ စိုးရီးပန်ချာ ကုသိုလ်ႏကအာဒါႏလိုꩻနောဝ်ꩻ လူꩻသီးစွဲကမ်းကိုတောဝ်းအမျိုꩻလꩻနဲ့၊ ခွန်ကွဉ်ဟော်ခံꩻသီးယိုနောဝ်ꩻ တရာꩻတအဲဉ်ထောဝ်းနမ်းလောင်းတွော့ꩻ စိုးရီးပန်ချာ ကုသိုလ်ႏကံႏအာႏ ကတအဲဉ်ထောဝ်းလိုꩻနောဝ်ꩻ- "ခမ်းနောဝ်ꩻ- (က) တလိုႏလော့တောဝ်းအခိန်ႏခါႏလဲ့ လော့ဒျာႏ၊ (ခ) ကလိုႏလော့ဒါႏအခိန်ႏခါႏလဲ့ တလော့တောဝ်း၊ (ဂ) ရောႏဂါႏထူꩻထူꩻဆန်ꩻဆန်ꩻ ပေါႏပေါက်လွဉ်၊ (ဃ) လိုꩻသီးအံႏမဒါႏထာꩻ၊ (င) နꩻစတဲင် စူခွုမ်လက်နက်ဘေꩻဖုံႏ ပေါႏပေါက်ဒါႏ-ကရိုꩻဒါႏ ကပ်သွံပါꩻယိုလဲ့ ဆွိုက်လွဉ်ဒါႏသွူ။ ကွပ်ပွိုးနောဝ်ꩻမꩻ သီဖုံႏယိုနောဝ်ꩻ တယ်ႏဟန်ႏနီꩻမာꩻတငါ တယ်ႏယိုခါမာꩻလွေꩻ အီႏခြွေခြာႏချံꩻသာႏလွဝင်ꩻဖုံႏ၊ အွဉ်ႏတဖေင်ꩻပုဲင်ႏ ဒါႏန၊ သီႏလ၊ ဘာႏဝနာႏ တရာꩻယိုသွံပါꩻလုဲင်းနော"ထွဉ်ႏခါꩻသွူ ခမ်းသားထီသားနုဲင်းနောဝ်ꩻတွော့ꩻ ထင်ႏကီခန်းဒျာႏ တာႏဝတိံသာႏလူꩻခမ်းသွူ။
ဥပဒေသ
စိုးရီးပန်ချာ ကုသိုလ်ႏကံႏ ကအာဒါႏလိုꩻသီးယိုနောဝ်ꩻ ဘဝယိုခါ မော့ꩻစွဉ်ႏထာꩻဒုက္ခ၊ ခွဲစွဉ်ႏထာꩻယပ်ꩻသꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻလဲ့ ဟူꩻဟောဝ်လူꩻဒါႏသီး တထွားလွိုတောဝ်း၊ မဉ်အောဝ်ႏရပ်မုဲင်ꩻအောဝ်ႏ လူꩻဟောဝ်လူꩻဒါႏသီး လွဉ်ကယ်ႏဒျာႏ၊ လွဉ်ကူႏညီႏဒျာႏအကျောင်ꩻယို ထွားဝတ္ထုသက်သေႏ "မဏိစောရဇာတ်"ယိုတဲင် သေဗာႏဒျာႏသွူ။
ခြွေဗာႏကေန်ꩻဗာႏအခရာႏ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ထာꩻစွိုင်ခါꩻလိုꩻသꩻငတ်ꩻမျိုꩻ
"ဝိနိဗန္ဓသုတ် (ထာꩻစွိုင်ခါꩻလိုꩻသꩻ အဝ်ႏငတ်ꩻမျိုꩻ)" ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၁။ ကာမေသု အဝီတရာဂေါ ဟောတိ- တဏှာႏရာႏဂ အဝ်ႏဗွို့ꩻခြꩻဒျာႏ ကာႏမဂွုဏ်ႏငတ်ꩻပါꩻလောင်းတဲင် သꩻမဲ့နဝ်ꩻ အဝ်ႏမဉ်ထီႏသေႏသေႏဒျာႏ ထာꩻတရေꩻ၊ သꩻနားနဝ်ꩻ အဝ်ႏမဉ်ဟွူန်သေႏသေႏဒျာႏ ထာꩻတလေ့၊ သꩻနေ့ꩻဖူနဝ်ꩻ အဝ်ႏမဉ်နွုမ်ꩻသေႏသေႏဒျာႏ ထာꩻနွုမ်ꩻဟွမ်၊ သꩻဖြေꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏမဉ်အံႏသေႏသေႏဒျာႏ ထာꩻအွီႏအွီႏ၊ သꩻနမ်း အဝ်ႏမဉ်ခွေါင်းသေႏသေႏဒျာႏ ထာꩻချော်ꩻချော်ꩻပြေပြေ၊ ပွို့ꩻပွို့ꩻပနဲဉ်ႏနဲဉ်ႏ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ သꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ကာႏမဂွုဏ်ႏငတ်ꩻပါꩻ အာႏရွုံႏတရာꩻ အဝ်ႏစွိုင်ခါꩻဒျာႏတွော့ꩻ သꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ မဉ်အားထွုတ်မွေးတရာꩻ၊ ဆင်ႏဆင်ႏမဉ်အားထွုတ်တဝ်းတရာꩻ၊ အားထွုတ်သေႏသေႏတဝ်းတရာꩻ၊ သꩻတွိုႏတဝ်း ကမ္မဋ္ဌာန်ꩻလောင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ၂။ ကာယေ အဝီတရာဂေါ ဟောတိ- တဏှာႏရာႏဂ အဝ်ႏဗွို့ꩻခြꩻဒျာႏ နမ်းခန္ဓာႏလောင်း၊ ရက်မွိုင်းဒျာႏခန္ဓာႏ၊ ဖျင်တရေꩻမွိုင်းဒျာႏနမ်း၊ ခြွိုင်းတရေꩻမွိုင်းဒျာႏနမ်း၊ မွဉ်းမွိုင်းဒျာႏနမ်းခန္ဓာႏ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ သꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ခန္ဓာႏအဝ်ႏစွိုင်ခါꩻဒျာႏတွော့ꩻ မဉ်အားထွုတ်တဝ်းတရာꩻ၊ ဆင်ႏဆင်ႏအားထွုတ်တဝ်းတရာꩻ၊ အားထွုတ်သေႏသေႏတတဝ်းတရာꩻ၊ သꩻတွိုႏတဝ်း ကမ္မဋ္ဌာန်ꩻလောင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ၃။ ရူပေ အဝီတရာဂေါ ဟောတိ- တဏှာႏရာဂ အဝ်ႏဗွို့ꩻခြꩻဒျာႏ ထာꩻတရေꩻအလောင်ႏအလင်လောင်း၊ ထီႏထာꩻတရေꩻအွိုးနဝ်ꩻ မဉ်လꩻ၊ ထီႏဖျင်ထာꩻတရေꩻအွိုးနဝ်ꩻ မဉ်လꩻ၊ သꩻအဝ်ႏမဉ်လꩻငါငါ၊ သꩻအဝ်ႏဝင်ႏစာꩻတောတော ထာꩻတရေꩻအလောင်ႏအလင်နုဲင်းနဝ်ꩻ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ သꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထာꩻတရေꩻအဝ်ႏစွိုင်ခါꩻတွော့ꩻ သꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ မဉ်အားထွုတ်တဝ်းတရာꩻ၊ ဆင်ႏဆင်ႏအားထွုတ်တဝ်းတရာꩻ၊ အားထွုတ်သေႏသေႏတဝ်းတရာꩻ၊ အားထွုတ်သေႏသေႏတဝ်းတရာꩻ၊ သꩻတွိုႏတဝ်း ကမ္မဋ္ဌာန်ꩻလောင်းနဝ်ꩻသွူ။ ၄။ ယာဝဒတ္ထံ ဘုဉ္ဇိတွာ သေယျသုခံ အနုယုတ္တော ဟောတိ- နေးတွမ်ႏ ရသတဏှာႏ အံႏဗွေဗိတ်သော့ꩻဟို့ꩻ အံႏကွို့ꩻကွို့ꩻထွူတဲင် ဗေင်ႏချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏမွိုင်းဒျာႏထာꩻ၊ တခေင်ꩻမွိုင်းဒျာႏထာꩻ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ သꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထာꩻအံႏ၊ ထာꩻဗေင်ႏ၊ ထာꩻလွꩻအဝ်ႏစွိုင်ခါꩻဒျာႏသွော့ မဉ်အားထွုတ်တဝ်းတရာꩻ၊ ဆင်ႏဆင်ႏအားထွုတ်တဝ်းတရာꩻ၊ အားထွုတ်သေႏသေႏတဝ်းတရာꩻ၊ သꩻတွိုႏတဝ်း ကမ္မဋ္ဌာန်ꩻလောင်းနဝ်ꩻသွူ။ ၅။ ဣမိနာ ဟံ ဒေဝေါ ဘဝိဿာမိ- "ကွပ်သီႏလယို ပွိုးအကျင်ꩻယို ကွပ်ပွိုးကုသိုလ်ႏယိုတဲင် ခွေယိုဘဝငါ ဖေႏကထွာသွော့လူꩻနော" သꩻမဉ်ထွာဒျာႏလူꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ သꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထာꩻမဉ်ထွာလူꩻ အဝ်ႏစွိုင်ခါꩻဒျာႏတွော့ꩻ ဉ်အားထွုတ်တဝ်းတရာꩻ၊ ဆင်ႏဆင်ႏအားထွုတ်တဝ်းတရာꩻ၊ အားထွုတ်သေႏသေႏတဝ်းတရာꩻ၊ သꩻတွိုႏတဝ်း ကမ္မဋ္ဌာန်ꩻလောင်းနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻတွိုင်ꩻဖေႏနေး ကသေနာႏတဲင် တဲမ်းဗာႏနုဲင်းယိုသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ ဝိနိဗန္ဓသုတ်)
နင်ꩻခင်ဇေယျာ
နင်ꩻခင်ဇေယျာ (အဲင်းကလေတ်: Nang Khin Zay Yar) နင်ꩻခဉ်သေယျာ လွူးဖွာꩻမွူးနီꩻနဝ်ꩻ (၁၉၈၈ဗာႏနေင်ႏ၊ မတ်လာ၊ ၄နီꩻ) နဝ်ꩻသွူ။ လွူးဖွာꩻခင်ႏလမ်းနောဝ်ꩻ ထွာဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻကို နဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻနဝ်ꩻ ထွာ မျန်မာခမ်းထီ နမ်းခြောင်ꩻတင် အလှမယ်တဖြာꩻတဲင် လꩻ Miss Myanmar title ဆုꩻ နဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻနဝ်ꩻ မျန်မာခမ်းထီကို ပအိုဝ်ႏခမ်းရင်ꩻသားတဖြာꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻနဝ်ꩻ Miss International 2012, အိုကီနာဝါ၊ ဂျပန်ပြဲင်ႏပွယ်ꩻကို လꩻလွေꩻ Miss People's Choice ဆုꩻတောမ်ႏ Miss Internet ဆုꩻနီဗာႏနဝ်ꩻသွူ။
လင့်ခ်အလင်ဖုံႏ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ငဝ်းတဲက် စတဲင်တွမ်ႏ အကျူႏပဒေႏသာႏ
ငဝ်းတဲက်-စတဲင်တွမ်ႏ အကျူႏပဒေႏသာႏ ယိုနီမျိုꩻနဝ်ꩻ ထွို့ꩻဗူႏအီလိုꩻပေႏလိုꩻယွဲးသီးအတွက် တွိုႏခြောင်ꩻဟဝ်ငါႏ အနုပညာႏမျိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ပွိုင်းလဲင်ႏခါနဝ်ꩻ စွယ်ꩻရောင်ငဝ်းတဲက်၊ ကွာ၊ ပီႏ၊ တိန်ႏ၊ ခယာဖုံႏသွူ။ ယိုခါလဲ့ စွယ်ꩻလံႏသား အဝ်ႏပြန်ꩻပြော်ꩻနေဒျာႏကရိုꩻလဲ့ နုဲင်းစွဉ်ႏအခေတ် အဝ်ႏပဉ်လဲင်ႏလဲင်ႏ၊ စွိုးခွိုꩻထုံꩻစခါဖုံႏယိုလဲ့ ထွာဒျာႏယေန်ႏငဲးရေꩻအမွေႏ၊ ရက်ခရာႏအထုံꩻစံႏဖုံႏနဝ်ꩻမꩻ ဖေႏကထိုꩻမားထိုꩻဗာႏမွုန်းနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏတွိုင်ꩻစွုမ်ႏဖြာꩻ အဝ်ႏလိုႏထိန်ႏသိမ်ꩻရောင်ငါႏသွူ ။ မောင်းမွူး၊ မောင်းဆွိုင်ꩻ၊ ထုံထွုင်ꩻဖုံႏစားယိုလဲ့ လာဗွေလာမား ပွယ်ꩻပေႏပွယ်ꩻတန်အကို တင်ႏတယ်ႏတရေꩻဟဝ်ငါႏသွူ။ ပျောႏခရာႏ သꩻထင်ႏခရာႏ ဟဝ်ငါႏနဝ်ꩻသွူ။ ပွယ်ꩻတဖြုံႏအကို မောင်းမွူးငဝ်း မဉ်ႏတလဝ်းတဖွုန်းတဝ်းလဲ့သင်၊ မောင်းဆွိုင်ꩻထုံထွုင်ꩻငဝ်း မဉ်ႏတသင်ႏတဝ်းလဲ့သင် ပွယ်ꩻကရိုꩻကီလဲ့ တဖုံပျောႏမွန်းခရာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ ပွယ်ꩻအနစ်သာရ တအဝ်ႏတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။ ထုံမောင်းကထင်ႏပါနဝ်ꩻ ထင်ႏဟွုန်ရောင်ထုံမောင်းငဝ်းတဲင် ခွေမဉ်လွေꩻ နာꩻမဉ်ပျောႏတွော့ꩻ ပွယ်ꩻသဘင်ႏပီ သꩻကွုန်ꩻအီ ဟွိုင်ꩻအီဗာႏနဝ်ꩻသွူ။
ငဝ်းတဲက်- ငဝ်းတဲက်ယိုနဝ်ꩻ တယ်ႏစွဉ်ႏမွိုးစိုးဖါပန်နဝ်ꩻကာႏ ကေားသုံꩻစွယ်ꩻလွဉ် ညလဲဉ်းနဝ်ꩻသွူ။ ငဝ်းတဲက်ဖုံႏယို အဝ်ႏအမျိုꩻမျိုꩻသွူ။ အတလွိုးခန်ꩻ၊ အတယွို့ခန်ꩻ၊ ဖေႏသတိꩻခန်ꩻ၊ ရာႏဇဝင်ႏခန်ꩻ၊ မတ်တန်ꩻခန်ꩻ-စစွဉ်ႏ အခန်ꩻအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏ ရသာႏပါသော့ꩻစွုမ်ႏဟဝ်ငါႏနဝ်ꩻသွူ။ အတလွိုးခန်ꩻကထွာဒါႏ " ခွန်သူႏနင်ꩻယေန်ဇာတ်တွယ်ꩻ၊ နင်ꩻသဲင်ကောႏဇာတ်တွယ်ꩻ" ငဝ်းတဲက်ဖုံႏယို အတလွိုးခန်ꩻ၊ သညင်ꩻခန်း၊ သꩻလျားခန်ꩻ အရသာႏမျောက်ဟဝ်ငါႏတဲင် ဟွုန်ဗာႏငဝ်းတဲက်ရိုꩻကီလဲ့ သေန်ႏစွဉ်ႏအဝ်ႏထီႏလွေꩻ အနမ်းမွေးတွော့ꩻ ယဟန်ႏသားနဝ်ꩻ မဲ့ထီလဲင်ꩻရီႏနေးစွဉ်ႏသွူ။ ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ အနုပညာႏမျိုꩻယို ငင်ႏဆွန်ꩻ (လဲ့စား)နွောင်ꩻအီ လိုꩻသꩻတတွာမုဲင်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသေထွꩻနွောင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ငဝ်းတဲက်ယိုလဲ့ ထွို့ꩻဗူႏရေꩻအတွက် နွို့ထွိုင်ꩻထိုမ်းဒါႏ အမွေႏလက်နက်ဟဝ်တဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ယိုနဝ်ꩻ ဒင်ႏပျꩻနယ်ဗာႏ အမော့အဆွုမ်ႏလွုမ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
ကွာ၊ ပီႏ၊ တိန်ႏ၊ ခယာ- ကွာတွမ်ႏပီႏဖုံႏနဝ်ꩻ လိုꩻပေႏသဘာဝ နစ်သက်ခရာႏ စွယ်ꩻလံꩻခရာႏနဝ်ꩻသွူ။ သဲစ်ကတန်လယ်ႏစဒါႏ ဒုံခြင်ꩻခါႏရိုꩻလဲ့ ပီႏတွမ်ႏကွာဖုံႏ အငဝ်းအဝ်ႏသင်ႏတလွိုးလဲဉ်း လိုꩻပေႏခြာနဝ်ꩻသွူ။ တိန်ႏတွမ်ႏခယာဖုံႏနဝ်ꩻ မောင်ꩻမွူးဟာလင်ꩻ လယ်ႏမူႏနံꩻခိန်ႏကတွိုႏလွုမ်ꩻ တိန်ႏခယာငဝ်းဖုံႏ အွန်တရွန်ꩻနေးစွဉ်ႏ ဒုံကိုနဝ်ꩻသွူ။ ဒုံတော်ꩻသဘာဝအလွောက်ꩻ ငဝ်းတဲက် တိန်ႏငဝ်း ခယာငဝ်းဖုံႏ ထွိုင်ႏသင်ႏတဲင် ခိုဗင်ႏပေါႏရင်း ပေါႏမုဲင်းဖုံႏ တအုံနွောင်ꩻတဝ်း၊ အဝ်ႏလမ်းကိုတွော့ꩻ ထန်ႏလယ်ႏရောင်ဗာႏမူႏနမ်ꩻဖုံႏမꩻ မဲ့ဗေင်ႏနွောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ပွိုင်းလဲင်ႏ ပအိုဝ်ႏဒုံဆောင်ႏသဘာဝ မွန်းပျောႏခရာႏ ရက်ခရာႏ အထုံꩻစံႏဖုံႏနဝ်ꩻ မဉ်ႏယူႏမဉ်ႏသုံꩻသပ်ချာကရိုꩻနဝ်ꩻ အ၀်ႏတလွိုး တွိုႏလွဉ်ကဟန်ႏသနီꩻ၊ အဝ်ႏထီႏယောင်ႏတမွာမွာနေဒွိုန်းကဒျာႏသွူ။
ခေတ်ပေါႏ(ပေါ်)ငဝ်းတချင်ꩻ၊ အဒုံႏအအူတွမ်ႏထာꩻကျူႏ- ခေတ်ပေါ်ငဝ်းတချင်ꩻ အဒုံႏတွမ်ႏအအူယိုနဝ်ꩻ တယ်ႏ ၁၃၄၃/၄၄-ဗာႏ မာꩻလွဉ်ယိုအတွင်ꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏတိုꩻတက်မုꩻ အာႏတလာသွတ်ꩻကာလ ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ခွန်သာဒွန်းသီးစိုးလဲ့ တိုꩻတက်သဲင်ꩻအတွိုင်ꩻ အဝ်ႏတိုꩻတက် လွိုင်ႏကွုန်ꩻဒျာႏရိုꩻလဲ့ အအာႏကထင်ႏဗꩻဖေႏနဝ်ꩻ စညကွို့ꩻနွုတ်ꩻသွစ်ꩻနေင်ႏအတွင်ꩻလွုမ်ꩻသွူ။ အနုပညာႏမျိုꩻယိုလဲ့ ထွို့ꩻငင်ႏနွောင်ꩻအီငါႏ လိုꩻသီးသꩻဓာတ်နဝ်ꩻမꩻ ခေတ်လိုꩻပေႏယွဲးသီးအကျွိုက်သွတ်ꩻ အနုပညာႏမျိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏလိတ်ပအိုဝ်ႏတွမ်ႏ အဝ်ႏသွဉ်တန်ꩻကို ကထီႏလွဉ်ဗာႏဖိုနဝ်ꩻ အကျူႏပဒေႏသာႏမဉ်ႏပါနဝ်ꩻ ပွယ်ꩻကွုန်ꩻမရေႏမရာႏ၊ ကျူႏနယ်လေတနာꩻလဲ့ ပရိသတ်လေနုဲင်းနုဲင်းတနာꩻ၊ အကျူႏသားလဲ့ကုဲင်း၊ အထွားသားလဲ့ ကုဲင်းလွနဝ်ꩻသွူ။ ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ အကျူႏပဒေႏသာႏမျိုꩻယိုလဲ့ အထွိုက်အလျောက် ခွင်ꩻပျုဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ယရပ်ရပ်နဝ်ꩻ အွဉ်ႏသွဉ်လိတ်ပအိုဝ်ႏဖုံႏ ယပ်ꩻခုဲင်ႏငါႏတွော့ꩻ ချော်ꩻအီဗာႏနေးတွမ်ႏအနပညာႏနုဲင်းယိုလဲ့ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ ။ နုဲင်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻလဲ့ အနုပညာႏအမျိုꩻယိုနဝ်ꩻ ခေတ်ကာလယိုခါ ထွာဒျာႏ ထွို့ꩻဗူႏရေꩻအဟဝ်သွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ (ကွဲႏတွော့ꩻ စီꩻကန်ꩻအွဉ်ႏဗာႏဟဝ်ဟဝ်မꩻ၊ ထိန်ꩻနွောင်ꩻနွောင်ꩻမꩻ အကျိုꩻအဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။) အနုပညာႏနယ်ႏပယ်ႏယို လုဲင်းအာတန်ဒျာႏလဲ့ ယိုကိုနဝ်ꩻ တဲမ်းဗာႏအမော့အဆွုမ်ႏလွုမ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
ထွဉ်ႏခရာႏလိုႏတဝ်း
"စေတနာ ကရဏီယသုတ် (ထွဉ်ႏခရာႏလိုႏတဝ်း)" နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏတရာꩻနုဲင်းယို- "ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၁။ သီလသမ္ပန္နဿ န စေတနာယ ကရဏီယံ- ပေါႏလိုꩻသီႏလအဝ်ႏသွူနဝ်ꩻ 'ခွေသꩻချမ်ꩻသာႏသွော့ဟုဲင်း'ထွဉ်ႏခရာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ တလိုႏတောဝ်း၊ ဓမ္မတာ ဧတာ- အထွုံꩻစံႏ သꩻချမ်ꩻသာႏလွဉ်ဒျာႏ။ ၂။ အဝိပ္ပဋိသာရဿ န စေတနာယ ကရဏီယံ- ပေါႏလိုꩻသꩻချမ်ꩻသာႏသွူနဝ်ꩻ 'ခွေသꩻရေꩻသွော့ဟုဲင်း'ထွဉ်ႏခရာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ တလိုႏတောဝ်း၊ ဓမ္မတာ ဧတာ- အထွုံꩻစံႏ သꩻရေꩻလွဉ်ဒျာႏ။ ၃။ ပမုဒိတဿ န စေတနာယ ကရဏီယံ- ပေါႏလိုꩻသꩻရေꩻသွူနဝ်ꩻ 'ခွေသꩻနစ်သက်သွော့ဟုဲင်း'ထွဉ်ႏခရာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ တလိုႏတောဝ်း၊ ဓမ္မတာ ဧတာ- အထွုံꩻစံႏ သꩻနစ်သက်လွဉ်ဒျာႏ။ ၄။ ပီတိမနဿ န စေတနာယ ကရဏီယံ- ပေါႏလိုꩻနစ်သက်သွူနဝ်ꩻ 'ခွေသꩻငိမ်ꩻခွꩻသွော့ဟုဲင်း'ထွဉ်ႏခရာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ တလိုႏတောဝ်း၊ ဓမ္မတာ ဧတာ- အထွုံꩻစံႏ သꩻငိမ်ꩻခွꩻလွဉ်ဒျာႏ။ ၅။ ပဿဒ္ဓကာယဿ န စေတနာယ ကရဏီယံ- ပေါႏလိုꩻနမ်းငိမ်ꩻခွꩻသွူနဝ်ꩻ 'ခွေသꩻချမ်ꩻသာႏသွော့ဟုဲင်း'ထွဉ်ႏခရာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ တလိုႏတောဝ်း၊ ဓမ္မတာ ဧတာ- အထွုံꩻစံႏ သꩻချမ်ꩻသာႏလွဉ်ဒျာႏ။ ၆။ သုခိနော န စေတနာယ ကရဏီယံ- ပေါႏလိုꩻသꩻချမ်ꩻသာႏသွူနဝ်ꩻ 'ခွေသꩻစွူသွော့ဟုဲင်း'ထွဉ်ႏခရာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ တလိုႏတောဝ်း၊ ဓမ္မတာ ဧတာ- အထွုံꩻစံႏ သꩻစွူလွဉ်ဒျာႏ။ ၇။ သမာဟိတဿ န စေတနာယ ကရဏီယံ- ပေါႏလိုꩻသꩻစွူသွူနဝ်ꩻ 'ဖေႏကသေသွော့ ခန္ဓာႏအမွေး-အမွေးအတွိုင်ꩻဟုဲင်း'ထွဉ်ႏခရာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻ တလိုႏတဝ်း၊ ဓမ္မတာ ဧတာ- အထွုံꩻစံႏ သေလွဉ်ဒျာႏ။ ၈။ ယထာဘူတံ န စေတနာယ ကရဏီယံ- ပေါႏလိုꩻသီႏလအဝ်ႏသွူနဝ်ꩻ 'ခွေသꩻချမ်ꩻသာႏသွော့ဟုဲင်း'ထွဉ်ႏခရာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ တလိုႏတောဝ်း၊ ဓမ္မတာ ဧတာ- အထွုံꩻစံႏ သꩻချမ်ꩻသာႏလွဉ်ဒျာႏ။ ၉။ နိဗ္ဗိန္ဒဿ န စေတနာယ ကရဏီယံ- ပေါႏလိုꩻဗွိုႏအန်ꩻသွူ ခန္ဓာႏနဝ်ꩻ 'ခွေသꩻဖေႏကတထဲ့ꩻမွုန်း ခန္ဓာႏယိုဟုဲင်း'ထွဉ်ႏခရာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ တလိုႏတဝ်း၊ ဓမ္မတာ ဧတာ- အထွုံꩻစံႏဒျာႏ သꩻတထဲ့ꩻတဝ်းဒွုမ် ခန္ဓာႏ။ ၁၀။ ဝိရတ္တဿ န စေတနာယ ကရဏီယံ- ပေါႏလိုꩻသꩻတထဲ့ꩻတဝ်းဒွုမ်ခန္ဓာႏနဝ်ꩻ 'သꩻလွစ်ထန်ႏလꩻသွော့ ကိလေႏသာႏဟုဲင်း'ထွဉ်ႏခရာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ တလိုႏတောဝ်း၊ ဓမ္မတာ ဧတာ- အထွုံꩻစံႏဒျာႏ သꩻလွစ်ထန်ႏလꩻ ကိလေႏသာႏဒျာႏရင်ꩻ။ ၁၁။ ပေါႏလိုꩻသꩻလွစ်ထန်ႏလꩻသွူ ကိလေႏသာႏနဝ်ꩻ 'ခွေသꩻလွစ်လꩻလဲဉ်း ကိလေႏသာႏ'ကသေနာႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အထွုံꩻစံႏဒျာႏ အကျိုꩻအဝ်ႏငါႏ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဧကာဒသကနိပါတ်၊ စေတနာကရဏီယသုတ်)
ခွန်'ရဟန်ꩻသီးထာꩻချမ်ꩻသာႏ
အွိုးခꩻတလဲင်ႏ ဗွေႏဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ ဝေင်ꩻအနုပိယ၊ တခေါ့ꩻမွူးခြာ၊ အတွင်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဗွေႏဘဒ္ဒိယတဲ့ အဝ်ႏအုံတခြာကို သေင်ႏမွူးဆလနောဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏဘဒ္ဒိယနဝ်ꩻ အုံသေင်ႏမွူးခလတဲ့နဝ်ꩻ၊ အုံတခြာကိုတဲ့နဝ်ꩻ၊ အုံထာꩻယေန်ယေန်ကိုတဲ့နဝ်ꩻ တပါꩻတန်ဒျာႏ အဝ်ႏပစိုႏသေႏသေႏစွဉ်ႏ "အဟောသုခံ- အော ချမ်ꩻသာႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻဟွေး၊ အဟောသုခံ- အော ချမ်ꩻသာႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻဟွေး"နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ သာႏကီႏဝင်ႏနင်ꩻမူႏ ဗွာဆျူႏပိုခို ဗွေႏဘဒ္ဒိယယို သꩻကိုတဖြွတ်ꩻထန်ႏတဲင် ကအဝ်ႏပစိုႏသေႏသေႏဒါႏ "ချမ်ꩻသာႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻဟွေး၊ ချမ်ꩻသာႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻဟွေး"အကျောင်ꩻအခရာႏနောဝ်ꩻ ရဟန်ꩻဖုံႏ ယပါꩻပါꩻ သေတဝ်းတွော့ꩻ လွေꩻလောဝ်းဒေါ့ꩻ ဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို- "ဩဗွေႏ ဗွေဘုရာꩻဗွေႏဩ- ဗွေႏဘဒ္ဒိယနဝ်ꩻ အုံသေင်ႏမွူးခလတဲ့ယဝ်း၊ အုံတခြာကိုတဲ့ယဝ်း၊ အုံထာꩻယေန်ယေန်ကိုတဲ့နဝ်ꩻ အုံထာꩻအဝ်ႏပစိုႏသေႏသေႏစွဉ်ႏ 'အဟောသုခံ- အော ချမ်ꩻသာႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻဟွေး၊ အဟောသုခံ- အော ချမ်ꩻသာႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻဟွေး'နုဲင်းနဝ်ꩻဗွေႏဩ။ ဝွေꩻဗွေႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏထွာခွန်တွင်ꩻ ထင်ႏဗုဲင်စင်ꩻဟ အလွိုးအယူႏလꩻသဲင်ꩻ ခွန်ချမ်ꩻသာႏ၊ အလွိုးအုံထာꩻပျောႏတဝ်း၊ အလွိုးအမဉ်ထွက်ထာꩻ ဗွေႏဩ" လောဝ်းနီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် နီဗွေႏဘုရာꩻ ထွဉ်ႏလွေꩻပင်ꩻလွဉ် ဗွေႏဘဒ္ဒိယ၊ နီဗွေႏဘုရာꩻရီနုဲင်းယို- "ရဟန်ꩻဘဒ္ဒိယ- နာꩻအုံထာꩻ အဝ်ႏပစိုႏသေႏသေႏ 'ချမ်ꩻသာႏငါႏဟွေး-ချမ်ꩻသာႏငါႏဟွေး'နဝ်ꩻ စောင်းမွေးနဲ့" "မွေး- ဗွေႏဩ" "ရဟန်ꩻဘဒ္ဒိယဟွေး- မဉ်ႏမွေးတဲ့ နာꩻကပစိုႏဗာႏ 'ချမ်ꩻသာႏငါႏ-ချမ်ꩻသာႏငါႏ'နဝ်ꩻ အကျောင်ꩻအခရာႏ အဝ်ႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ" "ဘုရာꩻမျတ် ဗွေႏဩ- ခွေသွဉ်း ကအဝ်ႏလမ်းခါနဝ်ꩻ ထွာခွန်တန်တဖြာꩻ၊ အုံထာꩻအဝ်ႏငမ်းဗာႏရန်ႏသူႏ၊ ဟော်ထျꩻတဲ့ ထွဉ်ႏစဲ့ꩻပွေါစွုမ်ႏနီꩻစွုမ်ႏဟာ၊ တခါꩻငွါတဲ့ ထွဉ်ႏစဲ့ꩻသားပေႏ ပွေါဖေႏသေႏသေႏ၊ စဲ့ꩻပွေါဖေႏသွူနုဲင်းနောဝ်ꩻမဉ်ႏတဲ့ ထာꩻနန်းတလို့တဝ်း၊ ထာꩻငမ်းတလို့တဝ်း၊ ထွာကီခွန်တဲ့ အုံထာꩻ သꩻတချမ်ꩻသာႏတဝ်း ဗွေႏဩ။ ခွေသွဉ်း ထွိုင်ႏထင်ႏဗုဲင်ရဟန်ꩻယိုနဝ်ꩻ အုံသေင်ႏဆလ နန်းတဝ်း၊ အုံတခြာကို ငမ်းတဝ်း၊ အုံထာꩻယေန်ယေန်ကို ရျူႏသျူး၊ 'အဟောသုခံ- အော ချမ်ꩻသာႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ အဟောသုခံ- အော ချမ်ꩻသာႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻဟွေး' တဖြွတ်ꩻသꩻရာႏ၊ ပစိုႏသေႏသေႏစွဉ်ႏဒျာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻ ဗွေႏဩ" လောဝ်းနီဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ ဥဒါနပါဠိ၊ မုစလိန္ဒဝဂ်၊ ဘဒ္ဒိယသုတ်)
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဆရာႏငတ်ꩻမျိုꩻ
"ကကုဓထေရသုတ် (ဆရာႏငတ်ꩻမျိုꩻ)" အွိုးခꩻတလဲင်ႏ- ကဝွတ်ပတ်ဖေႏဒါႏ ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလာန်ႏ 'ကကုဓ'နဝ်ꩻ သီထိုꩻတဲင် ထင်ႏထွာဗျဟ္မာႏ၊ ကကုဓဗျဟ္မာႏနဝ်ꩻ လောဝ်းဗွေႏမောဂ္ဂလာန်ႏနုဲင်းယို- "ဩဗွေႏ- ဒေဝဒတ်နဝ်ꩻ အသꩻကိုယူႏ 'ခွေအီႏထူႏကသံဃာႏ၊ ခွေအီႏအော်ကုဲင်ကသံဃာႏ'သဲ့စ်အသꩻကထွာနုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့ ကအလꩻခါꩻဒါႏ 'တံꩻခိုꩻ'နဝ်ꩻ ဆွုတ်ယွုတ်ထိုꩻစွဉ်ႏ တလဲင်ႏချင်ꩻ ဗွေႏဩ" ကကုဓဗျဟ္မာႏ ကလောဝ်းဒါႏငေါဝ်းယိုနဝ်ꩻ ဝွေꩻဗွေႏလွေꩻလောဝ်းနယ်တော ဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ- "မောဂ္ဂလာန်ႏ- ကကုဓဗျဟ္မာႏ ကလောဝ်းငေါဝ်းနဝ်ꩻ နုဲင်းနာꩻယူႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ အမွေးမဲဉ်ႏဒျာႏနဲ့၊ အမွေးမဲဉ်ႏတဝ်းနဲ့" "အမွေးမဲဉ်ႏဒျာႏ ဗွေႏဩ" "မောဂ္ဂလာန်ႏ- ငေါဝ်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ယွယွဒေါ့ꩻထန်ႏနယ်ဝင်ꩻနော၊ အုံတေ့ꩻတေ့ꩻကထာꩻဟုဲင်း၊ ပါꩻခွဉ်ႏဆေ့ꩻ (ဒေဝဒတ်)နဝ်ꩻ အထာꩻမာꩻတွမ်ႏ အထာꩻမာꩻ မဲ့ꩻအထင်ႏသျာꩻလွဉ်ဒျာႏ (မဲ့ꩻဝင်ꩻသေလွဉ်ဒျာႏ)" "မောဂ္ဂလာန်ႏဟွေး- လောကကိုယို ဆရာႏအဝ်ႏငတ်ꩻမျိုꩻ၊ ငတ်ꩻမျိုꩻကရိုနꩻောတ်ꩻ- ၁။ လောကကိုယို ဆရာႏယင်ဟန်ႏနောဝ်ꩻ- သီႏလ တစင်ဗွာတဝ်းတဲ့ 'ခွေသီႏလစင်ဗွာဒျာႏ၊ တဗော့ꩻလဲ့ꩻတဝ်း'ဝွန်ႏခံႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ အတပဲ့ꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏသေဒျာႏ၊ ဒို့ꩻခါꩻဖေႏအဆရာႏ၊ ဒေါ့ꩻနယ်တဝ်းဝင်ꩻ၊ ကဒို့ꩻခါꩻဖေႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အဆရာႏကျွိုက်ဒျာႏ။ ၂။ လောကကိုယို ဆရာႏယင်ဟန်ႏနောဝ်ꩻ- အလွူးနမ်း တစင်ဗွာတဝ်းတဲ့ 'ခွေလွူးနမ်းစင်ဗွာဒျာႏ၊ တဗော့ꩻလဲ့ꩻတဝ်း'ဝွန်ႏခံႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ အတပဲ့ꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏသေဒျာႏ၊ ဒို့ꩻခါꩻဖေႏအဆရာႏ၊ အဆရာႏတဲ့ကျွိုက်ဒျာႏ။ ၃။ လောကကိုယို ဆရာႏယင်ဟန်ႏနောဝ်ꩻ- ဟော်ꩻတရာꩻ တစင်ဗွာတဝ်းတဲ့ 'ခွေဟော်ꩻတရာꩻ စင်ဗွာဒျာႏ၊ တဗော့ꩻလဲ့ꩻတဝ်း'ဝွန်ႏခံႏနုဲင်းနောဝ်ꩻ၊ အတပဲ့ꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏသေဒျာႏ၊ ဒို့ꩻခါꩻဖေႏအဆရာႏ၊ အဆရာႏတဲ့ꩻ ကျွိုက်ဒျာႏ။ ၄။ လောကကိုယို ဆရာႏယင်ဟန်ႏနောဝ်ꩻ- 'ဝင်ꩻရီတဲင် ဝွေꩻဖြေႏချာ၊ ဝွေꩻစေနယ်ဖေႏ'နဝ်ꩻ တစင်ဗွာတဝ်း၊ (တမွေးတဝ်းတဲ့) ခွေဖြေႏ-စေနယ်ဖေႏ စင်ဗွာဒျာႏ၊ (မွေးဒျာႏ) တဗော့ꩻလဲ့ꩻတဝ်း (မာႏတဝ်း)၊ ဝွန်ႏခံႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ အတပဲ့ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသေဒျာႏ၊ ဒို့ꩻခါꩻဖေႏ အဆရာႏ၊ အဆရာႏတဲ့ ကျွိုက်ဒျာႏ။ ၅။ လောကကိုယို ဆရာႏယင်ဟန်ႏနောဝ်ꩻ- 'ဉာဏ်ႏထာꩻထီႏ တစင်ဗွာ'တဲ့ 'ခွေဉာဏ်ႏထာꩻထီႏ စင်ဗွာဒျာႏ၊ တဗော့ꩻလဲ့ꩻတဝ်း'ဝွန်ႏခံႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ အတပဲ့ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသေဒျာႏ၊ ဒို့ꩻခါꩻဖေႏအဆရာႏ၊ အဆရာႏတဲ့ကျွိုက်ဒျာႏ။ လောကကိုယို ဆရာႏ(လဲဉ်) အဝ်ႏငတ်ꩻမျိုꩻ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ ကကုဓထေရသုတ်)
ထွာအီလꩻမဂ်ဖိုလ်ႏတာႏ
"သမ္ဗောဓိသုတ် (ထွာအီ လꩻမဂ်ဖိုလ်ႏတာႏ အကျောင်ꩻတရာꩻ)" ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၁။ သာႏသနာႏတောႏကိုယို ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ "ဖူးဝေးဟောဝ်အဝ်ႏ၊ သွꩻပေႏဟောဝ်အဝ်ႏ၊ ငို့ꩻထေ့ခရာႏပုဂ္ဂိုလ်ႏဟောဝ်အဝ်ႏ"ယိုဖုံႏအဝ်ႏ ထွာအီလꩻမဂ်ဖိုလ်ႏတာႏ ထွာအီသꩻမဉ်အားထွုတ်ငါႏတရာꩻ ပဌမအကျောင်ꩻတပါꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ၂။ သာႏသနာႏတောႏကိုယို ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နောဝ်ꩻ "သီႏလအောဝ်ႏ၊ လွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻ ဘုရာꩻစီꩻကန်ꩻ (ပါတိမောက်)၊ အကျင်ꩻ(အာစာရ)ဟောဝ်၊ လွေꩻသဲင်ꩻ(ဂေါစရ)ရော့ꩻ၊ အပဲ့စ်ပေႏပေႏတဲ့ ငမ်းမွေးစွဉ်ႏဒျာႏတဲင် ထိန်ꩻတီသိက္ခာႏ"ယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာအီလꩻမဂ်ဖိုလ်ႏတာႏ၊ ထွာအီသꩻမဉ်အားထွုတ်ငါႏတရာꩻ ဒုတိယအကျောင်ꩻတပါꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ၃။ သာႏသနာႏတောႏကိုယို ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ အဝ်ႏဟွူန်ခွိုꩻခွီုꩻ "ငေါဝ်းလောႏဘꩻဆေေ့ꩻခရာႏ၊ ငေါဝ်းကွို့ꩻသꩻယိုꩻခရာႏ၊ ငေါဝ်းမဉ်အုံယေန်ထာꩻခရာႏ၊ ငေါဝ်းမဉ်အုံဒျာႏ တပါꩻလွုမ်ꩻခရာႏ၊ ငေါဝ်းမဉ်အားထွုတ်တရာꩻခရာႏ၊ ငေါဝ်းသီႏလအဝ်ႏခရာႏ၊ ငေါဝ်းသမာႏဓိဟောဝ်ခရာႏ၊ ငေါဝ်းကီႏလေႏသာႏလို့ခရာႏ၊ ငေါဝ်းထွာရဟန္တာႏခရာႏ၊ ငေါဝ်းဆင်ႏချင်ႏတရာꩻခရာႏ"ယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာအီလꩻမဂ်ဖိုလ်ႏတာႏ၊ ထွာအီလသꩻမဉ်အားထွုတ်ငါႏတရာꩻ တတိယအကျောင်ꩻတပါꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ၄။ သာႏသနာႏတောႏကိုယို ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ "အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻပယ်ႏထိုꩻ အကုသိုလ်ႏ၊ အဝ်ႏသောင်ႏသာ မာꩻမွေးကုသိုလ်ႏ၊ မာꩻသေႏသေႏကုသိုလ်ႏ၊ တန်ꩻတဝ်းတဲ့ယဝ်း အွဉ်လွတ်တဝ်းကုသိုလ်ႏ"ယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာအီလꩻမဂ်ဖိုလ်ႏတာႏ ထွာအီသꩻမဉ်အားထွုတ်ငါႏတရာꩻ စတုတ္ထအကျောင်ꩻတပါꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ၅။ သာႏသနာႏတောႏကိုယို ရဟန်ꩻ(တပါꩻ)နဝ်ꩻ "ပညာႏအဝ်ႏ၊ ထီႏသေအထွာအကုဲင်၊ ဝိပဿနာႏဉာဏ်ႏအဝ်ႏ"ယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာအီလꩻမဂ်ဖိုလ်ႏတာႏ ထွာအီသꩻမဉ်အားထွုတ်ငါႏတရာꩻ ပဉ္စမအကျောင်ꩻတပါꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ပေါႏဗွေသွူတွမ်ႏ တရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ငတ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ ငတ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻငါထဲင်းဗာႏ တရာꩻလစ်ꩻပါꩻ၊ လစ်ꩻပါꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ- ၆။ အသုဘာ ဘာဝေတဗ္ဗာ ရာဂဿ ပဟာနာယ- ဖေႏကယ်ႏထိုနွောင်ꩻ 'ရာဂ'(လောႏဘꩻ)နဝ်ꩻ အားထွုတ်ဗာႏ 'အသုဘကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ'၊ ၇။ မေတ္တာ ဘာဝေတဗ္ဗာ ဗျာပါဒဿ ပဟာနာယ- ဖေႏကပယ်ႏနွောင်ꩻ 'ဒေါႏသꩻ'နဝ်ꩻ အားထွုတ်ဗာႏ 'မေတ္တာႏကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ'၊ ၈။ အနိစ္စသညာ ဘာဝေတဗ္ဗာ အသ္မိမာန သမုဂ္ဃါတာယ- ဖေႏကပယ်ႏနွောင်ꩻ 'အသ္မိမာန'နဝ်ꩻ အားထွုတ်ဗာႏ 'အနိစ္စသညာ'နောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ နဝကနိပါတ်၊ သမ္ဗောဓိသုတ်)
ထွားဟံႏပျော်ꩻကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ
"ထွားဟံႏပျော်ꩻကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ"
"ဂါထာႏ ၄၆။ ပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်"
နမ်းခန္ဓာႏယို ဗွန်ပီထီဗို့ꩻ၊ ဗွန်ပီဟံႏပျော်ꩻမွော့ဟွေး ကသေမွေးမွေးလိုꩻနဝ်ꩻ သွံဘွုံႏလောက ဒုက္ခဝဋ်ကောဝ်ႏ ကားကအဝ်ႏဖုံႏယို သွယ်ꩻပဲစ်ꩻထွူခါ တွိုႏငါဖျော်စူꩻ နိဗ္ဗာန်ႏသူꩻသွူ။
"လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻအီသတိꩻနုဲင်းယို" ဟော်ꩻထွားသွဉ်ကျပ် ထွားဟံႏပျော်ꩻကမ္မဋ္ဌာန်ꩻ ရဟန်ꩻဝတ္ထုယိုတဲင် -
၁။ အောဝ်ႏလိုႏအုံပျင်ႏတောဝ်းထာꩻ၊ အဝ်ႏလိုႏအားထွုတ်တရာꩻ နုဲင်းရဟန်ꩻနဝ်ꩻအကျောင်ꩻ၊
၂။ ထီႏအမျိုꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း ခွိုင်ꩻချာခန္ဓာႏ ထွားမဉ်ႏဒါႏနဝ်ꩻ ထွာတရာꩻလွဉ်းလွဉ်း၊ တရာꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ မာထွာအီဒါႏ ရဟန္တာႏအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻ သေထွꩻ၊ လꩻအီသတိꩻအာတန်။
ဆရာႏဇီဝကရီ-ဥပါႏသကာႏ
"ဇီဝကသုတ် (ဆရာႏဇီဝက ရီ-ဥပါႏသကာႏခရာႏ)" အွိုးခꩻတလဲင်ႏ- နီဗွေႏဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ ရာႏဇဂျိုဟ်ႏခမ်း၊ ဆရာဇီဝက တခေါ့ꩻဥယျာဉ်ႏခြံကို၊ ခွန်အဘယ ကထူႏလွူးဒါႏ ဆရာႏဇီဝကနဝ်ꩻ လွေꩻထေ့ဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဝုဲင်ႏဗွေႏဘုရာꩻထွူခါ ရီပါနုဲင်းယို- "ဩဗွေႏ- ကွပ်အကျောင်ꩻထမုဲင်ꩻတဲ့ ဟဲ့ꩻဗာႏ'ဥပါႏသကာႏ'ဟောင်း ဗွေႏဩ" "တကာႏဇီဝက- ကွပ်ကိုꩻကွယ်ႏဘုရာꩻ၊ တရာꩻ၊ သံဃာႏတဲင် ဟဲ့ꩻဗာႏ'ဥပါႏသကာႏ'နောဝ်ꩻသွူ"။ "မွေးသွူ ဗွေႏ- ပွိုးအကျောင်ꩻတကားမုဲင်ꩻတွော့ꩻ ဥပါႏသကာႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ'လိုꩻသီႏလသား'ဟောင်း ဗွေႏဩ" "တကာႏဇီဝက- ဥပါႏသကာႏနဝ်ꩻ 'မာꩻသီတဝ်းဝင်ꩻသက်၊ ထူႏတခွန်ꩻတဝ်းဝင်ꩻတခြိုꩻ၊ ပဲ့စ်မာႏတဝ်းဝင်ꩻပိုမာ၊ ဒေါ့ꩻလဲဉ်တဝ်းထာꩻ၊ အွꩻတဝ်းဒေါဝ်'ပွိုးအကျောင်ꩻဟောဝ်ယို ငတ်ꩻချက် အကျင်ꩻမျတ် ယိုငတ်ꩻမျိုꩻအောဝ်ႏတွော့ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ'လိုꩻသီႏလသား'နောဝ်ꩻသွူ"။ "မွေးလဲဉ်းသွူဗွေႏ- 'ဥပါႏသကာႏနဝ်ꩻ ကျင်ꩻဒျာႏနမ်းတာႏ အကျိုꩻလွုမ်ꩻ၊ ဝင်ꩻတာႏအကျိုꩻနဝ်ꩻ ကျင်ꩻပါတဝ်း'ကရိုꩻနောဝ်ꩻ အကျင်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း ဗွေႏဩ" "တကာႏဇီဝက- ဥပါႏသကာႏနဝ်ꩻ သဒ္ဓါႏတရာꩻအဝ်ႏဝွေꩻလွုမ်ꩻ၊ ဝင်ꩻတဲ့ သဒ္ဓါႏတရာꩻဖေႏကအဝ်ႏနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻသွဉ်ဖေႏတောဝ်း၊ သီႏလအဝ်ႏဒျာႏဝွေꩻလူမ်ꩻ၊ ဝင်ꩻတဲ့ သီႏလဖေႏကအဝ်ႏနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻသွဉ်ဖေႏတဝ်း၊ လူႏတန်ꩻဒျာႏဝွေꩻလွုမ်ꩻ၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဖေႏကလူႏတန်ꩻနဝ်ꩻ နိုꩻဆောႏတမာပါတဝ်း၊ မဉ်ဝုဲင်ႏရဟန်ꩻသံဃာႏတဲ့ ဝွေꩻတဖြာꩻလွုမ်ꩻ၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဖေႏနေးကမဉ်ဝုဲင်ႏ ရဟန်ꩻသံဃာႏနဝ်ꩻ နိုꩻဆောႏတမာပါတဝ်း၊ မဉ်နာႏသူႏတောႏကောင်ꩻတရာꩻတဲ့ ဝွေꩻတဖြာꩻလွုမ်ꩻ၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဖေႏနေးကမဉ်နာႏ သူႏတောႏကောင်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻ ခြုဲင်းနယ်ဒေါ့ꩻပါ တမာဖေႏတောဝ်း၊ နာႏတရာꩻထွူ တောင်ꩻခါꩻ၊ ဒါႏခါꩻဒျာႏဝွေꩻလွုမ်ꩻ၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဖေႏနေးကတောင်ꩻခါꩻ၊ ဖေႏနးကဒါႏနဝ်ꩻ ဖေႏအာႏဒေါ့ꩻရိုꩻ တနိုꩻဆောႏတမာတဝ်း၊ နာႏတရာꩻထွူ တရာꩻမွေး/ တမွေးတဝ်းနဝ်ꩻ ယူႏစွေးဒါႏငါႏ၊ သေနာႏဝွေꩻလွုမ်ꩻ၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဖေႏနေးကယူႏစွေးဒါႏ၊ ဖေႏနေးကသေနာႏနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻသွဉ်ဖေႏတဝ်း၊ အကျင်ꩻကလꩻအီ မဂ်ဖိုလ်ႏနဝ်ꩻ ကျင်ꩻဒျာႏဝွေꩻလွုမ်ꩻ၊ ဝင်ꩻတဲ့ ဖေႏကကျင်ꩻနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻသွဉ်ပါတဝ်း' ပေါႏမာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ ကျင်ꩻနမ်းတာႏ အကျိုꩻလွုမ်ꩻ၊ ဝင်ꩻတာႏအကျိုꩻနဝ်ꩻ ကျင်ꩻပါတဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။ တကာႏဇီဝကဟွေး- "သဒ္ဓါႏ၊ သီႏလ၊ လူႏတန်ꩻ၊ ဝုဲင်ႏသံဃာႏ၊ နာႏတရာꩻ၊ တောင်ꩻခါꩻ၊ ယူႏစွေး၊ ကျင်ꩻလွဉ်ꩻ"ယိုသွစ်ꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ နမ်းတဲ့ကျင်ꩻ၊ ဝင်ꩻတဲ့ မဉ်ႏထွဉ်ႏကျင်ꩻပါနဝ်ꩻ ထွာနမ်းတာႏ အကျင်ꩻယင်၊ ထွာဝင်ꩻတာႏ အကျင်ꩻယင်နဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ အဋ္ဌကနိပါတ်၊ ဇီဝကသုတ်)
လိုꩻမူႏသွီႏဗွာလင်ꩻ
"လိုꩻမူႏသွီႏဗွာလင်ꩻရောႏဂါႏတွမ်ႏ တသီႏနယ်ꩻဖုံႏ" သွီႏတလီꩻပုံႏမဲန်ႏ လိုꩻမူႏသီးနဝ်ꩻ တဲႏစွဉ်ႏကမူႏနံꩻစ သက် ၁၃-၁၄ မာꩻငါ ဗꩻတွိုႏလွေꩻစွဉ်ႏသက်လစ်ꩻဆီ၊ ငတ်ꩻဆီမာꩻလ အခါႏကိုနဝ်ꩻ တလာတလဲင်ႏ အဝ်ႏပိုခြုံကို သွီႏထန်ႏလင်ꩻဗာႏသွူ။ လိုꩻမူႏသီးပိုခြုံ (သားအိမ်)နဝ်ꩻ နေးအီသန္ဓေႏတာႏ တလာတလဲင်ႏ အဝ်ႏဖျင်ဆင်သေꩻခါꩻလဲ့ ပိုဝါꩻကတအဲန်ထဝ်းလိုꩻခိုစွိုး ထွိုင်ႏတနွို့သော့ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ကဖျင်ဆင်ꩻသေꩻခါꩻယို အမွူးနီꩻလွဉ်ꩻ၊ အသက်တန်ꩻလို့ထိုꩻတွော့ꩻ သွူꩻကုဲင်ပြင်ꩻထိုꩻဗာႏ သွီႏကုဲင်အနေႏနဝ်ꩻသွူ။ တလာတလဲင်ႏ သွီႏကလွေꩻကလင်ꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ သဘာႏဝသဖော်ꩻ ဓမ္မတာႏဒျာႏတဲင် "ဓမ္မတာႏသွီႏ"လဲ့အဝ်ႏဟဲ့ꩻ၊ "ဥတုသွီႏ"လဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻသွူ။ ဥတုသွီႏနုဲင်းယို အခိန်ႏလွေꩻ အခိန်ႏလင်ꩻမွူးနီꩻတွိုႏသွူလဲ့ မီႏလူးခွꩻငါႏထီ၊ မီႏအံႏအာငါႏ အရသာႏတချꩻမျိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ သွီႏတလီꩻတပြင်ꩻနွောင်ꩻတဝ်းတွော့ꩻ သေင်ခံသော့ꩻဒါႏ ပိုခြုံကိုသွူ။
သွီႏမီႏသေင်ခံသော့ꩻ ပိုခြုံကိုနဝ်ꩻ သꩻတနွော့ꩻ သꩻတဖုံဒါႏ၊ တအော့ꩻထွူႏသီးမူꩻဒါႏ၊ သꩻတစွူတဝ်း၊ သꩻတဟဝ်တဝ်းသွူ။ မီႏအံႏအာငါႏ အရသာႏလျားဟတ်ꩻမျိုꩻဖုံႏ၊ အရသာႏဆျာႏမျိုꩻဖုံႏလဲ့နဝ်ꩻ၊ လိုꩻမူႏသွီႏယာႏသေ့ꩻတဲင် လိုꩻမူႏယွောင်ပဲင်ဖုံႏလဲ့နဝ်ꩻ၊ လိုပ်ꩻမာꩻရွိုးလွား ယာလျားခမ်းလော့ တသျောင်ႏတဝ်း လိုꩻမူႏအာႏရဲင်ꩻဆေ့ꩻဖုံႏလဲ့နဝ်ꩻ ဓမ္မတာႏသွီႏပုံႏမဲန်ႏ တလွဉ်တဝ်းတွော့ꩻ ကုဲင်းလွဉ်ကုဲင်းလင်ꩻတေားဒါႏ သွီႏဗွာဖုံႏသွူ။ ဓမ္မတာႏသွီႏဗာႏ ကလင်ꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ လင်ꩻလစ်ꩻငတ်ꩻနီꩻ နုဲင်းသွီႏတနျာႏနဝ်ꩻ တမွေးတဝ်း၊ အမွူးနီꩻပဲင်ႏချာꩻတအဲန်ထဝ်း၊ မဲန်လင်ꩻမုဲင်ꩻခါလဲ့ လင်ꩻဒျာႏတဲင် ထွာထိုꩻဥတုကုဲင်၊ ဓမ္မတာႏကုဲင်မျိုꩻသွူ၊ သွီႏဗွာကလွေꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ မန်းဟဲ့ꩻ"မီးယပ်ဖြူဆင်း"၊ "ဥတုပျက်နာ"နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻမူႏသီးယို သွီႏဗွာမီႏလွေꩻညလွေꩻအာနဝ်ꩻ အာႏအဲန်ထဝ်း၊ အွန်းဖူးဒါႏ၊ ဟွီဟဲင်ညောင်ꩻညာႏဒါႏ၊ လွꩻရုဲင်ꩻလွꩻလွေꩻဒါႏ၊ ဖြောင်းကုဲင်ဒါႏ၊ သꩻပေႏသꩻနွဲးဒါႏ၊ သꩻဒွေါင်ႏသꩻတပွတ်ꩻဒါႏ-စတဲင် လက္ခဏာႏဖုံႏယို ထွာလွဉ်ဒါႏ၊ ခံႏစာꩻဗာႏဒါႏသွူ။ သွီႏဗွာမီႏလွေꩻအာနဝ်ꩻ တလာတလဲင်ႏ ကအဝ်ႏလွေꩻဒါႏ သွီႏပုံႏမဲန်ႏယို တလွေꩻကြွို့ꩻတဝ်းဒွုမ်သွူ။ မီႏလွေꩻလဲ့ အမွူးနိꩻဗွေဗွေ တလွေꩻကြွို့ꩻတဝ်းသွူ။ လိုꩻမူႏသွီႏဗွာ ကလွေꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ အရသာႏလျားဟတ်ꩻမျိုꩻယို သျောင်ႏထွူတဲင် အံႏဖေႏဗာႏ အရသာႏနွိုးဆိမ်ꩻဗွမ်ႏ၊ အချꩻဗွမ်ႏမျိုꩻဖုံႏသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ အေင်၊ ခဲန်ႏ၊ မဆလာ၊ ဗင်ႏအမျိုꩻမျိုꩻ၊ မက်ဖစ်ပွမ်း-စတဲင် အရသာႏလျားမျိုꩻလဲ့နဝ်ꩻ၊ မောက်ꩻဖါးဆျာႏ၊ စောက်ꩻသွီဆျာႏ၊ တခေါ့ꩻရာႏမိုဆျာႏ၊ မရန်းရာႏဆျာႏ-စတဲင် အရသာႏဆျာႏမျိုꩻလဲ့နဝ်ꩻ၊ ကမာꩻထွိုင်ႏမာꩻပွါꩻအီဒါႏ တလီꩻလျား ဗွူအဲန်မျိုꩻလဲ့နဝ်ꩻ၊ အရသာႏလျား ဆျာႏမျိုꩻနုဲင်းယိုဖုံႏ ကပါဒါႏ တခိုးထာꩻအံႏမျိုꩻလဲ့နဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏအံႏတဝ်း၊ သျောင်ႏလꩻလꩻဗာႏသွူ။ ခေတ်ယိုခါ လိုꩻကအဝ်ႏသုံꩻအာဒါႏ "ဟင်းချိုမုန့်"နဝ်ꩻလဲ့ တတဲ့ꩻတဝ်း အဝ်ႏလိုႏသျောင်ႏနေနေသွူ။
လိုꩻမူႏသွီႏဗွာလင်ꩻရောႏဂါႏ ကထွာဗာႏယိုနဝ်ꩻ ပိုခြုံ (သားအိမ်)ယို အလျားဓာတ်လွဉ်ꩻ၊ အလျားဓာတ်မာꩻထွာတဲင် ထွာလွဉ်ဗာႏတွော့ꩻ သွီႏဗွာလင်ꩻရောႏဂါႏ ဖေႏကဟဝ်သက်သာႏနဝ်ꩻ ပိုခြုံအာႏကအဝ်ႏအီဒါႏ၊ ပိုခြုံကခွꩻအီဒါႏ နွိုးဆိမ်ꩻအရသာႏ ကအဝ်ႏဒါႏ ထာꩻအံႏမျိုꩻဖုံႏယို အံႏဖေႏဗာႏသွူ။ ကတဲ့ꩻသင်ꩻဒါႏ သွီႏဗွာရောႏဂါႏ ထာꩻအံႏမျိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထထီႏဆျာႏမဉ်၊ ဖိုးနဲန်းထီ၊ စတုမဓူ၊ ဒဲန်ထောပတ် သေင်ႏရာႏအရသာႏနွို့ခွꩻမျိုꩻ ညိုးတုဲင်-စတဲင်နုဲင်းယိုဖုံႏသွူ။ တသီႏကရိုꩻလဲ့ တိုင်းရင်းဆေးအမုဲင်(၁၅) သည်းခြေဆေး၊ အမုဲင်(၁၆) အပူငြိမ်းဆေး၊ မွေးတဝ်းလဲ့ တသီႏသွီႏအရသာႏနွိုးခွꩻ၊ တချꩻဗွမ်ႏတမျိုꩻမျိုꩻယို တနီꩻ ၂-၃လဲင်ႏ အံႏဖေႏဗာႏသွူ။ မီႏတမွေးတဝ်းလဲ့ ကတဲမ်းနယ်ဒါႏ တသီႏနယ်ꩻဒွေါင်ႏ နုဲင်းဆꩻလယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ကျွိုက်နေစ်သက်ရာꩻအနယ်ꩻယို ထူႏသုံꩻအံႏနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။
တသီႏသွီႏဗွာလင်နယ်ꩻဖုံႏ
မွေးတဝ်းလဲ့ ညိုးတုဲင်ဖွန်ႏယို တွမ်ႏတသီႏသွီႏရသာႏတွောင်း (ခွꩻတဝ်းလျားတဝ်း)ယို စပ်ရော်ꩻသွူတဝင်ꩻတွော့ꩻ အံႏဖေႏသွော့ တွမ်ႏတသာႏသိကျာꩻ တလဲင်ႏတစေားနေင်းထီနွိုး၊ တနီꩻ ၂-လဲင်ႏနေား။ ဖက်ꩻဗိုႏဒီႏယိုႏယိုနဝ်ꩻ သွီႏဗွာလင်ꩻလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ဆီႏတဟဝ်တဝ်း၊ ဆီႏဆေ့ꩻ၊ ဆီႏလျားꩻ ဆီႏတနျာႏ၊ ဆီႏရိဖုံႏလဲ့နဝ်ꩻ၊ ကျောက်ကပ်တဟဝ်တဝ်း၊ ကျောက်ကပ်အာႏပေႏ၊ ကျောက်ကပ်ကို ခြောက်တဲႏဖုံႏလဲ့နဝ်ꩻ ဟဝ်အီနွောင်ꩻသွူ။ တိုင်းရင်းဆေးတသီႏနုဲင်းယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ဆဲင်ႏရာꩻဝေင်ꩻနယ်ႏ တိုင်းရင်းဆေးတသီႏခန်ꩻကိုနဝ်ꩻ လꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ခမ်းသားခြွိုင်ႏသန်ꩻတာႏ
နီမွိုးဒါႏလဲဉ်းလိတ်
နီမွိုးဒါႏလဲဉ်းလိတ် နီမွိုးသီးပေႏခါနောဝ်ꩻ ဝင်ꩻကောသွဉ်ဖေႏလိတ် အဲဉ်ထောဝ်းတဲင် ဒါႏတောဝ်းလိတ်၊ နီဒုံယိုခါနောဝ်ꩻ ဝင်ꩻသွဉ်ဖေႏလိတ်တဲင် နီမွိုးသီးနောဝ်ꩻ လွေꩻသွဉ်နေး မွူးဟာခိုႏ၊ နီမွိုးနောဝ်ꩻ မဲဉ်ဒါႏမွေးစွဉ်ႏလိတ်တဲင် ယွော့တွမ်ႏပိုပေႏ ဖျော်လွဉ်ရီးရီးဝင်ꩻ၊ လွေꩻမာꩻရီးစွဉ်ႏတွေ၊ ယလဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻ စူပင်စေႏနောဝ်ꩻ ထွာႏပါတွေ၊ စူပင်ထွေနောဝ်ꩻ တဲမ်းလိတ်။ ယလဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻ ပိုတဲ့ အောဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏနဲဉ်း၊ လိတ်တဲ့အောဝ်ႏလိုႏတဲမ်းတဲင် ထီႏထီႏနီမွိုးနောဝ်ꩻ သညင်ꩻမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ ကွဲႏတွော့ꩻ နီမွိုးသꩻတကုဲင်တောဝ်း၊ ကွပ်နီမွိုးသောင်ႏသာ ကျိုꩻစာꩻသွဉ်ထူႏလွေꩻ တဟာတစိꩻစိꩻတဲင် သွဉ်ဗာႏသွံလာဒျာႏ နီမွိုးဟော်ꩻလိတ်တဲ့ခဲမ်း၊ နီမွိုးတဲမ်းလိတ်တဲ့ ဒါႏလဲဉ်းသွူ။ နီမွိုးတဲမ်းလိတ်ဒါႏလဲဉ်း တကားမုဲင်ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ဟော်ꩻဖတ်ထွားစံꩻ နီမွိုးလိတ်လယိုမွိုင်- ပိုခို သျင်ႏကုသလ ပိုခို သျင်ႏဗွေႏဩ၊ တကာႏမမွိုးယိုခါနောဝ်ꩻ တဲမ်းလိတ်ဒါႏလွဉ်လဲဉ်းသွူတဲင် လိတ်ယိုနောဝ်ꩻ တကာႏမွိုးနမ်း ကျံႏစဲႏတဲမ်းဒျာႏ၊ အမာႏမီႏပါတဲ့ ထွားဖျင်ဖတ်ဆွုမ်ႏပါဒျာႏ ပိုခိုနော။ တလံးလွံး အုံအောဝ်ႏခြွိုင်ႏသန်ꩻလို့ဒျာႏ၊ ဟန်ႏနေင်ႏယိုနောဝ်ꩻ လုပ်ꩻထာꩻတဲ့ အဆင်ႏပြေႏဒျာႏ၊ ပိုခိုတာႏတဲ့ တရိပ်ပေါႏနန်းဗာႏဒွုမ်၊ ကျိုꩻစာꩻသွဉ်ကျပ်ကျပ်ဒျာႏ လိတ်ဟုဲင်းပိုခို၊ မီႏအုံဟောဝ်အောဝ်ႏသန်ꩻတောဝ်းစွော့ꩻလဲ့ လောဝ်းဟွိုန်မွိုင်မွိုင်သွော့ဆရာႏ ပိုခိုနော။ ဆရာႏကဒေါ့ꩻသွဉ်ဖေႏ ငေါဝ်းဟော်ငွါဒါႏဖုံႏနောဝ်ꩻ လွောက်ꩻနာႏနေးထူႏလွဉ်ꩻသွော့ ပိုခိုနော။ နေင်ႏဟာ ပိုခိုကအောင်ႏဒါ ပွယ်ꩻရီလိတ် (စာမေးပွဲ)နောဝ်ꩻ နီမွိုးသꩻရေꩻမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ ယံကအောင်ႏထဲင်းထဲင်းနောဝ်ꩻ ကျိုꩻစာꩻသွော့မွေးမွေးနော ပိုခို။ နီမွိုးအုံထာꩻ ဟန်ႏနေင်ႏယို သꩻယိန်းချံꩻသာႏငါႏ၊ ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲးတဲင် လိတ်တဲ့ဟော်ꩻဖတ် တဲမ်းဒါႏလဲဉ်း၊ လုပ်ꩻထာꩻတဲ့ သမ်းလꩻအာ၊ ဗွေႏသျင်ႏသီး တကာႏလုံဖါတဲ့ အွꩻတောဝ်းဒွုမ်ဒေါဝ်၊ တောႏလောင်ꩻတောဝ်းဒွုမ်ထာꩻ၊ သေခွုမ်သေမာꩻလဲဉ်းသွူထာꩻမာꩻ၊ ဗွေႏသျင်ႏဖူးပေႏဖုံႏတဲ့ ကျောင်ꩻသွဉ်လိတ် (လိတ်အိန်ကျောင်း)တဲ့ အောင်ႏဒျာႏ၊ ဟန်ႏနေင်ႏ ကစေဖြေႏဒါႏလိတ်ပအိုဝ်ႏဖုံႏနောဝ်ꩻတဲ့ အောင်ႏလို့ဒျာႏ၊ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ သꩻချမ်ꩻသာႏငါႏ ပိုခိုသျင်ႏဗွေႏဩ။ အုံစွူစွူကျောင်ꩻနော ပိုခို၊ ဖေႏကဗꩻလꩻစင်ꩻ၊ ကွိုက်ꩻသွꩻတဲ့ ထွားကွိုက်ꩻဒျာႏသွော့ သွꩻဟောဝ်ဟောဝ်နောဝ်ꩻ ပိုခိုနော၊ ဝင်ꩻမီႏအော်ကုဲင်စိန်ႏစွော့ꩻဒါႏလိုꩻတဲ့ တွမ်ႏမာꩻနုဲင်းလွဉ်ꩻမွိုန်း၊ လိုꩻကျောင်ꩻတဲ့ အုံလိုꩻကျောင်ꩻ ဒေါ့ꩻဖြောဝ်ႏလိုꩻကျောင်ꩻဒျာႏသွော့ ပိုခိုနောႏ။ အွဉ်ႏထွူတခါႏက တဲမ်းချာသွော့လိတ်နော ပိုခို၊ မွိုးမဲဉ်ဟော်ꩻငါႏ ပိုခိုလိတ်၊ ပိုခိုသျင်ႏ ပါတွမ်ႏသွꩻသင်္ဃာႏကျောင်ꩻကိုလို့စင် ယံခြွိုင်ႏသန်ꩻ ချံꩻသာႏလွသွော့ ဗွေႏဩ။ တကာႏမ မွိုးသျင်ႏဗွော် ဒုံကောင်ဝေင်ꩻ
ထွိုက်တဝ်းဆွတ်ꩻချာ
"အပရိဟာနိယသုတ် (ထွိုက်တဝ်းဆွတ်ꩻချာ တန်ႏငါ ဗော့ꩻလွေꩻနိဗ္ဗာန်ႏ)" နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏ တရာꩻနုဲင်းယို- "ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ရဟန်ꩻကဗွေတွမ်ႏ တရာꩻလစ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ 'ထွိုက်တဝ်းဆွတ်ꩻချာ၊ တန်ႏငါ ဗော့ꩻလွေꩻနိဗ္ဗာန်ႏ'၊ လစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ- ၁။ သီလသမ္ပန္နော ဟောတိ- သီႏလအောဝ်ႏ ၂။ ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော ဟောတိ- ထိန်ꩻဣန္ဒြေႏ ၃။ ဘောဇနေ မတ္တညူ ဟောတိ- ချင်းသွုံꩻဒါႏ ၄။ ဇာဂရိယံ အနုယုတ္တော ဟောတိ- အုံတငွို့တဝ်းထာꩻ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၁။ 'သီႏလအဝ်ႏ'နုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင် သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ သီႏလအဝ်ႏ၊ လွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻ ပါတိမောက်တွော့ꩻ ပါတိမောက္ခသံဝရသီႏလအဝ်ႏ၊ အကျင်ꩻဟောဝ်-အုံအောဝ်ႏမဲဉ်ႏ၊ အပဲ့စ်ပေႏတဲ့ယဝ်း မတ်နုဲင်းစွဉ်ႏ ဘေꩻရန်ႏအတန်စား၊ အကျင်ꩻသိက္ခာႏ-ခံႏကုဲင်တဝ်း စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ'သီႏလအဝ်ႏ'နောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၂။ 'ထိန်ꩻဣန္ဒြေႏ'နုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင် ရဲခါꩻအာႏရွုံႏသူပါꩻ၊ ထွိုင်ꩻသဲခါꩻ တခါꩻသူငွါ၊ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ထီႏတွမ်ႏမဲ့တဲ့ (ခိုမူႏ)ယူႏတဝ်း၊ 'တရေꩻငါႏ'ယူႏတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ 'အဘိဇ္ဈာႏ-တဏှာႏလောႏဘꩻ၊ ထွာတဝ်း'သꩻကို၊ 'တကုဲင်သဲင်တန်'ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ ဒေါမနဿဒေါႏသꩻ၊ ထွာလꩻတဝ်းသꩻကို၊ ပေါႏထိန်ꩻတဝ်းမဲ့ဣန္ဒြေႏ၊ ပေါႏထွိုင်ꩻသဲခါꩻတဝ်း မဲ့တခါꩻနဝ်ꩻ အကုသိုလ်ႏတရာꩻဖုံႏ နွို့ပြုံႏသော့ꩻလꩻ၊ သꩻကိုနဝ်ꩻသွူ။ နားတခါꩻ၊ နေ့ꩻဖူတခါꩻ၊ ဖြေꩻတခါꩻ၊ နမ်းတခါꩻ၊ သꩻတခါꩻ-အဝ်ႏကုဲင်တခါꩻနဝ်ꩻ ငတ်ꩻငွါတဲ့ ပီပဲ့မဲ့တခါꩻ၊ ထွိုင်ꩻသဲခါꩻဗာႏ၊ ပေါႏတထွိုင်ꩻသဲတဝ်းနဝ်ꩻ အကုသိုလ်ႏတရာꩻဖုံႏ နွို့ပြုံႏသော့ꩻလꩻ သꩻကိုနဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၃။ 'ချင်းသွုံꩻဒါႏ'နုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင် ဆင်ႏချင်ႏသွုံꩻဒျာႏ၊ ဖေႏကပြွူႏပြွောင်ႏမွေးတဝ်း၊ ဟို့ꩻခိုးဖေႏကယေန်၊ ဖေႏကအားထွုတ်နွောင်ꩻတရာꩻ၊ ဖေႏကမာꩻနွောင်ꩻ သာႏသနာႏတွော့ꩻ သွုံꩻသော့ꩻဗာႏ အာဟာႏရယို၊ သꩻကိုယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻ သွုံꩻဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၄။ 'အုံတငွို့တဝ်းထာꩻ'နုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင် မွူးယာခိုႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ မွူးဟာခိုႏတဲ့နဝ်ꩻ ထောင်နေးတဖူꩻ တရိုꩻတဝ်း၊ အုံလင်ꩻနေးတရိုꩻတဝ်း နေးတွမ်ႏသတိꩻ အားထွုတ်ဒျာႏတရာꩻ၊ မာꩻကြောင်းစင်ဒျာႏသꩻ၊ အုံတွမ်ႏသတိꩻ၊ ထွိုင်ႏတွမ်ႏသတိꩻ၊ လွေꩻတွမ်ႏသတိꩻ၊ ဗေင်ႏတွမ်ႏသတိꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ အပရိဟာနိယသုတ်)
ပွါꩻမေတ္တာႏအကျိုꩻသွစ်ꩻမျိုꩻ
"မေတ္တာသုတ် (ပွါꩻမေတ္တာႏအကျိုꩻ သွစ်ꩻမျိုꩻ)" နီဗွေႏဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ သာဝတ္ထိခမ်း၊ ကျောင်ꩻဇေႏတဝွန်ႏကိုအတွင်ꩻ ဟော်ꩻဖေႏရဟန်ꩻသီး မေတ္တာႏတရာꩻနုဲင်းယိုသွူ။ "ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- လိုꩻလင်တွမ်ႏရိုꩻမွုန်း ရန်ႏသူႏသွူတဲ့ ကရက်ပါဒါႏ သꩻမေတ္တာႏယို ထွူႏထွူႏတွုမ်တွုမ် မဉ်ႏအွဉ်ႏသေႏသေႏ၊ သꩻမေတ္တာႏယို မဉ်ႏပွါꩻမျာꩻသေႏသေႏ၊ သꩻမေတ္တာႏယို အလဲင်ႏလဲင်ႏအခြွိုက်ခြွိုက် မဉ်ႏပသာသေႏသေႏ၊ သꩻမေတ္တာႏယို လွေꩻမုဲင်ꩻကိုတဲ့ယဝ်း မဉ်ႏထိုမ်းလွေꩻသေႏသေႏ၊ သꩻမေတ္တာႏယို အုံမုဲင်ꩻကိုတဲ့ယဝ်း မဉ်ႏအုံဒင်ႏသေႏသေႏနဝ်ꩻ လꩻဗာႏအကျိုꩻသွစ်ꩻမျိုꩻ၊ အကျိုꩻသွစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ- ၁။ သုခံ သုပတိ - ဗေင်ႏဗာႏချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏ ၂။ သုခံ ပဋိဗုဇ္ဈတိ - မဲ့သေထွိုင်ႏဗာႏ ချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏ ၃။ န ပါပကံ သုပိနံ ပဿတိ - ဗေင်ႏမင်းတကုဲင်တောဝ်းထာꩻ ၄။ မနုဿာနံ ပိယော ဟောတိ - လိုꩻသီးဖုံႏ ရက်လွပငါပရာꩻ ၅။ အမနုဿာနံ ပိယော ဟောတိ - ဘီလူꩻခန်းတဲ့ယဝ်း ရက်ဒျာႏဝွေꩻ ၆။ ဒေဝတာ ရက္ခန္တိ - လူꩻတနံသီး အဝ်ႏကိုမ်းခါꩻဖေႏသေႏသေႏ ၇။ နာဿ အဂ္ဂိ ဝါ ဝိသံ ဝါ သတ္ထံ ဝါ ကမတိ - မေႏခိုးတဝ်း၊ အစွူႏထင်ႏတဝ်း၊ လက်နက်ဗာႏတဝ်း ၈။ ဥတ္တရိံ အပ္ပဋိဝိဇ္ဈန္တော ဗြဟ္မလောကူပကော ဟောတိ - မဉ်ႏတထွာဒွိုန်း ရဟန္တာႏတဲ့ တွိုႏဗာႏဗျဟ္မာႏခမ်း၊ ယိုသွစ်ꩻမျိုꩻသွူ။ = ယော စ မေတ္တံ ဘာဝယတိ - မဉ်ႏပွါꩻအာအာ မေတ္တာႏနဝ်ꩻ = တနု သံယောဇနာ ဟောန္တိ - သံယော်ꩻဇဉ်ႏ ဗွိုဖထိုꩻစွဉ်ႏ = ဧကမ္ပိ စေ ပါဏမဒုဋ္ဌစိတ္တော မေတ္တာယတိ - သꩻလျားတဝ်းဝင်ꩻ ခွန်နင်ꩻတဖြာꩻ၊ သတ္တဝါႏ တဗာႏဗာႏပေႏငါတဲ့ယဝ်း မဉ်ႏအွဉ်ႏမေတ္တာႏ (မဉ်ႏရက်)နဝ်ꩻ = ကုသလီ တေန ဟောတိ - ကွပ်မေတ္တာႏနဝ်ꩻတဲင် လꩻဒျာႏကုသိုလ်ႏ။ = သဗ္ဗေ စ ပါဏေ မနသာနုကမ္ပီ - မဉ်ႏအွဉ်ႏထဲင်းမေတ္တာႏ သတ္တဝါႏသီး ကားကအဝ်ႏအလောင်းမွိုင်ဟ = ဗဟူတမရိယော ကရောတိ ပုညံ - ယိန်းလꩻအာအာကုသိုလ်ႏ- မာꩻဗာႏအာအာကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ = ထွားနုဲင်းရသေ့ꩻ အွဉ်ႏမေတ္တာႏ ခွန်ဟောဝ်ခွန်ဒါႏဖုံႏနဝ်ꩻ တတွိုက်ꩻတခꩻဗာႏတဝ်း အောင်ႏနွောင်ꩻလို့တဲင် ကေပ်ꩻဆေ့ꩻအခွဉ်ႏ၊ ဖေႏမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏထွန်ႏထမ်ꩻသား လခ-လာတာ၊ ထေဖေႏလိုꩻခြော အနီꩻအရင်ꩻ၊ ဒေါ့ꩻရီအွီႏအွီႏနွိုးနွိုး ခမ်းသားထီသားနောဝ်ꩻသွူ။ = ခွန်ဟဝ်မေတ္တာႏ ကမꩻစꩻ ခမ်းသားထီသားနဝ်ꩻ တတွာလယ်ႏကွို့ꩻ သူႏတောႏကောင်ꩻသီးမေတ္တာႏ တဆီသူပွန်း-တပွန်းလွုမ်ꩻ၊ ဗွန်ပီနုဲင်း ဆာႏရောင်ႏ-တထွꩻတဝ်း လာရောင်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ = မေတ္တာႏသားနဝ်ꩻ ဝင်ꩻတဲ့ တမာꩻသီတဝ်းဝွေꩻ၊ ဝွေꩻတဲ့ တမာꩻသီတဝ်းဝင်ꩻ၊ ဝင်ꩻတဲ့ တအံႏနွောင်ꩻတဝ်းဝွေꩻ၊ ဝွေꩻတဲ့ တအံႏနွောင်ꩻတဝ်းဝင်ꩻ၊ ခွꩻကဒဲ့ꩻ၊ သျင်ꩻကလျင်ꩻ၊ ရန်ႏသူႏ အဲဉ်ထဝ်းရင်ꩻရင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ အဋ္ဌကနိပါတ်၊ မေတ္တာသုတ်)
နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏသက္ကခမ်း
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:WP/blk
ပထမကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ
ပထမကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ (အိန်းကလေတ်: World War I) နဝ်ꩻ ထွာလွေꩻဒျာႏ တယ်ႏခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၁၄ ဗꩻတွိုႏ ၁၉၁၈ ဗာႏအခါႏကိုနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻခါစဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻတန်နုဲင်းနဝ်ꩻ သမဲင်ꩻအကို တထွာဖိုတဝ်းဒွိုန်းတဲင် ယဟန်ႏလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဖန်လွ့ "မဟာႏစဲ့ꩻပွယ်ꩻတန်" (Great war) နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏဆုဲင်ꩻ ထွိုင်ႏညလꩻ အနေင်ႏ ၂၁ နဝ်ꩻ စဲ့ꩻပွယ်ꩻတန် ထွာဖျင်ယင်းတလဲင်ႏတဲင် ဟဲ့ꩻဖန်ဖြယ်လွေꩻယင်း ပထမ ကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ၊ ဒုတိယ ကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ နီစားနဝ်ꩻသွူ။ ပထမကမ္ဘာႏစဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻအကို စဲ့ꩻသားသီမားထိုꩻ အဖြာꩻခြွဉ်း အဝ်ႏစွဉ်ႏ (၉)သန်းလွိုနဝ်ꩻသွူ။ ခလားစဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻတန်ကထွားခိင်ႏ စဲ့ꩻသားနဝ်ꩻဖုံႏကဲဉ်းအာနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ခမ်းသားရိုꩻရိုꩻဖုံႏကဉ်းအာအာသွူ။ ကထဲ့သွုမ်ꩻထိုꩻဒါႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏ တယ်ႏကတူႏဗꩻခင်ႏယာꩻ မိဉ်ႏအွဉ်ႏဆွိုက်ဝင်ꩻနဝ်ꩻ အဗော့ꩻအညာꩻအဝ်ႏစွဉ်ႏ အမဲင်ႏ ၉၃၇၅ မဲင်ႏ (၁၅၀၈၄ ကီလိုမီတာ)သွူ။ အဗော့ꩻအညာꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ မိဉ်ႏအွဉ်ႏဗဲဉ်လေပ်ပတ် ကမ္ဘာႏဟံႏတန်နဝ်ꩻ အီႏအဝ်ႏစွဉ်ႏ တထာႏဝရပ်နဝ်ꩻသွူ။
ကနွို့ပါဒါႏ ခမ်းထီဖုံႏ
ပထမကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ စဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻကိုနဝ်ꩻ အဓိက ခမ်းထီတန်အစွိုꩻ အဝ်ႏနီစွိုꩻသွူ။ နဝ်ꩻနီꩻစွိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဗိတေင်၊ ပဉ်တစ်၊ ရသျား သီးကပါဒါႏ မဟာႏမိတ်ခမ်းထီဖုံႏ(Allied Powers/Triple Entente)အစွိုꩻ တောမ်ႏ ဂျာမနီ၊ ဩသတြီးယား၊ ဟန်ဂေရီ သီးကပါဒါႏ ဗဟိုႏအာႏရဲင်ꩻတန်ခမ်းထီဖုံႏ(Central Power/Triple Alliance)အစွိုꩻဖုံႏတဲင် ထွာဒျာႏ အစွိုꩻယိုနီစွိုꩻခါႏ အဓိကတွိုက်ꩻပွယ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဆုဲင်ꩻ မဟာႏမိတ်အစွိုꩻကိုနဝ်ꩻ ဂျပန် စတဲင်ခမ်းပေႏဖုံႏ နွို့ပါလွဉ်တဲင် ဗဟိုႏအာႏရဲင်ꩻအစွိုꩻကိုနဝ်ꩻ တူရကီ၊ ဗူကေးရီးယား စတဲင် ခမ်းထီဖုံႏ နွို့ပါလွဉ်နဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻတန် ထွိုင်ႏအီႏထွူခိန်ႏနဝ်ꩻ အမေႏရိကန်ႏလဲ့ နွို့ပါလွဉ်ယင်း မဟာႏမိတ်အစွိုꩻဖဲ့ꩻကိုသွူ။ စဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻတန် ထွိုင်ႏထွူနဝ်ꩻ "ဗဟိုႏအာႏရဲင်ꩻအစွိုꩻ" သွုမ်ꩻထိုꩻတဲင် "မဟာႏမိတ်အစွိုꩻ" နွောင်ꩻလꩻထိုꩻနဝ်ꩻသွူ။
စဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻတန် ထွာထိုꩻဗာႏခရာႏ
အရင်းရှင်ခမ်းထီတန်သားဖုံႏအခါႏ အချင်ꩻချင်ꩻ ခေးပြဲင်ႏဝင်ꩻ အာႏတလာလွဉ်တဲင် ပထမကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ ထွာထိုꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻတန် ကထွာအီဗာႏ အဓိကအခရာႏနဝ်ꩻ-
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပထမကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ
ကွပ်ဒါႏနတဲင်ထွာ
"ဒါနူပပတ္တိသုတ် (ဒါန+ဥပပတ္တိ-ကွပ်ဒါႏနတဲင်ထွာ)" ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ကွပ်ပွိုး 'လူႏထာꩻ-မာꩻဒါႏန'တဲင်တွော့ꩻ ကတွိုႏလိုꩻခမ်း၊ လူꩻခမ်း၊ ဗျဟ္မာႏခမ်းနဝ်ꩻ အကျောင်ꩻအောဝ်ႏသွစ်ꩻမျိုꩻ၊ သွစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ- ၁။ လောကကိုယို လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ 'ထီႏဗာႏ-ခွန်သီး၊ ပုဏ္ဏာꩻသီး၊ လိုꩻခြွေသီး ပျောႏလွဉ်ꩻ မဲ့အာႏရွုံႏ-ထာꩻတရေꩻ၊ ပျောႏလွဉ်ꩻ နားအာႏရွုံႏ-ထာꩻတလေ့၊ ပျောႏလွဉ်ꩻ နေ့ꩻဖူအာႏရွုံႏ-ထာꩻနွုမ်ꩻဟွမ်၊ ပျောႏလွဉ်ꩻ ဖြေꩻအာႏရွုံႏ-အွီႏနွိုးအရသာႏ၊ ပျောႏလွဉ်ꩻ နမ်းအာႏရွုံႏ-ချော်ꩻပြေခွေါင်းရွ'နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် တွိုႏဘဝငါသူꩻနဝ်ꩻ မဉ်လꩻတဝ်းဒွိုန်း မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ ဝွေꩻကထီႏဗာႏအတွိုင်ꩻ ဝွေꩻမဉ်စံႏစာꩻနုဲင်းနုဲင်းဒျာႏ ကာႏမဂွုဏ်ႏ အာႏရွုံႏငတ်ꩻပါꩻတွော့ꩻ 'လူႏသင်္ကန်ꩻ၊ လူႏသွမ်ꩻ၊ လူႏကျောင်ꩻ'စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻ၊ ကွီဆုꩻလိုꩻချမ်ꩻသာႏ။ ကွပ်ပွိုးလူႏထာꩻ၊ မာꩻဒါႏနကုသိုလ်ႏတွော့ꩻ သဲင်ꩻထွာမွေး (ခွန်၊ ပုဏ္ဏာꩻ)လိုꩻခြွေတမျိုꩻမျိုꩻ၊ အကျိုꩻကဖေႏမွေးနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ကွပ်ပွိုး လူႏလိုꩻသီႏလအဝ်ႏမꩻ လꩻနွောင်ꩻလိုꩻချမ်ꩻသႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ပေါႏလူႏလိုꩻသီႏလ တအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻ တလꩻနွောင်ꩻတဝ်း လိုꩻချမ်ꩻသာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၂။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မဉ်လꩻတောဝ်း မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ ဝွေꩻဟွူန်ဗာႏဖို 'လူꩻစာတုမဟာရာဇ်သီးနောဝ်ꩻ သက်ဆွာꩻနာႏ-တဲ့၊ ယောင်ꩻရေꩻနာႏ-တဲ့၊ ချမ်ꩻသာႏငါႏ-တဲ့'ဟွူန်ဗာႏဖိုနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ကဟွူန်အတွိုင်ꩻ ဝွေꩻမဉ်ထွာတဲင် လူႏထာꩻ-မာꩻဒါႏန၊ ကွီဆုꩻတွော့ꩻ ဝွေꩻထွိုင်ႏသီနဝ်ꩻ ဝွေꩻကကွီအတွိုင်ꩻထွာမွေး-လူꩻစာတုမဟာရာဇ်။ ၃။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မဉ်လꩻတဝ်း မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ ဝွေꩻဟွူန်ဖို 'လူꩻတာဝတိံသာႏ'ခရာႏ၊ မဉ်ထွာနုဲင်းနုဲင်းတဲင် လူႏထာꩻ-မာꩻဒါႏန၊ ကွီဆုꩻတွော့ꩻ ဝွေꩻထွိုင်ႏသီနဝ်ꩻ ဝွေꩻကကွီအတွိုင်ꩻ ထွာမွေး-လူꩻတာႏဝတိံသာႏ။ ၄။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မဉ်လꩻတဝ်း မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ ဝွေꩻဟွူန်ဖို လူꩻ'ယာႏမာႏ'ခရာႏ၊ မဉ်ထွာနုဲင်းနုဲင်းတဲင် လူႏထာꩻ-မာꩻဒါႏန၊ ကွီဆုꩻတွော့ꩻ ဝွေꩻထွိုင်ႏသီနဝ်ꩻ ကကွီအတွိုင်ꩻ ထွာမွေး-လူꩻယာႏမာႏ။ ၅။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မဉ်လꩻတဝ်း မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ ဝွေꩻဟွူန်ဖို လူꩻ'တုသီႏတာႏ'ခရာႏ၊ မဉ်ထွာနုဲင်းနုဲင်းတဲင် လူႏထာꩻ-မာꩻဒါႏန၊ ကွီဆုꩻတွော့ꩻ ဝွေꩻထွိုင်ႏသီနဝ်ꩻ ကကွီအတွိုင်ꩻ ထွာမွေး-လူꩻတုသီႏတာႏ။ ၆။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မဉ်လꩻတဝ်း မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ ဝွေꩻဟွူန်ဖို လူꩻ'နိမ္မာနရတိ'ခရာႏ၊ မဉ်ထွာနုဲင်းနုဲင်းတဲင် လူႏထာꩻ-မာꩻဒါႏန၊ ကွီဆုꩻတွော့ꩻ ဝွေꩻထွိုင်ႏသီနဝ်ꩻ ကကွီအတွိုင်ꩻ ထွာမွေး-နိမ္မာနရတိ။ ၇။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မဉ်လꩻတဝ်း မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ ဝွေꩻဟွူန်ဖို လူꩻ'ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီႏ'ခရာႏ၊ မဉ်ထွာနုဲင်းနုဲင်းတဲင် လူႏထာꩻ-မာꩻဒါႏန၊ ကွီဆုꩻတွော့ꩻ ဝွေꩻထွိုင်ႏသီနဝ်ꩻ ကကွီအတွိုင်ꩻ ထွာမွေး-လူꩻပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီႏ။ ၈။ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မဉ်လꩻတဝ်း မဂ်ဖိုလ်ႏနိဗ္ဗာန်ႏ၊ ဝွေꩻဟွူန်ဖို လူꩻ'ဗျဟ္မာႏ'ခရာႏ၊ မဉ်ထွာနုဲင်းနုဲင်းတဲင် လူႏထာꩻ-မာꩻဒါႏန၊ ကွီဆုꩻတွော့ꩻ ဝွေꩻထွိုင်ႏသီနဝ်ꩻ ကကွီအတွိုင်ꩻ ထွာမွေး-ဗျဟ္မာႏ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- လူႏလိုꩻသီႏလအဝ်ႏမꩻ ထွာလꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ လူႏလိုꩻသီႏလ တအဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻ တထွာနွောင်ꩻတဝ်း နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ အဋ္ဌကနိပါတ်၊ ဒါနူပပတ္တိသုတ်)
ထွိုင်ႏခန်းလုဲင်းပို
မို့ꩻမော့ကွဉ်ႏသူꩻ    မွူးပယွုမ်းင
အရောင်ႏထန်ႏစ    လေလွဉ်ဖေႏ ။
အဲ့ꩻမဲ့ထွားမွိုင်     ထာꩻလေလဲဉ်းမွော့
သေထွိုင်ႏခန်းသွော့ ပိုခိုပေႏ ။
သေထွိုင်ႏခန်းသွော့ ပိုမူႏပေႏ ။
ဝါးပေႏဖုံႏတဲ့      မဲ့သေစောဝ်းတဲင်
တချင်ꩻအငေါဝ်း   တလေ့နေႏ ။
ထွိုင်ႏခန်းလုဲင်းပို   လွေꩻဖြားသွော့မဲ့
ဘုရာꩻသူꩻတဲ့     ယံရိုႏသေႏ ။
မာꩻသွော့ကုဲင်းကုဲင်း ယံဒါႏကေႏ ။
ထွိုင်ႏခန်းလုဲင်း    ပိုခိုပေႏ ။
ထွိုင်ႏခန်းလုဲင်း    ပိုမူႏပေႏ ။
ပွိုက်သေလစ်ꩻမျိုꩻ-ဆွုံꩻမꩻလိုꩻ
"ကေသိသုတ် (ပွိုက်သေလစ်ꩻမျိုꩻ-ဆွုံꩻမꩻလိုꩻလစ်ꩻစား)" ဆရာႏ'ကေသိ'တဖြာꩻ၊ ထင်းထေ့နီဗွေႏဘုရာꩻ၊ ဝုဲင်ႏဘုရꩻထွူခါ နီဗွေႏဘုရာꩻရီနုဲင်းယို- "တကာႏကေသိ- နာꩻနဝ်ꩻ ပွိုက်သေယံငါႏ ဆရာႏမဉ်ꩻတန်တဖြာꩻ၊ နာꩻပွိုက်သေဖုံႏနဝ်ꩻ နꩻမာꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဟောင်း" "ဩဗွေႏ ဘုရာꩻမျတ်ဗွေႏဩ- သေဖုံႏနဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏအနယ်ꩻချော်ꩻ ပွိုက်တဲ့အဝ်ႏ၊ နေးတွမ်ႏအနယ်ꩻကျံꩻ ပွိုက်တဲ့အဝ်ႏ၊ နေးတွမ်ႏအနယ်ꩻချော်ꩻခါႏခါႏ၊ နေးတွမ်ႏအနယ်ꩻကျံꩻခါႏခါႏ၊ အကျံꩻအချော်ꩻရော်ꩻဝင်ꩻ ပွိုက်ဗာႏတဲ့ အဝ်ႏဗွေႏဩ" "တကာႏကေသိဟွေး- မွေးသွူ၊ နေးတွမ်ႏအနယ်ꩻကျံꩻ အနယ်ꩻချော်ꩻရော်ꩻဝင်ꩻ ပွိုက်သွူတဲ့ မဉ်ႏတလꩻတဝ်း၊ မဉ်ႏတငဲးတဝ်းနဝ်ꩻ နာꩻမာꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻအီ" "ဩဗွေႏ- သေရွိုင်ꩻနဝ်ꩻနဗာႏနဝ်ꩻ မာꩻသီထိုꩻစွဉ်ႏ ဗွေႏဩ" "ကွပ်ပွိုးထမုဲင်ꩻ မမာꩻသီထိုꩻတွိုးဟောင်း" "ပေါႏတမာꩻသီထိုꩻတဝ်းတဲ့ 'ဆရာႏမဉ်ꩻကုဲင်ထိုꩻ'သနယ်ဗွေႏ၊ ခံႏတောဝ်းမဉ်ꩻကုဲင်မꩻ မာꩻသီထိုꩻဗာႏ သေရွိုင်ꩻနဝ်ꩻ ဗွေႏဩ" "ဩဗွေႏ ဘုရာꩻမျတ်ဗွေႏဩ- နီဗွေႏနဝ်ꩻ 'အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ-ဆွုံꩻမꩻသင်ꩻသား၊ ကားသတ္တဝါႏ၊ ဆွုံꩻမꩻဒါႏငါႏ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻခမ်း၊ လူꩻခမ်း၊ ဗျဟ္မာႏခမ်း ကျောႏစွစ်ꩻစဲစ်ꩻလို့တဲင် နီဗွေႏဘုရာꩻ မာꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ ဆွုံꩻမꩻဗွေႏဩ" "တကာႏကေသိဟွေး- 'နေးတွမ်ႏနယ်ꩻချော်ꩻဆွုံꩻမꩻ၊ ဆွုံꩻမꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင် ယိုနဝ်ꩻ 'ကာယသုစရဲက်၊ ဝစီသုစရဲက်၊ မနော်ꩻသုစရဲက်၊ ပေါႏနမ်းဖြောင်းသꩻ အကျင်ꩻဟောဝ်နဝ်ꩻ လꩻအကျိုꩻချမ်ꩻသာႏ၊ လꩻလိုꩻချမ်ꩻသာႏ၊ လꩻလူꩻချမ်ꩻသာႏ'ဆွုံꩻမꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ။ 'နေးတွမ်ႏအနယ်ꩻကျံꩻဆွုံꩻမꩻ'၊ ဆွုံꩻမꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင် ယိုနဝ်ꩻ 'ကာယဒုစရဲက်၊ ဝစီဒုစရဲက်၊ မနော်ဒုစရဲက်၊ ပေါႏနမ်းဖြောင်းသꩻ အကျင်ꩻကုဲင်ထိုꩻနဝ်ꩻ မော့ꩻးဗာႏထာꩻဒုက္ခ၊ ထဲ့ဒါႏငါးရုဲင်ꩻ၊ ထွာဒျာႏတိရစ္ဆာန်ႏ၊ ထွာဒါႏပိတ္တာႏ'ဆွုံꩻမꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ။ 'နေးတွမ်ႏအနယ်ꩻကျံꩻအချော်ꩻ ရော်ꩻဝင်ꩻဆွုံꩻမꩻ'၊ ဆွုံꩻမꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲတဲင် 'ပေါႏမာꩻအကုဲင်ဒုစရဲက်တဲ့-ဒုက္ခ၊ ပေါႏမာꩻအဟောဝ်သုစရဲက်တဲ့-ချမ်ꩻသာႏ'ဆွုံꩻမꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ "နေးတွမ်ႏ အချော်ꩻအကျံꩻ မဉ်ႏတလꩻတဝ်းနဝ်ꩻ နီဗွေႏမာꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻအီ" "ခွေမာꩻသီထိုꩻစွဉ်ႏ" "နီဗွေႏသီးနဝ်ꩻ မာꩻသီဝင်ꩻသက်ဒါႏတဝ်း မွေးတောဝ်းနဲ့အော်" "မာꩻသီ-ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွားလွိုထိုꩻဝွေꩻ၊ ဆွုံꩻမꩻတဝ်းဒွုမ်ဝွေꩻ၊ အွဉ်ႏစွꩻစူထိုꩻဝွေꩻနုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏ" ပေါႏဗွေႏဘုရာꩻ အွဉ်ႏစွꩻစူသွူနဝ်ꩻ ပါꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ သွꩻခွခြောကင်ꩻ အဝ်ႏလွင်ꩻစွဉ်ႏထာꩻ၊ တွမ်ႏပါꩻလိုꩻသီနဝ်ꩻ ဗွန်ပီစွဉ်ႏလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ ကေသိသုတ်)
ထာꩻဆှိုပ်စပ်ꩻ
thumb|[[:en:Earth station at the satellite communication facility in Raisting, Bavaria, Germany]] thumb|300px ထာꩻဆွိုပ်စပ်ꩻ (အဲင်းကလေတ်: Telecommunications) (မန်း- ဆက်သွယ်ရေးစနစ်) ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထေအွောန်ႏစွꩻ ဆွိုက်သွုပ်ချာငါဖေႏ သꩻတင်ꩻအချက်အလျက် နေးတောမ်ႏ အနယ်ꩻအစွိုးစွိုးကထွာဒါႏ မေႏဖြွီꩻ၊ ရေဒီယို၊ လဲင်း(optics) တောမ်ႏ အီလဲတ်ထရိုမဲက္ကနဲတ်တစ်(electromagnetic)စနိစ် အနယ်ꩻလင်ဖုံႏဒျာႏသွူ။ အွောန်ႏစွꩻလောထာꩻခြောင်ꩻ(Signals) အွောန်စပ်ꩻအီ အညာꩻတွိုႏတတွောင်းတွောင်းတာႏ ဒျာႏသွူ။ ဟန်ႏသꩻလဲင်ႏခါယို ထာꩻမာꩻနောဝ်ꩻစားနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏထာꩻခြွုင်းအွောန်ႏစွꩻလော  (Transmitter) ကို အွောန်ႏစွꩻလောဖေႏ တျာႏပသီႏထွို့ꩻခြောင်ꩻ (Electromagnetic Waves) ဖုံႏ အောဝ်ႏပါသေႏသေႏ ရိုꩻကီလဲ့ စစခါနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏပါနေး အွောန်ႏလူးနယ် မေႏလူး၊ ဒုံႏနယ်နေးထုံ၊ မာꩻနယ်နေးထာꩻယောင်ꩻ(ပုံသဏ္ဌာန်) ဖုံႏ။ ယိုလဲင်ႏခါ ထာꩻဆှိုပ်စပ်ꩻယို အလုဲင်းမွေးမုဲင်းနေး၊ ထာꩻခြွုင်း ကအောဝ်ႏဟွော့ꩻဖေႏဒါႏ ထာꩻဆှိုပ်စပ်ꩻ နုဲင်းတီဗီ တယ်လီဗွီးဆဉ်း (Television) TV ၊ ရေဒီယို၊ ယင်း တယ်လီဖိုန်းဖုံႏယို မုဲင်ꩻကိုကိုတယောဝ်း အောဝ်ႏထီႏလꩻဒျာႏသွူ။
ထူႏတောမ်
ကဏ္ဍ:သွုပ်ဆွိုက်တာႏ ကဏ္ဍ:ကွန်ပျူတာ
ကွပ်ပွိုးသꩻလျားတဲင်
"ကောဓနသုတ် (ကွပ်ပွိုးသꩻလျားထာꩻတဲင်တွော့ꩻ မဲဉ်ႏတနꩻသော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏ ရန်ႏသူႏထာꩻလိုႏနွုတ်ꩻစား)" ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ကွပ်ပွိုးသꩻလျားထာꩻတဲင်တွော့ꩻ မဲဉ်ႏတနꩻသော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏ ရန်ႏသူႏထာꩻလိုႏနွုတ်ꩻစား၊ နွုတ်ꩻစားကရိုꩻနဝ်ꩻ- ၁။ ရန်ႏသူႏရိုꩻ- ပါꩻတတဲ့ꩻတဝ်းခွေသူꩻနဝ်ꩻ 'အလောင်းလွိုး မဉ်ႏတရေꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ဟောဝ်ငါႏမွော့ဟွေး' ရန်ႏသူႏသꩻကိုနဝ်ꩻ မဉ်အွဉ်ႏထွာနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ရန်ႏသူႏကမဉ်ထွာအတွိုင်ꩻ ပါꩻတတဲ့ꩻတဝ်းဝွေꩻနဝ်ꩻ (မတော်မကာ) ဒေါႏသꩻနွို့ယား အသꩻလျားထာꩻ၊ လူးထီခြွိုင်းနမ်း မာꩻခန်းနုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့ယောဝ်း 'အလောင်ႏလွိုး အဝ်ႏတကုဲင်ဒျာႏ'စွူစွူ၊ ကွပ်ပွိုးသꩻလျားထာꩻတဲင်တွော့ꩻ မဲဉ်ႏတနꩻသော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏ ရန်ႏသူႏ (ပထမ)ထာꩻလိုႏအတွိုင်ꩻ (လောင်ႏလွိုးတရေꩻတဝ်း)နောဝ်ꩻသွူ။ ၂။ ရန်ႏသူႏရိုꩻ- ပါꩻတတဲ့ꩻတဝ်းခွေသူꩻနဝ်ꩻ 'အဗေင်ႏထာꩻ မဉ်ႏလꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ဟောဝ်ငါႏမွော့ဟွေး'ရန်ႏသူႏသꩻကိုနဝ်ꩻ မဉ်အွဉ်ႏထွာနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ရန်ႏသူႏကမဉ်အွဉ်ႏထွာအတွိုင်ꩻ ပါꩻတထဲ့တဝ်းဝွေꩻနဝ်ꩻ (မတော်မကာ) ဒေါႏသꩻနွို့ယား အသꩻလျားထာꩻ၊ ဗေင်ႏသော့ꩻသွူ ထာꩻဒါတေင် ကောဇော်ꩻပြေချော်ꩻဆွဉ်ႏသား၊ ခင်ႏလမ်းဗေင်ႏသား အယံစားသွူတဲ့ မဲ့တဗေင်ႏတဝ်း၊ ဗင်ႏထာꩻလꩻတဝ်း၊ ကွပ်ပွိုးသꩻလျားထာꩻတဲင်တွော့ꩻ မဲဉ်ႏတနꩻသော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏ ရန်ႏသူႏ(ဒုတိယ)ထာꩻလိုႏအတွိုင်ꩻ (ဗေင်ႏထာꩻလꩻတဝ်း)နောဝ်ꩻသွူ။ ၃။ ရန်ႏသူႏရိုꩻ- ပါꩻတထဲ့တဝ်းခွေနဝ်ꩻ 'အစီꩻပွါꩻ မဉ်ႏတထွာတဝ်းနဝ်ꩻ ဟောဝ်ငါႏမွော့ဟွေး'၊ ရန်ႏသူႏသꩻကိုနောဝ်ꩻ မဉ်အွဉ်ႏထွာနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ရန်ႏသူႏကမဉ်အွဉ်ႏထွာအတွိုင်ꩻ 'အစီꩻပွါꩻ မဉ်ႏတထွာတဝ်းနဝ်ꩻ ဟောဝ်ငါႏမွော့ဟွေး'ရန်ႏသူꩻကိုနောဝ်ꩻ မဉ်အွဉ်ႏထွာနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ရန်ႏသူႏကမဉ်အွဉ်ႏထွာအတွိုင်ꩻ ပါꩻတထဲ့တဝ်းဝွေꩻနဝ်ꩻ (မတော်မကာ) ဒေါႏသꩻနွို့ယား အသꩻလျားထာꩻ၊ ကွပ်သꩻလျားထာꩻတဲင် မာꩻသွူထာꩻမာꩻ အကျိုꩻတအဲဉ်ထဝ်းမျိုꩻတဲ့ ယူႏဒျာႏထာꩻမာꩻအကျိုꩻအဝ်ႏ၊ မာꩻသွူထာꩻမာꩻ အကျိုꩻအဝ်ႏတဲ့ ယူႏဒျာႏ ထာꩻမာꩻအကျိုꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ ကွင်ကွင်ကယ်ကယ် စီꩻပွါꩻထွာတဝ်း၊ ကွပ်ပွိုးသꩻလျားထာꩻတဲင်တွော့ꩻ မဲဉ်ႏတနꩻသော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏ ရန်ႏသူႏ (တတိယ)ထာꩻလိုႏအတွိုင်ꩻ (စီꩻပွါꩻထွာတဝ်း)နောဝ်ꩻသွူ။ ၄။ ရန်ႏသူႏရိုꩻ- ပါꩻတထဲ့တဝ်းခွေသူꩻနဝ်ꩻ 'အတခြိုꩻဥစ္စာႏ မဉ်ႏသွုမ်ꩻခြေင်ထိုꩻနဝ်ꩻ ဟောဝ်ငါႏမွော့ဟွေး'ရန်ႏသူႏသꩻကိုနဝ်ꩻ မဉ်အွဉ်ႏထွာနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ရန်ႏသူႏကမဉ်ထွာအတွိုင်ꩻ ပါꩻတထဲ့တဝ်းဝွေꩻနဝ်ꩻ (မတော်မကာ) ဒေါႏသꩻနွို့ယား အသꩻလျားထာꩻ၊ ကွပ်သꩻလျား ထာꩻမာꩻမာႏတဲင် သိုꩻလီးသိုꩻလူး နေးတွမ်ႏထာꩻတရာꩻ ခွုမ်မာꩻကလꩻ တခြိုꩻဥစ္စာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ ခွန်ထူႏသီမ်ꩻခြေင်ထိုꩻခန်းဒျာႏတွော့ꩻ မဲဉ်ႏတနꩻသော့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏ ရန်ႏသူႏ (စတုတ္ထ)ထာꩻလိုႏအတွိုင်ꩻ (တခြိုꩻဥစ္စာႏသွုမ်ꩻခြေင်)နောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ သတ္တကနိပါတ်၊ ကောဓနသုတ်)