cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
လမ်း
လမ်းယိုနောဝ်ꩻထွာဒျာႏ လိုꩻဖုံႏအုံကူႏသော့ꩻ အသွုံꩻဝင်ႏဒျာႏ အလမ်းအဟွိုန်တဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။လမ်းဖုံႏယိုနောဝ်ꩻ တယ်ႏဆို့အီႏဒျာႏတောမ်ႏဝါႏ၊ တောမ်ႏသေင်ႏ၊ တောမ်ႏအွတ်၊ တောမ်းကွန်ကရစ်၊ တောမ်ႏတခြွိုꩻအခြွိုင်းလင်ဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။လမ်းတဖြုံႏအကိုနောဝ်ꩻ ဆွုပ်ထီပြောင်ႏစနိတ်၊ တလီꩻနွို့တလီꩻထန်ႏဖေႏကဟောဝ်၊ ခွိုင်းဝွိုက်တောမ်ႏတျာႏမေႏ စနိတ်ဖုံႏယိုလဲ့ အွဉ်ႏဖွို့အာꩻ၊ တပ်ခါꩻဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။လမ်းဖုံႏယို ခမ်းလော့လူး၊ ဝထီလင်ꩻလူး တံႏဖုံႏယို ရဲးဖွေါင်ꩻပုံႏ၊ ရဲးဖွေါင်ꩻနယ်ꩻ လမ်းအခေါင်ႏဆꩻကီနောဝ်ꩻ တဖြုံႏတောမ်ႏတဖြုံႏ မာꩻအပွုံႏစံꩻတဗွိုန်ပီတောဝ်းဝင်ꩻသွူ။ခေတ်တသာ ကျွောန်တွို့ဖဲ့ꩻ လမ်းပုံႏစံႏဖုံႏနောဝ်ꩻ ခင်ႏလမ်းဗေင်ႏခန်ꩻဖုံႏ၊ ထီလူးခန်ꩻဖုံႏ၊ တဗာႏ(မိဉ်ႏတမွေးတောဝ်း) တဗာႏလွိုနောဝ်ꩻပါသော့ꩻဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။နောဝ်ꩻသွူတကာႏတောဝ်း မေႏဖာႏဆောင်ꩻ၊ (မိဉ်ႏတမွေးတောဝ်း)ဒွိုႏသွတ်ꩻအီတာႏခင်ႏလမ်း၊ ထဉ်ႏခန်ꩻဖုံႏလဲ့အောဝ်ႏပါသော့ꩻဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။လမ်းယဖြုံႏဖြုံႏနောဝ်ꩻ အံႏသော့ꩻအီဒဲဉ်အတာႏ ဒဲဉ်အံႏခန်ꩻအခန်ꩻတခန်ꩻနောဝ်ꩻအောဝ်ႏပါဒျာႏသွူ။ရိုꩻရိုꩻသာႏသာႏ ကလူးအံႏဒါႏနမ်း လိုꩻတစုတဗူႏယဟန်ႏသားနောဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးလမ်းထျꩻလမ်းဆောင်ယို လွူးပါတောမ်ႏ ဖိုး၊ ပမာႏ၊ ဆျာ၊ ထာꩻသောင်ꩻထာꩻသားလင် ဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ လမ်းတဖြုံႏအကို ကအုံသော့ꩻဒါႏ လိုꩻတစုတဗူႏနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဒျာႏနာႏဟွိုန်စုနောဝ်ꩻသွူ။
ကဲဉ်းအာအာနောဝ်ꩻ အိန်ႏထောင်ႏစုတဗာႏယ်ို ထွာဒျာႏနာႏဟွိုန်စုနောဝ်ꩻသွူ။လမ်းယဟန်ႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ နာႏဟွိုန်စုအတွက်တာႏ လမ်းပေးတဖြုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ လမ်းယဟန်ႏနောဝ်ꩻ နာႏဟွိုန်စုအာအာ အုံသော့ꩻညီꩻဒျာႏဝင်ꩻခင်ႏလမ်းတဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။လမ်းတဖြုံႏယို ဒဲဉ်အံႏသော့ꩻခင်ႏလမ်း၊ ထူႏအုံပဆားသော့ꩻခင်ႏလမ်း ဖုံႏပါသော့ꩻဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ
ဇန်နဝါရီ ၁၅
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဇန်နဝါရီ
ဗေင်ႏငါႏမွုန်းတဝ်းထာꩻ
"သောပ္ပသုတ် (ဗေင်ႏငါႏမွုန်းတဝ်းထာꩻ၊ အားထွုတ်ဗဲင်းသွော့တရာꩻ)" အွိုးခꩻတလဲင်ႏ- မွူးခွယ်တန်ခိန်ႏနဝ်ꩻ ဗွေႏဘုရာꩻကျွꩻလွဉ် အုံကွံခင်ႏလမ်းစရွပ်ကို၊ ဗွေႏသာရိပုတ္တရာႏ၊ ဗွေႏမဟာႏမောဂ္ဂလာန်ႏ၊ ဗွေႏမဟာကဿပ၊ ဗွေႏမဟာကစ္စည်ꩻ၊ ဗွေႏမဟာကောဋ္ဌိက၊ ဗွေႏမဟာစုန္ဒ၊ ဗွေႏမဟာကပ္ပိန၊ ဗွေႏအနုရုဒ္ဓါႏ၊ ဗွေႏရေဝတ၊ ဗွေႏအာနန္တာႏ-သီးဖုံႏတဲ့ ကျွꩻလွဉ်။ ထာꩻတိန်ႏခေ့ꩻပသာႏတဲင် နီဗွေႏဘုရာꩻကျွꩻသဲင်ꩻကျောင်ꩻ၊ အဝ်ႏကုဲင်ဗွေႏရဟန်ꩻတန်သီးဖုံႏနောဝ်ꩻတဲ့ ကျွꩻသဲင်ꩻနုဲင်းနုဲင်းအကျောင်ꩻ ပငါပရာꩻနောဝ်ꩻသွူ။ စရွပ်ကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်ဒျာႏ ရဟန်ꩻကဗုဲင်တသာ၊ ရဟန်ꩻကစအုံသားဖုံႏလွုမ်ꩻ၊ ဗွေႏစင်ꩻတသာဖုံႏနဝ်ꩻ ကိန်ꩻဗော့ꩻနဝ်ꩻကို၊ ရဟန်ꩻတသာဖုံႏနဝ်ꩻ မွူးလိန်ꩻထန်ႏ၊ ထာꩻလိန်ꩻလေသွူတဲ့ အဝ်ႏကိန်ꩻကထာꩻ၊ သမ်းတခြော့သန်ပါထာꩻ နုဲင်းစောက်အာႏ။ နိဗွေႏဘုရာꩻ နေးတွမ်ႏဒိဗ္ဗစက္ခု-မဲ့တဲင် ထီႏလွေꩻရဟန်ꩻသီး အဝ်ႏကိန်ꩻနေထာꩻ၊ အဝ်ႏတခြော့သန်ေနထာꩻ နုဲင်းစောက်အာႏ၊ မွူးလိန်ꩻထန်ႏသွူတဲ့ ထွိုင်ႏတဝ်းဒွိုန်းတွော့ꩻ နီဗွေႏဘုရာꩻ ကျွေꩻလွေꩻစရွပ်ကို၊ လွေꩻဟဲ့ꩻထွိုင်ႏ ရဟန်ꩻတသာသီးဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ "ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- သာရိပုတ္တရာႏ အဝ်ႏမုဲင်ꩻကို၊ မဟာႏမောဂ္ဂလာန်ႏ အဝ်ႏမုဲင်ꩻကို၊ ရဟန်ꩻတန်သီးဖုံႏ မဟာနဝ်ꩻ အဝ်ႏမုဲင်ꩻကို၊ အလွေꩻလို့ မုဲင်ꩻကိုဖုံႏဟောင်း" "ဝွေꩻဗွေႏသီးဖုံႏနဝ်ꩻ အကျွꩻသဲင်ꩻဒျာႏအကျောင်ꩻ အွိုးမဟာကာႏ၊ ဟန်ႏရောဝ်ꩻယိုနဝ်ꩻ ထီႏတဝ်း အဖျော်လွဉ်ယိုကို တပါꩻပါꩻ ဗွေႏဩ" "ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- 'ရဟန်ꩻတန်သီးဖုံႏ လွဉ်တဝ်း'သီယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻမꩻ သီထွိုင်ႏလေထာꩻ၊ သီဗေင်ႏတွီꩻထာꩻ၊ သီတခြော့သန်ထာꩻ နုဲင်းစောက်အာႏနဝ်ꩻသနယ်။ 'ကအုပ်ခမ်း စိုꩻထီ ခွန်တန်တပါꩻနဝ်ꩻ အမဉ်ႏဗေင်ႏချမ်ꩻသာႏမွိုင်းထာꩻ၊ အမဉ်ႏဗေင်ႏတလွာꩻမွိုင်းထာꩻ၊ အမဉ်ႏတခေင်ꩻမွိုင်းထာꩻ၊ အမဉ်ႏထွိုင်ႏလေမွိုင်းထာꩻ၊ မာꩻဖေႏတောဝ်း ခမ်းသားထီသားတာႏ ထမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ၊ ခွန်နဝ်ꩻနဝ်ꩻ 'ခမ်းသား ထီသားရက်နာႏ၊ ဟွူန်ဟောဝ်ငါႏ'ကရိုꩻနဝ်ꩻ သီဟွူန်ဖိုနေဟောင်း" "ဟွူန်ဖိုတောဝ်း ဗွေႏဩ" ခွန်ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ အမတ်ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ စဲ့ꩻပိုႏတန်ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ ရပ်လိုꩻတန် ဒုံလိုꩻတန်ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ ပေါႏဗေင်ႏချမ်ꩻသာႏမွိုင်းထာꩻ၊ ပေါႏထွိုင်ႏလေမွိုင်းထာꩻ၊ ပေါႏလွꩻမာꩻထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ ခမ်းသားတဟွူန်ဟောဝ်တောဝ်း၊ ရပ်သားတနစ်သက်တဝ်း၊ ဒုံသားတရက်ပဲင်ꩻတောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ 'ရဟန်ꩻသီးဖုံႏတဲ့ ပေါႏဗေင်ႏမွိုင်းထာꩻ၊ ပေါႏထွိုင်ႏလေမွိုင်းထာꩻ၊ ပေါႏအားထွုတ်တဝ်းတရာꩻ၊ မာꩻတဝ်းကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ ဝင်ꩻတကေႏညိုႏတဝ်း၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ဗေင်ႏငါႏမွုန်းထာꩻ၊ ထွိုင်ႏလေမွုန်းထာꩻ၊ ထိန်ꩻသွော့မဲ့နား-စတဲင်ဣန္ဒြေႏသူပါꩻ၊ အားထွုတ်သွော့တရာꩻ၊ မာꩻသွော့ကုသိုလ်ႏနော"ဗုဒ္ဓေါဗွေႏဘုရာꩻ မိန်းခါꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဆက္ကနိပါတ်၊ သောပ္ပသုတ်)
လိုꩻဟဝ်နွုတ်ꩻဖြာꩻလဝ်းဘုရာꩻ
"သဗ္ဘိသုတ် (လူꩻဟောဝ်နွုတ်ꩻဖြာꩻ-လောဝ်းဘုရာꩻ)"
အွိုးခꩻတလဲင်ႏ နီဗွေႏဘုရာꩻအဝ်ႏအုံ သာဝတ္ထိခမ်း၊ ကျောင်ꩻဇေႏတဝွန်ႏကိုအတွင်ꩻ တွိုႏတဟာ မွူးကွို့ꩻနာꩻတိန်ႏတိန်ႏအခိန်ႏတွင်ꩻ လူꩻပိုနတ်သာꩻ၊ အာဖြာꩻလွဉ်လွ၊ ဗုဒ္ဓဗွေႏဘုရာꩻထျꩻ၊ အွဉ်ႏစွꩻအရောင်ႏ၊ လေတောင်ႏတကျောင်ꩻလိုမ်းစွဉ်ႏသွူ။ ၁။ လူꩻတဖြာꩻလောဝ်း ဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို- "ဩဗွေႏ- ဟောဝ်ကွိုက်ꩻသူႏတောႏကောင်ꩻ၊ လိုႏပေါင်ꩻ လိုꩻဟောဝ်လွုမ်ꩻ၊ နဝ်ꩻမꩻ သေသူႏတောႏကောင်ꩻတရာꩻတဲင်၊ သေယျော-မျတ်၊ နပါပိယော-ထွာတဝ်းလိုꩻယွုတ်'ဗွေႏဩ"။ ၂။ လူꩻခꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ လောဝ်းဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို - "ဩဗွေႏ- ဟောဝ်ကွိုက်ꩻသူႏတောႏကောင်ꩻ၊ လိုႏပေါင်ꩻ လိုꩻဟောဝ်လွုမ်ꩻ၊ နဝ်ꩻမꩻ သေသူႏတောႏကောင်ꩻတရာꩻတဲင် 'ပညာ လဗ္ဘတိ- လꩻပညာႏ၊ န အညတော- လꩻတဝ်းလိုꩻမွိုက်ပညာႏ'ဗွေႏဩ"။ ၃။ လူꩻခꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ လောဝ်းဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို - "ဩဗွေႏ- ဟောဝ်ကွိုက်ꩻသူႏတောႏကောင်ꩻ၊ လိုႏပေါင်ꩻ လိုꩻဟောဝ်လွုမ်ꩻ၊ နဝ်ꩻမꩻ သေသူႏတောႏကောင်ꩻတရာꩻတဲင် 'သောကမဇ္ဈေ န သောစိ- ငွိုးဗာႏတဝ်းထာꩻနုဲင်းဝင်ꩻ'ဗွေႏဩ"။ ၄။ လူꩻခꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ လောဝ်းဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို - "ဩဗွေႏ- ဟောဝ်ကွိုက်ꩻသူႏတောႏကောင်ꩻ၊ လိုႏပေါင်ꩻ လိုꩻဟောဝ်လွုမ်ꩻ၊ နဝ်ꩻမꩻ သေသူႏတောႏကောင်ꩻတရာꩻတဲင် 'ဉာတိမဇ္ဈေ ဝိရောစတိ-ဖူးဝေးလိုꩻအာခြာ မဲ့ငါဗန်လဲဉ်းဝင်ꩻ'ဗွေႏဩ"။ ၅။ လူꩻခꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ လောဝ်းဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို - "ဩဗွေႏ- ဟောဝ်ကွိုက်ꩻသူႏတောႏကောင်ꩻ၊ လိုႏပေါင်ꩻ လိုꩻဟောဝ်လွုမ်ꩻ၊ နဝ်ꩻမꩻ သေသူႏတောႏကောင်ꩻတရာꩻတဲင် 'သတ္တာ ဂစ္ဆန္တိ သုဂ္ဂတိံ- သတ္တဝါႏသီးဖုံႏ လွေꩻအုံပြုံႏလွ ဘွုံႏဘဝဟောဝ်ကို'ဗွေႏဩ"။ ၆။ လူꩻခꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ လောဝ်းဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို - "ဩဗွေႏ- ဟောဝ်ကွိုက်ꩻသူႏတောႏကောင်ꩻ၊ လိုႏပေါင်ꩻ လိုꩻဟောဝ်လွုမ်ꩻ၊ နဝ်ꩻမꩻ သေသူႏတောႏကောင်ꩻတရာꩻတဲင် 'သတ္တာ တိဋ္ဌန္တိ သာတတံ-ခွုင်းကားသတ္တဝါႏ အုံချမ်ꩻသာႏသေႏသေႏဗာႏထာꩻ'ဗွေႏဩ"။ ၇။ လူꩻခꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ လောဝ်းဗွေႏဘုရာꩻနုဲင်းယို - "ဩဗွေႏ- သွꩻပေႏသူဖြာꩻကလောဝ်း ဗွေႏစောဝ်းဘုရာꩻနဝ်ꩻ အဖြာꩻမုဲင်ꩻ ယံလဲဉ်းဝင်ꩻ ဗွေႏဩ" နီဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ- "ယံဒျာႏနုဲင်းနုဲင်းဝင်ꩻ၊ ခွေတဲ့ယံဒျာႏ၊ နာႏလွေသွော့ဟုဲင်း၊ "ဟောဝ်ကွိုက်ꩻဒျာႏ သူႏတောႏကောင်ꩻ၊ လိုႏပေါင်ꩻဒျာႏ လိုꩻဟောဝ်လွုမ်ꩻ၊ နဝ်ꩻမꩻ သေသူႏတောႏကောင်ꩻတရာꩻ'တွော့ꩻ 'သဗ္ဗဒုက္ခာ ပမုစ္စတိ-လွစ်ထန်ႏလို့လ ဒုက္ခကားကအဝ်ႏ'နောဝ်ꩻသွူ"။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ်ပါဠိ၊ သဗ္ဘိသုတ်)
ဖရာꩻဂုဏ်ႏတောႏ
အရဟံ
နီဗွေႏဖရာꩻသူꩻနဝ်ꩻ လိုꩻလူႏဗြဟ္မာႏ သတ္တဝါႏခိုမူႏ ကားကလူႏယို ကွပ်ထူႏထွိုက်ယံ အရဟံဂုဏ်ႏ ဘွုံႏတန်သိုမ်ခမ်း ခင်ႏလမ်းဖွစ်ꩻဖဲစ်ꩻ ကျောႏစွစ်ꩻစဲစ်ꩻလဲဉ်းသွူ။
ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော
နီဗွေႏဖရာꩻသူꩻနဝ်ꩻ သိုမ်ပါꩻဝိဇ္ဇာႏ ဆီငတ်ꩻဗာႏစရဏ ကွပ်လꩻဗွေအာ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော ယံခေါဗွေဂုဏ်ႏ ဘွုံႏတန်သိုမ်ခမ်း ခင်ႏလမ်းဖွစ်ꩻဖဲစ်ꩻ ကျောႏစွစ်ꩻစဲစ်ꩻလဲဉ်းသွူ။
သုဂတော
နီဗွေႏဖရာꩻသူꩻနဝ်ꩻ ငဝ်းဟဝ်ရိုꩻဒေါ့ꩻ တွိုႏသော့ꩻနိဗ္ဗာန်ႏ ဖထန်ႏဒုက္ခော သုဂတောဂုဏ်ႏ ဘွုံႏတန်သိုမ်ခမ်း ခင်ႏလမ်းဖွစ်ꩻဖဲစ်ꩻ ကျောႏစွစ်ꩻစဲစ်ꩻလဲဉ်းသွူ။
အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ
နီဗွေႏဖရာꩻသူꩻနဝ်ꩻ ဆုင်ꩻမꩻသင်ꩻသား ကားသတ္တဝါႏ ဆုင်ꩻမꩻဒါႏခေါ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိဂုဏ်ႏ ဘွုံႏတန်သိုမ်ခမ်း ခင်ႏလမ်းဖွစ်ꩻဖဲစ်ꩻ ကျောႏစွစ်ꩻစဲစ်ꩻလဲဉ်းသွူ။
သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ
နီဗွေႏဖရာꩻသူꩻနဝ်ꩻ လိုꩻလူꩻဗြဟ္မာႏ သတ္တဝါႏသီး ဆရာႏကွပ်ထွာ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဟဝ်ယံဗွေဂုဏ်ႏ ဘွုံႏတန်သိုမ်ခမ်း ခင်ႏလမ်းဖွစ်ꩻဖဲစ်ꩻ ကျောႏစွစ်ꩻစဲစ်ꩻလဲဉ်းသွူ။
ဗုဒ္ဓေါ
နီဗွေႏဖရာꩻသူꩻနဝ်ꩻ သစ္စာႏလစ်ꩻပါꩻ မျတ်တရာꩻယို သေငါꩻယံခေါ ဗုဒ္ဓေါဗွေႏဂုဏ်ႏ ဘွုံႏတန်သိုမ်ခမ်း ခင်ႏလမ်းဖွစ်ꩻဖဲစ်ꩻ ကျောႏစွစ်ꩻစဲစ်ꩻလဲဉ်းသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဇန်နဝါရီ ၁၆
စန်နဝါရီလာ (၁၆) (January 16) ဇန်နဝါရီလာ(၁၆)နီꩻနဝ်ꩻ ဂရီဂေါရီးယန်းပျက္ခဒိန်ႏအလꩻ နေင်ႏတနေင်ႏအကို ထွာဒျာႏ မွူးနီꩻ(၁၆)နီꩻမျောက် မွူးနီꩻတနီꩻဒျာႏသွူ။ နေင်ႏယိုတနေင်ႏ ဖေႏကလို့နဝ်ꩻ မွူးနီꩻခြွဉ်း အဝ်ႏကုဲင်က (၃၄၉)နီꩻ (မိဉ်ႏတော် မွူးနီꩻထပ်ဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်(၃၅၀)နီꩻ) သွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဇန်နဝါရီ
တကာႏဆွုတ်ယွုတ်အီ
"ဒုတိယ ပရိဟာနိသုတ် (တကာႏဆွုတ်ယွုတ်အီ အကျောင်ꩻတရာꩻနွုတ်ꩻပါꩻ)" ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- တကာႏကဆွုတ်ယွုတ်အီဒါႏ အကျောင်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏနွုတ်ꩻပါꩻ၊ နွုတ်ꩻပါꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ- ၁။ ဘိက္ခု ဒဿနံ ဟာပေတိ- ဝုဲင်ႏခွိုꩻခွိုꩻတဝ်းဒွုမ် ရဟန်ꩻ(သံဃာႏ)၊ တကာႏပေါႏတဝုဲင်ႏခွိုꩻခွိုꩻဒွုမ် ရဟန်ꩻ(သံဃာႏ)နဝ်ꩻ အောဝ်ႏဆွုတ်ယွုတ်သဲင်ꩻလွုမ်ꩻ။ ၂။ သဒ္ဓမ္မဿဝနံ ပမဇ္ဇတိ- အွဉ်ႏဖေင်ꩻနာႏ သူႏတောႏကောင်ꩻတရာꩻ၊ တကာႏပေါႏအွဉ်ႏဖေင်ꩻနာႏ သူႏတောႏကောင်ꩻတရာꩻနောဝ်ꩻ အဝ်ႏဆွုတ်ယွုတ်သဲင်ꩻလွုမ်ꩻ။ ၃။ အဓိသီလေ န သိက္ခတိ- လွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻတဝ်း သီႏလငတ်ꩻပါꩻ၊ သီႏလသွစ်ꩻပါꩻ၊ သီႏလတဆီ၊ တကာႏပေါႏတလွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻတဝ်း သီႏလနောဝ်ꩻ အဝ်ႏဆွုတ်ယွုတ်သဲင်ꩻလွုမ်ꩻ။ ၄။ အပ္ပသာဒ ဗဟုလော ဟောတိ ဘိက္ခူသု- ကေႏညိုႏဆေ့ꩻ ရဟန်ꩻတန်၊ ရဟန်ꩻပေႏ၊ ရဟန်ꩻတလောင်ꩻ၊ တကာႏပေါႏကေႏညိုႏဆေ့ꩻရဟန်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဆွုတ်ယွုတ်သဲင်ꩻလွုမ်ꩻ။ ၅။ ဥပါရမ္ဘစိတ္တော ဓမ္မံ သုဏာတိ ရန္ဓဂဝေသီ- သꩻရေႏအံႏနွောင်ꩻတဲင် တွမ်ႏအဟူႏ-ထူႏအမာႏ နာႏတရာꩻ၊ တကာႏပေါႏအွဉ်ႏသꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ နာႏတရာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဆွုတ်ယွုတ်သဲင်ꩻလွုမ်ꩻ။ ၆။ ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ ဒက္ခိဏေယျံ ဂဝေသတိ- (လူႏတဝ်းသံဃာႏ) ထုမ်ႏလူႏတောဒျာႏ သာႏသနာႏထန်ႏ (တိတ္ထိတက္ကတွဉ်ꩻ)၊ တကာႏပေါႏထုမ်ႏလူႏဒျာႏ လိုꩻသာႏသနာႏထန်ႏ နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဆွုတ်ယွုတ်သဲင်ꩻလွုမ်ꩻ။ ၇။ တတ္ထ စ ပုဗ္ဗကာရံ ကရောတိ- လူႏရီးဒျာႏ လိုꩻသာႏသနာႏထန်ႏ၊ တကာႏပေါႏလူႏရီး လိုꩻသာႏသနာႏထန်ႏ နုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဆွုတ်ယွုတ်သဲင်ꩻလွုမ်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၁။ တကာႏနဝ်ꩻ ပေါႏအဝ်ႏဝုဲင်ႏခွိုꩻခွိုꩻဒျာႏ ရဟန်ꩻ(သံဃာႏ)နဝ်ꩻ တဆွုတ်ယွုတ်တဝ်း။ ၂။ တကာႏနဝ်ꩻ ပေါႏအဝ်ႏသတိꩻလꩻနာႏဒျာႏ သူႏတောႏကောင်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻ တဆွုတ်ယွုတ်တဝ်း။ ၃။ တကာနဝ်ꩻ ပေါႏအဝ်ႏလွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻဒျာႏ သီႏလနဝ်ꩻ တဆွုတ်ယွုတ်တဝ်း။ ၄။ တကာႏနဝ်ꩻ ပေါႏအဝ်ႏကေႏညိုႏအာအာဒျာႏ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ တဆွုတ်ယွုတ်တဝ်း။ ၅။ တကာႏနဝ်ꩻ ပေါႏရေႏအံႏနွောင်ꩻမွေးတဝ်း တွမ်တဝ်းအဟူႏ-ထူႏတဝ်းအမာႏ (မဉ်လꩻဒျာႏကုသိုလ်ႏ) ပေါႏနာႏတရာꩻနဝ်ꩻ တဆွုတ်ယွုတ်တဝ်း။ ၆။ တကာႏနဝ်ꩻ ပေါႏထိုမ်ႏတဝ်း အလူႏခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏအထန်ႏနဝ်ꩻ တဆွုတ်ယွုတ်တဝ်း။ ၇။ တကာႏနဝ်ꩻ ပေါႏလူႏရီးတောဝ်း လိုꩻအထန်ႏနဝ်ꩻ တဆွုတ်ယွုတ်တဝ်း။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ သတ္တကနိပါတ်၊ ဒုတိယပရိဟာနိသုတ်)
တောႏလမ်းဒျာႏလိုꩻတွူ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:တောႏလမ်းတောႏပါႏ
စဲ့ꩻဖြဝ်ꩻခမ်းထင်ꩻ
စဲ့ꩻဖြဝ်ꩻခမ်းထင်ꩻ (မန်း: ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (မြောက်ပိုင်း) (အဲင်းကလေတ်: Shan State Army-North (SSA-N)) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ စူခွုမ်စွိုꩻတစွိုꩻဒျာႏတဲင် ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အထူꩻဒေႏသ-၃ (SSA/SR-3)အစွိုꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏဟဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻဖြဝ်ꩻခမ်းထင်ꩻ ခမ်းထီရေꩻပါတီ အစွိုꩻအဗူႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းထင်ႏထိုရေꩻပါတီ (Shan State Progress Party- SSPP)ဒျာႏသွူ။ စဲ့ꩻဖြဝ်ꩻခမ်းထင်ꩻ (SSPP/SSA)အစွိုꩻ ဗဟိုႏဌာႏနချုတ်နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ် ဝေင်ꩻနယ်ႏကေးသီး ဝမ်ဟုဲင်းဒေႏသ၊ မွိုင်ꩻသျူးဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဗဟိုႏဌာႏနချုတ်နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နဝ်ကိုလဲ့ ရုဲင်ꩻတသွိုးအာဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ထင်ꩻ တောမ်ႏမဟာႏမိတ်ခမ်းထင်ꩻ စဲ့ꩻပလောင်စွိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ရုဲင်ꩻတသွိုးအာခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်ထင်ꩻ နောင်ချို၊ ကျောက်မဲး၊ သီပေါး တောမ်ႏ အခဝ်နဝ်နဝ်ꩻ ကေးသီး၊ မွိုင်းနောင်၊ မွိုင်ꩻသျူး၊ မွိုင်ꩻကွိုင် ဒေႏသဖုံႏဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:စဲ့ꩻဖြဝ်ꩻစူခွုမ်စွိုꩻဖုံႏ ကဏ္ဍ:မျန်မာခမ်းထီကို စဲ့ꩻစူခွုမ်စွိုꩻဖုံႏ
ခရဿရဇာတ်
"ခရဿရဇာတ်" ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် 'ခရဿရဇာတ်'ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-
၂။ ပညာႏအောဝ်ႏမꩻ သေထွꩻပါꩻထာꩻမာꩻ၊ ပေါႏတရာꩻတဝ်းတဲ့ လွေꩻလောဝ်းနယ်ဒါႏ ဆဲင်ႏရာꩻအတန်ကယ်ႏထျꩻ၊
၃။ ပေါႏအံႏနွောင်ꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ ဝင်ꩻဝွဋ်တွပ်ꩻချာ၊ မော့ꩻအာဘေꩻတံႏ ခံႏဗာႏထာꩻဒုက္ခ-စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
"ဘီမသေနဇာတ်" ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် 'ဘီမသေနဇာတ်'ယိုတဲင် ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ-
၁။ နမ်းအာႏတွမ်ႏဉာဏ်ႏအာႏနောဝ်ꩻ ဉာဏ်ႏအာႏ ယံလဲဉ်းနမ်းအာႏ၊
၂။ လိုꩻသꩻရင်ꩻ စေႏတနာႏ တဟဝ်တဝ်းသားနဝ်ꩻ ဝင်ꩻမာꩻဒျာႏတဲ့ ရိုꩻဒျာႏဝွေꩻမာꩻ၊ ထူႏဝင်ꩻအောင်ႏမျင်ႏမုꩻနဝ်ꩻတဲင် ဖြွꩻအီဒါႏအဗဲ့ꩻ၊ အံႏခြဲ့ꩻအီဒါႏ ဝင်ꩻအမျာꩻ၊
၃။ တခြိုꩻဥစ္စာႏယို မာꩻထိုအီဒါႏ အဗွေႏမာႏန၊
၄။ ထာꩻလိန်ႏလဲဉ်နဝ်ꩻ အယံထွꩻတဝ်း အမဲဉ်ႏတရာꩻ၊
၅။ တွိုႏအရေꩻတန်ကို မဉ်ႏမော့ꩻလွဉ်မွေး အယပ်ꩻအခုဲင်ႏကိုနဝ်ꩻ အာႏကွိုꩻဗာႏ လိုꩻဒါႏပညာႏအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းယိုဖုံႏသွူ။
ခရိယာန်ႏဘာႏသာႏ
thumb|alt=Photo of Jesus Christ|နွို့ပါခါꩻ ခရစ်ယာန်ႏဘာႏသာႏသားဖုံႏ ကယွုမ်းအမ်ႏဒါႏ ယေဆျုခရစ်ဗွေႏ ယောင်ꩻဆျောဝ်ႏ
ခရစ်ယာန်ႏဖုံႏ ကယုမ်းခါꩻဒျာႏဝင်ꩻနောဝ်ꩻ ယေဆျုယို ထွာ ထာဝရဗွေႏဘုရာꩻပို၊ ဘုရာꩻခမ်ႏထူႏခါꩻ ဇာႏတိလိုꩻခမ်း ယင်း ကေားရဲးကမ်း အွောန်စွို့ꩻဖေႏလိုꩻသားတဲ့ရိုꩻ။ ကောပ်နောဝ်ꩻမꩻ ယေဆျုယို ခရစ်ယာန်ႏဖုံႏ ဒေါ့ꩻလွဝင်ꩻ ခရစ်ဗွေႏ (ခရစ်တော်) တောဝ်းတဲ့ မေဆိ နောဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻကစူꩻဒါႏ ခရစ်ယာန်ႏ ထာꩻထူႏဝါႏဒသားဖုံႏနောဝ်ꩻ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻ ခရစ်ယာန်ႏ၊ ဝွေꩻသီးကယုမ်းခါꩻနောဝ်ꩻ ယေဆျုယို ထွာဒျာႏ ဟီဘရူးလိတ်ဖွူꩻကို နိမိတ်ကဖေႏခါꩻဒါႏ မေဆိ ဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဟီဘရူးလိတ်ဖွူꩻကရိုꩻယိုတဲ့ ထွာဒျာႏ သမ္မာလိတ်ဖွူꩻတကွို့ꩻ၊ အကွို့ꩻနောဝ်ꩻနောဝ်ꩻ ခရစ်ယာန်ႏသာႏသနာႏတွမ်ႏ စျူးထာꩻထူႏဝါႏဒကို ဗွိုန်ပီဝင်ꩻသွူ။ ဝင်ꩻကရိုꩻ လိုꩻကကာလွောန်ꩻ ယုမ်းအမ်ႏခရစ်ယာန်ႏသား ကစူꩻညာꩻယော့ခါꩻအီ ထာꩻခရာႏဖုံႏ ကအောဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ရော့ꩻတွမ်ႏခရစ်ယာန်ႏသာႏသꩻနာႏ ထာꩻထူႏဝါႏဒဖုံႏ အစောဝ်းခါ တခြောင်ႏလွုမ်းကိုနောဝ်ꩻ အွောန်ႏနယ်စင်ဖြွိုးသေꩻခါꩻ ထာꩻကထဲ့ဒင်ႏဒါႏ ခရစ်ယာန်ႏ ထာꩻယုမ်းအမ်ႏလောင်း အရွီးအထျꩻကိုသွူ။ ထာꩻနောဝ်ꩻ နောဝ်ꩻရိုꩻ ယေဆျုယို ခမ်ႏဗာႏဝေႏဒနာႏ၊ ခမ်ႏသီဗာႏ ထာꩻထွန်ႏအွောန်ႏဒꩻအီ စူဗောင် စူယာꩻ (မန်း-လက်ဝါးကပ်တိုင်) လောင်းထွူ ခမ်ႏဗာႏဝင်ꩻအွောန်ႏပလွို့ꩻ။ အောဝ်ႏနောဝ်ꩻမꩻ တဲမ်းခါꩻအွောန်ႏနယ်လွေꩻ အွောန်ႏစွꩻထိုꩻဖေႏ ယုမ်းအမ်ႏသားတာႏအပဲစ်ထွူ (ရဲးကမ်းအွောန်) အီးဗွောင်ဖေႏ တာ့ꩻခါꩻ ခမ်းကီ (ကောင်းကင်ဘုံတံခါး) တာႏ အမွန်ဗန်လွောန်ဖျင်ယင်း တဲ့ရိုꩻ။ ခရစ်ယာန်ႏဖုံႏ ယုမ်းခါꩻဝင်ꩻနောဝ်ꩻ ယေဆျုယို ပါတွမ်ႏအနမ်း၊ ယင်းအဖာ ထာဝရဗွေႏဘုရာꩻ ကျွꩻထင်ႏဝွေꩻသီးကအောဝ်ႏ ရဲပ်အွောန်(အုပ်ချုပ်) ခင်ႏလမ်း အွိုးခမ်းကီကို နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ထူႏတောမ်
ကဏ္ဍ:ခရစ်ယာန်ႏဘာႏသာႏ
ခွုမ်မာꩻလိတ်ပအိုဝ်ႏသား
ပွိုင်းလဲင်ႏခါ ဝင်ꩻငမ်းနီလိုꩻမျိုꩻထင်ႏထိုတသွောင်းတဲင် ဝင်ꩻပေ့ꩻမဲ့ ပေ့ꩻနားလွုမ်ꩻတကာႏတောဝ်း နီသမဲင်ꩻအောဝ်ႏမုဲင်ꩻကိုလဲ့ ဝင်ꩻယား၊ ဝင်ꩻအွဉ်ႏသေသူႏ၊ ဝင်ꩻအွဉ်ႏထိုꩻမားလို့ထိုꩻတွော့ꩻ ဝင်ꩻချာႏတဗန်ႏထိုꩻ လိုꩻသမဲင်ꩻမဲဉ်ႏနောဝ်ꩻမꩻ "ပျူ"လိုꩻမျိုꩻနောဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻစဲစ်စဲစ်ဒျာႏလဲ့ ဝင်ꩻအွဉ်ႏထွာတော "ပျူ"နောဝ်ꩻ ထွာလွဉ်"မန်း"၊ ထွာလွဉ်"မဲင်ꩻ"နုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻမꩻ မန်းမဲင်ꩻဖုံႏသူꩻ ထူႏသော့ꩻလꩻထိုꩻလို့ဒျာႏ အခွင်ꩻအရေꩻနောဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏနီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻနောဝ်ꩻ "ပျူ"လိုꩻမျိုꩻဒျာႏရင်ꩻရင်ꩻလဲ့ အခွင်ꩻအရေꩻ တလꩻဗာႏခေါ်တောဝ်းဝင်ꩻ နုဲင်းယိုနောဝ်ꩻ ပွိုးစွဉ်ႏတရက်လူႏလုဲင်ႏတောဝ်းဝင်ꩻခေါ်ခေါ်၊ တရက်ချာတောဝ်း ခမ်းထီဟံႏနယ်ႏခေါ်ခေါ်၊ တရက်ချာတောဝ်း လိတ်လုဲင်ꩻခေါ်ခေါ်တဲင် လိုꩻမျိုꩻအာခြေင်ဗော့ꩻထာꩻ နုဲင်းဖီးထူꩻတွော့ꩻ အခွင်ꩻအရေꩻသုမ်ꩻထိုꩻလို့ဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
သေငါꩻချာလူႏလုဲင်ႏတောဝ်းလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻ- အတန်သားထွားလင်ꩻ အပေႏလဲ့ ရော့ꩻအံႏဆျာႏလꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ အံႏဆျာႏ၊ ရော့ꩻအံႏနွောင်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻအံႏနွောင်ꩻ၊ ရွဉ်သားထီႏလိုꩻခြောတဲ့ ရော့ꩻတိတ်ꩻနျꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻတိတ်ꩻနျꩻ၊ မောင်ꩻစွဉ်ႏ လိုꩻခြောအဖဲင်ႏမာႏလုမ်ꩻတွော့ꩻ နေးရွဉ်အာႏ အွဉ်ႏထွာတရာꩻနွောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏ၊ ရော့ꩻရာꩻအံႏနွောင်ꩻ တေက်ꩻနျꩻလူႏလုဲင်ႏချာငါဗော့ꩻဝင်ꩻ၊ "ယိုနောဝ်ꩻ နီပအိုဝ်ႏချင်ꩻချင်ꩻမွော့ဟွေး"နုဲင်းနောဝ်ꩻငါတဲ့ တသေငါꩻချာတောဝ်းဝင်ꩻ၊ တွမ်ႏရွဉ်ခံꩻနယ်ꩻဖုံႏတဲ့ ပါသော့ꩻအာတန်နောဝ်ꩻသွူ။ ထွားစံꩻဗော့ꩻ ပစ္စက္ခမဲ့ဆꩻလယိုခါ နီပအိုဝ်ႏလမ်းပါႏ ဒုံဆောင်ႏထိုꩻမားလွေꩻလဲဉ်းခွိုင်းမုဲင်ꩻ၊ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ ဝင်ꩻမျောႏစုဲင်လွေꩻလဲဉ်းခွိုင်းမုဲင်ꩻ၊ စခါလꩻချာ ဒေႏသဟံႏနယ်ႏ၊ ခမ်းထီရွီးခိုႏ စဖြောက်ꩻတဲက်ꩻလွဉ်ဖျင်ယင်းလဲ့ အွဉ်ဝင်ꩻစာအံႏဖျင်လဲဉ်းဝင်ꩻ ခွိုင်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ၊ ယိုဖုံႏနောဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏထွုံꩻစံႏစခါဒျာႏရင်ꩻဟောင်း။
ကွပ်ပွိုး "စာပေလုပ်သားအဖွဲ့"အဲဉ်ထောဝ်းတဲင် တဲမ်းလိတ်ဆရာႏဖုံႏ မဉ်တဲမ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻတဲမ်း၊ အယ်ဒီတာသားလဲ့ မဉ်ဖျင်နုဲင်းမုဲင်ꩻတဲ့ဖျင်၊ ဟော်ꩻထွားသားလဲ့ မဉ်ဟော်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဟော်ꩻ၊ လိုꩻပေႏဆေꩻလဖုံႏလဲ့ မဉ်သွဉ်နုဲင်းမုဲင်ꩻသွဉ်လေႏကြွို့ꩻဒျာႏတွော့ꩻ အတဉ်ႏခွေါင်တဗာႏ တခုဲင်ႏအောဝ်ႏတီႏတောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်ပွိုးနီပအိုဝ်ႏလိတ် အတီႏတဗာႏ ထွာလွဉ်တောဝ်းတဲင် ဆုဲင်ꩻချာသမဲင်ꩻပညာႏသျင်ꩻဖုံႏ မဉ်ႏထောင်ထွားလွဉ်ꩻယင်း သမဲင်ꩻဖုံႏလဲ့ အီႏမော့ꩻလွဉ်ဗာႏယင်း အယပ်ꩻအခုဲင်ႏအာတန်တွော့ꩻ မဉ်ႏတွိုႏနောဝ်ꩻကို ပအိုဝ်ႏပို အခွင်ꩻအရေꩻ အီႏထဲ့သုမ်ꩻထိုꩻဖျင်ယင်းဒါႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဥပမာႏ- နီပအိုဝ်ႏ လိတ်-လိက်-လေက်၊ တွမ်ႏ-တောမ်ႏ၊ ဗွိုန်-ဗွုန်-ဗုန်၊ ဖြုံႏ-ဖြိုင်ႏ၊ မဉ်ႏထီႏလွဉ်စိန်ႏစွော့ꩻဒါႏ ငေါဝ်းတငွါ လီတ်သွံဖြုံႏနုဲင်းယိုနောဝ်ꩻ အီႏမာꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻဆွုံꩻဖျတ်၊ လိတ်နောဝ်ꩻ မန်းဒျာႏ၊ လိက်နောဝ်ꩻမဲင်ꩻဒျာႏ၊ လေက်မꩻပအိုဝ်ႏ၊ ဆုဲင်ꩻဆုဲင်ꩻ သမဲင်ꩻပညာႏသျင်ႏဖုံႏ မဉ်ႏဆုံꩻဖျတ်ငါမွိုင်ထာꩻနောဝ်ꩻ ယိုခါ ကအောဝ်ႏတဲမ်းဒါႏလိတ်သား၊ လိက်သားဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာထိုꩻလို့စွဉ်ႏ ဝင်ꩻသမဲင်ꩻနောဝ်ꩻမꩻ ပအိုဝ်ႏတာႏ ထဲ့သုမ်ꩻထိုꩻယင်းဒါႏနောဝ်ꩻသွူ။
ယူႏငါကိုဖေႏဒါႏဒါႏ အတာႏဆွာꩻဆွာꩻကိုတဲင် အမာႏအတရွို့ꩻ ဖေႏကအောဝ်ႏမွိုန်းဒွုမ်၊ ခွေတာႏနာꩻတာႏယူႏမွိုန်းတွော့ꩻ ယူႏသွော့ခွိုꩻတာႏ တစွိုးငါတဲင် လိုꩻသေဒါႏ ပညာႏတန်သား ကားကအောဝ်ႏဖုံႏ အောဝ်ႏလိုႏထုမ်ႏငါႏလဲဉ်းအနယ်ꩻဟောဝ်နောဝ်ꩻသွူ။ ခွုမ်မာꩻလိတ်ပအိုဝ်ႏသားစွုမ်ꩻစွိုꩻ အောဝ်ႏအတွိုင်ꩻ ထုမ်ႏထောင်ထွားလွဉ်ꩻ လိတ်ပအိုဝ်ႏသမဲင်ꩻသားစွုမ်ꩻစွိုꩻလဲ့ တဉ်ႏတဉ်ႏခွေါင်ခွေါင် အောဝ်ႏလိုႏအောဝ်ႏနောဝ်ꩻသွူ၊ ပအိုဝ်ႏလိုꩻဒါႏပညာႏသား (ပအိုဝ်းစာပေပညာရှင်အဖွဲ့)နုဲင်းနောဝ်ꩻလဲ့ အောဝ်ႏထွိုက်အောဝ်ႏသင်ꩻငါႏနောဝ်ꩻသွူ။ ထွားထွားဒျာႏ ကအောဝ်ႏခွုမ်မာꩻဖေႏ နီပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ နုဲင်းယိုခါနောဝ်ꩻ တရုဲင်ရုဲင်ထင်ထင် အောဝ်ႏဒျာႏဗွေႏသံႏဃာႏသီးလွုမ်ꩻ၊ နီလိုꩻလမ်းဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ အာႏပေႏငါႏနေကဒွိုန်း၊ ထွားဒျာႏလိတ်ယေန်ႏသားလဲ့ သꩻအီႏဝါႏသနာႏငါႏ ပအိုဝ်ႏလိတ်၊ တဲမ်း၊ ဟော်ꩻပအိုဝ်ႏလိတ်လဲ့ အီႏလဲပ်ငါႏ၊ ပအိုဝ်ႏလိတ်မဲဉ်ႏမာႏ အီႏဆုံꩻဖျတ်ဖေႏနွောင်ꩻငါႏ လိုꩻဒါႏလိုꩻသေတဲတဲဝါးဝါး ယံယံယဲ့ꩻယဲ့ꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏဆေ့ꩻနေကဒွိုန်း၊ ထွာနီလိတ်လုဲင်ꩻလိုꩻတန် မဉ်ႏတဒါႏတောဝ်း နီလိတ်နောဝ်ꩻ အီႏမာꩻပွုံႏသော့ꩻမုဲင်ꩻအွဉ်နောဝ်ꩻသွူ။
ကျောင်ꩻကိုဒုံကိုကအွဉ်ဒါႏ၊ ကဆို့ꩻဒါႏ လိတ်ထွားတွိုက်ဖုံႏလဲ့ လိုꩻပွေါးသားနောဝ်ꩻ အီႏဒင်ႏဖေႏ၊ အွဉ်ႏဖေႏလိုꩻသꩻပါ လိတ်ပအိုဝ်ႏခွုမ်မာꩻသား၊ လိုꩻစွယ်ꩻဟော်ꩻ၊ ထွား၊ တဲမ်းလိတ်ပအိုဝ်ႏသား၊ လိုꩻကုဲင်းထုမ်ႏရွမ် လိတ်ပအိုဝ်ႏစောင်ႏသား၊ ထောင်လွူꩻပအိုဝ်ႏသမဲင်ꩻသား နုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏငါႏတောဝ်း၊ ထွားဒင်ႏဗော့ꩻတောဒျာႏ လိုꩻထာꩻမာꩻအောဝ်ႏတောဝ်းသား လိုꩻလွꩻဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်စွဉ်ႏ လိုꩻခွုမ်မာꩻဖေႏ လိတ်ပအိုဝ်ႏသားစွုမ်ꩻစွိုꩻ အဲဉ်ထောဝ်းတဲင် နီပအိုဝ်ႏလိတ်သေသင်ꩻဖုံႏ၊ လိတ်ဖွူꩻပပ်ꩻဖုံႏ မဉ်ႏထန်ႏအာနောဝ်ꩻ ကောတုတ်ꩻလီစာဖေႏသား အဲဉ်ထောဝ်းတွော့ꩻ အရင်ꩻသုမ်ꩻထိုꩻလို့ဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ကောတုတ်ꩻလီဖေႏသား ထွိုင်ႏဆေ့ꩻနောဝ်ꩻ နီလိတ်လုဲင်ꩻစွစ်ꩻလီဒါႏတောဝ်းနောဝ်ꩻသွူ၊ လိတ်လုဲင်ꩻမဉ်ႏစွစ်ꩻလီတောဝ်းလဲ့ လိုꩻဒါႏချာ နီလိတ်သားဆေ့ꩻတဲင် လိုꩻဆꩻချာသား သꩻပါရောင်လွတောဝ်း နီလိတ်တွော့ꩻ သေထွꩻဗာႏတောဝ်း နီသမဲင်ꩻအဟောဝ်အကုဲင်ဖုံႏသွူ။ မဉ်ႏသေတောဝ်း နီသမဲင်ꩻလဲ့ သေရက်ချာတောဝ်း နီလိုꩻမျိုꩻ၊ မဉ်ႏရက်ချာတောာဝ်း နီလိုꩻမျိုꩻလဲ့ နီလိုꩻမျိုꩻထိုꩻမားဒါႏနောဝ်ꩻသွူ။ နမ်းသꩻနီပါꩻ ယံချံꩻသာႏဒျာႏသွော့ဝင်ꩻ ပငါပရာꩻနော။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ
ဒုံထီနဲ့ꩻ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ
ဒုံထီနဲ့ꩻ (အိန်းကလေက်: Htinae၊ မန်း : ထီနဲ့ရွာ) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ (အခဝ်နဝ်) ၊ မျင်ꩻမိုရ်ႏခမ်း ၊ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ၊ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်း ကိုဒ်နဝ်ꩻ ၂၀၀၉၄၆ ဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏ ထီခိုႏဆꩻကီ ၄၂၀၀ ပေ (၁၂၈၀ မီတာ) ကိုသွူ။ ဒုံထီနဲ့ꩻအကို လမ်းငင်းအဝ်ႏ လမ်း၊ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ  ဖြာꩻသွူ။ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ ၆၀၁၈ ဖြာꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ အွိုင်ႏလုံခုတ်၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ အွိုင်ႏရုဲင်ꩻသက်၊ ဒုံသုဲင်ꩻခဝ်၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ဒုံဟံႏကြိုႏ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻဒုံဖရာꩻယွန်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻကိုဒုံဖုံႏ
ဇန်နဝါရီ ၁၈
စန်နဝါရီလာ (၁၈) (January 18) ဇန်နဝါရီလာ(၁၈)နီꩻနဝ်ꩻ ဂရီဂေါရီးယန်းပျက္ခဒိန်ႏအလꩻ နေင်ႏတနေင်ႏအကို ထွာဒျာႏ မွူးနီꩻ(၁၈)နီꩻမျောက် မွူးနီꩻတနီꩻဒျာႏသွူ။ နေင်ႏယိုတနေင်ႏ ဖေႏကလို့နဝ်ꩻ မွူးနီꩻခြွဉ်း အဝ်ႏကုဲင်က (၃၄၇)နီꩻ (မိဉ်ႏတော် မွူးနီꩻထပ်ဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်(၃၄၈)နီꩻ) သွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဇန်နဝါရီ
ဝေင်ꩻကန့်ဗလူ
ဝေင်ꩻကန့်ဗလူ (မန်း: ကန့်ဘလူမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Kanbalu) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထင်ꩻ သကုဲင်းတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်တွို့ꩻထင်ꩻ ကန့်ဗလူခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏကန့်ဗလူကို ကအဝ်ႏဒါႏ ခရဲင်ႏဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻသွေဗိုဖဲ့ꩻထင်ꩻ (၄၆)မဲင်ႏရပ် သကုဲင်း-မစ်စီးနား မေႏရထာꩻတဖူꩻလောင်းသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:သကုဲင်းတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအစိုႏရအစွိုꩻ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ
ဇန်နဝါရီ ၁၉
စန်နဝါရီလာ (၁၉) (January 19) ဇန်နဝါရီလာ(၁၉)နီꩻနဝ်ꩻ ဂရီဂေါရီးယန်းပျက္ခဒိန်ႏအလꩻ နေင်ႏတနေင်ႏအကို ထွာဒျာႏ မွူးနီꩻ(၁၉)နီꩻမျောက် မွူးနီꩻတနီꩻဒျာႏသွူ။ နေင်ႏယိုတနေင်ႏ ဖေႏကလို့နဝ်ꩻ မွူးနီꩻခြွဉ်း အဝ်ႏကုဲင်က (၃၄၆)နီꩻ (မိဉ်ႏတော် မွူးနီꩻထပ်ဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်(၃၄၇)နီꩻ) သွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဇန်နဝါရီ
ဝေင်ꩻစျုန်းလ
ဝေင်ꩻစျုန်းလ (မန်း: ကျွန်းလှမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Kyunhla) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ သကုဲင်းတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်ထာႏဝ စျုန်းလခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏစျုန်းလကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:သကုဲင်းတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ကာဠကဏ္ဏီဇာတ်
"ကာဠကဏ္ဏီဇာတ်" "မိတ္တ-သဟာယ-ဉာတိ-အတ္တသမ" မဉ်ႏလွေꩻညီꩻဖိုဗာႏ နွုတ်ꩻကာနဝ်ꩻ ထွာသွꩻ (မိတ္တ)၊ မဉ်ႏလွေꩻညီꩻဖိုဗာႏ တဆီနီကာနဝ်ꩻ ထွာခွ(သဟာယ)၊ မဉ်ႏလွေꩻညီꩻဖိုဗာႏ တလာ တပြက်ꩻလာနောဝ်ꩻ ထွာစွဉ်ႏအီ ဗွန်ပီဖူးဝေး (ဉာတိ)၊ ပေါႏအုံညီꩻဗာႏဖို လွိုနဝ်ꩻနောဝ်ꩻ ဗွန်ပီစွဉ်ႏဒျာႏ တွမ်ႏသွီႏတွမ်ႏယာႏ တွမ်ႏနမ်း (အတ္တသမ)နောဝ်ꩻသွူ။
ထွားသွဉ်ဟော်ꩻကျပ် 'ကာဠကဏ္ဏီဇာတ်'ယိုတဲင် "ကလꩻအီသတိꩻ၊ ကလꩻအီပညာႏ၊ ကလꩻဒါႏ ထာꩻသေတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ"
၁။ ခွုမ်ဆိုးညီꩻဖိုဗာႏ သွꩻပေႏဒုံခြင်ꩻခါႏဖုံႏနဝ်ꩻ ကဲဉ်းအာအာ၊
၂။ သွꩻပေႏမဉ်ႏမော့ꩻ အယပ်ꩻအခုဲင်ႏနဝ်ꩻ ထွားလွိုလꩻတဝ်း၊ တွမ်ႏငေါဝ်းဖေႏအာႏ၊ တွမ်ႏရိက္ခာႏတခြိုꩻ စွဲကမ်းကိုဗာႏ၊
၃။ မဉ်ꩻနောဝ်ꩻ အရေꩻတန်တောဝ်း၊ အရေꩻတန်ဒျာႏ သွုန်ႏစွဉ်ႏသꩻစွဉ်ႏ၊ သꩻအွဉ်ႏဖေႏ ဝင်ꩻအကျိုꩻဒျာႏ၊
၄။ ဝင်ꩻမဉ်ရိုꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻရိုꩻ သွꩻဟောဝ်တဖြာꩻယို အောဝ်ႏလိုႏဖဖြတ်ꩻထိုꩻတောဝ်း၊
၅။ နမ်းတာႏတဲ့နောဝ်ꩻ၊ လမ်းတာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ ခမ်းသားတဲ့နောဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏသတိꩻပညာႏ လွောင်ႏဗူႏအာႏရဲင်ꩻတဲင် ဖြွမ်းဖြွမ်းဗူႏဗူႏ မဉ်ႏထူႏနွောင်ꩻသေႏသေႏလွေꩻ လုမ်းဗဉ်ႏရေꩻနောဝ်ꩻ ရန်ႏသူႏမုဲင်ꩻတဲ့ယောဝ်း တနွို့ယားနွောင်ꩻတဝ်းအကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻဖုံႏသွူ။
မျန်မာခမ်းထီ
မျန်မာခမ်းထီ(မန်းခမ်း)ယို (မန်း: မြန်မာနိုင်ငံ) (အဲင်းကလေတ်: Myanmar၊ စိုးကရီးခါ အင်္ဂလိပ်ဖန်ဟဲ့ꩻ− Burma) တရာꩻဝင်ႏ မိဉ်ꩻအနေႏနဝ်ꩻ ခမ်းခြွဉ်းဗူႏ ခမ်းနမ်းဗွေႏမျန်မာခမ်းထီ (Republic and the Union Of Myanmar) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ အာသျ ခဝ်ကွဉ်ႏနောဝ်ကို ဧရိယာႏအနေႏ ထွာဒုတိယအလုဲင်းသွတ်ꩻ ခမ်းတခမ်းဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ၁၉၄၈ ဗာႏ အင်္ဂလိပ်လာ ဇန်နဝါရီ (၄)နီꩻယို အဝ်ႏဂရိတ်ဗြိတိန်ခမ်း အိုပ်ချုတ်ရေꩻ လွစ်ထန်ႏချာတွမ်ႏ (အင်္ဂလိပ်နေး− Burma နဝ်ꩻမꩻ ) "ခမ်းပေါင်ꩻစွုမ်ႏ ခမ်းနမ်းဗွေႏမျန်မာခမ်း" ယို လꩻလွေꩻ လွောစ်နမ်းစူꩻသꩻရေꩻ(လွတ်လပ်ရေး)နဝ်ꩻသွူ။ ဆုဲင်ꩻခါလဲင်ႏ ၁၉၇၄ ဗာႏ လာဇန်နဝါရီ (၄)နီꩻယို ထွာယင်း ခမ်းပေါင်ꩻစွုမ်ႏ ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမန်းခမ်း၊ ၁၉၈၈ ဗာႏ လာစက်တင်ဘာ (၂၃)နီꩻယို ထွာချာယင်း ခမ်းပေါင်ꩻစွုမ်ႏ ခမ်းနမ်းဗွေႏမန်းခမ်း အနေႏနဝ်ꩻသွူ၊ အခါႏလဲႏကို ၁၉၈၉ ဗာႏ  လာဇွန် (၁၈) နီꩻ ယိုတဲ့ ခမ်းပေါင်ꩻစွုမ်ႏမန်းခမ်း အနေႏ အမဉ်ꩻဖုံႏယို ပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွဉ်ဗာႏဖို နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ တလိုႏတဝ်း စဲ့ꩻအာႏဏာႏသျင်ႏစနိတ်အစိုႏရသားဖုံႏယို ဟဲ့ꩻလီꩻလီꩻဒျာႏ ဗားမား (Burma) နုဲင်းနဝ်သွူ။ ၂၀၀၈ လွောင်ႏဗူႏပုံႏဥပဒေႏအလꩻ တယ်ႏစ ၂၀၁၀ ဗာႏ လာဧပီ (၁)နီယို ဟဲ့ꩻလွေꩻဗွော့ꩻ ခမ်းပေါင်ꩻစွုမ်ႏ ခမ်းနမ်းဗွေႏမျန်မာခမ်းထီ နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းထီတန်အလံႏတောႏယိုလဲ့ ကရီးစိုးခါ ခမ်းထီငိမ်ꩻခွꩻသာႏယာႏရေꩻတွမ်ႏလွိုင်ႏကွုန်ꩻထင်ႏထိုꩻရေꩻကောင်စီအစိုႏရစိုး ကပြဌာန်းခါꩻဒါႏ၂၀၀၈ လွောင်ႏဗူႏပုံႏ ဥပဒေႏ(ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ၂၀၀၈) အလꩻ ထူႏသုင်ꩻပြောင်ꩻလွေꩻ ကအွဉ်ႏထွော့သေꩻခါꩻဒါႏ ၂၀၀၈ ဥပဒေႏကို အလံႏအတွိုင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
မျန်မာခမ်းထီ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ လာအို၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏထင်ꩻနဝ်ꩻ ခယ်ႏခမ်း၊ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်နဝ်ꩻ ထုဲင်ꩻခမ်း၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ ဗန်းကလားဒေတ်ခမ်း၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ အေင်ဒိယခမ်း၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ခယ်ႏခမ်း၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ အန်ဒမန်ပင်ႏလယ်ႏ(ကပ္ပလီပင်ႏလယ်ႏ)၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ဗဉ်းကလားပင်ႏလယ်ႏအော်ႏဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ မျန်မာခမ်းထီ ခမ်းကူသီး သိုမ်ပွန်းတပွန်းကထွာဒါႏ အဒွေါင်ႏအဆွာꩻ ၁၁၉၉ မဲင်ႏ (၁၉၃၀ ကီလိုမီတာ)နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပင်ႏလယ်ႏသောင်ကွန်ႏ ကမ်းရိုးတန်းနဝ်ꩻသွူ။ မျန်မာခမ်းထီ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏ အအဲဉ်ႏအလုဲင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏစတုရန်းမဲင်ႏပေါင်ꩻ ၂၆၁,၂⁠၂၈ စတုရန်းမဲင်ႏ (၆၇၆,၅၇၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ)တဲင် အာသျခဝ်ကွဉ်ႏနဝ်ဒေႏသကိုနဝ်ꩻ ထွာစွဉ်ႏ ဒုတိယဟံႏနယ်ႏအတန်လုဲင်းသွတ်ꩻ ခမ်းတခမ်းနဝ်ꩻသွူ။ ကမ္ဘာႏလောင်း ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏအရန်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏအမုဲင်(၄၀)ကိုနဝ်ꩻသွူ။
ခမ်းခြွဉ်းဗူႏ မျန်မာခမ်းထီကို လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ ၂၀၁၇ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻအဝ်ႏ ၅၃,၅၈၂,၈၅၅ ဖြာꩻ (၅၄ သန်း)ရပ်သွူ။ ခမ်းခြွဉ်းဗူႏကိုနဝ်ꩻ အစိုႏရစာႏရင်ꩻအလꩻ ခမ်းရင်ꩻသားလိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏ (၁၃၅)မျိုꩻရပ် အဝ်ႏအုံသော့ꩻတဲင် နဝ်ꩻအကို လိုꩻမျိုꩻပေါင်းတန် ခမ်းနယ်ႏမဉ်ꩻကအဝ်ႏဒါႏ လိုꩻမျိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မန်း၊ ဖြဝ်ꩻ၊ စောက်ꩻ၊ ရခဲင်ႏ၊ မဲင်ꩻ၊ ချင်ꩻ၊ ခင်၊ စောက်ꩻတနျာႏ(ကယား) ဖုံႏဒျာႏသွူ။ ပအိုဝ်ႏနဝ်ꩻ ဘာႏသာႏငဝ်းငွါအလꩻ သော့ꩻညီꩻဒျာႏ စောက်ꩻခွိုꩻလဲ့ လိုꩻဖြာꩻနဝ်ꩻ စာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ(၁)သန်းလွိုတဲင် အာကယ်ꩻထဲင်းက ချင်ꩻ၊ ခင်၊ ကယား ဖုံႏသွူ။
တွိုင်ꩻဒေႏသတန်တွမ်ႏခမ်းနယ်ႏဖုံႏ
thumb|မျန်မာခမ်းထီကို ခမ်းနယ်ႏအဝ်ႏ(၇)ဗာႏတွမ်ႏ တွိုင်ꩻဒေႏသတန်အဝ်ႏ(၇)ဗာႏသွူ။ မျန်မာခမ်းထီ ယို ခြွဉ်ႏဗူႏတယ်ႏထောင်ႏလွေꩻတွမ်း ခမ်းနယ်ႏ(၇)ဗာႏ တွမ်ႏ တွိုင်ꩻဒေႏသတန် (၇)ဗာႏ နဝ်ꩻသွူ။ တွိုင်ꩻဒေႏသတန်ဖုံႏယို မန်း ဖုံႏအုံအာငါႏဒေႏသဒျာႏတဲင် ခမ်းနယ်ႏဖုံႏယို ထွာခမ်းရင်ꩻသားလိုꩻခွိုꩻဖုံႏ အုံအာနဝ်ꩻသွူ။ အိုပ်ချုတ်ရေꩻအလꩻ ဖြယ်လွေꩻတွမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏ၊ ရပ်ကွက် တွမ်ႏ အွိုင်ႏ၊ ဒုံ နဝ်ꩻသွူ။ အဓိကဝေင်ꩻတန်ဖုံႏ ယို ဖြဲလွေꩻယင်း ခရဲင်ႏတွမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ ဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:အာသျတွိုက်ကို ခမ်းထီဖုံႏ မျန်မာခမ်းထီ
ဇန်နဝါရီ ၂၀
စန်နဝါရီလာ (၂၀) (January 20) ဇန်နဝါရီလာ(၂၀)နီꩻနဝ်ꩻ ဂရီဂေါရီးယန်းပျက္ခဒိန်ႏအလꩻ နေင်ႏတနေင်ႏအကို ထွာဒျာႏ မွူးနီꩻ(၂၀)နီꩻမျောက် မွူးနီꩻတနီꩻဒျာႏသွူ။ နေင်ႏယိုတနေင်ႏ ဖေႏကလို့နဝ်ꩻ မွူးနီꩻခြွဉ်း အဝ်ႏကုဲင်က (၃၄၅)နီꩻ (မိဉ်ႏတော် မွူးနီꩻထပ်ဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်(၃၄၆)နီꩻ) သွူ။
ဒုံထီဗိ
ဒုံထီဗိ (အဲန်းကလစ်ဆျ်- Htibee) ယို အောဝ်ႏ ဖြောဝ်ꩻခမ်းအခေါဝ်နောဝ်၊ ပအိုဝ်ႏချာဒျာႏဗာႏရဲပ်အွဉ်ဒေႏသ ဝေင်ꩻပင်လောင်ꩻနယ်ႏကို။ အောဝ်ႏ  ဝေင်ꩻပင်လောင်ꩻနယ်ႏ၊ အွိုင်ႏလဲင်းတနျာႏကို။ ဒုံကအောဝ်ႏဒါႏကုဒ်နောဝ်ꩻ ထွာ ၂၀၂၄၃၆ သွူ။
ဇန်နဝါရီ ၂၀
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဇန်နဝါရီ
ဒုံထီဗိ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်လောင်ꩻကိုဒုံဖုံႏ
ပကီႏ
တဲမ်းထွို့ꩻပကီႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ လောကအထန်ႏကို ကအဝ်ႏဒါႏထာꩻရာꩻဖုံႏယို ဖော်ႏအရုက် သွင်ꩻဖေႏချာအသက်ဖုံႏဒျာႏသွူ။ ဒင်ႏအွဉ်ႏနယ်ချာ ပကီႏပုင်ႏစံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏနွောင်ꩻဒါႏ အစွိုးစွိုးနဝ်ꩻသွူ။ တယ်ႏမျန်မာꩻစိုးကရီးခါ ပကီႏကဲက်ꩻတရဲဉ်ႏစား ဗꩻတွိုႏခေတ်ယိုခါ ပို့မော်ဒန်ပကီႏနဝ်ꩻသွူ။ မျန်မာပကီႏနဝ်ꩻ ဗုဒ္ဓဝင်ႏဆဲင်ႏရာꩻဖုံႏတောမ်ႏ ဒင်ႏမုဲင်ဖေႏ ခွန်ဟော်ခံꩻ ပွယ်ꩻအရဲဉ်ꩻအခင်ဖုံႏ အခေႏခံႏဒို့ꩻတခြို့အာတကာႏနဝ်ꩻ တွိုႏဆုဲင်ꩻနဝ်ꩻ တဲမ်းထွို့ꩻဗိုန်ပုင်ႏ(ပုံတူရေးဆွဲခြင်း)ဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏလွဉ်နဝ်ꩻသွူ။
မဉ်ႏဒေါ့ꩻဗာႏအချုတ်လဲ့ တဲမ်းကဲတ်ꩻ ပကီႏကဝ်ႏလုဲင်ꩻနဝ်ꩻ သုင်ꩻအီ အရောင်ႏ တောမ်ႏ တုံး(Tone)ကဟဲ့ꩻဒါႏ ခွဲꩻချာꩻအထီအသွီႏ အဖြားအဆား ထူႏသုင်ꩻမုꩻ ခွုမ်ဆိုးနွောင်ꩻမုꩻယိုနဝ်ꩻ အရေꩻတန်ငါႏသွူ။ ပကီႏမဉ်ꩻတန်သားဖုံႏနဝ်ꩻ "ဟန်"ကဟဲ့ꩻဒါႏ ဝွေꩻသီးထူႏသုင်ꩻအရောင်ႏပုင်ႏစံႏဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ တဲမ်းထွို့ꩻပကီႏကဝ်ႏလုဲင်ꩻကျာꩻနဝ်ꩻ သီအိုရီ အနယ်ꩻသဖော်ꩻအလꩻ အဝ်ႏအစွိုးစွိုး ဗိုန်ပီတဝ်းဝင်ꩻသွူ။ ကျူဘစ်ဆင်၊ အင်ပရက်ရှင်၊ ပို့စ် အင်ပရက်ရှင်၊ အိပ်က်စ်ပရက်ရှင်၊ ဒါဒါရီဇင် စတဲင်ဖုံႏ မော်ဒန်(Modern) တောမ်ႏ ခေတ်ပြဲင်ႏပကီႏကဝ်ႏလုဲင်ႏ(Contemporary Art)ဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏထာꩻယူႏပွိုင်းလဲင်းစခါကို အဝ်ႏဖဖြယ်ထန်ႏလွဉ် စဲင်းစဲ့နဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပကီႏကဝ်ႏလုဲင်ꩻ
ဇန်နဝါရီ ၂၁
ဇန်နဝါရီလာ (၂၁) (January 21) စန်နဝါရီလာ(၂၁)နီꩻနဝ်ꩻ ဂရီဂေါရီးယန်းပျက္ခဒိန်ႏအလꩻ နေင်ႏတနေင်ႏအကို ထွာဒျာႏ မွူးနီꩻ(၂၁)နီꩻမျောက် မွူးနီꩻတနီꩻဒျာႏသွူ။ နေင်ႏယိုတနေင်ႏ ဖေႏကလို့နဝ်ꩻ မွူးနီꩻခြွဉ်း အဝ်ႏကုဲင်က (၃၄၄)နီꩻ (မိဉ်ႏတော် မွူးနီꩻထပ်ဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်(၃၄၅)နီꩻ) သွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဇန်နဝါရီ
ပယ်ႏထိုꩻရာႏဂဒေါသမောဟ
"ရာဂဝိနယသုတ် (ပယ်ႏထိုꩻရာႏဂ၊ ဒေါႏသꩻ၊ မောႏဟꩻ)"
အီသိန်း
အီသိန်း (Ethane) ဟဲ့ꩻ အီတေင်း ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အော်ဂဲနစ် ဓာတုဗေဒဒြပ်ခြွဉ်ႏတဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဓာတုဗေဒ ဖော်မျူလာကိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ နောဝ်ꩻသွူ။ သာႏမန်ႏတေက်ꩻနျꩻအာႏတောမ်ႏ အလျားဟိင်ႏယို အီသိန်းနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအရောင်ႏတအဲဉ်ထောင်း၊ အလွီႏလဲ့တအဲဉ်ထောင်းသွူ။ အဗွိုန်ပီနုဲင်း ဟိုက်ဒရိုကာဗွန်အလင် အီသိန်းယို ထေထန်ႏဖေႏဒျာႏ သဘာႏဝဓာတ်လွီႏနောဝ်ꩻသွူ။
ပဒေႏသရာဇ်စနစ် ပအိုဝ်ႏတောႏလန်ႏရေꩻ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏသမဲင်ꩻ
ဇန်နဝါရီ ၂၂
ဇန်နဝါရီလာ (၂၂) (January 22) စန်နဝါရီလာ(၂၂)နီꩻနဝ်ꩻ ဂရီဂေါရီးယန်းပျက္ခဒိန်ႏအလꩻ နေင်ႏတနေင်ႏအကို ထွာဒျာႏ မွူးနီꩻ(၂၂)နီꩻမျောက် မွူးနီꩻတနီꩻဒျာႏသွူ။ နေင်ႏယိုတနေင်ႏ ဖေႏကလို့နဝ်ꩻ မွူးနီꩻခြွဉ်း အဝ်ႏကုဲင်က (၃၄၃)နီꩻ (မိဉ်ႏတော် မွူးနီꩻထပ်ဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်(၃၄၄)နီꩻ) သွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဇန်နဝါရီ
ဗေလဋ္ဌသီသမထေရ်ႏ
"ဗေလဋ္ဌသီသမထေရ်ႏဝတ္ထု"
၉၂။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်- ပုဂ္ဂိုလ်ႏမုဲင်ꩻယဝ်းအတာႏ နေးသꩻလောဘ မဉ်လꩻသိမ်ꩻခါꩻနဝ်ꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏမုဲင်ꩻရိုꩻတဝ်း ထာꩻအံႏဘောဇန ပရိညာတတရာꩻ(သေသေꩻခါꩻတရာꩻ)အဝ်ႏဒျာႏ၊ သုညတဝိမောက္ခ နိဗ္ဗာန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ အနိမိတ္တဝိမောက္ခနိဗ္ဗာန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ ပုဂ္ဂိုလ်ႏသီးနဝ်ꩻအတာႏ ထါာဒျာႏကျွꩻအံႏခရာႏ အာႏရွုံႏနဝ်ꩻသွူ၊ ဝါးသီးကကျောင်ႏလွေꩻမို့ꩻလောင်းနဝ်ꩻ တထီႏတဝ်းအခင်ႏခြောင်ꩻ၊ နုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ ရဟန္တာႏသီးနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ကျွꩻလွေꩻမုဲင်ꩻကိုယို သေနွောင်ꩻတဝ်းသွူ။
"လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻသတိꩻနုဲင်းယို" ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ 'ဗေလဋ္ဌသီလမထေရ်ႏဝတ္ထု'ယိုတဲင်-
၁။ ရဟန္တာႏ မာꩻဒျာႏအရင်ꩻတဲ့ ဝင်ꩻကဲ့ꩻရဲ့ꩻ သဲ့ꩻသွမ်ꩻတလွစ်တောဝ်း၊
၂။ အွဉ်ႏသိမ်ꩻတခြိုꩻ အွဉ်ႏသိမ်ꩻထာꩻအံႏ ထာꩻအွꩻနဝ်ꩻ ထွာလောဘနေနေတဲင် ဗွေႏဘုရာꩻ ဖေႏအွဉ်ႏသိမ်ꩻတဝ်း၊
၃။ ဟောဝ်ကဲ့ꩻရဲ့ꩻ သဲ့ꩻသွမ်ꩻတောဝ်းဝင်ꩻ၊ မဲ့ꩻကဲ့ꩻရဲ့ꩻမာႏဒါႏ ရဟန္တာႏသူႏတောႏကောင်ꩻသီး၊
၄။ ရဟန္တာႏသီးနဝ်ꩻ ဘဝခင်ႏခြောင်ꩻ ထုမ်ႏမော့ꩻတဝ်းဒွုမ်၊ (ကွိုတ်ထဲင်းတဝ်းဒွုမ်)အကျောင်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻ လꩻဗဟုသုတ သတိꩻအာတန်သွူ။
ဂျစ်ပဆမ်
ဂျစ်ပဆမ် (ဂျစ်ပဆမ် / ဂေါဒန်ကျောက်) (Gypsum) စေတ်ပသမ် လုံးဆျာဗဲ့ꩻ ယို အဗွာရောင်ႏ မိဉ်ႏတမွေးတောဝ်း အဗွာကိုအတသီးရော်ꩻပသာႏ ဟမ်းတသီးသီးပေႏပေႏတဲင် အောဝ်ႏလုံးအောင်ထန်ႏ သတ္တုတခြိုꩻတစားနောဝ်ꩻသွူ။ ဓါတုဗေဒအလိုႏအလꩻ ဂျစ်ပဆမ်ယို ထီကရော်ꩻပေါင်ꩻစပ်ခါꩻ ကယ်လသီယမ်သာလဖိတ်ဒျာႏတဲင် ဓာတုဗေဒ ဖော်မျူလာ အနေႏ ထွာ CaSO4*2H2O နောဝ်ꩻသွူ။ ဂျစ်ပဆမ်ယို ကရိုꩻခါꩻဒါႏဓါတ်တသာႏပျော်ႏစိုမ်းထီဖုံႏ အလွီးကွဲကြုံႏကြုံႏထန်ႏထိုတဲင် ကအောဝ်ႏကုဲင်ဒါႏလုံး ဒျာႏ ရိုꩻတဲင် ထူႏယွုမ်းခါꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ လုံးဂျစ်ပဆမ်ယို မိုးစကေးအလꩻ အောဝ်ႏ အဆွော့ꩻအရန်း (၂)လွုမ်ꩻတဲင် ပနဲဉ်ႏလွဉ်ꩻထာꩻတွော့ꩻ ခြွစ်စမ်ꩻတောမ်ႏ စူမီႏ ငါတဲ့လꩻသွူ။ ယင်လဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻ ဂျစ်ပဆမ်ယို ဆယ်လီနုဲက်ကရိုꩻဒါႏ ကစွူဖြွိုး ခရစ်စတယ်အတုဲင်အနေႏ ထီႏလꩻနွောင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ယင်လဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻတဲ အယ်လဗတ်စတာ လုံးဗွာအနေႏ ထီႏဗာႏနောဝ်ꩻသွူ။
သီးယုံဖုံႏအကို လိုꩻစူအော့ꩻ ခင်ႏအော့ꩻသားဖုံႏ ဆွတ်ꩻဖေႏကသွုပ်ချာ ဆရာႏဝန်ႏဖျင်ခါꩻအတွိုင်ꩻဖေႏကအောဝ်ႏစွူစွူအတာႏ သုံꩻအီ စွိုင်ထွူပတ်တီးတွော့ꩻ ဖျော်ႏလုံးအင်္ဂတေသူႏလူး (ကျောက်ပတ်တီး)အတာႏ သုံႏအီနောဝ်ꩻသွူ။ ဂျစ်ပဆမ်ယို ယင်လဲင်ႏလဲင်ႏနောဝ်ꩻ သုံꩻအီ ဟံႏဩႏဇာႏအနေႏတဲင် ကဲဉ်းအာအာနောဝ်ꩻတဲ ကမာꩻစေးဖုံႏ(စက္ကူလုပ်ငန်း)၊ တသီႏသူႏအီအရောင်ႏဖုံႏ၊ အင်္ဂတေ တောမ်ႏ မာꩻအီလမ်း မာꩻအီအဆောက် အအုံဖုံႏတာႏ သုံꩻအီလွရောင်နောဝ်ꩻသွူ။ ဂျစ်ပဆင်လုံး ကအောဝ်ႏခင်ႏလမ်းအလောင်းအထျꩻ ကကာႏဖျတ်ရီႏလင်ꩻဒါႏ ထီ အကို (အွိုးဆကီယိုဟွဉ်ႏကရိုꩻခါꩻဒါႏ) ဓါတ်တသာႏဖုံႏ အောဝ်ႏစိုမ်းသော့ꩻတဲင် ထီယုဲင်စား(ရေစေး) ယို ကဒွိုႏ ဘီယာ ၊ ဝုဲင်ဖုံႏ ကထေထာꩻမာꩻအတာႏ အဖိုꩻတန်ႏ သုံꩻအီယံမွေးစွဉ်ႏထာꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ဂျစ်ပဆမ်ယို ခူႏလꩻအာသွတ်ꩻနွောင်ꩻ အမေႏရိကန်ႏခမ်းတဲင် ဂျစ်ပဆမ်ကထန်ႏခမ်းလင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ပျင်ႏသေတ်၊ အင်္ဂလန်၊ စာမနီ(ဂျာမနီ)၊ သပေင် (စပိန်) တောမ်ႏ ရုသျားခမ်း ဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။
ဇန်နဝါရီ ၂၃
ဇန်နဝါရီလာ (၂၃) (January 23) စန်နဝါရီလာ(၂၃)နီꩻနဝ်ꩻ ဂရီဂေါရီးယန်းပျက္ခဒိန်ႏအလꩻ နေင်ႏတနေင်ႏအကို ထွာဒျာႏ မွူးနီꩻ(၂၃)နီꩻမျောက် မွူးနီꩻတနီꩻဒျာႏသွူ။ နေင်ႏယိုတနေင်ႏ ဖေႏကလို့နဝ်ꩻ မွူးနီꩻခြွဉ်း အဝ်ႏကုဲင်က (၃၄၂)နီꩻ (မိဉ်ႏတော် မွူးနီꩻထပ်ဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်(၃၄၃)နီꩻ) သွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဇန်နဝါရီ
ကာႏမဂွုဏ်ႏအွဉ်ႏကုဲင်
"ကာမသုတ် (ကာႏမဂွုဏ်ႏအွဉ်ႏကုဲင် ထင်ႏဗုဲင်ရဟန်ꩻ)" ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- လိုꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ သတ္တဝါႏ (တိရစ္ဆာန်ႏ)ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ ကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ပျောႏလွဉ်ꩻအာႏရွုံႏ၊ ဖဉ်းကာႏမဂွုဏ်ႏဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ ရဲ့မီꩻထမ်ႏစာ၊ ခိုဗင်ႏသꩻဗွာ တဖြာꩻနဝ်ꩻ ဝေါင်းထိုꩻမွေးမွေးစွဉ်ႏ 'အတဖွူႏထမ်ႏ-အစန်'၊ တွူႏတရန်ကာႏမဂွုဏ်ႏ၊ အာႏရွုံႏငတ်ꩻတုဲင်၊ ထင်ႏဗုဲင်ရဟန်ꩻတဲင် ဝွေꩻယိုနဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏ'သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတ-နေးတွမ်ႏသဒ္ဓါႏ ဗုဲင်ဒျာႏရဟန်ꩻ'နောဝ်ꩻသွူ။
ကွပ်ပွိုးထမုဲင်ꩻ ဒေါ့ꩻနွောင်ꩻတွိုႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဲတဲင်- လိုꩻအရန်းလသား ကခံႏစာꩻဒါႏ ကာႏမဂွုဏ်ႏ အညမ်းစားတဲ့နဝ်ꩻ၊ လိုꩻအရန်းထဝသား ကခံႏစာꩻဒါႏ ကာႏမဂွုဏ်ႏ တောႏတောႏတန်ႏတန်ႏစားတဲ့နဝ်ꩻ၊ လိုꩻအရန်းထို ခွန်ကွန်သီးဖုံႏ၊ လိုꩻခြွေရွဉ်သား လိုꩻကျွားသဌေꩻသီးဖုံႏ ကခံႏစာꩻဒါႏ ကာႏမဂွုဏ်ႏ အယံစားတဲ့နဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏငတ်ꩻပါꩻအာႏရွုံႏ-ကာႏမဂွုဏ်ႏလွဉ်းလွဉ်း၊ လိုꩻခိုဗင်ႏနုဲင်းဝွေꩻနောဝ်ꩻ မီႏမဉ်ခံႏစာꩻ ဆဲင်ႏရာꩻကာႏမဂွုဏ်ႏနဝ်ꩻ ခံႏစာꩻနွောင်ꩻဒျာႏ၊ အဝ်ႏခံႏစာꩻနွောင်ꩻဒျာႏသွူတဲ့ ကာႏမဂွုဏ်ႏအွဉ်ႏကုဲင် ကွပ်ပွိုးထင်ႏဗုဲင် ရဟန်ꩻတွော့ꩻ ဒေါ့ꩻနွောင်ꩻစွဉ်ႏဒျာႏ 'သဒ္ဓါႏပဗ္ဗဇိတ'နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ပါꩻပေႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ စဗေင်ႏတခို့ တအာဒါႏထာꩻလွုမ်ꩻ၊ ကနေးလိုꩻပေႏသားနဝ်ꩻ အုံဖွီထာꩻတဲင် ပါꩻပေႏနဝ်ꩻ မျောႏမာႏသေင်ႏစျꩻ တရိုꩻတဝ်း၊ ဖွိုင်ꩻခေါဝ်တရိုꩻတဝ်း အဝ်ႏခံအကထောင်ꩻတွော့ꩻ ငွိုးစွော့ꩻစွဉ်ႏထာꩻ။ ကနေးလိုꩻပေႏသားနဝ်ꩻ သဲစ်ကေသတဲ့ လောႏအွာထန်ႏ၊ အွာထန်ႏရိုꩻရိုꩻ၊ အွာထန်ႏယိုꩻယိုꩻ မဉ်ႏတလꩻတဝ်းနဝ်ꩻ တွမ်ႏစူပင်စေႏ-တေက်ꩻခါꩻအကတူႏ တွမ်ႏစူနုံပင်ထွေ စောင်ႏငါ-အွာထန်ႏဗာႏ။ ကအွာထန်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ မာꩻဆာလိုꩻပေႏကထောင်ꩻ မွေးဒျာႏ၊ မွေးတဝ်း ခွေတရိုꩻတဝ်း၊ ကွဲႏတွော့ꩻ မာꩻထွိုက်မာꩻသင်ꩻ သညင်ꩻလိုꩻပေႏတဲင် (ငမ်းအဆာတဝ်၊ ငမ်းအသီထိုꩻတဲင်) မာꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏရင်ꩻ။ ပါꩻပေႏနဝ်ꩻမဉ်ႏတန် မဉ်ႏသူႏသေသွူထာꩻနဝ်ꩻ နေးခရာႏလိုႏဒွုမ်၊ အဗွေႏနမ်းနမ်း ထိန်ꩻကမ်းချာဒါႏဒျာႏ၊ အမျိုꩻမျောႏဒွုမ် သေင်ႏစျꩻ-ဖွိုင်ꩻခေါဝ်မွေးတောဝ်း။ အနုဲင်းနောဝ်ꩻနေနေ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ထာꩻယွုမ်းအံႏ-သဒ္ဓါႏ၊ ထာꩻဝင်ꩻသꩻ-ဟိရီ၊ ထာꩻငမ်း-ဩတ္တပ္ပ၊ ထာꩻကျိုꩻစာꩻ-ဝီရိယ၊ ထာꩻသေ-ပညာႏ၊ နေးတွမ်ႏတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ မဉ်ႏတသေထိုမ်ႏတဝ်းဒွိုန်းတရာꩻ၊ မဉ်ႏတသေမာꩻတဝ်းဒွိုန်းကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ ခွေအဝ်ႏထွားဗာႏ၊ နုဲင်းပါꩻကနေး လိုꩻပေႏနောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏ'သဒ္ဓါႏ၊ ဟိရီ၊ ဩတ္တပ္ပ၊ ဝီရိယ၊ ပညာႏ'မဉ်ႏသေအားထွုတ်ဒါႏသွူတရာꩻ၊ မဉ်ႏသေမာꩻသွူကုသိုလ်ႏ (မဉ်ႏထွာလꩻသွူ သောႏတာႏပန်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏ)နဝ်ꩻ ခွေထွားခရာႏ တလိုႏတောဝ်းဒွုမ်၊ အထိန်ꩻအနမ်း-အကမ်းအသꩻ ဒါႏလဲဉ်း၊ အမျိုꩻအုံဖွီထာꩻ မွေးတောဝ်းဒွုမ်နောဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဂေဟစနိစ်
ဂေဟစနိစ် တမျိုꩻအကို ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻညီꩻဒါႏဝင်ꩻ သက်အဝ်ႏသားဖုံႏ ကားကအဝ်ႏယို ဟဲ့ꩻလွေꩻ အစွိုꩻအဗူႏကွန်မျူနတီ နဝ်ꩻသွူ။ ကွန်မျူနတီတဗာႏအကို ခွိုꩻအမျိုꩻပေါင်ꩻ အအာတဲ့အဝ်ႏပါနွောင်ꩻ၊ ခွိုꩻအမျိုꩻပေါင်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻ တဗာႏလွုမ်ꩻလဲ့ ထွာနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။ ပုင်ႏမဲဉ်ႏ ဂေဟစနိစ်တဗာႏအကို ထာꩻမွူးဖုံႏတောမ်ႏ ကဒွိုႏဒါႏအဆာႏ တောမ်ႏမွူးရောင်ႏ သက်အဝ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာစွဲးကမ်းဖေႏဒျာႏ အဆာႏသားဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ဂေဟစနိစ်နဝ်ꩻ သေႏသေႏတဲ့အဝ်ႏနွောင်ꩻဒျာႏ၊ တဆင်ႏလုမ်ꩻတဲ့အဝ်ႏနွောင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဂေဟစနိစ်ဖုံႏနဝ်ꩻ အမာꩻထွာအီဖေႏ အဆာႏကွန်ယက်ဖုံႏ အာတန်သွူ။
လင်ꩻခွိုꩻခရဲင်ႏ
လင်ꩻခွိုꩻခရဲင်ႏ ( ဖြဝ်ꩻ − ၸႄႈတွၼ်ႈလွႆလႅမ်) (Langhko District) ယို အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နောဝ်ကို ကပါဒါႏ မျန်မာ-ထုဲင်ꩻခမ်းကူထျꩻ ခရဲင်ႏတဗာႏဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏ ထီခိုႏဆꩻကီ ၉၆၆ ပေကိုသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻအဝ်ႏသော့ꩻ ဝေင်ꩻလင်ꩻခွိုꩻကိုသွူ။ လင်ꩻခွိုꩻခရဲင်ႏအကို လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻအဝ်ႏ ၁၃၉,၂၄၈ ဖြာꩻသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
လင်ꩻခွိုꩻခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလ့နဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။
တောင်ꩻသေꩻ- တယ်ႏခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာကို ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻနုဲင်ꩻနဝ်ꩻ လွောင်ႏဗူႏသော့ꩻလွေꩻညီꩻလဲဉ်း နမ်းစင်ခရဲင်ႏ ကိုနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
မျန်မာခမ်းထီ ခမ်းထီရေꩻ
ခမ်းခြွဉ်းဗူႏမျန်မာခမ်းထီ ယို ဒို့ꩻခွုမ်လွေꩻတွမ်ႏဒျာႏ စဲ့ႏတပ်အစွိုꩻအဗူႏစနိတ် သွူ။ နေင်ႏ ၁၉၉၀ ဗာႏ ယို ခမ်းသားလွတ်တောႏ ကို လွိုက်ရွေꩻခံႏ နမ်းခြောင်ꩻတန်ဖုံႏ ယို ထွို့ႏဗူႏလွေꩻခန်း အဝ်ႏညာꩻခမ်းခြွဉ်းဗူႏမျန်မာခမ်း အမျိုꩻသာꩻညွန့်ပေါင်းအစိုႏရအစွိုꩻတဲင်ꩻ အစွိုꩻနဝ်ꩻဆောင်ႏအိုမ် ယို ထွာလွေꩻဒျာႏ မျန်မာခမ်းဒီမိုကရေစီ ဗွိုန်ဗန်တဲႏဆို့ႏရေႏအတာႏ နဝ်ꩻမ ၁၉၉၀ ဗာႏ လာဒီဇင်ဘာယို ထွို့ႏဗူႏလွေꩻခန်းနဝ်ꩻသွူ။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ခွိုꩻဖူးပေႏ ဦးစိန်ဝင်ႏ ယို ထွာလွေꩻခန်း အစွိုꩻနဝ်ꩻ ဝန်ႏတန်ချုတ် (ခမ်းနမ်းထွားတန်)သွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ အဝ်ႏညာꩻခမ်းခြွဉ်းဗူႏမျန်မာခမ်း အမျိုꩻသာꩻညွန့်ပေါင်းအစိုႏရအစွိုꩻ ယို မာꩻပုဲင်ႏခွင်ꩻအဝ်ႏဆေ့ꩻငါႏတွော့ꩻ မျန်မာခမ်းအကို ထွာꩻဒျာႏ တရာꩻတဝင်ႏတောဝ်းအစွိုꩻအကျောင်ꩻ ကေႏညာႏခံႏဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ အခိန်ႏနဝ်ꩻတွင်ꩻယို ပိုႏလ်တန်သန်းရွှေ ယို ထွာလွေꩻခန်း ခမ်းထီအကဲႏ နဝ်ꩻသွူ ခမ်းထီ ခွꩻသာႏရေꩻတွမ်ႏလွိုင်ႏကွုန်ꩻထင်ႏထိုꩻရေꩻကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ လဲ့ꩻဝေꩻဒျာႏနဝ်သွူ။ ဝွေꩻယို မာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻအာႏဏာႏတန်သွတ်ꩻနဝ်ꩻမ ခမ်းနမ်းထွားတန်ဖုံႏ တွမ်ႏ အစိုႏရအစွိုꩻနွို့ ဖုံႏယို ကြုဲင်ꩻခင်ႏလမ်းဖုံႏ၊ ကြုဲင်ꩻအရာႏဖုံႏ၊ တွမ်ႏခမ်းအာအလောင်ႏလင်အခါႏယိုလဲ့ အဓိကကျဒါႏ အွောဉ်ႏထွော့ချက်ဖုံႏယို ဝေꩻမာꩻဒျာႏသွူ။ တွိုႏလွေꩻ နေင်ႏ ၂၀၀၄ ဗာႏ လာအောက်တိုဘာ ယို ပိုႏလ်တန်ခင်ညွန့် ထွာꩻလွေꩻခန်း ခမ်းနမ်းထွားတန် ထွူ တဲင်ꩻ လုဲင်ႏတင်လွေꩻတွမ်ႏ ပိုႏလ်တန်စိုးဝင်း နဝ်သွူ။ ပိုႏလ်တန်စိုးဝင်း ယို အဝ်ႏဗော့ꩻတသေႏဒျာႏ ပိုႏလ်တန်သန်းရွှေ အကျောင်ꩻသေꩻထွꩻဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းနမ်းထွား(ဝန်ႏတန်)ခင်ႏလမ်း ကဲဉ်းအာအာတွမ်ႏ အစိုႏရခင်ႏလမ်း ကဲဉ်းအာအာဖုံႏယို စဲ့ႏတပ်အရာႏတန်ဖုံႏ ထူႏလို့ဒျာႏ အရာႏထွူတဲင် ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻ၊ ပညာႏရေꩻ၊ ထာꩻမာꩻသားအရေꩻ၊ တဲမ်းထွို့ႏရဲဉ်ꩻမာꩻရေꩻ တွမ်ႏ စီꩻပွာꩻရေꩻ ခမ်းနမ်းထွာႏတန် ခင်ႏလမ်းဖုံႏယိုလဲ့ ခမ်းရင်ꩻသားဖုံႏအဝ်ႏထူႏလွေꩻဗာႏဒျာႏ တာႏဝန်ႏနဝ်သွူ။
မျန်မာခမ်းကို အဓိက ပါတီတန်ဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အမျိုꩻသာꩻ ဒီမိုကရေစီ အစွိုꩻချုတ် တွမ်ႏ ဖြဝ်ꩻအမျိုꩻသာꩻဒီမိုကရေစီအစွိုꩻချုတ် ဖုံႏသွူ။ ပါတီတန်ယိုနီဗာႏ ရုဲင်ꩻတသွိုးမုꩻဖုံႏယို အစိုႏရနဝ်ꩻခွုမ်ခြေင်းကတွောင် ခါꩻသွူ။ ခမ်းရင်ꩻသားအလောင်းလင်နမ်းခြောင်ꩻ ပါတီပေႏဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏဒျာႏ နဝ်သွူ။ အတွိုက်ႏအခံႏ တွမ်ႏ ခမ်းထီအရေꩻ ယို အဝ်ႏဆေ့ꩻလွုမ်ꩻသွူ။ ယဟန်ႏပါတီပေႏဖုံႏ နဝ်ꩻ တရာꩻတဝင်ႏတောဝ်းအကျောင်ꩻ ကေႏညာႏခံႏဗာႏနဝ်ꩻသွူ ။ လိုꩻအခွင်ꩻအရေꩻအုံပွေါးထွားရေꩻအစွိုꩻ (Human Rights Watch) တွမ်ႏ စွုမ်ႏခမ်းဆုဲင်ႏရာꩻ လွောတ်သꩻခွꩻခွင်ꩻရေꩻ အစွိုꩻ (Amnesty International) တဲ့ပါပါ ပါတွမ်ႏ အစွိုꩻအဗူႏအလင်ꩻဖုံႏ ထေꩻတဲမ်းထန်ႏအလꩻ လိုꩻအခွင်ꩻအရေꩻ တောင်ꩻမတ်အကို စဲ့ႏအစိုႏရ ယိုကုဲင်တန်လဲဉ်းသွူ။
အာႏကွိုꩻ
*
ပယ်ႏဗာႏမနော်ꩻကံႏ
"စရသုတ် (ပယ်ႏဗာႏမနော်ꩻကံႏသွံပါꩻ၊ မာꩻဗာႏမနော်ꩻကံႏသွံစွိုး)" ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၁။ ယူႏကာႏမဂွုဏ်ႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ'ကာမဝိတက်' ၂။ ကျံႏတကုဲင်ဝင်ꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ'ဗျာပါဒဝိတက်' ၃။ ကျံႏမာꩻယူႏပက်ဝင်ꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ'ဝိဟိံသာဝိတက်' ထာꩻယူႏ ထာꩻကျံႏ မနော်ꩻကံႏ အောဝ်ႏသွံပါꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ရဟန်ꩻတပါꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏလွေꩻထာꩻတွင်ꩻ 'ယူႏကာႏမဂွုဏ်ႏ၊ ကျံႏတကုဲင်ဝင်ꩻ၊ ကျံႏမာꩻယူႏပက်ဝင်ꩻ'မနော်ꩻကံႏနဝ်ꩻသွံမျိုꩻ တမျိုꩻမျိုꩻ မဉ်ႏထွာလွဉ်သꩻကိုနဝ်ꩻ 'မဉ်ႏနေးထူႏခါꩻ၊ မဉ်ႏတစွဉ်ꩻထိုꩻတဝ်း၊ မဉ်ႏတယားထိုꩻတဝ်း၊ မဉ်ႏတမာꩻဖြတ်ꩻထိုꩻတဝ်း၊ မဉ်ႏတမာꩻထိုꩻမားတဝ်း'နဝ်ꩻ ရဟန်ꩻအပါꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ 'အဝ်ႏလွေꩻထာꩻတွင်ꩻ ကံႏကုဲင်ဗွို့ꩻလꩻ၊ သꩻဝꩻတဝ်း အကုသိုလ်ႏထာꩻကုဲင်၊ လိုꩻလွꩻဗုဲင်တန်ဒျာႏ'ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ရဟန်ꩻတပါꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏအုံထွိုင်ႏတွင်ꩻ 'ယူႏကာႏမဂွုဏ်ႏ၊ ကျံႏတကုဲင်ဝင်ꩻ၊ ကျံႏမာꩻယူႏပက်ဝင်ꩻ'မနော်ꩻကံႏနဝ်ꩻသွံမျိုꩻ တမျိုꩻမျိုꩻ မဉ်ႏထွာလွဉ်သꩻကိုနဝ်ꩻ 'မဉ်ႏနေးထူႏခါꩻ၊ မဉ်ႏတစွဉ်ꩻထိုꩻတဝ်း၊ မဉ်ႏတယားထိုꩻတဝ်း၊ မဉ်ႏတမာꩻဖြတ်ꩻထိုꩻတဝ်း၊ မဉ်ႏတမာꩻထိုꩻမားတဝ်း'နဝ်ꩻ ရဟန်ꩻအပါꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ 'အဝ်ႏအုံထွိုင်ႏတွင်ꩻ ကံႏကုဲင်ဗွို့ꩻလꩻ၊ သꩻဝꩻတဝ်း အကုသိုလ်ႏထာꩻကုဲင်၊ လိုꩻလွꩻဗုဲင်တန်ဒျာႏ'ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ရဟန်ꩻတပါꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏအုံလင်ꩻတွင်ꩻ 'ယူႏကာႏမဂွုဏ်ႏ၊ ကျံႏတကုဲင်ဝင်ꩻ၊ ကျံႏမာꩻယူႏပက်ဝင်ꩻ'မနော်ꩻကံႏနဝ်ꩻသွံမျိုꩻ တမျိုꩻမျိုꩻ မဉ်ႏထွာလွဉ်သꩻကိုနဝ်ꩻ 'မဉ်ႏနေးထူႏခါꩻ၊ မဉ်ႏတစွဉ်ꩻထိုꩻတဝ်း၊ မဉ်ႏတယားထိုꩻတဝ်း၊ မဉ်ႏတမာꩻဖြတ်ꩻထိုꩻတဝ်း၊ မဉ်ႏတမာꩻထိုꩻမားတဝ်း'နဝ်ꩻ ရဟန်ꩻအပါꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ 'အဝ်ႏအုံလင်ꩻတွင်ꩻ ကံႏကုဲင်ဗွို့ꩻလꩻ၊ သꩻဝꩻတဝ်း အကုသိုလ်ႏထာꩻကုဲင်၊ လိုꩻလွꩻဗုဲင်တန်ဒျာႏ'ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ရဟန်ꩻတပါꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏကိန်ꩻတလွာꩻတွင်ꩻ 'ယူႏကာႏမဂွုဏ်ႏ၊ ကျံႏတကုဲင်ဝင်ꩻ၊ ကျံႏမာꩻယူႏပက်ဝင်ꩻ'မနော်ꩻကံႏနဝ်ꩻသွံမျိုꩻ တမျိုꩻမျိုꩻ မဉ်ႏထွာလွဉ်သꩻကိုနဝ်ꩻ 'မဉ်ႏနေးထူႏခါꩻ၊ မဉ်ႏတစွဉ်ꩻထိုꩻတဝ်း၊ မဉ်ႏတယားထိုꩻတဝ်း၊ မဉ်ႏတမာꩻဖြတ်ꩻထိုꩻတဝ်း၊ မဉ်ႏတမာꩻထိုꩻမားတဝ်း'နဝ်ꩻ ရဟန်ꩻအပါꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ 'အဝ်ႏကိန်ꩻတလွာꩻတွင်ꩻ ကံႏကုဲင်ဗွို့ꩻလꩻ၊ သꩻဝꩻတဝ်း အကုသိုလ်ႏထာꩻကုဲင်၊ လိုꩻလွꩻဗုဲင်တန်ဒျာႏ'ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ရဟန်ꩻတပါꩻနဝ်ꩻ လွေꩻတွင်ꩻ၊ အုံထွိုင်ႏတွင်ꩻ၊ အုံလင်ꩻတွင်ꩻꩻ ကိန်ꩻတလွာꩻတွင်ꩻ မနော်ꩻကံႏကုဲင်နဝ်ꩻသွံမျိုꩻ တမျိုꩻမျိုꩻ မဉ်ႏထွာလွဉ်သꩻကိုနဝ်ꩻ 'နေးထူႏခါꩻတဝ်း၊ စွဉ်ꩻထိုꩻ၊ ယားကုဲင်ထိုꩻ၊ မာꩻဖြတ်ꩻထိုꩻ၊ မာꩻထိုꩻမားထိုꩻ'တဲင် ရဟန်ꩻအပါꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ (ဣရိယာႏပုထ်လစ်ꩻပါꩻကို) ကံႏကုဲင်ဗွို့ꩻလꩻတဝ်း၊ သꩻဝꩻအကုသိုလ်ႏ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏလိုꩻကုဲင်းဒျာႏ ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ စရသုတ်)
ခီႏမျောက်ထောက်ကမ်း
ခီႏမျောက်ထောက်ကမ်း ပိုတွမ်ႏမာနဝ်ꩻ
လူꩻပိုတဖြာꩻ မွူးကွို့ꩻနာꩻတိန်ႏတိန်ႏအခိန်ႏ လွဉ်တောင်ꩻပြန်ႏတဲင် ဗွေႏဘုရာꩻ ကဟော်ꩻနယ်ဒါႏ လောကစီꩻပွာꩻချမ်ꩻသာႏအီ အကျောင်ꩻတရာꩻ (၃၈)ပါꩻ မင်္ဂလာႏတရာꩻနဝ်ꩻ ပါဠိဂါႏထာႏပေါင်ꩻ အဝ်ႏတဆီဂါႏထာႏသွူ။ တဆီဂါႏထာႏအကို စတုတ္ထဂါႏထာႏပါဠိနဝ်ꩻ နုဲင်းလယိုအတွိုင်ꩻသွူ။ - မာတာပိတု ဥပဋ္ဌာနံ၊ ပုတ္တဒါရဿ သင်္ဂဟော။ အနာကုလာ စ ကမ္မန္တာ၊ ဧတံ မင်္ဂလံ မုတ္တမံ။
စတုတ္ထဂါႏထာႏကို ကပါဒါႏ တရာꩻ(၃)ပါꩻ
၁။ လွူးမွီႏပျုစုဗာႏ မွိုးဖါ။ ၂။ ခီႏမျောက်ထောက်ကမ်းဗာႏ ပိုမာ။ ၃။ မာꩻဗာႏ အပဲစ်တအဲန်ထဝ်း ထာꩻမာꩻမျိုꩻ။
ဒသကနိပါတ် တက္ကလဇာတ်ဝွတ္ထု
ပွိုင်းလဲင်ႏစခါ ကာသကရာဇ်တုံး သဝိဋ္ဌကကမဉ်ꩻဒါႏ လုဲးသားနဝ်ꩻ အဝ်ႏတဖြာꩻသွူ။ လုဲးသားနဝ်ꩻနဝ်ꩻ တွမ်ႏအဖါ၊ တွမ်ႏအမာ၊ တွမ်ႏသက်လꩻ (၇)နေင်ႏ ပိုခိုပေႏတဖြာꩻ အဝ်ႏအုံညီꩻလွေꩻလွဝင်ꩻ တလံးချင်ႏ ဒဲန်ဟန်ႏတဖွိုင်ꩻချင်ႏသွူ။ သဝိဋ္ဌကလုဲင်းသားနဝ်ꩻ အဝ်ႏလွေꩻမွိုင်းဒျာႏလုဲင်းတုံး စွုမ်ႏနီꩻနီꩻတဲင် မွူးယာခိုႏနဝ်ꩻ တပေါ်ꩻအုံဗာႏတဝ်းလံး၊ လံးကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်ဒျာႏပိုတွမ်ႏမာ၊ တွမ်ႏအဖါလွုမ်ꩻသွူ။ လုဲင်းသားအမာနဝ်ꩻ ပျုစုသုတ်သင်ႏဗာႏ အဖူဖြားစွုမ်ႏနီꩻနီꩻတဲင် ထွိုင်ႏညနဝ်ꩻ ဗွိုႏအန်ꩻခန်း အဖူဖြားသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ ဒေါ့ꩻဖေႏခန်း သဝိသဋ္ဌကလဲ့ အစနဝ်ꩻ တအုဲင်ႏမာꩻသီတဝ်း၊ တဟဝ်တဝ်း တမွေးတဝ်းအကျောင်ꩻ ခြုဲင်းနယ်အမာလဲ့ အမာတလက်ခံႏတဝ်း၊ ခွိုꩻခွိုꩻယွိုင်ꩻယွိုင်ꩻ အဝ်ႏအွဉ်ႏမာꩻသီစွဉ်ႏတွော့ꩻ ထွိုင်ႏညနဝ်ꩻ ဖါကေꩻဇူꩻတရာꩻယို တယူႏလꩻဒွုမ်၊ လက်ခံႏခန်း အမာငဝ်းတွော့ꩻ အဖါယို ဒင်ႏဖိုးလေားလောင်းတဲင် ရေႏလွေꩻမာꩻသီစွဉ်ႏ အွိုးသင်ႏခဲင်ꩻသွူ။
သေထွူနမ်းမာႏ ပျုပျင်ႏချာဒျာႏ
ထွိုင်ႏတွိုႏသဲင်ꩻချာလံးနဝ်ꩻ အမာခွန်းဆွုမ်ႏတဲင် သဝိဋ္ဌကနဝ်ꩻ သꩻလျားထာꩻတွော့ꩻ တွယ်ႏအမာ၊ အမာနဝ်ꩻ ထိုꩻလွေꩻအုံဗာႏ လိုꩻလင်လံးသွူ။ အမာအဲန်ထဝ်းလံးတွင်ꩻ အပိုခိုပေႏ ဖေႏကျံႏဉာဏ်ႏအလꩻ လွေꩻရီဖျင်ပါꩻမူႏတဖြာꩻ ရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ တဖါပို လွေꩻနုဲင်းနုဲင်းဝင်ꩻတဲင် တဖူꩻလောင်းနဝ်ꩻ ခွဲးအမာတွော့ꩻ အမာလောႏလွဉ် တောင်ꩻပြန်ႏယင်း အပိုခိုသွူ။ အပိုခိုနဝ်ꩻ ခွင်ꩻလွစ်ဖေႏသွူ အမွိုးတွော့ꩻ ဟဲ့ꩻသဲင်ꩻချာခန်းဒျာႏ အဖါ၊ အွဉ်ႏသဲင်ꩻကန်းတော့ꩻချာခန်းဒျာႏ အဖါဖြားသွူ။ တဲႏနဝ်ꩻမာꩻငါ တွမ်ႏပိုတွမ်ႏဖါ တွမ်ႏမာတွမ်ႏဝါꩻ ထီꩻထီꩻသင်ꩻသင်ꩻ ချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏ အုံအဝ်ႏညီꩻလွေꩻခန်းဒျာႏလွဝင်ꩻသွူ။ သဝိဋ္ဌကနဝ်ꩻ ထာꩻတဟဝ်တဝ်းယို သျောင်ႏ၊ ထာꩻဟဝ်မျိုꩻယို ဆောင်ႏထွူတဲင် လွူးဟဝ်ဟဝ်လွေꩻဒျာႏအဖါ၊ ခီႏမျောက်ထောက်ကမ်းလွေꩻ ပိုမာတဲင် ကံႏထွိုင်ႏလို့နဝ်ꩻ ထင်ႏထွာခန်းဒျာႏ လူꩻပို အွိုးလူꩻခမ်းကီသူꩻသွူ။
ဥပဒေသ
လိုꩻသီးယို ရိုꩻရိုꩻသာꩻသာꩻ လွူးမွီႏသုတ်သင်ႏ ဖေႏအွꩻဖေႏအံႏဒျာႏ မွိုးဖါ၊ ရိုꩻရိုꩻသာꩻသာꩻ ခီႏမျောက်ထောက်ကမ်းလွဗꩻ ပိုတွမ်ႏမာနဝ်ꩻ ထွာမင်္ဂလာႏတရာꩻတဲင် လိုꩻချံꩻသာႏ၊ လူꩻချံꩻသာႏ ချံꩻသာႏနီမျိုꩻယို ခံႏစာꩻစံႏစာꩻထွူတွော့ꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻနဝ်ꩻ နိဗ္ဗာန်ႏချံꩻသာႏယို လꩻလွေꩻဗာႏဒျာႏသွူ။
ဇန်နဝါရီ ၂၄
ဇန်နဝါရီလာ (၂၄) (January 24) စန်နဝါရီလာ(၂၄)နီꩻနဝ်ꩻ ဂရီဂေါရီးယန်းပျက္ခဒိန်ႏအလꩻ နေင်ႏတနေင်ႏအကို ထွာဒျာႏ မွူးနီꩻ(၂၄)နီꩻမျောက် မွူးနီꩻတနီꩻဒျာႏသွူ။ နေင်ႏယိုတနေင်ႏ ဖေႏကလို့နဝ်ꩻ မွူးနီꩻခြွဉ်း အဝ်ႏကုဲင်က (၃၄၁)နီꩻ (မိဉ်ႏတော် မွူးနီꩻထပ်ဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်(၃၄၂)နီꩻ) သွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဇန်နဝါရီ
ပါရာသီတမေားလ်
ပါရာသီတမေားလ် (အဲင်းကလေတ်: Paracetamol) ယို ထွာ ကုꩻယာလိုမ်ꩻလာꩻအီ ဆာထာꩻ ယင်း မာꩻဆေ့ꩻယောမ်ꩻအီ ထာꩻဆာစျောန်းတာႏ၊ ယဟန်ႏသားနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ အေသီတာမီနိုဖဲန်း (acetaminophen)သွူ။ မဉ်ႏနုဲင်း ဝင်ꩻကအွောန်ႏထော့ခါꩻ အမ်ႏတလဲင်ႏတာႏနောဝ်ꩻ ပါရာသီတမေားလ်ယို အမာꩻခွꩻဖြွီးဖြွောဝ်းပသာႏ နမ်းအလျား ဆေ့ꩻလုမ်ꩻ။   ထာꩻယိုနောဝ်ꩻ အလဲန်းဖွိုႏ ထွာလွေꩻ အုဲင်ဗျူပရိုဖဲန်း၊ ဆာထာꩻတာႏ ကအမ်ႏထာꩻယိုနောဝ်ꩻ အဟောဝ်အီနုဖဲင်းမုဲင်ꩻ တစဲင်းတောဝ်းသွူ။ ပါရာသီတမေားလ်ယို ရမာꩻဟောဝ်ဒါႏ ထာꩻဆာစျောန်း နုဲင်း ကတူႏစျောန်းတဖဲ့ꩻစား၊ ကွယ်ႏတွော့ꩻ မာꩻဟောဝ်ဒါႏဖြီးဖြောဝ်းလုမ်ꩻ ကတူႏစျောန်းတသေႏသေႏထာꩻစား။ ကွဲးတဲင်တွော့ꩻ အဲက်သပရဉ်/ပါရာသီတမေားလ်/ကဲ့ဖွဉ်း သွံဗာႏခြွောန်းနောဝ်ꩻ မာꩻဟောဝ်ဖေႏနွောင်ꩻ ကတူႏဆာ နီစွိုးလို့တဲင် အီးလုမ်ꩻလာꩻထာꩻဆာနောဝ်ꩻအတာႏ ဝင်ꩻတွိုင်ႏအာ ထာꩻစားနောဝ်ꩻ။  ပါရာသီတမေားလ်ယို ထွာ အမာꩻဆေ့ꩻဖေႏအီ ထာꩻစျောန်း ဖြဲ့ꩻခါꩻနမ်းထွူ၊ ကွယ်ႏတွော့ꩻ ဝွေꩻယို အမာꩻဖွိုႏထွာလွေꩻ အုဲင်ဗျူပရိုဖဲန်း။ ပါရာသီတမေားလ်/အုဲင်ဗျူပရိုဖဲန်း ထာꩻကြူယို အဖေႏညာꩻယော့အာ အာနိတဉ်ထာꩻဗာႏ၊ အဗာႏလွိုကဲꩻထဲင်း တသီႏနောဝ်ꩻနီဗာႏကို တဗာႏဗာႏ။
ပါရာသီတမေားလ် ဖေႏ ဆွတ်ꩻဖွိုင်းယော့ꩻထာꩻဆာနောဝ်ꩻ အဟောဝ်အီနွောင်ꩻ ဆေ့ꩻလုမ်ꩻ၊ တသီႏကုယာခင်ႏလမ်းဖဲ့ꩻကို အခြောင်ꩻပေါႏတန်တောဝ်း။ ငင်းဆာ၊ ကဲန်သာဆာ၊ ယင်း တသာႏဖြွီꩻဖဲ့ꩻထာꩻဆာတာႏ ဖေႏအမ်ႏဝင်ꩻ ပါရာသီတမေားလ်နောဝ်ꩻ လုမ်းဗဉ်ႏအီခြာတောဝ်းသွူ။     အဒွေါင်ႏကို ပါရာသီတမေားလ် ထာꩻထန်ႏတရွို့ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ မဉ်တွိုန်းထာꩻ ယင်း ဟို့ꩻဆာစျောန်း။ မဉ်ႏအမ်ႏညဆွာꩻ ပါရာသီတမေားလ်နောဝ်ꩻ အမာꩻထဲ့ဖွိုႏဒါႏ ဟေမိုဂလိုဘဉ်အရန်း သွီႏစွူးထန်ႏဒါႏ ဆာႏဖုံႏ ဖြေ့တဖူꩻကို၊ တုမ်ႏယင်း အမာꩻတငီႏတငါဒါႏ သွုန်ႏထာꩻမာꩻ။ မဉ်ႏအမ်ႏအာကုဲင်း ပါရာသီတမေားလ်နောဝ်ꩻ အမာꩻမွိုင်လွောန်ဒါႏ သꩻရာႏသွီႏဖြွီꩻထာꩻမာꩻ (တလီꩻထိုꩻတရွို့ꩻ၊ သွီႏလောတောဝ်းတစ်ဆျူးကုဲင်ထိုꩻ သꩻရာႏယာႏဒူႏကို) ဖုံႏမကာႏ သီထိုꩻပါနေးဒါႏ၊ ဆာႏဖုံး ယင်း ဖြေ့တဖူꩻခရာႏ (ထာꩻဆာ၊ သွီႏစွူး)၊ တွမ်ႏယင်း အမာꩻဗွန်ႏဗန်ႏဒါႏ ဆီႏဖုံးထာꩻမာꩻ။ တသီႏနောဝ်ꩻ ကုဲင်းမာꩻထိုဆွာꩻပါက ထာꩻရွန်ꩻတောႏ(risk) မာꩻသန်သွီႏလောႏရေားဂါႏ (သွေးတိုး)။ ကောပ် ပါရာသီတမေားလ်တဲင် ထွာအာ မွေး မွေးတောဝ်း တစဲင်းတောဝ်းရိုꩻကီလဲ့ ထာꩻတရေ့(frequency) မာꩻတလာသန် သꩻအောင်တကျ ရေားဂါႏ၊ တွမ်ႏယင်း တန်ပြူႏထာꩻ တွမ်ႏ အွောန်ႏလီအစွိုးရော့ꩻတောဝ်းဖုံႏယို ထွာ မော့ꩻလွောန်ꩻ လိုꩻမူႏ အောဝ်ႏအွောန်ႏပဋိသန္ဓေႏခါ အမ်ႏညဆွာꩻ ပါရာသီတမေားလ်သား စွိုးခွိုꩻကို။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:တသီႏဖုံႏ
လမ်းသားခြွဉ်း
thumb|သောက်လိုꩻမျိုꩻ အန္ဒိယခမ်းသား လမ်းသားခြွဉ်းပုင်ႏ ၁၈၉၉ ဗာႏ
လမ်းသားခြွဉ်း (အိန်းကလေတ်: Family) (မန်း: မိသားစု) ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ လမ်းတဗာႏကို ခင်ႏလမ်းတထွောင်းချင်ႏကို လိုꩻဖုံႏ ကအဝ်ႏအုံဗူႏအုံညီꩻဒါႏဝင်ꩻ လိုꩻအစုအဗူႏ၊ လမ်းတလမ်းကို ကအဝ်ႏဒါႏ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻဖုံႏဒျာႏသွူ။ ဝွေꩻသီးဖုံႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးလမ်း ထာꩻမာꩻဖုံႏယို ဖန်းဖြယ်မာꩻညီကိုဝင်ꩻ တောမ်ႏ တဖြာꩻတောမ်ႏတဖြာꩻအလောင်းလဲ့ ရက်ပဲင်ꩻယေန်ႏကေႏမုꩻ၊ ထွားစောင်းသျောက်ချာငါမုꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
*
ဒုံထီဗွာ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ
ဒုံထီဗွာ (အိန်းကလေက်: Hti Bwar၊ မန်း : ထီကတူးရွာ) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ (အခဝ်နဝ်) ၊ မျင်ꩻမိုရ်ႏခမ်း ၊ ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ၊ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို ဒုံတဒုံဒျာႏသွူ။ ဒုံကအဝ်ႏဒါႏခင်ႏလမ်း ကိုဒ်နဝ်ꩻ ၂၀၀၉၃၈ ဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏ ထီခိုႏဆꩻကီ ၄၄၀၀ ပေ (၁၃၄၀ မီတာ) ကိုသွူ။ ဒုံထီကတူႏအကို လမ်းငင်းအဝ်ႏ လမ်း၊ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ  ဖြာꩻသွူ။ အွိုင်ႏလွယ်အွန်ႏကို လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏ ၆၀၁၈ ဖြာꩻသွူ။ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ်ꩻ ဒုံထီကတူႏ၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻ ဒုံငိုမွူး၊ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ ဒုံပန်ꩻတင်ႏ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ဒုံစခွီဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻကိုဒုံဖုံႏ
ဗေင်ႏတွိုင်ꩻလဲ့ တထွာတဝ်းအာႏ
"ဗေင်ႏတွိုꩻလဲ့ တထွာတဝ်းအာႏ" လိုꩻစတဲင် သꩻအဝ်ႏသတ္တဝါႏ မန်ႏသမျယိုနဝ်ꩻ ဗေင်ႏဒါႏထာꩻ၊ ဗေင်ႏဗာႏထာꩻလွဉ်းလွဉ်းသွူ။ သꩻအဝ်ႏသတ္တဝါႏမန်ႏသမျယို ပွိုးထာꩻမုဲင်ꩻမွော့ ဗေင်ႏဗာႏတွိုးထာꩻဟောင်း မီႏရီနဝ်ꩻ- ကဗေင်ႏဗာႏထာꩻယိုနဝ်ꩻ "အွဉ်ႏအုံပဆားနမ်း၊ အွဉ်ႏအုံပဆားသꩻ"ဖြေႏဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ နီနမ်းခန္ဓာႏယိုနဝ်ꩻ ပေါႏတဗေင်ႏတဝ်းထာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလွေꩻအဝ်ႏသဲင်ꩻ၊ အဝ်ႏအုံထွိုင်ႏ အုံလင်ꩻ၊ အဝ်ႏရုဲင်ꩻတသွိုး၊ အဝ်ႏဒေါ့ꩻထာꩻတဲင် နမ်းအာႏယိုနဝ်ꩻ ဆေ့ꩻတွမ်ႏအာ ယွမ်ꩻထိုꩻဗာႏ၊ ရွိုးလွားပင်ႏပန်ꩻဗာႏသွူ။ သꩻယိုလဲ့ နုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ၊ ပေါႏတဗေင်ႏတဝ်းထာꩻ၊ ပေါႏမဲ့တဗေင်ႏတဝ်းနဝ်ꩻ တွမ်ႏမဲ့ကအဝ်ႏထီႏ၊ တွမ်ႏနားကအဝ်ႏဟွုန်၊ တွမ်ႏနေ့ꩻဖူကအဝ်ႏနွုမ်ꩻ၊ တွမ်ႏဖြေꩻကအဝ်ႏခွေါင်း၊ တွမ်ႏနမ်းကအဝ်ႏခွေါင်းယို အဟဝ်အကုဲင်၊ အကျိုꩻအကျောင်ꩻ၊ အခရောင်ꩻခရာႏသေဗာႏ၊ ဆုံꩻဖျတ်ဗာႏ၊ မတ်တောင်ꩻဗာႏတဲင် ရွိုးလွားပင်ႏပန်ꩻဒျာႏနေနေသွူ။
ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ သဘာဝတရာꩻယိုနဝ်ꩻ သꩻအဝ်ႏသတ္တဝါႏသီး လွူးနမ်းမွီႏသက်၊ ထိုမ်ႏအံႏထိုမ်ႏအွꩻအီတာႏ၊ အွဉ်ႏထန်ႏဖေႏမွူး၊ အွဉ်ႏဖေႏထာꩻလေ(၁၂)နားရီႏ၊ တထာဝသွူ၊ အွဉ်ႏအုံပဆား၊ အွဉ်ႏဗေင်ႏထာꩻတာႏ အွဉ်ႏပြေ့ꩻဖေႏမွူး၊ အွဉ်ႏခေ့ꩻဖေႏ(၁၂)နားရီႏ၊ တထာဝသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ ထာꩻသောင်ꩻထာꩻသား ယူးဝါးတိရစ္ဆာန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ သေတဝ်း၊ လိုꩻနဝ်ꩻ တနာꩻနာꩻယို ဗေင်ႏဗာႏထာꩻ၊ အဆေ့ꩻသွတ်ꩻ (၇)နားရီႏရပ်နဝ်ꩻမꩻ အာႏဗွေချာ၊ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻဟဝ်သွူ။ လိုꩻသီးယိုနဝ်ꩻ ပေါႏဗေင်ႏဗာႏကွို့ꩻတဝ်းထာꩻလဲ့ အာႏဗွေတဝ်း၊ အုံထာꩻစွုန်းတဝ်းတဲင် အံႏလဲ့အွီႏတဝ်း၊ ထာꩻအံႏလဲ့ကုဲင်ပါဒါႏသွူ။ ပေါႏထာꩻအံႏကုဲင်၊ ထာꩻဗေင်ႏကုဲင်နဝ်ꩻ အာႏဗွေတဝ်းတဲင် ရောႏဂါႏဝွေႏဒနာႏ တစွိုစွိုးတမျိုꩻမျိုꩻယို နွို့လွဉ်ယိုꩻလွုမ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻ ဖေႏကဟဝ်နဝ်ꩻ လိုႏဗေင်ႏကွို့ꩻကွို့ꩻ၊ အဝ်ႏလိုႏအံႏအွီႏအွီႏသွူ။ ထာꩻဗေင်ႏကရိုꩻယိုနဝ်ꩻ 'စောစောအိပ်ထ ပြုကျင့်က၊ တွင်းပကိုယ်ခန္ဓာ။ ရောဂါခပ်သိမ်း၊ ရှောင်ခွါတိမ်း၊ ကင်းငြိမ်းလွန်ချမ်းသာ'ကရိုꩻဒါႏ မန်းငဝ်းသံပေါက်လင်္ကာႏအတွိုင်ꩻ ဗေင်ႏထာꩻကရိုꩻလဲ့ ဗေင်ႏလွုက်ꩻထွိုင်ႏလေနဝ်ꩻ အနယ်ꩻတမဲန်ႏတဝ်း၊ ဗေင်ႏစဝ်းစဝ်းမꩻ အနယ်ꩻမဲန်ႏသွူ။
အနယ်ꩻမဲန်ႏနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ဗေင်ႏထာꩻယိုနဝ်ꩻ ဗေင်ႏဗာႏ အညအမွိုင် အနားရီႏဆေ့ꩻအာ ဗွိုန်ဗွိုန်လွဝင်ꩻလဲ့ ဗေင်ႏလွုက်ꩻထွိုင်ႏလေတွော့ꩻ ကလꩻဒါႏအာႏရဲင်ꩻယိုနဝ်ꩻ တတွာတဝ်း ဗေင်ႏစဝ်းထွိုင်ႏစဝ်းရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဥပမာႏ- ပါꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ ဗေင်ႏမွူးဟာခိုႏ (၈)နားရီႏ၊ မွူးရဝ်ꩻခိုႏ ထာꩻခုဲင်ႏလေတဝ်းဒွိုန်း (၄)နားရီႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻထွိုင်ႏ၊ ပါꩻတဖြာꩻနဝ်ꩻ ဗေင်ႏလွုက်ꩻနားရီႏ(၁၂)နားရီႏ၊ နုဲင်းမွူးရဝ်ꩻ (၈)နားရီႏမꩻ ဝွေꩻထွိုင်ႏ၊ ပါꩻဝင်ꩻနီ ကဗေင်ႏထာꩻယိုနဝ်ꩻ (၈)နားရီႏနုဲင်းနုဲင်းလဲ့ ကလꩻဒါႏ အာႏရဲင်ꩻနဝ်ꩻ ပါꩻဗေင်ႏလွုက်ꩻနားရီႏ (၁၂)နဝ်ꩻ တထွꩻတဝ်းပါꩻဗေင်ႏစဝ်း (၈)နားရီႏနဝ်ꩻ ရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ဗေင်ႏထာꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ အမျိုꩻထာꩻခေ့ꩻတဲင် ဗေင်ႏထာꩻခိန်ႏယို လာလေတဝ်း၊ မေႏလေတဝ်း၊ လေတဝ်းတစွိုးစွိုးတွော့ꩻ မီႏခေ့ꩻကရစ်ꩻရစ်ꩻနဝ်ꩻ မဲ့ဗေင်ႏဟဝ်၊ အာႏအဝ်ႏပိုႏရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ဗေင်ႏထာꩻမွူးဟာခိုႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏဗွောင်လေတဝ်းမေႏ၊ အဝ်ႏလိုႏလဲ့ꩻလေတဝ်းမေႏသွူ။ ခေတ်ယိုခါ ကအဝ်ႏဒါႏဖုန်း၊ တီဗီ-စတဲင် စက်အမျိုꩻမျိုꩻယိုလဲ့ အဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏဗွောင်တဝ်း၊ လိုႏပေ့ꩻလို့လို့ရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကဗေင်ႏဒါဒါႏ ထာꩻဒါယိုလဲ့ အဝ်ႏလိုႏဒွုန်ငါႏတဝ်း၊ ကဒို့ꩻဒါႏဟွမ်ယိုလဲ့ ဒွုန်ꩻလွဉ်ꩻထွူႏလွဉ်ꩻမွုန်း၊ မွဉ်လဲ့ ထိုငါႏမွုန်းတဝ်းနဝ်ꩻ သွီႏတလီꩻလောႏဟဝ်၊ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻဟဝ်ပိုႏ ရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။
ကဗေင်ႏဒါႏထာꩻယို လိုႏဗေင်ႏတဝ်း တပုံႏစံႏချင်ႏ၊ လိုႏဗေင်ႏတဝ်း တဖဲ့ꩻချင်ႏ၊ ဗေင်ႏတအာခါႏခါႏ၊ ဗေင်ႏခါႏခါႏတွမ်ႏရွို့ဖဲ့ꩻစေႏ၊ ဗေင်ႏခါႏခါႏတွမ်ႏရွို့ဖဲ့ꩻထွေ၊ စေႏထွေတအာ သိုမ်မျိုꩻယို ပေါႏမဲ့သေတလဲင်ႏလဲ့ အဝ်ႏလိုႏပြောင်ꩻ အဝ်ႏလိုႏချာႏသွူ။ ဗေင်ႏထာꩻယို ခင်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏပတိုပ်ꩻတဝ်း၊ လိုႏယောင်းစွဉ်ႏစွဉ်ႏသွူ။ လိုꩻယဟန်ႏနဝ်ꩻ ကဗေင်ႏထာꩻယို ဗေင်ႏထာꩻခေ့ꩻလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ဗေင်ႏပါတွမ်ႏထာꩻလေ၊ ကျင်ꩻဗေင်ႏယာပါတွမ်ႏထာꩻလဲ့ အဝ်ႏသွူ။ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ ထာꩻဗေင်ႏယာတဲင် အမေရိကန်ႏခမ်း သꩻရာႏဖဲ့ꩻဆဲင်ႏရာꩻ နေင်ႏခွပ်အစီꩻဝွေꩻကို တလဲင်ႏနဝ်ꩻ သုတေသနစွိုꩻ ဆရာႏဝွန်ႏသီး ဆွေꩻနွေꩻဒင်ႏပျꩻလွေꩻနုဲင်းယုသွူ။ အမေရိကန်ႏဆရာႏဝွန်ႏသီး သုတေသနစမ်ꩻထွားလိုꩻ အဖြာꩻပေါင်ꩻ (၃)သိန်ႏနဝ်ꩻ မွူးယာခိုႏ လိုꩻကဗေင်ႏယာညထာꩻ မိနစ်(၄၀)မာꩻကီနဝ်ꩻ သက်ဒွေါင်ႏပိုႏထဲင်း လိုꩻတဗေင်ႏယာတဝ်းထာꩻ ရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻကဗေင်ႏယာညထာꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ဇီဝကမ္မဆဲင်ႏရာꩻ လိုꩻသီးနမ်းကို သွီႏကို ထာꩻမာꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ယွိုက်ꩻထိုꩻ၊ ထွူႏထိုꩻပိုႏတဲင် သွီႏကို ကိုလက်စထရောဓာတ် ထင်ႏတလာပိုႏတွော့ꩻ သွီႏထင်ႏပိုႏ၊ သွီႏတိုꩻအာႏတလာပိုႏတိုꩻ ရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻကဗေင်ႏယာဒါႏထာꩻ မိနေစ်(၄၀)မာꩻကီသား ပြွောင်ႏလွဉ်ꩻဒါႏထာꩻတဲင် သက်ကဒွေါင်ႏအီဒါႏ ရောႏဂါႏမျိုꩻ၊ ဆီႏနွိုး သွီႏနွိုးရောႏဂါႏဖုံႏ၊ သွီႏတိုꩻရောႏဂါႏဖုံႏ၊ နှလုံꩻ (သꩻရာႏ)ရောႏဂါႏဖုံႏ ထွာပိုႏလွိုထဲင်း လိုꩻတဗေင်ႏ(ယာ)တဝ်းသားရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻဗေင်ႏယာညထာꩻယိုနဝ်ꩻ ဗေင်ႏထွိုင်ႏသွူတဲ့ တစွုန်းတဝ်း၊ ကနောက်ꩻတသျင်ꩻတဝ်း၊ တငွို့ည သꩻထွူႏညထိုꩻ ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ကွယ်ႏတွော့ꩻ လိုꩻယဟန်ႏနဝ်ꩻ ဗေင်ႏယာကျင်ꩻထာꩻလဲ့ တဗေင်ႏညတဝ်း၊ ပေါႏမဲ့ဗေင်ႏသွူ မိနေစ် (၃၀) တခွယ်ꩻရပ်နဝ်ꩻတဲ့ ကွို့ꩻလဲန်း၊ စွုန်းလဲန်းတဲင် လိုꩻတဗေင်ႏယာညတဝ်းနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ သက်တဒွေါင်ႏပိုႏတဝ်း၊ အဝ်ႏတွိုင်ꩻတွိုင်ꩻဒျာႏ ရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ မွေးတဲ့ မွေးဒျာႏရင်ꩻ၊ လိုꩻယဟန်ႏနဝ်ꩻ မဲန်ဗေင်ႏသွူတဲ့ ပေါႏတဗေင်ႏတဝ်းနဝ်ꩻ တစွုန်းတဝ်း၊ မာꩻထာꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတဲ့ တကုဲင်းတဝ်းတဲင် ဗေင်ႏဗာႏမꩻသွူ၊ ပေါႏမဲ့ဗေင်ႏသွူ ၁၅ မိနေစ်၊ မိနေစ်(၂၀)ရပ်နဝ်ꩻတဲ့ ကွို့ꩻလဲန်းဒျာႏ၊ စွုန်းလဲန်းဒျာႏ၊ မာꩻထာꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻလဲ့ ကုဲင်းဒျာႏ၊ သꩻနိုꩻဒျာႏ၊ အာႏအဝ်ႏဒျာႏသွူ။ လိုꩻနုဲင်းယို ကဗေင်ႏယာထာꩻနဝ်ꩻ တွမ်ႏကအံႏသော့ꩻဖေႏ တသီႏအာႏနဝ်ꩻ ဗွိုန်ဝင်ꩻတဲင် ဗေင်ႏမꩻဟဝ်သွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ထာꩻဗေင်ႏကရိုꩻယိုနဝ်ꩻ ပေါႏဗေင်ႏနယ်ꩻတမဲန်ႏတဝ်း၊ ဗေင်ႏခိန်ႏတမဲန်ႏတဝ်းနဝ်ꩻ ဗေင်ႏတွိုင်ꩻလဲ့ အာႏတဗွေတဝ်း၊ ကနောက်ꩻတသျင်ꩻဟဝ်တဝ်းအကျောင်ꩻယို တဲမ်းခြုဲင်းနယ်ဗာႏ ထာꩻဗေင်ႏခရာႏနုဲင်းယိုသွူ။ မွူးယာခိုႏ ဗေင်ႏယာထာꩻနဝ်ꩻ ဗေင်ႏဆေ့ꩻဆေ့ꩻတယဝ်း၊ ဗေင်ႏအာအာတယဝ်း ပေါႏဗေင်ႏလဲ့ အခိန်ႏလို့ထိုꩻ၊ ထာꩻမာꩻခိန်ႏယွမ်ꩻထိုꩻလဲန်းတဲင် မီႏဗေင်ႏတဝ်းနဝ်ꩻ အဟဝ်သွတ်ꩻသွူ။ "အံႏအွီႏ ဗေင်ႏအွီႏ သွီႏယာႏလွိုင်ႏအာ ဉာဏ်ႏတသာပေါႏ"တဲ့။ အာႏကွိုꩻ။ စန္ဒကူး-အရှင်ပညာနန္ဒရေး အွန်လှိုင်းပေါ်က ဆေးစွမ်းများ။
ဇောတိကသူဋ္ဌေꩻ
ရာႏဇဂြိုဟ်ႏခမ်းကို ပေါႏလွိုထွူ ဗိမ္ဗိသာရခွန်ဟော်ခံꩻနဝ်ꩻ ဇမ္ဗူဒိပ်တကျွန်ꩻလွုမ်း လိုꩻသေငါꩻတဝ်းသားတအဲဉ်ထဝ်း သူဌေꩻဖုံႏနဝ်ꩻ - ဇောတိက၊ ဇဋိက၊ မေဏ္ဍက၊ ကာကဝလိယ၊ ပုဏ္ဏ စတဲင် သူဌေꩻယိုဝင်ꩻငတ်ꩻဖုံႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
ဗေင်ႏတွိုင်ꩻလဲ့ တထွာတဝ်းအာႏ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ခမ်းသားခြွိုင်ႏသန်ꩻတာႏ
ဇောတိကသူဋ္ဌေꩻ
သူဌေꩻနောဝ်ꩻဖုံႏအကို ဇောတိက သူဌေꩻနောဝ်ꩻ - အွိုး...မွိုးနန်းစခါ ဗာႏရာႏဏသီႏခမ်းကို သူဌေꩻသူႏကျွယ်ႏတဖူးဝေးဝင်ꩻနီ အောဝ်ႏလိုပ်ꩻမာꩻ တောင်းလုဲင်ခြံ နောဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏတနီꩻတဲင်ခါ အဖူးနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏတောင်းလုဲင်ခြံ အီႏသဲင်ꩻလမ်း ရေႏနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် ဗက်ꩻသဲင်ꩻပါခန်းတောင်းလုဲင် ဝွေꩻတာႏနောဝ်ꩻတလီး အဝေးတာႏလဲ့တလီး ဗက်ꩻခိန်ႏလဲ့ တောင်းလုဲင်ထီဖေႏနေးကရီႏလွင်ꩻထိုꩻမွိုန်းတဲင် ထူႏသော့ꩻခါꩻနေ တွမ်ႏ (ဖက်)နောဝ်ꩻသွူ။ [အခိန်ႏတွင်ꩻနောဝ်ꩻခါ အဒီႏအရာႏဖုံႏအတာႏ ဟံႏဩဇာႏအရသာႏဟဝ်ငါႏတဲင် တောင်းလုဲင်ထီနောဝ်ꩻ စေ့ꩻနေးခရာႏတလိုႏတောဝ်း ဗက်ꩻဗော့ꩻ အမွူးခင်ႏထျꩻ တောမ်ႏ အနာတဲင် အွဉ်ႏမိုးကီလနေးငါလဲ့ ဗွိုန်ပီနုဲင်းစွဉ်ႏ အဝ်ႏဓမကရိုဏ် ကရီႏလင်ꩻဒါႏထီပမာႏ အထီဖုံႏရီႏလင်ꩻလို့ချာဒျာႏတဲင် ဒွူႏခါꩻဗာႏနေးတွမ်ႏ (ဖက်)နောဝ်ꩻသွူ။]