cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ယာ
ယာ (အဲင်းကလေတ်: Opium, poppy tears)( သိပ္ပံမဉ်ꩻ: Lachryma papaveris) (မန်း: ဘိန်း) ဖေင်ꩻ နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အဝ်ႏယာ(ဖေင်ꩻ)မွူးအရာႏအစီႏကို လꩻလွဉ်ဒါႏ အစီႏအမန်ꩻတမျိုꩻဒျာႏသွူ။ ယာမွူးနဝ်ꩻ ကဝ်ႏဒျာႏ ဖေဖော်လာရီရပ်ခိန်ႏတဲင် ခလားခမ်းကလင်ꩻ အရာႏဖုံႏ ဖြားလꩻထိုꩻစွဉ်ႏ ထူႏလꩻစွဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ယာမွူးပေႏတန်နဝ်ꩻ နုဲင်းဒျာႏကဝ်ႏမွူးပေႏပုင်ႏ အဝ်ႏဒျာႏ လိုꩻငင်းဒေင်မာꩻလ့ရပ် ယဟန်ႏကဟဝ်ကိုတဲ့ ပေါင်းထိုꩻယိန်းနဝ်ꩻသွူ။ အကဝ်ႏနဝ်ꩻ အဗွာ၊ တနျာႏ၊ တနျာႏအွူႏ စတဲင်အရောင်ႏဖုံႏအဝ်ႏလဲ့ အရာႏမိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အရောင်ႏချိုသွူ။ ယာမွူးနဝ်ꩻ ကောပ်စွဉ်ႏ ခံႏနွောင်ꩻတဝ်း ခမ်းခါရာႏသီႏဥတု ခမ်းထီတံႏဖုံႏတဲင် ခလားခမ်းကလင်ꩻ ထူႏထိုꩻလို့ဗာႏ အစီႏဖုံႏသွူ။
ယာယို မဉ်ႏထွားတသီႏပညာႏဖဲ့ꩻအသုင်ꩻ လိုꩻသီးခြွိုင်ႏသန်ꩻတာႏနဝ်ꩻ ထွာစွဉ်ႏ တသီႏဖိုꩻတန်ႏအရေꩻတန်ဒါႏ တခြိုꩻဒျာႏလဲ့ ကသုင်ꩻစွယ်ꩻဒါႏ အံႏ၊ တရေ့ꩻဒါႏ ယာသားတာႏနဝ်ꩻ ထွာအီစွဉ်ႏ ယာကားသားတကာႏတဝ်း ခွိုက်လွဉ်ပါစွဉ်ႏ နမ်းအသက်သွီႏ အန်ႏတရာယ်ႏဖုံႏသွူ။ ပွိုးတောမ်ႏ မဲဉ်ဒို့ꩻတခြို့ꩻလို့လꩻ ဖြေꩻစာကူꩻကား ယာတခြိုꩻတာႏ တဖြာꩻတောမ်ႏတဖြာꩻ သစ္စာႏကုဲင်ထိုꩻဝင်ꩻ၊ တစွိုꩻတောမ်ႏတစွိုꩻ တခမ်းတောမ်ႏတခမ်း လဲင်ꩻထွာဖိုဗာႏ စဲင်ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻဖုံႏသွူ။ ယာနဝ်ႏ ပွိုးစွဉ်ႏအန်ႏတရာယ်ႏတန်ငါႏတဲင် ကမ္ဘာႏလောင်း ခမ်းထီဗွေႏ အစိုႏရသီး အဝ်ႏရဲးခါꩻဗာႏနေးတောမ်ႏ ဥပဒေႏအမျိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ အစိုႏရသီး အဝ်ႏရဲးကမ်းခြေင်းခါꩻစွဉ်ႏလဲ့ ဆို့ꩻယာသား အံႏယာသား ကားယာသား  တရေ့ꩻယာသား အဝ်ႏအာဒွိုန်းက ဗꩻတွိုႏယိုခါနဝ်ꩻသွူ။ ယာယို မဉ်ႏထူႏသုင်ꩻဒါႏတဝ်းနဝ်ꩻ ထွာအီ လိုꩻကုဲင်လိုꩻဗား ထွာဒါႏ အကျိုꩻယုတ် ထွာဒါႏ သက်အန်ႏတရာယ်ႏနဝ်ꩻ မဲဉ်ႏဒျာႏလဲ့ မဉ်ႏထွား တသီႏပညာႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ လိုꩻသီး ကခံႏစာꩻဗာႏဒါႏ ရောႏဂါႏထာꩻဆာတာႏ သက်သာႏအီဟဝ်အီမွေးတဲင် ထွာစွဉ်ႏ တသီႏအဖိုꩻတန်နဝ်ꩻသွူ။
ယာ (ယာမဲ့ထီ- achrymapapaveris) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ကသဲင်တခြိစ်ꩻလဲဉ်းဒါႏ အစီႏဒျာႏတဲင် လꩻလွဉ်ဒျာႏ ယာမွူး (Papaversomniferum) လောင်းသွူ။ ယာကိုနဝ်ꩻ ဖော်ဖဉ်း(Morphine)ဓာတ် (ယာကိုကပါဒါႏ နုဲက်ထရိုစဉ် ဩဂဲနစ်ဒြပ်ပေါင်ꩻ) အဝ်ႏပါသော့ꩻ ၁၂ % တဲင် နေးတောမ်ႏ ဓာတုဗေဒ အနယ်ꩻပညာႏတဲင် ဖန်ဆင်ꩻခွုမ်မာꩻသမ်းထဲင်းယင်း အစွိုးစွိုးတဲင် ထေလꩻလွဉ်ပါ တရာꩻတဝင်ႏတဝ်း မူယစ်ဆေးဆေꩻကွက်ꩻကို ကထွာဒါႏ ဟီရိုအဉ်း (Heroin- C21H23NO5) နဝ်ꩻသွူ။ ဟီရိုအဉ်းနဝ်ꩻ ပွာꩻဖေႏနွောင်ꩻအာႏ ၂ဆ သွူ။ ယာအစီႏကိုနဝ်ꩻ ကိုဒေင်း (codeine) တောမ်ႏ မူးယစ်တခြိုꩻဖုံႏ တပါတဝ်းဒါႏ ပါပါဗာရင်း (papaverine)၊ တီဗေင်း (thebaine) တောမ်ႏ နော်စ်ကပင်း (noscapine) နုဲက်ထရိုစဉ် ဩဂဲနစ်ဒြပ်ပေါင်ꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏပါသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ယာစီႏနဝ်ꩻ ခြဲစ်ꩻကဲစ်ꩻယာရာႏတွော့ꩻ လꩻလွဉ်ဒါႏ အစီႏမန်ꩻယို အွဉ်ႏလိုသဲင်တွော့ႏ လꩻလွဉ်ဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ မီကိုနီယမ် (Meconium) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ယာမွူး အခဝ်အလင်ကို မွေးတဝ်းလဲ့ အဝ်ႏဒျာႏ ယာမွူးခွိုꩻဖြယ်အလင်ကို ကလꩻလွဉ်ဒါႏ တခြိုꩻဖုံႏအကျောင်ꩻ သမဲင်ꩻအလꩻ အဝ်ႏယီးနယ်ခါꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
ခေတ်တသာယိုခါနဝ်ꩻ နေးတောမ်ႏ ဓာတုအနယ်ꩻပညာႏအစွိုးစွိုးတဲင် အဝ်ႏယာတသဉ်၊ ယာစီႏ ယာဖြေင်းယို ဒွိုႏလွေꩻ ထေလွေꩻသမ်းယင်း ယာဗွာ ယာမား ယာလံ၊ အအံႏအအွꩻ၊ တသီႏတဖေင်ꩻ၊ တသီႏစွုန်း၊ စတဲင် မူးယစ်ဆေးတခြိုꩻ အမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏတဲင် နေင်ႏတရေင်အကို ထွာစွဉ်ႏ ထေယာတခြိုꩻ အထင်ႏထိုသွတ်ꩻ ခေတ်တခေတ်နဝ်ꩻသွူ။ နေးတောမ်ႏ အနယ်ꩻအမျိုꩻမျိုꩻ အဝ်ႏနွို့လွဉ် နီနာꩻသီးအခါႏ စွုမ်ႏနီꩻနီꩻတဲင် နီနမ်းတောမ်ႏနီနမ်း ဆင်ႏချင်ႏချာမꩻ မွေးတဝ်းနဝ်ꩻ ဖဝလဲ့ကုဲင် အသောင်အရင်ꩻသားလဲ့ အီႏယပ်ꩻလွဉ်ꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ပွိုးတောမ်ႏ ဖေင်ꩻဖင်ꩻ ယာလံ ယာမား ယာဗွာ စတဲင် တခြိုꩻယိုစားဖုံႏ ယံကထူႏသုင်ꩻမွုန်းဝင်ꩻ ယံဖြေꩻစာကူꩻကားမွုန်းဝင်ꩻ ဖေႏအာႏမွုန်းတဝ်းဝင်ꩻတာႏ နေးတောမ်ႏအမျိုꩻမျိုꩻ ဝင်ꩻအဝ်ႏဖေႏပညာႏ ဒေါ့ꩻခြုဲင်းနယ်ဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻအကို နေးတောမ်ႏလိတ်ယာႏ ကဖေႏပညာႏဒါႏ လိတ်ယာႏကဗျာတခူးတခဝ်ယို အဝ်ႏလ့နဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ(နျꩻလိတ်ဖြုံႏသွမ်ႏနဝ်ꩻတဲင် နွို့ထွားနွောင်ꩻဒျာႏဝင်ꩻသွူ)-
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရုက္ခဗေဒ
သောတာႏပန်ႏ
‍‍‍‍သောတာပန်ႏကရိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻကလ့ꩻလဲဉ်းဒါႏ သောတာပတ္တိမဂ်ဖိုလ်ႏသားဖုံႏဒျာႏသွူ။ ကထွာလဲဉ်း သောတာပန်ႏသားဖုံႏနဝ်ꩻ ပယ်ႏထိုꩻလ့ꩻလဲဉ်း ကိလေႏသာႏခြူႏခြီႏကရိုꩻဒါႏ ဒိဋ္ဌိတွမ်ႏ ဝိစိကိစ္စဖုံႏသွူ။ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမ့ꩻတဲင် ဝွေꩻသီးနဝ်ꩻ ရတနာႏသွံပါအလောင်း ထာꩻယူႏမာႏသံႏသယ တအဝ်ႏတဝ်းဒွုမ် တစိ့ꩻစိ့ꩻသွူ။ သောတာပန်ႏသားဖုံႏနဝ်ꩻ တမာꩻတဝ်းဒွုမ် ကံႏတန်ငတ်ꩻပါꩻကရိုꩻဒါႏ မာꩻသီဝင်ꩻသက်ဝင်ꩻသွဲ၊ ထူႏတခွန်ꩻဝင်ꩻတခြိုꩻဥစ္စာႏ၊ ကာႏမဂုဏ်ႏတရာꩻ၊ ဒေါ့ꩻလိန်ႏဒေါ့ꩻလဲဉ်ထာꩻ၊ အွꩻအံႏဒဝ်ထီသူႏရာႏ စတဲင် ထာꩻတဟဝ်တဝ်းမျိုꩻယိုစားဖုံႏနဝ်ꩻ ပယ်ႏလ့ꩻလို့လဲဉ်းသွူ။ သောတာႏပန်ႏသားဖုံႏ မိဉ်ႏသီတနီꩻခါနဝ်ꩻ တတွိုႏဗာႏတဝ်းဒွုမ် အပါယ်ႏလစ်ꩻဘွုံႏကိုသွူ။ မိဉ်ႏသံးကျင်ႏလယ်ႏကွုတ်ထဲင်းယင်းဒါႏ ဘဝသံႏသရာႏကိုလဲ့ အညသွတ်ꩻ (၇)ဘဝလွုမ်ꩻသွူ။ (၇) ဘဝမိဉ်ႏဗွေလ့ꩻတနီꩻခါနဝ်ꩻ အီႏထွာလ့ꩻစွဉ်ႏဒျာႏ ရဟန္တာႏတဲင် လ့ꩻတငါခန်းဒျာႏ နိဗ္ဗာန်ႏချံꩻသာႏသွူ။
(၁) စူဠသောတာႏပန်ႏ
နေးတွမ်ႏ သုတမယ ဉာဏ်ႏတွော့ꩻ ထီႏသေငါꩻလဲဉ်း ခန္ဓာႏ၊ အာယတန၊ ဓာတ်၊ သစ္စာႏ၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် သဘောꩻတရာꩻဖုံႏ။ နေးတွမ်ႏ စိန္တာမယ ဉာဏ်ႏတွော့ꩻ ဝွေႏဖန်ႏဆင်ႏချင်ႏနွောင်ꩻလဲဉ်း အထွာ၊ အကုဲင် သဘောꩻတရာꩻဖုံႏ။ (သျုမတ် ဝိပဿနာႏတွော့ꩻ မီႏတွိုႏလ့ꩻ ဥဒယ-ဘယ ဉာဏ်ႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻအာမွေးမုဲင်းစွဉ်ႏထာꩻအကျောင်ꩻ  ဆရာႏတောႏတန်ဖုံႏ အဝ်ႏဟော်ꩻခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။)
မဟာသောတာႏပန်ႏ (၆) မျိုꩻ
စံႏစာလူꩻဘွုံႏစေꩻစိန်ႏ သောတာႏပန်ႏကရိုꩻနဝ်ꩻ ပါဠိဟဲ့ꩻဒျာႏ ဝဋ္ဋဇ္ဈာသယ/ဝဋ္ဋဘိရတ သောတာႏပန်ႏသွူ။  သောတာႏပန်ႏယိုတရန်းနဝ်ꩻ မွန်ပျောႏဒျာႏ ဝွဋ်ဒုက္ခကို ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ယိုတရန်းနဝ်ꩻ ဗွိုန်နုဲင်း ပထမသောတာႏပန်ႏ သွံမျိုꩻအကို အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻဘဝမ့ꩻ ထွာလ့ꩻ သကဒါႏဂါမ်ႏ၊ အနာႏဂါမ်ႏ၊ ရဟန္တာႏဖုံႏတွော့ꩻ ကူꩻလ့ꩻတငါခမ်းနိဗ္ဗာန်ႏ တမွေးတဝ်းသွူ။ တယ်ႏစအဝ်ႏ သောတာပတ္တိဖိုလ်ႏဘွုံႏတဲင်ဘဝကူꩻပြောင်ꩻတွော့ꩻ ထင်ႏငါယင်းအနာႏဂါမ်ႏဖိုလ်ႏဘွုံႏ နဝ်ꩻမိဉ်ႏထွူ ဘဝပြောင်ꩻယင်းတွော့ꩻ ထင်ႏကွုတ်သော့ꩻလုဲင်ႏ အရဟတ္တဖိုလ်ႏဘွုံႏ စတဲင် စံႏစာꩻ သံႏသရာႏဝွဋ်ဒုက္ခ ဘဝအရန်းရန်းထွူတွော့ꩻ ကူꩻလ့ꩻတငါခန်းဒျာႏနိဗ္ဗာန်ႏသွူ။ တွိုႏလွေꩻ သုဒ္ဓါဝါသဘွုံႏသားလဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။
ထွာအီ သောတာႏပန်ႏ အင်္ဂါႏလစ်ꩻပါꩻ
ကထွာအီဒါႏ သောတာႏပန်ႏ အင်္ဂါႏလစ်ꩻပါꩻနဝ်ꩻ -
မဟာပစ္စဝေက္ခဏာ (၇) ချက်
ကလ့ꩻဒါႏ မဟာပစ္စဝေက္ခဏာႏ (၇) ချက် သူတောႏကောင်ꩻသီးနဝ်ꩻ နမ်းတွိုႏလ့ꩻလဲဉ်းသောတာႏပန်ႏဟောင်း၊ တွိုႏလ့ꩻတဝ်းဒွိုန်းဟောင်း စတဲင်အကျောင်ꩻတရာꩻနုဲင်းယိုဖုံႏနဝ်ꩻ အဗွေႏစဲစ်ဆေꩻချာနွောင်ꩻလဲဉ်းသွူ။ သောတာပန်ႏအရိယာႏသီးကရိုꩻနဝ်ꩻ အချက်နုဲင်းဆꩻလ့ယိုဖုံႏ မိဉ်ႏပြဲ့ꩻစွုံႏမ့ꩻ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻ သောတာပန်ႏအရိယာႏသွူ။ အချက် (၇)ချက်ယိုဖုံႏနဝ်ꩻ -
(၁) သောတာႏပန်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏသီးနဝ်ꩻ ကိလေႏသာႏ အဝ်ႏနေကဒွိုန်းသွူ။ ကိလေႏသာႏမိဉ်ႏနွို့လွဉ်လဲ့ အဗွေႏသေချာစွဉ်ႏဒျာႏ တလဲင်ႏချင်ꩻသွူ။ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမ့ꩻတဲင် သောတာႏပန်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏသီးနဝ်ꩻ ကိလေႏသာႏနွို့ညတလ့ꩻတဝ်းသွူ။
(၂) သောတာႏပန်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏသီးအလောင်း ကိလေႏသာႏမိဉ်ႏနွို့လွဉ်နဝ်ꩻ သျုမတ် အထွာအကုဲင်သဘောꩻတရာꩻတဲင် မာꩻဖေ့နွောင်ꩻဒျာႏ ကိလေႏသာႏသွူ။ သ့ꩻမဲဉ်မာꩻဖေ့ꩻ ကိလေႏသာႏတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏသွူ။
(၃) သောတာႏပန်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏသီးနဝ်ꩻ ပေါႏလွိုတဲင် ဘုရာꩻသာႏသနာႏတောႏအကို ဘာႏသာႏမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻကိုခန်းတယဝ်း သောတာႏပန်ႏ၊ သကဒါႏဂါမ်ႏ၊ အနာႏဂါမ်ႏဖုံႏ တအဲဉ်ထဝ်းအကျောင်ꩻ ယွုမ်းအံႏမုꩻ ခွေါင်တိဉ်ႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻသွူ။
(၄) သောတာႏပန်ႏအရန်း ရဟန်ꩻသင်္ဃာႏသီးနဝ်ꩻ အာပတ်မိဉ်ႏသင်ꩻလဲ့ အဗွေႏဖြေႏချာစွဉ်ႏ တလဲင်ႏချင်ꩻသွူ။ လိုꩻလမ်းသောတာႏပန်ႏသီးနဝ်ꩻ ကိလေႏသာႏမိဉ်ႏထွာလွဉ်တဲ့ တလဲင်ႏချင်ꩻ အဗွေႏမဲဉ်မာꩻဖေ့ထွူစွဉ်ႏသွူ။ မာꩻဖေ့ကိလေႏသာႏတဲ့ ဒါႏဒျာႏသွူ။
(၅) သောတာႏပန်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏသီးနဝ်ꩻ အမုꩻတမျိုꩻမျိုꩻပေါႏပေါက်လွဉ်တွော့ꩻ သက်သေႏအနေႏ ဝင်ꩻမိဉ်ႏဟဲ့ꩻဝွေꩻသီးလဲ့ အဝ်ႏလွေꩻဒျာႏသွူ။ မိဉ်ႏဒေါ့ꩻဖြဝ်ႏထာꩻ အမုꩻကိုလဲ့ ဝွေꩻသီးနမ်းလောင်း သီႏလ၊ သမာႏဓိ၊ ပညာႏဖုံႏ ကကုဲင်အီဒါႏ ငဝ်းမျိုꩻဖုံႏ၊ ထာꩻမာꩻဖုံႏယို လုံးဝတမာꩻတဝ်းဒွုမ်သွူ။
(၇) မိဉ်ႏနာႏဗာႏတရာꩻလဲ့ သ့ꩻပီတိစွိုမ်းသွိုꩻမွေးစွဉ်ႏထာꩻသွူ။ ကနာႏဗာႏဖိုလဲဉ်ႏ တရာꩻတောႏဖုံႏလဲ့ တအွဉ်ႏဖေင်ꩻတဝ်းဒွုမ်တဲင် ခြုဲင်းနယ်ချာဝင်ꩻ မုဲင်ꩻခါခါလဲ့ အဝ်ႏလ့ꩻဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဘာႏသာႏရေꩻ ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမျင်
ဝေင်ꩻနယ်ႏမျင် (မန်း: မြိုင်မြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Myaing Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပခုက္ကူခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻမျင်ကိုသွူ။
ဟံႏနယ်ႏအကူအနား
ဝေင်ꩻနယ်ႏမျင် အသောင်နဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏလ့ယိုဖုံႏ အဝ်ႏခူရောင်ꩻခါꩻနဝ်ꩻသွူ-
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻဥက္ကံ
ဝေင်ꩻဥက္ကံ (မန်း: ဥက္ကံမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Okekan) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ရန်ႏတကွုန်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် တုဲက်စီးခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတုဲက်စီးကို ကပါဒါႏ ရန်ႏတကုင်ႏ-ပဂိုꩻတွိုင်ꩻ နယ်ႏကူထျꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻ အခဝ်ထင်ꩻသွတ်ꩻ ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻထင်ꩻ ရန်ႏတကုင်ႏ-ပီ ကာꩻတဖူꩻတန်လောင်းသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻဒေးဒယဲး
ဝေင်ꩻဒေးဒယဲး (မန်း: ဒေးဒရဲမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Dedaye) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဖျာပုံခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဒေးဒယဲးကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ "ဒေးဒယဲး"ယိုနဝ်ꩻ မဲင်ꩻဘာႏသာႏအနေႏ "" အဓိပ္ပာယ်ႏလꩻ ချို့ꩻ၊ ခီ ကအဝ်ႏဒါႏတွူး ချို့ꩻတွူး နဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏဖအံ
ဝေင်ꩻနယ်ႏဖအံ (အိန်းကလေတ်: Hpa-an Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏ၊ ဖအံခရဲင်ႏကိုနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻဖအံ ကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
အဝ်ႏလိုႏချင်း ရဲးကမ်းနမ်း
အဟောဝ်ဖဲ့ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ ထွုမ်ႏအီစီꩻပွါꩻရေꩻတဲ့အောဝ်ႏ၊ သွဉ်ထူႏပညာႏဗဟုသုတ အင်တာနက်လောင်းတဲ့အောဝ်ႏ၊ ယံကလꩻအီထာꩻသေတရာꩻတဲင် ထွုမ်ႏလွူꩻထွားဝင်ꩻကဒင်ႏလိတ်တဲ့အောဝ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ အကုဲင်ဖဲ့ꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ နမ်းကျိုꩻအတာႏတထွာအီတောဝ်း ခွုမ်ပဆိုးဂိမ်း၊ လိန်ႏလဲဉ်ဝင်ꩻရွဉ် ရိုꩻဒျာႏသွဉ်ဖေႏထာꩻယိုထာꩻနောဝ်ꩻ မာꩻကုဲင်အီဝင်ꩻမဉ်ꩻ၊ မာꩻလွင်ꩻအီဝင်ꩻပွုံႏဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဖုန်း၊ အင်တာနက်ယို နီသွုံꩻမဉ်ႏဒါႏတဲ့ထွာလွဉ်၊ လꩻလွဉ်နမ်းအကျိုꩻ၊ ဝင်ꩻအကျိုꩻသွူ။ တထီႏထွꩻလွဉ်ꩻတောဝ်း လိုꩻသီးသꩻ၊ လိုꩻသီးအကျင်ꩻစာရိတ္တယို အင်တာနက်ခေတ်၊ ဖုန်းခေတ်စွဉ်ႏတဲ့ နမ်းတွမ်ႏနမ်း၊ အစွိုꩻတွမ်ႏအစွိုꩻအောဝ်ႏလိုႏချင်း လိုႏရဲးကမ်းငါႏ နမ်းဖုံႏသွူ။
အောင်ႏမျင်ႏတွိုင်ꩻတဲ့ ပျꩻငါႏမွိုန်းလိုင်းလောင်း၊ တရေꩻတွိုင်ꩻတဲ့ ဒင်ႏခွိုꩻငါႏမွိုန်းပွုံႏ၊ တွိုႏရာꩻအရပ်တဲ့ ဒင်ႏနယ်ငါႏမွိုန်းဝင်ꩻ၊ ရွဉ်အာတွိုင်ꩻတဲ့ ကျွားငါႏမွိုန်း တဖူးဝေးလမ်းကိုကိစ္စတဲ့ခြုဲင်းနယ်မွိုန်းအမျာႏ နီအသောင်အရင်ꩻ၊ နီအထျꩻယို ဝင်ꩻသꩻတကေႏတောဝ်းနီအောဝ်ႏ၊ ဝင်ꩻကလွꩻထီႏနီတဲ့အောဝ်ႏ ဝင်ꩻကမဲဉ်ယားကုဲင်နီအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏအောဝ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ ဥပမာႏ-နီဒင်ႏခွိုꩻနီပွုံႏတွော့ꩻ ဝင်ꩻတကေႏနပ်တောဝ်းနီအောဝ်ႏတဲင် ဝင်ꩻထူႏသွုံꩻသွူနီပွုံႏ ဝင်ꩻမဉ်ႏယားကုဲင်နီဘဝနီအကျောင်ꩻ နီတန်ႏဖိုꩻမွိုင် နီအီႏမာꩻဒွုမ်နုဲင်းမုဲင်ꩻ နီဘဝတန်ႏဖိုꩻယို လုဲင်ႏစွဉ်ႏတွမ်ႏတဒင်္ဂတဆင်ႏတာႏ ထာꩻပျော်ႏခရာႏနဲ့ အီႏတန်ႏနေဟောင်း။ ဖုန်း၊ အင်တာနက်လောင်းကီယို အောဝ်ႏလိုꩻဟောဝ်လွုမ်ꩻတမွေးတောဝ်း၊ လိုꩻကုဲင်ဖုံႏအောဝ်ႏအာတန်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ လိုႏသေခါꩻငါႏသွူ။ ထီလိုꩻလွိုးတရေꩻ၊ ထီႏဝင်ꩻရွဉ်အာတဲ့ ယွုမ်းငါႏမွုန်း၊ ထောင်လွဉ်ꩻငါႏမွိုန်း ရွဉ်ဆချာ၊ အဆူႏနာႏဆချာ အကျိုꩻကုဲင်အာတန်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ လိုႏသေခါꩻငါႏစွုမ်ႏဖြာꩻဖြာꩻသွူ။
ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ နမ်းကိစ္စ၊ နမ်းဘဝတရိုꩻတောဝ်း၊ အစွိုꩻထာꩻမာꩻအကျောင်ꩻခရာႏတရိုꩻတောဝ်း၊ လမ်းကိုကိစ္စဖုံႏယိုတဲ့တရိုꩻတောဝ်း ဒင်ႏပျꩻနယ်ငါႏမွိုန်း၊ ကျွားတဲးဝါးနယ်ငါႏမွိုန်း မဲ့ꩻနီဘဝတန်ႏဖိုꩻဖုံႏယို ထဲ့သွုမ်ꩻထိုꩻဒါႏနောဝ်ꩻသွူ။
အထဲ့ရော့ꩻ ထာꩻရွောင်
ဝင်ꩻကဟဲ့ꩻဒါႏ ဓာတုဗေဒ အထဲ့ရော့ꩻထာꩻရှောင် ( အဉ်းကလစ်ဆျ်- Periodic table) (မန်း- ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား) ယင် အထဲ့ရော့ꩻ ထာꩻရွောင်ယို ထွာ ထာꩻရှောင်အှောန်ႏနယ် ဓာတုဖဲ့ꩻ ဒြတ်စင်ဖုံႏ။ ထာꩻယိုနောဝ်ꩻ အီအာ ဓာတုဗေဒ၊ ရူပဗေဒ တုမ်ႏ သိပ္ပပညာႏလောင်းလင်ကိုဖုံႏသှူ။ ဓာတုဗေဒ သင်္ကေတ တဗာႏရင်ꩻ သေငါꩻဝင်ꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻ။ ယိုနောဝ်ꩻ ထွာ ထာꩻသဲင်ꩻခွဲး ဥပဒေႏဂုဏ်ႏ၊ အစွန်ꩻသတ္တိ၊ ထာꩻစူꩻလှောန်ꩻ ( မန်း- ပုံသေနည်း) တဗာႏ၊ အဲတ်တမ် (atom) အဖြုံႏဆေ့ꩻအာ အှောန်သျရဲန်ႏခါꩻ ဓာတုဒြတ်စင် အစွန်ꩻဖုံႏသှူ။ ထာꩻရှောင်ယိုနောဝ်ꩻ ဖခါꩻလစ်ꩻခါႏ၊ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻ ဘလော့ခ် (blocks)။ ထာꩻရှောင်ရဲန်ႏဖုံႏနောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ ထာꩻထဲ့ရော့ꩻ (period)၊ အထွန်ႏဖုံႏ (columns) နောဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ အဗူႏ (group) ဖုံႏ။ အထွန်ႏဗှိုန်ပီဝင်ꩻကို ကအောဝ်ႏပါဒါႏ ဒြတ်စင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏအှောန်ႏနယ် ဓာတုဗေဒ ဝိသေသလက္ခဏာႏ ဗှိုန်ပီဝင်ꩻစား။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:သိပ္ပံ ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ
ဝေင်ꩻဝွါးခယ်မ
ဝေင်ꩻဝွါးခယ်မ (မန်း: ဝါးခယ်မမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Wakema) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မျောင်းမျခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဝွါးခယ်မကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင် ခြောင်ဖြယ်ထျꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻအဖျောက်
ဝေင်ꩻအဖျောက် (မန်း: အဖျောက်မြို့) (အဲင်းကလေတ်: Ahpyauk) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ရန်ႏတကွုန်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် တုဲက်စီးခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတုဲက်စီးကို ကပါဒါႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ထျꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻ အခဝ်တွို့ꩻထင်ꩻသွတ်ꩻ ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻထင်ꩻ ရန်ႏတကုင်ႏ-ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻ နယ်ႏကူထျꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ယာမွူး
ယာမွူး (မန်း: ဘိန်းပင်) ဖေင်ꩻမွူး နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဥယျာဉ်ႏခြံကို ကအဝ်ႏဒါႏ ကဝ်ႏမွူးတမျိုꩻဒျာႏတဲင် အမျိုꩻပေါင်ꩻ အဝ်ႏ(၅၀)ရပ်သွူ။ အကဝ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ လွောက်လွေꩻအခွိုꩻတဲင် အရောင်ႏ အဗွာ၊ တနျာႏ၊ ပန်းရောင်ႏ၊ တသီႏ၊ မောက်ꩻစောက်ꩻရောင်ႏ၊ ဆျာသွီႏရောင်ႏ စတဲင် အဝ်ႏအမျိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ထီႏဗာႏ အမွံအတုဲင် တကောင်ႏတငေါက်လ့ဖုံႏတောမ်ႏ အကဝ်ႏပဉ်ဗီႏဖုံႏတဲင် သꩻချံꩻသာႏပျောႏအီဗာႏနဝ်ꩻသွူ။
အရောင်ႏဆျာသွီႏရောင်ႏ ကအဝ်ႏတုဲင်ဒါႏ ယာမွူးဖုံႏနဝ်ꩻ သဘာဝအဝ်ႏဒေါ့ꩻလွဉ်ဒျာႏ ဂရိတ်ဗိတေင်ခမ်း ဗွူကလာꩻခြံဖုံႏကို တောမ်ႏ ဥရောပခမ်းထီဖုံႏကိုသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ လိုပ်ꩻလုဲင်းမာꩻခြံသားအတာႏ ထွာအီဒျာႏ ထာꩻအီႏနမ်ႏဖုံႏတဲင် ထွာဒျာႏ အနောက်အသျက်နဝ်ꩻသွူ။ ပထမကမ္ဘာႏစဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻတန်ကျာꩻ ဖလန်းဒါးနယ်ႏ စဲ့ꩻတလင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဆျာသွီႏရောင်ႏ ယာမွူးဖုံႏ သမ်းအဝ်ႏဒေါ့ꩻသော့ꩻတဲင် "ပေါ်ပီနီꩻ" ကဟဲ့ꩻဒါႏ ယာမွူးနီꩻအမိဉ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏပေါ်ႏပေါက်လွဉ်ဖိုနဝ်ꩻသွူ။ မိဉ်ႏဆို့ꩻခါꩻဗာႏသွူ တလဲင်ႏငါလဲ့ နေင်ႏငါတာႏ ဆို့ꩻထဲင်းခရာႏလိုꩻဒုမ် အဝ်ႏအခူꩻဟူႏကို အခိန်ႏဒေါ့ꩻမိဉ်ႏတွိုႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလွိုႏကာႏကာႏ ဒေါ့ꩻလွဉ်ယင်းဒျာႏသွူ။ အရောင်ႏတသီႏ ကတုဲင်ဒါႏ ယာမွူးဖုံႏနဝ်ꩻ သဘာဝအဝ်ႏဒေါ့ꩻလွဉ်ဒျာႏ ဗိတေင်ခမ်းထီ ကောင်ရွေꩻကောင်ဆောင်ႏ ဒေႏသကိုတဲင် အဝ်ႏကုဲင် အလင်တမျိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒေါ့ꩻဒျာႏ ပင်ႏလယ်ႏကူ ကမ်းခြေထျꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရုက္ခဗေဒ
ဝေင်ꩻနယ်ႏပခုက္ကူ
ဝေင်ꩻနယ်ႏပခုက္ကူ (မန်း: ပခုက္ကူမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Pakokku Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ပခုက္ကူခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻပခုက္ကူကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏကူ အခဝ်ကွောန်ႏတောမ်ႏ အခဝ်ကွောန်ႏနဝ်နဝ်ꩻ အဝ်ႏရောင်ꩻတောမ်ႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်၊ ဖဲ့ꩻတွို့ꩻနဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ယောခြောင် အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏစျိုန်ပျော်
ဝေင်ꩻနယ်ႏစျိုန်ပျော် (ကျုံပျော်မြို့နယ်) (Kyonpyaw Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် စျိုန်ပျော်ခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻစျိုန်ပျော်ကိုသွူ။ စျိုန်ပျော်ယို ကရီးခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻဒျာႏ ပတေင်ခရဲင်ႏကိုလဲ့ တယ်ႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ လွောင်ႏဗူႏလွေꩻသမ်းယင်း စျိုန်ပျော်ခရဲင်ႏတဲင် ယိုခါနဝ်ꩻ ထွာထိုꩻလဲဉ်း ခရဲင်ႏအရန်းနဝ်ꩻသွူ။
အံႏမီႏဒါႏမꩻထွာရဲင်ꩻအာႏ
"အီႏမီႏဒါႏမꩻ ထွာရဲင်ꩻအာႏ" လိုꩻသီးယိုနဝ်ꩻ အံႏဗာႏအာဟာႏရလွဉ်းလွဉ်းလဲ့ ကအံႏဒါႏ အဓိကထာꩻအံႏ စွုမ်ႏနီꩻနီꩻနဝ်ꩻ တခမ်းတွမ်ႏတခမ်း၊ လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻတွမ်ႏတမျိုꩻ တဗွိုန်တွိုင်ꩻတဝ်းတဝင်ꩻသွူ။ ကွယ်ႏတွော့ꩻ ကဲန်းအာအာ လိုꩻသီးအဓိကထာꩻအံႏနဝ်ꩻ ဒဲန်သွူ။ ဒဲန်ယိုနဝ်ꩻ အံႏစွုမ်ႏနီꩻနီꩻ၊ တနီꩻနီသိုမ်လဲင်ႏ၊ အံႏစွဉ်ႏတသက်လုမ်းလဲ့ ကွပ်အံႏငါႏဒဲဉ်တွော့ꩻ ထွာလွဉ်ဝွေႏဒနာႏရာႏဂါႏ၊ အမျိုꩻယို အမျိုꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ တဟွုန်ဖိုတဝ်း၊ တအဲန်ထဝ်းသွူ၊ ထာꩻအံႏလင်ယို မီႏအံႏသေႏသေႏနုဲင်းဒဲန်နဝ်ꩻ ထွာဒါႏရောႏဂါႏတစွိုးတမျိုꩻသွူ။ ထာꩻအံႏအလင်နဝ်ꩻ ကအီႏထွာအာႏ၊ ကအီႏထွာသွီႏယာႏနုဲင်းဒဲန်နဝ်ꩻ အဝ်ႏယင်းဒျာႏဒဲန်ခွိုꩻ၊ ဟူအမျိုꩻမျိုꩻ၊ ဗွူကလာꩻ၊ ပြောင်ႏ၊ သွီ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻလွုမ်ꩻသွူ။ လိုꩻတအံႏတဝ်းဒဲန်တွော့ꩻ ကအံႏဒါႏတခိုးအမျိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ တခိုးနဝ်ꩻ အဝ်ႏအွိုးဟူရိုꩻရိုꩻဖုံႏ၊ ဟူအဲန်၊ ဗွူကလာꩻဖုံႏ မာꩻထွာလွဉ်တခိုးကဲန်းအာအာသွူ။ လိုꩻတအံႏတဝ်းဒဲန်၊ အံႏတဝ်းတခိုးတွော့ꩻ ကအံႏဒါႏ သေင်ႏရောင်ꩻသေင်ႏရာႏခြေင်ခြေင်နဝ်ꩻ ခြေားတန်ဒျာႏသွူ။
လိုꩻသီးနမ်းကိုယို ကလိုႏအပ်ဒါႏ ဓာတ်အမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏယို မီႏတလိုမ်းကိုမ်ႏတဝ်းနဝ်ꩻ ရောႏဂါႏတမျိုꩻတဝ်းလဲ့တမျိုꩻ ထွာလွဉ်ဒါႏသွူ။ ဥပမာႏ- ဗီတာမင်ဓာတ်ကဆေ့ꩻဒါႏလိုꩻနဝ်ꩻ ပြွူတွမ်ႏတငါ အဝ်ႏဆွိုင်ꩻဟတ်၊ အဝ်ႏဆွိုင်ꩻတဉ်ႏတဝ်းတဝင်ꩻတဲင် ပြွူဖွော့ပြွူဆာခွိုꩻဒါႏ၊ ပြွူသွီႏခွိုꩻဒါႏ၊ သွီႏယာႏတရေꩻတဝ်း၊ သွီႏယာႏစိုႏတဝ်း၊ ဖြားယိုꩻဒါႏသွူ။ အံႏဒဲန်ကရိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဒဲန်ကိုကအဝ်ႏဒါႏ ဓာတ်မျိုꩻဖုံႏယို ဖေႏကလꩻအာအာနဝ်ꩻ ကဒွိုႏဒဲန်ယို အဝ်ႏလိုႏဒွိုႏအနယ်ꩻမဲန်ႏမဲန်ႏ၊ အဝ်ႏလိုႏဒွိုႏဒါႏဒါႏသွူ။ ဟူယို ဖေအထန်ႏတွမ်ႏဟူခူꩻအခါႏ ကအဝ်ႏဒါႏ အပီဗွို (အမြှေးပါး)နဝ်ꩻ ဘီဝန်းစတဲင် ဗီတာမင်ဓာတ်ဖုံႏပါအာတဲင် ကထောင်းခါလဲ့ မီႏထောင်းကြောင်း၊ ထွိုင်ႏအီႏဒွိုႏလဲ့ မီႏပသေကြောင်းငါႏ၊ ကဒွိုႏယိုသွော့အာထီတွော့ꩻ မီႏဆျာꩻထိုꩻဒဲန်ထီနဝ်ꩻ အာဟာႏရဓာတ် ယွမ်ꩻအာထိုꩻသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ဗွူယို ထောင်းနေးတဝ်းစက်တွော့ꩻ မီႏထောင်းနေးစူနဝ်ꩻ အာဟာႏရဓာတ်အဝ်ႏကုဲင်အာ၊ ထွိုင်ႏဒွိုႏလဲ့ ထာꩻအီႏထာꩻစျꩻ ဖေမဲ့ဖုံႏကစင်နဝ်ꩻ သော့ꩻထီတွော့ꩻ ကွယ်နေးတွမ်ႏစူငါ၊ တွမ်ႏစိမ်ႏနေးပုဲင်ႏ၊ ပေါႏထာꩻအီႏစျꩻကြောင်းလဲ့ လꩻလဲန်း၊ ကထွိုင်ႏဒွိုႏမွေးယိုလဲ့ သော့ꩻမဲန်ႏမဲန်ႏထီတွော့ꩻ ဒွိုႏသေ့ꩻနေး၊ ဆျာꩻထိုꩻပုဲင်ႏဒဲန်ထီႏ၊ မီႏမာꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ရိုꩻဗာႏဒွိုႏဒဲန်အနယ်ꩻမဲန်ႏ၊ ဒွိုႏဒါႏဒဲန်သွူ။ နုဲင်းယိုမီႏတမွေးတဝ်း ကပသေဟူယို ပေါႏအထီတထွူတဝ်း အဝ်ႏစိမ်ႏအဝ်ႏပသေတိက်ꩻတိက်ꩻလဲ့နဝ်ꩻ၊ သော့ꩻအာထီတွော့ꩻ ကဆျာꩻထိုꩻဒဲန်ထီလဲ့နဝ်ꩻ အနယ်ꩻတမွေးတဝ်း၊ မာႏမွေးငါႏထာꩻသွူ။
လိုꩻသီးယို နီနမ်းကို ကလိုႏအပ်ဒါႏ ဓာတ်အမျိုꩻမျိုꩻယို ဖေႏကစွုမ်ႏ၊ ဖေႏကလိုမ်းကိုမ်ႏနဝ်ꩻ ဒဲန်ယိုလဲ့ ကတဲမ်းနယ်ဒါႏ ဒွိုႏနယ်ꩻအတွိုင်ꩻ အဝ်ႏလိုႏဒွိုႏအနယ်ꩻမဲန်ႏမဲန်ႏ၊ ဟန်ႏအိုလဲ့ အံႏပဉ်စွိုꩻ ပဉ်မျိုꩻငါႏပုဲင်ႏထာꩻ၊ ဟန်ႏအိုသဉ် ဟန်ႏအိုလာႏယိုလဲ့ အဒီႏအရာႏ အလာႏအစော့ꩻအမျိုꩻမျိုꩻ ဖေႏကပါစွုမ်ႏ၊ ထပေႏဆျာယာႏ ဟန်ႏအိုတနျာႏ စတဲင်အယာႏမျိုꩻယိုလဲ့ တနီꩻတစိꩻစိꩻ အဝ်ႏလိုႏအံႏပါ၊ အယာႏမျိုꩻယို မီႏတအံႏနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ အယာႏကိုကပါဒါႏ ပရိုတိန်းဓာတ်နဝ်ꩻ ဗာႏခူꩻအမျိုꩻမျိုꩻကိုတဲ့ အဝ်ႏပါအာဒျာႏနေနေတဲင် အဝ်ႏလိုႏအံႏအာအာလုဲင်ႏ ဗာႏခူꩻဖုံႏသွူ။ ကဒွိုႏအံႏဒါႏ ဟန်ႏအိုသဉ်ဟန်ႏအိုလာႏယိုတဲ့ ခြွူည ခြွူပဲစ်ꩻလွဉ်ꩻငါႏပုဲင်ႏ၊ ပေါႏမဉ်ဆိုꩻ အံႏအွီႏလဲ့ မဲဉ်ႏထွူခန်း၊ မဉ်ႏခြွူညလွဉ်ꩻငါႏနဝ်ꩻ အာဟာႏရဓာတ်ဖုံႏ ယွမ်ꩻထိုꩻအာသွူ။ ဒွိုႏတလဲင်ႏ အံႏကတလို့တဝ်း ဒဲန်ဟန်ႏအိုဖုံႏယိုတဲ့ မာꩻလိုမ်ꩻချာထွူမꩻ အံႏခွုန်ꩻနဝ်ꩻဟဝ်သွူ။ မဲန်ႏမဲန်ႏနဝ်ꩻ လဲင်ႏလွော်လဲင်ႏနန်း အံႏလို့လို့ထွူနဝ်ꩻ ဒွိုႏတသာသာ အံႏလိုမ်ꩻလိုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဟဝ်သွတ်ꩻသွူ။ လိုꩻသီးယိုနဝ်ꩻ နမ်းဖေႏကတန်ပြွူႏလဲ့နဝ်ꩻ၊ အာႏရဲင်ꩻဖေႏကဗွေလဲ့နဝ်ꩻ၊ ရောႏဂါႏဖေႏကကင်ꩻလဲ့နဝ်ꩻ အထျꩻအဝ်ႏထာꩻအံႏတဲင် ကအံႏထာꩻယို အဝ်ႏလိုႏသေအမျိုꩻ၊ အဝ်ႏလိုႏလွိုက်အံႏဒါႏ၊ အဝ်ႏလိုႏသေနာႏ အာဟာႏရတန်ႏဖိုꩻသွူ။
ကမ္ဘာႏလောင်းယို ဝင်ꩻနမ်းကပြွူႏတန်ထို၊ ဝင်ꩻခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻကဟဝ်၊ ဝင်ꩻသက်ကဆွာꩻဗာႏနဝ်ꩻ ကွပ်ပွိုးဝင်ꩻအံႏထာꩻဒါႏ၊ ဝင်ꩻသေအမျိုꩻ၊ ဝင်ꩻသေအာဟာႏရတန်ႏဖိုꩻဒျာႏသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏထာꩻအံႏတဲင် အကျိုꩻဖေႏကအာနဝ်ꩻ စဉ်ꩻစာꩻဝွေႏဖန်ႏ ချင်းအံႏဒျာႏသွော့ဝင်ꩻအကျောင်ꩻ တဲမ်းခြုဲင်းနယ်ဗာႏနုဲင်းယိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ခမ်းသားခြွိုင်ႏသန်ꩻတာႏ
ဝေင်ꩻယေစီ
ဝေင်ꩻယေစီ (မန်း: ရေကြည်မြို့) (အဲင်းကလေတ်: Yekyi) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် စျိုန်ပျော်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏယေစီကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ယေစီနယ်ႏနဝ်ꩻ လိုပ်မာꩻအာဒျာႏလုဲင်းတဲင် ဗွူဟူထန်ႏအာဒါႏ ရပ်တရပ်ဒျာႏသွူ။ စျောင်းကုံးယို ကရီးခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻဒျာႏ ပတေင်ခရဲင်ႏကိုလဲ့ တယ်ႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ လွောင်ႏဗူႏလွေꩻသမ်းယင်း စျိုန်ပျော်ခရဲင်ႏတဲင် ယိုခါနဝ်ꩻ ပါသော့ꩻလဲဉ်း စျိုန်ပျော်ခရဲင်ႏကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
နာသာ
နာသာ ကဟဲ့ꩻဒါႏ စွိုးခွိုꩻ အာကာသတောမ်ႏတလီꩻခြောင်ꩻ အွဉ်ငါဌာႏန (National Aeronautics and Space Administration, NASA) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်း အာကာသစီႏမံႏကိန်ꩻထာꩻမာꩻတန်အတာႏ တာႏဝွန်ႏကအဝ်ႏဒါႏ အစိုႏရပဲင်ႏ ဌာႏနတဗာႏဒျာႏသွူ။ နာသာယို ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၅၈ ဗာႏ လာဇွန်လုဲင် ၂၉ နီꩻကို ကအွောန်ႏထွာဒါႏအတီႏ စွိုးခွိုꩻ အာကာသတောမ်ႏ တလီꩻခြောင်ꩻ(လေကြောင်း)ဆဲင်ႏရာႏ ဥပဒေႏအလꩻ တယ်ႏထောင်ႏခါꩻဒျာႏတဲင်တွော့ꩻ သော့ꩻလုဲင်ႏထိုꩻဖေႏ အစွိုꩻအရီး တလီꩻခြောင်ꩻဆဲင်ႏရာꩻ စွိုးခွိုꩻဖေႏကျံႏဉာဏ်ႏ ကောႏမတီႏအစွိုꩻ ခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻသွူ။ ခွုမ်မာꩻစလွေꩻဒျာႏ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၅၈ ဗာႏ လာအောက်တိုဗာ ၁ နီꩻတဲင် တယ်ႏအခိန်ႏနဝ်ꩻခါကာႏ အဝ်ႏခွုမ်မာꩻဖောႏလွေꩻလဲဉ်း လွူꩻထွား အာကာသ ထောင်ထွားရေꩻ ထာꩻမာꩻတန်စီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏသွူ။ ကထင်ႏလွေꩻဒါႏ လာကမ္ဘာႏထျ့ꩻ အပိုလိုစီႏမံႏကိန်ꩻ၊ ခမ်းစွုမ်ႏနုဲင်ငံတကာ အာကာသစခန်ꩻ စတဲင်စီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏ ပါနဝ်ꩻသွူ။
နာသာနဝ်ꩻ ဆဲင်ႏတောမ်ႏ အာကာသခရာႏ ပရိုဂရမ်ဖုံႏတကာႏတဝ်း အဝ်ႏဆဲင်ႏလွေꩻပါ စဲ့ꩻရေꩻတောမ်ႏ စဲ့ꩻရေꩻတမွေးတဝ်းဒါႏ တလီꩻခြောင်ꩻ(လေကြောင်း) တောမ်ႏ အာကာသဆဲင်ႏရာꩻ သုတေသန၊ အတာႏဆွာꩻ သုတေသန ထာꩻမာꩻတန်ဖုံႏသွူ။ နာသာနဝ်ꩻ အဓိကအဝ်ႏရေႏမိုးလွေꩻဒျာႏ အဝ်ႏသိပ္ပံပညာႏ ဖေႏကသေနာႏ‌ထောင်ထွားနွောင်ꩻစဲင်းထဲင်း ကမ္ဘာႏဟံႏ အခရာႏတောမ်ႏ ထွူတကာႏတဝ်း ဖေႏကမာꩻထင်ႏထိုဖေႏနွောင်ꩻပါထဲင်းထဲင်း ဒါရိုက်ထရိတ်သီး ဟီလီယိုရူပဗေဒ သုတေသန ပရိုဂရမ် သိပ္ပံစီႏမံႏကိန်ꩻဖုံႏသွူ။ တောမ်ႏအရန်းထိုရိုဗော့(စက်ရုက်)တွော့ꩻ ထောင်ထွားစောႏတနာႏပါ မွူးအစွိုꩻအဗူႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ရုက်တခြိုꩻဖုံႏ နုဲင်းဒါႏ နျူးဟော်ရီသိုန်(New Horizons)ဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏပါနေနေသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏဖာပွန်
ဝေင်ꩻနယ်ႏဖာပွန် (အိန်းကလေတ်: Hpapun Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏ၊ ဖာပွန်ခရဲင်ႏကိုနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻဖာပွန် ကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖာပွန်ကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻဖာပွန် တောမ်ႏ ဝေင်ꩻကမမောင်းဖုံႏ အဝ်ႏနီဝေင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖာပွန်ယို ကရီးခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻညီꩻဒျာႏ ဖအံခရဲင်ႏကိုသွူ။ တွိုႏခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၁ ဗာႏကိုနဝ်ꩻ ဖွဲ့ဗူႏတသာလွေꩻယင်း ဖာပွန်ခရဲင်ႏ အနေႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻအေင်မဲး
ဝေင်ꩻအေင်မဲး (မန်း: အိမ်မဲမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Einme) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မျောင်းမျခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏအေင်မဲးကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်မြစ်ဝကျွန်းပေါ်လောင်းသွူ။
အံႏရော်ꩻဝင်ꩻတဒါႏတဝ်း
"အံႏရောꩻဝင်ꩻတဒါႏတဝ်း ထာꩻအံႏမျိုꩻဖုံႏ"
နီလိုꩻသီး ကအံႏဒါႏထာꩻအံႏယိုနဝ်ꩻ တတဲ့ꩻတဝ်းတွော့ꩻ အံႏရော်ꩻတဝင်ꩻမꩻတမွေးတဝ်း၊ အံႏဒျာႏတစွိုးတမျိုꩻချင်ႏလဲ့ တတဲ့ꩻတဝ်ႏနီသွီႏ၊ တတဲ့ꩻတဝ်းတွမ်ႏနီရောႏဂါႏလီꩻတွော့ꩻ ထွာဒါႏတစွိုးတမျိုꩻလဲ့ အဝ်ႏသွူ။ ထာꩻအံႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ မီႏအံႏဆေ့ꩻဆေ့ꩻ၊ မီႏအံႏတန်ႏတန်ႏနဝ်ꩻ ထွာတဝ်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻလဲ့ မီႏအံႏအာလွဉ်ꩻငါႏ တလဲင်ႏချင်ꩻ၊ မီႏအံႏခွိုꩻအံႏဒွို့ꩻငါႏနဝ်ꩻ ထွာဒါႏတစွိုးစွိုးတမျိုꩻမျိုꩻ၊ မာꩻဒုက္ခဒါႏလိုꩻ၊ ထွာဒါႏအသက်အန္တရာယ်ႏလဲ့ အဝ်ႏသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ထာꩻအံႏသီးမျိုꩻယိုနဝ်ꩻ ဝင်ꩻလွူးခြေင်နေးခန်းလဲ့ အဝ်ႏလိုႏအံႏကြွို့ꩻတဝ်း၊ ဖြောင်းအွီႏတွိုင်ꩻလဲ့ အဝ်ႏလိုႏအံႏအာငါႏတဝ်း၊ ချင်းဒျာႏနီနမ်း၊ ချင်းဒျာႏနီဟို့ꩻ၊ ချင်းဒျာႏ နီရောႏဂါႏနဝ်ꩻ ဟဝ်သွူ။ အံႏထာꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတယဝ်း အံႏတစွိုးတမျိုꩻချင်ႏဒျာႏလဲ့နဝ်ꩻ၊ အံႏရော်ꩻတဝင်ꩻလဲ့နဝ်ꩻ အံႏထွူတွော့ꩻ သꩻမီႏတဟဝ်တဝ်း၊ မီႏခံႏစာꩻဗာႏ လက္ခဏာႏထူꩻချာꩻ တစွိုးတမျိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏအံႏချာမွိုင်မွိုင် တသီႏဖြေႏ၊ တသီႏမာႏဆာႏ တစွိုးတမျိုꩻသွူ။ အလွိုးမီႏတသက်သာႏတဝ်း၊ အလွိုးမီႏ တထူꩻချာတဝ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏလွေꩻထေ့မွိုင်မွိုင်ဆရာႏ၊ အဝ်ႏလိုႏလွေꩻမွိုင်မွိုင် တသီႏခန်ꩻ တသီႏယုံႏသွူ။ ငါယိုနဝ်ꩻ တဲမ်းနယ်လွေꩻဗာႏ အံႏရော်ꩻတဝင်ꩻကတလꩻတဝ်း ထာꩻအံႏမျိုꩻဖုံႏသွူ။ အံႏညီꩻအံႏသွိုတဝင်ꩻ တလꩻတဝ်း ထာꩻအံႏမျိုꩻနုဲင်းယိုဖုံႏနဝ်ꩻ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ အီႏတနောက်ꩻ အီႏအံႏညီꩻဗာႏတဝင်ꩻနဝ်ꩻ တယိုꩻတဝ်း၊ တနောက်ꩻကြွို့ꩻတဝ်းလဲ့ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ တနောက်ꩻဒါႏဒျာႏသွူ။ ကကုဲင်းတနောက်ꩻဒါႏ တဝင်ꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏမတ်တောင်ꩻတောင်ꩻခါꩻသွူ။ လိတ်စောင်ႏကိုပါလဲ့နဝ်ꩻ၊ ပါတဝ်းလဲ့နဝ်ꩻ အံႏညီꩻတဝင်ꩻတွော့ꩻ မီႏထွာလွဉ်တစွိုးစွိုး တမျိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏခြုဲင်းနယ်ဝင်ꩻ၊ အဝ်ႏလိုႏတဲမ်းသော့ꩻ လိတ်စောင်ႏကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ခမ်းသားခြွိုင်ႏသန်ꩻတာႏ
ဝေင်ꩻဗိုကလေး
ဝေင်ꩻဗိုကလေး (မန်း: ဘိုကလေးမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Bogale) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဖျာပုံခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဗိုကလေးကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၅၃ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၂၃,၂၁၁ ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
အဓိဋ္ဌာနပါႏရမီႏ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဟို့ꩻထိုꩻဓာတ်ကုဲင်
ဟို့ꩻထိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ထိုꩻပုံႏထိုꩻနယ်ꩻ အဝ်ႏအမျိုꩻမျိုꩻ၊ အကျောင်ꩻတရာꩻ အဝ်ႏအမျိုꩻမျိုꩻ၊ ဟို့ꩻထိုꩻလုံးဖြော့ꩻခရာႏနဝ်ꩻ တဲမ်းခေါ်ခေါ်လဲန်း ရွမ်ဖြုဲင်ꩻတပုတ်တဲင် ယိုနဝ်ꩻ အီႏတဲမ်းနယ်လုဲင်ႏ ဟို့ꩻဓာတ်ဓာတ်ကုဲင်ရောႏဂါႏအကျောင်ꩻသွူ။ ဟို့ꩻထိုꩻဓာတ်ကုဲင်လဲ့နဝ်ꩻ၊ ဟို့ꩻထိုꩻလုံးဖြော့ꩻလဲ့နဝ်ꩻ၊ ဟို့ꩻထိုꩻရိုꩻရိုꩻလဲ့နဝ်ꩻ မူလအကျောင်ꩻတရာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဓာတ်မေႏအာႏပေႏ၊ ဆာႏတကေႏတဝ်းတဲင် ကဲန်းအာအာနဝ်ꩻ ထွာခမ်းခါ၊ ဒဲန်ရုတ်ꩻ ဒဲန်စေတ်ꩻလာဖုံႏသွူ။ ခမ်းခါယိုနဝ်ꩻ လိုꩻသီးဓာတ်မေႏ အာႏပေႏသွူတကာႏတဝ်း ဟို့ꩻကထိုꩻအီဒါႏ မောက်ကြင်ꩻ၊ တခေါ့ꩻ-စတဲင် သေင်ႏရောင်ꩻသေင်ႏရာႏဖုံႏနဝ်ꩻလဲ့ လွိုင်ႏအာခမ်းခါတွော့ꩻ ကွပ်အံႏအာ အံႏမာႏသေင်ႏရာႏ ဆာႏတကေႏတဝ်းမျိုꩻဖုံႏတွော့ꩻ ထွာလွေꩻဟို့ꩻရောႏဂါႏနဝ်ꩻ ကဲန်းအာအာသွူ။
ခမ်းခါနဝ်ꩻ ဓာတ်မေႏအာႏပေႏလာတဲင် ပေါႏလွေꩻအံႏအာ အဆာႏတကေႏတဝ်းမျိုꩻနဝ်ꩻ ကုဲင်းထွာဒါႏဟို့ꩻရောႏဂါႏအမျိုꩻမျိုꩻသွူ။ ဟို့ꩻရောႏဂါႏအမျိုꩻမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ဟို့ꩻဓာတ်ကုဲင်၊ ဟို့ꩻထိုꩻလုံးဖြော့ꩻ၊ ဟို့ꩻထိုꩻရိုꩻရိုꩻ၊ ဟို့ꩻဗွေဟို့ꩻတအွောင်ႏ၊ ဟို့ꩻခြေ့-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ လိုꩻသီးဓာတ်မေႏ အာႏပေႏခိန်ႏနဝ်ꩻ မီႏလွေꩻအံႏမာႏ၊ မီႏလွေꩻအံႏအာ အာဟာႏရ အဆာႏတကေႏတဝ်းမျိုꩻဖုံႏ၊ ဒဲန်ခွꩻ ဟန်ႏအိုခွꩻ၊ ဒဲန်ဆော့ဟန်ႏအိုဆော့ဖုံႏ၊ သေင်ႏရာႏကမိဉ်လွဉ်ꩻထာꩻဖုံႏ၊ ဖေ့ထူꩻကဟိုမ်ဒါႏ ထာꩻအံႏမျိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ကုဲင်းထွာဒါႏ ဟို့ꩻရောႏဂါႏသွူ။ ဟို့ꩻထိုꩻဓာတ်ကုဲင်ကရိုꩻယိုနဝ်ꩻ ဟို့ꩻလွေꩻခွိုꩻ၊ ဟို့ꩻလွေꩻအထီ၊ ဟို့ꩻလွေꩻပဲစ်ꩻ၊ ဟို့ꩻကလွေꩻနဝ်ꩻ အဗို့ꩻကုဲင်းပါ၊ ယလဲင်ႏလဲင်ႏ သꩻတကုဲင် မဲန်အော့ꩻပါထာꩻ၊ အံႏထာꩻလဲ့ တအွီႏငါႏတဝ်း၊ အံႏထွူလဲ့ ဆာႏတကေႏတဝ်းတဲင် အုံထာꩻတဟဝ်ငါႏတဝ်း-စတဲင် လက္ခဏာႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဟို့ꩻထိုꩻဓာတ်ကုဲင်ရောႏဂါႏသွူ။ ဟို့ꩻလွေꩻယွဲး လိုꩻပဲစ်ꩻလွေꩻအထီ လဲင်ႏစိꩻစိꩻ တမွေးတဝ်းတွော့ꩻ ကလွေꩻထီ လွေꩻအာဒါႏပိဉ်လဲင်ႏလဲင်ႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဟို့ꩻထိုꩻရိုꩻရိုꩻသွူ။ ဟို့ꩻထိုꩻရိုꩻရိုꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻတဲ့ အကျောင်ꩻမာꩻထွာ ဓာတ်မေႏအာႏပေႏ ဆာႏတကေႏတဝ်းနေနေတဲင် တွမ်ႏဟို့ꩻထိုꩻဓာတ်ကုဲင်နဝ်ꩻ တပွိုင်းကွာႏငါႏတဝ်း၊ တသီႏလဲ့ ဗွိုန်ဒျာႏတဝင်ꩻ ကဲန်းအာအာသွူ။ ခမ်းခါ ဓာတ်မေႏအာႏပေႏခိန်ႏယိုနဝ်ꩻ ကတဲမ်းနယ်ဒါႏအတွိုင်ꩻ ကုဲင်းထွာဒါႏ ဟို့ꩻရောႏဂါႏတဲင် ချင်းအုံချင်းအဝ်ႏ၊ ချင်းအံႏချင်းအွꩻဗာႏသွူ။ ထာꩻအံႏဆာႏနန်ꩻကေႏမျိုꩻ၊ သေင်ႏရာႏမိဉ်လွဉ်ꩻထာꩻ၊ ဒဲန်ဆော့ဟန်ႏအိုဆော့ဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏအံႏတဝ်းသွူ။ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏဟို့ꩻတဲင် မီႏသေနာႏသွူ တစွိုးစွိုး တမျိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏအံႏမွိုင်မွိုင် တသီႏဆာႏကေႏ၊ တသီႏအရသာႏလိုမ်ꩻဗွောင်ဖုံႏသွူ။
မိဉ်ႏထွာ မိဉ်ႏမော့ꩻဒါႏ ဟို့ꩻထိုꩻဓာတ်ကုဲင်၊ ဟို့ꩻထိုꩻရိုꩻရိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ကသုံꩻကအွꩻဒါႏ ထီယိုလဲ့ အဝ်ႏလိုႏအွꩻတဝ်း ထီတသဉ်၊ အဝ်ႏလိုႏအွꩻဒါႏ ထီလိုမ်ꩻခွꩻ (ထီမိဉ်)ဖုံႏသွူ။ ထာꩻအံႏထာꩻအွꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏလိုႏဒို့ꩻဟဝ်ဟဝ်၊ အဝ်ႏလိုႏအံႏကြောင်းကြောင်း၊ အဝ်ႏလိုႏအံႏလိုမ်ꩻလိုမ်ꩻသွူ။ ထာꩻအံႏတစွိုးစွိုး တမျိုꩻမျိုꩻယို အံႏအွီႏတွိုင်ꩻလဲ့ အဝ်ႏလိုႏအံႏအာငါႏတဝ်း၊ ချင်းနီဟို့ꩻ၊ ချင်းနီဓာတ်မေႏအာႏတဲင် အဝ်ႏလိုႏချင်းအံႏချင်းအွꩻသွူ။ မီႏထွာလဲန်းသွူ ဟို့ꩻရောႏဂါႏတမျိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ ပျုစုလိုမ်ꩻလာꩻချာဗာႏ အနယ်ꩻနုဲင်းဆꩻလဖုံႏယိုအတွိုင်ꩻသွူ။
ဟို့ꩻထိုꩻရောႏဂါႏ တသီႏနယ်ꩻဖုံႏ
တသီႏဟို့ꩻပိတ်အလင်နဝ်ꩻ ဟို့ꩻပိတ်သွူလဲ့ သꩻဟဝ်တဝ်း၊ ဟို့ꩻဗွေ၊ ဟို့ꩻတချဒါႏ၊ အော့ꩻဒါႏ၊ ဖြောင်းအွီႏတဝ်း၊ ထွာဒါႏနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ တခေါ့ꩻမောင်ꩻပိုမ်ယိုနဝ်ꩻ ထွာတဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ၊ တလိꩻလွေꩻဒျာႏ၊ ဟို့ꩻတခြင်ဒျာႏ၊ ဖြောင်းအွီႏဒျာႏရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ တခေါ့ꩻစော့ꩻနဝ်ꩻ သွတ်ꩻဗာႏနေး၊ မောက်ကြဲင်ႏစော့ꩻနဝ်ꩻ သွတ်ꩻခရာႏလိုႏတဝ်းသွူ။ ကကြူးနဝ်ꩻ သော့ꩻပုဲင်ႏဒွုမ်ခဲန်ႏမꩻဟဝ်သွူ။ ဆျာယာႏယို ငိုးမိဉ်သွူတွော့ꩻ သွယ်ꩻဗွိုဗွို ကြူးတွမ်ႏပခေါ် ဖက်ꩻဗိုႏ ခုံꩻဆျာႏ စောက်ꩻသွီထီနဝ်ꩻလဲ့ ဟို့ꩻယွုတ်ꩻထွာအာႏနေနေသွူ။ ဓာတ်ဆားဖျောႏနယ်ꩻနဝ်ꩻ ထီလိုမ်ꩻခွꩻ ၂-ပလဲင်ꩻတန်၊ တသာႏဆိုမ်နဝ်ꩻ စေားနေင်းထီနွိုး တထာဝ၊ တသာႏသိကျာꩻနဝ်ꩻ စေားအံႏဟန်ႏအို (၈)စေား၊ သော်တာအံႏ စေားနေင်းထီနွိုး တထာဝ၊ ယို (၄)မျိုꩻ ဖျောႏရော်ꩻတဝင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဓာတ်ဆားထီတဲင် အွꩻလို့လို့ဖေႏဗာႏ တနီꩻချင်ႏသွူ။ တသာႏသိကျာꩻ မီႏအဲန်ထဝ်းနဝ်ꩻ သော့ꩻလုဲင်ႏတောင်းလျက်ꩻထန်ꩻ (၈)လုံꩻလဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။
ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻ အမော့ꩻအကျုံႏ(၇)
နဝ်ꩻတွော့ꩻ တွိုႏလွေꩻဒဲဉ်စေစ်ꩻလောင်း (၁၃)နီꩻနဝ်ꩻ ကိစ္စအွိုးတောင်ႏကီꩻအဝ်ႏတဲင် အဝ်ႏကျောင်ꩻလဲင်းခါႏ ထန်ႏလင်ꩻခန်း နမ်းခုတ်သွူ။ အခိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဟိုပုံꩻမုဲင်းကောင်ကာꩻတဖူꩻဖဲ့ꩻထင်ꩻ မောက္ကထဝ်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ တဟဝ်တဝ်းဒွိုန်း၊ ကာꩻလွေꩻသဲင်ꩻ တအဲန်ထဝ်းတွော့ꩻ လွေꩻသဲင်ꩻခင်ႏအာဒျာႏဖဲ့ꩻနမ်းခုတ်သွူ။ အနီꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ မွူးလွဲꩻ ၄-နားရီႏရပ် တွိုႏလင်ꩻခန်း နမ်းခုတ်တွော့ꩻ လင်ꩻချꩻခန်း စင်ꩻဖါကမ္မာႏဝီꩻ+စင်ꩻမွိုးလွိုလံးသွူ။ စင်ꩻဖါကမ္မာႏဝီꩻယိုနဝ်ꩻ လိုꩻဇာႏတိပင်ကလာꩻဒျာႏ၊ ဗော့ꩻဖူးဗော့ꩻဝေးဒျာႏသွူ။ အုံစင်ꩻဖါကမ္မာႏဝီလံး ထွိုင်ႏလꩻတနားရီႏလွိုလွိုနဝ်ꩻ သေနာႏဖျင်ခန်း ဟို့ꩻခြေ့ပအွုမ်နုဲင်းပွိုင်းနီꩻအတွိုင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ သေနာႏလဲ့ သံးထွာလိုꩻကျောင်ꩻ၊ သံးမာꩻထဉ်ႏဒျာႏဝင်ꩻတဲင် အီႏကွီအံႏသော့ꩻ တစွိုစွိုးလဲ့ တမွေးတဝ်းတွော့ꩻ အဝ်ႏခံႏဗော့ꩻဒျာႏတေ့ꩻတေ့ꩻသွူ။ ခံႏလဲ့ ကွဲးအုံအုံ ကွဲဟဝ်ဟဝ်သဲင်ꩻ တမွေးတဝ်း၊ ကွဲးညကွဲးခြေ့သန်သန်တောတွော့ꩻ လွေꩻနွိုင်ႏနွိုင်ႏ၊ လွေꩻတကောင်ႏကောင်ႏ၊ လွေꩻဖြေꩻအံႏခန်း တသီႏစင်ꩻဖါလွန်း+စင်ꩻမွိုးမငယ်သီးဆဲင်ႏ အွိုးကလာꩻတဖူꩻတန်ထျꩻတွို့ꩻနဝ်ꩻသွူ။
ထွိုင်ႏလွေꩻတထွူးဗာႏနဝ်ꩻ ယိန်းခြေ့သန်သန်တဲင် ရင်းအီႏတတွိုႏလꩻဒွုမ်ဆဲင်ႏသွူ။ ထွိုင်ႏတွိုႏဆဲင်ႏနဝ်ꩻ အုံထွိုင်ႏနေးဒါႏဒွုမ်၊ ဗေင်ႏဗာႏစွဉ်ႏ တလဲင်ႏချင်ꩻသွူ။ စင်ꩻဖါလွန်းသီးလဲ့ ထေဖေႏခန်း တသီႏတလီꩻဟို့ꩻခြေ့၊ တသီႏအစာအိမ်ဖုံႏသွူ။ တသီႏအစာအိမ် ကိမ်ꩻရုဲင်ꩻရုတ်၊ တသီႏခယ်ႏ "ပို့ကျံကျွေ့"စတဲင် တသီႏဖုံႏယို ၁၅-မိနေစ်၊ မိနေစ် ၂၀-တလဲင်ႏ အံႏသော့ꩻလဲ့ အခြေ့တသက်သာႏတဝ်းသွူ။ ကွဲးညညနဝ်ꩻ ခြေ့လွဉ်ꩻငါႏတဲင် တသိုꩻသျဉ်ထန်ႏတွော့ꩻ သင်္ကန်ꩻသဲင်ꩻစဝ်ႏနေးစွဉ်ႏသွူ။ အဟာနဝ်ꩻနဝ်ꩻ သဲင်ꩻချာစင်ꩻဖါကမ္မာႏဝီꩻလံး ဒါႏဒွုမ်တွော့ꩻ ကိန်ꩻတငါဗာႏစွဉ်ႏ စင်ꩻဖါလွန်းလံးသွူ။ အွဉ်ႏလွေꩻဟဲ့ꩻချာ စင်ꩻဖါကမ္မာႏဝီꩻတဲင် စင်ꩻဖါကမ္မာႏဝီꩻလဲ့ လွဉ်ဗေင်ႏပွေါးဗာႏစွဉ်ႏ စင်ꩻဖါလွန်းလံးကိုသွူ။ မွူးထွိုင်ႏကွိုꩻနာꩻခန်းမꩻ အခြေ့ဟံးသက်သာႏတွော့ꩻ ဗေင်ႏလꩻခန်း၊ မဲ့ဗေင်ႏခန်း ဆေ့ꩻဆေ့ꩻသွူ။ နုဲင်းမွူးရဝ်ꩻနီꩻနဝ်ꩻ သံးတနꩻဆေꩻနီꩻတဲင် ပေါႏထာꩻလေပသာႏသာႏလဲ့ သဲင်ꩻချာယွယွခန်း စင်ꩻဖါကမ္မာႏဝီꩻလံးသွူ။ အခြေ့နဝ်ꩻ သက်သာႏနေးလွုမ်ꩻ တဟဝ်လွစ်တဝ်းတဲင် စင်ꩻဖါကမ္မာႏဝီꩻလွေꩻဟဲ့ꩻဖေႏဆရာႏ ခွန်ရဲမောင် (ထွက်ဝိနယ)တွော့ꩻ ဆဲ့ꩻဗာႏနေးတသီႏသွူ။ မွူးရဝ်ꩻခိုႏတဗာႏ၊ မွူးယာခိုႏတဗာႏ၊ မွူးဟာထာꩻခေ့ꩻစနဝ်ꩻတဗာႏ၊ ဒဲဉ်စေစ်ꩻမားနီꩻနဝ်ꩻ ဆရာႏခွန်ရဲမောင် ဆဲ့ꩻဖေႏတသီႏသိုမ်ဗာႏလဲ့ တဟဝ်လွစ်တဝ်း၊ အုံလꩻအဝ်ႏလꩻ၊ ခံႏဒါႏနေးလွုမ်ꩻတဲင် ဆရာႏခွန်ရဲမောင် ဖေႏကျံႏဉာဏ်ႏအလꩻ ဝါႏဆိုႏဆန်ꩻတနီꩻနဝ်ꩻ ထင်ႏခန်းဒျာႏ စဝ်းစံထွန်းတသီႏယွုံႏ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻကိုသွူ။
တွိုႏတသီႏယွုံႏ "ပြင်ပလူနာဌာန"နဝ်ꩻ ဆရာႏဝွန်ႏစဲစ်ဆေꩻထွားသွူထာꩻဆာ၊ နာႏထွားနားကြပ်ဖုံႏတွော့ꩻ တွမ်ႏစူနုံစိထွားခန်း ခွန်ကုဝေဟို့ꩻသွူ။ ထွူနဝ်ꩻ ဆရာႏဝွန်ႏ "အရှင်ဘုရား ဗိုက်ဖောင်းပြီးတော့ တအားတင်းနေတယ်၊ အရှင်ဘုရား အစာအိမ်ပေါက်သွားပြီထင်တယ်၊ ဆေးရုံတက်လိုက်ပါ"ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ တခြိုꩻထာꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ တပါတဝ်းလဲ့ ထင်းခန်းဒျာႏ တသီႏယွုံႏသွူ။ ထွိုင်ႏလꩻသွူ ခင်ႏလံးနဝ်ꩻ ကပါထင်ႏဒါႏသွꩻ ဗွေႏခေမိဿရနဝ်ꩻ အုံရွသွꩻ ၂-နားရီႏရပ်လွုမ်ꩻတဲင် သဲင်ꩻထူႏခန်းဒျာႏ ကလိုႏအပ်ဒါႏ တခြိုꩻအွိုးကျောင်ꩻတန်သွူ။ ဗွေႏခေမိဿရ ကသဲင်ꩻထူႏဒါႏ တခြိုꩻကျောင်ꩻတန်နဝ်ꩻ ထာꩻခေ့ꩻသွူလဲ့ တဖျော်ချာတဝ်း၊ သဲင်ꩻကိန်ꩻတငါဒျာႏကျောင်ꩻတန်တဲင်တွော့ꩻ အဟာနဝ်ꩻနဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏဆေးရုံသား ကဖေႏဒါႏ အဒို့ꩻအဒါတဲင်တွော့ꩻ ခွန်ကုဝေ အုံဗာႏဒျာႏတပါꩻပါꩻသွူ။ ကထင်ႏတသီႏယွုံႏနဝ်ꩻ တဲႏမွူးရဝ်ꩻခိုႏ နားရီတဆီနဝ်ꩻကာႏ ဗꩻတွိုႏလွေꩻ ထာꩻခေ့ꩻနားရီႏတဆီနဝ်ꩻ တသီႏယွုံႏသား မာꩻဖေႏတဝ်းနုဲင်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ၊ ဆရာႏဝွန်ႏလဲ့ တလွဉ်ထွားတဝ်းတဖြာꩻဖြာꩻသွူ။ ထွိုင်ႏတွိုႏထာꩻခေ့ꩻ နားရီႏတဆီနဝ်ꩻ လေားဆောင်ႏသားလွဉ်ဒင်ႏ၊ အွဉ်ႏလင်ꩻတွယ်ႏဓာတ်မန်ႏ ဆေးရုံအရန်းလကိုသွူ။
ထွိုင်ႏတွိုႏနားရီႏတဆီပုဲင်နဝ်ꩻ ဆရာႏမူႏတဖြာꩻ လွဉ်အွဉ်ႏနယ်ဓာတ်မန်ႏ၊ အဆာႏခြုံ အတိုအဝ်ႏ၊ ဖြဲ့ꩻနေးမꩻလꩻ၊ မီႏဖြဲ့ꩻလဲ့ တဲမ်းစူမုဲင်၊ ဖြဲ့ꩻခန်းယိုခါ ရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဖြဲ့ꩻတဖြဲ့ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ တွိုင်ႏပင်ႏခရာႏ သွꩻအဲန်ထဝ်းတဲင် နမ်းတွမ်ႏနမ်းဆုံꩻဖျတ်၊ တဲမ်းစူမုဲင်တွော့ꩻ ဖြဲ့ꩻခန်းဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ကနွို့ဖြဲ့ꩻခန်ꩻညခွိုင်းမုဲင်ꩻ သေတဝ်း၊ တသီႏတဖေင်ꩻထွိုင်ႏစွုတ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏချာလဲဉ်းခင်ႏလံးကို၊ ဟို့ꩻလဲ့ သေနာႏလဲဉ်းအဆာ၊ တသီႏပလဲင်ꩻလဲ့ အဝ်ႏသွင်ꩻလဲန်း စူဗောင်လောင်း၊ တသီႏတဖေင်ꩻထွိုင်ႏစွုတ်ꩻ၊ ထွိုင်ႏရုဲင်ꩻထာꩻနဝ်ꩻ တကာႏမန်းတဖြာꩻ အဝ်ႏပွေါးဖေႏတွော့ꩻ လောႏသဲန်ꩻတဉ်ႏခါꩻခန်း ခွန်ကုဝေစူလောင်ꩻသွူ။ အခိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ မွူးကွို့ꩻနာꩻ ခွိုင်းမုဲင်ꩻနားရီႏလဲ့ သေတဝ်းသွူ။ ဖြဲ့ꩻထွူ ၃-နီꩻအတွင်ꩻနဝ်ꩻ ထာꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ ဖေႏအဝ်ႏတဝ်း၊ ထီလဲ့ ဖေႏအွꩻတဝ်း၊ သွင်ꩻဗော့ꩻတသီႏဗုတ်ꩻတန် တဗုတ်ꩻထွူတဗုတ်ꩻလွုမ်ꩻတဲင် ခွန်ကုဝေ အာႏဆေ့ꩻမွေးစွဉ်ႏထာꩻသွူ။ အခိန်ႏ ၃-နီꩻနဝ်ꩻ ခွန်ကုဝေ ယူႏစဉ်ꩻစာꩻချာနမ်းနဝ်ꩻ အာႏပေႏငါႏတဲင် "မီႏသီထာꩻနဝ်ꩻ အလွိုးယိုꩻငါႏ"နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ သိုမ်နီꩻအတွင်ꩻ ကသွင်ꩻဒါႏတသီႏထီယို ပေါႏနွို့အာအဆာႏခြုံကိုလဲ့ ဆရာႏမူႏသီးတွမ်ႏတထꩻ (ဆရင်း)တန်တန် စုတ်ꩻထန်ႏထိုꩻယင်းဒျာႏသွူ။ ပြောင်ႏစုတ်ꩻထန်ႏအီနဝ်ꩻ သော့ꩻနေးနေ့ꩻဖူဖဲ့ꩻတွော့ꩻ စိတွိုႏလင်ꩻစွဉ်ႏ အဆာႏခြုံကိုသွူ။ ဖြဲ့ꩻထွူလꩻသိုမ်နီꩻမꩻ ဖေႏအွꩻထီ၊ လစ်ꩻနီꩻကိုမꩻ ဖေႏအွꩻဒဲဉ်ပဲစ်ꩻ၊ (ဆန်ပြုတ်ပြာပြာသွူ)၊ တဲႏလစ်ꩻနီꩻမာꩻငါနဝ်ꩻ အွꩻလွေꩻဗာႏ ဒဲဉ်ပဲစ်ꩻစွုမ်ႏနီꩻနီꩻ၊ ထွိုင်ႏဗွေ ၈-နီꩻမꩻ ဖေႏအံႏစဒဲဉ်ပနဲဉ်ႏနဲဉ်ႏ၊ ဖေႏအံႏဆေ့ꩻဆေ့ꩻလွုမ်ꩻသွူ။ ထွိုင်ႏလꩻ ၉-နီꩻမꩻ ကွဲးစေထိုꩻဖေႏ "ချုပ်ရိုး"သွူ။ စေချုပ်ရိုးထွူ နုဲင်းမွူးရဝ်ꩻနီꩻနဝ်ꩻ မဲဉ်သဲင်ꩻငါႏလဲန်းတဲင် ကွီသဲင်ꩻလဲ့ ဖေႏသဲင်ꩻတဝ်းဒွိုန်း၊ နုဲင်းမွူးရဝ်ꩻ ဝါႏဆိုႏဆန်ꩻ (၁၁)နီꩻ ကွဲးသဲင်ꩻလꩻသွူ။ ဖြဲ့ꩻထွူထွိုင်ႏလꩻ (၇)နီꩻနဝ်ꩻ စင်းအုံတဝ်းတဲင် လယ်ႏချာငါထာꩻ ဆေးရုံလောင်းတွော့ꩻ တွိုႏလင်ꩻပါစွဉ်ႏ "ထိခိုက်ဒဏ်ရာ"ဆောင်၊ ဆေးရုံတန် အထဝဆောင်ကိုသွူ။ အထဝဆောင်ကိုနဝ်ꩻ လင်ꩻထီႏစွဉ်ႏ ထွက်တေစ်နဝ်ꩻ ယွောင်မွေးမုဲင်းထာꩻ၊ သွီႏယာႏလဲ့ နုဲင်းစွဉ်ႏသွီႏအဲန်ထဝ်း၊ ဗွာတီႏတုဲင်လွစ်ꩻထွစ်ꩻနေးစွဉ်ႏသွူ။ ထွိုင်ႏရီရောႏဂါႏနဝ်ꩻ ကအံႏဒါႏ အာဟာႏရယို တခံႏညတဝ်း၊ တကေႏပဲစ်ꩻတဝ်းဟို့ꩻကိုတွော့ꩻ အံႏထွူတညတဝ်း၊ အံႏထာꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻလဲ့ ထန်ႏချာ (အေႏချာ)ထာꩻမုဲင်ꩻ ရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဆရာႏဝွန်ႏ ကျံႏဖြဲ့ꩻဖေႏလဲ့ အာႏအဲန်ထဝ်းတွော့ꩻ ဖြဲ့ꩻလꩻတဝ်းဒွိုန်း၊ သွင်ꩻအာအာဒွိုန်းတသီႏအာႏ ရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခွန်ကုဝေသꩻကိုနဝ်ꩻ "ပါꩻယိုအမျိုꩻထွာလိုꩻ တမွေးတဝ်း၊ အလွိုးတအောင်ႏတဝ်း"ယူႏစွဉ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
ဆရာႏဝွန်ႏထွိုင်ႏရိုꩻ "သဲင်ꩻလꩻလဲန်း"နဝ်ꩻ ဖြဲ့ꩻခြောင်ꩻအပဲင်ယို ဖေႏကဗွေယိုꩻနဝ်ꩻ အီႏအံႏဗာႏထာꩻမုဲင်ꩻကရိုꩻယို ယူႏလꩻခန်းတဲင် ရီခန်းဆရာႏမူႏနီႏသွမ်ႏ တဖြာꩻသွူ။ ဆရာႏမူႏရိုꩻ အံႏအာအာအယာႏရိုꩻနဝ်ꩻတဲင် သဲင်ꩻတွိုႏချာကျောင်ꩻလဲင်းခါႏနဝ်ꩻ သဲင်ꩻအံႏဆျာယာႏ၊ ထော့ꩻယာႏဖုံႏတွော့ꩻ အပဲင်ခြောင်ꩻနုဲင်းမီꩻထောင်ꩻနဝ်ꩻ ခြေင်းကတွောင်၊ ပွစ်ꩻတရွစ်ထိုꩻစွဉ်ႏတဲင်တွော့ꩻ ထွိုင်ႏလꩻနီသိုမ်လာနဝ်ꩻ ပနဲဉ်ႏချာလဲ့ အပဲင်နဝ်ꩻ တန်ဒျာႏစွူစွူသွူ။ ထွိုင်ႏအီႏလင်ꩻ တသီႏယွုံႏ ထွားရွဉ်လို့စာႏရင်ꩻနဝ်ꩻ အုံတသီႏယွုံႏ အနီꩻတဆီအကို အစွိုးစွိုး လို့ရွဉ်နဝ်ꩻ(၁၂၅ိ)လွုမ်ꩻသွူ။ မီႏတဲက်ဆဲင်ႏတွမ်ႏ ခေတ်ယိုခါနဝ်ꩻ ယွုမ်းခရာႏတအဲန်ထဝ်းသွူ။ ထဲင်းတစွိုး ယူႏယူႏချာနဝ်ꩻ အဆာႏခြုံတိုနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ တိုတဝ်းအွိုးဝေင်ꩻတွော့ꩻ မီႏတိုမွိုင်အွိုးဒုံနဝ်ꩻ သီဒါႏ၊ ယိုနဝ်ꩻ တိုအွိုးဝေင်ꩻ ထင်ႏတသီႏယွုံႏ ဖြဲ့ꩻဗာႏမွိုင်တွော့ꩻ ခွန်ကုဝေ ကံႏဟဝ်ငါႏ ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ထဲင်းတစွိုး၊ ဖြဲ့ꩻထွူလꩻအနီꩻတဆီလဲ့ အဝ်ႏနမ်းခုတ် သဲင်ꩻခင်ႏထင်ႏကောင် ၇-နားရီႏ တဖူꩻကအဝ်ႏဒါႏနဝ်ꩻ ခွန်ကုဝေယူႏချာလဲ့ တဖြောင်တဝ်းသွူ။
ဖြဲ့ꩻထွူ ထွိုင်ႏလꩻ ၈-လာ၊ ဒဲဉ်သီႏလာဗွေနဝ်ꩻ ပွယ်ꩻတန်မွူးနီꩻခွိုꩻပအိုဝ်ႏ အဝ်ႏဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ၊ နောင်ယာသုဲင်ꩻစခန်ꩻကိုတဲင် ခွန်ကုဝေနဝ်ꩻ ဗွေႏစင်ꩻတန်ဉာဏဝံသ (ဗွေႏဗွန်အောင်မင်္ဂလာ၊ တောင်ႏကီꩻ)ကျောင်ꩻနမ်းဟုတ် ဟဲ့ꩻလင်ꩻမာꩻပျခန်ꩻ အွိုးနောင်ယာသုဲင်ꩻပွယ်ꩻကို၊ တွမ်ႏတကာာႏ စောက္ကဆျာႏ အဖြာꩻတဆီလွို၊ လင်ꩻအုံဗာႏ (၁၅)နီꩻ တပြက်ꩻလာသွူ။ ပွယ်ꩻရဝ်ꩻနဝ်ꩻ ခွန်ကုဝေ ဟို့ꩻခြေ့ဖျင်ဒျာႏ၊ ဒဲဉ်သီႏဗွေနီꩻ ဝင်ꩻနွို့ပွယ်ꩻအခြပ်အရဲဉ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ခွန်ကုဝေတဲ့ တထီႏဗာႏတဝ်းသွူ။ ငမ်းအဆာႏခြုံတိုခွုန်ꩻတဲင် ပေါႏနာႏအကျိုꩻထွူလဲ့ ခွန်ကုဝေနဲစ်သဲင်ꩻ၊ သဲင်ꩻထင်ႏချာခန်းဒျာႏ စဝ်းစံထွန်းတသီႏယွုံႏသွူ။ ဒဲဉ်သီႏဗွေဟာနဝ်ꩻ သဲင်ꩻဗေင်ႏချာ တသီႏယွုံႏ၊ ဆရာႏဝွန်ႏထွိုင်ႏစဲစ်ဆေꩻထွားနဝ်ꩻ အဆာႏခြုံအဝ်ႏဟဝ်ဒျာႏ၊ အံႏမာႏအစွိုးစွိုးတွော့ꩻ ခြေ့ဒျာႏရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူတကာႏတဝ်း အခြေ့လဲ့ ဟဝ်ချာယင်းတွော့ꩻ ဗေင်ႏတသာ သဲင်ꩻထိုꩻယင်းဒျာႏသွူ။
ခွန်ကုဝေ ထွိုင်ႏတွိုႏချာ တသီႏယွုံႏအလဲင်ႏယိုနဝ်ꩻ ထီႏခန်းပါꩻတဖြာꩻ အဝ်ႏဗေင်ႏသို့ထာꩻ ဆေးရုံအင်္ဂတေလောင်းတဲင် ထွားစဲင်းပသာႏခန်းသွူ။ ထွိုင်ႏထွားစဲင်းစဲင်းနဝ်ꩻ တနꩻစွဉ်ႏထွက်တေစ် (ခွန်သက်ဆွာꩻ) ဒုံလီꩻတန်သွူ။ ထွိုင်ႏဒေါ့ꩻရီနဝ်ꩻ ဝင်ꩻဖြဲ့ꩻလဲန်းဝွေꩻဟို့ꩻ ၈-လဲင်ႏ၊ ထိုမ်ႏထာꩻဆာမော့ꩻတဝ်း၊ ဟဝ်လဲ့တဟဝ်တဝ်း၊ သီလဲ့ တသီတဝ်း-ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ထွက်တေစ်ယိုခါနဝ်ꩻ ယွောင်ပဲင်၊ ယာႏဗွာတီႏတုဲင်ထာꩻ နုဲင်းကထီႏအွိုးဝါႏဆိုႏနဝ်ꩻ မွေးတဝ်းဒွုမ်၊ မဲ့ငါဗိုမ်းသူꩻ ယာႏဖြေင်းရစ်ꩻထိုꩻတေားလဲန်းသွူ။ ထွက်တေစ်နဝ်ꩻ ခွန်ကုဝေ ထင်းအသီလဲ့ တသီတဝ်း၊ ဟဝ်ချာယင်းဒျာႏ၊ သက် ၅၀-လွိုမꩻသီ၊ ဝွေꩻကဟဝ်ချာဗာႏယို တွိုႏဆုဲင်ꩻ ခွန်ကုဝေထွိုင်ႏရီထွားနဝ်ꩻ ဝွေꩻရောႏဂါႏနဝ်ꩻ ဆရာႏဝွန်ႏတောင်ႏကီꩻ လိုမ်ꩻလာꩻတဒါႏဒွုမ်တွော့ꩻ ထွဉ်ႏဝွေꩻလင်ꩻလိုမ်ꩻလာꩻရန်ႏကုန်ႏရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။
နဝ်ꩻတွော့ꩻ ဆရာႏမူႏနီႏသွမ်ႏတဖြာꩻ ဖေႏဝွေꩻအကျံႏဉာဏ်ႏ အွဉ်ႏလိုမ်ꩻလာꩻနေး ပယောဂနယ်ꩻတွော့ꩻ ဝွေꩻလိုမ်ꩻလာꩻထေ့ခန်း မနောစိတ္တုပ္ပါဒ်ဆရာႏထျꩻ ရိုꩻနဝ်ꩻနသွူ။ မနောစိတ္တုပ္ပါဒ်ဆရာႏ ထွိုင်ႏစဲစ်ဆေꩻထွားနဝ်ꩻ ပယောဂမွေးရိုꩻနဝ်ꩻတဲင် မနောစိတ္တုပ္ပါဒ်ဆရာႏ လိုမ်ꩻလာꩻဝွေꩻတွော့ꩻ ဟဝ်ယင်းဒျာႏရိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ထွိုင်ႏဟဝ်နဝ်ꩻ ဝွေꩻလဲ့ နွို့တငါခန်းဒျာႏ မနောစိတ္တုပ္ပါဒ်ဂိုဏ်ꩻ၊ ဗꩻစွဉ်ႏဖြားထံ၊ သီထံသွူ။ ကထွိုင်ႏသီနဝ်ꩻ သီဒျာႏတွမ်ႏရောႏဂါႏလင်သွူ။ ယိုနဝ်ꩻ တဲမ်းနယ်လွေꩻဗာႏယင်း ခွန်ကုဝေ ဖြဲ့ꩻဗာႏဟို့ꩻအကျောင်ꩻ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻ အမော့ꩻအကျုံႏ တလဲင်ႏတခြွိုက်သွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ခမ်းသားခြွိုင်ႏသန်ꩻတာႏ
ရာဇကဏ္ဍ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဖြားတန်ကောင်ပြုဲင်
ဖြားတန်ကောင်ပြုဲင် (မိဉ်ꩻရင်ꩻ: ဖြားတင်း) (မိဉ်ꩻလင်: ဖြားတန်နောင်တဗင်၊ ဖြားတန်ဝါရ) (မိဉ်ꩻဖြား- ဖြားကျောင်ꩻတင်း) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ဖြိုတန်ထင်ႏထိုရေꩻတာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါတန်(ခေါင်းဆောင်) တဖြာꩻဒျာႏသွူ။ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါသား ဖြားတန်ကောင်ပြုဲင် လွူးဖွါꩻဇာႏတိရပ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဒုံခြောင်ကဲင်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ ကိုတဲင် လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ နေင်ႏ ၁၂၅၆ ဗာႏ ဒဲန်ဟားလောင်း ၁၂နီသွူ။
ဖြားတန်ကောင်ပြုဲင် (ဟဲ့ꩻ) ဖြားတန်နောင်တဗင် ဖဝထွာရဲဉ်ႏအအဲဉ်ႏ
လွူးသက္ကရာဇ်နေင်ႏ-၁၂၅၆ဗာႏ ဒဲန်ဟားလောင်း ၁၂နီꩻ မွိုးမိဉ်ꩻနင်ꩻမီꩻလဝ်ꩻ ဖါမိဉ်ꩻ(သေတဝ်း)၊ လိုꩻမျိုꩻပအိုဝ်ႏ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ ပညာႏထာꩻဒါႏနဝ်ꩻခါ ခေတ်အလꩻ အဝ်ႏဗွေဗိုန်ကျောင်ꩻပညာႏသွူ။ ဖူးဝေးကန်ပြေင်ဖူးဝေးတဟို့ꩻချင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ စင်ꩻမွိုးငွုန်ꩻ၊ သျင်ႏမွိုးလွဉ်းမွိုး၊ သျင်ႏမွိုးခမ်ႏမွိုး၊ တတွီး၊ တစွယ် ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
ယိုနဝ်ꩻထွာဖြားဝါရ(ဟဲ့)ဖြားတန်ကောင်ပြုဲင်အလီꩻပေႏစွိုꩻ အခွိုꩻသွုပ် အဝ်ႏလ့နဝ်အတွိုင်ꩻသွူ-
ဖြားဝါရအပိုခို (ဖြားဗွာ)ခွန်မောင်ႏဗွာအပိုဖုံႏနဝ်ꩻ နုဲင်းလယိုသွူ။ အမာမူႏမွိုးဖြားယွဲꩻ အပိုအဝ်ႏညီꩻဝင်ꩻ- ယိုတဆီငတ်ꩻဖြာꩻနဝ်ꩻ အပိုညီꩻတွမ်ႏမွိုးဖြားယွဲꩻနဝ်ꩻသွူ။ ယိုနဝ်ꩻအပိုညီꩻတွမ်ႏ မွိုးဖြားမွိုင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ယိုလစ်ဖြာꩻနဝ်ꩻ အပိုညီꩻတွမ်ႏ အမာမန်းမူႏ မနီနဝ်ꩻသွူ။
ဖြားဝါရအပိုမူႏ မီꩻထွန်ႏအပိုဖုံႏနဝ်ꩻနုဲင်းလယိုသွူ-
ဖြားဝါရအပိုခို သျင်ႏဖစ်အပိုဖုံႏနဝ်ꩻ နုဲင်းလယိုသွူ-
ထေင်းထမ်ႏကို ထာꩻမာꩻတာႏဝွန်ႏဖုံႏ
ခရစ်နေင်ႏ ၁၉၂၉ ဗာႏနဝ်ꩻ ဖြားတန်ကောင်ခယ်ႏ အွဉ်တော်ႏလန်ႏအွော့ꩻဝန်ပဒေသရာဇ်အခွဉ်ႏတော်ႏသွူ။ ခရစ်နေင်ႏ ၁၉၄၉ ဗာႏ လာဒီဇင်ဗာ ၁၁ နီꩻနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏဖုံႏ ကျော်ႏညာႏစဲ့ꩻ တွမ်ႏစဝ်းဖါးဖြဝ်ꩻဖုံႏကထွာဒါႏ ဗန်းယေန်ႏ နောင်ဗွဉ် ညောင်ႏရွီႏ လုဲင်ꩻခါး မွိုင်ꩻပွဉ် စမ်ကာꩻ ရောက်ꩻစောက်ꩻ စားယိုဖုံႏသွူ။
ဖြားတန်ကောင်ပြုဲင်(ဟဲ့ꩻ)ဖြားတန်နောင်တဗင်ယို နဝ်ꩻစဲ့ꩻရေꩻစွိုးခွိုꩻရေꩻအရုဲင်ꩻတသွိုးနုဲင်းမုဲင်ꩻနဝ်ꩻတဲ့ တသေလွဉ်လို့တဝ်းသွူ၊ သေထွꩻဗော့ꩻခွုင်းကားလိတ် ဖွူꩻလိတ်အုပ်ကိုကပါလွုမ်ꩻသွူ၊ မာꩻဗာႏဖိုပအိုႏလွောင်ႏဗူႏအစွိုꩻ အွဉ်ငါထာꩻမာꩻအစွိုꩻ(ဗဟိုရ်ႏ)တွမ်ႏ ပအမဖ ထာꩻမာꩻအွဉ်ငါသား ပအမဖ ဗဟိုႏ စယိုဖုံႏသွူ။
ဖါဖြားယိုသက်မွန်ခါနဝ်ꩻ ဒဲန်ဟားတင်ႏကျွစ် နေင်ႏမဲ့ လာမဲ့ ဖြဝ်ꩻမွိုင်ꩻပေင်ꩻဖါလုဲင်ꩻ လွဉ်ကန္တော့၊ မန်းကျောင်းငက်တဲ့ လွဉ်ကန္တော့သွူ။ တနေင်ႏတလဲင်ႏပွယ်ꩻပေါင် မွိုင်ꩻပေင်ꩻသင်္ဃာႏပရိဝါသ်ဆောက်တဲႏပွယ်ꩻဒဲန်သမ်နဝ်ꩻ ဖါဖြားခင်ႏလမ်းတဲ့ ဖြဝ်ꩻဖုံႏရဲန်ꩻခါႏမာꩻခါꩻခေါဖေႏနေး တဲးတဲးဝါးဝါးသွူ။ ဖြဝ်ꩻဖုံႏတဲ့ ထူႏရေꩻထူႏဂွုဏ်ꩻငါႏသွူ၊ ဖါဖြားတသီႏဆောင်ႏတသီႏရဲးနမ်းဖုံႏနဝ်ꩻ စဲ့ꩻဖြဝ်ꩻထွန်းသားသီးစွိုꩻ ကွီဗဲင်းထိုꩻဒျာႏအွိုးကတဲႏစဖရာꩻကောင်လွယ်ငွုန်ႏ ချꩻအွတ်ꩻရွီးနီꩻနဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻဖြဝ်ꩻထွန်းသာသီး လွဉ်အွမ်ႏလွဉ်ဖြွꩻဒေါ့ꩻအမျိုꩻမျိုꩻ ဖါဖြားနဝ်ꩻဖြားလဲန်း ပိုလီꩻဖုံႏ အဝ်ႏလိုႏမာꩻအီခမ်းထီအကျိုꩻ အဝ်ႏလိုႏခွုမ်စမ်ႏအီ ဒေါ့ꩻနဝ်ꩻတွော့ꩻ ဖြဝ်ꩻထွန်းသာသီး လꩻထိုႏဒျာႏ ဖါဖြားတသီႏဟဝ်ဖုံႏသွူ။ ပအိုဝ်ႏစဲ့ꩻလိုꩻတန်ဖုံႏလဲ့ တနေင်ႏတလဲင်ႏခေါမ်ꩻလာꩻစွုံႏနဝ်ꩻ လွဉ်ကန္တော့ꩻဖါဖြားသွူ။ ဝင်ꩻကဟဲ့ꩻဖြားတန်ကောင်ပြုဲင်နဝ်ꩻ ခေတ်တပေါႏဟဝ်တဝ်းတဲင် ဝင်ꩻမဉ်ႏလွဉ်ရီနဝ်ꩻ ရီဒျာႏကောင်ပြုဲင်သွူ၊ ကောင်ပြုဲင်ကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဗော့ꩻဖြားလိုꩻမော်နေထာꩻသီးလွုမ်ꩻသွူ။
ခါးလားကတော်ꩻလန်ႏအွော့ꩻဝန်ဒါႏ စဝ်းဖါးတွမ်ႏ စဲ့ꩻရေꩻနဝ်ꩻ ဗွေႏရဟန်ꩻသင်္ဃာꩻအွဉ်ထွို့ꩻဗူႏပေ့ꩻရဲး ခါꩻဗာႏ ဒုစရဲက်ထာꩻမာꩻကုဲင်နုဲင်းလယိုဖုံႏသွူ- ကေန်ꩻခြေားအီဒါႏသွူ။
ပအိုဝ်ႏအာႏရဲင်ꩻငတ်မျိုꩻ ဖေႏကပေါႏချာအကျင်ꩻ ဖေႏကဟဝ်ချာ- စတဲင်အာႏရဲင်ꩻငတ်ꩻပါꩻယို ဖေႏကအဝ်ႏသော့ꩻချာယင်း ပအိုဝ်ႏစွုမ်ႏဖြာꩻစွုမ်ႏဒုံစွုမ်ႏဆောင်ႏ အွဉ်ဟဝ်သွဉ်ဟဝ်ဖေႏသွူ။
သီမား
ဖြားတန်ကောင်ပြုဲင်ယို တွိုႏနေင်ႏ ၁၃၃၆ ဗာႏ တထိန်ႏဆန်ꩻ ၅ နီꩻ သက်လꩻ ၈၀ ခိန်ႏ သီမားထိုꩻအလမ်းကို ဒုံနောင်တဗင် ဝေင်ꩻနယ်ႏရောက်ꩻစောက်ꩻ နဝ်ꩻသွူ။ ဖြားပွယ်ꩻနဝ်ꩻ အွဉ်ႏ-၁၅ နီꩻ အွဉ်ႏဖေႏနေးဇာတ်(အငြိမ့်)၊ ကောပ်အတရာꩻတွိုက်လဲဉ်းတဲင် တွမ်ႏပကီႏဆရာႏတဲမ်းဖေႏတွမ်ႏ ဝါးဟင်ꩻသာႏဝါးကရဝိတ်ရုက် ထွို့ꩻနေးလေား တဲးတဲးဝါးဝါးဒေါ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ အမုတ်နဝ်ꩻလဲ့ လိုꩻတန်ဆꩻကီသား စီႏဆင်ႏဖေႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏယေစီ
ဝေင်ꩻနယ်ႏယေစီ (ရေကြည်မြို့နယ်) (Yegyi Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် စျိုန်ပျော်ခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻယေစီကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏယေစီကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻယေစီ၊ ဝေင်ꩻငတုဲင်းဆျောင်း၊ ဝေင်ꩻအတုတ် အဝ်ႏ(၃)ဖြုံႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻတန်လိဉ်
ဝေင်ꩻတန်လိဉ် (မန်း: သန်လျင်မြို့) (အဲင်းကလေတ်: Thanlyin) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ရန်ႏတကွုန်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် တန်လိဉ်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတန်လိဉ်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ ပဂိုꩻခြောင်ထျꩻ ခရဲင်ႏတသာ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ တန်လိဉ်နဝ်ꩻ မျန်မာခမ်းထီတာႏ ထွာဒျာႏ အရေꩻတန် သင်ဖော်ꩻတွူး(ဆိပ်ကမ်း)ဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ကရီးခါနဝ်ꩻ အဝ်ပါသော့ꩻဒျာႏ ရန်ႏတကုင်ႏခဝ်နဝ်ခရဲင်ႏကို တယ်ႏစ ၂၀၂၂ ဗာႏ လာဧပီ(၃၀)နီꩻနဝ်ꩻ လွောင်ႏဗူႏလွေꩻထဲင်းယင်း ခရဲင်ႏတသာဖုံႏတဲင် တန်လိဉ်လဲ့ ထွာလွေꩻ ခရဲင်ႏအရန်းကိုနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻအတုတ်
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
အနုရုဒ္ဓါႏမထေရ်ႏ
"အနုရုဒ္ဓါႏမထေရ်ႏဝတ္ထု"
၉၃။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်- ပုဂ္ဂိုလ်ႏမုဲင်ꩻယဝ်းအတာႏ အာသဝေါလစ်ꩻပါꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ လို့သေ့ꩻလဲဉ်းသွူ၊ အာဟာႏရလောင်းနဝ်ꩻတဲ့ တဏှာႏဒိဋ္ဌိ တစိꩻငါတဲ့ တဗွို့ꩻတဝ်း၊ သုညတဝိမောက္ခ နိဗ္ဗာန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ အနိမိတ္တဝိမောက္ခ နိဗ္ဗာန်ႏတဲ့နဝ်ꩻ ပုဂ္ဂိုလ်ႏနဝ်ꩻအတာႏ ထွာဒျာႏကျွꩻအံႏခရာႏ အာႏရွုံႏနဝ်ꩻသွူ၊ မို့ꩻလောင်းကီ ဝါးသီးခင်ႏခြောင်ꩻယို သေဗာႏတယိုꩻတဝ်း၊ နုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ ရဟန္တာႏသီး ကွုတ်ဘွုံႏမုဲင်ꩻကျောင်ꩻ အခင်ႏခြောင်ꩻယို သေနွောင်ꩻဖြီႏဖြီႏ တထီႏနွောင်ꩻတဝ်းလာꩻလာꩻသွူ။
၁။ အနုရုဒ္ဓါႏ အဝ်ႏဒျာႏအရင်ꩻ ဝင်ꩻသွမ်ꩻသဲ့ꩻ လွစ်တဝ်း၊
၂။ ထီႏမဲ့ဝွေႏဖန်ႏ နေးတွမ်ႏဉာဏ်ႏ သွမ်ꩻသဲ့ꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒါႏ အမာႏ၊
၃။ မာဟဝ်မာဒါႏ အမေတ္တာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏခါႏသွူ ကားမုဲင်ꩻပန်ပန်တဲ့ အဝ်ႏတန်စွူစွူဒျာႏသွူ၊
၄။ ရဟန္တာႏသီးသꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဝွို့ခြꩻဒျာႏ နိဗ္ဗာန်ႏချမ်ꩻသာႏလွုမ်ꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻ လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
သွမ်ꩻစာႏဂ
"သွမ်ꩻစာႏဂ" နီထင်ႏကျောင်ꩻ နာႏတရာꩻထွူလဲဉ်း၊ မွိုးဖြားဖါဖြား တွမ်ႏကဝါႏသနာႏတရာꩻသားဖုံႏနောဝ်ꩻ နေးထူႏသဉ်သီႏလသွစ်ꩻပါꩻ၊ ဆောက်တယ်ႏဗိန်ႏကျောင်ꩻ၊ ပိုဖါယွဲး ပိုမွိုးယွဲး၊ ခိုဗင်ႏယွဲး တွမ်ႏမူႏနံꩻစွိုꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ သဲင်ꩻစီႏရင်ႏချာ သွမ်ꩻစာႏဂတာႏ။ ဖန်းနေးလို့ဝင်ꩻတာႏဝွန်ႏ၊ ယင်ဟန်ႏသားနောဝ်ꩻ ပင်ꩻသေꩻသင်္ဃာႏ၊ ယင်ဟန်ႏသားနောဝ်ꩻ လွေꩻဖစ်သေꩻ သီႏလသား၊ ယင်ဟန်ႏသားနောဝ်ꩻ စီႏရင်ႏဟန်ႏအို၊ ယင်ဟန်ႏသားနောဝ်ꩻ ပသေဟူ၊ ယင်ဟန်ႏသားနောဝ်ꩻ လင်ꩻဒင်ႏထီ၊ ခွေတာႏဝွန်ႏ ခွေသေမာꩻ၊ နာႏတာႏဝွန်ႏ နာꩻသေခွုမ်ဒျာႏဝင်ꩻတဲင် လွစ်ဒေါ့ꩻဗာႏစွဉ်ႏလို့ဝင်ꩻ။ ထာꩻကထင်ႏခေ့ꩻပသာႏတဲင် မောင်းငေါဝ်းတဲ့ဖုံ၊ ထုံငေါဝ်းတဲ့သင်ႏ၊ ခိုဗင်ႏဖုံႏနောဝ်ꩻ ကျူႏထာꩻ လမ်းခိုႏပငါပရာꩻ၊ မူႏနံꩻဗွာဖုံႏနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏအုံလင်ꩻပြုံႏပြင်ႏဒျာႏက လမ်းကီ၊ လꩻထွိုင်ႏကျူႏတောဝ်းဒွိုန်းကထာꩻ၊ ကွပ်နောဝ်ꩻမꩻ ခိုဗင်ႏဖုံႏတဲ့ ထွိုင်ႏခန်းနုဲင်းယို-
(ခို) ထွိုင်ႏထွိုင်ႏခန်းလုဲင်း ခံꩻယာႏဗွာဟွေး ကာကာခန်းလုဲင်း ခံꩻယာႏဆꩻဟွေး။ ခိုဗင်ႏဖုံႏ ကထင်ႏရိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် မူႏနံꩻဗွာဖုံႏလဲ့ သꩻသွိုꩻသꩻသွင်ႏ တလဲင်ႏချင်ႏ ထွိုင်ႏကျူႏစွဉ်ႏထာꩻ၊ မူႏနံꩻစွဉ်ႏခိုဗင်ႏစွိုꩻ ကဲးထင်ႏစွဉ်ႏလို့ဝင်ꩻနုဲင်းယို- (ခို) လွဉ်ဗော့ꩻဗော့ꩻ တခါꩻငွါဟွေး၊ လွဉ်ငါငါ တခါꩻထျꩻဟွေး-။ (မူႏ) မီႏလွဉ်ဗော့ꩻဗော့ꩻ ငမ်းသꩻသျင်ႏသီ ဆွတ်ꩻထိုꩻချာဟွေး မီႏလွဉ်ငါငါ ငမ်းသꩻသျင်ႏသီ ဆွတ်ꩻထိုꩻညာꩻဟွေး။ (ခို) မီႏလွဉ်ဗော့ꩻဗော့ꩻနီထျꩻ ဖေႏထဲင်းကောဝ်ႏတုဲင်ဗွာဟွေး-၊ မီႏလွဉ်ငါငါနီထျꩻ ဖေႏထဲင်းကောဝ်ႏတုဲင်မွံꩻဟွေး-။ (မူႏ) သျင်ႏသီကောဝ်ႏတုဲင်မွံꩻနဝ်ꩻ ငမ်းသꩻ အဆူႏပါဟွေး၊ သျင်ႏသီကောဝ်ႏတုဲင်ဗွာနဝ်ꩻ ငမ်းသꩻ အဆူႏရော်ꩻဟွေး- ။ (ခို) ကောဝ်ႏတုဲင်မွံꩻနောဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻလွဉ်ဒျာႏ သျင်ႏနီသꩻရာႏခြာဟွေး၊ ကောဝ်ႏတုဲင်ဗွာနောဝ်ꩻ တုဲင်လွဉ်ဒျာႏ သျင်ႏနီသꩻရာႏခါႏဟွေး-။ မူႏနံꩻဖုံႏတွမ်ႏခိုဗင်ႏစွိုꩻ ကဲးထေားလို့ဝင်ꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် နာႏတလေ့မွေးစွဉ်ႏထာꩻ။ ပိုဖါယွဲး၊ ပိုမွိုးယွဲးဖုံႏနောဝ်ꩻ ဒွိုႏသွတ်ꩻဒဲဉ်ဗွာ ဟန်ႏသွမ်ꩻတဲင် နာႏပါမူနံꩻခိုဗင်ႏ ကဲးလို့ဝင်ꩻ၊ ကဆောက်တယ်ႏဒါႏကျောင်ꩻ သီႏလသားဖုံႏနောဝ်ꩻ နာႏတရာꩻ နာႏမော်တဲင် စိတ်ပတီꩻသားတဲ့ အောဝ်ႏ၊ အုံလင်ꩻမတ်တရာꩻသားတဲ့ အောဝ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ ထာꩻထင်ႏအီႏလေတဲင် မောင်းငေါဝ်းတဲ့အွဉ်ႏအုံ၊ ထုံငေါဝ်းတဲ့အွဉ်ႏသောဝ်ꩻ၊ မူႏနံꩻတွမ်ႏခိုဗင်ႏဖုံႏနောဝ်ꩻတဲ့ ကဲးလို့ဝင်ꩻအွဉ်ႏထွူ၊ ထင်ႏလောင်ꩻတောသွမ်ꩻတောႏ အွိုးကျောင်ꩻ၊ ယင်ဟန်ႏသားနောဝ်ꩻ ကပ်ဒဲဉ်သွမ်ꩻ၊ ယင်ဟန်သားနောဝ်ꩻ လွူးလိုꩻဖြား သီႏလသားဒဲဉ်၊ ယင်ဟန်ႏသားနောဝ်ꩻ အွဉ်ႏတံꩻနေင်းထီ၊ ယင်ဟန်ႏသားနောဝ်ꩻ ပသေဝန်ႏ။ ကပ်သွမ်ꩻ လွူးဒဲဉ်ဟန်ႏထွူတဲင် ထင်ႏနာႏတရာꩻကျောင်ꩻကီ၊ ဆျာꩻထီဖန်းအကျိုꩻ၊ လူꩻတွမ်ႏလိုꩻသာႏဓုရောဝ်းညီꩻဗာႏ၊ ချမ်ꩻသာႏခမ်းနိဗ္ဗာန်ႏ၊ မန်ႏမန်ႏယံကလꩻ၊ နီအွဉ်ႏသꩻကွီဆုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏဖားသောင်း
ဝေင်ꩻနယ်ႏဖားသောင်း (အိန်းကလေတ်: Hpaswang Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီအခဝ်ကွဉ်ႏ စောက်ꩻတနျာႏ(ကယား)ခမ်းနယ်ႏအခဝ်ထင်ꩻ လွယ်ကောႏခရဲင်ႏကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြိုင်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖားသောင်းကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻဖားသောင်း တောမ်ႏ ဝေင်ꩻမော်ဆီးဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻဖားသောင်း ကိုနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:စောက်ꩻတနျာႏခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻလင်ꩻခွိုꩻ
ဝေင်ꩻလင်ꩻခွိုꩻ (အဲင်းကလေတ်: Langhko) (မန်း: လင်းခေးမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ်၊ လင်ꩻခွိုꩻခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏလင်ꩻခွိုꩻကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻလင်ꩻခွိုꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻလင်ꩻခွိုꩻကိုနဝ်ꩻ ဖြဝ်ꩻ၊ ပအိုဝ်ႏ၊ မန်း၊ ယင်ꩻလိုꩻမျိုꩻ စတဲင် တောမ်ႏလိုꩻမျိုꩻလင်ဖုံႏအဝ်ႏအုံညီꩻ အဝ်ႏရဝ်းလွနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻလင်ꩻခွိုꩻထျꩻ အရေꩻတန်ကကာႏလင်ꩻဒါႏ ထီခြောင်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ တေင်ꩻခြောင် သွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏစျောင်းကုံး
ဝေင်ꩻနယ်ႏစျောင်းကုံး (ကျောင်းကုန်းမြို့နယ်) (Kyaunggon Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် စျိုန်ပျော်ခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻစျောင်းကုံးကိုသွူ။
ဝဋ္ဋသုတ်
‍‍ဝဋ္ဋသုတ်ယိုနဝ်ꩻ ဟော်ꩻကျာꩻနယ်ချာ ဝဋ္ဋဝါးရွို့ပေႏဇာတ်တောႏကိုဒျာႏသွူ။ ဝဋ္ဋသုတ်ကိုယိုနဝ်ꩻ နီဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ ဟော်ꩻကျာꩻဖေႏ ရဲအီ ခမ်းတန်အန္တရာယ်ႏ (၄)မျိုꩻ ဂါႏထာႏတောႏသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏစျောင်းကုံး
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝဋ္ဋသုတ်
ဝဋ္ဋသုတ် (ပါႏဠိတောႏ)
၁။ ပူရေန္တံ ဗောဓိသမ္ဘာရေ၊ နိဗ္ဗတ္တံ ဝဋ္ဋဇာတိယံ။ ယဿ တေဇေန ဒါဝဂ္ဂိ၊ မဟာသတ္တံ ဝိဝဇ္ဇယိ။
၂။ ထေရဿ သာရိပုတ္တဿ၊ လောကနာထေန ဘာသိတံ။ ကပ္ပဋ္ဌာယိံ မဟာတေဇံ၊ ပရိတ္တံ တံ ဘဏာမ ဟေ။
၃။ အတ္ထိ လောကေ သီလဂုဏော၊ သစ္စံ သောစေယျ နုဒ္ဒယာ။ တေန သစ္စေန ကာဟာမိ၊ သစ္စကိရိယ မုတ္တမံ။
၄။ အာဝဇ္ဇေတွာ ဓမ္မဗလံ၊ သရိတွာ ပုဗ္ဗကေ ဇိနေ။ သစ္စဗလ မဝဿာယ၊ သစ္စကိရိယ မကာသဟံ။
၅။ သန္တိ ပက္ခာ အပတနာ၊ သန္တိ ပါဒါ အဝဉ္စနာ။ မာတာ ပိတာ စ နိက္ခန္တာ၊ ဇာတဝေဒ ပဋိက္ကမ။
၆။ သဟ သစ္စေ ကတေ မယှံ၊ မဟာပဇ္ဇလိတော သိခီ။ ဝဇ္ဇေသိ သောဠသ ကရီသာနိ၊ ဥဒကံ ပတွာ ယထာ သိခီ။ သစ္စေန မေ သမော နတ္ထိ၊ ဧသာ မေ သစ္စပါရမီ။
ဝဋ္ဋသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ။ ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပရိတ်တန်
ဝဋသုတ်
ဝေင်ꩻအမာ
ဝေင်ꩻအမာ (မန်း: အမာမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Ahmar) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် ဖျာပုံခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဗိုကလေးကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻကွာလာလမ်ပူ
ဝေင်ꩻကွာလာလမ်ပူ (အဲင်းကလေတ်: Kuala Lumpur) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မလေးသျားခမ်းထီ ဝေင်ꩻတန်တောမ်ႏ အတန်သွတ်ꩻဝေင်ꩻတဲင် တရာꩻဝင်ႏအနေႏ အဝ်ႏထွာဒျာႏ ကွာလာလမ်ပူ ဖြယ်ဒရယ်ဟံႏနယ်ႏ (Federal Territory of Kuala Lumpur) (မလေး: Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur), (ခယ်ႏ: 吉隆坡联邦直辖区) တဖြုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏအအဲဉ်ႏအလုဲင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏ(၉၄)စတုရန်းမဲင်ႏ (၂၄၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရပ်တဲင် ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၂၀ ဗာႏ ဝီခီမီဒီယာ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ (၁.၉)သန်းလွိုသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၈ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ကရေက်တား ကွာလာလမ်ပူဒေႏသကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ (၇.၅)သန်းရပ်သွူ။ ဝေင်ꩻကွာလာလမ်ပူနဝ်ꩻ အာသျခဝ်ကွဉ်ႏနဝ်အကို လိုꩻဖြာꩻတောမ်ႏ စီꩻပွာꩻရေꩻအလꩻ ထင်ႏထိုလွိုင်ႏကွုန်ꩻတန်ထိုမွိုင်ဒါႏ မဲတ်ထရိုပိုလီတန်(Metropolitan) ဝေင်ꩻတန်ဒေႏသဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:အာသျတွိုက်ကို ဝေင်ꩻတန်ဖုံႏ
ဝေင်ꩻခယန်း
ဝေင်ꩻခယန်း (မန်း: ခရမ်းမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Khayan) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ဒေါမ် ရန်ႏတကွုန်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်ကွဉ်ႏနဝ် တန်လိဉ်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏခယန်းကို ကအဝ်ႏဒါႏ မော်ဝွန်းခြောင်ထျꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၅၃ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၁ဝ,၉ဝ၆ ဖြာꩻသွူ။ ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဗွေႏသာႏရိပုတ္တရာႏ
‍‍‍
ဗွေႏသာႏရိပုတ္တရာႏ (မန်း: ရှင်သာရိပုတ္တရာ) (အဲင်းကလေတ်: Sāriputta) နဝ်ꩻ သဗ္ဗညုတ ဂေါတမနီဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ စူထွေရံႏ ပထမအဂ္ဂသာဝကနဝ်ꩻသွူ။ ပညာႏတန်ငါႏတဲင် လꩻစွဉ်ႏပညာဧတဒဂ်နဝ်ꩻသွူ။ ပေါႏလိုသွူ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ ဂေါတမနီဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻနဝ်ꩻ ဗွေႏသာႏရိပုတ္တရာႏယိုပညာႏအတန်သွတ်ꩻ ရဟန္တာႏမျတ်တပါꩻ ဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
ခံႏထူႏဗျာႏဒိတ်တောႏခန်ꩻ
ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻဂေါတမခါးလားကပွင်ꩻခိန်ႏ တသင်္ချေႏပုဲင်ကမ္ဘာႏတသဲဉ်လွိုရပ်နဝ်ꩻ ဝွေꩻဗွေႏအဝ်ႏထွာ အလောင်ꩻဆားတဲင် အစိုးနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻဗွေႏသဲင်ꩻထွာ သရဒရသေ့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻဘဝ တိန်ႏထီႏဗာႏ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ အနောမဒဿီချီႏမျောက်ဖေႏ တပဲ့ꩻတပါꩻ ပထမအဂ္ဂသာဝကဆုꩻတောႏတဲင် ဝွေꩻဗွေႏလဲ့ မဲဉ်လꩻနုဲင်းငါႏတွော့ꩻ ပျုဒါႏန၊ မာꩻကုသိုလ်ႏတဲင် ပန်ႏခန်းအခြွီ၊ ကွီခန်းစူထွေရံႏ ပထမအဂ္ဂသာဝကဆုꩻတောႏတဲင် ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻအနောမဒဿီလဲ့ဗျာႏဒိတ်ဖေႏခန်း စူထွေရံႏအဂ္ဂသာဝကဆုꩻတောႏနဝ်ꩻသွူ။
အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻဘဝ
ပေႏပေႏခိန်ႏနောဝ်ꩻ တောမ်ႏသွꩻပေႏ ကောလိတပုဏ္ဏာꩻခွိုꩻတဖြာꩻ လွေꩻထွားပွဲꩻသဘင်ႏကောင်နာတဲင် လꩻသတိꩻသံႏဝွေႏဂတွော့ꩻ မဲဉ်အားထုတ်ကံကျင်ꩻ မဲဉ်လွစ်ထန်ႏငါႏ ဘဝသံႏသရာႏဝဋ်ဒုက္ခကိုအကျောင်ꩻ တွိုင်ႏပင်ႏချာငါလွဝင်ꩻ သဘောကထွိုင်ႏပီတဲင် နက်လွေꩻခန်း ရာႏဇဂြိုဟ်ႏခမ်း သိဉ္စည်းပရိဗိုဇ်ႏထျꩻ လွေꩻအားထုတ်ကံꩻကျင်ꩻခန်းတရာꩻနဝ်ꩻသွူ။
လွေꩻအုံဆယ်ꩻကပ်ထုမ်ႏတရာꩻပရိဗိုဇ်ႏထျꩻ အခိန်ႏလဲင်ꩻကျာႏညဆွာꩻသွူတဲ့ တရာꩻအစဲစ်မဲဉ်ႏ သံးတမော့ꩻနွောင်ꩻတောဝ်းတဲင် သွꩻပေႏဝင်ꩻနီ တွိုင်ႏပင်ႏယင်းလွဝင်ꩻ ဝွေꩻဗွေႏသီးနီပါꩻကို တပါꩻပါꩻမီႏမော့ꩻ တရာꩻထူꩻတရာꩻမျတ်တဲ့ ဖေႏသေပါဗာႏလွဝင်ꩻအကျောင်ꩻ အံႏခါꩻကတိꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် လယ်ႏထုမ်ႏခန်းဒျာႏတရာꩻ တပါꩻတထွောင်းထွောင်းနဝ်ꩻသွူ။
အတွင်ꩻနဝ်ꩻကာႏလ သဗ္ဗညုတ ဂေါတမစဝ်းမျတ်နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏအုံသတင်ꩻသွုံꩻ ဝေဠုဝန်ႏကျောင်ꩻတောႏကိုနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏတနီꩻတဲင် ပဉ္စဝဂ္ဂီႏငတ်ꩻကိုအပေႏသွတ်ꩻအဿဇိမထေရ်ႏနဝ်ꩻ ကျွꩻလယ်ႏတုင်ꩻသွမ်ꩻကျာꩻ ဥပတိဿပရိဗိုဇ်ႏတိန်ႏထီႏတဲင် အံႏအော်ꩻခရာႏဟဝ်မွေးငါႏ ကရီးခါတဲ့ တထီႏဖိုတဝ်း၊ တမော့ꩻဖိုတဝ်း၊ မုနိလောင်းတဲ့ ကလူꩻတအဲဉ်ထဝ်း၊ လွိုးလောင်းတဲ့ ဆွဉ်ႏဖုံႏသံးတအဝ်ႏတဝ်း၊ သံဗုဲင်စွဉ်ႏသင်္ကန်ꩻတနျာႏနျာႏတွော့ꩻ ဝွေꩻကထီႏနဝ်ꩻ သပ္ပါယ်ႏမွေးမုဲင်းစွဉ်ႏဒျာႏထာꩻနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲင်ခါ ဥပတိဿပရိဗိုဇ်ႏနဝ်ꩻ မဲဉ်သေမွေးငါႏ ဝွေꩻဗွေႏတရာꩻဖုံႏ၊ အကံအကျင်ꩻဖုံႏ၊ ရေႏရွယ်ႏချက်ဖုံႏ၊ ဝွေꩻဗွေႏဆရာႏဖုံႏတဲင် လျောက်လဝ်းရီခန်း အဿဇိမထေရ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲင် အဿဇိမထေရ်ႏလဲ့ ခြုဲင်းနယ်ဖေႏချာ ဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ ကဟော်ꩻဒါႏတရာꩻဖုံႏ၊ အကံအကျင်ꩻဖုံႏတဲင်တွော့ꩻ ဝွေꩻကယိန်းအာႏရꩻနိစ်သက်စွုမ်းသွိုꩻမွေးငါႏတဲင် လျောက်လဝ်းကွီနာႏခန်းဒျာႏ တရာꩻတောႏနဝ်ꩻသွူ။ အဇိတမထေရ်ႏလဲ့ ဝွေꩻဗွေႏကဗုဲင်ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ တပေါႏညငါႏဒွိုန်းတွော့ꩻ ဟော်ꩻနယ်ဒါႏဆေ့ꩻဆေ့ꩻပေႏလွုမ်ꩻ ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻထွူတဲင် ဟော်ꩻဖေႏခန်း ယေဓမ္မာ ဟေတုပ္ပဘဝါတရာꩻတောႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်ပွိုးစွဉ်ႏ ဝွေꩻအခြွီလီꩻကရီးခါမာꩻဗာႏကံႏအကျိုꩻသဲင်ꩻဖေႏချာယင်း ဉာဏ်ႏပညာႏသံးယံတဖဲ့ꩻ ဝွေꩻပါႏရမီႏလဲ့ ဖြားလဲဉ်းတဖဲ့ꩻတဲင် စနာႏဗာႏကွို့ꩻ ဂါႏထာႏနီပုဒ်လွုမ်ꩻလဲ့ လꩻသွူးစွဉ်ႏ သောတာပတ္တိမဂ်ဖိုလ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ကနာႏသွုပ်ယင်း ဂါႏထာႏနီပုဒ်နဝ်ꩻ လꩻထွူလဲဉ်းဖလဌာန်နဝ်ꩻသွူ။
ဥပတိဿနဝ်ꩻ ကွပ်ပွိုးစွဉ်ႏ အွဉ်ႏခါꩻကတိသစ္စာႏတွမ်ႏ ကောလိတပရိဗိုဇ်ႏအဝ်ႏတဲင်တွော့ꩻ သေငါꩻလဲဉ်းသွူ သစ္စာႏလစ်ꩻပါꩻတရာꩻတဲ့ တလွေꩻလွဉ်ꩻစွဉ်ႏတဝ်း အဿဇိမထေရ်ႏနဝ်ꩻသွူ၊ "ဩဗွေႏ- နီဗွေႏကျွꩻလွေꩻရီးဒျာႏသွော့ ဗွေႏဖရာꩻထျꩻသူꩻဪ။ ခွေသွဉ်းနဝ်ꩻ အွဉ်ႏခါꩻကတိသစ္စာႏအတွိုင်ꩻ အီႏသဲင်ꩻဟဲ့ꩻဗာႏဒွိုန်းကသွꩻတဖြာꩻသနဲ့ဪ။ မဉ်ႏထွူမꩻ နီသွဉ်းသီး သွꩻပေႏဝင်ꩻနီ အီႏထင်ႏထေ့ဒျာႏ ဗွေႏမျတ်ဖရာꩻထျꩻသနဲ့ဪ။" လျောက်လဝ်းထွူ နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် အဿဇိမထေရ်ႏလဲ့ ကျွꩻလွေႏထိုꩻခန်းဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲင်ဝွေꩻတဲ့ နက်သဲင်ꩻချာ အသွꩻကအဝ်ႏဒါႏ ခင်ႏလမ်းလီꩻကိုတဲင် ဝွေꩻဗွေႏကနာႏကဟွိုန်ꩻဗာႏအတွိုင်ꩻ သဲင်ꩻဟော်ꩻနယ်ဖေႏချာယင်း အသွꩻပေႏ  ယေဓမ္မာဟေတုပ္ပဘဝါတရာꩻတောႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ တရာꩻတောႏတိန်ႏသွတ်ꩻတဲင် အသွꩻပေႏ ကောလိတပရိဗိုဇ်ႏတဲ့ တယ်ႏလꩻခန်စ သောတာပတ္တိဖိုလ်ႏနဝ်ꩻသွူ။