cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အာရပ်စဝ်းဖားခမ်းပေါင်ꩻဗူႏခမ်းထီ
‍‍‍‍‍ အာရပ်စဝ်းဖားခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ (United Arab Emirates) အာရပ်စောက်ꩻဖားဖုံႏခမ်းခြွဉ်းဗူႏခမ်းထီ ယိုနဝ်ꩻ ဝင်ꩻအဝ်ႏဟဲ့ꩻရောင် အဲမရိတ် မွေးတဝ်းလဲ့ ယူအေအီး နုဲင်းယိုတဲင် အဝ်ႏလွေꩻဒျာႏ အာသျအခဝ်တွို့ꩻနဝ်၊ ပါဆျန်းပင်ႏလယ်ႏကွေ့ကိုကအဝ်ႏဒါႏ အာရပ်ကြွန်စွယ်ႏလောင်း ဖက်ဒရယ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏခမ်းထီတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဟံႏယာႏအဝ်ႏကပ်ꩻခြꩻဒါႏ ခမ်းထီဖုံႏနဝ်ꩻ ဆꩻကွဉ်ႏဖဲ့ꩻ အိုမန်ခမ်းထီတွမ်ႏ ဆꩻတွို့ꩻဖဲ့ꩻ သော်ဒီအာရေးဗီးယားခမ်းထီဖုံႏဒျာႏသွူ။ ကာတာခမ်းထီ၊ အီရန်ခမ်းထီဖုံႏလဲ့ တွမ်ႏအီရတ်စဝ်းဖားခမ်းထီနဝ်ꩻ ခမ်းထီကူနား အဝ်ႏကပ်ꩻခြꩻတဝင်ꩻ ထီကိုသွူ။ ၂၀၁၃ ဗာႏနေင်ႏနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၉.၂ သန်းရပ်တဲင်တွော့ꩻ အဲမေရေက်လိုꩻခွိုꩻအဝ်ႏ ၁.၄ သန်းရပ်၊ လိုꩻခမ်းလင်သား ကလွဉ်မာꩻသော့ꩻထာꩻမာꩻသားအဝ်ႏ ၇.၈ သန်းရပ်နဝ်ꩻသွူ။
၁၉၇၁ နေင်ႏတွင်ꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏထောင်ႏစခါꩻ အီရပ်စဝ်းဖါးခမ်းပေါင်ꩻဗူႏခမ်းထီယိုတဲင် ဖက်ဒရယ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻတန်အဗူဒဗီတွမ်ႏ ဒူဗုဲင်း၊ သျာစျာ၊ အဲတ်စ်မန်၊ အွမ်-အယ်-ကဝေင်း၊ ရတ်သ်-အယ်လ်-ခိုင်းမား၊ ဖူစျာအီရာ စတဲင် အဝ်ႏဖွဲ့ဗူႏခါꩻ ခမ်းနယ်ႏ (၇) နယ်ႏယိုဖုံႏသွူ။ ခမ်းနယ်ႏတဗာႏတဗာႏစီႏယို အာႏဏာႏအဝ်ႏ စဝ်းဖါးတဖြာꩻစီႏအုပ်ချုတ်တဲင်တွော့ꩻ ဝွေꩻသီးစဝ်းဖားဖုံႏကားကအဝ်ႏယို ပေါင်ꩻဗူႏယင်းတဝင်ꩻတဲင် ဝွေꩻသီးဖွဲ့ဗူႏခါꩻယင်း ဖက်ဒရယ် အတန်သွတ်ꩻကောင်သီတဗာႏအနေႏနဝ်ꩻသွူ။ စဝ်းဖားနဝ်ꩻဖုံႏအကို လွိုက်ထန်ႏယင်းစဝ်းဖါးတဖြာꩻတဲင်တွော့ꩻ အဝ်ႏဒင်ႏမျောက်ခါꩻ အာရပ်စဝ်းဖါးခမ်းပေါင်ꩻဗူႏခမ်းထီ ခမ်းနမ်းဗွေႏ(သမ္မတ)အရာႏနဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းထီတန်ဘာႏသာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အိစ်သာလမ်ဘာႏသာႏနဝ်ꩻသွူ။ ရွုမ်ꩻသွုံꩻဘာႏသာႏငဝ်းငွါနဝ်ꩻ အာရပ်ဘာႏသာႏငဝ်းငွါဒျာႏကီလဲ့ ဝင်ꩻသွုံꩻစွစ်ꩻလီအာဒျာႏ အေင်းကလေတ်ဘာႏသာႏငဝ်းငွါသွူ။
ယူအေအီခမ်းထီယိုနဝ်ꩻ ကမ္ဘာႏတန်အလောင်း သတ္တမအရန်း နမ်းမေန်(ရေနံ)ထန်ႏသော့ꩻအာသွတ်ꩻ ခမ်းထီတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ကမ္ဘာႏတန်အလောင်း သဘာႏဝဓာတ်လွီးထန်ႏသော့ꩻအာသွတ်ꩻ ခမ်းထီဖုံႏအကို ယူအေအီးခမ်းထီယိုနဝ်ꩻ ပါသော့ꩻ အရန်း (၁၇) ကိုသွူ။ ကသီငါထိုꩻလဲဉ်းဒါႏ အဗူဒါဗီစဝ်းဖါး၊ ယူအေအီးအရီးသွတ်ꩻခမ်းနမ်းဗွေႏ ဆေက်သာယာဒ်နဝ်ꩻ ခွုမ်ꩻမာꩻဗာႏ အဲမေရေက်ခမ်းထီပြွူးဖြိုထင်ႏထိုရေꩻတဲင် အဝ်ႏနမ်းမေန်တွော့ꩻ ကလꩻလွဉ်ဒါႏရွဉ်ဖုံႏယို ဝွေꩻသွုံꩻအီချာ ကျန်ႏမာႏရေꩻထိန်ꩻထွားမုꩻဖုံႏတွမ်ႏ အခေႏခံႏ အဆောက်အအုံဖုံႏကိုသွူ။  ပင်ႏလယ်ႏဝဲက် ပေါင်ꩻဗူႏဆောင်ႏရွက်ရေꩻ ကောင်သီ အစွိုꩻနွို့ခမ်းထီဖုံးအကို ယူအေအီးစီꩻပွာꩻရေꩻနဝ်ꩻ ထွာစီꩻပွာꩻရေꩻထာꩻမာꩻအစွုမ်ႏသွတ်ꩻ ခမ်းထီတဖြုံႏဒျာႏတဲင်တွော့ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏသော့ꩻအာသွတ်ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻတန်ဒူဗုဲင်းနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်စွဉ်ႏ ကမ္ဘာႏဝေင်ꩻတန်တဗာႏတွမ်ႏ အဖဲ့ꩻအဖဲ့ꩻအခမ်းခမ်းဆဲင်ႏရာꩻ တဖူꩻတလီꩻလောင်းဆွိုက်သွယ်ႏရေꩻ ဗဟိုႏဌာႏနတဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ ခမ်းထီစီꩻပွာꩻရေꩻနဝ်ꩻ အဝ်မီꩻခိုႏအုံနောင်ဗာႏနေကဒွိုန်း ဒင်ႏသွင်ꩻစာထန်ႏ သဘာႏဝဓာတ်လွီးတွမ်ႏ စာထန်ႏနမ်းမေန်(ရေနံ)စီꩻပွာꩻရေꩻဖုံႏအလောင်းသွူ။
ယူအေအီးယိုနဝ်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ ဝွေꩻသီးယားကုဲင်လိုꩻအခွင်ꩻအရေꩻကိစ္စတဲင်တွော့ꩻ အဝ်ႏခံႏဗာႏနေက ဝင်ꩻဝွေႏဖန်ႏတဲင် နဝ်ꩻအကို ကွပ်ပွိုးစွဉ်ႏ ဥပဒေႏကို သျာရီယာဥပဒေႏကပါသော့ꩻဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏတဲ့ပါနေနေသွူ။ ကွပ်ပွိုးယူအေအီးခမ်းထီယိုနဝ်ꩻ လꩻသော့ꩻခင်ႏလမ်း ခမ်းထီကားကအဝ်ႏ(နိုင်ငံတကာ)ကိုတွော့ꩻ ကဝွေႏဖန်ႏသွုံꩻစပ်သားယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ဒေႏသကို ဩဇာႏအဝ်ႏခမ်းထီတဖြုံႏတွမ်ႏ ကမ္ဘာႏအာႏရဲင်ꩻအဝ်ႏဆေ့ꩻဆေ့ꩻဒါႏခမ်းထီတဖြုံႏ စတဲင် အဝ်ႏအွဉ်ႏထွော့ခါꩻနုဲင်းယိုဖုံႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:အာသျတွိုက်ကို ခမ်းထီဖုံႏ
သေင်ကာပူခမ်းထီ
သေင်ကာပူခမ်းထီ (အဲင်းကလေတ်: Singapore; ခယ်ႏ: 新加坡; ခယ်ႏပဉ်ယဉ်း: Xīnjiāpō; မလေး: Singapura; တမီး: சிங்கப்பூர், Cingkappūr) သိင်ကာပေါ်ခမ်းနဝ်ꩻ တရာꩻဝင်ႏအမိဉ်ꩻအနေႏ အဝ်ႏဟဲ့ꩻဖန်ဒျာႏ သေင်ကာပူ ခမ်းနမ်းဗွေႏခမ်းထီ နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ထွာဒျာႏ ကြွန်ခမ်းတခမ်းတဲင် အဝ်ႏဒျာႏ အာသျတွိုက် ခဝ်ကွဉ်ႏနဝ် မလေးကြွန်ရွေꩻလောင်း အခဝ်နဝ်သွတ်ꩻကိုသွူ။ ဖဲ့ꩻထင်ꩻနဝ်ꩻ မလေးသျားခမ်း ဂျိုဟိုးခမ်းနယ်ႏ၊ ဖဲ့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ အဉ်ဒိုနီးသျားခမ်းထီ ရီအောကြွန်ဗူႏ (Riau Islands) အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ၂၀၂၁ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ (၅၄)သန်း လွိုရပ်၊ ခမ်းဟံႏနယ်ႏအဲဉ်ႏလုဲင်းဧရိယာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ စတုရန်းမဲင်ႏ ၂၇၃ မဲင်ႏ (စတုရန်းကီလိုမီတာ ၇၀၇.၁ ကီလိုမီတာ) လွုမ်ꩻတဲင် ကမ္ဘာႏလောင်း ဝေင်ꩻတန်တောမ်ႏခမ်းထီ တအဝ်ႏညီꩻဒါႏဝင်ꩻ တဗာႏချင်ႏ ခမ်း(၃)ခမ်းအကိုနဝ်ꩻ သေင်ကာပူခမ်းလဲ့ အဝ်ႏပါသော့ꩻ ခမ်းတခမ်းအနေႏနဝ်ꩻသွူ။ အာသျခဝ်ကွဉ်ႏနဝ်ကိုနဝ်ꩻ ထွာအပေႏသွတ်ꩻ ခမ်းတခမ်းဒျာႏသွူ။ ဥရောပခမ်းတွို့ꩻသားဖုံႏ ခလားကတွိုႏလွဉ်အုံခိန်ႏကာႏ သေင်ကာပူကြွန်လောင်းနဝ်ꩻ မလေးစမ်ႏငါးသား ဒုံပေႏတဒုံ အဝ်ႏထွူလဲဉ်းဒျာႏသွူ။ ၁၈၁၉ ဗာႏခိန်ႏ ဗိတိသျအဲင်းကလေတ် အေင်ဒိယခဝ်ကွဉ်ႏကုမ္ပဏီႏ တယ်ႏဆို့ꩻလွေꩻခန်း ဖြေꩻစာကူꩻကားကွန်ႏစခန်ꩻ ကြွန်လောင်းတဲင် တယ်ႏခိန်ႏနဝ်ꩻခါကာႏ အဝ်ႏထွို့ꩻဖြေꩻစာ ပသာလဲဉ်း သေင်ႏရွီးတသီႏရွီးဖုံႏတဲင် ထွာလွဉ်စွဉ်ႏ ထီတဖူꩻရဲဉ်ႏတာႏ မဟာဗျူဟာကျ ဖြေꩻစာꩻကူꩻကား ကွန်ႏစခန်ꩻတဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ သေင်ကာပူနဝ်ꩻ ဗိတိသျသီးတာႏ ထွာလွဉ်စွဉ်ႏ ကွန်ႏသယ်ႏ(ထွို့ꩻကွန်ႏ)ရေꩻတောမ်ႏ စဲ့ꩻရေꩻတာႏ အရေꩻတန်ဒေႏသတဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻကျာꩻ ဂျပန်သီး လွဉ်သိမ်ꩻထိုꩻ ဝေင်ꩻတန်တဲင် ဗိတိသျသီးတာႏ ထွာအီထာꩻသွုမ်ꩻတန်တဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻထွိုင်ႏထွူ တညတဝ်းအခိန်ႏကို ၁၉၄၅ ဗာႏရပ် သေင်ကာပူလဲ့ အဝ်ႏသော့ꩻချာယင်း ဗိတိသျအဲင်းကလေတ်သီး အိုပ်ချုတ်ရေꩻစူဆꩻလ့ကိုနဝ်ꩻသွူ။ ထွိုင်ႏလꩻ အနေင်ႏ(၁၈)မꩻ အဝ်ႏဗိတိသျသီးစူဆꩻလ့ ကွဲးလꩻထိုꩻယင်း လွစ်တခြင်ရေꩻတဲင် ခြွဉ်းညီꩻပူꩻပေါင်ꩻပါယင်း မလေးသျားဆꩻလ့ကိုကအဝ်ႏဒါႏ မလာယာ(Malaya)၊ သာဗတ်(Sabah)၊ သာရာဝတ်(Sarawak)ဖုံႏသွူ။ ကွဲးတွော့ꩻ ထွိုင်ႏလꩻနီနေင်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏမလေးသျားဆꩻလ့ကို သေင်ကာပူလဲ့ ဖထန်ႏဖြယ်ခေါ်သမ်းယင်းတဲင် တွိုႏခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၆၅ ဗာႏ လာဩဂုတ် ၉ နီꩻနဝ်ꩻ ထွာလွေꩻခန်း လွစ်တခြင်ဒါႏ ခမ်းနမ်းဗွေႏခမ်းတခမ်းနဝ်ꩻသွူ။ သေင်ကာပူနဝ်ꩻ အနေင်ႏနဝ်ꩻကို နွို့ပါလွေꩻသော့ပါယင်း ကမ္ဘာႏကုလသမဂ္ဂအစွိုꩻကိုသွူ။
တယ်ႏစွဉ်ႏကလꩻလွေꩻဒါႏ လွစ်တခြင်ရေꩻခိန်ႏကာႏ သေင်ကာပူ လိုꩻမုꩻအုံအဝ်ႏရေꩻ အဆင်းအရန်းနဝ်ꩻ တသွောင်းထင်ႏထိုလွဉ်စွဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏခမ်းလင်သား နွို့လွဉ်ထေအနီꩻအရင်ꩻခွုမ်မာꩻ ထေအရင်ꩻ(ရင်းနှီးမြုပ်နှံ)မုꩻဖုံႏတောမ်ႏ အခေႏခံႏသွူ ဒတ်စီꩻပွာꩻရေꩻပညာႏသျင်ႏ အဲဗတ် ဝဉ်သီမီးယပ် (Albert Winsemius) ကတဲမ်းထွို့ꩻခါꩻဖေႏဒါႏ စီႏမံႏကိန်ꩻနဝ်ꩻတဲင် ခမ်းထီအစိုႏရလဲ့ ယီးနယ်ဖေႏအာႏပါ စက်မုထာꩻမာꩻ ပြောင်ꩻလုဲင်ႏမုꩻဖုံႏတဲင် ဖန်ဆင်ꩻ ထေခွုမ်မာꩻတယ်ႏဆို့ꩻနွောင်ꩻစွဉ်ႏ မေႏအီလက်ထရွန်းနစ် တခြိုꩻထာꩻမာꩻတန်ဖုံႏ၊ ရေနံဓာတုထာꩻမာꩻတန်ဖုံႏ၊ ကမ္ဘာႏတဖူꩻလွေꩻထာꩻမာꩻတန်ဖုံႏ၊ ရွဉ်တောင်ꩻ ဝန်ဆောင်မုထာꩻမာꩻဖုံႏ၊ ယိုꩻယာႏဖြေꩻစာကွန်ႏတောမ်ႏ ထေပသာကွန်ႏတောမ်ႏဒင်ႏသွင်ꩻနွို့ကွန်ႏ ထာꩻမာꩻတန်ဖုံႏ ကပါဒါႏ ခေတ်တသာ စီꩻပွာꩻရေꩻတဗာႏနဝ်ꩻသွူ။
thumb|ကနေဒါ အခမ်းခမ်းဆဲင်ႏရာꩻကျောင်ꩻ၊ သေင်ကာပူ
သေင်ကာပူခမ်းယို ပေႏကဲꩻလဲဉ်းထဲင်းက ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ ဟံႏနယ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ သေင်ကာပူခမ်းအအဲဉ်ႏအလုဲင်းနောဝ်ꩻ အနားဆွာꩻဖဲ့ꩻ (အလျား)အောဝ်ႏ ၄၂-ကီလိုမီတာ (၂၅)မဲင်ႏ၊ အနာႏဒွေါင်ႏဖဲ့ꩻ (အနံ)အောဝ်ႏ ၂၃-ကီလိုမီတာ (၁၄)မဲင်ႏနောဝ်ꩻသွူ၊ တခမ်းလွုမ်း အအဲဉ်ႏအလုဲင်းနောဝ်ꩻ အနားဆွာꩻဖဲ့ꩻ(အလျား)အောဝ်ႏရန်ႏကွုန်ႏ ဗꩻလွေꩻလှည်းကူး၊ အောဝ်ႏသန်လျင် ဗꩻလွေꩻမှော်ဘီနောဝ်ꩻသွူ၊ သေင်ကာပူခမ်း ပင်ႏလယ်ႏဖင်ႏအဆွာꩻနဝ်ꩻ အောဝ်ႏ ၁၃၇၇-ကီလိုမီတာတဲင် စုစုခြွဉ်း တခမ်းလွုမ်း ဧရိယာႏအအဲဉ်ႏအလုဲင်းနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏစတုရန်းကီလိုမီတာပေါင်ꩻ ၆၂၃-၆ (၂၀၇-စတုရန်းမဲင်ႏ)နောဝ်ꩻသွူ။ သေင်ကာပူခမ်းနောဝ်ꩻ သဘာဝအရွိးအခိုႏ ထာꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻထန်ႏတောဝ်း၊ မဉ်ႏဒေါ့ꩻဗာႏငေါဝ်းလို့လို့နောဝ်ꩻ ပေါႏလွိုတဲင်"လိုꩻ"နောဝ်ꩻ ထာꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻထန်ႏတဝ်း၊ သေင်ကာပူခမ်းယို "ဟံႏကိုဟံႏထန်ႏ"သယံဇာတ အရွီးအခိုႏယို အွဉ်ႏထွာစွဉ်ႏ"လိုꩻ"တွော့ꩻ အဟဝ်သွတ်ꩻ ဖေႏကထွာလွဉ် ကွန်ႏချော်ꩻနောဝ်ꩻ လိုꩻတွိုင်ꩻစွုမ်ႏဖြာꩻ ဖေႏနေးကဒါႏလိတ် ကထွာခေါင်းဆောင်တန် လီကွမ်ယုယို ဖေႏအာႏအွဉ်ႏသွဉ်မွေးစွဉ်ႏလိတ်၊ ယိုခါ အခေါဝ်ကွဉ်ႏနောဝ် အာသျ(၁၀)နဲင်ႏငံႏကိုနောဝ်ꩻ သေင်ကာပူခမ်းယို တိုꩻတက်ထင်ႏထိုလဲဉ်းဝင်ꩻသွူ။ နီပအိုဝ်ႏဒေႏသဟံႏနယ်ႏယိုနောဝ်ꩻ လုဲင်းလဲဉ်းထဲင်းက သေင်ကာပူခမ်းသွူတကာႏတောဝ်း ဟံႏယာႏလုပ်ꩻမာꩻသော့ꩻလဲ့ လွိုင်ႏ၊ သယံဇာတယိုလဲ့ ထန်ႏအာတဲင် နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယို ဖေႏကတိုꩻတက်နုဲင်း သေင်ကာပူခမ်းနဝ်ꩻ အောဝ်ႏလိုႏသွဉ်မွေးမွေးပညာႏ၊ အောဝ်ႏလိုႏကျိုꩻစာꩻလုပ်ꩻမာꩻဖြေꩻစာကူꩻကားယံယံသွော့ စီꩻပွာꩻရေꩻဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:အာသျတွိုက်ကို ခမ်းထီဖုံႏ
ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻယေန်ႏငဲး(ဗဟိုႏ)
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဘာႏသာႏသာႏသနာႏ
လိုႏဖေႏအာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ
သေင်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ-လိုꩻလစ်ꩻစား
"ရုက္ခသုတ် (သေင်ႏအဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ-လိုꩻအဝ်ႏလစ်ꩻစား)" နီဗွေႏဘုရာꩻဟော်ꩻဖေႏ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏ တရာꩻနုဲင်းယို- ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- သေင်ႏအဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ၊ သေင်ႏလစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ- ၁။ ဖေဂ္ဂု ဖေဂ္ဂုပရိဝါရော- သေင်ႏမွူးတန်နဝ်ꩻတဲ့ သေင်ႏသိုႏမျိုꩻ၊ အထျꩻအသောင်ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ သေင်ႏမွူးသိုႏမျိုꩻ (အကဲဉ်ဆွော့ꩻအဲဉ်ထောဝ်းမျိုꩻဖုံႏဒျာႏ)။ ၂။ ဖေဂ္ဂု သာရပရိဝါရော- သေင်ႏမွူးတန်နဝ်ꩻ သေင်ႏသိုႏမျိုꩻ၊ အထျꩻအသောင်ဖုံႏနဝ်ꩻတဲး သေင်ႏအကဲဉ်သား၊ (သေင်ႏဆွော့ꩻမျိုꩻ)ဖုံႏဒျာႏ။ ၃။ သာရော ဖေဂ္ဂုပရိဝါရော- သေင်ႏမွူးတန်နဝ်ꩻ သေင်ႏကဲဉ်သား (သေင်ႏဆွော့ꩻမျိုꩻ)၊ အထျꩻအသောင်နဝ်ꩻ သေင်ႏမွူးသိုႏမျိုꩻ (အကဲဉ်ဆွော့ꩻအဲဉ်ထောဝ်းမျိုꩻဖုံႏဒျာႏ)။ ၄။ သာရော သာရပရိဝါရော- သေင်ႏမွူးတန်နဝ်ꩻတဲ့ သေင်ႏကဲဉ်သား (သေင်ႏဆွော့ꩻမျိုꩻ)၊ အထျꩻအသောင်နဝ်ꩻတဲ့ သေင်ႏကဲဉ်သား (သေင်ႏဆွော့ꩻမျိုꩻ) သေင်ႏအဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻနုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- လိုꩻတဲ့ ဗွန်ပီသေင်ႏနဝ်ꩻနေနေ၊ လိုꩻတဲ့ အဝ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ၊ လိုꩻလစ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ- ၁။ လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ သီႏလအဲဉ်ထဝ်း၊ သꩻရင်ꩻဟောဝ်တဝ်း၊ လိုꩻအသောင်အရင်ꩻ ဝွေꩻပရိသတ်နဝ်ꩻတဲ့ သီႏလအဲဉ်ထဝ်း၊ သꩻရင်ꩻဟောဝ်တဝ်း၊ လိုꩻယိုစားနဝ်ꩻ တွမ်ႏ'သေင်ႏမွူးတန်သိုႏ၊ အထျꩻအသောင်တဲ့ သေင်ႏသိုႏမျိုꩻ (အကဲဉ်ဆွော့ꩻအဲဉ်ထဝ်းမျိုꩻ'နဝ်ꩻ ဗွန်ဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၂။ လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ သီႏလအဲဉ်ထဝ်း၊ သꩻရင်ꩻဟောဝ်တဝ်း၊ လိုꩻအသောင်အရင်ꩻ ဝွေꩻပရိသတ်နဝ်ꩻတဲ့ သီႏလအဝ်ႏ၊ သꩻရင်ꩻဟောဝ်၊ လိုꩻယိုစားနောဝ်ꩻ တွမ်ႏ'သေင်ႏမွူးသိုႏမျိုꩻ၊ အထျꩻအသောင်နဝ်ꩻ သေင်ႏကဲဉ်သား (သေင်ႏဆွော့ꩻမျိုꩻ'နဝ်ꩻ ပီဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၃။ လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ သီႏလအဝ်ႏ၊ သꩻရင်ꩻဟောဝ်၊ အသောင်အရင်ꩻ ဝွေꩻပရိသတ်နဝ်ꩻ သီႏလအဲဉ်ထဝ်း၊ သꩻရင်ꩻဟောဝ်တဝ်း၊ လိုꩻယိုစားနောဝ်ꩻ တွမ်ႏ'သေင်ႏကဲဉ်သား-သေင်ႏဆွော့ꩻမျိုꩻ၊ အထျꩻအသောင်နဝ်ꩻ သေင်ႏသိုႏမျိုꩻ'နဝ်ꩻ ဗွန်ဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၄။ လောကကိုယို ပုဂ္ဂိုလ်ႏယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ သီႏလအဝ်ႏ၊ သꩻရင်ꩻဟောဝ်၊ အသောင်အရင်ꩻ ဝွေꩻပရိသတ်တဲ့ သီႏလအောဝ်ႏ၊ သꩻရင်ꩻဟောဝ်၊ လိုꩻယိုစားနောဝ်ꩻ တွမ်ႏ'သေင်ႏကဲဉ်သားမျိုꩻ၊ အထျꩻအသောင်တဲ့ သေင်ႏကဲဉ်သားမျိုꩻ (သေင်ႏဆွော့ꩻမျိုꩻ)'နဝ်ꩻ ပီဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ စတုက္ကနိပါတ်၊ ရုက္ခသုတ်)
သကဲန္ဒီယမ်
သကဲန္ဒီယမ်ယို ထွာ သင်္ကေတ Sc တွမ်ႏ အဲတ်တမ်အမုဲင် ၂၁ ကိုကအောဝ်ႏဒါႏ ဓာတုဗေဒ ဒြတ်စင်တဗာႏသှူ။ d-block ကိုကအောဝ်ႏဒါႏ သတ္တုအရောင်ႏဗွာ ဗွန်ပီရွဉ်(ရှောန်)၊ သမဲင်ꩻကိုနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏသေ ဟမ်ႏခြေားသတ္တု ငီꩻတွမ်ႏ yttrium ယင်း lanthanides သှူ။ ၁၈၇၉ ဗာႏနေင်ႏကိုခါ ပါ အဲ့ꩻထန်ႏလꩻ minerals euxenite တွမ်ႏ gadolinite အှိုး သကဲန်ဒီနေးဗီးယားဒေသကိုတဲင် ဝင်ꩻမော့ꩻစ သကဲန္ဒီယမ် သတ္တုသှူ။ ဝွေꩻယို တလီꩻမဉ်ႏခှေါင်းဗာႏနောဝ်ꩻ အရောင်ႏကြုဲး တသီး တမို့မို့ တောဝ်းတဲ့ ကောဝ်ႏရောင်ႏဆား (မန်း- ပန်းနုရောင်)ဖဲ့ꩻ။ တလီꩻကိုနောဝ်ꩻ မေႏခိုးဒါႏယိုꩻယိုꩻရိုꩻလဲ့ အခိုးဗော့ꩻ တလဲင်ႏလုမ်ꩻ။ ဝွေꩻယို မဉ်ႏအှောန်ႏခှေါင်းထီနောဝ်ꩻ အမာꩻဓာတ်တွမ်ႏ ဟုဲက်ဒရိုစဲန် ဓာတ်တအှိုထှူ အဲက်သစ်ဖုံႏရာ ခြီသော့ꩻဒါႏ။ ကအီးလꩻ သကဲန္ဒီယမ်စင်စင်အတာႏ သကဲန္ဒီယမ် တွုဲင်ဖလွုဲက် (သကဲန္ဒီယမ် တဝုဲင်ဖလဝုဲက်)တွမ်ႏ ကယ်လသီယမ်သတ္တု မာꩻငီꩻအီဗာႏဝင်ꩻသှူ။
မာꩻအီခရာႏ
သကဲန္ဒီယမ်ယို ထွာ သတ္တုဆေ့ꩻခြေား၊ မော့ꩻအာ ကာလာ TV ဖုံႏ၊ မေႏရာႏတင်းလေစဲင်းဖုံႏ၊ မေႏထိုး (မန်း-မီးချောင်း)၊ မေႏထိုး ထှို့ꩻဆေ့ꩻတျာႏအာႏဖုံႏ၊ မန်ႏဖုံႏ တွမ်ႏယင်း မဲ့မန်ႏဖုံႏကိုသှူ။ ထာꩻခြိုꩻ ဖန် ပလဲင်ꩻယာႏဖုံႏ ယမ်လှုမ်းအီတာႏ ဝင်ꩻသော့ꩻပါ သကဲန္ဒီယမ်သှူ။ ထာꩻမာꩻတုင်း ကထေမာꩻဒါႏ ထာꩻကွင်ႏ တောဝ်းလဲ့ သင်္ဘောꩻကျောင်ႏကိုဖုံႏယို မာꩻအီပါအာ အလူမီနီယမ်-သကဲန္ဒီယမ် သတ္တုကြူခါꩻဝင်ꩻ၊ ထာꩻခြိုꩻ အုံလှူꩻအီအာႏရဲင်ꩻ (မန်း- အားကစားပစ္စည်း) နုဲင်း စက်ဘေင်း၊ သုဲင်ကယ်၊ ဘေ့သ်ဘေားကိုတဲ့ မာꩻအီပါနေနေ။ ထာꩻယိုနောဝ်ꩻ ထွာ သတ္တုရဲင်ꩻအာႏယမ်။ မဉ်ႏအှောန်ႏစာႏပေ့ꩻ ဂဟေ အလူမီနီယမ် သတ္တုကြူခါꩻဝင်ꩻ (မန်း- အလူမီနီယမ် အလွိုင်း)ထိုထိုခါ အမာꩻဆေ့ꩻထိုꩻဖေႏ ထာꩻထီစာႏ ခေါ့ꩻထိုမှိုင်ဖုံႏ။
ထူႏတောမ်
ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ
ဝေင်ꩻနယ်ႏဥတ္တရသီရိ
ဝေင်ꩻနယ်ႏဥတ္တရသီရီ (မန်း: ဥတ္တရသီရီမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Ottarathiri Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ နေပီဒေါ်ခမ်းခြွဉ်းဗူႏဟံႏနယ်ႏ ဥတ္တရခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:နေပီဒေါ်ဟံႏနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
တဒါးအူးခရဲင်ႏ
တဒါးအူးခရဲင်ႏ (တံတားဦးခရိုင်) (Tada-U District) ယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန်အကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ခရဲင်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏခင်ႏလမ်းဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻတဒါးအူး ကိုသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
တဒါးအူးခရဲင်ႏကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ-
ကရီးခါ ကျောက်သယ်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဒါးအူး တောမ်ႏ မိဉ်းဆျန်းခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏငန်းသွန်ယို တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာ ၃၀ နီꩻနဝ်ꩻ ဖထန်ႏထိုꩻသွူ ခရဲင်ႏနဝ်ꩻဖုံႏတဲင် လွောင်ႏဗူႏတသာလွေꩻယင်း တဒါးအူးခရဲင်ႏ နဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻမွိုင်းယန်း
ဝေင်ꩻမွိုင်းယန်း (အဲင်းကလေတ်: Mongyang) (မန်း: မိုင်းယန်းမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်ကွဉ်ႏ၊ မွိုင်းယန်းခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်းယန်းကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻမွိုင်းယန်းကိုနဝ်ꩻ ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၄,၉၆၆ ဖြာꩻ နဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻမွိုင်းယန်းနဝ်ꩻ အကူအဝ်ႏဒင်ႏမဲ့ငါခွဲႏတောႏတောမ်ႏ အထူꩻဒေႏသ-၄ မွိုင်းလား NDAA-ESS တပ်မဟာ ၃၆၉ ထိန်ꩻချုတ်ဒါႏ ဒေႏသနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻကိင်ꩻတွုံ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏထင်ꩻ ကီလိုမီတာ (၁၀၂)ရပ်ကို ခြုံꩻခြောင်ဖင်ႏကွဉ်ႏ ခယ်ႏခမ်းကူထျꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဥပဒေႏဖေႏခွင်ꩻချက်
"ဥပဒေႏဖေႏခွင်ꩻချက် မိဉ်းတလꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ပါꩻမုဲင်ꩻလဲ့ ထိုမ်ႏသောက်ဆောမ်ꩻစွိုင်ခမ်းသား တလꩻတဝ်း" ပအိုဝ်ႏဒေႏသကို ပွိုင်းဝွို့တောမ်ႏ ဆောမ်ꩻတွဲႏတံႏချာငါလွဝင်ꩻသတင်ꩻယို တရိုꩻရိုꩻတဝ်း အဝ်ႏဟွုန်ဗာႏခွိုꩻခွိုꩻနေနဝ်ꩻသွူ၊ ကွပ်ပွိုးစွဉ်ႏဒျာႏ တရိမ်သိမ်ꩻထူႏဝင်ꩻဟံႏတွော့ꩻ အဗွေႏပဲင်ႏသီး ဖေႏကလွဉ်ခွိုင်းဝွို့ ပွိုင်းဝွို့ဗွုန်ႏမွုန်းတဝ်းနဝ်ꩻ နေးတောမ်ႏအနယ်ꩻကျမ်ꩻ လောက်ꩻအင်းနေးဖိုင်ႏ၊ နေးတောမ်ႏစဲစ်ဆေꩻလွေꩻ ဖေင်ꩻယာတသီႏဖြုံႏ ကတူႏစဲဉ်ႏအကျောင်ꩻခရာႏတဲင် ထိုမ်ႏစဲစ်ဆေꩻတွော့ꩻ ဆောမ်ꩻတွဲႏတံႏရွဉ်ယောႏဖိုင်ႏ-စတဲင် တောမ်ႏအကျောင်ꩻခရာႏ အစွိုးစွိုးဖိုင်ႏတွော့ꩻ ထွာလွဉ်အီထာꩻဆောမ်ꩻထာꩻတွဲႏတံႏ ပျဿနာႏနဝ်ꩻသွူ။ မိဉ်းထွာလွဉ်သွူနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻကိုယို တဖြာꩻတောမ်ႏတဖြာꩻ ယားကုဲင်လွဝင်ꩻ လိုꩻအခွင်ꩻအရေꩻဖိုင်ႏ၊ ပအိုဝ်ႏယို တဖြာꩻတောမ်ႏတဖြာꩻ အွဉ်ႏရေꩻအံႏသွင်ꩻချာငါတဝ်းလွဝင်ꩻ လိုꩻဂုဏ်ႏသိက္ခာႏနဝ်ꩻသွူ၊ လိုꩻအခွင်ꩻအရေꩻ၊ လိုꩻဂုဏ်ႏသိက္ခာႏမိဉ်းရိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဝင်ꩻလွဉ်ခွန်းဟွိုက်ꩻကြွို့ꩻကြꩻနီ၊ ဝင်ꩻလွဉ်ဆောမ်ꩻတွဲႏဆာ တွဲႏတံႏကြွို့ꩻကြꩻနီနဝ်ꩻ နီထွာလိုꩻဂုဏ်ႏသိက္ခာႏထဲ့အီငါႏ၊ လိုꩻအခွင်ꩻအရေꩻ သုမ်ꩻအီငါႏ၊ နီတကျွိုက်တဝ်းအတွိုင်ꩻ ထာꩻမာꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ နီမိဉ်းလွေꩻမာꩻဝင်ꩻလဲ့ ဝင်ꩻတဲ့ ထွာလိုꩻဂုဏ်ႏသိက္ခာႏထဲ့အီ၊ ဝင်ꩻလိုꩻအခွင်ꩻအရေꩻ သုမ်ꩻအီတဲင် အဝ်ႏလိုႏစာႏနာႏဖေႏချာငါငါႏလွဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ မိဉ်းမာꩻသွူနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ကခံႏဗာႏသားတဲ့ တသက်သာႏတဝ်း၊ ဆာခြေင်နစ်နာႏခြေင်နဝ်ꩻသွူ၊ ကမာꩻသားတဲ့ တမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ တလꩻလွိုတဝ်း၊ တဟဝ်လွိုတဝ်းနဝ်ꩻသွူ၊ အနာလွိုနဝ်ꩻ ထွာသော့ꩻဒျာႏ ပအိုဝ်ႏဒေႏသကိုတဲင် ပအိုဝ်ႏဒေႏသမိဉ်ꩻကုဲင်အီဗာႏ၊ ထွာဒျာႏပအိုဝ်ႏအစွိုꩻချင်ꩻချင်ꩻတဲင် ပအိုဝ်ႏအစွိုꩻချင်ꩻချင်ꩻ မိဉ်ꩻကုဲင်ဗာႏ၊ ထွာဒျာႏပအိုဝ်ႏခမ်းသားချင်ꩻချင်ꩻတဲင် ပအိုဝ်ႏခမ်းသားမိဉ်ꩻကုဲင်ခြေင်ဗာႏလုမ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ နေးတောမ်ႏအမျိုꩻသာꩻရေꩻတွော့ꩻ မိဉ်းတွိုက်ꩻဖြန်လွေꩻ ဖေင်ꩻဖင်ꩻယာကရိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ အီႏမာꩻလွေꩻအပုင်ႏအနယ်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏချꩻခါꩻရီးငါႏ ထာꩻမာꩻစဲဉ်ႏအရန်းရန်းသွူ၊ နဝ်ꩻမိဉ်းထွူမꩻ လိုꩻကဖြေꩻစာ လိုꩻကသုင်ꩻအံႏဖေင်ꩻဖင်ꩻသားယို အီႏထူႏရေꩻလွေꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ (ဥပဒေႏကို ကပျဌာန်းခါꩻဒါႏ ဖေင်ꩻဖင်ꩻယာမုနဝ်ꩻ ထောင်ႏတံႏခမုဲင်ꩻနေင်ႏ)စတဲင် ဥပဒေႏကိုအတွိုင်ꩻ ထူႏရေꩻလွေꩻနဲ့။ မာꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ မိဉ်းတမွေးတဝ်းတွော့ꩻ ကတူႏစဲဉ်ႏနဝ်ꩻ ထူႏတောမ်ႏအမျိုꩻသာꩻရေꩻ တွိုက်ꩻဖြန်ဖေင်ꩻဖင်ꩻ စီႏမံႏကိန်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ ထိုမ်ႏစဲစ်ဆေꩻ ထိုမ်ႏဆောမ်ꩻထွူ ဥပဒေႏအတွိုင်ꩻ သမ်းတမာꩻလွေꩻတဝ်း၊ သမ်းတထူႏရေꩻတဝ်း၊ နိတ်စက်ကွီနွိုင်ႏဒျာႏ ရွဉ်ယောႏ ၁၀-သိန်ႏ၊ ၁၅-သိန်ႏနဝ်ꩻသွူ၊ ရေႏမိုးချက်ကထွာ တွိုက်ꩻဖြန်ယာနဝ်ꩻ ထိုꩻမားတေားတဲင် တောမ်ႏတွိုက်ꩻဖြန်ယာကတူႏစဲဉ်ႏတွော့ꩻ ထွာတေားဒျာႏ ထိုမ်ႏအီစီꩻပွါꩻ၊ မာꩻအီရွဉ်စုဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ၊ ထွိုင်ႏထွာလွဉ်နုဲင်းယိုတဲင် ပအိုဝ်ႏအစွိုꩻ ပအိုဝ်ႏခမ်းသားနဝ်ꩻ မိဉ်ꩻကုဲင်အီထိုꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ၊ ကောပ်ထာꩻ
ကျာꩻဒေႏသနာႏ
ဝါႏပေႏ ဒေါ့ꩻဟွုန်ယင်းဝါႏတန်
အဟံ ဘန္တေ သမ္ဗာဟုလာ နာနာဝတ္ထုကာ-တယ်ႏစလွေꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။
ဥပဒေႏဖေႏခွင်ꩻချက်
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဥပဒေႏ
ကျာꩻဒေႏသနာႏ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဘစ်ကွိုင်
ဘစ်ကွိုင် (Bitcoin) ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ cryptocurrency တမျိုꩻ ဗဟိုႏထိန်ꩻချွုတ်မုꩻအဲဉ်တဝ်း virtual ဒီဂျစ်တယ်ရွဉ်တောင်ꩻ တမျိုꩻနဝ်ꩻသွူ ၊ ၂၀၀၈ ဗာႏနေင်ႏတွင်ꩻ ဂျပန်လိုꩻမျိုꩻတဖြာꩻ Satoshi nakamotoနဝ်ꩻ ဖန်ဆင်ꩻခါꩻထွူတဲင် တွိုႏ ၂၀၀၉ ဗာႏနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွုပ်ဖေႏတောမ်ႏ open-source ဒီဂျစ်တယ်ဖေႏရွဉ်စနိစ်သွူ ၊ ထွာ peer to peer စနိစ်တဲင် သွုံꩻသားအနေႏ မာꩻရွဉ်လွဲꩻရွဉ်ပြောင်ꩻဒရိုက်လꩻသွူ ၊ ဘစ်ကွိုင်နဝ်ꩻ မာꩻအလွဲꩻအပြောင်ꩻယို blockchain Network အွဉ်ႏအတီႏသွူ ၊ ဘစ်ကွိုင်ယို cryptocurrency ဆေꩻကွက်ꩻလောင်းနဝ်ꩻ ထွာအရန်းထိုသွတ်ꩻအမျိုꩻအစာꩻသွူ။ မာꩻတောမ်ႏ ခူႏBitcoin  (bitcoin mining )တဲင် စုရောမ် ဘစ်ကွိုင်လꩻထွူ လုဲင်ႏတောမ်ႏ ရွဉ်ယာႏအလောင်းအလင်တဲ့ လꩻသွူ။
ယူနိစ်
ဘစ်ကွိုင်ယူနိစ်နဝ်ႏထွာ bitcoin သွူ။ ကထွာဒါႏဒီဂျစ်တယ်ရွဉ်အင်္ဂလိပ်အက္ခရာႏအပေႏနဝ်ꩻသွုံꩻ bitcoin တဲင် ဆဲင်ႏတောမ်ႏကွန်ပျူတာဝေါဟာရအတာႏ အက္ခရာႏအတန် သွုံꩻ Bitcoin နဝ်ꩻသွူ။ ၂၀၁၄ ဗာႏနေင်ႏအလꩻ ဘစ်ကွိုင်သင်္ကေတနဝ်ꩻ BTC၊ XBT၊ BitcoinSign.svg သွူ။ ဘစ်ကွိုင်ပမာႏဏ‌ပေါင်းဆေ့ꩻအတာႏနဝ်ꩻ သွုံꩻဟဲ့ꩻ millibitcoin (mBTC) microbitcoin (µBTC)ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ဘစ်ကွိုင်အဆေ့ꩻသွတ်ꩻယူနိစ်နဝ်ꩻဟဲ့ꩻ ၁ satoshi သွူ  ၀.၀၀၀၀၀၀၀၁ btcနဝ်ꩻသွူ ။ millibitcoin နဝ်ꩻ ကဲက်ညီႏတောမ်ႏ၀.၀၀၁ bitcoin တဲင် ။ ၁ btc ၁၀၀၀ပွုံႏတပွုံႏနဝ်ꩻသွူ ။ satoshi  ကရိုꩻနဝ်ꩻ ဖန်ဆင်ꩻစနိစ်သား ထူႏဂွုဏ်ႏလွေꩻ ဝွေꩻဂျပန်လိုꩻမျိုꩻအနေႏတဲင် ဟဲ့ꩻဖန်လွေꩻနုဲင်းနဝ်ႏသွူ။
တန်ႏဖိုꩻ အထင်ႏအလင်ꩻ
၂၀၁၄ ဗာႏနေင်ႏ Mark T. Williams ကရိုꩻခါꩻ ဘစ်ကွိုင်နဝ်ꩻ လွိုထဲင်းခမ်ꩻနွတ်ꩻဆ၊ လွိုထဲင်းအမေႏရိကန်ႏဒေါ်လာ ၁၈ ဆ တန်ႏဖိုꩻအဝ်ႏတခွိုန်နဝ်ꩻသွူ။ တန်ႏဖိုꩻထိုမုꩻယို ထိင်ꩻကမ်းဖေႏဒါႏ စနိစ်အဲဉ်တဝ်းအကျောင်ꩻ ဂျပန်လိုꩻမျိုꩻ ကျောင်ꩻသားဖုံႏအဝ်ႏခြုဲင်းနယ်ခါꩻသွူ။ Forbes မဂ္ဂဇင်း ဂျာနယ်လစ်သားတဖြာꩻဒေါ့ꩻနဝ်ꩻ ဘစ်ကွိုင်ယို အတာႏဆွာꩻ တန်ႏဖိုꩻအဲဉ်တဝ်းအရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ အစတဲ့ တန်ႏဖိုꩻထင်ႏနဝ်ꩻယုတ္တိအဝ်ႏ ။ "ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးကရိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻဖုံႏ မိဉ်လꩻအခွဲးအကျုံႏ ဘစ်ကွိုင်ယို အမာꩻထာꩻမာꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻနဲးကရိုꩻနဝ်ꩻသွူ"။ ၂၀၁၁ ဗာႏနေင်ႏတန်ႏဖိုꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏဒေါ်လာ ၀.၃  ဗꩻ၃၂ ရပ်အငိုꩻထိုတခွုန်နဝ်ꩻသွူ။ ၂၀၁၂ ဗာႏနေႏ ဘစ်ကွိုင်တန်ႏဖိုꩻနဝ်ꩻ ကွဲးတသွေႏကီအငိုꩻထိုစသွူ။ ၂၀၁၃ ဗာႏနေင်ႏ ဩဂုတ်လာ အငိုꩻအဝ်ႏ အမေႏရိကန်ႏဒေါ်လာ ၆၀၀ မာꩻလသွူ။ ၂၀၁၃ နိုဝင်ဘာလာနဝ်ꩻ ဘစ်ကွိုင်တန်ႏဖိုꩻ တသွေႏထင်ႏ အထိုꩻသွတ်ꩻဗꩻ၁၂၄၂ရပ်သွူ။ ဇန်နဝါရီလာ ၂ဝ၁၅ ဗာႏနေင်ႏ ဘစ်ကွိုင်တန်ႏဖိုꩻနဝ်ꩻ ၂ဝ၁၃ ဗာႏ‌နေင်ႏခါကာႏ အဆေ့ꩻသွတ်ꩻတန်ဖိုးထဲ့လင်ꩻ အမေႏရိကန်ႏဒေါ်လာ ၂၂၄ သွူ။ ၂၀၁၇ မတ်လာ ၃ နီꩻ ဘစ်ကွိုင်တန်ႏဖိုꩻနဝ်ꩻ လွိုထဲင်း ခမ်ꩻ ငိုꩻသွူ။ ၂၀၁၇ ဒီဇင်ဘာလာ တသွေႏထင်ႏယင်း အဆ ၂၀ နဝ်ꩻသွူ။ ဘစ်ကွိုင်အငိုꩻနဝ်ꩻ မိဉ်ႏထဲ့တဲ့ထဲ့မွေး မိဉ်ႏတသွေႏကီတဲ့တသွေႏမွေးသွူ။ ၂၀၁၉ ဗာႏ‌နေင်ႏ ဖေဖော်ဝါရီလာနဝ်ꩻ အငိုꩻအဝ်ႏကုဲင်ချာ ၃၂၀၀ ဒေါ်လာလွုမ်ꩻသွူ။ နုဲင်းယိုခါခိန်ႏ အငိုꩻအဝ်ႏလွိုထဲင်း ခမ်ꩻခန် ၈ဆသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:လွိုင်ႏအာတာႏ
အမာႏတရွို့ꩻ(၁)
အမာႏတရွို့ꩻဖျင်စွို့ꩻ(၂)
ကွဲးတွော့ꩻ ဗွေႏဗွန်ထီသိမ်ႏလိတ်မူစဲစ်စဲစ်နဝ်ꩻ နုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ လိတ်စောင်ႏနဝ်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ ဗွေႏဗွန်ထီသိမ်ႏ မိန်းသေꩻခါꩻငေါဝ်း အဝ်ႏနုဲင်းမုဲင်ꩻနဝ်ꩻ ကဲဉ်းအာအာ သက်သိုမ်ဆီရပ် လိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ တသေထွꩻတဝ်းဒွုမ်သွူ၊ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးနဝ်ꩻ ဗွေႏဗွန်ထီသိမ်ႏ ကတဲမ်းထေဖေႏဒါႏ ပအိုဝ်ႏလိတ်မွူးတသာယို ထွူဖြီႏစီႏနဝ်ꩻ သက္ကရာဇ် ၁၃၀၉-ဗာႏခိန်ႏကာႏ၊ ထွိုင်ႏဖျင်မွဉ်းထွူ ထွတ်ထေလွေꩻနဝ်ꩻ သက္ကရာဇ် ၁၃၁၉-ဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ခွေသွဉ်းရွမ်ဖြုဲင်ꩻယိုနဝ်ꩻ မဉ်ယားလီချာ လွောင်ႏဗူႏရေꩻ၊ မဲ့ꩻဗွေႏသံႏဃာႏသီးကေꩻဇူꩻ၊ မဲ့ꩻဆရာႏသီးကေꩻဇူꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ တမွေးတဝ်းကရိုꩻနဝ်ꩻ ရီးသွတ်ꩻဒေါ့ꩻလောဝ်းလွေꩻဖေႏဗာႏသွူꩻ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ပအိုဝ်ႏယို မဉ်ႏပတ်သဲစ်သွူ တွမ်ႏလိတ်ခရာႏနဝ်ꩻ စွဉ်ꩻလွေꩻဗာႏနေးစွဉ်ႏ သွီႏသက်သားဖုံႏ၊ ခံႏဗာႏမွေးစွဉ်ႏ အနေစ်နာႏဖုံႏ၊ ခံႏလို့ဗာႏမွေးအခိန်ႏဖုံႏ အာမွေးငါႏကရိုꩻနဝ်ꩻ တဲမ်းလိတ်သား ခွေသွဉ်းသေနာႏဒျာႏသွူ။ ကွဲးတွော့ꩻ အမာႏတရွိုꩻအဝ်ႏယို မဉ်ႏတဖျင်စွိုꩻဖေႏတဝ်းနဝ်ꩻ အမာႏယိုည ထွာလွဉ်အမဲဉ်ႏတဲင် ကထွာဒါႏ လိုꩻမျိုꩻတာႏလဲ့ မဲ့ꩻထဲ့သုမ်ꩻထိုꩻဒါႏ ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ တဲမ်းဖောႏနယ်လွေꩻဗာႏဒျာႏသွူ၊ ယိုခါ ထေလိတ်စောင်ႏသားဖုံႏ ကအဝ်ႏကျုံႏမော့ꩻဗာႏဒါႏ ပျဿနာႏနဝ်ꩻ လိတ်ဖုံႏတလိုမ်းကိုမ်ႏတဝ်း၊ ဝေါဟာရစုမ်ႏတဝ်း၊ ရမ်ꩻဟောꩻဗာႏနေး၊ လိတ်တဖြုံႏ အငဝ်းထန်ႏနီသိုမ်မျိုꩻဖုံႏယို အဝ်ႏမော့ꩻအယပ်ꩻခုဲင်ႏသွူ၊ အယပ်ꩻခုဲင်းနုဲင်းယိုတဲ့ ဖေႏကဖြေႏသျင်ꩻနွောင်ꩻရေႏနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ တာႏဝွန်ႏကအဝ်ႏသားတွမ်ႏ ပညာႏဒါႏသီးဖုံႏ တွိုင်ႏပင်ႏရော့ꩻရော့ꩻ၊ ချော့ꩻလွဝင်ꩻမာႏန၊ စွိုးခွိုꩻတာႏအွဉ်ႏဆꩻငါ တွမ်ႏစေႏတနာႏဗွာဗွာတွော့ꩻ ပအိုဝ်ႏလိတ်ခရာႏ ယံဖေႏကဖြေႏသျင်ꩻနွောင်ꩻ ရေႏမိုးလွေꩻဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
နဝ်ꩻမꩻ ထေလိတ်စောင်ႏသားဖုံႏတဲ့ သုင်ꩻလွေꩻဒျာႏတဖြုံႏချင်ႏ၊ ကေားထွားသားဖုံႏတဲ့ ဖေႏကဒါႏယိုꩻ၊ သေနာႏယိုꩻ ဖြောင်စဲင်းနဝ်ꩻ အရေꩻကီꩻငါႏလဲဉ်းသွူ၊ မဉ်ႏတမွေးတဝ်းနဝ်ꩻ တဲမ်းလိတ်သား တဲမ်းတမျိုꩻ၊ ဟောꩻထွားသားရိုꩻတစားတွော့ꩻ အဖြုံႏမုဲင်ꩻနဝ်ꩻမဲဉ်ႏ၊ အဖြုံႏမုဲင်ꩻနဝ်ꩻမာႏကရိုꩻယို ခွယ်ꩻချာꩻတလꩻတဝ်းသွူꩻ အီႏယွူးဗာႏပါꩻမုဲင်ꩻမာႏ၊ အီႏယွူးဗာႏပါꩻမုဲင်ꩻမဲဉ်ႏ၊ တရာꩻခံႏတအဝ်ႏတဝ်း ထွာထိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ ပအိုဝ်ႏချင်ꩻချင်ꩻ လွောင်ႏဗူႏရေꩻယို ယိန်းကုဲင်အာ ထွာဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ နီသွဉ်းသီး တသေထွꩻတဝ်းဒါႏ လိတ်မွူးထီသိမ်ႏယို ခွေသွဉ်းထွိုင်ႏထီႏထွားဗာႏနဝ်ꩻ တွမ်ႏနီသွဉ်းသီး ကသွဉ်ထူႏဒါႏ လိတ်မွူးယိုခါနဝ်ꩻ ကွာႏအာငါႏနဝ်ꩻမꩻ ဝင်ꩻမဉ်ႏရိုꩻလိတ်ယိုနဝ်ꩻ ထီသိမ်ႏမူနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ နီသွဉ်းအနေႏ တမွေးတဝ်းဒွုမ် မဲဉ်ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ပွိုးနုဲင်းမုဲင်ꩻတဲ့ ထွာထိုꩻဒျာႏသွဉ်ဗာႏအာ၊ မဉ်ႏဒေါ့ꩻယင်းတနယ်ꩻ အမျာꩻသုင်ꩻ ထွာထိုꩻဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ အမဲဉ်ႏနဝ်ꩻ ထီသိမ်ႏမူစဲစ်စဲစ် တမွေးတဝ်းဒွုမ်သွူ။
ထီသိမ်ႏမူကရိုꩻနဝ်ꩻ ဗွေႏဗွန်ထီသိမ်ႏ ကတဲမ်းထွင်ႏသေꩻခါꩻဒါႏ လိတ်မွူးစောင်ႏယို ဗွေႏဗွန်ဉာဏ ကျောင်ꩻထမ်းဘုရာꩻ မွဉ်းဖျင်ဖေႏ လိတ်မွူးစောင်ႏယို ထုဲင်ႏပွုံႏကိုအတွိုင်ꩻနဝ်ꩻဒျာႏသွူ၊ နဝ်ꩻမ လိတ်မွူးစောင်ႏယိုနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ကထွာဒါႏ နီသွဉ်းသီး သက်သိုမ်ဆီလွိုသားခွိုꩻသွုပ်ဖုံႏနဝ်ꩻ တထီႏထွꩻလို့ဗာႏတဝ်းတဲင် ဖေႏကထီႏထွꩻဗာႏနဝ်ꩻ အီႏဒင်ႏနယ်လွေꩻဖေႏနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ အမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏ ဖေႏကထွာလွဉ်၊ နုဲင်ႏငံႏတောႏ ကအဝ်ႏဖေႏခွင်ꩻလဲဉ်းသွူ ခမ်းရင်ꩻသားတာႏ အတန်ꩻကျောင်ꩻကို ကျောင်ꩻခိန်ႏအထန်ႏ (ကျောင်းချိန်ပြင်ပ)သွဉ်ချာလိုꩻမျိုꩻလိတ်လုဲင်ꩻလꩻလဲဉ်းနဝ်ꩻ အီႏအောင်ႏမျင်ႏယိုꩻ ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
အမာႏတရွို့ꩻ-ဖျင်စွို့ꩻ(၃)
တဲမ်းလိတ်သား အဝ်ႏရန်ႏကုန်ႏ အဝ်ႏထင်ႏသွဉ်တန်ꩻခိန်ႏတွင်ꩻ နေင်ႏနဝ်ꩻ ၂၀၁၂-ရပ်ခိန်ႏ တွမ်ႏသွꩻပေႏ ထေင်ဗာႏဖိုလွဝင်ꩻ၊ ရွို့ꩻရန်ႏဝင်ꩻတမွေးတဝ်း၊ နုဲင်းအေန်းကလေတ်နဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဒီဗေက်၊ ထုဲင်ႏမန်းနဝ်ꩻ စကားရည်လု နုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏ၊ ထေင်သွူလွဝင်ꩻ အခိန်ႏညညလဲ့ အဖြေႏတထန်ႏလွဉ်တဝ်းသွူ၊ ကထေင်ဗာႏဝင်ꩻ အခရာႏနဝ်ꩻ နုဲင်းယိုသွူ- "ပအိုဝ်ႏ"လိတ်ဖြုံႏယိုနဝ်ꩻ လိုꩻမျိုꩻတွိုင်ꩻ ဟောꩻထွားတလꩻတဝ်း၊ တဒါႏတဝ်းတဲင် လိုႏအွဉ်ႏကုဲင်ထိုꩻခန်း ဝသွတ်ꩻ၊ တဲမ်းငါ"အိုႏ"နုဲင်းနဝ်ꩻငါ၊ သွꩻပေႏနဝ်ꩻ သဖောꩻအဝ်ႏနုဲင်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
အကွာနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲးနဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီး ကအဝ်ႏသွဉ်ဒါႏ လိတ်ယိုခါခါနဝ်ꩻ ဆောင်ႏအွံနေး အလင်္ကာႏပေႏအဝ်ႏ"နီ လစ်ꩻ သူခါ၊ အမုဲင်ပါ၊ ငေါဝ်းငွါထန်ႏပအိုဝ်ႏ"တဲ့၊ လိတ်မွူးတွယ်ꩻကို နီဖြုံႏကို၊ လစ်ꩻဖြုံႏကိုတွမ်ႏ သူဖြုံႏကိုနဝ်ꩻ အမုဲင်ပါတွော့ꩻ ငေါဝ်းအွဉ်ႏထင်ႏအွဉ်ႏလင်ꩻ ထွာအီထိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ နဝ်ꩻသွူတကာႏတဝ်း ဗျည်းတဲ့ အဝ်ႏ ၃၃-ဖြုံႏလုမ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကွဲးတွော့ꩻ လိတ်ထီသိမ်ႏမူစဲစ်စဲစ်နဝ်ꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻ တမွေးတဝ်းသွူ၊ ဗျည်းယို အဝ်ႏစွဉ်ႏ ၃၆-ဖြုံႏသွူ၊ -ႏ၊ -း၊ ပ-လာဆန်ꩻပမာႏယိုတဲ့ သော့ꩻရောꩻလွေꩻဗျည်းကိုနဝ်ꩻ ထီႏဗာႏသွူ။ နဝ်ꩻသွူတကာႏတဝ်း "ပအိုဝ်ႏ"ယိုလဲ့ တဲမ်းဒျာႏ"ပအိုႏ"အဆꩻကီနဝ်ꩻ လာဆန်ꩻပမာႏ အဝ်ႏဒင်ႏလူးနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ပအိုဝ်ႏလိတ်မွူးတသာ ဗွေႏဗွန်ထီသိမ်ႏလိတ်မူကိုနဝ်ꩻ အမုဲင်ဖုံႏတဲ့ အွဉ်ႏထွော့သေꩻခါꩻပါတဝ်း၊ အဝ်ႏဒျာႏ လာဆန်ꩻသိုမ်ဟာပုံႏ(လချမ်း)ပွုံႏ ကအဝ်ႏဒင်ႏဆꩻကီနဝ်ꩻ ထွာအမုဲင်ပါနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ နီ လစ်ꩻ သူပါ အမုဲင်ကပါယိုနဝ်ꩻ ထုဲင်ႏထီသိမ်ႏမူ အွဉ်ႏသော့ꩻလုဲင်ႏဒျာႏ လာဆန်ꩻပွုံႏ အဝ်ႏထေင်းဆꩻကီဖဲ့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
ကအွဉ်ႏထွော့ဗာႏ လာဆန်ꩻပမာႏယိုလဲ့ ဗွေႏဗွန်ထီသိမ်ႏမိန်းဟောꩻလွေꩻဖေႏပါနုဲင်းယို-"ပအိုဝ်ႏစထွိုင်ႏ ခေတ်တသာ၊ တရေင်သိုမ်ရျာꩻ လွိုတကီ၊ ဆီပုဲင်တဗာႏ လာဝါႏခေါင်ႏ၊ လောင်းလင်ꩻငတ်ꩻနီꩻ အယံတွင်ꩻ၊ ပအိုဝ်ႏအရင်ꩻ ကတဲႏစ၊ ဗꩻစွဉ်ႏထန်ႏနီꩻ ဖြွမ်းလွဝင်ꩻ၊ နဝ်နဝ်ထင်ꩻထင်ꩻ တွို့ꩻတွမ်ႏကွဉ်ႏ၊ ဖူးဝေးစွဉ်ႏလွဉ်းလွဉ်း ပအိုဝ်ႏချင်ꩻ၊ လွောင်ႏဗူႏလွဝင်ꩻ ကကျိုꩻစာꩻ၊ အာႏကွဲးတန်တန် ထုဲင်ႏလာဆန်ꩻ၊ သဏ္ဌာန်ႏလာမင်ꩻ သိုမ်ဟာပေါႏ၊ တောႏတောႏမွေးတဝ်း ဆုဲင်ꩻချာတာႏ၊ ပအိုဝ်ႏအက္ခရာႏ သင်္ကေတ၊ လချမ်းလာခေါဝ် ကအွဉ်ႏဗာႏ၊ ပညာႏရှိပုဂ္ဂိုလ်ႏဒါႏ ကအွဉ်ႏသေꩻ၊ ပအိုဝ်ႏအရေꩻ အီႏဟဝ်လွဉ်၊ ထွာစွဉ်ႏပုဗ္ဗ နိမိတ်ဒါႏ၊ ဗျည်းအက္ခရာႏ လာတခေါဝ်၊ အီႏထွာနုဲင်းနဝ်ꩻ မွေးအမန်ႏ၊ သဏ္ဌာန်ႏလာဆန်ꩻ သင်္ကေတ၊ ပွိုးထွာပအိုဝ်ႏ နီမိတ်ထွာ၊ လာဆန်ꩻလာခေါဝ် သင်္ကေတ၊ ကျိုꩻစာꩻလွဝင်ꩻ သွဉ်ဒါႏဒါႏ၊ ဆုဲင်ꩻချာအတာႏ ပအိုဝ်ႏရင်ꩻ၊ အီႏစီꩻပွာꩻထင်ႏ မကင်ꩻဖို၊ ပအိုဝ်ႏပိုလီꩻ အားလုံးတဉ်ဟွေး"နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
အွိုးနဝ်ꩻခါကာႏ လိတ်ပအိုဝ်ႏယို အခေႏခံႏလွေꩻဒျာႏစွဉ်ႏ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ ပါဠိဘာႏသာႏတဲင် လိတ်ယို ပါꩻမုဲင်ꩻပဲင်ႏ မဉ်ႏရီနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဗွေႏရဟန်ꩻသီးဖုံႏပဲင်ႏ ဒေါ့ꩻရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ လꩻဒျာႏသွူ၊ လိတ်ဖေႏကစွစ်ꩻလီ၊ ဖေႏကတိုးလီလဲ့ အထျꩻဗွေႏသံႏဃာႏသီးဖုံႏ အွဉ်မာꩻဒျာႏ၊ တကာႏလိုꩻလမ်းဖုံႏနဝ်ꩻ ထောကမ်းလွေꩻပစ္စေꩻလစ်ꩻပါꩻ ဆရာႏတကာႏလွောင်ႏဗူႏလွဝင်ꩻတဲင် လိတ်ပအိုဝ်ႏယို အောင်ႏမျင်ႏထင်ႏထိုလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ လိတ်ထီသိမ်ႏမူယို တဲႏစနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ လိတ်မူစဲစ်မဲဉ်ႏ အဝ်ႏနုဲင်းမုဲင်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ကထွာခွိုꩻသွုပ်တသာသီး ဖေႏကသေထွꩻတဲင် တခူးတခဝ် တဲမ်းဖောႏလွေꩻဖေႏဗာႏနုဲင်းယိုသွူ။
အမာႏတရွို့ꩻ ဖျင်စွို့ꩻ(၄)
မဉ်ႏတအဝ်ႏတဝ်းနဝ်ꩻ ထွင်ႏ၊ မဉ်ႏအဝ်ႏထွူနဝ်ꩻ ဖေႏကကွင်ႏနွောင်ꩻ လိုႏပင်ႏ၊ အဒေ့ꩻတအဝ်ႏတဝ်းဒွုန်းခိန်ႏနဝ်ꩻ လိုႏအွဉ်ထွင်ႏ၊ ဒေ့ꩻမဉ်ႏအဝ်ႏသွူနဝ်ꩻ ဖေႏကကွင်ႏနွောင်ꩻနဝ်ꩻ လိုႏပင်ႏထဲင်းဝင်ꩻသွူ၊ နီသွဉ်းသီး ကအဝ်ႏအုံသော့ꩻဒါႏ လိုꩻအခမ်းတန်ယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏအမာႏတရွို့ꩻ တကင်ꩻတဝ်းလွဝင်ꩻတဲင် မဉ်ႏမာႏတဲ့ ထောက်နယ်ဒေါ့ꩻနယ် ခြုဲင်းနယ်တွော့ꩻ ကမာႏမာႏကိုယို ရော့ꩻဖျင်တဲ့ဖျင်၊ ရော့ꩻထဲမ်တဲ့ထဲမ်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏဘုရာꩻမဉ်ႏတဲ့ အဝ်ႏကျင်ꩻသွုံꩻဒျာႏတွမ်ႏ မဇ္ဈိမပဋိပဒါ ထာꩻဖူꩻအထာႏဝ၊ လꩻလွေꩻသဗ္ဗညုတဉာဏ်ႏတောႏနဝ်ꩻသွူ၊ နီသွဉ်းသီး လိုꩻယိုတဲ့ ခုမ်သဲဉ်ꩻတဉ်ႏငါႏမွုန်းတဝ်း ပဉ်မျိုꩻမျိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻမꩻ၊ မဉ်ႏလိုႏချော့ꩻတဲ့ ချော့ꩻပသာႏသာႏ၊ မဉ်ႏလိုႏငင်ႏတဲ့ ငင်ႏပသာႏသာႏယင်းနုဲင်းနဝ်ꩻမꩻ အစွို့ꩻစွဉ်ႏယို အီႏလꩻဗာႏသွူ။
ပွိုးတမုဲင်ꩻ တဲမ်းလိတ်သားမွော့ အဝ်ႏဒေါ့ꩻဗာႏတွိုးနုဲင်းယိုနဲးနဝ်ꩻ ယိုခါ အခေႏနေႏအလꩻ လိတ်ပအိုဝ်ႏယို ပါꩻမုဲင်ꩻပဲင်ႏ၊ ပါꩻမုဲင်ꩻတာႏဝွန်ႏအဝ်ႏ၊ ပါꩻမုဲင်ꩻအာႏဏာႏအဝ်ႏ၊ ပါꩻမုဲင်ꩻဒေါ့ꩻခွင်ꩻအာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ တသေထွꩻတဝ်းလဲ့ ပျဿနာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏထွာလွဉ်လဲဉ်းသွူ လိတ်မူနီမူနဝ်ꩻသွူ၊ ယိုနီမူနဝ်ꩻ တွိုင်ႏပင်ႏဒေါ့ꩻရီလွဝင်ꩻလꩻတဝ်းဟောင်း ကရိုꩻနဝ်ꩻ တဲမ်းလိတ်သား ခွေသွဉ်း အဝ်ႏယူႏသေႏသေႏသွူတကာႏတဝ်း လိုꩻကယူႏဒါႏ နုဲင်းတဲမ်းလိတ်သားယိုတဲ့ ရအီႏအဝ်ႏအာတန်ဒျာႏသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ ဝါႏဒကသန်ဒါႏသားဖုံႏနဝ်ꩻ ကွပ်ပွိုးတမုဲင်ꩻ နီသွဉ်းသီး တသေထွꩻတဝ်းလဲ့ ကရိုꩻဒါႏ ထီသိမ်ႏမူမꩻ နီကျွိုက်၊ နီလက်ခံႏ ကရိုꩻဒါႏ နုဲင်းနဝ်ꩻသားဖုံႏနဝ်ꩻ ခွေသွဉ်းတသေနာႏတဝ်းတွော့ꩻ ထီသိမ်ႏမူအဝ်ႏနုဲင်းမုဲင်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ထောင်ထွားလွေꩻဗာႏသွူတွော့ꩻ ခြုဲင်းနယ်ဗာႏချာယင်း လိုꩻကမဉ်သေဒါႏသားဖုံႏနုဲင်းယိုသွူ။ အဝ်ႏလိတ်ခြုဲင်းနယ် နုဲင်းယိုစားမဉ်ႏထွူနဝ်ꩻ တဲမ်းလိတ်သား မဉ်လꩻဒျာႏ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ အကျိုꩻစီꩻပွာꩻတာႏ ကထွာအီဒါႏ လိတ်မျိုꩻ ဖေႏကထွာလွဉ် ရေႏဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ ဖေႏကပꩻလီထဲင်းနဝ်ꩻတဲ့ တယူႏခံႏဖိုတဝ်းဒျာႏရင်ꩻတွော့ꩻ ဖေႏကခြွဉ်းညီꩻလꩻ ရေႏနုဲင်းနဝ်ꩻ တဲမ်းလိတ်သားသꩻရင်ꩻဒျာႏသွူ။
နဝ်ꩻသွူတကာႏတဝ်း နီသွဉ်းသီး ကအဝ်ႏသွဉ်ထူႏဒါႏ ယိုခါခါ မဉ်ႏဒေါ့ꩻဗာႏ အမျာꩻသုံꩻ လိတ်မွူးယိုခါခါနဝ်ꩻ သွဉ်ခဏ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနေးပဉ်ခဏ်ꩻခဏ်ꩻသွူ၊ သွဉ်ခဏ်ꩻကိုဖုံႏနဝ်ꩻ သွုံꩻလွေꩻဒျာႏ က-ရီးဗည်းဖုံႏလုမ်ꩻသွူ၊ အဝ်ႏနဝ်ꩻကိုမꩻ ထဲမ်သော့ꩻလွေꩻ ဗျည်းလင်ကလꩻဒါႏ ခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻ သော့ꩻလွေꩻဖေႏ သွုံꩻအာ ဗျည်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ကွဲးတွော့ꩻ ထီသိမ်ႏမူနဝ်ꩻကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻလွေꩻဒျာႏ ဗျည်းအလွောက်ꩻဖုံႏသွူ၊ ပွုံႏစံႏသွဉ်ခဏ်ꩻ တဗာႏကိုနဝ်ꩻ သွုံꩻလွေꩻ က-ရီးဗျည်းလဲ့ သွဉ်ခဏ်ꩻယင်း တခဏ်ꩻနဝ်ꩻ သွုံꩻလွေꩻဒျာႏ ခ-ရီးဗျည်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ အမုဲင်ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ထုဲင်ႏကဒေါ့ꩻနယ် ကရီးတလဲင်ႏကိုနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ မုဲင်ငါ၊ မုဲင်ပက်ငါဖုံႏယို တသွုံꩻတဝ်း၊ တအဝ်ႏတဝ်းသွူ၊ လာဆန်ꩻသိုမ်ဟာ ပွုံႏစံႏအဝ်ႏဒင်ႏဆꩻကီဖဲ့ꩻ နဝ်ꩻမဉ်ႏပါနဝ်ꩻ ထွာအမုဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
ယိုခါ ကအဝ်ႏသွုံꩻဒါႏနဝ်ꩻ နီ လစ်ꩻ သူခါ အမုဲင်ပါ-နုဲင်းနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ ထီသိမ်ႏမူရင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ နီ လစ်ꩻ သူဖြုံႏကိုနဝ်ꩻ လာဆန်ꩻသိုမ်ဟာ သင်္ကေတ အဝ်ႏပါဆꩻကီဖဲ့ꩻနဝ်ꩻသွူ၊ ယိုနဝ်ꩻတဲ့ ဟောꩻထွားသားဖုံႏနဝ်ꩻ အမုဲင်ပါကရိုꩻယိုနဝ်ꩻ သေနာႏဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ နဝ်ꩻသွူတကာႏတဝ်း ယိုခါ ကအဝ်ႏသွုံꩻဒါႏ လိတ်ဖြုံႏ"ဝေင်ꩻ"ယိုနဝ်ꩻ ကရီးခါ သွုံꩻဒျာႏ"ဝိန်ꩻ"နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ လိုꩻကရီးခါဖုံႏ မဉ်ႏတဲမ်းသွူ လိတ်ပအိုဝ်ႏနဝ်ꩻ "ဝေင်ꩻ"ယို တဲမ်းရောင်ဒျာႏ "ဝိန်"နုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ ထီႏဗာႏသွူ၊ ယိုနဝ်ꩻ သရကွာႏတဲင် အငေါဝ်းထန်ႏတဲ့ ထန်ႏကွာႏ၊ နဝ်ꩻမꩻ လိတ်ဖြုံႏမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏ၊ အငေါဝ်းမဉ်ႏအွဉ်ႏထန်ႏမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏနဝ်ꩻ "ဝေင်ꩻ"ယိုမꩻမဲဉ်ႏသွူ၊ ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲးနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻယို အဝ်ႏ"အေ"သရလွဉ်၊ အွဉ်ႏတွယ်ꩻတွမ်ႏ "င"သွတ်ꩻတွော့ꩻ ထွာလွဉ်"အေင်"၊ အဝ်ႏ"အေင်"ယို သော့ꩻလွဉ်ꩻမုဲင်ငါတဲင် ထွာလွဉ်ဗာႏ"အေင်ꩻ"နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ "အေင်ꩻ"ယိုနဝ်ꩻ မဉ်ႏတွယ်ꩻသော့ꩻလုဲင်ႏ"ဝ"ဗျည်းနဝ်ꩻ ထွာ"ဝေင်ꩻ"နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ "ဝိန်"ယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ"အိ"သရတဲင် မာꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတယောဝ်း အငေါဝ်းတထန်ႏနွောင်ꩻတဝ်း ဝေင်ꩻသွူ၊ မဉ်ႏလုဲင်ႏသော့ꩻ က-ဗျည်းနဝ်ꩻ ကိန်၊ သော့ꩻအမုဲင် ကိန်ꩻ၊ ဗွေႏရဟန်ꩻကိန်ꩻတလွာꩻထာꩻ အီႏထန်ႏလွဉ်နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ နဝ်ꩻမꩻ လိတ်တဖြုံႏ ငေါဝ်းတငွါ ဖေႏကထန်ႏနဝ်ꩻ ထောင်ထွားချာယင်း သရယိုမꩻ အငေါဝ်းမဲဉ်ႏဖုံႏ အီႏထန်ႏလွဉ်ချာနဝ်ꩻသွူ။
ဗျည်းတွမ်ႏသရယို မဉ်ႏအွဉ်ႏတွယ်ꩻသွူဝင်ꩻနဝ်ꩻ အငေါဝ်းထန်ႏလွဉ်နဝ်ꩻမꩻ ငေါဝ်းစုမ်ႏနဲ့ တစုမ်ႏတဝ်းနဲ့နဝ်ꩻ တဲမ်းလိတ်သား တဒေါ့ꩻတဝ်းသွူ၊ ကွဲးတွော့ꩻ ငေါဝ်းထန်ႏမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏ လိတ်ဖြုံႏသွုံꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏမဉ်ႏအဝ်ႏနဝ်ꩻ ကထေဒါႏလိတ်အုပ်၊ လိတ်စောင်ႏသားဖုံႏတဲ့ အီႏဆင်ႏပြေႏ တဲမ်းလိတ်သား ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဥပဒေႏယိုတဲ့ လိုꩻတွဲမ်းထွင်ႏ အွဉ်ႏထွော့ဒျာႏ၊ လိုꩻဖုံႏလွောက်ꩻလွဉ်ꩻဗာႏဒျာႏ၊ သမဲင်ꩻယိုတဲ့ လိုꩻသီးအွဉ်ႏထွော့ဒျာႏ၊ လိုꩻသီးထောင်ထွားဗာႏချာဒျာႏတဲင် လိတ်သမဲင်ꩻယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏအယပ်ꩻအခုဲင်ႏအခါႏကို ပြွန်ထန်ႏ၊ ဖြွဉ်ထင်ႏလွဉ်ဒျာႏကရိုꩻနဝ်ꩻတဲ့ တွမ်ႏလိတ်စောင်ႏ၊ တွမ်ႏဖြောင်းသမဲင်ꩻအလꩻ နီသွဉ်းသီး သေထွꩻဗာႏသွူ။
ကွဲးတွော့ꩻ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ အမာႏအဝ်ႏနေတဲင် အမာႏယိုမဉ်ႏညနဝ်ꩻ ထွာဒါႏအမဲဉ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ ဖေႏကမာႏထဲင်းမွုန်းနဝ်ꩻ ဖြွမ်းလွဝင်ꩻဒျာႏ၊ လိုႏထီႏတဝ်းလွဝင်ꩻ အပဲစ်တွော့ꩻ တွမ်ႏအပျုသဘောꩻ ယီႏနယ်၊ ဆွေꩻနွေꩻခြိꩻထူႏလွဝင်ꩻဒျာႏသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ ယိုတပတ်နဝ်ꩻ တဲမ်းခြုဲင်းနယ်လွေꩻဗာႏယင်း တစူးတစိꩻပေႏ၊ ကွပ်စွဉ်ႏလိတ်ခရာႏတွော့ꩻ ပအိုဝ်ႏဖုံႏ လိုႏလွောင်ႏဗူႏလဲဉ်းဝင်ꩻ တဲမ်းလွေꩻနယ်ဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
အမာႏတရွို့ꩻ ဖျင်စွို့ꩻ(၅)
ကွပ်စွဉ်ႏလိတ်ခရာႏယိုတဲင် ပအိုဝ်ႏကအုံဒါႏ ဒေႏသအလွောက်ꩻနဝ်ꩻ တမျိုꩻထွူတမျိုꩻ (ကွဲပြား)တဗွိုန်ဝဝ်းလွဝင်ꩻဖုံႏတဲင် ကထေဒါႏ လိတ်အုပ်လိတ်စောင်ႏသားဖုံႏနဝ်ꩻ မော့ꩻလွဉ်ဗာႏအယပ်ꩻအခုဲင်ႏသွူ၊ မဉ်ႏမဲဉ်မော့ꩻတဝ်း အယပ်ꩻအခုဲင်ႏနဝ်ꩻ သုင်ꩻဒျာႏသွော့ ဝင်ꩻကအွဉ်ႏထွော့ဒါႏ ထီသိမ်ႏမူနုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏ၊ သုင်ꩻဒျာႏသွဗာ့ ဝင်ꩻကအဝ်ႏသုင်ꩻအာနဝ်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏဒျာႏ၊ ကဒေါ့ꩻလွဉ်၊ ကဖေႏလွဉ်ဒါႏနုဲင်းနဝ်ꩻသားဖုံႏတဲ့ ကထေလိတ်အုပ်လိတ်စောင်ႏသားဖုံႏနဝ်ꩻ မဉ်ႏသုင်ꩻတဲ့ အမဲဉ်ႏတရာꩻ သမ်းတွိုႏလွဉ်တဝ်း၊ မဉ်ႏသုင်ꩻတဝ်းတဲ့ ဝင်ꩻအီႏတဖျ၊ ဝင်ꩻအီႏဝွေႏဖန်ႏ ဒေါ့ꩻရောင်အပဲစ်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏတဲ့ ခံႏဗာႏလွဉ်နဝ်ꩻသွူ။
နဝ်ꩻမꩻ ယိုတပတ်နဝ်ꩻ ထီသိမ်ႏမူစဲစ်စဲစ်တွမ်ႏ ကသုင်ꩻအာဒါႏ လိတ်မွူး ကွာႏလွဝင်ꩻပုံႏယို တဲမ်းဖောႏနယ်လွေꩻ ဖေႏကသေထွꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ မဉ်ႏသေထွꩻဗာႏမꩻ အမာႏယိုတရွို့ꩻ ဖေႏကစွို့ꩻစွဉ်ႏနဝ်ꩻ အီႏဖျင်လွေꩻနွောင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ရေႏမိုးလွေꩻဒျာႏ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ လွောင်ႏဗူႏမုꩻအာႏယံတလာနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ ခွိုင်းကသေ တဲမ်းဖြုဲင်ꩻနယ်လွေꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏသွူ။
အမာႏတရွို့ꩻ-ဖျင်စွို့ꩻ(၆)
ဖေႏကသေနာႏစဲင်း၊ ဖေႏကသေငါꩻစဲင်း ထီသိမ်ႏမူတွမ်ႏ ယိုခါ နီသွဉ်းသီးကအဝ်ႏသွဉ်ထူႏဖုံႏယိုတဲင် ခွိုင်းကသေထီႏထွꩻနဝ်ꩻ တဲမ်းခြုဲင်းနယ်လွေꩻယင်းသွူ၊ ယိုတလဲင်ႏနဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီးကအဝ်ႏသုင်ꩻဒါႏ လိတ်မွူးယိုခါခါ ပဲင်၊ ထဲင်၊ ယဲင် လိတ်ဖြုံႏယိုနဝ်ꩻသွူ၊ လိတ်မွူးယိုခါကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻ ကဲက် ကဲက်ꩻ ကဲင် ကဲင်ꩻ ကဲင်း ကဲင်ႏ၊ မဉ်ႏသော့ꩻ ပ ဗျည်းလဲ့ ထွာ ပဲက် ပဲက်ꩻ ပဲင် ပဲင်ꩻ ပဲင်း ပဲင်ႏ၊ မဉ်ႏသော့ꩻ ထဆုဲင်ꩻဗျည်းလဲ့ ထဲက် ထဲက်ꩻ ထဲင် ထဲင်ꩻ ထဲင်း ထဲင်ႏ၊ မဉ်ႏသော့ꩻ ယဗျည်းလဲ့ ယဲက် ယဲက်ꩻ ယဲင် ယဲင်ꩻ ယဲင်း ယဲင်ႏ နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
အဝ်ႏ အဲ သရတွော့ꩻ အွဉ်ႏတွယ်ꩻလွေꩻတောမ်ႏ ဗီႏသွတ်ꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် အငေါဝ်းထန်ႏလွဉ် သေနာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ ကွဲးတွော့ꩻ ထီသိမ်ႏမူကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ တမွေးတဝ်းသွူ၊ အဲ သရယို အဝ်ႏဒျာႏလဲ့ သုင်ꩻတဝ်း၊ သုင်ꩻလွေꩻဒျာႏ ဒင်ႏဝွိုန်ꩻ ထွို့ꩻခင်ႏတလီး င သွတ်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ ထီႏဗာႏသွူ။ ထွားနုဲင်းပုန်ႏကိုယိုနဝ်ꩻ ကဟဲ့ꩻဒါႏ "အပဲင်အမင်ꩻ"ယိုတဲမ်းဒျာႏ "အပိုင်အမာင်"၊ ကောဝ်ႏထဲင်ꩻယို တဲမ်းဒျာႏ "ကောဝ်ႏထိုင်"နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် နီသွဉ်းသီး ကသွဉ်ထူႏဒါႏ လိတ်မွူးပအိုဝ်ႏယိုခါခါတွမ်ႏ ထီသိမ်ႏမူနဝ်ꩻ ကွာႏထိုꩻဝင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ မဉ်ႏတသေထောင်ထွားချာတဝ်းနဝ်ꩻ နုဲင်းယိုစား၊ နီသွဉ်းသိး တသေထွꩻဗာႏတဝ်းတွော့ꩻ ဝင်ꩻမဉ်ႏရိုꩻ ယိုနဝ်ꩻ အမဲဉ်ႏတဲ့ မဲဉ်ႏလွောန်ꩻဒျာႏဝင်ꩻ၊ ဝင်ꩻမဉ်ႏရိုꩻအမာႏလဲ့ မာႏလွောန်ꩻဒျာႏဝင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ယင်းနီသွဉ်းသီး ကအဝ်ႏသွဉ်ထူႏဒါႏ ရွဉ်ကုမ်ꩻဗီႏ လိတ်မွူးကို ကအဝ်ႏတဲမ်းနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ သရအနေႏ ထွာဒျာႏ အု သရသွူ၊ ရွဉ်ကွံꩻဗီႏတဲ့ အဝ်ႏသုင်ꩻဒျာႏ၊ ရွဉ်ကုမ်ꩻဗီႏလဲ့ အဝ်ႏသုင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏထီႏဗာႏသွူ၊ နဝ်ꩻက အဖြုံႏမုဲင်ꩻနဝ်ꩻ မဲဉ်ႏအီ နီသွဉ်းသီး ရီခရာႏအဝ်ႏလွဉ်စွဉ်ႏသွူ။ မဉ်ႏနုဲင်းဒျာႏ ထီသိမ်ႏလိတ်မူအတွိုင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဗျည်းသရတွယ်ꩻလိတ်ဖြုံႏ သုင်လွေꩻဒျာႏ ကုမ်ꩻဗီႏနဝ်ꩻ သေႏချာႏသွူ၊ ထွာမုဲင်ꩻနဲးတဲင် သုင်ꩻတဝ်း ကရီးဗျည်း ကအဝ်ႏသုင်ꩻဒျာႏ တောမ်ႏဗျည်းအလင်ဖုံႏ နုဲင်း"ဆုမ်"ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသုင်ꩻလွေꩻနေနေသွူ၊ "တသာႏဆုမ်"သုင်ꩻလွေꩻဒျာႏ လိတ်ဖြုံႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ အမဲဉ်ႏနဝ်ꩻ လိတ်ဖြုံႏယို အငေါဝ်းတဲ့မဲဉ်ႏ၊ လိတ်ဖြုံႏတဲ့မဲဉ်ႏ၊ သရတဲ့ မဲဉ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ သုင်ꩻဗာႏဒျာႏ အိုသရမꩻမဲဉ်ႏသွူ၊ အဝ်ႏ"အို"သရယို အွဉ်ႏတွယ်ꩻတွမ်ႏ ကရီးဗျည်းနဝ်ꩻ ကို၊ အွဉ်ႏသွတ်ꩻလွေꩻတောမ်ႏ မသွတ်ꩻနဝ်ꩻ ထန်ႏလွဉ် ကိုမ် နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ နုဲင်းလိတ်မွူး နီသွဉ်းသီး ကအဝ်ႏသွဉ်ကိုနဝ်ꩻ လိတ်ဖြုံႏယိုတဲ့ အဝ်ႏသွူ။
ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယို ဖေႏကဒါႏချာ လိတ်ပအိုဝ်ႏတွော့ꩻ ကအွဉ်မာꩻလွေꩻဖေႏဒါႏသားနဝ်ꩻ အီႏမော့ꩻဗာႏ အယပ်ꩻအခုဲင်ႏအာ ကရိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဖြောင်းသမဲင်ꩻ၊ လိတ်စောင်ႏသမဲင်ꩻကို ကအဝ်ႏတဲမ်းနယ်ဖုံႏနဝ်ꩻလဲ့ ဟောꩻဗာႏထီႏဗာႏတွော့ꩻ ရမ်ꩻဆလꩻဒျာႏ အဆုံးအယော့ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ၊ ထွိုင်ႏမာꩻလွဉ် ကျိုꩻစာꩻလွဉ်နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ယိုခါ အရွယ်ႏပေႏပေႏ၊ တလောင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ သွဉ်လွဉ်ဗာႏချာ လိတ်ပအိုဝ်ႏ၊ ဒါႏချာဗာႏ လိတ်ပအိုဝ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အစနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏလိတ် ဖေႏကစွစ်ꩻတိုး အဝ်ႏကျိုꩻစာꩻရောင်မာꩻရောင်တွော့ꩻ အောင်ႏမျင်ႏလွဉ်လဲဉ်းကရိုꩻနဝ်ꩻ ထီႏဗာႏလဲဉ်းဒျာႏ အဒီႏအရာႏနဝ်ꩻသွူ၊ ကွဲးတွော့ꩻ နေင်ႏပေါင်ꩻထွိုင်ႏအာ ခေတ်အခေႏနေႏအလꩻ ပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွဉ်လဲဉ်းတဲင် လိတ်အာႏပေႏချက်ဖုံႏယို ကွဲးအဝ်ႏအာအာလွဉ်ဖုံႏနဝ်ꩻလဲ့ ထီႏလွဉ်ဗာႏစွဉ်ႏနဝ်ꩻသွူ၊ ကောကထေဒါႏ လိတ်စောင်ႏသားဖုံႏနဝ်ꩻ ယိန်းသေသေတဲင် လိတ်လိုႏအပ်မုတွမ်ႏ လိတ်ခရာႏဖုံႏ၊ လိတ်အကျောင်ꩻဖုံႏယို ကွဲးသေသေလွဉ်တွော့ꩻ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ ထူႏလွူးစွဉ်ႏ ဝင်ꩻလိတ်ဖြုံႏဖုံႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏသွူ။ နဝ်ꩻသွူတကာႏတဝ်း ခမ်းထီစနစ် ပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွဉ်တွော့ꩻ အစိုꩻရသွဉ်လိတ်ကျောင်ꩻကိုဖုံႏလဲ့ ကျောင်ꩻခိန်ႏအထန်ႏ (ကျောင်းချိန်ပြင်ပ)ခိန်ႏယို သွဉ်ထူႏလွေꩻချာ ခမ်းရင်ꩻသားလိတ်လုဲင်ꩻ အခွင်ꩻအရေꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏလွဉ်စွဉ်ႏသွူ၊ ယိုနဝ်ꩻ ခမ်းရင်ꩻသားလိုꩻမျိုꩻတာႏ အခွင်ꩻရေꩻဟဝ်တဗာႏ မတ်ထူႏနုဲင်းနဝ်ꩻ လꩻဒျာႏသွူ။ ကွဲးတွော့ꩻ တွမ်ႏအခွင်ꩻရေꩻအလွောက်ꩻ ကလꩻအတွိုင်ꩻ အဝ်ႏလိုႏထူႏနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ ပအိုဝ်ႏလိတ် ကအဝ်ႏလိုႏဒါႏယိုလဲ့ လိုႏထဲမ်၊ ပအိုဝ်ႏတစွိုးခွိုꩻလုမ်းတာႏ ဖေႏကထွာနွောင်ꩻဒါႏ လိတ်တမူယိုလဲ့ အဝ်ႏလိုႏကျိုꩻစာꩻနေနေ နီသွဉ်းသီး ထီႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ နဝ်ꩻမꩻ အာႏပေႏချက်၊ အာႏတလာချက်ဖုံႏယို သုင်ꩻသပ်ထွူတွော့ꩻ ထဲမ်ဖျင်မွဉ်း အဝ်ႏလိုႏမာꩻလွေꩻလဲဉ်းသွူ။
လွောင်ႏဗူႏရေꩻယို အွဉ်ႏအထျꩻတွော့ꩻ ပအိုဝ်ႏလိတ်ယိုတဲ့ ထွာအရေꩻတန်တဗာႏနေနေနဝ်ꩻသွူ၊ ကွပ်စွဉ်ႏ ပအိုဝ်ႏလိတ်ယို တဗူႏညီႏတဝ်းဝင်ꩻတဲင် အဝ်ႏခွယ်ꩻနေကဒျာႏ ပအိုဝ်ႏယို ခမ်းကောင်၊ ခမ်းဒေါမ် နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ၊ မဉ်ႏထောင်ထွားစဲင်းစဲင်းယင်း လိတ်ခရာႏယိုနဝ်ꩻ ခမ်းဒေါမ်လဲ့ ချော့ꩻဆေ့ꩻဆေ့ꩻ၊ ခမ်းကောင်လဲ့ ချော့ꩻဆေ့ꩻဆေ့ꩻ မဉ်ႏမာꩻနွောင်ꩻငါနုဲင်းနဝ်ꩻငါ ဗူႏနွောင်ꩻလဲဉ်းဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ ယိုတပတ်တာႏနဝ်ꩻ တဲမ်းခြုဲင်းနယ်လွေꩻဗာႏ တခွုင်းယိုတဲင် အမာႏတရွို့ꩻ ဖေႏကစွို့ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏပက်ထွို့ꩻသော့ꩻလွေꩻ၊ ဖေႏကထွာလွေꩻ တစွိုးခွိုꩻလုမ်း လွောင်ႏဗူႏရေꩻတာႏ နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
အမာႏတရွို့ꩻ-ဖျင်စွို့ꩻ(၇)
လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻ အရွီးအခိုႏယို အထျꩻအဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻတဲင် လိုꩻမျိုꩻပေႏဖုံႏယို အခွင်ꩻရေꩻထွိုင်ႏအဝ်ႏတွော့ꩻ အွဉ်ထွင်ႏလွဉ်ချာ စွိုးခွိုꩻလိတ်လုဲင်ꩻဖုံႏသွူ၊ ယိုခါ အစိုꩻရတသာစူကိုနဝ်ꩻ ပထမအရီးသွတ်ꩻ အွဉ်မာꩻလွေꩻလဲဉ်းသွူ ခမ်းရင်ꩻသား လိုꩻမျိုꩻပေႏ လိတ်လုဲင်ꩻယေန်ႏငဲမုပွယ်ꩻတန်ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ၊ မန်းခမ်းတခမ်းလုမ်းအနေႏ စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုနဝ်ꩻ အွဉ်မာꩻလွေꩻရီးရီးလဲဉ်း ဘာႏအံဝေင်ꩻနယ်ႏကို တဲႏ ဖေဖော်ဝါရီ ၉-နီꩻ ဗꩻလွေꩻ ၁၂-နီꩻနဝ်ꩻသွူ။
နဝ်ꩻအကိုနဝ်ꩻ ခမ်းရင်ꩻသား လိုꩻမျိုꩻပေႏအတာႏ ယေန်ႏငဲရေꩻထာꩻကျူႏ၊ ကွဉ်ကꩻခြွိုင်းခြိုꩻ၊ အသုံꩻအဆောင်ႏဖုံႏ၊ စွိုးခွိုꩻယိုꩻယာႏဖုံႏ၊ ငဝ်းသချင်ꩻဖုံႏ၊ ယိုꩻယာႏအအံႏအအွꩻဖုံႏယို ဖေႏဝင်ꩻကသေတွော့ꩻ အချင်ꩻချင်ꩻ ဖလုဲင်ႏလဝင်ꩻပွယ်ꩻတန် ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ နဝ်ꩻအကိုနဝ်ꩻ လိတ်လုဲင်ꩻယို အွဉ်ႏအထျꩻတွော့ꩻ တဲမ်းစုမာꩻ(စာတမ်း)ရွစ်ဟောꩻနယ်ဗာႏ ခမ်းရင်ꩻသားလောင်ႏလင်ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏကို ကအဝ်ႏဒါႏ ပအိုဝ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ခံႏတဝ်းထဲ့ဆုဲင်ꩻဝင်ꩻတွော့ꩻ ခမ်းရင်ꩻသားလိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻယို ဝင်ꩻထွဉ်ႏဒင်ႏလွေꩻ (စာတမ်း)သိုမ်စောင်ႏတဲင် ခမ်းရင်ꩻသားအလင်ဖုံႏနဝ်ꩻ တဒင်ႏနွောင်ꩻတဝ်း၊ ကွဲးတွော့ꩻ ပအိုဝ်ႏနဝ်ꩻ ဒင်ႏနွောင်ꩻလို့စွဉ်ႏ သိုမ်စောင်ႏလုမ်းနဝ်ꩻသွူ။ စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖြာꩻခြွဉ်း ရမ်ꩻဆအလꩻ အဝ်ႏလဲဉ်း နီသိန်ႏလွိုလဲ့ အစိုꩻရတထေပြန်ႏနယ်တဝ်း ပအိုဝ်ႏခမ်းရင်ꩻသားရေꩻရာႏဝွန်ႏတန်လီꩻ ဗို့ꩻဆေ့ꩻတေ့ꩻလွေꩻနေးဒျာႏ ဖဉ်းမွိုတ်ရာꩻထျꩻတဲင် သေထွꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ နဝ်ꩻတွော့ꩻ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယို အလွောင်ႏဗူႏတန်ဒျာႏကရိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ထီႏဗာႏသွူ၊ လိတ်လုဲင်ꩻယေန်ႏငဲးရေꩻပွယ်ꩻ ဘားအံစောက်ꩻခမ်းနဝ်ꩻ ခမ်းကောင်ဖဲ့ꩻ တောင်ႏကီꩻဝေင်ꩻနယ်ႏ လိတ်လုဲင်ꩻတွမ်ႏယေန်ႏငဲးရေꩻအစွိုꩻလဲ့ လင်ꩻဖေႏအာႏ၊ လွယ်ခံꩻဒုံသားတဲ့ လင်ꩻကူႏညီႏဒုံဖေႏမောင်းမွူး၊ ပျꩻခန်ꩻကိုနဝ်ꩻ အွဉ်ႏနယ်ပါတွမ်ႏ မောင်းဆွိုင်ꩻဖုံႏ၊ မောင်းမွူးဖုံႏတဲင် ဒုံႏမောင်းမွူးဒါႏလျင်ႏသားယို တအဝ်ႏတဝ်းတွော့ꩻ ဖေႏကဒုံႏဒါႏနဝ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏကူႏညီႏလွေꩻဖေႏနဝ်ꩻသွူ၊ နဝ်ꩻလုမ်ꩻတကာႏတဝ်း တရောပ်တန်သား၊ သထုံႏသားဖုံႏတဲ့ လွဉ်ဖေႏအာႏကို၊ ရွစ်ယံ ခမ်းကောင်ဖဲ့ꩻ ခွန်လှမင်းသီး၊ ခွန်ခမ်းခြွိုင်ꩻသီးလဲ့ လင်ꩻထွားဖေႏကိုတဲင် ပွယ်ꩻနဝ်ꩻ ကွိုန်ꩻတရေꩻမွေးစွဉ်ႏထာꩻနဝ်ꩻသွူ။
မဉ်ႏထွားနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယို လွောင်ႏဗူႏမုꩻအဝ်ႏဒျာႏမွော့နဲးကရိုꩻနဝ်ꩻ ထီႏဗာႏသွူ၊ ကွဲးတွော့ꩻ ခမ်းကောင်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ နဲင်ႏငံႏရေꩻပါတီသားတဲ့နဝ်ꩻ၊ လိတ်လုဲင်ꩻတွမ်ႏယေန်ႏငဲးရေꩻဗဟိုႏတဲ့နဝ်ꩻ လင်ꩻလွဉ်၊ ကူႏညီႏလွဉ် တမျိုꩻတစားနဝ်ꩻတဲ့ ထီႏဗာႏတဝ်းတဲင် သꩻတဟဝ်တဝ်းသွူ။ နဝ်ꩻသွူတကာႏတဝ်း စောက်ꩻခမ်းနဝ်ꩻ လꩻလွေꩻပအိုဝ်ႏခမ်းရင်ꩻသားရေꩻရာႏဝွန်ႏတန်နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ယိုခါ ကအဝ်ႏထွာဝွန်ႏတန် ခွန်မျိုးတင့်နဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻရိုꩻနုဲင်းယို"ပအိုဝ်ႏလိတ်ယို ခမ်းကောင်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလွေꩻဒျာႏ တွမ်ႏထီသိမ်ႏမူ၊ အဝ်ႏသုင်ꩻလွေꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ခမ်းဒေါမ်ဖဲ့ꩻယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏကျင်ꩻသုင်ꩻလွေꩻတွမ်ႏ အလံတရာမူ၊ ဖေႏကပေါင်ꩻခြွဉ်းလꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ လွတ်တောႏကိုတဲ့ အဝ်ႏခြိꩻထူႏလွေꩻ၊ မာꩻခြေင်းငါႏတဲ့ လꩻတဝ်း၊ ခြိꩻထူႏလွေꩻဗာႏနေး တလဲင်ႏတစိꩻစိꩻ"တဲ့ အဝ်ႏယုမ်းအံႏလွေꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
ပအိုဝ်ႏကအဝ်ႏဒါႏ မဲင်ꩻခမ်း၊ စောက်ꩻခမ်းကိုဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ သꩻအဝ်ႏဗော့ꩻလွေꩻဒျာႏ၊ လိတ်ခရာႏယိုတဲ့ အဝ်ႏမဉ်ထွို့ꩻဗူႏဒျာႏကရိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ အပုင်ႏအငုဲင်ꩻ အဝ်ႏဒေါ့ꩻလွေꩻနေနေနဝ်ꩻသွူ၊ နဝ်ꩻတွော့ꩻ ပျꩻခန်ꩻကိုနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏလိတ်ပွိုင်းလဲင်ႏ ပျူခေတ်ဖုံႏ၊ လုံးခေတ်ဖုံႏ သက်သေႏနုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏအွဉ်ႏနယ်လွေꩻနဝ်ꩻ ထီႏဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ ပအိုဝ်ႏ(စာတမ်း)တစောင်ႏကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏစုရွမ်လွေꩻ "ပအိုဝ်ႏ"လိတ်ဖြုံႏခရာႏအဝ်ႏပါနဝ်ꩻသွူ၊ ပွိုးတမုဲင်ꩻမွော့ ဟဲ့ꩻဗာႏတွိုႏ ပအိုဝ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ ခမ်းရင်ꩻသား အလင်ဟောꩻဒါႏတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻ အကျောင်ꩻခရာႏယို ခြုဲင်းနယ်လွေꩻပါ အလုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ လိတ်ကိုနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယို ဝင်ꩻအဝ်ႏဟဲ့ꩻတောင်သူတွော့ꩻ တွိုႏ ၁၉၈၄-ဗာႏ ဝေင်ꩻသထုံႏ မော်ကျော့ရပ်ကွက် ဗွေႏဗွန်ကျောင်ꩻကို ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ စုလွဝင်ꩻတွော့ꩻ ဝင်ꩻကဟဲ့ꩻဒါႏ တောင်သူယို ဖေႏကဟဲ့ꩻလွေꩻ"ပအိုဝ်း"နုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ ကွီကော့ꩻ ပျꩻလွေꩻဆန္ဒ ခမ်းခြွဉ်းဗူႏအစိုꩻရထျꩻတဲင် ခမ်းခြွဉ်းဗူႏအစိုꩻရလဲ့ ပအိုဝ်းကရိုꩻဒါႏ အဟဲ့ꩻဟောင်အသုင်ꩻယို အွဉ်ႏတီႏလွေꩻဖေႏခန်းဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
နဝ်ꩻတွော့ꩻ ပအိုဝ်ႏ မဉ်ႏရိုꩻသွူနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ခမ်းရင်ꩻသား လိုꩻလင်သီးဖုံႏ အဝ်ႏရိုꩻဒျာႏတမုဲင်ꩻလိုꩻမျိုꩻနဲးနုဲင်းနဝ်ꩻ၊ တ‌ေသငါꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ကဲဉ်းအာအာနုဲင်းနဝ်ꩻသွူတကာႏတဝ်း ပအိုဝ်းကရိုꩻဒါႏ ဝ သွတ်ꩻပါလိတ်ယို ဝင်ꩻလင်တဟောꩻဒါႏတဝ်းနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏဒေါ့ꩻရိုꩻဒျာႏသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ ဆရာႏမူႏဒေါက်တာ နန်းသန်းသန်းဝင်း၊ တွယ်ꩻဖက်ပါမောက္ခ နိုင်ငံတကာသွုပ်ဆွိုက်ရေꩻဌာႏန၊ ရန်ႏကုန်ႏတက္ကသိုလ်ႏ ကစုရွမ်ဒါႏ (စာတမ်း)ကိုနဝ်ꩻ ဝ သွတ်ꩻ "ဝ်"ယိုနဝ်ꩻ ဗွိုန်ထွားဟောꩻလိတ်လုံးနယ်ꩻ သော့ꩻလွေꩻ ဝ်၊ ဝ်၊ ဝ် နုဲင်းနဝ်ꩻအကျောင်ꩻ ခြုဲင်းနယ်လွေꩻအလုဲင်းနဝ်ꩻ ထီႏဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻသွူတကာႏတဝ်း ကသုင်ꩻလွေꩻဒါႏ ပအိုဝ်ႏလိတ်ရန်း က ကꩻ ကာ ကာꩻ ကား ကာႏ အငေါဝ်းအဝ်ႏသူဖြုံႏယိုလဲ့ ဒေါ့ꩻသျင်ꩻဖေႏနဝ်ꩻ ယိုလိတ်ခမ်းကောင်ဒျာႏ ဒေါ့ꩻရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ လိတ်ရန်းအငေါဝ်းထန်ႏသူဖြုံႏယိုနဝ်ꩻ အခေႏခံႏလွေꩻဒျာႏတွမ်ႏ ထီသိမ်ႏလိတ်မူဒျာႏသွူ၊ ကွဲးတွော့ꩻ ပအိုဝ်ႏငေါဝ်းယိုနဝ်ꩻ ထီသိမ်ႏမူကို တဲမ်းလွေꩻဒျာႏ ပအိုႏ ဝ သွတ်ꩻတပါတဝ်းစားဒျာႏနဝ်ꩻလဲ့ ခွေသွဉ်းအဝ်ႏတဲမ်းခြုဲင်းနယ်လွေꩻလဲဉ်းဒျာႏ အွိုးချာနဝ်ꩻသွူ၊ နဝ်ꩻသွူတကာႏတဝ်း ပအိုဝ်ႏလိတ်ယို အွိုးလိတ်ပထမခေတ် မွိုင်ꩻပျိုꩻဆရာႏတောႏ ထွင်ႏတဲမ်းလွေꩻအခရာႏယိုလဲ့ (စာတမ်း)ကို အဝ်ႏတဲမ်းလွေꩻပါတဲင် မဉ်ႏယူႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏခမ်းဒေါမ်ဖဲ့ꩻသူꩻ မဉ်ႏပတ်သဲစ်တွမ်ႏ လိတ်ခရာႏယို ခြိꩻထူႏဝင်ꩻအီႏယိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ရမ်ꩻဆလꩻဒျာႏသွူ။ ခမ်းကောင်ဖဲ့ꩻလဲ့ ပအိုဝ်ႏလိတ်ကျောင်ꩻဆရာႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻခြုဲင်းနယ်ဖိုနုဲင်းယို"ပအိုဝ်ႏလိတ် ဖေႏကထွာလွေꩻ တမူချင်ႏနဝ်ꩻ နုဲင်ႏငံႏတောႏ ထေလွေꩻဖေႏရွဉ် အနီꩻအရင်ꩻတွော့ꩻ ထွဉ်ႏခြိꩻထူႏလွဝင်ꩻ အွိုးကျောင်ꩻထီသိမ်ႏကို အဝ်ႏဖိုတဲ့၊ ကွဲးတွော့ꩻ ခမ်းကောင်ဖဲ့ꩻလိုꩻတန် တာႏဝွန်ႏအဝ်ႏသားဖုံႏနဝ်ꩻ လွဉ်တဝ်းတွော့ꩻ ခြိꩻထူႏမု အောင်ႏမျင်ႏတဝ်း"တဲ့ ယိုနဝ်ꩻ ဝွေꩻနမ်းမော့ꩻတွော့ꩻ ခြုဲင်းနယ်တဲင် သေထွꩻဗာႏသွူ။ ကအီႏခြိꩻထူႏဒါႏကိုနဝ်ꩻ ဝွေꩻတဲ့ ပါသော့ꩻနေနေတွော့ꩻ ခြုဲင်းနယ်တဲမ်းလိတ်သားတဲင် သေထွꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ၊ နုဲင်းယိုစားနဝ်ꩻ တဲမ်းလိတ်သားယူႏဒျာႏ ပတ်သဲစ်တွမ်ႏလိတ်ယိုနဝ်ꩻ အွဉ်ႏဗော့ꩻနုဲင်းယိုနဲ့၊ ခြိꩻထူႏတဝ်းဒွုမ်ဝင်ꩻနဲ့နဝ်ꩻ ငေါဝ်းရီယို ပါꩻမုဲင်ꩻအီႏဖြေႏဖေႏဟောင်း၊ ကရီဗာႏနုဲင်းယိုလဲ့ ကွပ်စွဉ်ႏမဉ်လꩻငါႏ ပအိုဝ်ႏယို အဝ်ႏတအိုဝ်ႏချင်ႏ၊ ပအိုဝ်ႏယို အဝ်ႏတလွောင်ႏချင်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏသွူ။ ဖေႏကအဝ်ႏတအိုဝ်ႏချင်ႏ၊ တလွောင်ႏချင်ႏနဝ်ꩻ ခွိုꩻသွုပ်တဲ့နဝ်ꩻ၊ တာႏဝွန်ႏအဝ်ႏသားတဲ့နဝ်ꩻ၊ ဗွေႏသံႏဃာႏသီးတဲ့ လိုႏထိုမ်ႏရောင်ငါႏလဲဉ်းဝင်ꩻ အဖြေႏသွူ၊ မဉ်ႏအဝ်ႏခြေင်းဗော့ꩻနုဲင်းနုဲင်းဝင်ꩻနဝ်ꩻတဲ့ မဲ့ꩻပအိုဝ်ႏတာႏ အကျိုꩻသုမ်ꩻထိုꩻဒါႏ ယူႏဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် တဲမ်းခြုဲင်းလွေꩻဗာႏနုဲင်းယိုသွူ။
အမာႏတရွို့ꩻဖျင်စွို့ꩻ(၈)
တဲမ်းလိတ်သား တဲမ်းခြုဲင်းလွဉ် အမာႏတရွို့ꩻဖျင်စွို့ꩻယိုနဝ်ꩻ တွိုႏလွဉ်လဲဉ်းသွူ အမုဲင်(၈)ကိုလဲဉ်း၊ ကောပ်စွဉ်ႏ ပအိုဝ်ႏလိတ်ယို အဝ်ႏကွဲꩻလွဝင်ꩻ၊ အဝ်ႏပြုဲင်လွဝင်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ မဉ်ထွို့ꩻဗူႏလွေꩻငါႏတဲ့ပါပါ၊ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ အမာႏယို ထင်းအမဲဉ်ႏတွော့ꩻ ကအဝ်ႏသုင်ꩻလွေꩻဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ဖေႏကသေနာႏချာတဲ့ပါပါ၊ ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻစွစ်ꩻတိုးလီသွူတွော့ꩻ ဖေႏကပြွူႏဖြိုထဲင်းထဲင်းတဲ့ပါပါ-ရေႏရောႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် တဲမ်းခြုဲင်းလွေꩻဖေႏဗာႏနဝ်ꩻသွူ။
မန်းကဝ်ႏရိုꩻဒါႏ (နုတ်တစ်ရာ-စာတစ်လုံး)ယိုနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻပျင်ႏဒေါ့ꩻခြေင်ထာꩻ တမွေးတဝ်း၊ ပအိုဝ်ႏသမဲင်ꩻ၊ ပအိုဝ်ႏယိုꩻယာႏ၊ ပအိုဝ်ႏခြွိုင်းခြိုꩻ၊ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ ဓလေ့ꩻဖုံႏယို မဉ်ႏတတဲမ်းခါꩻတဝ်း တွမ်ႏလိတ်ပအိုဝ်ႏယိုနဝ်ꩻ ဆုဲင်ꩻချာပအိုဝ်ႏကရိုꩻယို ထီႏဗော့ꩻအရုတ်လုမ်ꩻ၊ မဲ့ꩻဗွိုန်ထို တဲမ်းသော့ꩻလိတ်ထီကိုနဝ်ꩻသွူ။ ပအိုဝ်ႏလိတ်ယိုနဝ်ꩻ အရေꩻကီꩻငါႏသွူတခွုင်းယိုမဉ်ႏတဲ့ လိုꩻတသေနာႏတဝ်းသားဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏအာငါႏ၊ ပအိုဝ်ႏလိတ်ယို ဒါႏခရာႏတလိုႏတဝ်း၊ မဉ်ႏဒါႏလိတ်ပအိုဝ်ႏယိုနဝ်ꩻ အီႏလွေꩻသုင်ꩻကဲးမုဲင်ꩻကို စစွဉ်ႏနုဲင်းယိုဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏခံႏထူႏသားဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ၊ စုမ်ႏနေင်ႏ ကျောင်ꩻပေ့ꩻခိန်ႏ တွိုႏခမ်းသဲင်တွင်ꩻယို ပအိုဝ်ႏရပ်ရာႏကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသွဉ်လွေꩻလိတ်ပအိုဝ်ႏဖုံႏ အဝ်ႏသွူ။ ကွဲးတွော့ꩻ လိုꩻသꩻဝင်ႏစာꩻမွေးမွေး လိတ်ပအိုဝ်ႏတွော့ꩻ သွဉ်လွေꩻနဝ်ꩻ ကဲဉ်းဆေ့ꩻဆေ့ꩻ၊ ဝင်ꩻထွဉ်ႏတွော့ꩻ၊ လိုꩻတန်ထွဉ်ႏတွော့ꩻ၊ ဗွေႏရဟန်ꩻထွဉ်ႏတွော့ꩻ သွဉ်ဗာႏဒျာႏသားဖုံႏနဝ်ꩻ ကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻသွူ၊ ကွပ်စွဉ်ႏထွဉ်ႏနေးတွော့ꩻ သွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏလက်ခံႏဒျာႏ၊ ကွဲးတွော့ꩻ အဝ်ႏလိုႏသꩻဝင်ႏစာꩻပါ၊ အဝ်ႏလိုႏသွဉ်မွေးမွေး၊ သွဉ်ဒါႏဒါႏပါ၊ အဝ်ႏလိုႏသေနာႏစဲင်းစဲင်းလွေꩻပါ လိတ်အကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
ယထွောင်းထွောင်းနဝ်ꩻ နီသွဉ်းသီး သေထွꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲးနဝ်ꩻ ကောသွဉ်ဖေႏဒါႏလိတ် ကထွာဆရာႏနမ်းယိုသွူမဉ်ႏတဲ့ လိတ်အကျောင်ꩻ တဲပ်တဲပ်နဲပ်နဲပ် တသေစဲင်းတဝ်း၊ ဒါႏတကြိꩻတကြွꩻနေးလုမ်ꩻလဲ့ ထူႏတာႏဝွန်ႏ သွဉ်ဖေႏချာဗာႏလဲဉ်းဝင်ꩻဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏသွူ၊ ယိုနဝ်ꩻ ပျဿနာႏတန်မွေးစွဉ်ႏထာꩻသွူ။ ကထွာဆရာယိုꩻ လွူꩻတဲးတဲးဝါးဝါး တဲပ်တဲပ်နဲပ်နဲပ်လဲဉ်းလိတ်၊ ဒါႏကေႏကေႏလဲဉ်းလိတ်နုဲင်းနဝ်ꩻမꩻ အဝ်ႏလိုႏဖေႏတာႏဝွန်ႏ၊ အဝ်ႏလိုႏထွဉ်ႏသွဉ်ဖေႏ ခွိုꩻသွုပ်ဆꩻချာသားဖုံႏသွူ၊ မဉ်ႏတမွေးတဝ်းနဝ်ꩻ ကထွာဆရာႏယို ဒါႏတကြိꩻတကြွꩻ သွဉ်ဖေႏခွိုꩻသွုပ်ဆꩻချာ ကျောင်ꩻသားလိုꩻပေႏဖုံႏတဲ့ ဒါႏတကြိꩻတကြွꩻနုဲင်းတွော့ꩻ လိတ်ပအိုဝ်ႏအမဲဉ်ႏဖုံႏယို တသေထွꩻတဝ်းဒွုမ်နဝ်ꩻသွူ။
ပွိုင်းလဲင်ႏနဝ်ꩻ လိတ်ပအိုဝ်ႏယို ဖေႏကစွစ်ꩻလီအတာႏ အွဉ်ႏအထျꩻ မာꩻလွေꩻလဲ့ ယိုခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏခါႏခါႏလဲဉ်းမူနဝ်ꩻသွူ၊ ယိုခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏလုဲင်ႏလဲဉ်းဒျာႏ လျင်ႏလျင်ႏဗာႏလိတ်ပအိုဝ်ႏ၊ ဒါႏတဲပ်တဲပ်ဗာႏ လိတ်ပအိုဝ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻမꩻသွူ၊ လိတ်ပအိုဝ်ႏယို မဉ်ႏကေႏလယ်ႏ၊ အခေႏခံႏနဝ်ꩻတဲးတဲ့ လိတ်ခရာႏဖုံႏယို အမဲဉ်ႏအမာႏဖုံႏယို အီႏသေလွဉ်ပါ၊ အီႏခြုဲင်းနယ်ဝင်ꩻတဲ့ဒါႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ ပအိုဝ်ႏလိတ်ယို လိုꩻဖေႏကမဉ်သွဉ်၊ လိုꩻဖေႏကမဉ်ဒါႏသား ဖေႏကအာလွဉ်နဝ်ꩻ လိတ်ယိုတဲ့ အဝ်ႏလိုႏစုမ်ႏ၊ အဝ်ႏလိုႏသွဉ်ယိုꩻယိုꩻ၊ ဆရာႏအထီအသွီႏဗွေဗွေတဲ့ အဝ်ႏလိုႏအဝ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ ဆရာႏမဉ်ႏယံမꩻ ကေားသွဉ်သားယိုတဲ့ ဒါႏယိုꩻ၊ သꩻဝင်ႏစာꩻမု အဝ်ႏအဝ်ႏတဲ့ သွဉ်ဖေႏနွောင်ꩻ-စစွဉ်ႏအချက်နုဲင်းယိုဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ အဝ်ႏလိုႏနေနေသွူ။ သွဉ်ပုင်ႏသွဉ်နယ်ꩻဖုံႏယိုတဲ့ အဝ်ႏလိုႏတဲမ်းထွို့ꩻနေး(စကယ်ကျူး)(သင်ရိုးညွန်းတမ်း)နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏ၊ အဝ်ႏလိုႏဗွောင်လွေꩻဖေႏပါ ထွာနွောင်ꩻဆရာႏကျောင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻစားသွူ၊ အဝ်ႏထွာနွောင်ꩻဆရာႏ ဗဟိုႏသွဉ်တန်ꩻလင်ꩻလုမ်ꩻတွော့ꩻ သဲင်ꩻသွဉ်ဖေႏချာနဝ်ꩻ တဲပ်နဲပ်မုꩻ ဆေ့ꩻငါႏထီႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ ထင်ႏဗဟိုႏသွဉ်တန်ꩻတာႏ ဒုံထောက်ကမ်းတွော့ꩻ အဝ်ႏသွဉ်တန်ꩻသဲင်ꩻ သဲင်ꩻသွဉ်ဖေႏချာစွဉ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ တွိုႏခြောင်ꩻမု အဝ်ႏငါႏတဝ်းသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏလားသျိုး
ဝေင်ꩻနယ်ႏလားသျိုး (အိန်းကလေတ်: Lashio Township) (မန်း: လားရှိုးမြို့နယ်) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ထင်ꩻ၊ လားသျိုးခရဲင်ႏကို ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြိုင်ႏဒျာႏသွူ။ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်ထင်ꩻတာႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻတောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻလားသျိုးကိုသွူ။
အမာႏတရွို့ꩻ(၁)
အမာႏတရွို့ꩻဖျင်စွို့ꩻ(၈)
ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻယို ပွိုင်းလဲင်ႏခါနဝ်ꩻ သွဉ်ထူႏခွင်ꩻအဝ်ႏတဝ်း၊ သွဉ်ဗာႏတဝ်း၊ ကေားသွဉ်သားအဝ်ႏတဝ်း-စစွဉ်ႏ အယပ်ꩻခုဲင်ႏအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏ အဝ်ႏကရိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏသေနာႏဒျာႏသွူ၊ ကွပ်စွဉ်ႏ တာႏဝွန်ႏအဝ်ႏသားတွမ်ႏ ဗွေႏသံႏဃာႏသီးဖုံႏ အွဉ်ငါမာꩻလွေꩻတွော့ꩻ စွစ်ꩻတိုးလီလွဉ်လဲဉ်း တခွိုင်းယိုနဝ်ꩻလဲ့ ဟွိုန်ဟဝ်နေက်သက်မွေးငါႏ၊ ကေꩻဇူꩻတင်ႏမွေးငါႏသွူ။ ကွဲးတွော့ꩻ လိတ်ဖုံႏယိုနဝ်ꩻ တစုမ်ႏတဝ်း၊ သွဉ်ပုင်ႏသွဉ်နယ်ꩻဖုံႏ တစုမ်ႏတဝ်းဒွုန်းကရိုꩻယိုလဲ့ အဝ်ႏလိုႏလက်ခံႏနေနေသွူ၊ မဉ်ႏလက်ခံႏနွောင်ꩻယိုမꩻ လိတ်ကအဝ်ႏကွဲꩻဒါႏဝင်ꩻနီမူ ခမ်းကောင်၊ ခမ်းဒေါမ်မူယိုနဝ်ꩻ အီႏပေါင်ꩻစပ်လွေꩻဝင်ꩻနွောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ပအိုဝ်ႏလိတ်မူ ထီသိမ်ႏယိုနဝ်ꩻ ကွပ်စွဉ်ႏပအိုဝ်ႏတာႏ အဝ်ႏလိုႏမွိုင်ကြွိုင်ငါႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် တဲမ်းထွင်ႏလွေꩻဖေႏဗာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ ဗွေႏဗွန်ထီသိမ်ႏဩဝါဒကို အဝ်ႏပါလွေꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ အဝ်ႏလိုႏမွိုင် အရေႏပေါႏနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ ထွင်ႏလွေꩻတဲင် ယိုခါနဝ်ꩻ ခေတ်အခေႏနေႏဖုံႏ ပြောင်ꩻလုဲင်ႏလဲဉ်းနဝ်ꩻမꩻ အဝ်ႏလိုႏပေါင်ꩻစပ်ခန်းလွဝင်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏလားသျိုး
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
အမာႏတရွို့ꩻ(၁)
အမာႏတရွို့ꩻ-ဖျင်စွို့ꩻ(၉)
တမုဲင်ꩻနဲးတဲင် ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယို မီဒီယာတအဝ်ႏဖိုဖိုတဝ်းဒွုန်းတဲင် မီဒီယာထွိုင်ႏအဝ်ႏလွဉ်တွော့ꩻ ဟွုန်ငမ်းထိုꩻတမျိုꩻ၊ ဟွုန်နေက်သက်တဝ်းမျိုꩻ၊ ထင်းယားကုဲင်ထာꩻတမျိုꩻ၊ ရိုꩻဒေါ့ꩻဝင်ꩻမဉ်ꩻပွုံႏ-စစွဉ်ႏစစွဉ်ႏအမျိုꩻစုမ်ႏ ပအိုဝ်ႏဖုံႏ အဝ်ႏထင်းရောင်နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် အမာႏတန်၊ အတရွို့ꩻတန်ဒျာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ မဉ်တဲမ်းသျင်ꩻနယ်လွေꩻငါႏနဝ်ꩻသွူ၊ ယိုနဝ်ꩻ အွိုးမီဒီယာ အကျောင်ꩻခရာႏ လိုႏသေနာႏကိုလဲ့ အဝ်ႏတဲမ်းသော့ꩻဖိုလဲဉ်းနေနေလဲ့ အမာႏအတရွို့ꩻနဝ်ꩻ တွိုႏယိုခါ တပြောင်ꩻလုဲင်ႏတဝ်းဒွုန်းတဲင် တဲမ်းသျင်ꩻနယ်ဗာႏယင်းဒျာႏသွူ။ နီသွဉ်းသီး မန်းခမ်းယိုနဝ်ꩻ တဲႏ ၂၀၁၀-မာꩻလွဉ်ယို ကွပ်စွဉ်ႏ ၂၀၀၈-အခေႏခံႏဥပဒေႏအလꩻတွော့ꩻ ကျင်ꩻသုင်ꩻလွဉ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီစနစ်နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ ထွိုင်ႏကျင်ꩻသုင်ꩻလွဉ်နုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ မာꩻလွဥ္ဗာႏ လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ၊ အဝ်ႏလွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻနဝ်ꩻတွော့ꩻ အစိုꩻရ၊ လွတ်တောႏဖုံႏယို ပေါႏလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ မီဒီယာလွစ်တခြင်ခွင်ꩻ တအဝ်ႏဖိုဖိုတဝ်း မန်းခမ်းယိုနဝ်ꩻ အွဉ်ႏထွော့လွဉ်စွဉ်ႏ မဏ္ဍိုင်ႏတဗာႏတွော့ꩻ လွစ်တခြင်ခွင်ꩻ တောႏတောႏတန်ႏတန်ႏနဝ်ꩻ လꩻလွဉ်၊ ခမ်းထန်ႏမီဒီယာဖုံႏတဲ့ လွစ်တခြင်လွဉ်၊ ဗွောင်နွောင်ꩻလွဉ်စွဉ်ႏရုမ်ꩻချွုတ် မန်းခမ်းကိုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
လွတ်တောႏဖုံႏပေါႏလွဉ်၊ အစိုꩻရတဲ့ အဝ်ႏခေါ်ခေါ်လွဉ်၊ စီႏရင်ႏတရာꩻရေꩻယိုလဲ့ အဝ်ႏခေါ်ခေါ်လွဉ်တွော့ꩻ နုဲင်ႏငံႏတောႏအသုဲင်အမောင်ꩻ အာႏဏာႏ ကထွာဒါႏ အိုပ်ချွုတ်ရေꩻ၊ စီႏရင်ႏတရာꩻရေꩻတွမ်ႏ မာꩻဥဒပေႏ(လွတ်တောႏ)ယို အဝ်ႏလွဉ်နဝ်ꩻသွူ၊ နဝ်ꩻအကို နုဲင်ႏငံႏတောႏသမ္မတ ဦးသိန်းစိန်နမ်းတဲင်ႏနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻလွဉ်မီဒီယာယို အွဉ်ႏထွော့လွေꩻ စတုတ္ထမဏ္ဍိုင်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ စတုတ္ထမဏ္ဍိုင်ႏကရိုꩻနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻ တွမ်ႏမဏ္ဍိုင်ႏသိုမ်ဗာႏ အွိုးကီနဝ်ꩻ ထိန်ꩻတီချာငါဗာႏလွဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ၊ ပွုံႏစံႏနဝ်ꩻ ထောက်နယ်၊ ယီးနယ်ဗာႏ မဏ္ဍိုင်ႏသိုမ်ဗာႏသီး မာꩻထာꩻမာႏဖုံႏ ဖေႏကသေနမ်းချာနဝ်ꩻ ထောက်နယ်၊ ယီးနယ်လွေꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ မဉ်ႏတမွေးတဝ်းနဝ်ꩻ တာႏဝွန်ႏတကေႏတဝ်း ထွာထိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
ကွဲးတွော့ꩻ ပအိုဝ်ႏဒေႏသကိုနဝ်ꩻ မီဒီယာအကျောင်ꩻယို ထွိုင်ႏတသေနာႏတဝ်းနဝ်ꩻ ထင်းတေားဒျာႏ ယားကုဲင်ထာꩻ၊ ဒေါ့ꩻလိုꩻတန်မဉ်ꩻဖုံႏ၊ လိုꩻတန်ဖုံႏ လွꩻထီႏတေားဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ၊ ကထွာလိုꩻတန်တွမ်ႏ လိုꩻမာꩻနုဲင်ႏငံႏရေꩻသားယိုနဝ်ꩻ မဉ်ႏတခံႏနွောင်ꩻတဝ်း ဝင်ꩻဝွေႏဖန်ႏယီးနယ်၊ ထောက်နယ်နဝ်ꩻ ထွာထွိုက်သင်ꩻတဝ်းဒွုန်း လိုꩻတန်သွူ၊ မီဒီယာသီးနဝ်ꩻ ဝွေꩻတာႏဝွန်ႏအဝ်ႏအတွိုင်ꩻ ခမ်းသားဖုံႏ ဖေႏကသာႏ၊ ခမ်းသားအမျာꩻ အကျိုꩻအတာႏ အုံထွိုင်ႏဖေႏဗာႏဒျာႏတဲင် အမဲဉ်ႏတရာꩻယို အမဲဉ်ႏအတွိုင်ꩻ ဖောႏနယ်၊ တဲမ်းနယ်၊ ယီးနယ်လွေꩻဗာႏနဝ်ꩻ တာႏဝွန်ႏအဝ်ႏသွူ။ မီဒီယာယို မဉ်ႏအဝ်ႏမꩻ လိုꩻတန်ဖုံႏ ကမဉ်မာꩻဒါႏ ထာꩻဗဉ်ႏထာꩻဗꩻဖုံႏ၊ ခမ်းသားဖုံႏ ကအဝ်ႏခံႏဗာႏဒါႏ ယားကုဲင်ခမ်းသား အခွင်ꩻအရေꩻ၊ လိုꩻအခွင်ꩻအရေꩻဖုံႏယို အီႏဆေ့ꩻသဲင်ꩻ တလဲင်ႏတစိꩻစိꩻ၊ တရာꩻဥပဒေႏ ဒို့ꩻတခြို့မုꩻဖုံႏယိုတဲ့ အီႏအဝ်ႏလွဉ်ယင်းနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻသွူတကာႏတဝ်း လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻ စီꩻပွာꩻတိုꩻတက်မုယို၊ လိုꩻမျိုꩻသမဲင်ꩻဖုံႏယို၊ ယိုꩻယာႏဓလေ့ꩻထုံꩻစံႏဖုံႏယို ဝင်ꩻလိုꩻမျိုꩻလင် ဖေႏကသေနဝ်ꩻ မီဒီယာယို ဖောႏထန်ႏနယ်လွေꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။
အရေꩻသွတ်ꩻနဝ်ꩻတဲးတဲ့ ထောက်နယ်ဗာႏဝင်ꩻ အမာႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ၊ ကွဲးတွော့ꩻ ထွိုင်ႏထောက်နယ်မွေးဝင်ꩻ အမာႏဖုံႏယိုတဲင် လိုꩻကခံႏဗာႏဝင်ꩻထောက်နယ်သားဖုံႏနဝ်ꩻ မဉ်ခံႏတဝ်း၊ နမ်းမာႏလဲဉ်း ဝင်ꩻဒေါ့ꩻနယ်လဲ့ အုဲင်ႏစူꩻတဝ်း၊ ရိုꩻတေားဒျာႏ ဝင်ꩻဟဝ်တဝ်းနဝ်ꩻ ထုံꩻစံႏဒျာႏသွူ၊ ကထွာဒါႏ မဏ္ဍိုင်ႏသိုမ်ဗာႏဖုံႏနဝ်ꩻလဲ့ နုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ၊ မဉ်ႏထောက်နယ်၊ ယီးနယ်နဝ်ꩻ အအီႏတခံႏတဝ်းဒျာႏရင်ꩻရင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ အဝ်ႏဖေႏလဲဉ်းသွူ မီဒီယာလွစ်တခြင်ခွင်ꩻလဲ့ တဖဲ့ꩻကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏတေက်ꩻနျꩻလွေꩻဒျာႏသွူ၊ ၂၀၀၈-အခေႏခံႏဥပဒေႏကို အခန်ꩻ(၈)ကိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဖောႏလွေꩻနယ်လဲဉ်းသွူ လွစ်တခြင်(ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်)ထေဖောႏခွင်ꩻ၊ ဒေါ့ꩻခွင်ꩻ၊ တဲမ်းခွင်ꩻဖုံႏလဲ့ အစဲစ်မဲဉ်ႏနဝ်ꩻ တလꩻမွေးတဝ်းနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏခံႏဗာႏဒျာႏသွူ။ မဉ်ႏရိုꩻယင်း မီဒီယာယို မာꩻတငီႏတငါဒျာႏထာꩻ၊ မီဒီယာတုဖုံႏဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ မီဒီယာတုဖုံႏယို အဝ်ႏလိုႏထိန်ꩻလွေꩻဒျာႏ တွမ်ႏဥပဒေႏဖုံႏဒျာႏသွူ၊ မီဒီယာ အစဲစ်မဲဉ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ အုံထွိုင်ႏတနွောင်းလွေꩻဒျာႏ တွမ်ႏကျင်ꩻဝတ်ဖုံႏတဲင် ကလွိုဆန်ဒါႏ ကျင်ꩻဝွတ်ဖုံႏယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏထိန်ꩻအီဒျာႏ တွမ်ႏဥပဒေႏဖုံႏဒျာႏသွူ။ ယိုနဝ်ꩻ တမွေးတဝ်း၊ လွေꩻလွောက်ꩻနာႏကျင်ꩻဝွတ်နဲ့၊ လွောက်ꩻနာႏတဝ်းနဲ့ သေတဝ်း၊ ပေါႏရိုꩻမီဒီယာနဝ်ꩻ ထီႏစွဉ်ႏထာꩻတဟဝ်တဝ်းလွဉ်းလွဉ်းဖုံႏနဝ်ꩻ မာႏတန်သွူ၊ မီဒီယာယိုနဝ်ꩻ လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻ အဝ်ႏလိုႏသုင်ꩻဒါႏဒါႏငါႏဒျာႏသွူ၊ "အသံကြောင့် ဖါးသေ"ကရိုꩻယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏမွေးဒျာႏ၊ မီဒီယာသားတဲ့ ဝင်ꩻအဝ်ႏထိန်ꩻဒျာႏ ကျင်ꩻဝွတ်နေနေ၊ အီႏမာꩻတငီႏတငါထာꩻလဲ့ တမာꩻတဝ်း၊ ကွဲးတွော့ꩻ အမဲဉ်ႏတရာꩻ ကလိုႏဖောႏထန်ႏဒါႏယိုနဝ်ꩻလဲ့ ဖောႏနယ်ဗာႏနဝ်ꩻသွူ။
မဉ်ႏပတ်သဲစ်တွမ်ႏ အသုဲင်အမောင်ꩻ အာႏဏာႏခရာႏဖုံႏ၊ ထွာအီဒါႏ ပဋိပက္ခဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ဝင်ꩻအဝ်ႏချင်းထိန်ꩻဒျာႏ၊ ကွဲးတွော့ꩻ ယိုခါ လိုꩻတွိုင်ꩻစုမ်ႏဖြာꩻ အဝ်ႏသုင်ꩻလွေꩻ (ဆိုရှယ်မီဒီယာ)တဲင် မီဒီယာသားစဲစ်မဲဉ်ႏနဝ်ꩻ ကျင်ꩻဝွတ်အဝ်ႏဒျာႏလဲ့ (ဆိုရှယ်မီဒီယာ)နဝ်ꩻ ကျင်ꩻဝွတ်တအဝ်ႏတဝ်း၊ ထိန်ꩻတဲ့ တယိုꩻတဝ်းနေနေသွူ။ နုဲင်းမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတယဝ်း ယိုခါ နီသွဉ်းသီး ပအိုဝ်ႏအခါႏကိုနဝ်ꩻ ဗွေႏရဟန်ꩻဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ လိုꩻတန်ဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ အဝ်ႏလွꩻထီႏ အဝ်ႏလွꩻထွား တမဲဉ်လꩻတဝ်း မီဒီယာသားနဝ်ꩻ အာငါႏသွူတကာႏတဝ်း နီတွမ်ႏနီမာꩻမꩻမဲဉ်ႏ၊ ပေါ့ꩻဝင်ꩻမာꩻနဝ်ꩻ မဲဉ်ႏတဝ်း-နုဲင်းနဝ်ꩻစားဖုံႏနဝ်ꩻ အာငါႏတဲင် ယိုနဝ်ꩻ လက္ခဏာႏတဟဝ်တဝ်းသွူ၊ နီကအဝ်ႏမာꩻထာꩻမာꩻယို ထွားနီဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏမဲဉ်ႏဒျာႏလဲ့ အွိုးတဖဲ့ꩻမဉ်ႏထွားနဝ်ꩻ အမာႏဖုံႏအဝ်ႏဒါႏနဝ်ꩻမꩻ မီဒီယာသီး သဘောꩻတရာꩻအလꩻ မဉ်ႏထောက်နယ် ယီးနယ်မꩻ အမဲဉ်ႏစွို့ꩻစွဉ်ႏယို ထွာလွဉ်အီဒါႏသွူ။ လိုꩻကသုင်ꩻဒါႏ မီဒီယာခမ်းရင်ꩻသားအစွိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻဒါႏလိုꩻလက်ꩻလဲဉ်၊ အခွင်ꩻအရေꩻ လꩻအာမွေးစွဉ်ႏကရိုꩻနဝ်ꩻ မဉ်ႏထွားချာ မန်းခမ်းကိုအခေႏနေႏ အဝ်ႏသေထွꩻဒျာႏသွူ၊ အစိုꩻရစွိုꩻ ဝွေꩻသီးယို သုင်ꩻမီဒီယာဒါႏမွေးစွဉ်ႏထာꩻ၊ သုင်ꩻတဲ့သုင်ꩻမွေးစွဉ်ႏနဝ်ꩻမꩻ ဝွေꩻသီးယို ပါꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻလဲ့ တထွꩻတဝ်းသွူ၊ နဝ်ꩻသွူ နုဲင်းခင်လိုꩻမျိုꩻယိုလဲ့ ကထွာဒါႏ တွိုက်ꩻပွဲꩻတွမ်ႏမန်းနဝ်ꩻ တဖဲ့ꩻကို ဟဲ့ꩻလွဉ်တခွန်ꩻလုဲင်ႏ ခမ်းထန်ꩻမီဒီယာတွော့ꩻ စာအံႏလုဲင်ႏတေားစွဉ်ႏ စဲ့ꩻမန်းတဟဝ်တဝ်းအကျောင်ꩻ ဖောႏနယ်လွေꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် မန်းခမ်းကို သတင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထန်ႏဒျာႏစဲ့ꩻမန်းဖဲ့ꩻ အဟဝ်လုမ်ꩻလဲ့ တဖဲ့ꩻကိုနဝ်ꩻ ခမ်းအဒဝ်ႏဒဝ်ႏ သေထွꩻစွဉ်ႏ စဲ့ꩻမန်းခင်ႏခြောင်ꩻဖုံႏတွော့ꩻ ခမ်းထန်ႏသားဖုံႏနဝ်ꩻ (ပိတ်ဆို့)လွေꩻလုဲင်ႏစွဉ်ႏ စဲ့ꩻမန်းအတန်အကယ်ႏသီးဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။