တရာꩻခွꩻရောင်း
တကာႏခွန်နင်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- သီႏလငတ်ꩻပါꩻအကို မူႏခိုခွန်နင်ꩻ အဝ်ႏလိုႏယူႏလွဝင်ꩻနုဲင်းယို- ၁။ "ပါꩻမဉ်ႏမာꩻသီထိုꩻ နီမွိုးနီဖါ၊ နီဖူးနီဝေး တဖြာꩻဖြာꩻနဝ်ꩻ"နီသꩻကို အီႏထွာနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ ခိုးလျားနဲ့-ခွꩻရောင်းနဲ့၊ ယူႏယော့ယော့စံꩻဟုဲင်း၊ ထွာဒျာႏ နီထာꩻခိုးလျားတန်ဒျာႏ၊ နီသꩻလျားမွေးစွဉ်ႏ ပါꩻကမာꩻသီသားနဝ်ꩻ၊ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ နီမဉ်ႏမာꩻသီ ဝင်ꩻမွိုးဝင်ꩻဖါ၊ ဝင်ꩻဖူးဝင်ꩻဝေးတဲ့ ထွာဝင်ꩻထာꩻခိုးလျား၊ ဝင်ꩻသꩻလျားမွေးစွဉ်ႏနီနဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်တလွောက်ꩻနာႏတဝ်း "ပါဏာတိပါတ-သီႏလ"ယိုတဲင် မဉ်ႏမာꩻသီမာႏပါꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏခံဗာႏထောင်ႏ နေင်ႏပေါင်ꩻအာ-လာပေါင်ꩻညတန်၊ တွိုႏကမာꩻသီခါနဝ်ꩻ မိနစ်ပဲင်ꩻလွုမ်ꩻ၊ ကထွိုင်ႏခံႏဗာႏချာ ထောင်ႏဒုက္ခနဝ်ꩻ နေင်ႏအဆီတန်ꩻနေး၊ ငါးရုဲင်ꩻဒုက္ခထဲင်းနဝ်ꩻ နေင်ႏအသောင်ꩻ၊ အသိန်ꩻနေးစွဉ်ႏ၊ ညမွေးမုဲင်းစွဉ်ႏထာꩻနဝ်ꩻသွူ။ မဉ်ႏမာꩻသီတဝ်းဝင်ꩻသက်နဝ်ꩻ နီတဲ့နဝ်ꩻ၊ ဝင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ တယူႏပက်ဗာႏတဝ်း၊ တဒုက္ခဗာႏတဝ်း၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ "ပါဏာတိပါတ-သီႏလယိုတပါꩻ"နဝ်ꩻ ထွာ "တရာꩻခွꩻရောင်း"နဝ်ꩻသွူ။ ၂။ "ဝင်ꩻမဉ်ႏတခွန်ꩻနီတခြိုꩻတဲ့ နီသꩻခိုးဝင်ꩻ၊ ဝင်ꩻမဉ်ႏစွန်နီ၊ ဝင်ꩻမဉ်ႏသိမ်ꩻနွိုင်ႏ-ထူႏနွိုင်ႏနီတခြိုꩻတဲ့ နီသꩻခိုးလျား၊ ကေႏနပ်တဝ်းပါꩻ၊ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ နီမဉ်ႏတခွန်ꩻဝင်ꩻတခြိုꩻ၊ နီမဉ်ႏသိမ်ꩻထိုꩻ-နီမဉ်ႏစွန်ထိုꩻ ဝင်ꩻဥစ္စာႏနဝ်ꩻ ဝင်ꩻခိုးလျားနီ၊ ဝင်ꩻကေႏနပ်တဝ်းနီ"စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻ ခိုးလျားခရာႏ၊ သျုတ်တရေင်ခရာႏ အာငါႏနဝ်ꩻသွူ။ မဉ်ႏတခွန်ꩻတဝ်း ဝင်ꩻတခြိုꩻ၊ မဉ်ႏထူႏထိုꩻတဝ်း၊ မဉ်ႏသိမ်ꩻနွိုင်ႏတဝ်း ဝင်ꩻဥစ္စာႏနဝ်ꩻ နီတဲ့နဝ်ꩻ၊ ဝင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ တခိုးလျားဗာႏတဝ်း၊ တသျုတ်တရေင်ဗာႏတဝ်း၊ တဒုက္ခဗာႏတဝ်း၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ "အဒိန္နာဒါန-သီႏလယိုတပါꩻ"တဲ့ ထွာ"တရာꩻခွꩻရောင်း"နေနေသွူ။ ၃။ ဝင်ꩻမဉ်ႏပဲစ်မာႏ နီပိုမာတဲ့ နီသꩻလျားဝင်ꩻ၊ နီမဉ်ႏပဲစ်မာႏ ဝင်ꩻပိုမာတဲ့ ဝင်ꩻသꩻလျားနီ၊ ကွပ်စွဉ်ႏ သꩻကျွားသꩻဗားနဝ်ꩻတဲင် ပဲစ်မာႏလို့ဝင်ꩻတွော့ꩻ အာငဝ်းဗာႏလို့ဝင်ꩻ၊ တရေင်သျုတ်သျက် တွဲႏနက်လို့ဝင်ꩻ၊ မာꩻသီလို့ဝင်ꩻ၊ စွယ်ꩻတရာꩻလို့ဝင်ꩻ၊ ကွီယောႏလို့ဝင်ꩻ၊ တွဲႏတံႏလို့ဝင်ꩻဖုံႏ၊ အွဉ်ႏကုဲင်လို့ဝင်ꩻဖုံႏ၊ ပိုပေႏနဝ်ꩻ ဖေႏထိုꩻဝင်ꩻဖုံႏ၊ တမွိုးဖါပို တစက်ꩻတစုဲင် ကုဲင်လီလာထိုꩻဖုံႏ-စတဲင် သျုတ်တရေင်ခရာႏ၊ ခိုးလျားခရာႏ အာငါႏနဝ်ꩻသွူ။ မဉ်ႏတပဲစ်မာႏတဝ်းလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻ နီတဲ့နဝ်ꩻ၊ ဝင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ အာငဝ်းဗာႏတဝ်းလို့ဝင်ꩻ၊ ခိုးလျားဗာႏတဝ်းလို့ဝင်ꩻ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ "ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ-သီႏလယိုတပါꩻ"တဲ့ ထွာ"တရာꩻခွꩻရောင်း"နေနေသွူ။ ၄။ ဝင်ꩻမဉ်ႏအံႏလဲဉ်နီတဲ့ နီသꩻလျားဝင်ꩻ၊ နီမဉ်ႏအံႏလဲဉ်ဝင်ꩻတဲ့ ဝင်ꩻသꩻလျားနီ၊ ကွပ်လောဘလွဉ်ꩻချိုꩻတဲင် နီလိုꩻသီး လိန်ႏလဲဉ်လို့ဝင်ꩻ၊ မာꩻရွဉ်တုꩻ၊ ခံꩻတုꩻ၊ ဒဝ်တုꩻ၊ တခြိုꩻတုꩻ၊ တသီႏတုꩻ၊ ဟူတုꩻ၊ နားမန်ꩻတုꩻ၊ ဆျာဒီႏတုꩻ၊ လိတ်ချုတ်တုꩻ၊ စူမုဲင်တုꩻ-စတဲင်နုဲင်းနဝ်ꩻတဲ့အဝ်ႏ။ "ခွေလွေꩻမာꩻထာꩻထုဲင်ႏခမ်း၊ စင်္ကပူခမ်း၊ မလေးရှားခမ်း တနားရီႏ လꩻကားယိုကားနဝ်ꩻ၊ တနီꩻလꩻကားယိုကားနဝ်ꩻ၊ ဖေႏခွေကားယိုဟုဲင်း၊ ကားနဝ်ꩻဟုဲင်း ခွေအွဉ်လွေꩻသီ"ဒေါ့ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် လိုꩻလောဘတန်၊ လိုꩻပညာႏဆေ့ꩻ၊ လိုꩻယွုမ်းယိုꩻပါꩻငဝ်းဖုံႏနဝ်ꩻ စာထိုꩻစွဉ်ႏ ထာꩻယိုထာꩻနဝ်ꩻ၊ ကွီကူးကွီငါးစွဉ်ႏဝင်ꩻ၊ ပါꩻလိုꩻလဲဉ် ကကွီအတွိုင်ꩻဖေႏ၊ တွိုႏငါလွေꩻ ပါꩻလွေꩻစာတောတဲ့အဝ်ႏ ပါꩻအွဉ်ႏစွꩻလွင်ꩻထိုꩻပါꩻခမ်း၊ ယယ်ꩻမော့ꩻ၊ ယယ်ꩻဆွမ်ꩻ၊ ယယ်ꩻတွဲႏတံႏတဲ့အဝ်ႏ၊ လွေꩻအဝ်ႏခံအချုတ်တဲ့အဝ်ႏ၊ မဉ်ႏထွာအမူႏတဲ့ ထွာတောခယ်ႏဖြားမာတဲ့အဝ်ႏ၊ ထွာတော"ပြည့်တန်ဆာ" ထွာ"ပါꩻမာဆောင်း"တဲ့အဝ်ႏ၊ စုလို့ဝင်ꩻရွဉ် ပါꩻတဖြာꩻအီလွင်းထိုꩻတဲ့အဝ်ႏ၊ ကွီငါးဝင်ꩻရွဉ် ဖြော်ချာတဝ်းတဲ့အဝ်ႏ-စတဲင်နဝ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထာꩻလိန်ႏထာꩻလဲဉ်လွဉ်းလွဉ်း၊ ပေါႏပါꩻလိန်ႏလဲဉ်လꩻနဝ်ꩻ နမ်းဒုက္ခ၊ သꩻဒုက္ခဗာႏလွဉ်းလွဉ်း၊ အာငဝ်းတရေင်ဗာႏလွဉ်းလွဉ်း။ မဉ်ႏတလိန်ႏလဲဉ်တဝ်းလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻ နီတဲ့နဝ်ꩻ၊ ဝင်ꩻတဲ့နဝ်ꩻ နမ်းဒုက္ခဗာႏတဝ်း၊ သꩻဒုက္ခဗာႏတဝ်း၊ အာငဝ်းဗာႏတဝ်း၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ "မုသာဝါဒ-သီႏလယိုတပါꩻ"တဲ့ ထွာ"တရာꩻခွꩻရောင်း"နေနေသွူ။ ၅။ "ဒဝ်"ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထာꩻတဟဝ်တဝ်းအမျိုꩻ၊ မာꩻဒုက္ခလိုꩻ၊ မာꩻမွလိုꩻ၊ မာꩻသက်ဒွေါင်ႏလိုꩻ၊ လိုꩻဟဝ်ဒျာႏတဲ့ ပေါႏမွန်ꩻသွူဒဝ်နဝ်ꩻ ထွာစွဉ်ႏလိုꩻကုဲင်၊ ရွို့ꩻဒါႏစွဉ်ႏဝင်ꩻ၊ တွဲႏနက်စွဉ်ႏဝင်ꩻ၊ မဉ်ချမ်ꩻသာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻချမ်ꩻသာႏတဲ့ယဝ်း ပေါႏစွယ်ꩻသွူဒဝ်နဝ်ꩻ ကေန်ꩻမွဒုက္ခထိုꩻစွဉ်ႏ၊ လိုꩻမဉ်ႏခြွိုင်ႏသန်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻခြွိုင်ႏသန်ꩻတဲ့ယဝ်း ပေါႏစွယ်ꩻသွူဒဝ်နဝ်ꩻ တနီꩻတစိꩻစိꩻ သꩻရာႏသဲင်သွူ၊ ကွဲညည ထွာအသည်းခြောက်၊ ဗုမ်းဖော်ꩻ၊ အာႏခြော၊ ထွာရောႏဂါႏ၊ တဆင်ႏဒျာႏ တန်ꩻဖြားတဝ်း သီစဝ်းသီပေႏ၊ သီဆားထိုꩻစွဉ်ႏ (မန်းရိုꩻ"ဒဝ်နဝ်ꩻ -မအိုဆေး"တဲ့ "အရက်သောက်-အသက်ပျောက်၊ အိုတဲ့အထိ မနေရဘူး၊ ဒါကြောင့် မအိုဆေး-လို့ခေါ်တယ်"ဆရာႏဝွန်ႏရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ။) ခေတ်ယိုခါနဝ်ꩻ တကာႏမဖုံႏ အွꩻတေ့ꩻဒဝ်တဲ့ အဝ်ႏ-တဲ့၊ ကအွꩻခါနဝ်ꩻ အွꩻတေ့ꩻဒျာႏ၊ ကထွိုင်ႏမွန်ꩻတလေ့ꩻနဝ်ꩻ တေ့ꩻလꩻတဝ်းဒွုမ်၊ တကာႏမော်တဖြာꩻရိုꩻ"ဝွေꩻပုဲင်ꩻသဲင်ꩻဗာႏဖို ပါꩻမူႏမွန်ꩻဒဝ်"တဲ့၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ဝွေꩻရိုꩻ"လိုꩻမူႏမွန်ꩻဒဝ်-လွေꩻညီꩻဟဝ်"တဲ့ရိုႏ။ နဝ်ꩻနဝ်ꩻ မော်ပျက်ထာꩻတဲ့မွေးမွေး၊ အမွေးတဲ့ အဝ်ႏဒါႏကွေး၊ နုဲင်ႏမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း ပေါႏရိုꩻဒဝ်နဝ်ꩻ ထာꩻတဟဝ်တဝ်းမျိုꩻ၊ မာꩻကေန်ꩻ၊ မာꩻမွ၊ မာꩻဒုက္ခလိုꩻတဲင် လမ်းတလမ်းကိုနဝ်ꩻ ပေါႏအဖါစွယ်ꩻဒဝ်တဲ့ ပိုမာဒုက္ခလို့စွဉ်ႏ၊ ကွဲညည ပိုမာအံႏမပါဒဲဉ်၊ ကစွယ်ꩻဒဝ်သားနဝ်ꩻ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻ"ဒဝ်အေႏ"တဲ့၊ မဉ်ꩻတအွီႏတဝ်း၊ ကထွာအမာတဲ့ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻ"ဒဝ်သားမာ"၊ ကထွာအပိုတဲ့ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻ"ဒဝ်သားပို"၊ ကထွာပိုမာတဲ့ မဉ်ꩻတအွီႏတဝ်းတစိꩻစိꩻ။ "ဒဝ်"နဝ်ꩻ ထွားအဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတဲ့ အဟဝ်အဲဉ်ထဝ်း၊ အဝ်ႏအတဝ်လွဉ်းလွဉ်း၊ အချမ်ꩻသာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ အဝ်ႏအမာႏလွဉ်းလွဉ်း၊ မဉ်ႏအွꩻတဝ်းဒဝ်နဝ်ꩻ ဒုက္ခဗာႏတဝ်း၊ ကေန်ꩻမွဗာႏတဝ်း၊ ခြွိုင်ႏသန်ꩻသက်ဆွာꩻ၊ ထွာလိုꩻဟဝ်တဖြာꩻ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ "သုရာမေရယ-သီႏလယိုတပါꩻ"တဲ့ ထွာ"တရာꩻခွꩻရောင်း"နေနေသွူ။ တကာႏခွန်နင်ꩻသီးဟွေး- "သီႏလငတ်ꩻပါꩻ-တရာꩻခွꩻရောင်း"မဉ်ႏအဝ်ႏသေႏသေႏနမ်းလောင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏခွꩻရောင်းသေႏသေႏစွဉ်ႏ စွုမ်ႏနီꩻစွုမ်ႏဟာ စွုမ်ႏလာစွုမ်ႏနေင်ႏ၊ နီနမ်းတဲ့ ချမ်ꩻသာႏ၊ တလမ်းတလုမ်းတဲ့ ချမ်ꩻသာႏနဝ်ꩻသွူ။ မဉ်ႏထွားနုဲင်း ဘုရာꩻဗွေႏမျတ် ပိဋကတ်ကိုနဝ်ꩻ သီႏလငတ်ꩻပါꩻ တရာꩻမျတ်ယို အမဉ်ꩻအွီႏ အဝ်ႏစွဉ်ႏလစ်ꩻမျိုꩻ၊ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻရိုꩻစွဉ်ႏလစ်ꩻစား၊ ဟဲ့ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻနဲးတဲင် - (၁) သီႏလငတ်ꩻပါꩻယိုနဝ်ꩻ နီလိုꩻသီး အဝ်ႏလိုႏထိန်ꩻကမ်းသေႏသေႏတဲင် ဟဲ့ꩻဗာႏ"နိစ္စသီလ"နဝ်ꩻသွူ။ (၂) သီႏလငတ်ꩻပါꩻယိုနဝ်ꩻ သူႏတောႏကောင်ꩻသီး လွောက်ꩻနာႏလွဉ်ꩻ ထွူႏထွူႏတွုမ်တွုမ်တဲင် ဟဲ့ꩻဗာႏ"ဂရုဓမ္မသီလ"နဝ်ꩻသွူ။ (၃) သီႏလငတ်ꩻပါꩻယိုနဝ်ꩻ အရိယာႏသူႏတောႏကောင်ꩻသီးဖုံႏ နစ်သက်ငါႏနဝ်ꩻမꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ "အရိယကန္တသီလ"နဝ်ꩻသွူ။ (၄) သီႏလငတ်ꩻပါꩻယိုနဝ်ꩻ ခွုင်းကားတဲင် လိုꩻလမ်းကားကအဝ်ႏ ဟဝ်လွောက်ꩻနာႏလွ ပငါပရာꩻနဝ်ꩻမꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ"ဂဟဋ္ဌသီလ"နဝ်ꩻသွူ။ တကာႏခွန်နင်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- သီႏလငတ်ꩻပါꩻ အပဲစ်အချုတ်ဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းဖေႏနေးလင်္ကာႏ လယိုအတွိုင်ꩻဖုံႏသွူ- ၁။ ဝင်ꩻယိုအသက် ၊ ဝွေꩻထူႏနက် ၊ ယူႏပက် ထဲ့ငါးရုဲင်ꩻ ။ သဲင်ꩻကွုတ်လိုꩻပို ၊ သီတခြို ၊ ဝွေꩻယို သက်ဒွေါင်ႏဆုဲင်ꩻ ။