cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဝေင်ꩻနယ်ႏတုဲက်စီး
ဝေင်ꩻနယ်ႏတုဲက်စီး (တိုက်ကြီးမြို့နယ်) (Taikkyi Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် တုဲက်စီးရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏတုဲက်စီးကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻတုဲက်စီး၊ ဝေင်ꩻဥက္ကံ၊ ဝေင်ꩻအဖျောက် အဝ်ႏ(၃)ဝေင်ꩻသွူ။ ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻတုဲက်စီးကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဖြားဟိန်သျင်ႏငွေ
ဖြားဟိန်သျင်ႏငွေ နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ဖြိုတန်ထင်ႏထိုရေꩻတာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါတန်(ခေါင်းဆောင်) တဖြာꩻဒျာႏသွူ။ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါသား ဖြားဟိန်သျင်ႏငွေ လွူးဖွါꩻဇာႏတိရပ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဒုံလွယ်ကောင်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ ကိုတဲင် လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ နေင်ႏ ၁၂၇၆ ဗာႏ သွူ။ မွိုးဖါဗွေႏ ဖြားကျောင်ꩻဝါရ တောမ်ႏ မွိုးကျောင်ꩻဝန် သီး လွူးဖွာꩻလင်ꩻလွဉ်ဒျာႏသွူ။
သီမား
ဖြားဟိန်သျင်ႏငွေနဝ်ꩻ သီမားဒျာႏ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၇၉ ဗာႏ ဝေင်ꩻဟိုပုံꩻ ကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ဝေင်ꩻကျိုက်ဒုံ
ဝေင်ꩻကျိုက်ဒုံ (အိန်းကလေတ်: Kyeikdon) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီအခဝ်ဒေါမ်၊ စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏ၊ ခြုက်ꩻခြိက်ꩻခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏစျာအဉ်းသေတ်စီးကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖြယ်အရန်း ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ အဖြာꩻ ၃,၅၁၅ ရပ်နဝ်ꩻသွူ။ စောက်ꩻ၊ မန်း၊ မဲင်ꩻ စတဲင် တောမ်ႏလိုꩻမျိုꩻအလင်ဖုံႏ အဝ်ႏအုံသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
တမ်ႏဆီပါꩻ ပါဠိအနက်
ဒသဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ သာမဏေရဿ ဒဏ္ဍကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ၊ ဝိကာလဘောဇနော ဟောတိ၊ နစ္စဂီတဝါဒိတ ဝိသူကဒဿနော ဟောတိ၊ မာလာဂန္ဓဝိလေပန ဓာရဏမဏ္ဍန ဝိဘူသနော ဟောတိ၊ ဥစ္စာသယန မဟာသယနော ဟောတိ၊ ဇာတရူပရဇတပဋိဂ္ဂဟနော ဟောတိ၊ ဘိက္ခူနံ အလာဘာယ ပရိသက္ကတိ၊ ဘိက္ခူနံ အဝါသာယ ပရိက္ကတိ၊ ဘိက္ခူနံ အနတ္ထာယ ပရိပက္ကတိ၊ ဘိက္ခူ အက္ကောသတိ ပရိဘာသတိ၊ ဘိက္ခူ ဘိက္ခူဟိ ဘေဒေတိ၊ ဣမေဟိ ခေါ ဒဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ သာမဏေရဿ ဒဏ္ဍကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ။ အင်္ဂေဟိ-တောမ်ႏအင်္ဂါႏ၊ ဒသဟိ-ဆီပါꩻကိုတပါꩻပါꩻယို၊ သမန္နာဂတဿ-ကဗွေစုမ်ႏဒါႏ၊ သာမဏေရဿ-သာႏမဏေႏယို၊ ကာတဗ္ဗံ-အွောန်ႏမာꩻဗာႏ၊ ဒဏ္ဍကမ္မံ-တမ်ႏသုဲင်ꩻတမ်ႏဆီထာꩻမာꩻသွူ၊ ၁/ ဝိကာလဘောဇနောဟောတိ-ကုဲင်းသုင်ꩻဒါႏသောမ်ꩻမွူးခွဲ၊ ၂/ ဝိသူက-ကုဲင်းထွားဒါႏ၊ နစ္စ-ဝင်ꩻကျူႏထာꩻ၊ ဒဿနော-ကုဲင်းနာႏဒါႏ၊ ဂီတ-ဝင်ꩻအူဒုံႏထာꩻ၊ ဝါဒိတ-ဝင်ꩻတချင်ꩻငဝ်း၊ ၃/ ဝိလေပန-ကုဲင်းသူႏဒင်္ဒါႏ၊ ဂန္ဓ-ထာꩻလွီးဟောမ်၊ ဓာရဏ-ကုဲင်းဒျꩻဒါႏ၊ မာလာ-ကဝ်ႏထာꩻတရေꩻ၊ ဝိဘူသနော-ဝင်ꩻထွားဖေႏကတရေꩻ မာꩻဗွေဒါႏနမ်း၊ မဏ္ဍန-ကုဲင်းခြွိုင်းဒါႏနမ်း၊ ၄/ ဥစ္စာသယန-ကုဲင်းအိုင်္ဒါႏ ခင်ႏလမ်းထိုတထာမာꩻကီ၊ မဟာသယနော-ခင်ႏလမ်းဟဝ်အငိုꩻတန်စားလောင်း၊ ၅/ ပဋိဂ္ဂဟနော-ကုဲင်းသုင်ꩻစမ်ႏဒါႏ၊ ဇာတရူပ-ခမ်ꩻယာႏ၊ ရဇတ-ရွောန်ယာႏပါရွောန်ဝင်ꩻကသုတ်နေးပါ၊ ၆/ ပရိသက္ကတိ-ကျိုꩻစာꩻမာꩻ၊ ဘိက္ခူနံ-ရဟန်ꩻသီး၊ အလာဘာယ-ဖေႏကလꩻမွုန်းလာဘ်၊ ၇/ အဝါသာယ-ဖေႏကလꩻမွုန်းခင်ႏလမ်း၊ ၈/ အနတ္ထာယ-အကျိုꩻဖေႏကအဝ်ႏမွုန်း၊ ၉/ အက္ကောသတိ-ခုန်းထောမ်၊ ပရိဘာသတိ-အင်းဒိုႏ၊ ဘိက္ခူဟိ-ရဟန်ꩻဖုံႏ၊ ဘေဒေတိ-မာꩻဖြတ်ꩻဖြဲ၊ ဘိက္ခူဘိက္ခူဟိ-ရဟန်ꩻတပါꩻတောမ်ႏတပါꩻ၊ ဣမေဟိခေါအင်္ဂေဟိ-တောမ်ႏအင်္ဂါႏဖုံႏယိုတပါꩻပါꩻ၊ သမန္နာဂတဿ-ကဗွေစုမ်ႏဒါႏ၊ သာမဏေရဿ-သာႏမဏေႏယို၊ ကာတဗ္ဗံ-အွောန်ႏမာꩻဗာႏ၊ ဒဏ္ဍကမ္မံ-တမ်ႏသုဲင်ꩻတမ်ႏထီထာꩻမာꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဝေင်ꩻနောင်ချို
ဝေင်ꩻနောင်ချို (အဲင်းကလေတ်: Nawnghkio) (မန်း: နောင်ချိုမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်ထင်ꩻ၊ ကျောက်မဲးခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏနောင်ချိုကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနောင်ချိုကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ (၁၈,၈၂၂)ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
၂၀၁၅-ဗာႏလွိုက်ရွေꩻပွဲꩻတာႏ
"၂၀၁၅-လွိုက်ရွေꩻပွဲꩻတာႏ ရဲဉ်ꩻဖျင်ဆင်မုꩻအာႏ"
လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻကွဲးဗော့ꩻဗော့ꩻလွဉ်လဲဉ်းသွူတဲင် ၂၀၁၅-လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻယိုအလောင်း ခမ်းသားသꩻဝင်ႏစာꩻမုꩻလဲ့ ကွဲးသန်သန်၊ ကော်မရှင်စွိုꩻလဲ့ မဲပွယ်ꩻအတာႏ အဝ်ႏဖျင်ဆင်၊ အီႏနွို့ပြဲင်ႏပွယ်ꩻ ပါတီစွိုꩻတွမ်ႏ နမ်းခြောင်ꩻတင်ဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏရဲဉ်ꩻလွေꩻစခါလဲဉ်း ယွယွနဝ်ꩻသွူ။ လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻမွူးနီꩻ အတီႏတဗာႏ တအွဉ်ႏထွော့ထေထန်ႏတဝ်းဒွုန်းလဲ့ အီႏမာꩻလွေꩻ အောက်တိုဘာ၊ နိုဝင်ဘာလာအကိုအကျောင်ꩻ လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻ ကော်မရှင်စွိုꩻ ထေခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် မဉ်ႏထွားဗာႏအခိန်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်ဒျာႏ ငတ်ꩻလာ၊ သူလာအရပ်ကိုလုမ်ꩻသွူ။
နုဲင်းယိုခါ လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻအတာႏ ဖျင်ဆင်မုꩻကထွာဒါႏ စုရွမ်အခေႏခံႏ မဲဗွေႏစာႏရင်ꩻယို အဝ်ႏစုရွမ်၊ အဝ်ႏအွဉ်ႏနယ်လွေꩻ မေလာအကိုယိုနဝ်ꩻသွူ၊ ကကေႏညာႏအွဉ်ႏနယ်ဖေႏသေလွေꩻဒါႏ အခေႏခံႏမဲဆန္ဒဗွေႏစာႏရင်ꩻကို နီနမ်းမဉ်ꩻပါ၊ တပါတဝ်းနဝ်ꩻ ကထွာပအိုဝ်ႏခမ်းသားအနေႏလဲ့နဝ်ꩻ၊ တခမ်းလုမ်းခမ်းသားအနေႏလဲ့နဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏလွေꩻထွားစဲစ်ဆေꩻငါႏ နီမဉ်ꩻနဝ်ꩻသွူ၊ အွိုးမဲစာႏရင်ꩻကို နီမဉ်ꩻပါဝင်ႏသော့ꩻ မဉ်ႏတအဝ်ႏတဝ်းဒွုန်းနဝ်ꩻ ကအွဉ်ႏထွော့ခါꩻ မာꩻနယ်ꩻစီꩻကန်ꩻအတွိုင်ꩻ နီနမ်းအတာႏ တန်ႏဖိုꩻကတန်ငါႏ ဖေႏမဲအခွင်ꩻအရေꩻ ဖေႏကသုမ်ꩻထိုꩻဗာႏမွုန်းနဝ်ꩻ မာꩻလွေꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ၊ ဖေႏမဲးစာႏရင်ꩻကို ဖေႏကပါနဝ်ꩻသွူ။
နဝ်ꩻလုမ်ꩻတကာႏ ကအီႏတွိုႏလွဉ်ဒါႏ လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻကိုယို ကအီႏဖေႏဗာႏဒါႏ မဲးအပုံႏစံႏဖုံႏယိုလဲ့ တဗွိုန်ပီတဝ်းဒွုမ် နုဲင်းလွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻကလဲဉ်းနဝ်ꩻအကျောင်ꩻ သေထွꩻလွေꩻဗာႏသွူ၊ ၂၀၁၅-လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻကို ကအီႏဖေႏဒါႏမဲယို တဗွိုန်တဝ်း နုဲင်းကလဲဉ်း ၂၀၁၀-၂၀၁၂ လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻကို မဲစေးလာႏလောင်းယို တွမ်ႏကံစွန်ꩻတွော့ꩻ တဲမ်းကဲစ်ꩻဗော့ꩻ အမုဲင်အကဲစ်ꩻနဝ်ꩻအခြောင်ꩻ အီႏပြောင်ꩻသုံꩻလုဲင်ႏ လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻစေးလာႏလောင်းယို နျꩻလူးတံꩻဆိတ်စွုမ်း ဖေႏမဲစနစ်နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ မဉ်ႏမာꩻလွေꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ပယ်ႏမဲကအီႏထန်ႏလွဉ်အီယိုလဲ့ အယွမ်ꩻဆေ့ꩻအီအကျောင်ꩻ သေထွꩻဗာႏသွူ၊ ဖေႏမဲနယ်ꩻ ထာꩻမာꩻစဲဉ်ႏယိုနဝ်ꩻ သော့ꩻအွဉ်ႏတီႏခါꩻလဲဉ်း လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻ နယ်ꩻဥပဒေႏကိုတဲင် တယ်ႏဟန်ႏနေင်ႏ အီႏသုံꩻလွေꩻစသွူကရိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ အွဉ်ႏထွော့လဲဉ်းအတီႏနဝ်ꩻသွူ။ ပအိုဝ်ႏခမ်းသားသီး နမ်းတဖြာꩻစီႏ ဖေႏမဲအခွင်ꩻအရေꩻယို အခြောင်ꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏသုံꩻထွူ ဖေႏကလွိုက်ရွေꩻနွောင်ꩻဒျာႏအမဲဉ်ႏနဝ်ꩻ ရဲဉ်ꩻခါꩻ၊ ဖျင်ဆင်ရီးသင်ꩻလဲဉ်းအကျောင်ꩻ ခမ်းသားငဝ်းလိတ်သေသင်ꩻ တဲမ်းဖွင်ꩻဖြုဲင်ꩻလင်ꩻနယ်ဗာႏနဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏလဲးကူး
ဝေင်ꩻနယ်ႏလဲးကူး (လှည်းကူးမြို့နယ်) (Hlegu Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် လဲးကူးခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻလဲးကူးကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနောင်တရား
ဝေင်ꩻနောင်ꩻတရားယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ်၊ တောင်ႏကီꩻခရဲင်ႏ ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်လောင်ꩻ အကို ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻကျိုက်မရော
ဝေင်ꩻကျိုက်မရော (အဲင်းကလေတ်: Kyaikmaraw) (မန်း: ကျိုက်မရောမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နဝ် မောႏလမျင်ႏခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏယေးကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻကျိုက်မရောကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏဝေင်ꩻတန် ဝေင်ꩻမောႏလမျင်ႏ ဖဲ့ꩻကွဉ်ႏနဝ် အတ္တရံခြောင်ထျꩻတဲင် တောမ်ႏဝေင်ꩻမောႏလမျင်ႏနဝ်ꩻ ဗော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၁၅)မဲင်ႏရပ်သွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
၁၃၂၄-ဗာႏ
၁၃၂၄-ဗာႏ
ဗွေႏဗွန်ထီသိမ်ႏ ကတဲမ်းထေထန်ႏသေꩻဖေႏဒါႏ ပအိုဝ်ႏအက္ခရာႏ လိတ်မွူးတသာနောဝ်ꩻ ယံဖေႏနေးကသွဉ်ယိုꩻဒါႏယိုꩻအီဝင်ꩻအတွာက်တဲင် စာင်ꩻနန္ဒဝံသ (ဓမ္မာစရိယ) တဲမ်းထေထန်ႏဖေႏ မူလတန်ꩻ ပအိုဝ်ႏလိတ်မွူးတသာ လိတ်ဖတ်စောင်ႏ ပအိုဝ်ႏအရောင်ႏ အီႏလေတောင်ႏဗာႏ (လိုဂို-လိတ်အုပ်ရုပ်) ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻအစွိုꩻ ဝိန်ꩻတောင်ႏကီꩻ ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻအစွိုꩻသားသီး ထေဝွေႏဖေႏထွူ ၁၃၂၄-ဗာႏ။
လိတ်မွူးတသာစောင်ႏ
သက္ကရာဇ် ၁၃၁၉-ဗာႏနိန်ႏကို လိတ်မွူးတသာယို ယံဖေႏနေးလိုꩻအမျာꩻ ကထီႏဗာႏဝါင်ꩻစွုမ်ႏဖြာꩻတဲင် ပအိုဝ်ႏသင်္ဃာႏ သာႏသနာႏရက္ခိတအစွိုꩻသီး ထေဝွေႏဖေႏလဲဉ်းသွူ လိတ်အုပ်တလဲင်ႏသွူ၊ ကွဲးတဲင်တွော့ꩻ နီပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻသီး သမ်းတဖေႏအာႏအောဝ်းဝါင်ꩻတဲင် ဝွေꩻသီးဗွေႏအစွိုꩻသားသီး အာင်းရွယ်ႏချက်အတွိုင်ꩻနောဝ်ꩻ တထီႏလွဉ်ꩻတောဝ်းအခြောင်ꩻထွူ။
သွဉ်ခဏ်ꩻ
မူလရန်း လိတ်ဖတ်စောင်ႏကိုယို သွဉ်ခဏ်ꩻအောဝ်ႏပါ တဆီလစ်ꩻခန်ꩻထွူ၊ ကွဲတဲင်တွော့ꩻ အရေꩻတန်သွဉ်ခဏ်ꩻနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏပါအခန်ꩻတဆီစွို့ꩻလွံꩻထွူနော၊ အရေꩻတန်သွဉ်ခဏ်ꩻကိုနောဝ်ꩻ တခန်ꩻတခန်ꩻယို ကာရန်အောဝ်ႏတဗာႏ သရအောဝ်ႏပါသော့ꩻ သူဖြုံႏစီႏထွူ။ (၁) အသရသန်ꩻသန်ꩻပွုံႏစံႏ (၂) သရကအီႏအွဉ်ႏတွယ်ꩻအီ ဗျည်းပွုံႏစံႏယိုထွူတဲင် သရတွမ်ႏဗျည်းအွဉ်ႏတွယ်ꩻတငါလွေꩻဖေႏဝါင်ꩻထွူ။
ဖေႏသတိဗာႏဆရာႏသီး
ကောကထွာဒါႏ ဆရာႏသီးဖုံႏခါ မီႏသွဉ်နယ်ဖေႏ လိုꩻပေႏသီးနောဝ်ꩻရာꩻ အစအထျꩻယိုနောဝ်ꩻ လိုꩻပေႏသီးဖုံႏဆူꩻ ယံဖေႏကလꩻကျေႏသေꩻခါꩻကရီးဗာႏ က-ခ စတဲင်ဗျည်းသွံဆီသွံဖြုံႏ၊ အ-အာ စတဲင်သရတဆီလစ်ꩻဖြုံႏတွမ်ႏ ဗာႏ-နီ စတဲင်ဂဏန်ꩻဖုံႏနော၊ နောဝ်ꩻထွူတဲင် သွဉ်ခဏ်ꩻကိုနောဝ်ꩻ ဝွေꩻအခန်ꩻကိုတွမ်ႏ ဝွေꩻအခန်ꩻကို ကအောဝ်ႏပါဒါႏ ကာရန်သရသူဖြုံႏစီႏနောဝ်ꩻ သွဉ်ဖေႏကရီးက သရသန်ꩻသန်ꩻတွမ်ႏ သရကအီႏအွဉ်ႏတွယ်ꩻတွမ်ႏဗျည်းနောဝ်ꩻနော၊ နောဝ်ꩻထွူမꩻ ကွဲသွဉ်တငါလွေꩻဖေႏ ဗျည်းတွမ်ႏသရတွယ်ꩻဝါင်ꩻနောဝ်ꩻနော၊ လိတ်စောင်ႏကိုယို သွဉ်ခဏ်ꩻသာင်းဟန်ႏကိုနောဝ်ꩻ တဲမ်းနယ်ဖေႏဗော့ꩻ ကတန်တဖြုံႏစွို့ꩻလွုမ်ꩻထွူ၊ ကအောဝ်ႏကုဲင်ဒါႏဗျည်းဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွားဒေါ့ꩻနုဲင်းသွော့ ကတန်နော။ ဖတ်လွူꩻခဏ်ꩻအစကိုနောဝ်ꩻ သော့ꩻဖေႏနေးလင်္ကာႏသဘော်ꩻပေႏထွူ၊ နောဝ်ꩻထွူမꩻ ကွဲတဲမ်းတငါလွေꩻဖေႏ ငေါဝ်းရိုꩻရိုꩻထွူ၊ ဖတ်လွူꩻခဏ်ꩻကို ကအောဝ်ႏပါဒါႏငေါဝ်းဖုံႏနောဝ်ꩻရာꩻ ထူႏချာဗော့ꩻဒျာႏ သွဉ်ခဏ်ꩻကိုလွဉ်းလွဉ်းထွူ၊ လိုꩻပေႏသီးအတာႏ ခွိုင်းယိုစွို့ꩻလွံꩻ အမီႏတခါႏလုဲင်ႏကွုမ်ႏလွုမ်ႏတောဝ်းဒွိုန်းကကရိုꩻတဲ့ ကောကထွာဒါႏ ဆရာႏသီးဖုံႏ ကျံႏထဲမ်သော့ꩻထဲင်းယင်းသွော့ဝင်ꩻဖုံႏထွူနော။
သွဉ်နယ်ꩻ
သွဉ်နယ်ꩻနောဝ်ꩻရာꩻ အနယ်ꩻသီတအဲဉ်ထောဝ်းထွူ၊ အောဝ်ႏလိုႏဒျာႏအငေါဝ်းမဲဉ်ႏတွမ်ႏ လိုꩻပေႏသီးဒါႏယိုꩻစွို့ꩻလွံꩻထွူ၊ လိတ်စောင်ႏကိုယို အီႏတဲမ်းနယ်ဖေႏက သွဉ်နယ်ꩻနီနယ်ꩻထွူ၊ ပထမတနယ်ꩻနောဝ်ꩻ အစကိုဒေါ့ꩻကရီးက ဗျည်းသန်ꩻသန်ꩻနော၊ နောဝ်ꩻထွူမꩻ ကွဲဒေါ့ꩻသရသန်ꩻသန်ꩻနော၊ နောဝ်ꩻထွူမꩻ ဗျည်းတွမ်ႏသရ ကွဲဒေါ့ꩻရော်ꩻသွိုစွဉ်ႏဝင်ꩻနောဝ်ꩻထွူ။ ဥပမာႏနောဝ်ꩻရာꩻ က + ၊ = က၊ က + -ꩻ = ကꩻ၊ က + -ာ = ကာ၊ က + -ာꩻ = ကာꩻ၊ က + -ား = ကား၊ က + -ာ = ကာႏ နုဲင်းယိုထွူ၊ ဒုတိယတနယ်ꩻနောဝ်ꩻရာꩻ ဗျည်းတွမ်ႏသရယို အအောဝ်ႏတွယ်ꩻထွူလဲဉ်းဝင်ꩻ သꩻကိုမတ်ယူႏနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် ဗျည်းအငေါဝ်းထန်ႏနောဝ်ꩻ တပ်ꩻလွေꩻသွူးစွဉ်ႏ ကာရသရငေါဝ်းထန်ႏလောင်းနောဝ်ꩻထွူ၊ ဥပမာႏနောဝ်ꩻရာꩻ- က ကꩻ ကာ ကာꩻ ကား ကာႏ-နုဲင်းယိုထွူနော။
သင်္ကေတ
အမတ်ကအောဝ်ႏခြꩻလွဉ်ꩻဒါႏ လိတ်ဖြုံႏနောဝ်ꩻ အငေါဝ်းပီတောဝ်းဆချာ တဖြုံႏအငေါဝ်းထန်ႏထူꩻနော။
ပထမရန်းကို
"ဒေါ့ꩻဟွိုန်အမျာꩻ" ပထမရန်း လိတ်ဖတ်စောင်ႏယိုနောဝ်ꩻရာꩻ အထွာမူလရန်းလိတ်ဖတ်အသွုပ်ထွူ၊ မူလရန်း လိတ်ဖတ်စောင်ႏမီႏလို့ထွူနောဝ်ꩻ သွဉ်သွိုပ်တငါလွေꩻဗာႏ ပထမရန်းလိတ်ဖတ်စောင်ႏယိုထွူ၊ မူလရန်းတွမ်ႏပထမရန်း လိတ်ဖတ်စောင်ႏယိုနီစောင်ႏ မီႏလို့ထွူနောဝ်ꩻရာꩻ နီပအိုဝ်ႏလိတ်မွူးတသာ အက္ခရာႏလဲ့လို့လဲဉ်းထွူတဲင် ခွိုင်းကားတဲင် နီပအိုဝ်ႏငေါဝ်း အဟဲ့ꩻအဟောင်ဖုံႏဆူꩻလဲ့ နေးတွမ်ႏလိတ်မွူးတသာ အက္ခရာႏယို တဲမ်းမတ်နွောင်ꩻအိလို့လဲဉ်းသွူထွူ။
သွဉ်ခဏ်ꩻတွမ်ႏဖတ်လွူꩻခဏ်ꩻ
ပထမရန်းလိတ်ဖတ်စောင်ႏကိုယို သွဉ်ခဏ်ꩻအောဝ်ႏပါသော့ꩻ တဆီကွတ်ꩻခန်ꩻတဲင် ဖတ်လွူꩻခဏ်ꩻလဲ့ အောဝ်ႏပါသော့ꩻတဆီကွတ်ꩻခန်ꩻနေနေထွူ၊ လိတ်မဲ့ငါ အစေႏဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ အွဉ်ႏသေꩻဖေႏသွဉ်ခဏ်ꩻတဲင် အထွေဖဲ့ꩻနောဝ်ꩻ အွဉ်ႏသေꩻဖေႏ ဖတ်လွူꩻခဏ်ꩻထွူ၊ သွဉ်ခဏ်ꩻကိုနောဝ်ꩻရာꩻ တဲမ်းနယ်ဖေႏဗော့ꩻ က-တန်တဖြုံႏစွို့ꩻလွံꩻထွူ၊ ကအောဝ်ႏကုဲင်ဒါႏဗျည်းဖုံႏဆူꩻလဲ့ ထွားဒေါ့ꩻနုဲင်းသွော့ က-တန်ထွူနော။
အထဲမ်အဗဲ့ꩻ
လိတ်စောင်ႏကိုယိုနောဝ်ꩻ လိတ်မွူးတသာကို ကအောဝ်ႏပါဒါႏ ကာရန်ဖုံႏဆူꩻ သာင်းဟန်ႏနောဝ်ꩻ ပေါင်ꩻထိုꩻ၊ သင်းဟန်ႏနောဝ်ꩻ ပြောင်ꩻလုဲင်ႏတောထိုꩻ၊ သင်းဟန်ႏနောဝ်ꩻ ရအောဝ်ႏသင်ꩻမွော့ ယူႏနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် ထဲမ်သော့ꩻထဲင်းယင်းထွူ၊ "အွစ်"ကာရန်သူဖြုံႏတွမ်ႏ "အွဲစ်"ကာရန်သူဖြုံႏနောဝ်ꩻ အငေါဝ်းထန်ႏခင်ႏလမ်း ဌာန်ကွာႏစွဉ်ႏကီဝင်ꩻကရိုꩻလဲ့ အဓိပ္ပါယ်ႏပီဝင်ꩻတဲင် တဲမ်းနယ်ဖေႏဗော့ꩻ (အွစ်)ကာရန်သူဖြုံႏ၊ (အွပ်)ကာရန်သူဖြုံႏတွမ်ႏ အွဲပ်-ကာရန်သူဖြုံႏစားယိုဖုံႏလဲ့ တဲမ်းနယ်ဖေႏဗော့ꩻ (အွတ်)ကာရန်တွမ်ႏ (အွပ်)ကာရန်စွို့ꩻလွံꩻထွူ၊ (အွိုင်)ကာရန်သူဖြုံႏနောဝ်ꩻ ပြောင်ꩻတေားထိုꩻ (အိုတ်)ကာရန်သူဖြုံႏထွူ။ (အိုပ်)ကာရန်သူဖြုံႏနောဝ်ꩻ ထဲမ်သော့ꩻထဲင်းဖေႏယင်းထွူနော။
အွဉ်ႏသတိ
အုတ်၊ အိုတ်၊ အုန်၊ အိုန်၊ အုပ်၊ အိုပ်၊ အုမ်၊ အိုမ်-ကာရန်ဖုံႏစားယိုနောဝ်ꩻ အငေါဝ်းထန်ႏဖွီတဲင် အွုတ်၊ အွိုတ်၊ အွုန်၊ အွိုန်၊ အွုပ်၊ အွိုပ်၊ အွုမ်၊ အွိုမ်-ကာရန်ဖုံႏစားယိုနောဝ်ꩻ အငေါဝ်းထန်ႏပေါင်းထွူႏနော။
ငေါဝ်းတောင်ꩻပြန်ႏ
လိတ်စောင်ႏကိုယို ကအောဝ်ႏပါဒါႏ ငေါဝ်းအသွုံꩻသင်းဟန်ႏနောဝ်ꩻ သွဉ်ခဏ်ꩻကိုကအောဝ်ႏပါဒါႏ ကာရန်ဆူꩻအတွိုင်ꩻ တဲမ်းနယ်ဖေႏဗာႏတဲင် အမာႏမီႏအောဝ်ႏကရိုꩻလဲ့ ပညာႏရှိသီး ထွားဖျင်ပါဒျာႏသွော့ဝင်ꩻဖုံႏထွူနော။ စာင်ꩻနန္ဒဝံသတွမ်ႏ စာင်ꩻစန္ဒိမာ (ဓမ္မာစရိယ)၊ (ပထမရန်း လိတ်မဲ့ငါ ၅၄-ဗꩻ ၅၆)
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ
ရာႏသီႏတုပ်ကွေး
"ရာႏသီႏတုပ်ကွေး H1N1 ဖေႏကထွာမွုန်းနဝ်ꩻ အီႏရဲးကမ်းဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ" ယိုခါ မျန်မာခမ်းထီ ဝေင်ꩻတွိုင်ꩻဝေင်ꩻတွိုင်ꩻကို ခမ်းသားလိုꩻထုသီးအခါႏ ကအဝ်ႏငမ်း ကအဝ်ႏတရျိုးရောင်နဝ်ꩻ ရာႏသီႏတုပ်ကွေးဟဲ့ꩻ Seasonal Influenza A(H1N1) pdm2009 ရောႏဂါႏနဝ်ꩻသွူ၊ ရောႏဂါႏယိုနဝ်ꩻ တုပ်ကွေးကထွာအီဒါႏ အဏုဇီဝသေ့ꩻအမျိုꩻအခွိုꩻနဝ်ꩻသွူ၊ အဏုဇီဝသေ့ꩻ မိဉ်ႏရိုꩻသွူနဝ်ꩻ ပေႏဖွန်ႏနိဉ်ႏလွဉ်ꩻငါႏတဲင် ထွားအီတောမ်ႏမန်ႏဘီလူꩻ ထွားသေ့ꩻရိုꩻရိုꩻနဝ်ꩻ တထီႏနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻသွူꩻ ထွားအီဗာႏဒျာႏ ထွားတွိုက်နွောင်ꩻ အဆꩻပေါင်ꩻအရေင်မန်ႏဘီလူꩻဒျာႏမꩻ ထီႏနွောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကောပ်ထွာ A(H1N1)ရောႏဂါႏတွော့ꩻ ထင်ႏဗာႏတသီႏယုံႏ ကုယာဗာႏလိုꩻသားတဲ့အဝ်ႏ၊ သီထိုꩻလိုꩻသားတဲ့အဝ်ႏတဲင် ခမ်းသားလိုꩻထုသီးအခါႏနဝ်ꩻ သꩻငမ်း သꩻတရျိုး ရာႏသီႏတုပ်ကွေးရောႏဂါႏ အလောင်းအာလွဉ်နဝ်ꩻသွူ၊ ကောပ်နဝ်ꩻမꩻတဲင် တုပ်ကွေးရောႏဂါႏယို သဘော်ꩻသဘာဝ ထွာလွဉ်အဝ်ႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ ဖေႏကရဲးကမ်းနွောင်ꩻ အထွာကူꩻတောႏထဲင်းဖုံႏနဝ်ꩻ အုံအဝ်ႏဆင်ႏချင်ႏအံအွꩻဗာႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ၊ အဝ်ႏလိုႏသျောင်ႏဗာႏတမုဲင်ꩻ၊ အဝ်ႏလိုႏဆောင်ႏဗာႏစွိုးမုဲင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏသေခါꩻနဝ်ꩻသွူ။
ယိုခါတွင်ꩻ ကအဝ်ႏထွာဒါႏ ရာႏသီႏတုပ်ကွေး A(H1N1)ရောႏဂါႏယို ထွာမြန်မာခမ်းထီကိုလုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ကထွာဒါႏခမ်းလင်၊ ကထွာဒါႏ ခယ်ႏခမ်း၊ အိန္ဒိယခမ်း၊ ဩစတေးလျခမ်း၊ အိုမန်ခမ်း၊ ဖိလစ်ပိုင်ခမ်း၊ ဂါနာခမ်း၊ ထုဲင်ꩻခမ်း၊ ဂျပန်ခမ်း၊ စင်ကာပူခမ်း၊ တောင်ကိုးရီးယားခမ်းတောမ်ႏ တောင်အာဖရိကခမ်းကိုဖုံႏယိုတဲ့ အဝ်ႏထွာကရိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏစဲစ်ဆေꩻမော့ꩻအကျောင်ꩻ ကမ္ဘာႏခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻအစွိုꩻ ကထေထန်ႏဒါႏ ထေထန်ႏချက် ၂၀၁၇-ဗာႏ၊ ဇူလိုင်လာကိုအလꩻ သေထွꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ H1N1 ရောႏဂါႏထွာလွဉ်တွင်ꩻနဝ်ꩻ H5N1တုပ်ကွေးဖုံႏတဲ့ မော့ꩻလွဉ်နဝ်ꩻသွူ၊ ဆျာဖုံႏဝါးဖုံႏတုပ်ကွေး H5N1 ယို မြန်မာခမ်းထီကိုနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်တယ်ႏ ၂၀၁၆-ဗာႏထွူ ဗꩻတွိုႏလွဉ် ၂၀၁၆-ဗာႏနဝ်ꩻ ထွာဖိုသွစ်ꩻလဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ တုပ်ကွေးသေ့ꩻယို မျိုꩻခွိုꩻဖြယ်အဝ်ႏ အေ၊ ဘီ၊ စီ သိုမ်ဗူႏနဝ်ꩻသွူ၊ အေနဝ်ꩻ အထွာအာနွောင်ꩻ လိုꩻတောမ်ႏတိရစ္ဆာန်ႏနဝ်ꩻသွူ၊ အဝ်ႏဆျာအဝ်ႏဝါးဖုံႏတရန်း ကူꩻလွဉ်နွောင်ꩻ လိုꩻသီးနဝ်ꩻသွူ၊ မိဉ်ႏကူꩻသွူလိုꩻလဲ့ သက်အန္တရာယ်ႏအဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ၊ ဆုဲင်ꩻချာနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုꩻအချင်ꩻချင်ꩻ၊ လိုꩻတောမ်ႏလိုꩻ ကူꩻချာငါဝင်ꩻ တွိုႏထွာလွဉ်ဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
တုပ်ကွေးသေ့ꩻယို အဓိက ကကူꩻချာငါနွောင်ꩻလိုꩻ တဖြာꩻတောမ်ႏတဖြာꩻနဝ်ꩻ ကူꩻချာငါ ပါလွဉ်ꩻနွောင်ꩻ တရေ့ꩻသာတလီꩻလောင်းနဝ်ꩻသွူ၊ လိုꩻတဖြာꩻ မိဉ်ႏအဝ်ႏထွာ ဆူးဆီးထာꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻတဖြာꩻ မိဉ်ႏတဟေ မိဉ်ႏတဆျထာꩻယို ရောႏဂါႏသေ့ꩻပါထန်ႏလွဉ် တလီꩻလောင်း အဗာႏပေါင်ꩻ အသိန်ႏအသန်းနဝ်ꩻသွူ၊ ကထွာလိုꩻလင် မိဉ်းတရေ့ꩻဗာႏ တလီꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာလꩻနွောင်ꩻအီဒါႏ ရောႏဂါႏနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻကထွာ ဆူးဆီးထာꩻသား တောမ်ႏစူမိဉ်ႏဒွုတ်ꩻဗာႏနဝ်ꩻတဲင် ရောႏဂါႏသေ့ꩻ ပါဗွို့ꩻလွဉ်ꩻစူလောင်းနဝ်ꩻသွူ၊ ဆူးဆီးထီကတဗော့ꩻစူယို ထွိုင်ႏလွေꩻစံႏခွိုင်းဗာႏ ထာꩻအရာꩻရာꩻ မန်ႏသမျနဝ်ꩻ ရောႏဂါႏသေ့ꩻယို စွစ်ꩻစဲစ်ꩻထိုꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ၊ ပေ့ꩻဗွောင်တခါꩻလာႏတာႏ ကစံႏဒါႏတခါꩻစူခုမ်ဖုံႏ၊ နုဲင်းဝေင်ꩻရန်ႏကုန်ႏကို လိုꩻအမျာꩻကထိုမ်းလွေꩻသဲင်ꩻအာဒါႏ ကာꩻလဲင်းဖုံႏ ရောႏဂါႏသေ့ꩻနဝ်ꩻ ကူꩻတေားတေားစွစ်ꩻလုဲင်းလုဲင်းလွဉ်နဝ်ꩻသွူ။
အဝ်ႏနဝ်ꩻတရန်း လိုꩻကလွေꩻစံႏခွိုင်းဗာႏနဝ်ꩻသားစူယို မိဉ်ႏခွိုင်းချာဗာႏ ယာဖုံႏ၊ နေ့ꩻဖူဖုံႏနဝ်ꩻ တရေ့ꩻဗာႏချာတဲင် ရောႏဂါႏသေ့ꩻနဝ်ꩻ ကူꩻပါလွဉ်တရေ့ꩻသာ တလီꩻလောင်းနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏတိရစ္ဆာန်ႏဖုံႏကို ကူꩻလွဉ်ကရိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻဖုံႏ ကအဝ်ႏဗော့ꩻ၊ ကအဝ်ႏရောꩻဒါႏ ဆျာဖုံႏ၊ ဝါးဖုံႏ၊ ကံႏပုဲင်းဖုံႏယိုလဲ့ အဝ်ႏဆျာ၊ ဝါးနဝ်ꩻ ကူꩻလွဉ်နွောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ၊ နဝ်ꩻမꩻ စွုမ်ႏနီꩻ လိုꩻကအဝ်ႏဗော့ꩻဒါႏဆျာ၊ လိုꩻကလွူးဒါႏဆျာ၊ ဝါး၊ ကံႏပုဲင်းဖုံႏယို အွဉ်ႏသတိဗာႏနဝ်ꩻသွူ၊ ဆေꩻကိုကအဝ်ႏဒါႏ ဆျာဖုံႏ၊ ဝါးဖုံႏ၊ ဝါႏရွို့ဖုံႏ၊ ကံႏပုဲင်းဖုံႏယို အဝ်ႏလိုႏစဲစ်ဟဝ်ဟဝ်နေးငါႏ တသီႏရောႏဂါႏသေ့ꩻသီနဝ်ꩻသွူ၊ ယင်းအွိုးလမ်းကိုပါႏကိုဒျာႏ မိဉ်ႏဒွိုႏအံႏ၊ မိဉ်းသွတ်ꩻအံႏ ဆျာယာႏ၊ ဝါးယာႏ၊ ဆျာဒီႏ၊ ဝါးဒီႏဖုံႏယို အဝ်ႏလိုႏဒွိုႏမိဉ်မိဉ်၊ သွတ်ꩻမိဉ်မိဉ်နေးငါႏနဝ်ꩻသွူ။ နုဲင်းနဝ်ꩻဒျာႏမꩻ ကထွာဒါႏ ဆျာဝါးသီးအသား ရောႏဂါႏသေ့ꩻယို သီနဝ်ꩻသွူ။ နုဲင်းလိုꩻကလွူးဆျာသား၊ နွို့ဗွူႏဆျာဆာႏဖုံႏ၊ ထာꩻလိုပ်ꩻသား ကလွေꩻလို့ဒါႏ ဆျာအေႏအွိုးဆျာဖွောင်ꩻကိုဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏဗဲဉ်ပေ့ꩻခါꩻနေး နေ့ꩻဖူဖြောင်း တောမ်ႏနေ့ꩻဖူဗဲဉ်(မက်)နဝ်ꩻသွူ၊ အဝ်ႏဆျာဖွောင်ꩻကို ထန်ႏလွဉ်တဲ့နဝ်ꩻ၊ စူမိဉ်းစံႏဗာႏ ဆျာဖုံႏ၊ ထော့ꩻဖုံႏ၊ ဝါးဖုံႏ-စတဲင်အသောင်ꩻအသားနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏဟွာႏကြောင်းကြောင်းငါႏစူ တောမ်ႏသပျာႏနဝ်ꩻသွူ။
နဝ်ꩻမꩻ နုဲင်းပအိုဝ်ႏခမ်းသားသီး ယဟန်ႏသားနဝ်ꩻ ကလိုပ်ꩻမာꩻသွို့ꩻခြံယို အဝ်ႏသုံꩻဆျာအေႏသားတဲ့ အဝ်ႏနေနေနဝ်ꩻသွူ၊ နုဲင်းနဝ်ꩻစားဖုံႏလဲ့ ထာꩻလိုပ်ꩻထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ အီႏလိုပ်ꩻမာꩻလွေꩻဗာႏ တသက်တာႏနဝ်ꩻမꩻ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻ၊ ကျန်ႏမာႏရေꩻအတာႏ အဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏသတိတန်တန်အာအာငါႏနဝ်ꩻသွူ၊ မိဉ်းခွိုင်းမိဉ်းစံႏ ဆျာအေႏဖုံႏ၊ ဆျာဖုံႏထွူနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏပသေဟွာႏကြောင်းကြောင်းလွဉ်ꩻငါႏစူနဝ်ꩻသွူ။ ရဲးကမ်းကာႏကွယ်ႏ တုပ်ကွေးရောႏဂါႏယိုအတာႏ အဓိကမာꩻဗာႏသေႏသေႏတစွိုးနဝ်ꩻ မာꩻတမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻ၊ စံႏတမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻထွူတယဝ်း ပေါႏမိဉ်းမာꩻတစွိုးစွိုး စံႏတစွိုးစွိုးထွူနဝ်ꩻ ဟွာႏပသေခွိုꩻခွိုꩻဗာႏစူနဝ်ꩻသွူ၊ ယိုနဝ်ꩻ ထွာရဲကမ်းအီရောႏဂါႏယို အဓိက အချက်နဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရောႏဂါႏ
အာႏဇာႏနီႏကရိုꩻနဝ်ꩻ
"အာႏဇာႏနီႏကရိုꩻနဝ်ꩻ" ယိုနဝ်ꩻ အီႏတဲမ်းနယ်လွေꩻ အာႏဇာႏနီႏအကျောင်ꩻခရာႏသွူ၊ အာႏဇာႏနီႏကရိုꩻဒါႏ ငဝ်းယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏမဂဓဘာႏသာႏ ပါဠိဘာႏသာႏကို ပြောင်ꩻလုဲင်ႏလင်ꩻလွဉ်လဲ့ ပါဠိအဘိဓာန်ႏ၊ အင်္ဂလိပ်(စ်)အဘိဓာန်ႏ၊ မန်းအဘိဓာန်ႏကိုနဝ်ꩻ ဗွောင်လွေꩻအဓိပ္ပါယ်ႏနုဲင်းမုဲင်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တဲမ်းနယ်တဝ်းဒွုမ်၊ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ တရာꩻဝင်ႏဝင်ႏ အမျာꩻသွုံꩻအဘိဓာန်ႏ တအဝ်ႏတဝ်းဒွိုန်းတဲင် တရာꩻဝင်ႏဝင်ႏ အာႏဇာႏနီႏအဓိပ္ပါယ်ႏပအိုဝ်ႏနဝ်ꩻလဲ့ အလွိုးတအဲဉ်ထဝ်းဒွိုန်းသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ အာႏဇာႏနီႏကရိုꩻဒါႏငဝ်းယို အဓိပ္ပါယ်ႏပအိုဝ်ႏနဝ်ꩻ "လိုꩻစွန်ꩻထီယံ၊ လိုꩻကျလိုꩻထင်နဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻအာႏဇာႏနီႏ"သွူ။
လိုꩻစွန်ꩻထီယံ လိုꩻကျလိုꩻထင် ကရိုꩻဒါႏငဝ်းယို မီႏဗွောင်လုဲင်း ခြုဲင်းဆွာꩻဗာႏထဲင်း အဓိပ္ပါယ်ႏနဝ်ꩻ "စွန်ꩻထီ"ကရိုꩻနဝ်ꩻ ကံႏစွန်ꩻထီ၊ ဉာဏ်ႏစွန်ꩻထီ၊ ဝီရိယစွန်ꩻထီ၊ ဖြောင်းစွန်ꩻထီ၊ နမ်းစွန်ꩻထီ"စတဲင် အဝ်ႏအမျိုꩻမျိုꩻသွူ။ "ယံ"ကရိုꩻနဝ်ꩻ အစွန်ꩻသတ္တိကလွေꩻဒါႏ အဟဝ်ဖဲ့ꩻ၊ တလွေꩻတဝ်း အကုဲင်ဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"ယံ"သွူ၊ နဝ်ꩻတွော့ꩻ လိုꩻတဖြာꩻ ကံႏ'ဉာဏ်ႏ'ဝီရိယအစွန်ꩻ၊ သꩻ'ဖြောင်း'နမ်းအစွန်ꩻယို လွေꩻတဝ်း မာꩻတဝ်းအကုဲင်ဖဲ့ꩻတွော့ꩻ မီႏမာꩻဒျာႏ အဟဝ်လွဉ်းလွဉ်းနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ"လိုꩻစွန်ꩻထီယံ"သွူ၊ လိုꩻတဖြာꩻစွန်ꩻထီယို မီႏတလွေꩻတဝ်း အကုဲင်ဖဲ့ꩻတွော့ꩻ မီႏလွေꩻဒျာႏ အဟဝ်ဖဲ့ꩻလွဉ်းလွဉ်းနဝ်ꩻ ထွာလဲဉ်း"လိုꩻကျထင်"သွူ။ ထဲင်းတနယ်ꩻ မီႏဗွောင်ဗာႏထဲင်း လိုꩻစွန်ꩻထီယံ အဓိပ္ပါယ်ႏနဝ်ꩻ လိုꩻတဖြာꩻ ကံႏ ဉာဏ်ႏ ဝီရိယအစွန်ꩻ၊ နမ်းဖြောင်းသꩻ အစွန်ꩻယို မီႏတသွုံꩻတဝ်း 'အတ္တဟိတ'နမ်းတာႏအကျိုꩻတွော့ꩻ မီႏသွုံꩻဒျာႏ "ပရဟိတ"ဝင်ꩻတာႏအကျိုꩻအခြေင်ခြေင်နဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဗာႏ"လိုꩻစွန်ꩻထီယံ"နေနေသွူ၊ လိုꩻသီးယိုနဝ်ꩻ တဲမ်းလိတ်သား ကဗွောင်ဒါႏ အာႏဇာႏနီႏ အဓိပ္ပါယ်ႏယိုအလꩻနဝ်ꩻ ပေါႏစွန်ꩻထီယံလဲ့ ထွာလဲဉ်းဒျာႏ လိုꩻကျထင်ꩻရင်ꩻရင်ꩻသွူ။ မီႏထူႏဗာႏထဲင်း အဓိပ္ပါယ်ႏတမျိုꩻနဝ်ꩻ "စွန်ꩻထီယံ"တွမ်ႏ "ကျထင်"ယိုနဝ်ꩻ ငဝ်းနီငွါရိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ မီႏတွမ်ထူႏဗာႏ တရာꩻနမ်းနဝ်ꩻ လꩻဒျာႏ 'ထာꩻမာꩻဟဝ်၊ ထာꩻမာꩻဝင်ꩻတာႏ'နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် အနမ်းလꩻဗွိုန်တဝင်ꩻ မီႏရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏလꩻဒျာႏသွူ။ အနမ်းလꩻဗွိုန်တဝင်ꩻလဲ့ ဝါစာသိလိဋ္ဌအနေႏ "ရွစ်ဖေႏကယိုꩻ၊ ရိုꩻဖေႏကဟဝ်၊ ငဝ်းဖေႏကပြေ"တဲင် "လိုꩻစွန်ꩻထီယံ၊ လိုꩻကျထင်"ငဝ်းနီငွါယို သွုံꩻတွယ်ꩻလွေꩻဗာႏတဝင်ꩻသွူ။
နဝ်ꩻတွော့ꩻ တဲမ်းလိတ်သား ကဗွောင်လွေꩻဒါႏ အာႏဇာႏနီႏ အဓိပ္ပါယ်ႏနဝ်ꩻ လိုꩻစွန်ꩻထီယံ၊ လိုꩻကျထင်ယို ဟဲ့ꩻဗာႏ"အာႏဇာႏနီႏ"ရိုꩻနဝ်ꩻတဲင် လိုꩻကမာꩻဒါႏ နမ်းတာႏအကျိုꩻ၊ လမ်းတာႏအကျိုꩻလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ မဲဉ်မာꩻတခွိုင်းမုဲင်ꩻမာꩻ ဝွေꩻကံႏ ဉာဏ်ႏ ဝီရိယစွန်ꩻထီ၊ ဝွေꩻနမ်းဖြောင်းသꩻစွန်ꩻထီယို ဝွေꩻမဲဉ်သွုံꩻလွေꩻ တခွိုင်းမုဲင်ꩻသွုံꩻ၊ ဝွေꩻမဲဉ်ဒါႏပညာႏ တခွိုင်းမုဲင်ꩻဒါႏ၊ ဝွေꩻမဲဉ်ခြွေခြာႏ တခွိုင်းမုဲင်ꩻခြွေခြာႏ လိုꩻစွန်ꩻထီယံ တရိုꩻနွောင်ꩻတဝ်း၊ တထွာနွောင်ꩻတဝ်း အာႏဇာႏနီႏသွူ။ လိုꩻတဖြာꩻစွန်ꩻထီယို လွိုနမ်းတာႏ၊ လွိုလမ်းတာႏတွော့ꩻ မီႏမာꩻလွေꩻဖေႏ ဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏ အကျိုꩻဟဝ်နဝ်ꩻ ဝွေꩻယိုထွာ "ဒုံဆောင်ႏရပ်ရာႏ အာႏဇာႏနီႏ"သွူ၊ မီႏမာꩻဖေႏပါ အွိုင်ႏနယ်ႏအကျိုꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻယိုထွာ"အွိုင်ႏနယ်ႏအာႏဇာႏနီႏ"သွူ၊ မီႏမာꩻဖေႏ လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻလွုမ်းလွုမ်း အကျိုꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻယို ထွာ"လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻအာႏဇာႏနီႏ"သွူ၊ မီႏမာꩻဖေႏ ခမ်းထီတဖြုံႏလွုမ်းလွုမ်းအကျိုꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻယို ထွာ"ခမ်းထီအာႏဇာႏနီႏ"သွူ၊ မီႏမာꩻဖေႏ ကမ္ဘာႏတဖြုံႏလွုမ်းအကျိုꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻယို ထွာ"တကမ္ဘာႏလွုမ်း အာႏဇာႏနီႏ"သွူ။
နဝ်ꩻတွော့ꩻ ဖါဖြားဗွာ ဦးလှဖေသီး ပိုလ်ႏစံသိန်းသီးနဝ်ꩻ မာꩻဖေႏ ပအိုဝ်ႏတမျိုꩻသာꩻလွုမ်းလွုမ်း အကျိုꩻတဲင် ထွာ"ပအိုဝ်ႏတမျိုꩻသာꩻလွုမ်းလွုမ်း အာႏဇာႏနီႏ"သွူ၊ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ကပါညီꩻဒါႏ လိုꩻဝင်ꩻကွတ်ꩻနဝ်ꩻ မာꩻဖေႏမျန်မာခမ်း တခမ်းလွုမ်းအကျိုꩻ၊ အဝ်ႏမာꩻအဝ်ႏဝွေႏဖန်ႏ အဝ်ႏစီႏဆင်ႏဖေႏ မျန်မာတခမ်းလွုမ်းအကျိုꩻတွင်ꩻ တနာႏလိုႏတဝ်း ရန်ႏသူႏတဖဲ့ꩻ လိုꩻတစွုမ်ꩻစွိုꩻ လွဉ်ခꩻမာꩻသီတဲင် သီထိုꩻဗာႏထာꩻတွော့ꩻ ထွာ"တခမ်းလွုမ်းအာႏဇာႏနီႏ"သွူ။ နီဗွေႏဘုရာꩻနဝ်ꩻ မာꩻဖေႏကမ္ဘာႏတဖြုံႏလွုမ်း လိုꩻသီးအကျိုꩻတဲင် ထွာတကမ္ဘာႏလွုမ်ꩻတကာႏတောဝ်း သွံဆီပုဲင်တဘွုံႏ ကအဝ်ႏဒါႏ လိုꩻလူꩻဗျဟ္မာႏ သတ္တဝါႏသီးလို့လို့ အကျိုꩻတရာꩻယို မာꩻဖေႏတဲင် ထွာစွဉ်ႏဒျာႏ "အနန္တအာႏဇာႏနီႏ"မီႏရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏလꩻဒျာႏသွူ။ ယိုနဝ်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ အာႏဇာႏနီႏငဝ်းယို အဓိပ္ပါယ်ႏ အကျောင်ꩻအခရာႏအလုဲင်းသွူ။ ဖါဖြားဗွာဦးလှဖေနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻအကို ကသွဉ်ကဒါႏ ပညာႏအရန်းထို ကလꩻဒါႏ ခေတ်ပညာႏတက္ကသိုလ်ႏဘွဲ့နဝ်ꩻ လဲဉ်းအွဉ်ရီးဝင်ꩻသွူတကာႏတဝ်း မျန်မာခမ်းနွောင်ꩻဟမ်ႏကို ခမ်းကောင်ခမ်းဒွမ် ကအဝ်ႏစွစ်ꩻစဲစ်ꩻဒါႏ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻသီးအတာႏ ပညာႏရေꩻ၊ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻ၊ စီꩻပွာꩻရေꩻစတဲင် အရေꩻအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏယို ဖေႏကထင်ႏထို၊ ဖေႏကတိုꩻတက်၊ ဖေႏကထွန်ꩻကာꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻကျိုꩻစာꩻမာꩻဖေႏ နေင်ႏပေါင်ꩻအာအာတဲင် ဝွေꩻယိုနဝ်ꩻ ထွာ"ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ အာႏဇာႏနီႏ"သွူ။
ပုဂ္ဂိုလ်ႏကမာꩻဖေႏဒါႏ လိုꩻမျိုꩻအကျိုꩻ၊ ခမ်းထီအကျိုꩻယို နီမီႏသေကေꩻဇူꩻတွော့ꩻ ထူႏဂွုဏ်ႏပူႏဇာႏ ခံႏနွမ်ꩻလွေꩻနဝ်ꩻ ထွာ-ပူဇာ စ ပူဇနေယျာနံ မင်္ဂလာႏ၊ ထွာကတညုတမင်္ဂလာႏတဲင် တွမ်ႏဘုရာꩻဟော်ꩻဒေႏသနာႏနဝ်ꩻ သေန်ႏလျောႏလျောက်ပတ် လွောက်ꩻဖက်ဒျာႏသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ ဗွေႏဘုရာꩻဝါဒနဝ်ꩻ "သေကေꩻဇူꩻ ထူႏဂွုဏ်ႏ ခံႏနွမ်ꩻနေးလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ တစွုံႏလင်ႏတဝ်း၊ အာႏဇာႏနီႏဗွေႏသီး ကသွဉ်သင်ဆွုံꩻမꩻ၊ ကအွဉ်ႏနယ်ဒါႏ တဖူꩻစဲဉ်ႏအတွိုင်ꩻ မီႏလွောက်ꩻနာႏကျင်ꩻသွုံꩻလွဉ်ꩻမꩻ စွုံႏလင်ႏ"အဝ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻတွော့ꩻ နီပအိုဝ်ႏယိုလဲ့ တနေင်ႏတလဲင်ႏ တွမ်ႏကဝ်ႏခွေႏတွော့ꩻ လွေꩻပူႏဇောႏရိုႏသေႏ၊ လွေꩻထူႏဂွုဏ်ႏခံႏနွမ်ꩻဗော့ꩻလွုမ်ꩻနဝ်ꩻ တစွုံႏလင်ႏတဝ်း၊ အာႏဇာႏနီႏဗွေႏသီး ကဒေါ့ꩻကသွဉ် ကအွဉ်ႏနယ်ဒါႏ တဖူꩻစဲဉ်ႏအတွိုင်ꩻ မီႏလွောက်ꩻနာႏ ကျင်ꩻသွုံꩻလွဉ်ꩻလွဝင်ꩻနဝ်ꩻမꩻ ထွာသေဝွေꩻသီးကေꩻဇူꩻ၊ ဖြော်ဝွေꩻသီးကေꩻဇူꩻ အစဲစ်အမဲဉ်ႏ ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ကထွာဒါႏ ခေတ်တသာ ခွန်ကွဉ်လိုꩻတန်ယိုခါသီး၊ ခွိုꩻသွုပ်တသာ ပိုလီꩻအာသီး၊ ခမ်းသားထီသား ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻသီးနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏထွားနုဲင်း၊ ကျင်ꩻသွုံꩻငါႏ ကလွေꩻငါ ကာရီးလဲဉ်း အာႏဇာႏနီႏဗွေႏသီး တဖူꩻအစဲဉ်ႏအကျောင်ꩻ ဒေါ့ꩻတမာလွေꩻဗာႏသွူ။ ကသီငါ ကာရီးလွေꩻလဲဉ်း အာႏဇာႏနီႏဗွေႏသီးယို ထူႏဂွုဏ်ႏဆပ်လွေꩻဗာႏကေꩻဇူꩻ တွမ်ႏရွမ်ဖြုဲင်ꩻယိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏသမဲင်ꩻ ကဏ္ဍ:ခမ်းထီရေꩻ
Martyr
ထွန်းရင်လော၊ ဒုပိုလ်ႏကယ်ႏတန်
ဒုပိုလ်ႏကယ်ႏတန် ထွန်းရင်လော (မန်း: ဒုဗိုလ်မှူးကြီး ထွန်းရင်လော) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ ထွာလွေꩻ အစိုႏရတပ်မတောႏ(စဲ့ꩻမန်း)ကို အရန်းထိုအရာႏသား တဖြာꩻဒျာႏသွူ။ ဒုပိုလ်ႏကယ်ႏတန် ထွန်းရင်လော လွူးဖွါꩻဇာႏတိရပ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဒုံစခုဲင်း-သူမဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၁၉၂၅ ဗာႏ ဒီသိဉ်ဗာ(၁၆)နီꩻ သွူ။ မွိုးဖါဗွေႏ ဖြားပန္တိလော် တောမ်ႏ မွိုးနင်ꩻအုံး သီး လွူးဖွာꩻလင်ꩻလွဉ်ဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
သီမား
ဒုပိုလ်ႏကယ်ႏတန်ထွန်းရင်လောနဝ်ꩻ သီးမားကုဲင်ထိုဒျာႏ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၃ ဗာႏ လာဇန်နဝါရီ ၆ နီꩻ သက်လꩻ(၈၈)နေင်ႏ အဝ်ႏအုံအလမ်း ဝေင်ꩻတန်ရန်ႏတကုင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဗဟန်းကိုနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ဘေꩻသွံစွိုးမွိုးပိုကယ်ႏလꩻတဝ်း
"ဘယသုတ် (ဘေꩻမျိုꩻသွံစွိုး၊ မွိုးပို ကယ်ႏလို့ဝင်ꩻလꩻတောဝ်း)"
၂။ တလီꩻသန်၊ ခမ်းလော့တန်၊ ထီမွူး၊ ထီအီထိုꩻလိုꩻဖုံႏ၊ ခွေလွင်း၊ နာꩻလွင်း၊ မွိုးဖေႏကလွင်းဗာႏမွုန်း ပိုမာꩻဖေႏဒါႏတဝ်း၊ ပိုဖေႏကလွင်းဗာႏမွုန်း မွိုးမာꩻဖေႏဒါႏတဝ်း၊ လွင်းဗာႏထီအန္တရာယ်ႏ ပငါပရာꩻ၊ ယိုနောဝ်ꩻ 'ဒုတိယအမာတာပုတ္တိက-ဘေꩻရန်ႏ'နောဝ်ꩻသွူ။
၃။ စူခွုမ်လက်နက်သား နိစ္စက်လိုꩻဒုံ၊ နိစ္စက်လိုꩻဝေင်ꩻ၊ ထူႏသီမ်ꩻတခြိုꩻ၊ ထူႏထိုꩻဥစ္စာႏ၊ ခွေလွင်းဗာႏ၊ နာꩻလွင်းဗာႏ တစွိုꩻတွမ်ႏတစွိုꩻ တွိုက်ꩻခꩻလို့ဝင်ꩻ၊ ခွန်နင်ꩻ ငမ်းတနတ်တရာႏဗာႏ၊ နေးအာႏလွင်းညာꩻ၊ လဲဉ်းဖြာꩻထွောင်းထွောင်း၊ မွိုးဖေႏကလွင်းဗာႏမွုန်းနဝ်ꩻ ပိုရဲးခါꩻဖေႏဒါႏတဝ်း၊ ပိုဖေႏကလွင်းဗာႏမွုန်းနောဝ်ꩻတဲ့ မွိုးရဲးခါꩻဖေႏဒါႏတဝ်း၊ လွင်းဗာႏလိုꩻကုဲင်အန္တရာယ်ႏ၊ ဖင်းဗာႏလက်နက် အန္တရာယ်ႏ ပငါပရာꩻ၊ ယိုနောဝ်ꩻ 'တတိယ အမာတာပုတ္တိက-ဘေꩻရန်ႏ'နောဝ်ꩻသွူ။
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- မေႏခိုးဒုံ မေႏခိုးဝေင်ꩻတဲ့ ခွေလွင်းနာꩻလွင်းခိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အမွိုးလောႏကယ်ႏအပို၊ အပိုလောႏကယ်ႏအမွိုးနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ညညတလဲင်ႏ အဝ်ႏနွောင်ꩻနေက၊ တလီꩻသန်၊ ခမ်းလော့တန်တဲင် သေင်ႏဝꩻ ထီအီခြွဉ်ႏ၊ ခွေလွင်းနာꩻလွင်း အခိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အမွိုးလောႏကယ်ႏအပို၊ အပိုလောႏကယ်ႏအမွိုးနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ညညတလဲင်ႏ အဝ်ႏနွောင်ꩻဒျာႏ၊ စူခွုမ်လက်နက်သားနိစ္စက်၊ တွိုက်ꩻနက်လို့ဝင်ꩻတဲင် ဒုံသားရပ်သားဖုံႏ ခွေလွင်းနာꩻလွင်း အခိန်ႏနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အမွိုးလောႏကယ်ႏအပို၊ အပိုလောႏကယ်ႏအမွိုးနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ညညတလဲင်ႏ အဝ်ႏဒါႏနေနေ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ကထင်ႏတွိုႏ 'ထာꩻဖြားဒုက္ခ၊ ထာꩻဆာယပ်ꩻခုဲင်ႏ၊ ထာꩻသီဘေꩻရန်ႏ'ယိုနဝ်ꩻ အမွိုးကယ်ႏအပို၊ အပိုကယ်ႏအမွိုးနဝ်ꩻ မုဲင်ꩻခါခန်းတဲ့ယဝ်း တလꩻနွောင်ꩻတဝ်း၊ ယူႏစ့ꩻမွိုင်- မွိုးဆာဖေႏပို၊ မွိုးသီဖေႏပို၊ မွိုးနဝ်ꩻ ဖြားမွုန်း၊ ဆာမွုန်း၊ သီမွုန်း၊ ပိုဖြားဖေႏဒျာႏ၊ ပိုဆာဖေႏဒျာႏ၊ ပိုသီဖေႏဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ တလꩻတဝ်းလာꩻလာꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- မွိုးမွိုးပိုပို ဖေႏကလွစ်လꩻ ထာꩻဖြား ထာꩻဆာ ထာꩻသီနဝ်ꩻ- နေးတွမ်ႏ 'ထာꩻဒေါ့ꩻမဲဉ်ႏမွေး၊ ထာꩻမာꩻမဲဉ်ႏမွေး၊ လွူးနမ်းကြောင်းစင်မွေး၊ ကျိုꩻစာꩻမဲဉ်ႏမွေး၊ အွဉ်ႏသတိꩻမဲဉ်ႏမွေး၊ သꩻစွူမဲဉ်ႏမွေး၊ ထာꩻယူႏမဲဉ်ႏမွေး၊ သေလွဉ်ꩻမဲဉ်ႏမွေး'တဲင် ထူႏခွုမ်တွမ်ႏ မဂ္ဂင်ႏတရာꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွစ်ꩻပါꩻ၊ မဉ်ႏအားထွုတ်မွေးတရာꩻ၊ မဉ်ႏထွာရဟန္တာႏနဝ်ꩻမꩻ ဘဝသွတ်ꩻထွူ၊ ကွုတ်ထဲင်းဒွုမ်၊ ဖြားဗာႏဒွုမ်၊ ဆာဗာႏဒွုမ်၊ သီဗာႏဒွုမ်နောဝ်ꩻသွူ။
၂၀၁၄-လမ်းခိုႏစာႏရင်ꩻ
"၂၀၁၄-လမ်းခိုႏစာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻပေါင်ꩻတွမ်ႏ ကိုꩻကွယ်ႏမုဖုံႏ လွိုယောမ်ꩻအဝ်ႏလွဉ်"
ခမ်းထီတဖြုံႏကို လိုꩻအဝ်ႏအဖြာꩻပေါင်ꩻခွုင်းမုဲင်ꩻ၊ လိုꩻခိုအဝ်ႏခွုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻ၊ လိုꩻမူႏအဝ်ႏခွုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻ၊ ကိုꩻကွယ်ႏဘာႏသာႏမုဲင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏခွုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻ၊ လိုꩻဖြားအဝ်ႏခွုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻ၊ လိုꩻရွယ်ႏမဲဉ်ႏ အဝ်ႏခွုင်းမုဲင်ꩻဖြာꩻနဝ်ꩻ ခမ်းထီဖေႏကတိုꩻတက် အီႏမာꩻယို ထာအီငါႏ အဓိကအချက်နဝ်ꩻသွူ၊ ပင်ႏထိုခမ်းထီသား ခမ်းသားစွန်ꩻအာႏယို အရေꩻတန်ငါႏနဝ်ꩻသွူ၊ နဝ်ꩻမꩻ ခမ်းသားစွန်ꩻအာႏ အခေႏနေႏယို ဖေႏကသေနဝ်ꩻ တောမ်ထူႏဗာႏ လမ်းခိုႏစာႏရင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
မျန်မာခမ်းထီကိုယို တယ်ႏစွဉ်ႏတောမ်ထူႏလွေꩻ ၁၉၇၃-၁၉၈၃-နဝ်ꩻမာꩻလွဉ်ယိုတဲင် ညနေင်ႏပေါင်ꩻ(၃၀)လွိုစွဉ်ႏ၊ ၂၀၁၄-နဝ်ꩻမꩻ ကွဲတောမ်ထူႏနွောင်ꩻယင်းနဝ်ꩻသွူ၊ နဝ်ꩻမꩻ ၂၀၁၄-ဗာႏ ကတောမ်ထူႏဒါႏ လမ်းခိုႏစာႏရင်ꩻအလꩻနဝ်ꩻတဲင် ခမ်းထီကို လိုꩻဖြာꩻပေါင်ꩻစာႏရင်ꩻယိုလဲ့ ကထွာအစိုႏရနဝ်ꩻ ထေထန်ႏနယ်နွောင်ꩻယင်း တွမ်ႏဂဏန်ꩻအချက်အလျက်နဝ်ꩻသွူ။ မြန်မာခမ်းထီ ၂၀၁၄-ဗာႏ၊ တောမ်ထူႏဒါႏ လမ်းခိုႏစာႏရင်ꩻအလꩻ မြန်မာခမ်းထီကိုယို လိုꩻဖြာꩻပေါင်ꩻအဝ်ႏ ၅၁၄၈၆၂၅၃-ဖြာꩻအကို လိုꩻကအုံဝေင်ꩻလောင်းသားနဝ်ꩻ ၁၄၈၇၇၉၄၃-ဖြာꩻထွူ လိုꩻကအုံဒုံရပ်သားနဝ်ꩻ ၃၅၄၀၁၉၅၇-ဖြာꩻ အဝ်ႏလွေꩻနုဲင်းနဝ်ꩻ သေထွꩻဗာႏသွူ။
မဉ်ႏထွူ အခေႏခံႏလွေꩻတွမ်ႏ ကတောမ်ထူႏလꩻဒါႏ ခမ်းထီတဖြုံႏလုမ်းအကို ကအဝ်ႏဒါႏ လိုꩻဖြာꩻပေါင်ꩻယိုတဲင် တွက်ရျာꩻခေါင်ꩻနုံꩻနေးအလꩻ ကိုꩻကွယ်ႏဗုဒ္ဓဘာႏသာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏ ၈၉-ဒသမ ၈-ရျာꩻခေါင်ꩻနုံꩻ၊ ခရစ်ယာန်ႏနဝ်ꩻ ၆ ဒသမ ၃-ရျာꩻခေါင်ꩻနုံꩻ၊ အစ္စလမ်နဝ်ꩻ ၂ ဒသမ ၃ရျာꩻခေါင်ꩻနုံꩻ၊ ဟိန္ဒူနဝ်ꩻ ၀ ဒသမ ၅-ရျာꩻခေါင်ꩻနုံꩻ၊ ကိုꩻကွယ်ႏလူꩻသားနဝ်ꩻ ၀ ဒသမ ၈-ရျာꩻခေါင်ꩻနုံꩻ၊ ကိုꩻကွယ်ႏဘာႏသာႏလောင်ႏလင်သားနဝ်ꩻ ၀ ဒသမ ၂-ရျာꩻခေါင်ꩻနုံꩻတွမ်ႏ ကိုႏကွယ်ႏတဝ်းဘာႏသာႏမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻသားနဝ်ꩻ ၀ ဒသမ ၁-ရျာꩻခေါင်ꩻနုံꩻ အဝ်ႏလွေꩻနုဲင်းယိုအကျောင်ꩻ သေထွꩻဗာႏ (အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန)ထျꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကွဲတွော့ꩻ ၂၀၁၄-ဗာႏ ကတောမ်ထူႏဒါႏ လမ်းခိုႏစာႏရင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ရခဲင်ႏခမ်းနယ်ႏကို ကတောမ်ထူႏလꩻတဝ်းဒါႏ မွတ်ဆလဉ်စာႏရင်ꩻ ၁ ဒသမ ၀၉ သန်းယို မဉ်ႏတွက်ပါနဝ်ꩻ အစ္စလမ်အဝ်ႏလုဲင်ႏ ၃ ဒသမ ၃-ရျာꩻခေါင်ꩻနုံꩻနဝ်ꩻသွူ၊ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏနဝ်ꩻ ထွာလုဲင်ႏ ၈၇ ဒသမ ၉-ရျာꩻခေါင်ꩻနုံꩻတွမ်ႏ ခရစ်ယာန်ႏ ထွာလုဲင်ႏ ၆ ဒသမ ၂-ရျာꩻခေါင်ꩻနုံꩻ စတဲင်ဂဏန်ꩻဖုံႏယိုလဲ့ ပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻနုဲင်းနဝ်ꩻအကျောင်ꩻ၊ နုဲင်းရခဲင်ႏခမ်းနယ်ႏကို ကတောမ်ထူႏလꩻတဝ်းဒါႏ ၁ ဒသမ ၀၉-ရျာꩻခေါင်ꩻနုံꩻစာႏရင်ꩻယိုလဲ့ ခွေါင်ခံႏဒျာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ ဝွန်ႏတန်ဦးသိန်းဆွေ ဒေါꩻ့နဝ်ꩻသွူ။
နဝ်ꩻမꩻ မဉ်ႏထွားချာယင်း ကကိုꩻကွယ်ႏ အစ္စလမ်ဘာႏသာႏယို ၁၉၇၃-တွမ်ႏ ၁၉၈၃-ဗာႏနေင်ႏဖုံႏကိုနဝ်ꩻ ၃ ဒသမ ၉-ရျာꩻခေါင်ꩻနုံꩻ အဝ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ ၂၀၁၄-ဗာႏနေင်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏ ၄ ဒသမ ၃-ရျာꩻခေါင်ꩻနုံꩻအကျောင်ꩻ ထီႏဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ မဉ်ႏထွားယင်း ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏအနေႏ ကိုꩻကွယ်ႏသားယို ၁၉၇၃-ဗာႏနေင်ႏနဝ်ꩻ ၈၈ ဒသမ ၈-ရျာꩻခေါင်ꩻနုံꩻ၊ ၁၉၈၃-ဗာႏနေင်ႏနဝ်ꩻ ၈၉ ဒသမ ၄-ရျာꩻခေါင်ꩻနုံꩻအဝ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ ၂၀၁၄-ဗာႏနဝ်ꩻ ယောမ်ꩻလင်ꩻထိုꩻ ၈၇ ဒသမ ၉-ရျာꩻခေါင်ꩻနုံꩻနဝ်ꩻ ထီႏဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ မဥဉ်ထွားယင်းဗာႏ ခရစ်ယာန်ႏဘာႏသာႏအနေႏ ကကိုꩻကွယ်ႏဒါႏ လိုꩻရျာꩻခေါင်ꩻနုံꩻ အယောမ်ꩻအလွိုဖဲ့ꩻယို ၁၉၇၃-ဗာႏနဝ်ꩻ ၄ ဒသမ ၆-ရျာꩻခေါင်ꩻနုံꩻ၊ ၁၉၈၃-ဗာႏနေင်ႏနဝ်ꩻ ၄ ဒသမ ၉-ရျာꩻခေါင်ꩻနုံꩻထွူ ၂၀၁၄-ဗာႏနဝ်ꩻ ထင်ႏလွဉ် ၆ ဒသမ ၂ ရျာꩻခေါင်ꩻနဝ်ꩻလဲ့ ထီႏဗာႏနဝ်ꩻသွူ၊ တွိုႏဟိန္ဒူဘာႏသာႏနဝ်ꩻ ယောမ်ꩻလွိုလွဉ်အဲဉ်ထဝ်း အဝ်ႏဒျာႏ ၀ ဒသမ ၅ ရျာꩻခေါင်ꩻနုံꩻတွိုင်ꩻတွိုင်ꩻ ထီႏဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏယင်းလုဲင်ႏ ကိုꩻကွယ်ႏလူꩻသားယို ၁၉၇၃-ဗာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏ ၂ ဒသမ ၂ ရျာꩻခေါင်ꩻနုံꩻ၊ ၁၉၈၃-ဗာႏနဝ်ꩻ ၁ ဒဿမ ၂ ရျာꩻခေါင်ꩻနုံꩻတွော့ꩻ ၂၀၁၄-ဗာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏ ၀ ဒသမ ၈ ရျာꩻခေါင်ꩻနုံꩻသွူ၊ ကိုꩻကါယ်ႏဘာႏသာႏလောင်ႏလင်နဝ်ꩻ ၁၉၇၃-တွမ်ႏ ၁၉၈၃-ဗာႏနေင်ႏကိုဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏ ၀ ဒသမ ၁ ရျာꩻခေါင်ꩻနုံꩻထွူ၊ ၂၀၁၄-ဗာႏလမ်းခိုႏစာႏရင်ꩻကိုယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏထင်ႏလွဉ်လုဲင်ႏ ၀ ဒသမ ၂ ရျာꩻခေါင်ꩻနုံꩻနဝ်ꩻသွူ။ တတောမ်ထူႏလꩻနွောင်ꩻတဝ်းဒါႏ လမ်းခိုႏစာႏရင်ꩻ လိုꩻဖြာꩻပေါင်ꩻနဝ်ꩻ ရခဲင်ႏခမ်းနယ်ႏကို ၁၀၀၉၀၀၀ ဖြာꩻ၊ စောက်ႏခမ်းနယ်ႏကို ၆၉၈၀၀ ဖြာꩻ၊ ခင်လမ်းနယ်ႏကို ၄၆၆၀၀-ဖြာꩻတဲင် ထွာလိုꩻဖြာꩻ ၁ ဒသမ ၂ သန်းရပ် (၂ ဒသမ ၃ ရျာꩻခေါင်ꩻနုံꩻ)နဝ်ꩻ တောမ်ထူႏနွောင်ꩻဗာႏတဝ်းနဝ်ꩻသွူ၊ အဝ်ႏကုဲင်ဒါႏ ခမ်းရင်ꩻသားလိုꩻမျိုꩻကိစ္စယို တစိုႏရတသာစူကို တွမ်ႏခမ်းရင်ꩻသားရေꩻရာႏဝွန်ႏတန် မဲ့ꩻအီႏထေနယ်လလွေꩻယင်းနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻမျိုꩻဘာႏသာႏ ခါးဆျာႏရေꩻတာႏမွေးတဝ်း၊ ခမ်းထီကိုကအဝ်ႏဒါႏ လိုꩻအာႏအနီꩻအရင်ꩻယို ခမ်းသားသီးသေသင်ꩻငါႏအချက်တဲင် တဲမ်းထေနယ်လွေꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်း
ဝေင်ꩻနေပီဒေါ်
ဝေင်ꩻနေပီဒေါ် (အဲင်းကလေက်: Nay Pyi Daw) (နေပြည်တော်မြို့) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ နေပီဒေါ်ခမ်းခြွဉ်းဗူႏဟံႏနယ်ႏ ကိုတဲင် ထွာဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ(မန်းခမ်း) ခမ်းထီဝေင်ꩻတန် သွူ။ နေင်ႏ ၂၀၀၅ ဗာႏ လာနိုဝေင်ဗာ မွူးနီꩻ ၆ နီꩻ ကိုယို မျန်မာခမ်း(မန်းခမ်း) အိုပ်ချုတ်ရေꩻဆဲင်ႏရာꩻဝေင်ꩻတန်ယို အွဉ်းကြုဲင်းလွေꩻ ဝေင်ꩻပိဉ်းမနား ခꩻတွို့ꩻ (၂)မဲင်ႏ(၃.၂ကီလိုမီတာႏ) ရပ်အကိုသွူ။ ကလဲဉ်းစခါ ဝေင်ꩻတန်လီꩻ ဝေင်ꩻရန်ႏတကွုန်ႏ ယို အဝ်ႏလွေꩻဒျာႏ တွမ်ႏ ဝေင်ꩻနေပီဒေါ် မဲင်ႏ ၂၀၀ ( ၃၂၀ ကီလိုမီတာႏ )အရပ်ကို နဝ်ꩻသွူ။ တရာꩻဝင်ႏ ဝေင်ꩻတန် အမိဉ်ꩻယို ထေထန်ႏလွေꩻ နေင်ႏ ၂၀၀၆ ဗာႏ လာမတ် မွူးနီꩻ ၂၇ မန်းစဲ့ꩻတပ်မွူးနီꩻတပ်မတောႏခိင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ နေင်ႏ ၂၀၀၉ ဗာႏ စရင်ꩻအလꩻ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻစရင်ꩻ အဝ်ႏ ၉၂၅,၀၀၀ ဖြာꩻတဲင်ꩻ၊ ဝေင်ꩻရန်ႏတကွုန်ႏ တွမ်ႏ ဝေင်ꩻမန္တလေꩻ မိဉ်းထွူ ထွာတတိယလိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻအအာသွတ်ꩻ ထွာဝေင်ꩻတဖြုံႏနဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻအကိုယို အာတွမ်ႏ အစိုႏရခင်ႏလမ်း ရွုမ်ꩻဖုံႏသွူ။ ခမ်းခြွဉ်းဗူႏ လွတ်တောႏ၊ ခမ်းခြွဉ်းဗူႏ တရာꩻလွတ်တောႏချုတ်၊ ခမ်းနမ်းဗွေႏ(သမ္မတ)လမ်းဂေႏဟာႏ တွမ်ႏ ခမ်းခြွဉ်းဗူႏအစိုႏရအစွိုꩻရွုမ်ꩻ ဖုံႏယို အဝ်ႏလွေꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻနေပီဒေါ် ကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနေပီဒေါ်အကို ၂၄ လဲင်ႏ တွမ်ႏ ၂၅လဲင်ႏ အာသီယံအစွိုꩻတန် အုံကွံပွယ်ꩻ၊ တတိယအလဲင်ႏ ဘင်းမ်စတက် အုံကွံꩻပွယ်ꩻ၊ နဝမအလဲင်ႏ အာသျခဝ်ကွဉ်ႏ အစွိုꩻတန် အုံကွံပွယ်ꩻ တွမ်ႏ နေင်ႏ ၂၀၁၃ ဗာႏ အာသျခဝ်ကွဉ်ႏနဝ်(အာသီယံ) ခွုမ်ပဆိုႏခေးပြဲင်ႏပွယ်ꩻဖုံႏယို မာလွေꩻခန်း နေပီဒေါ်ကိုသွူ။
ဟံႏပထဝီႏ
နေပီဒေါ်နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ပဂိုꩻကောင်ရွေꩻ တောမ်ႏ ဖြဝ်ꩻကောင်ရွေꩻ အခါႏတဲင် အဝ်ႏဒျာႏ ထိုထဲင်းပင်ႏလယ်ႏ ထီခိုႏဆꩻကီ ပေပေါင်ꩻ (၃၇၇ ပေ) အကိုသွူ။ တရာꩻဝင်ႏစာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻတန်နဝ်ꩻ ဟံႏနယ်ႏဧရိယာႏအဲဉ်ႏလုဲင်းအဝ်ႏ (၂၇၂၃.၇၁ စတုရန်းမဲင်ႏ)တဲင် လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏ(၉)သိန်ႏလွိုနဝ်ꩻသွူ။ ချောင်းမကြီးဆည်နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ နေပီဒေါ်ဖဲ့ꩻထင်ꩻ မဗော့ꩻမညာꩻအရပ်ကိုတဲင် ငလုဲက်ဆည်နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ကိုသွူ။ ရေဆင်းဆည်နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻဖဲ့ꩻကွဉ်ႏဖဲ့ꩻ ပေါင်းညာꩻပသာႏတန်သွူ။ နေပီဒေါ်နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ လတ္တီစျုထင်ꩻ ၁၉° ၁၈' တောမ်ႏ ၂၀° ၂၅' ခါႏ၊ လောင်စီစျုကွဉ်ႏ ၉၅° ၄၅' တောမ်ႏ ၉၆° ၄၅' အခါႏနဝ်ꩻသွူ။ နေပီဒေါ်နဝ်ꩻ တောမ်ႏဝေင်ꩻရန်ႏတကုင်ႏယို ဗွော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ ၃၂၀ ကီလိုမီတာ (၁၉၈ မဲင်ႏ)တဲင် တောမ်ႏဝေင်ꩻမန်ႏတလေꩻနဝ်ꩻ ဗွော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၁၃၈) မဲင်ႏ နဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻတန်အိုပ်ချုတ်ရေꩻ
နေပီဒေါ် ခမ်းခြွဉ်းဗူႏဟံႏနယ်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ခမ်းထီတန် ခမ်းနမ်းဗွေႏ တိုက်ရိုက်အိုပ်ချုတ်ရေꩻဆꩻလ့ကိုသွူ။ နေပီဒေါ်ကောင်သီနဝ်ꩻ ဖြွမ်းဗူႏခါꩻတောမ်ႏ ဥက္ကဋ္ဌတဖြာꩻ၊ အွဉ်အကိုရေꩻတဖြာꩻ၊ ကောင်သီအစွိုꩻနွို့ ကွတ်ꩻဖြာꩻဖုံႏသွူ။ စီႏခြပ်ဖန်းဖြယ် နေပီဒေါ်ဝေင်ꩻတန် ထာꩻမာꩻတာႏဖုံႏနဝ်ꩻ နေပီဒေါ်ကောင်သီ ထူႏတာႏဝွန်ႏခါꩻဒျာႏသွူ။ နေပီဒေါ် ဝေင်ꩻတန်ဒေႏသကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻစဲစ်စဲစ်ဝေင်ꩻကဲဉ်ကို တောမ်ႏ အသောင်ရင်ꩻဝေင်ꩻနယ်ႏ အဝ်ႏ(၈)ဗာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကဲဉ်ကိုနဝ်ꩻ အွဉ်ႏထွော့ဖြယ်ခါꩻတောမ်ႏ ရပ်ကွက်(၄)ကွက်သွူ။ ယိုခါ နေပီဒေါ်ဟံႏနယ်ႏကို ကပါဒါႏ ပိဉ်းမနား၊ လယ်ဝွေး တောမ်ႏ တပ်ကုန်း ဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ ကရီးခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻညီꩻဒျာႏ ယမဲးတဉ်းခရဲင်ႏကို တခူးတခဝ်နဝ်ꩻသွူ။ ဥတ္တရသီရိ၊ ဒက္ခိဏသီရိ၊ ပုဗ္ဗသီရိ၊ ဇမ္ဗူသီရိ တောမ်ႏ ဇေယျာသီရိ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတသာဖုံႏသွူ။
တယ်ႏစခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၉ ဗာႏကို မျန်မာခမ်းထီ ဝွန်ႏတန်ဌာႏနရွုမ်ꩻ ကားကအဝ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ခြုဲင်းပြောင်ꩻလွေꩻလို့လဲဉ်း အိုပ်ချုတ်ရေꩻဝေင်ꩻတန် နေပီဒေါ်ကိုနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻတန်ကိုနဝ်ꩻ ဖြယ်ခါꩻပါတောမ်ႏ ဇိုန်ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ- thumb|နေပီဒေါ်ဟိုတယ်ဇိုန် thumb|နုဲင်ငံတကာဇိုန် (သံတမန်ဇိုန်)
အခေႏခံႏပညာႏ
နေပီဒေါ်ကိုနဝ်ꩻ အခေႏခံႏပညာႏ အစိုႏရအရန်းထိုကျောင်ꩻ တယ်ႏအမုဲင်(၁) အဝ်ႏဗꩻတွိုႏ အမုဲင်(၁၂)တဲင် အရန်းထိုကျောင်ꩻအဝ်ႏ အဖြုံႏ(၁၂)ကျောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:နေပီဒေါ်ဟံႏနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ ကဏ္ဍ:မျန်မာခမ်းထီကိုဝေင်ꩻဖုံႏ ကဏ္ဍ:အာသျတွိုက်ကို ဝေင်ꩻတန်ဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမော်ဗီ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမော်ဗီ (မှော်ဘီမြို့နယ်) (Hmawbi Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မော်ဗီခရဲင်ႏ ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻမော်ဗီကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ပစ္စဝေက္ခဏာ
တရာꩻထူႏအုံအီ ခင်ႏလမ်းအုံကျောင်ꩻ(သေနာသနပစ္စဝေက္ခဏာ)
ပဋိသင်္ခါယောနိသော သေနာသနံ ပဋိသေဝါမိ၊ ယာဝဒေဝ သီတဿ ပဋိဃာတာယ ဥဏှဿ ပဋိဃာတာယ၊ ဍံသ မကသ ဝါတာတပ သရီသပ သမ္ဖဿာနံ ပဋိဃာတာယ ယာဝဒေဝ ဥတုပရိဿယ ဝိနောဒန ပဋိသလ္လာနာရာမတ္ထံ။ ပဋိသင်္ခါယောနိသော-တောမ်ႏတရာꩻတဲင်၊ ပဋိဃာတာယ-ဖေႏကရဲးအီလꩻ၊ ယာဝဒေဝသီတဿ-ထာꩻခွꩻငါႏ၊ ဥဏှဿ-ထာꩻလျားငါႏ၊ ဍံသ-တခြေ့တကျင်၊ မကသ-ဖီးထူꩻထာꩻသား၊ ဝါတ-တလီꩻခွꩻလျား၊ အာတပ-ယာခိုးလျားဖုံႏ၊ သမ္ဖဿာနံ-ကခွေါင်းဒါႏလိုꩻငါ၊ ဥတုပရိဿယဝိနောဒန-ကတွိုႏလွောန္ဒာႏ ဥတုလျားပိုပယ်ႏနွောင်ꩻအီငါ၊ ပဋိသလ္လာနအာရာမတ္ထံ-အဝ်ႏတပါꩻသꩻတိန်ႏ လိုမ္ဗိန်ႏအီတာႏငါ၊ ပဋိသေဝါမိ-နီသွောန်းထူႏအုံဒျာႏ၊ သေနာသနံ-ခင်ႏလမ်းအုံကျောင်ꩻယိုသွူအေား။
တရာꩻထူႏသုင်ꩻအီ တသီႏတမွူး(ဘေသဇ္ဇပစ္စဝေက္ခဏာ)
ပဋိသင်္ခါယောနိသော ဂိလာန ပစ္စယ ဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ ပဋိသေဝါမိ၊ ယာဝဒေဝ ဥပ္ပန္နာနံ ဝေယျာဗျာဓိကာနံ ဝေဒနာနံ ပဋိဃာတာယ အဗျာပဇ္ဇပရမတာယ။ ပဋိသင်္ခါယောနိသော-တောမ်ႏတရာꩻတဲင်၊ ဂိလာနပစ္စယ-လိုꩻဆာသီးခြွိုင်းခြိုꩻ၊ ဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ-တသီႏကရိုꩻဒါႏ ပရိက္ခရာႏယို၊ ပဋိသေဝါမိ-နီသွောန်းထူႏသုင်ꩻဒျာႏသွူဗွေႏအေား၊ ဝေယျာဗျာဓိကာနံ-ပွိုးဓာတ်ကုတ်ꩻပါꩻ ထာꩻမာꩻတမဲန္တဝ်းတဲင်၊ ဥပ္ပန္နာနံ-ခွုင်းကထွာ၊ ဝေဒနာနံ-ဝွေႏဒနာႏဖုံႏယို၊ ပဋိဃာတာယ-ထိုꩻမားအီတာႏ၊ အဗျာပဇ္ဇပရမတာယ-ပွိုးထာꩻဆာတဲင် ထွာအီဥပါဒ်မျိုꩻ ဖေႏကအဝ်ႏဗာႏမွုန်း အတွက်တာႏတဲင် ထူႏသုင်ꩻဗာႏ တသီႏတမွူးယိုသွူ။
ဓာတ်မွူးကုတ်ꩻပါꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ
နီကအမ်ႏလင်ꩻသော့ꩻဒါႏ အာဟာရယို ၁/ ထွာမွိုးနန္ထီ ၂/ ထွာသွီႏ ၃/ ထွာယာႏ ၄/ ထွာအဗဲ့ꩻ ၅/ ထွာကသာႏ ၆/ ထွာဆုတ်ꩻ ၇/ ထွာဆုတ်ꩻခီး ၈/ ထွာအစွိုး(သုက္က) ၉/ ထွာဩဇာႏ။
လိင်ႏဆီပါꩻ ပါဠိ-အနက်
ဒသဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော သာမဏေရော နာသေတဗ္ဗော၊ ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ၊ အဒိန္နာဒါယီ ဟောတိ၊ အဗြဟ္မစာရီ ဟောတိ၊ မုသာဝါဒီ ဟောတိ၊ သုရာမေရယမဇ္ဇပါယီ ဟောတိ၊ ဗုဒ္ဓဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ၊ ဓမ္မဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ၊ သံဃဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ၊ ဘိက္ခုနီဒူသကော ဟောတိ၊ ဣမေဟိ ခေါ ဒသဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော သာမဏေရော နာသေတဗ္ဗော။ အင်္ဂေဟိ-တောမ်ႏအင်္ဂါႏ၊ ဒသဟိ-ဆီပါꩻဖုံႏကိုတပါꩻပါꩻယို၊ သမန္နာဂတော-ကဗွေစုမ်ႏဒါႏ၊ သာမဏေရော-သာႏမဏေႏယို၊ နာသေတဗ္ဗော-လုဲင်ႏထိုꩻဗာႏခေါမ်ꩻလာꩻနဝ်ꩻသွူ၊ ပါဏာတိပါတီဟောတိ-ကုဲင်းမာꩻသီဒါႏဝင်ꩻသက်၊ အဒိန္နာဒါယီ-ကုဲင်းထူႏတခုန်ꩻဝင်ꩻဥစ္စာႏ၊ အဗြဟ္မစာရီဟောတိ-ကုဲင်းကျင်ꩻဒါႏမေထုန၊ မုသာဝါဒီဟောတိ-ကုဲင်းဒေါ့ꩻလဲန်ဒါႏထာꩻ၊ သုရာမေရယမဇ္ဇပါယီဟောတိ-ကုဲင်းအွꩻဒါႏထာꩻမုန်ꩻဒဝ်ဒွိုႏဒဝ်စဲး၊ ဘာသတိ-ကုဲင်းဒေါ့ꩻဒါႏ၊ အဝဏ္ဏံ-ငဝ်းသဲ့ꩻသောမ်ꩻ၊ ဗုဒ္ဓဿ-ဘုရာꩻ၊ ဓမ္မဿ-တရာꩻ၊ သံဃဿ-သင်္ဃာႏ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော-ကုဲင်းနေးထိုꩻဝါႏဒမာႏ၊ ဘိက္ခုနီဒူသကော-ကုဲင်းယားဒါႏရဟန်ꩻမူႏ၊ ဣမေဟိခေါ ဒသဟင်္ဂေဟိ-တောမ်ႏအင်္ဂါႏဆီပါꩻကိုတပါꩻပါꩻ၊ သမန္နာဂတော-ကဗွေစုမ်ႏဒါႏ၊ သာမဏေရော-သာႏမဏေႏယို၊ နာသေတဗ္ဗော-လုဲင်ႏထိုꩻဗာႏခေါမ်ꩻလာꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
၂၀၁၅-ယို မန်းခမ်းကို
"၂၀၁၅-ယို မန်းခမ်းကို ထွာလွဉ်နွောင်ꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ"
မန်းခမ်းယို ၂၀၁၅-ကို တညတဝ်းအခိန်ႏ အဝ်ႏကုဲင်ထဲင်းလာပဲင်ꩻလွုမ်ꩻ အစိုႏရ တစွိုꩻသက်တန်ꩻတဗာႏ အီႏပြွတ်တဲင် ခမ်းထီအပြောင်ꩻအလုဲင်ႏတဲ့ ထွာလꩻလွေꩻအီနွောင်ꩻဒါႏ အခိန်ႏခါႏသွူ။ တခမ်းလွုမ်းဆဲင်ႏရာꩻ လွစ်တခြင်ဒါႏ တွမ်ထူႏခမ်းသားဆန္ဒပွယ်ꩻယိုလဲ့ တလာထွူတလာ ကွဲးဗော့ꩻလွဉ်လဲဉ်တဲင် မန်းခမ်းယို အစိုႏရစွိုꩻ ကရေႏမိုးထောင်လွေꩻဒါႏ ဒီမိုကရေသီ တဖူꩻစဲဉ်ႏဖုံႏ၊ တယ်ႏထောင်ႏလွေꩻ ဖက်ဒရယ်ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ အရေꩻဖုံႏယို ဖေႏကထွာတွော့ꩻ အီႏလွေꩻငါဒျာႏမွေးဟောင်း၊ မဉ်ႏတရော့ꩻတဝ်း မဲ့ꩻအဆွတ်ꩻသဲင်ꩻချာယင်းဒါႏ စဲ့ꩻအာႏဏာႏခမ်းထီဟောင်းနဝ်ꩻ တွိုႏယိုခါ ခမ်းသားအတာႏ ထာꩻနန်းခရာႏ အဝ်ႏထွာအီနဝ်ꩻသွူ။
မဉ်ႏထွားဒျာႏ နုဲင်းအစိုꩻရစွိုꩻကဒေါ့ꩻထန်ႏဒါႏငဝ်း၊ ကဖေႏခံႏဒါႏ ကတိဖုံႏနဝ်ꩻ နုဲင်းစွဉ်ႏအီႏလွေꩻငါဒျာႏမွေးမွေး၊ ကွဲးတွော့ꩻ မဉ်ႏထွားယင်းဒျာႏ နုဲင်းဟန်ႏသနီꩻ ခမ်းထီအခေႏနေႏတွမ်ႏ အစိုႏရထာꩻမာꩻဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ မန်းခမ်းယို အတလွေꩻငါတဝ်းတွော့ꩻ နုဲင်းစွဉ်ႏအဝ်ႏထွိုင်ႏစွူစွူဒျာႏ အခြောင်ꩻတွိုင်ꩻတွိုင်ꩻ။ မဉ်ႏထွားတယ်ႏကနွို့လွဉ် ၂၀၁၅-ယို မန်းခမ်းကို အခေႏအနေႏနဝ်ꩻ အမျိုꩻသာꩻပညာႏရေꩻဥပဒေႏယို ခမ်းပေါင်ꩻဗူႏ လွတ်တောႏနဝ်ꩻ အွဉ်ႏထွော့ပျဌာန်းလွေꩻ ၂၀၁၄-ဗာႏ၊ စက်တင်ဘာလာ ၃၀-နီꩻကိုနဝ်ꩻသွူ၊ အဝ်ႏနဝ်ꩻတဲင် အမျိုꩻသာꩻပညာႏရေꩻအစွိုꩻတွမ်ႏ ကျောင်ꩻသားသမဂ္ဂအစွိုꩻဖုံႏယို ကန်ႏကွက်မုအဝ်ႏလွဉ်။ တယ်ႏ ၂၀၁၄-ဗာႏ၊ နိုဝင်ဘာ ၁၇-နီꩻယို မွူးနီꩻပေါင်ꩻ (၆၀)အကို အစိုႏရအစွိုꩻ မဉ်ႏတလွဉ်မော့ꩻခြိꩻမာꩻဖေႏတဝ်း တစွိုးတမျိုꩻနဝ်ꩻ ကျောင်ꩻသားသမဂ္ဂစွိုꩻယို တခမ်းလွုမ်းဆဲင်ႏရာꩻ အီႏထေဖောႏအွဉ်ႏနယ်ဆန္ဒ (သပိတ်မောက်)ပွယ်ꩻတဲ့။
၂၀၁၅-ဗာႏ၊ ဇန်နဝါရီ ၂၀-နီꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏစမန်ꩻလေꩻဝေင်ꩻ ထောင်ခင်ႏဖောႏလွေꩻဆန္ဒယို ရေႏမိုးဗꩻလွေꩻ ရန်ႏကုန်ႏဝေင်ꩻတန်နဝ်ꩻသွူ။ (NNER)စွိုꩻတွမ်ႏ ကျောင်ꩻသားစွိုꩻနဝ်ꩻ မော့ꩻခွဲးခြိꩻတွမ်ႏ အစိုႏရလွတ်တောႏသား အခီႏခီႏအခြွိုက်ခြွိုက်တဲင် အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ အစိုႏရလွောက်ꩻလွဉ်ꩻဖေႏယင်း အမျိုꩻသာꩻပညာႏရေꩻ ဥပဒေႏမူကျမ်ꩻယို (NNER)စွိုꩻ တဲမ်းထွို့ꩻတွော့ꩻ ဒင်ႏသွင်ꩻလွတ်တောႏကိုသွူ။ ထွိုင်ႏတွိုႏယိုခါ (NNER)စွိုꩻ ကတဲမ်းထွို့ꩻဒင်ႏသွင်ꩻဒါႏ အမျိုꩻသာꩻပညာႏရေꩻ ဥပဒေႏမူကျမ်ꩻနဝ်ꩻ အမျိုꩻသာꩻရေꩻအတာႏ ခွိုက်ဗာႏအီမုဖုံႏအဝ်ႏလွဉ်၊ လိုꩻယားသားတာႏ ထွာအီအာႏ၊ "ဘာႏသာႏရေꩻစွိုꩻလင် ဗွောင်ပညာႏရေꩻကျောင်ꩻ"ကရိုꩻဒါႏအချက်ယို အာရဗျီဘာႏသာႏကျောင်ꩻဖုံႏ၊ အစ္စလာမ်ကျောင်ꩻဖုံႏအတာႏ လွစ်တခြင်ဗွောင်ခွင်ꩻ အီႏဖေႏဗာႏ ထီႏနုဲင်းနဝ်ꩻသားတဲ့ အဝ်ႏသွူ။ ယင်းတဖဲ့ꩻ ကျောင်ꩻသားစွိုꩻ ထေဖောႏဆန္ဒယို ဆဲင်ႏရာꩻအစိုႏရနဝ်ꩻ ဖေႏနွို့တဝ်းဝေင်ꩻရန်ႏကုန်ႏ၊ မဉ်ႏနွို့လွဉ်လဲ့ အီႏရဲးဆွုမ်ႏ၊ ရဲးဆွုမ်ႏမဉ်ႏတလꩻနွောင်ꩻတဝ်း ဥပဒေႏအလꩻ အီႏခွုမ်မာꩻလွေꩻအဝ်ႏလောက်ꩻခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ အမျိုꩻသာꩻပညာႏရေꩻ ဥပဒေႏယို မဉ်ႏတွိုႏဖေဖောဝါရီလာ ၂၈-နီꩻ ယံအွဉ်ႏတီႏပျဌာန်းနွောင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏကွီခါꩻသွူ။
တခြွိုက်ချင်ႏအကို မန်းခမ်းအခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ၊ ကိုးကန်း နမ်းပဲင်ႏအုပ်ချုပ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသကိုနဝ်ꩻ အစိုႏရစဲ့ꩻတပ်မတောႏတွမ်ႏ ဖုန်ကြားရှင်အွဉ်ငါစဲ့ꩻစွိုꩻယို တယ်ႏ ၂၀၁၅-ဗာႏ၊ ဖေဖောဝါရီလာ ၉-နီꩻအကို ထွာလွဉ်စဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်စဲ့ꩻတွိုက်ꩻပွယ်ꩻတဲင် ငိမ်ꩻချမ်ꩻရေꩻကုဲင်ပြင်ꩻလွဉ်နဝ်ꩻမꩻ ခမ်းသားသီးလိုမ်းဗဉ်ႏရေꩻအဝ်ႏအဝ်ႏ ယံအုံအဝ်ႏလွေꩻနွောင်ꩻအတာႏ ၂၀၁၅-ဖေဖောဝါရီလာ(၁၂)နီꩻနဝ်ꩻ ထိန်ꩻသိမ်ꩻရဲးပေ့ꩻ ကျင်ꩻသုံꩻလွေꩻတွမ်ႏပုဒ်မွူး ၁၄၄-မွူးဟာခိုႏ ထန်ႏအထန်ႏလꩻတဝ်း အမိန်းနဝ်ꩻသွူ။ စဲ့ꩻပွယ်ꩻနဝ်ꩻ အဆွိုးယောမ်ꩻဆေ့ꩻသဲင်ꩻအဲဉ်ထဝ်း တနီꩻထွူတနီꩻ ဟုဲင်းလွဉ်ထဲင်းတဲင် ၂၀၁၅-ဗာႏ၊ ဖေဖောဝါရီလာ ၁၇-နီꩻနဝ်ꩻ နဲင်ႏငံႏတောႏသမ္မတဦးသိန်းစိန်နမ်း ထေချꩻလင်ꩻဖေႏ စဲ့ꩻအုပ်ချုပ်ရေꩻအမိန်းနဝ်ꩻသွူ။ ကိုးကန်းနမ်းပဲင်ႏအုပ်ချုပ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသကို အုပ်ချုပ်ရေꩻဆဲင်ႏရာꩻ မာꩻပဲင်ႏခွင်ꩻဖုံႏတွမ်ႏ တာႏဝွန်ႏဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ ရပ်ရာႏလွိုင်ႏကွုန်ꩻရေꩻ၊ တရာꩻဥပဒေႏဒို့ꩻတခြို့ရေꩻကဆဲင်ႏဒါႏ စီႏရင်ႏတရာꩻရေꩻဖုံႏယို ဖေႏအပ်လွေꩻ စဲ့ꩻတပ်မတောႏ ရဲးကမ်းရေꩻအွဉ်ဟိုချွုတ် မင်းအောင်လှိုင်နဝ်ꩻသွူ။ ကိုးကန်းဒေႏသ လောက်ကိုင်နယ်ႏကို ကွပ်စွဉ်ႏထေထန်ႏချꩻခါꩻ စဲ့ꩻအုပ်ရေꩻအမိန်းတဲင် ခမ်းကိုယို မဲ့ꩻသဲင်ꩻခွုန်ꩻချာယင်းဒါႏ စဲ့ꩻအုပ်ချုပ်ရေꩻဟောင်းနဝ်ꩻလဲ့ နဲင်ႏငံႏရေꩻအသောင်အရင်ꩻသားနဝ်ꩻ အဝ်ႏသုံꩻသတ်နဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းကိုဒေႏသဆဲင်ႏရာꩻ မဉ်ႏငိမ်ꩻချမ်ꩻမꩻ အီႏမာꩻလꩻနွောင်ꩻ လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻတဲင် ယိန်းတွိုက်လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻခိန်ႏယို ခမ်းထီငိမ်ꩻချမ်ꩻမု မဉ်ႏရုန်ႏရေင်ထဲင်းနဝ်ꩻ လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻလဲ့ မဲ့ꩻအီႏဆွတ်ꩻခြုဲင်းထိုꩻဗာႏဒါႏနဝ်ꩻသွူ။ ၂၀၁၅-လွိုက်ရွေꩻပွယ်ꩻ ဖေႏကထွာနွောင်ꩻရေꩻတာႏ ပျဿနာႏယိုဖုံႏနဝ်ꩻ မဉ်ႏထောင်ကာႏလွေꩻဒါႏဒါႏဒျာႏမꩻသွူ။
ဝေင်ꩻနောင်မွန်း
ဝေင်ꩻနောင်မွန်း (အဲင်းကလေတ်: Nogmung) (မန်း: နောင်မွန်းမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထင်ꩻသွတ်ꩻ၊ ခင်ခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ထင်ꩻသွတ်ꩻ၊ ပူတာအိုခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏနောင်မွန်းကို ကအဝ်ႏဒါႏ မလိခခြောင်ကတူႏထျꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနောင်မွန်းကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၂,၁၁၁ ရပ်သွူ။ မျန်မာခမ်းကို ထီဝကောင်ထိုဖုံႏ ကထွာဒါႏ ခါကာဗိုရာသီကောင် တောမ်ႏ ခါကာဗိုရာသီစွိုးခွိုꩻဥယျာဉ်ႏလဲ့ အဝ်ႏဗွော့ꩻနောင်မွန်းဖဲ့ꩻထင်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ခင်ခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻကျိုင်းလပ်
ဝေင်ꩻကျိုင်းလပ် (အဲင်းကလေတ်: Kenglat) (မန်း: ကျိုင်းလပ်မြို့) ဝေင်ꩻကိင်ꩻလပ်နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်ကွဉ်ႏ၊ တာဆီလေက်ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏတာဆီလေက်ကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖြယ်အရန်း ကအဝ်ႏဒါႏ ခမ်းကူဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကျိုင်းလပ်ကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻကျိုင်းလပ်ကိုနဝ်ꩻ ဖြဝ်ꩻ၊ ထုဲင်ꩻဖြဝ်ꩻ၊ လားဟူ၊ မန်း၊ အာခါလိုꩻမျိုꩻ စတဲင် တောမ်ႏလိုꩻမျိုꩻလင်ဖုံႏအဝ်ႏအုံညီꩻ အဝ်ႏရဝ်းလွဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၃,၂၄၅ ဖြာꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻကျိုင်းလပ်နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာ(မန်းခမ်း)၊ လာအိုခမ်း ခမ်းတန်နီဖြုံႏ အကူအနားလောင်းထျꩻ အဝ်ႏဗော့ꩻ အထူꩻဒေႏသ-၄ NDAAမွိုင်းလားဒေႏသအခဝ်နဝ်ထျꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဗွေႏဗိုန်မီန်ႏညံး ဒိုင်သားညံး
"ဗွေႏဗိုန်မီဉ်ႏညံး ဒုံသားညံး" ကရိုꩻနဝ်ꩻ
မျန်မာခမ်းကိုယိုနဝ်ꩻ ဗွေႏဗိုန်လိုꩻကျောင်ꩻသီး အွဉ်ဒျာႏဖုံႏ ကိဉ်းအာအာသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ ဗွေႏဗိုန်မီဉ်ႏညံးနဝ်ꩻ ဒုံသားတဲ့ညံး။ ဗွေႏဗိုန်မီဉ်ႏယံနဝ်ꩻ ဒုံသားတဲ့ ယံလွသွူ။ အွိုင်ႏကိုလဲ့ နုဲးနဝ်ꩻနေနေ။ ဝေင်ꩻကိုလဲ့ နုဲးနဝ်ꩻနေနေ။  ယိုနဝ်ꩻ လိုႏသတိꩻလွငါႏဝင်ꩻပငါပရာꩻသွူ။
သာႏသနာႏ-ကရိုꩻနဝ်ꩻ တမုဲꩻ-?။ နီဗွေႏဖရာꩻ အဆုင်ꩻအမꩻငဝ်းငွါဖုံႏနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ သာႏသနာႏသွူ။ လိုꩻကျောင်ꩻဖုံႏ ကအဝ်ႏဗုဲလွ အရောင်ႏတသီးသီးနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ သာႏသနာႏ-တမွေးတဝ်း။ ထီႏတသီးသီးတွိုင်ꩻနဝ်ꩻ ထင်းလွမွုန်း သာႏသနာႏနေား။ ရဟန်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ  ဣန္ဒြေႏ အဝ်ႏဗာႏ၊ ဟဝ်ဗာႏသွူ။ ထိင်ꩻဗာႏ နမ်းဖြောင်းသꩻဣန္ဒြေႏ၊ အွဉ်ႏရေꩻခံႏနောမ်ꩻဗာႏ နမ်းကျင်ꩻသိက္ခာႏသွူ။ ပျုသာႏသနာႏ-ကရိုꩻနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻတောမ်ႏဖြောင်းနဝ်ꩻ  ကယိုꩻဒါႏအတွိုင်ꩻ မီဉ်ႏထွိုင်ႏမာꩻ ထာꩻမာꩻနဝ်ꩻ အယပ်ꩻအခုဲႏဖုံႏ အာတန်။
အုံသော့ꩻဗာႏဒျာႏကွို့ꩻ ဝင်ꩻကမာꩻခါꩻ၊ ဝင်ꩻကလူႏခါꩻကျောင်ꩻကိုထွူ သꩻပျောႏတမွိုꩻ၊ မွန်ꩻတငွို့ꩻတေားမွုန်း တခြိုꩻစေꩻစီင်ႏအလောင်း။ ထင်းတန်ချာတေားမွုန်းတဝ်းနမ်း။ သꩻဖြုံႏထိုမွုန်းထာꩻ။ အွဉ်ႏကျမွုန်းတဝ်းနမ်း။
သꩻဝွို့ꩻသန်ဂိုဏ်ꩻ၊ ကျောင်ꩻ၊ တခြိုꩻအလောင်းဖုံႏတဲင်
ထာꩻထီႏအဲဉ်ႏတရဲတ်မွုန်းတဝ်းထာꩻ။
ထွားလို့လို့  ထီႏစွစ်ꩻစွစ်ꩻသွော့ သာႏသနာႏတဖြုံႏလူမ်းအကျိုꩻတာႏ။
ဒုံဆောင်ႏအရေꩻ၊ သာႏသနာႏအရေꩻ ဖေႏကထင်ႏထိုအတာႏ
မာꩻဗော့ꩻထာꩻမာꩻခြေင်ခြေင်လူမ်ꩻနဝ်ꩻ တထွူထွာတဝ်း။
ခွိုင်းကမာꩻထွူထာꩻမာꩻဖုံႏယို ထွားစင်းစဲတ်ချာဗာႏ။
မီဉ်ႏထီႏလွဉ်အမာႏအတရွို့ꩻနဝ်ꩻ ဖျင်စွို့ꩻဗာႏ။
ဝင်ꩻမီဉ်ႏဖျင်တဲ့ ခံႏထူႏဒါႏဒါႏဗာႏ။ ဖျင်တဝ်း ထွာတဝ်း။
ကလိုႏဖျင်မျိုꩻယို ဖျင်ဗာႏ။ ကလိုႏပြောင်ꩻလုဲႏလဲ့ ပြောင်ꩻလုဲႏဗာႏ။
စူꩻဗော့ꩻ အနယ်ꩻလီꩻခြေင်ခြေင်လူမ်ꩻလဲ့ တထွူထွာတဝ်း။
မီဉ်ႏပြောင်ꩻလုဲႏခီင်ႏနဝ်ꩻလဲ့ လွိုဗာႏတဝ်း ဖရာꩻဥပဒေႏ။
ယီးအွဉ်ႏနယ်တဖူꩻသား-ကရိုꩻနဝ်ꩻ အရေꩻတန်မွေးထာꩻ မရေႏမရာႏသွူ။ နဝ်ꩻမꩻဆရာႏညံးယို  သျောင်ႏညာꩻထိုꩻထွူ  လိုႏဆယ်ꩻကပ်ဒျာႏ ဆရာႏယံသွူ။
လိုꩻကမာꩻ"အွဉ်ငါသား"နဝ်ꩻ
ခင်ႏလမ်းမုဲꩻမုဲꩻယဝ်း အုံဖွီဖုဲဗာႏတဝ်းထာꩻ။
သတိတရာꩻ ခွေါင်ဗာႏ။ မုဲခါꩻမတ်ခါꩻဗာႏ။
သွုန်ႏသꩻစွို့ꩻစွဉ်ႏဗာႏ။
ဗွောင်ခါꩻတသေႏသေႏဗာႏ မဲ့တောမ်ႏနားသွူ။
ထေင်းထံႏသာႏသနာႏဝိုန်ႏသား-သျင်ႏရဟန်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ
သာႏသနာႏအရေꩻ (သာႏသနာႏကိုယို)နဝ်ꩻ
အီလွဉ်သော့ꩻ ထွို့ꩻသော့ꩻရောꩻပါမွုန်း
ခွေအရေꩻ(ခွေတာႏ)၊ ဖူးဝေးအရေꩻ(ဖူးဝေးတာႏ)။
လိုꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ လောႏလွဉ်ꩻဗာႏတဝ်း ဂုဏ်ႏဖဲ့ꩻချာ။
ဂုဏ်ႏဖေႏကလောႏလွဉ်ꩻဒျာႏသွော့ လိုꩻဖဲ့ꩻချာ နုဲးနဝ်ꩻစား။
ရဟန်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ အအုံအအဝ်ႏစွို့ꩻစွဉ်ႏဗာႏ။
ထာꩻသေဉာဏ်ႏဖဲ့ꩻလဲ့ လုဲးဗာႏ။
အုံရောꩻရောꩻရဲꩻရဲꩻဗာႏတဝ်း တောမ်ႏလိုꩻလမ်း။
ခွိုင်းကကင်ꩻနွောင်ꩻ ဖေႏကကင်ꩻ အုံအဝ်ႏဗာႏ။
မီဉ်ႏတကင်ꩻနွောင်ꩻတဝ်းနဝ်ꩻ အုံအဝ်ႏ ဟဝ်ဟဝ်ဗာႏ။
ဖရာꩻ ဝိနယ်ꩻနဝ်ꩻ ထွေလွဉ်ꩻဗာႏ ခေတ် အမျိုꩻတမွေးတဝ်း။
ခေတ်နဝ်ꩻ အမျိုꩻထွေလွဉ်ꩻဗာႏ ဝိနယ်ꩻဖဲ့ꩻချာဒျာႏ။
နဝ်ꩻမꩻ မာꩻကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ ခံႏမွုန်းအကုသိုလ်ႏပါရောꩻ။
သာႏသနာႏအရေꩻဖေႏကယံဖေႏကကျ မီဉ်ႏမဲဉ်မာꩻမွေးဒါႏနဝ်ꩻ အွဉ်ႏဗာႏစီꩻကန်ꩻ၊ တဖွေါင်ဟဝ်ဗာႏသွူ။
၂၀၁၅-ယို အွဉ်ငါသားလဲ့
"၂၀၁၅-ယို အွဉ်ငါသားလဲ့ ခံႏသွော့အဖျင်၊ ပအိုဝ်ႏခမ်းသားလဲ့ ခံႏမွုန်းမဲ့ကွင်"
နဝ်ꩻမꩻ ၂၀၁၅-ယို ခမ်းသားသီးအတာႏ၊ ခမ်းထီအတာႏ ထွာအီငါႏအတန်သွဝ်ꩻ သော့ꩻမဲးအခွင်ꩻအရေꩻပွဲꩻ၊ လွိုက်ရွေꩻပွဲꩻနဝ်ꩻသွူ၊ ကလဲန်းခိုႏချာခိန်ႏခါႏကာႏလကို ခမ်းသားသီး ကကျုံႏဗာႏဒါႏ အရသာႏခါႏ၊ အရသာႏဆျာႏဖုံႏယို လွိုက်ရွေꩻပွဲꩻယိုတလဲင်ႏကို ခမ်းသားသီး မိဉ်လꩻထဲင်း၊ မိဉ်လꩻထဲင်းတဝ်းနဝ်ꩻ ဆွုံꩻဖျတ်ခွင်ꩻအီႏလꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းထီအနာႏဂတ်၊ လိုꩻမျိုꩻအနာႏဂတ် ယံထင်ႏထိုရေꩻ၊ ခွုမ်မာꩻဆောင်ႏရွက် တွောင်းတရျားမု ယံအဝ်ႏရေꩻ၊ နမ်းအကျိုꩻအွဉ်ႏချာ ခမ်းသားအကျိုꩻအွဉ်ႏငါ တွမ်ႏသꩻစေႏတနာႏဗွာဗွာ ကမိဉ်ခွုမ်မာꩻဒါႏလိုꩻသား ယံကလꩻခင်ႏလမ်းမဲန်ႏအရေꩻ ယံကထွာလွေꩻ ပြောင်ꩻလုဲင်ႏဖေႏနွောင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏခမ်းသားသီး မဲးတဗီႏအလောင်းနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ပတ်သဲစ်သွူတွမ်ႏမဲဆဲင်ႏရာꩻ၊ မဲဥပဒေႏ၊ သော့ꩻမဲအခွင်ꩻအရေꩻဖုံႏယို ခမ်းသားသီးစွုမ်ႏဖြာꩻအတာႏ သောင်ႏသာသေသင်ꩻငါႏသွူ၊ မိဉ်ႏထွားနုဲင်း သော့ꩻမဲခွင်ꩻယို လိုꩻတဖြာꩻဆန္ဒအလꩻ မိဉ်သော့ꩻမုဲင်ꩻသော့ꩻ ရဲးဆီꩻခွင်ꩻ၊ သော့ꩻဗာႏအစွိုꩻယို အစွိုꩻနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻမိန်းနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ တလꩻတွိုင်ꩻတဝ်းသွူ။ ခမ်းသားသီးသꩻဆန္ဒ အစဲစ်အမဲန်ႏ လွစ်တခြင်သော့ꩻခွင်ꩻ အဝ်ႏဗာႏနဝ်ꩻသွူ။
နုဲင်းယိုခါ ပအိုႏလိုꩻမျိုꩻခမ်းသားအခါႏကို မိဉ်ႏရီ ၂၀၁၅-ယို မိဉ်ႏသော့ꩻမဲနဝ်ꩻ အီႏသော့ꩻဖေႏပါတီမုဲင်ꩻနဝ်ꩻ သော့ꩻဖေႏသူႏသေတဝ်း အီႏထန်ႏဒျာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ ကဗော့ꩻပီအဲန်အိုပါတီသားလဲ့ အီႏသော့ꩻပအဲန်အို၊ ကဗော့ꩻပအမဖသားလဲ့ အီႏသော့ꩻပအမဖဒျာႏရင်ꩻသွူ၊ ကဗော့ꩻကြံ့ခိုင်ရေးသားလဲ့ အီႏသော့ꩻကြံ့ခိုင်ရေး၊ ကဗော့ꩻအဲန်အယ်လ်ဒီသားလဲ့ အီႏသော့ꩻအဲန်အယ်လ်ဒီတဲင် ပအိုႏခမ်းသား မဲမိဉ်ႏပꩻလီ၊ မိဉ်ႏထန်ႏဖြီနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ ပအိုႏခမ်းသားအခွင်ꩻရေꩻ အီႏသွုမ်ꩻထိုꩻဖျင်နဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ ကမာꩻပါတီနဲင်ႏငံႏရေꩻယို မိဉ်ႏရေႏရွယ်ႏ ထူႏဖေႏဒျာႏမွေး စွိုးခွိုꩻလိုꩻမျိုꩻ အခွင်ꩻအရေꩻနဝ်ꩻ စွိုးခွိုꩻလိုꩻမျိုꩻ အခွင်ꩻအရေꩻ ဖေႏကသွုမ်ꩻထိုꩻဗာႏမွုန်းယို အဝ်ႏလိုႏစဉ်ꩻစာꩻငါႏသွူ၊ လိုꩻမျိုꩻအရေꩻတာႏ မိဉ်ႏတစဉ်ꩻစာꩻတဝ်း၊ တွမ်ႏအစွိုꩻဝါႏဒ၊ ပါတီဝါဒ မဉ်မာꩻနုဲင်းမုဲင်ꩻ မာꩻဒျာႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏထိုမ်ႏထူႏနမ်းအခွင်ꩻအရေꩻ၊ ယားတရေႏတွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻမိဉ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ အွဉ်ငါသားလဲ့ ဆꩻချာသား ဖေႏကဆဲစ်ꩻထန်ႏ၊ ဖေႏကနဲန်ꩻထန်ႏမွုန်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏသေနာႏ၊ အဝ်ႏလိုႏထီႏဒါႏငါႏ ခမ်းသားဆန္ဒနဝ်ꩻသွူ၊ ခမ်းသားထာꩻမိဉ်ထွာလဲ့ တထွားတဝ်း၊ နမ်းအကျိုꩻလဲ့ သမ်းတအွဉ်ႏစွꩻတဝ်းတွော့ꩻ ခမ်းသားအဝ်ႏဆဲစ်ꩻနဲန်ꩻထန်ႏဗာႏနဝ်ꩻ အွဉ်ငါသား တခဲန်ꩻတဝ်းဒျာႏသွူ။
မဲပွဲꩻဗော့ꩻသွူတဲင် ပအိုႏခမ်းသားတွမ်ႏ ပအိုႏလိုꩻမျိုꩻပါတီအခါႏ ဖေႏကညာꩻဝင်ꩻ၊ ဖေႏကစင်ꩻဝင်ꩻနဝ်ꩻ ဝင်ꩻထူႏတွမ်ႏပါတီအမာႏ တွမ်ႏခမ်းသားသꩻဆျာႏယိုတဲင် အသဲင်ႏပေႏပေႏနဝ်ꩻ ဝင်ꩻဆိုးသွီႏလျားသန်ဖေႏယင်း၊ ဝင်ꩻမာꩻစဲင်းဖေႏယင်း ကရိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ခမ်းသားအဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏသတိꩻငါႏ၊ အဝ်ႏလိုႏယွုမ်းမာႏကွင်တဝ်းသွူ။ လွတ်တောႏနမ်းခြောင်ꩻ ကအီႏထူႏဖေႏဒျာႏ ပအိုႏလိုꩻမျိုꩻအခွင်ꩻအရေꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏပအိုႏလိုꩻမျိုꩻပါတီလွုမ်ꩻသွူ။ ထွာမုဲင်ꩻနဲးတဲင် လိုꩻမျိုꩻရေꩻပါတီ၊ ပအိုႏလိုꩻမျိုꩻပါတီဖုံႏယို ပါတီဝါဒနဝ်ꩻ ထွို့ꩻခါꩻတွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻရေꩻတဲင် ကွီနွောင်ꩻလိုꩻမျိုꩻအခွင်ꩻအရေꩻ၊ ဒေါ့ꩻဗွုန်ႏလိုꩻမျိုꩻ အခွင်ꩻအရေꩻနဝ်ꩻသွူ။ နုဲင်းယိုခါ ပအိုႏပါတီ အဝ်ႏနီပါတီအကို ပါတီအဗာႏမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတယဝ်း လွတ်တောႏနမ်းခြောင်ꩻ ဖေႏကနွို့ထင်ႏလွေꩻလꩻနွောင်ꩻနဝ်ꩻ အရေꩻတန်ငါႏသွူ။ အွဉ်ငါသားလဲ့ ခံႏသွော့အဖျင်၊ ပအိုႏခမ်းသားလဲ့ ခံႏမွုန်းမဲ့ကွင်၊ နဝ်ꩻမꩻ အီႏလွောင်ႏဗူႏနွောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ၊ မိဉ်ႏလွောင်ႏဗူႏဒျာႏမꩻ လိုꩻမျိုꩻအခွင်ꩻအရေꩻယို အီႏထူႏလꩻသွူ။ အွဉ်ငါသားလဲ့ မိဉ်ႏခံႏတဝ်းအဖျင်၊ ပအိုႏခမ်းသားလဲ့ မိဉ်ႏယွုမ်းကွင်ထိုꩻတေားနဝ်ꩻ ပအိုႏလိုꩻမျိုꩻအခွင်ꩻအရေꩻ လွစ်ထန်ႏထိုꩻဒါႏသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏထန်းတပိဉ်
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ရန်ႏတကုင်ႏတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမလုဲင်
ဝေင်ꩻနယ်ႏမလုဲင် (မန်း: မလှိုင်မြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Mahlaing Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မဲ့ထီလင်ꩻခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻမလုဲင်ကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻကျုံဒိုး
ဝေင်ꩻကျုံဒိုး (အိန်းကလေတ်: Kyondoe) (မန်း: ကျုံဒိုးမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏ၊ ခြုက်ꩻခြိက်ꩻခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏခြုက်ꩻခြိက်ꩻကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖြယ်အရန်း ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ မဲင်ꩻ၊ စောက်ꩻ၊ မန်း စတဲင် လိုꩻမျိုꩻစွုမ်ႏဖုံႏ အဝ်ႏအုံသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻကျုံဒိုးနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ အေင်ဒီယ-မျန်မာ-ထုဲင်ꩻ တဖူꩻတန်လောင်း ဟောင်သရောခြောင်ထျꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမဲ့ထီလင်ꩻ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမဲ့ထီလင်ꩻ (မန်း: မိတ္ထီလာမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Meiktila Township) ဝေင်ꩻနယ်ႏမေက်ထီလာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် မဲ့ထီလင်ꩻခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻမဲ့ထီလင်ꩻကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဆရာႏသီးအတွက်ငေါဝ်းထွဉ်ႏချက်
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:လိတ်လုဲင်ꩻ
ဝေင်ꩻစျောက်စီး
ဝေင်ꩻစျောက်စီး (မန်း: ကျောက်ကြီးမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Kyaukkyi) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ ညောင်လေးပိဉ်ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏစျောက်စီးကို ကပါဒါႏ စစ်တောင်းခြောင်ဖင်ႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၉၅၃ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻအဝ်ႏ ၁၄၈၉ ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
သေခိယ
သေခိယသိက္ခာပဒ(၇၅)ပါဠိ ဣမေ ခေါ ပနာယသ္မန္တော သေခိယာ ဓမ္မာ ဥဒ္ဒေသံ အာဂစ္ဆန္တိ။
ပရိမဏ္ဍလဝဂ်
၁။ ပရိမဏ္ဍလံ နိဝါသေဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၂။ ပရိမဏ္ဍလံ ပါရုပိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၃။ သုပ္ပဋိစ္ဆန္နော အန္တရဃရေ ဂမိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၄။ သုပ္ပဋိစ္ဆန္နော အန္တရဃရေ နိသီဒိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၅။ သုသံဝုတော အန္တရဃရေ ဂမိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၆။ သုသံဝုတော အန္တရဃရေ နိသီဒိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၇။ ဩက္ခိတ္တစက္ခု အန္တရဃရေ ဂမိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၈။ ဩက္ခိတ္တစက္ခု အန္တရဃရေ နိသီဒိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၉။ န ဥက္ခိတ္တကာယ အန္တရဃရေ ဂမိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၁၀။ န ဥက္ခိတ္တကာယ အန္တရဃရေ နိသီဒိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ပရိမဏ္ဍလဝဂ္ဂေါ ပဌမော။
ဥဇ္ဇဂ္ဃိကဝဂ်
၁၁။ န ဥဇ္ဇဂ္ဃိကာယ အန္တရဃရေ ဂမိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၁၂။ န ဥဇ္ဇဂ္ဃိကာယ အန္တရဃရေ နိသီဒိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၁၃။ အပ္ပသဒ္ဒါ အန္တရဃရေ ဂမိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၁၄။ အပ္ပသဒ္ဒါ အန္တရဃရေ နိသီဒိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၁၅။ န ကာယပ္ပစာလကံ အန္တရဃရေ ဂမိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၁၆။ န ကာယပ္ပစာလကံ အန္တရဃရေ နိသီဒိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၁၇။ န ဗာဟုပ္ပစာလကံ အန္တရဃရေ ဂမိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၁၈။ န ဗာဟုပ္ပစာလကံ အန္တရဃရေ နိသီဒိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၁၉။ န သီသပ္ပစာလကံ အန္တရဃရေ ဂမိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၂၀။ န သီသပ္ပစာလကံ အန္တရဃရေ နိသီဒိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ဥဇ္ဇဂ္ဃိကဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော။
ခမ္ဘကတဝဂ်
၂၁။ န ခမ္ဘကတော အန္တရဃရေ ဂမိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၂၂။ န ခမ္ဘကတော အန္တရဃရေ နိသီဒိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၂၃။ န ဩဂုဏ္ဌိတော အန္တရဃရေ ဂမိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၂၄။ န ဩဂုဏ္ဌိတော အန္တရဃရေ နိသီဒိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၂၅။ န ဥက္ကုဋိကာယ အန္တရဃရေ ဂမိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၂၆။ န ပလ္လတ္ထိကာယ အန္တရဃရေ နိသီဒိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၂၇။ သက္ကစ္စံ ပိဏ္ဍပါတံ ပဋိဂ္ဂဟေဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၂၈။ ပတ္တသညီ ပိဏ္ဍပါတံ ပဋိဂ္ဂဟေဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၂၉။ သမသူပကံ ပိဏ္ဍပါတံ ပဋိဂ္ဂဟေဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၃၀။ သမတိတ္တိကံ ပိဏ္ဍပါတံ ပဋိဂ္ဂဟေဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ခမ္ဘကတဝဂ္ဂေါ တတိယော။
ကဗဠဝဂ်
၄၁။ န အနာဟဋေ ကဗဠေ မုခဒွါရံ ဝိဝရိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၄၂။ န ဘုဉ္ဇမာနော သဗ္ဗံ ဟတ္ထံ မုခေ ပက္ခိပိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၄၃။ န သကဗဠေန မုခေန ဗျာဟရိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၄၄။ န ပိဏ္ဍုက္ခေပကံ ဘုဉ္ဇိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၄၅။ န ကဗဠာဝစ္ဆေဒကံ ဘုဉ္ဇိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၄၆။ န အဝဂဏ္ဍကာရကံ ဘုဉ္ဇိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၄၇။ န ဟတ္ထနိဒ္ဓုဟကံ ဘုဉ္ဇိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၄၈။ န သိတ္ထာဝကာရကံ ဘုဉ္ဇိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၄၉။ န ဇိဝှါနိစ္ဆာရကံ ဘုဉ္ဇိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၅၀။ န စပုစပုကာရကံ ဘုဉ္ဇိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ကဗဠဝဂ္ဂေါ ပဉ္စမော။
သုရုသုရုဝဂ်
၅၁။ န သုရုသုရုကာရကံ ဘုဉ္ဇိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၅၂။ န ဟတ္ထနိလ္လေဟကံ ဘုဉ္ဇိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၅၃။ န ပတ္တနိလ္လေဟကံ ဘုဉ္ဇိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၅၄။ န ဩဋ္ဌနိလ္လေဟကံ ဘုဉ္ဇိဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၅၅။ န သာမိသေန ဟတ္ထေန ပါနီယတ္ထာလကံ ပဋိဂ္ဂဟေဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၅၆။ န သသိတ္ထကံ ပတ္တဓောဝနံ အန္တရဃရေ ဆဍ္ဍေဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၅၇။ န ဆတ္တပါဏိဿ အဂိလာနဿ ဓမ္မံ ဒေသေဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၅၈။ န ဒဏ္ဍပါဏိဿ အဂိလာနဿ ဓမ္မံ ဒေသေဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၅၉။ န သတ္ထပါဏိဿ အဂိလာနဿ ဓမ္မံ ဒေသေဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ ၆၀။ န အာဝုဓပါဏိဿ အဂိလာနဿ ဓမ္မံ ဒေသေဿာမီတိ သိက္ခာကရဏီယာ။ သုရုသုရုဝဂ္ဂေါ ဆဋ္ဌော။