cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
သတ္တုဗေဒ
သမဲင်ꩻ
ခမ်ꩻ သတ္တုယို အေယူ (Au) ရိုꩻခန်းနုဲင်းနောဝ်ꩻတဲင် ရွဉ်သတ္တုယို ရိုꩻခန်း အေစီ(Ag) ၊ တောင်ꩻတနျာႏယိုရိုꩻခန်း သီယူ (Cu) နောဝ်ꩻသွူ။ တောင်ꩻတနျာႏ သီယူ (Cu) တောမ်ႏ ရွဉ် အေစီ(Ag) ပေါင်ꩻစပ်ထိုꩻလို့ဝင်ꩻတွော့ꩻ (လိတ်တဲမ်းသားအာဘော်အလꩻ) ထွာခန်း အေယူ (Au, ခမ်ꩻ ) အဓိပ္ပါယ်ႏဗွောင်နုဲင်းနောဝ်ꩻသွူ။ အဂ္ဂိရပ်နယ်ꩻအလꩻ သေနာႏမေႏအလျားခိန်ႏသဖော်ꩻ၊ ရော်ꩻစပ်ကဒွိုန်းဓါတ်တခြိုꩻ တောမ်ႏ အစွန်ꩻအထီသဖော်ꩻဖုံႏလဲ့ ရအောဝ်ႏကနေ စတဲင် ထင်းထူႏဗာႏအခရာႏအာအောဝ်ႏစွဉ်ႏလဲ့ တရာꩻဝင်ႏအလꩻ လိုꩻမာꩻနွောင်ꩻခမ်ꩻ ကရိုꩻယို သက်သေႏတအွဉ်ႏနယ်နွောင်ꩻတောဝ်းဒွိုန်း နောဝ်ꩻသွူ။ သိပ္ပံနယ်ꩻအလꩻ မိဉ်ႏမာꩻ ခံꩻဖုံႏ စိန်ႏ ဖုံႏ လꩻနွောင်ꩻ ရိုꩻစွဉ်ႏလဲ့ ကလို့တရိပ်ဖုံႏ ရွဉ်ဖုံႏလို့အာလွဉ်ꩻထာꩻ လို့အာထဲင်း ကခူႏကဖြေꩻနေး သဘာဝကထွာနောဝ်ꩻသွူ။ ကွယ်ႏတွော့ꩻ တယ်ႏလိုꩻသမဲင်ꩻ ခေတ်ထာႏဝ ယို သတ္တုဗေဒ ပညာႏ တိုꩻတက်တသွောင်းထိုလွဉ်နောဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻဖုံႏယို ယိင်းသေနာႏလွဉ် သတ္တုဖုံႏ ရုပ်ပွိုင်လက္ခဏာႏ ကမာꩻအီနွောင်ꩻတောမ်ႏ အစွန်ꩻအထီ ၊ သုံꩻအီနယ်ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻသွူ။ ကချꩻအွဉ်ႏလင်ꩻဖေႏ ခေတ်တသာ သတ္တုဗေဒပညာႏရပ် အွုတ်ꩻရွီးသားဖုံႏယို အွိုးခေတ်တထာႏဝရပ်(အလယ်ခေတ်) ကို ကခွုမ်မာꩻဒါႏ အဂ္ဂိရပ်ဆရာႏဖုံႏ ကရိုꩻနောဝ်ꩻ ယွုမ်းအံႏနွောင်ꩻဒျာႏ နောဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻဖရာꩻသိုမ်ဆူႏ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:စောက်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻဖရူသို
ဝေင်ꩻဖရူသို (အိန်းကလေတ်: Hpruso) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီအခဝ်ကွဉ်ႏ စောက်ꩻတနျာႏ(ကယား)ခမ်းနယ်ႏအခဝ်ထာႏဝတွို့ꩻ လွယ်ကောႏခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖရူသိုကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻတဖြိုင်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻဖရူသိုကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၇ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၃,၇၉၆ ဖြာꩻ၊ စောက်ꩻတနျာႏခွိုꩻနွယ်ႏအဝ်ႏအုံသော့ꩻအာသွတ်ꩻတဲင် မန်း၊ ဖြဝ်ꩻ၊ စောက်ꩻ တောမ်ႏလိုꩻမျိုꩻအလင်ဖုံႏတဲ့ အဝ်ႏအုံသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ thumb|ဝေင်ꩻဖရူသို တဖူꩻဆွုမ်ႏ
ယူနီကုဒ်ကရိုꩻနောဝ်ꩻ
ကမ္ဘာႏအလောင်းကအဝ်ႏဒျာႏ ခမ်းထီနုဲင်ႏငံႏပေါင်ꩻစွုမ်ႏ ၊ ငေါဝ်းငွါဘာႏသာႏပေါင်ꩻစွုမ်ႏဖုံႏယို ကွန်ပျူတာအလောင်းတရိုꩻတဝ်း မိုဘိုင်းဖုံးအလောင်းတရိုꩻတဝ်း ပရိုဂရမ်တရိုꩻတဝ်း မဉ်ႏတွယ်ႏလိတ်ဖြုံႏ ကွန်ပျူတာတွမ်ႏ မိုဘိုင်းဖုံးစနစ်လိတ်ဖြုံႏယို ဖေႏကသေနာႏ ကအွဉ်ႏထွော့သေꩻခါꩻဒါႏ လိတ်ဖြုံႏတဖြုံႏစီႏတွမ်ႏကုဒ်နံပါတ်အမုဲင် စနစ်ꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ ယူနီကုဒ် (Unicode) သွူ။
ကွန်ပျူတာတွမ်ႏမိုဘိုင်းဖုံးအကို လိတ်ဖြုံႏအက္ခရာႏဖုံႏယို အဝ်ႏသွုံꩻရိုꩻကီလဲ့ ကွယ်တွော့ꩻ ကွန်ပျူတာစနစ်ယို သေနာႏဗော့ꩻ ဂဏန်ꩻဖြုံႏလွုမ်ꩻသွူ။ ဥပမာႏ - အင်္ဂလိပ် လိတ်ဖြုံႏအက္ခရာႏ A ယို တွမ်ႏကွန်ပျူတာ ကုဒ်နံပါတ်နဝ်ꩻ U 0041 နဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻမꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါပေါင်ꩻစွုမ်ႏ၊ လိတ်ဖြုံႏပေါင်ꩻရေင်ရျာꩻအကို မဉ်ႏသိမ်ꩻမတ်ခါꩻတွမ်ႏကွန်ပျူတာနဝ်ꩻ ကွန်ပျူတာဖေႏကသေနာႏ လိတ်ဖြုံႏပေါင်ꩻရေင်ရျာꩻအကို တဗိုန်တဝ်း ကုဒ်နံပါတ်တဗာႏဗာႏစီႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏထွော့လဲဉ်းနဝ်ꩻသွူ။
နုဲင်းဒျာႏနီမန်းခမ်းအတွက်ꩻတာႏ မန်းလိတ်လွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ကထွာဒျာႏ ခမ်းရင်ꩻသား မဲင်ꩻ ၊ စောက်ꩻ ၊ စောက်ꩻတနျာႏ ၊ ဖြဝ်ꩻ ၊ ပလောင် ၊ ပအိုဝ်ႏ ၊ စတဲင် ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါ အတွက်ꩻ ကုဒ်ပွိုင့် (Codepoint) လꩻခါꩻလဲဉ်းသွူ။ ပါဠိ တွမ်ႏ သက္ကတအတာႏလဲ့ ကုဒ်ပွိုင့်(codepoint)လꩻ ခါꩻလဲဉ်းနေနေသွူ။ “ယူနီကုဒ်”စနစ်အကို မန်းအက္ခရာႏတဖြုံႏစီႏ တွမ်ႏ ခမ်းရင်ꩻသား လိတ်ဖြုံႏအတွက်ꩻ ကုဒ်ပွိုင့်(codepoint)ယို တယ်ႏ U 1000 - U 109F အခါႏလယ်ႏအကို အဝ်ႏအွဉ်ႏထွော့ခါꩻဖေႏနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻထွူမကာႏ U AA60 - U AA7 F ၊ U A9E0 - U A9FE အက္ခရာႏတသာတဲ့ ကုဒ်ပွိုင့်(codepoint)ယို အဝ်ႏတိုꩻထဲင်းဖေႏယင်းနဝ်ꩻသွူ။
ပြည်ထောင်စုဖောင့်ကရိုꩻနဝ်ꩻ
ယူနီကုဒ်ယို ဖောင့်တဗာႏမွေးတဝ်းသွူ။ ထွာဒျာႏ စနစ် စံသတ်မတ်ချက် တကာႏတဝ်း စနစ်အတွိုင်ꩻ သတ်မတ်ချက်အတွိုင်ꩻ ဖောင့်အမျိုꩻမုဲင်ꩻရိုꩻတဝ်း အွဉ်ႏထွော့နွောင်ꩻ ယူနီကုဒ်ဖောင့်နဝ်ꩻသွူ။ ပြည်ထောင်စုဖောင့်နဝ်ꩻ ယူနီကုဒ်စံနုန်ႏယို အပြဲ့အစွုမ်ႏလွောက်ꩻနာႏဒျာႏဖောင့်နဝ်ꩻသွူ။ အီႏသွုံꩻပြောင်ꩻလုဲင်ႏသွူ ယူနီကုဒ် ရိုꩻနေးနဝ်ꩻတဲ့ လိုꩻကသေအာဖောင့်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ “ ပြန်ထောင်စုဖောင့် ” သွူ။
မန်းခမ်းနိုင်ႏငံႏအကိုကလား “ပြည်ထောင်စုဖောင့်”ကထန်ႏနဝ်ꩻ ကလွောက်ꩻနာႏလွေꩻဒျာႏ “ယူနီကုဒ် ၊ ယူနီကုဒ်စံနုန်ႏ ”၊ မဉ်ႏထွူ လိုꩻကသေအာဒျာႏဖောင့်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ Myanmar 2 တွမ်ႏ Myanmar 3 နဝ်ꩻသွူ။ Myanmar 3 ဖောင့်ယို တွမ်ႏယူနီကုဒ်စံနုန်ႏအပြဲ့အစွုမ်ႏကုဲက်ညီႏဒျာႏရိုꩻကီလဲ့ အာႏပေꩻချက်ယဟန်ႏအဝ်ႏဆေ့ꩻဆေ့ꩻနဝ်ꩻသွူ..။Myanmar 3 အကိုဒင်ႏဖျင်သော့ꩻယင်း “ပြည်ထောင်စုဖောင့်” မꩻ အာႏပေႏချက်ကားကအဝ်ႏယို အဆင်ႏပြေႏအီ ၊ သွုံꩻနွောင်ꩻအီ ၊ ထွာလွဥ်စွဉ်ႏဖောင့် အမျိုꩻအစာꩻတဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝင်ꩻဟဲ့တဝ်း Myanmar 4 တွော့ꩻဟဲ့လုဲင်ႏစွဉ်ႏ “ ပြည်ထောင်စု ဖောင့် ”နဝ်ꩻသွူ။ ပြည်ထောင်စုဖောင့် Myanmar 3 အကိုတပါတဝ်းဒွိုန်း ခမ်းရင်ꩻသားလိတ်ဖုံႏနဝ်ꩻတဲ့ ယိုခါပါလွဉ်လဲဥ်းနဝ်သွူ။
ထွာတမုဲင်ꩻ မွော့ပြောင်ꩻဗာႏတွိုႏ ယူနီကုဒ်ဟောင်း
နီမန်းခမ်းအကို အွန်လဲင်းလောင်းကအဝ်ႏသွုံꩻဒျာႏ ဖောင့်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ “ဇော်ဂျီ”(Zawgyi)ဖောင့်သွူ။ ဇော်ဂျီဖောင့်ယို သွုံꩻလွဉ်နေင်ႏပေါင်ꩻ (၁၀)လွိုလဲဉ်း ရိုꩻကီလဲ့ ဗꩻတွိုႏယိုခါ လိုꩻအဝ်ႏသွုံꩻအာကဒွိုန်းကဒျာႏ နဝ်ꩻသွူ။ နီမန်းခမ်းအကို ကလွောက်ꩻနာႏလွေꩻဒျာႏ ယူနီကုဒ် စံနုန်ႏ ဖောင့်တပေါႏတဝ်းဒွိုန်းတွင်ꩻ (Internet) အဉ်တာနဲတ်အလောင်း မန်းလိတ်ယို ဖေႏနေးကသွုံꩻလꩻတွော့ꩻ ထွင်ႏဖေႏဇော်ဂျီဖောင့်နဝ်ꩻသွူ။
ဇော်ဂျီယို အိင်တာနက် ဘရောင်ဇာ (Browser) ထောက်ခံႏဒျာႏရိုꩻကီလဲ့ ကရီးဝင်ꩻကသွုံꩻအာဒျာႏ ဂျီတော့လ်(G-Talk)လောင်းယိုသွုံꩻနွောင်ꩻ ၊ နုဲင်းကွန်ပျူတာတာႏလဲ့ တွယ်ႏလိတ်စီႏလိတ် အဆင်ႏပြေႏအီစတဲင်အာႏသန်ချက်အဝ်ႏရိုꩻကီလဲ့ အာႏပေႏချက်တဲ့အဝ်ႏအာတန်သွူ။ “နုဲင်းယိုခါ ဝင်ꩻကသွုံꩻအာဇော်ဂျီဖောင့်ယို ထွာတမုဲင်ꩻမွော့ ထွဉ်းသွုံꩻတောႏဒျာႏယူနီကုဒ်ဖောင့်ဟောင်း? ”အရီယိုတဗာႏမဉ်ႏဖြေႏဗာႏနဝ်ꩻ ဇော်ဂျီဖောင့်ယို တွယ်ႏလိတ်နဝ်ꩻအဝ်ႏထီႏဒျာႏအတွိုင်ꩻသွူ။ ဥပမာႏ - “ ခြွိုင်ႏသန်ꩻ”ယိုတဖြုံႏ မဉ်ႏတွယ်ႏစွဉ်ႏဇော်ဂျီ ဖောင့်နဝ်ꩻ တွယ်ႏရီးဗာႏ လ-ဗဲဉ် ၊ ရ - ဗဲဉ် ၊ မဉ်ႏထွူ ခ - ရီး ၊ မဉ်ႏထွူဒင်ႏဝွိုန်ꩻ ၊ ဝ - ဟွဲး ၊ ထွို့ꩻခင်ႏတလီး ၊ င - သွတ်ꩻ ၊ မုဲင်ပက်ꩻငါ ၊ သ ၊ န - သွတ်ꩻ ၊ မုဲင်ငါ တွယ်ႏဗာႏနေးနဝ်ꩻသွူ။ ဇော်ဂျီဖောင့်ကိုနဝ်ꩻ လ - ဗဲဉ် ၊ ရ - ဗဲဉ်၊ ပွုံႏစံႏအဝ်ႏသွစ်ꩻမျိုꩻအကို လွိုက်ဗာႏ သင်ꩻရာꩻ လ - ဗဲဉ် ၊ ရ - ဗဲဉ် ၊ နဝ်ꩻသွူ။ ဒင်ႏဝွိုန်ꩻ တွမ်ႏ ဝ - ဟွဲးယိုအီႏတွယ်ႏရီးဗာႏ အဗာႏမုဲင်ꩻ ၊ ယင်းတချက် - တွယ်ႏခန်းမွိုင်ꩻ “ တွို့ꩻ” ယိုတဖြုံႏနဝ်ꩻ မုဲင်လတဲ့ ပွုံႏစံႏ ကွယ်ꩻအဝ်ꩻသွံမျိုꩻအကို လွိုက်ဗာႏသင်ꩻရာꩻမုဲင်လနဝ်ꩻ သွူ။
မျန်မာ ယူနီကိုဒ်
ယူနီကိုဒ် (Unicode) ကရိုꩻနဝ်ꩻ စွုမ်ႏခမ်းစွုမ်ႏထီ ကအဝ်ႏသွုံꩻတဲမ်းအီဒါႏ အက္ခရာႏလိတ်ဖြုံႏဖုံႏအတွက်
ကမ္ဘာႏသွုံꩻဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါကားကအဝ်ႏကို ကပါသော့ꩻဒါႏ လိတ်ဖြုံႏအဖြုံႏတွိုင်ꩻယို ယူနီကုဒ်နဝ်ꩻ အအွဉ်ႏထွော့ခါꩻဖေႏနေးတွမ်ႏ အမဲဉ်ႏသွတ်ꩻအက္ခရာႏနံႏပါတ်ဂဏန်ꩻစဲဉ်ႏတဗာႏစီႏသွူ။ လိတ်ဖြုံႏတဖြုံႏတဖြုံႏစီႏယိုနောဝ်ꩻ ဝွေꩻအွဉ်ႏထွော့ခါꩻဖေႏနေးတွမ်ႏ အမဲဥ်ႏသွတ်ꩻ(တိကျသွတ်ꩻ)နံႏပါတ်စဲဉ်ႏတဗာႏစီႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ယူနီကုဒ်စနိစ်လိတ်ဖြုံႏနဝ်ꩻ ယိုတဖြုံႏတဲ့နံႏပါတ်ယိုအဝ်ႏဒျာႏ၊ နဝ်ꩻတဖြုံႏတဲ့ နံႏပါတ်နဝ်ꩻအဝ်ႏဒျာႏ၊ လိတ်တဖြုံႏတဖြုံႏစီႏနဝ်ꩻ နံႏပါတ်စဲဉ်ႏအဝ်ႏဒျာႏ ပငါပရာတဲင် လိတ်ဖြုံႏရော်ꩻတဝင်လꩻဒွုမ်၊ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမ့ꩻ လိတ်ဖြုံႏအမာႏတရွို့ꩻလဲ့ တအဝ်ႏဒွုမ်တဲင် ထွာအမဲဉ်ႏဗဲက်သွတ်ꩻ လိတ်ဖြုံႏစနိစ်ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻထွူတကာႏတဝ်း ဝွေꩻယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအမျာꩻသွုံꩻစနိစ်တဗာႏသွူ။ ယူနီကုဒ်လိတ်ဖြုံႏကားကအဝ်ႏယို သော့ꩻငီꩻတဝင်ꩻ Font တဗာႏကိုလꩻဒျာႏတဲင် ကွန်ပျူတာစနိစ်မုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ထူႏသွုံꩻအီလꩻနွောင်ꩻလို့ဒျာႏသွူ။
ကွန်ပျူတာသီးမျိုꩻနဝ်ꩻ သေနာႏဒျာႏကွို့ꩻ ဂဏန်ꩻနံႏပါတ်ဖုံႏလွုမ်ꩻသွူ။ ကွန်ပျူတာနဝ်ꩻ ဟော်ꩻမတ်ထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ၊ သိမ်ꩻခါꩻထာꩻတဲ့နဝ်ꩻ အမာꩻအီဗာႏနေးဒျာႏတွမ်ႏ ဂဏန်ꩻနံႏပါတ်ဖုံႏသွူ။ ဝင်ꩻခါးလားကတယ်ႏထောင်ႏ ယူနီကုဒ်ခိန်ႏနဝ်ꩻ မဲဉ်သေဒါႏ ဂဏန်ꩻနံပါတ်စဲဉ်ႏအဗာႏမုဲင်ꩻတရိုꩻတဝ်း ဖေႏနေးကသေ ထေဖောႏသွုံꩻစွယ်ꩻအီဗာႏနေးဒျာႏတွမ်ႏ ဂဏန်ꩻအွဉ်ႏတေတ်ꩻဖုံႏသွူ။ ငေါဝ်းတငွါအတာႏ ဗွေပြဲ့ꩻစွုံႏဒါႏ encoding စနိစ်ဖုံႏ တအဝ်ႏတဝ်းသွူ။
ယူနီကုဒ်စနိစ်ယိုနဝ်ꩻ မျန်မာအက္ခရာႏတဖြုံႏစီႏအတာႏ ဝွေꩻအွဉ်ႏထွော့ခေါ်ခေါ်ဖေႏနေး အနံႏပါတ် တယ်ႏ U 1000 ဗꩻလွေꩻစွဉ်ႏ U 109F သွူ။ မျန်မာယူနီကုဒ်ယိုနဝ်ꩻ မဲင်ꩻ၊ စောက်ꩻဗွာ၊ စောက်ꩻတနျာႏ၊ ဖြဝ်ꩻ၊ ပအိုဝ်ႏ တွမ်ႏ ပလောင်းဘာႏသာႏဖုံႏလဲ့ ပါသော့ꩻနေနေသွူ။ ပါႏဠိ တွမ်ႏ သက္ကရိုက် ဘာႏသာႏငေါဝ်းငွါလဲ့ သွုံꩻအီလꩻဒျာႏသွူ။
မျန်မာယူနီကုဒ် သမဲင်ꩻ
မျန်မာလိတ်ဖြုံႏယိုနဝ်ꩻ encode သော့ꩻထွူ ASCII Code လောင်းတွော့ꩻ ထူႏသွုံꩻအီလွတဝင်ꩻဖုံႏသွူ။ မိဉ်ႏဒေါ့ꩻဗာႏတဲ့ ထွာနုဲင်း ထူႏသွုံꩻအီလဆောင်း အိန်းကလေတ် Character set ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဥပမာႏ- မျန်မာလိတ်ဖြုံႏ “က” ယိုနဝ်ꩻ encode ဒင်ႏခါꩻဒျာႏ အိန်းကလေတ်အက္ခရာႏ U (ASCII code point 117) လောင်း နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ကွဲတွော့ꩻ ယူနီကုဒ်ကို “က” တွမ်ႏ "u" ယိုနဝ်ꩻ အက္ခရာႏတပီတဝ်းတဝင်ꩻသွူ။ ကွန်ပျူတာနဝ်ꩻ ဝွေꩻမိဉ်ႏသေနာႏခါꩻသွူ ကအွဉ်ႏထွော့ခါꩻဒါႏအမုဲင်ဖုံႏနုဲင်းယိုမ့ꩻ တကမ္ဘာႏလွုမ်းကားကအဝ်ႏဒါႏ ကွန်ပျူတာဖုံႏလဲ့ အီႏသေနာႏနွောင်ꩻ မျန်မာလိတ်ဖြုံႏသွူ။ ကွန်ပျူတာကလက်ခံႏနွောင်ꩻဒါႏ အွဉ်ႏထွော့ခါꩻနေးအမုဲင်ကရိုနဝ်ꩻ အပွုံႏ ပေါႏရိုꩻကရီးတဲ့ U+1000၊ ပေါႏရိုꩻခရီးတဲ့ U + 1001 စတဲင် အွဉ်ႏထွော့ပွုံႏသေႏခါꩻနေတွမ်ႏ ကုဒ်အနေႏနုဲင်းယိုသွူ။ အွဉ်ႏထွော့ခါꩻနေးလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ကမ္ဘာႏတဖြုံႏလွုမ်းအကို ခွုင်းတဲင်ကအဝ်ႏဒါႏ Software Developer ဖုံႏ ဖေႏနေးကသေထွꩻလꩻတွော့ꩻ ဖေႏနေးကသွုံꩻအီနွောင်ꩻတလဲင်ႏချင်ꩻနောဝ်ꩻ အွဉ်ႏထွော့ကေႏညာႏခါꩻဖေႏပါကဒွိုန်းသွူ။ ကအွဉ်ႏထွော့ꩻကေႏညာႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ အခေႏခံႏအွဉ်ႏထွော့ꩻကေႏညာႏအီဗာႏဒျာႏတွမ်ႏ ISO အနေႏသွူ။
တိန်ႏတွိုႏ ၁၉၉၈ခုနေင်ႏနဝ်ꩻ မိုက်ကယ်အီဗာသိဉ် ထဲမ်ဖျင်ဒင်ႏသွင်ꩻ (amendment)ဖျင်ယင်းသွူ။
၁၉၉၈ခုနေင်ႏ အယံꩻတွင်ꩻနဝ်ꩻခါနဝ်ꩻ လန်ဒန်၊ ယူကေခမ်းထီအကို ဝင်ꩻသံးမာꩻ ပွယ်ꩻအုံကွံ WG 2 meeting 35 တဲင် မျန်မာခမ်းထီသား ဒေါက်တာအောင်မော် (CE)၊ ဦးခင်မောင်လွင် (ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်ႏ)၊ ဦးသောင်းတင်(KMD) တွမ်ႏ ဦးသိန်းထွဋ် (Geocomp) သီးနဝ်ꩻ လေ့လာလွူꩻထွားသားအနေႏ နွို့ပါထင်ႏရဝ်းညီꩻခန်း ပွယ်ꩻအုံကွံကိုသွူ။ ကွပ်ပွိုးစွဉ်ႏဒျာႏ ထီႏငါႏစွိုးခွိုꩻသွီႏယာႏသီးမဲ့ငါတဲင် ဝွေꩻသီးစွိုꩻနဝ်ꩻ ဒင်ႏပျꩻနယ်ပြဲ့ꩻပြဲ့ꩻစွုံႏစွုံႏထွူ မျန်မာလိတ်လုဲင်ꩻခရာႏဖုံႏတဲင်တွော့ꩻ မျန်မာလိုꩻခွိုꩻပညာႏသျင်ႏသွုန်ႏဖူꩻသꩻကို ယူနီကုဒ်အစွိုးအခြွီယိုဖေႏနေးကအဝ်ႏရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ဝွေꩻသီးသော့ꩻခါꩻဖေႏဗာႏ အစွိုးအခြွီနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
မျန်မာလိုꩻခွိုꩻသီးနမ်းကိုယ်ႏတဲင်ႏ မိဉ်ႏတထင်ႏရဝ်းညီꩻဗာႏတဝ်း ပွယ်ꩻအုံကွံယိုနဝ်ꩻ ယိုခါ နီနာꩻမျန်မာခမ်းထီသားသီးအနေႏ အီႏသွုံꩻဗာႏဒျာႏ ခမ်းလင်ပညာႏသျင်ႏသား ဖေႏကျံႏဉာဏ်ႏတွော့ꩻ ကထန်ႏလွဉ်ဒါႏ မျန်မာယူနီကုဒ်အထန်ႏဖုံႏအကျောင်ꩻ ရိုꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
အခေႏခံႏ မျန်မာယူနီကုဒ် Unicode Character Code 3.0 ယိုနဝ်ꩻ ဝင်ꩻသတ်မတ်အွဉ်ႏတီႏခါꩻ ၁၉၉၈ ခုနေင်ႏကာႏသွူ။ ကွဲတွော့ꩻ အတွင်ꩻကာႏလ သမနဝ်ꩻခါနဝ်ꩻ မျန်မာခမ်းထီကို လိုꩻကအီႏထွင်ႏထေဖောႏထန်ႏဒါႏ ယူနီကုဒ်အနမ်းအခြုံသား တခုဲင်ႏလ့ꩻအဝ်ႏဒွိုန်းတဖြာꩻဖြာꩻသွူ။ (၁၉၉၉)ခုနေင်ႏ တွမ်ႏ (၂၀၀၂)ခုနေင်ႏအခါႏလယ်ႏကိုအယံꩻတွင်ꩻ သွုံꩻမျန်မာယူနီကုဒ်ဖေႏကလꩻ လိုꩻကောကကျိုꩻဆောင်ႏဒါႏသားဖုံႏယို လေ့လာထောင်ထွားချာချက်အလꩻ ထီႏမော့ꩻဗာႏဒျာႏကွို့ꩻ Graphite enabled Padauk တဖြာꩻလွုမ်ꩻသွူ။ မျန်မာလိတ်လုဲင်ꩻယို ဝင်ꩻကသတ်မတ်ဖေႏဒါႏ ယူနီကုဒ်ခိန်ႏနဝ်ꩻ ယူနီကုဒ် Consortium အစွိုꩻတန်ကိုနဝ်ꩻ လိုꩻသေလဲပ်ဒါႏလျင်ႏ မျန်မာလိတ်သားလဲ့တအဝ်ႏတဝ်း၊ မျန်မာခမ်းထီကိုလဲ့ လိုꩻကောကသေနာႏစဲင်း Unicode related technologies ခရာႏ တခုဲင်ႏလꩻအဝ်ႏတဝ်းဒွိုန်း တဖြာꩻဖြာꩻတဲင် ယူနီကုဒ်ကရိုꩻနဝ်ꩻ အနုံꩻအဝ်ႏနေ ရီချာဗာႏနေက နုဲင်းနဝ်ꩻအခိန်ႏဒျာႏသွူ။ ဝင်ꩻတဲ့အဝ်ႏဖေႏဒျာႏ ကွဲတွော့ꩻနီတထူႏဒါႏတဝ်း အထွာထိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ တိန်ႏတွိုႏ ၂၀၀၂ခုနေင်ႏ၊ လာဒီသိဉ်ဗာကို ကိုငွေထွန်းတိန်ႏတယ်ႏထွင်ႏဖေႏ မြစေတီ ယူနီကုဒ်စနိစ်နဝ်ꩻမꩻ တိန်ႏတွိုႏ ၂၀၀၂ခိန်ႏနဝ်ꩻ ဝင်ꩻထူႏသွုံꩻစခန်း etrademyanmar.com ကိုသွူ။
သုင်ꩻ မျန်မာယူနီကိုဒ်ခရာႏ ငဝ်းရီ ငဝ်းစေ
Unicode ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထမုဲင်ꩻ? ကွပ်ပွိုးတမုဲင်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏထာꩻဆင်ႏခြင်ႏတရာꩻတဲင် အဝ်ႏလိုႏထာꩻသေနာႏ၊ အဝ်ႏလိုႏစွဲးကမ်းကိုဖေႏငါႏ ကေားသုံꩻသားဖုံႏအလောင်းနဝ်ꩻသွူ။
အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ အရေꩻကတန်ငါႏအချက်နဝ်ꩻ ကအီႏလွေꩻငါအီ ယံဖေႏနေးကတွိုႏခြောင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏငါႏ ကဖန်းဖြယ်ခွုမ်မာꩻနွောင်ꩻအခွင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
သင်္ချာ
right|thumb|300 px|ဆရာႏ ယူကလေတ် သှောန်ဖေႏလိုꩻပေႏလိတ် စူကဲတ်ထွို့ꩻခါꩻ ထာꩻရုက်| alt= စခါသား သွဉ်လိတ် သင်္ချာ (အဲင်းကလေတ်: Mathematics) ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ထာꩻမာꩻခုမ်စမ်ႏဂဏန်ꩻလိတ်ဖြုံႏ၊ မန်းနေးကရိုꩻဒါႏ "သင်္ချာ" ယိုနောဝ်ꩻ လိုသီးအတာႏ အရေꩻတန် အခန်အောဝ်ႏ ပညာႏတပါင်သွူ။ တွက်ထာꩻ၊ တဲက်ထာꩻဖုံႏယို အောဝ်ႏပါသော့ꩻ ဂဏန်လုဲင်ꩻ (သင်္ချာ)ပညာႏကို။ အဲန်ႏကလေက်ငေါဝ်း mathematics ယို အောဝ်ႏ ဂရိ စခါသားလိတ် máthēma ဟဲ့ꩻ μάθημα ကိုဖျော်လွဉ်။ အဓိပ္ပါယ်ႏနောဝ်ꩻ "ထာꩻသေပညာႏ၊ ထုမ်ႏကြမ်ꩻ(ကလမ်ꩻ) ထောင်ထာꩻ"။ ဂဏန်ꩻလုဲင်ꩻ ကရိုꩻဒါႏ သင်္ချာမွူးယို အပင်ဖုံႏ အောဝ်ႏအာနေက။ ဂဏန်ꩻသင်္ချာ(arithmetic)), ၊ စီဩမဲတ္ထရီ (geometry)၊ အဲက္ခရာႏသင်္ချာ (algebra)၊ စာꩻရင်ꩻအင်ꩻသင်္ချာ (statistics)၊ တြီဂိုနိုမဲတ္ထရီ (trigonometry)၊ ကဲကုလ (calculus) ဖုံႏယို အောဝ်ႏပါသော့ꩻ ဂဏန်ꩻလုဲင်ꩻ ပညာႏကိုသွူ။ မဉ်ႏစူꩻနုဲင်း ကလာꩻဗွာဖုံႏရိုꩻနောဝ်ꩻ "ထာသေပညာႏ အစနောဝ်ꩻ စီဩမဲတ္ထရီ၊ တေးလ် (Tales) ဖြားအွဉ်ငါနီ" တဲဒေါ့ꩻ။ လိုꩻကအွဉ်မာꩻရီးလွို သင်္ချာအစွိုꩻ (ဂရိဂဏ္ဍာရီဂိုဏ်း) နဝ်ꩻ အမဉ်ꩻ ပိုက်တဂိုရ၊ ဝွေꩻယိုနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ တေးလ်တပဲ့သွူ။ ကောပ်ပွိုးဝွေꩻသီးဖုံႏ အွဉ်တဲင် သင်္ချာပညာႏ ဖောင်းလီလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻသွူဩ။
အခန်ꩻ(၃၀)
လုဲႏသော့ႏသွော့ "ခ"တဖြုံႏငါ။ တောင်ꩻခါꩻ - အတွဲꩻ(၃)နဝ်ꩻ အငဝ်းထန်ႏဗိုန်ပီ အခန်ꩻ(၁၉) အတွဲꩻ(၃) အတွဲꩻ (၅)နဝ်ꩻ အငဝ်းထန်ႏဗိုန်ပီ အခန်ꩻ(၂၀)အတွဲꩻ(၂၀) ယို(၂)တွဲꩻနဝ်ꩻ တဲမ်းသွုံꩻကရီးခါနဝ်ꩻသွူ။ အခန်ꩻ(၃၀) ဖတ်းလွူꩻခန်ꩻအမုဲ(၁) ၁။ တွက်းဂဏန်ꩻဒါႏ ကျွင်ꩻတဗာႏ ၂။ ဖိုးယိုတဗာႏ ကျွို့က်းသႏငါႏ ၃။ တင်ꩻကျွစ်းလာယို မာꩻမေႏဗို ၄။ လိန်ႏမာႏငါႏယို ထွက်းချွန်းပို ၅။ နီပအိုႏချင်ꩻ မွို့တ်းလို့ဝင်ꩻ လုဲႏသော့ႏသွော့ - "ပ"တဖြုံႏငါ။ တောင်ꩻခါꩻ - အတွဲꩻ(၁)နဝ်ꩻ အငဝ်းထန်ႏဗိုန်ပီ အခန်ꩻ(၂၃) အတွဲꩻ(၅) အတွဲꩻ(၃)နဝ်ꩻ အငဝ်းထန်ႏဗိုန်ပီ အခန်ꩻ(၂၄)အတွဲꩻ (၄) ယို(၂)နဝ်ꩻ တဲမ်းသွုံꩻကရီးခါနဝ်ꩻသွူ။ အခန်ꩻ(၃၁)၊ ဖတ်းလွူꩻခန်ꩻအမုဲ(၁) ၁။ မျောႏကြွစ်တဲ့ဒါႏ ဖဲ့ကြွဉ်ဝါႏ ၂။ ပြွတ်းတေားဖြီယို အွိုးကြွန်ကို ၃။ ခင်ႏပြွမ်ဗွောင်ႏချာ ခေတ်းယိုခါ။ လုဲႏသော့ႏသွော့ - "ဖ"တဖြုံႏငါ။ တောင်ꩻခါꩻ - အတွဲꩻ (၁)နဝ်ꩻ အငဝ်းထန်ႏဗွိုန်ပီ အခန်ꩻ(၂၇)အတွဲꩻ(၅) အတွဲꩻ(၃)နဝ်ꩻ အငဝ်းထန်ႏဗိုန်ပီ အခန်ꩻ(၂၈) အတွဲꩻ(၅) ယို(၂)တွဲꩻနဝ်ꩻ တဲမ်းသွုံꩻကရီးခါနဝ်ꩻသွူ။ အခန်ꩻ(၃၂)၊ ဖတ်းလွူꩻခန်ꩻအမုဲ(၁) ၁။ ခြွစ်ႏစင်ထွူခါ စုခြွဉ်းချာ ၂။ ထီလျားဖြွတ်ႏထာꩻ မဲ့ႏရွတ်ႏနာꩻ ၃။ ခိုႏဒွုမ်ခိုမူႏ နီဖြွမ်းဗူႏ။ လုဲႏသော့ႏသွော့ - "ခဂ စဆ တထဒန ပဖဗမ ယရလဝ သဟအ"ယိုဖုံႏ (၁၉)ဖြုံႏ။ တောင်ꩻခါꩻ - ယ်-သွတ်ႏနဝ်ꩻ တွမ်ႏ ထေင်းခွဉ်း အငဝ်းထန်ႏဗိုန်လို့ဝင်ꩻ၊ ယ်-သွတ်ႏယိုဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းထွုံꩻစခါဖုံႏသွူ။ လုဲႏသော့ႏသွော့ - "ခင စဆ တထဒန ပဖဗမ ယရလဝ သဟအ"ယိုဖုံႏ (၁၉)ဖြုံႏ။ လုဲႏသော့ႏသွော့- "ခင စဆည တထဒန ပဖဗမ ယရလဝ သဟအ"ယိုဖုံႏအဖြုံႏ(၂၀)။ အခန်ꩻ(၃၉)၊ ဖတ်းလွူꩻခန်ꩻအမုဲ(၁) ၁။ ထောင်းဗွူသိမ်ꩻဟဝ် သော့ႏခြဝ်ႏကဝ် ၂။ ကဝ်ꩻဝင်ꩻဝါꩻမာ အပဲစ်းထွာ ၃။ ကဝ်းရီးဆႏငါ သဲင်ꩻချာချာ ၄။ ကဉ်ႏကဝ်ႏထူႏခါꩻ လူႏဘုရာꩻ။ အခန်ꩻ(၄၀)၊ ဖတ်းလွူꩻခန်ꩻအမုဲ(၁) ၁။ ဗေင်ႏထာꩻမဲ့ကြဝ်ႏ တနာꩻအဝ်ႏ ၂။ ကႏမွိုန်းသဲ့ပြဝ်ႏ တသာအဝ်ႏ။ အခန်ꩻ(၄၁)၊ ဖတ်းလွူꩻခန်ꩻအမုဲ(၁) ၁။ ခြဝ်ငဝ်းမဲ့သေ ဒါခြဝ်ႏပြေ ၂။ ဖြဝ်ꩻမူႏဖျောစဝ်း လေတဖြဝ်း။ လုဲႏသော့ႏသွော့- "ခင စဆည တထဒန ပဖဗဘမ ယရလဝ သဟအ"ယိုဖုံႏ(၂၁)ဖြုံႏ။ တောင်ꩻခါꩻ - မုဲကီ(နိဂ္ဂဟိတ်း)ယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏအသရ (မ်)သွတ်ႏဗိုန်ပီလို့ဝင်ꩻ၊ ကသွုံꩻမုဲကီ နိဂ္ဂဟိတ်ယိုနဝ်ꩻ တဲမ်းထွုံꩻစခါနဝ်ꩻသွူ။ လုဲႏသော့ႏသွော့- "ခ-ပ"နီဖြုံႏနေား။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:လိတ်လုဲင်ꩻ
ဝေင်ꩻဖလန်း
ဝေင်ꩻဖလန်း (အဲင်းကလေတ်: Falam) (မန်း: ဖလမ်းမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်တွို့ꩻ၊ ချင်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ထင်ꩻ၊ ဖလန်းခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖလန်းကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻဖလန်းကိုနဝ်ꩻ ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏ အိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၉,၀၉၂ ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ချင်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
အင်္ဂါႏငတ်ꩻဗာႏ အုံချမ်ꩻသာႏ
"ယဿံ ဒိသံသုတ် (အင်္ဂါႏငတ်ꩻဗာႏ အုံချမ်ꩻသာႏ)" ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- အုံမုဲင်ꩻကိုတဲ့ယဝ်း ကအုံချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏဗာႏနဝ်ꩻ အင်္ဂါႏအဝ်ႏငတ်ꩻပါꩻ၊ ငတ်ꩻပါꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ- ၁။ လောကကိုယို ဝင်ꩻဒင်ႏတဲင် ကထွာခွန်သားနဝ်ꩻ မွိုးဖဲ့ꩻဖါဖဲ့ꩻ နီဖဲ့ꩻဖဲ့ꩻ အမျိုꩻစဲစ်လို့ဒျာႏ၊ ဖါဖြားဖါဖြီးသီး နွုတ်ꩻဆက်တဲ့ ရော်ꩻတဝ်းမျိုꩻလင် ကြောင်းစင်စဲစ်ဒျာႏ၊ ပွိုင်းပွို့တွမ်ႏခွိုꩻနွယ်ႏတွော့ꩻ ဝင်ꩻပယ်ႏဖိုတဝ်း၊ ဝင်ꩻသဲ့ꩻသွမ်ꩻဖိုတဝ်း။ ၂။ ခြွေခြာႏချမ်ꩻသာႏဒျာႏ၊ ရွဉ်ခံꩻတခြိုꩻ အမျိုꩻမျိုꩻ အဝ်ႏဗောႏဗာႏထာꩻ။ ၃။ အမိန်းနာႏခံႏစဲ့ꩻအာႏ၊ စူခွုမ်လက်နက်အာႏ တလာတန်ဒျာႏ။ ၄။ ပညာႏဒါႏ ပိုခိုတန်ရတနာႏအဝ်ႏ၊ ရုဲင်းဟန်ဒါႏလျင်ႏ စီႏဆင်ႏအကျိုꩻစီꩻပွါꩻ ခွုမ်မာꩻနွောင်ꩻဒျာႏ။ ၅။ ခွန်တန်နမ်းတဲ့ ဘွုန်ꩻတံꩻခိုꩻတန်၊ ကျောႏဗွုက်ဗွုက်ဗွုင်းဗွုင်းႏ ခွန်တန်နဝ်ꩻတပါꩻ မဉ်ႏဗွေတွမ်ႏအင်္ဂါႏငတ်ꩻပါꩻ၊ အချက်ငတ်ꩻချက်ယိုနဝ်ꩻ အုံစွဉ်ႏအရပ်မုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း နန်းခရာႏအဲဉ်ထဝ်း၊ ငမ်းခရာႏလိုႏတဝ်း၊ တွမ်ႏကအုံဗာႏ နီခမ်းကိုနဝ်ꩻ ဗွန်ပီလို့ဝင်ꩻ၊ ကွပ်ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲးတဲင် အခေႏအနေႏဟောဝ်နဝ်ꩻ တွမ်ႏနီခမ်းကို ဗွန်ပီလို့ဝင်ꩻ အုံချမ်ꩻသာႏထွိုက် အုံချမ်ꩻသာႏသင်ꩻ နုဲင်းယိုဒျာႏရင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ အဗွန်ပီနုဲင်းခွန်နဝ်ꩻနေနေ၊ အင်္ဂါႏငတ်ꩻချက် ကဗွေဒါႏ ရဟန်ꩻမျတ်နဝ်ꩻ အုံအရပ်မုဲင်ꩻတဲ့ယဝ်း အုံဗာႏသꩻချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏနောဝ်ꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ၁။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻ (တပါꩻ)နဝ်ꩻ 'သီႏလအဝ်ႏ၊ အကျင်ꩻယံ'၊ ခင်ႏလမ်းအဆင်ႏပြေႏ၊ ဝွေꩻဗွေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏခွန်ခွိုꩻနွယ်ႏကြောင်းစင်နဝ်ꩻ ဗွန်ဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ၂။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ အဟွူန်အထီႏ ဗဟုသုတအာ၊ ဒါႏလိတ်၊ နာႏဗာႏအာတရာꩻ၊ ဝွေꩻဗွေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏခွန်ခြွေ တခြိုꩻအာနဝ်ꩻ ပီဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ၃။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ပယ်ႏထိုꩻအကုသိုလ်ႏတာႏ၊ မာꩻကုသိုလ်ႏတာႏ အာႏရဲင်ꩻတလာတန်၊ ဝီရိယအာႏသန်၊ ဝွေꩻဗွေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏခွန်စဲ့ꩻအာႏတလာနဝ်ꩻ ဗွန်ဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ၄။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ပညာႏအဝ်ႏ၊ အားထွုတ်တရာꩻဒါႏ၊ ဟော်ꩻတရာꩻဒါႏ၊ ဝွေꩻဗွေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏခွန်ပိုခိုတန် ပညာႏသား၊ ရုဲင်းဟန်ဒါႏလျင်ႏ၊ စီႏဆင်ႏအကျိုꩻစီꩻပွါꩻ ခွုမ်မာꩻနွောင်ꩻနောဝ်ꩻ ပီဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ ၅။ သာႏသနာႏကိုယို ရဟန်ꩻနောဝ်ꩻ တရာꩻချာနဝ်ꩻလစ်ꩻဗာႏ၊ အင်္ဂါႏနဝ်ꩻလစ်ꩻချက် တိုꩻတက်အာႏတလာ၊ ထင်ႏငါအားထွုတ် ဝိပဿနာႏ၊ ထွာစွဉ်ႏရဟန္တာႏ၊ ဘွုံꩻတံꩻခိုꩻတန်၊ ကျောႏယံတိုးတား၊ တဲဝါးဟဝ်ငါႏ၊ ဝွေꩻဗွေႏယိုနဝ်ꩻ တွမ်ႏခွန်တံꩻခိုꩻတန် ကျောႏယံထာꩻနဝ်ꩻ ဗွန်ပီလို့ဝင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ အင်္ဂါႏငတ်ꩻပါꩻ ကဗွေဒါႏ ရဟန်ꩻနဝ်ꩻနဝ်ꩻ အုံမုဲင်ꩻကိုတဲ့ယဝ်း အုံဗာႏချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏ၊ ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲတဲင် ကအုံဗာႏချမ်ꩻချမ်ꩻသာႏသာႏနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ အထွာထွိုက် အထွာသင်ꩻ နုဲင်းယိုဒျာႏရင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ပဉ္စကနိပါတ်၊ ယဿံ ဒိသံသုတ်)
သေယျသကမထေရ်ႏ
"သေယျသကမထေရ်ႏဝတ္ထု"
၁၁၇။ ဂါႏထာႏပြန်ႏပအိုဝ်ႏခြေင်ခြေင်- ပါꩻခိုနဝ်ꩻ ထာꩻတဟောဝ်တဝ်းယို တလဲင်ႏတခြွိုက် ကွပ်မွိုက်တဲင် မဉ်ႏမာꩻမာႏတဲ့ ထာꩻတဟဝ်တဝ်းနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဟောဝ်မာꩻထဲင်းတဝ်း အလဲင်ႏလဲင်ႏအခြွိုက်ခြွိုက်၊ ထာꩻဟောဝ်တဝ်းနောဝ်ꩻအလောင်း ကမဉ်မာꩻဒါႏဆန္ဒယို ပယ်ႏထိုꩻထွူထဲင် ဟောဝ်မာꩻတဝ်းလာꩻလာꩻ၊ ပွိုးထမုဲင်ꩻနဲတဲင် ထာꩻတဟောဝ်တဝ်း အမဉ်ႏအာလွဉ်နဝ်ꩻ မာꩻယပ်ꩻမာꩻဆင်ꩻရယ်ꩻ၊ မာꩻဒုက္ခဒါႏလိုꩻနောဝ်ꩻသွူ။
ဟော်ꩻထွားသွဉ်ဗာႏ 'သေယျသကမထေရ်ႏ'ဝတ္ထုယိုတဲင် "လꩻဗဟုသုတ၊ လꩻသတိꩻနုဲင်းယို"
၁။ ဆရာႏဟဝ် တမွေးတဝ်းနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻသွဉ်ဖေႏဒါႏ ထာꩻမာꩻမာႏ-
၂။ ပေါႏထာꩻမာꩻမာႏနဝ်ꩻ ဆရာႏကဒေါ့ꩻသွဉ်အတွိုင်ꩻ လိုႏမာꩻလွဉ်ꩻတောဝ်း-
၄။ ထာꩻမာꩻမာႏနောဝ်ꩻ ဘဝယိုတဲ့နဝ်ꩻ၊ ဘဝငါတဲ့နောဝ်ꩻ မာꩻဒုက္ခဒါႏလိုꩻ-
၅။ ထာꩻမာႏနဝ်ꩻ မဉ်ႏမာႏစိန်ႏစွော့ꩻတဲ့ ဖေႏကမာႏတလဲင်ႏငါ၊ ဆုဲင်ꩻချာ ဖေႏကမာႏထဲင်းမွုန်းတဝ်း-စတဲင်နုဲင်းနောဝ်ꩻ သေထွꩻ လꩻအီသတိꩻအာတန်သွူ။
ပအိုဝ်ႏလိုꩻခွိုꩻ
ပအိုဝ်ႏ (မန်း: ပအိုဝ်းလူမျိုး) (အဲင်းကလေတ်: Pa'O People) ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻယို ကရီးခါနဝ်ꩻ ဝင်ꩻအဝ်ႏဟဲ့ꩻဖန်ဖိုအမိဉ်ꩻလင် တောင်သူ၊ ပအူ၊ ပုဲင်အို စတဲင် အမိဉ်ꩻနုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ ပအိုဝ်ႏခွိုꩻနဝ်ꩻ မျန်မာခမ်းထီကို တောမ်ႏလိုꩻဖြာꩻခြွဉ်း အဖြာꩻ ၁,၈၀၀,၀၀၀ ရပ်တဲင် အဝ်ႏစွဉ်ႏ အရန်းအမုဲင်နွုတ်ꩻကိုနဝ်ꩻသွူ။
ခြွိုင်းကွဉ်ကꩻ
ပအိုဝ်ႏလိုꩻခွိုꩻသီး အကွဉ်အကꩻနဝ်ꩻ လိုꩻခိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏသွံရန်း၊ လိုꩻမူႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏငတ်ꩻရန်း ပေါႏလွိုတဲင် လမ်းပꩻ၊ ကတူႏပေါက်တွမ်ႏ ဆဲင်ꩻဗွာအကိုနဝ်ꩻ ကွဉ်ကꩻဒျာႏ ခွမ်ꩻလာꩻအရောင်ႏဖြေင်းခြေင်ခြေင်သွူ။ ကကွဉ်ကꩻဗာႏ ခွမ်ꩻလာꩻဖြေင်းအကျောင်ꩻခရာႏနဝ်ꩻ အရောင်ႏဖြေင်းယိုနဝ်ꩻ စုတ်ꩻထူႏနွောင်ꩻ အလျားတံႏ၊ သက်သာႏထာꩻဗော့ꩻလဲ့ꩻ၊ ကာႏကွယ်ႏနွောင်ꩻ အလျားတံႏ၊ အရောင်ႏစွုမ်ႏဖုံႏကားကအဝ်ႏ မဉ်ႏအဝ်ႏစုရောꩻတဝင်ꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ အရောင်ႏဖြေင်းယို လွိုကယ်ꩻထဲင်းဝင်ꩻ စတဲင်ꩻ အကျောင်ꩻရင်ꩻအခရာႏနုဲင်းယိုဖုံႏဒျာႏသွူ။
ပအိုဝ်ႏလိုꩻခွိုꩻသီးနဝ်ꩻ နီယို မွိုးနဂါꩻဖါဝိဇ္ဇာႏပိုလီꩻဒျာႏ ယွုမ်းအံႏယွုံႏကေႏလွနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် အကွဉ်အကꩻဖုံႏနဝ်ꩻလဲ့ ထွားနုဲင်းကွဉ်ကꩻလွဉ်ꩻဒျာႏ မွိုးနဂါꩻဖါဝိဇ္ဇာႏအပွုံႏအငုဲင်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ။ အခိုခွမ်ꩻလာꩻနဝ်ꩻ ထူႏနုဲင်းဖါဝိဇ္ဇာႏအပွုံႏအငုဲင်ꩻတဲင် ကွဉ်ကꩻဒျာႏ ကွဉ်ꩻဆွာꩻ၊ ဆဲင်ꩻတန်၊ ကတူႏပေါက်ဖုံႏသွူ။ အမူႏလဲ့နဝ်ꩻနေနေ ထွားထူႏနုဲင်းယင်း မွိုးနဂါꩻအပွုံႏအငုဲင်ꩻတဲင် ကွဉ်ကꩻလွဒျာႏ ဆဲင်ꩻယွုံးအဖြေင်းတဖွူꩻ၊ ဆဲင်ꩻဆွပ်ꩻတဖွူꩻ၊ ဆဲင်ꩻစူဆွာꩻအဖြေင်းတဖွူꩻ၊ ပꩻနီႏဖြေင်းတဖွူꩻ၊ ခင်ႏလွမ်ဖြေင်းတစွုံႏ စတဲင် ကွဉ်ကꩻနေးအရန်းရန်း နုဲင်းယိုသွူ။ အခြွိုင်းကွဉ်ကꩻ အပွုံႏအငုဲင်ꩻနဝ်ꩻ တယ်ႏခင်ႏလောင်ꩻဗꩻလင်ꩻခင်ႏမဲ့ယို ပတ်လွမ်ခါꩻနေးခင်ႏလွမ်တစွုံႏ၊ ကွဉ်ပꩻနီႏဖြေင်း ဗꩻတွိုႏလင်ꩻ ခင်ႏလေင်းခꩻလ၊ ကꩻဆဲင်ꩻယွုံးတွော့ꩻ အွဉ်ႏဒို့ꩻတခြို့လင်ꩻ ပꩻနီႏ၊ ဆꩻကီသွတ်ꩻနဝ်ꩻ ကꩻသံးယင်း ဆဲင်ꩻဆွပ်ꩻတဖွူꩻ စတဲင် ကွဉ်ကꩻနေး ပဉ်ရန်းရန်းနုဲင်းယိုသွူ။ ကခြွိုင်းကွဉ်ကꩻဗာႏဒါႏ အထပ်ထပ် အရန်းရန်းနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ထိန်ꩻသိမ်ꩻခါꩻ မွိုးနဂါꩻအဗေင်ႏပွုံႏစံႏဒျာႏအကျောင်ꩻ ပအိုဝ်ႏလိုꩻခွိုꩻသီး အစဲဉ်ႏစဲဉ်ႏအဆက်ဆက် အဝ်ႏယွုမ်းအံႏယွုံႏကေႏလွ နုဲင်းယိုသွူ။ ပအိုဝ်ႏလိုꩻခွိုꩻသီးနဝ်ꩻ အမူႏလဲ့ယို အခိုလဲ့နဝ်ꩻ ကတူႏလောင်းယို ခူးပတ်လွဒျာႏ ကတူႏပေါက် လမ်းပꩻဖုံႏသွူ။
မာꩻပွယ်ꩻမင်္ဂလာႏပွုံႏ
ပေါႏအီႏတောႏလမ်းတောႏပါႏ မာꩻသွူပွယ်ꩻမင်္ဂလာႏနဝ်ꩻ မွိုးဖါနီဖဲ့ꩻသီးယို လွိုက်ꩻရွေꩻ မွူးနီဟဝ် လာဒါႏတဲင်တွော့ꩻ တွယ်ႏနျꩻထန်ႏတွမ်ႏ လိတ်ဖစ်မင်္ဂလာႏ စေနေင်းယာတဲင် ဖစ်လဝ်းဟွိုန်ပါတွမ်ႏ ဖူးဝေးဆွေႏမျိုꩻ မိတ်ဆွေႏသွꩻခွသီးဖုံႏသွူ။ ပွယ်ꩻမင်္ဂလာႏစေနေင်းယာယို ကဲဉ်းအာအာနဝ်ꩻ ကုဲင်းမာꩻလွဒျာႏ အမူႏဖဲ့ꩻလမ်းကဲဉ်းအာအာသွူ။
ပွဲꩻမင်္ဂလာႏစေနေင်းယာကိုနဝ်ꩻ ဖျင်ဆင်ခါꩻဖေႏဗာႏ ထာꩻလူႏတလင်ႏ သွံပွဲꩻသွူ။ ကဖျင်ဆင်ခါꩻဗာႏဒါႏ ထာꩻလူႏတလင်ႏ သွံပွဲꩻနုဲင်းယိုနဝ်ꩻ ကန်းတော့ꩻရိုႏသေႏအီႏ မွိုးဖါနီဖဲ့ꩻအတာႏ ရဲဉ်ꩻခါꩻဗာႏ ထာꩻလူႏတလင်ႏတပွဲꩻ၊ ကန်းတော့ꩻရိုႏသေႏအီ လိုꩻယွဲခေါင်းဆောင်(ခိုဗင်ႏတန်)အတာႏ ရဲဉ်ꩻခါꩻဗာႏ ထာꩻလူႏတလင်ႏတပွဲꩻ၊ ကန်းတော့ꩻအီ ပွဲꩻမင်္ဂလာႏစေနေင်းယာကို ကကျွꩻလွဉ်လွဒါႏ ဖူးဝေးပရိတ်သတ်သီးဖုံႏအတာႏ ရဲဉ်ꩻခါꩻဗာႏ ထာꩻလူႏတလင်ႏတပွဲꩻ နုဲင်းယိုဖုံႏဒျာႏသွူ။ ပွဲꩻတလင်ႏကိုနဝ်ꩻ သော့ꩻပါဗာႏ ထဆျာႏနီလွမ်(တစွုံႏ)၊ ထထီႏနီသီႏ(တစွုံႏ)၊ နေင်းလွမ် နီလွမ်၊ တသီႏနီလွမ် တွမ်ႏ မောက်ꩻမူး(ပြူးရာႏ)၊ ပြူးလာႏဖုံႏ စတဲင် သော့ꩻဖေႏစွုံႏစွုံႏလင်ႏလင်ႏဗာႏ နုဲင်းယိုသွူ။ ပွဲꩻမင်္ဂလာႏအခိန်ႏနဝ်ꩻ ကုဲင်းမာꩻလွဒျာႏ တယ်ႏမွူးရဝ်ꩻခိုႏမွူးထန်ႏ ဗꩻလွေꩻ မွူးယာခိုႏ မွူးနွောင်းခိန်ႏလဲ့တရိုꩻတဝ်း တယ်ႏမွူးဟာခိုႏ (၇)နားရီႏ ဗꩻလွေꩻ (၁၀)နားရီႏလဲ့တရိုꩻတဝ်း ကုဲင်းအွဉ်ႏထွော့ခါꩻနေးအခိန်ႏ နုဲင်းယိုသွူ။ ပွဲꩻမင်္ဂလာႏအကိုနဝ်ꩻ အမူႏဖဲ့ꩻလဲ့ အွဉ်ႏပါဗာႏအသွꩻ(အပိုတဲ့အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏ)တဖြာꩻ၊ အခိုဖဲ့ꩻလဲ့ အွဉ်ႏပါဗာႏအသွꩻ(အပိုတဲ့အဝ်ႏဟဲ့ꩻဒျာႏ)တဖြာꩻသွူ။ အမူႏဖဲ့ꩻအသွꩻတဲ့ယို အခိုဖဲ့ꩻအသွꩻတဲ့နဝ်ꩻ ထွာဗာႏမူႏနံꩻခိုဗင်ႏ၊ မွိုးဖါနီပါꩻလဲ့ အဝ်ႏပြဲ့ꩻပြဲ့ꩻစွုံႏစွုံႏဗာႏမꩻသွူ။ ပွဲမင်္ဂလာႏအကို လမ်းသားကအဝ်ႏပြဲ့ꩻစွုံႏဒါႏ လိုꩻသက်တန်ရွယ်ႏကီꩻသား တဖြာꩻဖြာꩻနဝ်ꩻ စေဖေႏဗာႏနေင်းယာသွူ။
သꩻမဲင်ꩻ
လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻယို အတိက်ကာႏလ ကထွာဖိုဒါႏအကျောင်ꩻခရာႏ သမဲင်ꩻရေꩻနဝ်ꩻ အရေꩻတန်ငါႏနဝ်ꩻသွူ။ အတိတ်ကရိုꩻနဝ်ꩻ ပစ္စုပ္ပန်ႏအတာႏလဲ့ သေနာႏနွောင်ꩻအီသွူမကာႏ အနာႏဂတ်ကာလသူꩻ အီႏထွာလွဉ်ဒါႏနုဲင်းမုဲင်ꩻ ဖေႏကထွာနုဲင်းမုဲင်ꩻစစွဉ်ႏအချက်ဖုံႏလဲ့ ခန်းမန်းနွောင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ရာႏဇဝင်ႏသမဲင်ꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏအတိတ်ကာလ ကထွာဖိုဗာႏဒါႏ အကျောင်ꩻခရာႏ ငဝ်းသတင်ဖုံႏ အွဉ်ႏလောင်ꩻသိမ်ꩻသော့ꩻခရာႏ ခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻစခါဖုံႏ စွဉ်ꩻသွီႏစွဉ်ꩻယာႏ (စွန့်စားမှု)ခမ်းထီရေꩻ ခွန်ဟော်ခမ်ꩻ အောင်ႏမျင်ႏမုꩻ သွုမ်ꩻတေင်မုꩻ ချမ်ꩻသာႏမုꩻ ဒုက္ခဆင်ꩻရယ်ꩻမုꩻ၊ လွေꩻသဲင်ꩻရေꩻ လိုꩻမုꩻအုံအဝ်ႏရေꩻအကျောင်ꩻခရာႏဖုံႏနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻသေꩻခါꩻရောင် ရာႏဇဝင်ႏသမဲင်ꩻကိုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ရာႏဇဝင်ႏကိုနဝ်ꩻ လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻ ထူꩻချာဟဝ်မျတ်ငါႏ ဘဝထွာစဲဉ်ႏအကို သစ္စာႏအဝ်ႏမုꩻ အာႏကွိုꩻယွုမ်းအံႏခရာႏ ဘာႏသာႏကိုꩻကွယ်ႏမုꩻဖုံႏယို ရာႏဇဝင်ႏသမဲင်ꩻသီး ဖေါႏထန်ႏနယ်ဖေႏ ရုပ်ပုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ကမ္ဘာႏဟံႏအစဲဉ်ႏထွာလွဉ်အလꩻ တလဲင်ႏတစိꩻစိꩻ သက်သားပေါႏထွာလွဉ်တဲင် ဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻအရန်းနဝ်ꩻ လိုꩻခွိုꩻနွယ်ႏ ထွာပေါႏလွဉ်နဝ်ꩻသွူ။ အံႏအွꩻသုံꩻဆောင်ႏလွ ဟံႏဗဲ့ꩻ သယံဇာတဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏလိုꩻရွိုင်ꩻဘဝတဲင် လိုꩻသီးနဝ်ꩻ သုံꩻဆောင်ႏဒါႏလွဉ်ꩻ ထူႏသုံꩻဒါႏလွဉ်ꩻ အသောင်အရင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ပထမရီးသွတ်ꩻ လိုꩻယေန်ႏငဲမုꩻ ကထွာစနဝ်ꩻ ဟံႏဩဇာႏ၊ ဟံႏဗဲ့ꩻကအဝ်ႏဒါႏ ထီခြောင်တန်ထျꩻ ထာꩻခြောင်ႏဖုံႏ အရွီးထွာလွဉ်နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻယေႏန်ငဲမုꩻသွံရပ်နဝ်ꩻ ထွာပေါႏလွဉ်သွိုဝင်ꩻ အာသျခမ်းကို တခိန်ႏချင်ႏ တလဲင်ႏချင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ "နုဲင်း"ခြောင်တန်ခြောင်ႏ "ယူဖရေတီ"ခြောင်တန်ခြောင်ႏတွမ်ႏ "အိန္ဒု"ခြောင်တန်ခြောင်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏခင်ႏလမ်းယိုသွံထွောင်း ဖဖြယ်လွဉ်ထွူတဲင် ထွာလွဉ် လိုꩻခွိုꩻနွယ်ႏသွံမျိုꩻနဝ်ꩻသွူ။
သွီႏယာႏဗွာ "ကော့ကေးဆိဉ်း"လိုꩻခွိုꩻနွယ်ႏ၊ သွီႏယာႏတသီး "မွန်ဂိုလုဲက်"(လွက်)ခွိုꩻနွယ်ႏတွမ်ႏ သွီႏယာႏဖြေင်း "နီဂရိုး(နီကရုဲက်)ခွိုꩻနွယ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ပေါႏပေါက် တိုꩻတက်ထွာလွဉ် နေင်ႏပေါင်ႏကထွိုင်ႏအာနဝ်ꩻ အဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ နားဟွိုန်ꩻပေႏ ထွာလွဉ်စွိုးခွိုꩻ နားဟွိုန်တန်ခွိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ နားဟွိုန်တစွိုꩻတွမ်ႏတစွိုꩻ တခြို့ဒို့ꩻဗဉ်ႏလူႏလုဲင်ႏဝင်ꩻ ထွာလွဉ်နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် အစွိုꩻတန် အာႏတလာသားနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်တော အုပ်ချုပ်သားတွော့ꩻ အစွိုꩻပေႏအာႏဆေ့ꩻသားဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်သွဉ်းသယ်ႏ၊ လိုꩻစွိုꩻတန် ထာꩻအံႏထွဉ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻအဖြာꩻပေါင်ꩻ ကထွိုင်ႏတိုꩻအာလွဉ်နဝ်ꩻ ခင်ႏလမ်းအုံဖုံႏလဲ့ ခြဲ့ꩻလုဲင်းလွဉ်ဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻနားဟွိုန်ꩻ အခွိုꩻတန်သားဖုံႏ တွမ်ႏလိုꩻခွိုꩻတန်သားဖုံႏနဝ်ꩻ တထွောင်းထွူတထွောင်း လွေꩻသဲင်ꩻလွသွူတြင် အဝ်ႏခင်ႏလမ်းဒေႏသတန် တထွောင်းကို ပြောင်ꩻလွေꩻအုံတောဖျင် ဒေႏသအတန် တထွောင်းကိုတဲင် သင်ꩻရော့ꩻရာꩻ ထီလွိုင်ႏဟံႏဟဝ် တယ်ႏချꩻအုံလွ အရပ်နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏသွူ။ အခဝ်ထဝ (မဉ်ႏတမွေးတဝ်း-အဝ်ႏအာသျရဆျား)လိုꩻဖြားလိုꩻတန်ဖုံႏရိုꩻ မွန်ဂိုလီးယားဆနဝ် "အူဂရိုအော်တီးယား"နယ်ႏကို ကအဝ်ႏအုံဒါႏ "တူကူနိယဉ်း"နားဟွိုန်ꩻကိုနဝ်ꩻ တဖူးဝေး (၇)ဖြာꩻ အစွိုꩻအဝ်ႏတစွိုꩻသွူ။ ဝွေꩻသီးတဖူးအမဉ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ "ပူ၊ ကော့၊ ဂျန်၊ မီယာအို၊ ငင်းကာ၊ ကီစီတွမ်ႏကင်း"ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ယိုနဝ်ꩻ စောက်ꩻလိုꩻဖြားလိုꩻတန် စခါဖုံႏရိုꩻ တွမ်ႏစောက်ꩻခွိုꩻနွယ်ႏ တဖူးဝေးဝင်ꩻနွတ်ꩻ ကရိုꩻဒါႏ "နော်ဘော်ကလေ၊ နော်ပအိုး၊ နော်ပဒယ်၊ စောပထူး၊ စောမော်နေဘွား၊ စောဝေဝေါတွမ်ႏ စောချီသီး"ငဝ်းခြုဲင်းဖုံႏ ဗွိုန်ပီမဲဉ်ႏတနꩻငါႏဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ စောက်ꩻသီးလိုꩻမျိုꩻ လိုꩻတအုံတဝ်း အရပ်ဒေႏသဖုံႏနဝ်ꩻလဲ့ အာသျအခဝ်ထဝ "အူဂရိုအော်တီးယားနယ်ႏ"နဝ်ꩻသွူ။ စောက်ꩻသီးလွိုးငုဲင်ꩻ နမ်းကြိုဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွိုန်ပီတွမ်ႏ "တူရေးနီယန်း"နားဟွိုန်ꩻခွိုꩻတွမ်ႏ "မွန်ဂိုလီးယား"ခွိုꩻနွယ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဗွေႏဗွန်"ဂျန်ဟတ်"အနေႏ တွမ်ႏပါမောက္ခ "ဒီလာဂူအိုပဲရီး"သီး ကထောက်ခံႏဗာႏနဝ်ꩻတဲ့ "တူရေးနီးယန်း"နားဟွိုန်ꩻခွိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ပွိုင်းလဲင်ႏခါ အုံဗာႏဖို "အာသျ"အခဝ်နဝ် နဝ်ꩻသွူ။ စောက်ꩻခွိုꩻနွယ်ႏသီးနဝ်ꩻ ပွိုင်းလဲင်ႏခါ အဝ်ႏ"တိဘက်"နွို့သော့ꩻလင်ꩻ ယိုခါထွာ"ယူနန်"နယ်ႏအခဝ် "စီချွန်တွမ်ႏကွေချောင်"နယ်ႏကိုကရိုꩻနဝ်ꩻ "မစ္စတာပေါ်စမစ်တွမ်ႏ ဗွေႏဗွန်ဂျွန်စမစ်"သီး ဒေါ့ꩻတောက်သတ်နေးစွဉ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ ပညာႏသျင်ႏ ကျောင်ꩻသားတန်သီးယိုဝင်ꩻနီ ကမော့ꩻထီႏသေထွꩻနဝ်ꩻ စောက်ꩻလိုꩻမျိုꩻသီးယို အဝ်ႏ"အာသျ"အခဝ်ထဝကို နွို့သော့ꩻတွိုႏလွေꩻ ခယ်ႏခမ်းအခဝ်တွို့ꩻနဝ်ကရိုꩻနဝ်ꩻ ယီးအွဉ်ႏနယ်လွေꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ စောက်ꩻလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း လိုꩻမျိုꩻလောင်ႏလင်ဖုံႏလဲ့ ဖျတ်ကာႏသွူတိဘက်တဲင် နွို့သော့ꩻလွဉ်ခယ်ႏခမ်းလွဉ်းလွဉ်းနဝ်ꩻသွူ။ ခယ်ႏ၊ ဂျပန်၊ ဗိယက်နမ်၊ ထုဲင်ႏတွမ်ႏ မွန်ခမာဖုံႏတဲ့ နုဲင်းနဝ်ꩻနေနေသွူ။
စောက်ꩻလိုꩻမျိုꩻ ရီးသွတ်ꩻကနွို့သော့ꩻတွိုႏလွဉ်နွောင်ꩻ ခါးလားခရစ်ကပေါႏ နေင်ႏ ၁၁၂၃-၁၁၃၄ အတွင်ꩻကိုနဝ်ꩻသွူ။ အခိန်ႏတွင်ꩻနဝ်ꩻ ကအုပ်ချုပ်အံႏနွောင်ꩻခယ်ႏခမ်း "ဂွါဆဉ်"ခွန်ဟော်ခမ်ꩻ အဝ်ႏအုပ်ချုပ်အခိန်ႏတွင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခွန်ယိုနဝ်ꩻ ကအဝ်ႏဗော့ꩻ ဝွေꩻခမ်းထျꩻခမ်းသောင် လိုꩻမျိုꩻပေႏဖုံႏ နေးတွမ်ႏအနယ်ꩻမျိုꩻစွုမ်ႏ ထုတ်ထေသွူရဲကမ်းချက် "တာႏမြစ်ချက်"ဖုံႏတဲင် ဝွေꩻအုပ်ချုပ်မုꩻဆလ ဖေႏကထွာငါ ခယ်ႏတမျိုꩻငါနဝ်ꩻ အဝ်ႏခွုမ်မာꩻလွေꩻနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ စောက်ꩻလိုꩻမျိုꩻတွမ်ႏလိုꩻမျိုꩻပေႏလောင်ႏလင်ဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဝွေꩻသီး ကအဝ်ႏအုံတယ်ႏဆို့ꩻဒါႏ ခင်ႏလမ်းရပ်ကို ထိုꩻထန်ႏထိုꩻလွသွူတဲင် နွို့သော့ꩻလွဗာႏ ဝင်ꩻနယ်ႏပယ်ႏ ခမ်းလမ်းတသာကိုဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ဖဖြယ်ထန်ႏလွေꩻလွဝင်ꩻ "တုံကင်း၊ ထုဲင်ႏ၊ မန်းခမ်း"ဖဲ့ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ စောက်ꩻခွိုꩻနွယ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ လွောင်ႏဗူႏဖသွူ အစွိုꩻတန်သွံစွိုꩻတဲင် ညစွဉ်ႏသွံနေင်ႏ ခါးလားခရစ်ကပေါႏ တယ်ႏ ၁၁၂၅-ဗꩻ ၁၁၂၇ အွဉ်ႏကုဲင်စွဉ်ꩻထိုꩻသွူ ဝွေꩻသီးခူꩻဝေင်ꩻ ဒုံဆောင်ႏလမ်းပါႏ ခင်ႏလမ်းနေႏရာႏတဲင် ကထန်ႏထိုꩻတငါဗာႏနဝ်ꩻ ကွပ်စွဉ်ႏခယ်ႏ ငမ်းဝွေꩻသီး လိုꩻဖြာꩻပေါင်ꩻအာလွဉ်နဝ်ꩻသွူ။ ပထမစောက်ꩻလိုꩻမျိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ နွို့သော့ꩻလွဉ် "မုဲင်းခေါင်"ခြောင်တန်ခြောင်ႏ ကောင်ခါႏနဝ်ꩻတဲင် ဖျော်တွိုႏလွဉ် ဝွေꩻသီးကအင်းတယ်ႏဆို့ꩻချꩻအုံဒါႏ ခင်ႏလမ်းတသာခြောင်တန်ဗောင်ႏ ကျွန်ꩻလောင်း (မြစ်ဝကျွန်းပေါ်)နဝ်ꩻသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ နေင်ႏပေါင်ꩻညပသာႏသွူနဝ်ꩻ ထုဲင်ႏလိုꩻမျိုꩻခွိုꩻတန်ဖုံႏလဲ့ ပြောင်ꩻခြုဲင်းနွို့လွဉ်နုဲင်းနုဲင်းတဲင် စောက်ꩻလိုꩻမျိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွုမ်ႏယင်းအံႏအွꩻ အရာႏအကဝ်ႏလွိုင်ႏကွုန်ꩻရာꩻ ခင်ႏလမ်းတသာတဲင် ဆွတ်ခြုဲင်းပြောင်ꩻနဝ်လွေꩻယင်းဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ ဝွေꩻသီးကထင်ႏတွိုႏ ပင်ႏလယ်ႏထျꩻနဝ်ꩻ လဲ့ꩻတွို့ꩻလုဲင်ႏသွူတဲင် တွိုႏလွဉ်ခန်း "မီနမ်ခြောင်တွမ်ႏနမ်းပိုင်ခြောင်"ရွေꩻခြောင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးလွိုက်ရွေꩻခန်း ခင်ႏလမ်းအုံတသာ "နမ်းပိုင်"ခြောင်တန်ခြောင်ႏ အခဝ်ခိုႏနဝ်ꩻသွူ။ အုံအဝ်ႏသွူနဝ်ꩻကို နေင်ႏပေါင်ꩻ ၁၀၀၀-လွိုတဲင် ဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးကတွိုႏ "ဇဉ်းမယ်"အထန်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ခံႏဗာႏထုဲင်ႏဝါးထန်ႏတွိုက်ꩻထိုꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဒုတိယစောက်ꩻအစွိုꩻ ကနွို့လွဉ်နဝ်ꩻ တွိုႏလွဉ်လွဉ်ꩻ "ရွှေလီ"ခြောင်တန်ခြောင်ႏအခဝ်တွို့ꩻနဝ် နဝ်ꩻသွူ။ ထင်ႏတွိုႏနဝ်ꩻကိုလဲ့ ထုမ်ႏယင်းရော့ꩻသင်ꩻရာꩻခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻသွူ။ ထုမ်ႏခင်ႏလမ်းတသာ ဝွေꩻသီးကတွိုႏလွဉ်နဝ်ꩻ ဖြဝ်ꩻဖုံႏအဝ်ႏအုံ၊ အဝ်ႏတွိုႏရီးလဲဉ်း ဝွေꩻသီးနဝ်ꩻသွူ။ တွမ်ႏဖြဝ်ꩻ တမဉ်ထွာတဝ်းစဲ့ꩻ မဉ်လꩻဒျာႏငိမ်ꩻချမ်ꩻရေꩻ၊ စောက်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အုံခြုဲင်းပေါင်းနဝ်လွေꩻဗာႏယင်းဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ယိုနဝ်ꩻ ထွာလဲဉ်း"စေဝါခြောင်(ဧရာဝတီ)နဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻသီးလွိုက်အုံပေါင်းနဝ်လွေꩻပသာႏထဲင်းသွူတဲင် အွဉ်ႏဖန်ဖေႏခန်းအမဉ်ꩻ "စေဝါဝေ-ဝေင်ꩻဝေဝါ"နဝ်ꩻသွူ။ အဓိပ္ပါယ်ႏနဝ်ꩻ ဖြဝ်ꩻဖုံႏကူꩻကားဖြေꩻစာသော့ꩻ စောက်ꩻသီးကလောႏဒါ တွမ်ႏထုံဒေႏတောင်ꩻ ခမ်ႏလမ်းဆိပ်ကန်းရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
ခင်ႏလမ်းယိုနဝ်ꩻ စောက်ꩻတွမ်ႏဖြဝ်ꩻ အဝ်ႏဖြာꩻဖဲ့ꩻဖဲ့ꩻ လွောင်ႏလွောင်ႏဗူႏဗူႏ အုံလွေꩻစွဉ်ႏနေင်ႏပေါင်ꩻ ၁၇၂-ရပ်နဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏဆုဲင်ꩻနဝ်ꩻ "နီဂရိုး(နီကရုဲက်) ခွိုꩻနွယ်ႏဖုံႏ နွို့တွိုႏလွဉ်ယင်းနဝ်ꩻသွူ။ အိန္ဒိယကို "ဗရမာ"ဖုံႏလဲ့ နွို့တွိုႏသော့ꩻလွဉ်ယင်း ပြုံႏပြုံႏပြင်ႏပြင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻကနွို့တွိုႏလွဉ်တသာ ခွန်ဟော်ခမ်ꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ "အဘိရာဇာ"နဝ်ꩻသွူ။ တွမ်ႏဝွေꩻသီးထူႏလွဉ် ပေါက်ပုဲင်လူႏလုဲင်ႏစင်ꩻ"အိန္ဒု"ခြောင်ခြောင်ႏယေန်ႏငဲမုꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ကားစောက်ꩻဖုံႏ ကအဝ်ႏထူႏသုံꩻဒါႏ ခယ်ႏယေႏန်ငဲမုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏတဘာႏသာႏခေါ်ခေါ်နဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻအတသာချင်ꩻချင်ꩻ ကတွိုႏလွဉ်ဖုံႏနဝ်ꩻ ရွိုင်ꩻစွိုင်ꩻကျမ်ꩻထံꩻသွူတဲင် ထွာဒျာႏလိုꩻမဉ်ရွို့ꩻရန်ႏမာꩻရီးစရီးဝင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ မာႏနတန် သꩻဖြုံႏထိုတဲင် လိုꩻမဉ်အံႏနွောင်ꩻနိစ်စက်ဒါႏဝင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ခွုမ်မာꩻအံႏနွောင်ꩻလွလိုꩻကတွိုႏလွဉ်ရီးသားလောင်းတဲင် စောက်ꩻလိုꩻမျိုꩻပေႏဖုံႏနဝ်ꩻ ခံႏနွောင်ꩻလွတဝ်းနဝ်ꩻသွူ။ စောက်ꩻသီးနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ လိုꩻမဉ်အုံငိမ်ꩻချမ်ꩻ ခွꩻသꩻခေါ်ခေါ်ဒျာႏထာꩻနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏအိန္ဒိယ ကတွိုႏလွဉ်တသာဒါႏ လိုꩻတသာဖုံႏ အခွုမ်အမာꩻယို ညအာထိုဆွာꩻ သယ်ꩻခံႏနွောင်ꩻတဝ်းတဲင် အုံညာꩻညာꩻတွမ် တွမ်ႏဝွေꩻသီး ဆုံꩻဖျတ်လွခန်းနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ စောက်ꩻသီးဖုံႏနဝ်ꩻ ပြောင်ꩻခြုဲင်းနဝ်လွေꩻသွူတဲင် တလဲင်ႏတစိꩻစိꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻ တွိုႏဖျော်လွေꩻခန်း စီဝ (ဧရာဝတီ)ခြောင်ဗောင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ရီးသွတ်ꩻပထမ ဝွေꩻသီးအုံတယ်ႏဆို့ꩻလွနဝ်ꩻကိုသွူ။ ယိုကိုနဝ်ꩻ အိန္ဒိယသားဖုံႏဟဲ့ꩻ (သရေခေတ္တရာ)နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ သရေခေတ္တရာနဝ်ꩻ ပွိုင်းလဲင်ႏခါ ထွာစောက်ꩻခမ်းတန်နဝ်ꩻသွူ။ စောက်ꩻသီးနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻဟောင်"ပွိုဝေး"နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ တယ်ႏခါးလားခရစ်ကပေါႏ ၄၄၃-ဘီစီ ဗꩻခရ်စပေါႏထွူ အေဒီ-၉၅ နဝ်ꩻ စောက်ꩻခွန်အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻဆက် အအဝ်ႏနေဒွိုန်းကနဝ်ꩻသွူ။ ခမ်းယို ကပꩻပြုဲင်ကုဲင်ပြင်ꩻထိုꩻဗာႏနဝ်ꩻ ကွပ်အာႏရဲင်ꩻ အသောင်အရင်ꩻတမွေးတဝ်း၊ ကွပ်ခမ်းကို သꩻတဗွိုန်ပီတဝ်းဝင်ꩻ၊ ပွိုင်းခတ်ꩻထွာဝင်ꩻ ပဋိပက္ခဖုံႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻနဝ်ꩻ ခွန်အာႏရဲင်ꩻဆေ့ꩻလွဉ်တဲင် မာꩻတညီႏတငါထိုꩻထာꩻနဝ်ꩻသွူ။ စောက်ꩻသီးဖုံႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးအကိုချင်ꩻချင်ꩻ တွိုက်ꩻချာလွသွူဝင်ꩻတဲင် ထွာအစွိုꩻစွိုꩻတွော့ꩻ ပꩻလီထိုꩻလို့ဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ တစွိုꩻတွမ်ႏတစွိုꩻ ထန်ႏခေါ်ဝင်ꩻတဲင် လဲဉ်းလွဖြာꩻထွောင်းထွောင်းနဝ်ꩻသွူ။ စောက်ꩻအစွိုꩻကို တတိယအစွိုꩻတန်သွတ်ꩻကထွာဒါႏ "ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻ"လိုꩻခွိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ဖျတ်ကာႏလွဉ်သွူ "ပဂိုး"ကောင်ရွေꩻတဲင် တွိုႏသော့ꩻလွဉ် "စစ်တောင်း"ခြောင်တန်ခါႏနဝ်ꩻသွူ။
ပအိုဝ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးတယ်ႏဆို့ꩻ သေႏခေါင်းသေႏချာႏဖျင် ခင်ႏလမ်းတသာနဝ်ꩻသွူ။ ယိုကိုနဝ်ꩻ "ပျူ"(ပြူ)ကရိုꩻနဝ်ꩻ သေတွိုႏယိုခါနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏရန်ႏကုန်ႏမန္တလေꩻ ကာꩻတဖူꩻတန်လောင်း တောင်ႏအူဝေင်ဆꩻထင်ꩻ မဲင်ႏပေါင်ꩻ(၄၀)ကိုနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻဖျူး(ဖြူးမြို့)ယိုခါ ရီးသွတ်ꩻကနွို့တွိုႏသော့ꩻလွဉ် မန်းခမ်းကိုကပါသော့ꩻညီꩻ စောက်ꩻလိုꩻစွိုꩻ ၉၉-စွိုꩻအကို ၃၃-စွိုꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်သေꩻခါꩻဒျာႏ ယူနန်နယ်ႏကိုတဲင် နေင်ႏပေါင်ꩻ ၁၀၀-လွို လိုꩻဖြာꩻပေါင်ꩻတိုꩻပွာꩻအာ အုံအဝ်ႏသွုပ်လွေꩻယင်းဒျာႏနဝ်ꩻကိုသွူ။ ယိုနဝ်ꩻ ခါးလားခရစ်ကပေါႏ ၁၁၂၂-၂၂၅ ဘီစီ ချောင်မင်းစိုး ကအဝ်ႏအုပ်ချုပ်အခိန်တွင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ "ခွန်ပိုင်ဝမ်"ကအဝ်ႏအုပ်စိုꩻခိန်ႏနဝ်ꩻ တခမ်းလွုမ်း အချင်ꩻချင်ꩻ ပွိုင်းခတ်ꩻထွာစဲ့ꩻ တွိုက်ꩻခꩻလူႏလုဲင်ႏဝင်ꩻ၊ ထွာလွဉ်နုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ပြောင်ꩻခြုဲင်းတောဗာႏဖျင်ယင်း ခင်ႏလမ်းတလဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ကအဝ်ႏပါသော့ꩻညီꩻ စောက်ꩻအစွိုꩻကို "ပွို၊ ပအိုဝ်း၊ စကော၊ ပကူး၊ မော်နေဘွားဘွဲ့" တွမ်ႏအစွိုꩻလင်ဖုံႏနဝ်ꩻ ပြောင်ꩻခြုဲင်းနဝ်လွေꩻယင်းနဝ်ꩻသွူ။ ကွဲႏတွော့ꩻ ကပြောင်ꩻခြုဲင်းလွေꩻတဖူꩻနဝ်ꩻ တဗွိုန်ပီတဝ်းဝင်ꩻသွူ။ ပထမအစွိုꩻ ပြောင်ꩻခြုဲင်းလွေꩻ ခါးလားခရ်စကပေါႏ ၇၄၁-၇၃၉ဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏခြုံꩻ(သံလွင်)ခြောင်အခဝ်ခိုႏ ကောင်ခါႏနဝ်ꩻ တလဲင်ႏတစိꩻစိꩻ လင်ꩻဒွမ်နဝ်လင်ꩻတဲင် တွိုႏလင်ꩻရွှေလီခြောင်တန်နဝ်ꩻသွူ။ စောက်ꩻခွိုꩻနွယ်ႏ ကပြောင်ꩻခြုဲင်းလင်ꩻ အဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻနဝ်ꩻ ဟန်ႏနီꩻယိုခါ ဟဲ့ꩻတဖူꩻ "စျူကုတ်(ကြူကုတ်)"ကောင်ခါႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻသီးဆွတ်ခြုဲင်းနဝ်လင်ꩻလင်းနဝ်ꩻတဲင် ဖျတ်လင်ꩻ "လားဆျိုး"ကောင်ရွေꩻတွော့ꩻ တွိုႏလင်ꩻ "ဖြဝ်ꩻ"ထာꩻကောင်ꩻထိုလောင်းနဝ်ꩻသွူ။ ထင်ႏတွိုႏ"လွယ်သံ"ကောင်နဝ်ꩻ ဝွေꩻသီးအုံယို့ꩻဆောင်းတဆင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻမꩻ ဖြယ်ယင်းဝင်ꩻတဲင် တွိုႏလင်ꩻထာꩻကောင်ꩻထို အခဝ်နဝ် ထာꩻခြောင်ႏကိုနဝ်ꩻသွူ။ ပွိုင်းလဲင်ႏခါနဝ်ꩻ ဟံႏယာႏလွိုင်ႏနဝ်ꩻသွူ။ နားဟွိုန်တဗာႏယို လုပ်ꩻမာꩻသော့ꩻထွူတနေင်ႏတဲင် ထာꩻလုပ်ꩻခင်နဝ်ꩻ အွဉ်ႏကုဲင်ထိုꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ထုမ်ႏလုပ်ꩻမာꩻဖျင်ယင်းဒျာႏ အဟိုႏအခင်တသာနဝ်ꩻသွူ။ အီႏမာꩻတသေႏတထွောင်းချင်ႏစားနဝ်ꩻ အဲဉ်ထဝ်းနဝ်ꩻမꩻ လိုꩻတဲ့အဝ်ႏပြောင်ꩻခြုဲင်းတသေႏဗာႏနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏလုပ်မာꩻပြောင်ꩻခြုဲင်းလွေꩻနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် ဆုဲင်ꩻသွတ်ꩻနဝ်ꩻ "ဘဲပကူး၊ မော်နဘွားတွမ်ႏဘွဲ့"လိုꩻမျိုꩻဖုံႏနဝ်ꩻ ဖျော်တွိုႏလင်ꩻလွဉ် "စစ်တောင်း"ခြောင်တန်ခါႏတွော့ꩻ ဝွေꩻသီးတယ်ႏဆို့ꩻအုံ တငါခန်းနဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻသီးကအုံဒါႏခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻ ဟန်ႏနီꩻယိုခါ ထွာစောက်ꩻတနျာႏ "ကယား" "ကယန်း(ပတောင်ႏ) တယင်" နဝ်ꩻသွူ။
စောက်ꩻခွိုꩻနွယ်ႏ အထျꩻသွံစွိုꩻကထွာဒါႏ "နော်ဘော်ကလော၊ နော်ပအိုးတွမ်ႏစောဝေဝေါ"သီးဖုံႏနဝ်ꩻ ယိန်းပြောင်ꩻခြုဲင်းနဝ်နဝ်လင်ꩻတဲင် တွိုႏလင်ꩻ"ခြုံꩻ(သံလွင်) ဘီးလင်း၊ စစ်တောင်း' ခြောင်တန်ဗောင်ႏ ပင်ႏလယ်ႏထျꩻနဝ်ꩻသွူ။ အခဝ်နဝ်ꩻ ထာꩻကောင်ထို တထွောင်းလောင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏကုဲင်ဒျာႏ "နော်ပအိုဝ်းစွိုꩻ"တစူးတစီꩻလွုမ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဗꩻတွိုႏဟန်ႏသနီꩻ ဝွေꩻသီးအအဝ်ႏတွိုႏနေဒွိုန်းကနဝ်ꩻကိုသွူ။ မန်းခမ်းကို ထွာစွဉ္ႏဟံႏဗဲ့ꩻလွိုင်ႏ၊ ရာႏ ကဝ်ႏ ဒီႏဟဝ် ခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻသွူ။ ဒုဗိုလ်မှူးတန် အေအာမက်မဟွန် ဝွေꩻကတဲမ်းသေꩻခါꩻဒါႏ "ရွှေကျွန်းဆွယ်မှ ကရင်များ"လိတ်အုပ်ကိုနဝ်ꩻ စောက်ꩻသီးနဝ်ꩻ အုံရီးအွဉ်ဝင်ꩻတဲင် ခမ်းထီ ခူꩻဝေင်ꩻ ဖေႏကလွိုင်ႏကွုန်ꩻ ပြန်ꩻပြော်ꩻ ခွုမ်မာꩻသေꩻခါꩻ သျင်ꩻလျင်တဲမ်းနယ်သေꩻခါꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻမျိုꩻတမျိုꩻ အထုံꩻဓလေ့ꩻ အခွုမ်အမာꩻစရဲက်ဖုံႏနဝ်ꩻ ဆုဲင်ꩻနဝ်ꩻ နေင်ႏပေါင်ꩻထင်ႏအာ ထွာလွဉ်လိုꩻအံႏနွောင်ꩻဒါႏဝင်ꩻသားကရိုꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻစောႏတနာႏ (လေ့လာ)သေꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ "ရွှေကျွန်းဆွယ်"ရွေꩻကို စောက်ꩻခွိုꩻနွယ်ႏသွံစွိုꩻ တယ်ႏဆို့ꩻသေꩻခါꩻ ခင်ႏလမ်းရော့ꩻ ခင်ႏလမ်းဟဝ်ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ သွံစွိုꩻအကို ပအိုဝ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ ထာꩻကျိုꩻစာꩻဝီရိယ အဝ်ႏလွိုဝင်ꩻ၊ ပညာႏရဲးကမ်းနမ်းဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻလွုမ်ꩻကာႏတဝ်း ထွာလိုꩻထုမ်းသေယံ၊ ထွာလိုꩻလွူးသေတွမ်ႏ လွူးတိရစ္ဆာန်ႏယံဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻသီးကတယ်ႏဆို့ꩻသေꩻခါꩻဝင်ꩻ ခင်ႏလမ်းတဲးဝါးတန် တထွောင်းနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"သုဲင်ꩻထုမ်ႏ"နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ကအီႏအုပ်ချုပ်ပအိုဝ်ႏ အတန်အကယ်ႏဖုံႏ ကဒင်ႏသွင်ꩻလွမဉ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ စွိုးခွိုꩻခမ်းထီတာႏဝွန်ႏ ကအီႏခွုမ်မာꩻလိုꩻသားယို စွိုးခွိုꩻ နီခွိုꩻ ပျောႏပျောႏသွင်ႏသွင်ႏ စွဲးပင်ႏကူႏညီႏကိုလွနဝ်ꩻသွူ။ ကထင်ႏညနေင်ႏ ၁၀၀၀-လွိုနဝ်ꩻ သုဲင်ꩻထုမ်ႏယို ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏသမဲင်ꩻကို ထွာစွဉ်းအရေꩻတန်သွတ်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ အိန္ဒိယသားဖုံႏ ကဟဲ့ꩻဟောင်ဒါႏ "ရာမညဒေႏသ""ရွှေကျွန်းဆွယ်ဒေႏသ" ထိရတဲးဝါး ဝပြော်ꩻလွိုင်ႏကွုန်ꩻ သုဲင်ꩻထုမ်ႏခမ်းတန်စခါယို တိုꩻတက်ဖန်ထင်ႏတေားလုဲင်ႏ "သုဝဏ္ဏဘုမ္မိ-ခံꩻခမ်းတန်"နဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏသမဲင်ꩻ ကဏ္ဍ:မျန်မာခမ်းထီလိုꩻခွိုꩻဖုံႏ
ဗွေႏပညာလောက
ဗွေႏစင်ꩻပညာလောက ယိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖြယ်ကျောက်တလွုံꩻတန် အွိုင်ႏပင်တွန်ႏ၊ ဒုံတန်ပင်တွန်ႏကိုကအောဝ်ႏအုံႏဒါႏ စင်ꩻဖါလုံး +စင်ꩻမွိုးခံꩻ လွူးဖွာꩻဒျာႏ နေင်ႏ ၁၃၈၄−ဗာႏ၊ ဒဲဉ်စေင်လောင်း၂ နီꩻ၊ မွူးနီꩻ ကျာႏသပတေꩻ၊ ပိုခို ၁၁ ဖြာꩻအကို ဝွေꩻဗွေႏယို ထွာ ဆဌမ ပိုခိုရတနာႏ တဖြာꩻသွူ။ ပေႏခါမဉ်ꩻနဝ်ꩻ မဉ်ꩻဒျာႏ ခွန်စင်ႏ နုဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ၊
ဖျော်ဗꩻ သာႏမဏေႏ ဘဝ
၁၃၅၅ ဗာႏ၊ သက်လꩻ ၇ နေင်ႏတွင်ꩻ မွိုးဖါ နီပါꩻ အပ်မိုးထေ့ ပထမ ကျောင်ꩻတန်ပင်တွန်ႏ ဗွေႏဆရာႏတောႏ ဘဒန္ဒကောသလ္လထျꩻတဲင် ထွာလွေꩻကော်ပီႏနဝ်ꩻသွူ ၊ နေင်ႏ ၁၃၅၇ ဝါႏဆိုႏဆန် ၁၄ နီꩻ မွိုးဖါ နီပါꩻ ထွာဖေႏ ပစ္စေꩻ လစ်ပါꩻတကာႏတဲင် ဗွေႏဆရာႏတောႏကျောင်ꩻတန်ပင်တွန်ႏနဝ်ꩻ ထွာဖေႏ ဥပဇ္ဇျာယ်ႏဆရာႏတွော့ꩻ အွဉ်ႏဗုဲင်လွေꩻခန်ႏ ဗွေႏသျာင်ႏ သာႏမဏေႏနဝ်ꩻသွူ။
ဗွေႏပညာလောကနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏကျောက်တလွုံꩻတန်၊ အွိုင်ႏပင်တွန်ႏ ကျောင်ꩻတန်ပင်တွန်ႏ ကို သွဉ်ထူႏလွေꩻခန်ႏ လိတ်ပအိုဝ်ႏ တွမ်ႏ ပရိတ်ကီꩻ ဗွေႏဆရာႏတောႏ ကျောင်တန်ꩻသီးထျနဝ်ꩻသွူ၊ အောဝ်ႏနဝ်ꩻထွူတွော့ ကျွꩻလင်ꩻအုံခန်း ဝေင်ꩻပခုက္ကူ၊ အရှေတိုက်၊ အလယ်တွိုက်၊ ဗွေႏပညာႏသီးထျ၊ ဝေင်ꩻရန်ကုန်ႏ တောင်ႏကီꩻပရိတ္တိလိတ်သွဉ်တွိုက်၊ ဗွေႏဆရာႏသီးထျ၊ ဝေင်ꩻမရမ်းကုန်း ဗွေႏဆရာႏသီးထျ၊ ဝေင်ꩻပုသိမ်၊ မြောင်းမြပရိယတ္တိသွဉ်လိတ်တွိုက် ဗွေႏဆရာႏတောႏသီးထျꩻ၊ ဝေင်ꩻမြောက်ဥက္ကလာ သာသနာ့အလင်းအရောင်ခြည်ကျောင်ꩻတွိုက် ဗွေႏဆရာႏသီးထျꩻ ၊ ဝေင်ꩻဟိုပုံꩻ နောင်တောင်ꩻ ဗွေႏဆရာႏသီးထျꩻ နုဲင်းနဝ်ꩻဖုံႏ ယိုသွဉ်ထူႏလွေꩻခန်ႏပညာႏ အရန်းရန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ သွူ။
အောင်ႏမျင်ႏလိတ်သွဉ် ကလꩻလွဉ်ဒါႏ
ဗွေႏပညာလောကယို ကွပ်ပွိုး စွန်ꩻထီတလာငါႏတဲင် အစိုႏရ ပထမငယ် ၊ ပထမ လတ် ၊ ပထမ ကြီး တွမ်ႏ ရန်ႏတကုန်ႏ ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်ႏ ဒဲ့ႏထူႏလꩻလွေꩻ B.A (Aryan) M.A Part 1 ဘွဲ့ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ၊
ယိုခါအောဝ်ႏသတင်ꩻသုင်ꩻကျောင်ꩻ
ခွုမ်စံႏဆောင်ႏရွက်လွေꩻထာꩻမာꩻ
ဗွေႏပညာလောက နဝ်ꩻ ယိုခါအောဝ်ႏခွုမ်စံႏဆောင်ႏရွတ်ဖေႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏကျောက်တလွုံꩻတန် အွိုင်ႏနောင်ကာꩻကို သံဃာႏအစွိုꩻနွို့ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ ခင်ႏလမ်းကိုနဝ်ꩻသွူ။
ယိုခါ အောဝ်ႏဗွောင်ဖေႏ နောင်ယွေးပရိယတ္တိလိတ်သွဉ်တွိုက် တွမ်ႏ လိုꩻပေႏပညာႏရေꩻ ( Naung Ywe Education Center )လိတ်သွဉ်ကျောင်ꩻ နဲင်ႏနဝ်ႏဖုံꩻသွူ။
ကျောင်ꩻကိုထာꩻမာꩻ အောဝ်ႏချꩻဖေႏ ပရိယတ္တိလိတ် တွမ်ႏ ဟော်ꩻတရာꩻ ပျꩻပါတရာꩻ သွဉ်ပါ ပါဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ရပ်ရာႏလွိုင်ႏကွိုင်ꩻရေꩻ ဖုံႏ စတွမ်ႏထာꩻဖုံႏယို ဝွေꩻဗွေႏအောဝ်ႏခွုမ်စံႏဆောင်ႏရွက်ဖေႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏဗွေႏလိုꩻကျောင်ꩻသီး နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
နမ်းသꩻချံꩻသာႏ အိုင်အဝ်ႏတာႏ အနယ်ꩻငတ်ꩻစွိုး
၁။ ထွားထီႏထီႏချာဒျာႏ နမ်းအပဲစ်ထွူ ဖျင်ချာလꩻလꩻသွော့နမ်း...။ ၂။ ဝင်ꩻမိန်ႏထီႏလွောန်နီအပဲစ်ထွူ ဝင်ꩻမိန်ႏဖျင်ဖေႏနီနဝ်ꩻ နာႏထူႏ ခံႏဖျင်သွော့...။ ၃။ ထိုမ်ႏထွားဒျာႏဝင်ꩻအဟောဝ်ဖဲ့ꩻဖိုင်ႏထွူ နမ်းတောမ်ႏနမ်းတဲ့ အိုင်အဝ်ႏဟဝ်ဟဝ်သွော့...။ ၄။ တရော့ꩻမဲ့တဝ်းကို ဖျင်ဖေႏမိန်ႏလꩻနဝ်ꩻ နေးတောမ်ႏသꩻထာꩻသꩻငျင်ꩻဝင်ꩻအလောင်းတန်တန်အာအာတဲင် ဖျင်လွေꩻဖေႏသွော့ဟဝ်ဟဝ်ဒါႏဒါႏ ယွယွသာႏသာႏ...။ ၅။ ဖျင်ဖေႏမိန်ႏတလꩻတဝ်းနဝ်ꩻ အွောန်ႏတဝ်းဒေါသ အာဃာတတရာꩻ၊ ထွားလွိုထိုꩻထွူ ဗꩻအထွူသုတ်ꩻ မာꩻလွေꩻဒျာႏသွော့နမ်းကလိုႏမာꩻထွိုက်မာꩻသင်ꩻဒါႏ ထာꩻမာꩻဖိုင်ႏနေား...။ ပါꩻမုဲင်ꩻမုဲင်ꩻတယဝ်း မိန်ႏအိုင်အဝ်ႏ မာꩻလွေꩻ နုဲးကီယိုဖိုင်ႏအတွိုင်ꩻနဝ်ꩻ ယိုခါ ဆုဲင်ꩻချာ အိုင်အဝ်ႏလွေꩻဗာႏ နမ်းသꩻချံꩻချံꩻသာႏသာႏနဝ်ꩻသွူ။
ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻသီး အသက်သွီႏဖြွိꩻ
လောကကိုယို အသက်တအဲဉ်ထောဝ်း သေင်ႏဝါႏစတဲင်အဝိဉာာဏကဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ အသက်ကအောဝ်ႏဒါႏလိုꩻသီး စတဲင်သဝိဉာာဏက ပုဂ္ဂိုလ်ႏသတ္တဝါႏဖုံႏတဲ့ꩻနဝ်ꩻ ၊တန်ထိုပြွူႏဖြိုရေꩻ ကွုန်ꩻဟွိုင်ꩻမွန်ဗန်တရေꩻ အီအတာႏ အရေꩻတန်သွတ်ꩻ အုံနောင်ခရာႏအသက်သွီႏဖြွီꩻယိုနဝ်ꩻ အောဝ်ႏဗာႏဒျာႏရင်ꩻသွူ။ ကွပ်ပွိုးစွဉ်ႏ အုံနောင်အာႏကွိုꩻခရာႏအသက်သွီႏဖြွီꩻယို အထီအသွီႏအလွောက်ꩻ တပီတောဝ်ႏဝင်ꩻ အကွာႏဝင်ꩻဖုံႏတဲင် တန်ထိုတသွောင်းကွိုန်ꩻဟွိုင်ꩻမုꩻ၊ မွန်ဗန်ပြွူးဖြွိုမုꩻဖုံႏယိုတဲ့ အပီတောဝ်ႏ ဒွုမ်ဝင်ꩻ ဆေ့ဆေ့ꩻအာအာ အကွာႏဝွေးစွဉ်ႏဝင်ꩻဖုံႏနေနေနဝ်ꩻသွူ။
ကွပ်နဝ်ꩻမꩻတဲင်အသက်တအဲဉ်ထောဝ်း သေင်ႏဝါႏ ၊အမွူးအဆုံꩻအတာႏ ဖေႏကမွန်ဗန် ဖေႏကကွိုန်ꩻဟွိုင်ꩻ၊ အဒီႏအကောဝ်ႏအရာႏဖုံႏဖေႏကထွာနဝ်ꩻ၊အရေꩻတန်သွတ်ꩻတဗာႏ၊ မွန်ဗန်ကွိုန်ꩻဟွိုင်ꩻမုယို ကမာꩻတရတ်နွောင်ꩻအီဒါႏ အန္တရယ်ႏအမျိုꩻမျိုꩻဖုံႏယို၊ ရဲးဆီꩻကမ်းဟောဝ်ဟောဝ်ဖေႏဗာႏ ၊ ထဲမ်သွော့ꩻမဲဉ်ႏမဲဉ်ႏဖေႏဗာႏ အဆာႏ၊ သေဗာႏသဲင်ႏဝါႏအကယ်ꩻ၊ သေနာႏဗာႏရာႏသီႏဥတုအခွအလျားတွော့ꩻ ၊ ဆို့ꩻရုဲင်ခိန်ႏမဉ်ႏတွိုႏလဲ့ꩻ ဆို့ꩻရုဲင်ဗာႏနဝ်ꩻသွူ၊ ကွပ်ပွိုးအကျောင်ꩻခရာႏနဲင်ႏယိုနဝ်ꩻ ထွာအီသဲင်ႏဝါႏ အဒီႏအရာႏ အကောဝ်ႏသီး အသွီႏသက်နဝ်ꩻသွူ။ ဝွေꩻသီႏမဉ်ႏတရျာႏငီႏနဝ်ꩻ၊ အမွူးအပင်ဖုံႏတဲ့ အီႏမွန်ဗန် ကွိုင်ꩻဟွိုင်ꩻ အမွူးအပင်ဖုံႏတဲ့ꩻ အီႏကွိုင်ꩻဟွိုင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ အဒီႏအရာႏသီႏ အရသာႏ အထီအသွီႏအီႏဗွေနဝ်ꩻသွူ။
ပွိုးတမုဲင်ꩻနဲတဲင် စွိုးခွိုꩻတခွိုꩻကထင်ႏထိုဗာႏနဝ်ꩻ သရက်စွိုးခွိုꩻယိုအရေꩻတန်သွတ်ရိုꩻဗာႏနဲင်ႏနဝ်ꩻနဲကရိုꩻနဝ်ꩻ ကဉ်းထွားစမ်ꩻခယ်ႏတွမ်ႏဂျူးသီးလိုꩻမျိုꩻသူꩻ ဝင်ꩻကရက်စွိုးခွိုꩻတဲင် ဝင်ꩻလိုꩻမျိုꩻအွဉ်ငါ ထိုနာႏသာႏတဲ့နဝ်ꩻ၊ ဝင်ꩻယိုꩻယာႏအဒေါ့ꩻအဖြောဝ်ႏဖုံႏတဲ့နဝ်ꩻ ၊ ဝင်ꩻထင်ႏဖွီထင်ႏပေႏတေဝ်း၊ ယားတဝ်း၊ ဝင်ꩻမက်စွိုးခွိုꩻသမဲင်ꩻဖေႏတာႏဝန်ႏတဲင် ဝင်အွဉ်ႏရေꩻဝင်ꩻထူႏသုံꩻတွော့ꩻ မဲဉ်ဖျော်ခမ်းမုဲင်ဖျော် ဝင်ꩻစွိုးခွိုꩻယိုအေဝ်ႏမွန်ဗန်ဒျာႏ အဝ်ႏယံဒျာႏသွူ၊
နီပအိုဝ်ႏတဲ့ နဲင်းနဝ်ꩻနေနေသွူ၊ မဉ်တွိုႏမုဲင်ꩻကိုတွိုႏ မဲဉ်ဖျော်မုဲင်ꩻကိုဖျော် သꩻရက်စွိုးခွိုꩻမဉ်ႏအေဝ်ႏနဝ်ꩻ လိုꩻမျိုꩻတဲ့မွန်ဗန်ဒျာႏသွူ၊ သရက်ရိုꩻကီလဲ့ ရက်ကွို့တွမ်ႏသꩻလုမ်ꩻနဝ်ꩻတလꩻတေဝ်ႏ သွူ၊ ပေါႏရက်လိုꩻမျိုꩻနဝ်ꩻ လိုꩻမျိုꩻဂုဏ်သိက္ခာကထဲ့အီဒါႏ အဒေါ့ꩻ အဖြောဝ်ႏ အအုံအေဝ်ႏ ဖုံႏနဝ်ꩻ အေဝ်ႏလိုႏထိန်ꩻဝင်ꩻမꩻ ဟဲ့ဗာႏ သꩻရက်စွိုးခွိုꩻသွူ၊
လုံးခေတ်
လုံးခေတ်ယိုလဲ့ ဂျန်ဂျက်ကော့ဘ်ဝေါဆာ (Jens Jacob Worsaae)နဝ်ꩻ ခရိစ်နေင်ႏ ၁၈၅၁ ဗာႏကို ခွဲꩻဖေႏ(၃)ကာႏလလဲ့ ပညာႏသျင်ႏယဟန်ႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဖြယ်ခွဲꩻလွေꩻသမ်း လုံးခေတ်လီꩻ(Palaeolithic)၊ လုံးခေတ်လီꩻ အစ၊ လုံးခေတ်လီꩻ ထာႏဝ၊ လုံးခေတ်လီꩻ အထျꩻ၊ လုံးခေတ်ထာႏဝ(Mesolithic)၊ လုံးခေတ်တသာ(Neolithic) စတဲင် ခင်ႏလမ်းဒေႏသတောမ်ႏ တဖြာꩻတောမ်ႏတဖြာꩻ အဝ်ႏဖြယ်ရောင်ခါꩻ အစွိုးစွိုးလဲ့ ကဲဉ်းအာသားနဝ်ꩻ မိဉ်ႏထူႏသုင်ꩻငါ အခိန်ႏကာႏလတဗာႏချင်ႏငါနဝ်ꩻ ရယံထဲင်းနုဲင်းနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏနေနေသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:လုံးခေတ်
အစွမ်တွမ်ႏအဟွမ်
"အစွမ်တွမ်ႏအဟွမ်"
၁။ တခေါ့ꩻရာႏ ကစွမ်ငါႏနဝ်ꩻ ကွပ် "အရသာႏ"။
၂။ လိုꩻလွီးကဟွမ်ငါႏနောဝ်ꩻ ပွိုး "မေတ္တာႏ"။
"မွိုက်ရုဲင်းတွမ်ႏ လွိုက်ရုဲင်း"
၁။ ယူႏချာငါတဝ်းထာꩻတဲင် ရုဲင်းတမွိုꩻထာꩻနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"မွိုက်ရုဲင်း"။
၂။ နေးတွမ်ႏဉာဏ်ႏတဲင် အမျိုꩻရုဲင်းမꩻ ရုဲင်းနဝ်ꩻ ဟဲ့ꩻ"လွိုက်ရုဲင်း"။
၃။ မွိုက်ရုဲင်းနဝ်ꩻ "လဲဉ်းအာ-ထောင်ႏ"။
၄။ လွိုက်ရုဲင်းနဝ်ꩻ "ကဲဉ်းအာ-အောင်ႏ"။
"ထာꩻခြွေနယ်ꩻ"
၁။ မာꩻတဲ့ မာꩻမွေးမွေး၊ ဆေ့တဲ့ ဆေ့ရေးသွော့။
၂။ ယားပျင်ႏမွုန်း ရွဉ်၊ သွဉ်ကုဲင်မွုန်း နမ်း။
၃။ ခါးလားကခြွေနဝ်ꩻ အံႏရီးက အိုသဉ်အိုလာႏ၊ မဉ်ႏခြွေထွူမꩻ ကွဲးအံႏထော့ꩻယာႏ၊ ဆျာယာႏနော။
သော့ꩻယူနီကုဒ်နယ်ꩻ
Xiaomi မီဖုံးအတွက်ꩻတာႏ Settings > Display > System Font အွဉ်ႏသွော့ > Default(Mi Lanting)
ယင်းတနယ်ꩻ Themes နျꩻသွူ သင်္ကေတပွုံႏ My Account > Fonts > Default (Mi Lanting) Xiaomi (Global ROM ,EU ROM) တာႏ Settings > Language and Input > Language အွဉ်ႏသွော့ > ဗမာ(မြန်မာယူကုဒ်) Current Keyboard သွုံꩻသွော့ Gboard Keyboard ကအဝ်ႏသွုံꩻဒျာႏမီမြန်မာယူအိုင်ဖုံးနဝ်ꩻစူကွက်ယိုအပါထွူဒျာႏသွူ... China ROMနဝ်ꩻ ကပါဒါႏခယ်ႏ စူကွက် ယို ပြောင်ꩻလုဲင်ႏသော့ꩻGboard Keyboard သွင်ꩻမဉ်ႏထွူ Gboard နျꩻသွော့သင်္ကေတပွုံႏ Add keyboard Burmese ✔️(ကဲစ်ဖေႏအမန်ႏ) Done နျꩻသွူ Burmese အဖုဲင်းကအဝ်ႏဒျာႏ တွယ်ႏအီလိတ် စူကွက်ယို (Handwriting)✔️(ကဲစ်ဖေႏသွော့အမန်ႏ) Done ကွယ်ꩻတွော့ꩻ အဝ်ႏအွဉ်ႏသွူ Default Mi Lanting မွော့ အဝ်ႏထွာကဇော်ဂျီနဝ်ꩻ တွမ်ႏ MIUI Custom Font Installer Pyidaungsu Bold 2.5.3.ttf Pyidaungsu Regular 2.5.3.ttf Myanmar Text Bold.ttf Myanmar Text Regular.ttf သော့ꩻသွော့တဗာႏဗာႏနော...။
Google Play Store Link https://play.google.com/store/apps/details?id=com.pky.mifontinstaller
APKPURE Link https://m.apkpure.com/miui-custom-font-installer/com.pky.mifontinstaller/download?from=details
Huawei ဖုံးအတွက်ꩻတာႏ Settings >Language & Input Languages > Add language > Burmese(Unicode) ဗမာ(မြန်မာယူနီကုဒ်) EMUI 9.1 နဝ်ꩻ English US တွမ်ႏ ဗမာ(Unicode) နဝ်ꩻမဉ်ႏတမွေးတဝ်း English (United Kingdom)တွမ်ႏ ဗမာ(Unicode) နဝ်ꩻမဉ်ႏတမွေးတဝ်း အွဉ်ႏသွော့ ဗမာ(Unicode)နော..။
Vivo တွမ်ႏ Oppo ဖုံးအတွက်ꩻတာႏ Settings > Language and input > Language > ဗမာ(မြန်မာ)/ဗမာ(Unicode)
Vivo အလောင်း သွုံꩻသွူ zFont တွော့ꩻ နီကွျိုက်သꩻလိတ်ဖြုံႏသတိုင်(စတိုင်)နီမဉ်ႏ သွင်ꩻနဝ်ꩻ iTheme version 4.0 လွိုမꩻလꩻသွူ။ နျꩻသွူ iTheme ဆꩻကီစူထွေဖဲ့ꩻ အစောက်  အတျꩻသွံတျꩻ ‌ကလꩻသွတ်ꩻ ကအဝ်ႏဒျာႏ စက်ꩻဒင်ႏထိုယင်းအရန်း Update  ခလုပ်နဝ်ꩻနျꩻဖေႏသွော့...။ဒင်ႏ Vivo V-Appstoreကိုတဲ့အဝ်ႏလꩻဒျာႏသွူ..။ဖုံးအရီးနဝ်ꩻစားနဝ်ꩻ ဒင်ႏခရာႏ တပါတဝ်းတွော့ꩻ ထူႏသွော့ link လင့် လယိုနော...။ လင်ꩻတွိုႏတွိုႏဆꩻလသွတ်ꩻ ထူႏသွော့ iTheme version 4.0 လွိုနေား...။ https://android-apk.org/com.bbk.theme/36843111-i-theme/
Oppo (Hong Kong ROM) Settings >Language and Regions >Language >English (United States) နဝ်ꩻမဉ်ႏမွေးတဝ်း English (United Kingdom) Region >Myammar
Settings > Display and Brightness >Support Dai Character မာꩻသွော့ >Enable
Samsung နဝ်ꩻ Settings > Display > System Font > Default (Singapore ROM, Hong Kong ROM) ကွယ်ꩻတွော့ꩻ ကထွာဒျာႏမူရင်း Samsung Sans နဝ်ꩻ မဉ်ႏသော့ꩻခံႏခါꩻဗာႏနဝ်ꩻ အွဉ်ႏ English (United Kingdom) ထွာဒျာႏယူနီကုဒ်သွူ..။ ဖုံးကထန်ႏဆုဲင်ꩻစားနဝ်ꩻ English US တွမ်ႏ မြန်မာ(Unicode) နဝ်ꩻမဉ်ႏမွေးတဝ်း English (United Kingdom)တွမ်ႏ မြန်မာ(Unicode) နဝ်ꩻမဉ်ႏမွေးတဝ်း အွဉ်ႏသွော့ မြန်မာ(Unicode) နေား...။
Input(Default Keyboard) အသွင်ꩻစနစ်(မူရင်းစူကွက်) ထွို့ꩻသွူ Gboard မꩻ သွုံꩻနေား။
TTKeyboard တဲ့ပြောင်ꩻသွုံꩻဖေႏနေးကလꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏသော့ꩻခါꩻနေနေသွူ...။ ကဲစ်ဖေႏသွူ မြန်စံမꩻသွုံꩻနေား။ တွမ်ႏကဲစ်မာႏမွိုန်းယူနီဇော်ဂျီတွမ်ႏဇော်ဂျီနေား...။ ဖုံး Settings နဝ်ꩻ ထွာလဲဉ်း ယူနီကုဒ် Keyboard တဲ့ ထွာယူနီကုဒ်မꩻ နီကတွယ်ႏလိတ်ယိုထန်ႏလွဉ်ယူနီကုဒ်သွူ..။
သော့ꩻ Google Play Store တွမ်ႏ Google Play services နယ်ꩻ
https://c.mi.com/thread-2080533-1-1.html
https://xiaomifirmware.com/downloads/download-google-installer-apk-miui-android/
မီဖုံးလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း..။ ဖုံးအမျိုꩻမုဲင်ꩻရိုꩻတဝ်းသွင်ꩻအဝ်ႏလꩻဒျာႏသွူ...။ သွင်ꩻမဉ်ꩻထွူနဝ်ꩻမꩻ နီကꩻလိုႏအပ်ဒါႏ Application ဖုံႏယို ထူႏသွော့ Google Play Store ကိုနေား..။
အသွုပ်အသွယ်ႏ၊ ငဝ်းသချင်ꩻဖုံႏယိုပြောင်ꩻလို့ယူနီကုဒ်
Unicode Toolkit https://play.google.com/store/apps/details?id=com.htetznaing.unitoolkit
တွယ်ႏလိတ်တာႏ စူကွက်ꩻ
လွိုက်သွူBurmese(ဗမာ)စူကွက်တွော့ꩻ Handwriting (လက်ရေး)ကဲစ်လို့အမန်ႏနီဗာႏတဲ့ သွုံꩻအဝ်ႏလꩻဒျာႏသွူ။
Gboard Google Play store link https://play.google.com/store/apps/details?id=com.google.android.inputmethod.latin
APKPURE link https://m.apkpure.com/gboard-the-google-keyboard/com.google.android.inputmethod.latin
မဉ်ႏသွုံꩻTTKeyboard နဝ်ꩻ ကဲစ်ဖေႏသွူMyanSan(မြန်စံ) မꩻသွုံꩻနေား..။ တွမ်ႏကဲစ်မာႏမွိုန်းUniZawgyi(ယူနီဇော်ဂျီ)တွမ်ႏZawgyi (ဇော်ဂျီ)နေား...။
TTKeyboard Google Play store link https://play.google.com/store/apps/details?id=com.myopenware.ttkeyboard.latin
zFont အကိုသွင်ꩻသွော့လိတ်ဖြုံႏတရေꩻ https://play.google.com/store/apps/details?id=com.mgngoe.zfont
Google Search App https://play.google.com/store/apps/details?id=com.google.android.googlequicksearchbox
Google Go https://play.google.com/store/apps/details?id=com.google.android.apps.searchlite
Google Lens https://play.google.com/store/apps/details?id=com.google.ar.lens
ဒေါ့ꩻနေးငဝ်းတွော့ꩻတဲမ်းလိတ်အတာႏ ကလိုႏအပ်ဒျာႏ App နဝ်ꩻGboard တွမ်ႏ Google Search App နဝ်ꩻသွူ။ ကသွုံꩻဒျာႏMi China ROM သားအတာႏသွူ။ Google Search ကို Voice နဝ်ꩻ လွိုက်ဖေႏသွော့ မန်းဘာႏသာႏ(မြန်မာ)နေား..။ မဉ်ႏထွူ Settings > Manage apps > Google > Permissions ကားကအဝ်ႏကဲစ်သွူအမန်ႏတွော့ꩻ Accept နေား...။ Manage Apps ဆꩻကီစူထွေဖဲ့အစောက်နဝ်ꩻ Default Apps အဝ်ႏနောဝ်ꩻသွူ။ Default Assistant Apps နဝ်ꩻ လွိုက်ဖေႏသွော့ နီဗာႏလွုမ်းနော..။ သွုံꩻတွမ်ႏ Xiaoai လꩻတဝ်းသွူ။ မဉ်ႏဗွောင်မာႏSecurity app နဝ်ꩻ Default Assistant App ယို ပြောင်ꩻချာဗာႏယင်း Xiaoai နဝ်ꩻသွူ။မဉ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻစား Google App ယိုအဝ်ႏလိုႏအွဉ်ႏဖေႏ  Default Assistant Appသွူ..။ကရီးလꩻဒျာႏ ယိုခါလꩻတဝ်းနဝ်ꩻ ကွပ်စွဉ်ႏနဝ်ꩻစားသွူ..။ Security app အကို data connection ယို ကဲစ်ဖေႏသွူအမန်ႏတွော့ꩻ✔️✔️ သွုံꩻအီဗာႏတွမ်ႏအိင်တာနက်သွူ။ တွမ်ႏအွဉ်ႏမာႏမွိုန်းတဝ်းယိုတဗာႏနော❌❌❎❎ ။ Settings > Additional settings >Language and Input > Keyboard >Virtual Keyboard > Manage Keyboards > Google Voice Typing >Enable
ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ
ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ (Taunggyi Township) (တောင်ကြီးမြို့နယ်) မွေးတဝ်းလဲ့ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်းကီꩻ နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏတောင်ႏကီꩻခရဲင်ႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ်ကို နဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုပ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏဒါႏဝေင်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏတောင်ႏကီꩻ ဆꩻကွဉ်ႏထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏရောက်ꩻစောက်ꩻ၊ ဆꩻကွဉ်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ၊ ဆꩻကွဉ်ႏနဝ်နဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏသီႏသဲင်ႏ ဆꩻတွို့ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏကလော်ꩻ၊ ဆꩻတွို့ꩻနဝ်နဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏညောင်ႏရွီႏဖုံႏ အဝ်ႏခူနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
အစွူႏတွမ်ႏဒဝ် ဟဝ်အွꩻဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ
အစွူႏတွမ်ႏဒဝ် ဟဝ်အွꩻဖဲ့ꩻမုဲင်ꩻ
ဗွေႏဘုရာꩻထွဉ်ႏမာꩻဒျာႏကုသိုလ်ႏ
"နီဗွေႏဘုရာꩻ ဖေႏမာꩻတဝ်းအကုသိုလ်ႏ၊ ထွဉ်ႏမာꩻဒျာႏကုသိုလ်ႏ"
နီဗွေႏဘုရာꩻရိုꩻ- - အကုသလံ ဘိက္ခဝေ ပဇဟထ- ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး ပယ်ႏထိုꩻလွ အကုသိုလ်ႏနောဝ်ꩻလုဲင်း။ - သက္ကာ ဘိက္ခဝေ အကုသလံ ပဇဟိတုံ- သီဖုံႏနဝ်ꩻ ရပယ်ႏထိုꩻနွောင်ꩻ အကုသိုလ်ႏမꩻ ခွေထွဉ်ႏပယ်ႏသီ၊ သီဖုံႏ မဉ်ႏတရပယ်ႏနွောင်ꩻတဝ်း အကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ ခွေတထွဉ်ႏပယ်ႏနွိုင်ႏတောဝ်းသီ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- - အကုသလံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ သံဝတ္တေယျ- အကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ အကျိုꩻစီꩻပွါꩻအဲဉ်ထဝ်း၊ ထွာအီ ထာꩻဒုက္ခတာႏတန်ဒျာႏ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ ပယ်ႏထိုꩻလွ အကုသိုလ်ႏဖုံႏနောဝ်ꩻဟုဲင်း၊ ပေါႏသီမာ အကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ ခန္ဓာႏကုဲင်လီ မဉ်ႏသီတွိုႏဆုဲင်ꩻ လင်ꩻထဲ့ဗာႏငါးရုဲင်ꩻသူꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- - ကုသလံ ဘိက္ခဝေ ဘာဝေထ- မာꩻလွသွော့ (ဒါႏနကုသိုလ်ႏ၊ သီႏလကုသိုလ်ႏ၊ ဘာႏဝနာႏ)ကုသိုလ်ႏဖုံႏလုဲင်း၊ - သက္ကာ ကုသလံ ဘာဝေတုံ- သီဖုံႏနဝ်ꩻ ရမာꩻနွောင်ꩻကုသိုလ်ႏဖုံႏနဝ်ꩻမꩻ ခွေထွဉ်ႏမာꩻသီ၊ သီဖုံႏ မဉ်ႏတရမာꩻနွောင်ꩻတဝ်း ကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ ခွေတထွဉ်ႏမာꩻနွိုင်ႏတောဝ်းသီ၊ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- - ကုသလံ ဘာဝိတံ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တတိ- မဉ်ႏမာꩻကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ ထွာအီအကျိုꩻစီꩻပွါꩻ၊ ထွာအီထာꩻချမ်ꩻသာႏ၊ ကွပ်နဝ်ꩻမꩻ မာꩻလွသွော့ (ဒါႏနကုသိုလ်ႏ၊ သီႏလကုသိုလ်ႏ၊ ဘာႏဝနာႏ)ကုသိုလ်ႏဖုံႏနောဝ်ꩻဟုဲင်း။ ပေါႏသီမာꩻကုသိုလ်ႏနဝ်ꩻ ခန္ဓာႏကုဲင်လီ မဉ်ႏသီသူꩻနဝ်ꩻ တွိုႏကီထင်ႏဒျာႏ လူꩻခမ်းသူꩻ၊ တွိုႏလင်ꩻဗာႏတဝ်း ငါးရုဲင်ꩻ၊ တိရစ္ဆာန်ႏ၊ အသူႏရကာယ်ႏ အပါယ်ႏလစ်ꩻခမ်းသူꩻသွူ။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ကာယဒုစရဲက်၊ ဝစီဒုစရဲက်၊ မနော်ꩻဒုစရဲက်တဲ့နဝ်ꩻ၊ ကာယကံႏအကုသိုလ်ႏ၊ ဝစီကံႏအကုသိုလ်ႏ၊ မနော်ꩻကံႏအကုသိုလ်ႏတဲ့နဝ်ꩻ လိုႏမာꩻတဝ်းလာꩻလာꩻ၊ ပယ်ႏညာꩻညာꩻသွော့လုဲင်း။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ကာယသုစရဲက်၊ ဝစီသုစရဲက်၊ မနော်ꩻသုစရဲက်တဲ့နဝ်ꩻ၊ ကာယကံႏကုသိုလ်ႏ၊ ဝစီကံႏကုသိုလ်ႏ၊ မနော်ꩻကံႏကုသိုလ်ႏတဲ့နဝ်ꩻ လိုႏမာꩻအာအာ၊ မာꩻလွသွော့ စွုမ်ႏနီꩻစွုမ်ႏဟာဟုဲင်း။ ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- - ဒုန္နိက္ခိတ္တ ပဒဗျဉ္ဇနံ-ပုဒ်ဗျည်းပါဠိ မဉ်ႏမာႏတဲ့နဝ်ꩻ - ပဒဗျဉ္ဇနဿ အတ္ထောပိ ဒုန္နယော ဟောတိ- ပုဒ်ဗျည်းအက္ခရာႏ အနက်အဓိပ္ပါယ်ႏ မဉ်ႏမာႏတဲ့နဝ်ꩻ သူႏတောႏကောင်ꩻတရာꩻ ထိုꩻမားအီဒါႏ၊ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻ ပါဠိအက္ခရာႏတဲ့ ခံႏမာႏမွုန်း၊ အနက်အဓိပ္ပါယ်ႏတဲ့ ခံႏမာႏမွုန်းတဝ်းနေား။ (သုတ္တန်ႏပိဋကတ်၊ အင်္ဂုတ္တရပါဠိ၊ ဒုကနိပါတ်၊ အဓိကရဏဝဂ်-၁၉+၂၀)
ဝေင်ꩻနယ်ႏဒီမောသို
ဝေင်ꩻနယ်ႏဒီမောသို (အိန်းကလေတ်: Demoso Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီအခဝ်ကွဉ်ႏ စောက်ꩻတနျာႏ(ကယား)ခမ်းနယ်ႏအခဝ်ထင်ꩻ လွယ်ကောႏခရဲင်ႏကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြိုင်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏဒီမောသိုကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻဒီမောသို တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနန်းမယ်ခုံဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻဒီမောသိုကိုနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:စောက်ꩻတနျာႏခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
မွိုင်းယောင်းခရဲင်ႏ
မွိုင်းယောင်းခရဲင်ႏ (Mong Yawng District) (မန်း : မိုင်းယောင်းခရိုင်) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ မျန်မာ-ခယ်ႏ-လာအိုခမ်းကူထျꩻ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ကွဉ်ႏကို ထွာခရဲင်ႏတသာတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻမွိုင်းယောင်းကိုသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏတွမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
မွိုင်းယောင်းခရဲင်ႏအကို ကအဝ်ႏသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလ့ယို အတွိုင်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
သင်္ဂါႏယနာႏ
‍‍‍‍‍သဗ္ဗညုတဂေါတမနီဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ ကူꩻပရိနိဗ္ဗာန်ႏကထွိုင်ႏထွူ နီဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ ကဟော်ꩻသေꩻခါꩻဒါႏ ဓမ္မတရာꩻတောႏဖုံႏ ဖေႏနေးကဖေ့ဝုဲင်ꩻထိုꩻဗာႏမွုန်းအတာႏ ကသေလဲပ်ဒါႏလျင်ႏဒါႏ နီဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ တပဲ့တပန်ꩻ ရဟန်ꩻသင်္ဃာႏသီးဖုံႏ ကရွစ်ဖတ်မတ်တန်ꩻဒင်ႏသေꩻခါꩻဒါႏ နီဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻတရာꩻတောႏအစဲစ်အမဲဉ်ႏစားနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ဝင်ꩻဟဲ့ꩻ ဒင်ႏသင်္ဂါႏယနာႏနဝ်ꩻသွူ။ မီႏဒင်ႏသင်္ဂယနာႏနဝ်ꩻ ခွန်အစိုႏရသီး တောမ်ႏ ခမ်းသားထီသားသီးဖုံႏ အဝ်ႏစွဲကမ်းကူႏငီႏရောင်လွဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။
ခံႏဆွုပ်သာႏသနာႏအမွီႏ -နီဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ ကူꩻပရိနိဗ္ဗာန်ႏ ကထွိုင်ႏထွူ နီဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ ကအွဉ်ႏကုဲင်သေꩻခါꩻဒါႏ သာႏသနာႏတောႏအမွီႏဖုံႏ ယံကထိုꩻမားထိုꩻဗာႏမွုန်းတဲင် ခေတ်အဆက်ဆက် နီဗွေႏမျတ်ဘုရာꩻ တပဲ့ꩻတပန်ꩻ ရဟန်ꩻသင်္ဃာႏသီးနဝ်ꩻ ပေါင်ꩻတောမ်ႏ ခွန်အစိုႏရသီး၊ ခမ်းသားသီးဖုံႏ အွဉ်ဝင်ꩻထိန်ꩻသိမ်ꩻလွတဲင်တွော့ꩻ ဒင်ႏသင်္ဂါႏယနာႏ အောင်ႏလꩻလဲဉ်း (၆) လဲင်ႏ (၆)ခြွိုက်နဝ်ꩻသွူ။
ဝေါဟာရအရွီးအခိုႏ- သင်္ဂီတိ ကရိုꩻဒါႏပုဒ်နဝ်ꩻ ကွပ်ပွိုး ထီႏဗာႏ ဒီဃနိကာယ် ပါထိကဝဂ် (၁၀)သုတ်ကိုတဲင် ဟဲ့ꩻဗာႏ သင်္ဂီတိသုတ် နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ သုတ်ယိုတသုတ်နဝ်ꩻ နီဗွေႏမျတ်ꩻဘုရာꩻ ခါးလားကကူꩻပရိနိဗ္ဗာန်ႏခိန်ႏ (၁၀) ဝါႏ ရပ် ဗွေႏသာရိပုတ္တရာႏမထေရ်ႏမျတ်ဟော်ꩻခါꩻ အွိုး..မလ္လခမ်း၊ ဝေင်ꩻပါဝါ၊ တကာႏစင်းခံꩻသုန္ဒတခေါ့ꩻခြံကိုနဝ်ꩻသွူ။ သုတ်နဝ်ꩻကို ကပါသော့ꩻဒါႏ သင်္ဂါယိတဗ္ဗံနဝ်ꩻ ရွစ်ငီႏငီႏသွိုသွိုနေးတဝင်ꩻ၊ ထာꩻယူႏဝါႏဒဗွိုန်တဝ်းဝင်ꩻ တအဝ်ႏတဝ်းတဲင် ရွစ်ဖတ်နေး၊ တောမ်ႏ ခံႏထူႏချက် တဗာႏချင်ႏတဲင် ရွစ်ဖတ်လွနေး စတဲင် ဗွေႏဗုဒ္ဓဃောသနဝ်ꩻ ဖွင်ꩻသေꩻခါꩻအဓိပ္ပာယ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ကွပ်ပွိုးနဝ်ꩻမꩻတဲင် တောမ်ႏ အဓိပ္ပာယ်ႏ တဖွောင်းတဖဲင်းတွော့ꩻ တဟဝ်ထင်းယူႏမာႏတဝ်း ဝင်ꩻရွစ်ရိုꩻရိုꩻ(ရွစ်ပဆိုးပဆဲ)ထာꩻ နဝ်ꩻသွူ။