cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အမာႏတရွို့ꩻ(၁)
အမာႏတရွို့ꩻ-ဖျင်စွို့ꩻ(၉)
နုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ ခမ်းထန်ႏမီဒီယာသားဖုံႏနဝ်ꩻ ပေါ့ꩻခုမ်စူခြွိုင်း ခမ်းရင်ꩻသားစွိုꩻဖုံႏ ကားကအဝ်ႏနဝ်ꩻ မော့ꩻခွဲးဒေါ့ꩻရီထူႏလွေꩻသွူ အချက်အလျက်ဖုံႏတွော့ꩻ ထေထန်ႏနွောင်ꩻစွဉ်ႏ သုတေသန လိတ်စောင်ႏဖုံႏနဝ်ꩻလဲ့ သက်သေႏအဝ်ႏသေꩻခါꩻနဝ်ꩻသွူ၊ တွိုႏဒျာႏ နီသွဉ်းသီး လိုꩻမျိုꩻပေႏယိုနဝ်ꩻ သုင်ꩻတဒါႏတဝ်း၊ ခမ်းသားတာႏ အုံထွိုင်ႏတနွောင်းဒါႏ မီဒီယာမဉ်ႏအဝ်ႏနဝ်ꩻ ဖေႏကအုံထွိုင်ႏတနွောင်းလꩻမွုန်းလဲ့ နေးတွမ်ႏအနယ်ꩻအမျိုꩻမျိုꩻ တေက်ꩻနျꩻလွေꩻဒျာႏဖုံႏသွူ။ ရိုꩻမွုန်းတဝ်း အီႏဖေႏအာႏ၊ အွဉ်ႏထန်ႏဖိုတဝ်း၊ အဝ်ႏထီႏသွူ အတက်ဆားယိုလဲ့ ကဉ်ႏကုဲင်ထိုꩻဒျာႏ အစော့ꩻနဝ်ꩻစားဖုံႏတဲင် မာႏတန်ကရိုꩻနဝ်ꩻ မဉ်ဒေါ့ꩻလွေꩻငါႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ၊ ခမ်းသားတာႏ ဖြောင်ဒေါင်မုဖေႏကအဝ်ႏ၊ တရာꩻဒို့ꩻတခြို့ရေꩻ ဖေႏကအဝ်ႏ ဖောႏထန်ႏနယ်လွေꩻဖေႏ၊ လိုꩻတန်လိုꩻယံ ဖေႏကပေါႏ၊ လွောင်ႏဗူႏရေꩻ ဖေႏကအဝ်ႏတွမ်ႏ ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ ဖေႏကတဉ်ႏခွေါင်ယိုနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏကို မီဒီယာ အဝ်ႏလိုႏပေါႏထန်ႏအာအာထဲင်းငါႏသွူ။ မီဒီယာမဉ်ႏအာမဲ့ꩻ ခမ်းသားဖုံႏလဲ့ လွိုက်ရွေꩻဒျာႏ၊ မီဒီယာဌာႏန အဗာႏမုဲင်ꩻနဝ်ꩻ ဟဝ်အာႏကွိုꩻလꩻ၊ အဗာႏမုဲင်ꩻနဝ်ꩻ ဟဝ်တဝ်း၊ အဝ်ႏလိုႏထိန်ꩻတီနုဲင်းနဝ်ꩻစားဖုံႏနဝ်ꩻ ထွာလွဉ်ဗာႏသွူ၊ အစိုꩻရသီးဖုံႏနဝ်ꩻ ပအိုဝ်ႏတယဝ်း၊ မန်းတယဝ်း မဉ်ႏထွာသွူအစိုꩻရနဝ်ꩻ ရိုꩻစွဉ်ႏ မီဒီယာကထောက်နယ်၊ ယီးနယ်ဒါႏယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ(အနုတ်)လက္ခဏာႏလွဉ်းလွဉ်း ခံႏထူႏလွေꩻစွဉ်ႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ အမဲဉ်ႏနဝ်ꩻ တမွေးတဝ်း၊ တွမ်ႏကျင်ꩻဝွတ်ညီႏညီႏ မာꩻလွေꩻမီဒီယာတွမ်ႏ ကျင်ꩻဝွတ်လွောက်ꩻနာႏတဝ်းတွော့ꩻ မာꩻလွေꩻမီဒီယာ ကွာႏနုဲင်းနဝ်ꩻစားဒျာႏသွူ၊ တလွောက်ꩻနာႏတဝ်း မီဒီယာကျင်ꩻဝွတ် မီဒီယာနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏထိန်ꩻတီအီဒျာႏ တွမ်ႏမီဒီယာဥပဒေႏဒျာႏကရိုꩻနဝ်ꩻ တဲမ်းခြုဲင်းလွေꩻဗာႏနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိတ်လုဲင်ꩻ
တရာꩻဦꩻဟော်ꩻအီ အသုဘ
အနိစ္စာ ဝတ သင်္ခါရာ၊ ရုပ်နမ်ႏနီပါꩻ၊ သင်္ခါႏရ တရာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ၊ ဝတ− စဲင်ႏစဲစ်ဧကန်ႏ အမဲဉ်ႏတဗာႏ၊ အနိစ္စာ− တသေႏသေႏပြောင်ꩻလုဲင်ႏ တမယ်ꩻတဝ်းဖုံႏသွူ၊ ဗွေꩻမျတ်ဘုရာꩻ ဒေႏသနာႏတရာꩻယာꩻလွဉ်အတွိုင်ꩻ၊ ရုပ်နာမ်ႏနီပါꩻ သင်္ခါရတရာꩻဖုံႏယိုနဝ်ꩻ၊ ကွပ်ပွိုး တသေႏတဝ်း၊ ကွပ်ပွိုးတမယ်ꩻတဝ်း အနိစ္စတရာꩻဒျာႏတဲင် ယိုနဝ်ꩻ ရုပ်ခြုံခန္ဂာႏလီꩻ အွဉ်ႏကုဲင်ချာ၊ ရုပ်ကြို ခန္ဂာႏတသာ ပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻလဲဉ်းနဝ်ꩻသွူ။
ဟန်ႏသနီꩻယိုနဝ်ꩻ အကျောင်ꩻပျုတွမ်ႏ ဇာတ်ဘဝတသာ ခင်ႏလမ်းတသာ ကကူꩻငါလွေꩻဒါႏ −ယိုတဲင်၊ ကအဝ်ႏကုဲင်ဆချာ မွိုးဖါဖူးဝေး ပိုခိုပိုမူႏ သွꩻဟဝ်မိတ်ဆွေႏ သူႏတောႏကောင်ꩻသီး ကပူႏဇောႏရိုꩻသေႏ ဝန္ဒေႏ ကန္တော့ꩻထင်ႏဗာႏ ဘုရာꩻ တရာꩻ သံႏဃာႏ အမျတ်သွတ် ရတနာႏ၊ ရတနာႏသွံပါꩻ အကျိုꩻတရာႏနဝ်ꩻကောင်း −−၊ တယ်ႏဟန်ႏသနီꩻမာꩻငါ ဘဝယိုခါတရိုꩻတဝ်း ၊ ဘဝမုဲင်ꩻခါခါ တရိုꩻတဝ်း၊ ဘေꩻအစွိုးစွိုး၊ ရန်ႏအဒေါဝ်ႏဒေါဝ်ႏ၊ အန္တရာယ်ႏအမျိုꩻမျိုꩻ၊ အဆူႏနာႏ အစားစားကရိုꩻဒါႏ၊ အနိဋ္ဌဖလ အကုသလ ဝိပါက အကျိုꩻကုဲင်ဖုံꩻယို၊ ယံကမော့ꩻဗာႏမွုန်း တဝ်းဖြီꩻဖြီႏ၊ ယံကတွမ်ႏထီဗာꩻမွိုင်းတေဝ်းလာꩻလာꩻ၊ ယံကကင်ꩻယံကသျင်ꩻ သေႏသေႏထွူတွော့ꩻ၊ ကောႏကသီငါ ကောႏကအွဉ်ကာလွေꩻရီးဒါႏ −ယိုကံကလွေꩻကျုံꩻဒျာႏ မွိုးရွဉ်အာ ဖါရွဉ်လွိုင်ႏ ပွိုင်ႏထွိုက် ပွိုင်ႏပါႏ၊ ယံခြွေယံခြာႏ ချမ်ꩻသာႏဒျာႏသွော့ꩻသေႏသေႏတဲင် ယံကသဲင်ꩻခွဲႏယင်ႏဒျာႏသွော့ꩻ ဘုရာꩻတရာꩻသံဃာႏထွူတဲင်၊ ကေားကလွေꩻအွဉ်ငါ တွမ်ႏ ကအေဝ်ႏကုဲင်ဆꩻချာ၊ တကာႏလိုꩻအာအမျာꩻသီး ကားကအေဝ်ႏ၊ ထာꩻဖြားဒုက္ခ ထာꩻဆာဒုက္ခ ထာꩻသီဒုက္ခ ကလွစ်ရာꩻအမန်ႏ ခမ်ႏမျတ်နိဗ္ဗာန်ႏသူꩻ၊ ယံလꩻဗာႏခန်းဝင်ꩻကွိုနဲး၊ သုဿာန သင်ႏခဲင်ꩻ၊ လုတ်တဲင်ꩻကိုယို၊ ကတွိုႏဖျော်လွဉ်ဒါႏ၊ အသုဘ တရာꩻနာႏအပေါင်ꩻ သူႏတောႏကောင်ꩻသီးယာ လိုꩻအာတဖုံႏတဲဉ်ဟွေး။
ဝေင်ꩻနယ်ႏလဲတ်ပံတန်း
ဝေင်ꩻနယ်ႏလဲတ်ပံတန်း (လက်ပံတန်းမြို့နယ်) (Letbadan Township) ဝေင်ꩻနယ်ႏလဲတ်ပဒန်း နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် သာႏယာႏဝတီႏခရဲင်ႏ ကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻလဲတ်ပံတန်းကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏတပ်ကုန်း
ဝေင်ꩻနယ်ႏတပ်ကုန်း (မန်း: တပ်ကုန်းမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Tatkon Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ နေပီဒေါ်ခမ်းခြွဉ်းဗူႏဟံႏနယ်ႏ ဥတ္တရသီရီခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:နေပီဒေါ်ဟံႏနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏတဒါးအူး
ဝေင်ꩻနယ်ႏတဒါးအူး (မန်း: တံတားဦးမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Tada-U Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် တဒါးအူးခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻတဒါးအူးကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏဇေယျာသီရိ
ဝေင်ꩻနယ်ႏဇေယျာသီရိ (မန်း: ဇေယျာသီရိမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Zeyathiri Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ နေပီဒေါ်ခမ်းခြွဉ်းဗူႏဟံႏနယ်ႏ ဇေယျာသီရိခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:နေပီဒေါ်ဟံႏနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻကရသူရိ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻမွိုင်းယု
ဝေင်ꩻမွိုင်းယု (အဲင်းကလေတ်: Mongyu) (မန်း: မိုင်းယုမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်ကွဉ်ႏ၊ မွိုင်းယောင်းခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်းယောင်းကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဖြယ်အရန်း ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻမွိုင်းယုကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၄,၈၆၁ ဖြာꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻမွိုင်းယုနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါဒျာႏ အထူꩻဒေႏသ-၄ NDAA-ESSစဲ့ꩻစွိုꩻ ဒေႏသကိုတဲင် အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာ-ခယ်ႏ-လာအိုခမ်းကူထျꩻ နဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
မျန်အောင်ခရဲင်ႏ
မျန်အောင်ခရဲင်ႏ (မြန်အောင်ခရိုင်) (Myanaung District) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်တွို့ꩻ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ငွါကြွန်(မြစ်ဝကျွန်းပေါ်)ဒေႏသ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန်အကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ခရဲင်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏခင်ႏလမ်းဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻမျန်အောင် ကိုသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
{{legend|#E31A1C|ဝေင်ꩻနယ်ႏမျန်အောင်}} {{legend|#0000FF|ဝေင်ꩻနယ်ႏစျန်ခိဉ်း}} {{legend|#33a02c|ဝေင်ꩻနယ်ႏအိဉ်ကပူ}}
မျန်အောင်ခရဲင်ႏကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ-
သမဲင်ꩻ
ကရီးခါ ဟိဉ်းတာဒခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏမျန်အောင်၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏစျန်ခိဉ်း တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိဉ်ကပူဖုံႏယို တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာ ၃၀ နီꩻနဝ်ꩻ ဖထန်ႏထိုꩻသွူ ဟိဉ်းတာဒခရဲင်ႏတဲင် လွောင်ႏဗူႏလွေꩻတသာလုဲင်ႏလဲဉ်း မျန်အောင်ခရဲင်ႏ နဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏပုဗ္ဗသီရိ
ဝေင်ꩻနယ်ႏပုဗ္ဗသီရိ (မန်း: ပုဗ္ဗသီရိမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Pobbathiri Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ နေပီဒေါ်ခမ်းခြွဉ်းဗူႏဟံႏနယ်ႏ ဇေယျာသီရိခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:နေပီဒေါ်ဟံႏနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻမွိုင်းယောင်း
ဝေင်ꩻမွိုင်းယောင်း (အဲင်းကလေတ်: Mong Yawng) (မန်း: မိုင်းယောင်းမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်ကွဉ်ႏ၊ မွိုင်းယောင်းခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်းယောင်းကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻယောင်းကိုနဝ်ꩻ ခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၄,၈၈၀ ဖြာꩻတဲင် ဖြဝ်ꩻ၊ ဝ၊ အာခါ တောမ်ႏလိုꩻမျိုꩻအလင်ဖုံႏ အဝ်ႏအုံသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻမွိုင်းယောင်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာ-ခယ်ႏ-လာအိုခမ်းကူထျꩻ အထူꩻဒေႏသ-၄ NDAA-ESSစဲ့ꩻစွိုꩻ ဒေႏသကူကိုနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻတန်ဖျူသယတ်
ဝေင်ꩻတန်ဖျူသယတ် (အဲင်းကလေတ်: Thanbyuzayat) (မန်း: သံဖြူဇရပ်မြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ မဲင်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်နဝ် မောႏလမျင်ႏခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတန်ဖျူသယတ်ကို ကပါဒါႏ ပင်ႏလယ်ႏထျꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ တန်ဖျူသယတ်ယို ကရီးခါနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻဒျာႏ တနင်္သာရီတွိုင်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏကျိုက်ခမီကို ဒုံတန်တဖြုံႏအနေႏနဝ်ꩻသွူ။ ဒုတိယကမ္ဘာႏစဲ့ꩻ ထွိုင်ႏထွူနဝ်ꩻ ကွုန်ꩻဟွိုင်ꩻထင်ႏသျာꩻလွဉ်တဲင် မျန်မာခမ်းထီ ထွိုင်ႏလꩻလွဉ် လွစ်တခြင်ရေꩻထွူမꩻ ထွာလွဉ်ဝေင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻတန်ဖျူသယတ်နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မဲင်ႏခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ်ကိုတဲင် တောမ်ႏဝေင်ꩻကျိုက်ခမီနဝ်ꩻ ဗော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ (၁၅)မဲင်ႏ၊ တောမ်ႏဝေင်ꩻမောႏလမျင်ႏနဝ်ꩻ (၄၀)မဲင်ႏ၊ တောမ်ႏဝေင်ꩻထာဝယ်နဝ်ꩻ ဗော့ꩻညာꩻအဝ်ႏ မဲင်ႏ(၁၅၇)ရပ်နဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻတန်ဖျူသယတ်ကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၁၇၀,၄၈၀ ဖြာꩻသွူ။ ဝေင်ꩻတန်ဖျူသယတ်ထျꩻနဝ်ꩻ မိဉ်ꩻတန်ထင်ႏသျာꩻဒါႏ ဂျပန်စိုး ကဒိုဖောက်ခါꩻဒါႏ မျန်မာ-ထုဲင်ꩻ သေမင်းတမန် မေႏရထာꩻတဖူꩻ ပျတွိုက် တောမ်ႏ ကမ္ဘာႏစဲ့ꩻခိန်ႏ ကထဲ့သွုမ်ꩻထိုꩻဒါႏ စဲ့ꩻသားဖုံႏ စဲ့ꩻသင်းခဲင်ꩻတဲ့ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏငန်းသွန်
ဝေင်ꩻနယ်ႏငန်းသွန် (မန်း: ငါန်းဇွန်မြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Ngazun Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် တဒါးအူးခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻငန်းသွန်ကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ပိုလ်ႏချုတ်စံသိန်း
ပိုလ်ႏချုတ်စံသိန်း (မိဉ်ꩻလင်: ခွန်စံဖဲ၊ ခွန်စောထီး) ပိုလ်ႏချုတ်သံတေင်း "ဗိုလ်ချုပ်စံသိန်း" နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ဖြိုတန်ထင်ႏထိုလွစ်ထန်ႏရေꩻတာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ဒုတိယတောႏလန်ႏရေꩻ အွဉ်ငါတန်(ခေါင်းဆောင်) တဖြာꩻဒျာႏသွူ။ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါသား ပိုလ်ႏချုတ်စံသိန်း လွူးဖွါꩻရပ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဒုံဖက်ꩻရဲး၊ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ ကိုတဲင် လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ နေင်ႏ ၁၂၈၉ ဗာႏ၊ ဒဲဉ်သီႏလာဆန်ꩻ(၉)နီꩻ (၂၈-၂-၁၉၂၈)နီꩻသွူ။ ပညာႏရေꩻနဝ်ꩻ နဝ်ꩻခါ သွဉ်ထူႏအောင်ႏခါꩻ သတ္တမရန်း(၇ တန်ꩻ)သွူ။ ဖူးဝေးကန်ပြေင်ဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဆရာႏမူႏနင်ႏထွေး၊ ဖြားဖိုးလွန်၊ ဖြားစံဖဲ၊ နင်ႏခင်ဝေသီ ဖုံႏသွူ။ လမ်းသားမာမူႏမိဉ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ နင်ꩻခွဉ်နောဝ်ꩻသွူ။ ပိုလီꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ နင်ꩻမေသစ်(ဟဲ့ꩻ)နင်ꩻယွန်း၊ နင်ꩻဆွေ၊ ခွန်ကျော်ဆွေ၊ နင်ꩻရီ၊ နင်ꩻဒေဝီ၊ နင်ꩻလှရင် သီးနောဝ်ꩻသွူ။
စဲ့ꩻပအိုဝ်ႏကချꩻစူခွုမ် ရန်ႏသူႏစူကို ၁၉၅၈ ခိန်ႏ တခံႏချꩻတဝ်းဒါႏစူခွုမ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဗွေႏဆရာႏတောႏဦးနေမိနဝ်ꩻသွူ။ ဗွေႏဆရာႏတောႏနဝ်ꩻရိုꩻ သီချꩻစူခွုမ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏအွော့ꩻဝန်ရေꩻဖေႏကကုဲင် ပါꩻချာႏအံႏအီကွို့ꩻလိုꩻလွုမ်ꩻ ရိုꩻနုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻမꩻ ဗွေႏဆရာႏတောႏနဝ်ꩻ လယ်ႏထွံႏထွို့ꩻဗူႏစည်းရုံးချာယင်း ခမ်းသားနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻထွူ ၁၉၆၆ ဗာႏရပ် ဗိုလ်ချုပ်စံသိန်းလဲ့ နွို့အွဉ်မာꩻချာ ပအိုဝ်ႏအွော့ꩻဝန်ရေꩻ တွမ်ႏဝွေꩻဗွေႏ၊ ပါတွမ်ႏ အောင်ႏခမ်းထီ၊ ပိုႏတန်အောင်ႏခမ်ꩻသီးတဲင် "ပအိုဝ်ႏဒုတိယအွော့ꩻဝန်ရေꩻ"လဲ့ မွန်ဗန်ချာယင်းနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻထွူ ဗိုလ်လှမောင်(ဗကပ)တွမ်ႏ ဗိုလ်တာကလယ်လဲ့ နွို့ညီꩻချာယင်းနဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏ ၁၉၆၇ ဗာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏ"ပအလဖ"အမဉ်ꩻ ပြောင်ꩻလုဲင်ႏလွေꩻ "ဖြဝ်ꩻခမ်းလိုꩻမျိုꩻပေါင်ꩻစွုမ်ႏလွစ်ထန်ႏရေꩻအစွိုꩻ-ရလလဖ" နဝ်ꩻသွူ။ တွိုႏ ၁၉၆၈ ဗာႏခိန်ႏ ရလလဖ တွမ်ႏ မိုးဟိန်းအွဉ်ငါ ဖြဝ်ꩻ(SURA)စွိုꩻ အနာႏဂါတ်အီႏပူꩻပေါင်ꩻဝင်ꩻတာႏ မော့ꩻခွဲးအုံကွံဝင်ꩻ ခင်ႏလမ်းတထွောင်းကို ဒေါ့ꩻရီဝင်ꩻအဆင်ႏပြေႏတဝ်း စဲ့ꩻပွယ်ꩻထွာထိုꩻတဲင် ဗိုလ်စံသိန်း(ရလလဖ) တွမ်ႏ ဗိုလ်လှခင်(SURA) နီဖဲ့ꩻအွဉ်ငါသားတွမ်ႏ ရုဲင်းဖက်ယဟန်ႏ ထဲ့သွုမ်ꩻထိုꩻဗာႏနဝ်ꩻသွူ။
သီမား
ပိုလ်ႏချုတ်စံသိန်း ကသီမားဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ နေင်ႏ၁၃၃၀ဗာႏ၊ တင်ꩻကျွစ်လာ၊(အောက်တိုဘာလာ၊ 1968 ဗာႏ)၊ ထွာတွိုက်ꩻပွယ်ꩻဒုံပင်ꩻကဲင်ႏကို တွမ်ႏ SURA ဗိုလ်လှခင်စွိုꩻတဲင် သီမားထိုꩻ၊ အသက်(၄၀)နေင်ႏကိုသွူ။ အမုခ်အောင်နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဒုံနားဟီꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏမောက်ꩻမုဲင်ႏ ကန်ꩻတူꩻတန်ဒေႏသ နားဟီꩻပအိုဝ်ႏအာႏဇာႏနီႏကောင်လောင်းသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ဝေင်ꩻပီစီးမန်တုဲင်
ဝေင်ꩻပီစီးမန်တုဲင် (ပြည်ကြီးမဏ္ဍိုင်မြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်နဝ်သွတ်ꩻ တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အခဝ်နဝ် ဗိုက်ပိဉ်းခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏဗိုက်ပိဉ်းကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ကရီးခါနဝ်ꩻ ပါသော့ꩻဒျာႏ ကော့တောင်းခရဲင်ႏကိုသွူ။ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ ဝေင်ꩻကိုနဝ်ꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၁၆,၆၀၄ ဖြာꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:တနိဉ်းတာယီတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမိဉ်းလ၊ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻ
ဝေင်ꩻနယ်ႏမိဉ်းလ (မင်းလှမြို့နယ်) (Minhla Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ ပဂိုꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် သာႏယာႏဝတီႏခရဲင်ႏ ကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻမိဉ်းလကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပဂိုꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဖေႏသေယူႏမွိုးဖာ
ထာꩻ ဖေႏသေယူႏမွိုးဖာ (အဉ်းကလစ်ဆျ်- Parental Advisory, အဒွေါင်ႏ PAL) ယို ထွာ အမေရိကန်ႏ ဆောမ်ꩻငေါဝ်းအစွိုꩻ RIAA (Recording Industry Association of America) တွမ်ႏယင်း ကထွားနုဲင်းသား ဗြိတိဆျ ဓာတ်ပျာႏ ငေါဝ်းထာꩻမာꩻ BPI (British Phonographic Industry) သီးလိတ်စော့ꩻလာႏ ဖေႏသေ၊ ဖေႏသတိအီထာꩻ ကအွောန်ႏသေစဒါႏ ခရစ်နေင်ႏ ၂၀၁၁ ဗာႏကိုခါသွူ။ ထာꩻယိုနောဝ်ꩻ အွောန်ႏဝင်ꩻ အောဒီယို ဆောမ်ꩻခါꩻငေါဝ်းကို၊ ဖေႏသေခါꩻ ငေါဝ်းဟွေႏ တောဝ်းလဲ့ ဝင်ꩻကထူႏယောဝ်းဆုမ်ႏဒါႏ ထာꩻတစင်းမာꩻတောဝ်းဖုံႏ၊ ဖေႏဗွို့ꩻသꩻ ဖေႏသတိ မွိုးဖာဖုံႏ လိုꩻပေႏသက်လꩻ ၁၆ နေင်ႏမာꩻလတာႏ ထာꩻရော့ꩻနာႏတောဝ်း ရော့ꩻထွားတောဝ်းခရာႏ။ လိတ်စော့ꩻနောဝ်ꩻ အွောန်ႏဒꩻ အွောန်ႏဒပ်ꩻဖေႏရီး 33 ⅓ rpm ငေါဝ်းဆောမ်ꩻခါꩻဖုံႏ၊ သီဒီပျာႏဖုံႏ (CD)၊ ကဲတ်သဲတ်တေပ်ဖုံႏကို။ ငေါဝ်းသꩻချင်ꩻ ကစာဒါႏ အဉ်တာနဲတ်လောင်းဖုံႏကိုလဲ့ သော့ꩻခါꩻပါနေးလဲန်း ဒေက်စစ်တယ်လ် လိတ်ရဲန်ႏ (digital listings) သွူ။ PAL ရပ်ခြောင်ႏဖဲ့ꩻကို ဗီဒီယိုဂိမ်း ထူႏနေးလုဲင်သဲန် (licensed) ကသော့ꩻဖေႏပါ ငေါဝ်းသꩻချင်ꩻဖုံႏနောဝ်ꩻ အွောန်ႏဒꩻခါꩻ လိတ်စော့ꩻ အွိုး ၁၉၉၀ နေင်ႏအလို့ဖဲ့ꩻ တွမ်ႏ ၂၀၀၀ နေင်ႏအစောဝ်းဖဲ့ꩻကိုခါသွူ။
ငေါဝ်းဖကုသိုလ်ႏ
ဟန်ႏသလဲင်ႏခါယို၊ နီသွဉ်းသီး ကမာꩻဗာႏ ကုသိုလ်ႏ၊ နီသွဉ်းသီးကကျိုꩻလိုႏဗာႏ ဒါႏနခေါ၊ ပရလောကော ကုသိုလ်ႏဖန်း၊ သွံဆီပုဲင်တခမ်း လꩻပီပီ၊ သွံဆီပုဲင်တဒုံဖြယ်ဖေႏစူꩻ၊ ထီဖူꩻကုဠေႏ နဝ်ꩻတဆီ၊ ကောင်ကီကုဠေႏနဝ်ꩻ နဝ၊ မာတာပိတ အာစရိယံ၊ လိုꩻလူꩻတနံꩻ သတ္တဝါႏ၊ သိကျာꩻဗြဟ္မာႏ စတုလူꩻ၊ အာႏကာႏသဖူꩻ ဘဝဘ်ဆွာꩻ၊ တရျာꩻတပါꩻ လို့တဆင်ႏ၊ ဖန်းပါခမ်းခွင်ႏ အဝီစိ၊ အဟိတ်ဒုက္ကတိ ပိတ္တာနယ်ႏ၊ အသူရကာယ်ႏ ခမ်းဖွိုꩻစွိုꩻ၊ ဒါႏနအကျိုꩻ လꩻတွာတွာ၊ ဖဟွိုန်တွိုႏပါ မနိမေႏ၊ ဝသုန္ဒြောႏ သက်သေႏရင်ꩻ၊ သော့ꩻထူႏစာႏရင်ꩻ သွင်ꩻကမ္ပယ်ႏ၊ သွံဆီပုဲင်တနယ်ႏ ယံကဟွိုန်၊ သွံဆီပုဲင်တဖုံႏ ယံကယွုမ်း၊ ဖျင်ဝင်ꩻကထွုမ်း ရွုကလူꩻ၊ ထီဖူꩻကုဠေႏနဝ်ꩻ တဆီ၊ ကောင်ကီကွတ်ကုဠေ၊ သဗ္ဗေသတ္တာ သတ္တဝါ အနန္တ၊ နီသွဉ်း သီးကဖဖေႏကုသိုလ်ႏ၊ ယံလꩻညီꩻညီꩻ လꩻတွာတွာဝင်ꩻနော ဗွေႏသီးဩ။ ကုသိုလ်ႏအမျ အမျ အမျ ထူႏလွဝင်ꩻနော ဗွေႏသီးဩ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ငဝ်းဝုဲင်ႏဖရာꩻ
ကျောင်ꩻထီဗိꩻ
ကျောင်ꩻထီဗိꩻ ယို ထွာ ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ ဗွေႏဗွန်ကျောင်ꩻ ကအောဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻပင်လောင်ꩻနယ်ႏ အခေါဝ်နောဝ်၊ အှိုင်ႏလဲင်းတနျာႏ၊ ဒုံထီဗိꩻကို တာကျောင်ꩻသှူ။ လဲင်းတနျာႏ၊ ထီဗိꩻ၊ ညောင်ႏမှူး၊ တတောက်၊ ဟမ်ႏတနျာႏ၊ တခါးယဉ်၊ ကောင်ဗာ လို့လို့ နွတ်ꩻဒုံယို ထွာ ထီဗိꩻတကာႏ၊ ထင်ႏငီꩻဝင်ꩻ ကျောင်ꩻထီဗိꩻသှူ။ ကျောင်ꩻယိုနောဝ်ꩻ အောဝ်ႏသွဉ်ဖေႏပါ ပရိယတ္တိလိတ်လုဲင်ꩻဖုံႏ။ တနေင်ႏတလဲင်ႏ အောဝ်ႏမာꩻဖေႏပါ လိတ်ရီပွယ်ꩻ၊ ရွစ်လိတ်ꩻပွယ်ꩻ။ သာႏမဏေႏ အတန်ꩻတန်သားနောဝ်ꩻ လင်ꩻဖြေႏဗာႏလိတ် ဝေင်ꩻလွယ်ကောႏကို။ အဖဲ့ꩻနောဝ်နောဝ်ꩻ ဆောင်ႏပြောင်းရပ်ရာႏ၊ လုံးပဲန်အှိုင်ႏ၊ လွယ်လုံကောင်တန်ဖုံႏအောဝ်ႏ။ အဖဲ့ꩻထင်ꩻနောဝ်ꩻ ဝါႏပြံႏတကာႏ ဒုံဖုံႏ၊ အဖဲ့ꩻကှောန်ႏနောဝ်ꩻ ပင်တဖျူႏတကာႏ ဒုံ၊ နောက်ဝိုႏတကာႏ ဒုံဖုံႏအောဝ်ႏသှူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗွေႏဗွန်ကျောင်ꩻ
ဝေင်ꩻနယ်ႏလောက်ကုဲင်
thumb|မျန်မာ-ခယ်ႏ ခမ်းကူ၊ ရန်လုံစုဲင်းဂဲတ်၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏလောက်ကုဲင် ဝေင်ꩻနယ်ႏလောက်ကုဲင် (အိန်းကလေတ်: Laukkaing Township) (မန်း: လောက်ကိုင်မြို့နယ်) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ထင်ꩻ၊ လောက်ကုဲင်ခရဲင်ႏ၊ ကိုးကန့်(ခယ်ႏ)နမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသကို ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြိုင်ႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏလောက်ကုဲင်ကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻလောက်ကုဲင် တောမ်ႏ ဝေင်ꩻဆဉ်းသွေဟော်ဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻ(၂)ဖြုံႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻလောက်ကုဲင်ကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
အမော့ꩻအကျုံႏ(၁၀)
"ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻ-အမော့ꩻအကျုံႏ(၁၀)"
ခွန်ကုဝေနဝ်ꩻ တဲႏနေင်ႏ ၁၃၅၁-ဗာႏ ဗꩻတွိုႏလွေꩻ နေင်ႏ ၁၃၆၀-ဗွေ၊ နေင်ႏဆီလုမ်းလုမ်းနဝ်ꩻ အုံချꩻလိတ် ကျောင်ꩻဇောတိကာရာမ ဝေင်ꩻဟိုပုံꩻရိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ထွိုင်ႏတွိုႏ နေင်ႏ ၁၃၅၆-မာꩻငါနဝ်ꩻ ပေါႏလိတ်ဝါႏထွူလဲ့ သဲင်ꩻအုံဒျာႏကျောင်ꩻလဲင်းခါႏ၊ သဲင်အွဉ်ဖောက်ဒျာႏကာꩻတဖူꩻသွူ။ ထွိုင်ႏတွိုႏလွေꩻ နေင်ႏ ၁၃၆၁-ဗာႏ၊ ဒဲဉ်ရုတ်ꩻလာနဝ်ꩻ ကာꩻတဖူꩻဖြွဉ်ခန်းတွော့ꩻ တဲႏနေင်ႏ ၁၃၆၁-ဗာႏမာꩻငါနဝ်ꩻ သဲင်ꩻဆိုႏယင်းဝါႏ ကျောင်ꩻလဲင်းခါႏ၊ သဲင်ꩻအုံတငါယင်းခန်းဒျာႏ ကျောင်ꩻလဲင်းခါႏကိုသွူ။
ခွန်ကုဝေ အဝ်ႏအုံသွဉ်လိတ် ပခုက္ကူတွင်ꩻနဝ်ꩻ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻအမော့ꩻအကျုံႏ(၃)ကို ကတဲမ်းနယ်ဒါႏအတွိုင်ꩻ နွို့သေꩻခါꩻဝင်းဂွိုင်ꩻ၊ ဆဲ့ꩻသေꩻခါꩻဝင်းဂွိုင်ꩻ တသီႏဖုံႏတဲင် ပယောဂရောႏဂါႏ တူႏတူႏတန်ႏတန်ႏဖုံႏနဝ်ꩻ လိုမ်ꩻလာꩻဒါႏသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ ထွိုင်ႏသဲင်ꩻအုံချာ ရပ်ဇာႏတိကျောင်ꩻလဲင်းခါႏကိုနဝ်ꩻ ပယောဂရောႏဂါႏဖုံႏယို လိုမ်ꩻလာꩻဗာႏမနဲးအာသွူ။ ထွိုင်ႏမော့ꩻအာအာ၊ ထွိုင်ႏလိုမ်ꩻလာꩻဗာႏအာနဝ်ꩻ လွꩻလွောန်၊ တကုဲင်းလိုမ်ꩻလာꩻတဝ်းဒွုမ်တွော့ꩻ နမ်းကျင်ꩻတရာꩻလဲ့ ဖေႏကဟဝ်၊ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻလဲ့ ဖေႏကဟဝ် ယူႏနုဲင်းနဝ်ꩻတဲင် မဲန်အွောန်ႏနုဲးနုဲး တကာႏဖုံႏနွို့ဂွိုင်ꩻသွူ။ နွို့ဂွိုင်ꩻရိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဝင်းဂွိုင်ꩻနဝ်ꩻ အီႏခင်ꩻဗာႏခြေင်ႏယို အကိရိယာႏလို့အာ၊ ဆဲ့ꩻဗာႏတသီႏဖုံႏတဲင် အီႏဖေႏတားဝင်ꩻ တယိုꩻတဝ်းသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ ကမဲန်အွောန်ႏဒါႏ တကာႏဖုံႏနွို့ဂွိုင်ꩻနဝ်ꩻ စဉ်ꩻစာꩻဖေႏဗာႏလုဲင်ႏ မနောမယိဒ္ဓိဂွိုင်ꩻသွူ။ မနောမယိဒ္ဓိဂွိုင်ꩻနဝ်ꩻ ဆဲ့ꩻဗာႏတဝ်းတသီႏ၊ အခြွိုင်းကိရယာႏလို့ဆေ့ꩻ၊ တဲမ်းစမစူယာꩻကိုတဲင် ပျုလွေꩻသစ္စာႏ၊ ဖေႏအပ်လွေꩻအာႏဏာႏနုဲးနဝ်ꩻလွုမ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ ပခုက္ကူခါ ကသေငါꩻဒါႏ မနောမယိဒ္ဓိဂွိုင်ꩻဆရာႏယို ဒေါ့ꩻရီတွမ်ႏဖုန်းတွော့ꩻ ဟဲ့ꩻထင်ႏခန်းဒျာႏ တောင်ႏကီꩻကိုသွူ။ တွိုႏတောင်ႏကီꩻနဝ်ꩻ အွောန်ႏခွန်ကုဝေ နွို့အွောန်ဝွေꩻဂွိုင်ꩻတဲင် ခွန်ကုဝေနွို့ဖျင်မနောမယိဒ္ဓိဂွိုင်ꩻတွော့ꩻ ခွန်ကုဝေနဝ်ꩻ ထွာစွဉ်ႏဂွိုင်ꩻနီဂွိုင်ꩻသွူ။ အဝ်ႏနဝ်ꩻထွူ ဟဲ့ꩻသဲင်ꩻဆရာႏနမ်းခုတ်တွော့ꩻ သဲင်ꩻထိန်ꩻဖေႏခန်း နမ်းခုတ်သားသီႏလကံႏ ၂-ပါꩻနဝ်ꩻ လိုအꩻဖြာꩻတဆီလွိုလွိုသွူ။ ဆရာႏမဉ်ꩻနဝ်ꩻ ဦးစံချောတွမ်ႏ အသွꩻ ဦးကျော်စောသွူ။
စဲစ်ဆေꩻဖေႏ နမ်းခုတ်သားရောႏဂါႏ၊ ထိန်ꩻဖေႏသီႏလကံႏ လိုꩻအဖြာꩻတဆီလွိုထွူနဝ်ꩻ ခွန်ကုဝေ ဟဲ့ꩻသဲင်ꩻခန်းဒျာႏ ကျောင်ꩻလဲင်းခါႏသွူ။ တွိုႏကျောင်ꩻလဲင်းခါႏနဝ်ꩻ ရဲန်ꩻကန်းတော့ꩻပွယ်ꩻသိမ်ႏကိုတွော့ꩻ ၅-နီꩻလုမ်းလုမ်း စဲစ်ဆေꩻဖေႏရောႏဂါႏ၊ ထိန်ꩻဖေႏသီႏလကံႏနဝ်ꩻ မူႏမူႏခိုခို လိုအꩻဖြာꩻနီဆီလွိုလွိုသွူ။ ဝိဇ္ဇာႏဂွိုင်ꩻနဝ်ꩻ ဂွိုင်ꩻမုဲꩻမုဲꩻတယဝ်း ပေါႏအီႏနွို့ဂွိုင်ꩻနဝ်ꩻ စဲစ်ဆေꩻအွဉ်ဗာႏ ပယောဂရောႏဂါႏ၊ ပယောဂရောႏဂါႏမီႏအဲန်ထဝ်းမꩻ ထိန်ꩻကံႏနွို့ဂွိုင်ꩻလꩻသွူ။ ဝိဇ္ဇာႏဂွိုင်ꩻနုဲးယိုနဝ်ꩻ အမော့ꩻအကျုံႏအဲဉ်ထဝ်းတွော့ꩻ ဒါႏတဝ်းသေတဝ်း လိုမ်ꩻလာပုံႏနယ်ꩻတယဝ်း ပေါႏအပ်လဲဉ်းအာႏဏာႏနဝ်ꩻ မိစ္ဆာႏဖုံႏယို ပေါႏဟဲ့ꩻလဲ့ လွောန်ဒျာႏသွူ။ ကနွို့ဒါႏမနောမယိဒ္ဓိဂွိုင်ꩻယိုနဝ်ꩻ ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻအမော့ꩻအကျုံႏ(၆)ကို ကတဲမ်းနယ်ဒါႏအတွိုင်ꩻ လဲင်းခါႏဒုံအတန်အခဝ်နဝ်ကို ကအဝ်ႏအုံဒါႏ ခွန်တယယ်ꩻလဲ့ပါသွူ။ ခွန်တယယ်ꩻနဝ်ꩻ မွူးရဝ်ꩻခိုႏနဝ်ꩻ နွို့ဂွိုင်ꩻထိန်ꩻကံႏထွူ နုဲင်းမွူးဟာထာꩻခေ့ꩻစ အံႏဒဲန်ထွူနဝ်ꩻ ဝွေꩻအာႏဏာႏ အဝ်ႏတအဝ်ႏတဝ်း မဲန်သေတဲင် ကထီႏဗာႏဒါႏ ဆရာႏလိုမ်ꩻလာꩻနယ်ꩻအတွိုင်ꩻ စံꩻထွားခန်းဒျာႏအမာ "နင်ႏဗဲ့အွန်း"သွူ။ ထွိုင်ႏဖေႏအမိန်း ဟဲ့ꩻလွောန်သွူမိစ္ဆာႏနဝ်ꩻ မိစ္ဆာႏလွောန်ပူꩻခန်းဒျာႏအမာတွော့ꩻ ရီနုဲးမုဲꩻမုဲꩻ၊ ရီထာꩻမုဲꩻမုဲꩻလဲ့ အွောန်ႏဒေါ့ꩻတဝ်း၊ အဝ်ႏတဖေင်ꩻနမ်းဗော့ꩻဒျာႏနုဲးနဝ်ꩻသွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ အွောန်ႏထန်ႏချာ၊ အွောန်ႏမာꩻစွုန်းချာလဲ့ တထန်ႏတဝ်း၊ အဝ်ႏတဖေင်ꩻနမ်းဗော့ꩻဒျာႏနုဲးနဝ်ꩻတွော့ꩻ စင်းမာꩻဒွုမ်တဲင် ဖျော်ထင်ႏကျောင်ꩻ၊ ထင်ႏခြုဲင်းနယ်ခန်း ဆရာတန်ဦးစံချောသွူ။ ဆရာႏဦးစံချောနဝ်ꩻ အွိုးကျောင်ꩻလဲ့ လိုꩻဆာအဝ်ႏ၊ အဝ်ႏစဲစ်ဆေꩻလိုꩻဆာ တဖြာꩻထွူတဖြာꩻတွော့ꩻ သဲင်ꩻတဖုဲင်ႏတဝ်းတဲင် အွောန်ႏခန်းအစူထောင် ဆရာႏဦးကျော်ဇောသဲင်ꩻဖေႏသွူ။
သဲင်ꩻတွိုႏလံးနဝ်ꩻ ဆရာႏဦးကျော်ဇော ရီထာꩻဆာမဉ်ꩻလဲ့ တဒေါ့ꩻတဝ်း၊ ရီဟဝ်ဟဝ်လဲ့ တဒေါ့ꩻတဝ်း၊ တွဲႏပသာႏသာႏလဲ့ တဒေါ့ꩻတဝ်းတဲင် သွီႏပယောဂနဲ့၊ မိစ္ဆာႏထန်ႏနဲ့ကရိုꩻနဝ်ꩻ သေဗာႏတဝ်းသွူ။ ရီနုဲးမုဲꩻမုဲꩻ ထွိုင်ႏတလꩻတဝ်းနဝ်ꩻ အွောန်ႏထန်ႏထိုꩻ၊ အွောန်ႏမာꩻစွုန်းချာလုဲင်ႏလဲ့ တလꩻတဝ်းဒျာႏနေနေတွော့ꩻ ဆရာႏဦးကျော်ဇောလဲ့ စင်းမာꩻတဝ်းတဲင် အွောန်ထင်ႏခန်းဒျာႏကျောင်ꩻသွူ။ တွိုႏကျောင်ꩻသိမ်ႏကိုနဝ်ꩻ ဆရာႏတန်ဦးစံချောနဝ်ꩻ ကအဝ်ႏစဲစ်ဆေꩻဒါႏ လိုꩻလင်ယို အွောန်ႏအုံပဆားထွူတွော့ꩻ စဲစ်ဆေꩻဆွုမ်ႏလုဲႏခန်း တယယ်ꩻမာ နင်ႏဗဲ့အွန်းသွူ။ ဆရာႏဦးစံချောနဝ်ꩻ ထာꩻဆာမဉ်ꩻ၊ ပယောဂမဉ်ꩻယို တရီစဲစ်ဆေꩻတဝ်းဒွုမ်၊ အွောန်ႏထိုꩻအွောန်ႏထန်ႏ၊ ထွောန်ႏအွောန်ႏစွုန်းချာဗော့ꩻလွုမ်ꩻသွူ။ ကွယ်ႏတွော့ꩻ မဲန်ဒေါ့ꩻနုဲးမုဲင်ꩻဒေါ့ꩻ၊ မဲန်ဖေႏအမိန်းနုဲးမုဲꩻဖေႏ အဝါꩻတယယ်ꩻတွမ်ႏ ဦးကျော်ဇော ကမိန်းအွဉ်ဒါႏအတွိုင်ꩻ တစွုန်းတဝ်း၊ တသေနမ်းတဝ်းတွော့ꩻ အဝ်ႏတဖေင်ꩻစွူဖြွိုးဒျာႏတွိုင်ꩻတွိုင်ꩻသွူ။ ဖေႏအမိန်းနုဲးမုဲꩻဖေႏ ထွိုင်ႏတစွုန်းချာတဝ်းနဝ်ꩻ ဆရာႏတန်လဲ့ အလွိုးမနဲးယူႏခုဲင်ႏစွဉ်ႏထာꩻသွူ။ အဝါꩻတယယ်ꩻနဝ်ꩻ စထိန်ꩻကံႏတဲင် အာႏဏာႏ ထာꩻတလာတဝ်းရိုꩻခန်းတဲ့ ဆရာႏမန်းဝင်ꩻနီလဲ့ သံးနုဲးနဝ်ꩻဒျာႏနေနေတဲင် ဗဲ့အွန်းယို မီႏတသေနမ်းချာတဝ်းနဝ်ꩻ ဝင်ꩻအီႏသွင်ꩻဖွီဝွေꩻသီးသွူ။ ဆရာႏတန်နဝ်ꩻ နေးတွမ်ႏအနယ်ꩻအမျိုꩻမျိုꩻ မဲန်ရိုꩻနုဲးမုဲꩻရိုꩻ၊ မဲန်ဒေါ့ꩻနုဲးမုဲꩻဒေါ့ꩻ ဗဲ့အွန်းအဝ်ႏဒျာႏတွိုင်ꩻတွိုင်ꩻသွူ။
နဝ်ꩻတွော့ꩻ ဆရာႏတန်အွဉ်ႏယွုတ်ꩻ အုံပဆားခိန်ႏနဝ်ꩻ ခွန်ကုဝေ တသွေႏငါသွူတဲင် စွီႏထွိုင်ႏခန်း ဗဲ့အွန်း ထွိုင်ႏအုံထွိုင်ႏနဝ်ꩻ တွမ်ႏစူပင်စေႏ ခွုမ်သဲဉ်ခါꩻသွူ အစူပင်စေႏတွော့ꩻ စူပင်ထွေနဝ်ꩻ ခွုမ်ခွဉ်း၊ အုံထွိုင်ႏနုဲးနုဲးထွူ ဖေႏအမိန်း ပေါႏအမိန်းသွတ်ꩻတလဲင်ႏလဲ့ တွဲႏလွဉ်ꩻအငင်းတဆင်ႏ၊ မာꩻနုဲးယိုအတွိုင်ꩻ အမိန်ႏထွိုင်ႏသွတ်ꩻသိုမ်လဲင်ႏ၊ ထွိုင်ႏတွယ်ႏဗာႏအငင်းသိုမ်ဆင်ႏနဝ်ꩻ ဗဲ့အွန်းသေနမ်းလွဉ်ခန်းသွူ။ ထွိုင်ႏသေနမ်းနဝ်ꩻ ဝွေꩻအဝ်ႏအွိုးလမ်းလင်လွဉ်ကျောင်ꩻနဝ်ꩻ ဝွေꩻတသေနမ်းတဝ်းတဲင် "ခွေမွော့ လင်ꩻအဝ်ႏတေားတွိုး အွိုးကျောင်ꩻတန်ယိုဟွောန်ႏ"ရိုꩻခန်းနုဲးနဝ်ꩻသွူ။ နင်ႏဗဲ့အွန်းနဝ်ꩻ စွုန်းလဲန်း၊ သေနမ်းလဲန်းရိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ ဝွေꩻကတဖေင်ꩻဗာႏနုဲးယိုနဝ်ꩻ ပွိုးထမုဲꩻ၊ ရောႏဂါႏအမျိုꩻမုဲꩻကရိုꩻနဝ်ꩻ တသေထွꩻတဝ်းသွူ။ အဝါꩻလဲ့ တထွောန်ႏတဝ်း ဆရာႏလိုမ်ꩻလာꩻတဲင် ဆရာႏလဲ့ တမာꩻထဲင်းတဝ်းနုဲးမုဲꩻမုဲꩻတွော့ꩻ ထွူဗော့ꩻဒျာႏနုဲးနဝ်ꩻလွုမ်ꩻသွူ။ ဆရာႏဖေႏအမိန်းတွော့ꩻ ကလွောန်ဗွို့ꩻ၊ ကလွောန်ပူꩻ၊ ကတဖေင်ꩻထိုꩻနုဲးယိုနဝ်ꩻ အခွꩻအလျားမာꩻထွာ သွီႏတလီꩻရောႏဂါႏရိုꩻရိုꩻ တမွေးတဝ်း၊ ပယောဂတစွိုးတဝ်းလဲ့ တစွိုးသွူ။ ပယောဂဆရာႏသီးယိုနဝ်ꩻ ပေါႏလိုꩻဆာဗွေႏ တထွဉ်ႏတဝ်း၊ တအပ်တဝ်း၊ ကထွာလိုꩻဆာလဲ့ ပေါႏတအပ်တဝ်းနမ်းခန္ဓာႏ၊ ပေါႏတအပ်တဝ်း ရောႏဂါႏနဝ်ꩻ လိုမ်ꩻလာꩻစဲစ်ဆေꩻဝါးထိုꩻ ဝါးထန်ႏပဲင်ႏခွင်ꩻ တအဲဉ်ထဝ်းသွူ။
ပယောဂကရိုꩻယိုနဝ်ꩻ ဒုံသားပယောဂ၊ ဉာဏ်ႏဒွေါင်ႏသား ပယောဂ၊ လူꩻပယောဂ-စတဲင်အဝ်ႏအမျိုꩻမျိုꩻသွူ။ လူꩻပယောဂကရိုꩻနဝ်ꩻလဲ့ လူꩻထီ၊ လူꩻသေင်ႏ၊ လူꩻတခြောက်ꩻ၊ တောႏသူႏ၊ မြေဖုတ်၊ ကျက်-စတဲင် အဝ်ႏဖျင်အမျိုꩻမျိုꩻသွူ။ ပယောဂအမျိုꩻမုဲꩻကရိုꩻယို ဆရာႏရီစဲစ်ဆေꩻစွဉ်ႏလဲ့ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻစွဉ်ႏ၊ ယဟန်ႏနဝ်ꩻ ဒေါ့ꩻစွဉ်ႏတဝ်း၊ လဲန်ဒါႏဒွိုန်းထာꩻ၊ ယွူးတရေႏဝင်ꩻလဲ့ အဝ်ႏသွူ။ ဆရာႏယဟန်ႏနဝ်ꩻ ပယောဂမျိုꩻ၊ ပယောဂမဉ်ꩻယို မီႏရီလဲ့ ငမ်းဒေါ့ꩻငီႏငါထာꩻ၊ ငမ်းထွာလိုꩻမုရေꩻပျဿနာႏတဲင် တရီတဝ်းဒွုမ်တွော့ꩻ အွဉ်ႏမာꩻဟဝ်မာꩻရေꩻဗော့ꩻ ထာꩻဆာနုဲးနဝ်ꩻလွုမ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏသွူ။ ဆရာႏပယောဂယို ပေါႏတကျင်ႏလယ်ႏတဝ်း၊ အမော့ꩻအကျုံႏ ပေါႏတအာတဝ်းနဝ်ꩻ မိစ္ဆာႏလဲန်လꩻဒါႏသွူ။ ဆရာႏကအာႏကွိုꩻဒါႏခွဉ်း၊ ကကွိုꩻတွယ်ႏနေးနဝ်ꩻ ယိန်းအဝ်ႏလိုႏ အမော့ꩻအကျုံႏအာအာသွူ။ မိစ္ဆာႏပူꩻမွေးနဲ့၊ မွေးတဝ်းနဲ့ကရိုꩻယို အဝ်ႏလိုႏသေစဲင်း၊ အဝ်ႏလိုႏခတ်ကယ်ꩻနွောင်ꩻနွောင်ꩻသွူ။ ပူꩻမွေးတဝ်းတွော့ꩻ မဉ်ႏတွယ်ႏနဝ်ꩻ တဗာႏတဝ်းမိစ္ဆာႏ၊ မိစ္ဆာႏတခံႏဗာႏတဝ်း၊ လိုꩻဆာနမ်းခံႏဗာႏဒျာႏသွူ။ မိစ္ဆာႏတပူꩻတဝ်းလဲ့ ဆရာႏထင်းအပူꩻတွော့ꩻ ဆရာႏတွယ်ႏသန် တွယ်ႏအာငါႏတဲင် လိုꩻဆာသီထိုꩻတေားနုဲးနဝ်ꩻလဲ့ အဝ်ႏဟွိုန်ဗာႏအာတန်သွူ။ နဝ်ꩻတွော့ꩻ မာꩻနမ်းဆရာႏ ပယောဂနဝ်ꩻ ပွိုင်းဝွို့တွမ်ႏ အတွယ်ႏအဗွုမ်နယ်ꩻယိုနဝ်ꩻ ပေါႏတနွောင်ꩻတဝ်းနမ်း၊ တကျင်ႏလယ်ႏတဝ်းနဝ်ꩻ လိုႏအာႏကွိုꩻတဝ်းသွူ။ ကထွာဒါႏလိုꩻဆာဖုံႏယိုလဲ့ နီနမ်းကအဝ်ႏထွာ ကအဝ်ႏခံႏစာꩻဗာႏဒါႏ ဝွေႏဒနာႏရောႏဂါႏတစွိုးစွိုး တမျိုမျိုꩻယို အံႏတသီႏ ဆဲ့ꩻတသီႏ ခင်ႏလံးဟဝ်လဲ့ မဉ်ႏတဟဝ်တဝ်း၊ လိုမ်ꩻလာꩻတွမ်ႏသွီႏတလီꩻနဝ်ꩻ မဉ်ႏတဟဝ်တဝ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏလွေꩻထေ့ ပယောဂဆရာႏ၊ အဝ်ႏလိုႏစဲစ်ဆေꩻထွား တွမ်ႏပယောဂနယ်ꩻသွူ။ မဉ်ႏလွေꩻထေ့ မဉ်ႏအာႏကွိုꩻ ပယောဂဆရာႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလိုႏအာႏကွိုꩻ ဆရာႏအမော့ꩻအကျုံႏအာအာနဝ်ꩻသွူ။ လိုꩻသီးယိုနဝ်ꩻ ဒါႏငါႏတွော့ꩻ မာꩻဆရာႏမွေးတဝ်း၊ ထီႏတောႏရွဉ်တွော့ꩻ မာꩻနမ်းဆရာႏလဲ့ အဝ်ႏဒါႏနေနေသွူ။
ဥက္ကဋ္ဌ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:လိတ်လုဲင်ꩻ
ဗွေႏဗွန်ဥဒေါင်းတောင်
ဗုဲင်သျင်ႏ
၁၂၆၅-ဗာႏ၊ သက်(၁၀)နေင်ႏကို မွိုးဖါနီပါꩻ ခံႏထွာပစ္စေꩻလစ်ꩻပါꩻတကာႏ၊ ဗွေႏဗွန်ပင်ခင်ႏ ဘဒ္ဒန္တသာဂရနဝ်ꩻ ထွာဖေႏဥပဇ္ဈာယ်ႏတဲင် ဝွေꩻဗွေႏထွာစခန်းသျင်ႏ၊ ဘွဲ့တောႏနာႏမ ဟဲ့ꩻ"သျင်ႏကုမာရ"နဝ်ꩻသွူ။
သွဉ်ပညာႏ
ထွာသျင်ႏထွူ ရသေ့ꩻဦးခန္တီ ဖျော်သဲင်ꩻကျောင်ꩻပင်ခင်ႏတဲင် ဟဲ့ꩻလင်ꩻဝွေꩻဗွေႏ၊ တဖူꩻလောင်းတွင်ꩻနဝ်ꩻ ညသွံသာ၊ ဖျော်လင်ꩻ ရမည်းသင်းခနဝ် သိမ်ကုန်းဥယျာဉ်ကျောင်ꩻတွိုက် ချꩻလိတ်ဆရာႏ "ဘဒ္ဒန္တစာရိတ္တ"ထျꩻနဝ်ꩻ အုံလွေꩻဗာႏ (၄)ဝါႏ၊ အုန်းတောသက်ကယ်ခြံကျောင်ꩻတွိုက်နဝ်ꩻ (၃)ဝါႏ၊ နဝ်ꩻထွူနဝ်ꩻ ပြောင်ꩻသဲင်ꩻအုံယင်း ဖြဝ်ꩻခမ်း လုဲင်းခါႏ-ပင်မှီကျောင်ꩻ ဆရာႏတောႏ ဦးဂုဏထျꩻနဝ်ꩻ (၁)ဝါႏထွူတဲင် သဲင်ꩻချာဇာႏတိဒုံပင်ခင်ႏနဝ်ꩻသွူ။
ထွာစင်ꩻ
သက်တောႏ ၂၀၊ ၁၂၇၃-ဗာႏနဝ်ꩻ မွိုးဖါနီပါꩻ ပါတွမ်ႏဖူးဝေးစွိုးခွိုꩻ ခံႏထွာပစ္စေꩻလစ်ꩻပါꩻထွူတဲင် နန်းနိမ်တောႏရꩻ ဆရာႏတောႏ ဘဒ္ဒန္တအာနန္ဒ ထွာဖေႏဥပဇ္ဈာယ်ႏဆရာႏ ပါတွမ်ႏကာရကသံႏဃာႏ ၂၁-ပါꩻသီး မျောက်ပင်ႏလွေꩻဖေႏ ပင်ခင်ႏကျောင်ꩻခနဝ် ဥဒကုက္ခေပသိမ်ႏအကိုနဝ်ꩻမꩻ အဝ်ႏသျင်ႏဘဝ ထွာလꩻခန်းစင်ꩻ၊ ဘွဲ့တောႏနဝ်ꩻ "စင်ꩻကုမာရ"နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။ ထွာစင်ꩻထွူနဝ်ꩻ ပြောင်ꩻအုံတေား ဝေင်ꩻပွေးလှ၊ ကျောင်ꩻတောႏရꩻကျောင်ꩻတွိုက် ဆရာႏတောႏ ဘဒ္ဒန္တဣန္ဒကထျꩻနဝ်ꩻ (၁)ဝါႏ၊ ၁၂၇၅-ဗာႏနဝ်ꩻ ကျွꩻလင်ꩻခင်ႏနေး ဝေင်ꩻမန္တလေꩻ၊ တောင်ပြင်ဒက္ခိဏာရာမ ဘုရားကြီးတိုက် သံဃနာယက ဦးငြိမ်း၊ ဦးကုဏ္ဍလာဘိဝံသ (အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ) တွမ်ႏ ဦးဝိုင်းသီးထျꩻတဲင် သွဉ်ထူႏလွေꩻ သုတ္တန်ႏ'ဝိနယ်ꩻနဝ်ꩻ (၅)ဝါႏ။ နဝ်ꩻထွူနဝ်ꩻ နင်းဗန်းပြင်ႏကျောင်ꩻ(၂)ဝါႏ၊ ၁၂၈၁-ဗာႏနဝ်ꩻ ချꩻလိတ် ကေဖြေင်ꩻကျောင်ꩻ ည(၁၉)ဝါႏ၊ ၁၂၉၁-ဗာႏ လွေꩻအားထုတ်တရာꩻ ရမည်းသင်းခနဝ် ညောင်လွန့်တောႏရꩻ ဘဒ္ဒန္တမေဓာဝီထျꩻနဝ်ꩻ (၈)လာ၊ သဲင်ꩻချာယင်း ကျောင်ꩻကေဖြေင်ꩻ၊ ၁၃၀၀-ဗွေနဝ်ꩻ ကျွꩻဥဒေါင်းကောင် (ကောင်ဝါးတောင်ꩻ) ဗꩻစွဉ်ႏ (၁၃၄၀) နေင်ႏ(၄၀)ဗွေဗွေနဝ်ꩻသွူ၊
ဩဝါဒ
၁၃၃၀-ဗွေ၊ ဒဲဉ်ရုတ်ꩻလောင်း (၂)နီꩻ၊ ဖေႏဩဝါဒ ဝေင်ꩻအောင်ႏဗန်း၊ အောင်ႏချမ်ꩻသာႏလိတ်သွဉ်တွိုက်ကို "နီနဝ်ꩻ သက်တန်လဲဉ်း၊ သာႏသနာႏဖေႏနေး ကတဉ်ႏခွေါင်၊ ဖေႏကစွစ်ꩻလီနဝ်ꩻ တမာꩻနွောင်ꩻတဝ်းဒွုမ်၊ အာႏကွိုꩻဗာႏဒျာႏ ကအီႏပေါႏလွဉ်ထဲင်းဒါႏ ကျောင်ꩻနင်းပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ၊ ကေားချꩻလိတ်သားဖုံႏ၊ သွဉ်လိတ်သား ရဟန်ꩻပေႏသျင်ႏပေႏဖုံႏမꩻလꩻသွူ၊ သာႏသနာႏတောႏ ဖေႏနေးကတိုꩻတက်နဝ်ꩻ ပြေင်ထမ်ႏတာႏဝွန်ႏယို အီႏဖေႏအပ်လွေꩻ ကအီႏပေါႏလွဉ်ထဲင်း ကျောင်ꩻနင်းပုဂ္ဂိုလ်ႏဖုံႏ၊ ကေားချꩻလိတ်သားဖုံႏ၊ သွဉ်လိတ်သား ရဟန်ꩻပေႏသျင်ႏပေႏသီးပြေင်လောင်းနဝ်ꩻသွူ။ ပုဂ္ဂိုလ်ႏပေႏ နင်းကျောင်ꩻသားဖုံႏ၊ ချꩻလိတ်သားဖုံႏ၊ ကသွဉ်ဒါႏလိတ် သျင်ႏပေႏ စင်ꩻပေႏဖုံႏ ချꩻဖေႏလွသွော့အလိတ်၊ သွဉ်ဖေႏသွော့အလိတ်၊ သာႏသနာႏတောႏ ဖေႏနေးကတဉ်ႏခွေါင် ထင်ႏထိုစွစ်ꩻလီနဝ်ꩻ တယ်ႏထောင်ႏဗွောင်လွသွော့ လိတ်သွဉ်တွိုက်၊ တဲႏထောင်ႏလွသွော့ ပွယ်ꩻဖြေႏလိတ် ဗိုန်နုဲင်းညောင်ႏရွီႏဖုံႏ၊ အစိုႏရပထမပြန်ပွယ်ꩻရီလိတ်၊ တဲႏထောင်ႏလွသွော့ ပွယ်ꩻပြန်ႏလိတ်၊ နဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာမာꩻသာႏသနာႏထာꩻမာꩻစဲစ်စဲစ်သနယ်"။
အာနာပါနကံကျင်ꩻနယ်ꩻ
မီႏတရေ့ꩻနွို့တလီꩻ၊ တလီꩻမီႏခွေါင်းနေ့ꩻဖူ ဖေႏနေးကသေ၊ မီႏသာထန်ႏတလီꩻ၊ တလီꩻမီႏခွေါင်းနေ့ꩻဖူ ဖေႏနေးကသေ၊ ထာꩻသေမီႏအာ လောဘစင်ဗွာ၊ ထာꩻသေမီႏအာ ဒေါသစင်ဗွာ၊ ထာꩻသေမီႏအာ မောဟစင်ဗွာ၊ သေပါရုပ်တွမ်ႏနာမ်ႏ၊ နိဗ္ဗာန်ႏနောဝ်ꩻ နာစံႏထွꩻနော။ (ဗွေႏဆရာႏ ဟော်ꩻတရာꩻခွေႏကိုလွဉ်)။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏဗွေႏလိုꩻကျောင်ꩻသီး နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ခင်ꩻကထိန်ႏ အစီႏစဲဉ်ႏ
ငေါဝ်ႏ လင်္ကာႏမန်း ခင်ꩻအီကထိန်ႏသျင်ႏကန်ꩻ
ဆောင် = ခံ၊ ရွေး၊ ပေးနှင်း၊ စွန့်၊ ထိုးခြင်း၊ တင်ခင်း၊ နုမောဒါ ၊
ကထိန်နှင့်စပ်၊ ဤရှစ်ရပ်၊ စွဲမှတ်မြဲသေချာ ။
၁ ။ ခံ = လူႏခံႏဗာႏရီး ကထိန်ႏသျင်ႏကန်ꩻ။
၂ ။ ရွေး = လွိုက်ရွေꩻဗာႏကထိန်ႏ ကထိန်ႏသျင်ႏကန်ꩻဖေႏဒါႏပုဂ္ဂိုလ်ႏ ။
၃ ။ ပေး = နေးတွမ်ႏ ဉ တ်ကမ္မဝါစာႏ ဖေႏသျင်ꩻကန်ꩻ ။
၄ ။ စွန့် = အဓိဋ္ဌာန်ႏဒင်ႏခါꩻဒါႏသျင်ႏကန်ꩻယို ၊ စွဉ်ꩻထိုꩻဗာႏ
၅ ။ ထိုး = ကအီႏခင်ꩻဒါႏသျင်ႏကန်ꩻ ၊ထိုးဗာႏကပ္ပဗိန္ဒု ။
၆ ။ တင် = ကအီႏခင်ꩻဒါႏသျင်ႏကန်ꩻယို၊ ဒင်ႏဗာႏ အဓိဋ္ဌာန် ။
၇ ။ ခင်း = ခင်ꩻဗာႏကထိန်ႏ ။
၈ ။ နုမောဒါ = အနုမောဒနာ ဖေႏဗာႏ သရေꩻကိုဗာႏ ၊တိုက်တွန်ꩻဗာႏ အနုမောဒနာ။
ခင်ႏကထိန်ႏ အခြပ်ရဲဉ်ႏ
အစီႏအစီႏစဲဉ်ႏ (၁)
၁ ။ ခံ = လူႏခံႏရီးဗာႏ ကထိန်ႏသျင်ႏကန်ꩻ ။
လူႏခံႏ ရီးဗာႏ ကထိန်ႏသျင်ႏကန်ꩻ တကာႏသီႏ ကလူႏဒါႏ ၊ဗွေႏရဟန်ꩻသံဃာႏသီးဖုံႏနဝ်ꩻသွူ၊
``ဣမံ ကထိနစီဝရံ သံဃဿ ဒေမ- သျင်ႏကန်ꩻကထိန်ႏယိုနဝ်ꩻ ၊လူႏကပ်လွေꩻဒျာႏ ဗွေႏသံဃာႏသီးသွူ၊
(အလုဲင်းနယ်ꩻတဲ့ အောဝ်ႏနေကသွူ)
ဗွေႏသံဃာႏသီး ကိုယ်ႏစာꩻ ရဟန်ꩻတပါꩻပါꩻ ဗွေႏဆရာႏတောႏသီး တပါꩻပါꩻ လူႏခံႏလွေꩻဖေႏဗာႏသွူ။
အစီႏအစဲဉ်ႏ အမုဲင် ၂
၂ ။ ရွေး = လွိုက်ရွေꩻရီႏဗာႏ ကအီႏလူႏခံႏဖေႏဒါႏ သျင်ႏကန်ꩻ ရဟန်ꩻ တပါꩻပါꩻသွူ ။ ကလွိုက်ရွေꩻဒါႏနဝ်ꩻ လွိုက်ရွေႏရီႏဗာႏ ၊သျင်ႏကန်ꩻချာပယ်ꩻငါႏ ဗွေႏရဟန်ꩻတပါꩻပါꩻသွူ။
မဲဉ်ႏတအေဝ်ႏတေဝ်ႏလဲ့ꩻ လွိုက်ရွေꩻဗာႏ ဝါႏတန်ပုဂ္ဂိုလ်သွူ၊ လွိုက်ရွေꩻဗာႏ သံဃာႏကျေꩻဇူꩻကအာဒါႏ ဗွေႏရဟန်ꩻတပါꩻပါꩻသွူ။
ကလွိုက်ရွေꩻဒါႏဗွေႏရဟန်ꩻနဝ်ꩻ ၊ဗွေႏသံဃာႏသီႏ သဘောတူႏဗာႏသွူ၊
အစီႏအစဲဉ်ႏ (၃)
၃ ။ ပေးနှင်း = နေႏတွမ်ႏ ဉ တ်ကမ္မဝါစာတဲင် ကပ်လူႏသျင်ႏကန်ꩻ
ကကပ်လူႏခိန်ႏယို ဗွေႏရဟန်ꩻသီႏ အဆေ့ꩻသွတ် ၊အေဝ်ႏဗာႏ ၄ ပါꩻ မဲဉ်ႏငံးသေႏချာႏတေဝ်ႏလဲ ၅− ပါꩻ လွိုထဲင်ႏတဲ့ လꩻဒျာႏသွူ။
နေႏတွမ်ႏဉတ္တိဒုတိယ ကမ္မ ဝါႏစာႏတဲင် ၊ဖေႏနေႏဗာႏသိမ်ႏကို၊ ကျောင်ꩻကို သိမ်ႏမဲဉ်ႏအေဝ်ႏတောဝ်ႏလဲ့ꩻ ၊လွေꩻထေ့ꩻ သိမ်ႏကအေဝ်ႏဒါႏကျောင်ꩻ၊
ဖတ်ကမ္မ ဝါႏခိန်ႏတွင် ၊မဲဉ်ႏထွာမထေရ်တန်လဲ့ ၊ဂရုဂါရဝ ရိုႏသေႏမှု (သုခုစ္စာရဏ) ရွစ်ယိုꩻလဲ့ဖေႏကထွာ တိဿ ဖန်ဖေႏသွော့ꩻနဲင်ႏနဝ်ꩻ သွူ၊ မဲဉ်ႏထွာရဟန်ꩻပေႏနဝ်ꩻ သုံꩻချာဗွော့ꩻမဲဉ်လီꩻနဝ်ꩻတဲ့ အေဝ်ႏလꩻဒျာႏသွူ၊
ဥပမာႏ = ဦးဝိလာသ ဘိက္ခုနော သွော့ꩻဖေႏသွော့ꩻနဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ။
ကထိန်ႏသင်္ကန်ꩻကလူႏခံႏဒါႏ ရဟန်ꩻဆရာႏနဝ်ꩻဖန်ဖေႏ / တိဿ) နဲင်ႏနဝ်ꩻသွူ၊
သုဏာတု မေ ဘန္တေ သံဃော၊ ဣဒံ သံဃဿ ကထိနစီဝရံ ဥပန္ဏံ၊
သံဃော ဣမံ ကထိနစီဝရံ တိဿဿ ဘိက္ခုနော ဒေတိ ကထိနံ အတ္ထရိတုံ ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဣမဿ ကထိနစီဝရဿ တိဿဿ ဘိက္ခုနော ဒါနံ ကထိနံ အတ္ထရိတုံ၊ သော တုဏှဿ။
ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ။
ဒိန္နံ ဣဒံ သံဃေန ကထိနစီဝရံ တိဿဿ ဘက္ခုနော ကထိနံ အတ္ထရိတုံ။ ခမတိ သံဃဿ၊ တသ္မာ တုဏှီ၊ ဧဝမေတံ ဓာရယာမိ ။
အစီအစဉ် (၄)
မဲဉ်ႏထွာဧကသီနဝ်ꩻလဲ့
၂ ။ ဣမံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ပစ္စုဒ္ဓရာမိ။
သင်္ကန်ꩻပွိုင်ႏတာႏ
၃ ။ ဣမံ အန္တရဝါသကံ ပစ္စုဒ္ဓရာမိ။
အစီအစဉ် (၅)
၅ ။ ထိုး = ကထိန်ခင်းမည့်သင်္ကန်းကို ကပ္ပဗိန္ဒုထိုးခြင်း ။
ကအီႏခင်ꩻဒါႏသင်္ကန်ꩻကထိန်ႏယို ထိုႏသေꩻခါꩻဗာႏ ကမ္ပဗိန္ဒုသွူ။
အစီအစဉ် (၆)
၆ ။ တင်= ကထိန်ႏ သင်္ကန်းယိုဒင်ႏ အဓိဋ္ဌာန်ႏ ။
ဒင်ႏသင်္ကန်ꩻအဓိဋ္ဌာန်နယ်ꩻ
၁ ။ ဣမံ သံဃာဋိံ အဓိဋ္ဌာမိ။ (သင်္ကန်ꩻတန် ဗုဲင်)
၂ ။ ဣမံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ အဓိဋ္ဌာမိ။ (ဧကသီ)
၃ ။ ဣမံ အန္တရဝါသကံ အဓိဋ္ဌာမိ။ (သင်္ကန်ꩻပွိုင်ႏ)
အစီအစဉ် (၇)
၇ ။ ခင်း= ခင်ꩻကထိန်ႏသင်္ကန်ꩻ ။
မဉ်ႏထွာ နီထပ်သင်္ကန်ꩻတဲ့
``ဣမာယ သံဃာဋိယာ ကထိနံ အတ္ထရာမိ။´´
ဧကသီ သင်္ကန်ꩻဗုဲင်တဲ့
``ဣမိနာ ဥတ္တရာသင်္ဂေန ကထိနံ အတ္ထရာမိ။´´
သင်္ကန်ꩻပွိုင်ႏ
ဣမိနာ အန္တရဝါသကနေ ကထိနံ အတ္ထရာမိ။
ခင်ꩻကထိန်ႏသင်္ကန်ꩻယို နေႏတွမ်ႏ နမ်း အမှုယာ၊ ဖြောင်အးမှုယာတဲ့နဝ်ꩻ ၊ခင်ꩻအီလတောဝ်းသွူ ၊ နေးတွမ်ႏ ငေါဝ်းဒေါ့ꩻထန်ႏနေႏမ လꩻသွူ။
(ဝိ-ဋ္ဌ၊ ၃၀၆-၉၊ ဋ္ဌ-၄၊ ၂၁၃၊ ဝိလင်္ကာ-၂၊ ၁၃၀)
၈။ နုမောဒါ = ခင်ꩻထွူသွူလဲ့ ဗွေႏသံဃာ ရွစ်ဖေႏဗာႏ အနုမောဒနာ သွူ။
ရွစ်ပုံႏနယ်ႏ − ``အတ္ထတံ ဘန္တေ သံဃဿ ကထိနံ၊ ဓမ္မိကော ကထိနတ္ထာရော၊ အနုမောဒထ´´ (သွံလဲင်ႏ)
သာဓု သာဓု သာဓု ။
``အတ္ထတံ ဘန္တေ သံဃဿ ကထိနံ၊ ဓမ္မိကော ကထိနတ္ထာရော၊ အနုမောဒါမ´´ (သုံးကြိမ်)
ခင်ꩻသင်္ကန်ꩻ အစီႏစဲဉ်ႏထွူသွတ်လွေꩻလဲဉ်းသွူဩ။
လိုꩻပေႏယွဲးတွမ်ႏပညာႏရေꩻ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပညာႏတာႏ
၁၃၂၁-ဗာႏအခဝ်နဝ်ဂွိုင်ꩻသံႏဃာႏ
၁၃၂၁-ဗာႏ
ဗုဒ္ဓေရတနံ၊ ဓမ္မေရတနံ၊ သံဃေရတနံ။ အဟံ ဝန္ဒာမိ။ ဗုဒ္ဓေရတနာ-ဘုရာꩻသျင်ႏဗွေႏ၊ ဓမ္မေရတနာ-သာႏသနာႏငတ်ꩻရိန်၊ နိန်ႏပေါင်ꩻယံကတီႏ၊ နောဝ်ꩻမꩻချီႏမျောက်၊ သာႏသနာႏတောႏထောက်ပုဂ္ဂိုလ်ႏ၊ ကျေႏညိုႏဒင်ႏအွဉ်ႏ၊ စွို့ꩻစွဉ်ႏယံကထွာ၊ ဖဲ့ꩻငါနောင်ရေႏ၊ အချေႏယံတဉ်ႏခွေါင်၊ လွောင်ႏဗူႏညီႏညွတ်၊ လွယ်ပွတ်ꩻသီႏသဲင်ႏ၊ ပါထဲင်းပါစုံ၊ သာဟုံကျောင်ꩻပေါင်ꩻ၊ အောင်ႏမျင်ႏထွူဩော်။
သာႏသနာႏတောႏသက္ကရာဇ် ၂၅၀၃-နိန်ႏ၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၂၁-နိန်ႏ၊ လွိုန်ကမ်လာလောင်း ၅-နီꩻ၊ မွူးနီꩻ-တနင်ꩻလာႏ၊ မုဲင်းငဲးတခရဲင်ႏလိုမ်း သံႏဃာႏတောႏပေါင်ꩻ စုဝင်ꩻကျောင်ꩻပင်စုံကို၊ ကျောင်ꩻပေါင်ꩻ (၈၁)ကျောင်ꩻ၊ သံႏဃာႏတောႏပေါင်ꩻ-၁၃၄ပါꩻ၊ လာလောင်း ၅-ဟာစီꩻဝွေꩻ၊ လာလောင်းသူနီꩻလဲ့ စီꩻဝွေꩻ၊ စီꩻဝွေꩻခရာႏနောဝ်ꩻ သာႏသနာႏတောႏအတွက် ဒင်ႏဂွိုင်ꩻချုပ်တပါꩻ၊ ဒင်ႏဂွိုင်ꩻအုပ်သွံပါꩻ၊ ဒင်ႏဂွိုင်ꩻထောက်ကွတ်ꩻပါꩻ၊ မွူးပင်ꩻနားရီႏ ပြန်ႏသွံဆင်ႏကာႏလ၊ ပဌမ အစီꩻအဝွေꩻထွူ၊ အစီꩻအဝွေꩻထွူတဲင် တကာႏပရိသတ်တင်ꩻလုဲင် နာႏလွဉ်ꩻသွမ်ꩻအကျိုꩻ၊ ပရိတ်မေတ္တာႏ သံႏဃာႏတောႏ ၁၃၄-ပါꩻ ဆူယွာꩻသွဉ်ꩻလောင်ႏ အောင်ႏသေႏချာႏထွူယောဝ်းဩော။
ဒုတိယအစီꩻအဝွေꩻ
လွိုန်သမ်ဆန်ꩻသူနီꩻ၊ မွူးနီꩻ-အင်္ဂါႏ၊ ဝိဟာရကျောင်ꩻကုံꩻစိန်ꩻအကို၊ သံႏဃာႏတောႏ ၂၂-ပါꩻ၊ စီꩻဝွေꩻတွိုင်ႏပင်ႏ ဒင်ႏဂွိုင်ꩻထောက် နောင်ဗွဉ်ဝိန်ꩻကျောင်ꩻဟွေး (ဦးဝါယမ)ဗွေႏဩော။
တတိယအစီꩻဝွေꩻ
လွိုန်သမ်ဆန်ꩻနွုတ်ꩻနီꩻ(၇-နီꩻ)၊ မွူးနီꩻ-ဗုဒ္ဓဟူꩻ၊ ဝိဟာရကျောင်ꩻဖူꩻ သီႏသဲင်ႏတန်ကို သံႏဃာႏတောႏပေါင်ꩻ ၆၇-ပါꩻ စီꩻဝွေꩻတွိုင်ႏပင်ႏ ဒင်ႏဂွိုင်ꩻအုပ် ဗွေန်ကျောင်ꩻသီႏသဲင်ႏတန် (ဦးခန္ဓီသာရ)ဗွေႏဩ။
လွယ်ပွတ်ꩻအုပ်စု-ဟိုနမ်းဂွိုင်ꩻ
၁၉။ ကျောင်ꩻထီတခေါ့ꩻ ၂၀။ ကျောင်ꩻထာꩻပူႏစောက်ꩻအာႏ ၂၁။ ကျောင်ꩻဖါစန်ꩻ ၂၂။ ကျောင်ꩻထီပဲဉ် ၂၃။ ကျောင်ꩻပင်ႏတခွါꩻ ၂၄။ ကျောင်ꩻပန်ꩻတင်ႏ ၂၅။ ကျောင်ꩻဗန်းမက်ꩻ ၂၆။ ကျောင်ꩻမုဲင်းကင်ꩻ ၂၇။ ကျောင်ꩻခူဝိန်ꩻ ၂၈။ ကျောင်ꩻနောင်ဗို ၂၉။ ကျောင်ꩻလွယ်ခွင် ၃၀။ ကျောင်ꩻထာꩻပူႏယာစင်း ၃၁။ ကျောင်ꩻငိုရိန် ၃၂။ ကျောင်ꩻထီဟန်ႏခြွီꩻ ၃၃။ ကျောင်ꩻပွုံးအောင် ခွိုင်းကား ၁၅-ကျောင်ꩻယို ဂွိုင်ꩻထောက်ဗွေန်ကျောင်ꩻထာꩻပူႏစောက်အာႏ (ဦးနန္ဒသာရ)ဗွေႏဩော။ ဂွိုင်ꩻအုပ် လွယ်ပွတ်ꩻပင်ႏတရား (ဦးပဏ္ဍဝ)။
လွယ်ပွတ်ꩻအုပ်စု-လွယ်ပွတ်ꩻဂွိုင်ꩻ
၃၄။ ကျောင်ꩻထီဟန်ႏဟုံ ၃၅။ ကျောင်ꩻမွေႏတောႏလွယ်ပွတ်ꩻ ၃၆။ ကျောင်ꩻနောင်ပန်ꩻ ၃၇။ ကျောင်ꩻထီလုံးဟီႏ ၃၈။ ကျောင်ꩻထီလုံးသူ ၃၉။ ကျောင်ꩻထာꩻအုံႏ ၄၀။ ကျောင်ꩻတန်လွယ်ပွတ်ꩻ ၄၁။ ကျောင်ꩻဖြီꩻဟန်ႏခါႏ ၄၂။ ကျောင်ꩻထီကတူႏ-လွယ်ပွတ်ꩻ ၄၃။ ကျောင်ꩻဝိန်ꩻ လွယ်ပွတ်ꩻ ၄၄။ ကျောင်ꩻပင်ႏတရား လွယ်ပွတ်ꩻ ၄၅။ ကျောင်ꩻတောႏရꩻတန် ၄၆။ ကျောင်ꩻထမ်းသုဲင်ꩻ ၄၇။ ကျောင်ꩻထာꩻပူႏကွယ်သာႏ ၄၈။ ကျောင်ꩻကောင်နာ လွယ်ပွတ်ꩻ ၄၉။ ကျောင်ꩻကောင်ဝါးတောင်ꩻ ၅၀။ ကျောင်ꩻတွေꩻပူႏ ၅၁။ ကျောင်ꩻမီꩻရဲ့ ၅၂။ ကျောင်ꩻပွဉ်ရင်း ၅၃။ ကျောင်ꩻပြင်ႏနောင်ကား ခွိုင်းကား ကျောင်ꩻပေါင်ꩻ ၂၀-ယို ဂွိုင်ꩻထောက် ဗွေန်ကျောင်ꩻနောင်ပန် (ဦးပညာသာမိ)ဗွေႏဩော။ ဂွိုင်ꩻအုပ်လွယ်ပွတ်ꩻဗွေန် ကျောင်ꩻပင်ႏတရား (ဦးပဏ္ဍဝ)ဗွေႏဩ။ လွယ်ပွတ်ꩻအုပ်စု ပေါင်ꩻပေါင်ꩻ-၅၃။
သီႏသဲင်ႏအုပ်စု-သီႏသဲင်ႏဂွိုင်ꩻ
(၁) ကျောင်ꩻဝိန်ꩻသီႏသဲင်ႏ (၂) ကျောင်ꩻသီႏသဲင်ႏတန် (၃) ကျောင်ꩻသီႏသဲင်ႏထင်ꩻ (၄) ကျောင်ꩻသီႏသဲင်ႏသုသာန်ႏ (၅) ကျောင်ꩻမုဲင်းဗောင် (၆) ကျောင်ꩻနောင်ကျောႏ (၇) ကျောင်ꩻနောင်ထဝ် (၈) ကျောင်ꩻတလောင်းထောင် (၉) ကျောင်ꩻလွယ်ခြယ် (၁၀) ကျောင်ꩻထံသုံꩻ (၁၁) ကျောင်ꩻခိုရုဲင်ꩻ (၁၂) ကျောင်ꩻဖြီꩻစွတ် (၁၃) ကျောင်ꩻပြင်ႏတခွါꩻ (၁၄) ကျောင်ꩻထီနဲ့ꩻ (၁၅) ကျောင်ꩻဖြီꩻသိန်ႏနာ (၁၆) ကျောင်ꩻထီထုဲင်ထိုး (၁၇) ကျောင်ꩻတောင်ႏတပ် (၁၈) ကျောင်ꩻတခူဖွန်ႏ (၁၉) ကျောင်ꩻလွယ်ထွယ်ꩻ (၂၀) ကျောင်ꩻဖါလဲင် (၂၁) ကျောင်ꩻကောင်တောင်ႏရွိုꩻ (၂၂) ကျောင်ꩻကောင်ႏမူꩻဗွာ ခွိုင်းကား ၂၂-ကျောင်ꩻယို ဂွိုဏ်ꩻထောက် ဗွေန်ကျောင်ꩻနောင်ကျောႏ (ဦးတေဇနိယ)ဗွေႏဩော။ ဂွိုင်ꩻအုပ်ဗွေန်ကျောင်ꩻသီႏသဲင်ႏတန်(ဦးခန္ဓီသာမိ)ဗွေႏဩော။
ပင်စုံအုပ်စု-ကုန်ꩻသွတ်ꩻဂွိုင်ꩻ
၁။ ကျောင်ꩻတခေါ့ꩻထို ၂။ ကျောင်ꩻနမ်းဗော်လိတ် ၃။ ကျောင်ꩻဖက်ꩻဟား ၄။ ကျောင်ꩻနောင်လိတ် ၅။ ကျောင်ꩻမောက်ꩻကောက်ꩻ ၆။ ကျောင်ꩻတွိုင်ကွယ်ꩻ ၇။ ကျောင်ꩻကုန်ꩻသွတ်ꩻ ၈။ ကျောင်ꩻဟံႏနျာႏ ၉။ ကျောင်ꩻနမ်းယတ်ꩻ ခွိုင်းကားကျောင်ꩻပေါင်ꩻ(၉)ကျောင်ꩻယို၊ ဂွိုင်ꩻထောက်ဗွေဗွန်ကျောင်ꩻဖက်ဟား (ဦးပဏ္ဍိတ)ဗွေႏဩော။
ဂွိုင်ꩻအုပ်ဗွေန် ကျောင်ꩻပင်စုံ (ဦးဣန္ဒဝံသ) ညတ်ရဟန်ꩻတသာ သိမ်ꩻလောင်း ရွေꩻဂွိုင်ꩻဟောဝ် တဟောဝ်တောဝ်းယိုသွူ ဗွေႏဩော။ ၁- ဘူလမိ-မိဂသီ နက္ခတ် ၅-ဖြုံႏ ဘဂွိုင်ꩻ၊ ၂- နသိဘ- ဘရစီနက္ခတ် ၂-ဖြုံႏ နဂွိုင်ꩻ ၃- ယတိန်သတ်- သတဗီသျှနက္ခတ် ၂၄-ဖြုံႏ ယဂွိုင်ꩻ ၄- မတ်ဘုံဇေ- မြဲနေ ၁၈-ဇေဋ္ဌနက္ခတ် မ-ဂွိုင်ꩻ ယို ၄-ဂွိုင်ꩻနောဝ်ꩻ ဣဋ္ဌာရာမဂွိုင်ꩻဟောဝ်ဗွေႏဩော။ ၁- စနေပု စဂွိုင်ꩻ ၂- သုလိသွာ သဂွိုင်ꩻ ၃- ရာမိကျတ် ရဂွိုင်ꩻ ၄- တတ်အာသ တဂွိုင်ꩻ ယို ၄-ဂွိုင်ꩻနောဝ်ꩻ အနိဋ္ဌာရာမဂွိုဏ်ꩻဟောဝ်တောဝ်း ဗွေႏဩော
သီႏသဲင်ႏအုပ်စု-စံႏဖက်ꩻဂွိုင်ꩻ
(၃၂) ကျောင်ꩻနမ်းတောင်ꩻ (၃၃) ကျောင်ꩻမုဲင်းဟုဲင်ꩻ (၃၄) ကျောင်ꩻစင်းသဲင် (၃၅) ကျောင်ꩻနာမွဉ်ꩻ (၃၆) ကျောင်ꩻဝိန်ꩻလုံ (၃၇) ကျောင်ꩻနောင်စကာ (၃၈) ကျောင်ꩻနောင်ပါယေန် (၃၉) ကျောင်ꩻရွှေႏတကူႏ (၄၀) ကျောင်ꩻဗန်းခင်း (၄၁) ကျောင်ꩻလွယ်စဲ (၄၂) ကျောင်ꩻနောင်ခွံꩻ (၄၃) ကျောင်ꩻကွန်နွတ်ꩻ (၄၄) ကျောင်ꩻနမ်းစမဲ (၄၅) ကျောင်ꩻပင်ကန်ꩻ (၄၆) ကျောင်ꩻနောင်ဗို (၄၇) ကျောင်ꩻဝိန်ꩻကောဝ် (၄၈) ကျောင်ꩻမွေႏတောႏဗန်းနောင် (၄၉) ကျောင်ꩻမွေႏတောႏဟင်္သာႏ ခွိုင်းကားကျောင်ꩻပေါင်ꩻ (၁၈)ကျောင်ꩻယို ဂွိုင်ꩻထောက် ဗွေန်ကျောင်ꩻပင်ကန်ꩻ (ဦးစာရိန္တ)ဗွေႏဩော။ ဂွိုင်ꩻအုပ်ဗွေန်ကျောင်ꩻသီႏသဲင်ႏတန် (ဦးခန္ဓီသာမိ)သီႏသဲင်ႏအုပ်စု ကျောင်ꩻပေါင်ꩻ ၄၉-ကျောင်ꩻ။ မုဲင်းငဲးခရဲင်ႏအကို ကျောင်ꩻပေါင်ꩻ ၁၄၈-ကျောင်ꩻယိုနောဝ်ꩻ ကျောင်ꩻနင်းပုဂ္ဂိုလ်ႏ ဗွေႏဗွန်မီႏတအဲဉ်ထောဝ်း မီႏလွစ်ဟင်ꩻတဲင် ကျောင်ꩻတကာႏနောဝ်ꩻ ယံဖေႏကအပ်ဗာႏ ဆဲင်ႏရာꩻသံႏဃာႏဂွိုင်ꩻထောက်နော။ ဆဲင်ႏရာꩻ ဂွိုင်ꩻထောက်ပုဂ္ဂိုလ်ႏ ယံကထူႏဗာႏတာႏဝွန်ႏ ထုမ်ႏဖေႏဗာႏဗွေႏဩော။ ဆဲင်ႏရာꩻဂွိုင်ꩻထောက် ထုမ်ႏဖေႏမီႏတမော့ꩻတောဝ်းတဲင်နောဝ်ꩻမꩻ အပ်တေားဆဲင်ႏရာꩻဂွိုင်ꩻအုပ်ဗွေႏဩော၊ ဆဲင်ႏရာꩻ ဂွိုင်ꩻအုပ်ယံဖေႏကထူႏဗာႏဝွန်ႏဗွေႏဩော။ ဂွိုင်ꩻအုပ်ထုမ်ႏဖေႏ မီႏတမော့ꩻတောဝ်းတဲင်နောဝ်ꩻမꩻ အပ်တောဂွိုင်ꩻချုပ်ထျꩻဗွေႏဩော၊ ဂွိုင်ꩻချုပ်ပုဂ္ဂိုလ်ႏ ယံကထူႏဖေႏဗာႏ တာႏဝွန်ႏဗွေႏဩော။ သာႏသနာႏတောႏကိစ္စ၊ သမဂ္ဂသံႏဃာႏ ညီႏညွတ်ရေꩻ၊ အွဉ်ႏသေꩻခါꩻစီꩻကန်ꩻချက်ဗွေႏဩော။ "ဗုဒ္ဓသာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု သဒ္ဓမ္မော" သာႏသနာႏသက္ကရာဇ် (၂၅၀၃-နိန်ႏ) ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၂၁-နိန်ႏ၊ လွိုန်ကမ်လာလောင်း (၆)နီꩻ မွူးနီꩻ-တနင်ꩻလာႏ။ ဗုဒ္ဓဗွေႏဘုရာꩻ သာႏသနာႏ ငတ်ꩻရိန်နိန်ႏနေင်ꩻပေါင်ꩻညဆွာꩻ၊ သူႏတောႏတရာꩻယံကတီႏ၊ ယံလျောႏညီႏတဉ်ႏခွေါင်၊ နောဝ်ꩻမꩻတဲင်ဒင်ႏဗာႏ၊ သာႏသနႏထိန်ꩻသား၊ ကေားထွားစောင်းသျောက်၊ ကမ်းထောက်ယံကစွို့ꩻ၊ ငမ်းတရွို့ꩻလွယ်ꩻဒါႏ၊ အတာႏဆꩻငါ၊ မျတ်စွာသာန၊ ယံလေခရောင်ႏတင်ႏ၊ စွိုးဆင်ႏမွူးတွမ်ႏလာ၊ ဆꩻငါယိုအတွက်၊ ထေရ်ႏမျတ်ရဟန်ꩻပေါင်ꩻ၊ ထျꩻထောင်ꩻမူလ၊ တာႏသေႏညဆွာꩻ၊ ယံထွန်ꩻကာꩻစဲဉ်ႏဆက်၊ ယံတွိုက်ꩻဖက်လွဉ်ꩻဓမ္မာႏ၊ သာႏသနာႏကျိုꩻကျောင်ꩻ၊ ပေါင်ꩻဝင်ꩻပျုပျင်ႏ၊ နောဝ်ꩻမꩻဒင်ႏဗာႏ တာႏဝွန်ႏခံႏပုဂ္ဂိုလ်ႏ၊ သာႏသနာႏအလိုႏဟူသမျ၊ ယံပြဲ့ꩻဝပြဲ့ꩻစုံႏ၊ ယံကွံလွံႏသာႏသနာႏကျိုꩻ၊ ခွိုင်းအမျိုꩻသဲဉ်အန်၊ ပေႏတွမ်ႏတန်ကိစ္စ၊ နောဝ်ꩻမꩻအဖွဲ့သံႏဃာႏတောႏ၊ ညီႏလျောႏသဖော်ꩻတူႏ၊ ဘိက္ခူႏသမဏ၊ ထေရစောဝ်းဗွန်၊ ဘုန်ꩻကီꩻဆရာႏ၊ ဝိဟာရကျောင်ꩻဝိန်ꩻသီႏသဲင်ႏ (ဦးဇဝန)ဂွိုင်ꩻချုပ်ဆရာႏတောႏ အရာႏဒင်ႏ၊ အောင်ႏမျင်ႏထွူဖြီꩻစီꩻ၊ စဟန်ႏနီꩻမာꩻတငါ၊ ဥပမာႏလာကဆန်ꩻ၊ တွမ်ႏခွန်မင်ꩻသူရိယ၊ ကပြဲဉ်ထန်ႏစကောင်၊ အရောင်ႏဖြောင်တိုးစွစ်ꩻ၊ လေလို့ဖွတ်ꩻထင်ႏသျာꩻ၊ တရာꩻလဲ့လျောႏညီႏ၊ လုံꩻပန်ꩻချီႏမျောက်၊ သာႏသနာႏတောႏထောက်ပုဂ္ဂိုလ်ႏ၊ ကျေႏညိုႏဆယ်ꩻကပ်၊ လက်မတ်အမိန္တောႏ၊ ခေါခဲ့ထွူသေႏချာႏ၊ စောဝ်းဆရာႏမျတ်ဗွေႏဩော။
နိဂုံး
ကမ္ဘာႏမနုဿ၊ သမဂ္ဂတိုန်ရို၊ မျောက်ထိုအွဉ်ႏဒင်ႏ၊ မေတ္တာႏခွင်ႏမျတ်၊ ပရိသတ်လစ်ꩻပါꩻ၊ ပသာပို့တွိုႏ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ႏသမဂ္ဂီ၊ အောင်ႏမျင်ႏညီꩻထွူယောဝ်း၊ သံႏဃာႏစောဝ်း ဗွေႏဩော။
တရာꩻသံႏဝွေႏ ၇-ပါꩻ
၁။ မွူးရောင်ႏလာရောင်ႏ၊ လေတောင်ႏထင်ႏသျာꩻ၊ တရာꩻမတ္တောႏ ကယ်ꩻလွိုဒါႏ။ ၂။ သမ္မာဝါစာ၊ ငေါဝ်းဒါႏငွါမျတ်၊ လျောက်ပတ်ဒေါ့ꩻရီ၊ ဂုရုထီ။ ၃။ ဖရုသဝါစာႏ၊ ငေါဝ်းခါႏငွါကျံꩻ၊ ဒေါ့ꩻရီစံꩻ၊ အဝင်ꩻကျွိုက်တောဝ်းတဲ့။ ၄။ သဖော်ꩻစွဉ်ႏစွို့ꩻ၊ တရွို့ꩻတောဝ်းတဲင်၊ ခံꩻသဲင်ဝါႏစာႏ၊ နမ်းကျိုꩻဒွါႏ။ ၅။ သꩻမျတ်ဗွာဖျူႏ၊ နေးထူႏအုံညီꩻ၊ စွုမ်ႏနီꩻလောက၊ သဟာယ။ ၆။ သꩻရွိုင်ꩻသꩻဟယ်၊ သꩻလော်လယ်သား၊ မေတ္တာႏကားလဲ့ အမန်ႏတဲ့။ ၇။ သံႏဝွေႏတရာꩻ၊ စွုမ်ႏဖြာꩻတန်ပေႏ၊ ယံဖေႏထူႏနေး၊ တင်ꩻလုဲင်ဟွေး။ (ငေါဝ်းရဲးတဆီငတ်ꩻဖြုံႏ)
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏလယ်ဝွေး
ဝေင်ꩻနယ်ႏလယ်ဝွေး (မန်း: လယ်ဝေးမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Lewe Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ နေပီဒေါ်ခမ်းခြွဉ်းဗူႏဟံႏနယ်ႏ လယ်ဝွေးခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:နေပီဒေါ်ဟံႏနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻသီႏသဲင်ႏသံႏဃာႏ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာႏသာႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏအမရပူရ
ဝေင်ꩻနယ်ႏအမရပူရ (မန်း: အမရပူရမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Amarapura Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အမရပူရခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻအမရပူရကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအမရပူရယို ကရီးခါနဝ်ꩻ ပါသော့ꩻဖို မန်ႏတလေꩻခရဲင်ႏကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
မျောင်းမျခရဲင်ႏ
မျောင်းမျခရဲင်ႏ (မြောင်းမြခရိုင်) (Myaungmya District) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်တွို့ꩻ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ငွါကြွန်(မြစ်ဝကျွန်းပေါ်)ဒေႏသ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန်အကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ခရဲင်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏခင်ႏလမ်းဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻမျောင်းမျ ကိုသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
{{legend|#E31A1C|ဝေင်ꩻနယ်ႏမျောင်းမျ}} {{legend|#0000FF|ဝေင်ꩻနယ်ႏအေင်မဲး}} {{legend|#33a02c|ဝေင်ꩻနယ်ႏဝွါးခယ်မ}}
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻတန်းယန်း
ဝေင်ꩻတန်းယန်း (အဲင်းကလေတ်: Tangyan) (မန်း: တန့်ယန်းမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ကွဉ်ႏထင်ꩻ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အခဝ်ထင်ꩻ တန်းယန်းခရဲင်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတန်းယန်းကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻတန်းယန်းကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ မွူးကွို့ꩻနာꩻစာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းအဝ်ႏ ၃၃,၆၀၃ ဖြာꩻနဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏဒက္ခိဏသီရိ
ဝေင်ꩻနယ်ႏဒက္ခိဏသီရိ (မန်း: ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Dekkhinathiri Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ နေပီဒေါ်ခမ်းခြွဉ်းဗူႏဟံႏနယ်ႏ လယ်ဝွေးခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:နေပီဒေါ်ဟံႏနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
မကွေးခရဲင်ႏ
မကွေးခရဲင်ႏ (မကွေးခရိုင်) (Magway District) ယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန်အကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ခရဲင်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏခင်ႏလမ်းဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻမကွေး ကိုသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
မကွေးခရဲင်ႏကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ-
ကရီးခါ မကွေးခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏချောက် တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏယေနံဆျောင်းယို တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာ ၃၀ နီꩻနဝ်ꩻ ဖထန်ႏထိုꩻသွူ မကွေးခရဲင်ႏတဲင် လွောင်ႏဗူႏလွေꩻတသာယင်း ချောက်ခရဲင်ႏ နဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မကွေးတွိုင်ꩻကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏလွယ်ကောႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏလွယ်ကောႏ (အိန်းကလေတ်: Loikaw Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီအခဝ်ကွဉ်ႏ စောက်ꩻတနျာႏ(ကယား)ခမ်းနယ်ႏအခဝ်ထင်ꩻ လွယ်ကောႏခရဲင်ႏကို ကပါဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြိုင်ႏဒျာႏနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏလွယ်ကောႏကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻလွယ်ကောႏ၊ ဝေင်ꩻလွယ်လဲမ်ပေႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻလောပိတဖုံႏ အဝ်ႏပါသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻလွယ်ကောႏကိုနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:စောက်ꩻတနျာႏခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ပိုလ်ႏကယ်ႏလမောင်
ပိုလ်ႏကယ်ႏလမောင် (မိဉ်ꩻလင်: ဗိုလ်လှမောင်) နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻ ဖြိုတန်ထင်ႏထိုရေꩻတာႏ ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါတန်(ခေါင်းဆောင်) တဖြာꩻဒျာႏသွူ။ စွိုးခွိုꩻအွဉ်ငါသား ပိုလ်ႏကယ်ႏလမောင် လွူးဖွါꩻဇာႏတိရပ်နဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ဒုံလွယ်ပွတ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏသီႏသဲင်ႏ သထွုံႏပေႏဒေႏသကိုတဲင် လွူးဖွာꩻနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ နေင်ႏ ၁၂၈၂ ဗာႏ သွူ။ မွိုးဖါဗွေႏ ဖြားကြည် တောမ်ႏ မွိုးဖွားကြွယ် သီး လွူးဖွာꩻလင်ꩻလွဉ်ဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
သီမား
ပိုလ်ႏကယ်ႏလမောင်(ဗိုလ်လှမောင်) သီမားဒါႏနေင်ႏနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ ၁၂၈၂ ဗာႏတဲင် သီမားခင်ႏလမ်းနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ သီးသုင်တောင်ႏကီꩻ ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ နဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏလိုꩻမျိုꩻဖုံႏ နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ဝီခီမီဒီယာ ပရောစဲစ်
thumb|ဝီခီမီဒီယာ ပရောစဲစ် အစွိုꩻဖုံႏလိုဂို ဝီခီမီဒီယာ ပရောစဲစ် (အဲင်းကလေတ်: Wikimedia project) ကရိုꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ အခေႏခံႏ ဝီခီပရောစဲစ်ထာꩻမာꩻတဗာႏဒျာႏသွူ။ တယ်ႏထောင်ႏခါꩻဒျာႏ ခရစ်နေင်ႏ ၂၀၁၃ ဗာႏ အမေႏရိကန်ႏခမ်း ကယ်လီဖိုးနီးယားခမ်းနယ်ႏ ဝေင်သန်ဖရန်သစ္စကို ကိုတဲင် ထူႏတဝ်းအကျိုꩻအမျတ် ပရဟိတအစွိုꩻအဗူႏကထွာဒါႏ ဝီခီမီဒီယာ ဖောင်ဒေးသိဉ်းစွိုꩻ အဝ်ႏစီႏမံႏဖန်းဖြယ်ဖေႏဒျာႏသွူ။ ဖောင်ဒေးသိဉ်းနဝ်ꩻ အဝ်ႏခွုမ်မာꩻစီႏမံႏဖန်းဖြယ်လွေꩻပါ အငိုꩻလို့တဝ်း သော့ဝွဲးတောမ်ႏ အငိုꩻလို့တဝ်း ပရောစဲစ်ထာꩻမာꩻအလင်ဖုံႏနဝ်ꩻသွူ။
စာႏရင်ꩻ
ကအွောန်ႏနယ်ခါꩻ ဇယားကိုနဝ်ꩻနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ Wikimedia SiteMatrix အစဲဉ်ႏအတွိုင်ꩻဒျာႏသွူ။
ဗွေႏဝိမလသာရ
ဗွေႏဝိမလသာရယို လွူးဖွာꩻလင်ꩻ နေင်ႏ ၁၃၃၆−ဗာႏ၊ ဒုတိယဝါႏဆိုႏလာလောင်း ၅ နီꩻ၊ မွူးနီꩻ ဗုဒ္ဓဟူꩻ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခေါဝ်နောဝ်၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏပင်ႏတရား၊ (ယိုခါ ဓနုꩻနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ)၊ ဒုံမုဲင်းကောင်၊ မွိုးဖါနဝ်ꩻ စင်ꩻဖါခွန်ချစ်စံ+စင်ꩻမွိုးနင်ꩻသန်းရင်ꩻသွူ။
ဗွေႏဝိမလသာရ ကသွဉ်ထူႏလွေꩻဒါႏပညာႏ ခင်ႏလမ်းတောမ်ႏဆရာႏဖုံႏနောဝ်ꩻ ဖြောဝ်ခမ်းအခေါဝ်နောဝ်၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏကလော်ꩻ၊ ကျောင်ꩻကျောက်ဆောင်ႏမေႏချာꩻ ဆရာႏတောႏဘဒ္ဒန္တဣန္ဒဝံသ၊ ဗွေႏကောသလ္လ၊ဗွေႏဝါသဝ၊ ဗွေႏသေဠိလ၊ ဖြောဝ်ခမ်း၊ ဝေင်ꩻကလော်ꩻ ကျောင်ꩻမြို့မဆရာႏတောႏ ဘဒ္ဒန္တကုသလ၊ ဗွေႏကုဏ္ဉလ၊ ဧရာဝတီတိုင်း၊ ဝေင်ꩻမအူပင် ကျောင်ꩻမဟာဗောဓိ ဆရာႏတောႏ ဘဒ္ဒန္တပညိန္ဒ၊ ဗွေႏဝိလာသဂ္ဂ၊ ဗွေႏသီရိန္ဒ၊ ဝေင်ꩻမန္တလေꩻ၊ အနောက်ခင်မကန်တွိုက်၊ ကျောင်ꩻမိုးတားဆရာႏတောႏ ဘဒ္ဒန္တသုဇ နာဘိဝံသ ဗွေႏသူရိယာဘိဝံသ၊ ဗွေႏဇာဂရာဘိဝံသ၊ ဝေင်ꩻမန္တလေꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအောင်မြေသာဇံ၊ ကျောင်ꩻချမ်းသာကြီးတွိုက် ဆရာႏတောႏ ဘဒ္ဒန္တဇောတိကာဘိဝံသ၊ ဝေင်ꩻမန္တလေꩻ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏချမ်းအေးသာဇံ၊ မိုးကောင်းတွိုက်၊ ကျောင်ꩻရတနာ သိန်းသန်းဆရာႏတောႏ ဘဒ္ဒန္တပဏ္ဉိစ္စာဘိဝံသ၊ ဝေင်ꩻရန်ႏကွုန်ႏ၊ အင်းစိန်ရွာမဆရာႏတောႏ ဘဒ္ဒန္တတိလောကာဘိဝံသ၊ ဘုရာꩻတန်ဗိုလ် ကျောင်ꩻဆရာႏတောႏ ဘဒ္ဒန္တသုစိတ္တာဘိဝံသ၊ ဝေင်ꩻမန္တလေꩻ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမဟာအောင်မြေ၊ မစိုးရိမ်တိုက်သစ် ဆရာႏတောႏ ဘဒ္ဒန္တရာဇဓမ္မာဘိဝံသ၊ ဗွေႏသုစိတ္တာဘိဝံသ(ပေႏ)၊ ဗွေႏသုစိတ္တာ ဘိဝံသ၊ ဗွေႏတေဇောဘာသ(ကံတက်ကုန်း)၊ ဗွေႏဥတ္တမဖုံႏ အထျꩻနောဝ်ꩻသွူ။
အောင်ႏမျင်ႏလွေꩻလꩻ အစိုꩻရအခြေပြုတန်ꩻ၊ ပထမငယ်တန်ꩻ၊ ပထမလတ်တန်ꩻ၊ ပထမကြီးတန်ꩻ၊ ဓမ္မာစရိယ သီလက္ခန်ကျမ်ꩻ၊ ဓမ္မသင်္ဂဏီကျမ်ꩻဖုံႏသွူ။ ယိုခါ ဗွေႏဝိမလသာနဝ်ꩻ နမ်းစွန်ꩻဉာဏ်ႏစွန်ꩻခွိုင်းကား ကအောဝ်ႏ အောဝ်ႏခွုမ်မာꩻ ထေင်းထမ်ႏလွေꩻ ကလော်ꩻမြို့မကျောင်ꩻ နမ်းပုဂ္ဂိုလ်ႏဆရာႏတောႏ တပါꩻတဲ့သင် တဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏထေင်းထမ်ႏပါလွေꩻယင်း ဝေင်ꩻနယ်ႏသံႏဃာႏ အွဉ်အကိုရေꩻထာꩻမာꩻတွမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏကလော်ꩻ ပအိုဝ်ႏလိုꩻယွဲးအစွိုꩻ(K.Y.P.O) နာယကတပါꩻဒျာႏနောဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ပအိုဝ်ႏဗွေႏလိုꩻကျောင်ꩻသီး နမ်းခြောင်ꩻခရာႏ
ယူကျု့
ယူကျု့ (အဲင်းကလေတ် :Youtube) ယူစျု ယို ဒင်ႏသော့ꩻအီ ဗီဒီယို အဒွောင်ႏ/အဆွာꩻ အဉ်တာနဲတ်လဲင်းလောင်း လိတ်မဲ့ငါ ဝဲက်သုဲက် တဗာႏဒျာႏတဲင် ထွားဗဲင်းနေး လꩻဒါႏ လိတ်မဲ့ငါတဗာႏသွူ။ ဝဲက်သုဲက်ယိုနဝ်ꩻ လိုꩻကအဝ်ႏလိုႏဒါႏ ဒေႏသန္တရ ဗဟုသုတဖုံႏ၊ ငေါဝ်းသချင်ꩻ၊ ဆဲင်ႏအနယ်ꩻပညာႏခရာႏဖုံႏ စတဲင် သတင်ꩻခြွဉ်း ကဏ္ဍဖုံႏယို လꩻနွောင်ꩻဒျာႏ ခင်ႏလမ်းတဗာႏသွူ။ ယိုခါခိန်ႏနဝ်ꩻ ဂူဂဲလ် နဝ်ꩻ အဝ်ႏပဲင်ႏဆဲင်ႏခါဒျာႏ ယူကျု့ သွူ။ တယ်ႏစလွေꩻ ခရစ်နေင်ႏ၂၀၀၅ ဗာႏ လာဖေဖောႏဝါႏရီႏ နဝ်ꩻ ပေႏပဲယ် ထာမာꩻသား ဝသ်သွံ တယ်ႏစုခါဒျာႏသွူ။ ခရစ်နေင်ႏ ၂၀၀၆ ဗာႏ လာနိုႏဝေင်ဗာတွင်ꩻနဝ်ꩻ ဂူဂဲယ် ဖြေꩻလွေꩻခန်း တွမ်ႏ ရွဉ်အမေႏရိကန်ႏ ၁.၆၅ ဘီလီယံ နုဲင်းနဝ်ꩻသွူ။
ယူကျု့ ဝဲက်သုဲက်အကိုယို ဗီဒီယိုပွုံႏစံႏအစွိုးစွိုးဖုံႏ ဒင်ႏသော့ꩻလꩻဒျာႏတဲင် ကထွားဒါႏဗီဒီယိုသားဖုံႏနဝ်ꩻလဲ့ ဖန်းဖြယ်နွောင်ꩻဒျာႏ၊ အမုဲင်ဖုံႏလဲ့ဖေႏနွောင်ꩻဒျာႏ၊ ကထွားဒါႏဗီဒီယိုသား အဖြာꩻခြွဉ်းဖုံႏလဲ့ တောင်ꩻသေꩻခါꩻလꩻဒျာႏ၊ ဗီဒီယိုဖုဲင်ဖုံႏကိုယိုလဲ့ ထာꩻထီႏအဝ်ႏနုဲင်ႏမုဲင်ꩻနဝ်ꩻ တဲမ်းသော့ꩻဖေႏနွောင်ꩻလွုမ်ꩻတကာႏတဝ်း ဖေႏနွောင်ꩻပါယင်းဒျာႏတွမ်ႏ ကျွိုက်ရာꩻတမုဲင်ꩻ ကျွိုက်တဝ်းတမုဲင်ꩻ ဖုံႏလဲ့ ဖေႏပါလꩻဒျာႏ စတဲင်အနယ်ꩻပညာႏဖုံႏလဲ့ ပါသော့ꩻဒျာႏနဝ်ꩻမꩻ ယူကျု့ ယို လိုꩻကျွိုက်အာဗာႏနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဂူဂယ် ကဏ္ဍ:အနယ်ꩻပညာႏ
ဝေင်ꩻမွိုင်းလုံ
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
မအူပိဉ်ခရဲင်ႏ
မအူပိဉ်ခရဲင်ႏ (မအူပင်ခရိုင်) (Maubin District) ယိုနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်တွို့ꩻ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ငွါကြွန်(မြစ်ဝကျွန်းပေါ်)ဒေႏသ ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻဒေႏသတန်အကို ကအဝ်ႏပါဒါႏ ခရဲင်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏခင်ႏလမ်းဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻမအူပိဉ် ကိုသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
မအူပိဉ်ခရဲင်ႏကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ-
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဧရာႏဝတီႏတွိုင်ꩻကိုခရဲင်ႏဖုံႏ
ဥပမာႏဗွန်ပီ-လိုꩻထဲ့ထီ
"ဥဒကူပမသုတ် (ဥပမာႏဗွန်ပီ-လိုꩻထဲ့ထီ)"
ရဟန်ꩻသီးဖုံႏဟွေး- ဥပမာႏဗွန်ပီ လိုꩻထဲ့ထီနဝ်ꩻ အဝ်ႏနွုတ်ꩻမျိုꩻ၊ နွုတ်ꩻမျိုꩻကရိုꩻနောဝ်ꩻ- အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ- လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ ခွုမ်ထူႏမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိတဲင် မာꩻဒျာႏအကုသိုလ်ႏလွုမ်ꩻတွော့ꩻ ဝွေꩻတိန်ႏသီနဝ်ꩻ လင်ꩻထဲ့ငါးရုဲင်ꩻ၊ ပေါ်ချာဒွုမ်၊ ဖျော်ချာဒွုမ်လိုꩻခမ်း၊ ဗီမ်တငါထိုꩻစွဉ်ႏ ငါးရုဲင်ꩻခမ်းသူꩻသွူ။ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ- လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ (အဝ်ႏငါးရုဲင်ꩻခမ်း လွစ်ထန်ႏ) သဲင်ꩻထွာလိုꩻ ကုသိုလ်ႏအလောင်း 'သဒ္ဓါႏ၊ ဟရီ၊ ဩတ္တပ္ပ၊ ဝီရိယ၊ ပညာႏ' သူႏတောႏကောင်ꩻတရာꩻ ပေါႏဆောင်းတဲင် လောႏမာꩻခန်းကုသိုလ်ႏ၊ ဝွေꩻတရꩻဖုံႏနဝ်ꩻ သမ်းတတဉ်ႏခြွော့တဝ်း၊ ဆွုတ်ယွုတ်ထိုꩻမားချာ၊ (မာꩻတောအကုသိုလ်ႏ၊ အကုသိုလ်ႏအာႏတလာ၊ ကုသိုလ်ႏအာႏဆေ့ꩻ) တွော့ꩻ ဝွေꩻစိန်ႏသီနဝ်ꩻ ထဲ့ချာဒျာႏငါးရုဲင်ꩻ၊ (ပေါႏဆောင်း-ဗီမ်ချာ)နောဝ်ꩻသွူ။ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ၊ သဲင်ꩻထွာလိုꩻ ကုသိုလ်ႏအလောင်း 'သဒ္ဓါႏ၊ ဟိရီ၊ ဩတ္တပ္ပ၊ ဝီရိယ၊ ပညာႏ'သူႏတောႏကောင်ꩻတရာꩻပေါႏတဲင် လောႏမာꩻကုသိုလ်ႏ(ဖေႏကလꩻနိဗ္ဗာန်ႏနဝ်ꩻ ယူႏတဝ်း) ဝွေꩻတရာꩻငတ်ꩻပါꩻအာႏရဲင်ꩻနဝ်ꩻ တတိုꩻထဲင်းတဝ်း၊ အဝ်ႏဒျာႏတွိုင်ꩻတွိုင်ꩻ။ ခန္ဓာႏကုဲင်လီ ဝွေꩻထွိုင်ႏသီနဝ်ꩻ သဲင်ꩻထွာချာလိုꩻ၊ အဝ်ႏချာဗော့ꩻလိုꩻခမ်း တွိုင်ꩻတွိုင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ၊ သဲင်ꩻထွာလိုꩻ ကုသိုလ်ႏအလောင်း 'သဒ္ဓါႏ၊ ဟီရိ၊ ဩတ္တပ္ပ၊ ဝီရိယ၊ ပညာႏ'ပေါႏတဲင် နဲစ်အားထွုတ်တရာꩻ ကျိုꩻစာꩻမာꩻကုသိုလ်ႏတွော့ꩻ ထွာလꩻသောႏတာႏပန်ႏပုဂ္ဂိုလ်ႏ၊ ထဲ့ဗာႏဒွုမ်ငါႏရုဲင်ꩻနောဝ်ꩻသွူ။ အနုဲင်းနဝ်ꩻနေနေ၊ လိုꩻယင်ဟန်ႏနဝ်ꩻ အားထွုတ်တရာꩻ မာꩻကုသိုလ်ႏတဲင် ထွာလꩻရဟန္တာႏ၊ တွိုႏခန်းဒျာႏ နိဗ္ဗာန်ႏနောဝ်ꩻသွူ။
ချောက်ခရဲင်ႏ
ချောက်ခရဲင်ႏ (ချောက်ခရိုင်) (Chauk District) ယိုနဝ်ꩻ ထွာဒျာႏ မကွေးတွိုင်ꩻဒေႏသတန်အကို အဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ခရဲင်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ခရဲင်ႏရွုမ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏခင်ႏလမ်းဝေင်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ ဝေင်ꩻချောက် ကိုသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏတောမ်ႏဝေင်ꩻဖုံႏ
ချောက်ခရဲင်ႏကို ကပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏ တောမ်ႏ ဝေင်ꩻဖုံႏနဝ်ꩻ အဝ်ႏလနဝ်ꩻအတွိုင်ꩻသွူ-
ကရီးခါ မကွေးခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏချောက် တောမ်ႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏယေနံဆျောင်းယို တွိုႏ ၂၀၂၂ ဗာႏ ဧပီလာ ၃၀ နီꩻနဝ်ꩻ ဖထန်ႏထိုꩻသွူ မကွေးခရဲင်ႏတဲင် လွောင်ႏဗူႏလွေꩻတသာယင်း ချောက်ခရဲင်ႏ နဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏပိဉ်းမနား
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:နေပီဒေါ်ဟံႏနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻနယ်ႏပတေင်စီး
ဝေင်ꩻနယ်ႏပတေင်စီး (မန်း: ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်) (အဲင်းကလေတ်: Patheingyi Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ အခဝ်ထာႏဝ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် အောင်မေတာသန်ခရဲင်ႏကို ကအဝ်ႏပါသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏတဖြုံႏဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻနဝ်ꩻ အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဝေင်ꩻပတေင်စီးကိုသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏပတေင်စီးယို ကရီးခါနဝ်ꩻ ပါသော့ꩻဒျာႏ မန်ႏတလေꩻခရဲင်ႏကိုသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻတပေက်စိဉ်း
ဝေင်ꩻတပေက်စိဉ်း (မန်း: သပိတ်ကျင်းမြို့) (အဲင်းကလေတ်: Thabeikkyin) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီအခဝ်ထာႏဝ မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻဒေႏသတန် တပေက်စိဉ်းခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏတပေက်စိဉ်းကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻနယ်ႏရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ လိုꩻဖြာꩻခြွဉ်းနဝ်ꩻ ခရိစ်နေင်ႏ ၂၀၁၄ ဗာႏ စာႏရင်ꩻအလꩻ လိုꩻဖြာꩻအဝ်ႏ(၅,၆၃၀)ဖြာꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻတပေက်စဉ်းကိုနဝ်ꩻ မန်းလိုꩻမျိုꩻ အဝ်ႏအုံသော့ꩻအာနဝ်ꩻသွူ။ အဝ်ႏဒျာႏ ဧရာႏဝတီႏခြောင်ဖင်ႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:မန်ႏတလေꩻတွိုင်ꩻကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
ဝေင်ꩻမွိုင်းလား
ဝေင်ꩻမွိုင်းလား (အဲင်းကလေတ်: Mong La) (မန်း: မိုင်းလားမြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်ကွဉ်ႏ၊ မွိုင်းလားခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်းလားကို ကပါသော့ꩻဒါႏ မျန်မာ-ခယ်ႏခမ်းကူထျꩻ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻလားကိုနဝ်ꩻ အထူꩻဒေႏသ-၄ စွိုးခွိုꩻဒီမိုကရဲက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတောႏ-ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်ကွဉ်ႏ(NDAA-ESS) စဲ့ꩻစူခွုမ်သားစွိုꩻ NDAAစဲ့ꩻဗဟိုႏဌာႏနချုတ်၊ ဒေႏသ၊ ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻမွိုင်းလားကိုနဝ်ꩻ ဖြဝ်ꩻ၊ အာခါ၊ လားဟူ၊ ခယ်ႏ လိုꩻမျိုꩻ စတဲင် တောမ်ႏလိုꩻမျိုꩻလင်ဖုံႏအဝ်ႏအုံညီꩻ အဝ်ႏရဝ်းလွဝင်ꩻနဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻမွိုင်းလား အကူအနားနဝ်ꩻ အဝ်ႏဒင်ႏအဝ်ႏရောင်ꩻလွေꩻ ခယ်ႏခမ်းကူ၊ အိုပ်ချုတ်ရေꩻအာႏဏာႏလဲ့ တအဝ်ႏသော့ꩻတဝ်း မျန်မာခမ်းထီတန်အစိုႏရစူကို အဝ်ႏသော့ꩻဒျာႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏ အထူꩻဒေႏသ-၄ NDAA-ESS စဲ့ꩻစူခွုမ်သားစွိုꩻ ထိန်ꩻချုတ်မုꩻဆꩻလ့ကိုသွူ။
မွိုင်းလားဒေႏသနဝ်ꩻ အဝ်ႏပါသော့ꩻဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီကိုရိုꩻလဲ့ စီꩻပွာꩻရေꩻ ဖြေꩻစာကူꩻကားကွန်ႏဖုံႏ၊ တျာႏမေႏ၊ သွုပ်ဆွိုက်ရေꩻ ဖိုန်းအဉ်တာနဲက် တီဗီလဲင်း စတဲင် အရေꩻဖုံႏနဝ်ꩻ သွုပ်သံႏအာဒျာႏ တောမ်ႏခယ်ႏသွူ။ အဓိက ကထူႏသုင်ꩻဒါႏ ရွဉ်စေးဗီႏနဝ်ꩻတဲ့ သုင်ꩻအာဒျာႏ ရွဉ်ခယ်ႏ"ယွမ်"ဗီႏနဝ်ꩻသွူ။ မွိုင်းလားကိုနဝ်ꩻ ဟိုတယ်တန်ဖုံႏ၊ ဆေꩻတန်သူပါမားကဲစ်ဖုံႏ၊ ကာသီနိုထာꩻခွုမ်ဆိုးတောႏလောင်ꩻယုင်ႏဖုံႏ စတဲင်စီꩻပွာꩻရေꩻဖုံႏလဲ့ အဝ်ႏနဝ်ꩻသွူ။
ဝေင်ꩻနယ်ႏလွယ်လဲမ်
ဝေင်ꩻနယ်ႏလွယ်လဲမ် (ဖြဝ်ꩻ − ၸႄႈဝဵင်းလွႆလႅမ်) (အင်္ဂလိပ် − Loilem Township) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏမျန်မာခမ်းထီအခဝ်ကွဉ်ႏ တောင်ႏကီꩻခရဲင်ႏ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ်ကို နဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုပ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏဒါႏဝေင်ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻလွယ်လဲမ်နဝ်ꩻသွူ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏလွယ်လဲမ် အကို ဝေင်ꩻလွယ်လဲမ် တွမ်ႏ ဝေင်ꩻပင်ႏလုံ ယို အဝ်ႏပါသွော့ꩻဒျာႏနဝ်ꩻသွူ ။ ဝေင်ꩻနယ်ႏလွယ်လဲမ် ဆꩻကွဉ်ႏဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏနမ်းစင်၊ ဆꩻတွို့ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏဟိုပုံꩻ၊ ဆꩻထင်ꩻဖဲ့ꩻနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏရုဲင်ꩻခါး ဆꩻနဝ်နဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏမောက်ꩻမုဲင်ႏဖုံႏ အဝ်ႏခူနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻနယ်ႏဖုံႏ
ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻကွိုင်
ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻကွိုင် (အဲင်းကလေတ်: Mong Kung) (မန်း: မိုင်းကိုင်မြို့) နဝ်ꩻ အဝ်ႏဒျာႏ မျန်မာခမ်းထီ၊ ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏအခဝ်နဝ်၊ လွယ်လဲမ်ခရဲင်ႏ၊ ဝေင်ꩻနယ်ႏမွိုင်ꩻကွိုင်ကို ကအဝ်ႏဒါႏ ဝေင်ꩻတဝေင်ꩻဒျာႏသွူ။ ဝေင်ꩻမွိုင်ꩻကွိုင်ကိုနဝ်ꩻ ဝေင်ꩻနယ်ႏအိုပ်ချုတ်ရေꩻရွုမ်ꩻဖုံႏ အဝ်ႏသော့ꩻနဝ်ꩻသွူ။
အာႏကွိုꩻ
ကဏ္ဍ:ဖြဝ်ꩻခမ်းနယ်ႏကိုဝေင်ꩻဖုံႏ
အမော့ꩻအကျုံႏ(၉)
"ခြွိုင်ႏသန်ꩻရေꩻ-အမော့ꩻအကျုံႏ(၉)"