cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Будынак былога мужчынскага духоўнага вучылішча (Віцебск)
Будынак былога мужчынскага духоўнага вучылішча — будынак, змешчаны на рагу вуліц Суворава (№ 44; былой Афіцэрскай) і Чэхава (№ 11; былой Ветранай) у Віцебску. Пабудаваны для мужчынскага духоўнага вучылішча ў 1892 годзе, цяпер з'яўляецца адным з карпусоў Віцебскага ўніверсітэта імя П. М. Машэрава.
Гісторыя
Пасля муніцыпалізацыі ў 1918 годзе ў пабудове паслядоўна змяшчаліся саўпартшкола імя Энгельса, педвучылішча, Рабфак і 2‑месячныя педагагічныя курсы. Падчас Вялікай Айчыннай вайны будынак быў пашкоджаны пажарам. У 1947 годзе рашэннем выканкама Віцебскага гарадскога Савета дэпутатаў працоўных за № 277 памяшканне і ўчастак былі перададзеныя для аднаўлення Віцебскаму мастацка-графічнаму педагагічнаму вучылішчу.
Аляны
Гісторыя
У 1782 годзе тут, ва ўладанні ашмянскай суддзёўны Важынскай, была «ўзнесена» капліца, але праз паўстагоддзя яна ўжо не дзейнічала.
Карл Іванавіч Оперман
Карл Іванавіч Оперман (Карл Иванович Опперман;,  — , ) — расійскі ваенны дзеяч і інжынер.
Хрусцялёва
Хрусцялёва, Хрусталёва (, Хрустелёво) — вёска ў Верхнядзвінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Шайтараўскага сельсавета.
Баравікі (Мядзельскі раён)
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска Крывіцкай гміны Вілейскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Half-Life: Blue Shift
У адрозненні ад першага дапаўнення «Opposing Force», «Half-Life: Blue Shift» з’яўляецца аўтаномным дадаткам і не патрабуе ўсталяванай на камп’ютары арыгінальнай версіі «Half-Life». Падчас устаноўкі «Blue Shift» прапануе карыстальніку ўсталяваць асаблівы пакет паляпшэння графікі «Half-Life High Definition Pack», які ўключае ў сябе абноўленыя мадэлі персанажаў і зброі. Амерыканскі рэліз «Blue Shift» таксама ўключае поўную версію «Opposing Force». Інтэрнацыянальная версія прапануе толькі мультыплэерную версію «Opposing Force: Capture the Flag».
Адаптацыя (біялогія)
Аснову адаптацыі арганізма складае сукупнасць морфафізіялагічных змен, накіраваных на захаванне адноснага пастаянства яго ўнутранага асяроддзя — гамеастазу.
Кутараўшчына
Ку́тараўшчына (, Кутаровщина) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Барунскага сельсавета.
Шалаханаўка
Да 26 верасня 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Макараўскага сельсавета, да 13 чэрвеня 2002 года — у склад Горацкага сельсавета , да 20 лістапада 2013 года — у склад Ленінскага сельсавета.
Інтэрніраванне японцаў у ЗША
Заканадаўчая база інтэрніравання японцаў і іншых "патэнцыяльна небяспечных чужынцаў"
в.  Боепрыпасамі.
ж.  Радыёперадатчыкамі.
Ваверка
Гісторыя
Паміж 1501 і 1506 гг. Ваверка нейкім чынам аказалася ў земскага харунжага Мікалая Юндзіловіча (Юндзіла). У 1522 г. Ваверка належыць віцебскаму ваяводзе Я. Касцевічу. Здаўна вёска адносілася да ліку багатых парафій Віленскага біскупства. У 1559 г. у ёй налічвалася 54 дымы. У 1568 г. касцёл у Ваверцы быў перададзены кальвіністам, у 1648 г. вернуты католікам.
Інтэрніраванне японцаў у ЗША
Месцы размяшчэння інтэрніраваных японцаў
Інтэрніраваных японцаў размяшчалі наступным чынам: частку людзей адпраўлялі ў грамадзянскія зборныя цэнтры, якімі кіравала Адміністрацыя кантролю грамадзян у час вайны, частку — ў эвакуацыйныя цэнтры, якія былі пад кіраўніцтвам Ваенна-эвакуацыйнай службы, а тых нямногіх, каго затрымалі ў падазрэнні ў падтрымцы ворага, адпраўляліся лагеры інтэрніраваных пад кіраўніцтвам міністэрства юстыцыі ЗША. Яшчэ некаторыя японцы патрапілі ў ваенныя і федэральныя турмы. Цікава, што ў грамадзянскіх зборных цэнтрах і ў эвакуацыйных цэнтрах знаходзіліся пераважна адны японцы, калі не лічыць асоб іншых нацыянальнасцяў з краін, якія тады былі калоніямі Японіі (Карэя, Тайвань), а ў лагерах інтэрніраваных нярэдка японцы знаходзіліся разам з іншымі патэнцыяльна небяспечнымі чужынцамі — італьянскімі і нямецкімі эмігрантамі (прычым як з ЗША, так і з краін Лацінскай Амерыкі).
Умовы жыцця інтэрніраваных
Медыцынскае абслугоўванне ў лагерах і цэнтрах было слабым, і частка зняволеных памерла, не дачакаўшыся вызвалення ў 1945–46 гг.
Аляксандр Васільевіч Калчак
Паходжанне
У крыніцах часоў Паўла I і Аляксандра I згадваецца сотнік створанага ў 1803 годзе, якое ахоўвала межы Расіі па Днястры, Лук'ян Калчак. Ён атрымаў зямельны надзел у Херсонскай губерні, блізу Балты, — прадзед А. В. Калчака. Два сыны сотніка, Іван і Фёдар, пасля смерці бацькі падзялілі паміж сабой яго маёнтак. Фёдар Лук'янавіч выбраў ваенную службу і даслужыўся да чыну палкоўніка. Іван Лук'янавіч прадаў сваю частку маёнтка і з'ехаў у Адэсу, дзе набыў дом і паступіў на грамадзянскую службу. Матэрыялы рэвізіі 40-х гадоў XIX стагоддзя далі падставы для ўказа Сената ад 1 мая 1843 года, якім Калчакі былі зацверджаны ў і занесены ў радаводную кнігу дваран Херсонскай губерні.
Класічная гімназія
Са своеасаблівых па форме ўспамінаў А. В. Калчака пра яго ранняе дзяцінства можна даведацца наступнае: "Я праваслаўны, да паступлення ў школу я атрымаў сямейнае выхаванне пад кіраўніцтвам бацькі і маці." Рэлігійнае выхаванне Аляксандр, меркавана, атрымаў ад сваёй маці, якая часта вадзіла дзяцей у царкву блізу Абухаўскага завода.
У 1885—1888 гадах Аляксандр вучыўся ў Шостай пецярбургскай класічнай гімназіі, дзе скончыў тры класы з васьмі. Шостая гімназія ў параўнанні з іншымі сталічнымі навучальнымі ўстановамі мела даволі дэмакратычны склад навучэнцаў. У адным класе з Аляксандрам навучаліся прадстаўнікі. Значная частка вучняў была дзецьмі дробных чыноўнікаў, бацькі-афіцэры дзяцей-вучняў гімназіі таксама былі ў невялікіх чынах. Сын падпалкоўніка Аляксандр Калчак і Вячаслаў Мянжынскі, сын стацкага саветніка, будучы чэкіст і наступнік Ф. Э. Дзяржынскага на пасту кіраўніка, прадстаўлялі «эліту» грамадства. Аляксандр вучыўся дрэнна і пры пераводзе ў трэці клас, атрымаўшы двойку па рускай мове, тройку з мінусам па лацінскай, тройку па матэматыцы, тройку з мінусам па нямецкай і двойку па французскай мовах, ледзь не быў пакінуты «на другі год». На паўторных вусных экзаменах па рускай і французскай мовах выправіў адзнакі на тры з мінусам і быў пераведзены ў трэці клас.
Марскі корпус
У сценах Марскога вучылішча заўсёды адначасова навучаліся шмат сваякоў, і родныя сувязі, без сумневу, дапамагалі маладым выхаванцам асвоіцца ў незнаёмым становішчы. Першы з Калчакоў у Марскім вучылішчы, Аляксандр Фёдаравіч, скончыў установу яшчэ ў 1878 годзе, таму ў яго стрыечнага пляменніка, у адрозненне ад большасці выхаванцаў, не было ў вучылішчы нікога, да каго можна было б у цяжкую хвіліну звярнуцца па дапамогу. Калчаку дапамагала моцнае сяброўства з адным з аднакурснікаў Дзмітрыем Філіпавым, з якім Аляксандр пазнаёміўся яшчэ да паступлення ў вучылішча.
Пачатак навуковай працы
Каманда ледакола была ўжо ўкамплектавана, а без санкцыі міністэрства перайсці з аднаго судна на іншае было немагчыма. Таму замест «Бакана» і «Ярмака» Калчак трапіў на знаёмы яму фрэгат «Князь Пажарскі».
Руская палярная экспедыцыя
Большасць членаў экспедыцыі бавілі час за чытаннем літаратуры пра палярныя станцыі. У лютым 1901 года Калчак зрабіў для ўсіх даклад пра, а Біруля расказваў пра прыроду Паўднёвага полюса.
У пачатку снежня 1902 года Калчак даехаў да сталіцы, дзе неўзабаве ўжо займаўся падрыхтоўкай экспедыцыі, мэтай якой было выратаванне групы Толя.
Руска-японская вайна
Калчак, які больш за ўсё не любіў манатонную і руцінную працу, дамогся свайго пераводу на. Перавод адбыўся 17 красавіка. Мабыць, гэта было часовае прызначэнне, бо ўжо праз чатыры дні ён быў прызначаны камандзірам на эскадраны мінаносец «Злосны». Карабель адносіўся да другога атрада мінаносцаў, што саступалі лепшым караблям першага атрада і таму занятых на руцінных працах аховы ўваходу ў гавань ці суправаджэнні тралячых суднаў. Прызначэнне на такую працу было яшчэ адным расчараваннем для маладога афіцэра, які рваўся ў бой. Тым не менш, як адзначаў пазней Нянюкоў, Калчак выдатна справіўся з працай камандзіра мінаносца і «зрабіў вялікую карысць справе абароны Порт-Артура». Разам з тым, паводле ўспамінаў, у маі распрацоўваўся праект, што захапіў і лейтэнанта Калчака:
12 кастрычніка на борце карабля лейтэнанта Калчака ў мора для агляду занятай японцамі бухты Тахе выходзілі кіраўнік абароны Порт-Артура генерал Р. І. Кандраценка, адмірал і камендант крэпасці генерал. Баявое заданне Калчак выканаў на выдатна.
Прызнанне ваенных заслуг
За «вартаўнічую службу і ахову праходу ў Порт-Артур, абстрэл непрыяцельскіх пазіцый», зробленых за час камандавання «Злосным», 15 лістапада 1904 года А. В. Калчак быў узнагароджаны ордэнам Святой Ганны 4-й ступені з надпісам «За адвагу».
12 снежня 1905 года «за адрозненне ў справах супраць непрыяцеля пад Порт-Артурам» лейтэнант быў узнагароджаны Георгіеўскай зброяй з надпісам «За адвагу».
Працяг навуковай працы
Пасля выпіскі са шпіталя Калчак быў звольнены ў 6-месячны водпуск.
Равы (Ашмянскі раён)
Да 30 мая 1988 года вёска ўваходзіла ў склад Семярніцкага сельсавета.
Аляксандр Васільевіч Калчак
Гідраграфічная экспедыцыя Паўночнага Ледавітага акіяна
Судны лічыліся ваеннымі, ступень іх надзейнасці і непатапляльнасці была для свайго часу вельмі высокай. Ледаколы доўга служылі даследчыкам і ратаваннікам і дазволілі зрабіць буйныя геаграфічныя адкрыцці, у тым ліку адкрыць архіпелаг Зямля Імператара Мікалая II і пракласці Паўночны марскі шлях. Як у стварэнні гэтых ледаколаў, што будаваліся на Неўскім карабельным заводзе ў Пецярбургу, так і ў цэлым у развіцці ледакольнага флоту заслугі Калчака былі вялікімі. Аднак у савецкай літаратуры і гістарыяграфіі яны замоўчваліся.
Вяртанне ў Марскі генеральны штаб
Вярнуўшыся ў Марскі генеральны штаб на пасаду начальніка 1-й аператыўнай часткі (планаванне аперацый флоту на Балтыцы), у 1911—1912 гадах Калчак займаўся давядзеннем карабельнай праграмы і падрыхтоўкай флоту да вайны. Паводле праграмы, адным з аўтараў якой быў Калчак, у Расіі будаваліся хуткаходныя, манеўраныя, добра ўзброеныя караблі. Падчас вайны ўступалі ў лад, дрэдноўты , ,. Гісторык В. Г. Хандорын адзначае, што «амаль усе лінкары, палова крэйсераў і траціна эсмінцаў савецкага Ваенна-марскога флоту, які ў 1941 годзе ўступіў у Вялікую Айчынную вайну, былі пабудаваны менавіта па гэтай праграме».
Даваенная служба ў Балтыйскім флоце
З 14 ліпеня Калчак пачаў выконваць у штабе Эсэна абавязкі па аператыўнай частцы. У гэты дзень Калчак быў узнагароджаны французскім ордэнам Ганаровага легіёна — у Расію прыязджаў з візітам французскі прэзідэнт Р. Пуанкарэ.
Служба ў штабе камандуючага Балтыйскім флотам
Увечары 16 ліпеня штаб адмірала Эсэна атрымаў шыфраванне з Генеральнага штаба па мабілізацыі Балтыйскага флоту з поўначы 17 ліпеня. Усю ноч група афіцэраў на чале з Калчаком займалася складаннем інструкцыі для бою.
Першыя два месяцы вайны Калчак ваяваў у пасадзе сцяг-капітана, распрацоўваючы аператыўныя заданні і планы, пры гэтым заўсёды імкнуўся ўзяць удзел у самім баі.
Камандуючы Міннай дывізіяй
Слава, якую набыў сабе Калчак, была заслужанай: да канца 1915 года страты нямецкага флоту ў частцы баявых караблёў перасягалі аналагічныя рускія ў 3,4 разы; у частцы гандлёвых суднаў — у 5,2 разы, і яго асабістую ролю ў гэтым дасягненні наўрад магчыма пераацаніць.
А. В. Калчак падчас сваёй службы на Балтыцы змог давесці, што мінная зброя пры ўмелым абыходжанні можа быць дзейсным сродкам змагання нават супраць значна пераўзыходных сіл праціўніка. Аляксандр Васільевіч займаўся дасканаленнем падрыхтоўкі і вывучкі афіцэраў і матросаў, асабліва ў частцы міннай справы. Ён не толькі кіраваў міннымі аперацыямі, але і сам вынаходзіў новыя міны, дасканаліў метады іх пастаноўкі.
Лютаўская рэвалюцыя і палітычныя пагляды Калчака
Заняцце такога значнага і высокага паста, як камандуючы флотам, абавязвала адмірала быць у курсе палітычнай сітуацыі ў краіне. У гэты перыяд ліберальная апазіцыя, выкарыстаўшы цяжкае становішча ваеннай Расіі, рыхтавала штурм вярхоўнай дзяржаўнай улады, намацвала і наладжвала кантакты ў асяроддзі найвышэйшага генералітэту. Змоўцаў асабліва цікавілі ваенныя, якія мелі ў сваіх руках рэальную ваенную сілу: камандуючыя франтамі і флатамі. Вядома, што ў жніўні 1916 года Калчака наведаў член Прагрэсіўнага блока Дзяржаўнай думы М. В. Чаўнакоў, які ўваходзіў у групу, якая рыхтавала дзяржаўны пераварот. Генерал М. В. Аляксееў, які знаходзіўся ў перадрэвалюцыйны час у Крыме, двойчы выклікаў да сябе Калчака і начальніка яго штаба для дакладаў пра сітуацыю на Чорным моры. Апроч гэтых дзвюх афіцыйных сустрэч таксама былі і іншыя прыватныя гутаркі. Паводле сведчанняў Аляксандра Васільевіча, ім часта даводзілася мець зносіны з Аляксеевым на дзяржаўныя тэмы.
Камандзіроўка ў Петраград
У Петраградзе Калчак узяў удзел у пасяджэнні ўрада, дзе выступаў з дакладам пра стратэгічную сітуацыю на Чорным моры. Яго даклад зрабіў добрае ўражанне. Калі зайшла гаворка пра Басфорскую аперацыю, Аляксееў вырашыў скарыстацца сітуацыяй і канчаткова пахаваць аперацыю, якой ніколі не спачуваў. Генерал заявіў, што ў яго няма патрэбных для аперацыі пяці дывізій, што ў арміі ўжо няма ніводнага палка, у якім ён мог быць упэўнены, і што сам Калчак не можа быць да канца ўпэўнены ў сваім флоце. Нягледзячы на тое, што ў гэты момант абвалілася прадпремства, якое адмірал бачыў вянком сваёй ваенна-марской службы і нават «большай часткай утрымання і сэнсу жыцця», ён з меркаванняў ваярскай дысцыпліны не стаў на ўрадавым пасяджэнні ўступаць у спрэчку з Галоўкаверхам. Калчак пазнаёміўся таксама з генералам Л. Г. Карнілавым.
Ацэнка дзейнасці Калчака праціўнікам
З сыходам Калчака з паста камандуючага Чарнаморскім флотам расійскі флот страціў аднаго з самых лепшых адміралаў за ўсю сваю гісторыю. Гісторык І. Ф. Плотнікаў прыводзіць ацэнкі Калчака яго праціўнікамі, германскімі адміраламі : "Калчак быў малады і энергічны правадыр, які зрабіў сабе імя ў Балтыйскім моры. З яго прызначэннем дзейнасць рускіх мінаносцаў яшчэ ўзмацнілася… Падвоз вугалю быў вельмі абцяжараны… Флот [нямецка-турэцкі] быў прымушаны спыніць аперацыі." "Пастаноўка рускімі марскімі сіламі мін перад Басфорам рабілася па-майстэрску." "Давялося скараціць чыгуначны рух, асвятленне гарадоў, нават вытворчасць снарадаў. Пры такіх безнадзейных для Турцыі акалічнасцях пачаўся 1917 год. Да лета дзейнасць рускага флоту стала заўважна слабець. Калчак сышоў. Расія яўна выходзіла з саюзнікаў, яе флот паміраў. Рэвалюцыя і бальшавіцкі пераварот яго дабілі."
Кандыдат у дыктатары
У артыкуле ішла гаворка пра няздольнасць Г. Я. Львова кіраваць краінай. Закраналася і пытанне пра дыктатуру. У кантэксце артыкула ў якасці абранага народам дыктатара выступаў адмірал Калчак.
У Англіі
У Лондане Калчака пазнаёмілі з адміралам Джонам Джэлікам. Яны абмяркоўвалі мінаванне, гаварылі аб марской авіяцыі. Калчак прасіў дазволу ўзяць удзел у адной з яе аперацый. Разведвальны палёт на двухматорным самалёце зрабіў на рускага адмірала вялікае ўражанне. У Англіі Аляксандр Васільевіч некалькі разоў сустракаўся таксама з начальнікам англійскага Марскога генеральнага штаба генералам Холам.
У Сінгапуры і Кітаі
У Пекіне Калчак сустрэўся з кіраўніком КУЧ генералам, які расказаў Калчаку пра патрэбу афармлення адмірала ў штатах КУЧ для кіраўніцтва аховай чыгункі і ўсім ваенна-стратэгічным бокам справы, злучаным з выратаваннем КУЧ як рускай уласнасці. 10 мая 1918 года на пасяджэнні акцыянераў КУЧ Калчак быў уведзены ў склад кіравання і прызначаны галоўным інспектарам ахоўнай варты КУЧ з адначасным кіраўніцтвам усімі рускімі ўзброенымі сіламі ў яе паласе адчужэння.
Ваенны і марскі міністр Дырэкторыі
5 лістапада 1918 года прызначаны ваенным і марскім міністрам Часовага Усерасійскага Урада. 7 лістапада Аляксандр Васільевіч прыступіў да выканання сваіх новых абавязкаў, першымі сваімі загадамі пачаўшы фарміраванне цэнтральных органаў Ваеннага міністэрства і Галоўнага штаба. На наступны дзень Калчак адправіўся на фронт для асабістага азнаямлення са становішчам арміі і яе камандным складам.
Вярхоўны кіраўнік Расіі
Калчак спадзяваўся, што пад сцягам змагання з чырвонымі яму атрымаецца аб'яднаць самыя разнастайныя палітычныя сілы і стварыць новую дзяржаўную ўладу. Спачатку становішча на франтах спрыяла гэтым планам. У снежні 1918 года Сібірская армія заняла Перм, які меў важнае стратэгічнае значэнне і істотныя запасы ваеннага рыштунку.
Адраджэнне і развіццё шляхоў зносін
Да лета 1919 года высілкамі ўрада становішча на чыгунках было выпраўлена, цягнікі сталі хадзіць па раскладзе, скараціўся лік злоўжыванняў і хваляванняў. Асаблівую ўвагу Калчак надаваў засваенню стратэгічна важнага для Расіі Паўночнага марскога шляху, якім адмірал цікавіўся яшчэ з часоў палярных плаванняў яго юнацкасці. Зараз над праблемай працягваў працаваць створаны 23 красавіка 1919 года па асабістым пачыне Аляксандра Васільевіча пры Расійскім урадзе адмысловы Камітэт Паўночнага марскога шляху. У планах значыліся і новыя даследчыцкія экспедыцыі, адна з якіх была праведзена ў 1919 годзе ў Карскім моры пад кіраўніцтвам сябра А. В. Калчака Б. А. Вількіцкага. У планах значылася і будаванне новага порта ва ўтоку Енісея.
Генеральнае наступленне войскаў Усходняга фронту ўвесну 1919 года
Сам Калчак так апісваў вынікі вясновага наступлення сваіх войскаў:
Адступленне Усходняга фронту летам — восенню 1919 года
У чэрвені Калчак адхіліў прапанову К. Г. Манергейма паслаць 100-тысячную фінскую армію на Петраград у памен на прызнанне незалежнасці Фінляндыі, заявіўшы, што «не паступіцца ніколі і ні за якія хвілінныя зыскі» «ідэяй вялікай непадзельнай Расіі».
Галоўным заданнем Усходняга фронту белых стала спрыянне сілам Дзянікіна ў іх, адцягненне на сябе частак бальшавікоў. Белыя здабылі перамогу ў сваёй апошняй наступальнай бітве на Усходнім фронце — вераснёвай. Вярхоўны галоўнакамандуючы адмірал Калчак асабіста планаваў дэсантныя аперацыі апошняга наступлення трох сваіх армій і дзеянні Об-Іркуцкай флатыліі, вылічваючы даплысці да Цюмені. Задума адмірала была адважная, складалася ў імкненні не дапусціць адыходу чырвоных, атачыць і знішчыць іх шляхам хуткай перавозкі частак па рэках і высадкі дэсантаў ва ўзаемадзеянні з конніцай франтальна надыходных войскаў. У выпадку поспеху белыя атачалі 29-ю, 30-ю і 51-ю стралковыя дывізіі чырвоных. Нягледзячы на зрыў гэтага плана, белыя былі даволі блізкімі да разгрому 3-й Чырвонай арміі. Менавіта таму савецкія ваенныя гісторыкі Табольска-Петрапаўлаўскую аперацыю разглядалі вылучна фрагментамі, падрабязна апісваючы баі адной толькі толькі. Чырвоныя былі адкінуты ад ракі Табол на 100 км. Вераснёвыя перамогі пасля працяглых няшчасцяў ацэньваліся як паваротны момант у грамадзянскай вайне. Калчак вырашыўся на крок, які не хацеў рабіць у перыяд адступлення, каб гэта нельга была інтэрпрэтаваць як праяву слабасці ўлады, — ператварэнне Дзяржаўнай эканамічнай нарады ў абіраны насельніцтвам орган.
Вялікі Сібірскі Ледзяны паход
21 снежня ў Чарамхове выбухнула паўстанне. Праз тры дні паўстанне, якое было падрыхтавана бальшавіцкімі падпольнымі камітэтамі РКП(б) і Палітцэнтрам эсэраў і меншавікоў, пачалося ў прыгарадзе Іркуцка Глазкове, а да вечара 27 снежня — і ў самым Іркуцку. Калчак распачаў спробу адбіць горад з дапамогай войскаў атамана Сямёнава, але ім не ўдалося прарвацца ў горад. Тым часам ішлі перамовы паміж генералам Жаненам, Палітцэнтрам і Саветам міністраў пра перадачу ўлады Палітцэнтру.
Здрада і выдача Калчака саюзнікамі
Калчак мала верыў саюзнікам, адчуваючы па іх паводзінах, што будзе здраджаны і імі («Прададуць мяне гэтыя саюзнічкі», — сказаў адмірал генералу М. І. Занкевічу), але пасля доўгіх ваганняў усё ж вырашыў пакласціся на іх. Ён заняў купэ ў пасажырскім вагоне другога класа, дэкараваным сцягамі Вялікабрытаніі, ЗША, Францыі, Японіі і Чэхаславакіі. Генерал Жанен атрымаў ад высокіх камісараў пісьмовую інструкцыю забяспечыць, калі будзе магчыма, бяспечнае прытрымліванне Калчака туды, куды ён захоча. Фраза «калі будзе магчыма» была ўлучана ў інструкцыю па патрабаванні Жанена. Услед за вагонам Калчака ішоў «залаты эшалон», перададзены пад чэшскую ахову. 10 студзеня эшалон выйшаў з Ніжнеудзінска і 15 студзеня прыбыў у Іркуцк. Па прыбыцці вагон Калчака быў ачэплены шчыльным кольцам аховы. Адміралу стала вядома, што напярэдадні горад пакінулі ўсе саюзныя місіі. Чэхаславакі абвясцілі Аляксандру Васільевічу, што перадаюць яго мясцовым уладам. Арышт адмірала і перадача яго эсэра-меншавіцкаму Палітцэнтру былі ўзгоднены чэхамі з прадстаўнікамі саюзнікаў і сталі мерай, «патрэбнай для бяспекі чэшскай арміі», але насамрэч зроблены былі для забеспячэння свабоднага пасоўвання іх эшалонаў на Усход. Нягледзячы на дадзеныя раней запэўненні і гарантыі бяспекі і абароны, Жанен і чэхаславакі здрадзілі адмірала. Каля 9 гадзін вечара «Палітцэнтр» абвясціў Калчаку і Пепяляеву пра арышт, пасля чаго яны былі змешчаны ў будынку губернскай турмы. Калчак, быўшы чалавекам слова, доўга не разумеў, як генерал Жанен (які атрымаў пазней за парушэнне слова афіцэра мянушку «генерал без гонару») мог яго выдаць. Цімірова спрабавала супакоіць адмірала і вырашыла суправаджаць яго ў мясцовую турму. Акт перадачы быў складзены ў 21:55. Камандуючы японскімі войскамі Іркуцка палкоўнік Фукуда, пазнаўшы пра прыбыццё ў горад Вярхоўнага кіраўніка, звярнуўся да Яна Сыравага з просьбай перадаць Аляксандра Васільевіча пад ахову японскага батальёна, на што атрымаў адказ, што Калчак ужо выдадзены паўстанцам.
Апошнія дні
У ноч з 6 на 7 лютага 1920 адмірал А. В. Калчак і старшыня Савета міністраў Расійскага ўрада В. М. Пепяляеў былі расстраляныя без суда, па пастанове Іркуцкага бальшавікоў — у адпаведнасці з дадзенымі многіх сучасных гісторыкаў — у выкананне непасрэднага загаду Леніна. Пастанова Іркуцкага ваенна-рэвалюцыйнага камітэта пра расстрэл А. В. Калчака і В. М. Пепяляева была падпісана А. Шырамавым, старшынём камітэта, і яго членамі А. Снаскаровым, М. Левянсонам і кіраўніком справамі камітэта Аборыным.
Гісторык І. Ф. Плотнікаў адзначае, што ў дачыненні А. В. Калчака справа бальшавікамі ставілася на неправавыя рэйкі, і пры ацэнцы асобы, як палітычнага праціўніка, і як ваеннапалоннага. Гісторык У. Г. Хандорын зважае на тую акалічнасць, што рашэнне пра пакаранне смерцю адмірала А. В. Калчака без суда было прынята неўзабаве пасля афіцыйнай пастановы савецкага ўрада ад 17 студзеня 1920 года пра скасаванне смяротнага пакарання. Пепяляеў пры гэтым перад расстрэлам нават не быў дапытаны.
Некаторыя сучасныя гісторыкі лічаць, што сэнс дзеянняў Леніна тут, як і ў выпадку з забойствам царскай сям'і, складаўся ў спробе зняць з сябе адказнасць за бяссуднае пакаранне смерцю, паказаўшы справу як народную ініцыятыву і «акт адплаты». Да гэтай думкі блізкі пункт погляду гісторыка А. Г. Латышава, паводле якой Ленін мог менавіта так паступіць у адносінах да царскай сям'і, але палічыў гэта немэтазгодным. У. І. Шышкін, не адмаўляючы наяўнасці ленінскай дырэктывы пра патрэбу расстрэлу Калчака, не лічыць Леніна адзіным вінаватым бяссуднага забойства, паказваючы, што ў савецкай Расіі ў той час не існавала іншага пункту погляду па гэтым пытанні. Паводле яго думкі, вызваленне А. В. Калчака было справай нерэальнай, і яго расстрэл быў ініцыяваны верхавінай бальшавіцкага кіраўніцтва як акт палітычнай расправы і застрашвання.
7 лютага — у дзень расстрэлу Вярхоўнага кіраўніка — падчас перамоў з прадстаўнікамі 5-ай арміі чырвоных чэхі падпісалі пагадненне з бальшавікамі пра пакіданне адмірала «ў дырэктыве савецкай улады пад аховай савецкіх войскаў».
Памяць
4 лістапада 2004 года ў Іркуцку ўсталяваны помнік Калчаку, аўтар ідэі — Андрэеў С. В., скульптар — В. М. Клыкаў.
Адкрыты ў 2013 годзе эндэмічны для Арктыкі і Сібіры від кляшчоў Arctoseius koltschaki названы ў гонар адмірала.
Справа пра юрыдычную рэабілітацыю
У канцы 1990-х за Калчака выказваліся Ю. І. Скуратаў, які займаў у той час пост, і начальнік  А. В. Квашнін.
У кіно і тэатры
У Іркуцкам музычным тэатры ім. М. М. Загурскага 18 снежня 2015 года адбылася прэм’ера спектакля «Ганна і адмірал. Гісторыя кахання». Музычна-пластычны спектакль паставіла галоўны рэжысёр тэатра Ганна Фекета. Ролю Ганны Ціміровай выконвае салістка тэатра, вядучая акторка Ганна Рыбнікава, ролю Калчака — саліст балета Юрый Шчарботкін.
У музыцы
Кампакт-дыскі з рамансамі і баладамі, прысвечанымі лёсу адмірала Калчака:
Дражна (Старадарожскі раён)
Геаграфія
Аграгарадок знаходзіцца за 18 км у напрамку на поўнач ад горада Старыя Дарогі, за 130 км ад Мінска, на аўтамабільнай дарозе.
Смаленка
Гісторыя
Да 17 студзеня 1969 года вёска ўваходзіла ў склад Куцавіцкага сельсавета.
Вымна (аграгарадок)
Гісторыя
З 22 снежня 1960 года вёска цэнтр Вымнянскага сельсавета Віцебскага раёна. З 22 студзеня 1963 года па 2 жніўня 1966 года вёска з сельсаветам знаходзілася ў складзе Лёзненскага раёна.
У 1963 годзе пры сельскім клубе быў створаны хор пад кіраўніцтвам Мікалая Савельевіча Крашчонкіна, якому пазней, у 1975 годзе, было прысвоена званне «народны».
Баяры (Слабадскі сельсавет)
Гісторыя
У 2013 годзе Старагабскі сельсавет быў скасаваны, і Баяры ўвайшлі ў склад Слабадскога сельсавета.
Федзевічы
Фе́дзевічы (, Федевичи) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Барунскага сельсавета.
Трасечаняты
Гісторыя
Да 17 студзеня 1969 года вёска ўваходзіла ў склад Куцавіцкага сельсавета.
Брэскія
Брэ́скія (, Бресские) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарацкага сельсавета.
Чараны
Чараны́ (, Чераны) — былы хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіў у склад Барунскага сельсавета.
Кісялёва (Віцебскі раён)
Кісялёва (, Киселёво) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Суражскага сельсавета. На беразе Дзвіны. За 46 км ад Віцебска, 52 ад чыгуначнай станцыі Віцебск.
Брылі (Мядзельскі раён)
Брылі́ (, Брили) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарацкага сельсавета.
Шапавалы (Ашмянскі раён)
Шапава́лы (, Шаповалы) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Барунскага сельсавета.
Іона Лазаравіч Фрэйдзін
Біяграфія
Скончыў Мінскае рэальнае вучылішча, у 1925 — факультэт грамадскіх навук Петраградскага дзяржаўнага універсітэта. У 1926—1934 працаваў у планавых эканамічным кіраванні, з 1932 выкладаў у Маскоўскім фінансава-эканамічным інстытуце, затым працаваў у Наркамаце цяжкай прамысловасці і Дзяржплане СССР, у МДУ. У 1962—1972 працаваў у Аддзеле эканамічных даследаванняў КФАН СССР; кіраваў даследаваннямі па складанні схемы перспектыўнага развіцця і размяшчэння прадукцыйных сіл Мурманскай вобласці. Пасля ад’езду з Поўначы — у Маскоўскім філіяле Геаграфічнага таварыства СССР. у 1972-85 кансультант Цэнтральнага эканамічнага НДІ Дзяржплана РСФСР.
Шапялёўка
Шапялёўка (, Шепелёвка) — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Маслакоўскага сельсавета.
Брусы (Мядзельскі раён)
Гісторыя
У Першую сусветную сусветную вайну 1914—1918 гадоў у ваколіцах вёскі праходзіла лінія фронту паміж Германскай імперыяй і Расійскай імперыяй; тут размясціліся салдаты расійскай арміі, склады з боепрыпасамі і прадуктамі харчавання. 18—28 сакавіка 1916 года адбываліся баі Нарачанскай аперацыі войск расійскіх армій, у час якіх праціўнікам былі ўжыты атрутныя газы. 2-я расійская армія панесла значныя страты, толькі каля вёскі пахавана 700 салдат Рускай імператарскай арміі.
Буды (Горацкі раён)
Знаходзіцца каля заходняга берага вадасховішча Дняпрэц.
Кацялёва
Кацялёва (, Котелёво) — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Паршынскага сельсавета.
Half-Life: Opposing Force
Дэталёвае апісанне падзей (Opposing Force)
На шляху да Black Mesa верталёт, у якім ляціць капрал Адрыян Шэпард, збіваюць. Перш чым атрымаць загад, жаўнер губляе прытомнасць. Верталёт падае на агароджу, якая знаходзіцца пад напружаннем. Між выжылымі марпехамі і некалькімі вартыгонтамі завязваецца жорсткі бой. Адступаючы з месца крушэння, салдаты цягнуць з сабой Адрыяна, але атрымліваюць смяротныя раненні.
Глава 10: «Пасылка»
Прайшоўшы праз яшчэ адну сутычку «чорных аператыўнікаў» і расы X, Адрыян знаходзіць ахоўніка, які паведамляе салдату аб тым, што «чорныя» прыводзяць у дзеянне бомбу.
Кашара
Назву Каша́ра маюць:
Маркінята
Гісторыя
На ўскраіне вёскі, на левым беразе ракі Клява знаходзіцца курганны могільнік: 7 насыпаў вышынёю 6—8 м (абследавала ў 1974 г. А. Калечыц, раскапаны 4 курганы). Пахавальны абрад — трупаспаленне. Знойдзены рэшткі пахаванняў на грунце і ў гаршчках, а таксама сякеры, ромбападобныя і ланцэтападобныя наканечнікі коп’яў, нажы, шпоры, спражкі, бронзавыя ўпрыгожанні і дэталі конскай збруі. Датуецца 10—12 ст., адносіцца да культуры ўсходнелітоўскіх курганоў.
Напраснаўка
Напра́снаўка (, Напрасновка) — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Маслакоўскага сельсавета.
У час Вялікай Айчыннай вайны
Яўген Іткін, дзядуля і бабуля якога жылі ў гэтай вёсцы ўспамінаў: "Амаль уся сям'я майго дзядулі загінула там. Загінула і яго першая жонка, яна была цяжарная на той момант. Засталіся некаторыя стрыечныя браты і сёстры, пад прозвішчам Салавей, тыя, хто з'ехаў у эвакуацыю, і, вядома, мой дзядуля, які ваяваў на вайне. Дзядуля распавядаў, каля вёскі быў вялікі роў, у якім здзяйсняліся масавыя расстрэлы... Брат маёй бабулі, быў інжынерам будаўніком, пасля вайны быў галоўным інжынерам горада Оршы. Ён паставіў першы помнік у Напраснаўке. Калі мне было, прыкладна дзевяць гадоў мой дзядуля вазіў мяне ў Напраснаўку. Паказваў мне помнік і гэтае месца".
Квінкватрыі
Памылкова втылумачаная назва свята, якое азначае менавіта пяты дзень пасля ід, прывяло ў выніку да таго, што свята ў гонар Мінервы адзначалася пяць дзён запар. У ім прымалі ўдзел усе, чые заняткі знаходзіліся пад заступніцтвам багіні: вучні і настаўнікі, вязальшчыцы і пралі, ўсялякага кшталту рамеснікі і мастакі, ўрачы і паэты.
Тосна (Горацкі раён)
То́сна (, Тосна) — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Паршынскага сельсавета.
Кашара (Рагачоўскі раён)
Каша́ра (, Кошара) — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Дварэцкага сельсавета.
Хадорына
Гісторыя
У пачатку 18 стагоддзя вёска Хадорава ў Віцебскім ваяводстве ВКЛ. Пасля 1-га падзелу Рэчы Паспалітай у 1772 годзе ў Расійскай імперыі, у Віцебскім павеце Пскоўскай, з 1776 года ў Полацкай губерняў, з 1777 года ў Суражскім павеце. З 1796 года ў Веліжскім павеце Беларускай, з 1802 года ў Суражскім павеце Віцебскай губерняў. Вёска ўваходзіла ў склад маёнтка Брыгітполле, уладанне памешчыка Восіпа Багдановіча. Паводле інвентара 1846 года ўладанне памешчыка Рафаіла Багдановіча, прадвадзіцеля дваранства Суражскага павета. З 1866 года ў Веліжскім павеце. У пачатку 20 стагоддзя вёска ў Казакоўскай воласці Веліжскага павета Віцебскай губерні. У сакавіку 1924 года вернута ў склад БССР. З 20 жніўня 1924 года вёска ў Марчонкаўскім сельсавеце Суражскага раёна Віцебскай акругі (да 26 ліпеня 1930 года). У 1930 годзе створаны калгас «Партызан». У 1936 годзе сюды пераселены жыхары вёскі Бортнікі, у 1939 годзе — вёскі Буглінкі, Пшоніна і хутар Самсонава. З 20 лютага 1938 года ў Віцебскай вобласці. У Другую сусветную вайну з сярэдзіны ліпеня 1941 года да канца кастрычніка 1943 года акупіравана нацысцкімі войскамі, якія ў жніўні 1943 года спалілі вёску і загубілі 34 жыхары, 12 жыхароў забралі ў Германію, 2 загінулі ў баях супраць гітлераўцаў на франтах вайны, 4 — у партызанскай барацьбе. Пасля вайны вёска адбудавалася. З 16 ліпеня 1954 года ў Балашоўскім сельсавеце, з 20 студзеня 1960 года ў Віцебскім раёне. У 1969 годзе ў калгасе «Партызан». У 2018 годзе вёска знаходзілася ў складзе СВК «Рабава».
Пашкішкі
Да 1978 года вёска ўваходзіла ў склад Гальшанскага сельсавета, да 15 снежня 1997 года — у склад Семярніцкага сельсавета.
Кустоўка
Кусто́ўка (, Кустовка) — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Саўскага сельсавета.
Кунтуш
Гісторыя
Хоць вопратка, падобная канструкцыйна і эксплуатацыйна на кунтуш, вядома ўжо з пачатку XVI стагоддзя, першая пісьмовая згадка назвы «кунтуш» вядома толькі з аднаго з каштарысаў шавецкіх работ на выраб вайсковага адзення 1648 года.
Забалоцінка
Забало́цінка (, Заболотинка) — пасёлак у Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.
Жупан (адзенне)
Апісанне
Паверсе жупана насілі кунтуш.
Дуброўніцкі трамвай
Гісторыя
Трамваі, паводле адзнак, перавезлі каля 100 мільёнаў пасажыраў за 6 дзесяцігоддзяў існавання трамвайнай сеткі.
Блоткаўшчына
Бло́ткаўшчына (, Блотковщина) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Граўжышкоўскага сельсавета.
Players Championship (снукер)
У васьмі розыгрышах турніру перамагалі восем розных снукерыстаў: англічане Шон Мёрфі (2011), Стывен Лі (2012), Бары Хокінс (2014), Джо Пэры (2015), Джад Трамп (2017) і апошні чэмпіён Роні О'Саліван (2018), а таксама кітаец Дзін Цзюньхуэй (2013) і Марк Ален з Паўночнай Ірландыі (2016). Аўстраліец Ніл Робертсан двойчы выходзіў у фінал турніру, але абодва разы саступіў.
Сенькава (Горацкі раён)
На левым беразе Проні ля вёскі знаходзіцца старажытнае гарадзішча.
Гута (Ашмянскі раён)
Гу́та (, Гута) — былы хутар у Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіў у склад Граўжышкоўскага сельсавета.
Ліквідаваны ў 2012 годзе.
Лужына (Віцебскі раён)
Да 10 красавіка 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Варонаўскага сельсавета.
Яраслаў Аляксандравіч Еўдакімаў
Біяграфія
Вестка пра таленавітага спевака даляцела да Масквы. Вольга Малчанава з цэнтральнага тэлебачання «сасватала» Еўдакімава ў самыя папулярныя перадачы «Шырэй круг», «Праспяваем, сябры». У 1979 Яраслаў становіцца дыпламантам конкурсу «З песняй па жыцці».
Яраслаў шмат гастралюе і знаходзіцца ў выдатнай вакальнай і фізічнай форме. І не толькі выдатны, шчодры голас спевака, але і адкрытасць яго сэрца для дабра, шчырасць, душэўнасць інтанацый, без сумневу, сустракаюць адпаведны водгук.
Бранзалет
Гісторыя
На Беларусі знойдзены медныя бранзалеты сярэднедняпроўскай культуры (2-я палова III – 1-я палова II тысячагоддзя да н.э.) на могільніку каля в.Стрэліца Быхаўскага раёна і бронзавыя з завіткамі на канцах — тшцінецкай культуры (XV–XI стст. да н. э.).
З развіццём гарадоў і ўдасканаленнем ювелірнай справы на Беларусі наладзіўся выраб бранзалетаў з каштоўных металаў (залатыя са стылізаванымі галоўкамі на канцах з Мінска, XII ст.) і з аздабленнем рознымі эмалямі, каштоўнымі камянямі, чарненнем, філігранасцю, зярненнем, інкрустацыяй. Шкляныя бранзалеты (з X ст.) былі рознага колеру, рабіліся спосабам выцягвання шклянога дроту з мяккай шкламасы. Аздаблялі іх перавітымі шклянымі ніткамі ў большасці жоўтага колеру.
Касцёл Перамянення Гасподняга (Ваверка)
Гісторыя
У 1920 годзе касцёл адрамантавалі і размалявалі. Пазней касцёл быў пашыраны, для чаго былі разабраны дзве сцяны і перабудаваны пад кіраўніцтвам майстра Бэпкі з Вільні. Велічны касцёл у стылі неабарока, які дзейнічае і сёння, у 1928 годзе ўвабраў у сябе аб’ём папярэдняй святыні, якая цяпер стала правай бакавой навай. Пры гэтым касцёл атрымаў новы тытул — Перамянення Гасподняга. Урачыстае асвячэнне святыні правёў 13 лістапада 1928 лідскі дэкан кс. Іпаліт Баярунец. Але будаўніцтва святыні працягвалася. У 1929 пабудаваны арганныя хоры, у 1932 скончаны вежы і драўляная столь (паводле праекта інжынера Бароўскага). Арган на 15 галасоў на хорах усталявалі ў 1936 годзе. Перад Другой сусветнай вайной колькасць парафіян складала амаль 9000 асоб.
Доржы
Гісторыя
У XVI ст. сяло ў Вялікім Княстве Літоўскім. У 1562 годзе ўласнасць М. Сапяжанкі, жонкі А. Корсака, якая аддала сваю частку Гальшан А. Валовічу за маёнтак Доржы. У 1610 годзе ўласнасць. У 1786 годзе Адам Корсак пабудаваў на сродкі віленскага біскупа Ігнацы Якуба Масальскага драўляны касцёл.
Анатоль Аляксандравіч Волах
Біяграфія
Анатоль Волах нарадзіўся ў сям’і чыгуначніка. Пасля заканчэння чыгуначнага ПТВ працаваў на вагонарамонтным заводзе ў Мінску. У 1938 годзе быў прызваны на службу ў Рабоча-Сялянскую Чырвоную армію Ленінскім раённым ваенным камісарыятам Мінска. З 1941 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Прымаў удзел у баях на Паўднёва-Заходнім і Варонежскім франтах. Да жніўня 1943 года сяржант Анатоль Волах быў разведчыкам 12-га асобнага разведбатальёна 2-га танкавага корпуса 40-й арміі Варонежскага фронту. Вызначыўся падчас вызвалення Украінскай ССР.
Красуліна
У 1924—1925 гадах цэнтр Красулінскага сельсавета, пасля — у складзе Шарыпскага сельсавета. Да 26 верасня 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Макараўскага сельсавета, да 20 лістапада 2013 года — у склад Саўскага сельсавета.
Эксцэленцыя
(Ваша, Яго, Іх і г.д.) Эксцэленцыя (калька excellentia — Экселенцыя) або Яснавяльможнасць  — ганаровы тытул і зварот да арыстакратаў ці асоб выключна высокага становішча.
Паўночны Блізня
Схілы катлавіны невыразныя. Вакол возера забалочаны хмызняк.
Эксцэленцыя
У Расіі да 1917 г. паводле Табелі аб рангах званні III—V класаў прадугледжвалі зварот «Ваша Яснавяльможнасць», а званні I—II класаў — «Ваша Высакавяльможнасць» (Превосходительство, Высокопревосходительство).
Біямеханіка (тэатр)
Элементы сістэмы біямеханікі ў працы з акцёрамі пры пастаноўцы спектакляў у тэатрах Беларусі выкарыстоўвалі рэжысёры М. Кавязін, В. Фёдараў, Н. Лойтар, В. Пацехін і інш.
Лугіны
Лугі́ны (, Лугины) — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Рэкцянскага сельсавета.
Міланскае герцагства
Статус
Афіцыйна герцагства было заснавана 11 мая 1395 года, калі міланскі падэста Джан Галеаца Вісконці прыняў з рук рымскага караля (назва кіраўнікоў Свяшчэннай Рымскай імперыі да каранацыі папам) Венцэля I тытул герцага Мілана.
Эканамічнае і культурнае значэнне
«Залаты век» герцагства скончыўся раптоўна: краіна была ўцягнута ў Італьянскія войны, Лудавіка Мора выгнаны французамі, Леанарда да Вінчы і Брамантэ пакінула Мілан.
Куртасы
Гісторыя
Да 26 верасня 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Макараўскага сельсавета, да 20 лістапада 2013 года — у склад Саўскага сельсавета.
Масалыкі
Масалы́кі (, Масалыки) — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Рэкцянскага сельсавета.
Сава (Горацкі раён)
Геаграфія
Знаходзіцца за 15 км у напрамку на паўночны захад ад горада Горкі, за 101 км ад Магілёва, за 5 км ад чыгуначнага прыпыначнага пункта Зубры.
Памятныя мясціны
Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан.
Журавы (Ашмянскі раён)
Да 1978 года вёска ўваходзіла ў склад Мураванаашмянкоўскага сельсавета, да 20 чэрвеня 1988 года — у склад Палянскага сельсавета.
Юркава (Горацкі раён)
Да 26 верасня 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Макараўскага сельсавета, да 20 лістапада 2013 года — у склад Саўскага сельсавета.
Акушкі
Аку́шкі (, Окушки) — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Горскага сельсавета.
Мядзюны
Мядзю́ны (, Медюны) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гродзінскага сельсавета.
Спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Расіі
Папярэдні спіс
У табліцы аб’екты размешчаны ў парадку іх дадання ў папярэдні спіс. У гэтым спісе прыведзены аб’екты, прапанаваныя ўрадам Расіі ў якасці кандыдатаў на ўнясенне ў спіс Сусветнай спадчыны.
Дзмітрый Мікалаевіч Сянявін
Напалеонаўскія войны
Пасля разрыву адносін паміж Расіяй і Асманскай імперыяй (Руска-турэцкая вайна, 1806—1812) і пачаткам ваенных дзеянняў, пакінуўшы частку сіл для абароны Корфу, у лютым 1807 года павёў эскадру з васьмі лінейных караблёў і аднаго фрэгата ў Эгейскае мора і ў сакавіку блакіраваў Дарданэлы. 10 сакавіка захапіў востраў Тэнедас. — года нанёс паражэнне турэцкаму флоту ў Дарданэльскай, а года ў Афонскай бітвах, нягледзячы на колькасную перавагу праціўніка; паспяхова ўжыў новы прыём бою — засяроджванне падвойнай перавагі сіл (два сваіх карабля супраць аднаго варожага) на вырашальным участку бою, у гэтым выпадку супраць турэцкіх флагманаў. Спробы турак прарваць блакаду Стамбула былі сарваны, і рускі флот усталяваў кантроль над Эгейскім морам. Гэта прымусіла Порту пайсці на заключэнне Слабадзейскага перамір'я з Расіяй года.
Другі прыход
У 1826 годзе ўзведзены ў адміралы. У 1826 г. быў прызначаны ў Вярхоўны крымінальны суд па справе дзекабрыстаў. У тым жа годзе абраны ганаровым членам Пецярбургскай акадэміі навук.
Памяць
Імем Д. М. Сянявіна названы:
Жабенцяі
Жабенцяі́ (, Жебентяи) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Бабініцкага сельсавета. Плошча 95,2408 га. За 14,5 км на паўночны ўсход ад Віцебска, 21 км ад чыгуначнай станцыі Віцебск.
Гісторыя
У 1635 годзе Жабенцяі вядомы як уласнасць пана Базыля Шапкі ў Віцебскім ваяводстве. У 1670 годзе каралеўшчына, тут 27 сялян-гаспадароў, кожны меў 1/2 службы. Плацілі 50 коп чыншу. Было 11 бабылёў, кожны меў агарод, бабылі ад плацяжоў былі вызвалены, неслі замкавую службу. У пачатку 18 стагоддзя прыватная ўласнасць віцебскіх базыльян. У час Паўночнай вайны вёска была спустошана і разрабавана, што выклікала вялікую смяротнасць насельніцтва, таму ў 1712 годзе віцебскі падкаморы Адам Кісель вызваліў жыхароў ад воінскай павіннасці.
Пасля 1-га падзелу Рэчы Паспалітай у 1772 годзе ў Расійскай імперыі, у Віцебскім павеце Пскоўскай, з 1776 года Полацкай губерняў. З 1796 года ў Беларускай, з 1802 года ў Віцебскай губернях. У 1863 годзе Жабенцяі ў складзе казённага маёнтка Пурыза. У 1905 годзе вёска належала Курынскаму сельскагаспадарчаму таварыству, якое мела 1559 дзесяцін зямлі.
Біяэнергетыка
На Беларусі
На Беларусі навуковыя даследаванні па біяэнергетыцы пачаліся ў 1960-я гады, звязаны з імёнамі А. Н. Разумовіча, А. Ц. Пікулева, Ю. М. Астроўскага, В. М. Іванчанкі, Э. П. Цітаўца, А. М. Стажарава, Л. С. Чаркасавай, М. Ю. Тайца і інш. (цыкл Крэбса, энергетычны стан арганізма пры розных вонкавых, у т.л. радыяцыйных, уздзеяннях і паталогіях).
Гарадзец (Горацкі раён)
Гарадзе́ц (, Городец) — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ленінскага сельсавета.
Дэвід Томпсан
Дэвід Джон Ховард Томпсан (David John Howard Thompson, 25 снежня 1961, Лондан, Вялікабрытанія  — 23 кастрычніка 2010, Сант-Філіп, Барбадас) — прэм'ер-міністр Барбадаса (2008—2010).
Логавіна
Ло́гавіна (, Логовино) — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ленінскага сельсавета.
Каменка (Горацкі раён)
У 1925—1954 гадах цэнтр Каменкаўскага сельсавета. У 2002—2013 гадах Каменка ўваходзіла ў склад Ходараўскага сельсавета.
ФК Стандард Льеж
Гісторыя
Толькі праз 60 гадоў пасля свайго заснавання «Стандард» стаў лепшым клубам Бельгіі, шмат у чым дзякуючы кіраўніцтву клуба ў асобе Ражэ Пеці і Поля Энрара. На працягу 1960-х і 1970-х гадоў «Стандард» быў адным з лідараў бельгійскага футбола нароўні з «Бругэ» і «Андэрлехтам». Вяршыні клуб дасягнуў у пачатку 1980-х гадоў, атрымаўшы перамогу ў Кубку Бельгіі ў 1981 годзе і двойчы запар чэмпіёнскі тытул у 1982 і 1983 гадах, а таксама выйшаўшы ў фінал Кубка ўладальнікаў Кубкаў у 1982 годзе, дзе атрымаў паражэнне ад «Барселоны» з лікам 1:2. Гэты фінал стаў самым вялікім дасягненнем клуба на міжнароднай арэне.
Музей-дача Васіля Быкава
Дыпломы
Паліца з перыёдыкай на мансардзе
Палудзеткі
Да 22 снежня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Ботаніцкага сельсавета.
Клішава
У складзе СССР
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР.
Ігі Поп
Асабістае жыццё
У Ігі Папа ёсць сын па імі Эрык Бенсан (Eric Benson). Ігі быў жанаты двойчы: першы раз з Вендзі Вайсберг (Wendy Weissberg) у 1968 годзе, другі яго шлюб быў з Сачы Асана (Suchi Asano) (1985—1999).
Спаскэ (Ямільчынскі раён)
Спаскэ (Спа́ське) — вёска ў Ямільчынскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны.
Байцюлі
Байцю́лі (, Байтюли) — вёска ў Ашмянскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Жупранскага сельсавета.
Анкуды (Ашмянскі раён)
Назва
У імені «Анкад» вылучаецца антрапанімічны корань Ank- (у цяперашніх літоўскіх прозвішчах Ankus, Ankys, Ankelis) і балцкі пашыральнік -ād-, які ў прускім антрапоніме Warpoda (1216), у жамойцкім антрапоніме Кишкод-айтисъ (1595), у імені Milada (ад яго слонімскае прозвішча Міладоўскі).
Бартэлі
Да 20 чэрвеня 1988 года хутар уваходзіў у склад Палянскага сельсавета.
Жавань
Жава́нь (, Жевань) — вёска ў Дрыбінскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Первамайскага сельсавета.
Палуі
Да 20 чэрвеня 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Первамайскага сельсавета, да 20 лістапада 2013 года — у склад Кароўчынскага сельсавета.
4-скорасць
Падзеі апісваюцца ў часе і прасторы, якія разам утвараюць чатырохмерную прастору-час. Гісторыя аб’екта адлюстроўваецца крывою ў прасторы-часе, так званаю сусветнаю лініяй, якую можна параметрызаваць уласным часам аб’екта. 4-скорасць ёсць скорасць змянення 4-становішча адносна ўласнага часу ўздоўж крывой. Звычайная ж скорасць ёсць скорасць змянення становішча аб’екта ў (трохмернай) прасторы, як гэта бачыць назіральнік з інерцыяльнай сістэмы адліку адносна свайго часу (г. зн. часу, вымеранага ў сістэме назіральніка).
Такім чынам, 4-скорасць ёсць унармаваны накіраваны ў будучыню часападобны датычны вектар да сусветнай лініі, і з’яўляецца контраварыянтным вектарам. Хоць 4-скорасць і з’яўляецца вектарам, вынік складання дзвюх 4-скарасцей не будзе 4-скорасцю: прастора 4-скарасцей не з’яўляецца вектарнаю прастораю.
Азначэнне 4-скорасці
дзе \mathbf{x} — 4-становішча, а \tau — уласны час.
Баброф
Назва востраў Баброва была ўпершыню выкарыстана Міхайлам Цебеньковым, кіраўніком Руска-амерыканскай кампаніі, у 1852 г. З 1867 г. у складзе ЗША.
Цібо II Шампанскі
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1093 годзе ў Блуа. Стаў спадчыннікам свайго бацькі ў 1102 годзе. У 1125 годзе яго дзядзька Гуга I Шампанскі ўступае ў рыцарскі ордэн Тампліераў і адмаўляецца ад графства Труа і тытула графа Шампані на карысць Цібо IV.
У 1135 годзе яго брат Эцьен дэ Блуа становіцца каралём Англіі. Дзякуючы ўзросшаму ўплыву і свайму спрыту, Цібо ўдаецца распаўсюдзіць маленькае графства Труа на ўсю Шампань. Ён становіцца сюзерэнам 5 васалаў архібіскупа Рэймскага, 5 васалаў біскупа Лангрскага і некалькіх — герцага Бургундыі (у прыватнасці, графа Жуаньі). Такім чынам, Цібо становіцца кіраўніком буйной феадальнай дзяржавы, сталіцай якой ён робіць Труа. З гэтага моманту Цібо — адзін з галоўных васалаў кароны, пфальцграф і пэр Францыі.
Каталіцтва ў Венгрыі
Структура
Каталіцкая царква ў краіне складаецца з 4 архідыяцэзіі-мітраполіі і 9 дыяцэзій (адна з іх візантыйскага абраду). Прымас Венгрыі ўзначальвае архідыяцэзію-мітраполію Эстэргам-Будапешт. У наш час тытул прымаса Венгрыі належыць кардыналу Петэру Эрдзё. У Венгрыі арганізаваны ваенны ардынарыят, прызначаны для акармлення ваеннаслужачых-каталікоў (14 святароў). Абацтва Пананхальма мае статус незалежнага тэрытарыяльнага абацтва. Біскупы краіны абодвух абрадаў, глава ваеннага ардынарыята і абат Пананхальмы аб'яднаны ў Канферэнцыю каталіцкіх біскупаў Венгрыі.
Антон Граф
Біяграфія
Імя Антона Графа носіць будынак тэхнічнай прафесійнай школы ў яго родным Вінтэртуры.
Валянціна Фёдараўна Валчанецкая
Валянціна Фёдараўна Валчанецкая (, Ніжні Ноўгарад — ) — беларуская спявачка (мецца-сапрана). Народная артыстка БССР (1955).