cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гісторыя Камеруна
Германскі Камерун
У ліпені 1884 года тры нямецкія фірмы заключылі з мясцовымі каралямі дагавор, па якім набылі вярхоўную ўладу над вобласцю Дуала. Правы свае яны перадалі затым германскаму ўраду: 14 ліпеня 1884 гады вобласць была ўрачыста абвешчана далучанай да Германскай імперыі.
Франка-брытанскі раздзел
Згодна з Версальскім дагаворам і па рашэнні Лігі Нацый у 1919 годзе Камерун падзелены на дзве тэрыторыі паміж Велікабрытаніяй (захад) і Францыяй (усход).
Ельнякі
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Лучай Пастаўскага павета Віленскага ваяводства.
Мабільныя сілы Беларусі
Склад і арганізацыя
У верасні 1995 года на базах 103-й дывізіі і 38-й брыгады створаны 38-ы, 317-ы і 350-ы асобныя гвардзейскія мабільныя брыгады, а таксама 357-ы асобны гвардзейскі навучальны батальён. У 2002 годзе 317-я, 350-я брыгады і 357-ы батальёна аб’яднаны ў 103-ю брыгаду, чые асобныя батальёны атрымалі нумары 317, 350 і 357.
Звод законаў Хамурапі
Кароткія звесткі
Законы выбіты клінапісам на абодвух баках слупа на класічным вавілонскім дыялекце акадскай мовы. У верхняй частцы слупа выяўлены сам Хамурапі, які прымае законы з рук бога сонца Шамаша. Частка тэксту законаў была збіта і можа быць часткова адноўлена з іншых крыніц, напрыклад, цытат законаў на гліняных таблічках.
Сяргей Эдуардавіч Налівайка
Біяграфія
У 2003—2005 гадах — намеснік кіраўніка адміністрацыі Ленінскага раёна г. Бабруйска. У 2005 годзе скончыў Акадэмію кіравання пры прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. У 2005—2010 гадах — начальнік інспекцыі Міністэрства па падатках і зборах па Кастрычніцкім раёне Магілёва.
Рэспубліканскі фонд «Халакост»
Структура Фонду
Вышэйшым органам ГА «РФ „Халакост“» з’яўляецца Збор яго чальцоў, які праводзіцца адзін раз у тры гады. Кіраванне — кіруючы орган РФ «Халакост». Кіраванне на чале са Старшынёй Праўлення кіруе дзейнасцю Фонда ў перыяд паміж Сходам.
Жалязоўшчына
Жалязо́ўшчына (, Железовщина) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
IC 257
IC 257 — галактыка тыпу E-S0 (еліптична спіральна галактыка) у сузор’і Персей.
Allium microspathum
Allium microspathum — від травяністых раслін сямейства, эндэмік усходняй Турцыі.
Вячаслаў Анатолевіч Дзергачоў
Клубная кар’ера
Выхаванец барысаўскага БАТЭ, з 2018 года пачаў прыцягвацца да дубля клуба, а з 2019 года трывала замацаваўся ў складзе дубля. У 2021 годзе ў сувязі ў траўмамі асноўных брамнікаў стаў часам прыцягвацца да галоўнай каманды барысаўчан. Дэбютаваў за БАТЭ 22 чэрвеня 2021 года ў матчы Кубка Беларусі супраць «Баранавічаў» (6:1), калі выйшаў на замену ў другім тайме. 4 ліпеня 2021 года ўпершыню згуляў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў другім тайме матча з «Віцебскам» (0:0).
Сергіеўск
Сергіеўск і найбліжэйшыя пасёлкі Сухадол, Сургут, Сернаводск, Светладольск, якія знаходзяцца ў левабярэжжы Сока, утвараюць скопішча населеных пунктаў з колькасцю насельніцтва каля 31,7 тысяч чалавек.
Жад
У 1863 годзе французскі вучоны А. Дэмур выявіў, што гэты вязкі камень, вядомы чалавеку некалькі тысячагоддзяў, можа быць двума рознымі мінераламі. У гемалогіі жадам могуць няправільна зваць шматлікія зялёныя непразрыстыя мінералы, з прычыны таго, што на вока адрозніць іх цяжка.
NGC 3817
NGC 3817 (іншыя абазначэнні — UGC 6657, MCG 2-30-12, ZWG 68.28, HCG 58C, PGC 36299) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Юрый Якаўлевіч Радзівонаў
Біяграфія
Навуковыя інтарэсы: мадэляванне фізіялагічных і патафізіялагічных працэсаў; фізіялогія і патафізіялогія сістэм кровазвароту і згусання крыві; фібрыноліз, кінінагенез прэсарна-дэпрэсарнага дзеяння.
Элема
Гісторыя
Заснавана ў 1930 г. як Мінская швейная фабрыка. У 1965 г. Мінская фабрыка аб’яднана з 2 філіяламі: Барысаўскай і Дзяржынскай швейнымі фабрыкамі ў ''Мінскае вытворчае швейнае аб’яднанне імя Н. К. Крупскай''. У 1990 г. выходзіць са складу вытворчага аб’яднання і зноў называецца Мінская швейная фабрыка. З 1992 г. — Арэнднае прадпрыемства «Мінская швейная фабрыка». У 1993 г. рэарганізавана ў швейнае прадпрыемства «Элема». З 1996 г. — ААТ «Элема».
Амяліна (Смаргонскі раён)
Размешчана ва ўсходняй мяжы раёна. Вышыня цэнтра населенага пункта над узроўнем мора парадку 162 метраў. Тэлефонны код +375 1592, паштовы індэкс 231042. Адлегласць да раённага цэнтра Смаргонь па аўтадарозе — каля 11 км, да цэнтра сельсавета аграгарадка Залессе па прамой — 1 км. Бліжэйшыя населеныя пункты — Алянец, Вётхава, Залессе.
Этымалогія
Названая ў гонар Амеліі — дочкі Міхала Клеафаса Агінскага.
Сафійскі сабор (Полацк)
Гісторыя
Сафійскі сабор у Полацку быў пабудаваны ў XI ст. на тэрыторыі дзяцінца. Узвядзенне манументальнага сабора традыцыйна датуецца шырока, у межах пачатковага перыяду княжання Усяслава Брачыславіча — 1044—1066 гадамі. Яго ўзводзілі з арыентацыяй на візантыйскія ўзоры і на такія ж храмы ў Кіеве і Ноўгарадзе. Існуе гіпотэза, што сабор быў пабудаваны на месце ранейшага капішча, прысвечанага Пяруну або Вялесу. Асноўны даследчык храма, ленінградскі археолаг Валянцін Булкін у 1970-х гадах выявіў культурны слой са слядамі пажару, які папярэднічаў часу ўзвядзення храма і мог належаць першапачатковаму драўлянаму сабору.
Узрыў сабора
11 ліпеня 1705 года, падчас Паўночнай вайны 1700—1721 гадоў, сабор быў зачынены расійскай арміяй (цар Пётр I перадаў сабор праваслаўнай абшчыне, але яна адмовілася прыняць яго, асцерагаючыся, што пасля таго як рускія войскі пакінуць горад, супраць іх пачнуцца рэпрэсіі ).
Канопус
Канопус, α Кіла — зорка ў сузор'і Кіля. Бачная зорная велічыня -0,7. Нябесныя каардынаты: прамое ўзыходжанне 6 гадз.23 мін.57 сек.; схіленне -52°41´44´´. Спектральны клас F0 I. Адлегласць ад Сонечнай сістэмы 1,17 светлавых гадоў.
Лучана Павароці
Творчасць
Выдатны майстар бельканта. Дэбют Лучана ў оперы адбыўся ў 1961, калі ён сыграў ролю Рудольфа ў оперы «Багема» Джакама Пучыні. У 1968 дэбютаваў у «Метраполітэн-опера» ў Нью-Ёрку.
Валодаў чыстым, гнуткім, роўным, эмацыйна-выразным голасам. Праславіўся ў італьянскіх операх (асабліва ў партыях Рудольфа з «Багемы», Герцага Мантуанскага з «Рыгалета», Марыё з «Тоскі», Манрыко з «Трубадура» і інш.
Майскі (Кабардзіна-Балкарыя)
Майскі (Майский) — горад (з 1965) ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Майскага раёна Кабардына-Балкарыі. Насельніцтва 27,2 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 19 стагоддзі.
Горад размешчаны на левым беразе ракі Церак, за 41 км ад Нальчыка. АТ «Севкаврентген», завод электроннага машынабудавання, завод жалезабетонных вырабаў, рыбазавод, спіртагарэлачны завод, піваварны завод, птушкафабрыка, звераферма.
Дайнава (рэгіён)
Гістарычны нарыс
Дайноўскае ўдзельнае княства ў ВКЛ упамінаецца ў XIII—XIV ст. У 1270 г. Дайноўскім княствам валодаў вялікі князь літоўскі Трайдзень. У 1323 г. Гедымін перанес сталіцу княства ў Ліду, утварылася Лідскае княства; пры Вітаўце ў канцы XIV ст. Лідскае княства ўключана ў склад Віленскага княства ВКЛ. У XV ст. і пазней большасць гэтага абшару займала малазаселеная Дайнаўская пушча — традыцыйнае месца палявання вялікіх князёў літоўскіх.
Музей Аранжэры
Музей Аранжэры (Le Musée de l'Orangerie) — карцінная галерэя ў Парыжы, у якой выстаўляюцца работы імпрэсіяністаў і постімпрэсіяністаў. Заснаваная ў 1852, размяшчаецца на Плошчы Згоды.
Люблінскі каталіцкі ўніверсітэт Яна Паўла II
Гсторыя
Гэта найстарэйшы ўніверсітэт Любліна і трэці найстарэйшы з дзеючых ўніверсітэт у Польшчы. Заснаваны 27 ліпеня 1918 года як Люблінскі універсітэт па ініцыятыве тагачаснага рэктара Санкт-Пецярбургскай духоўнай акадэміі (утворанай у 1842 годзе) І. Б. Радзішэўскага. На той час у Польшчы існавалі толькі 2 вышэйшыя навучальныя ўстановы: у Кракаве і ў Варшаве. Лакалізацыяй трэцяга польскага ўніверсітэта стаў Люблін, горад гістарычна цесна звязаны з Беларуссю і Украінай.
Падчас нямецкай акупацыі будынак вучэльні быў заняты ваенымі і служыў шпіталем. Многіх прафесараў тады пасадзілі ў турму, іншых жа расстралялі. Студэнтаў, наадварот, вывозілі ў канцэнтрацыйныя лагеры або на прымусовыя работы. Супрацоўнікі і студэнты вучэльні таксама апынуліся сярод ахвяраў Катынскага расстрэлу. Выйшаўшы з-пад варты, рэктар універсітэта Антоні Шыманскі арганізаваў таемнае навучанне, дзякуючы чаму універсітэт працягваў працаваць. Афіцыйна ўніверсітэт аднавіў сваю дзейнасць 21 жніўня 1944 года — першым у Польшчы пасля нямецкай акупацыі. Пасля канферэнцый у Ялце і Патсдаме і стратай Польшчай земляў Заходняй Беларусі і Заходняй Украіны многія прафесары Універсітэта Стэфана Баторыя ў Вільні і Універсітэта Яна Казіміра ў Львове перабраліся ў Люблін.
Дактары «Honoris causa»
Універсітэт прысвоіў Т. Кандрусевічу ганаровую доктарскую ступень «Honoris causa».
Чэмпіянат Беларусі па гандболе сярод жанчын 1992/1993
Чэмпіянат Беларусі па гандболе сярод жанчын 1992/1993 — 1-ы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па гандболе.
Каралішчавіцкі сельсавет
Каралі́шчавіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мінскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Каралішчавічы.
Надмагілле
Надмагілле (магільная пліта, надмагільны помнік, надмагільны камень) — архітэктурна-скульптурны твор (крыж, камень, скульптура або архітэктурнае збудаванне), які ўстанаўліваецца на магіле для ўшанавання памяці памерлага. Надмагілле — самы распаўсюджаны тып мемарыяла.
Нарткала
Нарткала (Нарткала) — горад (з 1955) ў Расіі, адміністрацыйны цэнтр Урванскага раёна Кабардына-Балкарыі. Насельніцтва 33,8 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 1913 годзе. Да 1967 называўся Дакшукіна. Размешчаны за 25 км ад Нальчыка. Хімічны камбінат, шклозавод, завод «Тэлеаўтаматыка», шынарамонтны завод, вінзавод, кансервавы завод, малаказавод, друкарня.
NGC 504
NGC 504 (іншыя абазначэнні — UGC 935, MCG 5-4-41, ZWG 502.64, PGC 5084) — лінзападобная галактыка (S0) у сузор’і Рыбы.
Эш-сюр-Альзет
Насельніцтва складае 28746 чалавек ​​(на 2008 год), у камуне размяшчаюцца 12948 хатніх гаспадарак. Займае плошчу 14,35 км ² (па займаемай плошчы 89 месца з 116 камун). Найвышэйшая кропка камуны над узроўнем мора складае 426 м. (39 месца з 116 камун), найменшая 279 м. (92 месца з 116 камун).
Міхаіл Арцёмавіч Бухтуеў
Подзвіг
На досвітку 25 чэрвеня 1944 года, танкісты 15-й танкавай брыгады працягнулі актыўнае наступленне. Узначальваў атаку танк лейтэнанта Камарова. Пры падыходзе савецкіх танкаў да станцыі Чорныя Брады, Акцябрскга раёна Гомельскай вобласці, нямецкі бронецягнік, які знаходзіўся на станцыі адкрыў актыўны агонь па падыходзячым войскам. Аднак танкісты працягвалі прасоўвацца наперад, выконваючы пастаўленую задачу па захопу станцыі. У вежу Т-34 трапіў снарад. Параніла зараджаючага гарматы і камандзіра танка Камарова. Перадаўшы параненых санітарам, Камароў і Бухтуеў працягнулі атаку. Танк, раздавіўшы 2 палявыя гарматы і знішчыўшы некалькі адзінак пяхоты ворага, уварваўся на станцыю. У гэты момант у Т-34 патрапіў яшчэ адзін варожы снарад. Танк быў ахоплены агнём, заканчваліся снарады. Бронецягнік ворага працягваў весці агонь па наступаўшым савецкім войскам.
Людвіг Бек
Лю́двіг А́ўгуст Тэадо́р Бек (Ludwig August Theodor Beck;, Бібрых, Гесэн — , Берлін) — генерал-палкоўнік германскай арміі (1938). Начальнік Генеральнага штаба Сухапутных войскаў у 1935—1938 гадах. Лідар выступу ваенных супраць Адольфа Гітлера 20 ліпеня 1944 года.
Allium minutum
Апісанне
Цыбуліна адна, яйцападобная, 0.5-0.75 см таўшчынёй; вонкавыя абалонкі чорна-бурыя. Дробныя цыбулінкі, нешматлікія, бялёсыя. Сцябло 10-25 см.
Капела
Капела, α Возніка — зорка ў сузор'і Возніка. Бачная зорная велічыня 0,1. Нябесныя каардынаты: прамое ўзыходжанне 5 гадз.16 хвіл.41 сек.; схіленне 45°59´53´´. Спектральны клас G8 III. Адлегласць ад Сонечнай сістэмы 42 светлавых гадоў.
Тэхналогія (выдавецтва)
Фірменны знак «Тэхналогіі» створаны на аснове старадаўняй гравюры «Крылаты цмок» (з трактату беларускага вучонага XVII стагоддзя Казіміра Семяновіча, вядомага сваімі вынаходкамі ў галіне ракетнай тэхнікі, артылерыі, піратэхнікі, адна з якіх — канструкцыя шматступеннай ракеты.
Амяліна
Назву Амялі́на маюць:
Прахладны
Горад размешчаны на левым беразе ракі Малкі, за 54 км ад Нальчыка. Завод паўправадніковых прылад, швейная, мэблевая фабрыка, рамонтны завод. Чыгуначны вузел.
Кіпрскі тэхналагічны ўніверсітэт
Агульная характарыстыка
Кіпрскі тэхналагічны ўніверсітэт быў створаны спецыяльным законам Палаты прадстаўнікоў Кіпра ў снежні 2003 года. Ён быў створаны шляхам зліцця Вышэйшага тэхнічнага інстытута і шэрагу іншых навуковых устаноў. Задача ўніверсітэта — запоўніць прабел у кіпрскай адукацыйнай сістэме і даць адукацыю па спецыяльнасцях, якія адсутнічаюць у Кіпрскім універсітэце. У цяперашні час у тэхналагічным універсітэце ёсць уласны цэнтр вывучэння замежных моў і шэсць факультэтаў.
Валгаградскае вадасховішча
Плошча 3117 км², аб’ём 31,5 км³, даўжыня 540 км, найбольшая шырыня 17 км, сярэдняя глыбіня 10,1 м. Па сваёй плошчы Валгаградскае вадасховішча саступае толькі Куйбышаўскаму і Рыбінскаму.
Эш-сюр-Сюр
Эш-сюр-Сюр (люксемб. Esch-Sauer, фр. Esch-sur-Sûre) — камуна ў Люксембургу, размяшчаецца ў акрузе Дзікірх. Камуна Эш-сюр-Сюр з'яўляецца часткай кантона Вільц. У камуне знаходзіцца аднайменны населены пункт.
Дэнвер Нагетс у сезоне 2018/2019
Сезон 2018/2019 стаў 43-м сезонам у НБА ў гісторыі франшызы Дэнвер Нагетс.
Варанцэвічы (аграгарадок)
Гісторыя
Пасля смерці Я. С. Паца ў 1654 годзе, яго частка Варанцэвіцкага маёнтка перайшла брату — Дамініку Казіміру Пацу (пам. 1665), затым яго дочкам Ганне (жонцы Марцыяна Валовіча) і Гілярыі (жонцы Яна Зяновіча). У падымным тарыфе 1667 года Варанцэвічы называюцца маёнткам пані Зяновічавай і налічваюць 107 дымоў (напэўна, толькі ў частцы Зяновічавай). У 1671 годзе Гілярыя з сынамі Ганны — Валовічамі, прадалі свае правы на Варанцэвічы далёкаму сваяку гетману Міхалу Казіміру Пацу. На той час Варанцэвічы былі закладзены Віленскаму Святадухаўскаму манастыру і М. К. Пац выкупіў іх толькі ў 1678 годзе. Неўзабаве М. К. Пац купіў і частку Варанцэвічаў у А. Нарушэвіча, такім чынам сабраўшы ўвесь маёнтак. Пасля смерці М. К. Паца Варанцэвічы атрымалі сыны яго брата Гераніма Дамініка — Пётр Міхал і Ян Казімір Пацы. Пасля іх смерці ў 1696 годзе гаспадарамі сталі малалетнія сыны Яна Казіміра — Юзаф і Пётр. Пасля раздзелу спадчыны належалі Пятру (пам. 1756), потым яго сыну Юзафу (каля 1735—1797), апошняму прадстаўніку гэтай галіны Пацаў.
Арцём Алегавіч Шуманскі
Клубная кар’ера
У снежні 2022 года абвясціў аб тым, што пакідае БАТЭ, і ў студзені 2023 года падпісаў кантракт з кіпрскім «Арысам».
NGC 3812
NGC 3812 (іншыя абазначэнні — UGC 6648, MCG 4-28-23, ZWG 127.27, PGC 36256) — эліптычная галактыка (E) у сузор’і Леў.
Юзельданж
Юзельданж (люксемб. Useldeng, фр. Useldange) — камуна ў Люксембургу, размяшчаецца ў акрузе Дзікірх. Камуна Юзельданж з'яўляецца часткай кантона Рэданж. У камуне знаходзіцца аднайменны населены пункт.
Насельніцтва складае 1498 чалавек ​​(на 2008 год), у камуне размяшчаюцца 570 хатніх гаспадарак. Займае плошчу 23,92 км ² (па займаемай плошчы 35 месца з 116 камун). Найвышэйшая кропка камуны над узроўнем мора складае 377 м. (82 месца з 116 камун), найменшая 232 м. (48 месца з 116 камун).
Бадмінтон на летніх Алімпійскіх гульнях 2016
Спаборніцтвы па бадмінтоне на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 года праводзіліся ў чацвёртым павільёне Рыасэнтра ў Рыа-дэ-Жанейра з 11 па 20 жніўня 2016 года. 172 спартсмены разыгралі 5 камплектаў медалёў у адзіночным мужчынскім, адзіночным жаночым, парным мужчынскім, парным жаночым і парным змешаным разрадах.
Ахернар
Ахернар, α Эрыдана — зорка ў сузор'і Эрыдана. Бачная зорная велічыня 0,5. Нябесныя каардынаты: прамое ўзыходжанне 1 гадз.37 хвіл.43 сек.; схіленне -57°14´12´´. Спектральны клас B5 IV.
Анатоль Аляксандравіч Ляляўскі
Анатоль Аляксандравіч Ляля́ўскі (,  — ) — беларускі тэатра лялек. Народны артыст БССР (1979).
HL Цяльца
HL Цяльца (HL Tauri) — зорка ў сузор'і Цяльца, якая знаходзіцца ў 520 светлавых гадах ад нас. Гэта аранжавая пераменная зорка класа K тыпу T Цяльца, што адносіцца да малекулярнага воблака Цяльца. У яе знойдзены протапланетны дыск і юпітэрападобная планета. Узрост зоркі складае каля 100 тысяч гадоў — яна знаходзіцца на раннім этапе зорнай эвалюцыі.
Протапланетны дыск
Протапланетны дыск, які верціцца вакол зоркі, вельмі масіўны і яркі, што робіць яго зручным аб’ектам для вывучэння. Брытанскія навукоўцы выявілі па эмісійным лініям, што ў дыску прысутнічаюць скопішчы ў выглядзе буйных скалістых аб’ектаў і згусткаў гарачага газу. Гэта дазволіла астраномам зрабіць выснову, што каля зоркі актыўна фарміруецца планетная сістэма. Далейшыя даследаванні паказалі наяўнасць як мінімум адной экзапланеты.
HL Цяльца b
Брытанскія астраномы з універсітэта Сэнт-Андруса ў Шатландыі адкрылі ў зоркі планету — HL Цяльца b. Па масе яна прыблізна ў 14 больш Юпітэра і круціцца вакол маці-зоркі на адлегласці, які перавышае арбіту Нептуна ў два разы. Прэцэдэнт выяўлення планеты каля зоркі, акружанай протапланетным дыскам, быў — у сістэме TW Гідры. Аднак унікальнасць дадзенай экзапланеты складаецца ў тым, што яе узрост не перавышае 2000 гадоў. Гэта самая маладая з вядомых на дадзены момант планет. Даследчыкі мяркуюць, што каля 1600 гадоў таму міма сістэмы HL Цяльца праляцела суседняя XZ Цяльца, таксама маладая пераменная зорка. Яе гравітацыйнае поле закранула протапланетны дыск, у выніку чаго пачалі больш актыўна ўтварацца згусткі з пылу і газу, што ў канчатковым выніку і прывяло да з’яўлення HL Цяльца b.
Папскі ўніверсітэт Яна Паўла II у Кракаве
Агульная характарыстыка
Універсітэт вядзе навуковую і дыдактычную дзейнасць на пяці факультэтах у Кракаве і адным у Тарнаве. У 2019/2020 навучальным годзе ва ўніверсітэце навучалася 2570 чалавек (у тым ліку 391 аспірант), працавала каля 450 чалавек, у тым ліку 285 навукова-педагагічных супрацоўнікаў, сярод якіх - 50 прафесараў. Універсітэт мае права прысвойваць доктарскую ступень па пяці навуковых дысцыплінах і хабілітацыю ў трох дысцыплінах.
Юнацтва (выдавецтва)
Кніжнае выдавецтва «Юнацтва» — дзяржаўнае беларускае кніжнае выдавецтва.
Гісторыя
Заснаванае 2 студзеня 1981 года. Спецыялізавалася на выданні кніг для дзяцей. У год выходзіла амаль 120 кніг.
Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь
Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь — рэспубліканскі орган дзяржаўнага кіравання Беларусі ў галіне прыродакарыстання і аховы навакольнага асяроддзя, якi ажыццяўляе экалагічную палітыку дзяржавы.
Спіс візантыйскіх імператараў
Эпірскае царства (да 1318 года)
Па-сапараўднаму грэчаскай дзяржава была ў 1205—1318 гадах, калі кіравала візантыйская дынастыя Дука, якая канкуравала з іншай грэчаскай дзяржавай — Нікейскай імперыяй за права аднавіць Візантыю і заняць яе сталіцу — горад Канстанцінопаль.
Саратаўскае вадасховішча
Саратаўскае вадасховішча — буйное вадасховішча на рацэ Волга, утворанае плацінай Саратаўскай ГЭС на тэрыторыі Саратаўскай, Самарскай і Ульянаўскай абласцей РФ. Запаўненне адбывалася ў 1967—1968 гадах.
Правы бераг вадасховішча размешчаны ў лесастэпе, левы — у стэпе.
Allium moderense
Allium moderense — від травяністых раслін сямейства ; эндэмік Ірана.
Распаўсюджанне
Эндэмік, Іран.
Аўраамаўская
Аўраа́маўская (, Авраамовская)  — прыпыначны пункт Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Размешчаны ў вёсцы Партызанская; на лініі Васілевічы — Хойнікі, паміж прыпыначным пунктам Ізбынь і прыпыначным пунктам Восаў.
Кавалі (Навасёлкаўскі сельсавет, Пастаўскі раён)
Кавалі́ (, Ковали) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Буэнас-Айрэс (правінцыя)
Правінцыя Буэнас-Айрэс — самая населеная і урбанізаваная ў краіне. У гарадах правінцыі знаходзяцца найбуйнейшыя прамысловыя прадпрыемствы краіны. Сельская гаспадарка таксама адна з найбольш развітых у краіне. У жывёлагадоўлі найбольш развітая галіна — авечкагадоўля, таксама развіты свінагадоўля і птушкагадоўля. У раслінаводстве развіта вырошчванне пшаніцы, соі, кукурузы і сланечніка.
Гідралазы
Гідралазы — клас ферментаў, якія каталізуюць рэакцыі гідралітычнага (з удзелам вады) расшчаплення ўнутрымалекулярных сувязяў (гідролізу).
Валерый Шатаевіч Меладзэ
Біяграфія
У 1993 годзе ў Кіеве на фестывалі кветак «Раксалана» адбыўся сольны дэбют Валерыя Меладзэ. Тады з Валерыем заключыў кантракт прадзюсар Яўген Фрыдлянд.
Імшарац
Імшарац (Амшарнік) — возера ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Блакітных азёр.
Касцёл Святога Іосіфа (Рубяжэвічы)
Гісторыя
Касцёл пабудаваны ў 1907—1911 гг. у папулярным для таго часу неагатычным стылі. Дазвол улад на будаўніцтва касцёла ў Рубяжэвічах быў атрыманы ў 1905 г пасля шматлікіх хадайніцтваў мяшчаніна Антонія Тура. Участак пад будаўніцтва плошчай 6 дзесяцін быў ахвяраваны сялянамі Рубяжэвіцкай воласці. Значныя сродкі для будаўніцтва ахвяравалі памешчыкі Ленскія, уладальнікі маёнтка Сула, іншыя мясцовыя землеўладальнікі і прыхаджане. Духоўная кансісторыя выдаткавала на будаўніцтва 1000 рублёў. Праект касцёла не выяўлены. Вядома толькі, што ён быў узгоднены Будаўнічым аддзяленнем Мінскага губернскага праўлення 4 студзеня 1907 г.
Інтэр’ер
Унутраная прастора падзелена васьміграннымі слупамі на тры нефы, перакрытыя спічастымі скляпеннямі з нервюрамі. Драўляны алтар у выглядзе спічастай аркі з вімпергам, таксама ў неагатычным стылі выкананы спавядальні, амбон. У ін- тэр’еры 12 насценных рэльефных пано на тэму «Крыжовы шлях Хрыста».
Побач касцёла стаіць бела-чырвона-белы помнік салдатам Польскай Рэспублікі.
Аляксей Мечыслававіч Данілаў
Біяграфія
Пазнее пайшоў вучыцца, і атрымаў дыпломы настаўніка гісторыі, менеджара і юрыста. З 1999 па 2002 год быў выкладчыкам — працаваў на кафедры менеджменту Усходнеўкраінскага нацыянальнага ўніверсітэта. Пасля выбараў стаў кіраўніком Луганскай вобласці.
У 2006 годзе становіцца дэпутатам Рады ад блоку Цімашэнка, але ўжо ў 2007 годзе парламент распусцілі і чарговы раз пайшоў з палітыкі і ўзначаліў некалькі грамадскіх арганізацый.
Імператарская пячатка Японіі
Імператарская пячатка Японіі — сімвал у выглядзе жоўтай ці аранжавай 16-пялёсткавай хрызантэмы. Пачынаючы з перыяду Камакура лічыцца эмблемай японскіх імператараў і членаў японскай імператарскай сям'і.
У кожнага члена імператарскай сям'і была свая мадыфікаваная версія імператарскай пячаткі з 14 пялёсткамі. Святыні сінтаізму таксама выкарыстоўваюць імператарскую пячатку або яе частку ў змененым выглядзе. У цяперашні час сімвалічны малюнак хрызантэмы выкарыстоўваецца ў памяшканнях парламента Японіі і дыпламатычных установах, на атрыбутах палітыкаў, а таксама друкуецца на вокладках японскіх замежных пашпартоў.
Эліпсоід
Аб'ём эліпсоіда:
Allium monachorum
Allium monachorum — від травяністых раслін сямейства ; эндэмік Краснаярскага края Расіі.
Распаўсюджанне
Эндэмік Краснаярскага края Расія.
Мікалай Аляксандравіч Сахачэўскі
Біяграфія
Навуковыя інтарэсы: эксплуатацыя лакаматываў і лакаматыўная гаспадарка.
Каралі (Пастаўскі раён)
Каралі́ (, Короли) — былая вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Тэхналагічны ўніверсітэт імя К. Н. Тусі
Гісторыя
Кафедра будаўніцтва была заснавана ў 1955 годзе як Геадэзічны інстытут. Да гэтага інстытута пазней далучыліся Інстытуты гідратэхнікі і канструкцыі. Кафедра машынабудавання заснавана ў 1973 годзе. Гэтыя вышэйшыя навучальныя ўстановы былі афіцыйна інтэграваныя ў 1980 годзе і атрымалі назву «Тэхнічна-інжынерны ўніверсітэцкі комплекс». У якасці агульнай практыкі аддання даніны павагі навуковым і навуковым дзеячам краіны ўніверсітэт быў перайменаваны ў 1984 годзе ў Тэхналагічны ўніверсітэт Хаджы Насір-Аль-Дзіна Тусі (К. Н. Тусі). Ён звязаны з Міністэрствам навукі, даследаванняў і тэхналогій Ірана.
Мілэйкава
Да 25 чэрвеня 2008 года вёска ўваходзіла ў склад Ардашынскага сельсавета.
Бяжаніцы
Бяжаніцы (Бежа́ницы) — пасёлак гарадскога тыпу (з 1961) на ўсходзе Пскоўскай вобласці Расіі. Адміністрацыйны цэнтр сельскага паселішча Бяжаніцкае (у якое сам пасёлак не ўваходзіць) і Бяжаніцкага раёна. Утварае гарадское паселішча Бяжаніцы — у межах пгт.
Іванаўскія Агароднікі
Іва́наўскія Агаро́днікі (, Ивановские Огородники) — вёска ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Кіраўскага сельсавета.
Лаўрэнцій Іванавіч Зізаній
Лаўрэнцій Іванавіч Зізаній , сапр. Тустаноўскі (? — ) — педагог, лінгвіст, літаратар, багаслоў, палеміст. Займае значнае месца ў гісторыі беларускай, украінскай і рускай культуры. Навуковая, мастацка-літаратурная і перакладчыцкая спадчына Л. Зізанія — неацэнная каштоўнасць, узор шырокіх інтэлектуалъных пошукаў, творчых памкненняў i шчодрага плёну гэтага майстра слова і глыбокага мысляра.
«Азбука з Лексісам»
Яго «Азбуку» можна ўмоўна падзяліць на 3 часткі: матэрыял, які вучыць чытаць і пісаць; дапаможны лексічны матэрыял; царкоўныя палемічныя тэксты і малітвы. Таму кніга магла выкарыстоўвацца і ў царкоўным, і ў свецкім навучанні. Складальнікам першых дзвюх частак быў Лаўрэнцій 3ізаній, апошняй — С. Зізаній. Пры выданні «Азбукі» выкарыстаны клішэ з выданняў Ф.Скарыны. У «Лексіс» — беларускі слоўнік (1061 слова) — уключаны словы з народнай гутарковай мовы, што спрыяла развіццю мовы, якая потым стала часткай літаратурнай, свецкай, прыведзены самыя разнастайныя звесткі па ваеннай гісторыі, прававым становішчы розных сацыяльных груп насельніцтва ў дзяржаве, па філасофіі, геаграфіі, этнаграфіі, біялогіі, медыцыне. Слоўнік 3ізанія — сведчанне рацыяналістычнага падыходу 3ізанія да вывучэння розных з'яў рэчаіснасці; адна з крыніц уяўлення пра ўзровень тагачасных ведаў аб развіцці рамёстваў, аб прафесіях, вырабах і гандлі ў сярэдневяковых гарадах. Яго гуманістычныя тэндэнцыі выявіліся ў раскрыцці ўсяго навучальнага метаду для простых людзей. Тлумачэнні, якія 3ізаній робіць у сваім слоўніку, далёкія ад навуковага аналізу ўсіх з'яў паняццяў, але ён імкнецца проста, без спасылак на звышнатуральныя сілы растлумачыць многія словы і паняцці, што ў пэўнай ступені набліжае яго да матэрыялістычнага кірунку мыслення. Слоўнік 3ізанія — значная культурна-асветніцкая з'ява ў гісторыі Беларусі.
Крыніца (возера)
Даўжыня 75 м, шырыня 50 м. Даўжыня берагавой лініі 200 м. Істотна зарастае.
Міхаіл Васілевіч Дарашэвіч
Біяграфія
Член ЦК КПБ у 1954—1961 гадах. Дэпутат Вярхоўнага Савета ў 1955—1962 гадах.
Навуковыя інтарэсы
Аўтар навукова-метадычных прац па розных відах геадэзічных здымак, камеральнай апрацоўцы палявых матэрыялаў, выяўленні і вывучэнні тарфяных радовішчаў Беларусі.
Фукуок
Геаграфія
Востраў Фукуок знаходзіцца на паўночным усходзе Сіямскага заліва за 290 км на паўднёвы захад ад Хашыміна, 1196 км на паўднёвы захад ад Ханоя, 8193 км на паўднёвы ўсход ад Мінска. Бліжэйшыя марскія парты — Хацьен (В’етнам, каля 44 км на ўсход), Рацьзя (В’етнам, 118 км на ўсход), Сіануквіль (Камбоджа, каля 42 км на паўночны захад). Даўжыня вострава — 43,9 км. Найбольшая шырыня — 27,15 км.
Глебы прадстаўлены пераважна так званымі жоўтазёмамі, з-за вялікай колькасці ападкаў даволі бедныя на карысныя рэчывы. На Фукуоке здабываюць друз, які выкарыстоўваецца мясцовымі будаўнікамі.
Гісторыя
У наш час востраў ператвараецца ў важны турыстычны і дзелавы цэнтр паўднёвай часткі В’етнама.
Інфраструктура
Фукуок звязаны паромнымі пераправамі з Хацьенам, Рацьзя, Хашымінам (сезонна), портамі суседняй Камбоджы і Таіланда. Каля Дуонг-Донга дзейнічае міжнародны аэрапорт. Унутраныя шляхі зносінаў развіваюцца пакуль вельмі павольна. Найлепшыя дарогі з цвёрдым пакрыццём знаходзяцца на поўдні і захадзе Фукуока.
Мухавец (аграгарадок)
Му́хавец (, Мухавец, да 1969 года — Рама́наўскія Хутары́) — аграгарадок у Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Мухавецкага сельсавета. Размешчаны ў прыгараднай зоне за 15 км на паўднёвы ўсход ад Брэста, 9 км ад чыгуначнай станцыі Брэст-Паўднёвы, на аўтадарозе Брэст—Ковель, побач р. Каменка (прыток р. Мухавец).
Гісторыя
Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польшчы, у Камянец-Жыровіцкай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства.
Ягор Віктаравіч Лебядок
Біяграфія
У 2010—2012 гадах вывучаў «Інвестыцыйны менеджмент» у Інстытуце бізнесу і менеджменту тэхналогій БДУ, перападрыхтоўка на базе вышэйшай адукацыі. У 2014 годзе абараніў дысертацыю «Аптымізацыя параметраў лазерных дыёдных лінеек на аснове гетэраструктур InGaAs/AlGaAs для напампоўкі эрбіевых лазераў» на саісканне вучонай ступені кандыдата фізіка-матэматычных навук.
Allium montanostepposum
Allium montanostepposum — від травяністых раслін сямейства ; распаўсюджаны ў Цэнтральнай Азіі.
NGC 511
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Шалонь
На рацэ гарады Порхаў, Сальцы, а таксама буйныя пасёлкі — Дзедавічы і Шымск.
Пісьмо
Віды пісьма
Асноўныя віды пісьменнасцей (метады запісу маўлення) з большага падзяляюцца на чатыры катэгорыі: лагаграфічныя, складовыя, літарныя і характарыстычныя. Ёсць яшчэ адна, пятая катэгорыя — ідэаграфічнае пісьмо (знакі-паняцці), якая ніколі не была развіта да ўзроўню прадстаўлення мовы. Шостая катэгорыя — піктаграфічнае пісьмо, сама па сабе не з’яўляецца дастатковай для прадстаўлення мовы, але часта складае аснову лагаграфічных сістэм.
Кансанантнае пісьмо (алфавіт зычных)
У большасці блізкаўсходніх алфавітаў адлюстроўваюцца толькі зычныя гукі, галосныя часам могуць пазначацца дадатковымі дыякрытычнымі знакамі. Гэта ўласцівасць узнікла ў выніку ўплыву егіпецкіх іерогліфаў. Такія сістэмы называюцца абджадамі, што ў перакладзе з арабскай азначае «алфавіт».
Кордава (правінцыя, Аргенціна)
Геаграфія
Правінцыя размешчана ў пампе, якую перасякаюць рэкі Рыа-Дульсе, Рыа-Куарта, Рыа-Кінта.
У правінцыі знаходзіцца возера Мар-Чыкіта.
Выбранцы
Выбра́нцы — ваенна-служылая група сельскіх жыхароў у Рэчы Паспалітай у XVI—XVIII стагоддзях.
Слуцкія выбранцы
У другой палове XVII стагоддзя выбранцы засталіся толькі на Случчыне (вёскі Агароднікі, Бранавічы, Варкавічы, Лучнікі, Падзёры, Сярагі). Яны неслі службу ў слуцкім гарнізоне (пяхота, мушкецёры, грэнадзёры), у залежнасці ад вайсковага звання мелі зямельныя надзелы ад 0,5 да 1,5 валокі, якія пераходзілі ў спадчыну па мужчынскай лініі. Фармальна (з 1659) выбранцы лічыліся ў войску ВКЛ, фактычна ж былі васаламі магнатаў, мелі прывілеі ад каралёў і магнатаў, вызваляліся ад падаткаў. Зброю і мундзіры куплялі за свой кошт, адзін тыдзень выбранцы служылі, другі — працавалі на сваім надзеле. У судовых адносінах яны былі экстэрытарыяльныя, падсудныя толькі суду ваеннага губернатара Слуцкага княства; у спрэчных справах са шляхтай, мяшчанамі і сялянамі выбранцы судзіліся ў замкавым судзе. Пасля акупацыі Беларусі Расійскай імперыяй і скасавання слуцкага гарнізона Дамінік Радзівіл у 1808 годзе намагаўся перавесці выбранцаў (каля 1500 чалавек) на паншчыну, што выклікала іх бунт і перадачу справы ў расійскія суды. Частка выбранцаў даказала свае правы на дваранства, іншыя — на вольнасць. У 1811 годзе яны былі залічаны ў разрад вольных хлебаробаў, але працягвалі судовую справу супраць Радзівіла, адстойваючы свае правы на волю і зямлю. У 1834 годзе Дзяржаўны савет і цар Мікалай I прызналі іх «не залічанымі ў сялянства»; выбранцы былі прызнаны вольнымі, але іх зямля — памешчыцкай. Тады выбранцы адмовіліся плаціць чынш спадкаемцу Радзівіла князю Вітгенштэйну. Толькі ў 1846 годзе Слуцк і землі 6 выбранецкіх вёсак былі выкуплены ў яго дзяржавай.
Крушэнне цягніка ў Хуаляні (2021)
Інцыдэнт
Васьмівагонны пасажырскі цягнік «Тарока-экспрэс» сутыкнуўся з аўтамабільным кранам і сышоў з рэек на ўездзе ў тунэль ў горнай мясцовасці. У цягніку на папулярным турыстычным маршруце знаходзілася каля 490 пасажыраў. Загінуў 51 чалавек: 49 пасажыраў, машыніст і памочнік машыніста, 146 чалавек атрымалі раненні.
IC 270
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Адворанскае
Адворанскае возера — возера ў Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Знаходзіцца за 26 км на паўночны ўсход ад Ушачаў, за 200 м ад вёскі Адворня.
Васіль Трафімавіч Грыцэнка
Біяграфія
28 лютага 1942 года прызваны ў Чырвоную Армію і накіраваны на вучобу ў Ташкенцкае кулямётна-мінамётнае вучылішча. У сувязі з цяжкай сітуацыяй на фронце ў жніўні 1942 года не скончыўшых навучанне курсантаў накіравалі ў дзеючую армію.
Кампост
Кампо́ст (ад composita «злучэнне») — арганічнае ўгнаенне, атрыманае ў працэсе біядэградацыі рэчываў расліннага або жывёльнага паходжання.
Гісторыя
Навуковае вывучэнне кампаставання пачалося толькі ў XX ст. Адным з першых вучоных, які пачаў даследаванні ў гэтай сферы, быў брытанскі батанік, прыхільнік арганічнай сельскай гаспадаркі Альберт Ховард. Ён лічыў, што хваробы раслін і жывёл паходзяць ад нездаровых глеб. Падчас працы ў Індыі ў 1924—1931 гг. А. Ховард распрацаваў індаўрскі метад кампаставання ў капцах. Адначасова ў Італіі і Нідэрландах пачаліся распрацоўкі механізаваных метадаў вытворчасці кампоста. У другой палове 1920-х гг. навуковыя публікацыі пра кампаставанне таксама з’явіліся ў БССР і Заходняй Беларусі. У пазнейшы час выкарыстанне кампоста стала важным элементам развіцця буйной і дробнай сельскай гаспадаркі.
Вытворчасць кампоста
Кампаставанне ўключае 3 асноўныя стадыі без выразнага моманту пераходу адной стадыі ў іншую :
Саюз барацьбы за вызваленне рабочага класа
Кіруючым органам «Саюза» была Цэнтральная група, якой падпарадкоўваліся 3 раённыя групы і каля 30 супольнасцяў на фабрыках і заводах.
Горваты
Узвышэнне роду
Узвышэнне роду звязана з дзейнасцю сына мазырскага ротмістра Тадэвуша Базылевіча Горвата — Ігната Тадэвушавіча Горвата (1764—к.1826), які змог дабіцца значных кар’ерных поспехаў у Мазырскім павеце Вялікага Княства Літоўскага — служыў на высокіх земскіх пасадах мазырскага гродскага суддзі (1782—1795) і паралельна мазырскага цывільна-вайсковага камісара (1790—1793), а пазней (пасля падзелаў Рэчы Паспалітай) у Рэчыцкім павеце Мінскай губерні Расійскай імперыі — служыў па выбару дваран на пасадзе вывадовага дэпутата (дэпутата дваранства) ад Рэчыцкага павета ў мінскім дваранскім дэпутацкім сходзе (1795—1801) і старшыні рэчыцкага павятовага гранічнага (межавага) суда (1814—1817). Ён не ўдзельнічаў у бураломных падзеях беларускай гісторыі канца XVIII — пачатку XIX ст., звязаных з паўстаннем 1794 года і падзеламі Рэчы Паспалітай, і яго маёнткі не былі секвестраваны расійскімі ўладамі. Наадварот, Ігнату Горвату напярэдадні сваёй смерці ўдалося набыць у 1826 г. у нашчадкаў Андрэя фон Гольста буйны маёнтак Барбароў (Барбароў, Нароўля, Галоўчыцы з навакольнымі вёскамі) у Рэчыцкім павеце Мінскай губерні — землі, якія ў 1793 г. былі секвестраваны расійскай уладай у паўстанца Яна Мікалая Аскеркі (1735—1796).
Жонка Аляксандра Скірмунта (1799—1870) Канстанцыя (1808—1845), з роду Сулістроўскіх, у 1841 г. прадала свой спадчынны ад бацькі маёнтак Каралін (Ельск) з прыналежнымі вёскамі (цалкам 21 977 дзесяцін) у Мазырскім павеце Даніэлю Ігнатавічу Горвату (1810—1868). З таго часу Каралін належаў Горватам да 1917 г. Даніэль Горват таксама купіў маёнтак Прыборск (Прыборск, Сукачы, Русакі, Даманаўка) у Радамысльскім павеце Кіеўскай губерні і маёнтак Арцюхі ў Мінскім павеце. Аляксандр Ігнатавіч Горват (к.1800—1888) купіў у нашчадкаў рускага графа Рыгора Рыгоравіча Арлова (1734—1783) маёнтак Белая Сарока (Рэчыцкі павет), у 1834 г. купіў маёнтак Жары (Верхнія Жары і Ніжнія Жары ў Рэчыцкім павеце), а ў 1850 г. купіў у князя Вільгельма ІІ Трайдэна Радзівіла маёнтак Хабна ў Кіеўскай губерні, які належаў Горватам да 1917 г. Станіслаў Ігнатавіч Горват (1804—1884) купіў маёнткі Дудзічы і Гарбавічы. У 1841 г. за чатырма сынамі Ігната Тадэвушавіча Горвата (Аляксандрам, Станіславам, Атонам і Даніэлем) сукупна ўжо налічвалася 4 632 рэвізскія душы ў Рэчыцкім павеце, у 1851 г. — 4 513 рэвізскіх душ, а ў 1862 г. — 4 031 рэвізская душа былых прыгонных сялян і 170 172 дзесяціны зямлі (заселенай і незаселенай). Маёнткі братоў Горватаў размяшчаліся кампактна і па-суседстве ўздоўж ніжняга цячэння Прыпяці (Нароўля, Барбароў, Ельск (Каралін), Галоўчыцы, Цешкаў, Ламачы, Жары, Хабна, Ліпаў, Дудзічы і інш. — з цэлай процьмай прыналежных вёсак), па якой Горваты адпраўлялі сваю прадукцыю (гарэлка, лес, смала, дзёгаць, паташ, скуры, жыта, сала і інш.) на Украіну (да Крамянчуга і Адэсы), а таксама гналі дарогамі сваю жывёлу на поўнач у Санкт-Пецярбург на продаж.
У 1850 г. у Нароўлі Даніэль Ігнатавіч Горват (1810—1868) пабудаваў сабе новы мураваны і велічны палац у стылі позняга класіцызму, які стаў самай шыкоўнай і вялікай па памерам рэзідэнцыяй Горватаў, на атыку галоўнага фасада якой ляпнінай быў зроблены заўважны надпіс «DIH», а на франтоне «R. 1850» (абазначалі дату пабудовы 1850 г. і імёны ўладальнікаў Даніэля (D) і Іфігеніі (I) Горватаў (H)), чым па сутнасці прадэманстраваў і падрэсліў сваё багацце і значнасць. У палацы меліся каштоўная мэбля, багатая бібліятэка і еўрапейскага значэння прадметы мастацтва. Перад палацам быў створаны фантан, што было рэдкасцю ў беларускіх дваранскіх сядзібах, а сам палац абкружаны прыгожым паркам. Рэзідэнцыя стала адной з самых шыкоўных і значных ва ўсёй Мінскай губерні.
Нацыяналізацыя зямельнай уласнасці і заняпад магутнасці
Пасля прыходу ў 1917 г. бальшавікоў да ўлады ў Маскве і Петраградзе, выдання бальшавіцкага Дэкрэта аб зямлі і распальвання грамадзянскай вайны на тэрыторыі былой Расійскай імперыі ў 1917—1921 гг., зямельная ўласнасць Горватаў у Мінскай і Кіеўскай губернях апынулася пад пагрозай нацыяналізацыі савецкай уладай без кампенсацыі. Фактычна ў 1920 г. Горваты страцілі ўсе свае маёнткі, прадпрыемствы і палацы. Пасля Рыжскага мірнага дагавора (1921) зямельныя валоданні, палацы і прадпрыемствы Горватаў афіцыйна апынуліся на савецкім баку — у складзе тэрыторыі БССР і УССР, а іх былыя ўласнікі вымушаны былі пераехаць на сталае месца жыхарства ў міжваенную Польшчу. Некаторыя з іх уключыліся ў дзейнасць кансерватыўных арганізацый землеўласнікаў і польскіх палітычных партый.
Антрапалагічныя асаблівасці
Напрыклад, прыкметныя мангалоідныя рысы знешнасці былі ў Атона Ігнатавіча Горвата (1809—1894), Аляксандра Аляксандравіча Горвата (1860—пасля 1918), Станіслава Маўрыцавіча Горвата (1877—1935), Эдварда Артуравіча Горвата (1866—1935), графіні Сафіі Аляксандраўны Тышкевіч (1839—1919) — дачкі Аляксандра Ігнатавіча Горвата (к.1800—1888). Усё тая ж Яніна Жалтоўская на свой густ акрэсліла Станіслава Маўрыцавіча Горвата (1877—1935), уласніка Галоўчыц, нават так: «Непаваротлівы, меў негрыцянскі выгляд і быў жывым абвяржэннем усялякай мажнасці пароды».
Горват-Бажычка
У Мінскі дваранскі дэпутацкі сход падаваў прашэнне непісьменны Афанасій Іванавіч Горват-Бажычка (руск. Горватт-Божичко), які жыў ва ўрочышчы Праспой-Лес Бабруйскага павета Мінскай губерні, каб яго прылічылі да дваранскага роду Горватаў. Указам Сената Расійскай імперыі ад 12 жніўня 1896 г. ён быў не прылічаны да дваранскага роду Горватаў.
Шымск
Шымск (Шимск) — рабочы пасёлак у Наўгародскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Шымскага муніцыпальнага раёна. Насельніцтва — 3726 чал. (2017). Размешчаны на захадзе вобласці, на рацэ Шалонь, за 10 км ад месца яе ўпадзення ў возера Ільмень. Знаходзіцца за 48 км на паўднёвы захад ад Вялікага Ноўгарада. З 1981 года пасёлак гарадскога тыпу.
Бруно Мбанангой
Міжнародная кар’ера
З 1999 года выступаў за зборную Габона, у складзе якой удзельнічаў у трох фінальных турнірах Кубка афрыканскіх нацый.
NGC 3803
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Allium mozaffarianii
Allium mozaffarianii — від травяністых раслін сямейства ; эндэмік паўночна-заходняга Ірана.
Равок (Смаргонскі раён)
Да 25 чэрвеня 2008 года вёска ўваходзіла ў склад Ардашынскага сельсавета.
Адзіная ліга ВТБ
Адзіная ліга ВТБ — міжнародны клубны турнір па баскетболе сярод каманд з Усходняй і Паўночнай Еўропы. Турнір быў створаны па ініцыятыве Расійскай федэрацыі баскетбола. Афіцыйны спонсар турніру - банк ВТБ. Турнір з'яўляецца афіцыйным турнірам ФІБА.
Матэ
Матэ — танізавальны напой, які гатуюць з высушанага здробненага лісця і маладых парасткаў.
Бедуіны
Культура
У бедуінаў здаўна існуе традыцыя крoўнай помсты, тым больш, што канфлікты паміж плямёнамі і кланамі не з'яўляліся рэдкасцю. Існуе таксама традыцыйны для бедуінскага грамадства механізм дазволу канфліктаў паміж плямёнамі. Сярод бедуінаў існуе таксама звычай пад назвай «моар». Сутнасць яго, перад вяселлем сям'я жаніха выплачвае бацькам нявесты абумоўленую загадзя суму грошай, на якую нявесце купляюцца ювелірныя ўпрыгожванні.
Георгій Пятровіч Тарыкаў
Біяграфія
Сконыў Беларускі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту (спецыяльнасць «Цеплавозы і цеплавозная гаспадарка», 1964), Кіеўскі інстытут інжынераў грамадзянскай авіяцыі (аспірантура, 1973), Інстытут механікі металапалімерных сістэм АН Беларусі (дактарантура, 1994). Працаваў на Прыволжскай чыгунцы (1966—1969, станцыя «Саратаў-2», начальнік дынамаметрычнага вагона), Аранскім тэхнічным універсітэце (Алжыр; 1977—1980), Гомельскім дзяржаўным тэхнічным універсітэце імя П. В. Сухога (1989—2014, машынабудаўнічы факультэт, кафедра «Дэталі машын», з 1998 — загадчык кафедры), Беларускім дзяржаўным універсітэце транспарту (1973—1976, 1980—1989 і з 2014, механічны факультэт, кафедра «Дэталі машын, пуцявыя і будаўнічыя машыны», прафесар, у 1982—1987 — загадчык кафедры «Будаўнічая механіка»).
Сіндза Абэ
Біяграфія
У 1982 годзе пачаў палітычную кар’еру, стаўшы сакратаром міністра замежных спраў (свайго бацькі, Сінтара Абэ). Член Ліберальна-дэмакратычнай партыі Японіі. З 1993 года Сіндза Абэ — дэпутат японскага парламента. З 2000 года ён працуе ва ўрадах Ёсіра Моры і Дзюн’іціра Каідзумі. З 2003 па 2004 гады ён быў генеральным сакратаром Ліберальна-дэмакратычнай партыі Японіі. 20 верасня 2006 г. змяніў Дзюн’іціра Каідзумі на пасадзе старшыні партыі, а 26 верасня зацверджаны парламентам на пасадзе прэм’ер-міністра.
Зіновічы (Пружанскі раён)
Геаграфія
Знаходзіцца за 59 км у напрамку на паўночны ўсход ад горада Пружаны, за 144 км ад Брэста. Праз вёску працякае рака Зэльвянка.
Мараходныя якасці судна
Чыннікі, якія ўплываюць на мараходныя якасці
Пры канструяванні судна задачы забеспячэння розных мараходных якасцей могуць супярэчыць адна адной. Дасягненне добрых мореходных якасцяў з'яўляецца складанай канструктарскай задачай і залежыць у большай ступені ад досведу і інтуіцыі канструктара.
Віктар Іванавіч Краўчанка
Віктар Іванавіч Краўчанка (нар., Магілёў) — беларускі спецыяліст у галіне рэсурсазберагальных тэхналогій, кампазіцыйных матэрыялаў і трыбалогіі. Кандыдат тэхнічных навук (2002), прафесар. Акадэмік Беларускай інжынернай акадэміі. Дырэктар адкрытага акцыянернага таварыства «Белкард» (інфарм. на 2014 г.). Ганаровы прафесар Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы. Заслужаны работнік прамысловасці Рэспублікі Беларусь (2001).
Кацярына Віктараўна Гардон
Грамадзянская пазіцыя
З 2010 года ўдзельнічала ў акцыях «Стратэгіі-31», прысвечаных свабодзе сходаў. 31 мая прыняла ўдзел у мітынгу на Трыўмфальнай плошчы.
Алёшча (станцыя)
Алё́шча (, Алёща)  — станцыя Віцебскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці. Размешчана ў вёсцы Алёшча. Чыгуначная станцыя на мяжы з Расіяй (Пскоўская вобласць), канцавы прыпынак прыгарадных цягнікоў Беларускай чыгункі.
Зараастрызм
Асновы веравучэння
Зараастрызм з’яўляецца дагматычнай рэлігіяй з развітым артадоксам, які склаўся падчас апошняй кадыфікацыі Авесты ў сасанідскі перыяд і збольшага ў перыяд ісламскай заваёвы. Пры гэтым у зараастрызму не склалася строгай дагматычнай сістэмы. Гэта тлумачыцца асаблівасцямі вучэння, ў аснову якога пакладзены рацыянальны падыход, і гісторыяй інстытуцыйнага развіцця, якое было перапынена мусульманскай заваёвай Персіі. Сучасныя зараастрыйцы звычайна падкрэсліваюць сваё веравучэнне ў выглядзе 9 асноў:
Ахура Мазда
Ахура Мазда (пехл. Ормазд) — Творца духоўнага і фізічнага сусветаў, Усеблагі Адзіны Бог, асноўныя эпітэты якога «Светлы» і «Слаўны» (дакладней «Поўны хварну», бліскучай царскай славы).
Фрашо-керэці
Эсхаталогія зараастрызму караніцца ў вучэнні Заратуштры аб канчатковай трансфармацыі свету («на апошнім павароце калясніцы быцця»), калі пераможа Аша, а Хлусня будзе канчаткова і навекі разбіта. Гэта Праабражэнне называецца Фрашо-керэці (Фаршкард) — «Рабленне (свету) дасканалым». Кожны праведны чалавек сваімі дзеяннямі набліжае гэту радасную падзею. Зараастрыйцы вераць, што ў свет павінны прыйсці 3 саошьянта (выратавальніка). Першыя два саошьянта павінны будуць аднавіць вучэнне, дадзенае Заратуштрай. У канцы часоў, перад апошняй бітвай прыйдзе апошні саошьянт. У выніку бітвы Ангра Майне і ўсе сілы зла будуць разбітыя, пекла будзе разбурана, усе мёртвыя — праведнікі і грэшнікі — уваскрэснуць для апошняга суда ў выглядзе выпрабавання агнём (вогненнай ордаліі). Уваскрослыя пройдуць праз паток расплаўленага металу, у якім згараць рэшткі зла і недасканаласці. Праведным выпрабаванне падасца купаннем у парным малаке, а бязбожнікі згараць. Пасля апошняга суда свет навечна вернецца да сваёй першапачатковай дасканаласці.
Час Заратуштры
Час жыцця прарока Заратуштры з’яўляецца прадметам спрэчак сярод вучоных. Сама зараастрыйская традыцыя не валодала развітай храналогіей. Ёй вядомы «год веры» (калі Заратуштра ўпершыню быў удастоены ўбачыць Ахура Мазду і размаўляць з Ім), але дакладнага яго становішча адносна іншых падзей у традыцыі няма. Паводле кнігі Арда-Віраз, ад Заратуштры да Аляксандра Македонскага было 300 гадоў. Калі прытрымлівацца храналогіі Бундахішна і адштурхоўвацца ад даты ўступлення на прастол Дарыя I (522 г. да н.э.), то атрымаецца 754 г. да н.э. Зрэшты храналогія Бундахішна ў вядомай па іншых крыніцах гісторыі вельмі фрагментарная і ненадзейныя.
Навукоўцы выказвалі розныя думкі аб эпасе Заратуштры. Крайнімі пунктамі гледжання з’яўляюцца аб’ява Заратуштры ніколі не існаваўшай у рэальнасці арахаічнай ідэальнай асобай, так і абвяшчэнне яго сучаснікам і нават непасрэдным ідэолагам ранніх Ахеменідаў. Найбольш распаўсюджаным у цяперашні час падыходам стаў зварот увагі на архаічнасць мовы Гат (гімнаў Заратуштры), падобнай з мовай Рыгведы (2-я пал. II тыс. да н.э.), і агульных дэталяў біяграфіі прарока і адпаведнае аднясенне яго часу прыблізна да 1000 г. да н.э.
Плыні ў зараастрызме
Яшчэ адной ерассю лічыцца рэвалюцыйнае вучэнне Маздака (маздакізм)
Асноўнымі варыянтамі сучаснага зараастрызму з’яўляюцца зараастрызм Ірана і парсійскі зараастрызм Індыі. Аднак адрозненні паміж імі носяць у цэлым рэгіянальны характар і тычацца ў асноўным рытуальнай тэрміналогіі, дзякуючы паходжанню з адной традыцыі і зносінам паміж дзвюма суполкамі, ніякіх сур’ёзных дагматычных разыходжанняў паміж імі не склалася. Прыкметны толькі павярхоўны ўплыў: у Іране — ісламу, у Індыі — індуізму.
Празелітызм
Тым не менш перад новаобращаемымі ў зараастрызме паўстаюць шматлікія праблемы. На тэрыторыі Ірана такі зварот да гэтага часу караецца пакараннем смерцю (для неафітаў і мабеда). З-за ціску ісламскага рэжыму цалкам уключыцца ў іранскую зараастрыйскую супольнасць па сутнасці немагчыма, нават фармальна прыняўшы веру. Суполкі празелітаў у асноўным аб’ядноўваюцца з народжанымі зараастрыйцамі ў іранскай эміграцыі.
Святарства
Агульным найменнем зараастрыйскіх святароў, якія вылучаюцца ў асобнае саслоўе, з’яўляецца авесц. aθravan — (пехл. asrōn) — «захавальнік агню». У поставесційскую эпоху святары менаваліся перш за ўсё мабедамі (з ст.-іран. Magupati «кіраўнік магаў»), што звязана распаўсюдам зараастрызму на захадзе Ірана перш за ўсё мідыйскімі магамі
Акрамя рэгулярных чыноў у іерархіі існуюць звання ратуе і Мабедзьяр.
Ежа
У зараастрызме не існуе ярка выяўленых харчовых забаронаў. Асноўнае правіла — ежа павінна прыносіць карысць. Вегетарыянства традыцыйна зараастрызму не ўласціва. У ежу можна ўжываць мяса ўсіх капытных жывёл і рыбу. Хоць карове аддаецца вялікая павага, згадкі пра яе часта сустракаюцца ў Гатах, практыкі забароны на ялавічыну не існуе. Таксама няма забароны на свініну. Тым не менш зараастрыйцам уласцівы беражлівыя адносіны да скаціны, забараняецца дурны зварот з ім і бессэнсоўныя забойства, загадваецца абмяжоўваць сябе ў спажыванні мяса ў разумных межах.
Новзудзі
Абрад пасвячэння ў святарскі сан. Праводзіцца пры вялікім зборы мабедаў і вернікаў. У працэсе абраду заўсёды ўдзельнічае папярэдні прысвечаны мабед у гэтай мясцовасці. Па заканчэнні цырымоніі новапосвечаны мабед праводзіць Ясну і канчаткова сцвярджаецца ў сане.
Малая Падзер (Кіраўскі сельсавет)
Мала́я Падзе́р (, Малая Падерь) — былая вёска ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіла ў склад Кіраўскага сельсавета.