cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Беларускае навуковае таварыства (1942)
БНТ мела на мэце сабраць усе навуковыя кадры, што апынуліся на акупаванай тэрыторыі, і прыцягнуць іх да працы. БНТ цікавілі магчымасці пашырэння пасяўных плошчаў бульбы, развіцця кармавой базы сельскай гаспадаркі, даследаванне і выкарыстанне запасаў торфу, водных рэсурсаў Нёмана, Заходняй Дзвіны і інш. пытанні гаспадаркі, якія нямецкія акупацыйныя ўлады мелі намер выкарыстаць у сваіх інтарэсах. Пры гэтым навуковыя працы павінны былі быць перакладзены на нямецкую мову. Быў абвешчаны «конкурс на атрыманне прэміі рэйхскамісара Остланда за лепшую навуковую работу». Аднак на працягу года кіраўнікі БНТ нічога не змаглі зрабіць. Беларускія вучоныя байкатавалі дзейнасць таварыства.
Аркадзь Аляксандравіч Барэйка
Біяграфія
Жыў і працаваў у Маскве. Памёр 12 снежня 1955 года. Пахаваны ў Маскве на Ваганькаўскіх могілках.
Балота Мох
Фаўна
Фаўна прадстаўлена наступнымі відамі:, , , , , , , ,.
У 1999 годзе ва ўрочышчы Камянполле праводзіліся даследванні асаблівасці гнездавання вадаплаўных і каляводных птушак заказніка. Падчас іх былі выяўлены гнёзды такіх відаў, як, , і.
Кашалёва (Буда-Кашалёўскі раён)
Гісторыя
Пасля першага падзела Рэчы Паспалітай (1772 год) у складзе Расійскай імперыі. У 1807—1809 гадах адбыліся выступы сялян Кашалёўскай воласці супраць памешчыка. Працяглы час вёска была цэнтрам казённага маёнтка, у склад якога ў 1824 годзе ўваходзілі вёскі Кашалёў, Кастрышча, Буда-Славянец, Сяльцо, Рудзенка, Бушаўка. З 1825 года дзейнічала карчма (валоданне Солтана). Праз вёску праходзіла паштовая дарога з Гомеля ў Жлобін. Па інвентары 1847 года 103 двары і 42 незанятыя ўчасткі. У 1886 годзе размяшчаліся: школа (адкрыта ў 1845 годзе), царква (валодала зямельным участкам і з 1830 года сукнавальняй), лякарня, 2 ветракі. З другой паловы XIX стагоддзя дзейнічаў хлебазапасны магазін. Цэнтр воласці (да 9 мая 1923 года), у склад якой у 1890 годзе ўваходзілі 38 населеных пунктаў з агульнай колькасцю 1064 двары. Па перапісе 1897 года знаходзіліся: драўляная на каменным падмурку царква (згарэла ў 1953 годзе), лякарня, вучэльня, 2 хлебазапасныя магазіны, лясніцтва, аддзяленне паштовай сувязі, 3 ветракі, 8 крам, карчма. З 1898 года працавалі 2 пільні. У 1908 годзе арганізавана крэдытнае таварыства. У 1909 годзе пры школе мелася бібліятэка.
Барб’янела
Насельніцтва складае 849 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 72 чал./км². Займае плошчу 12 км². Паштовы індэкс — 27041. Тэлефонны код — 0385.
Заказнік Ельня
Гідралогія
У заказніку 35 азёр (Ельня, Белае, Бярэжа, Бліжняе, Вялікае, Курганістае, Смоўж, Лапухі, Чорнае, Высокае, Сухое, Плоскае і інш.), рэкі Яльнянка, Бярэжа, Волта і іншыя, якія ўсе разам займаюць 4,4 % тэрыторыі. Запаўняюцца яны грунтавымі водамі і атмасфернымі ападкамі. Берагі пераважна забалочаныя. На асобных вадаёмах ёсць невялікія астравы ў асноўным сплавіннага тыпу. Большасць азёр мае плошчу менш гектара, размешчаны яны ў цэнтральнай і паўднёва-заходняй частцы заказніка. Іх узровень вагаецца ад адзнакі 137,9 м (возера Чорнае) да 144,4 м (Лапухі). Самы буйны вадаём — возера Ельня, мелкаводны, алігатрофны, найбольшая глыбіня 3,5 м, водная паверхня плошчай 5,42 км², плошча вадазбору 14,4 км². Ён тыповы для тундравай зоны: мае нізкую мінералізацыю і кіслую рэакцыю, высокую каляровасць і нізкую празрыстасць вады, у ім утвараюцца торф, сапрапелі. Балотны масіў мае з вадаёмамі агульны гідралагічны рэжым і функцыянуе як адзіная сістэма.
Лес
Лясы заказніка адрозніваюцца ад навакольных. Тут пераважаюць бяроза (38,4 % лясной плошчы) і сасна (19,4 %), менш ельнікаў (14,3 %), асіннікаў (12,9 %), чорнаальшаннікаў (8,2 %), ясеню (2,1 %). Сярэдні ўзрост дрэў — 42 гады, 57,7 % іх маюць сярэднюю і поўную спеласць, ёсць нават перастаялыя. Сухадольныя лясы займаюць 19,3 % лясной плошчы, пераўвільготненыя — 54,6 %, балотныя — 26,1 %. Больш за палову сасоннікаў —забалочаныя: багульнікавыя, асакова-сфагнавыя; 35,6 % — пераўвільготненыя (чарнічныя). Ельнікі ў асноўным сухадольныя. Заказнік адметны дубравамі часткова натуральнага паходжання ва ўзросце 65-75 гадоў, якія перамешваюцца з, , і.
Ала Аляксандраўна Горская
Творчая дзейнасць
А. Горская аўтар шматлікіх мастацкіх твораў: «Аўтапартрэт з сынам» (1960), «Партрэт бацькі» (1960), «Азбука» (1960), «Каля ракі» (1962—1963), «Партрэт В. Сіманенкі» (1963) і іншыя. У яе графіцы было дадзена новае трактаванне вобразаў Т. Шаўчэнка, А. Даўжэнка. Са сваім мужам У. Зарэцкім, мастакамі-аднадумцамі — Г. Сініцай, Г. Марчанка, Б. Плаксіем, У. Смірновым мастачка ў Данецку, Кіеве, Краснадоне стварыла шэраг манументальных работ, адзначаных уплывам ўкраінскага барока і мексіканскага манументалізма. Яе творчасць абапіралася на традыцыі Кіеўскай акадэмічнай школы, народнае мастацтва, украінскі авангард 1920-х гадоў, Бойчукізм.
Версіі гібелі
Следства, якое вяла пракуратура Кіеўскай вобласці, прыйшло да высновы, што Горскую забіў яе свёкар з-за асабістай непрыязнасці, пасля чаго скончыў жыццё самагубствам. Адна з неафіцыйных версій прыпісвае забойства КДБ, які нібыта помсціў Горскай за абнародаванне разам з Л. Танюком і В. Сіманенка фактаў масавых пахаванняў расстраляных НКУС у Быкоўне.
Нацыянальны тэатр оперы і балета Албаніі
Нацыянальны тэатр оперы і балета Албаніі (Teatri i Operas dhe i Baletit), TOB) — оперны тэатр у Албаніі, які знаходзіцца ў сталіцы дзяржавы горадзе  Тыране . Тэатр размешчаны ў Палацы культуры Тыраны ў самым цэнтры горада на плошчы Скандэрбега.
Цэнтр новых ідэй
Гісторыя
У 2017 годзе анлайн-часопіс пераўтварыўся ў некамерцыйную ўстанову «Цэнтр новых ідэй». Яна пазіцыянавала сябе як грамадская арганізацыя, якая спалучае лепшыя практыкі медыя-платформы, публічнага форуму, адукатара, даследчай арганізацыі і групы па адвакатаванні.
Ота Шык
Ота Шык (Ota Šik; 11 верасня 1919, Пльзень — 22 жніўня 2004, Санкт-Гален) — чэхаславацкі эканаміст і палітык. Распрацаваў план рэформаў эканомікі ЧССР, спынены задушэннем Пражскай вясны.
Біяграфічны нарыс
З 1970 г. працаваў выкладчыкам у Базелі і Манчэстэры, а потым прафесарам эканомікі ва Універсітэце эканомікі і сацыяльных навук у Санкт-Галене.
У лістападзе 1989 года атрымаў магчымасць вяртання на Радзіму, прынамсі ў сферы працы. Ён стаў членам рады кансультантаў тагачаснага прэзідэнта Вацлава Гаўла. На гэтай пасадзе адпрацаваў тры гады.
Лілея (балет)
Дзея 2
Гайдукі Князя шукаюць Лілею. Уцякаючы ад іх, дзяўчына аказваецца на беразе возера, дзе яе, знясіленую, знаходзяць цыганы. Яны атачаюць дзяўчыну дабрынёй і ласкай і дапамагаюць адысці ад праблем. У дарозе яна засынае і бачыць дзіўны сон: у крузе танчаць русалкі. З імі стаіць яе родны Сцяпан. Але сон раптам абрываецца… Па беразе возера ідуць кабзары. З імі — і каханы Лілеі, якога па дарозе на Сеч злавілі і асляпілі гайдукі князя. З’яўляецца сам Князь і жадае забіць безабароннага Сцяпана. Але Лілея засланяе яго сабой. На дапамогу закаханым прыходзіць народ. Сяляне забіваюць ганебнага Князя, а сляпы Сцяпан-Кабзар заклікае ўсіх да барацьбы за сваё шчасце і свабоду.
Тыбецкія мовы
Для класічная тыбецкая мовы тонавая сістэма не характэрна, тоны таксама адсутнічаюць у амдоскай тыбецкай і ладакхскай мовах, тады як цэнтральная і камская тыбецкія мовы ў працэсе развіцця набылі тонавую сістэму.
Юрый Яўгенавіч Дзямідчык
Біяграфія
У 2009—2014 гадах рэктар дзяржаўнай установы адукацыі «Беларуская медыцынская акадэмія паслядыпломнай адукацыі», з 2014 года загадчык кафедры Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі.
Дамінік Савіо
Біяграфія
У 12 гадоў трапіў у араторый св. Яна Боска ў Вальдока і стаў улюбёным вучнем заснавальніка салезіянаў. Заўсёды паслухмяны, спакойны і радасны, ён вельмі сур’ёзна ставіўся да сваіх вучнёўскіх абавязкаў і чым толькі мог дапамагаў калегам: навучаў іх Катэхізісу, апекаваўся хворымі, сунімаў сваркі паміж вучнямі.
Пракельцкая мова
Фаналагічныя змены
Ніжэй прыведзены пералік трывалых гукавых змен, якія сталі адрозніваць пракельцкую мову ад праіндаеўрапейскай. Змены прыведзеныя ў храналагічным парадку ад познепраіндаеўрапейскага да познепракельцкага перыядаў. V — галосны, C — зычны.
Дзеяслоў
Спражэнне дзеяслову можа быць прадэманстраванае на наступных прыкладах.
Гісторыя
Лічыцца, што пракельцкая мова працягвала сваё існаванне прыкладна да ІХ ст. да н.э. Выкарыстоўваючы вылічальныя метады, у цяперашнія часы высоўваюцца гіпотэзы пра вылучэнне пракельцкай мовы каля 4100 гг. да н.э. і прыбыццё носьбітаў мовы на Брытанскія астравы каля 3200 гг. да н.э. (± 1,5 тыс. гг.), але падобныя даты не з'яўляюцца агульнапрынятымі.
Святлана Уладзіславаўна Чэкан
Біяграфія
Нарадзілася 15 мая 1966 года ў г. Саратаве (РСФСР).
Вяльмоў
Размяшчэнне
У 41 км на поўдзень ад Брагіна, 7 км ад чыгуначнай станцыі Пасудава (на лініі Оўруч — Палтава), 160 км ад Гомеля.
Водная сістэма
На ўсходзе меліярацыйны канал.
Тыранскі політэхнічны ўніверсітэт
З'яўляецца найстарэйшым і другім па велічыні ўніверсітэтам у Албаніі, пасля Тыранскага ўніверсітэта. Ён быў заснаваны ў 1951 годзе і ў цяперашні час налічвае каля 10 000 студэнтаў, якія прыязджаюць з Албаніі, Косава, Паўночнай Македоніі і  Чарнагорыі. Універсітэт ўключае ў сябе шэсць факультэтаў і два навукова-даследчыя інстытуты:
Янаш Кадар
Паваенныя гады
Неўзабаве разам са сваім наступнікам Шандарам Зёльдам і кіраўніком МЗСа ён быў арыштаваны і сам звінавачаны ў цітаізме. У чэрвені 1951 года ён быў пазбыты дэпутацкага мандата, потым абвешчаны Ракашы «здраднікам» і кінуты ў лагеры на няпэўны тэрмін. Нейкі час знаходзіўся ў зняволенні ў СССР, у прыватнасці, ва. У снежні 1952 года Вярхоўны суд Венгрыі прысудзіў яго да пажыццёвага зняволення. На волю Янаш Кадар выйшаў толькі дзякуючы пачатым у СССР працэсам ў ліпені 1954 года, пасля смерці Сталіна і прызначэння прэм'ер-міністрам Венгрыі Імрэ Надзя.
Кадар і паўстанне 1956 года
Пашыраная памылка пра Кадара як пра зацятага праціўніка рэформаў Надзя не адпавядае рэчаіснасці: як і Надзь, Кадар быў аб'ектам пераследаў пры Ракашы і таму лічыў сябе паплечнікам кіраўніка ўрада. Спачатку ён цалкам падтрымваў палітычны курс Надзя, скіраваны на лібералізацыю і дэмакратызацыю палітычнага жыцця ў краіне, вызваленне палітвязняў, скасаванне цэнзуры і прыцягненне да дзяржаўнага кіравання дружалюбных ВПП палітычных партый. Ва ўмовах навіслай пагрозы савецкага ваеннага ўмяшання пасля абвяшчэння Надзям імкнення выйсця краіны з Арганізацыі Варшаўскага дагавора Янаш Кадар нават заявіў, што «ляжа пад першы рускі танк, што парушыць межы Венгрыі». 26 кастрычніка 1956 года ён стаў членам Дырэкторыі, 28 кастрычніка — старшынём ЦВК, а 30 кастрычніка — міністрам у кабінеце Надзя.
Зянон Мартынюк
Паходжанне
Нарадзіўся 23 чэрвеня 1969 года ў беларускай сям’і ў вёсцы Грэдэлі на Падляшшы (тады Беластоцкае ваяводства, ПНР). Тата мае імя Васіль, а маці Тэрэза. Зянон Мартынюк быў ахрышчаны ў праваслаўі, хоць яго маці каталічка, а толькі тата праваслаўны.
Танальнасць (музыка)
Агульная характарыстыка
Цэнтрам тэорыі мажорна-мінорнай танальнасці з’яўляецца тэорыя функцый, якая разглядае значэнні асобных акордаў у межах адной танальнасці і суадносіны танальнасцей як функцый вышэйшага парадку. Галоўныя элементы такога роду танальнасці — функцыі тонікі (T), дамінанты (D) і субдамінанты (S), якія ў сукупасці названыя «галоўнымі танальнымі функцыямі».
Літарныя і складовыя пазначэнні танальнасцей
Французскія назвы танальнасцей складанасцяў не выклікаюць: ré mineur, mi bémol majeur, fa dièse mineur і т. п. Асаблівасць тут ёсць толькі ў тым, што склад «до» па старадаўняй традыцыі пазначаецца як ut: ut mineur — до мінор, ut dièse majeur — до-дыез мажор (гл. Сольмізацыя).
Андрыс Ліепа
Біяграфія
Андрыс Ліепа нарадзіўся 6 студзеня 1962 года ў Маскве ў сям’і народнага артыста СССР Марыса Ліепы і актрысы Маскоўскага драматычнага тэатра імя А. Пушкіна Маргарыты Жыгунова і атрымаў сваё імя ў гонар прадзеда, Андрэя Ліепы. Сястра — Ілзэ Ліепа, артыстка балета, актрыса, народная артыстка РФ (2002).
Галіна Васілеўна Міхаль
Біяграфія
Скончыла Беларускі інстытут фізкультуры.
Касцёл Святога Роха (Шабуні)
Гісторыя
Гісторыя каталіцкай грамады ў Шабунях пачынаецца з канца XVIII стагоддзе, калі на старых могілках вернікі вырашылі ўзвесці капліцу. Паводле мясцовага падання, узнікненне касцёла звязана з эпідэміяй халеры ў вёсцы. Нібы пасля таго, як жыхары набылі абраз Святога Роха і ўсталявалі яго ў алтары капліцы, хвароба пачала адступаць.
З 1997 па 2004 гады касцёл не дзейнічаў. 15 жніўня 2015 годзе мітрапаліт Мінска-Магілёўскі Тадэвуш Кандрусевіч асвяціў адноўленую пасля рамонту капліцу.
Універсітэт Джорджыі
Агульная характарыстыка
У дадатак да асноўных кампусаў у Атэнсе з прыкладна 470 будынкамі, універсітэт мае два меншых кампуса, размешчаных у Ціфтане і Грыфіне. Ва ўніверсітэце ёсць два кампусы-спадарожнікі, размешчаныя ў Атланце і Лорэнсвіле. Агульная плошча ўніверсітэта ў 30 акругах Джорджыі складае 41 539 акраў (168,10 км²).
Фізаравыя
Фізаравыя (Physaraceae) — сямейства слізевікоў атраду.
Хаім Ойзер Градзінскі
Хаім Ойзер Градзінскі (нар., Іўе, Віленская губерня — ) — яўрэйскі рэлігійна-грамадскі дзеяч, галахіст і рэлігійны дзеяч Польшчы ў міжваенны перыяд.
Алена Уладзіміраўна Шамаль
Біяграфія
Працавала ўрачом-педыятрам медыка-санітарнай часці вытворчага аб'яднання «Бабруйскшына»; намеснікам галоўнага ўрача па медыцынскай частцы ўстановы аховы здароўя «Бабруйская цэнтральная бальніца».
З'яўлялася дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь чацвёртага склікання.
Кірава (Брагінскі раён)
Геаграфія
Планоўка складаецца з крывалінейнай вуліцы мерыдыянальнай арыентацыі, якая на поўдні далучаецца да крывалінейнай шыротнай вуліцы. Забудова драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.
Нальшчаны
Гісторыя
У сярэдзіне XIII ст. Нальшчаны былі асобным этнапалітычным аб’яднаннем, палітычна залежным ад вялікага князя літоўскага Міндоўга. У грамаце Міндоўга ад 1260 года (лічыцца падробленай, але подпісы на ёй напэўна захаваліся з сапраўднага прататыпу) прыгадваецца яго родзіч Гердзень Нальшчанскі (Gerdine de Nailsa). Аўтар «Апісання земляў» (Дублінская хроніка) другой паловы XIII ст., які прысутнічаў на каранацыі Міндоўга, упамінаў Нальшчаны (Nalsani) побач з Літвой, Яцвяззю і Жамойцю.
Частка даследчыкаў выказвае меркаванне, што Нальшчаны маглі знаходзіцца на тэрыторыі сучаснай Латвіі (дзе меліся сугучныя геаграфічныя назвы Nalseni і Sellia).
NGC 6011
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Бружмель
Віды
Паводле базы даных The Plant List, род уключае 103 віда. Некаторыя з іх:
Паводле базы даных The Plant List, на кастрычнік 2016 г., статус відаў,  ,  и  не вызначаны.
Выкарыстанне
Для развядзення ў культуры найбольш цікавыя віды з ядомымі пладамі —, ,.
Дывертысмент
Дывертысме́нт (divertissement, літар. забава, развесяленне) азначае:
Мечыслаў Іосіфавіч Дмухоўскі
Мечыслаў Іосіфавіч Дмухоўскі (, в. Песевічы Іўеўскага раёна Гродзенскай вобласці —, Масква) — расійскі журналіст беларускага паходжання, адзін з заснавальнікаў Выдавецкага дома «Субяседнік».
Ганна Мікалаеўна Маразоўская
Біяграфія
Значная частка работ апублікаваныя ў суаўтарстве з Я. А. Елісеевым, які вывучае сегнетаэлектрыкі ў Інстытуце праблем матэрыялазнаўства НАН Украіны.
Вількамір (клуб гістарычнай рэканструкцыі)
Удзельнікі
Уладзімір Лічко — кіраўнік і заснавальнік клуба.
Гародна (возера, Віцебскі раён)
Ля возера вёскі Гарадняны, Гараднянскі Мох, Сасноўка
Палац дожаў
Гісторыя
Палац быў істотна пашкоджаны падчас пажару 20 снежня 1577 г. У ходзе рэстаўрацыі было вырашана пакінуць будынак у ранейшым гатычным стылі, замест таго, каб змяніць яго на больш сучасны.
Грабаў над Проснан
Грабаў над Проснан (Grabów nad Prosną) — горад у Польшчы. Размешчаны за 250 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 150 км на паўднёвы ўсход ад Познані. Уваходзіць у склад Астшэшоўскага павета Велікапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Грабаў над Проснан. Займае плошчу 2,58 км². Насельніцтва 1,9 тыс. чалавек.
Мікіта Пятровіч Баратынскі
Біяграфія
У 1616 годзе ваявода ў Ржэве, быў пасланы да Дарагабужа ваяваць з А. Гасеўскім і даставіць харч пад Смаленск. У 1617 годзе разбіў каля Дарагабужа полк Чаплінскага. У 1618 годзе другі ваявода ў Маскве, адбіваў напад войск Рэчы Паспалітай.
Тэры Нельсан (музыкант)
У тым жа годзе «C. Company» і Тэры Нэльсан выпусцілі альбом Wake Up America таксама на Plantation.
Сямейскія
Сямейскія - этнаграфічная група рускага народа, нашчадкі пераселеных у Забайкалле (Бурацію) старавераў, якія бяжалі ад ніканаўскіх рэформ у Рэч Паспалітую (Старадуб’е і Ветку). Пасля далучэння гэтых тэрыторыя да Расіі гэтыя стараверы былі сасланы ў Сібір для забеспячэння хлебам Нерчанскіх рудакопаў.
Бужа
Плошча паверхні 4,18 км². Найбольшая глыбіня 9,1 м, сярэдняя 3,7 м. Даўжыня 3,42 км. Найбольшая шырыня 1,72 км. Даўжыня берагавой лініі 12,2 км. Аб’ём вады 14,7 млн м³. Плошча вадазбору 66 км².
Азёры Беларусі
Паходжанне
Найбольш разнастайныя абрысы берагавой лініі ў складаных катлавінах азёр, утвораных у выніку ўзаемадзеяння некалькіх фактараў; у іх плане спалучэнне буйных мысаў і ўпадзін, высокіх паўастравоў і розных па форме заліваў (Крывое, Атолава, Лепельскае возера).
Помнік Уладзіміру Ільічу Леніну (Магілёў)
Помнік Уладзіміру Ільічу Леніну — помнік у Магілёве, размешчаны на плошчы Леніна. Устаноўлены ў 1957 г. Прысвечаны заснавальніку савецкай дзяржавы У. І. Леніну. Аўтары помніка — скульптар П. Сабсай і архітэктар В. Волчак.
Юрый Мікітавіч Баратынскі
Біяграфія
Паходзіў з роду князёў Баратынскіх. Нарадзіўся ў сям’і Мікіты Пятровіча.
Петр Фіяла
Петр Фіяла (нар., Брно ) — чэшскі палітолаг і палітычны дзеяч, лідар Грамадзянскай дэмакратычнай партыі з 2014 года. Прэм’ер-міністр Чэхіі з 28 лістапада 2021 года.
Вячаслаў Уладзіміравіч Кузняцоў
Творчасць
30 кастрычніка 2018 года на сцэне Нацыянальнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы і балета пад дзівосную музыку Вячаслава Кузняцова ажыла легенда аб Жанне д’Арк Белай Русі — Анастасіі Слуцкай. Паставіў балет «Анастасія» народны артыст Беларусі Юрый Траян.
Пётр Якаўлевіч Сяўрук
Пётр Якаўлевіч Сяўрук (,, Гродзенскі раён — , , Гродзенскі раён) — беларускі паэт.
Біяграфія
Вясной 1929 года, бачачы, што левы беларускі рух канчаткова падпарадкаваўся дыктаванаму з усходу курсу, Пётр Сяўрук звярнуўся да лідараў беларускага пасольскага клуба «Змаганне» (з лідарам якога Ігнатам Дварчаніным перапісваўся) з лістом, у якім выказаў сваё бачанне тагачаснай сітуацыі. Ліст Пятра Сеўрука не быў надрукаваны. 4 кастрычніка 1929 года заўчасна памёр ад сухот.
BioNTech
BioNTech SE (англійскае вымаўленне: [ˈbaɪɒnˌtek]) — нямецкая біятэхналагічная кампанія, якая займаецца распрацоўкай і вытворчасцю актыўных імунатэрапеўтычных сродкаў для індывідуальнага падыходу да лячэння сур’ёзных захворванняў. Кампанія даследуе прэпараты на аснове матрычнай РНК (мРНК) для выкарыстання ў якасці індывідуалізаванай імунатэрапіі рака, у якасці вакцын супраць інфекцыйных захворванняў і ў якасці замяшчальнай бялковай тэрапіі пры рэдкіх захворваннях, а таксама распрацаванай клетачнай тэрапіі, новых антыцелаў і малых малекул, імунамадулятараў, як варыянтаў лячэння рака. Кампанія распрацавала тэрапеўтычны прэпарат для чалавека на аснове мРНК для ўнутрывеннага ўвядзення, каб давесці індывідуальную імунатэрапію раку на аснове мРНК да клінічных выпрабаванняў і наладзіць уласны вытворчы працэс.
Дзмітрый Яўгенавіч Шаўцоў
Біяграфія
У 2020 годзе прызначаны галоўным урачом 1-й гарадской клінічнай бальніцы горада Мінска.
Генеральны сакратар Чырвонага Крыжа. Незаконны вываз украінскіх дзяцей з акупаваных тэрыторый
10 верасня 2021 года абраны генеральным сакратаром Беларускага таварыства Чырвонага Крыжа. 18 кастрычніка 2022 года назваў гомасексуальнасць псіхічнай хваробай, якую трэба лячыць. У ліпені 2023 года як генеральны сакратар Беларускага таварыства Чырвонага Крыжа наведаў акупаваныя Расіяй тэрыторыі Украіны, дзе хадзіў з шэўронам з літарай «Z», якая ёсць сімвалам рашызму і падтрымкі ваеннага ўварвання Расіі ва Украіну. Публічна прызнаўся ва ўдзеле ў вывазе ўкраінскіх дзяцей у Беларусь з украінскіх тэрыторый, акупаваных Расіяй, што ёсць парушэннем Жэнеўскіх канвенцый. Міжнародная федэрацыя таварыства Чырвонага Крыжа асудзіла дзеянні Шаўцова :
Савецкая акупацыя Украіны
Перадумовы
Са звяржэннем улады імператара Мікалая ІІ у лютым 1917 года скончылася Пераслаўскае пагадненне паміж Гетманшчынай, г. зн. Украінай, і Масковіяй, г. зн. Расіяй.
Гісторыя
У снежні 1917 — лютым 1918 года на тэрыторыі Украіны бальшавікамі былі таксама абвешчаныя Данецка-Крыварожская савецкая рэспубліка і Адэская савецкая рэспубліка. 17-19 красавіка 1918 года на II з’ездзе Саветаў гэтыя савецкія рэспублікі (ДКСР, ОСР, УНРС) былі аб’яднаны ва Украінскую народную рэспубліку Саветаў (УНРС) са сталіцай у Харкаве і рэвалюцыйным урадам — ​​Народным сакратарыятам. Аднак пад ціскам аўстра-германскіх войскаў, уведзеных на тэрыторыю Украінскай савецкай рэспублікі па дамове з Цэнтральнай радай, савецкія войскі былі вымушаныя пакінуць тэрыторыю УНРС, і Украінская народная рэспубліка Саветаў фактычна спыніла сваё існаванне.
Пасля паражэння Цэнтральных дзяржаў у Першай сусветнай вайне, на пачатку 1919 года ўся тэрыторыя Украіны зноў апынулася пад кантролем бальшавікоў, уключаючы Кіеў. Замест КСР бальшавікамі быў створаны спачатку Часовы рабоча—сялянскі ўрад Украіны, а потым Украінская Сацыялістычная Савецкая Рэспубліка, якая была абвешчана як незалежная рэспубліка 10 сакавіка 1919 года на III Усеўкраінскім з’ездзе саветаў (праходзіў 6-10 сакавіка 1919 года ў Харкаве, які стаў сталіцай УССР).
Рэлігія
Але, гэтак жа як ў 1957 г., перспектыва таго, што УГКЦ выйдзе з падполля, прымусіла Рускую праваслаўную царкву ў 1968 г. патрабаваць ад улады запэўніванняў недапушчэння гэтага. У кастрычніку 1968 пачалася новая хваля рэпрэсій супраць Украінскай грэка-каталіцкай царквы. Яе кульмінацыяй у 1968—1969 гадах быў арышт і заключэнне біскупа Велічкоўскага і дзвюх падпольных святароў. У правінцыі пустыя царквы, якія выкарыстоўваліся грэка-каталікамі, знішчаліся мясцовымі ўладамі ці выкарыстоўваліся для розных свецкіх мэтаў; некалькі было ператворана ў музеі атэізму. У некаторых мясцовасцях дайшло да сутыкненняў паміж міліцыяй і вернікамі, а ў некалькіх выпадках вернікі былі груба збітыя або часова затрыманыя міліцыяй. На святароў, заўважаных пры адпраўленні службы, накладваліся штрафы.
Гэтая новая хваля рэпрэсій супала з атакай Масквы на палітычныя выступы ва Украіне, праявай якіх была падтрымка ўкраінскімі дысыдэнтамі аднаўлення грэка-каталіцкай царквы. Пачатак 1970-х гадоў таксама характарызаваўся значным ростам паклёпніцкіх і пагрозлівых публікацый у сродках масавай інфармацыі.
Аперацыя «Дунай»
Гэтыя словы выклікалі бурную рэакцыю ў чэшскім грамадстве, асабліва на фоне падрыхтоўкі да адзначэння 50-годдзя савецкай акупацыі Чэхаславакіі, якая праходзіла на наступным тыдні. Таму калі Чэшскае радыё звярнулася да лідара камуністаў за тлумачэннямі, ён удакладніў:
Валеўскі раён
Існаваў у 1940 г. у Баранавіцкай вобласці. Утвораны 15.1.1940 г. Цэнтр раёна — вёска Валеўка. Плошча 600 км². 132 населеныя пункты. Падзяляўся на 14 сельсаветаў: Асташынскі, Валеўскі, Варанчанскі, Вялікакасіцкі, Дальняруцкі, Запольскі, Карэліцкі, Малюшыцкі, Машэвіцкі, Міратыцкі, Райцаўскі, Руткевіцкі, Цырынскі і Ятранскі.
Мапучэ
Паходжанне
Той факт, што культура і мова мапучэ моцна адрозніваюцца ад іншых народаў Патагоніі і заходняга ўзбярэжжа Паўднёвай Амерыкі, выклікае дыскусіі аб іх паходжанні сярод навукоўцаў. Археолагі вызначылі, што мапучэ з’явіліся на ўзбярэжжы Чылі толькі каля 100 г. да н. э. Яны заснавалі археалагічную культуру Петрэн, чые носьбіты займаліся земляробствам і вырабам керамікі. Ім папярэднічала культура іншага народа дыягіта. Генетычныя даследаванні падцвярджаюць агульнае паходжанне з індзейцамі Паўднёвай і Паўночнай Амерыкі. Лінгвісты імкнуцца вызначыць шлях міграцыі продкаў мапучэ праз вызначэнне блізкасці з іншымі індзейскімі мовамі, у тым ліку чанга, аравакаў і нават мая, аднак ніводная з іх гіпотэз пакуль не знайшла яснага падцверджання.
Культура
У Чылі пераважалі стацыянарныя паселішчы. Будавалі каркасныя хаціны ruka, якія маглі мець круглявую або чатырохсценную форму. Каркас абшываўся звязкамі трыснёга ці саломы, у некаторых мясцовасцях — абкладваўся камянямі або абмазваўся саманам. Дах рабіўся канічным, падлога — земляной. У Аргенціне вандроўныя групы карысталіся часовымі палаткамі.
Енджэй Марачэўскі
Енджэй Марачэўскі (Jędrzej Moraczewski; 13 студзеня 1870 — 5 жніўня 1944 года) — польскі палітык, грамадскі дзеяч, прафсаюзны лідар, прэм'ер-міністр Польшчы.
Кампаспіноза
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
NGC 6017
NGC 6017 (іншыя абазначэнні — UGC 10098, MCG 1-41-3, ZWG 51.8, PGC 56475) — галактыка ў сузор’і Змяя.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Яўген Міхайлавіч Бярковіч
Біяграфія
Публікацыі па яўрэйскай гісторыі, гісторыі навукі і літаратуры ў часопісах «Новы свет», «Знамя», «Нява», «Замежная літаратура», «Пытанні літаратуры», «Чалавек», «Студыя», «22», «Леха», «Веснік» (Балтымор) і шматлікіх іншых выданнях Расіі, Украіны, ЗША, Ізраіля, Германіі.
Часопіс «Сем мастацтваў»
«Сем мастацтваў» — штомесячны літаратурна-мастацкі і навукова-папулярны часопіс, першы нумар якога выйшаў у снежні 2009 года. Паводле задумы стваральніка і рэдактара часопіса Яўгена Бярковіча, ён павінен быць часопісам для інтэлігентнага чытача (навука, мастацтва, славеснасць). Дэвізам часопіса стала цытата з «Палітыкі» Арыстоцеля: «Сем свабодных мастацтваў — аснова выхавання, якое належыць даваць не для практычнай карысці, але таму, што яно вартае вольнанароджанымі чалавека і само па сабе выдатна».
Артыкулы для часопіса пішуць спецыялісты — навукоўцы, музыканты, мастакі, пісьменнікі і журналісты. Напрыклад, у рубрыцы «Свет навукі» публікуюцца працы такіх навукоўцаў, як члены РАН, доктара навук Ю. Манин, В. Ціхаміраў, Б. Балатоўскі, С. Шноль і многіх іншых. У раздзеле «Музыка» прадстаўлены артыкулы вядомых дырыжораў, выканаўцаў і кампазітараў. Сярод іх: Г. Раждзественскі, А. Журбін, А. Штільман, А. Мессерер, Е. Кісін і іншых.
Слуцкае гета
Пагром у кастрычніку 1941
27—28 кастрычніка 1941 года ў гета прайшла масавая акцыя знішчэння, выканаўцамі якой былі літоўскія калабарацыяністы з 12-га ахоўнага батальёна пад кіраўніцтвам маёра Антанаса Імпулявічуса. Гебітскамісар Карль пісаў 30 кастрычніка генеральнаму камісару Беларусі Вільгельму Кубэ:
Царква Скальцы
Атрымала сваю назву ад імя «басаногіх» (італ. scalzi) кармеліцкіх манахаў, якія заснавалі яе ў XVII стагоддзі. Будаўніцтва было даручана Бальдасарэ Лангена ў сярэдзіне XVII стагоддзя і зацягнулася на 35 гадоў. Пазней Джузэпэ Сардзі выканаў работы па фасадзе, а скляпенні капэл у 1743-44 гадах былі распісаны Цьепола.
Марыя фон Эбнер-Эшэнбах
Біяграфія
Поспех «Erzählungen» (1875) уразумеў пісьменніцы сапраўдную вобласць ужывання яе таленту, якое з большай яшчэ сілай выявілася ў «Dorf- und Schlossgeschichten» (1883). Зараз яна па праве лічыцца першай з сучасных нямецкіх пісьменніц, выбітнай па глыбіні назірання, аб’ектыўнасці выявы, тонкім гумары і жывым сацыяльным пачуцці.
Анатоль Пятровіч Лапо
Сям’я
Выхоўвае двух дачок.
Лагодны Цмок
«Лагодны Цмок» ― беларускае творчае аб’яднанне перакладчыкаў і акцёраў агучвання. Створана ў 2022 годзе часткай каманды «Кукумба».
Асноўная праца — агучванне перакладзеных фільмаў і серыялаў, якія маюць субцітры. Пры гэтым у камандзе ёсць лінгвісты, якія самастойна перакладаюць фільмы і серыялы на беларускую мову.
NGC 6018
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Комплекс будынкаў БНТУ
Пасляваенны перыяд
У 1950—1980-я гады да галоўнага корпуса дабудаваны аб’ём бібліятэкі і спартыўны корпус (архітэктар Н. Шпігельман і інш.), паводле тыпавых праектаў пабудаваны навучальныя карпусы, сталовая па 500 месцаў.
Ours (песня Тэйлар Свіфт)
«Ours» (бел. «Наша») — шосты і апошні сінгл амерыканскай кантры спявачкі Тэйлар Свіфт з яе трэцяга студыйнага альбома «Speak Now». Першапачаткова песня выйшла у якасці прома-сінгла 8 лістапада 2011, а ўжо 22 лістапада была выпушчана на CD пад лэйблам Big Machine як паўнапраўны сінгл і стала даступная для лічбавай дыстрыбуцыі. Нягледзячы на гэта, на кантры-радыё кампазіцыя трапіла толькі 5 снежня. Песня была напісана самой спявачкай, а саспрадзюсарам стаў Натан Чэпман. На цяперашні час сінгл мае плацінавую сертыфікацыю ў ЗША. Кампазіцыя атрымала станоўчыя водгукі і мела вялікую папулярнасць на кантры-пляцоўках, стаўшы 6-м хітом спявачкі на чале амерыканскага чарта Hot Country Songs. Трэк атрымаў некалькі намінацый на разнастайныя прэміі, сярод якіх American Country Awards і CMT Music Awards, і атрымаў узнагароду BMI Country Awards.
Касцёл і кляштар езуітаў (Блонь)
Гісторыя
Пасля вайны будынак школа быў спалены і ўстанова працавала ў былым доме ксяндза касцёла.
Сяргей Мікалаевіч Ханжанкоў
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і былых палітзняволеных (бацька быў асуджаны ў 1935 годзе, дзед па матчынай лініі — у 1929 годзе). У 1955 годзе сям’я атрымала дазвол вярнуцца з Магадана ў еўрапейскую частку СССР і пасялілася ў Мінску.
Актынідыя каламікта
Актынідыя каламікта, амурскі аргрэст (Actinídia kolomíkta) — від павойных кустовых раслін сямейства актынідыевых.
Сяргей Мікалаевіч Ханжанкоў
Біяграфія
У 1959 годзе паступіў на гідратэхнічны факультэт Беларускага політэхнічнага інстытута.
27 мая 1963 года ўдзельнікі групы былі арыштаваныя.
Актынідыя каламікта
Батанічнае апісанне
Лісце чарговае, на хвосціках 2-7 см даўжыні, эліптычнае, радзей яйкападобнае з сэрцападобным або акруглым аснаваннем, доўгазавостранае, падвойнавострапільчатае; пласцінка ліста тонкая, па жылках кораткаапушаная, знізу без шчаціністых валасінак, 5-13 см даўжыні, нярэдка асіметрычная.
Кальбулак
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 129 чалавек (65 мужчын і 64 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 132 чалавекі (59 мужчын і 73 жанчыны).
Дрывяты
Назва
Назва Дрывяты старабалцкага паходжання. У аўтахтонным літоўскім ужыванні засведчаная форма Druvetas. Яшчэ даўнейшая балцкая форма аднаўляецца як *Druvintas.
Апісанне
Шырыня паласы расліннасці ўздоўж берагоў ад 35 да 200 м. Растуць рэдкія для флоры Беларусі віды: наяда гнуткая, наяда малая, гідрыла кальчаковая.
Віктар Аляксандравіч Гвоздзеў
Віктар Аляксандравіч Гвоздзеў (нар., г. ) — дзяржаўны і партыйны дзеяч БССР. Кандыдат эканамічных навук (1981), спецыяліст у галіне эканомікі сельскай гаспадаркі.
Дзяржаўны пераварот у Нігеры (2023)
Ход падзей
Увечары палкоўнік ВПС Амаду Абдраман выступіў на дзяржаўным тэлеканале Télé Sahel, дзе заявіў, што прэзідэнт адхілены ад улады, і абвясціў аб стварэнні Нацыянальнага савета па ахове Радзімы. Ён таксама паведаміў аб скасаванні канстытуцыі краіны, прыпыненні дзейнасці дзяржаўных устаноў, закрыцці меж краіны. Адначасна ўведзены каменданцкі час па ўсёй краіне з 22:00 да 05:00.
Наступствы
28 ліпеня генерал Амар Чыані абвешчаны кіраўніком ваеннай хунты.
Рэакцыя
Пераварот быў асуджаны Сусветным банкам, Афрыканскім саюзам, ААН, Алжырам , Еўрапейскім саюзам, Францыяй, ЗША і Расіяй.
Святлана Дзмітрыеўна Шылава
Святлана Дзмітрыеўна Шылава (, в. Ульянавічы,, Віцебская вобласць) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання. Кандыдат медыцынскіх навук, дацэнт.
Асабістае жыццё
Замужам, выхавала траіх дзяцей.
Косцевічы (Дзяржынскі раён)
Ко́сцевічы (, Костевичи) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Бараўскага сельсавета.
Артур Слівіньскі
Артур Слівіньскі (Artur Śliwiński; 17 жніўня 1877 — 16 студзеня 1953 года) — польскі палітык, навуковец, прэм'ер-міністр Польшчы.
Porsche Panamera
Прывад
У рэжыме Normal аўтамабіль стартуе настолькі плыўна, што, па сцвярджэнні інжынераў, кіроўца можа заўважыць толькі пераход са другой на трэцюю перадачу. А калі ў рэжыме Sport Plus актываваць Launch Control (гэта опцыя), то дзякуючы «кароткай» першай перадачы машына стартуе так, нібы ў задні бампер заехаў грузавік.
Скрынка перадач
Выбар скрынак перадач — той жа, што на нядаўна абноўленых Porsche 911: альбо шасціступеністая «механіка», альбо сяміступеністая аўтаматычная скрынка PDK з дзьвума счапленнямі.
Ваенны камунізм
Ваенны камунізм — назва ўнутранай палітыкі Савецкай дзяржавы, якая праводзілася ў 1918 - 1921 гг. ва ўмовах Грамадзянскай вайны. Яе характэрнымі рысамі былі крайняя цэнтралізацыя кіравання эканомікай, нацыяналізацыя буйной, сярэдняй і нават дробнай прамысловасці (часткова), дзяржаўная манаполія на многія прадукты сельскай гаспадаркі, харчразвёрстка, забарона прыватнага гандлю, згортванне таварна-грашовых адносін, раўнаванне ў размеркаванні матэрыяльных даброт, выкарыстанне арміі міліцыі ў народнай гаспадарцы. Такая палітыка засноўвалася на камуністычнай ідэалогіі, у якой ідэал планавай гаспадаркі бачыўся ў ператварэнні краіны ў адзіную фабрыку, галаўная «кантора» якой непасрэдна кіруе ўсімі гаспадарчымі працэсамі. Ідэя аб неадкладнай пабудове беставарнага сацыялізму шляхам замены гандлю планамерным, арганізаваным у агульнадзяржаўным маштабе размеркаваннем прадуктаў была зафіксавана ў якасці партыйнай устаноўкі ва II Праграме на VIII з'ездзе РКП(б) у сакавіку 1919 года.
Рускі алфавіт
<br style="clear:both"/> Рускі алфавіт, руская азбука, алфавіт рускай мовы, у цяперашнім выглядзе з 33 літарамі існуючы фактычна з 1918 года (афіцыйна толькі з 1942 года: раней лічылася, што ў рускім алфавіце 32 літары, паколькі Е і Ё разглядаліся як варыянты адной і той жа літары).
Паходжанне алфавіту
На гэты момант у ёй было, верагодня, 43 літары. Пазней дадаліся 4 новыя літары, а 14 старых былі ў розны час выключаныя за непатрэбнасцю, бо адпаведныя гукі зніклі. Раней усяго зніклі ётаваныя юсы (Ѩ, Ѭ), затым вялікі юс (Ѫ), які вяртаўся ў XV стагоддзі, але зноў знік ў пачатку XVII стагоддзя, і ётаванае Е (Ѥ); астатнія літары, часам некалькі змяняючы сваё значэнне і форму, захаваліся да нашых дзён у складзе азбукі царкоўнаславянскай мовы, якая доўгі час лічылася тоеснай з рускай азбукай. Арфаграфічныя рэформы другой паловы XVII стагоддзя (звязаныя з «выпраўленнем кніг» пры патрыярху Нікане) зафіксавалі наступны набор літар: А, Б, У, Г, Д, Е (з арфаграфічна адрозненым варыянтам Є, які часам лічыўся асобнай літарай і ставіўся ў азбуцы на месцы цяперашняга Э, г. зн. пасля Ѣ), Ж, Ѕ, З, И (з арфаграфічна асобным варыянтам Й для гуку [j], які асобнай літарай не лічыўся), І, К, Л, М, Н, О (у двух арфаграфічна адрозниваўшыхся напісаннях: «вузкім» і «шырокім»), П, Р, С, Т, У (у двух арфаграфічна различавшихся напісаннях: ), Ф, Х, Ѡ (у двух арфаграфічна различавшихся напісаннях: «вузкім» і «шырокім», а таксама ў складзе лігатуры «от» (Ѿ), якая звычайна лічылася асобнай літарай), Ц, Ч, Ш, Щ, Ъ, Ы, Ь, Ѣ, Ю, Я (у двух напісаннях: IA і Ѧ, якія часам лічыліся рознымі літарамі, часам жа не), Ѯ, Ѱ, Ѳ, Ѵ. Часам у азбуку ўключаліся таксама вялікі юс (Ѫ) і так званы «Ик» (у выглядзе цяперашняй літары «у»), хоць яны гукавога значэння не мелі і ні ў адным слове не ўжываліся.
Пасля некаторыя скасаваныя літары аднаўляліся і адмяняліся ізноў. Да 1917 года алфавіт прыйшоў у 34-літарным (афіцыйна; фактычна літар было 37) складзе: А, Б, В, Г, Д, Е, (Ё асобнай літарай не лічылася), Ж, З, И, (Й асобнай літарай не лічылася), І, К, Л, М, Н, О, П, Р, С, Т, У, Ф, Х, Ц, Ч, Ш, Щ, Ъ, Ы, Ь, Ѣ, Э, Ю, Я, Ѳ, (Ѵ лічілася больш не ўваходзячай у рускі алфавіт).
Прабалта-славянская мова
Праба́лта-славя́нская мова — рэканструяваная прамова (мова-продак), якая ўзнікла ў выніку распаду праіндаеўрапейскай мовы і пазней распалася на дзве мовы — прабалцкую і праславянскую, якія, адпаведна, сталі продкамі балцкіх і славянскіх моў індаеўрапейскай моўнай сям'і.
Прабалта-славянская мова не засведчаная пісьмовымі помнікамі, але аднаўляецца ў лінгвістыцы метадамі параўнальнага мовазнаўства. Ёсць шэраг ізаглос, агульных для балцкіх і славянскіх моў у фаналогіі, марфалогіі і акцэнталогіі, якія з'яўляюцца агульнымі інавацыямі з часоў індаеўрапейскага адзінства і могуць пры гэтым быць адноўленыя ў храналагічным парадку.
Фанетыка, фаналогія
Прабалта-славянская мова страціла супрацьпастаўленне звонкіх і прыдыхальных зычных, між тым, развіліся новыя постальвеалярныя зычныя. З ранейшых палатавелярных выбухных зычных развіліся фанемы *ś, *ź (гл. ізаглоса кентум-сатэм), а ў выніку т.зв. закону ruki з гуку *s развіўся *š. [z] у прабалцкай мове разглядаецца як алафон гука /s/ перад звонкімі зычнымі.
Прабалта-славянская мова ў большасці захавала некранутымі праіндаеўрапейскія дыфтонгі, за выключэннем тых, дзе *o існаваў як першы элемент дыфтонга (гл. вышэй). Сярод прабалта-славянскіх дыфтонгаў рэканструююць наступныя:
Зыходзячы з гэтага, любы склад быў доўгім з акутным рэгістрам, доўгім без акутнага рэгістра або кароткім. Дакладны фанетычны характар акутнага рэгістра невядомы, але паводле некаторых гіпотэз яго ўтварэнне магло быць звязаным з глаталізацыяй. На пазнейшых этапах прабалта-славянскай мовы акутны рэгістар развіўся ў тонавае супрацьпастаўленне: акутныя націскныя склады выпрацавалі ўзыходны тон, ненаціскныя акутныя склады атрымалі сыходны тон. У ненаціскных складах акут урэшце знік, хоць ён, верагодна, мог захоўвацца некаторы час пасля распаду прабалта-славянскай мовы. Пасля страты акута ў ненаціскных складах у прабалта-славянскай мове засталося тры шляхі супрацьпастаўлення націскных складоў і два — ненаціскных. Гэтая сістэма перайшла ў спадчыну некаторым балта-славянскім мовам.
Развіццё прабалта-славянскай мовы з праіндаеўрапейскай
Балта-славіст А. Гольцэр рэканструяваў адносную храналогію 50 балта-славянскіх гукавых фаналагічных змен, вывеўшы яе з часоў прабалта-славянскай мовы да сучасных даччыных моў. Толькі дванаццаць падобных змен уласцівыя і балцкім, і славянскім мовам разам, таму ў артыкуле прыведзеныя толькі гэтыя рысы.
У балта-славянскіх мовах існуе цэлы шэраг слоў, якія адлюстроўваюць кентумныя рэфлексы праіндаеўрапейскіх палаталізаваных заднеязычных. Некаторыя з іх можна растлумачыць рэгулярнымі законамі, аднак некаторыя з гэтых слоў тлумачацца пазнейшымі інавацыямі. Як мяркуюць іншыя даследчыкі, словы з падобнымі рэфлексамі маглі быць запазычаныя з індаеўрапейскіх кентумных моў (напрыклад, пр.-балт.-слав. *kárwā — «карова» хутчэй за ўсё запазычана з пракельцкага *karawā, якое, у сваю чаргу, з'яўляецца пастаянным рэфлексам PIE *ḱerh₂weh₂).
Страта ларынгалаў у складовым становішчы (між зычнымі) адбылося, верагодна, у пачатку існавання прабалта-славянскай мовы. Напрыклад:
Праіндаеўрапейскае */s/ было захавана ў прабалта-славянскай і праславянскай мовах у большасці пазіцый. У некаторых пазіцыях, што траплялі пад дзеянне правіла ruki (гл вышэй), гэты гук у прабалта-славянскай перайшоў у */š/, у праславянскай, верагодна, гэты гук быў страчаны ў фінальнай (канчатковай) пазіцыі. Ніводная з засведчаных славянскіх моў не мае захаванага фінальнага *-s.
Лінія Сталіна
Гісторыя
У 1938 пачалося будаўніцтва яшчэ васьмі новых УРаў, паміж ужо існуючымі: Астроўскі, Себежскі, Слуцкі, Шапятоўскі, Ізяслаўскі, Стара-Константынаўскі, Вострапольскі, Камянец-Падольскі ўмацраёны.
Па нямецкіх дадзеных (складзеным пасля захопу «Лініі Сталіна» у 1941 годзе), усяго на гэтай лініі (не лічачы Карэльскага УР) было 142 казематаў і пазіцый для палявой артылерыі (калібра 76 мм), 248 казематаў і бункераў для процітанкавых прылад (калібра 45 мм) і 2.572 казематаў і бункераў для кулямётаў. Больш за ўсё пабудаваных будынкаў было ў Мінскім УР — 33 артылерыйскіх, 114 супрацьтанкавых, 401 кулямётных. У некаторых УРах цалкам адсутнічалі артылерыйскія пазіцыі (Полацкі УР) або супрацьтанкавыя (Мазырскі, Каросценьскі, Лятычаўскі, Рыбніцкі УРы).
Пасля далучэння да СССР у 1939-40 гадах Заходняй Беларусі, Заходняй Украіны, Прыбалтыйскіх рэспублік і Бесарабіі — «Лінія Сталіна» была закансервавана і прыкладна на 300 кіламетраў да захаду стала ўзводзіцца новая «Лінія Молатава».
ФК Слуцк
Гісторыя
У 2008 «Слуцкцукар» заявіўся ў Другую лігу, а па выніках сезона 2010 атрымаў месца ў Першай лізе. Тады ж клуб вярнуў назву «Слуцк».
Уладзімір Уладзіміравіч Шыцько
Біяграфія
Нарадзіўся 20 жніўня 1954 года ў г. Лепелі Віцебскай вобласці.
Грабніца антыпапы Яна XXIII
Антыпапа Ян XXIII
Жыццё антыпапы Яна XXIII, у значнай ступені звязаная з Фларэнцыяй, была багатая падзеямі, і пакінутай ім спадчыне цяжка даць адназначную адзнаку. Бальтазар Коса быў па паходжанні неапалітанскім арыстакратам; сваю маладосць ён правёў у Балонні. У 1396 годзе Папа Баніфацый IX перадаў у яго кіраванне архідыяцэзію Балоння, а ў 1406 годзе зрабіў яго кардыналам. Пасля Пізанскага сабора 1409 года Коса ўзначаліў рух супраць Папы Рыгора XII, які адмовіўся скласці з сябе сан. Коса быў пазбаўлены сану кардынала, але выбраны саборам антыпапа Аляксандр V вярнуў яму гэту пасаду.
Пасля смерці Аляксандра V у 1410 годзе Коса быў выбраны яго паслядоўнікамі новым Папам. Яго прызналі як Папу Францыя, Англія, Багемія, Партугалія, некаторыя часткі Свяшчэннай Рымскай імперыі і некаторыя гарады Паўночнай Італіі, у тым ліку Фларэнцыя і Венецыя. Авіньёнскага Папу Бенедыкта XIII прызнавалі Арагон, Кастылія і Шатландыя. Рыгора XII падтрымалі Уладзіслаў Неапалітанскі, Карла I Малатэста, князі Баварыі, пфальцграф Людвіг III, некаторыя вобласці Германіі і Польшчы. Пасля таго як у 1413 годзе Уладзіслаў Неапалітанскі ўзяў Рым, Ян XIII спешна бег у Фларэнцыю. Імператар Жыгімонт вымусіў яго ў 1414 годзе склікаць Канстанцкі сабор, адкуль ён збег у 1415, убачыўшы рэальную пагрозу свайму пантыфікату, а можа быць, і жыццю. Хоць ён чакаў, што яго знікненне разладзіць працу сабора, удзельнікаў якога ён заклікаў далучыцца да яго пад абаронай Фрыдрыха IV Аўстрыйскага, сабор працягваў працу ў Канстанцы. Калі Ян XXIII паспрабаваў дасягнуць земляў, дзе кіраваў Іаан Бургундскі, Фрыдрых перадаў яго ў рукі Жыгімонта і сабора, і Людвіг III пасадзіў яго ў турму.
Узвядзенне грабніцы
Верагодна, саркафаг быў устаноўлены 2 мая 1426 года ці незадоўга да таго, паколькі ў гэты дзень Артэ дзі Калімала заключыла дагавор з дзвюма капеланамі аб правядзенні штодзённай службы аб выратаванні душы Косы. Запісы майстэрні пры Дуома сведчаць, што 28 студзеня 1427 Валоры набыў чатыры блока белага мармуру для надмагілля.
У працы Вазары згадваецца, што грабніца абыйшлася даражэй першапачатковага бюджэту — у 1000 флорынаў, хоць няясна, хто пакрыў нястачу. Нягледзячы на тое, што аўтар гэтага сцвярджэння невядомы, яно прымаецца на веру сучаснай навукай, паколькі кошт адных толькі скульптур павінен быў складаць 500 флорынаў ; аднак усё ж да гэтага сведчання варта падыходзіць з асцярожнасцю.
Саркафаг і надпіс
Папа Марцін V пярэчыў супраць першага радка надпісу, якую, па яго меркаванні, можна было вытлумачыць як знак таго, што Коса памёр законным Папам (лацінскае слова «quondam» значыць як «былы», так і «памерлы»). Магчыма, яго сумненні развеяліся б, калі б была выкарыстана часта сустраканая ў дакументах таго часу формула «olim Papa» (некалі Папа) замест «quondam Papa». Марцін прапанаваў назваць Косу ў эпітафіі не Папам, а кардыналам Неапалітанскім, падкрэсліваючы такім чынам яго падпарадкаванне праўдзіваму Папе. Крыніцы таго часу паведамляюць, што сіньёрыя Фларэнцыі практычна даслоўна паўтарыла яму адказ Понція Пілата пра надпіс на крыжы: «Што напісана, то напісана». Сам Марцін V быў пахаваны пад простай бронзавай плітой ; гэта адзіны выпадак плоскай грабніцы рымскага пантыфіка, але таксама і першы выпадак, калі надмагілле Папы было змешчана ў цэнтральным нефе «базілікі маёр» (базіліка Сан-Джавані ін Латэрана) і адліта з бронзы (магчыма, тым жа Данатэла).
Цзіньвэнь
Да нашага часу захаваліся 12000 бронзавых артэфактаў з надпісамі. З гэтых надпісаў прыкладна 3000 датуюцца дынастыяй Шан, 6000 — дынастыяй Чжоў, а апошнія 3000 — перыядамі дынастый Цынь і Хань.
Юліян Новак
Юліян Новак (Julian Ignacy Nowak; 10 сакавіка 1865 — 7 лістапада 1946 года) — польскі палітык, навуковец, рэктар Ягелонскага ўніверсітэта, прэм’ер-міністр Польшчы.
Юрый Аляксеевіч Гагарын
12 красавіка 1961 года Юрый Гагарын стаў першым чалавекам у сусветнай гісторыі, які здзейсніў палёт у касмічнай прасторы. Ракета-носьбіт «Усход» з караблём «Усход-1», на борце якога знаходзіўся Гагарын, была запушчана з касмадрома «Байканур». Пасля палёту Гагарын паспяхова прызямліўся ў Саратаўскай вобласці, непадалёк ад горада Энгельса. Пачынаючы з 12 красавіка 1962 года, дзень палёту Гагарына ў космас быў абвешчаны святам — Днём касманаўтыкі.
Раннія гады жыцця і адукацыя
Юрый Аляксеевіч Гагарын нарадзіўся 9 сакавіка 1934, па дакументах у вёсцы Клушына Гжацкага раёна Заходняй вобласці РСФСР, гэта значыць па месцы жыхарства (прапіскі) бацькоў. Фактычнае месца нараджэння — радзільня горада Гжацка (пераіменаванага ў 1968 годзе ў г. Гагарын). Рускі. Па паходжанні з’яўляецца выхадцам з сялян: яго бацька, Аляксей Іванавіч Гагарын (1902—1973), — цясляр, маці, Ганна Цімафееўна Матвеева (1903—1984), — працавала на малочнатаварнай ферме. Яго дзядуля, працоўны Пуцілаўскага завода Цімафей Мацвеевіч Мацвееў, жыў у Санкт-Пецярбургу, у Аўтове, на Багамолаўскай (цяпер Адраджэння) вуліцы ў канцы XIX стагоддзя.
Выбар касманаўта і падрыхтоўка
8 красавіка 1961 года адбылося закрытае пасяджэнне Дзяржаўнай камісіі па пуску касмічнага карабля «Усход», якую ўзначальваў Старшыня Дзяржаўнага камітэта Савета Міністраў СССР па абароннай тэхніцы К. Н. Руднеў. Камісія зацвердзіла першае ў гісторыі заданне чалавеку на касмічны палёт, падпісанае С. П. Каралёвым і М. П. Каманіным:
Палёт у космас
У канцы палёту тармазная рухальная ўстаноўка (ТРУ) канструктара Ісаева прапрацавала паспяхова, але з недаборам імпульсу, так што аўтаматыка выдала забарону на штатны падзел адсекаў. У выніку, на працягу 10 хвілін перад уваходам у атмасферу карабель бязладна куляўся з хуткасцю 1 абарот у секунду. Гагарын вырашыў не палохаць кіраўнікоў палёту (у першую чаргу — Каралёва) і ва ўмоўным выразе паведаміў аб няштатнай сітуацыі на борце карабля. Калі карабель увайшоў у больш шчыльныя слаі атмасферы, то злучальныя кабелі перагарэлі, а каманда на падзел адсекаў паступіла ўжо ад тэрмадатчыка, так што спушчальны апарат нарэшце аддзяліўся ад прыборна-рухальнага адсека. Спуск адбываўся па балістычнай траекторыі (як і ў астатніх касмічных караблёў серый «Усход» і «Узыход»), гэта значыць з 8-10-кратнымі перагрузкамі, да якіх Гагарын быў гатовы. Складаней было перажыць псіхалагічныя нагрузкі — пасля ўваходу капсулы ў атмасферу загарэлася ашалёўка карабля (тэмпература звонку пры спуску дасягае 3-5 тысяч градусаў Цэльсія), па шклу ілюмінатараў пацяклі струменьчыкі вадкага металу, а сама кабіна пачала патрэскваць.
Асвятленне ў савецкіх СМІ
З прычыны забеспячэння сакрэтнасці першага палёту чалавека ў космас, сам факт запуску Гагарына папярэдне ня асвятляўся. Шырока вядомыя кадры, дзе можна яго пазнаць, былі знятыя не ў дзень запуску ў космас, а пазней, спецыяльна для кінахронікі, дзе Гагарын паўтарыў усё, што рабіў пры рэальным запуску.
3 варыянт — паведамленне аб трагічнай гібелі касманаўта.
Сустрэча ў Маскве
На наступны дзень адбылася прэс-канферэнцыя, на якой Гагарыну і канструктарам задавалі пытанні замежныя журналісты. Канферэнцыя пачалася з пытання Гагарыну пра тое, ці не з’яўляецца ён сваяком нашчадкаў роду князёў Гагарыных, цяпер жывуць у ЗША. На што Гагарын адказаў :