cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сунь Ятсен
Біяграфія
Агітуючы сярод кітайскай дыяспары на астравах, Сунь Ятсен сутыкаецца з апалітычнасцю мас кітайскай эміграцыі. Аднак, ён не здаецца. Ім ствараецца Саюз адраджэння Кітая — першая кітайская рэвалюцыйная арганізацыя. Першапачатковы яе склад уключаў толькі некалькі чалавек, уключаючы старэйшага брата — Сунь Мэя. Устаноўчы сход арганізацыі адбыўся ў канцы лістапада 1894 года. Сунь Ятсен піша дэкларацыю Саюза, пад якой абавязаны былі распісвацца ўсе ўступаючыя ў гэтую таемную арганізацыю. Тон дэкларацыі ашаламляльна адрозніваецца ад створанага раней мемарандума. Ад аналізу і рэкамендацый Сунь перайшоў да прамога закліку. «Вярхі загразлі ў коснасці і няславе, выдаюць заганы за дабрачыннасці, напоўнены фанабэрыі і задавацтва; нізы знаходзяцца ў цемры і невуцтве… Некалі велічнай Кітайскай дзяржаве няма годнага месца сярод суседніх дзяржаў, а культура і звычаі нашы набылі пагарду іншапляменцаў. Ці можа гэта не ўсяляць трывогу ў сэрца мужоў гонару?» — піша ён у дэкларацыі. У статуце Саюза адраджэння ён абвяшчае: «Сапраўдны Саюз засноўваецца выключна з мэтай адрадзіць Кітай і падтрымаць яго дзяржаўны прэстыж… Цяпер, выконваючы волю народа, мы аб’яднаем кітайцаў у краіне і за мяжой і ствараем сапраўдны Саюз, каб дапамагчы нашай святой радзіме».
У канцы 1924 года Сунь Ятсен адправіўся ў паездку па Паўночным Кітаю ў надзеі правесці перамовы з ваеннымі лідарамі правінцый, аднак у ходзе паездкі сур’ёзна захварэў.
Сунь Ятсен памёр ад раку печані 12 сакавіка 1925 года ў Пекіне. Згодна з яго перадсмяротных жаданні, ён быў пахаваны на гары Цзыцзыньшань ў Нанкін, у маўзалеі на манер ленінскага. Са цалкам відавочным сімвалізмам, маўзалей для бацькі-заснавальніка рэспублікі быў у сціснутыя тэрміны збудаваны на паўднёвым схіле гэтай гары, у кіламетры на ўсход ад маўзалея Сяалінь заснавальніка Імперыі Мін Чжу Юаньчжана.
Эдвард Пятровіч Рожка
Эдвард Пятровіч Рожка (, в. Андрэеўцы, Смаргонскі раён, Гродзенская вобласць — ) — работнік сельскай гаспадаркі (брыгадзір, загадчык вытворчага ўчастка), Герой Сацыялістычнай Працы (1976).
Серафімова
Гісторыя
У XVIII стагоддзі маёнтак у Менскім павеце Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. У 1792 годзе ўладальнік маёнтка Казімір Янушэўскі фундаваў драўляны касцёл.
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Мінскім павеце Мінскай губерні. У 1885 годзе фальварак у Самахвалавіцкай воласці Мінскага павета.
Мардук
Мардук (𒀭𒀫𒌓) — бог-заступнік Вавілона ў шумера-акадскай міфалогіі.
Ножніцы (возера)
Плошча паверхні возера 0,72 км². Даўжыня 1,38 км, найбольшая шырыня 0,63 км. Найбольшая глыбіня 5,6 м, сярэдняя 3,6 м. Даўжыня берагавой лініі 5,6 км. Аб’ём вады 2,6 млн. м³. Плошча вадазбору 1,76 км².
Юндзялова
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Новы Пагост Дзісенскага павета, а з 1926 года ў Браслаўскім павеце Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Новадністроўск
Гісторыя
6 красавіка 1973 г. міністрам энергетыкі СССР быў падпісаны загад аб стварэнні дырэкцыі Днястроўскага гідравузла. Так пачалося будаўніцтва важнага для краіны энергетычнага аб'екта, што стала пачаткам нараджэння новага горада. Разам з будаўніцтвам гідраэлектрастанцыі пачалося будаўніцтва пасёлка.
Навумава
Навумава — жаночая форма прозвішчаў Навумаў.
Цфанія-Гедалія Якаўлевіч Кіпніс
Біяграфія
Па справе Кіпніса ў якасці сведак было дапытана больш за 150 чалавек з розных рэгіёнаў СССР. У якасці аднаго са сведкаў па справе быў выкліканы беларускі мастак Яўген Ціхановіч.
13 ліпеня 1973 года Цфанія і Эстэр Кіпнісы прыляцелі ў Ізраіль.
Крысціна Сяргееўна Кіянка
Клубная кар’ера
Выхаванка спартыўнай школа ДЮСШАР ФК «Мінск». Першым трэнерам была Таццяна Юр’еўна Карпава.
Брэднік
Значэнне і выкарыстанне
Дэкаратыўная і лекавая расліна (з лекавай мэтай выкарыстоўваецца кара). Добры дубільнік і фарбавальнік. Драўніна прыдатная для будаўніцтва, сталярных вырабаў. Аблісцелыя галінкі — добры корм для жывёлы.
Рутка 1
Ру́тка 1 (, Рутка 1) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Кашалеўскага сельсавета.
Архітэктурна-будаўнічы каледж (Магілёў)
Архітэктурна-будаўнічы каледж у складзе дзяржаўнай установы вышэйшай прафесійнай адукацыі «Беларуска-Расійскі ўніверсітэт» — установа адукацыі, якая забяспечвае атрыманне сярэдняй спецыяльнай адукацыі.
Allium birkinshawii
Пагрозы
Канкрэтныя пагрозы гэтаму віду невядомыя. Аднак у экарэгіёне працягваецца шэраг пагроз, напрыклад, празмернае выкарыстанне пашы свойскімі жывёламі і ператварэнне зямель у сельскагаспадарчыя.
Старажытнаісландская мова
Старажытнаісландская мова (fornnorræna, norrønt språk) — мова заходнескандынаўскай падгрупы германскіх моў, якая выкарыстоўвалася да сярэдзіны XIV стагоддзя выхадцамі з сучаснай Нарвегіі (вікінгамі), што засялілі Ісландыю. Першапачаткова не адрознівалася ад старажытнанарвежскай мовы, называлася таксама «», што азначае «паўночная гаворка». З часам абедзве мовы сталі істотна адрознівацца адна ад адной. Уваходзіць у групу старажытнаскандынаўскіх моў.
Згодныя
Велярны фрыкатыў з'яўляецца алафонам гуку, які вымаўляецца ў камбінацыі з hv , hl , hr  і hn  у словах тыпу hvat «што», hlaupa «бегчы», hringr «кольца», hnakki «шыя».
Марзалюк
Марзалюк — беларускае прозвішча.
Пераходная Ісламская Дзяржава Афганістан
Выбары кіраўніка дзяржавы
Самае галоўнае, што павінна было зрабіць Лоя Джырга — гэта выбраць прэзідэнта Пераходнай адміністрацыі, які кіраваў бы краінай да афіцыйных прэзідэнцкіх выбараў у 2004 годзе. Першапачаткова былі заяўлены два кандыдаты: былы прэзідэнт Афганістана і лідар Паўночнага альянсу Бурханудзін Рабані і старшыня Часовай адміністрацыі Афганістана Хамід Карзай. Карзая таксама падтрымалі Абдула Абдула і Махамад Фахім, два важныя лідары Паўночнага альянсу. Трэцім магчымым кандыдатам быў Захір Шах, былы кароль Афганістана да 1973 года. Ён пражываў у Рыме, але вярнуўся ў Афганістан пасля падзення рэжыму Талібана. Ужо на Бонскай канферэнцыі, якая ўсталявала часовую адміністрацыю, прысутнічала група прыхільнікаў Захір Шаха, так званая Рымская група, якая хацела ўзняць былога караля на пасаду кіраўніка дзяржавы.
Прызначэнне міністраў урада
18 чэрвеня, у дзень, калі Карзай павінен быў прадставіць свой кабінет Лоя-Джырзе, ён сказаў, што яму патрэбен яшчэ адзін дзень, каб скласці свой канчатковы спіс.
Сцяг Швецыі
Сцяг Швецыі ўяўляе сабой прамавугольнае палотнішча сіняга колеру са скандынаўскім крыжам жоўтага колеру і суадносінамі бакоў 5:8.
У адпаведнасці з каралеўскім указам ад 1569 года жоўты крыж мусіў быў заўсёды адлюстроўвацца на шведскіх баявых штандарах і сцягах, паколькі герб Швецыі ўяўляў сабой сіні шчыт, падзелены на чатыры часткі залатым крыжам. Толькі ў 20-х гадах XVII стагоддзя з'яўляюцца надзейныя сведчанні таго, што сіні трохкутны сцяг з жоўтым крыжам быў на шведскіх караблях. Цяпер трохкутны вымпел выкарыстоўваецца толькі на суднах каралеўскай сям'і і на ваенных суднах. На вымпеле каралеўскай сям'і, акрамя таго, у цэнтры крыжа намаляваны Малы або Вялікі герб Швецыі.
NGC 7811
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ключ 86
Варыянты формы
Старажытны знак адлюстроўваў вогнішча альбо вывяржэнне вулкану.
Чжоу
Чжоу — назва эпохі ў гісторыі Старажытнага Кітая і кітайскай дынастыі, якая правіла ў 11—3 ст. да н.э.
Пры Чжоу пачалося пашырэнне жалеза, развівалася ірыгацыйнае земляробства, аформіліся асноўныя філасофска-рэлігійныя школы: канфуцыянства, даасізм, легізм (фацзя) і інш.
Падзялялася на Заходнюю Чжоу (1122—771 гг. да н.э., сталіца каля сучаснага Сіяня) і Усходнюю Чжоу (770—221 гг. да н.э., сталіца каля сучаснага Лаяна).
Хаапсалу (станцыя)
Хаапсалу (Haapsalu, Гапсаль) — былая тупіковая станцыя Эстонскай чыгункі ў павеце Ляэнэмаа. Знаходзіцца ў горадзе Хаапсалу на лініі Талін — Хаапсалу. З 1997 года на месцы станцыі адкрыты Эстонскі музей чыгунак.
Вакзал
Акрамя будынка вакзала, таксама было пабудавана некалькі жылых дамоў для чыгуначных служачых, воданапорная вежа, дэпо для двух паравозаў, рамонтныя майстэрні, абаротны круг для паравозаў.
Старажытнашведская мова
Позняя старажытнашведская
У гэты перыяд старажытнашведская мова засвойвае вялікую колькасць новай лексікі пераважна з латыні, ніжненямецкай і дацкай мовы. Пасля падпісання дагавора аб Кальмарскай уніі ў 1397 годзе, дацкія кніжнікі прынеслі даніцызмы ў пісьмовую мову.
Арфаграфія
Графема i магла пазначаць фанемы /i/ і /j/ (напрыклад, siäl («душа») — själ у сучаснай шведскай мове). Даўгата перадавалася на пісьме, напрыклад fal — «падзенне» > falla — «падаць» (у сучаснай шведскай мове — fall) і naal — «іголка».
Зерняед гарохавы
Зерняжэр гарохавы, Зерняед гарохавы (Bruchus pisorum) — від лістаедаў сямейства , шкодзіць гароху.
Gazeta Polska Codziennie
Гісторыя
Згодна з аналізам за 2012 год у катэгорыі «Найбольш цытаваныя інтэрнет-парталы» выданне заняла 15-е месца ў катэгорыі «Найбольш цытаваныя медыя» і 10-е месца ў намінацыі «Найбольш цытаваныя загалоўкі ў прэсе».
Вербалоз
Назва
Вярба пяцітычынкавая, вярба, вербалоз, лаза, ракіта, брэд.
Караліна Жытко
Клубная кар’ера
З 2012 года гуляла за РДВАР (Мінск). У 2020 годзе падпісала кантракт з гродненскім «Нёманам». З 2022 года ў складзе магілёўскага «Днепра».
Вэсэлэ (Носіўскі раён)
Вэсэлэ (Весе́ле) — вёска ў Носіўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Арсенід галію
Арсені́д га́лію — хімічнае злучэнне галію з мыш'яком, GaAs. Сінтэтычнае монакрышталічнае рэчыва. Паўправаднік.
Зімовыя Алімпійскія гульні 2010
Цырымонія адкрыцця
Упершыню цырымонія адкрыцця Алімпійскіх гульняў прайшла на крытым стадыёне. Мерапрыемства адбылося на 60-тысячнай арэне «Бі-Сі Плэйс» («Пляцоўка Брытанскай Калумбіі») у Ванкуверы.
Гібель Надара Кумарыташвілі
12 лютага 2010 падчас трэніровачных заездаў на алімпійскай трасе ва Уістлеры ў выніку траўм, атрыманых у сур'ёзнай аварыі загінуў грузінскі саначнік Надар Кумарыташвілі. Спартсмен не справіўся з кіраваннем пры ўваходзе ў апошні паварот на хуткасці 144 км/г. яго санкі перавярнуліся і саначнік з усёй моцы ўдарыўся аб металічны абмежавальнік. Грузінская дэлегацыя разглядала пытанне аб няўдзеле ў Алімпіядзе з прычыны трагедыі, але пасля прыняла рашэнне застацца на Гульнях, а грузінская каманда апранула на цырымонію адкрыцця чорныя стужкі.
Сцяг Эстоніі
Гісторыя
Трыкалор у цяперашнім выглядзе быў прыняты эстонскай студэнцкай асацыяцыяй 29 верасня 1881 года ў Дэрпцкім універсітэце, а 4 чэрвеня 1884 года быў асвячоны ў будынку пастарата гораду Атэпя. Той самы сцяг у сапраўдны момант захоўваецца ў Эстонскім нацыянальным музеі.
Прэзідэнцкія выбары ў Абхазіі (2009)
Прэзідэнцкія выбары ў Абхазіі прайшлі 12 снежня 2009 года. Гэтую дату прызначыў Народны сход 7 кастрычніка на падставе артыкула 50 Канстытуцыі Абхазіі. Прэзідэнт выбіраецца ў пары з віцэ-прэзідэнтам. Вылучэнне кандыдатаў завершылася 2 лістапада. Былі вылучаны 5 кандыдатур:
Юрген Штроп
Юрген Штроп (Jürgen Stroop, да мая 1941 насіў імя Іозеф;, Дэтмальд — , ) — групенфюрар СС, генерал-лейтэнант паліцыі (9 лістапада 1943) і генерал-лейтэнант войскаў СС (1 кастрычніка 1944). Адзін з кіраўнікоў прыгнечання паўстання ў Варшаўскім гета.
Вялікае Святое
Катлавіна возера выцягнутая ў напрамку з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны вышынёй 2—5 м, пад лесам і хмызняком. Берагі сплавінныя, пойма (шырыня за 200 м) забалочаная. Дно плоскае, выслана сапрапелем. Зарастае цалкам.
Фаміно (Хоцімскі раён)
Фаміно́ (, Фомино) — вёска ў Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Забялышынскага сельсавета.
Oryzaephilus
Значэнне
З’яўляюцца шкоднікамі, якія харчуюцца запасамі зерня.
Заработная плата
Сацыяльная
Фармаванне заробку, памер якога адэкватны рэальнай вартасці працоўнай сілы, спрыяе падтрымцы сацыяльнай стабільнасці ў грамадстве. Таксама ўзровень зарплаты, як адзін з артыкулаў даходаў індывіда, вызначае памеры і межы сацыяльнай дыферэнцыяцыі і грамадстве: разрыў у заробках фармуе грамадства багатых і жабракоў.
Ясакар
Геаграфічнае распаўсюджанне
У Расіі прымеркаваны галоўным чынам да еўрапейскай часткі. У Сярэдняй Расіі сустракаецца спарадычна, толькі па далінах буйных рэк, не выходзячы за межы Верхняй Волгі і верхніх плыняў Дняпра і Дона. Расце адзінкава, групамі дрэў і невялікімі гаямі па заліўных далінах рэк, на галечных і пясчаных водмелях і сярод заліўных лугоў, на прырэчных пясках, радзей па тэрасах, таксама па пратоках, старыц і берагах азёр. Утварае як чыстыя, так і змешаныя па складзе з,  і. Ясакар — прадстаўнік раўнінных лясоў і высока ў горы не падымаецца. У рэдкіх выпадках па горных рэках на Каўказе падымаецца да 1500 м над узроўнем мора, а на Алтаі пранікае да вышыні 1200 м.
Спосабы размнажэння і распаўсюджання
У вытворчых умовах таполю чорную часам размножваюць насеннем. Размнажэнне такім спосабам дазваляе вырошчваць і адбіраць высакаякасны пасадачны матэрыял для стварэння хуткарослых насаджэнняў. Для пасеву выкарыстоўваюць свежасабранае насенне, вычышчанае ад «пуху». Збіраюць насенне з загадзя адабраных хуткарослых дрэў жаночага полу без гнілі, без маразабойных расколін, з добрай формай ствала і кроны.
Экалогія і фітацэналогія
Ясакары экалагічна пластычныя. У развіцці натуральнага ясакоравага насаджэння, у залежнасці ад яго ўзросту, месцазнаходжання ў пойме і працягласці затаплення вылучаюць чатыры этапы: бяспокрыўныя тапольнікі (1—15 гадоў), тапольнікі-жараднякі (20—30 гадоў), сталыя тапольнікі (40—70 гадоў), перастойныя тапольнікі (80—120 гадоў).
Таполя чорная — святлалюбны від расліны. Патрэба ў добрым сонечным асвятленні выяўляецца ўжо ў працэсе прарастання насення і развіцця праросткаў: пры слабым асвятленні праросткі выцягваюцца, становяцца кволымі і масава гінуць у першыя дні жыцця. У змешаных па складзе натуральных і штучных насаджэннях таполяў у барацьбе за святло пераўзыходзіць па інтэнсіўнасці росту іншыя аднаўзроставыя з ім віды драўняных раслін.
Хімічны склад
У кары дрэва прысутнічаюць алкалоіды, флаваноіды, дубільныя рэчывы, вышэйшыя вуглевадароды.
Выкарыстанне
Дзякуючы шырокаму спектру дзеяння пупышкі таполі выкарыстоўваюць для лячэння вострых запаленчых працэсаў дыхальных шляхоў і хранічнага бранхіту з гнойным макроццем.
Іншае выкарыстанне
Эфірны алей з пупышак (выхад да 0,7 %) выкарыстоўваюць у парфумернай прамысловасці, у прыватнасці, для аддушкі мыла і як фіксатар. Таполевыя ппышкі ўваходзяць у склад.
Міхалькоўскі сельсавет
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 7 населеных пунктаў: вёскі Міхалькі, Стукачоўка, пасёлкі Гаражонае, Межы, Піянер, Сталіна і Ясакар.
Міхаіл Іванавіч Рукевіч
Біяграфія
З 1819 года — член-карэспандэнт, з 1820 года — правадзейны член Таварыства філаматаў. Адзін з ініцыятараў стварэння Таварыства прамяністых (1820), для якога напісаў «Малітву прамяністых», выконваў абавязкі «маршалка надворнага».
Удзельнічаў у стварэнні Таварыства філарэтаў. Пасля заканчэння ўніверсітэта займаўся сельскай гаспадаркай у вёсцы Мількаўшчына Ваўкавыскага павета, а з 1823 года — у арандаваным фальварку Завыкі Беластоцкага павета.
Сям’я
Грамадзянская жонка — ўраджэнка Забайкалля Лізавета Іванаўна Ісакава, у шлюбе з ёй меў двух дзяцей.
Абрамкава (Смаленскі раён)
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 20 км на поўнач ад г. Смаленска, за 5 км на захад ад аўтадарогі Смаленск — Холм — Дзямідаў, на беразе ракі Сасёнка. Уваходзіць у склад Стабенскага сельскага паселішча.
Горад-спадарожнік
Гарады-спадарожнікі ў Беларусі
У якасці гарадоў-спадарожнікаў Мінска ў дзяржпраграму былі ўключаны: прамысловыя — Койданава, Жодзіна, Фаніпаль; аграпрамысловыя — Смалявічы, Стоўбцы, Узда, Рудзенск; турысцка-рэкрэацыйныя — Заслаўе, Лагойск.
Указам прадугледжана, што ў выпадку надання населенаму пункту статуса горада-спадарожніка ў гэтым населеным пункце Мінскім гарвыканкамам і аблвыканкамамі забяспечваецца:
Акрамя таго, у адпаведнасці з Указам нададзены статус горада-спадарожніка наступным населенным пунктам:
Сцяг Нарвегіі
З 1748 года па 1814 год нарвежскія караблі хадзілі пад дацкім сцягам Данеброгам. У 1814 годзе, калі каралём Нарвегіі стаў кароль Швецыі, нарвежцы атрымалі права выкарыстоўваць гэты сцяг, дадаўшы да яго нарвежскага залатога льва, увянчанага каронай і трымаючага сякеру. Але барацьба за свой сцяг працягвалася, і ў 1821 годзе парламент прыняў новае афармленне сцяга: Данеброг з цёмна-сінім крыжам на белай падкладцы. Такое спалучэнне чырвонага, белага і сіняга следуе за французскім трыкалорам гэтак жа, як сцягі ЗША і Вялікабрытаніі, што ў той час лічылася знакам волі. Крыж быў агульным сімвалам сцягоў Даніі і Швецыі.
Гік
Слова гік — гэта тэрмін, які апісвае эксцэнтрычных або не мэйнстрым людзей. Сёння значэнне гэтага слова часта асацыюецца з экспертамі і энтузіаcтамі, або персонамі, вельмі прывязанамі да сваіх хоббі або інтэлектуальных захапленняў. Часам гэта слова звязваюць з незвычайнымі індывідамі, якія вызначаюцца як звышінтэлектуальныя, нямодныя, або сацыяльна ненармаваныя.
Вызначэнне
Існуе вельмі шмат катэгорыяў гікаў, такіх як: навуковы гік, гік матэматык, гік камп'ютаршчык (у жалезе і праграмах), гік гісторык, гульнявы гік і інш.
Allium bornmuelleri
Таксанамія
Класіфікацыя Кронквіста (1988) адносіла гэты род да, пазней паводле вынікаў філагенетычных даследаванняў род быў выдзелены ў асобнае сямейства  , аднак у больш позняй Сістэме класіфікацыі APG III (2009) роды, якія ўваходзілі ў гэта сямейства, былі ўключаны ў сямейства.
Ураўненне неразрыўнасці
— шчыльнасць вадкасці,
, — што дае закон пастаянства расходу вадкасці.
Х’ю Мак-Калах
Біяграфія
Памёр Х'ю Мак-Калах 24 мая 1895 гады ў Прынс-Джорджэс, Мэрыленд, быў пахаваны на могілках Рон-Крык.
Фёдар Андрэевіч Крыловіч
Біяграфія
але ўжо ў ліпені 1941 Ф. Крыловіч наладзіў сувязь з партызанамі, аў жніўні арганізаваў у Асіповічах падпольную камсамольскую групу, якая ўвайшла ў склад Асіповічскага камуністычнага падполля.
«Дыверсія Крыловіча»
Каб атрымаць доступ да эшалона, які прыбыў на станцыю ў ноч на 30 ліпеня 1943 года, падпольшчык пашкодзіў электраправодку уваходнага светлафору, а калі яго выклікалі для рамонту, усталяваў дзьве міны на цыстэрнах у пачатку і канцы чыгуначнага саставу ворага. У выніку выбуху і ўзнікшага пасля яго пажару былі знішчаны адразу чатыры ваенных эшалоны з боепрыпасамі і тэхнікай: згарэлі 63 вагоны са снарадамі, авіябомбамі, танкамі «Тыгр» і «Пантэра», 23 платформы з бензінам, 8 цыстэрнаў з аўтамаслам, 15 вагонаў с запасамі харчавання, 5 паравозаў, кран для падачы вуглю, вугальны склад, станцыйныя пабудовы. Загінула каля 50 нямецкіх салдатаў. Напрацягу 10 гадзін над горадам бушавала полымя. Спужаўшыся выбухаў, разбеглася і ахова размешчанага паблізу лагера ваеннапалонных, а зняволеныя сыйшлі ў лес да партызанаў.
Горад
Клімат
Гарады валодаюць уласным мікракліматам па прычыне наяўнасці вялікай колькасці паверхняў, што абсарбіруюць цяпло ад сонечнага святла, і сеткі каналаў вываду дажджавой вады ў сістэму падземнай сцёкавай каналізацыі. Прамысловасць, транспарт, камунальная гаспадарка ўносяць заўважны ўклад у падагрэў гарадскога паветра. Канструкцыя горада спрыяе захаванню пэўнай тэмпературы, больш высокай у параўнанні з навакольнымі прасторамі.
Засмечванне і рознага роду забруджванне з'яўляюцца дзвюма асноўнымі гарадскімі экалагічнымі праблемамі.
Значэнне
З'яўленне буйных гарадоў патрабуе новых сістэм іх забеспячэння і тавараабароту паміж горадам і вёскай. Гэта моцна мяняе ўвесь уклад грамадства (і ў горадзе, і ў сяле). Рост новых сектараў эканомікі (дзякуючы гарадам) вядзе да ўзрастання ўзроўню пісьменнасці, што ў сваю чаргу паляпшае засваенне новых ідэй, а гэта можа прывесці да перабудовы ідэалогіі грамадства.
Аўтарэмзавод
Гісторыя
Утварэнне пасёлка звязана з будаўніцтвам аўтарамонтнага завода ў пачатку 1950-х гадоў.
Эканоміка
Будаўнічая фірма «Стройолакс», фірма «Сарс», крамы, дзіцячы сад, СПТУ № 34, лазневы комплекс з цырульняй, чыгуначная станцыя (п.п. 443 км), футбольны стадыён, хакейная пляцоўка, дзіцячая пляцоўка, гасцініца «Транзіт».
Эндаплазматычная сетка
На мембране шурпатай ЭПС размешчана мноства рыбасом. Менавіта тут сінтэзуюцца бялкі, якія выводзяцца за межы клеткі. На рыбасомах шурпатай ЭПС таксама сінтэзуюцца мембранныя бялкі.
Нігула (прыпыначны пункт)
Нігула (Nigula) — былы прыпыначны пункт Эстонскай чыгункі ў павеце Ляэнэмаа. Знаходзіцца ў вёсцы Нігула на лініі Талін — Хаапсалу.
Будачка
Бу́дачка (, Будочка) — вёска ў Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Трасцінскага сельсавета.
Да 11 сакавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Першамайскага сельсавета, з 19 студзеня па 11 сакавіка 1960 года яго цэнтр.
Клод Адрыян Гельвецый
Клод Адрыян Гельвецый (Claude Adrien Helvétius; 31 студзеня 1715, Парыж — 26 снежня 1771, Парыж) — французскі літаратар і філосаф-матэрыяліст утылітарнага напрамку; ідэолаг французскай буржуазіі эпохі Асветніцтва.
Тыыт
Тыы́т або ч'юць (người Chứt) — група малых этнічных супольнасцей на поўначы цэнтральнага В’етнама і ў суседнім Лаосе. Падзяляюцца на аб'яднанні са-ла-вань, рух, шаць, а-рэм, ча-ку, у-мо, так-кюх, май, ма-льен, ту-вань і інш. Агульная колькасць (2013 г.) - 4700 чал.
Маркаўка (Хоцімскі раён)
Ма́ркаўка (, Марковка) — вёска ў Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Трасцінскага сельсавета.
Елка канадская
Дэкаратыўныя формы
Вядома каля 20 дэкаратыўных формаў елі канадскай — рознай вышыні, канфігурацыі кроны (канічная або шарападобная) і колеру ігліцы (светла-зялёная, залацістая, блакітнавата-зялёная або шыза-блакітная). Сярод садаводаў асабліва папулярныя карлікавыя канадскія елкі, якія можна вырошчваць нават у кветніках (іх аб’ядноўваюць, напрыклад, з верасам) або ў чыгунах.
Look What You Made Me Do (песня Тэйлар Свіфт)
«Look What You Made Me Do»  (бел. «Паглядзі, што ты прымусіў мяне рабіць») — песня амерыканскай спявачкі Тэйлар Свіфт з шостага студыйнага альбома «Reputation». Песня была выпушчана 25 жніўня 2017 года на лэйбле Big Machine Records. У гэты ж дзень адбылася прэм'ера лірык-відэа песні на афіцыйным YouTube-канале спявачкі. Аўтарамі выступілі Тэйлар Свіфт і Джэк Антонаф, акрамя таго быў выкарыстанны матэрыял аўтарства Фрэда Фэрбраса, Рычарда Фэрбраса і Роба Манзолі, якім з'яўляецца сэмпл сінгла 1992 года «I'm Too Sexy» гурта Right Said Fred.
Арцём Сяргеевіч Пятрэнка
Арцём Пятрэнка (нар., ) — беларускі футбаліст, нападнік мазырскай «Славіі».
Клубная кар’ера
Выхаванец мазырскага футбола, у жніўні 2014 года перабраўся ў Акадэмію АБФФ, якая функцыянавала на базе мінскага Рэспубліканскага дзяржаўнага вучылішча алімпійскага рэзерву (РДВАР). У ліпені 2017 года пасля заканчэння навучання вярнуўся ў Мазыр і стаў іграком «Славіі», дзе пачаў выступаць за дубль, аднак хутка далучыўся і да асноўнага складу. 27 жніўня 2017 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, выйшаўшы ў стартавым складзе ў матчы супраць брэсцкага «Дынама» (1:2).
Хорашава (Навагрудскі раён)
Хо́рашава (, Хорошево) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Любчанскага сельсавета.
242
242 — невысакосны год, пачаўся ў суботу. 242 год нашай эры, 242 год 1 тысячагоддзя, 42 год III стагоддзя, 2 год 5-га дзесяцігоддзя III стагоддзя, 3 год 240-х гадоў.
Хамідыйская разня
Захоп Атаманскага банка
У Брытаніі гэтыя падзеі выклікалі крызіс; 86-гадовы прэм'ер-міністр Вялікабрытаніі Уільям Гладстан вярнуўся з адстаўкі, каб выступіць з апошняй прамовай супраць імперыі «непрадказальнага Турка», якая павінна быць «сцёрта з карты свету», як «ганьба цывілізацыі» і «праклён чалавецтва» (Ансары тлумачыць гэта ісламафобіяй Гладстана, а Блоксхэм яго ліберальнымі ідэямі). Палітычныя матывы перашкодзілі еўрапейскім краінам правесці, згодна Кіпрскай канвенцыі, інтэрвенцыю ў Турцыю. Францыя і Германія мелі эканамічныя інтарэсы ў Турцыі, Брытанія не гатова была ісці на саступкі Расіі дзеля падтрымкі армян, а Расійская імперыя не была зацікаўлена ў стварэнні незалежнай Арменіі. Пасля пачатку грэка-турэцкай вайны 1897 года за Крыт заходнімі дзяржавамі не было зроблена нічога для аблягчэння лёсу армян.
Гісторык Лорд Кінрас адзначае: «Непрымірымая ўпартасць Абдул-Хаміда прынесла яму перамогу над Захадам. Але халодная нялюдскасць яго дзеянняў прынесла яму вечную ганьбу ў вачах цывілізаванага свету».
Ацэнкі і паследствы
З пункту гледжання Атаманскай дзяржавы разаніна 1894—1896 гадоў у палітычным сэнсе прадстаўляла сабою анархічную праяву прымітыўнага нацыяналізму (улучаючы тэрор і экспрапрыяцыю), а ў рэлігійным сэнсе — неакансерватыўную рэакцыю супраць «ніжэйшай» рэлігійнай групы, але якая хутка развіваецца. Таксама гэта служыла папярэджаннем армянскім нацыяналістам супраць вымогі рэформаў. Удзел султана Абдул-Хаміда ў стамбульскай і ванскай рэзях 1896 года не выклікае сумневаў, ступень яго ўдзелу ў іншых эпізодах невыразная. У другім, найболей крывавым, эпізодзе цэнтральная каардынацыя была б абцяжарана слабой інфраструктурай імперыі, таму асноўную ролю ў разаніне гулялі простыя мусульмане і мухаджыры, у тым ліку курды і прадстаўнікі мусульманскіх студэнцкіх утварэнняў. Магчыма, султану дакладалася аднабаковая інфармацыя, а паведамленні еўрапейскіх прадстаўнікоў падаваліся як антытурэцкая прапаганда. Тым не менш, гэта не здымае з яго адказнасці за насаджэнне антыхрысціянскага ісламскага шавінізму, у атмасферы якога здзяйсняліся забойствы. Таксама трэба ўлічваць, што заахвочанні Абдул-Хамідам службовых асоб, датычных да забойстваў, азначае, што, з яго пункту погляду, яны дзеялі ў інтарэсах асманскай дзяржавы і ў рамках праводжанай ім палітыкі. Роля асманскіх урадоўцаў, арміі і паліцыі адрознівалася ў розных эпізодах разаніны, аднак у сваёй масе яны лічылі, што гэта было ўсяго толькі адказам на дзеянні саміх армянаў, пры гэтым пад дзеяннямі меліся на ўвазе ў тым ліку як само існаванне армянскіх партый, так і атрыманыя пад катаваннямі «ўдзячныя» сведчанні армян. Пашыраныя ў той час чуткі пра тое, што за армянамі стаяла Брытанія, не адпавядалі рэчаіснасці. Дзеянні армянскіх палітычных партый і план рэформаў 1895 года часам служылі каталізатарамі для разаніны, аднак у любым сэнсе не апраўдвалі забойствы армян.
Бобыры (вёска)
Бобыры (Бобыри) — вёска ў Смаленскай вобласці Расіі, у Смаленскім раёне. Насельніцтва — 244 жыхары (2007).
Сцяг Латвіі
Белы колер сімвалізуе чысціню і справядлівасць.
Новы час
У Дэрпцкім (Тартускім) універсітэце, на літаратурных вечарах у 1870-я гады, младалатышы вырашылі «абзавесціся» сваёй сімволікай. Удзельнік «вечароў», гісторык Яніс Грынбергс (паводле іншай версіі — студэнт Екабс Лаўтэнбах-Юсміньш) выявіў у Рыфмаванай хроніцы, дзе апісаны падзеі 1279 года, што ў аднаго з латгальскіх плямёнаў быў чырвоны сцяг, падзелены белай паласой. Апісання іншых латышскіх племянных сцягоў не былі знойдзены, таму ўдзельнікі «вечароў» прынялі чырвона-бела-чырвоны сцяг за свой сімвал. Аднак, настолькі ранняе выкарыстанне чырвона-бела-чырвонага сцягу вядомае толькі са ўспамінаў апублікаваных ў 1920-я гады. Чырвона-белыя колеры былі выкарыстаны на Першым латышскім свяце песень у 1873 годзе.
Міхал Богуш-Шышка
Археаграфічная праца
Аказваў дапамогу ў пошуку патрэбных дакументаў гісторыкам, якія прыязджалі ў Нясвіж ― М. І. Кастамараву, П. А. Гільтэбранту і іншым.
Арыябарзан (сатрап)
Арыябарзан (? — 362 да н.э.) — дзяржаўны і ваенны дзеяч Персідскай імперыі. З роду Фарнакідаў, адгалінавання каралеўскага роду Ахеменідаў, сын сатрапа Фрыгіі Фарнабаза II.
У 407 да н.э. быў пасланы бацькам суправадзіць афінскіх пасланцаў са сталіцы Фрыгіі Дасцыліума да марскога ўзбярэжжа, адкуль яны маглі дабрацца да Афінаў. Магчыма, тады пазнаёміўся са спартанцам Анталькідам.
Біклага
Бікла́га, бакла́га — бандарны і ганчарны (керамічны) выраб, пляскатая пасудзіна з двум донцамі ёмістасцю 5—10 літраў у славянскіх народаў.
Фядосава (Цёмкінскі раён)
Гісторыя
У 2004—2017 гадах у складзе Кікінскага сельскага паселішча.
Турбулентнае цячэнне
Ад ламінарнага цячэння адрозніваецца інтэнсіўным перамешваннем, цеплаабменам, вялікімі значэннямі каэфіцыента трэння, размеркаваннем усярэдненай скорасці па сячэнні патоку (пры турбулентным цячэнні ў трубцы максімальнае значэнне скорасці патоку перавышае яе сярэдняе значэнне ў 1,23 раза, пры ламінарным — у 2 разы) і інш.
Вахару (прыпыначны пункт)
Вахару (Vaharu, Дв. Вахару) або Яакну — былы прыпыначны пункт Эстонскай чыгункі ў павеце Ляэнэмаа. Знаходзіўся ў вёсцы Яакна на лініі Талін — Хаапсалу.
247
247 — невысакосны год, пачаўся ў пятніцу. 247 год нашай эры, 247 год 1 тысячагоддзя, 47 год III стагоддзя, 7 год 5-га дзесяцігоддзя III стагоддзя, 8 год 240-х гадоў.
NGC 7821
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Талпыгі
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Буда (Волакаўскае сельскае паселішча)
Буда (Буда) — вёска Смаленскага раёна Смаленскай вобласці Расіі. Насельніцтва — 6 жыхароў (станам на 2007).
Імантс Зіеданіс
І́мантс Зі́еданіс, Імант Янавіч Зіеданіс (Imants Ziedonis; — ) — латышскі, , лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Латвійскай ССР (1967). Народны паэт Латвійскай ССР (1977), кавалер ордэна Трох зорак (1995). Таксама (найбольш вядомы ў жанры эпіфаніі).
Біяграфія
Быў жанаты з актрысай Тэатра Дайлес Аўсмэ Кантанэ. Памёр 27 лютага 2013 года.
Тхо
Мова
Мова тхо блізкая да в'етнамскай і мыонгскай. Агульнай літаратурнай мовы фактычна няма. У пісьмовасці выкарыстоўваецца в'етнамскій алфавіт на аснове лацінкі.
ФК Баранавічы
Гісторыя
У Першай лізе клуб працягваў выступаць пераважна мясцовымі футбалістамі, у выніку ў сезонах 2015—2016 займаў месца ў ніжняй палове табліцы. У пачатку 2017 года галоўным трэнерам «Баранавічаў» стаў Аляксей Вяргеенка, які раней працаваў з юнацкімі зборнымі Беларусі. У камандзе з’явілася шмат маладых ігракоў, многія з якіх былі ўзятыя ў арэнду з клубаў Вышэйшай лігі. Аднак, вынікі каманды істотна не палепшыліся, «Баранавічы» ў сезоне 2017 занялі 12-е месца з 16.
Чу Ван Тан
Чу Ван Тан нарадзіўся ў сям’і аднаго з правадыроў народа тхо на поўначы В’етнама, не далёка ад мяжы з Кітаем. У маладосці супрацоўнічаў з французскай каланіяльнай адміністацыяй. У 1935 г. узначаліў ваенізаванае аддзяленне адной з патаемных нацыяналістычных в’етнамскіх арганізацый. У 1936 г. уступіў у Камуністычную партыю. Падчас акупацыі В’етнама арміяй Японіі (1940—1945 гг.) удзельнічаў у партызанскім руху.
У жніўні 1945 г. Чу Ван Тан далучыўся да паўстанцкага ўрада, у якім займаў пост ваеннага міністра (да 2 сакавіка 1946 г.). У далейшым займаў адказныя ваенныя пасты, адыграў значную ролю ў вызваленні В’етнама ад французскай каланіяльнай залежнасці. У 1959 г. атрымаў званне генерала. Удзельнічаў у палітычным жыцці Паўночнага, а потым і аб’яднанага В’етнама.
Euglenozoa
Euglenozoa — тып аднаклетачных пратыстаў. Свабоднажывучыя і паразіты.
Апісанне
Фотатрофныя і гетэратрофныя формы з 1—2, радзей некалькімі жгуцікамі, якія нясуць бялковы (параксіяльны) цяж і маюць простыя вырасты-мастыганемы. Жгуцікі, як правіла, выходзяць з глыбокага рэзервуара на пярэднім канцы клеткі і маюць 2—3 мікратрубачкавых карэньчыкі. Крысты ў мітахондрыях пераважна пласціністыя (дыскападобныя), але могуць прымаць і трубчастую форму.
Брольнікі
Бро́льнікі (, Брольники) — аграгарадок у Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Брольніцкага сельсавета.
Бакштава
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Эканоміка Румыніі
Транспарт
Румынія мае развітую сучасную транспартную сетку, у складзе якой прадстаўлены ўсе найважнейшыя віды транспарту. Працягласць аўтамабільных дарог складае 86 тыс.км, чыгуначнай сеткі — 22 300 км (чацвёртая па працягласці чыгунак у Еўропе). У 1990-я румыны фактычна закінулі свае чыгункі, аднак у ХХІ стагоддзі, дзякуючы мадэрнізацыі і частковай прыватызацыі, гэты транспарт акрыяў. З 1979 у Бухарэсце працуе метрапалітэн, агульная працягласць ліній складае 69 км, зрэшты, пасажыранапружаным яго не назавеш (усяго 600 000 пасажыраў цягам рабочага тыдня, менш чым у Мінску за дзень). У Румыніі 16 міжнародных аэрапортаў. Паветраныя вароты сталіцы — Міждународны аэрапорт імя Хенры Каандэ (рум. Aeroportul Internaţional Henri Coandă) — ў 2017 прынялі і адправілі 12,8 млн пасажыраў. Дарэчы, Хенры быў піянерам румынскага паветраплавання. Канстанца — найбуйнейшы порт і верф ў Чорным моры і адзін з самых ажыўленых партоў ў Еўропе.
Аляксандр Уладзіміравіч Дуброўскі
Член рэдкалегіі часопіса «Бярозка» і навуковага савета зборніка міжканфесійных і міждысцыплінарных даследванняў «Збожжа».
Дарожкі (Павяцкі сельсавет)
Даро́жкі (, Дорожки) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Павяцкага сельсавета.
Сезон 2021 ЖФК Бабруйчанка
Склад каманды
Станам на 8 снежня 2021 года
Сукарна
Біяграфія
Скончыў Тэхналагічны інстытут у г. Бандунг (1925). Удзельнік стварэння «Бандунгскага даследчага клуба» (1926), на базе якога ў 1927 створана Нацыянальная партыя Інданезіі; яе першы старшыня. За антыкаланіяльную дзейнасць у 1929-31 зняволены ў турме, з 1933 па 1942 у ссылцы. У 1945 сфармуляваў 5 прынцыпаў (нацыяналізм, інтэрнацыяналізм, народаўладдзе, сацыяльная справядлівасць, вера ў адзінага Бога), якія сталі афіцыйнай ідэалогіяй Інданезіі. 17 жніўня 1945 года Сукарна абвясціў незалежнасць Рэспублікі Інданезія. Абраны яе прэзідэнтам, узначаліў барацьбу супраць нідэрландскіх каланізатараў (1945-49). У 1957-59 па яго ініцыятыве ў краіне сфарміраваны лад т.зв. «накіроўвальнай дэмакратыі» на аснове канцэпцыі функцыянальных груп, члены якіх звязаны агульнай дзейнасцю, рэлігіяй, адукацыяй і г.д. Быў распушчаны парламент, новыя дэпутаты прызначаны асабіста Сукарнам, які сканцэнтраваў у сваіх руках заканадаўчую і выканаўчую ўладу. У 1963 абвешчаны пажыццёвым прэзідэнтам краіны. Сукарна адзін з ініцыятараў Бандунгскай канферэнцыі 1955 і руху Недалучэння. Яго кірунак на пашырэнне сувязей з СССР і КНР абвастрыў адносіны з краінамі Захаду, найперш з-за канфлікту з Малайзіяй і выхаду Інданезіі з ААН (студзень 1965). Палітыка Сукарны прывяла да эканамічнага крызісу, які супаў з вострым канфліктам паміж камуністамі і арміяй. Пасля путчу 30.9.1965 адхілены ад рэальнага кіраўніцтва краінай, у 1967 адмовіўся ад усіх дзяржаўных пасад.
Арцюхоўка
Да 5 снежня 2011 года вёска ўваходзіла ў склад Чарняўскага сельсавета.
Экспедыцыя на «Паўднёвым Крыжы»
Экспеды́цыя на «Паўднeвым Крыжы́», афіцыйна называлася Брыта́нскай антаркты́чнай экспеды́цыяй 1898—1900 гадоў (British Antarctic Expedition 1898–1900) — першая экспедыцыя, якая ажыццявіла зімоўку на Антарктычным мацерыку і ўпершыню разведала ўнутраную паверхню Шэльфавага ледавіка Роса, а таксама ўпершыню выкарыстала для даследавання лядовага мацерыка лыжы, нарты і ездавых сабак. Была дасягнута шырата 78° 50' пд. ш. — першы паўднёвапалярны рэкорд у гісторыі даследаванняў. Фінансавалася вядучым брытанскім выдаўцом таго часу — Джорджам Ньюнсам, афіцыйна праводзілася пад брытанскім сцягам, хоць начальнік экспедыцыі — Карстэн Борхгрэвінк і большая частка каманды былі нарвежцамі. Паспяховая зімоўка і выкарыстанне напрацаваных да таго часу метадаў вывучэння палярных рэгіёнаў адкрылі гераічны век антарктычных даследаванняў.
Перадгісторыя
Карстэн Борхгрэвінк — па паходжанні напалову англічанін — у 1888 годзе пераехаў у Аўстралію, дзе зацікавіўся антарктычнымі даследаваннямі. У верасні 1894 года Борхгрэвінк наняўся матросам на шхуну «Антарктыка» ў экспедыцыю нарвежца Хенрыка Ёхана Буля (1844—1930), якога ў першую чаргу цікавілі перспектывы здабычы кітоў у Паўднёвым акіяне. Камандзірам судна быў наняты дасведчаны кітабой Леанард Крыстэнсен, была і невялікая навуковая каманда, у якую ўвайшоў Борхгрэвінк. Плаванне пачалося няўдала: кітоў было вельмі мала, іх цяжка было шукаць. Буль і Крыстэнсен адважыліся ўвайсці ў пояс пакавых ільдоў, паколькі наяўнасць велізарных статкаў кітоў была там зафіксавана ўдзельнікамі папярэдніх экспедыцый. Кітоў не ўдалося выявіць нават у моры Роса. 17 студзеня 1895 года судна дасягнула архіпелага Пасешн каля ўзбярэжжа Зямлі Вікторыі, на якім Джэймс Рос падняў брытанскі сцяг у 1841 годзе. Буль і Борхгрэвінк з'ехалі на бераг і пакінулі там запіску ў бляшанай банцы, каб засведчыць сваё дасягненне. На востраве Борхгрэвінк выявіў лішайнікі, гэта быў першы доказ наяўнасці расліннасці на поўдзень ад Паўднёвага палярнага круга.
24 студзеня 1895 года «Антарктыка» дасягнула мыса Адэр на паўночным узбярэжжы Зямлі Вікторыі. У 1841 годзе камандзе Роса не ўдалося высадзіцца тут на мацерыковы бераг. 25 студзеня Булю, Крыстэнсену, Борхгрэвінку і 17-гадоваму новазеландцу Аляксандру фон Тунцельману ўдалося дабрацца да берага на шлюпцы. Пазней Борхгрэвінк і Крыстэнсен аспрэчвалі адзін у аднаго першынство высадкі на мацерыковым узбярэжжы. Аднак існуе версія, што першым на ўзбярэжжы Антарктыды высадзіўся амерыканскі кітабой Джон Дэвіс у 1821 годзе (на Антарктычным паўвостраве). Магчыма, і іншыя кітабоі да 1895 года дасягалі антарктычнага ўзбярэжжа, але яны трымалі свае маршруты ў таямніцы. На мысе Адэр Борхгрэвінк сабраў узоры горных парод і лішайнікаў, дастаўленыя ў Еўропу, яны выклікалі вялікую цікавасць сярод навукоўцаў, паколькі ў тыя часы сумняваліся ў здольнасці раслін выжываць у гэтакіх паўднёвых шыротах. Таксама берагавая партыя абследавала бліжэйшыя наваколлі мыса на прадмет пошуку месца для будучай зімоўкі.
Падрыхтоўка і фінансаванне
Спачатку Борхгрэвінк разлічваў на супрацоўніцтва з У. Спірс Брусам, які планаваў на 1896 год уласную антарктычную экспедыцыю. Аднак пасля разрыву Борхгрэвінка і Буля ад сумеснай працы прыйшлося адмовіцца, так як Брус актыўна абмяркоўваў з Булем свае планы. Аб адмове ў супрацоўніцтве Борхгрэвінк паведаміў яму ў пісьмовым выглядзе.
Пасля вяртання
Кніга аб экспедыцыі была напісана ў публіцыстычным стылі, верагодна, да яе прыклалі руку рэпарцёры Ньюнса. Борхгрэвінк не шкадаваў выразаў для апісання свайго поспеху і прыгажосцей Антарктыды, якую параўноўваў з Кландайкам. У кнізе апісваліся і сур'ёзныя навуковыя адкрыцці: было дакладна вызначана бягучае становішча Паўднёвага магнітнага полюса, апісаны новыя віды насякомых і воднай фаўны, бесперапынныя магнітныя і метэаралагічныя назіранні на працягу года, нарэшце, заваяванне 78° 50' пд. ш. — «Самага паўднёвага пункту, калі-небудзь дасягнутага чалавекам». У 1905 году Борхгрэвінк апублікаваў сваю кнігу на дацкай мове (яна ж - літаратурная нарвежская таго часу), яе тэкст уяўляе сабой пашыраную версію англійскага выдання.
Ізатэрма (метэаралогія)
Ізатэ́рма (ἴσος «роўны» і «цяпло») — ізалінія аднолькавых тэмператур. Звычайна выкарыстоўваюцца паняцці ізатэрмы ліпеня і ізатэрмы студзеня.
Артабаз II
Аднак у самы крытычны момант, Афіны пад націскам Персіі адмовілі паўстанцам у дапамозе. Артабаз II спрабаваў наняць 5000 наймітаў Тэбанса, але мяцеж праваліўся яшчэ да прыбыцця грэкаў. У 352 да н.э. Артабаз быў вымушаны збегчы ў Македонію, дзе быў прыняты царом Філіпам II. Тут ён пазнаёміўся з сынам Філіпа Аляксандрам, будучым Аляксандрам Македонскім, і Арыстоцелем.
Вялікая пагада дзікіх гусей
Вялікая пагада збудавана пад уплывам індыйскага дойлідства ў 652 годзе і першапачаткова складалася з пяці ярусаў, на якіх былі змешчаны будысцкія статуі і рэліквіі, сабраныя падчас сваіх падарожжаў Сюаньцзанам. У 704 годзе імператрыца У распарадзілася надбудаваць да пагады яшчэ пяць ярусаў. Тры верхнія ярусы моцна пацярпелі ў час сярэдневяковых войн, і іх прыйшлося знесці. У наш час пагада сяміярусная, узвышаецца на вышыню 64 метраў; з верхняга яруса адкрываецца від старадаўняга горада. Непадалёк раскінуўся Храм матчынага кахання (589 г., перабудаваны ў 647 г.)
Якусідзі
Храм уяўляе традыцыю хоса. Храм знакаміты скульптурнай трыядай Якусі, якая ўключае Якусі-нёрай (Буду медыцыны) і бадхісатв Чандрапрабху і Сур'япрабху. Храм уваходзіць у лік сямі найбуйнейшых паўднёвых храмаў поўдня.
Сяргей Мікалаевіч Малінін
Біяграфія
З 1947 года на працы ў ЦК КП(б)Б: намеснік начальніка ўпраўлення прапаганды і агітацыі, загадчык аддзела планавых, фінансавых і гандлёвых органаў.
Гарадзечна (Навагрудскі раён)
Гарадзе́чна (, Городечно) — аграгарадок у Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ладзеніцкага сельсавета.
Андрэева (Смаленскі раён)
Андрэева (Андреево) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Касплянскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 28 жыхароў (2007).
Явар
Батанічнае апісанне
Дрэвы вышынёй да 40 м. Крона густая, пірамідальна-шарападобная. Лісце пальчаталопасцевае, востраканцовае, чараньковае. Кветкі жоўта-зялёныя, духмяныя, у доўгіх паніклых гронках; плод — двухкрылка. Жыве да 100 і больш гадоў.
Ельня (Хоцімскі раён)
Е́льня (, Ельня) — аграгарадок у Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Бярозкаўскага сельсавета.
Каламійціўка
Каламійціўка (Коломі́йцівка) — вёска ў Носіўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны.
Сузор’е (гурт)
«Сузо́р’е» — мінскі гурт, выконваў музыку ў стылістыцы хард-рок. Першы на Беларусі рок-гурт, які атрымаў статус прафесійнага. Калектыў запісаў першы ў гісторыі беларускай рок-музыкі і даў больш за 1500 канцэртаў у розных гарадах СССР.
Гісторыя
З 1981 года гурт стаўся штатным калектывам Беларускай дзяржаўнай філармоніі, дзе і працаваў да 1991 года, выконваючы ў асноўным расійска- і беларускамоўныя творы Пучынскага, Лучанка і Будніка. У выніку ажыццяўлення пастановы ЦК КПСС у 1983 годзе калектыў быў пазбаўлены назвы і расфарміраваны, але дастаткова хутка аднавіўся як інструментальны ансамбль пад кіраўніцтвам А. Несцяровіча. У сярэдзіне 80-х гурт выступаў як акампаніруючы ансамбль С. Кульпы і Надзеі Мікуліч, узбагаціўшы сваё гучанне народнымі інструментамі. Пад назвай «Сузор’е» гурт аднавіўся у 1986 годзе.
У розныя гады у склад гурта ўваходзілі Аляксей Казлоўскі (бас-гітара, спеў, пазней — Zindan), Аляксандр Растопчын (гітара 1982—1984, пазней «Тоніка», «Песняры»), Вольга Аліпава (спеў), Вольга Хіжанкова (спеў), Павал Харэвіч (спеў), Аляксандр Брынцаў (спеў), Нэлі Дзянісава (спеў, пазней — Zindan), Аляксандр Несцяровіч (клавішныя, ад 1983). Гурт запісаў музыку для спектакля «Транслегатар» (Беларускае радыё, 1980), музычнага спектаклю «Клеменс» (Нацыянальны акадэмічны драматычны тэатр імя Якуба Коласа).
Буда-Кашалёва
Гісторыя
З 09.05.1923 г. да 17.07.1924 г. цэнтр Буда-Кашалёўскай воласці Гомельскай губерні. З 03.03.1924 г. ў складзе БССР. З 27.07.1924 г. цэнтр Буда-Кашалёўскага раёна Бабруйскай, з 27.10.1927 Гомельскай (да 26.07.1930 г.) акругі, з 20.02.1938 г. — Гомельскай вобласці. У 1925 г. было 194 двары. У 1930 г. арганізаваны калгас «Чырвоная Беларусь». З 1932 г. працавала МТС. У 1934 г. дзейнічалі шавецкая і кравецкая арцелі, маслазавод, МТС з рамонтнай майстэрняй, 4 ветракі і кузня.
Дом па Першамайскай вуліцы, 42 (Магілёў)
Гісторыя
Дом пабудаваны ў 1938—1940 гадах з цэглы паводле праекта архітэктараў А. П. Воінава і А. Брэгмана. Паводле іншых звестак — па праекце архітэктараў В. Батоевай і В. Мураўёва. Прызначаўся для пражывання служачых розных камісарыятаў і іх сем’яў і меў палепшаную планіроўку.
Пры капітальным рамонце і рэканструкцыі 2000—2003 гг. планіроўка ўсіх паверхаў была значна зменена. Цяпер дом выкарыстоўваецца як жылы са шматлікімі крамамі на першым паверсе.
Арсіт Фрыгійскі
Згодна з Арыянам Нікамедыйскім, з пачаткам у 334 да н.э. паходу Аляксандра Македонскага на Персію, кіраўнік грэчаскіх наймітаў на персідскай службе Мемнан прапанаваў Арсіту выкарыстаць тактыку выпаленай зямлі супраць чужынцаў. Але той адмовіўся руйнаваць землі сваіх падуладных. У выніку адбылася бітва пры Граніку, у якой Арсіт камандаваў пафлагонскай кавалерыяй. У бітве персідскае войска было разбіта ўшчэнт, шмат камандзіраў загінулі на полі бітвы, Арсіт жа здолеў уцячы ў Фрыгію, дзе, паводле Арыяна, скончыў жыццё самагубствам, бо быў абвінавачаны ў паразе.
Алтухоўка (Смаленскі раён)
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 1 км на паўднёвы ўсход ад Смаленска, за 2 км на ўсход ад аўтадарогі Арол — Віцебск. За 7 км на ўсход ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя на лініі Смаленск — Рослаўль.
Дзярыпарты
Гісторыя
Да 27 сакавіка 1959 года хутар знаходзіўся ў складзе Павяцкага сельсавета, да 18 сакавіка 1963 года — у адміністрацыйным падпарадкаванні Друйскага пассавета.
Карл Эмануіл I
Сям’я
З 1585 года ў шлюбе з Каталінай Аўстрыйскай, дачкой іспанскага караля Філіпа II. Дзеці:
На Чорных лядах
«На чо́рных ля́дах» — апавяданне Васіля Быкава, прысвечанае Слуцкаму збройнаму чыну, напісанае ў 1990-х гг. Само апавяданне з'явілася на свет у 1994 г. У 1995 г., разам з апавяданнямі «Перад канцом» і «Жоўты пясочак», легла ў аснову аднайменнай кінастужкі.
Разуха альпійская
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая апушаная расліна вышынёй 5—30 см. Сцяблы ўзыходныя. Лісце чаргаванае па даўжыні сцябла і ў прыкаранёвай разетцы, простае, суцэльнае, сядзячае, з зубчастым краем. Кветкі белыя, з чатырма пялёсткамі, у гронкападобных суквеццях. Плод — стручок.
Існуюць садовыя формы з махрыстымі і ружовымі кветкамі.
Польскія могілкі (Магілёў)
Польскія (Каталіцкія) могілкі — могілкі ў Магілёве, размешчаныя па вуліцы Лазарэнкі. Плошча складае 2,5 га.
Усходняя Фландрыя
Усходняя Фландрыя (Oost-Vlaanderen) — адна з пяці правінцый Фландрыі. Мяжуе з Заходняй Фландрыяй, правінцыяй Антверпен, Фламандскім Брабантам, валонскай правінцыяй Эно ды Нідэрландамі. Сталіца і найбуйнейшы горад — Гент.
Брацкая магіла апалчэнцаў (Магілёў)
Брацкая магіла апалчэнцаў — вайсковае пахаванне ў Магілёве, размешчанае ў скверы па вул. Лазарэнкі, наспураць школы № 4. Пахавана каля 50 байцоў народнага апалчэння, якіх расстралялі нямецка-фашысцкія захопнікі 25 ліпеня 1941 года.
Калі фронт наблізіўся да Магілёва, па рашэнні абкама КП(б)Б былі створаны абласны (начальнік штаба — намеснік старшыні аблвыканкама І. М. Кардовіч) і гарадскі (начальнік штаба — сакратар гаркама КП(б)Б А. І. Марозаў) штабы атрадаў народнага апалчэння. Камандаваў народным апалчэннем абласны ваенкам І. П. Ваяводзін. Атрады апалчэння арганізоўваліся на прадпрыемствах. З 3 дні ў іх уступіла 8 тысяч чалавек, да 12 ліпеня — 10 тысяч, створана 14 батальёнаў.
Змагаліся з ворагам апалчэнцы педагагічнага інстытута, заводаў штучнага шоўку, гарбарнага, трубаліцейнага і інш. прадпрыемстваў. Калі пачаліся баі на бліжэйшых подступах да горада, частка байцоў-апалчэнцаў была ўключана ў рады рэгулярных войскаў. Астатнія занялі адведзеныя ім участкі абароны. Разам з воінамі апалчэнцы трубаліцейнага завода трымалі абарону ў раёнах Машэкаўкі, чыгуначнай станцыі Магілёў-2 і мясакамбіната. Атрады заводаў штучнага шоўку і гарбарнага стрымлівалі націск ворага з боку Лупалава. Каля вёскі Пашкава і пасёлка Гаі гераічна змагаўся батальён міліцыі пад камандаваннем капітана К. Р. Уладзімірава. Тут з 250 байцоў жывымі засталіся толькі 19.
Сухадольныя лугі
Сухадолы недастатковага ўвільгатнення (абсалютныя сухадолы) утвараюцца на высокіх дрэнажаваных участках (узгорках, градах, крутых схілах) з выражаным паверхневым сцёкам і глыбокім заляганнем грунтовых вод. Глебы іх сухія, бедныя, з маламагутным гумусавым гарызонтам. У нізкарослым зрэджаным травастоі булаваносец сіваваты, аўсяніца авечая, мятліца тонкая, галадок шматгадовы, ястрабок валасісты, гладун гладкі, шчаўе малое, расходнік едкі і інш. Летам нярэдка выгараюць.
Сакотра
Прырода
Фаўна Сакотры сёння не адрозніваецца значным багаццем. Але яшчэ ў XVII ст. наведвальнікі ўзгадвалі гіганцкіх яшчарак і марскіх кракадзілаў. Адзіны від сысуноў, які сустракаецца тут - кажаны. Дзякуючы дзейнасці чалавека з'явіліся здзічэлыя козы і каты. Птушкі прадстаўлены эндэмічнымі сакатрыйскімі певунамі (Incana incana), вераб'ямі, шпакамі, жаўрукамі, дубаносамі і інш.
Насельніцтва
Карэнныя жыхары падзяляюцца на жыхароў горных раёнаў і ўзбярэжжа. Горцы здаўна займаліся жывёлагадоўляй, вырошчвалі фінікавую пальму, збіралі і пераапрацоўвалі плады, сок, смалу і масла мясцовых раслін. Лічыцца, што яны - прамыя нашчадкі найстаражытнейшых перасяленцаў. Жыхары ўзбярэжжа адрозніваюцца знешняй стракатасцю. Сярод іх ёсць нашчадкі чарнаскурых афрыканцаў, індыйцаў, перасяленцаў з кантыненту. Яны традыцыйна займаюцца ловам рыбы і гандлем. Абсалютная большасць жыхароў Сакотры спавядае іслам, які шырока распаўсюдзіўся да XVIII ст.
Грузіны
Грузіны, таксама картвелы (ქართველები Картвелебі) — народ картвельскай групы, што жыве ў цэнтральнай і заходняй частках Закаўказзя і складаецца з наступных этнаграфічных груп: