cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Малая Падзер (Кіраўскі сельсавет)
Скасавана ў 2020 годзе, тэрыторыя далучана да Слуцка.
Чатыркі
Чаты́ркі (, Четырки) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Крэўскага сельсавета.
Абстэрна
Назва
З двух індаеўрапейскіх абазначэнняў водаў ab- характарызавала ваду як актыўную сілу і нават воднае боства, а *ṷed- — ваду як матэрыю (адсюль літоўскае vanduo, латышскае ūdens). Гэты другі корань (ud- : vad- : ved-) у балцкіх рачных назвах тыпу Удага, Водса.
Назваўтваральная адметнасць гідроніма Абстэрна — другі пашыральнік -rn- як у літоўскіх гідронімах Drev-erna, Ut-erna, ён вядомы ў літоўскім і прускім назва- і словаўтварэнні (літ. pikt-as «злы» — pikt-urna «зласлівец» , літ. kap-as «надмагільны насып, капец» — пруск. kap-erna «надмагільны насып; пагорак» ).
Вада
Абстэрна належыць да ліку неглыбокіх азёр з вялікай плошчай. У выніку вада ў ім добра перамешваецца і насычаная кіслародам, дэфіцыт якога назіраецца толькі ў месцах найбольшай глыбіні. Але для зімовага перыяду дэфіцыт кіслароду назіраецца ўжо пачынаючы з глыбіняў у 10 м. Таксама вынікам інтэнсіўнага перамешвання вады ветрам з’яўляецца слабое тэмпературнае і кіслароднае раздзяленне пластоў вады.
Рэкрэацыя і адпачынак
Абстэрна выкарыстоўваецца для адпачынку і рэкрэацыі, каля вёскі Пераброддзе размяшчаецца санаторый «Расінка».
Полька
Полька (pulka - палова кроку) — хуткі народны чэшскі танец, а таксама жанр танцавальнай музыкі. Музычны памер полькі —. Полька з'явілася ў сярэдзіне XIX ст. ў Багеміі (сучасная Чэхія), і з 1840-х гадоў пашырылася ў Еўропе як бальны танец.
Назва
Назва танца паходзіць ад чэшскага слова pulka, якое азначае «палова кроку», паколькі рытм полькі патрабуе хутка пераступаць ногі — з нагі на ногу.
Гутарка (часопіс)
Змест
Выданне фактычна было працягам рукапіснага часопіса «Падснежнік», чатыры нумары якога выйшлі ў 1963—1964 гадах. У XIX стагоддзі гутаркі былі найбольш пашыраным жанрам нелегальнага друку, таму Ермаловіч і абраў такую назву для нелегальнага часопіса. Часопіс выдаваў Мікола Ермаловіч пад псеўданімам Сымон Беларус. Дэвіз выдання — «Аб усім, што баліць». Справа знаходзіўся эпіграф у выглядзе радкоў з верша Янкі Купалы: «Толькі гутарка ходзіць такая…». Злева былі парадкавы нумар і дата выхаду. Аўтар рыхтаваў матэрыялы ў Дзяржаўнай бібліятэцы БССР, друкаваў у Маладзечне і перадаваў ў Мінск Яўгену Куліку для памнажэння. Выданне друкавалася фарматам A4. Аб’ём аднаго нумара — ад адной да пяці старонак. У кожным нумары быў толькі адзін твор на злабадзённыя тэмы. «Гутаркі» падзяляліся на празаічныя і паэтычныя.
Спадчына
Беларускі дзяржаўны архіў-музей літаратуры і мастацтва захоўвае найбольш поўны камплект выдання ў фондзе Міколы Ермаловіча. Таксама вядома пра захоўванне нумароў у асабістым архіве мастака Аляксея Марачкіна (на падставе матэрыялаў з яго архіва была зроблена публікацыя ў часопісе «Полымя») і ў архіве грамадскага аб’яднання «Дыярыуш». У Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі знаходзяцца арыгіналы і копіі часопіса.
NGC 517
NGC 517 (іншыя абазначэнні — UGC 960, MCG 5-4-54, ZWG 502.79, VV 36, ARAK 43, PGC 5214) — лінзападобная галактыка (S0) у сузор’і Рыбы.
Кумжа
Кумжа, Ласось-таймень (Salmo trutta) — рыба сямейства ласосевых. Звычайныя памеры дарослых асобін кумжы вагаюцца ў залежнасці ад падвіда — да 30 — 70 см даўжыні і 1 — 5 кг вагі, некаторыя падвіды дасягаюць масы 24 кг, а даўжыні да 117 см.
Шар
Спасылкі на анлайн калькулятары
Вылічэнне аб'ёму і плошчы шара
Падлессе Камянецкае
Падле́ссе Камяне́цкае (, Подлесье Каменецкое) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Мухавецкага сельсавета. Размешчана за 18 км на паўднёвы ўсход ад Брэста, на ўсходзе меліярацыйныя каналы, на захадзе — р. Каменка (прыток р. Мухавец).
Павел Дзмітрыевіч Крук
Клубная кар’ера
У пачатку 2016 года «Бяроза-2010», пасля чаго Павел праходзіў прагляд у «Віцебску» і брэсцкім «Дынама», але ў выніку ў сакавіку стаў іграком літоўскага «Тракая». Гуляў у Літве на працягу двух гадоў, з «Тракаем» станавіўся срэбраным і бронзавым прызёрам чэмпіянату краіны.
Allium narcissiflorum
Allium narcissiflorum — від травяністых раслін сямейства, распаўсюджаны ў Францыі, Італіі, Партугаліі (магчыма інтрадукаваны).
Пагрозы і ахова
Патрэбныя даследаванні для збору інфармацыі аб патэнцыйных пагрозах для гэтага віду.
Кумулятыўны эфект
Кумулятыўны эфект, кумуляцыя, эфект Манро (анг. Munroe effect) — узмацненне дзеяння выбуху шляхам яго канцэнтрацыі ў зададзеным кірунку, дасягаецца ўжываннем зарада з выманнем, процілеглай да месцазнаходжання дэтанатара і звернутай у бок аб'екта атакі. Кумулятыўнае выманне, звычайна канічнай формы, пакрываецца металічным абліцоўваннем, таўшчыня якога можа вагацца ад доляў міліметра да некалькіх міліметраў.
Стражніца КАП „Парэчча”
Фарміраванне і арганізацыйныя змены
У 1924 годзе ў складзе 3-й памежнай брыгады быў сфарміраваны 1-ы памежны батальён. У 1928 годзе батальён складаўся з 18 стражніц. У 1928—1939 гадах стражніца КАП «Парэчча» ўваходзіла ў склад 4-й роты КАП «Докшыцы»       батальёна КАП «Будслаў»  .Стражніца налічвала каля 18 вайскоўцаў і размяшчалася на лініі мяжы з задачай непасрэднай аховы дзяржаўнай мяжы.
NGC 519
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ламіжына
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Лучай Пастаўскага павета, Віленскага ваяводства
Сконэ (значэнні)
Сконэ (Skåne):
Акулава (Навадугінскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Краўн-эфіры
Краўн-эфіры (Краўн-злучэнні) — макрагетэрацыклічныя злучэнні, якія змяшчаюць у сваіх цыклах больш за 11 атамаў, з якіх не менш за чатыры - гетэраатамы, якія звязаныя паміж сабой этыленавымі масткамі.
Кірыл Віктаравіч Шаўчэнка
Клубная кар’ера
У 2022 годзе працягваў з’яўляцца ў асноўнай камандзе, пераважна выходзячы на замену. У красавіку 2023 года падоўжыў кантракт з «Гомелем» да канца 2024 года.
Ла-Рыёха (правінцыя, Аргенціна)
Ла-Рыёха (ісп.: La Rioja) — правінцыя ў заходняй частцы Аргенціны, на захадзе мяжуе з Чылі.
Allium negevense
Апісанне
Кветканос даўжынёй 10-15 мм, кветкі бела-жаўтлявыя.
Устрань (Слуцкі раён)
У́странь (, Устрань) — вёска ў Слуцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Кіраўскага сельсавета.
NGC 520
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Берлінская архідыяцэзія
Гісторыя
13 жніўня 1930 года Рымскі Папа Пій XI выдаў булу Pastoralis officii nostri, якой пераўтварыў Апостальскую адміністратуру Берліна ў Берлінскую дыяцэзію, перадаўшы ёй частку тэрыторыі Уроцлаўскія архідыяцэзіі.
Аперацыя «Саюзная сіла»
Прычыны
Пасля пачатку ваенных дзеянняў блок НАТА запатрабаваў вывесці сербскія войскі з сербскай аўтаномнай вобласці Косава і Мятохія, галоўным чынам населяннай албанцамі, а таксама размясціць войска НАТА на тэрыторыі Косава і Мятохіі, гэта значыць на тэрыторыі Югаславіі. Югаславія не выканала ўльтыматум.
Шведскі патоп
Заваяванне шведамі Вялікай Польшчы
21 ліпеня шведская армія (14 400 чалавек) фельдмаршала А. Вітэнберга, якая выступіла з Шчэціна яшчэ 5 ліпеня, перайшла польскую мяжу пад Чаплінкам і рушыла на Велікапольшчу. Разам з фельдмаршалам знаходзіўся былы каронны канцлер Еранім Радзяёўскі.
24 ліпеня армія А. Вітэнберга захапіла пераправы цераз Нотаць, цалкам блакіраваўшы палякаў пад Уйсцем. 25 ліпеня велікапольскае апалчэнне, якое трапіла ў акружэнне і апынулася пад артылерыйскім абстрэлам, капітулявала. Шведскае камандаванне разам з былым канцлерам звярнуліся да сабранага польскім урадам паспалітага рушання Вялікай Польшчы з прапановай пачаць перамовы, на што адразу атрымалі згоду. Паводле падпісанага пагаднення магнаты і шляхта Вялікай Польшчы прызнавалі шведскага караля сваім пратэктарам і саступалі яму ўсе каралеўскія ўладанні і даходы. Ваявода пазнаньскі К. Апалінскі і ваявода калішскі А. Грудзінскі патаемна распачалі перамовы і склалі сепаратны дагавор са шведскім камандаваннем. Вялікапольшча (Пазнаньскае і Калішскае ваяводствы) перайшла пад уладу шведскага караля.
Заваяванне Карлам X Густавам усёй Польшчы
У той жа дзень у Вялікім Княстве Літоўскім Януш Радзівіл, які страціў надзею абараніць дзяржаву, падпісаў у Кейданах са шведамі пагадненне аб пераходзе ВКЛ пад шведскі пратэктарат.
8 верасня шведскі кароль Карл X Густаў без супраціўлення ўвайшоў у Варшаву, сталіцу Рэчы Паспалітай, але ўжо 11 верасня пакінуў горад і працягнуў сваё наступленне ў Польшчу. У Варшаве шведскі кароль пакінуў значны гарнізон на чале з Бенедыктам Оксешэрнам, а каля сталіцы застаўся шведскі корпус Г. Стэнбака. Ян II Казімір з польскім войскам адыходзіў ад шведскага авангарда ў Кракаў.
3 кастрычніка ў бітве пад Войнічам шведская армія (5700 чалавек) Карла Х Густава разграміла польска-шляхецкае войска (6660 чалавек) Станіслава Лянцкаронскага. Гетман С. Лянцкаронскі ледзь не загінуў у баі. Рэшткі польскай войска адступілі ў Тарнаў, дзе здаліся шведскаму каралю. На службу да Карла Х Густава добраахвотна перайшлі польскія магнаты Аляксандр Канецпольскі, Дзмітрый Ежы Вішнявецкі і Ян Сабескі разам са сваімі надворнымі харугвамі. 6 кастрычніка шведскі кароль Карл Х Густаў вярнуўся з войскамі пад Кракаў. 17 кастрычніка Стэфан Чарнецкі, склаўшы выгоднае для палякаў перамір'е са шведскім каралём Карлам Х Густавам, капітуляваў і здаў горад. 19 кастрычніка С. Чарнецкі з невялікім польскім атрадам (1800 чалавек) пакінуў Кракаў, які занялі шведскія войскі. У той жа дзень Станіслаў Лянцкаронскі з рэшткамі сваёй дывізіі прысягнуў шведскаму каралю.
Узмацненне польскага супраціўлення
31 снежня Тышавецкая канфедэрацыя выпусціла ўніверсал з абвяшчэннем узброенай барацьбы супраць шведаў. Польскія канфедэраты неаднаразова заклікалі выгнанага караля Яна Казіміра вярнуцца з Сілезіі ў Рэч Паспалітую, каб узначаліць барацьбу супраць шведскіх захопнікаў.
Уступленне Брандэнбурга ў вайну на баку Швецыі
30 студзеня другая шведская армія Магнуса Дэлагардзі выступіла з Прусіі ў Жамойць.
Бітва пад Варшавай
Уначы 2-3 студзеня 1657 года 10-тысячнае польскае войска было атакавана шведскім атрадам кавалерыі (950 чалавек). Пры набліжэнні галоўных сіл шведскага караля да Хайніцаў польскія войскі адступілі ў Накла, а 7 студзеня ўвайшлі ў Грахолін, дзе пакінулі пад аховай каралеву. Станіслаў Патоцкі і Станіслаў Лянцкаронскі адмовіліся працягваць паход на Гданьск. Чарнецкі са сваёй дывізіяй вырашыў выратаваць польскага караля. 8 студзеня ён з лагера пад Кцыняй рушыў пад Гданьск на чале 6-тысячнага войска. Спачатку С. Чарнецкі накіраваўся маршам у Торунь, збіраючыся перайсці Віслу і напасці на Прусію. Карл Х Густаў, які знаходзіўся з войскамі пад Гданьскам, рушыў супраць С. Чарнецкага, каб перашкодзіць яму пераправіцца. Але С. Чарнецкі змог пераправіцца на левы бераг Віслы і рушыў на Быдгашч, адкуль выправіўся да Цяханаў. Кароль Карл Х Густаў з часткай шведскай арміі рушыў у Марыенбург, а фельдмаршал Густаў Стэнбак з галоўнымі сіламі павінен быў пераследваць дывізію С. Чарнецкага.
1657 год
У канцы студзеня 1657 года трансільванскі князь Дзёрдзь II Ракацы на чале 25-тысячнай арміі, якая складалася з венграў (8-10 тысяч), немцаў, трансільванцаў, малдаван, сербаў і валахаў, пачаў уварванне ў Польшчу з Трансільваніі. Армія Дзёрдзя II Ракацы перайшла Карпацкія горы і ўступіла у Галіцыю, дзе паспрабавала захапіць Львоў, але няўдала. Адступіўшы ад Львова, армія Ракацы аблажыла і ўзяла Перамышль.
Адступленне трансільванцаў і казакоў
За адступаючым трансільванскім князем таксама ішлі войскі Рэчы Паспалітай на чале з польным каронным гетманам Станіславам Лянцкаронскім і вялікім гетманам літоўскім Паўлам Сапегам.
Барацьба супраць Швецыі і Брандэнбурга
11 верасня пасля капітуляцыі Кракава 15-тысячная аўстрыйская армія выправілася ў Паўночную Польшчу і пад канец верасня стала лагерам у Плоцку. Польскі кароль Ян-Казімір запатрабаваў, каб аўстрыйскія саюзнікі пачалі аблогу Торуні. Аднак аўстрыйскае камандаванне не спяшалася выступаць у Торунь, а зімой адвяло войскі на зімовыя кватэры ў Велікапольшчы.
1658 год
Услед за дывізіяй Чарнецкага польскі ўрад выправіў у Данію польскія атрады Пятра Яна Апалінскага і Крыштафа Жагоцкага. 23-25 снежня тысячны польскі атрад (500 чалавек конніцы і 500 пяхоты) Чарнецкага аблажыў і ўзяў штурмам Кольдынг, разграміўшы 2-тысячны шведскі гарнізон. Кароль Швецыі Карл X Густаў паспрабаваў вярнуць крэпасць Кольдынг, але палякі адбілі напад шведскага дэсанта.
1659 год
У лютым 1659 года шведскі кароль распачаў новы паход на Капенгаген. У ноч на 12 лютага шведы штурмавалі дацкую сталіцу, але не дамагліся поспеху, бо абаронцы горада ведалі пра прыступ і здолелі да яго добра падрыхтавацца.
Тым часам брандэнбургскі курфюрст Фрыдрых Вільгельм, які прыняў на сябе галоўнае камандаванне саюзнымі войскамі, да вясны падрыхтаваў высадку моцнага дэсанту на дацкія астравы. Саюзнікі сабраліся каля Фленсбурга, куды прыйшло шмат транспартных караблёў. Курфюрст Фрыдрых Вільгельм чакаў толькі падыходу цяпер ужо саюзнага галандска-дацкага флоту для прыкрыцця дэсантнай экспедыцыі ад шведскіх войскаў. Шведскі флот выправіўся да Фленсбурга, каб знішчыць дэсантныя карабелі саюзнікаў.
Алькеніцкая бітва
Вынікі
Рэспубліканцы правялі пад Алькенікамі з’езд паспалітага рушэння, на якім была ўтворана канфедэрацыя і прынята Алькеніцкая пастанова 1700 года. Сапегі былі пазбаўлены пасад і асуджаны на выгнанне, іх маёнткі падлягалі канфіскацыі. Пасля бітвы групоўка Сапегаў у Вялікім Княстве Літоўскіх часова спыніла існаванне, яе лідары пакінулі княства і накіраваліся ў Курляндыю, потым у Польшчу, а ўрэшце перайшлі пад апеку шведскага караля Карла XII і прынялі ўдзел на яго баку ў Паўночнай вайне 1700—1721 гадоў.
Ліпаўка (Пастаўскі раён)
Лі́паўка (, Липовка) — былая вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Угліч
Размешчаны на рацэ Волга (Угліцкае вадасховішча). Чыгуначная станцыя (47-кіламетровая лінія ад станцыі Калязін, размешчанай на лініі Масква — Сонкава), порт на Волзе.
Akana-NHS
Гісторыя
Летам 2009 года склад гурта змяняецца, як запрашаюцца новыя айчынныя музыкі. Гурт прымае ўдзел у адборы на «» і ў самым фестывалю. Восенню на базе гурта быў створаны міжнародны ансабль «Akana-NHS & Albin Brun Alpin Ensemble», вядомы як «Kazalpin», дзе да беларускага вакальнага ядра гурта далучыліся швейцарскія інструменталісты. Новы зборны гурт дае восеньскі тур па Беларусі.
Заляддзе (Слуцкі раён)
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Ленінскага сельсавета.
Аленіна (Навадугінскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Сяргей Аляксеевіч Каліноўскі
Сяргей Аляксеевіч Каліноўскі (нар. ) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Член Цэнтральнай камісіі па выбарах і правядзенні рэспубліканскіх рэферэндумаў Рэспублікі Беларусь ад Брэсцкай вобласці (з 2013). Намеснік Міністра юстыцыі Рэспублікі Беларусь (з 2021).
Яўгенія Шведская
Мастацтва
Прынцэса Яўгенія актыўна ўдзельнічала ў шматлікіх відах мастацтва. Спачатку яна складала музыку са сваім братам князем Густавам, герцагам Упландскім. Склала некалькі песень і фартэпіянныя кампазіцыі. Як музыка, яна часта ладзіла канцэрты. Яна была добрай сяброўкай кампазітара Лотэна Эдгольма. Яе гімн O, at jeg kunde min Jesus prise, прызначаны нарвежскай народнай мелодыяй і быў перакладзены як «Маё сэрца сумуе».
Лукашова (Пастаўскі раён)
Лукашо́ва (, Лукашово) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1985—1992 гадах цэнтр Лукашоўскага сельсавета.
NGC 523
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Людвіг Іванавіч Янушкевіч
Людвіг Іванавіч Янушкевіч ( — ліпень 1872) — расійскі врач-афтальмолаг і хірург, доктар медыцыны.
Арэхаўна (возера, Ушацкі раён)
Катлавіна возера мае круглаватую форму, знаходзіцца сярод разаранай тэрыторыі.
Палявы грыб
Палявы грыб — шматзначны тэрмін.
Аляксандр Гарыевіч Гардон
Біяграфія
Пасля заканчэння вучылішча год працаваў у Тэатры-студыі імя Рубэна Сіманава. Таксама выкладаў акцёрскае майстэрства ў дзіцячым гуртку. У 1989 з жонкай і дачкой эміграваў у ЗША, дзе змяніў некалькі прац, а праз два гады ўжо стаў самым папулярным тэлевядучым на першым рускамоўным тэлебачанні ў ЗША. З 1990 — рэжысёр, дыктар у тэлекампаніі RTN. З 1992 старэйшы карэспандэнт на канале WMNB. У 1993 стварыў кампанію «Wostok Entertainment».
IC 284
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Аляксандр Гарыевіч Гардон
Біяграфія
У 1997 годзе вярнуўся ў Расію. Пры гэтым застаецца грамадзянінам ЗША (пацвердзіў гэта ў тэлепраграмах «Познер» ад 28 верасня 2009 года і «Пражэктарперысхілтан» ад 16 кастрычніка 2010 года).
Яўстафій Філарэтавіч Арлоўскі
Яўстафій Арлоўскі (, в. Славенск, Ашмянскі павет, Віленская губерня, цяпер  — ) — беларускі краязнавец, гісторык і педагог.
Васілевічы (Смаргонскі раён)
Васіле́вічы (, Василевичи) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каранёўскага сельсавета.
Allium oltense
Распаўсюджанне
Распаўсюджанне: паўднёва-ўсходняя Турцыя (Эрзурум), паўднёвае Закаўказзе.
Моталь
Да нашай эры
У ваколіцах Моталя выяўлена і селішча ранняга жалезнага веку, знойдзены прадметы мілаградскай і зарубінецкай культуры.
XVI стагоддзе
Да пачатку XVI ст. Моталь уваходзіў у склад Пінскага княства, якое ўваходзіла ў склад Троцкага ваяводства. У 1520 годзе пінскі князь Фёдар Іванавіч Яраславіч перадаў вёску Успенскай Ляшчынскі царкве. Але пасля смерці Фёдара Яраславіча землі перайшлі ў спадчыну каралю Жыгімонту I Старому, які аддаў іх у пажыццёвае карыстанне сваёй другой жонцы Боне Сфорцы. Да 1554 года ў Моталі было пяць вуліц і адна праваслаўная царква з двума святарамі: Багданам Палікарпавічам і Багданам Малішчычам. Гарадскім войтам быў Станіслаў Шынвальскі. Да валочнай памеры ў Моталі жылі як дзяржаўныя, так і зямянскія сяляне.
XVIII стагоддзе
У 1706 годзе атрад шведаў спаліў мястэчка і забіў большасць насельніцтва.
XX стагоддзе
26 чэрвеня 1941 года ў Моталь ўвайшла нямецкая кавалерыя. Мясцовыя жыхары ствараюць партызанскія атрады. 1 жніўня 1941 года ў вёсцы з'яўляюцца эсэсаўцы, яны знішчаюць усё яўрэйскае насельніцтва, усіх камуністаў і спальваюць частку Моталя. 20 чэрвені 1943 г эсэсаўцы зноў з'яўляюцца ў вёсцы з мэтай вывазу жыхароў на працу ў Германію. З 28 сакавіка па 4 красавіка 1944 г. у ваколіцах Моталя адбываюцца баі паміж нямецкімі часцямі і атрадамі партызан, якія скончыліся паражэннем партызан. 6 красавіка 1944 года вёску займаюць нацысты, яны знішчаюць амаль усё насельніцтва і спальваюць Моталь. 16 ліпеня 1944 г. вёска вызвалена 55-й гвардзейскай стралковай дывізіяй генерал-маёра Турчынскага. Сфарміраваны Мотальскі пасялковы савет, 7 жніўня 1949 года ў вёсцы быў створаны калгас. У жніўні 1950 г. на базе калгаса і рыбалавецкай арцелі імя 17 верасня ствараецца калгас «40 год Кастрычніка». 16 ліпеня 1954 года статус Моталя паніжаны да вёскі, яго тэрыторыя ўключана ў Дзедавіцкі сельсавет, які пераймяноваецца ў Мотальскі, у Моталь перанесены цэнтр сельсавета. 21 ліпеня 1980 года ў склад Моталя ўключаны вёскі Дзедавічы і Заазер’е.
Славутасці
Каля Моталя знаходзяцца стаянкі каменнага і бронзавага вякоў (25 адзінак).
Герб
Уяўляе сабой барочны шчыт, у блакітным полі якога выява рукі мешчаніна Понідзельца, які трымае грамату на вольнасць. На пячаці выява вужа з герба роду Сфорца. Над граматай — княжацкая карона. У аснову герба пакладзена мясцовая легенда пра мешчаніна, які цаной свайго жыцця захаваў права на самакіраванне мястэчка.
Вядомыя асобы
У Моталі нарадзіўся першы прэзідэнт Ізраіля Хаім Вейцман (1874—1952).
Таксама з Моталя паходзяць амерыканскія музычныя прадзюсары і, якія зрабілі вядомымі найбольш яскравых выканаўцаў блюзавай музыкі — Мадзі Уотэрса, , , Бо Дзідлі, , Чака Беры.
Глухі баравік
Глухі баравік — шматзначны тэрмін.
Рафаэль Надаль
Рафаэль Надаль (Rafael Nadal, ) — іспанскі прафесійны тэнісіст. Пераможца 21 турніра Вялікага шлему, чэмпіён Алімпійскіх гульняў 2008 года ў адзіночным разрадзе. Вядомы як «Кароль грунту», лічыцца найлепшым гульцом на грунце у гісторыі тэніса з рэкорднымі 13-цю тытуламі адкрытага чэмпіянату Францыі.
Сунгары
Су́нгары (Сунхуацзян, ) — рака на паўночным усходзе Кітая, самы буйны прыток Амура па воднасці, ўпадае ў яго справа па цячэнні.
Леанід Фёдаравіч Крупец
Леані́д Фё́даравіч Кру́пец (нар. ) — беларускі дзяржаўны дзеяч, старшыня Мінскага абласнога выканаўчага камітэта (2007—2010). Ганаровы грамадзянін Нясвіжа.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1956 годзе ў вёсцы Макашы Нясвіжскага раёна Мінскай вобласці. Працоўную дзейнасць пачаў у 1975 годзе брыгадзірам паляводчай брыгады калгаса імя Дзяржынскага Нясвіжскага раёна. У 1975—1977 гадах служыў у Савецкай арміі. У 1983 годзе скончыў Універсітэт Сяброўства народаў імя Патрыса Лумумбы ў Маскве.
З 1990 па 1993 год працаваў намеснікам старшыні Нясвіжскага раённага Савета дэпутатаў. У 1993—1998 гадах быў першым намеснікам старшыні райвыканкаму, начальнікам кіравання сельскай гаспадаркі і харчавання Нясвіжскага райвыканкама. У 1998 годзе прызначаны старшынёй Нясвіжскага раённага выканаўчага камітэта. З 2002 да 2007 года займаў пасаду першага намесніка старшыні Мінскага аблвыканкама. У 2007 годзе быў прызначаны памочнікам прэзідэнта Рэспублікі Беларусь — галоўным інспектрам па Віцебскай вобласці.
Член Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання (2008—2012). Быў членам Пастаяннай камісіі Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь па рэгіянальнай палітыцы і мясцовым самакіраванні, намеснікам старшыні Савета па ўзаемадзеянні органаў мясцовага самакіравання пры Савеце Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.
Чорнае (возера, Бешанковіцкі раён)
Плошча паверхні возера 0,11 км², даўжыня 0,75 км, найбольшая шырыня 0,18 км. Даўжыня берагавой лініі 1,65 км.
Мар’янполле (Пастаўскі раён)
Мар'янпо́лле (, Марьянполье) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Мікалай Станіслававіч Ратабыльскі
Біяграфія
Пасля сканчэння аспірантуры, у 1946 г. накіраваны ў родны Магілёўскі дзяржаўны педагагічны інстытут. У 1946—1984 гг. — на выкладчыцкай працы: старшы выкладчык кафедры геаграфіі (1946—1954), дэкан геаграфічнага і фізіка-матэматычнага факультэтаў (1952—1954), загадчык кафедраў фізгеаграфіі (1954—1968, 1973—1975), краіназнаўства (1968—1973), дацэнт кафедры педагогікі і методыкі пачатковага навучання (1975—1984).
Навуковая дзейнасць
Аўтар 75 работ, у т.л. 8 дапаможнікаў, падручнікаў, кніг.
Рыгор Абрамавіч Міранскі
Біяграфія
З 1898 года Міранскі пачаў працаваць самастойна. Пасведчанне № 4661/28 выдадзена ў 1898 г. «Цэнтральная фатаграфія Рыгора Міранскага» пераехала ў дом Курлянда на Губернатарскай вуліцы. У 1901—1902 гадах Міранскі быў таксама ўладальнікам фатаграфічнага салона ў Слуцку (з 28 жніўня 1901 па сакавік 1902 года), а потым перадаў яго Левінману.
Заняцце фатаграфіяй
Быў сябрам Віцебскага фатаграфічнага гуртка.
Шмат было зроблена і фотавыяў гарадской забудовы Мінска. Архітэктурныя фатаграфіі Міранскага вызначаліся строгай кампазіцыяй, удалым выбарам пункту здымкі. Усё гэта падкрэслівала выразныя стылявыя асаблівасці будынкаў.
Сакатэкас
Сакатэкас (Estado Libre y Soberano de Zacatecas) — адзін з трыццаці аднаго штатаў у цэнтральнай частцы Мексікі. Плошча — 75,539 км². Насельніцтва складае 1,490,668 чалавек (2010 год). Адміністрацыйны цэнтр — горад Сакатэкас.
Ёхан Кройф
Хендрык Ёханес Кройф (Круіф) (, МФА: ;,  — ) — трэнер і былы футбаліст зборнай Нідэрландаў, «Аякса» і «Барселоны». Усяго за сваю кар’еру згуляў 752 матчы, забіў 425 мячоў. Трохразовы ўладальнік Залатога мяча, тры разы выйграваў Кубак чэмпіёнаў у якасці іграка і адзін раз у якасці трэнера. Шырока прызнаны адным з лепшых футбалістаў XX стагоддзя.
Валянцін Анатолевіч Борзды
Біяграфія
Жыве і працуе ў Мінску.
Іаган Хедвіг
Біяграфія
Карыстаючыся мікраскопам, Хедвіг здолеў назіраць у мохаў антэрыдый і архегоній, спорападобных і фарміраванне пратанемы.
Фотатранзістар
Фотатранзі́стар — оптаэлектронная паўправадніковая прылада, транзістар (звычайна біпалярны), кіраванне токам калектара ў якім адбываецца пад уздзеяннем святла на аснове ўнутранага фотаэфекту. Прызначаны пераўтвараць светлавыя сігналы ў электрычныя з адначасовым іх узмацненнем.
NGC 530
NGC 530 (іншыя абазначэнні — IC 106, UGC 965, MCG 0-4-119, ZWG 385.108, PGC 5210) — галактыка ў сузор’і Кіт.
Пагарцы
Пагарцы́ (, Погорцы) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Сан-Дыега
Геаграфія
Сан-Дыега размешчаны каля мяжы з Мексікай — з поўдня да яго прылягае мексіканскі горад Тыхуана, да захаду — узбярэжжа Ціхага акіяна, на ўсход — адгор’і гор Сан-Ісідра.
Герб Камянецкага раёна
Гісторыя
У 2004 годзе з Геральдычнага савета пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь пад старшынствам А. В. Праляскоўскага прыйшла прапанова распрацаваць эскіз і зацвердзіць герб і сцяг Камянецкага раёна. Старшыня Камянецкага раённага Савета дэпутатаў Ніна Данілаўна Стасюк адказна паставілася да гэтай прапановы, быў абвешчаны конкурс сярод школ раёна на найлепшы варыянт герба і сцяга. З усіх прац былі адабраны эскізы за аўтарствам Святланы Анатолеўны Постнікавай, на той момант мастачкі раённага цэнтра дзіцячай творчасці. Герб уяўляў сабой шчыт чырвонага колеру, аблямаваны залатой паласой, верхняя частка ў форме контуру Камянецкай вежы, на чырвоным фоне шчыта сіметрычна размешчаны дубовыя галіны залатога колеру (сімвал багацця і прыгажосці прыроды, мінуўшчыны, светлай будучыні), галіны перавязаны стужкай блакітнага колеру, якая сімвалізуе раку Лясная, правы і левы яе прытокі.
Геральдычны савет эскізы забракаваў і прапанаваў іх дапрацаваць, звярнуўшыся па дапамогу да спецыялістаў.
NGC 531
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ілья Андрэевіч Маскаленчык
Ілья Маскаленчык (нар. ) — беларускі футбаліст, абаронца расійскага клуба «Зеніт-2» з Санкт-Пецярбурга і моладзевай зборнай Беларусі.
Клубная кар’ера
Пачынаў займацца футболам у «Мінску», дзе гуляў на пазіцыі нападніка. У 2018 годзе перабраўся ў акадэмію брэсцкага «Дынама», дзе з цягам часу перайшоў на пазіцыю левага абаронцы. З лета 2020 года пачаў выступаць за дубль.
У снежні 2021 года па заканчэнні арэнды вярнуўся ў «Рух». У пачатку 2022 года рыхтаваўся да новага сезона з брэсцкай камандай, а ў сакавіку, пасля таго як «Рух» зняўся з Вышэйшай лігі, падпісаў кантракт з санкт-пецярбургскім «Зенітам-2» да канца сезона 2024/25.
Ганна Генадзеўна Комар
Біяграфія
Вучылася ў баранавіцкай школе № 19, Ліцэі № 1. Скончыла факультэт англійскай мовы МДЛУ, Беларускі Калегіюм, Школу маладога пісьменніка, Школу паэзіі і перакладу пры Саюзе беларускіх пісьменнікаў. Наведвала Перакладчыцкую майстэрню.
Вывучае пісьменства ў магістратуры Уэстмінстэрскага ўніверсітэта (Лондан).
Сябра рэдкалегіі выдавецтва Skaryna Press.
Тэмпература плаўлення
Тэмпература плаўлення і зацвярдзення — тэмпература, пры якой цвёрдае крышталічнае цела здзяйсняе пераход у вадкі стан і наадварот. Пры тэмпературы плаўлення рэчыва можа знаходзіцца як у вадкім, так і ў цвёрдым стане. Пры падвядзенні дадатковага цяпла рэчыва пяройдзе ў вадкі стан, а тэмпература не будзе мяняцца, пакуль усё рэчыва ў разгляданай сістэме не расплавіцца. Пры адвядзенні лішняга цяпла (астуджэнні) рэчыва будзе пераходзіць у цвёрды стан (застыванне) і, пакуль яно не застыне цалкам, тэмпература не зменіцца.
Тэмпературы плаўлення некаторых важных рэчываў:
Валуй (значэнні)
Валуй — шматзначны тэрмін
Дубавік (значэнні)
Дубавік — шматзначны тэрмін
Кунжут
Назва
Назва роду раслін Sesamum паходзіць ад σήσαμον, якое, у сваю чаргу запазычана з семіцкіх моў (арамейскай shūmshĕmā, سمسم), ад позна-вавілонскага shawash-shammu, ад асірыйскага shamash-shammū, ад shaman shammī — «алейная расліна».
Нарвегія
Каралеўства Нарве́гія (Kongeriket Norge, Kongeriket Noreg), Нарвегія — краіна ў Паўночнай Еўропе. Знаходзіцца на Скандынаўскім паўвостраве і прылеглых астравах. Мяжуе з трыма дзяржавамі: са Швецыяй — на ўсходзе, з Фінляндыяй і з Расіяй — на паўночным усходзе. Краіну абмываюць Баранцава мора — на паўночным усходзе, Нарвежскае мора — на захадзе і Паўночнае мора — на паўднёвым захадзе.
Музыка
Пра старажытнае паходжанне нарвежскай музыкі сведчаць помнікі матэрыяльнай культуры (бронзавыя музычныя інструменты 2 ст. да н.э.), «Старэйшая Эда» (канец 11 стагоддзя). Захаваліся старажытныя вакальна-інструментальные і танцавальныя жанры — пастухоўскія песні-поклічы лок, хювінг, лалінг, балады, культавыя, гістарычныя песні. танцы халінг, спрынгданс. У аснове рытмічнай арганізацыі раўнамерная метрыка пры мностве сінкоп, пункцірных рытмаў і трыёлей. Сярод традыцыйных інструментаў: струнна-смычковая фідла, лангелейк, хардынгфеле; духавыя флейта, селье, лур; варган мюнхарпэ.
Спорт
Нарвегія ўдзельнічала амаль ва ўсіх летніх Алімпійскіх гульнях, пачынаючы з гульняў у Парыжы 1900 года, і ўсіх зімовых Алімпійскіх гульнях, пачынаючы з гульняў у Шамані 1924.
Кошкі (Самарская вобласць)
За 3,5 км ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Пагрузная на чыгуначнай магістралі Масква — Ульянаўск — Уфа.
Лахва (Лунінецкі раён)
Гісторыя
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Лахва апынулася ў складзе Расійскай імперыі, у Мазырскім павеце Мінскай губерні. Мясціна перайшла да Вітгенштэйнаў. У пач. XIX ст. тут працавалі фабрыкі па вырабу плеценай мэблі. Станам на 1886 — 112 двароў, школа, 2 царквы, капліца, 2 сінагогі, 2 крамы.
Славутасці
За 2 км ад вёскі знаходзіцца паселішча жалезнага веку.
Дэнеб
Бачная зорная велічыня 1,3. Нябесныя каардынаты: прамое ўзыходжанне 20 гадз. 41 мін. 26 сек.; схіленне 45°16´49´´. Спектральны клас A2 I. Адлегласць ад Сонечнай сістэмы 1640 светлавых гадоў ці 500 парсек. Свяцільнасць у 51 тыс. разоў большая за сонечную.
З Альтаірам і Вегай утварае т.зв. летні трохвугольнік, добра бачны на летнім небе.
Пухаўка
Пу́хаўка (, Пуховка) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Напалеон Орда
Дзяцінства і юнацтва
Нарадзіўся 11 лютага 1807 года ў радавым маёнтку Варацэвічы Кобрынскага павета Гродзенскай губерні (цяпер вёска ў Іванаўскім раёне Брэсцкай вобласці) у сям’і палескай шляхты. Яго бацька — Міхал, паводле адукацыі інжынер-фартыфікатар, амаль увесь час працаваў на будаўніцтве дарог і каналаў, у час падзелаў Рэчы Паспалітай з’яўляўся маршалкам Кобрынскага павета.
Уплыў на культуру
Выявы Мірскага і Нясвіжскага замкаў, замалёванныя Напалеонам Ордаю, былі выкарыстаны дзеля афармлення беларускіх грашовых купюраў.
Памяць
11 лютага 2010 года кампанія Google адзначыла народзіны Напалеона Орды, змясціўшы адмысловае лога з малюнкам мастака палаца Чацвярцінскіх у Гродна на сваім пошукавым сэрвісе.
Алег Мікалаевіч Варвашэня
Алег Мікалаевіч Варвашэня (нар., г. Баранавічы, Брэсцкая вобласць) — беларускі скульптар.
NGC 535
NGC 535 (іншыя абазначэнні — UGC 997, MCG 0-4-133, ZWG 385.124, DRCG 7-35, PGC 5282) — галактыка ў сузор’і Кіт.
Боркі (Грэскі сельсавет)
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Маяцкага сельсавета.
Project Zomboid
Project Zomboid — гэта ізаметрычная відэагульня у жанры сурвайвал-хорар з адкрытым светам, якая распрацоўваецца брытанска-канадскімі незалежнымі распрацоўшчыкамі The Indie Stone. Дзеянне гульні разгортваецца ў постапакаліпсічнай зоне адчужэння, заражанай зомбі-вірусам, у выдуманай акрузе Нокс, штата Кентукі, дзе гульцу трэба выжыць як мага даўжэй, перш чым непазбежна памерці. Гэта была адна з першых пяці гульняў, выпушчаных у раздзеле альфа-фінансавання гульнявога партала Desura.
Чорны спіс Галівуда
«Чорны спіс» Галівуда (Hollywood blacklist) — спіс дзеячоў культуры і мастацтва ЗША 1940—1950-х гг., якіх абвінавачвалі у камунстычных поглядах і сімпатыях да камуністаў. Да 1960-х гг. прафесіянальная дзейнасць тых, хто патрапіў у гэты спіс абмяжоўвалася. У спіс траплялі не толькі асобы, камуністычныя погляды якіх былі вядомы, але і тыя, каго падазравалі ў сімпатыях да камуністаў. Звычайна дастатковым доказам лічылася адмова падазронага адказаць на пытанні адносная яго ці яе стасункаў да камуністаў.
Project Zomboid
Пачатак
Упершыню гульня была выпушчана 25 красавіка 2011 года ў якасці тэхнічнай дэманстрацыі. Яна напісана на Java для яе мабільнасці з выкарыстаннем LWJGL.
Працяг
Па стане на 8 лістапада 2013 года Project Zomboid была выпушчана ў раннім доступе Steam. У лютым 2014 года The Indie Stone упершыню публічна выпусціла шматкарыстальніцкую версію гульні. Пасля гэтага выпуску гульня актыўна абнаўлялася з цягам часу са шматлікімі змяненнямі геймплэя і гуку, а таксама выдаленнем і наступнай рэінтэграцыяй шматкарыстальніцкай гульні. Гульня цяпер у «цалкам выпушчанай» версіі, але новыя асаблівасці, функцыі і выдаленні памылак па-ранейшаму адбываюцца рэгулярна. Распрацоўшчыкі таксама актыўна размаўляюць з гульцамі, выпускаючы паведамленні ў блогу кожныя два тыдні, па чацвяргах, вядомыя як Thursdoids (літ. Чацвернікі). Гэта могуць быць звесткі аб абнаўленнях, серверах, змена’ або выдаленнях памылак у наступнай зборцы або дэманстрацыі мадыфікацый.
Бабічы (станцыя)
Ба́бічы (, Бабичи)  — станцыя Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Размешчана ў вёсцы Бабічы на лініі Гомель–Лунінец–Брэст, паміж Ліскамі і Ведрычам.
Дамброва Бяластоцка
Гісторыя
У 1940—1944 гадах — цэнтр раёна Беластоцкай вобласці БССР.
Гожаў Велькапольскі
Гісторыя
У Х стагоддзі тэрыторыя вакол вусця ракі Варты знаходзілася ў межах дзяржавы палянаў, а потым Польскага каралеўства. Феадальны падзел Польскага каралеўства прывёў да перахода гэтай тэрыторыі пад уладу заходніх суседзяў. У 1249 годзе любуцкая зямля трапіла пад уладу Брандэнбурга згодна з дамовай паміж Баляславам Рагаткам і архібіскупам Брандэнбурга. 2 ліпеня 1257 года рыцар Альбрэхт дэ Люгэ атрымаў дазвол ад маркграфа Іагана I на заснаванне на мяжы марграфства горада Landisberch Nova. Горад пачаў хутка развівацца і стаў культурным і гандлёвым цэнтрам ва ўсходняй Германіі. Праз некаторы час назва змянілася на Ландсберг. У 1537 годзе горад перажыў гусіцкую аблогу, у XVII стагоддзі некаторы час знаходзіўся ў шведскай акупацыі, потым некаторы тут знаходзіліся расійскія войскі, была выплачана кантрыбуцыя напалеонаўскім войскам. У 1892 годзе Ландсберг быў невялікім горадам, цэнтрам акругі.
Навінка (Смаргонскі раён)
Да 25 чэрвеня 2008 года вёска ўваходзіла ў склад Бялкоўшчынскага сельсавета.
Свабода волі
Кампатыбілізм
Кампатыбілісты сцвярджаюць, што дэтэрмінізм сумяшчальны са свабодай волі. Хоць, магчыма, дакладней было б сказаць, што кампатыбілісты вызначаюць свабоду волі такім чынам, што яна можа суіснаваць з дэтэрмінізмам. З пазіцыі кампатыбілістаў, свабода можа існаваць або адсутнічаць па меркаваннях, не звязаных з метафізікай. Да прыкладу, у судзе ацэньваюць, ці дзейнічаў чалавек па сваёй волі, без прыцягнення метафізікі. Сапраўды гэтак жа і палітычная свабода не з'яўляецца метафізічнай канцэпцыяй. Падобным чынам і кампатыбілісты вызначаюць свабоду волі як свабоду дзеянні ў адпаведнасці з уласнымі матывамі, без ўмяшання іншых людзей. У супрацьлегласць, пазіцыя інкампатыбілістаў звязана з нейкай метафізічнай свабодай волі. Кампатыбілісты сцвярджаюць, што праўдзівасць дэтэрмінізму не мае значэння, мае значэнне толькі тое, што воля чалавека з'яўляецца следствам яго ўласных жаданняў і не вызначана знешнімі ўмовамі.
Свабода волі ў будызме
У сучаснай будалогіі лічыцца, што свабода волі прама звязана з канцэпцыяй кармы. Згодна з апошняй канцэпцыяй, у кармы існуюць дзве часткі: дайва (лёс) і пуруша-кара («чалавечае дзеянне»). Першая частка кармы звязана з мінулымі ўчынкамі і з’яўляецца часткай, якую чалавек не можа змяніць. Другая частка з’яўляецца «свабоднай ініцыятывай», з дапамогай якой чалавек можа дзейнічаць такім чынам, каб стварыць умовы для змены будучыні. У якасці гранічнага праяўлення пуруша-кары чалавек можа «спыніць дзеянне закона кармы» і дасягнуць нірваны.
Будолаг В. Г. Лысенка таксама адзначае, што свабода волі ў традыцыі можа разумецца праз наступныя сцвярджэнні:
Назоўнік
Назоўнікі абазначаюць канкрэтныя прадметы, жывых істот, абстрактныя паняцці, рэчывы, апрадмечаныя дзеянні, якасці, уласцівасці, працэсы, з’явы і інш.
Quercus ithaburensis
Батанічнае апісанне
Мужчынскія кветкі — каташкі светла-зялёнага колеру даўжынёй да 5 см, а жаночыя кветкі — зусім невялікія, даўжынёй да 0,4 мм, растуць па 3-х на кароткіх пладаножках і апыляюцца ветрам. Цвіценне адбываецца з сакавіка па красавік на большасці арэалу. Жалуды, як правіла, авальныя, да 5 см у даўжыню і 3 см у шырыню, з плюскай, якая ахоплівае прыкладна 1/3 жолуда, з тэрмінам выспявання ў 18 месяцаў, ападаюць з дрэва ў 2-ю восень пасля апылення. Плюска пакрыта доўгіми жорсткіми друзлыми лускавінкамі, якія згорнутыя назад або эвальвентна асабліва ўздоўж краю плюскі .
Ігар Сяргеевіч Засімовіч
Творчасць
Сярод твораў: кампазіцыі «Змяя» (Мінск), «Арфа» (г.п. Астравец Гродзенскай вобласці), «Выкраданне Еўропы» (г. Вільнюс), фантаны ў гарадах Козмін Велікапольскі і Кратошын (Польшча), помнік у гонар з’яўлення абраза Маці Божай Мінскай у Мінску (2015, у сааўтарстве з Дзмітрыем Аганавым і архітэктарам Сяргеем Багласавым).
Арлея (возера)
Арле́я — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Сосніца за 43 км на паўночны ўсход ад Полацка.
Водаапісанне
У возеры водзяцца шчупак, акунь, лешч, плотка, язь, карась і іншыя віды рыб.
Аўстрыйская акадэмія навук
З сярэдзіны 1960-х гадоў яна стала вядучай установай Аўстрыі ў вобласці неўніверсітэцкіх фундаментальных даследаванняў. Складаецца з 2 секцый: матэматычных і прыродазнаўчых навук; філасофскіх і гістарычных навук. Акрамя таго, у яе склад уваходзяць Інстытут параўнальнага даследавання паводзін імя К. Лорэнца і Міжнародны інстытут прыкладнога сістэмнага аналізу. Бібліятэка акадэміі ўтрымлівае звыш 100 тыс. томаў.
Кастусь Глінскі
Біяграфія
Нарадзіўся 8 лютага 1906 г. у сялянскай сям’і ў в. Прытычына Дзісенскага павета Віленскай губерні ў Расійскай імперыі (цяпер Мёрскі раён Віцебскай вобласці).
Вучыўся ў Дзісенскай гімназіі, а потым на юрыдычным факультэце Віленскага ўніверсітэта. Належаў да Беларускага студэнцкага саюза, некаторы час быў яго старшынём, выдаваў часопіс «Студэнцкая думка». Пазней — старшыня Згуртавання беларускіх студэнтаў «Скарынія», у 1931—1934 гг. выдаваў часопіс «Новая варта». Па сканчэнні ўніверсітэта працаваў суддзём у Ашмянах.
Старая пінакатэка
Гісторыя
У 1988 годзе шматлікія працы Дзюрэра былі пашкоджаныя кіслатой, якую выплюхнуў на іх псіхічнахворы наведвальнік, і іх прыйшлося доўга рэстаўраваць.
Гарадная (Столінскі раён)
Гарадная — даўняе магдэбургскае мястэчка гістарычнай Піншчыны (частка Берасцейшчыны), на захадзе Палесся.
Гісторыя
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Гарадная апынулася ў складзе Расійскай імперыі. У 1803 годзе рашэннем Пінскага суда жыхары мястэчка былі пераведзены ў разрад дзяржаўных сялян. У другой палове XIX ст. у мястэчку было 236 будынкаў, на 1909 год — 1830 двароў.
Інфраструктура
У Гарадной працуюць сярэдняя школа, бальніца, паліклініка, дом культуры, бібліятэка, пошта.
Peripatopsidae
Роды
У склад сямейства ўваходзяць наступныя роды :
Віктар Міхайлавіч Мінко
Біяграфія
Жыве і працуе ў Мінску.
Erechtites hieraciifolius
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў Паўночнай Амерыцы і Паўднёвай Амерыцы.
Баранавічы-Усходнія
Бара́навічы-Усходнія (, Барановичи-Восточные)  — станцыя на кансервацыі Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчана на паўночна-ўсходняй ускраіне горада Баранавічы.
Гункі
Гункі — літаратурны жанр, японскія ваенныя эпапеі, якія сталі асноўнай апавядальнай літаратурай перыяду Камакура (XII-XIV стст.). Аснова сюжэту гункі - гістарычныя падзеі. Паданням уласцівыя шматлікія рысы, характэрныя для эпасу, галоўная з якіх - маштабнасць падзей. Для гункі ўласціва гіпербалізацыя падзей. Лічыцца, што гункі запісваліся ў манастырах, з апавяданняў біва-хосі (манахаў-сляпцоў, якія вандравалі па краіне і распавядалі гісторыі пад акампанемент лютні біва), доказам гэтаму служыць тое, што твор хэйкэ-манагатары вядома больш, чым у сотні варыянтаў. Доўгія спісы тытулаў і званняў, апавяданні аб будаўніцтве храмаў збліжаюць гункі з хронікамі і гістарычнымі запісамі.
СМЕРШ
Дзейнасць
З красавіка 1943 года па люты 1944 года ў органы і школы Abwehr і SD было заслана 75 савецкіх шпіёнаў. Было арыштавана 176 нямецкіх дыверсантаў.
Барад-дур
Барад-дур  — у легендарыуме Дж. Р. Р. Толкіна галоўная крэпасць (ці вежа) Саўрана, якая выконвала ролю сталіцы Мордара. Яна была пабудавана ў 1000—1600 гадах Другой Эпохі, амаль цалкам разбурана пасля вайны Апошняга Саюза, ізноў адбудавана ў канцы Трэцяй Эпохі (пачынаючы з 2951 года) і неўзабаве канчаткова разбурана пры зрыньванні Саўрана і знішчэнні Пярсцёнка Усеўладдзя.
Размяшчаўся Барад-дур у паўночнай частцы Мордара, на адлегласці прыкладна адной лігі на ўсход ад Арадруіна.
Назва «Барад-дур» перакладаецца з сіндарына як «Цёмная Вежа». На Чорнай мове крэпасць звалася Лугбурз (гэта паняцце ўжывалася таксама ў пераносным сэнсе, як бы мы сказалі наверсе, пазначаючы ў прастамоўі вышэйшую ўладу). На квэнья звалася Лунату́рка або Та́рас Лу́на.
Прудок (гарадзішча)
Прудок — гарадзішча жалезнага веку (І тыс. да н.э.) і перыяду Кіеўскай Русі (ХІІ—ХІІІ стст.). Знаходзіцца ў частцы мікрараёна Стары Аэрадром, прыналежнага да Чыгуначнага раёна Гомеля. Размешчана каля палаца лёгкай атлетыкі на высокай тэрасе правага берага ракі Сож (карэнны бераг). Назву атрымала ад блізкасці да былой вёскі Прудок.
Першым з прафесійных археолагаў ім зацікавіўся Е. Р. Раманаў (1910). Традыцыйна для таго часу называў помнік «гарадком», адзначыў яго кепскую захаванасць («цяпер разараны»). Абследаванні тут праводзілі ў 1936 г. А. М. Ляўданскі і А. Д. Каваленя, а ў 1980 г. — А. А. Макушнікаў.
Спіс аб’ектаў PGC (1688001—1689000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1688001—1689000)
Сакалы (Пастаўскі раён)
Сакалы́ (, Соколы) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавета.
Місьёнес (правінцыя)
У Місьёнес знаходзяцца рэшткі аднаго з апошніх ўнутрыатлантычных дажджавых лясоў.
Acanthopagrus bifasciatus
Acanthopagrus bifasciatus могуць дасягаць у даўжыню да 50 см.
Расійская акадэмія навук
Агулам у Акадэміі станам на 15 красавіка 2023 года налічвалася 1008 навуковых устаноў, каля 50 тыс. навуковых супрацоўнікаў, у тым ліку 860 акадэмікаў, 1113 членаў-карэспандэнтаў і 715. Таксама ёсць 460 замежных членаў.
Аляксандр Алегавіч Шыманоўскі
Біяграфія
Сконыў Беларускі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту (спецыяльнасць «Цеплавозы і цеплавозная гаспадарка», 1985), Маскоўскі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту (аспірантура, спецыяльнасць «Тэарэтычная механіка», 1991), Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт транспарту (дактарантура, 2002). Працаваў у Беларускім дзяржаўным універсітэце транспарту (з 1985, механічны факультэт, кафедра «Тэхнічная фізіка і тэарэтычная механіка», з 2008 — загадчык кафедры).
Allium oreoprasoides
Распаўсюджанне
Эндэмік Казахстана (хрыбет ).
Беларускія татары
Гісторыя
Першыя татары былі запрошаны ў ВКЛ з Залатой Арды і Крыма ў пачатку 14 ст., а магчыма, і раней. Ужо ў 1319 г. татары складалі перадавы атрад войска Гедзіміна ў бітве з тэўтонамі.
Андрэй Аляксеевіч Асташоў
Творчасць
Працуе ў галіне станковай скульптуры і паркавай скульптуры, графікі. Матэрыял — бронза, камень.
Астравіта (возера, Ушацкі раён)
Возера мае 3 вострава, агульная плошча якіх складае 2 га (0,02 км²).
Студзянец (Каранёўскі сельсавет)
Студзяне́ц (, Студенец) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Каранёўскага сельсавета.
Глізаль
Тэхніка шырока выкарыстоўваецца як у жывапісе, так і пры афармленні пакояў, афарбоўцы вырабаў.
Аляксандр Уладзіміравіч Шапо
Творчасць
Працуе ў манументальнай, станковай, паркавай і мемарыяльнай скульптуры. Матэрыял — бронза, граніт.
Phaseoleae
Phaseoleae — трыба кветкавых раслін падсямейства сямейства.
У склад трыбы ўключаюць 89 родаў, размеркаваных па сямі падтрыбах : Cajaninae, Clitoriinae, Diocleinae, Glycininae, Kennediinae, Ophrestiinae, Phaseolinae; каля пятнаццаці родаў уключаны ў трыбу абыходзячы падтрыбы. У трыбу ўваходзяць важныя з гаспадарчага пункту гледжання харчовыя і кармавыя расліны, такія як Фасоля і Vigna.
Ядзернае раззбраенне Беларусі
Беларусь разам з ПАР (1989—пачатак 1990-х), Казахстанам (?—красавік 1995 ) і Украінай (сакавік 1994—чэрвень 1996 ) сталі першымі дзяржавамі, якія добраахвотна адмовіліся ад магчымасці валодання ядзернай зброяй і правялі ліквідацыю яго запасаў.
Наступствы і ўплыў
Дзейнасць Беларусі па пытанні ядзернай зброі ў поўным аб’ёме адпавядала інтарэсам як Захаду, так і Масквы, што спрыяла ўмацаванню адносін з абодвума гульцамі. Найбольшую павагу і прызнанне за палітыку 1992—1996 выказаў Вашынгтон. Так, напрыклад, прэзідэнт ЗША Біл Клінтан у другой палове 1990-х падчас перамоваў паміж Індыяй і Пакістанам спаслаўся на пазітыўны прыклад Беларусі, якая ўнесла значны ўклад у працэс ядзернай дэмілітарызацыі у свеце. Аднак у той жа час краіна атрымала значна меншыя дывідэнды за раззбраенне, чым Украіна і Казахстан.
Дантэ і Вергілій у пекле (карціна Бугро)
«Дантэ і Вергілій у пекле» (Dante et Virgille en Enfer) — карціна вядомага жывапісца XIX стагоддзя — Вільяма Бугро. У наш час карціна знаходзіцца ў музеі Арсэ ў Парыжы.
Каліма
Каліма (Colima) — адзін з трыццаці аднаго штатаў у цэнтральнай частцы Мексікі. Плошча — 5,625 км². Насельніцтва складае 650,555 чалавек (2010 год), такім чынам штат з'яўляецца самым маленькім у краіне па колькасці насельніцтва. Адміністрацыйны цэнтр — горад Каліма.
IC 299
IC 299 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) у сузор’і Эрыдан.
Славакія
Гісторыя
З пачатку н. э. дакаў і кельтаў выштурхоўваюць плямёны германцаў. На тэрыторыі Славакіі было ўтворана каралеўства  — аднаго з правадыроў германцаў — рака Дунай утварала яго мяжу з Рымскай імперыяй.
Рэльеф
Славакія знаходзіцца на тэрыторыі Сярэднедунайскай нізіны, Карпатаў,, Дунайскай нізіны і Усходнеславацкай нізіны.
Геалагічная будова
Большую частку тэрыторыі Славакіі займаюць Заходнія Карпаты з характэрным горным тэктанічным покрывам, які з’яўляецца адной з частак. Заходнія Карпаты падзяляюцца на некалькі зон. (якія ляжаць на вонкавай — паўночнай частцы Карпацкай дугі) праходзілі у канцы палеагену і ў пачатку неагену. Яны складаюцца пераважна з. Геалагічна складаная ўтварае вонкавую мяжу. Да Цэнтральных Заходніх Карпатаў адносяцца Фатранска-Татранская вобласць, і, якія разам утвараюць самую высокую і вялікую частку Славакіі. Менавіта таму горная парода ў Славакіі дужа разнастайная. На поўдзень ад іх знаходзяцца, утвораныя. Сярод іншых больш паўднёвых зон Заходніх Карпатаў на тэрыторыі Славакіі знаходзіцца толькі, якая знаходзіцца ў раёне. Прыкладна з поўдня на поўнач адбываецца наслаенне зон адна на адну. Найважнейшыя тэктагенныя рухі паўплывалі на Заходнія Карпаты ў перыяд верхняй юры, сярэдняга мелу і міяцэну. Па заканчэнні асноўных гораўтваральных рухаў, у палеагене і неагене пачалі з’яўляцца, некаторыя з якіх утварылі, так званыя, палеагенавыя і неагенавыя катлавіны. Пэўны перыяд у выніку вулканічнай актыўнасці ўтвараліся эфузіўныя горныя пароды, асабліва шырока прадстаўленыя ў цэнтральнай і ўсходняй Славакіі. У пачатку антрапагену вулканічная актыўнасць у Славакіі сціхла. Падчас ледавіковай эпохі ў найвышэйшых гарах узніклі ледавікі. З апошняй трэці антрапагену і дагэтуль назіраецца эразіўнае дзеянне ветру і рэк на горныя пароды.