cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Масавае атручванне метанолам у Расіі (2023)
Расследаванне
Заснавальнікі ТАА «Анди» Анар Гусейнаў, Антон Фралоў, Раміль Асланаў, а таксама галоўны бухгалтар Паліна Ускова, былі затрыманы па справе аб атручванні напоямі.
Кашлаты Вох
Значныя выступленні
Удзельнікі
Станіслаў Яўгенавіч Данілюк
Біяграфія
У 2001—2006 гадах працаваў начальнікам экспертна-прававога аддзела ў Дзяржаўным сакратарыяце Савета Бяспекі Рэспублікі Беларусь.
З верасня 2006 года — суддзя Канстытуцыйнага Суда Рэспублікі Беларусь.
Акадэмія выяўленчых мастацтваў у Празе
Гісторыя
Акадэмія была заснавана ў 1799 годзе. У [925 годзе яна стала першай чэшскай вышэйшай навучальнай установай, якая прапанавала адукацыю ў галіне мастацтва і атрымала статус універсітэта. Установа пастаянна пашыралася, у тым ліку адкрыўшы факультэт тэхнічнага абслугоўвання ў 1945 годзе. У 1990-х гадах былі ўведзены заняткі ў галіне мультымедыя.
Цэнтурыён (танк)
Камп’ютарныя гульні
Танк «Цэнтурыён» з’яўляецца ў шэрагу камп’ютарных гульняў:
Магнаты і сірата
Беларускія пераклады
На беларускую мову п’есу перакладала Ірына Багдановіч (2009).
Краснасельскае (Акмолінская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 244 чалавекі (122 мужчыны і 122 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 146 чалавекі (74 мужчыны і 72 жанчыны).
Свіднік (раён)
На тэрыторыі раёна знаходзіцца 67 населеных пунктаў, у тым ліку 2 гарады.
Мікалай Уладзіміравіч Сільчанка
Мікалай Уладзіміравіч Сільчанка (, пасёлак Чырвоны Свет, Буда-Кашалёўскі раён, Гомельская вобласць, БССР — ) — беларускі юрыст, доктар юрыдычных навук, прафесар кафедры тэорыі і гісторыі дзяржавы і права Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.
Мешка, князь Навагрудка (балада)
Насамрэч гістарычныя крыніцы не фіксуюць князёў Навагрудка з імем Мешка, яно было распаўсюджаным ў польскай дынастыі Пястаў.
Акадэмія выканальніцкіх мастацтваў у Празе
Акадэмія выканальніцкіх мастацтваў у Празе  — чэшская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у Празе.
Марат Антонавіч Вількоцкі
Біяграфія
У 1970 годзе скончыў аддзяленне радыёфізікі і электронікі фізічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. З 1972 года пасля абароны кандыдацкай дысертацыі працаваў на кафедры радыёфізікі і электронікі звышвысокіх частот фізічнага факультэта БДУ. У 1974—1995 гадах працаваў у Інстытуце прыкладных фізічных праблем БДУ (старшы навуковы супрацоўнік, загадчык лабараторыі, аддзела), адначасна выкладаў на радыёфізічным факультэце. З 2005 года — прафесар кафедры інфарматыкі і асноў электронікі Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя Максіма Танка.
Манэвычы
Гісторыя
Амаль усё яўрэйскае насельніцтва знішчана ў 1942 годзе падчас Другой сусветнай вайны (мемарыяльны знак загінулым падчас Халакоста маневіцкім яўрэям знаходзіцца на заходняй ускраіне пасёлка ў кірунку Чаравахі), палякі часткова знішчаны і дэпартаваны савецкімі ўладамі ў 1939—1941 гадах, большасць палякаў пасля вайны выехала ў Польшчу (Аперацыя «Вісла»).
Усяслаў Ізяславіч
Біяграфія
Сярод даследчыкаў няма адзінага меркавання хто з сыноў Ізяслава Уладзіміравіча — Усяслаў або Брачыслаў — быў старэйшым. Выказваны розныя думкі ці займаў Усяслаў полацкі сталец. Відавочна, абодва браты нарадзіліся не раней 2-й паловы 990-х гадоў. Значыць, калі Усяслаў і атрымаў княжанне ў Полацку пасля бацькі ў 1001 годзе, то ў маленстве. Атрыманне княжання Усяславам і Брачыславам адбывалася пры жыцці дзеда — Уладзіміра Святаславіча.
Некаторыя даследчыкі, напрыклад, Георгій Штыхаў, лічаць саму згадку ў летапісе пра смерць Усяслава аргументам за яго старшынство і княжанне ў Полацку. Меркавання пра старшынство Усяслава трымаўся і Васіль Тацішчаў. Памёр Усяслаў дзіцём, такім чынам, самастойна княствам не кіраваў.
Адамела
Адамела (Monte Adamello) — горная вяршыня паўднёвага шэрагу Сярэдніх Альпаў. Знаходзіцца ў межах Італіі, ля цірольскай мяжы; вышыня 3539 м; ледавікі. Першае ўзыходжанне на Адамела здзейсніў Юліус Паер у 1864 годзе.
Гута (Уздзенскі раён)
З 16 ліпеня 1954 года па 1 красавіка 1960 года вёска ў складзе Шацкага сельсавета.
Азарава
Азарава — жаночая форма прозвішча Азараў, тапонім.
Гарадок (Вяземскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Казяніцы
Гісторыя
Тут меўся палац з паркам, а таксама пушча для каралеўскага палявання. Пасля падзелаў Рэчы Паспалітай гэтая маёмасць была падорана нейкаму рускаму генералу.
Таварыства аматараў выпіць і закусіць
Таварыства аматараў выпіць і закусіць (ТАВІЗ) — нефармальнае аб’яднанне беларускіх літаратараў 1920—1930-х гг., у якое ў розны час уваходзілі Тодар Кляшторны, Міхась Багун (аўтар назвы), Уладзімір Хадыка, Васіль Каваль, Алесь Дудар, Валерый Маракоў, Эдуард Самуйлёнак, Сяргей Дарожны, Юлі Таўбін і інш. Паводле пісьменніка Юркі Віцьбіча, гэта была спроба аб’яднаць беларускую багему, стварыць пэўную апазіцыю «пісьменніцкаму калгасу»: ''«Яна зьяўлялася пратэстам супраць існуючага «Пракруставага ложка». На паседжаньнях багемы без старшыні і сакратара за кухлем ці кілішкам чыталіся творы, якія пісалі для сябе, а не для друку. Тут кожны адчуваў сябе самім сабой...»''
Напады афіцыйнай крытыкі на «ТАВІЗаўцаў» былі шматлікімі і разнастайнымі аж да рэпрэсавання (высылкі, расстрэлу) яго сябраў у 1930-я гады.
Алена Фёдараўна Кірэева
Біяграфія
Скончыла Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (спецыяльнасць «Фінансы і крэдыт», 1985), Вільнюскі дзяржаўны ўніверсітэт (аспірантура, 1992). Працавала ў Мінскім фінансава-эканамічным тэхнікуме; Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце (з 1993; факультэт фінансаў і банкаўскай справы, кафедра падаткаў і падаткаабкладання, прафесар, загадчык кафедры, першы прарэктар).
Высоцкі сельсавет (Хойніцкі раён)
Высо́цкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Хойніцкага раёна Гомельскай акругі. Цэнтр — вёска Высокае.
Порт
Порты Беларусі
Беларусь не мае выйсця да мора, аднак на буйных рэках, што працякаюць па беларускай тэрыторыі, працуюць рачныя порты ў наступных гарадах:
Весялоўка
Весяло́ўка, Басалаўка, Бейсалаўка, Басіялаўскае прадмесце — гістарычная мясцовасць і колішняя вёска Мінска, размешчаная ў паўночнай частцы горада на правым беразе Свіслачы.
Гісторыя
Фальварак Басіялаўка вядомы з гістарычных крыніц XVIII ст.. У 1703 годзе ксёндз М. Круковіч набыў яго ў валоданне Менскага кляштара бенедыкцінаў.
Семядоля
Функцыі семядоляў
Семядолі выконваюць розную функцыю. У раслін з надземных нарастаннем выходзяць на паверхню і фотасінтэзуюць да пачатку закладкі сапраўднага лісця. Могуць выконваць функцыю назапашвання і на пачатковых стадыях развіцця спарафіту паглынаць і пераназапашваць пажыўныя рэчывы з эндасперма. У злакаў адзіная семядоля — шчыток — выконвае паглынальную функцыю, асімілюючы пры прарастанні пажыўныя рэчывы эндасперма.
IC 4088
IC 4088 — галактыка тыпу Sab (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Шарапава
Шарапава — жаночая форма прозвішча Шарапаў, тапонім.
IC 4089
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Імперскія саслоўі
Статус імперскіх саслоўяў
Неабходнай умовай для атрымання статусу імперскага саслоўя і права голасу ў рэйхстагу Свяшчэннай Рымскай імперыі з'яўлялася валоданне непасрэдным імперскім ленам і выплата агульнаімперскіх падаткаў на абарону і ўтрыманне арміі. У ранні Новы час гэты статус мелі больш за трыста кіраўнікоў свецкіх і духоўных княстваў, вольных імперскіх гарадоў і магістраў рыцарскіх ордэнаў. Права на прысваенне тытула імперскага князя меў імператар. У некаторых выпадках ён падаваўся асобам, якія не мелі непасрэдных імперскіх ленаў. У 1654 г. такая практыка была забаронена рэйхстагам, які таксама зацвердзіў неабходнасць атрымання санкцыі адпаведнай палаты рэйхстага для прадастаўлення новаму імперскаму князю права голасу. Пералік асоб і тэрыторый, якія адносіліся да імперскіх саслоўяў, фіксаваўся ў імперскіх матрыкулах.
Удзел у рэйхстагу
Больш падрабязна пра правілы атрымання, пераходу і пазбаўлення права голасу ў рэйхстагу гл.: Пераход права голасу ў рэйхстагу.
Правы і абавязкі
Імперскія саслоўі валодалі тэрытарыяльным суверэнітэтам на тэрыторыі адпаведных дзяржаўных утварэнняў, правам арганізацыі сістэмы кіравання, рэалізацыі ўладных прэрагатыў у стаўленні да жыхароў, у тым ліку заканадаўчых, судовых і фіскальных, правам заключэння міжнародных дагавораў, акрамя накіраваных супраць імператара і імперыі, правам стварэння аб'яднанняў і саюзаў з іншымі суб'ектамі імперыі, правам чаканкі манеты, збору падаткаў і мыты, а таксама манаполіяй на распрацоўку радовішчаў каштоўных металаў на тэрыторыі сваіх уладанняў.
Томас Манак
Томас Манак (* - ) - нямецкі класічны археолаг.
Полацкая правінцыя
Паводлле ўказа ад 29 снежня 1773 г. падзялялася на Невельскі, Полацкі і Себежскі паветы. Плошча — 1 067 422 дзесяціны. У 6 парафіях (Бешанковіцкай, Дзісенскай, Друйскай, Невельскай, Полацкай, Себежскай) было 421 сяло, 4699 вёсак і 5 мястэчак, у якіх пражывала 224 459 душ абодвух полаў падатковага насельніцтва. На тэрыторыі правінцыі было 16 старостваў з 33 487 сялянамі абодвух полаў, Полацкая эканомія (1471 дым, 17 567 сялян, 102 405 дзесяцін зямлі).
Дыяна Уладзіміраўна Тропнікава
Дыяна Тропнікава (нар., Ленінград, РСФСР) — беларуская футбалістка, нападніца клуба «Зорка-БДУ» і трэнер па навукова-метадычнай рабоце мінскага «Дынама». Выкладае ў БДУФК.
Міхалянка
На паўднёвым захадзе месціцца Кальварыйскае прадмесце, на ўсходзе – Людамонт, на паўднёвым усходзе — Татарская Слабада
Пятрышчава
Пятрышчава — тапонім.
Група беларускіх міратворцаў у Ліване
Кантынгент
У тым жа годзе прадстаўнікі Мінабароны заявілі, што плануюць зноў павялічыць колькасць беларускіх міратворцаў за мяжой. Упершыню пра гэта стала вядома 16 лістапада, калі пра падобныя планы паведаміў журналістам старшы афіцэр аддзела міжнароднага ваеннага супрацоўніцтва і міратворчай дзейнасці камандавання сіл спецыяльных аперацый УС Беларусі Сяргей Тарасевіч.
IC 4091
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
IC 4092
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Дворышча (возера, Калінкавіцкі раён)
У возера водзяцца шчупак звычайны, лешч, плотка, краснапёрка, карась, язь, лінь, акунь і іншыя віды рыб.
IC 4093
IC 4093 — галактыка тыпу NF (у працэсе падцверджання) ў сузор’і Валасы Веранікі.
NGC 1375
Галактыка ўваходзіць у Скопішча Печы.
Антыгуа і Барбуда
Насельніцтва
77 % насельніцтва — хрысціяне, пераважна пратэстанцкіх дэнамінацыяў (адвентысты і інш.), каталікоў толькі 8 %. Іншыя веры: растафарыянства, іслам, бахаізм. Гараджане складаюць усяго чвэрць насельнітва краіны, амаль усе яны (21 000) жывуць у сталіцы — горадзе Сент-Джонсе. Адзіны горад на Барбудзе — Кодрынгтан — разбураны і па сёння нежылы.
Бертоніка
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
NGC 1379
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Новае Ражнова
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Elasmotherium sibiricum
Секвенаванне мітахандрыяльнай ДНК Elasmotherium sibiricum паказала, што ён адкалоўся ад сучаснай групы насарогаў каля 50-40 млн гадоў таму.
Нацыянальны тэхнічны ўніверсітэт «Дніпроўская палітэхніка»
Агульная характарыстыка
Заснаваны ў 1899 годзе як Екацярынаслаўскае вышэйшае горнае вучылішча. Ад 1912 года - Екацярынаслаўскі горны інстытут імператара Пятра I. У часы СССР - Днепрапятроўскі горны інстытут. У 1993 годзе атрымаў статус дзяржаўнай ВНУ IV ўзроўню і назву - "Дзяржаўная горная акадэмія Украіны". 11 чэрвеня 1997 года акадэмія атрымала статус нацыянальнай. 28 лютага 2002 года яна была рэарганізавана ў Нацыянальны горны універсітэт. У верасні 2017 года рашэннем Вучонага савета пачата працэдура рэбрэндынгу і вызначана новая назва ўстановы.
Смаленскае (Алтайскі край)
Смаленскае (Смоле́нское) — сяло ў Алтайскім краі, адміністрацыйны цэнтр Смаленскага раёна. Насельніцтва — 7992 чал. (2021). Заснавана ў 1759 годзе.
Салтон
Салтон (Солто́н) — сяло ў Алтайскім краі, адміністрацыйны цэнтр Салтонскага раёна. Размешчана яно на рэках Салтонка і Шаландайка, за 260 км на поўдзень Барнаула. Заснавана ў 1782 годзе. Насельніцтва — 2591 чалавек (2013). Пчалярскі комплекс «Нектарны», перапрацоўчыя прадпрыемствы, школа, бібліятэка, музычная школа.
Пятрушына (Смаленская вобласць)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Бафалора-д’Ада
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Polyploca ridens
Вусені харчуюцца на дубе.
Радон-222
Вымярэнне
Для вымярэнь канцэнтрацыі радона-222 у паветры, вадзе, почве, будаўнічых матэрыялах) у Расіі выкарыстоўваюць радыяметры аб’ёмнай актыўнасці і эквівалентнай раўнаважкай аб’ёмнай актыўнасці радону-222, напрыклад, RTM1688-2/RTM-2200, RadonScout, Альфарад плюс, AlphaGUARD PQ2000, AlphaPM, УДА-1АБ, РАА-3-01 «АльфаАЭРО», РАМОН-02, КАМЕРА-01, RAMON-01M, РГА-04, РРА-01М-03, РРА-01М-01, ТРЕК-РЭИ-1, КСИРА-2010Z и т. д.
Выкапнёвае паліва
Адміністрацыяй энергетычнай інфармацыі ЗША было падлічана, што ў 2007 годзе першасныя крыніцы энергіі складаліся з выкарыстання нафты (36,0%), вуглю (27,4%), прыроднага газу (23,0%), склаўшы 86,4% ад агульнай долі спажывання першаснай крыніцы энергіі ў свеце. Першаснымі крыніцамі энергіі з ліку невыкапнёвага паліва ў 2006 годзе былі гідраэлектрастанцыі (6,3%), ядзерная энергетыка (8,5%) і іншыя, як геатэрмальныя рэсурсы, а таксама выкарыстанне энергіі Сонца, прыліваў, ветру, дроваў і адходаў, на долю якіх прыпаў паказчык у 0,9%.
Фотаэфект
Трэці закон фотаэфекту: ''для кожнага рэчыва існуе чырвоная мяжа фотаэфекту, г.зн. найменшая частата святла \nu_0 (або найбольшая даўжыня хвалі
Грамадскае харчаванне
Галіна грамадскага харчавання ў Расіі
Першы МакДональдс адкрыўся ў Расіі 31 студзеня 1990 года, у Маскве, на Пушкінскай плошчы.
Цяпер грамадскае харчаванне ў Расіі — гэта развітая паспяховая галіна. Амаль ва ўсіх буйных гарадах працуюць міжнародныя сеткі грамадскага харчавання. Расійскія сеткі таксама выходзяць на замежныя рынкі і адкрываюць свае кропкі ў іншых краінах (напрыклад, «Церамок» у Нью-Ёрку, «Burger & Lobster» у Лондане).
Фотаэфект
Гісторыя адкрыцця
У 1873 годзе Уілаўбі Сміт выявіў, што селен з'яўляецца фотаправадніком. Вонкавы фотаэфект адкрыў ў 1887 годзе Генрых Герц. Пры працы з адкрытым рэзанатарам ён заўважыў, што калі пасвяціць ультрафіялетам на цынкавы разраднік, то праходжанне іскры прыкметна палягчаецца.
У 1888—1890 гадах фотаэфект сістэматычна вывучаў рускі фізік Аляксандр Сталетаў, які апублікаваў 6 прац. Ён зрабіў некалькі важных адкрыццяў у гэтай галіне, у тым ліку вывеў першы закон вонкавага фотаэфекту. Яшчэ Сталетаў прыйшоў да высновы, што «разраджаючым дзеяннем валодаюць, калі не вылучна, то з велічэзнай перавагай перад іншымі промнямі, промні самай высокай пераломлівасці, што адсутнічаюць у сонечным спектры», гэта значыць што ён ушчыльную падышоў да высновы пра існаванне чырвонай мяжы фотаэфекту.
Фотаэфект быў растлумачаны ў 1905 годзе Альбертам Эйнштэйнам (за што ў 1921 годзе, праз намінацыю шведскім фізікам Карлам Вільгельмам Азеенам, атрымаў Нобелеўскую прэмію) на аснове гіпотэзы Макса Планка пра квантавую прыроду святла. У працы Эйнштэйна змяшчалася важная новая гіпотэза — калі Планк у 1900 годзе выказаў здагадку, што святло выпраменьваецца толькі квантаванымі порцыямі, то Эйнштэйн ужо лічыў, што святло і існуе толькі ў выглядзе квантаваных порцый. З закона захавання энергіі, калі лічыць святло патокам часціц (фатонаў), вынікае формула Эйнштэйна для фотаэфекту: дзе
Вонкавы фотаэфект
Фотакатод — электрод вакуумнага электроннага прыбора, які непасрэдна падвяргаецца ўздзеянню электрамагнітных выпраменьванняў, і адкуль выбіваюцца электроны пад дзеяннем гэтага выпраменьвання.
Залежнасць спектральнай адчувальнасці ад частаты або даўжыні хвалі электрамагнітнага выпраменьвання называюць спектральнай характарыстыкай фотакатода.
Прасцейшая схема для выяўлення фотаэфекту
дзе m − маса электрона, Vm − максімальная скорасць электрона.
Караазек (Буландынскі раён)
Караазек — аул у Буландынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Караузекскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 11 км на паўднёвы ўсход ад цэнтра горада Макінска. Код КАТА — 114055100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 853 чалавекі (400 мужчын і 453 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 1026 чалавекі (497 мужчын і 529 жанчын).
Ve Interactive
Гісторыя
Фiрма Ve Interactive была створана ў кастрычніку 2009 года Дэвідам Дж. Браўнам, брытанскім серыйным прадпрымальнікам, як тэхналагічны стартап. З тых часоў яна хутка расла, што адлюстроўвае рост да 300 % у гадавым вылічэнні. .
Гершонскі сельсавет
Іншае
У адпаведнасці з рашэннем Выканаўчага камітэта Брэсцкага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 21 лютага 1994 года № 61 на тэрыторыі Гершонскага сельсавета ўстаноўлена памежная зона.
Смалёўка
Гаспадарчае значэнне
Лекавыя, меданосныя, фарбавальныя і дэкаратыўныя расліны. Некаторыя віды — пустазелле.
Жаночая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2010
Жаночая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2010 (19-ы жаночы чэмпіянат Рэспублікі Беларусь па футболе) — чэмпіянат Беларусі па футболе сярод беларускіх жаночых каманд 2010 года.
Камайрага
Камайрага (Camairago) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Лодзі.
Мядзвежына (прадмесце)
Гісторыя
На пасяджэнні 6 мая 2009 годзе Камісія па найменні і перайменаванні праспектаў, вуліц і іншых частак Мінска прыняла рашэнне па наданні безыменнаму скверу ў межах вул. Купрыянава — жылая забудова — вул. Волаха назвы «Маламядзвежынскі». Назва Мядзвежына і цяпер замацавана за жылым раёнам (адсунутым на захад ад гістарычнага), таксама ў Мінску ёсць аднайменная вуліца, завулак і Маламядзвежынскі сквер.
Юрый Васілевіч Канаплёў
Юрый Канаплёў (нар., ) — беларускі футбаліст (абаронца) і трэнер.
Шчучынскі павет
Шчучынскі павет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Польшчы і БССР у 1929—1940 гг. Цэнтр — г. Шчучын. Утвораны 26 красавіка 1929 г. з Астрынскай, Васілішкаўскай, Дэмбраўскай, Жалудоцкай, Лябёдскай, Навадворскай, Орлеўскай, Ражанкаўскай, Сабакінцкай, Шчучынскай гмін Лідскага павета і Каменскай гміны Гродзенскага павета. Уваходзіў у Навагрудскае ваяводства. У верасні 1939 г. далучаны да БССР. З 4 снежня 1939 г. у Баранавіцкай вобласці. Скасаваны 15 студзеня 1940 г., на тэрыторыі павета ўтвораны раёны.
Маладзечна (значэнні)
Назву Маладзечна  маюць:
Дакембрый
З дакембрыем звязаны буйнейшыя радовішчы жалезных, уранавых, марганцавых, хромавых, сульфідных нікелевых, кобальтавых і іншых руд, радовішчы алюміневай сыравіны, золата, поліметалаў. У верхніх слаях дакембрыя трапляюцца паклады нафты.
Гідрат метану
Уласцівасці гідратаў
Газавыя гідраты знешне нагадваюць спрасаваны снег, могуць гарэць, лёгка распадаюцца на ваду і газ пры падвышэнні тэмпературы. Дзякуючы сваёй клатратнай структуры газавы гідрат аб'ёмам 1 см2 можа ўтрымоўваць да 160-180 см2 чыстага газу.
Беліз
Прырода
На поўначы краіны працякаюць буйныя рэкі Рыа-Онда і Беліз, якія раней выкарыстоўваліся для транспартоўкі лесу. Ва ўзбярэжнай частцы шмат азёраў.
Насельніцтва
Гісторыя фарміравання насельніцтва вызначалася ходам еўрапейскай каланізацыі, асаблівасці якой выліліся ў надзвычайную стракатасць этнічнага складу. Паўплывалі на этнічны склад і некаторыя палітычныя падзеі (напрыклад, большая значная кольскасць мая мігрыравала ў Брытанскі Гандурас подчас Вайны каст, што пачалася на паўвостраве Юкатан у 1847 годзе. Насельніцтва падзяляецца на наступныя групы (паводле перапісу 2010 года): метысы (53 %), англа-афрыканскія крэолы (26 %), мая (11 %), гарыфуна (6.4 %), азіяты (4 %) і іншыя (8,0 %). Калі скласці % усіх этнічных груп, выйдзе больш за 100 %, так як многія жыхары Беліза ўказваюць прыналежнасць да некалькіх груп. Этнічны склад вызначае незвычайнае шматмоўе. Сярод распаўсюджаных моваў — англійская — афіцыйная мова, гутарковая англа-крэольская, іспанская, гарыфуна і мовы мая. менш за палову (41 %, перапіс 2010) насельніцтва з’яўляюцца католікамі, 31,5 % — пратэстанты. Доля прыхільнікаў пратэстантызму з году ў год узрастае.
Тучынка
Тучынка, Тучынскае прадмесце — гістарычная мясцовасць Мінска ў паўночна-заходняй частцы горада, размешчаная з паўночнага боку Ракаўскага шляху. Прадмесце было знакаміта вялікай колькасцю цагельных заводаў, таму яго часта называлі Цагельняй .
Малая Малінаўка
Мала́я Малі́наўка (, Малая Малиновка) — пасёлак ва Уздзенскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хатлянскага сельсавета.
Файлака
Археалогія
У 2013 г. месцы археалагічных раскопак на востраве Файлака былі ўнесены ў папярэдні спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Мбанэ Бамбанані
Біяграфія
У 2020 года падпісала кантракт з мінскім «Дынама».
NGC 1387
Галактыка ўваходзіць у Скопішча Печы.
Закінф
Землятрусы
За гісторыю вострава адбыліся шматлікія землятрусы. Адзін з першых — у 1840 годзе, пасля ў 1873, 1876 гадах. У 1893 годзе адбыўся асабліва моцны землятрус, якому папярэднічаў шэраг слабейшых штуршкоў, а ў наступныя два дні пасля землятрусу яны паўтараліся.
IC 4100
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Оні (міфалогія)
Оні — у японскай міфалогіі — вялікія злобныя рагатыя чалавекападобныя дэманы з ікламі і чырвонай, блакітнай ці чорнай скурай, якія жывуць у Дзігоку, японскім аналагу пекла. Еўрапейскія аналагі оні — чэрці і бесы.
NGC 1398
NGC 1398 (іншыя абазначэнні — ESO 482-22, MCG -4-9-40, AM 0336-263, IRAS03367-2629, PGC 13434) — галактыка ў сузор’і Печ.
Дзмітрый Юр’евіч Назараў
З 14 верасня 2002 года па 12 красавіка 2008 года і з 5 верасня 2015 года па 5 сакавіка 2016 года вёў перадачу «Кулінарны паядынак» на канале НТВ. З траўня па жнівень 2007 года вёў тэлевізійную гульню «Турдыкла», якая выходзіла ў ранішняй сетцы чацвярга на НТВ (назву для праграмы абраў сам Назараў).
Газавыя гідраты
Будова гідратаў
У структуры газагідратаў малекулы вады ўтвараюць ажурны каркас (г.зн. рашотку гаспадара), у якой ёсць паражніны. Гэтыя паражніны могуць займаць малекулы газу ("малекулы-госці"). Малекулы газу злучаны з каркасам вады ван-дэр-ваальсаўскімі сувязямі. Цалкам склад газавых гідратаў апісваецца формулай M•n•H2O, дзе М - малекула газу-гідратаўтваральніка, n - лік малекул вады, якія прыходзяцца на адну ўключаную малекулу газу, прычым n - зменны лік, што залежыць ад тыпу гідратаўтваральніка, ціску і тэмпературы. У наш час вядома прынамсі тры крышталічныя мадыфікацыі газагідратаў: Структура I, Структура II, Структура H.
Багамскія Астравы
Геаграфія
Багамскі архіпелаг складаецца прыкладна з 700 астравоў каралавага паходжання. Найбуйнейшыя з іх:
Берлінскі батанічны сад
Берлінскі батанічны сад (Botanischer Garten und Botanisches Museum Berlin-Dahlem) — адзін з найбуйнейшых і найстарэйшых батанічных садоў Германіі і свету.
Гісторыя
Берлінскі Батанічны сад мае гісторыю больш чым 300 гадоў. Папярэднік сада быў створаны ў пачатку 17 стагоддзя, і спачатку знаходзіўся ў садах замка Берліна. У 1679 Вялікі курфюрст даў указанне, каб адкрыць сельскагаспадарчы сад, які быў закладзены ў Шонебергу, вёсцы недалёка ад Берліна (цяпер адзін з яго раёнаў), на месцы цяперашняга парка Heinrich-von-Kleist. Карл Людвіг Вілдэноф дамогся, каб сад быў аддадзены ў 1809 годзе Берлінскаму ўніверсітэту, пасля чаго сад развіўся да сусветнавядомага ды прызнанага «Батанічнага сада» з навуковым характарам працы.
Склад сада
Батанічны сад уключае ў сябе плошчу ў 43 гектара. У садзе вырошчваецца каля 22.000 розных відаў раслін. Комплекс складаецца з некалькіх будынкаў і аранжарэй, такіх як Кактусавы павільён і павільён Вікторыя (у якім знаходзяцца калекцыя архідэй, казуркаядных раслін і гіганцкая вадзяная белая лілея Victoria-Seerosen). Агульная плошча ўсіх аранжарэй складае 6000 м². Тыя часткі сада, якія знаходзяцца пад адкрытым небам, сартуюцца па геаграфічнаму паходжанню і маюць агульную плошчу 13 га. Дэндрарый саду складае 14 гектараў.
Кошт уваходу
Уваход толькі ў Батанічны Музей:
Steam
Далейшая распрацоўка
У Steam 2.0 быў крыху зменены інтэрфейс карыстальніка і інтэграваная сістэма імгненнага абмену паведамленнямі з сябрамі. У канцы 2003 года Valve абвясціла аб сваіх планах закрыцця WON і абавязковым усталяванні Steam для анлайн-гульняў Valve. Гэта выклікала гнеў многіх гульцоў, якія затым стварылі WON2 у якасці альтэрнатывы. 26 ліпеня 2004 года World Opponent Network была закрыта і заменена Steam.
У лістападзе 2004 года Valve выпусціла Half-Life 2 — першую гульню для аднаго карыстальніка, якая патрабуе Steam-кліент у абавязковым парадку. Да канца 2005 года ў Steam ўпершыню з’явіліся гульні іншых распрацоўшчыкаў: Rag Doll Kung Fu (12 кастрычніка) і Darwinia (14 снежня).
Георг Стаянаў-Тодараў
Першая сусветная вайна
У 1919 годзе звольнены з войска. У 1925 годзе памірае яго жонка. Сам генерал памёр 16 лістапада 1934 года ў Сафіі. Яго імем названы вакзал і сяло ў Благоеўградскай вобласці.
Steam
Далейшая распрацоўка
Дадзеная версія Steam выклікала неадназначныя водгукі з боку супольнасці. З аднаго боку, інтэрфейс стаў больш інтуітыўным, лагічным, сучасным і маляўнічым. З іншага — прысутнічала мноства агрэхаў, недаробак, а таксама былі праблемы з хуткадзейнасцю на слабых машынах. Гэта было выпраўлена ў наступных абнаўленнях.
10 верасня быў анансаваны і запушчаны ў бэта-тэст кашалёк Steam, з дапамогай якога карыстальнікі маглі б пераводзіць на яго пэўныя сумы грошай, каб выкарыстоўваць іх пазней. Канчаткова ен з’явіўся ў Steam 30 верасня разам з абнаўленнем гульні Team Fortress 2.
NGC 1411
NGC 1411 (іншыя абазначэнні — IC 1943, MCG -7-8-4, ESO 249-11, PGC 13429) — галактыка ў сузор’і Гадзіннік.
Лірнік вясковы (Сыракомля)
«Лі́рнік вясковы» (Lirnik wioskowy) — праграмны верш Уладзіслава Сыракомлі. Ад гэтага твора паэт атрымаў таксама літаратурны тытул «вясковы лірнік».
Пераклады
У 1879 годзе ў Маскве выйшаў зборнік выбраных твораў Сыракомлі ў перакладзе на рускую мову, дзе быў змешчаны і «Лірнік вясковы» («Деревенскій гусляръ») у перакладзе Дзмітрыя Мінаева. Іншы рускі пераклад («Сельский лирник») зрабіла Муза Паўлава.
Байсуат
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 230 чалавекі (122 мужчыны і 108 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 230 чалавекі (113 мужчын і 117 жанчын).
Дзяржаўны музей гісторыі тэатральнай і музычнай культуры Рэспублікі Беларусь
Акрамя прагляду экспазіцыі ў музеі можна пабачыць лялечны спектакль у батлейцы, таксама ладзяцца музычныя вечарыны.
IC 4102
IC 4102 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Гончыя Псы.
Камп’ютар
У цяперашні час камп’ютары выкарыстоўваюцца практычна ва ўсіх абласцях чалавечай дзейнасці.
Лічбавы або аналагавы
Сярод найбольш простых дыскрэтных вылічальнікаў з'яўляюцца абак, або звычайныя лічыльнікі; найбольш складанай з такога роду сістэм з’яўляецца суперкамп’ютар.
Беламір
Беламір (Беломир) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сямлёўскага сельскага паселішча.
Аляксандр Карабач
У 1910-я гады вучыўся ў адной з сярэдніх школ Вільні. Працаваў у паштова-тэлеграфных установах Вільні і Петраграда. Далучыўся да беларускага руху ў 1915, да гэтага з’яўляўся старшынёй праўрадавага «Белорусского общества» у Вільні. З 1918 член Віленскай Беларускай рады. Пасля быў членам Віленскага Беларускага нацыянальнага камітэта. Член партыі беларускіх сацыялістаў-рэвалюцыянераў, кіраўнік віленскага філіяла партыі. Да 1921 узначальваў Загранічнае бюро БПСР. Дэпартаваны ў лютым 1922 польскімі ўладамі ў ліку 33 беларускіх і літоўскіх дзеячаў з тэрыторыі Сярэдняй Літвы. Пасля гэтага быў прадстаўніком Віленскага Беларускага нацыянальнага камітэта ў Коўне, загадчыкам спраў Міністэрства беларускіх спраў Літвы. З 1923 — у БССР. У 1924 браў удзел у ліквідацыйным з’ездзе Беларускай партыі сацыялістаў-рэвалюцыянераў у Мінску. Далейшы лёс невядомы.
Таксама быў рэдактарам-выдаўцом грамадска-палітычнай і літаратурнай газеты «Незалежная Беларусь».
Кавакурта
Кавакурта (Cavacurta) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Лодзі.
IC 4103
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Міхаіл Вячаслававіч Грыб
Санкцыі ЕС, ЗША і іншых краін
21 чэрвеня 2021 года Грыб быў уключаны ў Чорны спіс Еўрасаюза. Згодна з рашэннем Савета Еўрапейскага саюза экс-начальнік упраўлення ўнутраных спраў Віцебскага аблвыканкама і начальнік ГУУС Мінгарвыканкама нясе адказнасць за «дзеянні міліцыі, адпаведна ў Віцебскай вобласці да кастрычніка 2020 года і ў Мінску з кастрычніка 2020 года, уключаючы гвалтоўныя рэпрэсіі супраць мірных дэманстрантаў і парушэнні права на мірныя сходы і свабоду слова», — сур’ёзныя парушэнні правоў чалавека і рэпрэсіі супраць грамадзянскай супольнасці і дэмакратычнай апазіцыі.
Маша і Мядзведзь
«Маша і Мядзведзь» («Маша и Медведь») — папулярны расійскі мультыплікацыйны серыял. Створаны студыяй Анімакорд з дапамогай трохмернай графікі. Прэм'ера адбылася 7 студзеня 2009 года.
Інфа-Кур’ер
Выходныя звесткі
24-х палосны штотыднёвік фармата А3 з накладам ад 6400 да 7300 экзэмпляраў.
Люнебургскі ўніверсітэт «Леўфана»
Агульная характарыстыка
Універсітэт «Леўфана» канцэнтруецца на навучанні бакалаўраў на чатырох факультэтах. У 2008 годзе быў адкрыта аспірантура, якая аб’ядноўвае праграмы магістратуры і дактарантуры. Акрамя таго, ёсць агульнаўніверсітэцкі даследчы цэнтр і прафесійная школа для павышэння кваліфікацыі.
Францыск Скарына
Лічыцца адным з найвыдатнейшых гістарычных дзеячаў Беларусі. Імем Францыска Скарыны названы вышэйшыя ўзнагароды краіны — медаль і ордэн, а таксама Гомельскі ўніверсітэт, Нацыянальная бібліятэка, грамадскае аб’яднанне Таварыства беларускай мовы, іншыя арганізацыі і аб’екты. У розных краінах Францыску Скарыне пастаўлены помнікі, а таксама прысвечаны скульптурныя і жывапісныя творы.
Паходжанне і імя
У сваіх выданнях Скарына больш за 100 разоў ужывае імя «Францыск», зрэдку — «Францишек». У прадмове да Псалтыры 1517 года сказана: «… я, Францишек Скаринин сын с Полоцка», — тая ж форма сустракаецца ў прадмовах да кнігі Іова, Прытчаў Саламонавых і ў віленскай Псалтыры. Форма «я, Франциско Скорина», сустракаецца ў прадмове да першай кнігі Царстваў, так падпісаны і партрэт асветніка ў пражскіх выданнях. У творным склоне імя («… выложена Франциском Скориною») сустракаецца каля 50 разоў, у родным склоне («Повелением, працею и выкладом… Франциска Скоринина сына») 64 разы. У Літоўскай і Кароннай метрыках, актах Кракаўскага і Падуанскага ўніверсітэтаў імя асветніка на лацінскай мове даецца як Franciscus. Урэшце, у пражскіх дакументах 1538—1539 гадоў названы Francisco welisch gartner.
Раннія гады
Пачатковую адукацыю Францыск Скарына мог атрымаць у Полацку, а імаверней у сталіцы — Вільні. Прынамсі Скарына ведаў лацінскую мову, якую ў Вялікім Княстве Літоўскім вучылі ў трывіяльных і трывіяльна-квадрыяльных школах пры парафіяльных касцёлах, каталіцкіх біскупскіх кафедрах і мужчынскіх кляштарах. У хроніцы польскага гісторыка Яна з Каморава (1465—1536) згадваецца кляштар бернардзінцаў-абсервантаў у Полацку, які быццам заснаваны ў 1498 годзе і пасля гэтага ў каталіцтва навярнулася да 1000 палачан. Аднак, Полацкая рэвізія 1552 года не паведамляе пра каталіцкія кляштары, няма звестак пра гэтую школу і ў капітальнай працы польскага гісторыка Антонія Карбавяка «Гісторыя адукацыі і школ у Польшчы», дзе зафіксаваныя ўсе вядомыя крыніцам вучэбныя ўстановы.
Паміж Кракавам і Падуяй
Запіс у акце Падуанскага ўніверсітэта 9 лістапада 1512 года называе Скарыну «secretarii regis Datiae» (сакратаром караля «Дацыі»). Першыя даследаванні распачаў Антоній Флароўскі, які выказаў здагадку, што маецца на ўвазе Данія. Навуковец звярнуўся ў дзяржаўны архіў у Капенгагене з просьбай пошукаў дакументаў пра Скарыну. У 1937 годзе ён атрымаў адказ ад дырэктара архіва, што згадак пра Скарыну ў дакументах першых дзесяцігоддзяў XVI ст. не знайшлося. Пасля Флароўскі напісаў румынскаму гісторыку П. Панаітэску, які ў адказ паведамляў, што назва Дакія датычна румынскіх княстваў XVI ст. амаль не ўжывалася, і што ні адзін з румынскіх ваяводаў таго часу каралём сябе не называў. Тым не менш, Флароўскі працягваў лічыць, што Скарына мог быць звязаны з Валахіяй, прыводзячы ў сцвярджэнне пра румынскага кнігадрукара ў 1508—1512 гадах і пра тое, што ў Карлавым універсітэце вучылася нямала юнакоў з тых зямель. Пётр Уладзіміраў лічыў, што Скарына быў сакратаром караля Даніі, да якога летам 1509 года вялікі князь Жыгімонт адправіў дэлегацыю для заключэння дагавора пра сяброўства. Доказам ён прыводзіў знаходку ў Капенгагене асобніка «Малой падарожнай кніжкі».
У Падуі, доктарская ступень
Актавая дакументацыя ўніверсітэта захавалася даволі добра. Яшчэ каля 1740 года канцлер факультэта свабодных мастацтваў Джузепе Марыа Міната сабраў старыя акты ў 37-томны звод, да якога быў прыкладзены старанна складзены паказальнік. На жаль, імя дактаранта пададзена з памылкай: «Luca Porina di Poloczko», як і час абароны. У канцы XVIII ст. абат Франчэска Дарыгела склаў спіс усіх дактароў, што абаранілі дысертацыі ва ўніверсітэце. У рукапісе, які захоўваецца ў бібліятэцы ўніверсітэта дагэтуль, імя асветніка перададзена дакладна. Спіс Дарыгела даследаваў С. Віндакевіч у пошуках палякаў, што вучыліся ва ўніверсітэце. І. Шляпкін на падставе спісаў адшукаў акты і апублікаваў іх на лацінскай мове ў 1892 годзе. У 1937 годзе запіс адшукаў і паведаміў пра гэта А. Флароўскі, які рыхтаваў сваю знаходку да друку, але праз Другую сусветную вайну не здолеў зрабіць гэтага. У 1960 годзе Янка Садоўскі паўторна адкрыў дакумент, а пасля і апублікаваў. У 1961 годзе ў Рыме выйшлі ў свет факсіміле арыгінала, лацінскі тэкст і беларускі пераклад. Акты дазваляюць дакладна апісаць усе цырымоніі, звязаныя з наданнем Францыску Скарыне доктарскай ступені.
Пачатак кнігадрукавання ў Празе
Агульны аб’ём выданняў — 1200 лістоў, з іх у 1517 годзе надрукавана 324, 1518—352, 1519—524 лісты. За такі кароткі тэрмін немагчыма падрыхтаваць да выдання тэксты кніг і выканаць тэхнічныя задачы па іх мастацкім афармленні (ілюстрацыі, застаўкі, буквіцы, каляровы друк і г.д.). Значыць, хутчэй за ўсё ў 1517 г. Францыск Скарына ўжо меў рукапіс поўнай Бібліі ў сваім перакладзе. Пра гэта ўскосна сведчаць спісы Скарынавых перакладаў, якія не ўвайшлі ў яго друкаваную Біблію. У Празе ён не паспеў выдаць кніг прарокаў, апрача прарока Данііла, і кніг Новага Запавету.
Шлюб з Маргарытай
Акрамя гэтага акта «Маргарета, суўласніца выдатнага мужа Францыска, называнага доктар Скарынін» згадваецца яшчэ ў познаньскім акце ад 23 кастрычніка 1529 года. Дакументальных пацвярджэнняў пра смерць Маргарыты няма, аднак у пазнейшых архіўных матэрыялах з 1532 года яе імя не згадваецца. Вялікі пажар у Вільні летам 1530 года выкаціў дзве трэці горада. Магчыма, у тым пажары загінула і яго жонка, пакінуўшы маленькага сына Сімяона.
Выдавецкая дзейнасць
Пасля знаёмства з лацінскімі, чэшскімі, старажытнаяўрэйскімі і царкоўнаславянскімі тэкстамі Бібліі, у 1517—1519 гг. Францыск Скарына пракаменціраваў і надрукаваў кірыліцай у Празе 23 кнігі Бібліі пад агульным загалоўкам «Библия руска, выложена доктором Франциском Скориною из славного града Полоцька, богу ко чти и людем посполитым к доброму научению». Доўгі час сярод лінгвістаў вялася дыскусія пра мову, на якую ён пераклаў кнігі: на беларускую рэдакцыю царкоўнаславянскай мовы ці на царкоўны стыль старабеларускай мовы. Беларускія лінгвісты прыйшлі да высновы, што мова перакладаў Бібліі Францыска Скарыны — гэта беларуская рэдакцыя царкоўнаславянскай мовы, дзе ёсць пэўны ўплыў гутарковай беларускай, чэшскай і польскай моў.
Літаратурная творчасць
Па змесце прыведзенае чатырохрадкоўе — гэта апрацоўка старажытнага мудраслоўя, у якім гучыць заклік да чалавека пазбягаць злых учынкаў. Верш знітаваны паэтычнай думкай, звязанай з канкрэтным сюжэтам і павышанай эмацыянальнасцю. Пра гэта сведчыць і графічнае вылучэнне страфы ў канцы прадмовы. Дзеля рытмічнай арганізацыі верша паэт ужывае суаднесенасць радкоў — 11:5, 13:7.
Такім чынам, першыя паэтычныя творы Ф. Скарыны — гэта няроўнаскладовыя, дасілабічныя вершы, у якіх сустракаецца ізасілабізм — роўнаскладовасць у межах вершаванага перыяду. Метрыка вершаў Ф. Скарыны цалкам адпавядае моўна-фанетычным асаблівасцям беларускай мовы. Яны напісаны паводле прынцыпаў танічнай і сілаба-танічнай моўных сістэм.
IC 4105
IC 4105 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Гончыя Псы.
Нічыпар Лукіч Аксючыц
Нічы́пар Лукі́ч Аксю́чыц (13 сакавіка, в. Сакавічы Барысаўскага павета Мінскай губерні, Расійская імперыя, цяпер Лагойскага раёна Мінскай вобласці — ?) — беларускі дзяржаўны дзеяч, наркам гандлю і камунальнай гаспадаркі БССР, старшыня Менскага гарадскога выканаўчага камітэта.
Біяграфія
З кастрычніка 1917 года ў Барысаўскім выканкаме, затым у Барысаўскім ваенкамаце.
З кастрычніка 1919 года прызначаны начальнікам Барысаўскай павятовай міліцыі, пасля камісар па харчаванню Барысаўскага раёна.
Зарубежжа (Смаленская вобласць)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Швіц
Швіц:
Вільяндзі (горад)
Гісторыя
Першая згадка пра горад адносіцца да 1154 года. Першымі ўладарамі горада сталі браты ордэна мечаносцаў, ва ўладані якіх горад прабыў амаль 200 гадоў. У 14 ст. горад стаў членам ганзейскага саюза.
Радунскі раён
Ра́дунскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1940—1962 гг. Утвораны 15 студзеня 1940 г. у складзе Баранавіцкай вобласці. Цэнтр — вёска Радунь (з 1958 г. гарадскі пасёлак). 12 кастрычніка 1940 г. падзелены на 12 сельсаветаў: Асаўскі, Жырмунскі, Забалацкі, Казакоўшчынскі, Нацкі, Помедскі, Радунскі, Салтанішкаўскі, Слабодкаўскі, Смільгінскі, Чыжунскі, Якубаўскі. З 20 верасня 1944 г. у Гродзенскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Салтанішкаўскі сельсавет. 30 красавіка 1958 года вёска Радунь атрымала статус гарадскога пасёлка, скасаваны Радунскі сельсавет. 25 снежня 1962 г. скасаваны, тэрыторыя перададзена ў Воранаўскі і Шчучынскі раёны.
Сяргей Анатолевіч Яцкевіч
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і філосафа і сацыёлага Анатоля Яцкевіча. Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (1978; аспірантура, 1981).
Працаваў у Брэсцкім інжынерна-будаўнічым інстытуце (1973—1982, асістэнт кафедры «Філасофія і палітэканомія», кафедры «Навуковы камунізм»), Брэсцкім дзяржаўным ўніверсітэце імя А. С. Пушкіна (1982—1996, прафесар кафедры філасофіі, у 1991—1992 — в. а. загадчыка кафедры беларусазнаўства), Беластоцкім дзяржаўным універсітэце (Uniwersytet w Białymstoku, Польшча; з 1999, прафесар кафедры сацыялогіі мультыкультурнасці).
Груган (Сыракомля)
Паходжанне
З. Суслаў прызнае версію пра беларускае паходжанне матываў верша няслушным, бо няма такіх твораў у зборніку балад, выдадзеным Інстытутам мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору. Але ён адзначае падобны матыў («птушка апавядае весткі з бою альбо паведамляе пра нечы скон») у сербскім і харвацкім фальклоры. Напрыклад, такі матыў ёсць у песні Косаўскага цыклу «Смерць маці Югавічаў» (Смрт мајке Југовића). У сярэдзіне XIX ст. сербскія эпічныя песні былі папулярныя, на польскую мову іх перакладалі Казімір Брадзінскі, Раман Зморскі і Язэп Залескі. Таму, на думку навукоўца, Сыракомля мог чытаць сербскія ўзоры і пісаць на іхнія матывы.
Святлана Іосіфаўна Алілуева
Вядомая перш за ўсё як дачка І. В. Сталіна, пра жыццё якога пакінула шэраг работ у жанры мемуараў. У 1967 годзе эмігравала ў ЗША
Палажэвіцкі сельсавет
Геаграфія
Сельсавет размешчаны за 17 кіламетраў на паўднёвы ўсход ад горада Старыя Дарогі. Мяжуе з Пасецкім і Старадарожскім сельскімі Саветамі Старадарожскага раёна, землямі Любанскага раёна Мінскай вобласці і Глускага раёна Магілёўскай вобласці.
Йыгева
Культура
У гонар вядомых дзеячаў культуры, тых, хто нарадзіўся ў горадзе праводзяцца моладзевыя фестывалі: прысвечаныя Бэці Альвер восеньскія дні паэзіі «Зорны час» і прысвечаныя Ало Матыйзену вясновыя дні музыкі.
Каладзезнае (Смаленская вобласць)
Каладзезнае (Колодезное) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сямлёўскага сельскага паселішча.
Радзіма мая дарагая
Радзіма, мая дарагая — песня Уладзіміра Алоўнікава на аднайменны верш Алеся Бачылы.
Гісторыя
Першапачаткова песня пачыналася словамі: Люблю я глядзець, як блукае
Словы
Навокал жыццё расцвітае - І песня ўзлятае сама: Мне лепей ад роднага краю Нічога на свеце няма.
Мы дружбы народам жадаем І шчырай братэрскай любві. Радзіма мая дарагая, Красуйся і ў шчасці жыві!
Рабінаўка (Хатлянскі сельсавет)
Да 1 красавіка 1960 года пасёлак уваходзіў у склад Шацкага сельсавета.
Брачыслаў Ізяславіч
Спрэчныя пытанні
Найбольш абгрунтавана гэта пытанне выклаў Юрый Заяц, ён паказваў, што ваенная прысутнасць крывічоў у вярхоўях Свіслачы назіраецца ўжо ў першай палове — сярэдзіне X ст. . Заяц думаў, што Менская воласць трапіла пад уладу Полацка праз перадачу яе Яраславам Брачыславу ў 1024 годзе, каб замацаваць саюз для супрацьстаяння з Мсціславам. Уключэнне Менскай воласці ў склад Полацкага княства, напэўна, адбылося ў час княжання Брачыслава, але з роўнай імавернасцю як ў 1024 годзе, так і ў 1026, і ў 1038—1044 гадах, калі кіеўскі князь Яраслаў здзейсніў некалькі паходаў супраць літоўцаў і яцвягаў, удзел Брачыслава ў якіх дапускаюць некаторыя навукоўцы. Калі лічыцца з тэзісам Міколы Ермаловіча, што паходы Яраслава супярэчылі інтарэсам Полацка на Панямонні, то як паплечнік Яраслава па барацьбе з балцкімі плямёнамі Брачыслаў мог атрымаць Менскую воласць як ўзнагароджання за ўдзел у паходах, або перадача Менскай воласці выглядае як жаданне пазбегнуць вайны з Полацкім княствам ва ўмовах узнікнення супярэчнасцей на Панямонні.
Пасецкі сельсавет
Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Старадарожскага раёна Слуцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Бабруйскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Старадарожскім раёне БССР. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Старадарожскім раёне Мінскай вобласці. З 20 верасня 1944 года па 8 студзеня 1954 года ў складзе Бабруйскай вобласці. З 25 снежня 1962 года сельсавет у складзе Слуцкага раёна. З 30 ліпеня 1966 года ў складзе адноўленага Старадарожскага раёна.
Любамль
Гісторыя
Першае пісьмовае згадванне аб горадзе адносіцца да 1287 г. У 1288 г. у любімым Любамлі памёр князь Уладзімір Васількавіч. За яго княжанне горад стаў вядомым рамесным цэнтрам. У 1280-х гг. князем была пабудавана каменная царква Св. Георгія, якая стаіць і дагэтуль. На той час у горадзе была адна з найбуйнейшых бібліятэк богаслужэбных кніг. Варта адзначыць, што адна з частак Галіцка-Валынскага летапісу пісалася менавіта ў Любамлі.
У 1768 г. Любамль становіцца валоданнем буйнога магната, гетмана, графа Францішка Ксаверыя Браніцкага як падарунак за выратаванне на сейме ў 1762 годзе жыцця будучага караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага. У 1782 годзе граф Браніцкі будуе ў горадзе велізарны палац, але, на жаль, на сённяшні дзень захавалася толькі яго частка.
Металаапрацоўка
Перадгісторыя
Самым старажытным археалагічным сведчаннем здабычы і апрацоўкі медзі стала знаходка меднай падвескі на поўначы Ірака з 8700 г. да нашай эры. Самым раннім абгрунтаваным і датаваным сведчаннем металаапрацоўкі ў Амерыцы стала перапрацоўка медзі ў Вісконсіне, недалёка ад Мічыганскага возера. Медзь забівалі, пакуль яна не станавілася крохкай, потым награвалі, каб можна было працаваць далей. Гэтая тэхналогія датуецца прыблізна 4000-5000 да н.э. Самыя старажытныя залатыя артэфакты ў свеце паходзяць з балгарскага некропаля Варна і датуюцца 4450 годам да н.э.
Часта сустракаючыеся медныя і алавяная руды зрабіліся наступнымі важнымі рэчывамі ў гісторыі металаапрацоўкі. Шмат медзі было выраблена выкарыстоўваючы цяпло для выплаўлення з руды. Медзь спажывалася як для ювелірных вырабаў, так і для простых інструментаў. Сама медзь была замяккай для трывалых інструментаў з цвёрдымі краямі. У нейкі момант у расплаўленую медзь дадалі волава і так атрымалі бронзу. Бронза — сплаў медзі і волава. Бронза з’явілася важным крокам у металургіі, бо яна мела трываласць і калянасць, якіх бракавала чыстай медзі. Да з’яўлення жалеза бронза была самым зручным металам для інструментаў і зброі агульнага карыстання (больш падрабязна гл. Бронзавы век).
Пачатковая апрацоўка
Апрацоўка металаў звычайна падзяляецца на тры катэгорыі: фармаванне, рэзка і злучэнне. Большая частка рэзкі металу вырабляецца хуткарэжучымі сталёвымі інструментамі альбо цвёрдасплаўнымі інструментамі. Кожная з гэтых катэгорый уключае розныя працэсы.
Фрэзераванне
Для кантролю тэмпературы разцу і матэрыялу выкарыстоўваецца высокатэмпературная астуджальная вадкасць. У большасці выпадкаў астуджальная вадкасць распыляецца са шланга непасрэдна на фрэзу і матэрыял пад кіраваннем праграмы альбо аператару.
Такарная апрацоўка
Сучасныя камп’ютарныя станкі з лічбавым кіраваннем (ЛПК) і апрацоўчыя цэнтры могуць выконваць другасныя аперацыі, такія як фрэзераванне, з выкарыстаннем прывадных інструментаў. Калі выкарыстоўваюцца прывадныя інструменты, нарыхтоўка перастае круціцца, і прывад выконвае аперацыю апрацоўкі з дапамогай паваротнага рэжучага інструмента.
Брылёва
Брылёва — тапонім.
IC 4110
IC 4110 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Раманава (Раманаўскі раён)
Раманава (Рома́ново) — сяло ў Алтайскім краі, адміністрацыйны цэнтр Раманаўскага раёна. Названа ў 1913 годзе ў гонар імператарскай сям’і Раманавых. Насельніцтва — 5109 чалавек (2021). Размешчана за 220 км на паўднёвы захад ад Барнаула. Да найбліжэйшай чыгуначнай станцыі Гілёўка 55 км. Заснавана ў 1887 годзе выхадцамі з Курскай і Харкаўскай губерняў.
Татарская Слабада
На захадзе ад Татарскай Слабады месцяцца Тучынка і Кальварыя, на поўначы — Міхалянка, Людамонт і Старосцінская Слабада, на ўсходзе — Траецкае прадмесце, на поўдні — Ракаўскае прадмесце.
Гісторыя
У 1946 г. В. Р. Тарасенка праводзіў раскопкі на левым беразе паўночнага рукава былой р. Няміга, ва ўрочышчы Міколка (за 250 м на поўнач ад Мінскага замчышча). Тут былі 3 невялікія курганы з пахавальным абрадам трупапалажэння без рэчаў. Пад насыпамі курганоў і каля іх выяўлены культурны пласт таўшчынёй больш за 1 м XII—XIII стагоддзяў. Знойдзены рэшткі зямлянкі, шмат глінянага посуду, жалезны ключ. Побач адкапана печ для абпальвання глінянага посуду з 900 чарапкамі гаршкоў розных форм і памераў. Археалагічнымі раскопкамі ўстаноўлена, што ў XII — пачатку XIII стагоддзя тут размяшчалася адно з старажытных паселішчаў горада, пазней на яго месцы ўзніклі могілкі. Яны адносіліся да часткі горада, якая называлася Пятніцкім канцом (тут была Пятніцкая вуліца і Пятніцкая царква). У час веснавых паводак нізкія месцы затапляла вадой, таму жыхары пакідалі іх, перасяляліся далей ад берага Свіслачы, дзе ўзнікла Татарская слабада. Пакінутыя ўчасткі забалочваліся, пазней іх сталі засяваць (т. зв. Татарскія агароды).
Уладзімір Васілевіч Струмінскі
Уладзімір Васілевіч Струмі́нскі (Владимир Васильевич Струминский;  — ) — савецкі і расійскі вучоны ў галіне аэрадынамікі, лятальных апаратаў і тэарэтычных асноў самалётабудавання, акадэмік Акадэміі навук СССР (1966), Герой Сацыялістычнай Працы (1990).
Бахрэйн
Знешняя палітыка
Каралеўства, дэманструе падтрымку крокаў амерыканскай адміністрацыі ў найболей значных пунктах, уключаючы Ірак і блізкаўсходняе ўрэгуляванне. Кіраўніцтва краіны займае ў дачыненні Ірана і «іранскай ядзернай праблемы» (ІЯП) даволі гнуткую пазіцыю.
Эканоміка
Паводле класіфікацыі ААН, індэкс сацыяльна-эканамічнага развіцця Бахрэйна складае 0,846 — трэцяе месца сярод арабскіх краін і 43-я ў свеце.
IC 4112
IC 4112 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Гончыя Псы.
Джэні Паланка
Джэні Альтаграсія Паланка дэ Леон (18 студзеня 1958 — 24 сакавіка 2020) — дамініканскі мадэльер. Паланка, чыя прафесійная кар’ера налічвае больш за 37 гадоў, была вядома вытворчасцю жаночага адзення, ювелірных вырабаў, плеценых сумак і іншых аксесуараў і ўключэннем дамініканскіх і карыбскіх культурных элементаў ў сваі калекцыі. Яе працы дэманстраваліся па ўсім Карыбскім басейне, у Злучаных Штатах і Еўропе, уключаючы Багамскія астравы, Нью-Ёрк, Парыж, Пуэрта-Рыка і Тыдзень моды ў Маямі.
IC 4113
IC 4113 — галактыка тыпу C (кампактная галактыка) у сузор’і Валасы Веранікі.