cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Усходні фронт Першай сусветнай вайны
Наступ на Ковель
У ліпені рускае камандаванне перакідвае на Паўднёва-заходні фронт рэзервы і стварае Асобную армію генерала Безабразава. 3-я, 8-я і Асобная армія атрымалі загад разграміць праціўніка ў раёне Ковеля і заняць горад. 28 ліпеня наступленне аднавілася, рускія часткі павялі рашучае наступленне, атрымаўшы шэраг перамог ў сустрэчных баях, аднак і аўстра-германцам удалося нанесці шэраг адчувальных контратак. У ходзе гэтых баёў рускім войскам удалося захапіць 17 000 палонных і 86 гармат. У выніку гэтых баёў рускія войскі прасунуліся на 10 кіламетраў. Аднак прарваць магутную абарону суперніка на рацэ Стаход і ўзяць Ковель рускім войскам не ўдалося. У гэты ж час 7-я і 11-я армія на львоўскім кірунку прарвалі абарону праціўніка. Аўстра-германскаму камандаванню даводзілася перакідваць ў Галіцыю ўсе рэзервы. Аднак рускія войскі працягвалі наступленне, 11-я армія заняла Броды, і выйшла на подступы да Львова. 7-й арміі ўдалося ўзяць Галіч, а 9-я армія, якая дзейнічала ў Букавіне, таксама атрымала шэраг перамог і ўзяла Станіслаў.
Лютаўская рэвалюцыя
Яшчэ 1 (14) сакавіка Савет рабочых і салдацкіх дэпутатаў выпусціў знакаміты «Загад №1», які ствараў салдацкія камітэты. Камітэты падрывалі ўладу афіцэраў у арміі і тым самым разбуралі дысцыпліну. Часовы ўрад прызнаў Загад № 1 і стаў садзіць яго ў вайсковых частках. Пачалося разлажэнне рускага войска, якое стала імкліва губляць сваю баяздольнасць. Паводле дадзеных, прыведзеных М. М. Галавіным у сваёй кнізе, «у арміі сярэдняя захворвальнасць ў месяц з пачаткам рэвалюцыі павялічылася на 120 %, хоць ніякіх эпідэмічных хвароб у войску не было і санітарны стан заставаўся добрым, сярэдняя колькасць зарэгістраваных дэзерціраў у месяц з пачаткам рэвалюцыі павялічыўся на 400 %. Акрамя таго, з сакавіка 1917 г. пачалася велізарная „ўцечка“ жаўнераў з фронту і адмова ісці на фронт з тылу пад самымі рознымі падставамі».
Чэрвеньскае наступленне
Пасля таго, як Часовы ўрад заявіў аб працягу ўдзелу Расіі ў вайне, рускае камандаванне пачало рыхтавацца да наступу, які па дамоўленасці з саюзнікамі варта было пачаць увесну 1917 г. Аднак той хаос, што панаваў у рускіх войсках, зрабілі немагчымым правядзенне наступу ў запланаваныя тэрміны. Ён быў адкладзены на канец чэрвеня.
Стокі (Лідскі раён)
Гісторыя
Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) вёска ў Расійскай імперыі. У 1915 годзе акупавана Германіяй, з 1921 года ў складзе Польшчы, з 1939 года — у БССР. З канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад нямецка-фашысцкай акупацыяй.
Шарль Эрміт
Вядома праца Эрміта «Аб рашэнні ўраўнення пятай ступені» (Sur la rsolution de l`quatia du cinquime degr, 1858).
Валерый Іванавіч Мурах
Біяграфія
З 1993 года да 2003 года галоўны спецыяліст па праблемах харчавання МЗ РБ. Асноўныя напрамкі навуковых работ ахопліваюць праблемы гігіены харчавання з аспектамі аховы навакольнага асяроддзя.
Ніжагародская вобласць
Плошча 76 900 км², насельніцтва 3445,3 тыс. чалавек (2005). Шчыльнасць насельніцтва: 44,8 чал./км² (2005), удзельная вага гарадскога насельніцтва: 78,3 % (2005).
Камароўшчына (Дзяржынскі раён)
Камаро́ўшчына (, Комаровщина) — вёска ў Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Негарэльскага сельсавета.
NGC 5992
NGC 5992 (іншыя абазначэнні — UGC 10003, IRAS15425+4114, MCG 7-32-49, ZWG 222.47, MK 489, KCPG 471A, PGC 55913) — галактыка ў сузор’і Валапас.
Марыя Цімафееўна Кавалёва
Біяграфія
З 1936 года жыла ў Бягомлі. У Вялікую Айчынную вайну з 1943 года разам з маці знаходзілася ў 1-м партызанскім атрадзе брыгады «Жалязняк». Была сувязной.
Сонечнае зацьменне 2 ліпеня 2019 года
Сонечнае зацьменне 2 ліпеня 2019 года — поўнае сонечнае зацьменне 127 сараса. Поўную фазу зацьмення можна было назіраць у паўднёвай частцы Ціхага акіяна, а таксама ў Чылі і Аргенціне. Частковая фаза зацьмення назіралася амаль ува ўсіх краінах Паўночнай Амерыкі.
Зацьменне мела велічыню 1,0459 і дасягнула свайго максімуму ў 19:24:07 UTC у пункце з каардынатамі 17° пд. ш. 109° з. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 4 хв. 33 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 201 км.
Успышка воспы малпаў (2022)
Распаўсюджаванне
2 чэрвеня Марока паведаміла аб першым выпадку захворвання, 3 чэрвеня — Латвія , 7 чэрвеня — Грузія , 10 чэрвеня — Польшча  , 12 чэрвеня — Расія , 13 чэрвеня — Венесуэла.
Вімінал
Вімінал (Viminalis) — адзін з сямі пагоркаў, на якіх паўстаў Старажытны Рым, (вышыня 56 м.). Месціцца паміж Квірыналем і Эсквілінам. У імператарскі час на Віміналі былі пабудаваныя тэрмы Дыяклетыяна — самыя буйныя ў антычнасці. Зараз на гэтым пагорку месціцца Teatro dell'Opera і Сант-Агата-дэі-Гоці.
Дыня
Апісанне
Расліна з паўзучьм сцяблом даўжынёй да 3—4 м, укрытым цвёрдымі валаскамі. Лісце на доўгіх чаранках, суцэльнае або лопасцевае, апушанае, з вусікамі ў пазухах. Кветкі часцей аднаполыя, ярка-жоўтыя, развіваюцца ў пазухах лісця.
Беларуская цэнтральная рада
Беларуская цэнтральная рада (БЦР) — дапаможны дарадчы орган, цэнтральная інстанцыя беларускай калабаранцкай адміністрацыі ва ўмовах нацысцкай акупацыі ў Генеральнай акрузе «Беларусь», з ліпеня 1944 года — «галоўнае прадстаўніцтва беларускага народа». Пасля вайны дзейнічала на эміграцыі. Рада БНР не прызнае законнай Беларускую цэнтральную раду.
Нямецкая акупацыя
У БЦР увайшлі 14 чалавек Р. Астроўскі (прэзідэнт), М. Шкялёнак (1-ы віцэ-прэзідэнт), Ю. Сабалеўскі (2-і віцэ-прэзідэнт), Ф. Кушаль (ваенныя справы), С. Кандыбовіч (фінансы), А. Калубовіч (справы культуры), П. Свірыд (юрыдычныя і рэлігійныя справы), С. Каляда (лясная гаспадарка), С. Стаськевіч (прафесійныя справы), А. Сакрат (школьныя справы), П. Орса (сельская гаспадарка), Н. Абрамава, М. Ганько і інш., якія ўзначальвалі 13 адпаведных раздзелаў.
Тыньяле
Насельніцтва складае 1321 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 28 чал./км². Займае плошчу 48 км². Паштовы індэкс — 25080. Тэлефонны код — 0365.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Крымскі крызіс
Крымскі крызіс:
Жанааул (Шчарбакцінскі раён)
Жанааул — сяло ў Шчарбакцінскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Аляксандраўскай сельскай акругі. Код КАТА — 556833200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 824 чалавекі (412 мужчын і 412 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 802 чалавекі (422 мужчыны і 380 жанчын).
Альвізэ Віварыні
Альвізэ Віварыні (італ. Alvise Vivarini, 1446—1502) — італьянскі жывапісец, пляменнік, а магчыма, вучань Барталамеа Віварыні, таксама прадстаўнік венецыянскай школы.
Аляксееўка (Шчарбакцінскі раён)
Аляксееўка — сяло ў Шчарбакцінскім раёне Паўладарскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Аляксееўскай сельскай акругі. Код КАТА — 556835100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1068 чалавек (490 мужчын і 578 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 671 чалавек (306 мужчын і 365 жанчын).
Першамайскі сельсавет (Рэчыцкі раён)
Першама́йскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Каравацічы.
Гісторыя Берліна
З 1919 г. Берлін быў сталіцай дэмакратычнай Веймарскай рэспублікі, таксама пасля захопу ўлады нацыстамі ў 1933 г. Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны горад моцна пацярпеў і з 1945 г. быў падзелены на 4 акупацыйныя зоны, а пасля на 2. Усходні Берлін функцыянаваў як сталіца Германскай Дэмакратычнай Рэспублікі з 1949 года, у той час як Заходні Берлін быў цесна звязаны з Федэратыўнай Рэспублікай Германія. Пасля падзення Берлінскай сцяны ў 1989 годзе і аб’яднання Германіі ў 1990 годзе абедзве палавіны горада аб’ядналіся, і Берлін вярнуў сабе ролю агульнанямецкай сталіцы. З 1999 г. гэта рэзідэнцыя федэральнага ўрада, федэральнага прэзідэнта, Бундэстага Германіі, Бундэсрата і шматлікіх федэральных міністэрстваў, федэральных органаў улады і амбасадаў.
Тарас Рыгоравіч Шаўчэнка
Першыя гады ў Пецярбургу. Выкуп з прыгону (1831–1838)
Увесну 1838-га Карл Брулоў і Васіль Жукоўскі вырашылі выкупіць маладога паэта з прыгонніцтва. Энгельгардт пагадзіўся адпусціць прыгоннага за вялікія грошы — 2500 рублёў. Каб атрымаць такія грошы, Карл Брулоў адлюстраваў партрэт Васіля Жукоўскага — выхавацеля спадчынніка прастола Аляксандра Мікалаевіча, і партрэт разыгралі ў латарэі, у якой прыняла ўдзел імператарская сям'я. Латарэя адбылася 4 траўня 1838 года, а 7 траўня Шаўчэнку выдалі адпускную.
Вучань Пецярбургскай акадэміі мастацтваў. «Кабзар» (1838–1843)
Амаль адначасова з «Кабзарам», 12 сакавіка 1840 года, Я. Грэбінка падаў у Пецярбургскі цэнзурны камітэт рукапіс альманаха «Ластаўка», у якую ўвайшлі і творы Шаўчэнкі, у прыватнасці «Прычынная» і вершы «Ветру буйны, ветру буйны!» і «Цячэ вада ў сіняе мора». Калі «Кабзар» быў надрукаваны праз месяц пасля атрымання цэнзурнага дазволу, то «Ластаўка» выйшла толькі праз год. Цэнзар П. Корсакаў падпісаў дазвол на выпуск альманаха ў свет 27 красавіка 1841 года.
Другі прыезд ва Украіну. Археаграфічная камісія (1845–1847)
Улетку, па даручэнні камісіі, Шаўчэнка выехаў з Кіева на Левабярэжжа, у Прылукы, для вывучэння помнікаў гэтага горада і яго наваколляў. Затым наведаў Гусцінскі манастыр, дзе быў пахаваны М. Рэпнін. Падарожнічаючы па Палтаўшчыне ён наведаў Лубны, паблізу якіх у сяле Мгар агледзеў старадаўні Праабражэнскі мужчынскі манастыр і старадаўнія земляныя ўмацаванні, званыя «Замком». Далей у сваіх нататках ён паказаў Саланыцю, дзе ў свой час быў узяты ў палон гетман С. Налівайка, і апісаў таксама горад Лукім'я. Па дарозе ў Рамны паэт наведаў маёнтак Р. Галагана ў Сакырынцах. Быў Шаўчэнка і ў маёнтку іншага Галагана — Пятра Рыгоравіча. 20–22 ліпеня, паэт наведаў знакаміты раменскі Ільінскі кірмаш. Тут ён пазнаёміўся з К. Саленікам, адным з заснавальнікаў новага рэалістычнага ўкраінскага тэатра. Падчас кірмашу Шаўчэнка тры дні жыў у намёце ўладальніка маёнтка ў Гарадышчы на Чаркашчыне П. Свечкі, сына палкоўніка, які славіўся ва Украіне сваімі дзівацтвамі. Пазнаёміўся ён таксама з памешчыкам І. Якубовічам, раменскім павятовым маршалкам — бацькам дзекабрыста А. Якубовіча. Па дарозе ў Палтаву паэт наведаў Рэшэтыліўку, дзе спыняўся ва ўладальніка гэтай мясцовасці А. Папова, у якога захавалася бібліятэка і архіў з мноствам рэдкіх кніг і дакументаў па гісторыі Украіны — што ўяўляла немалую цікавасць для Камісіі. У Палтаве і яе наваколлях паэт азнаёміўся з многімі архітэктурнымі славутасцямі — Крыжаўзвіжанскім манастыром, Успенскім саборам, домам І. Катлярэўскага. На Палтаўшчыне Шаўчэнка некалькі разоў наведаў і маёнтак А. Радзянкі ў Вясёлым Падоле. Пабываў тады Тарас Рыгоравіч і ў маёнтку брата Аркадзя — Платона Радзянкі ў Вышняках. У жніўні Шаўчэнка выехаў на Чаркашчыну у Пераяслаў, дзе жыў яго сябар, лекар А. Казачкоўскі. У гэтым горадзе паэт наведаў Вазнясенскі сабор, Успенскую, Пакроўскую і Міхайлаўскую цэрквы. Наведаў вёскі недалёка ад Пераяслава: Манастырышчэ, Трахтэмыріў, Андрушы і В'юнышчэ.
У В'юнышчы Шаўчэнка наведаў былога дзекабрыста С. Самойлава. Падарожнічаючы па роднай Чаркашчыне, Шаўчэнка некалькі разоў наведаў родных у Кырыліўцы і Зэлэнай Дзіброве (дзе жыла яго старэйшая сястра Кацярына), пабываў у сёлах Лысянка, Рызынэ, Русаліўка, Лузаніўка. Затым, у жніўні, падарожнічаючы па Кіеўшчыне, паэт наведаў у Паціке свайго сябра Васіля Тарноўскага-старшага, з сястрой якога, Надзеяй, ахрысціў дзіця ў мясцовага дыякана М. Гавядоўскага. Ёсць звесткі, што ў гэты час ён напісаў вершы, якія не захаваліся. Калі Шаўчэнку арыштавалі, Надзея Тарноўская схавала рукапісы ў скрыню і закапала ў зямлю. Пасля вызвалення паэта яна адкапала скрыню і доўга захоўвала паперы ў сябе. У Паціке паэт пражыў каля двух тыдняў. Затым ён адправіўся ў Білу Цэркву, дзе агледзеў помнік садова-паркавай архітэктуры «Александрыя». У Тарашчы мастак звярнуў увагу на галоўную архітэктурную славутасць горада — казацкую царкву. У Віце-Паштовай Шаўчэнка агледзеў старажытнарускае гарадзішча і магільнік. У Мытныці ён азнаёміўся са старажытнымі землянымі валамі, якія называюць «Змяінымі». Пабываў у Шаўчэнка і ў Чыгырыне, дзе замаляваў наваколлі горада з Замкавай гарой, там ён наведаў Халодны Яр, Матронінскі манастыр. Наведаў ён і Субоціў, дзе агледзеў тры калодзежы з гаючай вадой, выканаў малюнак Багданавай царквы і руіны дома гетмана Б. Хмяльніцкага.
Восенню 1845 года паэт зноў накіраваўся на Палташчыну. У Мыргарадзе ён спыніўся ў П. Шаршавіцкага, чыноўніка канцылярыі павятовага маршалка, у якога аднавіў літаратурную дзейнасць. 4 кастрычніка паэт запісаў дзве новыя лірычныя паэзіі: «Не зайздросці багатаму» і «Не ажаніся з багатай», якія ўвайшлі ў рукапісную кнігу «Тры гады». Агледзеўшы гістарычныя і архітэктурныя помнікі Мыргарада і яго наваколля, у прыватнасці вёскі Яноўшчыну, Сарочынці, Білыкі, Шаўчэнка на час спыніўся ў Мар'янскім (першы прыезд туды адбыўся вясной 1845 года) у маршалка шляхты Мыргарадскага павета А. Лук'яновіча, дзе намаляваў яго партрэт. Затым Шаўчэнка спыняўся ў А. Афанасьева-Чужбінскага ў Іскіўцах і В. Закрэўскага ў Бярозавай Рудцы, дзе аглядаў славутасці мясцовасці. Па дарозе Шаўчэнка трапіў пад лівень і застудзіўся і ў апошніх чыслах кастрычніка 1845 года зноў прыбыў у Пераяслаў да А. Казачкоўскага, дзе пражыў працяглы час лечачыся ў яго. У гэты час паэт напружана працаваў, напісаў наступныя творы: «Ерэтык», «Сляпы», «Вялікі склеп», «Наймічка», «Каўказ», «І мёртвым, і жывым…», «Халодны Яр», «Давідавыя псалмы». Але з-за яскрава антыімперскага характару большасць новых паэтычных твораў не маглі быць надрукаваны, але яны распаўсюджваліся ў спісах. У далейшым рукапіс «Каўказа» паэт перадаў 1846 года праз свайго знаёмага, М. Савіча, які ехаў у Парыж, паважаным ім Адаму Міцкевічу. У канцы лістапада 1845 года Шаўчэнка прыехаў у Кіеў, паказаў Археаграфічнай камісіі свае запісы, малюнкі гістарычных помнікаў і быў афіцыйна залічаны ў склад яе супрацоўнікаў. 28 лістапада ён атрымаў падарожную і грошы для раз'ездаў з мэтай апісання помнікаў даўніны. Акрамя сустрэчы з заснавальнікам камісіі, прафесарам гісторыі М. Іванішавым, Шаўчэнка пазнаёміўся з прафесарам А. Селіным.
4 красавіка 1847 года Шаўчэнка прыбыў у Чарнігаў і ў той жа дзень з'ехаў у Кіеў. Па шматлікіх успамінах сучаснікаў Шаўчэнка, наведваючы ў Кіеве літаратурныя вечарынкі, чытаў свае творы са зборніка «Тры лета». Недрукаваныя творы Шаўчэнкі публіка перапісвала і вывучала на памяць, яго паэзіі чыталі з вялікім захапленнем студэнты розных нацыянальнасцяў. Некаторыя з іх спецыяльна вывучалі ўкраінскую мову, каб добра разумець яе вершы. Многія недрукаваныя творы Шаўчэнкі распаўсюджваліся ў рукапісах не толькі ў гарадах, але і ў вёсках. 5 ліпеня 1846 года цёзка па прозвішчу В. Шаўчэнка ў лісце да Тараса Рыгоравіча зноў перасцерагаў яго, раіў быць абачлівым. Са знаходжаннем Шаўчэнкі ў Кырыліўцы і распаўсюджваннем яго твораў мясцовыя ўлады звязвалі беспарадкі сялян 1848 года падчас правядзення інвентарнай рэформы. Аднак Шаўчэнка занядбаў перасцярогу і далей распаўсюджваў свае рэвалюцыйныя творы. У шматлікіх успамінах сучаснікаў зафіксаваныя эпізоды аб нагляднай «агітацыі» Шаўчэнкі сярод сялян з дапамогай зерняў пшаніцы ці жыта: адно збожжа — цар, купка іншых — міністры і генералы, яшчэ больш — памешчыкі, затым жменяй збожжа ён засыпаў гэтыя маленькія купкі, паказваючы гэтым сілу народа.
Першы арышт. «У каземаце». Кара салдатчынай (1847)
Падчас арышту ў Шаўчэнкі адабралі паперы, у тым ліку кнігу «Тры лета» і пад канвоем адправілі ў Пецярбург. На допытах у каземаце Трэцяга аддзялення імператарскай канцылярыі (зараз вул. Пестэля, 9) паэт не выказаў нікога з членаў таварыства. Знаходзячыся каля двух месяцаў за кратамі, Шаўчэнка напісаў вершы, якія пасля аб'яднаў у цыкл «У каземаце». Шаўчэнку абвінавацілі ў напісанні вершаў, з якімі «маглі пасеяцца і пасля ўкараніцца думкі аб выдуманым шчасці часоў Гетманшчыны, аб шчасці вярнуць гэтыя часы і аб магчымасці Украіне існаваць як асобная дзяржава». Удзелу паэта ў Кірыла-Мяфодзіеўскім таварыстве следства не даказала. Шаўчэнку як «надзеленага моцнай будовай цела» прызначылі радавым у Арэнбургскі асобны корпус на нявызначаны тэрмін з забаронай пісаць і маляваць. У яго жыцці наступіла паласа працяглай і цяжкай няволі ў пустыннай ускраіне царскай Расіі. 30 мая 1847 года паэта перадалі ў інспектарскі дэпартамент ваеннага міністэрства, дзе ён быў узяты пад арышт у якасці «сакрэтнага арыштанта», устанавіўшы спецыяльную пасаду вартавага.
Ссылка на Мангышлак. Барацьба за вызваленне (1850–1857)
Пераводзячы Шаўчэнку ў Новапятроўскае ўмацаванне, камандзір корпуса Валадмір Обручаў даў загад начальніку 23-й пяхотнай дывізіі Афанасію Талмачову, які стварыў паэту ўмовы, мала адрозныя ад турэмных. Загад прадугледжваў, акрамя назірання за паводзінамі Шаўчэнкі з боку самага ротнага камандзіра, даручыць найбліжэйшы нагляд за ім добранадзейным унтэрафіцэру і яфрэйтару, якія павінны былі строга сачыць за ўсімі яго дзеяннямі. Калі гэтыя чыны заўважалі непадпарадкаванне і нешта падазронае з боку Шаўчэнкі, то ротны камандзір павінен быў неадкладна дакладваць сакрэтнымі лістамі аб гэтым Обручеву. У выпадку паслаблення нагляду за Шаўчэнкам гэтыя чыны падвяргаліся строгай адказнасці перад самім Обручавым.
У строгай таямніцы за гады знаходжання на Мангышлаку Шаўчэнка выканаў больш за сто сямідзесяці малюнкаў сепіяй, акварэллю, алоўкам — пераважна на мангышлакскую тэматыку. Было створана і нямала партрэтаў, што акрамя імкнення тварыць, яшчэ і было адзінай крыніцай заробку. Захавалася іх няшмат, менш, чым было выканана. Некаторыя малюнкі, якія ён перадаў у Арэнбург Залескаму для продажу, не падпісваліся, хаця пакупнікі «патрабавалі штэмпелі». У 1851 годзе Шаўчэнка пашанцавала на цэлае лета пазбавіцца ад муштры і пакінуць «нянавіснае» ўмацаванне — ён адправіўся ў складзе экспедыцыі на разведку радовішчаў каменнага вугалю ў горы Каратау. Сярод яе ўдзельнікаў аказаліся і сябры Шаўчэнкі — геолаг Людвік Турна і Браніслаў Залескі, дзякуючы хадайніцтву якога паэт быў уключаны ў экспедыцыю, хаця камендант Маеўскі зноў вельмі рызыкаваў, даючы дазвол на гэта. Каратаўская экспедыцыя стала часам натхнёнай творчай працы Шаўчэнкі — ён выканаў каля ста малюнкаў акварэллю і алоўкам (у прыватнасці, «Выгляд на горы Актаў з даліны Агаспеяр», «Гара ў даліне Агаспеяр», «Гары ў даліне Агаспеяр», «Могілкі Агаспеяр»). Падчас экспедыцыі Залескі, Турна і Шаўчэнка жылі ў адным намёце, дакладней — у казахскай кібітцы. Звычайная сцэна іхняй штодзённай працы і побыту намалявана Шаўчэнка на малюнку, вядомым пад умоўнай назвай «Т. Г. Шаўчэнка сярод таварышаў».
Пецярбург (1858–1859)
У далейшым у Шаўчэнкі ў Пецярбургу адбылося мноства сустрэч з перадавымі людзьмі гэтага горада, паэтамі, мастакамі, вучонымі і грамадскімі дзеячамі. Мастак і скульптар Міхаіл Мікешын, які пазнаёміўся тады з паэтам, пісаў пра «велізарны ўплыў, тое непадробнае захапленне, якое выклікала асоба Шаўчэнкі ў коле тагачаснай моладзі», таксама ён адзначаў, што ў пецярбургскіх салонах паэта прымалі з глыбокай павагай і нават пакланеннем. Ён сустракаўся з такімі асобамі, як: паэты У. Бенядзіктаў, М. Шчарбіна (да творчасці якога праяўляў цікавасць яшчэ падчас знаходжання ў ссылцы), Васіль і Мікалай Курачкіны, Л. Мей, Ю. Жадоўская; пазнаёміўся з братамі Жамчужнікавымі (Львом, Аляксеем і Уладзімірам); правазнавец і грамадскі дзеяч К. Кавелін; пісьменнік Я. Палонскі; аберсакратар сінода У. Юзэфовіч; матэматык М. Астраградскі; заолаг і падрожнік М. Северцоў; крытык А. Нікіценка; філолаг і лiтаратуразнавец М. Сухамлінаў; прафесар Пецярбургскага ўніверсітэта М. Благавешчанскі, публіцыст М. Чарнышэўскі і іншыя. Блізкімі паэту сталі ўдзельнікі дзекабрысцкага паўстання, з якімі ён сустракаўся ў доме Талстога, сярод якіх былі барон В. Штэйнгель і А. Быстрыцкі. Пасябраваў з украінскім маляром Р. Чэстахоўскім. Наведаў улетку 1858 года Шаўчэнка ў Пецярбургу і Мікалай Кастамараў. Пабываў Шаўчэнка і ў майстэрні скульптара барона Пятра Клодта, дзе ён агледзеў помнік Мікалаю І, пра што напісаў з іроніяй у дзённіку: «…палюбаваўся манументам нязручнаўганяемаму». Праяўляў Шаўчэнка цікавасць і да пытанняў развіцця навукі, да агульных праблем светабудовы і прыродазнаўства. Вялікую цікавасць у яго выклікала праца нямецкага прыродазнаўца Аляксандэра фон Гумбальдта і лекцыі па геалогіі прафесара В. Родэ. Выкарыстоўваючы кожны выпадак, разам з Сямёнам Гулаком-Артэмоўскім Шаўчэнка наведваў Эрмітаж, канцэрты і тэатры. Агледзеўшы калекцыю старажытнай скульптуры, здзіўлены яе багаццем, паэт з натхненнем запісваў: ''«Я не ўяўляў у такой колькасці рэштак старажытнай скульптуры ў Эрмітажы, верагодна, яны сабраны з усіх палацаў. Выдатная думка»''. Скарбы мастацтва, на яго думку, павінны былі захоўвацца не ў палацах багацеяў, а ў музеях. Сучаснікі аднадушна адзначалі запал паэта да музыкі і спеваў, з-за чаго ён сустракаўся з кампазітарамі А. Даргамыжскім, М. Мусаргскім, М. Балакіравым, А. Концкім, захапляўся спевамі І. Грынберг. У 1858 годзе з гастролямі ў Пецярбургу знаходзіліся як М. Шчэпкін, так і сусветна вядомы афраамерыканскі акцёр А. Олдрыдж, Шаўчэнка рэгулярна наведваў тэатральныя паказы абодвух акцёраў. Шчыра захапляючыся гульнёй Олдрыджа, паэт пазнаёміўся з ім і ў знак высокай павагі і сяброўства да акцёра напісаў яго партрэт.
Смерць і пахаванне (1861)
6 лютага, пасля паніхіды, цела памерлага бліжэйшыя сябры яго перанеслі ў акадэмічную царкву. У той жа дзень былі накіраваныя тэлеграмы аб смерці паэта ва Украіну — у Кіеў, Харкаў, Чарнігаў, Палтаву, Крэмэнчук, Адэсу, Хэрсон, Кацярынаслаў і іншыя гарады, куды можна было падаць вестку па тэлеграфе.
Асабістае жыццё
Шаўчэнка ніколі не быў жанаты і няма звестак, што ў яго былі дзеці. Першым каханнем маладога Шаўчэнкі была Аксана, яго аднагодка, з якой ён пазнаёміўся ў 1827 году, калі пасвіў грамадскі статак у Кырыліўцы. Сваякі і знаёмыя закаханых былі ўпэўненыя, што маладыя пажэняцца, як толькі дасягнуты адпаведнага ўзросту. Але спадзяванні былі марныя — Тарас у валцы свайго спадара Паўла Энгельгардта павінен быў паехаць у Вільню. У далейшым сяброўку свайго дзяцінства паэт не раз успомніць у сваіх творах і прысвяціць ёй паэму «Мар'яна-чарніца». Наступнай дзяўчынай, якую ён кахаў, была віленская швачка Дзюня (Ядвіга) Гусікоўская. Дзяўчына не ўяўляла свайго жыцця па-за роднай зямлёй — Рэчы Паспалітай, таму шляхі Тараса і Ядвігі хутка разышліся. Вучачыся ў Акадэміі мастацтваў, Шаўчэнка захапіўся дзяўчынай-натуршчыцай Амаліяй Клоберг. Партрэт дзяўчыны мастак падпісаў «Чевченко» — так яго клікала маладая немка. Менавіта яна стала правобразам Пашы ў аповесці «Мастак». Але захапленне хутка вычарпала сябе.
Перыяд «Трох лет»
У зборнік «Тры леты» прыцягнуты таксама сацыяльна-бытавыя паэмы «Сава» (1844) і «Наймічка» (1845). У паэме «Сава» намаляваны трагічны лёс маці-ўдавы, у якой забралі ў салдаты адзінага сына. Да ўзнаўлення новага аспекту маральна-псіхалагічнай драмы маці-пакрытка, звярнуўся Шаўчэнка ў паэме «Наймічка». Гэтая тэма хвалявала паэта на працягу ўсёй творчай дзейнасці. Да яе ён звяртаўся ў ранняй паэме «Кацярына», а пасля — у паэмах «Ведзьма» (1847), «Марына» (1848) і іншых. Тэму спакушаных панамі дзяўчат Шаўчэнка распрацоўваў таксама ў баладах «Лілея» і «Русалка» (абедзве ў 1846 годзе).
Выданне твораў
Пры жыцці Шаўчэнкі толькі нязначная частка яго твораў убачыла свет. Гэта былі яго раннія вершы. Зборнікі твораў Шаўчэнка часцей за ўсё друкаваліся пад назвай «Кабзар». Першым поўным выданнем вершаў Шаўчэнкі стаў «Кабзар» у 1907 годзе пад рэдакцыяй Васілія Даманіцкага. Упершыню поўнае выданне твораў у пяці тамах было падрыхтавана да друку пад рэдакцыяй Багдана Лепкага і выйшла ў 1919–1920 гадах. Да гэтага, з часу з'яўлення «Кабзара» ў 1840 годзе і да 1920 года, не існавала ніводнага выдання, які ахоплівае ўсю спадчыну пісьменніка: паэзію, прозу, драматургію, мастацкую творчасць. У далейшым колькасць поўных выданняў або збораў твораў Шаўчэнкі павялічвалася, адным з найбуйнейшых было шаснаццацітомнае выданне пад рэдакцыяй Паўла Зайцава 1934–1939 гадоў. Акрамя рэгулярнага друку ў Савецкім Саюзе, у 20–80-я гады XX стагоддзя расла колькасць перакладаў твораў паэта ў свеце, у прыватнасці, у Польшчы, Чэхаславакіі, Балгарыі, Германіі, Англіі, Францыі, Італіі, ЗША, Канадзе і г.д.
Ушанаванне памяці
Вуліцы імя Тараса Шаўчэнкі ёсць амаль у кожным населеным пункце Украіны.
Дадаізм
Мастацкія асаблівасці
Галоўныя асаблівасці дадаізму: адсутнасць планамернай будовы твораў; разбурэнне мастацкай формы; прапаганда выпадковасці; выкарыстанне прыёмаў пародыі на творчасць; ірацыяналізм, творчы эпатаж, сацыяльная крытыка. Дадаісты нярэдка выкарыстоўвалі ў сваіх творах ужо «гатовыя рэчы» (або «ready-made») прамысловай вытворчасці (веласіпеднае кола, расчоска, сушылка для бутэлек). Марсель Дзюшан у 1914 выставіў на ўсеагульны агляд «Веласіпеднае кола», а пазней і звычайны пісуар, назваўшы яго «Фантан» (1917).
Тарас Рыгоравіч Шаўчэнка
Тарас Шаўчэнка і Беларусь
У 1911 годзе ў віленскім выдавецтве «Палачанін» у перакладзе Чарнышэвіча пад рэдакцыяй Купалы выходзіць паэма «Кацярына».
Бібліяграфія
На сённяшні дзень бібліяграфія Шаўчэнкі вельмі рэнтабельная па складніку і, акрамя выдання яго твораў, уключае наступныя раздзелы: археаграфічная і тэксталагічная Шаўчэнкіяна; гістарычная біяграфістыка і культурна-інтэлектуальныя камунікацыі; гісторыя выданняў твораў Шаўчэнкі; Шаўчэнка і гісторыя Украіны; гістарычныя і этнаграфічна-бытавыя сюжэты і матывы ў паэтычнай і празаічнай спадчыне Шаўчэнкі; гістарычныя і этнаграфічна-бытавыя сюжэты і матывы ў мастацкай спадчыне Шаўчэнкі; ушанаванне памяці Шаўчэнкі: гісторыя, месцы памяці; бібліяграфічныя дапаможнікі; Інтэрнет рэсурсы.
Бружмелевыя
Батанічнае апісанне
Лісце заўсёды супратыўнае, то ёсць размешчанае парамі, у большасці суцэльнае, без прылісткаў (але ў нешматлікіх відаў яны ёсць).
Урага-д’Ольё
Урага-д'Ольё (Urago d'Oglio) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Брэшыя.
Беларуская народная самапомач
Беларуская народная самапомач (БНС) — грамадская нацыянальная арганізацыя, якая дзейнічала ва ўмовах нацысцкай акупацыі ў Генеральнай акрузе «Беларусь». Паводле нямецкай задумы, арганізацыя мусіла пераняць усе функцыі Чырвонага Крыжа.
Гісторыя
1 сакавіка 1944 БНС перададзеная ў падпарадкаванне Беларускай цэнтральнай рады.
Колькасць членаў
Колькасць членаў БНС (канец 1942)
Луі Вальта
Біяграфія
Луі Вальта лічыцца ключавой фігурай перыяду стылістычнага пераходу ў жывапісе ад Манэ да Маціса.
Беларускі корпус самааховы
Пасля нарады прадстаўнікоў нямецкіх акупацыйных улад 1.7.1942 быў выдадзены загад генеральнага камісара Беларусі аб стварэнні ў поўнай згодзе з БНС "самааховы беларускага насельніцтва" як дапаможнай арганізацыі для нямецкай паліцыі. Перад Беларускай самааховай ставілася задача "дапамагаць нямецкай і мясцовай паліцыі ў барацьбе супраць бальшавікоў і сабатажнікаў, забяспечваць спакой на Беларусі". Зброя і амуніцыя для БКС павінны былі пастаўляцца нямецкай паліцыяй.
Цытазоль
Вада
Хоць вада неабходная для жыцця, структура гэтай вады ў цытазолі вывучана слаба, таму што метады накшталт ядзернага магнітнага рэзанансу і спектраскапіі даюць толькі толькі агульную інфармацыю пра структуру вады, не ўлічваючы мікраскапічныя варыяцыі. Нават структура чыстай вады зразумела дрэнна з-за схільнасці вады ўтвараць вадзяныя кластары пасродкам вадародных сувязяў.
Макрамалекулы
У пракарыётаў геном змяшчаецца ў цытазолі ў выглядзе структуры, названай нуклеоідам. Нуклеоід уяўляе сабой неўпарадкаваную масу ДНК і асацыяваных бялкоў, якія кантралююць рэплікацыю і транскрыпцыю бактэрыяльнай храмасомы і плазмід. У эўкарыётаў геном змешчаны ў ядры, якое аддзеленае ад цытазоля ядзернымі порамі, якія не дапускаюць свабоднага праходжання малекул дыяметрам звыш 10 нм.
Цыклопы (атрад)
Апісанне
Некаторыя марскія цыклопы свецяцца.
Асаблівасці біялогіі
Самкі цыклопаў выношваюць аплодненыя яйцы ў яйцавых мяшках на брушку.
Кузэмын
Кузэмын (Кузе́мин) — вёска ў Ахтырскім раёне Сумскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Груньскай вясковай абшчыны.
Андрэа Мантэнья
Біяграфія
Мантэнья нарадзіўся каля 1431 года ў італьянскім мястэчку Ізола-дзі-Картура блізу Венецыі, у сям’і дрывасека. У 1441 годзе быў усыноўлены мастаком Франчэска Скварчонэ. Вучыўся выяўленчаму мастацтву, а таксама латыні ў Скварчонэ, у 1445 годзе быў запісаны ў цэх жывапісцаў Падуі.
Пётр Ільіч Чайкоўскі
Пётр Ільі́ч Чайкоўскі (, Воткінск, Вяцкая губерня, Расійская імперыя —, ) — рускі , ,.
Малінаўка (рака)
Даўжыня ракі 16 км. Плошча вадазбору 109 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,2 м/км. Пачынаецца за 1,5 км у напрамку на поўнач ад вёскі Скавышкі, вусце на паўднёвай ускраіне горада Талачын. Рэчышча каналізаванае на працягу 8 км (ад вытоку да паўднёвай ускраіны вёскі Лісоўшчына). Асноўны прыток — Хвашчоўка (злева).
Г’іланская акруга
Асноўным насельніцтвам акругі з'яўляюцца албанцы, аднак у акрузе маюцца сербскія анклавы, згрупаваныя пераважна вакол гарадоў Парцеш, Ранілуг і Клокат-Врбовац.
Уладзімір Давыдавіч (князь чарнігаўскі)
Сын чарнігаўскага князя Давыда Святаславіча.
Крывая (значэнні)
Назву Крыва́я маюць:
Дзмітрый Іванавіч Харытончык
Біяграфія
У 2012—2015 гадах дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V склікання.
Асабістае жыццё
Жанаты.
YMCA
Па сваім «паходжанні» і мэтах YMCA з’яўляецца хрысціянскай арганізацыяй, ажыццяўляе сваю дзейнасць на хрысціянскіх прынцыпах. Мэтамі праграм YMCA з’яўляюцца ўмацаванне маральнага і фізічнага здароўя людзей, з’яднанне іх для грамадскакарыснай дзейнасці, выхаванне павагі да агульначалавечых каштоўнасцяў.
Тоба (індзейцы)
Культура
У традыцыйным качавым грамадстве сталенню папярэднічаў рытуал ініцыяцыі. У дзяўчат ён адбываўся адразу пасля менструацыі, пасля чаго некалькі гадоў да заключэння шлюбу дазвалялася сексуальная свабода. Выпадковая цяжарнасць скончвалася абортам або дзетазабойствам. Найчасцей практыкаваліся шлюбы з прадстаўнікамі іншых, звычайна саюзных, качавых груп. Дазваляліся шлюбы са стрыечнымі братамі і сёстрамі. Даследаванні паказваюць, што ў кожным пакаленні сустракаліся шлюбы нават з бліжэйшымі сваякамі. Правадыры качавых груп мелі некалькіх жонак. Усе шлюбы павінны былі падцвярджацца радай старэйшын. Дзяцей кармілі грудзю да 2 — 3 гадоў, прычым гэта характэрна і для сучаснасці. Тоба клапаціліся аб старых, паколькі яны перадавалі традыцыі, аказвалі дапамогу ў клопаце пра дзяцей і ў збіральніцтве.
Тоба захавалі багаты фальклор. Жанчыны знакаміты выдатнай мастацкай вышыўкай.
Мова
Родная мова тоба адносіцца да гуайкуруанскай плыні моўнай сям'і матака-гуайкуру. Пісьмовасць на аснове лацінкі. Выкладаецца ў школах.
Галкіна (Паўладарская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1875 чалавек (869 мужчын і 1006 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1023 чалавекі (542 мужчыны і 481 жанчына).
Джон Фішэр
Біяграфія
Прысуд смерці быў выкананы ў 1535 годзе. Джон Фішэр з’яўляецца апекуном юрыстаў.
Механічная каробка перадач
Механі́чная каро́бка (пераключэння) перада́ч (МКПП або МКП) — разнавіднасць каробкі перадач, механізм, прызначаны для ступеньчатай змены перадатачнага ліку, у якім выбар перадачы ажыццяўляецца аператарам (кіроўцам) уручную. Названа так, паколькі ўвесь яе асноўны функцыянал рэалізуецца выключна за кошт механічных прылад, без прымянення гідраўлічных або электрычных элементаў (у адрозненне ад гідрамеханічнай або электрамеханічнай трансмісій, якія маюць у сваёй канструкцыі, адпаведна, гідраўлічныя і электрычныя элементы).
Сяргей Сямёнавіч Бірузоў
Біяграфія
У РСЧА уступіў добраахвотна 15 верасня 1922 года: камандзір узвода (верасень 1926 года — снежань 1929 г.), камандзір роты (па чэрвень 1930 г.), начальнік штаба вучэбнага батальёна (па красавік 1932 г.), камандзір батальёна (па чэрвень 1934 г.), начальнік штаба стралковай дывізіі (кастрычнік 1937 года — красавік 1938 г.), начальнік аддзела ў штабе Харкаўскай ваеннай акругі (па жнівень 1939 г.). З жніўня 1939 года камбрыг Бірузоў — камандзір 132-й стралковай дывізіі.
Сусветная вайна
Халодная вайна паміж кааліцыямі, якія ўзначальваюцца ЗША і СССР, працякала пад знакам небяспекі «гарачай» Трэцяй сусветнай вайны паміж гэтымі дзяржавамі.
52-я цырымонія «Грэмі»
52-я цырымонія «Грэмі» адбылася ў Лос-Анджэлесе 31 студзеня 2010 года. Трыўмфатарам вечара стала спявачка Беёнсэ, якая стала ўладальніцай 6-ці прэмій «Грэмі». Такая колькасць статуэтак стала рэкорднай для выканаўцы жаночага полу за ўсю гісторыю прэміі. Уладальніцай 4-х узнагарод стала амерыканская кантры-выканаўца Тэйлар Свіфт. Lady Gaga уганараваная дзвюма музычнымі прэміямі.
NGC 5998
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Царква Святых Апосталаў (Венецыя)
Царква была ўзведзена ў месцы, дзе сяліліся першыя жыхары Венецыі. Царква часта перабудоўвалася, сваё цяперашняе аблічча будынак царквы здабыў у сярэдзіне XVIII стагоддзя. Званіца, якая стаіць побач, была пабудавана у 1672 годзе. Званіца адносіцца да адной з самых высокіх у горадзе.
Над алтаром царквы знаходзіцца карціна «прычашчэнне Святых Лючыі» (1748 год) працы Джавані Батыста Т’епола. У роспісе царквы прымаў удзел Фабіа Каналь.
Яўген Яўгенавіч Анегін
Узнагароды
Дзяржаўная прэмія СССР 1973 года за распрацоўку і ўкараненне ў масавую вытворчасць высокачастотных транзістараў серыі КТ-315.
Вікторыя Іванаўна Лук’янец
Біяграфія
У рэпертуары спявачкі творы ўкраінскіх кампазітараў: Мікалая Лысенкі, Кірыла Сцяцэнка, Якава Стэпнага, Льва Равуцкага, Барыса Ляташынскага, Міраслава Скорыка, Ляўка Калодуба, Леапольда Яшчанка, Валянціна Сільвестрава, Юрыя Ішчанка, Лесі Дычка.
Эрмасільё
Эрмасільё (Hermosillo) — горад на паўночным захадзе Мексікі, сталіца штата Санора, уваходзіць у склад аднайменнага муніцыпалітэта і з'яўляецца яго адміністрацыйным цэнтрам. Насельніцтва - 855 563 чалавекі (перапіс 2020 года). Назва Hermosillo было дадзена ў гонар мексіканскага ваеннага, змагара за незалежнасць Мексікі - Хасэ Марыя Гансалеса дэ Эрмасільё.
Армянская кухня
Армянская кухня — нацыянальная кухня армянскага народа. Для яе характэрны вастрыня і пікантнасць страў, ужыванне вялікай колькасці солі і высокая канцэнтрацыя супаў. Вялікае ўжыванне солі спецыялісты тлумачаць кліматычнымі ўмовамі.
У якасці салодкай стравы шырока ўжываюць алані — высушаныя персікі, начыненыя замест выдаленай костачкі арэхавай дробкай з цукровым пяском.
Царква Успення Прасвятой Багародзіцы (Блужа)
Архітэктура
Пабудаваная царква была з добрага смалістага лесу. Успенская царква была ўзорам традыцыйнага народнага дойлідства з элементамі класіцызму.
Бранская вобласць
Беларусы Браншчыны
Да сярэдзіны XX ст. пераважная беларуская большасць была ў населеных пунктах: Нова-Троіцкае, Глажанка, Толвінка, Сіняўка, Малінаўка, Міхайлаўскі, Тросна, Расуха, Кажанаўка, Дзедня, Далісічы, Новы Свет і іншыя.
У 2006 годзе годзе ў Бранску зарэгістравана грамадская арганізацыя «Беларускае зямляцтва на Браншчыне».
Андруховіч
Андруховіч — прозвішча.
Партрэт Міхала ІІ Караля Радзівіла
«Партрэт Міхала ІІ Караля Радзівіла» — карціна са збораў Нясвіжскага замка, напісаная у XVII ст., верагодна, Даніэлем Шульцам (1615—1683). Месцазнаходжанне невядома.
Аляксандр Уладзіміравіч Канюк
Алякса́ндр Уладзі́міравіч Каню́к (,, БССР) — беларускі дзяржаўны дзеяч, Генеральны пракурор Рэспублікі Беларусь (2011—2020), дзяржаўны саветнік юстыцыі 1-га класа.
Сафія Юр’еўна Андруховіч
Біяграфія
Сурэдактар часопісу «Чацвер». Мае шэраг публікацый у перыёдыцы. Стыпендыят праграмы Вілы Дэцыуша ў Кракаве (2004). Жыве ў Кіеве.
Другая Усебеларуская канферэнцыя
Перадгісторыя
Існавалі таксама супярэчнасці паміж кіраўніцтвам БНР і ўрадам Літвы, у выніку 1.11.1923 г. Прэзідыум Рады і ўрад БНР вымушаны былі пераехаць у Прагу. Урад знаходзіўся ў цяжкім матэрыяльным становішчы, асабліва пасля прызнання Чэхаславакіяй СССР. Аляксандр Цвікевіч шукаў альтэрнатыву Радзе БНР. Ён не выключаў магчымасці свайго пераезду ў БССР. Сувязным паміж ім і кіраўніцтвам КП(б)Б стаў, верагодна І. Краскоўскі.
Ацэнкі
15 сакавіка 2018 года ў Нацыянальным гістарычным музеі Беларусі адкрылася часовая экспазіцыя «1918: БНР — Ідэя. Край. Дзяржава. Крок да Незалежнасці», дзе Цэнтральны архіў КДБ Беларусі ўпершыню выставіў для наведвальнікаў пратакол паседжання Рады міністраў БНР, якая на Берлінскай канферэнцыі 15 кастрычніка 1925 г. абвясціла аб спыненні сваіх паўнамоцтваў. Гісторык Ігар Марзалюк у той дзень даў сваю ацэнку вынікам Берлінскай канферэнцыі: «Гэта сведчыць пра тое, што дзяржаўныя інтарэсы, інтарэсы краіны, інтарэсы нацыі вышэйшыя за партфелі, вышэйшыя за ўласныя палітычныя амбіцыі. Гэты дакумент упершыню паказаны публіцы».
Кантаровічы
Гісторыя
Заснаваны напачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. У 1929 годзе жыхары мястэчка ўступілі ў калгас. На франтах Вялікай Айчыннай вайны загінулі 12 жыхароў вёскі. Да 16 ліпеня 1954 года пасёлак знаходзіўся ў адміністрацыйным падпарадкаванні Буда-Кашалёўскага пассавета. У 1959 годзе ў складзе саўгаса «Марозавічы» (цэнтр — вёска Марозавічы).
Освальд-Ян Лявонавіч Бекіш
Освальд-Ян Лявонавіч Бекіш (нар., Трабы, Навагрудскае ваяводства, Польская Рэспубліка — ) — вучоны-імунолаг. Член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1996), доктар біялагічных навук (1973), прафесар (1978). Заслужаны работнік вышэйшай школы БССР (1984).
Віёнэ
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Remigio.
Калужская вобласць
Геаграфія
Большая частка вобласці знаходзіцца ў падзоне іглічна-шыракалістых лясоў, цэнтральная і ўсходняя частка — у падзоне шырокалісцевых лясоў; пераважаюць бяроза, асіна, хвоя і елка. Пад лясамі звыш 40 % тэрыторыі вобласці.
Метэ Дзір
Метэ Іверсдотэр Дзір (Mette Ivarsdotter Dyre . або Марта Іварсдотэр ; каля 1465 ― не пазней 1533) ― дацкая дваранка, умоўны шэрыф і канцлер. Яна была тройчы замужам: двойчы за каралеўскімі саветнікамі і апошні раз за Свантэ Стурэ рэгентам Швецыі. Такім чынам, яна была дэ-факта каралевай-консортам. Метэ Дзір прыпісваюць палітычны ўплыў на дзяржаўныя справы праз свайго мужа.
Кансорт-рэгент
Яе палітычны ўдзел зрабіў яе аб’ектам паклёпу. Па чутках, яна была датычная да смерці папярэдніка Свантэ Стэна Стуры Старэйшага, каб яе палюбоўнік, а пазней і муж Свантэ змог стаць рэгентам.
Фрыдрых II Ваяўнік
Біяграфія
Умацаванне ўлады герцага выклікала дзеянні ў адказ з боку яго суседзяў: у 1246 годзе ў Аўстрыю ўварваліся чэшскія і венгерскія войскі. У бітве на рацэ Лейта аўстрыйцы атрымалі перамогу, але сам герцаг Фрыдрых загінуў.
Капараўскі сельсавет
Ка́параўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Капараўка.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Рэчыцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. 30 снежня 1927 года сельсавет узбуйнены, у яго склад увайшла тэрыторыя скасаваных Будкаўскага і Маўчанскага сельсаветаў. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Рэчыцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 26 сакавіка 1987 года ў склад Перасвяцкага сельсавета перададзены 3 населеныя пункты (вёскі Корасцень, Маўчаны і пасёлак Падмосце). 26 верасня 2006 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Караваціцкага сельсавета.
Карбаніён
Карбаніён гэта аніён, у якім знаходзіцца трохвалентны вуглярод, які мае фармальны адмоўны набой па меншай меры, у адной рэзананснай структуры. Карбаніёны не маюць π дэлакалізацыі і іх малекулы маюць форму тэтраэдра, скажонай або лінейнай структуры, дзе карбаніёнавы вуглярод прымацаваны да трох (напрыклад, метылавы аніён), два (напрыклад, фенілавы аніён) або адзін (напрыклад, ацэтылід аніён) намеснікаў. Карбаніён - фармальна кан'югаваная аснова карбонавай кіслаты:
Кацярына Васільеўна Луцкевіч
Клубная кар’ера
Гуляла ў чэмпіянаце Беларусі па міні-футболе за клубы «Педуніверсітэт» (Мінск) і «Бабруйчанка», выклікалася ў міні-футбольную зборную і была яе капітанам.
Сабор (раман)
Гісторыя
У цэнтры апавядання рамана знаходзіцца барацьба за адраджэнне духоўнасці, за гістарычную памяць народа. Сімвалам усяго Святога і прыстойнага ў рамане паслужыў Троіцкі сабор ў Навамаскоўске Днепрапятроўская вобласці. Але раман чакала сумная доля. Першы сакратар Днепрапятроўскага абкама КПСС Ватчанка пазнаў сябе ў вобразе аднаго з герояў, пасля чаго пачалося цкаванне аўтара.
Каскудук (Паўладарская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 79 чалавек (41 мужчына і 38 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 65 чалавек (34 мужчыны і 31 жанчына).
Ephedra strobilacea
Пагрозы і ахова
Сур’ёзных пагроз не вядома ў цяперашні час. Не прадстаўлены ў батанічных садах. Арэал віду супадае з некаторымі раёнамі пад аховай.
Пётр Абросімаў
Магчыма, вывезены з усходніх зямель ВКЛ ў час вайны Расіі з Рэччу Паспалітай (1654—1667). Прылічаны да Палаты разьбярных і сталярных спраў Маскоўскага Крамля. У 1680 г. пераведзены ў Аляксандраву Слабаду, на цароў «новы пацешны двор». У 1682—1683 г. кіраваў арцеллю беларускіх разьбяроў, якая разам з арцеллю К. Міхайлава вырабляла разныя іканастасы для Новадзявочага і Данскога манастыроў у Маскве. У 1683 г. «разам са таварышы» вырабляў крэслы, ківоты, шуфляды ў харомы царыцы і вялікай княгіні Марфы Мацвееўны, ківоты да абраза «Успенне Прасвятой Багародзіцы» у харомы вялікай княгіні Кацярыны Аляксееўны. З 1684 г. вырабляў шкатулкі і падносныя сталы. У 1686 г. удзельнічаў у стварэнні разнога іканастаса царквы Пятра і Паўла ў Маскве.
Тэрэмкы (станцыя метро)
Канструкцыя
Па канструкцыі станцыя аднаскляпеністая, дробнага залажэння, з двума выхадамі ў падземныя пераходы пад праспектам Акадэміка Глушкова. За станцыяй знаходзяцца абаротныя тупікі і пункт тэхнічнага абслугоўвання цягнікоў. У перспектыве плануецца падаўжэнне лініі да станцыі «Адэская» і збудаванне дэпо «Тэрэмкы».
Касцёл Святога Антонія (Суцін)
Гісторыя
Зараз на месцы касцёла вернікі зладзілі драўляную паветку і лавы. 14 сакавіка 2007 года зарэгістравана парафія.
Ніл Мікалаевіч Дарожкін
Навуковая дзейнасць
Аўтар больш за 600 навуковых прац, у тым ліку 22 манаграфій, больш за 300 вынаходак.
Яўген Віктаравіч Тарле
Навуковая і літаратурная дзейнасць
У 1911 годзе абараніў доктарскую дысертацыю «Працоўны клас у Францыі ў эпоху рэвалюцыі» (т. 1-2, 1909—1911). У капітальных працах «Кантынентальная блакада» (1913) і «Эканамічнае жыццё каралеўства Італіі ў валадаранне Напалеона I» (1916) упершыню ўвёў у навуковае абарачэнне шматлікія дакументы парыжскіх, лонданскіх, гаагскіх архіваў.
Кастрышча
Гідраграфія
На поўначы рака Ліпа і меліярацыйныя каналы.
Ваенная калегія Вярхоўнага суда СССР
Ваенная калегія Вярхоўнага суда СССР/РСФСР — орган Вярхоўнага суда РСФСР/СССР, які разглядаў справы вылучнай важнасці ў стаўленні вышэйшага кіраўнічага складу арміі і флота (ад камандзіра корпуса і вышэй), а таксама абвінавачаных у здрадзе Радзіме і контррэвалюцыйнай дзейнасці. Таксама калегія кантралявала працу ваенных трыбуналаў.
Піянер (кінатэатр, Мінск)
Гісторыя
Пабудаваны ў 1965 годзе па праекце архітэктараў Г. Заборскага і Л. Левіна як спецыялізаваны дзіцячы шырока-экранны кінатэатр. Першапачаткова «Піянер» праектаваўся як двухзальны кінатэатр. Аднак у выніку праект быў зменены і будынак падзялілі на тэатр лялек і ўласна кінатэатр.
Партызанская брыгада «За Радзіму»
Гісторыя
Восенню 1943 года партызаны разбілі нямецкі гарнізон у вёсцы Бірута Браслаўскага раёна, спалілі 38 мастоў. У студзені 1944 года ўзарвалі электрастанцыю і млын у вёсцы Чырвоны Двор Шаркоўшчынскага раёна, знішчылі аўтагараж з 17 аўтамашынамі і 16 матацыкламі, 2 склады ў Даўгаўпілсе. У чэрвені 1944 года падарвалі 580 рэек. Вялі баі пры адступленні нямецкіх войск у Браслаўскім раёне.
Людміла Забалоцкая
Біяграфічныя звесткі
Член Саюза пісьменнікаў СССР з 1990 года.
Герб Тыраны
Апісанне і сімвалізм
Гарадскі герб быў афіцыйна зацверджаны 2001 года. Такім чынам Тырана з'яўляецца апошняй сярод еўрапейскіх сталіц, якая атрымала свой уласны герб.
Труханавіцкі сельсавет
Тру́ханавіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Слуцкага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр сельсавета — вёска Труханавічы.
Станам на 1 студзеня 1947 года ў склад сельсавета ўваходзілі 8 населеных пунктаў, на момант скасавання — таксама 8 населеных пунктаў.
Бадзія-Павезэ
Насельніцтва складае 427 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 85 чал./км². Займае плошчу 5 км². Паштовы індэкс — 27017. Тэлефонны код — 0382.
Рапухі-павітухі
Асаблівасці біялогіі
Актыўныя ўночы. Пракопваюць доўгія хады ў глебе. Кормяцца беспазваночнымі.
Людамір Вікенцевіч Сляндзінскі
Творчасць
Л. Сляндзінскі любіў казаць: «Каб быць добрым паэтам, трэба грунтоўна спазнаць літаратуру класічную», — у яго майстэрні ва Універсітэце Стэфана Баторыя не эксперыментавалі. Узорамі творчасці для яго былі Францішак Смуглевіч і Ян Рустэм. У грамадска-мастацкім ужытку ўкаранілася паняцце «Віленская школа», якое першым ужыў Т. Дабравольскі. Здабыты аўтарытэт і пазнаванне Л. Сляндзінскага праз WTAP адгукаліся не заўжды добразычлівай сталічнай крытыкай. Мастака папікалі за тое, што ён закрэслівае вялікі атрад варшаўскіх мастакоў, маўляў, погляды ягоныя традыцыйныя, што прысабечвае іх для патрэбаў уласнай творчасці, што шчыльна кантактуе з афіцыйнымі ўладамі, каб мець ад іх гарантаваныя заказы і іншыя выгоды.
Валеры Славак
Вале́ры Сла́вак (Walery Jan Sławek; 2 лістапада 1879 — 3 красавіка 1939 года) — польскі палітык, тройчы прэм’ер-міністр Польшчы.
Маршалак Сейма, масон, падпалкоўнік Войска польскага. Сябра Польскай сацыялістычнай партыі і яе баявой арганізацыі, адзін з бліжэйшых паплечнікаў Юзафа Пілсудскага, адзін з лідараў рэжыму Санацыі (так званая група палкоўнікаў), адзін з галоўных аўтараў красавіцкай канстытуцыі 1935 года. Кавалер Ордэна Белага Арла. У канцы жыцця, маргіналізаваны ва ўрадавым санацыйным лагеры, скончыў жыццё самагубствам.
Ервандыдская Арменія
Гісторыя
З 522 года да н.э. і да эпохі Аляксандра Македонскага Арменія з’яўлялася часткай Персідскай імперыі Ахеменідаў. Пасля распаду дзяржавы Ахеменідаў у 331 годзе да н.э. пад ударамі македонскіх войскаў, армянскія землі апынуліся фактычна незалежнымі. Кіраўнікі Паўднёвай Арменіі прызналі ўладу Аляксандра, але гэта прызнанне заставалася чыста фармальным: Аляксандр сам не праходзіў праз Арменію, яго ваеначальнікам таксама не ўдалося пракрасціся на яе тэрыторыю. У тым жа годзе, пасля паразы Персіі ў бітве пры Гаўгамелах, сатрап Арменіі Ерванд II абвясціў сябе царом.
Анку
Анку, або Ангау (Ankoù) — увасабленне смерці ў кельцкай і нарманскай міфалогіі.
Ліпаване
У канцы XVII — пачатку XVIII стагоддзяў пасля царкоўных рэформ Нікана яны перасяліліся ў Малдавію і Букавіну. Па адной з версій назва «ліпаване» паходзіць ад скажонага слова «Філіпаўцы», па іншай — ад ліпавых гаяў, дзе ліпаване хаваліся. Слова ўпершыню сустракаецца ў аўстрыйскім дакуменце ад 1733 года.
Сахноўка (Паўладарская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 856 чалавек (414 мужчын і 442 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 329 чалавек (152 мужчыны і 177 жанчын).
Беларуская краёвая абарона
Беларуская краёвая абарона (БКА) — вайсковае фарміраванне, створанае ў генеральнай акрузе «Беларусь» у 1944, якое ў будучыні павінна было стаць ядром Нацыянальных узброеных сіл незалежнай Беларусі.
Гісторыя
У выніку прызыву ў сямі раёнах Генеральнай акругі Беларусь была сфарміравана наступная колькасць батальёнаў:
NGC 6006
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Чэмпіянат Беларусі па хакеі з шайбай 1998/1999
Чэмпіянат Беларусі па хакеі з шайбай 1998/1999 — 7-ы сезон мацнейшага дывізіёна чэмпіянату Беларусі па хакеі з шайбай. Сезон пачаўся 4 верасня 1998 і скончыўся 21 красавіка 1999 года. У турніры прынялі ўдзел 4 клубы з Беларусі.
Гарошак мышыны
Батанічнае апісанне
Ядавітая расліна.