cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Джо Ледлі
Клубная кар’ера
У верасні 2017 года падпісаў паўгадовы кантракт з клубам «Дэрбі Каўнці», у лістападзе таго ж года падоўжыў яго да канца сезона 2018/19. У студзені 2019 года датэрмінова разарваў пагадненне з «Дэрбі Каўнці».
Дасягненні
Сэлтык
Рыта
Назва
Рачная назва Велікая Рыта адбілася ў назве вёскі Велікарыта, што знаходзіцца на левым беразе ракі. У Вялікую Рыту ўцякае рака Малая Рыта (Маларыта), ад якой назва горада Маларыта.
Гідраграфія
Замярзае ў 3-й дэкадзе снежня, лёд трымаецца да сярэдзіны сакавіка. Веснавы ледаход 7 дзён. Найвышэйшы ўзровень разводдзя ў пачатку 3-й дэкады сакавіка. Асноўныя прытокі — Маларыта, Замшанка і Пажэжынка (злева). Рака прымае сцёк з меліярацыйных каналаў.
Мінскэнерга
Структура
РУП «Мінскэнерга» эксплуатуе больш за 60 тыс. км электрычных сетак, якія ажыццяўляюць забеспячэнне спажыўцоў электраэнергіяй, а таксама прыём і перадачу энергіі ў іншыя рэгіёны. РУП «Мінскэнерга» інтэгруе абласныя энергасістэмы ў аб'яднаную энергасістэму Беларусі.
У склад РУП «Мінскэнерга» таксама ўключаны асноўныя лініі электраперадачы, якія злучаюць рэспубліку з энергасістэмамі Расійскай Федэрацыі і Прыбалтыйскіх дзяржаў, — ПЛ 750 кВ (падстанцыя - 750 кВ «Беларуская»).
Джузэпэ Пеана
Біяграфія
Пеана нарадзіўся ў маёнтку Тэта Галант у 5 кіламетрах ад Кунеа, дзе працавалі яго бацькі. Ён наведваў школу ў вёсцы Спінета, а пасля ў Кунеа. Паколькі яго дзядзька быў святаром у Турыне, ён накіраваўся туды, каб наведваць гімназію (з 1873), а потым універсітэт (з 1876).
Будынак
У навукова-тэхнічнай літаратуры часта выкарыстоўваецца спалучэнне слоў «будынкі і будаўнічыя збудаванні». У гэтым спалучэнні «будаўнічыя збудаванні» маюцца на ўвазе ў значэнні як «іншыя будаўнічыя збудаванні, якія не з'яўляюцца будынкамі», напрыклад, інжынерна-тэхнічныя збудаванні (масты, дымавыя трубы, мачты, радыё- і тэлевізійныя вежы і іншае), падземныя збудаванні (тунэлі, падземныя збудаванні метрапалітэна, прытулку і іншае), мемарыяльныя і архітэктурныя збудаванні.
Канструктыўныя сістэмы шматпавярховых будынкаў
[[Файл:Structural systems of tall buildings.jpeg|міні|Класіфікацыйная схема канструктывных сістэм шматпавярховых будынкаў: I — каркасная,
I. Каркасныя II. Сценавыя III. Ствольныя (ядра) IV. Абалонкавыя (трубы) Вытворныя канструктыўныя сістэмы (на класіфікацыйнай схеме ў жоўтых кружках):
II+III — Ствольно-сценавыя.
Канструктыўныя сістэмы аднапавярховых будынкаў
Канструктыўная сістэма будынка вызначае асаблівасці ўзаемадзеяння апорных канструкцый для забеспячэння трываласці, калянасці і ўстойлівасці будынка. Таму ў класіфікацыі пакрыццяў аднапавярховых будынкаў выкарыстоўваецца дзяленне канструкцый на безраспорные і распорные. У безраспорных і распорных канструкцыях, у сваю чаргу, мэтазгодна адрозніваць плоскія і прасторавыя схемы іх дэфармавання пад нагрузкай. Канструкцыі, якія адпавядаюць гэтым схемах дэфармавання, для скарачэння называюць плоскімі і прасторавымі (гэтыя тэрмінамі не варта блытаць з аналагічнымі назвамі формаў канструкцый).
Царква ў імя святога прападобнага Сергія Раданежскага (Гомель)
Царква ў імя святога прападобнага Сергія Раданежскага — мураваны праваслаўны храм у горадзе Гомель. Знаходзіцца на вул. Шырокая, 1-в.
Хрыстафор Калумб
Калумб першым з дакладна вядомых падарожнікаў перасек Атлантычны акіян у субтрапічнай і трапічнай паласе паўночнага паўшар'я і першым з еўрапейцаў хадзіў у Карыбскім моры. Ён адкрыў і паклаў пачатак даследаванню Паўднёвай і Цэнтральнай Амерыкі, уключаючы іх кантынентальныя часткі і бліжэйшыя архіпелагі — Вялікія Антыльскія (Куба, Гаіці, Ямайка і Пуэрта-Рыка), Малыя Антыльскія (ад Дамінікі да Віргінскіх астравоў а таксама Трынідад) і Багамскія астравы (цэнтральная частка).
Маладосць Хрыстафора Калумба
Лічыцца, што Калумб нарадзіўся ў небагатай генуэзскай сям'і: бацька — Даменіка Каломба (Domenico Colombo), маці — Сузанна Фантанароса (Susanna Fontanarossa). Дакладная транслітарацыя яго імя з іспанскай мовы — Крыстобаль Калон, аднак сусветна вядомым ён стаў як Хрыстафор Калумб (Christophor транслітарацыя старажытнагрэчаскага імя Χριστόφορος). У сям'і, апроч Хрыстафора былі яшчэ іншыя дзеці: Джавані (памёр у дзяцінстве, у 1484 годзе), Барталамеа, Джакама, Б'янкела (выйшла замуж за Джакама Баварэла). Традыцыйна шэсць гарадоў Італіі і Іспаніі аспрэчваюць гонар быць малой радзімай Калумба.
У 1485 годзе Калумб з сынам Дыега пераязджае ў Іспанію (магчыма, бяжыць ад праследаванняў). Узімку 1485—1486 гадоў ён знаходзіць прытулак у кляштары Санта-Марыя-да-Рабіда. Плябан Хуан Перэс дэ Марчэна прыняў яго і напісаў першы ліст да Эрнанда дэ Талаверы, яго знаёмага — духоўніка каралевы, з кароткім выкладам ідэй Калумба. Кароль Іспаніі знаходзіўся тым часам у горадзе Кордаве, дзе праходзіла падрыхтоўка да вайны з Гранадай з асабістым удзелам манархаў.
Нарэшце, у студзені 1492 года адбылася доўгачаканая падзея — узяцце Гранады. Калумб, мабыць, моцна пераацаніў пераможны запал караля Іспаніі: калі ён сфармуляваў тыя ўмовы, на якіх ён меркаваў адкрываць і валодаць новымі землямі (прызначыць яго віцэ-каралём новых зямель, узнагародзіць яго тытулам «галоўнага адмірала мора-акіяна»), Яго вялікасць прызнаў патрабаванні Калумба «празмернымі і непрымальнымі», перамовы былі спынены, а кароль адбыў з Санта-Фэ.
Трэцяе падарожжа
На трэцюю экспедыцыю (1498—1500) сродкаў было мала, і Калумб вывеў у падарожжа толькі 6 невялікіх караблёў і каля 300 чалавек каманды.
Ганак
Традыцыйны ганак — адкрыты: памост з 1- ці 2-схільнай стрэшкай на 2—4 слупах. Як дамінанту, што акцэнтуе ўваход у жыллё, ганак аздабляюць разьбянымі закрылінамі па краях стрэшкі, ажурным карнізам, вільчыкам. У XX ст. адкрытыя ганкі саступілі месца паўзакрытым, ва ўнутранай прасторы да сценак ставяць 2 лаўкі. Традыцыйны разьбяны дэкор часам дапаўняецца паліхромнай расфарбоўкай. Такія ганкі больш пашыраны ва ўсходніх раёнах, на Гомельшчыне іх заглыбляюць у вуглы хаты (упоравень са сценамі). На астатняй тэрыторыі Беларусі пераважаюць закрытыя ганкі — веранды або веранды ў спалучэнні з адкрытым ці паўзакрытым ганкам.
Валерый Мікалаевіч Сакевіч
Біяграфія
Навуковыя інтарэсы: апрацоўка металаў ціскам; тэхналогіі фізіка-тэхнічай апрацоўкі; ультрагукавыя тэхналогіі; нелінейныя ваганні; тэхнічны зрок і яго прыкладанні.
Жамойцкае біскупства
Гісторыя
Утварылася 24 кастрычніка 1417 года паводле пастановы Канстанцкага сабора з ініцыятывы вялікага князя Вітаўта. Аднак стварэнне каталіцкага біскупства (разам з заснаваннем Ягайлам і Вітаўтам шэрагу касцёлаў у Жамойці) выклікала жорсткае супраціўленне жамойцкага жыхарства: у 1418 годзе жамойты ўзбунтаваліся, выгналі біскупа і ксяндзоў, разбурылі касцёлы і дамы баяраў-каталікоў, дзеля чаго вялікі князь Вітаўт мусіў выправіць у Жамойць літоўскае войска, каб здушыць гэта паўстанне.
Кота (народ)
Традыцыйная культура
Існуе шмат традыцыйных забарон, якія абмяжоўваюць кота ў іх занятках (у прыватнасці, жывёлагадоўляй) і перайманні сучасных тэхналогій. Але ў адрозненні ад суседзяў яны ядуць мяса, яйкі, выменьваюць у тода малако, масла і тварог на гародніну і рамесныя вырабы.
Вёскі кота невялікія, рэдка перавышаюць 40-60 хацін. Іх насельніцтва падзяляецца на 3 экзагамныя групы керы (літаральна "вуліца"). Шлюбы знутры кожнай з іх забаронены, аднак магчыма мець шлюб з прадстаўніком сваёй керы з іншай вёскі. На чале вясковай абшчыны стаяць старшыні готга-рн, аднак іх улада абмежавана.
Галіна Анатолеўна Каржанеўская
Біяграфія
Актывістка аргкамітэта па стварэнні партыі «Беларуская хрысціянская дэмакратыя». На мясцовых выбарах 2018 года балатавалася ў Мінскі гарадскі Савет дэпутатаў па Матусевіцкай выбарчай акрузе № 33 ад Аб’яднанай грамадзянскай партыі. Фрунзенская раённая выбарчая камісія вынесла ёй 2 лютага папярэджанне за размяшчэнне плакату без выходных дадзеных, хоць выраб друкарскім салонам плакату быў аплочаны за кошт сродкаў выбарчага фонду, а яго ўзор быў яшчэ 28 студзеня перададзены ў камісію. Другое папярэджанне камісія вынесла за распаўсюд газеты «Народная воля». 13 лютага Фрунзенская раённая выбарчая камісія пазбавіла яе рэгістрацыі ў якасці кандыдата ў дэпутаты.
Творчасць
Пісаць вершы пачала недзе з сёмага класа, настаўніца беларускай мовы В. М. Жардэцкая разгледзела ў Галіне літаратурныя здольнас­ці і паслала яе вершы ў раённую газету «Ленінскі сцяг», неўзабаве, ухваленыя галоўным рэдактарам Б. Сасноўскім, яны былі апублікаваны. Першая публікацыя ў «Маладосці» адбылася ў 1967 годзе. Пазней, удзельнічала ў рэспубліканскім семінары маладых паэтаў у Каралішчавічах, на яе вершы звярнулі ўвагу крытыкі.
У кнігах паэзіі «На мове шчасця» (1973), «Мой сад» (1976), «Званы гадоў» (1980), «Жыла-была…» (1983), «Вечны водгук» (1988), «Невымоўнае» (1991) паэтызуе высакароднасць чалавечых пачуццяў і ўчынкаў, багацце духоўнага свету гераіні-сучасніцы. Яе вершы адметныя глыбокім лірызмам, эмацыянальнай стрыманасцю і драматычнасцю. Піша для дзяцей: п’есы «Іван Світаннік» (паст. 1981), «Шукайце кветкупапараць» (паст. 1985), «Зуб мудрасці» (1984), «Мора, аддай пярсцёнак» (1987), «А як жа Непаседа?», «Чарнабог» (усе паст. 1996), зборнікі вершаў «Сінічка на балконе» (1989), «Рэчы для малечы» (1996) і інш. Аўтар чытанак для 1—2-га класаў «Акрайчык» (1995, з М. Яфімавай) і для 3—4-га класаў «Сцяжынка» (1997). Выступае як публіцыст, крытык, перакладчык.
Сядзіба Плятэраў (Опса)
Архітэктура
Цэнтрам сядзібнага комплекса з’яўляецца мураваны палац, размешчаны побач з возерам.
Штурм Капітолія ЗША (2021)
Меркаваны замежны фактар
Каментуючы штурм Капітолія, саветнік былога прэзідэнта Барака Абамы Бэн Родс заявіў, што Расія ў нейкай меры датычная да вашынгтонскіх падзей. Гэта меркаванне падтрымалі іншыя актывісты-дэмакраты. Абвінавачванні расійскага ўрада ва ўмяшанні ва ўнутраныя справы ЗША з рознай перыядычнасцю адбываліся з часоў прэзідэнцкіх выбараў 2016 года, калі спецслужбы гэтай краіны былі западозраныя ў падмене галасоў, што меркавана дапамагло перамагчы Трампу. У 2020 годзе амерыканскія дзяржаўныя і палітычныя дзеячы абвінавачвалі Расію і Зімбабвэ ў датычнасці да акцый і беспарадкаў, арганізаваных BLM. Прыхільнікі версіі расійскага ўмяшання аргументуюць свой пункт гледжання тым, што пры Трампе ЗША былі значна больш сканцэнтраваныя на супрацьстаянні з Кітаем, у той час як Байдэн жадаў зрабіць акцэнт на ўзмацненні барацьбы з Масквой.
Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Мураванка)
Архітэктура
Галоўны заходні фасад выконвае ролю своеасаблівага дэкаратыўнага шчыта, падзеленага па гарызанталі на дзве часткі. Унізе — тры нішы складанай канструкцыі. У кожнай з іх — дзве меншых памераў. У верхняй частцы зроблена адна вялікая ніша з падвойнай аркай. Нягледзячы на відавочную прастату, такі дэкор вельмі гарманічна падзяляе паверхню шчыта і надае яму вытанчанасць. Гэтаму спрыяюць і бакавыя абрысы франтона з яго рытмічнымі вертыкальнымі павышэннямі і стромкімі схіламі. Размяшчэнне шчыта франтона паміж ніжэйшымі вуглавымі вежамі значна ўзмацняе вертыкальнасць усяго заходняга фасада. Афармленне фасада зроблена па прынцыпе паступовага нарастання дэкаратыўнасці.
Ваўкавыскі каледж
Гісторыя
1946 год — першы выпуск Ваўкавыскага педагагічнага вучылішча. 16 выпускнікам прысвоена кваліфікацыя «Насаўнік пачатковых класаў».
Алімінуза
Заступнікам населенага пункта лічыцца святая Ганна.
Дрозд-піскун
Асаблівасці біялогіі
Гняздо адзіночнае або ў рэдкай калоніі; ладзіць яго на бакавой галіне высокага дрэва, над зямлёй, на зямлі або ў паглыбленні сярод скал. Знешняя частка з сухіх лістоў і травы, карэньчыкаў, унутраная — з гліны, глею і прымесі пяску. Высцілка з сухой травы і нешматлікіх карэньчыкаў. Дыяметр 15-20 см.
Дзеснагорск
Горад размешчаны на правым беразе ракі Дзясна (басейн Дняпра), за 153 км на ад Смаленска. Заснаваны пры будаўніцтве Смаленскай АЭС.
Казанкіўскі раён
Казанкіўскі раён (Казанківський район) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Мікалаеўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Казанка (Казанка).
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 пасёлак гарадскога тыпу, 8 пасёлкаў сельскага тыпу і 62 сяла.
Кокі
Магчыма, самыя ўстойлівыя да радыяцыі жывыя істоты. Здольныя перанесці дозу ў некалькі разоў большую, чым іншыя бактэрыі, і ў тысячы разоў большую, чым людзі.
Слонка
Значэнне і выкарыстанне
Аб’ект палявання. Мяса ў большасці выпадкаў вымагае марынавання. Паляўнічым прысмакам лічацца маладыя слонкі, запечаныя цалкам (з вантробамі), якіх падаюць на грэнках, нашмараваных паштэтам. Старэйшых лепш тушыць, а таксама рабіць паштэты. Можна ўжываць тыя самыя рэцэпты, паводле якіх гатуюць курапатак, фазанаў.
Аніхіўрыды
Пашырэнне
Шкодзяць усходам і агародніным раслінам.
Бадага
Традыцыйная культура
Да пахаванняў рыхтуюцца загадзя. Памерлых спальваюць або хаваюць седзячы.
Кампафелічэ-дзі-Фіталія
Кампафелічэ-дзі-Фіталія (Campofelice di Fitalia) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Сіцылія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Палерма.
Рышэлье (вышыўка)
Рышэлье, Рышылье  — асаблівы від вышыўкі, у якім шыўкі наносяцца на тканіну, цалкам запаўняючы фрагмент палатна. Адносіцца да вышыўкі гарадскога тыпу.
Гісторыя
Гэты від рукадзелля міграваў па краінах усяго свету, уключаючы Вялікабрытанію, Індыю і ЗША.
Тканіны з люверсамі
Дадзены выгляд тэхнікі апрацоўкі тканіны таксама выкарыстоўваецца для стварэння тканін з люверсаў шляхам выразання ў іх невялікіх круглых адтулін. Пасля гэтага краі адтулін абшываюцца расшыўнымі шыўкамі. Колькасць і шчыльнасць шыўкоў, а таксама якасць фонавай тканіны могуць адрознівацца ў розных відаў. Тканіны з люверсамі — вельмі папулярны від тканіны.
Ленд-ліз
Ленд-ліз (Lend-Lease Act, ад lend даваць у пазыку + lease здаваць у арэнду) — сістэма перадачы (у пазыку або арэнду) узбраення, боепрыпасаў, стратэгічнай сыравіны, прадуктаў харчавання і іншага.
Сан (прыток Віслы)
У адпаведнасці з Сакрэтным дадатковым пратаколам да Дагавора аб ненападзе паміж Германіяй і Савецкім Саюзам (вядомаму як «Пакт Молатава-Рыбентропа»), па рэках Сан, Нараў і Вісла праходзіла мяжа сфер інтарэсаў Трэцяга Рэйха і СССР у Польшчы. З верасня 1939 г. Сан з'яўляецца памежнай ракой паміж СССР і Германіяй (з 1946 г. і ў цяперашні час — паміж Украінай і Польшчай толькі на невялікім участку ля вытока ракі).
Бераставіцкі раён
Прырода
Сярэдняя тэмпература студзеня −5 °C, ліпеня 18 °C. Ападкаў выпадае 560 мм у год. Вегетацыйны перыяд — 200 сутак.
Балтрамеюс Вілянтас
Творчая дзейнасць
Выдаў зборнік рэлігійных песень на літоўскай мове «Спевы хрысціянскія» («Giesmės krikščioniškos») у друкарні Іагана Даўбмана, якія дапоўніў двума песнямі ўласнага сачынення. Апроч таго, у другую частку ўключыў новыя пераклады псалмоў Абраомаса Кульвеціса, Аўгусцінаса Ёмантаса (Augustinas Jomantas) і інш. Арыгіналы зборніка «Спевы хрысціянскія» не захаваліся і вядомыя па факсімільных выданнях Юргіса Геруліса. Карыстаючыся перакладам Мажвідаса, нанова пераклаў з нямецкай на літоўскую малы Катэхізіс Марціна Лютэра «Энхірыдыён» (Katekizmas mažas, 1575; захавалася 2-е выд. 1579).
Бераставіцкі раён
Адукацыя і культура
У раёне Малабераставіцкае прафесійна-тэхнічнае вучылішча № 195 перапрацоўчай прамысловасці і Бераставіцкае прафесійна-тэхнічнае вучылішча № 194 сельскагаспадарчай вытворчасці, 8 сярэдніх, 4 базавыя, 2 дзіцяча-юнацкія спартыўныя школы, 1 музычная школа і 2 школы мастацтваў, 11 дашкольных і 18 клубных устаноў, 9 кінаўстановак, 23 бібліятэкі, дом-інтэрнат для інвалідаў і састарэлых (в. Макараўцы), 3 бальніцы, 4 урачэбныя амбулаторыі, 11 фельчарска-акушэрскіх пунктаў. Школьныя краязнаўчыя музеі: у в. Малая Бераставіца, у в. Кватары, у в. Макараўцы, гісторыка-этнаграфічны ў ПТВ-195 (в. Муравана), гісторыка-краязнаўчы ў ПТВ-194 (г.п. В.Бераставіца). Выдаецца раённая «Бераставіцкая газета».
Вядомыя асобы
Асобы, якія маюць дачыненне да Бераставіччыны ў яе сучасных межах:
Культура Старажытнай Русі
Літаратура
З прыняццем хрысціянства Старажытная Русь была далучана да кніжнай культуры. Развіццё рускага пісьменства паступова стала асновай для ўзнікнення літаратуры і было цесна звязана з хрысціянствам. Нягледзячы на тое, што пісьменнасць была вядомая ў рускіх землях і раней, толькі пасля хрышчэння Русі яна атрымала шырокае распаўсюджанне. Таксама яна атрымала аснову ў выглядзе развітой культурнай традыцыі ўсходняга хрысціянства. Шырокая перакладная літаратура стала асновай для фарміравання з няўласнай традыцыі.
Павел Усаў
Павел Усаў (нар. 1975, Магілёў) — беларускі палітолаг.
Столінскае благачынне
Благачынныя настаяцелі
Протаіерэй Рыгор Кажаноўскі.
IC 3308
IC 3308 — галактыка тыпу Scd ў сузор’і Валасы Веранікі.
Рымская Дакія
Жыццё і эканоміка
Багатыя радовішчы золата былі адной з прычын заваявання тэрыторыі Дакіі. Як паказваюць даныя, сабраныя на аснове імёнаў каланістаў, правінцыя была каланізавана перасяленцамі з усяго рымскага свету, але асноўную масу складалі, відаць, адстаўныя воіны з паўночнай і цэнтральнай Італіі, якія прывозілі жонак са сваіх родных месцаў. На Калоне Траяна на барэльефах паказана, як журботных дакаў выводзяць з краіны. Супраць такога факту, усё астатняе здагадкі. Аўтахтоннае насельніцтва ў якасці рабоў было прададзена ў іншыя правінцыі Рымскай імперыі. «Свабодныя дакі» сышлі ў горы і ў паўночныя мясцовасці ад Карпацкіх гор, на тэрыторыю цяперашняй Украіны і Беларусі. Вельмі інтэнсіўнай раманізацыі за адносна невялікі прамежак часу падверглася насельніцтва, якое прыйшло з іншых правінцый. Па розных ацэнаках, раманамоўнае насельніцтва Дакіі складала каля 1 млн чалавек на канец рымскага кіравання. Народная латынь узяла на сябе ролю лінгва франка рэгіёна. Лінгвістычны аналіз румынскай мовы паказвае, што разам з рымлянамі ў Дакію пракралася і ранняе хрысціянства, хоць нераманізаваныя рэгіёны, відаць, заставаліся язычніцкімі значна даўжэй. З-за аддаленасці вобласці субстратны ўплыў аўтахтоннай культуры і мовы на жыццё правінцыі быў значным. Найбольш вядомымі рымскімі гарадамі Дакіі былі: сталіца Сармізегетуза, Драбета, Апулум, Паралісум, Ромула, Напока і іншыя, размешчаныя пераважна ў пагорыстай і горнай вобласці Карпат. Большасць з іх была пабудавана на месцы больш ранніх паселішчаў дакаў. Знаходзячыся сярод варварскіх плямёнаў, Рымская Дакія ўвесь час падвяргалася нападам. У 271 годзе н.э. рымскі імператар Аўрэліян прыняў рашэнне эвакуіраваць на правы бераг Дуная рымскія войскі і грамадзянскае насельніцтва, дзе на тэрыторыі Мёзіі і Фракіі былі створаны дзве новыя правабярэжныя правінцыі: Дакія Прыбярэжная (Ripensis) і Дакія Унутраная (Mediterranea).
SuperTux
Версія 0.1.1 выйшла ў траўні 2004. Яна ўключала асноўны гульнявы свет (26 узроўняў).
Версія 0.1.3 выйшла ў ліпені 2005. Яна ўключала асноўнай гульнявой свет (26 узроўняў) і два дадатковых (22 і 28 узроўняў, адпаведна). Сярод іх былі як афіцыйныя узроўні, так і зробленыя гульцамі. Зараз даступны зыходны код, а таксама скампіляваныя версіі для GNU/Linux, Mac OS X і Microsoft Windows, і неафіцыйныя зборкі для іншых платформаў.
Распаўсюджваецца SuperTux пад ліцэнзіяй GNU General Public License
Scandinavian Airlines
Гісторыя
Scandinavian Airlines утварыліся ў 1946 годзе, першапачаткова як партнёрства паміж шведскай прыватнай кампаніяй Svensk Interkontinental Lufttrafik і нацыянальнымі авіякампаніямі Даніі і Нарвегіі — Det Danske Luftfartselskab і Det Norske Luftfartselskap. У 1948 да іх далучылася нацыянальная авіякампанія Швецыі Aerotransport. У 1951 годзе кампаніі зліліся ў адзіны кансорцыюм.
Ікона
Вытокі ўшанавання абразоў можна вывесці з першабытнага фетышызму. Культ абразоў у хрысціянстве атрымаў шырокае распаўсюджанне з IV ст. У праваслаўі іконы з’яўляецца неабходным элементам рэлігійнага культу, што знайшло адлюстраванне ў іканапісе.
Ваенная аперацыя Расіі ў Сірыі
2015
Першыя авіяўдары па сірыйскай тэрыторыі самалёты ПКС Расіі нанеслі 30 верасня 2015 года. Дзеянні расійскай авіяцыі дазволілі пераламіць сітуацыю на карысць сірыйскага ўрада і пацясніць узброеную апазіцыю і ісламарадыкалаў. Ужо праз тыдзень армія Башара Асада разгарнула наступленне на антыўрадавыя фарміраванні. 15 кастрычніка УС САР і праўрадавыя фарміраванні пры падтрымцы расійскай авіяцыі пачалі наступленне на стратэгічна важны горад Алепа.
2016
14 сакавіка прэзідэнт Пуцін распарадзіўся пачаць вывад «асноўнай часткі» расійскай ваеннай групоўкі з тэрыторыі Сірыі, бо «задача, пастаўленая перад Міністэрствам абароны і Узброеных Сіламі, у цэлым выканана». Разам з тым, ПКС Расіі працягнулі нанясенне ўдараў на тэрыторыі Сірыі. Рашэнне пра вывад асноўных сіл РФ з Сірыі было прынята прэзідэнтам Пуціным па ўзгадненні з сірыйскім бокам. Для маніторынгу рэжыму спынення агню «ў каардынацыі з замежнымі партнёрамі» ў Сірыі працягвалі функцыянаваць дзве расійскія базы — Хмеймім і Тартус.
2019
20 красавіка расійскі віцэ-прэм’ер Юрый Барысаў па выніках сустрэчы з сірыйскім прэзідэнтам Башарам Асадам заявіў, што Расія мае намер падпісаць дамову аб арэндзе на 49 гадоў порта Тартус — аднаго з двух асноўных партоў Сірыі на Міжземным моры. Там жа знаходзіцца адзіная замежная база расійскага флоту. У пачатку 2017 года Расія і Сірыя падпісалі пагадненне аб размяшчэнні расійскага Ваенна-марскога флоту ў порце Тартус на 49 гадоў.
Як патлумачыў 29 ліпеня начальнік Галоўнага аператыўнага ўпраўлення Генштаба УС РФ генерал-палкоўнік Сяргей Рудскіх, расійскія ПКС ва ўзаемадзеянні з турэцкім бокам займаюцца выяўленнем і кропкавым знішчэннем агнявых сродкаў тэрарыстаў, іх тэхнікі, узбраення і складоў з боепрыпасамі ў зоне дээскалацыі Ідліб. У прыватнасці, за чэрвень—ліпень у паўднёва-заходняй частцы зоны дээскалацыі Ідліб «кропкавымі ўдарамі было знішчана 11 танкаў, 17 БМП, 12 рэактыўных сістэм залпавага агню, 29 пікапаў з буйнакалібернымі кулямётамі, а таксама тры склады, на якіх знаходзіліся больш за 40 беспілотных лятальных апаратаў». Расійскія ПКС таксама ва ўзаемадзеянні з сірыйскімі ВПС адбілі атакі баевікоў на пазіцыі ўрадавых сіл.
2020
26 кастрычніка расійскія ПКС нанеслі авіяўдар па лагеры пратурэцкіх баевікоў групоўкі «Файлак аш-Шам», які знаходзіцца побач з турэцкай мяжой непадалёк ад населенага пункта Харым. У выніку нападу былі знішчаны каля 80 баевікоў.
Турцыя
Турцыя, якая нервова адрэагавала на пачатак расійскай ваеннай аперацыі, вінаваціла расійскія ПКС у парушэнні паветранай прасторы Турцыі ў раёне сірыйска-турэцкай мяжы і заяўляла аб «небяспечным збліжэнні» расійскай і турэцкай ваеннай авіяцыі. 6 кастрычніка Турцыя прапанавала Расіі стварыць групу па ўзгадненні дзеянняў у Сірыі на ўзроўні міністэрстваў абароны дзвюх краін. 17 кастрычніка прэм’ер-міністр рэспублікі Ахмет Давутаглу заявіў, што турэцкія войскі будуць збіваць самалёты, якія парушылі паветраную прастору краіны. 20 кастрычніка была арганізавана прамая тэлефонная лінія паміж міністэрствамі абароны РФ і Турцыі па пытаннях прадухілення паветраных здарэнняў у небе над Сірыяй. Нягледзячы на ​​гэтыя крокі, 24 лістапада турэцкім знішчальнікам F-16 быў збіты расійскі бамбардзіроўшчык Су-24. Гэты інцыдэнт пацягнуў доўгае пагаршэнне расійска-турэцкіх адносін. Мінабароны РФ абвясціла аб спыненні ваенных кантактаў з Турцыяй, сама ж Турцыя адмовілася далучацца да створанай Масквой кааліцыі. У выніку, пасля заканчэння паловы года, канфлікт удалося ўрэгуляваць, і адносіны ў значнай ступені аднавіліся.
Гуманітарная дапамога
Пасля вызвалення Пальміры вясной 2016 года ў ёй разгорнуты палявы шпіталь для мясцовых жыхароў і механізаваны хлебазавод.
17 студзеня 2017-га атрад быў выведзены ў Расію. На змену 697-му шпіталю быў накіраваны 35-ы асобны медыцынскі атрад (АМА) ПДВ з Пскова. Далей, на аснове ратацыі, па тры месяцы ў Сірыі працавалі розныя медыцынскія атрады УС Расіі складам каля 100 ваенных лекараў і малодшых медыцынскіх спецыялістаў.
Эршэг
Апісанне
У невялікіх паселішчах Эрысенпетер і Велемер захаваліся старажытныя гатычныя цэрквы. Царква ў Велемеры ўпрыгожана насценнымі роспісамі 1378 года.
Эдыкт Каракалы
З сучаснікаў пра ўказ згадвае толькі Дыян Касій («Рымская гісторыя», кніга LXXVIII, глава 9), ганячы імператара. Тэкст указу захаваўся ў грэкамоўных папірусах, і рэканструюецца наступным чынам:
Кастранова-дзі-Січылія
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Метінвест
2010 год
Сакавік 2010 года — кампанія стала ўдзельнікам ініцыятывы Арганізацыі Аб’яднаных Нацый — Глабальнага дагавору ААН.
2011 год
Жнівень 2011 года — выйшла другая сацыяльная справаздача.
Акцыянеры і кіраўніцтва
Асноўнымі акцыянерамі Групы Метінвест з’яўляюцца Група СКМ (71,24 %), якая належыць украінскаму бізнесмену Рынату Ахметаву, і Група «Смарт-холдынг», (23,76 %), заснавальнік Вадзім Навінскі, якія прымаюць удзел у кіраванні Метінвестам на партнёрскіх пачатках.
Структура
Лагістыка:
15 сакавіка 2017 года Група Метінвест абвясціла пра поўную страту кантролю над работай актываў на часова некантралюемай тэрыторыі Украіны.
Складовае пісьмо
Складовае пісьмо, або сілабічнае пісьмо (syllabe склад) — адмена пісьма, у якой знак прадстаўляе фанетычны склад. У параўнанні з ідэаграфічным пісьмом (на аснове якога склалася) мае меней знакаў, дакладней перадае фанетычную і граматычную структуру мовы.
Складовае пісьмо пачало фарміравацца ў 2 тыс. да н.э. на аснове ідэаграфічнага, калі знакамі таго пачалі азначацца замест цэлых словаў асобныя склады. Сучаснымі прыкладамі складовага пісьма з'яўляюцца індыйскае, японскае, карэйскае.
Абрус
Гісторыя
Меў побытавае, святочнае, сімвалічнае значэнне, абавязкова ўваходзіў у пасаг нявесты. Найбольш, на беларускіх землях, вядомы белы колер абрусаў, але дадаваліся на абрусы і іхныя берагі ці махры і іншыя колеры. У многім стыль абруса блізкі да ручніка, суадносіцца і з народнымі строямі. Вызначаюцца турава-мазырскія, мотальскія, ляхавіцкія, капыльска-клецкія, панямонскія, паазерскія, наддзвінскія і іншыя абрусы матэрыяламі, мясцовай тэхнікай, формай і ўзорам. Некаторыя народныя матывы і вобразы выкарыстоўваюцца і сёння прамысловасцю, якая вырабляе абрусы з ільняных, баваўняных, шаўковых нітак.
Уладзімір Іванавіч Свінарэнка
Уладзімір Іванавіч Свінарэнка (нар., г. Палтава, УССР) — беларускі архітэктар.
Чэнчу
Традыцыйная культура
Сем'і малыя нуклеарныя. Дапушчаецца пераход мужа ў сям'ю жонкі, але прымакі маюць абмежаваныя правы і разглядаюцца сваякамі жонкі толькі як часовыя госці без правоў на маёмасць. Шлюб суправаджаецца дамовай паміж маладымі пры ўдзеле старэйшын і святара. Дазваляюцца разводы і паўторныя шлюбы.
Адрыен Мары Лежандр
Біяграфія
З-за нейкай бюракратычнай памылкі пенсія Лежандра была адменена ў 1824 годзе, і рэшту сваіх дзён ён пражыў у нястачы.
Справа «Армія з народам»
Справа
20 красавіка 2021 года Мінскі абласны суд пачаў разглядаць справу.
Асветніцтва
Сутнасць
Латынь перастала быць навуковай мовай. На яе месца прыходзіць французская мова. Звычайная ж літаратура, ненавуковая, пісалася на нацыянальных мовах. Сярод навукоўцаў разгарэлася тады вялікая спрэчка аб мовах: ці могуць сучасныя мовы выцесніць латынь. На гэтую тэму, ды і наогул пра пытанне перавагі паміж антычнасцю і сучаснасцю, Джонатан Свіфт, знакаміты асветнік і аўтар «Вандраванняў Гулівера», напісаў, напрыклад, сатырычны аповед «Бітва кніг» (The Battle of the books), апублікаваны у 1704 годзе. У прыпавесці пра павука і пчалу, якая змяшчаецца ў гэтым аповедзе, ён выдатна і дасціпна выказаў сутнасць спрэчкі паміж прыхільнікамі антычнай і сучаснай літаратуры.
Рэлігія і мараль
Характэрнай асветніцкай ідэяй з’яўляецца адмаўленне усякага боскага адкрыцця, асабліва гэта кранула хрысціянства, якое лічыцца першакрыніцай памылак і забабонаў. З прычыны чаго выбар упаў на дэізм (Бог ёсць, але ён толькі стварыў Свет, а далей ні ў што не ўмешваецца), як натуральную рэлігію атаясненне з мараллю. Не прымаючы да ўвагі матэрыялістычныя і атэістычныя перакананні некаторых мысляроў дадзенай эпохі, такіх як Дзідро, большасць асветнікаў былі паслядоўнікамі менавіта дэізма, якія з дапамогай навуковых аргументаў спрабавалі даказаць існаванне Бога і стварэнне ім сусвету.
Гістарычны нарыс
Найбольш яркімі творцамі эпохі Асветніцтва былі: у філасофіі — Вальтэр, Ж.-Ж. Русо, Д. Дзідро, І. Гердэр; у літаратуры — І. В. Гётэ, Ф. Шылер, Дж. Свіфт, Д. Дэфо; у музыцы — І. С. Бах, В. А. Моцарт, Г. Гендэль, І. Гайдн; у выяўленчым мастацтве — Ж. А. Фраганар, Ж. Л. Давід, Ф. Бушэ, А. Вато і інш. У эпоху Асветніцтва ідэалам чалавека лічылася адукаваная, высокакультурная асоба, якая схільная да прагрэсіўных новаўвядзенняў, вызначаецца рацыяналістычным мысленнем, скептычнымі адносінамі да рэлігійных догмаў.
Беларусь
На Беларусі ідэі Асветніцтва распаўсюдзіліся ў другой палове 17 — пачатку 19 ст. і былі цесна звязаныя як з усходнеславянскім, так і з заходнееўрапейскім Асветніцтвам. Яны знайшлі адлюстраванне ў філасофіі, сацыялогіі, літаратуры і мастацтве, вызначаліся паказам бытавых і этнічных умоў жыцця класаў і сацыяльных груп, праблем аўтаномнасці і адносін да Рэчы Паспалітай і Расійскай імперыі, успрыняцця духоўнай спадчыны мінулага, суіснавання розных пластоў у нацыянальнай культуры. Ідэйныя вытокі Асветніцтва на Беларусі ідуць ад творчасці і дзейнасці прагрэсіўных мысляроў канцы 17 — пачатку 18 ст. К. Лышчынскага, С. Полацкага, І. Капіевіча.
Украіна
На Украіне Асветніцтва звязана з дзейнасцю Р. Скаварады. Уласныя традыцыі — гэта гуманістычныя ідэі дзеячаў брацтваў і Кіева-Магілянскай акадэміі. Выпускнікі акадэміі сталі ва Украіне першымі носьбітамі ідэй Асветніцтва. Своеасаблівасць украінскага Асветніцтва ў тым, што тут яшчэ не было сярэдняга класа-носьбітаў ідэй Асветніцтва, як у Еўропе, таму ўкраінскія асветнікі — гэта ліберальна-разначынная інтэлігенцыя, аб’яднаная верай у сілу адукацыі.
Албана-брытанскія адносіны
Дыпламатычныя адносіны паміж Рэспублікай Албанія і Злучаным Каралеўствам Вялікабрытаніі і Паўночнай Ірландыі былі ўсталяваны 25 мая 1991 года.
Гісторыя
18 лістапада 2015 года міністр замежных спраў Вялікабрытаніі Філіп Геманд наведаў Албанію, дзе сустрэўся з прэм'ер-міністрам Албаніі Эдзі Рама.
Ваеннае супрацоўніцтва
Узброеныя сілы Албаніі і Злучанага Каралеўства неаднаразова супрацоўнічалі ў ваеннай сферы, у тым ліку прымалі ўдзел у ваенных вучэннях ў 2013 і 2014 гадах. У вучэннях «Албанскі леў» у 2013 годзе ўдзельнічала каля 1000 марскіх пехацінцаў і HMS Bulwark. У ходзе вучэнняў «Албанскі леў» у 2014 годзе Албанію наведалі 600 марскіх пехацінцаў.
Дыверсійна-разведвальная група
Дыверсійна-разведвальная група (ДРГ) — падраздзяленне спецыяльнага прызначэння, якое выкарыстоўваецца для разведкі і дыверсій у тыле праціўніка ў ваенны і перадваенны час з мэтай дэзарганізацыі тылавых устаноў, знішчэння або часовага вываду з ладу найважнейшых прамысловых прадпрыемстваў, ваенных аб’ектаў, транспарту, сувязі, а таксама збору інфармацыі. Адносіцца да малых падраздзяленняў.
Касцёл Сэрца Ісуса (Слабодка)
Інтэр’еры
У інтэр’еры — цыліндрычныя скляпенні з распалубкамі, хоры ў верхняй частцы бабінца. У пластычным вырашэнні шырока выкарыстаны ордэрныя элементы раманскай архітэктуры: аркатурныя паясы, нішы, калонкі з капітэлямі раслінных форм. Сцены і скляпенні алтарнай часткі размаляваны арнаментам. Першапачатковая аздоба інтэр’ера не захавалася.
Іван Міхайлавіч Пратасеня
Творчасць
У снежня 2010 года перадаў у дар Дзяржаўнаму музею гісторыі беларускай літаратуры шэраг сваіх графічных твораў.
Вялікі Маскварэцкі мост
История
Пабудаваны на месцы адной з найстарэйшых перапраў у горадзе. З 1498 года існаваў наплаўны мост на шляху ад Цвярской да Серпухаўскай дарогі. У 1789 годзе пабудаваны драўляны палевы мост. У 1829 годзе збудаваны каменныя быкі трох драўляных пралётаў па 28 м. У 1870 годзе мост згарэў, у 1872 годзе пастаўлены металічныя пралёты. Назва дадзена па Маскварэцкай вуліцы.
Зара
Зара́ — змена афарбоўкі неба, якая суправаджае ўсход і заход Сонца. З’явы абумоўлены рассеяннем і дыфракцыяй сонечнага святла ў атмасферы, залежаць ад ступені яе празрыстасці.
Духаўшчына
Духаўшчына (Духовщина) — горад (з 1775 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Духаўшчынскага раёна Смаленскай вобласці. Насельніцтва 4,3 тыс. чалавек (2007). Заснаваны ў 1675 годзе.
Гісторыя
У 1802—1925 гадах павятовы горад Смаленскай губерні. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай беларуская частка Смаленскай губерні абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, на выдадзенай затым «Карце БНР» Духаўшчына паказана ў яе складзе. 1 студзеня 1919 года пастановай I з’езда КП(б) Беларусі Духаўшчына ўключалася ў склад Беларускай ССР, дзе мела стаць цэнтрам павета («падраёна»), аднак 16 студзеня горад разам з іншымі тэрыторыямі Смаленскай губерні быў перададзены ў склад РСФСР. У 1925 годзе цэнтр павета з Духаўшчыны пераведзены ў сяло Ярцава. 1 кастрычніка 1929 года была сфарміравана Заходняя вобласць, у складзе якой быў утвораны Духаўшчынскі раён, з цэнтрам у горадзе Духаўшчына. З 1937 года ў Смаленскай вобласці. З 15 ліпеня 1941 да 19 верасня 1943 года пад нямецка-фашысцкай акупацыяй.
Сухі лёд
«Сухі лёд» — цвёрды двухвокіс вугляроду (CO2), які пры звычайных умовах (атмасферным ціску і пакаёвай тэмпературы) пераходзіць у парападобны стан, абыходзячы вадкую фазу.
Дарагабуж
XX стагоддзе
1 студзеня 1919 года пастановай I з’езда КП(б) Беларусі Дарагабуж уключаўся ў склад Беларускай ССР, дзе быў цэнтрам павета («падраёна»), аднак 16 студзеня горад разам з іншымі тэрыторыямі Смаленскай губерні перададзены ў склад РСФСР.
Дастоева
Вялікае Княства Літоўскае
Паводле пісьмовых крыніц вядома з XV ст. Згадваецца ў метрыцы Вялікага Княства Літоўскага за 1473 год: «…у Дастоева Васіля Еремей, адзін дым, а Аляксей — то два дыма». У 1506 годзе баярын Даніла Іртышч (Ірцішчавіч) атрымаў ад князя Фёдара Іванавіча Яраславіча грамату на ўладанне вёскамі Дастоева, Палкацічы паміж рэкамі Піна і Ясельда. Назва в. Дастоева з гэтага часу становіцца радавым прозвішчам продкаў пісьменніка Ф. М. Дастаеўскага; да сярэдзіны XVIII ст. вёска знаходзілася ва ўладанні роду. Ёю валодалі ўраднік пінскі Сасін Дастаеўскі, потым падчашы менскі Бенядзікт Дастаеўскі. У XVI ст. пры Сямёне Дастаеўскім пабудавана Сімяонаўская царква (не захавалася). Пасля прыняцця «Уставы на валокі» 1557 года прыватнаўладальніцкая вёска, якая належала служылым людзям — шляхціцам. У канцы XVI стагоддзя ў Пінскім павеце Берасцейскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага. У 1648 годзе тут адбыліся антыфеадальныя хваляванні: сяляне разам з казакамі ўзняліся супраць свайго памешчыка Рамана Дастаеўскага, сына Бенядзікта. Маёнтак быў разгромлены, войска жорстка расправілася з паўстанцамі. На ўскраіне вёскі захаваліся могілкі, якія ў памяць тых падзей называюцца ў народзе «казацкімі».
Пад уладай Расійскай імперыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе ў складзе Расійскай імперыі. У пачатку XIX стагоддзя ў Парэцкай воласці Пінскага павета Мінскай губерні. У 1835 годзе маёнтак Гедройцаў перайшоў у казну, потым быў куплены Вітольдам Ордай з суседніх Навашыц і перайшоў яго малодшаму сыну Каралю. Устаўная грамата на маёнтак Дастоева складзена 11 жніўня 1862 года, зямельны надзел складаў 14 дзесяцін 70 сажняў. Выкупны акт на маёнтак Дастоева ад 25 мая 1865 года аб’яўлены сялянам 15 ліпеня 1865 года. Згодна з актам у Дастоева 206 рэвізскіх душ, 197 двароў. У 1870 годзе сяло ў складзе Дастоеўскага сельскага таварыства, 263 рэвізскія душы. У выкарыстанні памешчыка ў 1889 годзе знаходзілася 738 дзесяцін зямлі. У 1881 годзе ў маёнтку 659 дзесяцін зямлі, 245 жыхароў, Ільінская царква, фабрыка інструментаў і сельгасмашын Якушына. У 1882 годзе існавала народнае вучылішча (16 вучняў). У 1885 годзе ў сяле Дастоеў дзейнічала праваслаўная царква. У 1897 годзе працавалі прыходская царква, хлебазапасны магазін, крама, піцейны дом. Побач з сялом знаходзіліся дзве сядзібы пад той жа назвай. Першая пабудавана на царкоўнай зямлі; другая належала Вітольду Орду. Пры царкве дзейнічала прыходская школа.
Леанард Бернстайн
Музычная кар’ера
У 1966 годзе ён дэбютаваў з «Фальстафам» Вердзі ў Венскай Оперы. У 1970 годзе ён там жа згуляў «Філэліа» Бетховена. У 1986 годзе Леанард дырыжаваў там сваё ўласнае «Ціхае Месца» («A Quiet Place»). Апошні раз ён з’явіўся на сцэне Оперы нечакана ў 1989 годзе: пасля «Хаваншчыны» М. Мусаргскага ён узышоў на сцэну і перад узнялайся, апладысментавальнай аўдыторыяй падзякаваў дырыжору Клаўдзіа Абада за цудоўны канцэрт.
Бернстайна высока цанілі музыкі, асабліва члены Венскага Філарманічнага Аркестра і Ізраільскага Філарманічнага Аркестра, з якімі ён даволі часта працаваў. Асабліва адзначаюцца яго выкананні Густава Маглера, Арана Копланда, Іагана Брамса, Дзмітрыя Шастаковіча, Геогрія Гершвіна (за выкананне «Блакітнае Рапсодыі» [ «Rhapsody in Blue» ] і «Амерыканца ў Парыжы» [ «An American in Paris» ] ), і, безумоўна, выкананні сваіх кампазіцый.
Чувашская Вікіпедыя
Чувашская Вікіпедыя — раздзел Вікіпедыі на чувашскай мове. Існуе з канца 2004, развіваецца добраахвотнікамі энцыклапедычнай справы і назапашвае матэрыялы на чувашскай літаратурнай мове.
Антоні Францішак Аўдзевіч
Біяграфія
У 1855—1859 гадах навучаўся ў Віленскай духоўнай семінарыі, капланскія пасвячэнні прыняў у 1859 годзе. Ад 1860 года капелан шпіталю Св. Якуба, настаўнік рэлігіі ў віленскіх гімназіях, вікарый у парафіях Веркі, Тургелі, Новыя Трокі, Радашковічы. У 1872—1884 гадах прафесар Духоўнай Акадэміі ў Санкт-Пецярбургу (у 1883 годзе рэктар). У снежні 1889 года стаў віленскім біскупам, сакры атрымаў 25 красавіка 1890 года.
Кобальтавая гармата
Кобальтавая гармата - прыбор для медыцынскага прымянення гама-выпраменьвання радыеізатопа кобальт-60, які выкарыстоўваецца пры лячэнні анкалагічных захворванняў. З 1950-х гадоў кобальт-60 шырока выкарыстоўваецца ў радыяцыйных (тэлетэрапеўтычных) устаноўках, якія ствараюць пучок гама-прамянёў, накіраваных на цела пацыента для барацьбы са злаякаснымі ўтварэннямі. З-за высокай цаны і неабходнасці абслугоўвання кваліфікаваным персаналам іх часта аб'ядноўвалі ў т.з. кобальтавыя модулі. Тэрапія радыеактыўным кобальтам была рэвалюцыйным крокам у прамянёвай тэрапіі пасля Другой сусветнай вайны, але цяпер яе замяняюць іншыя тэхналогіі, напрыклад, лінейныя паскаральнікі
Слова
Слова мае свае сталыя прыметы; яно характарызуецца ўстойлівай фанетычнай аформленасцю, наяўнасцю аднаго (асноўнага) націску (: націскная дублетнасць у беларускай мове), гукавой непранікальнасцю (немагчымасцю ўставіць у сярэдзіну аднаго слова іншае). Устойлівасць слова выяўляецца ў пастаянстве гукавога складу, марфемнай будовы і значэння. Ізаляванасць слова як назвы і носьбіта цэласнага значэння выяўляецца ў магчымасці вычленіць яго з кантэксту.
Акупунктура
Мяркуецца, што іглаўколванне ўзнікла прыблізна ў 100 г. да н.э. у Кітаі, у той час, калі была апублікавана класіка ўнутранай медыцыны «Жоўты Імператар» (Хуангдзі Некінг). Некаторыя эксперты мяркуюць, што акупунктура практыкавалася і дагэтуль. У 20-м стагоддзі, калі іголкатэрапія распаўсюдзілася ў ЗША і заходніх краінах, ад духоўных элементаў іглаўколвання, якія супярэчылі заходнім канцэптам, адмаўляліся на карысць простага націску іголак у акупунктурныя кропкі. У цяперашні час акупунктура, як частка традыцыйнай кітайскай медыцыны, захоўвае сваё распаўсюджванне ў Кітаі. У заходніх краінах і ЗША акупунктура атрымала прыкметнае распаўсюджанне ў XX—XXI стагоддзях ў якасці альтэрнатыўнай медыцыны.
Паняцці і мадэлі, якія ляжаць у тэарэтычнай падставе акупунктуры — вучэнні аб інь і ян, пра пяць элементаў, аб жыццёвай энергіі чы і яе руху па мерыдыянах.
Узнікненне і распаўсюджанне
У беларускую мову тэрмін «акупунктура» прыйшоў з Францыі. Унеслі тэрмін езуіты французскай Навуковай Місіі ў Пекіне, якія пісалі у XVII стагоддзі на лацінскай мове. Упершыню ў Расійскай імперыі была апублікавана манаграфія ў 1801 годзе ў ваенным медыцынскім часопісе.
Ельня (горад)
Горад размешчаны на правым беразе ракі Дзясна (басейн Дняпра), за 82 км на паўднёвы ўсход ад Смаленска. Лёгкая і харчовая прамысловасць, цагельня.
Агароднікі
Звычайна атрымлівалі ад феадала ў карыстанне невялікія надзелы, за якія выконвалі агавораныя павіннасці, звычайна — паншчыну.
Нью эйдж
У шырокім сэнсе да Нью эйджа можна аднесці ўфалогію, неаязычніцтва, вучэнне Рэрыхаў, Аум Сінрыкё, секты «Анастасія», «Радасцея», астралогію, секту Муна, саентолагаў і інш. Элементы культу Нью Эйдж сустракаюцца практычна ва ўсіх існуючых зараз таталітарных сектах.
Сцябловая іржа раслін
Апісанне
На сцеблах, лісці, каласковых лускавінках утвараюцца падоўжаныя аранжава-бурыя пукатыя ўрэдапустулы з урэдаспорамі, часта яны зліваюцца ў суцэльныя палоскі (лініі) даўжынёй 10-15 см. У канцы вегетацыі з’яўляюцца тэлейтаспоры, якія зімуюць на раслінных рэштках, прарастаюць вясною, утвараючы базідыі. Базідыяспоры пападаюць на барбарыс звычайны (прамежкавая расліна-гаспадар), даюць пачатак новай грыбніцы, дзе фарміруюцца спермагоніі і ацыдыі са спорамі, якія пераносяцца і заражаюць злакі. Пашырэнню хваробы спрыяе цёплае вільготнае надвор’е.
Філ Фодэн
Клубная кар’ера
Перад сезонам 2017/18 Фодэн выправіўся з клубам у перадсезоны тур у ЗША. Пасля некалькіх з’яўленняў на лаўцы запасных у пачатку сезона 2017/18, Фодэн дэбютаваў у «Манчэстэр Сіці» 21 лістапада 2017 года ў гульні Лігі чэмпіёнаў супраць «Феенорда», выйшаўшы на 75-й хвіліне замест Яя Турэ. Фодэн выйшаў на пляцоўку замест Серхіа Агуэра ў фінале Кубка футбольнай лігі 25 лютага 2018 года, дапамогшы «Сіці» перайграць «Арсенал» на стадыёне «Уэмблі» з лікам 3:0. 13 мая ён стаў самым маладым іграком у гісторыі, які атрымаў медаль пераможцаў Прэм’ер-лігі. Гэтае дасягненне было дададзенае ў кнігу рэкордаў Гінэса ў выданні 2020 года. Свой першы мяч у складзе «гараджан» Фодэн забіў на хатнім стадыёне «Этыхад» у пераможным матчы супраць «Ротэрэм Юнайтэд» у розыгрышу Кубка Англіі 6 студзеня 2019 года. Рушыў за гэтым гол Фодэна ў розыгрышы Прэм’ер-лігі 20 красавіка 2019 года, калі паўабаронца адправіў у браму «Тотэнхэм Хотспур» адзіны мяч у матчы. Паводле вынікаў сезона «Манчэстэр Сіці» здабыў усе магчымыя ўзнагароды, поруч з гэтым Фодэн стаў гуляць усё больш важкую ролю ў клубе. У наступным сезоне Фодэн забяспечыў сабе месца ў асноўным складзе, не зважаючы на тое, што сезон быў перарваны праз пандэмію COVID-19, якая ахапіла не толькі Вялікабрытанію, але і ўвесь свет.
Дасягненні
«Манчэстэр Сіці»:
Уладзімір Канстанцінавіч Далгоў
Уладзімір Канстанцінавіч Далгоў (, Волагда —, в. Буй, Бешанковіцкі раён) — Герой Савецкага Саюза (1945).
Pinus edulis
Англійская агульнаўжывальная назва расліны — Colorado Pinyon.
Dell
Дзейнасць
Dell распрацоўвае, вытварае, прадае і абслугоўвае шырокі набор мадэлей персанальных камп’ютараў, ноўтбукаў, сервераў, прыстасаванняў захавання даных, сеткавага абсталявання і іншага апаратнага забеспячэння.
Ізола-дэле-Фемінэ
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Сцяна
Сцяна — канструктыўны элемент пабудовы, які выконвае функцыі вертыкальнай агароджы, а часам і апорнай канструкцыі. Падрадзяляюцца на вонкавыя і ўнутраныя. Сцены, якія адначасова з выкананнем функцый агароджы служаць апорамі для іншых канструкцыйных элементаў пабудовы (перакрыццяў, дахаў), называюцца апорнымі або капітальнымі.
Алег Віктаравіч Хіжэўскі
Біяграфія
Падрыхтаваў каля 40 майстроў спорту СССР і РБ, 3 майстроў спорту Міжнароднага класа па самба і дзюдо. Прымаў удзел у падрыхтоўцы 3 заслужаных майстроў РБ і больш за 40 спартсменаў чэмпіёнаў і прызёраў чэмпіянатаў і першынстваў Рэспублікі Беларусь, Еўропы і свету па самба і дзюдо, аднаго ўдзельніка Афінскай Алімпіяды па дзюдо.
3-я армія (Германская імперыя)
Гісторыя баявых дзеянняў
Была сфармавана падчас мабілізацыі ў жніўні 1914 года на базе IІ Армейскай Інспекцыі. У склад уваходзілі часці, ў асноўным скамплектаваныя з саксонцаў.
Алег Віктаравіч Хіжэўскі
Біяграфія
З’яўляецца членам федэрацыі РБ па самба, суддзёй Міжнароднай катэгорыі і трэнерам-выкладчыкам Вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі.
Пэрвамайскі раён (Мікалаеўская вобласць, 1923—2020)
Пэрвамайскі раён (Первомайський район) — адміністрацыйная адзінка ў складзе Мікалаеўскай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр — Пэрвамайск (Первомайськ).
Васіль Паўлавіч Свічэнскі
Творчасць
Асноўныя працы ў Беларусі: прафтэхвучылішча металістаў (1976, з Клепаноўскім), палац творчасці дзяцей і моладзі ў г. Гомелі (1980, будаўніцтва ў 1982—1998; сааўтар В. М. Бяспалаў); памежны пункт мытнага афармлення «Новая Гута» (1996—1998, будаўніцтва ў 1998—2002; сааўтары В. І. Сухоцкая, В. А. Ліхапол, пры ўдзеле В. М. Бяспалава, У. П. Талочкі); 9-, 12-, 14-, 16-павярховыя жылыя дамы з установамі гандлю па вул. Савецкай—Малайчука (1985—1986, будаўніцтва ў 1986—1990); будынак праектнага інстытута «Гомельграмадзянпраект» — новая прыбудова ў комплексе з існым будынкам (1978, будаўніцтва ў 1981—1982; сааўтар В. М. Бяспалаў), комплекс будынкаў Гомельскай абласной станцыі пералівання крыві (1981—1982)  — усе ў г. Гомелі; рэстаўрацыя і аднаўленне помніка архітэктуры 1904 года — Свята-Мікольскай царквы ў г. Гомелі (Навуковы кіраўнік аб’екта, 2003, будаўніцтва ў 2004—2005); рэканструкцыя з прыбудовай будынка Камітэта дзяржкантролю па Гомельскай вобласці, помніка архітэктуры XIX ст. (1998, будаўніцтва ў 1998—1999); зала бокса (рэканструкцыя спартзалы) па вул. Сталярнай у г. Гомелі (2006, будаўніцтва ў 2008); супермаркет па вул. Мазурава ў г. Гомелі (2008); эскізнае рашэнне супермаркета на скрыжаванні вуліц Соламавай — Рэпіна ў г. Гродна (2008).
Распаўсюджванне COVID-19 у Балівіі
Станам на 2023 год у краіне зафіксавана 1,2 млн выпадкаў заражэння, у тым ліку 22 тысячы смерцяў.
Секундамер
Электронныя секундамеры
Адрозніваюцца ад механічных падвышанай дакладнасцю (1/100 сек) і шырэйшым функцыяналам. У асобных абласцях (напрыклад, аўтагонкі) прымяняюцца секундамеры з лазернай засечкай моманту фінішу. Іх дакладнасць — 1/1000 сек і вышэй.
Камітэт вызвалення народаў Расіі
Камітэт вызвалення народаў Расіі (Комитет освобождения народов России, КВНР) — палітычны камітэт, які фармальна аб’ядноўваў нацыянальныя, пераважна рускія, антыбальшавіцкія арганізацыі, якія дзейнічалі да і падчас Другой сусветнай вайны на акупіраванай нямецкай тэрыторыі Еўропы. Палітычнай платформай быў Маніфест руху за вызваленне народаў Расіі (Пражскі маніфест), абвешчаны ў Празе 14 лістапада 1944 года. Гэты дзень лічыцца датай стварэння Камітэта.
Прэзідыум Камітэта ўзначальваў генерал-лейтэнант Чырвонай Арміі Андрэй Андрэевіч Уласаў.
Пачынак
Гісторыя
З 17 ліпеня 1941 па 23 жніўня 1943 года акупаваны германскімі войскамі, у го­радзе дзейнічала падполле.
Рэюньён
Рэюньён (Réunion) — востраў, уладанне Францыі ў Індыйскім акіяне. Сталіца Сен-Дэні.
Škoda Felicia
Гісторыя
У 1996 годзе Felicia была мадэрнізавана: быў узмоцнены кузаў, імабілайзер усталяваны ў стандартнай камплектацыі, былі ўдасканаленыя старцёр і модуль запальвання і іншае.
У 1998 годзе быў праведзены рэстайлінг. Пярэдняя частка была зроблена ў агульным стылі з мадэллю Octavia. Бамперы сталі больш масіўнымі і пафарбаванымі ў колер кузава. Акрамя таго, новыя бамперы зрабілі аўтамабіль крыху даўжэй (хэтчбек — на 28 мм і на 32 універсал). У салоне абнавілася цэнтральная кансоль, з'явіўся новы руль, палепшылася шумаізаляцыя. Гідраўзмацняльнік руля стаў уваходзіць у стандартнае абсталяванне для аўтамабіляў з рухавікамі 1,6 MPI і 1,9 D.
Шасі
Тармазы: з узмацняльнікам, спераду — дыскавыя, ззаду — барабанныя.
Pickup
Грузападымальнасць складае 530 кг. Грузавая пляцоўка даўжынёй 1,5 м і шырынёй каля 1,37 м мае карысную плошчу 2,02 м² — гэтага дастаткова для размяшчэння адной еўрапалеты. Бакавіны сталёвыя, з падвойнымі сценкамі (вышыня борта 495 мм). Каб зафіксаваць груз, маюцца чатыры кропкі мацавання.
Мадэль прапаноўвалася з адкрытым кузавам альбо пластыкавай надбудовай, у апошнім выпадку — з заднімі двухстворкавымі дзвярыма. Каўпак дадаваў пікапу каля 30 кг вагі, такім чынам у такога варыянта грузападымальнасць 500 кг, маса без нагрузкі складала 1025 кг. Аб’ём грузавога адсека з пластыкавай надбудовай даходзіць да 2,41 куб. м.
MTX Cabrio
Чэшская кампанія MTX вырабляла кабрыялет на базе Škoda Felicia. За пярэднімі сядзеннямі для павышэння жорсткасці кузава ўсталёўвалася дуга бяспекі.
Дзевяць Годных
Спіс Дзевяці Годных, упершыню пададзены ў 1312, быў падзелены на тры трыяды:
Цынклідыум стыгійскі
Асаблівасці біялогіі
Аднадомны. Спараносіць летам.
Кветкавы гадзіннік
Упершыню кветкавы (ліставы) гадзіннік быў складзены ва Упсале Карлам Лінеем. Кветкавыя гадзіннікі з тых раслін, якія выкарыстоўваў Ліней, называюць «кветкавымі гадзіннікамі Лінея».
Тэатры Мінска
Спіс тэатраў Мінска.
Мікалай Дзмітрыевіч Вяснін
Мікалай Дзмітрыевіч Вяснін (нар., в. Арлоўка, Амурская вобласць — , Бешанковіцкі раён) — Герой Савецкага Саюза (1944).