cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бітва пад Лоевам (1649)
Ход бітвы
Але нечакана ў тыл казакам ударылі аддзелы С. Камароўскага і А. Паўловіча (1200 коннікаў), якія вярталіся з дазору з-пад Брагіна. Казацке войска было рассечана. Левае крыло разбіта. Правае на чале з Крычэўскім з боем адышло ў лес, спусцілася ў даліну Дняпра і замацавалася.
Густатка
Агульныя звесткі
Выцякае з возера Густаты, цячэ па заходняй частцы Полацкай нізіны. Упадае ў Янку за 1 км ад паўночна-заходняй ускраіны гарадскога пасёлка Шаркоўшчына. Рэчышча ад вытоку на працягу 8,7 км каналізаванае.
Астровак (гміна, Лодзьскае ваяводства)
Астро́вак (Ostrówek) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Вялюньскага павета Лодзьскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Астроўку. Плошча гміны складае 101,6 км². Станам на 2004 год у гміне Астровак пражывалі 4640 чалавек, шчыльнасць — 45,7 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 13 салецтваў.
Васіль Емяльянавіч Макух
Біяграфія
Пайшоў у 9 клас вячэрняй школы, скончыў дзесяцігадовую праграму. Паступіў на педагагічны факультэт універсітэта, але быў выключаны за тое, што схаваў ад прыёмнай камісіі судзімасць. Вучыўся самастойна, каб аднавіцца на вячэрнім або завочным аддзяленні, але гэта не было яму дазволена.
Сэклы (возера)
Плошча паверхні 1,01 км², даўжыня 1,48 км, найбольшая шырыня 1,25 км, найбольшая глыбіня 3 м, сярэдняя 1,6 м. Даўжыня берагавой лініі 4,7 км, плошча вадазбору 9,4 км². Аб'ём вады ў возеры 1,6 млн. м³.
Лучайка (значэнні)
Лучайка:
Аўтапартрэт
Аўтапартрэт у заходнееўрапейскім выяўленчым мастацтве
Вядомы з антычнасці (Фідый) і сярэднявечча. Пашыраны ў творчасці мастакоў Адраджэння — Рафаэля і Альбрэхта Дзюрэра (1471—1528), які напісаў больш за пяцьдзесят аўтапартрэтаў. Першы (малюнак сярэбраным алоўкам) быў створаны, калі мастаку было трынаццаць гадоў. Дваццацідвухгадовы Дзюрэр намаляваны таксама на «Аўтапартрэце з чартапалохам» (1493, Луўр). Мадрыдскі «Аўтапартрэт» (1498, галерэя Прада) адлюстроўвае Дзюрэра чалавекам самавітага дастатку, якія дабіліся прызнання. На наступным аўтапартрэце мастак адлюстраваў сябе ў вобразе Хрыста (Мюнхен, Старая Пінакатэка).
Тамара Мікалаеўна Трыпуціна
Біяграфія
Да 1967 г. працавала ў аддзеле тэхнічнага кантролю на Мінскім вытворчым абутковым аб’яднанні «Прамень». З 1975 г. на кафедры беларускага мовазнаўства Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта: асістэнт, старшы выкладчык. Кандыдат філалагічных навук з 1977 г. З 1984 г. дацэнт кафедры беларускага мовазнаўства Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта. Выкладала курс сучаснай беларускай мовы, спецкурс «Мова мастацкага слова», стылістыку беларускай мовы.
Працы
З’яўляецца аўтарам больш як 50 навуковых прац:
Антарктычны паўвостраў
Антарктычны паўвостраў — адзін з буйнейшых паўвостраваў у свеце, самы паўночны ўскраек мацерыка Антарктыда.
Валерый Генадзевіч Фамічоў
«Шахцёр» і «Ардуспор»
У лютым 2014, пакінуўшы «Ардуспор», праходзіў прагляд у «Ардабасы» з Шымкента, але ў выніку ў красавіку 2014 быў заяўлены за «Шахцёр». У чэрвені 2014 года, так і не згуляўшы за карагандзінскі клуб, перайшоў у «Ардуспор» ужо на трывалай аснове. Аднак у новым сезоне справы ў «Ардуспора» пайшлі значна горш, ён хутка замацаваўся на апошнім радку табліцы. У студзені 2015 года Фамічоў пакінуў Турцыю.
«Тарпеда-БелАЗ»
У студзені 2016 года Валерый вярнуўся ў Беларусь, падпісаўшы кантракт з «Тарпеда-БелАЗ». У жодзінскім клубе здолеў выйграць канкурэнцыю ў Ягора Хаткевіча і стаць першым брамнікам. 21 мая 2016 года, адбіўшы тры пасляматчавыя пенальці ў фінальным матчы супраць БАТЭ, дапамог «Тарпеда-БелАЗ» заваяваць першы ў гісторыі Кубак Беларусі. У снежні 2016 года на два гады падоўжыў кантракт з аўтазаводцамі. У пачатку сезона 2017 працягваў быць асноўным брамнікам жодзінцаў.
Вяртанне ў Беларусь
У лютым 2019 года вярнуўся ў Беларусь, папоўніўшы склад дэбютанта Другой лігі дзяржынскага «Арсенала». Згуляў за каманду ў трох матчах, галоў не прапускаў. У ліпені 2019 года па ўзаемнай згодзе пакінуў каманду і неўзабаве далучыўся да мінскага НФК.
У лістападзе 2019 года падоўжыў кантракт са сталічным клубам, які змяніў назву на «Крумкачы». Восенню 2020 года пакінуў каманду.
Жарное
Жарное (Жарное) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Сыракоранскага сельскага паселішча.
Ісаак Львовіч Аскназій
Узнагароды
За свае карціны «Аўраам выганяе ад сябе Агар» і «Блудніца перад Хрыстом» І. Л. Аскназій быў узнагароджаны залатымі медалямі.
Шахі (прыпыначны пункт)
Апісанне
Побач з платформай металічны павільён з раскладам руху. У 2000—2012 гадах расклад руху быў на шчыце.
Любжына
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Дубраўскага сельсавета.
Я абвінавачваю
Ліст быў надрукаваны на першай паласе газеты і здзейсніў эфект разарванай бомбы як у самой Францыі, так і далёка за яе межамі, падзяліўшы на дрэйфусараў і антыдрэйфусараў грамадскае меркаванне практычна ўсёй Еўропы.
Арцём Мікалаевіч Логіш
Дасягненні
Пераможца Кубка Беларусі 2016 года ў бегу на 3000 метраў з вынікам 8.17,73.
Брэсцкі дзяржаўны медыцынскі каледж
Гісторыя
Пачаў працу 1 кастрычніка 1944 года як фельчарска-акушэрская школа. Першы выпуск адбыўся ў 1947 годзе. 29 чэрвеня 1954 года на падставе Пастановы Савета Міністраў Беларускай ССР № 600 фельчарска-акушэрская школа была перайменавана ў Брэсцкае медыцынскае вучылішча. У 2003 годзе вучылішча атрымала статус каледжа.
Паўночнае ззянне
У дні фестывалю і на працягу года ў межах кінафэсту адбываюцца дадатковыя паказы, лекцыі, майстар-класы ды іншыя мерапрыемствы для беларускіх рэжысёраў, прадзюсараў і аматараў як у галіне мастацкага, так і дакументальнага кіно.
Кінапраграмы «Паўночнага ззяння»
«Паўночнае ззянне» адкрытае як для ігравога, так і для дакументальнага, анімайцынага ды гібрыднага кіно. Кінафестываль традыцыйна мае Міжнародную праграму (Дакументальная і Ігравая), Беларускі конкурс, а таксама дадатковыя праграмы. Так, у 2020-м можна было паглядзець Кароткаметражную праграму, складзеную з 5 шведскіх фільмаў кароткага метру (куратарка — Эшлі Сміт); у 2021-м — спецыяльную праграму пад назвай «Балтыйская хваля», у якую ўвайшлі тры стужкі з Літвы, Латвіі і Эстоніі пра рэвалюцыі і змены ў гэтых постсавецкіх краінах; у 2022-м — спецыяльную праграму ўкраінскага кіно «UKRAINE MON AMOUR», прысвечаную адважнай барацьбе ўкраінскага народа за свабоду і супраць расійскай агрэсіі, а таксама пазаконкурсную беларускую праграму «Вугал Зроку» з 7 беларускіх аматарскіх фільмаў.
Беларускі конкурс
У 2021 годзе беларуская праграма стала называцца Беларускі конкурс. У гэты год беларускія фільмы ўпершыню аглядала міжнароднае журы ў асобе Стэфані Гёрц (нямецкая журналістка і кінакуратарка), Трыстана Прыымягі (эстонскі кінакрытык), Люсі Вірхен (амерыканская журналістка і кінакрытык). У Беларускі конкурс увайшлі 5 фільмаў: «Агульная мова» (дакументальны, рэж. Воля Чайкоўская), «Сойка» (ігравы, рэж. Настасся Сергіеня), «Тры таварышы» (ігравы, рэж. Уладзімір Казлоў), «Кунашыр» (дакументальны, рэж. Уладзімір Казлоў), «Тата» (гібрыдны, рэж. Марыя Якімовіч).
NGC 3776
NGC 3776 (іншыя абазначэнні — ZWG 12.45, NPM1G -03.0382, PGC 36048) — спіральная галактыка (Sb) у сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Понтэ П’етра
У 1945 годзе пры адступленні з горада нямецкай арміі быў цалкам разбураны, як і астатнія масты горада. У 1957 годзе каменны мост быў адноўлены з выкарыстаннем арыгінальных фрагментаў, паднятых са дна ракі.
Аўген Калубовіч
Біяграфія
З 1944 у Германіі. З 1945 у заходняй зоне акупацыі Германіі; выкладаў у Беларускай гімназіі імя Я. Купалы, удзельнічаў у арганізацыі й працы Беларускага нацыянальнага камітэта ў Рэгенсбургу. Пасля аднаўлення ў снежні 1947 года Рады БНР увайшоў у яе склад. Быў прэм’ер-міністрам Урада БНР.
Пуэрта-Рыка
Іспанскі каланіяльны час
25 чэрвеня 1835 годзе жонка іспанскага караля Фердынанда VII Марыя Крысціна, якая была ў гэты момант рэгенткай Іспаніі (1833—1840), адмяніла гандаль рабамі ў іспанскіх калоніях. У 1851 годзе губернатар вострава Хуан дэ ла Песуэла Севальас (Juan de la Pezuela Cevallos) заснаваў на востраве Каралеўскую акадэмію вытанчаных мастацтваў, якая давала адукацыю школьным настаўнікам, сфармулявала метады навучання, і наладжвала літаратурныя конкурсы, якія прасоўвалі інтэлектуальны і літаратурны прагрэс вострава. У 1858 годзе Сэмюэл Морзэ ўсталяваў у горадзе Аройа (Arroyo) першы на востраве тэлеграфны апарат.
Жыццё ў Пуэрта-Рыка ў другой палове XIX стагоддзя адбывалася на фоне барацьбы за аўтаномію. Перапіс 1860 года паказаў, што насельніцтва вострава склала 583,308 чалавек. З іх 300,406 (51.5 %) чалавек складала белае насельніцтва, астатняе належала да іншых расаў. З іх пераважная большасць (83.7 %) належала да бедных пластоў. Аграрнае развіццё вострава тармазілася недахопам дарог, прымітыўнымі прыладамі працы і стыхійнымі бедствамі, такімі як ураганы і засуха. Эканоміка таксама пакутавала ад высокіх тарыфаў і падаткаў, усталяваных іспанскай каралеўскай уладай. 23 верасня 1868 года ў горадзе Ларэс (Lares) успыхнула паўстанне за незалежнасць, вядомае як «El Grito de Lares», якое неўзабаве было падушана. лідары гэтага паўстання Рамон Эметэрыё Бетансэс (Ramon Emeterio Betances) і Сегунда Руіс Белвіс (Segundo Ruiz Belvis) у сучасным Пуэрта-Рыка разглядаюцца як бацькі пуэрта-рыканскай нацыі. Пазней, паўстаў палітычны рух за незалежнасць пад кіраўніцтвам Рамона Бальдарыоці дэ Кастра (Roman Baldorioty de Castro), а ў канцы стагоддзя рух пад кіраўніцтвам Луіса Муньаса Рыверы (Luis Munoz Rivera). У 1897 годзе Муньас Рывера з паплечнікамі выступілі перад ліберальным іспанскім урадам за наданне аўтаноміі для Кубы і Пуэрта-Рыка. У наступным, 1898 годзе, на кароткі час быў абвешчаны аўтаномны ўрад. Хартыя аўтаноміі была падсправаздачная губернатару вострава, які прызначаўся Іспаніяй. Губернатар меў права ануляваць любое рашэнне мясцовай улады і ўдзельнічаў у выбарах парламента.
Азоркаў (гміна)
Азо́ркаў (Ozorków) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Згежскага павета Лодзьскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Азоркаве. Плошча гміны складае 95,51 км². Станам на 2007 год у гміне Азоркаў пражывалі 6661 чалавек, шчыльнасць — 69,74 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 28 салецтваў.
Ян Мікалай Радзівіл
Вучыўся ў Нясвіжскім езуіцкім калегіуме, падарожнічаў па Германіі, Францыі, Іспаніі, Нідэрландах, Аўстрыі. Крайчы ВКЛ у 1699—1706 і 1707-08, кашталян віленскі ў 1706-07, ваявода навагрудскі з 1708. Галасаваў за абранне ў 1697 каралём Аўгуста II, якога падтрымліваў у Паўночнай вайне (1700-21). 3 1697 быў клецкім ардынатам, валодаў таксама Атвержычамі, Чарнаўчыцамі, трымаў Лідскае (1695—1704), Радунскае (з 1703), Юрбаркскае і Вярбілаўскае староствы.
Жырандысты
Групоўка пачала фармавацца ў 1791 годзе вакол салона жонкі Жан Мары Ралана - Маноны Ралан. Ключавымі фігурамі ў руху жырандыстаў акрамя Раланаў былі Жак-П’ер Брысо і Томас Пейн.
Абарона лініі XYZ
Баі на лініі
З 24 ліпеня атакі сталі нязначнымі і практычна спыніліся. Паступілі звесткі, што рэспубліканскія войскі перайшлі Эбра, таму нацыяналісты прыпынілі ўсе свае аперацыі на гэтым участку і адвялі свае восем дывізій разам з цяжкай артылерыяй. Іх войскі, якія панеслі значныя страты (каля 20 000 забітымі і параненымі), былі затрыманы прыкладна ў 40 кіламетрах ад Валенсіі.
Пуэрта-Рыка
Дэмаграфія
Часам гавораць, што Пуэрта-Рыка мае еўрапейскую (іспанскую) большасць, амаль зніклую папуляцыю амерыканскіх індзейцаў, папуляцыю змяшаных расаў, афрыканцаў і маленькую азіяцкую меншасць. Аналіз крыві і пратэінаў паказаў, што склад насельніцтва на 45 % складаецца з еўрапейскай расы, 37 % афрыканскай і 18 % індзейскай. Пазнейшы аналіз Мітахандрыяльнай ДНК (мтднк), узяты ў 800 чалавек, выявіў мтднк амерыканскіх індзейцаў у 61.1 % жыхароў, мтднк афрыканцаў у 26.4 % жыхароў і мтднк белай расы ў 12.5 % жыхароў Пуэрта-Рыка.
У 2000 годзе адбыўся перапіс насельніцтва, у якой пуэртарыканцаў пыталі, да якой расы яны прылічаюць самі сябе. 95.8 % назвалі толькі адну расу: 80.5 % прылічылі сябе да белых, 8 % да чорных і 0.4 % апісалі сябе як прадстаўнікоў індзейскай расы. Адной з праблем сучаснага Пуэрта-Рыка з'яўляецца высокі ўзровень беднаты — 50 % насельніцтва жыве па-за яе рысай.
Культура і спорт
8 жніўня 2004 года стала знамянальнай вяхой дзеля пуэрта-рыканскай алімпійскай каманды, калі на Алімпіядзе ў Афінах нацыянальная зборная па баскетболе перамагла каманду ЗША.
Забалоцце (Рослаўльскі раён)
Гісторыя
З 2004 па 2019 год у складзе Савееўскага сельскага паселішча.
Сыраежка жоўтая
Апісанне
Пладовае цела грыба — шапка на ножцы. Шапка шарападобная, пазней пляската-пукатая. Колер шапкі ярка-жоўты, з рубчастым краем. Край шапкі больш светлы. Скурка адстае ад мякаці па краю шапкі. Мякаць шчыльная, крохкая, белая, без асаблівага паху. На зломе мякаць набывае брудна-шараваты колер. Ножка таўшчынёй 1—2 см і даўжынёй 3—8 (да 10 ) см, цыліндрычная, суцэльная, пазней становіцца рыхлай. Колер ножкі белу, у ніжняй частцы шараваты. У спелых грыбоў колер ножкі становіцца брудна-шараватая. Пласцінкі грыба прырослыя слаба, белыя, потым жаўтаватыя, у спелых грыбоў становяцца шэрымі. Споры шыпаватыя, шырока-авальныя, крыху жаўтаватыя з вохрыстым адценнем.
Ядомы грыб.
Сан-Джавані-д’Аса
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Чырвоны Мазыранін
«Чырво́ны Мазыра́нін» — прадпрыемства ў Нароўлі, заснаванае ў 1913 г. ва ўласным нараўлянскім маёнтку дваранінам Эдвардам Артуравічам Горватам (1866—1935) як кандытарская фабрыка з перапрацоўкай гародніны і садавіны з уласных плантацый і садоў, а таксама купленых у навакольных сялян. З прыходам у 1917 г. да ўлады бальшавікоў прадпрыемства было нацыяналізавана без кампенсацыі Горвату, падчас грамадзянскай вайны (1917—1922) — разбурана. У 1925 г. адноўлена, названа «Чырвоны Мазыранін» у гонар таварыскай дапамогі мазырскіх рабочых пры аднаўленні прадпрыемства і з’яўлялася дзяржаўным прадпрыемствам. З 1996 г. дзяржаўная фабрыка пераўтворана ў адкрытае акцыянернае таварыства. З 2000 г. у складзе беларускага дзяржаўнага канцэрна «Белдзяржхарчпрам». У 2020 г. кіруючай кампаніяй стала ААТ «Мазырсоль». 5 красавіка 2021 г. кіраванне фабрыкай было перададзена гомельскаму СП ААТ «Спартак» без перадачы яму акцый прадпрыемства.
Сэсю
Біяграфія
Тоё Ода паходзіў са збяднелай сялянскай сям'і, некалі вядомага роду святароў, жывапісцаў, паэтаў і садаводаў — Тоё. У сям'і хлопчыка называлі Ода — «таполя».
Казінет
Казінет  — шчыльная і пругкая аднатонная баваўняная або паўваўняная тканіна для пашыву верхняга адзення.
Сан-Куйрыка-д’Орча
Сан-Куйрыка-д'Орча (San Quirico d'Orcia) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Сіена.
Сыраежка рудая
Экалогія і распаўсюджванне
Грыб распаўсюджаны ў Еўразіі і Паўночнай Амерыцы. Расце ў вільготных імшыстых хвойных лясах. Утварае мікарызу пераважна з хвояй. Пладовыя целы з'яўляюцца ў чэрвені—верасні, паасобку і невялікімі групамі.
Іван Фёдаравіч Харламаў
Біяграфія
У 1939—1940, 1945—1955 гадах настаўнік, дырэктар школы, загадчык Лоеўскага раённага аддзела народнай адукацыі. У 1955—1969 гадах старшы выкладчык, дацэнт, прарэктар, загадчык кафедры Гомельскага педагагічнага інстытута. З 1969 года загадчык кафедры Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Францыска Скарыны.
Мікалай Яўгенавіч Сігневіч
Клубная кар’ера
Выхаванец брэсцкага футбола, пачынаючы з 2011 года праходзіў у асноўны склад брэсцкага «Дынама», у асноўным выходзячы на замены. У сезоне 2013 стаў асноўным нападнікам брэсцкай каманды. У жніўні 2013 года перайшоў у БАТЭ, але застаўся ў брэсцкім клубе на правах арэнды. У выніку з 10 галамі стаў найлепшым бамбардзірам брэсцкага клуба ў сезоне.
Прафесар Ікс
Біяграфія
Сярод перашкод, з якімі сутыкаецца Ксаўер, — яго стары сябар Магнэта, які стаў прыхільнікам перавагі мутантаў над людзьмі і які лічыць, што адзіным рашэннем праблемы пераследу мутантаў з’яўляецца панаванне над чалавецтвам.
Жалезніца (род раслін)
Распаўсюджанне і экалогія
Звычайна растуць на камяністых участках, чыгуначных насыпах. Цвітуць у чэрвені—верасні.
Рухальныя колавыя пары
Рухальныя колавыя пары (счэпныя колавыя пары, счэпныя восі, рухаючыя колы) — гэта колавыя пары, на якія непасрэдна перадаюццца цягавыя намаганні ад рухавікоў лакаматыва. Рухаючыя колавыя пары прыводзяць у рух лакаматыў за кошт узаемадзеяння з рэйкамі: "счэпліваючыся" (адсюль і другая назва -- счапныя) з рэйкамі, рухальная колавая пара пераўтварая круцяшчы момант рухавіка ў сілу цягі. Сума сіл цягі ўсіх рухальных колаў лакаматыва складае сілу цягі лакаматыва.
Марыя Алегаўна Літвінко
Марыя Алегаўна Літвінко (нар. ) — беларуская лёгкаатлетка. Спецыялізуецца ў кіданні молата. Майстар спорту Беларусі.
Паморскі медыцынскі ўніверсітэт у Шчэціне
Паморскі медыцынскі ўніверсітэт у Шчэціне (Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie) — польская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і спецыялізацыяй у сферы медыцынскіх навук, якая знаходзіцца ў Шчэціне.
Міжнародны крымінальны суд
Дзяржавы-ўдзельнікі
Шэраг краін прынцыпова пярэчыць супраць самой ідэі МКС, бо яна, на іх думку, абмяжоўвае суверэнітэт дзяржаў і дае нявызначана шырокія кампетэнцыі суду; сярод іх ЗША, Кітай, Індыя, Ізраіль і Іран.
Самым заўзятым праціўнікам дзейнасці МКС з'яўляецца ЗША. Урад ЗША хоць і падпісаў Рымскі статут у 2000 годзе, але ўжо ў 2002 годзе адклікаў свой подпіс. Першапачаткова Біл Клінтан, падпісваючы дакумент, патлумачыў, што ЗША не збіраюцца ратыфікаваць Рымскі статут, пакуль у поўнай меры на свае вочы не азнаёмяцца з працай Міжнароднага крымінальнага суда. У далейшым ужо адміністрацыя Буша-малодшага на падставе абароны сваіх ваеннаслужачых цалкам адмовілася ад удзелу ў Рымскім статуце, заявіўшы, што ён парушае нацыянальныя інтарэсы і суверэнітэт ЗША. Акрамя таго ў 2002 годзе быў прыняты спецыяльны, які дазволіў ужыванне ваеннай сілы для вызвалення любога амерыканскага грамадзяніна або грамадзян з ліку саюзнікаў ЗША, затрыманых на тэрыторыі якой-небудзь дзяржавы па ордары МКС. Таксама ЗША склалі двухбаковыя пагадненні з шэрагам краін, у якіх абавязалі іх не выдаваць падазраваных амерыканскіх грамадзян Міжнароднаму крымінальнаму суду, а ў выпадку парушэння гэтых дамоўленасцей ЗША спыняць аказанне ім ваеннай дапамогі і любую іншую падтрымку.
Транзістар
Гісторыя
У 1947 г. Уільям Шоклі, Джон Бардзін і Уолтэр Братэйн у лабараторыях Bell Labs упершыню стварылі дзеючы біпалярны транзістар, які прадэманстравалі 16 снежня. 23 снежня адбылося афіцыйнае прадстаўленне вынаходніцтва, і менавіта гэта дата лічыцца днём стварэння транзістара. Паводле тэхналогіі вырабу ён адносіўся да класу дакладных транзістараў. У 1956 г. яны былі узнагароджаны Нобелеўскай прэміяй па фізіцы «за даследаванне паўправаднікоў і адкрыццё транзістарнага эфекту». Цікава, што Джон Бардзін у хуткім часе быў адзначаны Нобелеўскай прэміяй у другі раз за стварэнне тэорыі звышправоднасці.
Максім Аляксеевіч Ліпаўка
Максім Аляксеевіч Ліпаўка (нар. ) — беларускі лёгкаатлет. Спецыялізуецца ў бегу на кароткія дыстанцыі. Майстар спорту Беларусі.
Людміла Іванаўна Нуйкіна
Біяграфія
З 2006 года палкоўнік Л. І. Нуйкіна — у адстаўцы. Выйшаўшы ў адстаўку працягвала ўдзельнічаць у падрыхтоўцы і выхаванні маладых супрацоўнікаў нелегальнай разведкі.
Чырвоная Зорка (прадпрыемства)
Гісторыя
У 1959 годзе пачалася мадэрнізацыя фабрыкі. У 1970-я ўведзеныя ў лад дзве новыя папераробныя машыны.
Вуліца Напалеона Орды (Мінск)
Вуліца Напалеона Орды — вуліца ў мікрараёне Брылевічы Маскоўскага раёна Мінска, названая ў гонар мастака, кампазітара, пісьменніка Напалеона Орды.
Юрый Міхайлавіч Асмалоўскі
Юрый Міхайлавіч Асмалоўскі (, в. Шастакова, Камянецкі раён) — беларускі трэнер па веславанні на байдарках і каноэ. Заслужаны трэнер СССР (1970).
Рыгор Уладзіміравіч Фомчанка
У пасляванны час
Працаваў кароткі час спачатку лекарам у Горках, а затым да 1986 года галоўным урачом амбулаторыі Горацкага ільнозавода.
Тарыта-дзі-Сьена
Насельніцтва складае 7351 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 121 чал./км². Займае плошчу 58 км². Паштовы індэкс — 53049. Тэлефонны код — 0577.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
NGC 30
NGC 30 — падвойная зорка ў сузор’і Пегас.
Ксілема
Будова
Ксілема складаецца з мёртвых адзеравянелых клетак, якія маюць адтуліны (перфарацыю) - трахеід, а таксама з сасудаў, утвораных пры зліцці шэрагу клетак; валокнаў і парэнхімных клетак. У шэрагу відаў сасуды адсутнічаюць, у астатніх відаў сасуды развіты па-рознаму, найбольшага развіцця дасягаючы ў пакрытанасенных. Клеткі ксілемы аб'ядноўваюцца ў так званыя праводзячыя (сасудзістай-кудзелістыя) пучкі, якія пры разглядзе сцябла ў разрэзе ўтвараюць кольца.
Альбуць
Альбу́ць  — леснічоўка ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці, адна з мемарыяльных сядзібаў Якуба Коласа. Размешчана за 3 км ад Стоўбцаў і за 6 км ад Мікалаеўшчыны.
Салаўёўка (Ушацкі раён)
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Дубраўскага сельсавета.
Амшэнцы
Этнагенез
Сярод амшэнцаў, якія перасяліліся на чарнаморскае ўзбярэжжа Каўказа, выхадцаў з Амшэна практычна няма; пераважаюць трапезундцы і ардусцы. Пры знаёмстве прынята цікавіцца «паходжаннем» суразмоўцы. Лічыцца, што трапезундскія амшэнцы, звонку святлейшыя, адносна высокія, з «буйнымі» рысамі твару, лагодныя, меланхалічныя і крыху гультаяваты, тым часам як амшэнцы з Арду — актыўныя, нават агрэсіўныя, да таго ж непапраўныя брыдкасловы. Паводле жартаўлівай традыцыі, пры выбары мужа перавага аддаецца менавіта выхадцам з Орду, як больш прадпрымальным, здольным забяспечыць сям'ю, а жаніцца трэба з дзяўчынамі з Трапезунда, сціплымі і рахманамі, у адрозненне ад наравістых і «языкатых» дзяўчын з Арду.
Амшэнцы Турцыі
(Mesut Yılmaz), былы прэм'ер-міністр Турцыі, выхадзец са Стамбула, паходзіць часткова з заходне-амшэнскай сям'і. Іншыя вядомыя амшэнцы — міністр адукацыі Ахмет Тэўфік Ілеры (Ahmet Tevfik İleri), які нарадзіўся ва ў вёсцы Ялткая (Гомна), і Мурат Караялчын (Murat Karayalçın), цяперашні лідар Сацыял-дэмакратычнай партыі Турцыі (SHP) і былы мэр горада Анкара. Амшэнцам быў галоўны візір Атаманскай імперыі напярэдадні Крымскай вайны 1853 года Дамат Мехмет Алі Паша (Damat Mehmet Ali Pasha).
Амшэнцы ў Расіі і былым Савецкім Саюзе
Колькасць хемшылаў у Расійскай Федэрацыі — 1,5 тыс. чалавек. Большасць жыве ў Краснадарскім краі (1 тыс. чал), найболей кампактнае — у і, а таксама ў  Растоўскай вобласці і Грыбанаўскім раёне Варонежскай вобласці.
Прызнанне ў армянскім грамадстве
Большасць армян прызнае амшэнцаў, як мусульман, так і хрысціян, армянамі.
Усходне-Еўрапейская раўніна
Усходне-Еўрапейская раўніна (састарэлае Руская раўніна) — раўніна ва Усходняй Еўропе, адна з найбольшых на зямным шары. Плошча 3,8 млн. км².
Унутраныя воды
Рэкі паўночнай часткі належаць да басейна Паўночнага Ледавітага акіяна (Анега, Мязень, Паўночная Дзвіна, Пячора), заходняй і паўднёвай часткі да Балтыйскага (Вісла, Заходняя Дзвіна, Нёман і інш.), Чорнага (Днестр, Дняпро, Паўднёвы Буг) і Азоўскага мора (Дон); Волга і Урал упадаюць у Каспійскае мора.
Кірспэ
Кірспэ (Kierspe) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Арнсберг. Уваходзіць у склад раёна Меркіш. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 71,62 км². Афіцыйны код — 05 9 62 028.
Міхаіл Сямёнавіч Варанцоў
Першыя гады
Міхаіл Варанцоў нарадзіўся 19 (30) мая 1782 г. у Санкт-Пецярбургу, дзяцінства і маладосць правёў пры бацьку, Сямёну Раманавічу, у Лондане, дзе атрымаў выдатную адукацыю. Выхаваны Сямёнам Раманавічам у ліберальным заходнееўрапейскім духу (вядомае выказванне С. Р. Варанцова аб падзелах Рэчы Паспалітай, як аб агідных ідэі справядлівасці і абразлівых у дачыненні да грамадскага меркавання Заходняй Еўропы).
Айчынная вайна і замежны паход
У Расійска-французскую вайну 1812 года Варанцоў прымаў удзел у бітве пад Смаленскам і пры Барадзіне, быў паранены. Пасля аздараўлення вярнуўся ў войска і ўдзельнічаў у замежным паходзе расійскіх войскаў.
Генерал-губернатар Наваросіі
Па вяртанні ў Расію Варанцоў камандаваў 3-м пяхотным корпусам, а 7 мая 1823 прызначаны новароскім генерал-губернатарам і паўнамоцным намеснікам Бесарабскай вобласці. Тут праявіліся яго адміністрацыйны і гаспадарчы таленты.
Іспанія
Старажытная гісторыя
На паўднёва-заходнім узбярэжжы Іберыі ў бронзавым веку ўзнікае культура, з якой у канцы 2 тыс. да н.э. утвараецца цывілізацыя Тартэс, якая гандлявала металам з фінікійцамі. Пасля вычарпання рэсурсаў культура прыходзіць у заняпад.
Іспанская імперыя
У XVI стагоддзі іспанцы стваралі паселішчы на астравах Карыбскага мора, а канкістадоры знішчылі такія дзяржаўныя ўтварэнні, як імперыі Ацтэкаў і Інкаў на мацерыку, адпаведна, Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі, скарыстаўшыся супярэчнасцямі паміж мясцовымі народамі і ўжыўшы больш высокія ваенныя тэхналогіі. Наступныя экспедыцыі пашырылі межы імперыі ад сучаснай Канады да паўднёвага ўскрайка Паўднёвай Амерыкі, уключаючы Фалклендскія або Мальвінскія астравы. У 1519 годзе пачалося Першае кругасветнае падарожжа, распачатае Фернанам Магеланам у 1519 годзе і завершанае Хуанам Себасцьянам Элькана ў 1522, якое ставіла сваёй мэтай дасягнуць таго, што не ўдалося Калумбу, а менавіта заходні шлях у Азію, і ў выніку ўключыла ў сферу ўплыву Іспаніі Далёкі Усход. Былі створаны калоніі на Гуаме, на Філіпінах і найблізкіх астравах. Падчас свайго Siglo de Oro у Іспанскую імперыю ўваходзілі Нідэрланды, Люксембург, Бельгія, значная частка Італіі, землі ў Германіі і Францыі, калоніі ў Афрыцы, Азіі і Акіяніі, а таксама вялікія тэрыторыі ў Паўночнай і Паўднёвай Амерыцы. У XVII стагоддзі Іспанія кантралявала імперыю такога маштабу, а яе часткі былі так далёка аддалены адна ад адной, чаго не ўдавалася дамагчыся нікому раней.
XXI стагоддзе
У сакавіку 2004 года ў Мадрыдзе ў ваколіцах чыгуначнага вакзала Аточа прагрымелі 13 выбухаў, у выніку якіх быў забіты 191 і было паранена 2050 чалавек. Гэты тэракт быў арганізаваны падпольнай ісламісцкай арганізацыяй, якая прытрымлівалася ідэалогіі «Аль-Каіды». Выбухі адбыліся за тры дні да парламенцкіх выбараў і сталі адказам тэрарыстаў на ўдзел іспанскіх ваенных у ваеннай аперацыі ў Іраку. Большасць іспанцаў усклала віну за тэракты на ўрад прэм'ер-міністра Хасэ Марыі Аснара, які паслаў іспанскія войскі ў падтрымку ЗША і Вялікабрытаніі. Урад Аснара прыняў гэта рашэнне ў аднабаковым парадку, не ўзгадніўшы яго з парламентам (Картэсамі) і насуперак масавым пратэстам грамадзянскай супольнасці, якая выступала на шматтысячных дэманстрацыях супраць удзелу іспанскай арміі ў вайне. Да таго ж масавыя апытанні насельніцтва, якія праводзіліся дзяржаўным агенцтвам, паказвалі на тое, што каля 80 % насельніцтва краіны было супраць уступлення Іспаніі ў вайну. Узначаленая Аснарам Народная Партыя прайграла выбары 14 сакавіка 2004 года.
У 2005 годзе ў Іспаніі былі легалізаваны аднаполыя шлюбы. Такім чынам, Іспанія стала трэцяй дзяржавай у свеце, пасля Галандыі і Бельгіі, якія прызналі юрыдычнае раўнапраўе шлюбных саюзаў незалежна ад пола сужэнцаў. У наш час аднаполыя шлюбы прызнаны ў многіх краінах, а таксама ў некаторых штатах ЗША.
Будова паверхні
Іберыйскія горы аддзяляюць Месету ад Арагонскага плато, дрэніраванага р. Эбра, і маюць у плане дугападобную форму. Месцамі яны перавышаюць 2100 м. Месцамі рэчышча Эбра знаходзіцца на дне глыбокіх, амаль непраходных каньёнаў.
Невысокія Каталонскія горы цягнуцца на працягу 400 км амаль раўналежна берагу Міжземнага мора і фактычна адасабляюць ад яго Арагонскае плато. Участкі прыбярэжных раўнін ля мяжы з Францыяй, адрозніваюцца высокай урадлівасцю.
Сельская гаспадарка
Вядучая галіна сельскай гаспадаркі — раслінаводства (дае звыш 1/2 кошту прадукцыі). Вырошчваюць пшаніцу (каля 20 % пасяўных плошчаў), ячмень, кукурузу (у цэнтральных і паўднёвых абласцях краіны), рыс (на абрашаных землях Міжземнаморскага ўзбярэжжа; яго ўраджайнасць у Іспаніі — адна з самых высокіх у свеце), бульбу і цукровы бурак, бабовыя, памідоры, цыбулю, перац, баклажаны і іншую агародніну (агародніна займае 60 % пасяўных плошчаў), алівы — (вядучае месца па гадоўлі аліў у свеце ) — (Андалусія, Кастылія-ла-Манча, Эстрэмадура), цытрусавыя і тытунь. Вінаградарства — на Міжземнаморскім узбярэжжы і ў абласцях Кастылія-ла-Манча, Эстрэмадура. На самым поўдні краіны вырошчваюць міндаль (вядучае месца па экспарце ў Заходняй Еўропе), фінікі і цукровы трыснёг (у Еўропе растуць толькі ў Іспаніі), інжыр, гранаты, бавоўнік.
Рыбны промысел
Асноўная частка промыслу вядзецца ля берагоў Кантабрыі, Краіны Баскаў і Галісіі. Больш за ўсё вылоўліваюць сардзін, хека, макрэлі, анчоўсаў і трэскі. Штогод 20-25 % усяго ўлову перапрацоўваюць на кансервы.
Паратурбавоз
Паратурбавоз — лакаматыў, у якасці рухавіка на яком устаноўлена паравая турбіна. Нягледзячы на здавалась бы, відавочныя перавагі ў выглядзе высокага ККД, эканамічнасці і магчымасці выкарыстання таннага нізкасортнага паліва, гэты тып лакаматыва, нягледзячы на некалькі часам адносна паспяховых спроб будавання, распачатых канструктарамі розных краін (раннія спробы адносяцца да пачатку XX стагоддзя, апошнія — да сярэдзіны 1950-х гадоў) не атрымаў сколькі-небудзь заметнага распаўсюджвання на сетцы чыгунак свету.
Барок (Гомельскі раён)
Баро́к (, Борок) — пасёлак у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Урыцкага сельсавета.
Маргарыта Ксіргу
Біяграфія
Маргарыта Ксіргу нарадзілася 17 ліпеня 1888 года ў Молінс-дэ-Рэй. У 1896 годзе сям'я пераехала ў Барселону. У юнацтве, у Барселоне, гуляла ў аматарскіх спектаклях, у п'есах мясцовых аўтараў, якія пісалі на каталонскай мове. Ужо ў 1906 годзе яна набыла вядомасць згуляўшы ролю Бланкі ў спектаклі «Мора і неба» А. Гімеры на сцэне прафесійнага тэатра «Ромэ». У 1907 годзе памірае бацька Маргарыты і яна становіцца карміцелем сям'і: маці і малодшага брата.
Маркаўка
Маркаўка — тапонім.
Біржай
Назва
Ёсць некалькі версій паходжання назвы. Паводле адной з іх, назва ўтварылася ад літоўскага слова beržas — бяроза, паводле другой, ад літоўскага biržė — месца вырубленага лесу.
Гісторыя
З 1640 года, пасля смерці Крыштафа Радзівіла, крэпасць разам з горадам перайшла яго сыну Янушу Радзівілу. Ён працягваў аднаўленне горада, ухваліў, напрыклад, перабудову гарадской ратушы. У наступныя гады ўзрастаюць небяспекі гораду. У 1651 годзе Януш Радзівіл рэкамендаваў рыхтавацца да небяспекі, мець свой рыштунак і порах, а таксама паставіць варту ў замку ў Біржах.
Станам на 1880 год у горадзе былі:"адна праваслаўная царква, мураваны каталіцкі касцёл з драўлянай капліцай на могілках, лютэранская кірха (пачаткова ў 1638 пабудаваная з дрэва, зараз мураваная), 4 драўляныя сінагогі, 536 дамоў, з якіх 400 — габрэйскіх, 42 яўрэйскія крамы, 3 хрысціянскія школы (евангелічная, лютэранская, для сялян). Апошняя, закладзена фундатарам ардынацыі графам Янам Тышкевічам, налічвала 150 вучняў і працавала да 1863 года. Адна аптэка, тры гарбарні і шмат рамеснікаў. Жыхароў абодвух палоў — да 300. Тры ярмаркі на год. Зараз гэта галоўнае гняздо евангелікаў у Літве."
Дзмітрый Міхайлавіч Карбышаў
Дзмітрый Міхайлавіч Карбышаў (, Омск, Расійская імперыя —, канцлагер , Трэці рэйх, цяпер Аўстрыя) — рускі і савецкі фартыфікатар, найбуйнейшы савецкі вучоны —. Генерал-лейтэнант інжынерных войскаў (04.06.1940). Доктар ваенных навук (1941), прафесар (1938) Акадэміі Генеральнага штаба РСЧА. Член ВКП(б) (1940). Герой Савецкага Саюза (1946, пасмяротна).
Дзяцінства, юнацтва, пачатак ваеннай службы
У 1898 годзе быў прыняты ў. Па выніках уступных іспытаў апынуўся 78-м з 94, а па выпускных іспытах — ужо 9-м. У 1900 годзе, па заканчэнні вучылішча, накіраваны служыць у 1-ы Усходне-Сібірскі сапёрны батальён, начальнікам кабельнага аддзялення тэлеграфнай роты. Батальён дыслакаваўся ў Маньчжурыі, а затым у пасёлку Славянка пад Уладзівастокам. У 1903 годзе выраблены ў паручнікі. Адпачынак 1903 года правёў у горадзе Нагасакі.
Руска-японская і Першая сусветная вайна
У 1907 годзе вярнуўся на ваенную службу, служыў ва Уладзівастоку ў зноў сфарміраваным крапасным сапёрным батальёне, дзе камандаваў ротай. Увосень 1908 года паступіў у ў Санкт-Пецярбургу.
У 1911 годзе з адзнакай скончыў Мікалаеўскую ваенна-інжынерную акадэмію. Па размеркаванні штабс-капітан Карбышаў быў накіраваны ў 1-ю Севастопальскую крапасную мінную роту, якая займалася тады ўмацаваннем заходніх межаў імперыі, а ў кастрычніку 1912 года быў пераведзены ў распараджэнне начальніка інжынераў Варшаўскай ваеннай акругі ў Брэст-Літоўск на пасаду камандзіра міннай роты. На абедзвюх пасадах ён быў вытворцам прац пры будаўніцтве Брэсцкай крэпасці. Удзельнік Першай сусветнай вайны з першага дня. Ваяваў у Карпатах у складзе 8-й арміі генерала А. А. Брусілава (Паўднёва-Заходні фронт). Быў дывізіённым інжынерам і  пяхотных дывізій, затым начальнікам інжынернай службы. У пачатку 1915 года ўдзельнічаў у штурме крэпасці Перамышль. Быў паранены ў нагу. За смеласць і адвагу ўзнагароджаны ордэнам Св. Ганны і выраблены ў падпалкоўнікі (1916). У 1916 годзе быў удзельнікам знакамітага Брусілаўскага прарыву. У 1917 годзе - вытворца работ 8-й арміі па ўмацаванні пазіцый на мяжы з Румыніяй.
Акадэмія імя Фрунзэ, Акадэмія Генштаба
У 1940 годзе яму прысвоена званне генерал-лейтэнанта інжынерных войскаў. У 1941 годзе — вучоная ступень доктара ваенных навук. Перад пачаткам Вялікай Айчыннай вайны займаў пасаду старшага выкладчыка кафедры тактыкі вышэйшых злучэнняў Вышэйшай ваеннай акадэміі імя К. Я. Варашылава.
Вялікая Айчынная вайна
8 жніўня 1941 года пры спробе выйсці з акружэння генерал Карбышаў быў цяжка ў баі каля ракі Дняпро каля вёскі Дабрэйка Магілёўскай вобласці Беларускай ССР. У непрытомным стане быў захоплены ў палон.
Асабістае жыццё
Быў жанаты двойчы. З першай жонкай, Алісай Карлаўнай Траяновіч (1874—1913), нямецкага паходжання, пазнаёміўся ва Уладзівастоку, дзе яна была замужам за іншым афіцэрам. Пасля шасці гадоў шлюбу з Дзмітрыем Міхайлавічам яна трагічна загінула ў 1913 годзе (няшчасны выпадак, што пацвярджаецца яе пахаваннем на могілках, дзе самазабойцаў не хавалі). Пахавана ў Беларусі, у Брэсце, на Трышынскіх могілках.
Альжбета Сапега
Сям'я
Была другой жонкай Льва Сапегі.
Анатоль Пятровіч Ктораў
Біяграфія
У 1919 годзе Ктораў скончыў студыю пад кіраўніцтвам Ф. Ф. Камісаржэўскай.
Жонка: актрыса Вера Мікалаеўна Папова, з якой разам працаваў на розных сцэнах (тэатр Корша, МХАТ).
Вольга Піліпаўна Якушка
Біяграфія
З 1970 па 1973 гады ўдзельнічала ў навукова-турыстычных паездках па краінах Усходняй Афрыкі: Танзанія, Замбія, Мадагаскар, Маўрыкій.
Педагагічная дзейнасць
Навуковая дзейнасць Вольгі Піліпаўны пастаянна спалучаецца з падрыхтоўкай спецыялістаў геаграфічнага профілю. У 1973 годзе пры кафедры агульнага землязнаўства была арганізавана новая спецыялізацыя па геамарфалогіі і геафізіцы. З гэтай мэтай публікуюцца шматлікія артыкулы і навучальныя дапаможнікі.
Паканеўскі сельсавет
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Кляшчэльскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. 16 жніўня 1945 года перададзены ў склад Польскай Народнай Рэспублікі.
Тамара Сямёнаўна Янкова
Тáмара Сямëнаўна Янкóва (,, Варонежскай вобласці — ) — беларускі мовазнавец, дыялектолаг. Кандыдат філалагічных навук, дацэнт.
Шуміліна (станцыя)
Шумі́ліна (, Шумилино)  — станцыя Віцебскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Размешчана ў гарадскім пасёлку Шуміліна; на лініі Віцебск — Полацк, паміж станцыяй Язвіна і прыпыначным пунктам Добрына.
Пераследаванне Сведкаў Іеговы
ХХ стагоддзе
У ХХ ст. актыўнае пераследванне Сведкаў Іеговы (да 1931 г. — Даследчыкаў Бібліі) пачынаецца з пачаткам Першай сусветнай вайны ў сувязі з адмовай прыхільнікаў гэтай рэлігіі ўдзельнічаць у баявых дзеяннях па прычыне пазіцыі палітычнага нейтралітэту.
ХХІ стагоддзе
У Расіі пераследванні Сведкаў Іеговы аднавіліся ў канцы 2000-х гг. пасля змены ў заканадаўстве па працідзеянню экстрэмізму. На падставе новых законаў спачатку былі забаронены некаторыя выданні, а ў 2017 г. Вярхоўны суд Расіі забараніў дзейнасць юрыдычных структур Сведкаў Іеговы. У сувязі з пераследаваннем Сведкаў Іеговы ў азначаны час адбыліся некалькі судовых рабіральніцтваў, якія набылі міжнародны рэзананс:
Ашмянскі мясакамбінат
Ёсць найстарэйшым мясакамбінатам Беларусі. На канец 2018 года прадпрыемства ўключала наступныя ўчасткі: цэх першаснай перапрацоўкі, цэх тэхнічных паўфабрыкатаў, цэх апрацоўкі скуры, кілбасны цэх з 4 аддзяленнямі (сыравінным, машынным, ліверным і тэрмічным), цэх паўфабрыкатаў з лініяй катлетаў і пельменяў, лядоўня на 500 тонаў, лабараторыя, газавая кацельня з хімічнай водаачысткай, сталярная і электрамеханічная майстэрні. Фірмовая сетка налічвала 26 уласных крамаў «Пачастунак» у 7 гарадах Гродзенскай вобласці: 8 у Ашмянах, 7 у Смаргоні, 4 у Астраўцы, 3 у Гродна, 2 у Шчучыне і па адной у Іўі і Наваельні (Дзятлаўскі раён). «Ашмянскі мясакамбінат» вырабляў кураціну, ялавічынныя ныркі, печань і сэрца, свіныя адбіўныя, вяндліну, грудзінку, катлеты, кілбаса, кумпяк, паляндвіцу, паштэт, пельмені, рулет, сардэлькі, сасіскі, стэйк, фарш, цяфцелі, шніцэль і шпік.
Факультэт грамадскага здароўя і аховы здароўя БМАПА
Факультэт грамадскага здароўя і аховы здароўя ВДМУ — структурнае падраздзяленне Беларускай медыцынскай акадэміі паслядыпломнай адукацыі.
Вялікі Царын
Насельніцтва — 4831 чал. (2020). Заснаваны ў 1929 годзе.
Плошча Іспаніі (Рым)
Плошча Іспаніі (п'яцца-дзі-Спання; Piazza di Spagna) — плошча ў цэнтры Рыма, у раёне Campo Marzio.
У паўднёвай частцы плошчы з 1620 года знаходзіцца палац Іспаніі (палацца-дзі-Спання; Palazzo di Spagna), перад якім стаіць Colonna dell'Immacolata — «калона Бязгрэшнай», збудаваная ў 1854 годзе ў гонар абвяшчэння догмы пра бязгрэшнае зачацце. Плошча Іспаніі з'яўляецца цэнтрам рымскага квартала моды, самыя вядомыя італьянскія модныя маркі прадстаўлены на вуліцы Кандоці, якая бярэ пачатак ад плошчы.
Снежкаўскі сельсавет
Сне́жкаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кляшчэльскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска.
NGC 39
Галактыка была адкрыта англійскім астраномам Уільямам Гершэлем 2 лістапада 1790.
Віктар Віктаравіч Сокал
Клубная кар’ера
Пачынаў кар’еру ў Мінску, дайшоў да асноўнага складу мінскага «Дынама». У 2005 годзе змяніў дынамаўскую прапіску з мінскай на брэсцкую. З брэсцкай дружыны перайшоў у шведскі «Энчапінг» з другога дывізіёна, гуляў у другіх беларускіх клубах. У лютым 2012 года вярнуўся ў «Брэст», але па заканчэнні сезона 2012 пакінуў клуб і завяршыў прафесійную кар’еру.
Ur’ia
«Юр’я» (Ur’ia) — беларускі музычны гурт. Музыка гурта спалучае сучасныя стылі з старадаўнімі народнымі элементамі.
Кастэль-дэль-П’яна
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Maria Santissima delle Grazie.
Грыгорый II (Папа Рымскі)
Грыгорый II (Gregorius PP. II; 669 — 11 лютага 731) — Папа Рымскі з 19 мая 715 да 11 лютага 731 года.
Канскі кінафестываль 2019
72-і Канскі кінафестываль праходзіў з 14 па 25 мая 2019 года ў горадзе Каны, Францыя. Старшынёй журы быў прызначаны мексіканскі кінарэжысёр Алехандра Гансалес Іньярыту. Фільмам адкрыцця кінафестывалю стала камедыйная карціна пра зомбі амерыканскага кінарэжысёра Джыма Джармуша «Мёртвыя не паміраюць».
Шверынскі сабор
Сабор, трохнефавая базіліка, пабудаваны ў 1260-1416 гг. Вядома, што ў 1228 годзе на яго месцы была асвечана раманская царква, закладзеная яшчэ ў 1172 годзе і ад якой захаваўся парадны партал ля паўднёвага бакавога нефа. Па сваіх памерах ён лічыцца адным з самых буйных будынкаў, пабудаваных у стылі цаглянай готыкі. Па даўжыні свайго галоўнага нефа, роўнай 100 м ён лічыцца самай буйнай царквой ганзейскага перыяду на Балтыцы. Вышыня яго вежы, пабудаванай толькі ў 1889—1892 гг па праекце Георга Даніэля складае 117,5 м. Сучасны выгляд сабор набыў толькі ў 1980-я гг. Побач з саборам размешчаны Рыначная плошча і штучнае возера Пфафентайх.
Таропец
Гісторыя
У час вайны Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім (1500—1503) заняты рускімі войскамі 9 жніўня 1500 года, паводле Маскоўскага перамір’я (1503) застаўся ў складзе Рускай дзяржавы. У 1508 годзе, падчас вайны Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім (1507—1508), на кароткі час без бою заняты войскам Вялікага Княства Літоўскага. З 2-й чвэрці XVI стагоддзя Таропец уваходзіў у разрад «літоўскіх гарадоў». Новыя гарадскія ўмацаванні (гарадзішча Чырвоны вал; вядома аб 9 вежах) былі ўзведзены ў 1-й палове XVI стагоддзя на востраве пры выхадзе Таропы з возера Саламянае (рэканструяваліся ў 1586 і 1650—1653 гадах, згарэлі ў 1683 годзе). Вядомы некропаль, драўляныя пабудовы XVI—XVIII стагоддзяў, у тым ліку 9 ярусаў маставой. Новы пасад (часткова ўмацаваны ў XVI стагоддзі, у сярэдзіне XVII стагоддзя — 8 вежаў) знаходзіўся на поўнач за пратокай Таропы. Буйны гандлёва-рамесніцкі цэнтр рэгіёну.
У час Вялікай Айчыннай вайны акупаваны германскімі войскамі 29 жніўня 1941 года, у горадзе дзейнічаў канцлагер. Горад вызвалены ад захопнікаў 21 студзеня 1942 года ў выніку сумесных дзеянняў войск 4-й ударнай арміі Паўночна-Заходняга фронту і партызан у ходзе Таропецка-Холмскай аперацыі.
Папова Біскупе (гміна)
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 14 населеных пунктаў.
Какаштла
Горад
Цэнтр горада Какаштла — Gran Basamento, даўжынёй у 200 метраў і вышынёй 25 метраў. Гэта платформа прыроднага паходжання, якая забяспечвае добрую абарончую пазіцыю і выгляд на навакольны землі. На гэтай платформе размяшчаліся асноўныя рэлігійныя і грамадзянскія збудаванні горада, а таксама жыллё жрацоў. У наваколлях платформы сустракаюцца іншыя піраміды меншага памеру і падножжы храмаў.
Паколькі галоўны комплекс будынкаў Какаштлы не раскопвалі да 1980-х гадоў, шматлікія каляровыя малюнкі на сценах захаваліся і даступныя для агляду наведвальнікам. Асаблівую цікавасць уяўляе той факт, што шматлікія з насценных выяў спалучаюць сімволіку Мексіканскага плато з уплывам культуры мая, што робіць Какаштлу ўнікальнай у гэтым стаўленні.
Дыяна (багіня)
Дыяна (, верагодна той жа корань, што і дэў, Дзіў, Зеўс, 'бог') у рымскай міфалогіі — багіня жывёльнага і расліннага света, палявання, жаноцкасці і ўрадлівасці, дапаможніца падчас родаў, увасабленне Месяца; адпавядае грэчаскім Артэмідзе і Селене.
Хасэ Давід Альфара Сікейрас
Біяграфія
У 1960 г. абраны членам паліткамісіі ЦК МКП. У тым жа годзе быў заключаны ў турму за палітычную дзейнасць, але ў 1964 г. улады вызвалілі яго пад ціскам міжнароднага грамадскага меркавання.
Гулянка (рака)
Даўжыня ракі 10 км. Плошча вадазбору 51 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1 ‰. Пачынаецца з сажалкі за 100 м на поўдзень ад вёскі Замошша, вусце за 4 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Ліпск. Працякае па заходняй ускраіне Бярэзінскага біясфернага запаведніка, пераважна праз лес. Ад вытоку на працягу 18 км рэчышча каналізаванае. Вадазбор у межах Верхнебярэзінскай нізіны.
NGC 43
Галактыка была адкрыта англійскім астраномам Джонам Гершэлем 11 лістапада 1827.
Цянюгі
Цяню́гі (, Тенюги) — вёска ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вяркудскага сельсавета.
Куаўтэмак
Біяграфія
Аб ранняй яго біяграфіі звестак амаль няма. Заняў пасаду кіраўніка пасля скону Куітлаўака ад воспы, завезенай іспанцамі, у канцы 1520 пачаў падрыхтоўку да абароны Тэначтытлана, аднак пасля 80 дзён баёў, 13 жніўня 1521 г. горад паў пад ударамі арміі Картэса і каля 150 тыс. яго індзейскіх саюзнікаў. Куаўтэмак быў узяты ў палон ў той жа дзень збраяносцамі Гансала дэ Сандаваля, і паўстаўшы перад Картэсам, запатрабаваў забіць яго. Гэтую гісторыю апісаў сам Картэс ў трэцяй справаздачы Карлу V.
Куб
У розных дысцыплінах выкарыстоўваюцца значэнні тэрміна, якія маюць адносіны да тых ці іншых уласцівасцяў геаметрычнага прататыпа. У прыватнасці, у аналітыцы (OLAP-аналіз) прымяняюцца так званыя аналітычныя шматмерныя кубы, якія дазваляюць у наглядным выглядзе супаставіць даныя з розных табліц.
Каламіец
Каламіец — украінскае і беларускае прозвішча.
Старадуб
Гісторыя
З сярэдзіны XIV стагоддзя ў Вялікім Княстве Літоўскім. Цэнтр Старадубскага княства ў складзе ВКЛ (не пазней за 1388 — 1406, не пазней за 1422 — 1432, 1446—1447, 1454—1500) і Рускай дзяржавы (1500—1518). Жыхары Старадуба («Старадубская харугва») удзельнічалі ў Грунвальдскай бітве (1410). З сярэдзіны XV стагоддзя тут княжылі ўцекачы ў Вялікае Княства Літоўскае ў ходзе Маскоўскай усобіцы 1425—1453 гадоў маскоўскія Рурыкавічы: князь Васіль Яраславіч (1446—1447), князь Іван Андрэевіч (з 1454). У 1500 годзе сын апошняга, князь Сямён Іванавіч, перайшоў са сваімі ўладаннямі на службу да вялікага князя маскоўскага Івана III Васільевіча (замацавана Маскоўскім перамір’ем, 1503). У час руска-літоўскай вайны 1534—1537 гадоў горад двойчы абложваўся войскамі ВКЛ: у 1534 годзе (беспаспяхова) і 1535 годзе (узяты штурмам, спалены, загінула каля 13 тыс. жыхароў). У 1536 годзе ўзведзены новыя земляныя ўмацаванні.
Чыніджана
Чыніджана (Cinigiano) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Грасета.
Елізавета Дацкая (1524—1586)
Елізавета была старэйшай дачкой караля караля Даніі і Нарвегіі Фрыдэрыка I ад яго другога шлюбу з Сафіяй Памеранскай. Яна вырасла пры двары свайго зводнага брата-караля Крысціяна III. Сучаснікі адклікаліся пра яе, як пра незвычайную прыгажуню. Англійскі пасланец Роберт Барнс адзначаў у сваім данясенні, што ніколі яшчэ не бачыў прыгажэйшай і з больш добрым выхаваннем дзяўчыны.
Унеча
Гісторыя
Валасны цэнтр Клінцаўскага павета Гомельскай губерні РСФСР (1924—1926), затым Бранскай губерні (1926—1929). З 1927 года рабочы пасёлак.
Маргарэт (прынцэса Вялікабрытаніі)
Біяграфія
Прынцэса Маргарэт нарадзілася 21 жніўня 1930 года ў замку Глэміс, у Шатландыі. Яна была малодшай дачкой Георга VI і Лізаветы Боўз-Лаян. Прынцэса была ахрышчана ў капліцы Букінгемскага палаца. Яе хросным бацькам стаў старэйшы брат яе бацькі — будучы Эдуард VIII, а хроснай маці — Інгрыд, народжаная прынцэса Швецыі, каралева Даніі некалькімі гадамі пазней.
Маргарэт была неадназначным членам брытанскай каралеўскай сям’і. Прынцэса стала мэтай папарацы з-за свайго выгаднага становішча і незвычайных для члена каралеўскай сям’і паводзін. Яе заўважалі ў таварыстве Джона Тэрнера, які пасля стаў прэм’ер-міністрам Канады.
Вышкаў (Расія)
Запалкавая фабрыка, дом адпачынку. Чыгуначная станцыя (Злынка).
Малінаўка Целяшоўская
Малі́наўка Целяшоўская (, Малиновка Телешовская) — пасёлак у Гомельскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Цярэніцкага сельсавета.
Віслава Шымборска
Ацэнкі
Нямецкі літаратурны крытык Марсэл Райх-Ранікі характэрызаваў Шымборску як «найвыбітнейшую паэтэсу сваёй краіны, чыя надзвычай прадуманая, іранічная лірыка мае некаторую скіраванасць ў бок філасофскай лірыкі».
Прэміі і ўзнагароды
У 1954 г. Шымборска была ўзнагароджана Літаратурнай прэміяй Кракава, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Польшчы 1955, у 1963 г. ўзнагароджана прэміяй польскага міністэрства культуры, у 1990 г. прэміяй Зігмунда Каленбаха, у 1991 г. прэміяй Гётэ, у 1995 г. прэміяй Гердэра. У тым жа годзе Віслава Шымборска атрымала ганаровы доктарскі тытул познаньскага Універсітэта імя Адама Міцкевіча. У 1996 годзе побач з прэміяй польскага ПЭН-клуба і прэміяй Самуэля Багуміля Ліндэ, Шымборска была ўзнагароджана Нобелеўскай прэміяй «за яе творчасць, якая іранічна-дасканала раскрывае гістарычную і біялагіную сувязь у фрагментах чалавечай рэчаіснасці».
Сэрцападобнік рабрысты
Сэрцападобнік рабрысты (Cardium costatum) — від марскіх двухстворкавых малюскаў сямейства сэрцападобнікаў. Ракавіна рабрыстая, белая, даўжынёй 8 см. Жыве ля заходняга ўзбярэжжа Афрыкі. Ракавіну малюска мастакі часта малявалі на карцінах, напрыклад, у «Нараджэнне Венеры» С. Бацічэлі. Яе форма выкарыстаная таксама ў архітэктурным дэкоры стылю ракако (ракайль).
Юбілейны медаль «40 гадоў Узброеных Сіл СССР»
Апісанне медаля
Юбілейны медаль «40 гадоў Узброеных Сіл СССР» вырабляецца з латуні і мае форму правільнага круга дыяметрам 32 мм.
У ніжняй частцы медаля — рэльефны надпіс «40» на двух перакрыжаваных лаўра-дубовых галінах.
Гуйка
Назва
Назва Гуя значыць «Звілістая (рака)».
Англійская мова
Распаўсюджанне: Вялікабрытанія, ЗША, Аўстралія, Канада, Новая Зеландыя, шэраг іншых краін усіх частак свету. Колькасць носьбітаў у свеце: 309,4 млн.ч. і 508 млн.ч. з улікам англійскай як другой роднай мовы (1999); у т.л., 55 млн.ч. у Вялікабрытаніі (1984).