cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Восіп-Юрый Адальбертавіч Фядзьковіч
Біяграфія
У 1846—1848 гадах вучыўся ў ніжэйшай рэальнай школе ў Чарнаўцах, дзе авалодаў нямецкай мовай і ў далейшым пісаў на ёй арыгінальныя творы. У 1849—1852 гадах працаваў у Ясах і П’ятра-Нямцы ў Малдове. З лістапада 1852 г. да лютага 1863 г. праходзіў вайсковую службу ў Трансільваніі і ў 1859 стаў паручнікам; тады ж удзельнічаў у паходзе ў Італію. Мевіта ў гэты перыяд землякі заахвоцілі яго пісаць на роднай мове (дагэтуль пісаў па-нямецку). Першыя ўкраінскія вершы ўбачылі свет у брашуры А. Кабылянскага «Slovo na slovo do redaktora „Slova“» (1861). У ёй крытыкавалася «масквафільская» арыентацыя выдаўцоў газеты «Слова». Рэдактар газеты Б. Дзідыцкі адрэагаваў своеасабліва — ён шчыра зацікавіўся творамі паэта і ў 1862 г. выдаў пад сваёй рэдакцыяй зборнік «Вершы Восіпа Фядзьковіча» і напісаў да яго прадмову.
Творчасць
У 1860-х гг. Юрый Фядзьковіч актыўна выступаў на старонках галіцкай прэсы з мастацкімі творамі розных жанраў, працаваў над пашырэннем іх тэматыкі, развіцдём паэтыкі. Аднак здараліся і прыкрыя недарэчнасці. Так, у 1867—1868 гг. выйшла яго новая кніга «Вершы». Яна была няўдала скампанавана і не змяшчала лепшых твораў. Напрыклад, цэнтральнае месца ў ёй адводзілася цікавай, але несамастойнай паэме «Мярцвяк», у той жа час высокамастацкі цыкл «3 хлебных крошак» у зборнік не ўвайшоў. У выніку стварылася памылковае ўражанне, што паэт не мае ўласнага голасу і не пераадолеў уплыву вялікага Кабзара, выконваючы ролю «букавінскага Шаўчэнкі». Далейшая творчасць Юрыя Фядзьковіча засведчыла беспадстаўнасць такіх ацэнак. У 1876 г. ён завяршыў працу над паэтычным цыклам «Дзікія думы», які стаў своеасаблівым падагульненнем зробленага ў паэзіі. Аднак на той час (з 1865 г.) пісьменнік ужо захапіўся драматургіяй.
Першым драматычным творам стаў жарт у адной дзеі «Так вам трэба!», які ў 1884 г. быў дапрацаваны да трох дзей і атрымаў назву «Сватанне на гасцінцы».
На побытавым матэрыяле вырасла меладрама «Керманіч, або Прастрэляны крыж» (першая, празаічная рэдакцыя — 1876, другая, вершаваная — 1882). Значнае месца ў творы займаюць паэтычныя пераказы народных легенд, найперш пра караля Гуцула, акцэнтуецца ўвага на стаўленні герояў да вобраза «стрэленага крыжа», які ўплывае на іх долю. Падобныя міфічныя матывы знаходзяцца і ў цэнтры п’есы «Доўбуш».
Памяць
Імя Фядзьковіча прысвоена Чарнавіцкаму нацыянальнаму ўніверсітэту.
Міхал Сапель
Біяграфія
Акрамя парафіі на Залатой Горцы Сапель да 1996 года быў пробашчам парафіі ў Ракаве і пэўны час з душпастырскай неабходнасці служыў вернікам у Заслаўі.
NGC 670
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Тагарская археалагічная культура
Вывучэнне
Навуковае даследаванне помнікаў Тагарскай культуры пачалося з 1722 г. У самастойную археалагічную культуру вылучана С. А. Цеплаухавым ў 1920-я гг. Сваю сучасную назву атрымала ад наймення вострава на рацэ Енісей, дзе з канца XIX ст. праводзіліся археалагічныя раскопкі.
Асаблівасці
Прынята вылучаць некалькі этапаў развіцця Тагарскай культуры:
Рыхард Гертвіг
Рыхард Гертвіг (, Фрыдберг —, ) — нямецкі біёлаг. Прафесар Мюнхенскага ўніверсітэта (1885—1924). Першыя працы Гертвіг выконваў сумесна з братам Оскарам Гертвігам. Пазней, вывучыўшы дзяленне прасцейшых, сфармуляваў заканамернасці аб’ёмных суадносін ядра і пратаплазмы, парушэнне якіх, як лічыў Гертвіг, прыводзіць да клетачнага дзялення. Гертвіг — аўтар манаграфій, прысвечаных прамянёвікам, сонечнікам і інфузорыям, а таксама падручніка па заалогіі і эмбрыялогіі.
Церабуты (Пухавіцкі раён)
Гісторыя
У XVIII стагоддзі Церабуты ўваходзілі ў склад Менскага павета Менскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, адносіліся да маёнтка Цэль.
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года тэрыторыя апынулася ў складзе Расійскай імперыі. Церабуты ўвайшлі ў склад Ігуменскага павета Мінскай губерні, дзяржаўная ўласнасць. У 1888 годзе адкрыта царкоўна-прыходская школа, у тым жа годзе ўзведзены школьны будынак. У 1897 годзе ў Амельнянскай воласці Ігуменскага павета Мінскай губерні. У 1908 годзе была вёска і аднайменны маёнтак.
Спіс аб’ектаў PGC (1683001—1684000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1683001—1684000)
Нідэрландская мова
Звесткі аб дыялектах
Ад нідэрландскай мовы параўнальна нядаўна адлучыўся афрыкаанс.
Афрыка́анс
Гісторыя афрыкаанс пачынаецца з масавага перасялення фермераў (boer) з Галандыі, Фландрыі і іншых рэгіёнаў паўночна-заходняй Еўропы, якія былі хутка асіміляваныя мясцовым насельніцтвам.
Юрчонкі
Літаратура
З гісторыі населеных пунктаў / Падр. В. В. Віталева // Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка Віцебскага раёна / Рэдкалегія: А. П. Красоўскі і інш.; Уклад. У. І. Мезенцаў; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: Маст. літ., 2004. — 772 с.: іл. — С. 767.
Хатылеўка
Хатылеўка (Хотылевка) — вёска ў Манастыршчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Татарскага сельскага паселішча.
Ноч музеяў
Гісторыя свята
У 1999 годзе Міністэрства культуры Францыі прапанавала музеям сваёй краіны адчыняцца бясплатна для наведвальнікаў у адну з вясновых нядзеляў — мерапрыемства атрымала назву «Вясна музеяў». Сучасную назву штогадовая акцыя атрымала ў 2005 г .: французы прапанавалі ідэю аб штогадовым правядзенні Міжнароднай музейна-выставачнай, культурна-адукацыйнай акцыі «Ноч музеяў» і ў тым жа годзе на гэтую ідэю адгукнуліся музеі з 47 краін, якія падпісалі канвенцыю Савета Еўропы. «Ноч музеяў» праходзіць пры падтрымцы Міжнароднага савета музеяў (ICOM), пад патранажам Савета Еўропы. Збірае і распаўсюджвае інфармацыю аб Ночы ў розных гарадах Дырэкцыя музеяў Францыі. На сайце еўрапейскай Ночы выдатна сфармулявана задача з’явіўшагася праекта: "акцыя была накіравана на прыцягненне наведвальнікаў, якія пражываюць паблізу, для якіх музей «так блізка і далёка».
Ноч музеяў у Беларусі
Ініцыятарамі акцыі ў краіне сталі музеі Мінска, у прыватнасці Нацыянальны мастацкі музей, які ў першую ноч акцыі ў 2005 г. наведала больш за 2000 чалавек, што паказала значную цікавасць да мерапрыемства з боку музейнай аўдыторыі. Пры гэтым з кожным годам колькасць жадаючых паўдзельнічаць у музейным свяце расце: 2007 год — 5 тыс., 2008 — больш за 6 тыс., 2009 года — каля 8 тыс. чалавек. Гэтыя дадзеныя сведчаць і аб папулярнасці сярод наведвальнікаў такіх формаў дзейнасці музеяў і пра перспектывы развіцця іх у будучыні. Зараз ночы музеяў праводзяць не толькі сталічныя, але і рэгіянальныя краязнаўчыя музеі.
Нацыянальны мастацкі музей у тым жа годзе прапанаваў убачыць «Беларускую ноч, або Музей у фантастычных апавяданнях». Гэтая была ноч незвычайная і без традыцыйных этнаграфічных элементаў: музей ператвараўся ў дом Шляхціца Завальні, у залах якога маглі знайсці прытулак і ласкава падзяліцца сваімі апавяданнямі шматлікія "вандроўнікі". У рамках гэтай акцыі праходзіў праект «картопля-АРТ» — летняе кафэ, дзе можна было паспрабаваць незвычайныя беларускія «прысмакі». Таксама было магчыма ўбачыць партрэты князёў Вялікага княства Літоўскага, прывезеныя з Львова і Луцка. Як распавялі арганізатары, наведвальнікі маглі бясплатна наведаць «Беларускую ноч», прыйшоўшы ў незвычайных абутку ці акулярах. Ўсіх наведвальнікаў чакалі сюрпрызы.
Эрытрэя
Гісторыя
У 1993 годзе войска паўстанцаў увайшло ў сталіцу і быў праведзены рэферэндум, на якім за незалежнасць выказаліся 99,83 % прыняўшых удзел. Атрымаўшы незалежнасць, Эрытрэя тым самым пазбавіла былую гаспадыню выхаду да мора. Напружаныя адносіны паміж Эрытрэяй і Эфіопіяй заставаліся і надалей, што прывяло да ўзброенага канфлікту 1998-2000 гадоў з-за памежных тэрыторый. Актыўныя баі працягваліся два гады. Паводле ацэнак International Crisis Group, за гэты час загінулі ад 70 да 100 тысяч чалавек.
Аталанта
Дзейсная асоба трагедый Эсхіла, Крытыя, Арыстыя і Пакувія «Аталанта», а таксама камедый Эпіхарма, Стратыда, Алексіда, Еўтыкла, Філілія, Філетэра, Амфіса «Аталанта».
NGC 634
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Аляксандраўскае (Манастыршчынскі раён)
Аляксандраўскае (Алекса́ндровское) — вёска ў Манастыршчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Собалеўскага сельскага паселішча.
Інге Леман
Прызнанне
Апроч значнай колькасці іншых узнагарод, Інге Леман атрымала ступені ганаровага доктара Калумбійскага ўніверсітэта у Нью-Ёрку (1964) і Капенгагенскага ўніверсітэта (1968), а таксама стала членам шматлікіх навуковых таварыстваў.
Чорнае (Рэчыцкі раён)
Гісторыя
У 1926—1983 гадах цэнтр Чарнянскага сельсавета.
Аляксей Якаўлевіч Міхальчанка
Аляксей Якаўлевіч Міхальчанка (нар., Полацк, Віцебская вобласць, БССР, СССР) — беларускі журналіст, прапагандыст і тэлевядучы.
Эн Эплбаўм
Асабістае жыццё
Жыве ў Варшаве. Вызнае хрысціянства. У 2013 годзе прыняла польскае грамадзянства.
У шлюбе з 1992 года з польскім палітыкам і дзяржаўным дзеячам Радославам Сікорскім, мае двух сыноў — Александэра і Тадэвуша.
Мікалай Андрэевіч Тырса
Біяграфія
З 1921 года Тырса пачаў займацца кніжнай графікай. Першай яго працай у гэтым кірунку было афармленне кнігі «Камедыя пра цара Максіміліяна, непакорлівыя сына ягонага Адольфа».
Вербенавыя
Біялагічнае апісанне
Кветкі больш-менш няправільныя, хоць не асабліва буйныя, але часта прыгожыя і духмяныя.
Некрашэвічы
Некрашэ́вічы (, Некрашевичи) — вёска ў Карэліцкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Турэцкага сельсавета.
Леанід Георгіевіч Сініцын
Палітычная дзейнасць
Як кіраўнік Адміністрацыі прэзідэнта, затым віцэ-прэм’ер, праявіў сябе ў якасці паслядоўнага прыхільніка эканамічнае інтэграцыі і палітычнага саюза Беларусі і Расіі.
Пазней Леанід Сініцын расказаў, што ён быў аўтарам герба і сцяга, і за яго подпісам эскізы пайшлі ў Цэнтарвыбаркам напярэдадні рэферэндуму ў Беларусі (1995), па выніках якога былі ўстаноўлены новыя Дзяржаўнага сцяг і Дзяржаўны герб Рэспублікі Беларусь.
Арафіна (Манастыршчынскі раён)
Арафіна (Арефино) — вёска ў Манастыршчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Собалеўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Уладзімір Мікалаевіч Палуян
Біяграфія
У 1982—1988 гадах працаваў на МТЗ фрэзэроўшчыкам, наладчыкам, сакратаром камітэту камсамола.
У 1991—1994 гадах — дырэктар шматпрофільнага малога прадпрыемства «Цімэн» у Мінску.
Беразнякі (Манастыршчынскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Джэймс Кук Браўн
Джэймс Кук Браўн (James Cooke Brown, — ) — сацыёлаг, пісьменнік-фантаст, аўтар штучнай мовы лаглан.
Буда (Манастыршчынскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Жаклін Бісет
Жаклін Бісет (Jacqueline Bisset; нар., Уэйбрыдж, графства Сурэй, Англія) — брытанская кінаактрыса, вядомая па ролях у фільмах 1960-80-х гадоў, сярод якіх такія значныя, як «Амерыканская ноч» Труфо (1973) і «Бездань» Етса (1977). Папулярнасць прынеслі ролі ў фільмах «Цудоўны» (1973), Забойства ва «Усходнім экспрэсе» (1974), «Бездань» (1977), «Дзікая архідэя» (1990) і «Напалеон і Жазефіна» (1987), у якім яна сыграла Жазефіну Багарнэ.
Йыхві
Этнічныя эстонцы з'яўляюцца нацыянальнай меншасцю ў Йыхві, бо 58% гарадскога насельніцтва ўяўляюць сабой альбо этнічных рускіх эмігрантаў, якія прыбылі ў Эстонію цягам перыяду савецкай улады ў Эстоніі (1944—1991), альбо іх нашчадкаў.
Выцегра
Горад размешчаны на рацэ Выцегра, (прыстань за 15 км ад Анежскага возера), на Волга-Балтыйскім водным шляху, за 150 км ад чыгуначнай станцыі Падпарожжа, за 337 ​​км на паўночны захад ад Волагды.
Уільям Філдынг Огбарн
Навуковая дзейнасць
Аказаў вялікі ўплыў на ўкараненне псіханалізу ў амерыканскую сацыялогію.
Палатніца
Да 6 жніўня 1979 года вёска ўваходзіла ў склад Слонімскага сельсавета.
Рэй (востраў)
Сучасная назва, магчыма, звязана з Хрыстосам-Уладаром, чым з нейкім мясцовым уладаром. Першым еўрапейцам, які ўбачыў востраў Рэй, быў Васка Нуньес дэ Бальбоа ў кастрычніку 1513 г. падчас першай экспедыцыі да Ціхага акіяну. Ён мог толькі бачыць востраў з мора, бо дрэннае надвор'е не давала магчымасці яго каноэ высадзіцца на бераг. Імя, якое ён даў востраву - Isla Rica (Багаты востраў).
Троль
У культуры
Тролі з’яўляліся ў многіх творах сучаснай мастацкай літаратуры, часцей за ўсё, у жанры фэнтэзі, класічнымі прыкладамі з’яўляюцца тролі у такіх творах, як Міжзем’е Толкіна або Падзямеллі і Цмокі.
Аляксандр Ільіч Лізюкоў
Родны брат Героя Савецкага Саюза Пятра Ільіча Лізюкова і камандзіра партызанскага атрада Яўгена Ільіча Лізюкова.
Міжваенны перыяд
За поспехі ў баявой падрыхтоўцы камандзір брыгады палкоўнік А. І. Лізюкоў быў узнагароджаны ордэнам Леніна. Восенню 1935 года быў накіраваны ў Францыю ў складзе савецкай дэлегацыі ваенных назіральнікаў на манеўрах французскай арміі.
У 1940 годзе А. І. Лізюкоў быў прызначаны выкладчыкам.
На салаўёўскай пераправе
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 5 жніўня 1941 года «за ўзорнае выкананне баявых заданняў Камандавання на фронце барацьбы з германскім фашызмам і праяўленыя пры гэтым адвагу і геройства» палкоўніку Лізюкову Аляксандру Ільічу прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка». Разам з А. І. Лізюковым у абароне перапраў прымаў удзел яго 16-гадовы сын Юрый, курсант Барысаўскага танкавага вучылішча.
Контратака ў раёне горада Сумы
Савецкі пісьменнік, у той час франтавы карэспандэнт 40-й арміі, непасрэдны сведка тых падзей, успамінаў :
Абарона Нара-Фамінска і вызваленне Солнечнагорска
21 кастрычніка 1941 года першы эшалон дывізіі прыбыў на падмаскоўную станцыю Апрэлеўка, і яе часткі адразу ж занялі заходнюю ўскраіну горада Нара-Фамінска. Перад дывізіяй А. І. Лізюкова была пастаўлена задача 22 кастрычніка перайсці ў наступ і авалодаць новай мяжой у 3-4 кіламетрах на захад і паўднёвы захад ад Нара-Фамінска.
Дземянскі «кацёл»
У сярэдзіне красавіка 1942 года А. І. Лізюкоў атрымаў загад сфарміраваць 2-й танкавы корпус. Па рашэнні Стаўкі 2-й танкавы корпус ўключаны ў склад створанай 5-й танкавай арміі. У чэрвені 1942 года генерал-маёр А. І. Лізюкоў прызначаны яе начальнікам. 5-я танкавая армія дыслакавалася ў паласе Бранскага фронту, спачатку ў раёне на паўднёвым захадзе ад Яльца, а затым на паўночным захадзе ад Яфрэмава.
Контрудар 5-й танкавай арміі
Генерал А. І. Лізюкоў знаходзіўся ў вельмі цяжкім становішчы: аперацыя яго арміі была на грані правалу, і Стаўка ўжо выказала відавочнае незадаволенасць яго дзеяннямі: «5 ТА, маючы перад сабой слабога праціўніка не больш адной танкавай дывізіі, трэці дзень топчацца на месцы. Часткі арміі з-за нерашучых дзеянняў ўвязаліся ў зацяжныя франтальныя баі, страцілі перавагу раптоўнасці і не выканалі пастаўленую задачу» (з дырэктывы Стаўкі Вярхоўнага Галоўнакамандавання ад 9.7.1942). У стрэсавай сітуацыі камандарм адчуваў вялікае нервовае напружанне і раздражненне, і эмацыйна быў блізкі да зрыву. 8 ліпеня ён са скандалам адхіліў генерал-маёра танкавых войскаў А. Ф. Папова ад пасады камандзіра 11-га танкавага корпуса і разам з ім — палкавога камісара Е. С. Усачова. А 9 ліпеня паводле яго загаду без суда і следства быў расстраляны начальнік аператыўнага аддзела 11-га танкавага корпуса падпалкоўнік В. С. Хлебалаў, тым самым прадэманстраваўшы, што ён прымае самыя бязлітасныя меры да вінаватых (на яго думку) у зрыве наступлення і ні перад чым не спыніцца, каб дасягнуць мэтаў наступу.
Дварчаны (Камайскі сельсавет)
У 1966—1985 гадах цэнтр Дварчанскага сельсавета.
Гвадэлупа
Да 22 лютага 2007 года ў склад дэпартаменту ўваходзілі востраў Сен-Бартэльмі і паўночная частка вострава Сен-Мартэн, якія цяпер з’яўляюцца асобнымі залежнымі тэрыторыямі Францыі.
Гісторыя
Сваю сучасную назву Гвадэлупа атрымала ад Хрыстафора Калумба, які адкрыў яе ў 14 лістапада 1493 годзе. Францыя захапіла востраў у 1635 годзе. Некалькі разоў Гвадэлупай спрабавалі завалодаць брытанцы.
NGC 266
NGC 266 (іншыя абазначэнні — UGC 508, MCG 5-3-9, ZWG 501.22, IRAS00471+3200, PGC 2901) — галактыка ў сузор’і Андрамеда.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Гарадок (Манастыршчынскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Архітэктура Вялікага Княства Літоўскага
Будаўнічыя матэрыялы
Для падмурка збудаванняў бралі валуны, пры змяшаным муры сцен — больш-меней плоскія буйныя камяні, галоўным чынам граніт, гейс ці кварцыт. Камяні шліфаваліся. Для дэкаратыўнасці часам выкарыстоўваўся пірафілітавы сланец (так званы чырвоны шыфер) — у прыватнасці, у збудаваннях Кіева, Чарнігава, Гродна, Оўруча. Таксама для аздаблення часам выкарыстоўваліся мясцовы пліткавы вапняк, рачны ракушачнік.
У мур скляпенняў будынкаў часта закладвалі керамічныя сасуды. У сучаснай архітэктуры іх завуць галаснікамі. Яны служылі не толькі для лепшай акустыкі будынка, але і для палягчэння вагі скляпення. Галаснікі ёсць у збудаваннях Валыні, Чарнігава, Полацка. Шмат іх закладзена, напрыклад, у сценах гродзенскай Каложскай царквы.
Мястэчкі
Мястэчкі займалі своеасаблівае месца ў гістарычнай сістэме паселішчаў Вялікага Княства Літоўскага. Яны, як паселішчы пераходнага стану паміж вёскай і горадам, аб’ядноўвалі ў сабе ўклад вясковага і гарадскога жыцця, побыт селяніна і гараджаніна. Для свайго часу яны — магчыма, самы дасканалы і гарманічны тып паселішчаў.
Нямецкамоўная супольнасць Бельгіі
Гісторыя
У 1960 годзе быў здзейсненны падзел Бельгіі на тры тэрыторыі паводле моўнага прынцыпу (Галандскамоўная, Франкамоўная і Нямецкамоўная супольнасці). У 1973 на базе гэтых тэрыторый былі створаны акругі, якія маюць вялікую ўнутраную аўтаномію.
Гісторыя Шанхая
Імперыя Мін і першая палова існавання імперыі Цын
Пры імперыі Мін землі сучаснага Шанхая, якія ляжаць на поўдзень ад ракі, падпарадкоўваліся Сунцзянскай управе правінцыі Наньчжылі; першапачаткова яны былі падзелены на паветы Хуацін і Шанхай, затым быў вылучаны павет Хуанпу. Землі, якія ляжаць на поўнач ад ракі Усунцзян, падпарадкоўваліся сучжоўскай управе правінцыі Наньчжылі, яны былі падзеленыя на паветы Цзядзін і Чунмін.
У складзе Кітайскай рэспублікі
14 жніўня 1917 года Кітайская рэспубліка ўступіла ў Першую сусветную вайну на баку Антанты, германскія і аўстра-венгерскія падданыя былі інтэрнаваныя. Карыстаючыся занятасцю еўрапейскіх дзяржаў у Еўропе, Японія запоўніла вакуум, які ўтварыўся, рэзка павялічыўшы сваю прысутнасць у Кітаі. У 1918 годзе ў Шанхаі было, як і ва ўсім свеце, арганізавана святкаванне заканчэння вайны.
Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі ў Расіі ў Шанхай лінуў паток рускіх эмігрантаў, якія сяліліся ў асноўным на тэрыторыі. Рускае насельніцтва французскай канцэсіі вырасла з 41 чалавека ў 1915 годзе да 7 тысяч у 1920-х. У ліпені 1921 года ў Шанхаі адбыўся, на якім была заснавана Камуністычная партыя Кітая.
30 мая 1925 года расстраляла студэнцкую дэманстрацыю, якая ішла пад антыімперыялістычнымі лозунгамі. Гэта прывяло да масавага страйку, пачаўся байкот японскіх і англійскіх тавараў. ахапіў увесь Кітай і меў вялікі міжнародны рэзананс, ён з’явіўся пачаткам рэвалюцыі 1925—1927 гадоў.
«Самотны востраў» змыты хваляй
Акупаваўшы кітайскую частку Шанхая, японскія войскі не ўвайшлі на тэрыторыі, якія знаходзіліся пад міжнародным кіраваннем. У выніку шанхайскія замежныя канцэсіі сталі «самотным востравам» у моры японскай акупацыі: калі вакол бушавала вайна, то на іх тэрыторыі працягвалася ранейшае мірнае жыццё. На тэрыторыю замежных сетлментаў лінула велізарная колькасць кітайскіх бежанцаў, што прывяло да рэзкага росту насельніцтва канцэсій.
Пасляваенны гаміньданаўскі Шанхай
У ходзе грамадзянскай вайны у пачатку 1949 года Паўночны Кітай апынуўся страчаны для гаміньданаўскага ўрада, Народна-вызваленчая армія Кітая выйшла да ракі Янцзы. У 1949 годзе 6-мільённы Шанхай быў найбуйнейшым горадам Кітая і даваў траціну ВУП краіны. Як камуністы, так і гаміньданаўцы лічылі, што ў бліжэйшы час можа пачацца трэцяя сусветная вайна, і гэтая перакананасць накладвала свой адбітак на планы бакоў. Гаміньданаўцы спадзяваліся, што абапіраючыся на рэсурсы найбагацейшага горада Кітая, яны змогуць дачакацца яе пачатку, а тады замежная інтэрвенцыя і замежная ваенная дапамога дапамогуць ім адваяваць Кітай у камуністаў назад; на выпадак, калі б горад не ўдалося ўтрымаць да Трэцяй сусветнай, гаміньданаўцы разлічвалі адбыць марскім шляхам, забраўшы з сабой гарадскія каштоўнасці і знішчыўшы ўсё, што не ўдасца павезці. Камуністычныя войскі пачалі штурм горада 12 мая, і за паўмесяца. Хоць гаміньданаўскія ўлады і спрабавалі знішчыць горад, у камуністаў атрымалася пры падтрымцы мясцовага насельніцтва захапіць яго практычна непашкоджаным.
У складзе КНР
Пасля перамогі КПК у грамадзянскай вайне ў 1949 годзе ўрад абклаў Шанхай высокімі падаткамі, буржуазія падвергнулася пераследам, і яго былое багацце хутка сышло на нішто. Улады ў 1992 годзе санкцыянавалі аднаўленьне рынкавага развіцця эканомікі Шанхая, ён хутка абышоў Шэньчжэнь і Гуанчжоу, c якіх пачыналіся. Да пачатку XXI стагоддзя Шанхай ператварыўся ў найважнейшы горад Кітая і адзін з вядучых сусветных фінансавых цэнтраў. Акрамя гэтага, горад стаў цэнтрам масавай культуры і моды, цэнтрам кітайскай інтэлігенцыі і багемы.
Камарова (Свірскі сельсавет)
Інфраструктура
Адміністрацыйны будынак калгасу, рамонтныя майстэрні, жывёлагадоўчая ферма, аддзяленні сувязі і банка, бібліятэка, няпоўная сярэдняя школа (зачыненая ў 2014 годзе), дзіцячы сад, клуб, 2 крамы, сталовая, фельчарска-акушэрскі пункт, прыёмны пункт бытавога абслугоўвання насельніцтва, ПТВ-207 (размешчана на тэрыторыі былой сядзібы). З 2009 года працуе Камароўская ГЭС.
Седэртэлье (камуна)
Насельніцтва
Насельніцтва складае 89 473 чалавек (станам на студзень 2013 года).
Міхал Апанасавіч Вітушка
Біяграфія
Паводле адных звестак, 17 лістапада 1944 года дэсантаваны на Віленшчыну на чале атраду парашутыстаў і 7 студзеня 1945 года забіты ў баі. Паводле другіх звестак, пад яго імем дэсантаваны іншы чалавек, а Вітушка быў дэсантаваны пазней — у ноч з 30 лістапада на 1 снежня. Паводле другіх звестак, дзейнасць Вітушка пачаў у 1946 годзе, рэарганізаваў антысавецкі партызанскі рух цэнтральнай і заходняй Беларусі ў Беларускую вызваленчую армію. Кіраваў Беларускай незалежніцкай партыяй, рэдагаваў часопіс «За волю». Спыніў партызанскую дзейнасць, узначальваў падполле. У пачатку 1950-х гадоў вывеў ацалелыя партызанскія атрады праз Польшчу і Латвію на Захад; сам заставаўся ў Польшчы, адкуль кіраваў антысавецкім падполлем, а ў 1960-я гады перабраўся на Захад. Справа Вітушкі ў КДБ дасюль не закрытая. Паводле звестак, атрыманых ад яго сына, Міхал Вітушка памёр 27 красавіка 2006 года.
Яўрэйскі ўніверсітэт (Мінск)
Гісторыя
У студзені 1999 г. гэта установа змяніла назву на «Міжнародны гуманітарны інстытут імя М. Шагала», які ўвайшоў у склад Беларускага дзяржаўнага універсітэта. Часткова дзейнічала за кошт міжнароднага фінансавання.
Жаркава
Гісторыя
Паводле перапісу 1926 г. пасёлак.
У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 да ліпеня 1944 года акупаваная нацысцкай Германіяй.
Мінскае гета (серыя афортаў)
Апісанне
Спіс афортаў (няпоўны) :
Комсіна
Ко́мсіна (, Комсино) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Княгінінскага сельсавета.
Дзеньгубаўка (Манастыршчынскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Паланечка
Палане́чка (, Полонечка) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Вольнаўскага сельсавета. Размешчана за 35 км на паўночны ўсход ад Баранавічаў, за 21 км ад чыгуначнай станцыі Пагарэльцы на лініі Баранавічы — Мінск, на рацэ Змейцы (прыток Ушы), з Баранавічамі злучана аўтадарогай. Насельніцтва 612 жыхароў, 264 гаспадаркі (2005).
Марыяна Акіндзінаўна Шчоткіна
Біяграфія
2005—2007 — старшыня камітэта па працы, занятасці і сацыяльнай абароне Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта.
16 кастрычніка 2015 года пастановай Савета Міністраў № 870 у складзе Урада склаў свае паўнамоцтвы перад нававыбраным Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь, а 17 снежня 2015 года ўказам Прэзідэнта № 500 зноў зацверджаны на пасадзе міністра. 13 кастрычніка 2016 года вызвалена ад пасады міністра працы і сацыяльнай абароны ў сувязі з пераходам на выбарную пасаду — намеснік старшыні Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI склікання. 25 кастрычніка 2019 г. тайным галасаваннем сенатараў Савета Рэспублікі была вызвалена ад пасады па асабістым жаданні.
Старшыня грамадскага аб’яднання «Беларускі саюз жанчын».
Марыго
Марыго́ — самы вялікі горад і сталіца французскага заморскага дэпартамента Сен-Мартэн, які знаходзіцца ў Карыбскім моры. Насельніцтва горада складаецца з 5,7 тыс. чалавек.
NGC 587
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
The Smiths
Гісторыя
Да стварэння The Smiths у 1982 годзе Джоні Мар граў у гуртах «Sister Ray», «Freaky Part», «White Dice» і «Paris Valentinos». Тым часам Морысі на працягу некалькіх тыдняў спяваў з «The Nosebleeds» і праслухоўваўся ў «Slaughter & the Dogs». Калі Морысі быў падлеткам, «Melody Maker» друкавалі яго лісты, а яго твор «James Dean Isn’t Dead» быў апублікаваны «Babylon Books» у познія 1970-я. Морысі таксама быў прэзідэнтам англійскага фанацкага клуба «New York Dolls». Вясной 1982 года Морысі сустрэўся з Марам, які праз знаёмых шукаў лірыка. Яны пачалі пісаць песні і запісвалі свае дэма з Сайманам Уолстэнкрафтам. Да восені яны выбралі назву The Smiths і да іх далучыліся Майк Джойс як барабаншчык і Эндзі Рурк як басіст. Сваё першае шоу The Smiths правялі ў канцы 1982 года, а вясной 1983 года ў Манчэстэры з’явіліся іх нешматлікія, але верныя фанаты.
Аліса ў Залюстроўі
Сюжэт
Дзяўчынка Аліса прайшла скрозь люстэрка і апынулася ў Залюстроўі, дзе свет уяўляе сабой вялікую шахматную дошку. Папярэдне сюжэт запісаны з выкарыстаннем элементаў шахматнай натацыі, а спіс персанажаў прадстаўлены ў якасці белых і чорных шахматных фігур. З люстранога пакоя Аліса трапляе ў люстраны сад з гаваркімі кветкамі, дзе сустракае Чорную Каралеву і становіцца Белай Пешкой. Затым яна на цягніку праязджае трэцюю клетку і апынаецца ў лесе, у якім зніклі ўсе імёны. Там у блізнят Гу-та-та і Гу-ля-ля яна даведаецца, што ўсё, што адбываецца, ёсць сном Чорнага Караля. Сустрэча з Белай Каралевай заканчваецца ў краме, дзе яна купляе яйка, якое ператварылася ў Жаўтуна-Баўтуна. Пасля гэтага Аліса апынаецца ў новым лесе, дзе становіцца сведкай паядынку Льва і Аднарога. Дзяўчынку ледзь не чаруе Чорны Рыцар, але выратоўвае Белы Рыцар. Далей яна ідзе на восьмую клетку і становіцца каралевай. У канцы яе падарожжа аказваецца сном.
Азяроды
Азяроды — нежылая вёска ў Княгінінскім сельсавеце Мядзельскага раёна Мінскай вобласці.
Уладзімір Андрэевіч Кулажанка
Уладзімір Андрэевіч Кулажанка (, в. Косель, Кармянскі раён —, Мінск) — беларускі вучоны-эканаміст. Доктар эканамічных навук (1981), прафесар (1982).
Вожага
У 1929 годзе Вожага стала цэнтрам Важагодскага раёна ў Валагодскай акрузе Паўночнага края. Статус пасёлка гарадскога тыпу прысвоены Вожазе пастановай Прэзідыума УЦВК ад 10 снежня 1932 года.
Асалухі
Функцыі
У Асалухі меліся і адваротныя функцыі. Ён мог пераследваць і насылаць хваробы. У адным з ранніх вавілонскіх тэкстаў паведамлялася, што ён быў адказным за ўспышку эпідэміі.
Копцева (Манастыршчынскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Алена Іванаўна Малахавец
Біяграфія
У хуткім часе па вяртанні ў Архангельск, выйшла замуж за галоўнага архітэктара горада Франца Францавіча Малахаўца, які быў старэйшы за яе на 11 гадоў. Затым архітэктар Малахавец праведзены на службу ў Курск. У Курску у 1861 г. А. Малахавец выдала сваю самую вядомую кнігу — кулінарную энцыклапедыю «Падарунак маладым гаспадыням, ці сродак да памяншэння выдаткаў у хатняй гаспадарцы» (Подарокъ Молодымъ хозяйкамъ или Средство къ уменьшенію расходовъ Въ домашнемъ хозяйствѣ). Праз 5 гадоў кніга была перавыданая, а агулам да 1917 году кніга вытрымала 29 перавыданняў, зараз зноў выдаецца ў Расіі.
Фактычна адзіным бібліёграфам Е. І. Малахавец з’яўляецца галандскі славіст Эхберт Хартман.
Музей турэцкага і ісламскага мастацтва
Музей турэцкага і ісламскага мастацтва (Türk ve İslam Eserleri Müzesi) — музей у Стамбуле, размешчаны ў гістарычным на плошчы Султанахмет.
Гісторыя
У 1983 г. у адным з прыгажэйшых будынкаў горада —  — адбылося ўрачыстае адкрыццё новай экспазіцыі музея, прымеркаванае да дня вернісажу 18-й б’енале «Анаталійскія цывілізацыі». У экспазіцыі гледачы ўбачылі помнікі матэрыяльнай культуры, сабраныя ў мячэцях, манастырах, маўзалеях, а таксама падчас археалагічных раскопак на працягу дзесяцігоддзяў. У асобных раздзелах прадстаўлены унікальныя калекцыі дываноў, ранніх ісламскіх рукапісаў, вырабаў з металу, гліны, каменю, дрэва, якія датуюцца XIII—XIX ст.
Шэраг памяшканняў у палацы аддадзены пад выставачную і канферэнц-залу, бібліятэку, рэкрэацыйную зону, фондасховішча, адміністрацыйныя службы, фотастудыю, рэстаўрацыйныя і іншыя майстэрні. На працягу першага месяца пасля адкрыцця экспазіцыю Музея турэцкага і ісламскага мастацтва наведалі каля 11 тыс. чалавек. Усе работы па стварэнні новай экспазіцыі фінансавала Міністэрства культуры і турызму Турцыі.
Міхаіл Іванавіч Гурын-Маразоўскі
Міхаіл Іванавіч Гурын-Маразоўскі (падпольныя псеўданімы: Стах; Ян;, в. Ярэмічы Навагрудскага павета Мінскай губерні, цяпер Карэліцкі раён Гродзенскай вобласці — , Вільня) — беларускі палітычны дзеяч, журналіст.
Уладзімір Мікалаевіч Патупчык
Біяграфія
У 2002 годзе скончыў Расійскую акадэмію дзяржаўнай службы пры прэзідэнце Расійскай Федэрацыі.
Міхаіл Міхайлавіч Каршук
Дасягненні
Мікс
Інзер
Інзер (Инйәр, Инзе́р), Вялікі Інзер — рака ў Башкартастане, левы прыток р. Сім (басейн р. Белай). Даўжыня 307 км, плошча басейна 5380 км². Бярэ пачатак на заходніх схілах Паўднёвага Урала пад назвай Вялікі Інзер. У вярхоўях мае характар горнай ракі, ніжэй даліна ракі пашыраецца і цячэнне робіцца больш спакойным. Жыўленне пераважна снегавое. Сярэдні гадавы расход вады каля вёскі Азава 50,9 м³/с. Замярзае ў сярэдзіне лістапада, раскрываецца ў сярэдзіне красавіка. Галоўны прыток справа — Малы Інзер. Сплавінная.
Канстанцін Антонавіч Абазоўскі
Удзел у Вялікай Айчыннай вайне
Скончыў ваенна-авіяцыйнае вучылішча.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 26 кастрычніка 1944 года за ўзорнае выкананне баявых заданняў камандавання па знішчэнні жывой сілы і тэхнікі праціўніка і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм лейтэнанту Канстанціну Антонавічу Абазоўскаму прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем Ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка».
Кавалі (Слабадскі сельсавет)
Гісторыя
У 1847 г. вёска маёнтка Янушова Вілейскага павета Віленскай губерні, валоданне В. Корсака, 4 двары, 32 жыхара. З 1894 ў вёсцы працавала школа граматы. У 1904 г. на месцы сучаснай вёскі: вёска, фальварак і засценак Жоснянской воласці Вілейскага павета Віленскай губерні. У вёсцы былі 93 жыхары, у засценку, валоданні Гуровіча і Андрона, — 9 жыхароў; у сядзібе, валоданні Гурыновіча, — 4 жыхары. У 1921 г. фальварак і вёска ў складзе гміны Жосна Дунілавіцкага (з 1925 г. Пастаўскага) павета Віленскага ваяводства. У сядзібе 5 двароў, 36 жыхароў; ў вёсцы 15 двароў, 86 жыхароў.
Віктар Васільевіч Козінцаў
Біяграфія
3 снежня 2013 года прызначаны быў Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Аргенціна. 2 мая 2014 года стаў таксама паслом у Рэспубліцы Перу, Рэспубліцы Чылі і ва Рэспубліцы Усходні Уругваі па сумяшчальніцтве.
Сундбіберг (камуна)
Камуна Сундбіберг (Sundbybergs kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Стакгольм у цэнтральнай Швецыі.
Шаксна (Шакснінскі раён)
Шаксна́ (Шексна́) — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Шакснінскага раёна Валагодскай вобласці. Насельніцтва — 18 881 чал. (2016).
Недасканалыя грыбы
Недасканалыя грыбы, дэйтэраміцэты (Deuteromycota) — група вышэйшых грыбоў.
Вегетатыўнае цела ў выглядзе септыраванага, моцна разгалінаванага міцэлію. Жыццёвы цыкл дэйтэраміцэтаў адбываецца ў гаплоіднай фазе. Пры парасексуальным працэсе зліваюцца гаплоідныя ядры, утворанае дыплоіднае ядро дзеліцца з новай камбінацыяй геномаў, што абумоўлівае шырокую ўнутрывідавую зменлівасць. Большасць відаў размнажаецца канідыямі, палавыя (дасканалыя) стадыі адсутнічаюць. Канідыі ўтвараюцца на канідыяносцах, якія з'яўляюцца спецыялізаванымі галінкамі міцэлію, адрозніваюцца формай, афарбоўкай, колькасцю клетак.
Панама (капялюш)
Панама — нацыянальны галаўны ўбор Эквадора. «Панамскія капелюшы» робяць не толькі ў Эквадоры, але і ў шэрагу іншых краін Лацінскай Амерыкі, аднак галоўным вытворцам застаецца Эквадор. Прызнаны цэнтр панамапляцення — горад Куэнка, трэці па памерах эквадорскі горад. Сваё імя галаўны ўбор атрымаў дзякуючы таму, што набыў сваю вядомасць у Еўропе і ЗША падчас будаўніцтва Панамскага канала.
Андрэ Мажыно
Біяграфія
У 1897 годзе стаў доктарам юрыспрудэнцыі. У 1910 годзе быў абраны дэпутатам Нацыянальнага Сходу Францыі. Калі пачалася Першая сусветная вайна пайшоў на ваенную службу і быў пасланы ў Латарынгію. У верасні 1914 года атрымаў званне сяржанта за стрыманасць і адвагу. У лістападзе 1914 года быў паранены пад Вердэнам і ўзнагароджаны Ваеннай Медалём, вышэйшай ваеннай узнагародай Францыі. 12 сакавіка 1919 года ўзнагароджаны за ваенныя заслугі ордэнам Ганаровага легіёна.
Адам Гурыновіч
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду татарскага паходжання герба «Праўдзіц», вядомага з XV—XVI стст. Бацькі, Калікст Іасафатавіч і Элеанора з Сяняўскіх (з гетманскага роду), мелі некалькі дробных фальваркаў. Спачатку сям’я жыла ў Кавалях (цяпер Мядзельскі раён), пасажным фальварку маці, дзе нарадзіліся Адам і яго старэйшы брат Юзаф. Потым пераехалі ў Крыстынопаль (цяпер в. Золькі), які быў супольнай уласнасцю Калікста Іасафатавіча і яго брата Абдона. Тут нарадзіліся браты і сёстры Адама. Родны дзядзька Адама Гурыновіча — Абдон Іасафатавіч Гурыновіч — таксама нарадзіўся ў фальварку Крыстынопаль (Вілейскі раён). Пахаваны на каталіцкіх могілках у в. Канстанцінава (Мядзельскі раён). На надмагільным помніку маецца надпіс: ''«Абдон Гурыновіч, памёр 27 кастрычніка 1896 года, маючы 88 гадоў. Божа, выратуй яго душу» .''
Гомельскі тралейбус
Маршруты
Першае дэпо абслугоўвае маршруты 1, 3, 4, 5, 9, 10, 12, 15, 16, 17, 18, 20, 21, 24, 25, другое дэпо — маршруты 2, 6, 7, 7а, 8, 11, 11б, 11в, 12, 12а, 14, 19, 19а, 20, 22, 22а, 23, 24, 25.
Асінаўка
Назву Асі́наўка маюць:
Тырэшэ (камуна)
Тырэшэ 276-ая па памеры тэрыторыі камуна Швецыі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — раён Стакгольма Больмура.
Брэсцкі тралейбус
Брэсцкі тралейбус — сістэма тралейбусных ліній у Брэсце. Пачала дзейнічаць у 1981 годзе. Станам на 2023 год дзейнічае 8 маршрутаў, якія абслугоўвае адзіны тралейбусны парк.
Знаменская царква (Дубровіцы)
Знаменская царква ці Царква Азнакі Прасвятой Багародзіцы у Дубровіцах (Церковь Знаме́ния Пресвято́й Богоро́дицы в Дубровицах) — парафіяльны храм Падольскай епархіі Рускай праваслаўнай царквы. Галоўны прастол храма асвечаны ў гонар іконы Божай Маці «Знаменне» (Знаме́ние). Размешчаны ў пасёлку ў 4 км ад Падольска Маскоўскай вобласці, Расія. Царква з’яўляецца цэнтральнай часткай архітэктурнага ансамбля сядзібы Дубровіцы, якая некалі належала прадстаўнікам дваранскіх сем’яў, і. Вядома царква сваёй унікальнай архітэктурай у стылі барока, незвычайнай для рускага царкоўнага дойлідства, а таксама таямнічай гісторыяй стварэння, да якога прыклаў руку сам цар Пётр I. Храм мае статус Аб’екта культурнай спадчыны РФ. Настаяцель — протаіерэй Андрэй Грыцышын.
Будаўніцтва храма
Будаўніцтва Знаменскай царквы адносіцца да часоў, калі сядзібай Дубровіцы валодаў князь, выхавальнік маладога Пятра I. Закладка каменнага храма была праведзена 22 ліпеня (1 жніўня) 1690 года на месцы драўлянай царквы Іллі Прарока. Драўляную Ільінскую царкву разабралі і перанеслі ў найбліжэйшую вёску Лемяшэва (Ле́мешово). Будаўніцтва царквы вялося 14 гадоў — з 1690 па 1704 год. Сам цар Пётр I удзельнічаў у ажыццяўленні грандыёзнай задумы Б. А. Галіцына.
Гісторыя Польшчы
Польская гісторыя ахоплівае гісторыю польскай дзяржавы і польскай нацыі з Х па XXI стагоддзе. Гісторыю польскай дзяржаўнасці прынята адлічваць з часоў кіравання Мешкі I — гістарычнага князя заходніх палян, які прыняў хрысціянства па лацінскім абрадзе. Польшча была адносна стабільнай да валадарання Баляслава III Крывавустага, пасля якога пачаўся перыяд феадальнай раздробленасці, завершаны ўз’яднаннем польскіх зямель каралём Уладзіславам I Лакеткам. Да 1385 г. у Каралеўстве Польскім кіравала дынастыя Пястаў, затым дынастыя Ягелонаў. У 1569 г. Каралеўства Польскае аб’ядналася з Вялікім Княствам Літоўскім у Рэч Паспалітую — федэратыўную дзяржаву, якая (пасля трох падзелаў) канчаткова скончыла сваё існаванне ў 1795 г. Тэрыторыі Польшчы знаходзіліся ў складзе Расійскай, Германскай і Аўстра-Венгерскай імперый да аднаўлення польскай дзяржаўнасці 11 лістапада 1918 г. У 1921 г. у выніку Рыжскага мірнага дагавора да Польшчы адышла Заходняя Беларусь. 1 верасня 1939 г. Трэці Рэйх пачаў Другую сусветную вайну, напаўшы на Польшчу. Пасля вайны Польшча (межы якой істотна змяніліся) стала незалежнай сацыялістычнай Польскай Народнай Рэспублікай. У 1989 г. адбыліся палітычныя змены, і да цяперашняга часу Польшча існуе як Рэспубліка Польшча (Rzeczpospolita Polska), або Трэцяя Рэч Паспалітая.
Дынастыя Ягелонаў
Крэўская унія згуляла сваю ролю ў барацьбе супраць Тэўтонскага ордэна, для якой і неабходна было аб’яднаць сілы абодвух дзяржаў. Падчас вайны 1409—1411, якая атрымала назву Вялікай, польска-літоўскае войска дасягнула значных поспехаў. Асабліва ўражлівай была перамога ў Грунвальда 15 ліпеня 1410, калі загінула амаль усё кіраўніцтва Ордэна. Аднак плёнам перамогі польска-літоўская дзяржава не здолела ў поўнай меры скарыстацца. Падчас аблогі Марыенбурга (сталіцы Ордэна) пачаўся разлад паміж Ягайлай і Вітаўтам, літоўска-рускія харугвы пакінулі лагер абложваючых крэпасць. Мірны дагавор 1411 прадугледжваў вяртанне ВКЛ Жамойці, але частка страчаных падчас вайны земляў Ордэн атрымліваў назад.
Смерць Казіміра IV перапыніла асабістую унію Польскага каралеўства і ВКЛ. У 1492 вял. кн. літоўскім стаў Аляксандр, а польскім каралём быў абраны Ян I Ольбрахт (1492—1501). У пачатку яго кіравання фактычна склалася двухпалатная структура сейма. Прадстаўнікі мясцовых сеймікаў — «земскія паслы» — сталі з’язджацца да караля, каб на месцы абмеркаваць усе важныя пытанні. Так з’явілася «пасольская ізба», у якой засядалі прадстаўнікі шляхецкага саслоўя. Роля верхняй палаты сойма — сената — стала выконваць колішняя каралеўская рада, у якой паводле пасад уваходзілі канцлер, ваяводы, іншыя вышэйшыя саноўнікі і каталіцкія біскупы. Гараджане толькі зрэдку ў першы час прымалі ўдзел у паседжаннях пасольскай ізбы.
Асабістая унія аднавілася з абраннем на польскі сталец Аляксандра Ягелончыка (1501—1506). Да 1503 ён займаўся справамі ВКЛ, а пасля канца вайны з Маскоўскай дзяржавай і заключэння перамір’я, падпісаў Пётрыкаўскую канстытуцыю (1504), а таксама Радамскую канстытуцыю (1505) — Nihil novi (Нічога новага). Канстытуцыя канчаткова замацоўвала парадак кіравання, які склаўся і паводле якога кароль не меў права прымаць рашэнні без згоды сойма і сената. Таму 1505 шматлікія гісторыкі лічаць пачаткам Новага часу ў польскай гісторыі.
Рэч Паспалітая
Аўгуст III за доўгія гады свайго кіравання так і не змог вывучыць польскую мову, вялікую частку часу праводзячы ў Дрэздэне. У пачатку кіравання ён паспрабаваў, абапіраючыся на Чартарыйскіх, правесці некаторыя фіскальныя і ваенныя рэформы, але з-за зрыву сеймаў спробы не ўдаліся. З 14 сеймаў удала завяршыў сваю працу толькі адзін. Ва ўнутрапалітычным жыцці гэта быў перыяд бесперапыннай барацьбы магнатаў і поўнай дэзарганізацыі дзяржаўнага кіравання.
Імкнучыся ўзмацніць уплыў Расіі ў Рэчы Паспалітай, імператрыца Кацярына II спрыяла абранню на польскі сталец свайго стаўленіка — Станіслава Аўгуста Панятоўскага (1764—1795). Аднак новы кароль павёў сябе зусім не так, як жадалася бы Кацярыне. Пры ім рэформы працягнуліся. Была створана Канферэнцыя — свайго роду кабінет міністраў. У 1766 арганізаваная камісія па чаканцы манеты, у ведзенні якой нахадзіўся Дзяржаўны манетны двор, а таксама камісіі па розных эканамічных пытаннях.
У гэтых умовах Расія пагадзілася на частковы падзел Рэчы Паспалітай, яшчэ раней прапанаваны ёй прускім каралём Фрыдрыхам II. Наўзамен Кацярыне II была абяцана падтрымка ў вайне Расіі з Асманскай імперыяй, распачатай у 1768.
Польскія землі 1795—1815
Ранейшыя каронныя маёнткі, а таксама маёнткі ліквідаванага ордэна езуітаў сталі ўласнасцю аўстрыйскай дзяржавы. Гэтыя землі выкарыстоўваліся для прыцягнення каланістаў, якія вербаваліся з прырэйнскіх княстваў. У 1780-я на Галіцыю распаўсюдзіліся рэформы, праведзеныя ў імперыі Іосіфам II, у прыватнасці, была скасавана асабістая залежнасць сялян, зробленая спроба абмежаваць іх павіннасці.
Паўстанне 1863—1864
Хоць царскі ўрад жорстка расправіўся з удзельнікамі паўстання, яно ўсёткі змушанае было задаволіць некаторых іх патрабавання. У 1864 у Царстве Польскім было пачата правядзенне аграрнай рэформы, якая ішла значна далей агульнарасійскай. Сяляне сталі ўласнікамі сваіх земляў, выкупныя плацяжы спаганяліся шляхам збірання казной падатку ў памеры 2/3 ранейшага чынша. Атрымалі надзелы і беззямельныя сяляне.
Польскія землі 1864—1914
Прускія ўлады таксама імкнуліся да ліквідацыі нацыянальных асаблівасцей польскіх земляў, якія ўваходзілі ў Прусію. У 1867 Вялікае княства Пазнаньское, створанае па рашэнні Венскага кангрэса 1815, якое мела ўласныя адміністрацыйныя інстытуты, стала часткай Поўнача-Германскага саюза, а ў 1871 — Германскай імперыі. Палякаў выцяснялі з дзяржаўных устаноў, польская мова ў судзе і адміністрацыі замянялася нямецкай. Для скупкі немцамі польскім земляў была створана Каланіяльная камісія.
Узнаўленне незалежнасці
7 лістапада 1918 у Любліне быў створаны Часовы народны ўрад на чале з І. Дашыньскім. У маніфесце да польскага народа ўрад абвясціў стварэнне Польскай народнай рэспублікі, вынясенне на разгляд будучага Заканадаўчага сейма прапаноў аб адчужэнні буйной зямельнай уласнасці і нацыяналізацыі некаторых галін прамысловасці.
Міжваенная Польшча
У цэлым палітычная сістэма Польшчы ў першыя гады Другой Рэчы Паспалітай не адрознівалася ўстойлівасцю. Палітычная стракатасць складу Сейма не дазваляла скласці сталую ўрадавую кааліцыю. Толькі за 1922—1925 змянілася 8 урадаў. Палітычныя крызісы дапаўняліся ўзмацненнем страйкавага руху, недастатковай эканамічнай стабілізацыяй, пагаршэннем міжнароднага становішча. У гэтых умовах усеагульнай незадаволенасці Пілсудскі і яго прыхільнікі здзейснілі дзяржаўны пераварот. 12 мая ППС апублікавала заклік да адхілення ад улады ўрад «Х’ена-Пяста» і ў гэты жа дзень пачаліся ўзброеныя сутыкненні паміж урадавымі войскамі і часткамі, якія падтрымлівалі Пілсудскага. 14 мая ўрад сыйшоў у адстаўку. Новы рэжым, які ўсталяваўся ў выніку дзяржаўнага перавароту, атрымаў назву «санацыі».
Польская Народная Рэспубліка
Пасля смерці Сталіна ў 1953 у розных пластах польскага грамадства стала нарастаць крытычнае стаўленне да палітыкі ПОРП. Партыі-саюзнікі выказвалі незадаволенасць сваім нераўназначным становішчам у сістэме дзяржаўнай улады. У прэсе разгарнулася шырокая дыскусія, удзельнікі якой выступалі супраць фальсіфікацыі гісторыі Польшчы. Высоўваліся патрабаванні пашырэння паўнамоцтваў сейма. У чэрвені 1956 успыхнуў страйк на машынабудаўнічым заводзе ў Познані, да якога далучыліся і іншыя працоўныя горада. Маніфестанты разграмілі будынак мясцовага камітэта ПОРП, атакавалі будынкі аддзяленняў дзяржбяспекі і міліцыі. Для падаўлення выступу ў Познань былі накіраваныя войскі.
Палітычны крызіс
У чэрвені 1989 на выбарах у Сейм і Сенат апазіцыя дасягнула значных поспехаў: яе прадстаўнікі атрымалі 161 месца з 460 у Сейме (па квоце) і 99 з 100 у Сенаце (у выніку вольных выбараў). Прэзідэнтам з перавагай усяго на 1 голас быў абраны В. Ярузельскі, старшынёй урада стаў дзеяч «Салідарнасці» Т. Мазавецкі. 29 снежня ў польскую Канстытуцыю былі занесены змены: скасаваныя артыкулы, датычныя кіруючай ролі ПОРП і сацыялістычнага ладу. Замест радзелу аб сацыяльна-эканамічным ладзе з’явіліся артыкулы аб свабодзе прадпрымальніцтва. Краіна зноў стала звацца Рэспублікай Польшча (Rzeczpospolita Polska). У студзені 1990 на IX з’ездзе ПОРП абвясціла аб спыненні сваёй дзейнасці.
Сучасная Польшча
25 кастрычніка 2015 адбыліся парламенцкія выбары, на якіх перамогу атрымала найбуйнейшая апазіцыйная партыя «Права і справядлівасць» з доляй 37,6 % галасоў, тады як кіруючая «Грамадзянская платформа» набрала 24,1 % галасоў.
Карл IV (кароль Іспаніі)
Карл IV (Carlos IV; 11 лістапада 1748 — 20 студзеня 1819) — іспанскі кароль (1788—1808), другі сын караля Іспаніі Карла III і Марыі Амаліі Саксонскай.
Лікійцы
Лікі́́йцы (Λύκιοι) — старажытны індаеўрапейскі народ, карэнныя насельнікі малаазіяцкай вобласці Лікія.
Гісторыя
У 334 г. да н. э. Лікія трапіла ў склад Македоніі. У 43 г. н. э. яна стала часткай Рымскай імперыі. Ужо к канцу 1 тысячагоддзя да н. э. лікійцы былі значна элінізаваны, не карысталіся сваёй пісьмовай мовай, былі ўцягнуты ў варункі грэчаскай культуры.
Уладзімір Рыгоравіч Цалко
Біяграфія
Уладзімір Цалко нарадзіўся ў 1952 годзе ў вёсцы Скалодзін Мазырскага раёна Гомельскай вобласці.
1993—2000 — намеснік старшыні Гомельскага аблвыканкама.
Каталіцкі ўніверсітэт Фужэнь
Фужэнь каталіцкі універсітэт — заснаваны ў 1925 годзе, найбуйнейшы прыватны універсітэт Тайвань. Універсітэт ўключае 12 каледжаў. Універсітэт увайшоў у топ-300 па Times Higher Education Impact Ranking, 100 лепшых тэалогіі і 500 лепшых у галіне гуманітарных навук і медыцыны па QS World University Rankings. Транснацыянальны сумесныя магістарская праграма «MGEM» заняла 19-е месца ў свеце па Financial Times ў 2020 годзе.
Культ асобы Сталіна
Гарадскія тапонімы
З 1952 па 1961 год праспект Незалежнасці ў Мінску называўся праспектам Сталіна.
Ігнат Цярэнцьевіч Буйніцкі
Біяграфія
У 1975 годзе, між іншым дзякуючы намаганням Уладзіміра Караткевіча, перазахаваны ў Празароках на цэнтральнай плошчы, на магіле ўстаноўлены помнік (скульптар І. Міско, архітэктар М. Бурдзін).
Сядзіба Ігната Буйніцкага, якая знаходзілася за чыгуначным пераездам Палівачы, не захавалася.
NGC 983
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Ігнат Цярэнцьевіч Буйніцкі
Уласная трупа
Большасць спектакляў Буйніцкі ставіў самастойна. У рэпертуары групы налічвалася больш за дзясятак танцаў («Лявоніха», «Юрка», «Верабей», «Мяцеліца», «Гняваш», «Мельнік», «Антошка», «Чобат», «Качан», «Чабор», «Полька» і інш.). Музычнае суправаджэнне ладзіў традыцыйны «траісты ансамбль» — цымбалы, скрыпка, дуда. Вядомы імёны выканаўцаў-музыкантаў, якія выступалі ў гастролях трупы — І. Голер, І. Маскаленка (цымбалы), А. Шульга (дуда), Франак Голер (скрыпка).
Значэнне працы Буйніцкага
І. Буйніцкі быў яскравым прадстаўніком свайго часу, яго асабісты талент і выдатныя здольнасці яго паплечнікаў дапамаглі вывесці аматарскую трупу на высокі прафесійны ўзровень. Яго творчасць сведчыць пра з’яўленне новай тэндэнцыі — прафесіяналізацыі народных традыцый. І. Буйніцкі збіраў фальклорны матэрыял, пераймаў сялянскія песні і танцы. У нескладаным сцэнічным афармленні выкарыстоўваліся элементы беларускага народнага выяўленчага мастацтва, акцёры выступалі ў беларускіх нацыянальных касцюмах. Буйніцкі беражліва ставіўся да захавання вытокавай харэаграфіі, імкнуўся не мяняць узор танцу.