cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Іспанская імперыя
Пачатак імперыі (1402—1521)
Пасля смерці каралевы Ізабелы Фердынанд, стаўшы адзіным манархам (1502—1516), стаў праводзіць яшчэ больш агрэсіўную палітыку. Ён выступіў на баку Францыі супраць Венецыі ў бітве пры Аньядэла (1509). Годам пазней Фердынанд уступіў у Свяшчэнную лігу супраць Францыі, прэтэндуючы на Неапалітанскае каралеўства, з якім у яго меліся дынастычныя сувязі, і на Каралеўства Навару праз жаніцьбу на Жэрмен дэ Фуа. Гэта вайна была не такой паспяховай. У 1516 годзе Францыя пагадзілася на перамір’е. Мілан перайшоў пад кантроль Францыі, а Францыя прызнала ўладу Іспаніі ў Паўночнай Навары.
Іспанскія Габсбургі і «Залаты век Іспаніі» (1516—1643)
Габсбургі імкнуліся да дасягнення наступных палітычных мэт:
Афрыка і Міжземнамор’е
У часы кіравання Карла I назіралася памяншэнне прысутнасці Іспаніі ў Паўночнай Афрыцы, нягледзячы на тое, што Туніс і яго порт, Ла-Гулет, былі ўзяты ў 1535 годзе. Адно за адным, большая частка іспанскіх уладанняў была страчана: Пеньён-дэ-Велес-дэ-ла-Гамера (1522), Санта-Крус-дэ-ла-Сак-Пекенья (1524), Алжыр (1529), Трыпалі (1551), Беджая (1554), і ўрэшце Ла-Гулет і Туніс (1569).
Змена дынастыі
Новы кіраўнік быў не занадта добра прыняты ў Іспаніі, апроч затрымкі ўрачыстага ўезду караля ў Мадрыд з-за дрэннага надвор’я і бясконцых прыёмаў, прыдворныя пачалі заўважаць, што ён слабавольны, цнатлівы, набожны, меланхалічны і знаходзіўся ў вялікай залежнасці ад свайго духоўніка, што адбілася ў прыпеўцы таго часу:
Рэформа імперыі
З 1717 па 1718 гады Савет Індый і Каса-дэ-Кантратасьён былі пераведзены з Севільі ў Кадыс, які стаў адзіным портам, што абслугоўваў гандаль з амерыканскімі калоніямі.
Каланіяльныя войны ў XVIII стагоддзі
Тым часам паміж Іспаніяй і Вялікабрытаніяй адбыўся Нуткінскі крызіс, які завяршыўся у пачатку 1790-х гадоў падпісаннем, якімі былі вызначаны межы іспанскіх і брытанскіх уладанняў на ціхаакіянскім узбярэжжы. У гэты ж перыяд Алесандра Маласпіна на службе іспанскай кароне прадпрымаў спробу знайсці Паўночна-Заходні праход.
Вялікая французская рэвалюцыя і Напалеонаўскія войны
У 1808 годзе Напалеон скарыстаўся рознагалоссямі паміж каралём Іспаніі Карлам IV і яго сынам, будучым каралём Фердынандам VII, прымусіўшы іх адрачыся ад прастола і пасадзіўшы на іспанскі трон свайго брата Жазефа.
2 мая 1808 года ў Мадрыдзе адбылося паўстанне. Нягледзячы на тое, што паўстанне было падушана, яно паслужыла пачаткам Іспана-французскай вайны. Іспанскія паўстанцы пад камандаваннем генерала Кастанаса нанеслі паражэнне французскім войскам пры Байлене (гэта было першым паражэннем Напалеона), аднак скарыстацца пладамі сваёй перамогі так і не змаглі. Французы распачалі контрнаступленне і аднавілі ўладу Жазефа I. Баявыя дзеянні працягваліся, іспанцы перайшлі да тактыкі «партызанскай вайны». У далейшым з дапамогай Вялікабрытаніі іспанцы выгналі французаў з паўвострава, і пасля бітвы пры Ватэрлоа Фердынанд VII вярнуў свой трон. Тым часам у іспанскіх калоніях пачаўся рух за незалежнасць.
Вайна за незалежнасць іспанскіх калоній у Амерыцы
Народныя рухі ў іспанскіх калоніях прывялі да адкрытага супрацьстаяння з іспанскай каронай, якое вылілася ў вайну кантынентальнага маштабу, мэтай якой стала ўсталяванне незалежнасці калоній і прыходу да ўлады ў іх, як правіла, рэспубліканскіх урадаў. Найбольш выдатнымі дзеячамі перыяду вайны за незалежнасць іспанскіх калоній у Амерыцы сталі Сімон Балівар і Хасэ дэ Сан-Марцін, якія сталі на чале паўстанцкай арміі і канчаткова разбілі верныя іспанскай манархіі войскі ў бітве пры Аякуча ў 1824 годзе.
Апошнія тэрыторыі, Афрыка (1885—1975)
Іспанія страціла цікавасць да развіцця інфраструктуры афрыканскіх калоній у пачатку XX стагоддзя. Тым не менш, Іспанія эксплуатавала шырокія плантацыі какава, для працы на якіх былі ўвезены тысячы нігерыйцаў. Таксама пры іспанскім валадарстве Экватарыяльная Гвінея дасягнула аднаго з самых высокіх узроўняў пісьменнасці і ўзроўню медыцынскага абслугоўвання насельніцтва на кантыненце.
У сакавіку 1968 года пад ціскам мясцовых нацыяналістаў і ААН Іспанія абвясціла, што гатовая падаць незалежнасць Экватарыяльнай Гвінеі. Здабыўшы незалежнасць у 1968 годзе, Экватарыяльная Гвінея стала краінай з адным з самых высокіх даходаў на душу насельніцтва ў Афрыцы. У 1969 годзе пад міжнародным ціскам Іспанія перадала Сідзі-Іфні Марока. Іспанскае панаванне ў Заходняй Сахары захоўвалася да 1975 года, калі Зялёны марш прымусіў іспанцаў пакінуць яе. Будучыня былой іспанскай правінцыі застаецца нявызначанай.
Іаан (дойлід)
Іаан — дойлід, які працаваў у Полацкім княстве. Магчыма, быў манахам аднаго з тагачасных полацкіх манастыроў, кіраўніком будаўнічых арцеляў, што маглі выконваць значныя работы як у самім Полацку, так і ў сумежных да яго землях, што ўваходзілі ў склад Полацкай епархіі.
Спадчына
Узвёў у XII ст. Спаса-Праабражэнскую царкву Полацкага Спаса-Ефрасіннеўскага манастыра. Лічыцца таксама аўтарам Барысаглебскай і Пятніцкай царквы Бельчыцкага манастыра. Такое меркаванне грунтуецца на тым, што ў названых будынках выкарыстаны шэраг прыёмаў, якія знайшлі потым найбольш поўнае і завершанае ўвасабленне ў Спаса-Праабражэнскім саборы, аўтарам якога, што пацверджана летапіснымі крыніцамі, ён быў.
Угу Віяна
Дасягненні
«Брага»:
Раул Мейрэліш
«Порту»
У ліпені 2004 года Раул падпісаў пяцігадовы кантракт з «Порту». У заяве Мейрэліша пасля пераходу гаварылася, што ён ні секунды не сумняваўся пасля прапановы «Порту».
Какошнік (архітэктура)
Какошнікі атрымалі шырокае распаўсюджванне ў рускай царкоўнай архітэктуры XVI і, асабліва, XVII стагоддзя. У адрозненне ад закамар, маюць выключна дэкаратыўнае значэнне (не адказваюць формам збораў). Размяшчаюцца завяршэнні сцен, скляпенняў, у аснове шатроў і барабанаў купалаў культавых збудаванняў.
Дубраўка (Дубраўскі сельсавет)
Ду́браўка (, Дубровка) — аграгарадок у Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дубраўскага сельсавета.
Баранавіцкі павет (1919—1940)
Утвораны 1 жніўня 1919 года Грамадзянскім ўпраўленнем Усходніх зямель з частак Слуцкага і Навагрудскага паветаў. Згодна з Рыжскім мірным дагаворам 18 сакавіка 1921 года тэрыторыя павета замацавана за Польшчай, увайшла ў Навагрудскае ваяводства. Плошча 3497 км², насельніцтва 124,2 тыс. чалавек (1922). Падзяляўся на гміны. У снежні 1925 года скасаваны Паланэчкаўская і Чэрніхаўская гміны, замест іх створана Вольнаўская. У студзені 1926 года са Слонімскага павета ў Баранавіцкі павет перададзены Дабромысленская і Моўчадская гміны. На тэрыторыі павета ўтворана Дуброўская гміна.
Уладзіслаў Тадэвушавіч Клімовіч
Уладзіслаў Клімовіч (нар., ) — беларускі футбаліст, паўабаронца венгерскага клуба «Дыёшдзьёр» з Мішкальца і нацыянальнай зборнай Беларусі. Кандыдат у майстры спорту.
Клубная кар’ера
У студзені 2018 года, вярнуўшыся з арэнды, пачаў трэніравацца разам з БАТЭ, аднак неўзабаве далучыўся да «Тарпеда-БелАЗ» і быў выкуплены жодзінскім клубам. У складзе «Тарпеда-БелАЗ» стаў трывалым іграком асновы.
Міжнародная кар’ера
Увосень 2014 года выступаў за юніёрскую зборную Беларусі (да 19) у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Еўропы.
Касцёл Святога Войцеха (Альшэва)
Гісторыя
У 1833 годзе ў фамільны склепе разам са сваёй жонкай быў пахаваны Войцех Пуслоўскі. У фамільным склепе таксама быў пахаваны Францішак-Ксаверы Друцкі-Любецкі, (1778—1846), брат жонкі Войцеха, удзельнік італьянскага паходу А. Суворава (1799), міністр фінансаў Царства Польскага, прах якога быў перавезены з Пецярбургу.
Халк (футбаліст)
Жывані́лду Віе́йра ды Со́за (Givanildo Vieira de Souza), больш вядомы як Халк (Hulk; нар ., Кампіна-Гранды, Бразілія) — бразільскі футбаліст, нападнік клуба «Атлетыку Мінейру» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Бразіліі.
Аарон Бёр
Аарон Бёр (Aaron Burr, Jr., ;, Ньюарк, ЗША — , Стэтэн-Айленд, Нью-Ёрк, ЗША) — трэці віцэ-прэзідэнт ЗША, герой Вайны за незалежнасць ЗША, падарожнік.
Журавічы
Гісторыя
У 1668 годзе маёнтак у Рэчыцкім павеце Вялікага Княства Літоўскага ва ўладаньні ў рэчыцкага войскага Станіслава-Міхала Юдыцкага.
Кмен звычайны
Размнажэнне
Фінляндыя вырабляе каля 28% (2011) сусветнай колькасці кмену. Галоўныя экспарцёры: Нідэрланды, Венгрыя.
Экалогія
У прыродзе расце на сухіх лугах, абочынах, межах і палянах. .У класіфікацыі раслінных супольнасцей з'яўляецца для парадку (O.) Arrhenathertalia.
Ужыванне ў кулінарыі
Чаркесы гатуюць з пладоў муку для хлебапячэння.
Корань, утвораны ў першы год вегетацыі, з'яўляецца ядомым, яго можна патушыць ці запекчы падобна караням морквы ці пастарнаку.
Станіслаў Іванавіч Віскоўскі
Станіслаў Іванавіч Віскоўскі (, г. Варшава — ?) — адзін з кіраўнікоў паўстання 1863-64 у Беларусі.
Войцех Пуслоўскі
Смерць
Памёр 3 сакавіка 1833 г. у сваёй вёсцы Шылавічы (каля Альбярціна) і пахаваны ў сямейнай капліцы Св. Войцеха ў касцёле ў вёсцы Альшэва (Слонімскі павет), якая належала Пуслоўскім.
Бружмель ядомы
Батанічнае апісанне
Лістападны куст да вышынёй 1-1,5 м. Маладыя парасткі тонкія, апушаныя, зялёныя, месцамі з фіялетавым адценнем. Старыя ля аснавання дасягаюць таўшчыні 3 см, кара на іх жаўтлява-бурая, без пуху, адслойваецца вузкімі палоскамі. Крона густая, шарападобная, добра разгалінаваная.
Тэадор Крамер
Теодор Крамер (Theodor Kramer,  —, Вена, Аўстрыя) — аўстрыйскі паэт.
Дрычын (Пухавіцкі раён)
Пад уладай Расійскай імперыі
У 1904 г. для школы пабудавалі новы драўляны будынак.
Рэлігія
У населенным пункце ёсць рэлігійная грамада хрысціян веры евангельскай.
Калона Святога Сімпліцыяна (Фашчаўка)
Гісторыя
Паводле іншай версіі, у гады праўлення польскага памешчыка прыйшоў у мястэчка атрад езуіцкага ордэна на чале з рыцарам Сімпліцыянам, каб звярнуць жыхароў у каталіцкую веру. Народ паўстаў, а кіраўнік атрада загінуў. На мясцовых могілках у знак ушанавання і была ўзведзена высокая калона, зверху якой — драўляны воін.
ФК Белененсіш
«Белененсіш» (Clube de Futebol Os Belenenses) — партугальскі футбольны клуб з Санта-Марыя-ды-Белена, аднаго з раёнаў Лісабона. Заснаваны ў 1919 годзе. Хатнія матчы праводзіць на стадыёне «Ду Рэштэлу».
Садовая (Рагачоўскі раён)
Скасавана ў 2014 годзе.
Вінцэнты Балзукевіч
Творчасць
Працаваў у Літве і Беларусі. Быў скульптарам-самавукам і працаваў як рамеснік у драўлянай сакральнай скульптуры, аздабляючы касцёлы Беларусі і Літвы творамі рэлігійнай тэматыкі:
Шырокі Рог
Шыро́кі Рог (, Широкий Рог) — пасёлак у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Забалацкага сельсавета.
Соманава
Со́манава (, Соманово) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Смальянскага сельсавета.
Рэпухава (Аршанскі раён)
Гісторыя
Вядома як Рэпухаў з 1435 года, калі князь Аляксандр Адзінцэвіч, названы па сваім маёнтку Рэпухаўскім, браў удзел на баку вял.кн. Свідрыгайлы у бітве пад Вількамірам і пасля паразы з’ехаў разам з сынам да Масквы. Вял.кн. Жыгімонт канфіскаваў тады Рэпухаўскі маёнтак і надаў яго літоўскаму пану Юшку Гойцавічу. Пан Юшка завяшчаў сваю «выслугу на вялікім князю Жыгімонце» — «двор» Рэпухаў з «дварцом» Ваўкавічы, «дварцом» Мілотынню, даннікамі Капеньчычамі, даннікамі на Белай і даннікамі Шырневічамі — жонцы Ганне Даўгірдаўне. Пані Ганна, пасля смерці пана Юшкі, другім разам выйшла замуж за пана Івана Іллініча і ў 1481 годзе падарыла яму спадчыну па першым мужы.
Віцебскі царкоўна-археалагічны музей
Гісторыя
Адкрыццё Віцебскага царкоўна-археалагічнага музея адбылося 2 верасня 1893 г. Да гэтага часу быў скончаны рамонт аднаго з пакояў архірэйскага дома. Загад жа Сінода з дазволам на адкрыццё Віцебскага царкоўна-археалагічнага музея і зацвярджэнне ягонага статута выйшаў толькі 27 кастрычніка 1895 г. .
У 1898 г. супрацоўнікамі музея былі агледжаны 17 цэркваў Лепельскага павета, чатыры царквы і тры капліцы ў Гарадоцкім павеце Віцебскай губерні. Сумесна гэтыя краязнаўцы даследавалі тры храмы ў Віцебску, а таксама зрабілі апісанне Свята-Мікалаеўскай царквы ў мястэчку Бешанковічы. Вынікі апошняй працы былі надрукаваны спачатку ў «Полацкіх Епархіяльных ведамасцях», а пазней — у выглядзе асобнай брашуры.
У 1916 г. музей пераназваны ў Віцебскае царкоўна-археалагічнае таварыства. У 1917 г. музей разрабаваны. Царкоўна-археалагічны музей у Віцебску існаваў да 1919 г., пасля чаго ягоныя зборы былі перададзены Віцебскаму губернскаму музею.
Збор
У музеі канцэнтраваліся рэчы пераважна рэлігійнага ўжытку. Сярод нецаркоўных прадметаў можна адзначыць невялікую калекцыю манет, медалёў, фотаздымкаў, некалькі дзесяткаў драўляных формаў для вырабу крашаніны. У сувязі з тым, што гістарычна-рэлігійнае жыццё края не было аднародным, то збіраліся прадметы, якія належалі прадстаўнікам розных хрысціянскіх канфесій. У музеі апроч праваслаўных захоўваліся стараверскія рэчы, такія, як складні, васьміканцовыя крыжы, «абразы стараверскія, апакрыфічнага пісьма», святцы, «рукапісны зборнік твораў хадзячай стараверскай літаратуры» і г.д. Былі тут і «абразы каталіцкага тыпу», антымінсы, манстранцыі, крыжы з распяццямі, больш за чатыры дзесяткі драўляных разьбяных выяваў — статуй Хрыста, Маці Божай, анёлаў, святых і г.д. Найбольшую колькасць складалі культавыя прадметы уніяцкага веравызнання, бо асноўнае папаўненне музея ішло праз ахвяраванне святарамі культавых рэчаў, якія ўжо не ўжываліся пад час набажэнстваў і вялі сваё паходжанне з XVII або XVIII ст., больш раннія рэчы ў цэрквах захоўваліся вельмі рэдка з прычыны частага разрабавання. У збор музея трапіла шмат уніяцкіх абразоў, святарскага адзення — рызы, фелоні, мітры ўніяцкага архіепіскапа Антонія Сялявы, уніяцкага царкоўнага начыння — чашы, мірніцы, паціры, келіхі, падсвечнікі, харугвы, антымінсы, уніяцкіх богаслужбовых кніг, партрэтаў іерархаў уніяцкай царквы. У музей быў поўнасцю перавезены іканастас з уніяцкай Свята-Мікалаеўскай царквы ў мястэчку Бешанковічы, драўляныя царскія вароты з царквы Святога Юр’я ў Віцебску, 18 абразоў з царквы ў вёсцы Латыгава, напісаныя ў XVIII ст. мясцовым майстрам, частка з якіх захавалася да нашага часу.
Пальчатакарэннік бузінны
Экалогія
Расце ў лясах, на ўзлесках, сярод хмызнякоў, на мохавых балотах, вільготных лугах, лясных палянах і схілах.
Жан Луі Мары Пуазёйль
Навуковы ўклад
Навуковыя працы па фізіялогіі дыхання, дынаміцы кровазвароту, малекулярнай фізіцы і гідраўліцы.
Бружмель блакітны
Арэал і экалогія
Распаўсюджана ў межах умеранай зоны па ўсім Паўночным паўшар’і. Расце сярод тундравых зараснікаў відаў роду і, у лясах, на прырэчных лугах, сярод хмызнякоў, у лясным поясе і ў субальпіцы.
Значэнне і ўжыванне
Дае меданосным пчолам шмат нектару і пылку, на Алтаі з’яўляецца найважнейшым меданосам.
Валянцін Міронавіч Асташынскі
Валянцін Міронавіч Асташынскі  — беларускі фізік. Доктар фізіка-матэматычных навук (2000), дацэнт (2010), член-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2014).
Чэмпіянат свету па футболе 2014 (адборачны турнір)
Першы матч адборачнага турніру адбыўся 15 чэрвеня 2011 (Мантсерат - Беліз, зона КАНКАКАФ), апошні - 20 лістапада 2013 года (Уругвай - Іарданія, міжкантынентальны стыкавы матч).
Рэгламент
Пры правядзенні матчаў па першых двух фарматам перанос гульні ў іншую краіну дапускаўся толькі з дазволу аргкамітэта ФІФА.
Паўночная Амэрыка (КАНКАКАФ)
У турніры ўдзельнічалі 35 зборных, з іх у фінальны турнір наўпрост выйшлі тры каманды — ЗША, Коста-Рыка і Гандурас. Чацвёртая каманда, Мексіка, таксама прайшла — яна ўдзельнічала ў міжкантынентальных стыкавых матчах з пераможцам адборачнага турніру зоны КФА, Новай Зеландыяй. Мексіка стала пераможцам і кваліфікавалася на чэмпіянат свету.
Помнік Альгерду (Віцебск)
Апісанне
Конны помнік князю створаны мінскім скульптарам Сяргеем Бандарэнкам і адліты на полацкім прадпрыемстве «Тэхналіт».
Шанхай Мастэрс (снукер)
Вынікі гульцоў ва ўсіх розыгрышах турніру
Ніжэй прадстаўлены вынікі ўсіх гульцоў, якія хаця б адзін раз выступалі ў асноўнай стадыі Шанхай Мастэрс, ва ўсіх розыгрышах турніру.
Полацкая школа дойлідства
Вялікі сабор
Сцены Вялікага сабора выкладзены таксама ў тэхніцы візантыйскай кладкі «са схаваным радам» з устаўкамі вялікіх апрацаваных камянёў. Але ў адрозненне ад Полацкай Сафіі Бельчыцкі храм упрыгожвалі знадворку і ўнутры плоскія лапаткі. Іх памеры і размяшчэнне адпавядалі ўнутранаму чляненню царквы шасцю крыжовымі ў плане слупамі. Новым у будынку было таксама месца размяшчэнне купала. Ён абапіраўся не на ўсходнія, а на заходнія пары слупоў і, такім чынам, быў крыху ссунуты ад цэнтра да ўвахода. Наяўнасць у Бельчыцкім саборы прытвораў, ніжэйшых за асноўны аб'ём, ссунутасць купала ў заходні бок надавалі яго знешняму выгляду выцягнутыя ўверх прапорцыі. Гэта адметнасць стане ў далейшым характэрнай рысай большасці храмаў Полацкага княства. Вялікі сабор у Бельчьшкім манастыры быў упрыгожаны фрэскавымі роспісамі, а яго падлога ў алтары выкладзена ўзорамі з паліваных керамічных плітак.
Менск
Ha рубяжы ХІ і XII стст. у нязвыклай для Полацку тэхніцы распачата будаўніцтва Менскай замкавай царквы, якой па нейкіх прычынах так і не было скончана. Храм будваўся з каменю, на бутавых падмурках, з абмуроўкай сцен пліткамі з абчасанага вапняку. Добра захаваныя падмуркі даюць магчымасць рэканструяваць план пабудовы. Мяркуючы па характары плану, можна ўявіць, што дойліды хацелі ўзвесці кампактны цэнтрычны храм вежападобнай кампазіцыі, дзе выразна выявіліся полацкія традыцыі. Неабходна адзначыць, што своеасаблівымі рысамі яго былі незвычайная канструкцыя падмуркаў, якая ўключала драўляныя субструкцыі, абліцоўка ўнутраных сцен апрацаванымі квадратамі даламіту. Мінская царква не мае аналагаў ся­род помнікаў на абшарах усходнеславянскіх зямель, але май рысы раманскай архітэктуры. На думку Э. Загарульскага, у яе збудаванні прымалі ўдзел польскія майстры.
Абрам Ісаевіч Быхоўскі
Работа на заводзе № 172 (Мотавіліхінскія заводы)
У лютым 1947 года 51-гадовы Абрам Быхоўскі быў абраны дэпутатам Вярхоўнага Савета РСФСР. У якасці дэлегата ўдзельнічаў у VIII Надзвычайным з’ездзе Саветаў, дэпутат ВС РСФСР 2-га склікання.
У 1951 годзе завод пад кіраўніцтвам Абрама Ісаевіча пачаў выпускаць 130-мм гармату М-46 і 152-мм гармату М-47.
Жыццё і работа ў Маскоўскай вобласці
У 1952—1953 гады ўзначальваў Падольскі электрамеханічны завод (горад Падольск, Маскоўская вобласць), які пад кіраўніцтвам Быхоўскага пачаў выпускаць антэнныя ўстройствы для многаканальных зенітных комплексаў, а таксама гідрапрыводы для 130-мм зенітнай гарматы КС-30 і перыскопаў падводных лодак. У час дырэктарства Абрама Ісаевіча было створана 5 новых цэхаў для вытворчасці антэннага абсталявання, а таксама пачалося актыўнае будаўніцтва жылля для завадчан.
Сям’я
А. І. Быхоўскі быў жанаты на Раісе Барысаўне Быхоўскай (у дзявоцтве — Лур’е, 1906—1963), якая працавала музычным педагогам. Двое дзяцей: дачка Вера Аўрамаўна Быхоўская (1929—1997), інжынер; сын Анатоль Аўрамавіч Быхоўскі (нар. 30 красавіка 1934, Іжэўск) — заслужаны трэнер СССР па шахматах, міжнародны майстар, шматгадовы трэнер юнацкай зборнай СССР.
Памяць
Каля прахадной ПАТ «Мотавіліхінскія заводы» ўстаноўлена мемарыяльная пліта ў гонар Абрама Ісаевіча Быхоўскага. Нарыс пра Быхоўскага, які напісаны Самуілам Персавым у 1940-я гады, быў апублікаваны ў ЗША. Існуе меркаванне, што Абрам Быхоўскі з’яўляецца правобразам дырэктара завода Лістападава з рамана Веры Пановай «Кружилиха» («Люди добрые»).
Лінея
Ліне́я (Linnǽa) — род вечназялёных кусцікаў, якія сцелюцца, названы ў гонар выдатнага шведскага батаніка Карла Лінея. Змяшчае ўсяго адзін від з некалькімі падвідамі. Уключаны ў сямейства, часам выдзяляюць у асобнае сямейства. Расце ў тундры, яловых імшыстых лясах і ў альпійскім поясе гор.
Назва
Род названы ў гонар Карла Лінея галандскім батанікам Янам Грановіусам  — да гэтага расліна называлася Campanula serpyllifolia.
Біялагічнае апісанне
Лінея — вечназялёны кусцік. Вышыня дарослай расліны звычайна не перавышае 10 см, але агульная даўжыня расліны можа дасягаць двух метраў. Парасткі тонкія, амаль ніткападобныя, паўзучыя, дзеравянеюць; сцелюцца, актыўна ўкараняюцца і на некаторых участках могуць утвараць суцэльны дыван. Галінкі прамастаячыя або прыўздымаюцца, вышынёй 1-15 см; акрамя залозавага апушэння, яны пакрытыя таксама кароткімі прыціснутымі шэрымі валасінкамі.
Віды і падвіды
Род, згодна сучасных уяўленняў, манатыпны. Адзіны від: Лінея паўночная — , які падзяляюць на тры падвіды (якія раней лічылі асобнымі відамі): Некалькі відаў раслін, якія раней уключаліся ў род Лінея, цяпер уключаюцца ў род.
Закон Пуазёйля
k
Якаў Міхайлавіч Лабовіч
Біяграфія
Скончыў Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт (1984). З 1972 у Гомельскім цырку (з 1982 дырэктар, мастацкі кіраўнік). Паставіў цыркавыя спектаклі:
Серхіа Агуэра
Клубная кар’ера
У 2012 годзе атрымаў прэмію найлепшага іграка клуба паводле вынікаў галасавання заўзятараў каманды.
Сямён Майсеевіч Алукер
Біяграфія
У час Вялікай Айчыннай вайны ардынатар эвакашпіталю (1941—1944). Дацэнт кафедры хвароб вуха, горла, носа Мінскага медыцынскага інстытута (1944—1948). Загадчык кафедры хвароб вуха, горла, носа Архангельскага медыцынскага інстытута (1948—1949). Загадчык кафедры хвароб вуха, горла, носа Мінскага медыцынскага інстытута (1949—1952).
Красамай (вёска)
Красама́й (, Красомай) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мішневіцкага сельсавета.
Палонка
Назву Пало́нка маюць:
Лямна
Лямна́ (, Лемна) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Зубаўскага сельсавета.
Царква Святога Марціна (Кентэрберы)
Царква Святога Марціна (St Martin’s Church) на ўскраіне горада Кентэрберы — найстарэйшая прыхадская царква ў Вялікабрытаніі, якая заставалася ўвесь час дзеючай.
Пагарэліца
Пагарэ́ліца (, Погорелица) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мішневіцкага сельсавета.
Аўтобусны парк
Аўтобусны парк — пасажырскае эксплуатацыйнае аўтатранспартнае прадпрыемства, укамплектаванае штатам кіроўцаў, дыспетчараў, рамонтных рабочых, якое займаецца пасажырскімі перавозкамі і тэхнічным абслугоўваннем і рамонтам пасажырскага аўтатранспарта (аўтобусаў). У залежнасці ад тыпу і колькасці пасажырскага РС, вызначаюць канфігурацыю і колькасць вытворчых участкаў, а таксама архітэктурна-інжынерную схему самаго парка. Аб’ём парка ПРС вызначаецца патрэбай у перавозцы пасажыраў на тэрыторыі раёна, які абслугоўваецца.
Аўтобусныя паркі на тэрыторыі Беларусі
На тэрыторыі Рэспублікі Беларусь аўтобусныя паркі размешчаны ў кожным з абласных і раённых цэнтраў. Так у Мінску дзейнічае 5 аўтобусных паркаў. У падпарадкаванні 5-ці мінскіх аўтобусных паркаў знаходзіцца 1420 адзінак аўтобусаў (з іх 111 — мікрааўтобусы). У аўтобусным парку № 2 налічваецца 375 адзінак аўтобусаў, у аўтобусным парку № 4 — 242 аўтобуса, аўтобусным парку № 5 — 422 аўтобуса, аўтобусным парку № 6 — 357 аўтобусаў, аўтобусным парку № 7 — 342 аўтобуса.
Панамары
Панамары́ (, Пономари) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мішневіцкага сельсавета.
Самюэль Это’о
Міжнародная
У складзе нацыянальнай зборнай Камеруна Это’о стаў чэмпіёнам Алімпіяды 2000 года і двойчы чэмпіёнам Кубка афрыканскіх нацый.
Роўнае (Шумілінскі раён)
Геаграфія
Вёска знаходзіцца паміж азёрамі Ценіца і Канаплянка.
Віктар Вальдэс
Апошнія гады
У студзені 2016 года было абвешчана аб арэндзе Вальдэса ў бельгійскім «Стандардзе». У складзе льежскага клуба выйграў Кубак Бельгіі. У красавіку пакінуў «Стандард» па заканчэнні тэрміну арэнды, а 10 чэрвеня «Манчэстэр Юнайтэд» абвясціў аб раставанні з Вальдэсам.
Трэнерская кар’ера
У 2018 годзе атрымаў трэнерскую ліцэнзію Pro, працаваў у юнацкіх камандах аматарскага клуба «Мараталас» і «Барселоны». У маі 2020 года ўзначаліў клуб «Орта» з чацвёртага іспанскага дывізіёна. Пакінуў клуб у студзені 2021 года.
Уладзімір Барысавіч Сініцын
Спартыўны дырэктар більярдавага клуба «Champion’s Club» (Рыга). Каментатар снукера і покера на расійскім тэлеканале «Eurosport».
Сіманяты
Сіманя́ты (, Симоняты) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мішневіцкага сельсавета.
Берта Кенцкая
Паходжанне і сямейнае становішча
Берта была дачкой Харыберта I з роду Меравінгаў і яго жонкі Інгабергі. Паводле падання, першым яе мужам быў Осберт Мозельскі, ад якога ў яе быў сын Арнольд, бацька Арнульфа Мецкага, які лічыцца родапачынальнікам дынастыі Каралінгаў і галіны Арнульфінгаў у ёй.
Рэлігія
Берта прыехала да мужа са сваім капеланам, Людгардам (Летардам). Яна не стала адмаўляцца ад сваёй рэлігіі. У 597 годзе да двара Этэльберта прыбывае Св. Аўгусцін, якога пісьмом да Папы Грыгорыя I мог запрасіць Людгард.
Шапчыцы (Рагачоўскі раён)
Гісторыя
Згадваецца ў 1756 годзе як сяло з царквой у Задняпроўскім войтаўстве Рагачоўскага староства.
Самуіл Барысавіч Кормер
Узнагароды
Сталінская прэмія (1949, 1953). Ленінская прэмія (1959). Дзяржаўная прэмія СССР (1980).
Скаціца
Скаці́ца (, Скатица) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мішневіцкага сельсавета.
Бітва пад Палонкай
Перадумовы
Пад канец 1659 РП распачала новыя перамовы з царом. Кароль спрабаваў адцягнуць час, каб таксама паспець замірыцца са шведамі. Гэта разумелі і рускія, якія ў часе перамоў распачалі з Полацку новы наступ на ВКЛ. На чале маскоўскага войска быў князь Іван Хаванскі.
Кент
Гісторыя
Першыя англасаксы, якія з’явіліся ў Кенце пад правадырствам Хенгіста і Хорсы, заснавалі тут каралеўства. У 597 годзе Кентэрберы стаў хрысціянскай мітраполіяй вострава. Усходняя і заходняя частка Кента знаходзіліся, відаць, большай часткай пад уладай розных каралёў. З гэтага перыяду гісторыі Кента галоўнымі археалагічнымі помнікамі з’яўляюцца могільнікі, у якіх знойдзены вельмі разнастайныя рэшткі. У 823 годзе Кент быў далучаны Эгбертам да каралеўства заходніх саксаў (Уэсэкс).
Людвік Міхайлавіч Звяждоўскі
Біяграфія
Нарадзіўся ў Вільні ў сям’і чыноўніка. У войску з 1845. Скончыў Акадэмію Генштаба ў Санкт-Пецярбургу ў чыне паручніка інжынерных войск. З 1860 г. на службе ў Вільні. Быў прадстаўніком «чырвоных» ў Вільні. Да кастрычніка 1862 года ўзначальваў віленскі паўстанцкі цэнтр (Камітэт Руху, Літоўскі правінцыяльны камітэт), меў уплыў на таварыства рускіх афіцэраў у Польшчы. Пасля быў пераведзены ў Маскву. Падчас паўстання камандаваў паўстанцкім аддзелам у Магілёўскай губерні, які быў сабраны з студэнтаў Горы-Горацкі земляробчага інстытута. Яму нават удалося на непрацяглы тэрмін захапіць Горкі. 6 мая 1863 яго аддзел уступіў у бой з расійскімі войскамі і пацярпеў паражэнне. Сутыкнуўшыся з нядобразычлівасцю і нежаданнем ваяваць з боку тутэйшых жыхароў, распусціў свой аддзел і выехаў у Царства Польскае. Тут быў прызначаны галоўнакамандуючым войскамі Сандамірскага ваяводства, а таксама — кіраўніком дывізіі кракаўскай II-га Корпуса. Удзельнік другой бітвы пад мястэчкам Апатаў 21 лютага 1864 годзе.
Паранены ў баі, захоплены на наступны дзень казачым патрулём, быў пакараны на смерць на рынку ў мястэчку Апатаў 23 лютага 1864 года.
Жамойцкае староства
Гісторыя
У 1412 г. Кезгайла Валімонтавіч (з блізкага кола Вітаўта) быў прызначаны на пасаду жамойцкага старосты, а Жамойць падзялася на воласці (цівунствы): Айрагола, Бержаны, Біржыняны, Вейшвяны, Відукле, Вількія, Вялёна, Вялікія Дырваны, Гондынге, Жараны, Каркляны, Каршова, Кельме, Крожы, Малыя Дырваны, Медынгяны, Павандэны, Паланга, Патумшы, Паюры, Плоцеле, Расіены, Рэтаў, Цельшы, Тандзягола, Ужвенты, Цверы, Шаўдаў, Шаўле, Ясвойна. Плошча Жамойцкага староства складала каля 19 тыс. км². Такі валасны падзел і знешнія межы заставаліся ў далейшым амаль нязменнымі: пазней воласці (цівунствы) аб'ядноўваліся ў большыя адзінкі. Галоўнай задачай першых старостаў стала распаўсюджанне каталіцызма сярод мясцовага, амаль поўнасцю язычніцкага насельніцтва. Звычайна ў ВКЛ староствы ў адміністрацыйных адносінах знаходзіліся на адным ўзроўні з валасцямі і ўваходзілі ў склад павету, аднак Жамойцкае староства афіцыйна мела ў дзяржаве статус ваяводства. У акце ад 1417 г. аб заснаванні ў Жамойці Медніцкага (Жамойцкага біскупства) вялікі князь Вітаўт выкарыстаў у адносінах да сябе тытул «вялікі князь літоўскі, рускі і жамойцкі».
Земскія акты (г.зн. афіцыйнае справаводства), якія захаваліся толькі з сярэдзіны XVI ст., у Жамойцкім старостве пісаліся да 1640 г. на «рускай мове» (г.зн. старабеларускай), а пасля — на польскай мове. З XVII ст. цівунствы Жамойцкага староства пачалі называцца ў афіцыйным справаводстве «трактамі» (на польскі манер). У хуткім часе «тракты» Жамойцкага староства пачалі называцца і як «паветы».
Полацкая духоўная семінарыя
Гісторыя
У 1807 годзе мітрапалітам Беларускай грэка-каталіцкай царквы Іракліем Лісоўскім у маёнтку Струнне (каля Полацка) побач са сваёй рэзідэнцыяй была заснавана «Беларуская грэка-ўніяцкая духоўная семінарыя». Зроблена гэта было ў адпаведнасці з указам імператара Аляксандра I, падпісаным у снежні 1806 года. Семінарыя прызначалася для навучання дзяцей белага ўніяцкага духавенства і ўтрымлівалася за кошт маёнткаў і часткі грашовых сродкаў, аднятых у базыльян.
У 1823—1824 гадах ператворана ва ўласна семінарыю з двума аддзяленнямі і трохкласнае вучылішча пры ёй. У 1839 годзе навучальныя курсы семінарыі былі прыраўнаваны да курсаў семінарый Пецярбургскага і Кіеўскага навучальных акруг.
Нікаля Анелька
Дасягненні
«Рэал Мадрыд»
Трансферы
Усяго жа за час вандравання француза па еўрапейскіх клубах на адчэпныя было выдаткавана 86 мільёнаў фунтаў. Пры гэтым у першы раз Анелька перайшоў у 1997 годзе з ПСЖ у «Арсенал» за 500 000 фунтаў.
Марселу Віейра
Клубная кар’ера
У сезоне 2021/22 Марселу быў капітанам «Рэала». У маі 2022 года абаронца абвясціў аб сыходзе з каманды па заканчэнні сезона. У чэрвені «Рэал» пацвердзіў, што Марселу пакідае клуб па заканчэнні кантракта.
Хрыпкі
Хрыпкі́ (, Хрипки) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Мішневіцкага сельсавета.
Давід Сільва
Даві́д Хасуэ́ Хіме́нес Сі́льва (David Josué Jiménez Silva; нар., Аргінегін, Канарскія астравы, Іспанія) — іспанскі футбаліст, паўабаронца клуба «Рэал Сасьедад» і былы ігрок нацыянальнай зборнай Іспаніі. Чэмпіён свету 2010, чэмпіён Еўропы 2008 і 2012 у складзе нацыянальнай каманды. Давід з’яўляецца ўніверсальным іграком, які здольны гуляць на абодвух флангах і ў цэнтры паўабароны. Адной з галоўных якасцей Сільвы лічыцца ўмелая арганізацыя каманднай гульні. Давід выдатна бачыць поле, валодае добрым «апошнім» пасам, пастаўленым ударам, якім, праўда, карыстаецца зрэдку.
Клубныя
Манчэстэр Сіці:
Александрова (Бешанковіцкі раён)
Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Астровенскага сельсавета, да 9 ліпеня 1965 года — у склад Пліскага сельсавета , да 21 верасня 1987 года — у склад Астровенскага сельсавета , да 8 красавіка 2004 года — у склад Пліскага сельсавета.
Свірскі
Сві́рскі — ручай у Мядзельскім раёне Мінскай вобласці, у басейне ракі Вілія.
Хентай
Гэтак жа, як і ў выпадку з звычайным анімэ, большасць анімэ ў жанры Хента створаны па матывах мангі (у дадзеным выпадку — хентай-мангі) ці камп’ютарных гульняў. Як правіла, яны ўтрымліваюць наступныя характэрныя рысы: пасрэдная, у параўнанні з творамі для шырокай аўдыторыі, анімацыя або графіка; лялечныя, амаль дзіцячыя, асобы персанажаў; паказ розных сексуальных дэвіяцый (асабліва сцэн згвалтавання і іншых праяў сексуальнай жорсткасці). Сюжэты могуць быць як простымі і немудрагелістымі, так і заблытанымі і складанымі. Хентай не прызначаны для трансляцыі па тэлебачанні, таму выпускаецца ў фармаце OVA — для хатняга прагляду. Ён таксама існуе ў форме камп’ютарных гульняў і додзинси — твораў аматарскай творчасці, самастойна якія выдаюцца аўтарамі. Ён вядомы і папулярны ў заходніх краінах і ў Расіі. Разнавіднасць анімэ і мангі, не адносіцца да хентай, але якая змяшчае намёкі на эратычныя сцэны або вялікая колькасць жартаў з сексуальным падтэкстам, называецца этті (エッチ).
Ліў-Грэтэ Пуарэ
Ліў-Грэтэ Пуарэ (Liv Grete Poirée), народжаная Шэльбрэйд (Skjelbreid;, Берген) — нарвежская біятланістка.
Вядзерава
Вя́дзерава (, Вядерево) — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Астровенскага сельсавета.
Жазэф Жак Сезар Жофр
Біяграфія
З 1910 года — член, а з 1911 года — віцэ-старшыня Вышэйшага ваеннага савета і начальнік Генштаба.
У 1917—1918 гадах — кіраўнік французскай ваеннай місіі ў ЗША, а затым у Японіі.
Маўзалей Хаджы Ахмеда Ясаві
Гісторыя будаўніцтва
Сучасны маўзалей быў пабудаваны на месцы пахавання суфійскага паэта Хаджы Ахмеда Ясаві, які меў вялікі аўтарытэт сярод мусульман рэгіёна і аказаў значны ўплыў на іслам у Сярэдняй Азіі. Ён памёр у 1166 (67) і быў пахаваны з вялікім гонарам у маленькім маўзалеі.
Асаблівасці маўзалейнага комплексу
Комплекс палацаў і храмаў з’яўляецца адным з самых вялікіх, узведзеных у эпоху Цімурыдаў. Над уваходам у будынак добра захаваўся надпіс які абвяшчае: «Гэта святое месца збудавана па загадзе ўладара, любімага Алахам, Эміра Цімура гурагана … — хай падоўжыць Алах яго загады на вякі!»
Малы і вялікі палацы
Малы палац — памяшканне, дзе на працягу пяцісот гадоў хавалі самых паважаных людзей. Усяго тут 43 надмагільныя камяні. Самае старое пахаванне 1431 года, самае апошняе — 1917 года.
Сталовая
Сталовая (асхана), назва залы звязана з гатаваннем асаблівай рытуальнай ежы для паломнікаў. Ежа гатавалася на працягу сутак, гатавалі ежу з пшаніцы і бараніны. Тут захаваліся старадаўнія печы, кацёл, драўляны посуд.
Іраклій (Лісоўскі)
Біяграфія
Дамогся ад імператара Аляксандра I утварэння ўнутры рымска-каталіцкай калегіі асобнага дэпартамента для ўніятаў (1805), старшынёй якога зрабіўся сам. Спрыяў выданню царскага дазволу для ўніятаў, якія прынялі лацінскі абрад, вярнуцца да папярэдняй веры.
Гародна (Бешанковіцкі раён)
Гаро́дна (, Городно) — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Астровенскага сельсавета.
Бярозавы Гай
Бяро́завы Гай (, Берёзовый Гай) — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Курганскага сельсавета.
Музей В. К. Бялыніцкага-Бірулі (Магілёў)
Экспазіцыя
На першым паверсе прадстаўлена мемарыяльная частка экспазіцыі. Сярод экспанатаў: дакументы, фотаздымкі мастака і яго сям’і ў розныя гады жыцця, асабістыя рэчы: эцюднік, палітра, пэндзлі, паляўнічая стрэльба, мэбля і інш.
У музеі захоўваецца медаль, якім адзначана карціна мастака «Зімовы сон» на выстаўцы ў Барселоне ў 1911 г., дыпломы, віншавальныя адрасы буйнейшых майстроў выяўленчага мастацтва; выданні, прысвечаныя творчасці мастака. На другім паверсе змешчаны жывапісныя творы і эцюды мастака. У экспазіцыі прадстаўлены работы з выявамі помнікаў драўлянага дойлідства, памятных мясцін, звязаных з жыццём дзеячаў рускай гісторыі і культуры Л. Талстога, А. Пушкіна, П. Чайкоўскага і інш. Адно з цэнтральных месц займае твор Бялыніцкага-Бірулі «Беларусь. Зноў зацвіла вясна» (1947).
Музей гісторыі Магілёва
Музей гісторыі Магілёва — музей, заснаваны ў г. Магілёў паводле рашэння гарадскога Савета народных дэпутатаў ад 16 ліпеня 1990 г. Адкрыты для наведвальнікаў у 2002 г. Рашэннем Магілёўскага гарвыканкама ад 23.04.2003 г. зарэгістраваны як установа культуры. У 2006 г. створаны філіял музея — мемарыяльны комплекс «Буйніцкае поле».
Фонды
Асноўны фонд музея (2008) налічвае 7407 адзінак захоўвання, навукова-дапаможны — 4499 адзінак. Агульная плошча экспазіцыі 78,4 м², музей мае выставачную залу плошчаю 36,8 м². У фондах музея калекцыі археалагічных знаходак, у тым ліку упрыгожанняў 10 — 11 ст. (бісер, бразготкі, пацеркі), калекцыі кафлі, посуду, цацак, люлек, зброі 16 — 18 ст., фотаздымкаў 1941-46 гг., якія адлюстроўваюць баявы шлях 1942-га ордэна Аляксандра Неўскага асобнага мотаінжынернага батальёна 33-й асобнай мотаінжынернай брыгады спецпрызначэння і інш. У філіяле музея — мемарыяльным комплексе «Буйніцкае поле» разгорнута экспазіцыя «Магілёў 1941-га: дні і ночы мужнасці».
Атум
Эвалюцыя культу
Што кідае промні на паверхню неба,
Ясон Смагаржэўскі
Біяграфія
Абараняў пазіцыі Грэка-Каталіцкай Царквы як ад спробаў пераводу сваіх вернікаў у праваслаўе Сінода Расійскай Праваслаўнай Царквы, так і ў каталіцтва лацінскага абраду. Імкнуўся абмежаваць дзейнасць праваслаўнага епіскапа Віктара Садкоўскага, вярнуць парафіі, якія прынялі праваслаўе, забараніць святарам з Расіі працаваць у прыходах.
У 1774 дамогся ад рымскай курыі пацвярджэння даўняй пастановы (1624) аб забароне ўніятам пераходзіць у лацінскі абрад. Таго ж года падрыхтаваў праект епархіяльнай семінарыі ў вёсцы Струнь каля Полацка (адкрылася ў 1806). Заахвочваў развіццё базыльянскіх школ.
Глінна (Шумілінскі раён)
Глі́нна (, Глинно) — былая вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Обальскага сельсавета. Ліквідавана 20 снежня 2008 года.
Intetics
Гісторыя
У 2021 годзе запушчаны сайт з абноўленым функцыяналам.
Узнагароды
У 2021 Intetics стала Manifest Most Reviewed Development Company ва Украіне.
Карастышыў
Карастышаў, ці Карастышыў (Коростишів) — горад у Жытомірскім раёне Жытомірскай вобласці Украіны , адміністрацыйны цэнтр Карастышыўскай гарадской грамады.
Гісторыя
З 1866 года Карастышаў — валасны цэнтр Радамыслеўскага павета Кіеўскай губерні.
Зазаводка
Зазаво́дка (, Зазаводка) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Обальскага сельсавета.
Часлаў Пяткевіч
Часлаў Пяткевіч (, в. Бабчын, Хойніцкі раён — ) — беларускі і польскі этнограф, фалькларыст. Брат Зянона Пяткевіча.
Клётчына
Клётчына (, Клётчино) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Обальскага сельсавета.
Адам Трыпус
Адам Трыпус ((?), Вялікая Бераставіца —, ) — беларускі афіцэр і настаўнік, дзеяч Беларускай Народнай Рэспублікі.
Вядомы таксама пад прозвішчамі і псеўданімамі Трыпуза, Трыпус-Траянаў, Каласкоў.
Клішы
Клішы́ (, Клиши) — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Астровенскага сельсавета.
Патрыс Эўра
«Вест Хэм Юнайтэд»
У ліпені 2019 года, пасля праведзенага без клуба сезона, абвясціў аб завяршэнні кар’еры.
Іван Пятровіч Тур
Біяграфія
Член УКП(б) з 1926 года. Скончыў Ваенную акадэмію матарызацыі і механізацыі РЧСА. З 1937 на партыйнай рабоце.
З ліпеня 1946 да снежня 1947 года — першы сакратар Гомельскага абласнога камітэта КП(б) Беларусі З 1947 да 1949 — сакратар ЦК КП(Б) Беларусі па прамысловасці.
Антушы
Да 1962—1963 гадоў вёска ўваходзіла ў склад Краснабярэжскага сельсавета Жлобінскага раёна.
Лявонава (Шумілінскі раён)
Ляво́нава (, Леоново) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Обальскага сельсавета.
Крапачы
Гісторыя
У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да ліпеня 1944 года акупіраваны нямецка-фашысцкімі захопнікамі. На франтах вайны загінулі 5 аднавяскоўцаў.
Лучын (аграгарадок)
Гісторыя
У 1886 — 672 жыхары, 114 двароў, царква, 2 ветракі.
Хуан Мата
Клубная кар’ера
Мата пачаў сваю футбольную кар’еру ў клубе «Рэал Аўеда», дзе правёўшы тры гады далучыўся да моладзевай акадэміі «Рэал Мадрыд». Далей ён прайшоў праз юніёрскія каманды і паспяхова скончыў моладзевую акадэмію клуба.
«Манчэстэр Юнайтэд»
У чэрвені 2022 года манчэстэрскі клуб абвясціў пра сыход паўабаронцы па заканчэнні кантракта.
«Галатасарай»
У верасні 2022 года стаў іграком турэцкага «Галатасарая». У ліпені 2023 года абвясціў пра сыход з каманды.
Панкратава (Беларусь)
Панкра́тава (, Панкратово) — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Астровенскага сельсавета.
Падлессе (Шумілінскі раён)
Падле́ссе (, Подлесье) (да 30 ліпеня 1964 года Кукано́сы ) — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Обальскага сельсавета.
Гартнарт III
Біяграфія
«Хроніка піктаў» і ірландскія аналы паведамляюць пра чатыры гады кіравання Гартнарта III. Аднак ёсць крыніцы, якія кажуць пра пяць і восем гадоў, што малаверагодна.
Прыдзвінне (Бешанковіцкі раён)
Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Астровенскага сельсавета, да 9 ліпеня 1965 года — у склад Пліскага сельсавета , да 21 верасня 1987 года — у склад Астровенскага сельсавета , да 8 красавіка 2004 года — у склад Пліскага сельсавета.
Ігар Аляксандравіч Пушкін
Біяграфія
Займаецца даследаваннем гісторыі і культуры Беларусі, горада Магілёва, нацыянальных меншасцей Беларусі ў XX ст., антысавецкага ўзброенага супраціву.
Несцяры
Гісторыя
З 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Гарадзішчанскай гміне Баранавіцкага павета Навагрудскага ваяводства.
Нагорная (Баранавіцкі раён)
Наго́рная (, Нагорная) — вёска ў Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Гарадзішчанскага сельсавета. Размешчана за 33 км на поўнач ад Баранавічаў, за 15 км ад чыгуначнай станцыі Мордзічы на лініі Баранавічы — Ліда.
Пётр Георгіевіч Камбураў
Пётр Георгіевіч Камбураў ( — 1914) — грамадзянскі інжынер, магілёўскі, які стварыў некалькі значных пабудоў у Магілёве, у тым ліку будынкі Маскоўскага міжнароднага гандлёвага банка і Магілёўскага гарадскога тэатра.
Творчасць
Тэхнічная дзейнасць П. Камбурава была сканцэнтравана галоўным чынам на царкоўных пабудовах, якіх ён паспеў спраектаваць значную колькасць.
Музейны востраў
Гісторыя
У часы Другой сусветнай вайны музеі вострава былі разбураны больш як на 70 %. Планам іх паступовага аднаўлення пачынаючы з 1950 года застаўся не ахоплены найбольш пацярпелы з усіх Новы музей. Празваныя «ганебнай плямай» руіны Новага музея хацелі знесці, што аднак зацягвалася з-за недахопу плошчаў. Дарагія працы па аднаўленні пачаліся толькі ў 1987 годзе. Прывесці Музейны востраў у поўны парадак планавалася да 1989 года, аднак з прычыны недахопу сродкаў гэтыя працы так і не былі пачаты.
Музеі
Пяць музеяў на Музейным востраве ўваходзяць у музейнае аб'яднанне Дзяржаўныя музеі Берліна, якое ў сваю чаргу з'яўляецца ўстановай Фонду прускай культурнай спадчыны. Музейны востраў у адным шэрагу з Культурфорумам у берлінскім Тыргартэне, комплексам Шарлотэнбургскага палаца і музеямі ў Берлін-Далем утварае адзін з найбольш вядомых музейных цэнтраў Берліна.
У Старым музеі на асноўным паверсе экспануецца частка Антычнага збору: скульптуры, зброя, залатыя ўпрыгожванні і скарбы са срэбра з калекцыі старажытнагрэчаскага мастацтва, пачынаючы з кікладскай эпохі да старажытнарымскай эпохі. На верхнім паверсе музея са жніўня 2005 г. часова размяшчаецца берлінскі Егіпецкі музей, які пераехаў туды з Шарлотэнбурга. У 2009 годзе ён зойме сваё месца ў адбудаваным Новым музеі.
Адноўлены Новы музей пасля адкрыцця ў 2009 годзе прыняў экспазіцыю Егіпецкага музея і зборы папірусаў, у якую ў прыватнасці ўваходзіць знакаміты бюст старажытнаегіпецкай царыцы Неферціці і іншыя творы мастацтва эпохі Эхнатона. У Новым музеі таксама часткова прадстаўлена экспазіцыя Музея дагістарычнага перыяду і ранняй гісторыі, якая адносіцца да каменнага веку і іншых старажытных эпох.
Алімпійскі камітэт Літвы
Штаб-кватэра камітэта размешчана ў горадзе Вільнюс на вуліцы Алімпячу.
Здзіслаў Сіцька
У 1974 скончыў журфак БДУ. Працаваў на кінастудыі «Беларусьфільм», у Дзяржкамітэце па кінематаграфіі, быў супрацоўнікам газет «Наша слова», часопісаў «Роднае слова», «Дыялог» (Баранавічы). Рэдактар газеты «Гаспадар» (Баранавічы).
Антуан Грызман
«Рэал Сасьедад»
Галоўны трэнер «Рэала Сасьедад» Марцін Ласартэ прыцягнуў Грызмана да трэніровак з асноўным складам перад сезонам 2009/10. У чатырох таварыскіх сустрэчах француз забіў 5 мячоў, што абумовіла яго далейшы лёс. З-за страты асноўных футбалістаў, пазіцыя на левым флангу паўабароны апынулася вакантнай, і Грызман атрымаў свой ​​шанц і спаўна ім скарыстаўся, стаўшы з часам асноўным іграком каманды.
«Атлетыка»
28 ліпеня 2014 года мадрыдскі «Атлетыка» дасягнуў пагаднення з клубам «Рэал Сасьедад» на пераход Грызмана. Як мяркуецца, мадрыдскі клуб заплаціў за іграка каля 30 млн еўра. Антуан прайшоў медыцынскае абследаванне ў той жа дзень і 29 ліпеня падпісаў кантракт на шэсць гадоў.
Дасягненні
«Барселона»:
Таўсцюкі
Таўсцюкі́ (, Толстюки) — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Астровенскага сельсавета.
Аліўе Жыру
«Чэлсі»
У студзені 2018 года перайшоў у «Чэлсі», падпісаўшы кантракт на 1,5 гады. У 2019 годзе разам з клубам перамог у Лізе Еўропы, а праз два гады — у Лізе чэмпіёнаў.
Дасягненні
Францыя:
Кабыляцкая гара
Гісторыя
На пачатку 1990-х гадоў на месцы расстрэлаў аршанскімі ўладамі быў усталяваны помнік — вялізны валун з чырвонага дняпроўскага граніту. Штогод на Дзяды да Кабыляцкай гары прыходзяць родныя ахвяр сталінскіх рэпрэсій і грамадскія актывісты, каб ушанаваць памяць загінулых.
Чанавічы (Бешанковіцкі раён)
Ча́навічы (, Чановичи) — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Астровенскага сельсавета.
Клаўдзіа Маркізіа
Кла́ўдзіа Маркі́зіа (Claudio Marchisio; нар., , Італія) — былы італьянскі футбаліст, паўабаронца. Ігрок нацыянальнай зборнай Італіі (2009—2017). Выхаванец школы «Ювентуса», у якім правёў 25 гадоў сваёй ​​футбольнай кар’еры.
«Ювентус»
У жніўні 2018 года, пасля 25 гадоў у клубе, пакінуў «Ювентус», разарваўшы кантракт па пагадненні бакоў.
«Зеніт»
У верасні 2018 года ў якасці свабоднага агента падпісаў двухгадовы кантракт з санкт-пецярбургскім «Зенітам». З-за траўмы не выхадзіў на поле з лютага 2019 года. У ліпені 2019 года дамовіўся з «Зенітам» аб датэрміновым спыненні кантракта.
Міжнародныя
Італія:
Дзяляцічы
Дзяля́цічы (, Делятичи) — вёска ў Навагрудскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Любчанскага сельсавета. Знаходзяцца на левым беразе Нёмана за 30 км да паўночнага захаду ад Навагрудка, за 55 км ад чыгуначнай станцыі Наваельня; на шашы Любча — Уселюб. Насельніцтва 213 чал. (2008).
Шуты (Бешанковіцкі раён)
Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Астровенскага сельсавета, да 9 ліпеня 1965 года — у склад Пліскага сельсавета , да 21 верасня 1987 года — у склад Астровенскага сельсавета , да 8 красавіка 2004 года — у склад Пліскага сельсавета.
Бітва пад Маладзечнам (1433)
Перадумовы
Свідрыгайла, карыстаючыся пераважна падтрымкай праваслаўных феадалаў, стаў вялікім князем. Гэта супярэчыла ўмовам Гарадзельскай уніі 1413 года, паводле якой літоўцы не маглі абіраць князя бяз згоды польскай дзяржавы.
Чэмпіянат свету па снукеры 1951
Чэмпіянат свету 1951 — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў у Блэкпульскай вежы, у Блэкпуле, Англія. Турнір стаў 20-м розыгрышам чэмпіянату свету, які быў заснаваны ў 1927 годзе.
Ухватаўка
Ухва́таўка (, Ухватовка) — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Побалаўскага сельсавета.
Барысаўскі галодны бунт (1932)
Гісторыя
Гарадскія чыноўнікі страцілі кантроль над горадам. Міліцыянты спачувальна адносіліся да пратэстуючых. Некаторыя чыноўнікі паўцякалі.
Валенцій Швыкоўскі
Біяграфія
У 1841 ажаніўся з шляхцянкай Ашмянскага павета Гермініяй Парфір'еўнай Важынскай. Бацька яе, Парфірый Важынскі, быў адным з кіраўнікоў вызваленчага паўстання 1830—1831 гадоў у Польшчы, Літве і Беларусі. Шлюб быў бяздзетны. У 1843 па смерці бацькі Пятра Бернардавіча атрымаў ва ўласнасць пружанскі ключ; яго брат Міхаіл атрымаў новаўтвораны маёнтак Белавусаўшчына. У 1854 Валенцій быў абраны маршалкам Пружанскага павета.
Барысаўскі галодны бунт (1932)
Гісторыя
Пратэстуючыя неаднаразова звярталіся па паратунак да ваенных. У Барысаве стаялі 7-ы конна-артылерыйскі і 4-ы стралковы палкі. Пад час бойкі з міліцыяй працоўныя крычалі ваенным: «Бараніце рабочых, ім не даюць хлеба, саджаюць у турму».
У той самы дзень барысаўскім рабочым на цэхавых сходах было абвешчана, што дзеці аднаўляюцца на цэнтралізаваным забеспячэнні і будуць атрымліваць 200 грам хлеба.
Валенцій Швыкоўскі
Біяграфія
Апошні перыяд свайго жыцця В. Швыкоўскі бавіў час у Варшаве, дзе і памёр 3 сакавіка 1900 года, пражыўшы 83 гады. Пахаваны ён побач з жонкай на каталіцкіх могілках у Пружане. Магіла Швыкоўскіх збераглася да нашага часу.
Катастрофа Су-25 пад Навагрудкам
Самалёт
Знішчальнік Су-25 бартавы нумар 42 быў на ўзбраенні 116-й штурмавой авіябазы ў Лідзе.
Кэйсукэ Хонда
Клубная кар’ера
У ліпені 2017 года перайшоў у мексіканскі клуб «Пачука», а ў ліпені 2018 года перабраўся ў аўстралійскі «Мельбурн Віктары», дзе выступаў да канца сезона 2018/19. У жніўні 2018 года быў адначасова прызначаны галоўным трэнерам нацыянальнай зборнай Камбоджы.
Міхаіл Давыдавіч Шыла
Узнагароды
і інш.