cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Віктараўка (Бабруйскі раён)
Ві́ктараўка (, Викторовка) — былая вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіла ў склад Восаўскага сельсавета. Ліквідавана 23 снежня 2011 года.
Ніёба
Такая версія гэтага міфа ў Гамера. Многія паэты пасля яго карысталіся гэтым сюжэтам, апяваючы «Νιόβης πάθη», гэта значыць, «пакуты Ніёбы», якія ўвайшлі ў прымаўку. Асабліва драматычнае паданне пра Ніёбу выяўлена ў Авідзія. Паводле версіі міфа, прынятай Авідзіем, Ніёба пасля ператварэння ў камень была панесена віхорам на родны Сіпіл, дзе каменная статуя яе зраслася з вяршыняй Фрыгійскай гары. Яшчэ ў старажытнасці тлумачылі гэты міф тым, што сапраўды вяршыня гары Сіпіла мае формы чалавечага цела ў сагнутай позе (Паўзаній, I, 25, 5).
Германоўшчына (Браслаўскі раён)
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Відзы Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Авестыйская мова
Класіфікацыя
Адначасова з гэтым, авестыйская мова не адлюстроўвае тыповыя (паўднёва-)заходнеіранскія інавацыі, ужо прысутныя на той момант у старажытнаперсідскай, таму ў гэтым разуменні аднясенне авестыйскай да ўсходнеіранскіх моў азначае толькі яе класіфікацыю як не-заходнеіранскай. У сваю чаргу, авестыйская мова гістарычна развіла шэраг уласных інавацый, напрыклад, шыпячае вымаўленне ў назоўніку aša, супрацьпастаўленае першапачатковаму, якое захавалася ў старажытнаперсідскай і санскрыце (arta і rta адпаведна). Іншыя лінгвісты мяркуюць, што авестыйская мова, будучы роднаснай са старажытнаперсідскай, якая належыць да (паўднёва-)заходнеіранскіх моў, складае з гэтаю мовай т.зв. старажытнаіранскую групу. Аднак на карысць уваходжання авестыйскай мовы ў склад усходнеіранскай падгрупы прыводзяцца такія аргументы як геаграфічная ўстаноўка Авесты; сувязь эпічных матываў Авесты з усходнеіранскай эпічнай традыцыяй; традыцыя парсаў, што звязвае выступленні Заратустры; некаторыя асаблівасці мовы Авесты, што звязваюць яе з усходнеіранскімі мовамі — сагдыйскай, харэзмійскай.
Пісьменнасць
Зараастрыйскія супольнасці Індыі (найбуйнейшыя грамады прадстаўнікоў гэтай рэлігіі з тых, што захаваліся ў свеце) таксама выкарыстоўваюць для перадачы тэкстаў пісьменнасці на аснове старажытнага індыйскага пісьма брахмі. Пачатак развіцця падобных сістэм запісу прыпадае на перыяд каля XII ст. і адзначаецца такімі помнікамі як Нер'ясанг Дхавал і іншымі творамі тагачасных багасловаў; гэтыя рукапісы з'яўляюцца сучаснікамі захаваных пісьмовых помнікаў авестыйскім пісьмом. На сённяшні час авестыйская мова часцей за ўсё запісваецца пісьмом гуджараці, між іншым, гуджараці з'яўляецца традыцыйнай мовай індыйскіх зараастрыйцаў. Некаторыя авестыйскія літары, што не маюць адпаведнага сімвала, утвараюцца шляхам дадання дыякрытычных знакаў: напрыклад, у слове zaraϑuštra запісваецца як сімвал для  з даданнем кропкі ўнізе.
Фанетыка, фаналогія
Ніжэй прадстаўлена табліца авестыйскіх зычных, размеркаваных паводле іх месца артыкуляцыі. Справа — указанне гука паводле IPA, злева — сімвал авестыйскага пісьма для гэтага гука, транслітараваны на лацінскі алфавіт.
Часам мяркуецца, што ў стараавестыйскай мове і  з'яўляліся алафонамі,  адпаведна.
Тыпалагічная характарыстыка
У дзеяслове выражаецца асоба дзейніка, што, тым не менш, не з'яўляецца дастатковай падставай казаць пра двайное маркіраванне ў прэдыкацыі.
Кнышэвічы
Да 1 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Казлоўскага сельсавета.
Авестыйская мова
Марфалогія, сінтаксіс
Склонавыя значэнні фармальна выражаюцца флексіяй і пры дапамозе службовых слоў (прыназоўнікаў/паслялогаў) у спалучэнні з склонавымі формамі. Сярод склонаў выяўляюцца назоўны, родны, давальны, вінавальны, творны, мясцовы, адкладальны і клічны склоны. Захоўваецца гістарычнае супрацьпастаўленне тэматычнага і атэматычнага тыпаў скланення: супрацьпастаўленне некаторых склонавых канчаткаў; сталы характар гукавага аблічча тэматычнай асновы ў парадыгме скланення, чаргаванне ступеней агаласовак у атэматычным тыпе.
Прагрэс (Гарбацэвіцкі сельсавет)
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Восаўскага сельсавета.
Старынкі (Бабруйскі раён)
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Восаўскага сельсавета.
Замкавая царква (Мінск)
Царква на дзядзінцы Менска — адна з найраннейшых культавых пабудоў на тэрыторыі Беларусі. Рэшткі храма ў Мінску размешчаны ў раёне плошчы 8 Сакавіка, за 22 м ад усходняй сцяны Дома фізкультуры Добраахвотнага спартыўнага таварыства «Працоўныя рэзервы». У царквы няма аналагаў у старажытна-рускім манументальным дойлідстве, ёсць рысы раманскай архітэктуры.
Туркі (Бабруйскі раён)
Пісьменнік Алесь Дзятлаў
Алесь Дзятлаў пра вытокі сваёй творчасці напісаў: «Лічу сваёй малой радзімай, родным кутам Плёсы. Ніколі не парываў сувязі з роднымі мясцінамі. Многія героі маіх твораў, як кажуць, узяты жыўцом з вяскоўцаў-суседзяў. Нагадаю апавяданні „Росы на поплаве“, „Першы снег“, „Арцёмава хата“, „Світанак над возерам“, „Ванечка“, „Князь з Высокай Гары“, „Чужы“, аповесці „Белы месяц сакавік“, „Брод“ і многія іншыя. Незабыўныя школьныя гады, вучоба ў Цялушскай школе далі штуршок для напісання аповесці  „Сляды“. Адзін з яе герояў — Бгатка — „падгледжаны“ ў Плёсах. Другі вясковец, мой родны дзед па маці Якаў Міхайлавіч Сіліч (у творы Жыліч), „дзейнічае“ ў аповесці „Век жыві — век вучыся“ (вядома ж, з аўтарскім домыслам).
Творы:
«Начное неба ў ліпені» (1981)
Дражня (Светлагорскі раён)
У 1926—1954 гадах цэнтр Каралёваслабадскога сельсавета.
Багуслаўка (Бабруйскі раён)
Багусла́ўка (, Богуславка) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарбацэвіцкага сельсавета.
Барсукі (Бабруйскі раён)
Барсукі́ (, Барсуки) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарбацэвіцкага сельсавета.
Зацішша (Браслаўскі раён)
Заці́шша (, Затишье) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Відзаўскага сельсавета.
Казімірова (Браслаўскі раён)
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска Браслаўскага павета Віленскага ваяводства.
Гарбацэвічы
Гарбацэ́вічы (, Горбацевичи) — аграгарадок у Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Гарбацэвіцкага сельсавета.
Каранеўшчына (Браслаўскі раён)
Гісторыя
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Дрысвяцкага сельсавета.
Леніна (Гарбацэвіцкі сельсавет)
Ле́ніна (, Ленина) — пасёлак у Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Гарбацэвіцкага сельсавета.
Карклінскія
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Відзы Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Пятровічы (Светлагорскі раён)
Пятро́вічы (, Петровичи) — вёска ў Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Мікалаеўскага сельсавета.
Кірмялішкі
Кірмялі́шкі (, Кирмелишки) — былы хутар у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіў у склад Відзаўскага сельсавета.
Спіс аб’ектаў PGC (2119001—2120000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2119001—2120000)
Латочкі
Лато́чкі (, Лоточки) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Відзаўскага сельсавета.
Гісторыя
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Дрысвяцкага сельсавета.
Вялікі Бор (Светлагорскі раён)
Вялі́кі Бор (, Великий Бор) — вёска ў Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Мікалаеўскага сельсавета.
Леанішкі
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Відзы потым гміны Рымшаны Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Палессе (Светлагорскі раён)
Да 20 красавіка 1939 года вёска мела назву Кабыльшчына. У 1924—1939 гадах цэнтр Кабыльшчынскага сельсавета, да 1 снежня 2009 года цэнтр Палескага сельсавета.
Кіслаўшчына (Бабруйскі раён)
Да 11 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Рымавецкага сельсавета, да 20 снежня 1982 года — у склад Гарбацэвіцкага сельсавета , да 20 лістапада 2013 года — у склад Гарохаўскага сельсавета.
Гарохаўка (Бабруйскі раён)
Геаграфія
Вёска знаходзіцца за 25 км у напрамку на паўднёвы захад ад горада Бабруйск, за 135 км ад Магілёва.
Кліны (Бабруйскі раён)
Кліны́ (, Клины) — былая вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіла ў склад Гарохаўскага сельсавета.
Дзеўчын
Дзе́ўчын (, Девчин) — былая вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіла ў склад Гарохаўскага сельсавета.
Красная Зара (Бабруйскі раён)
Кра́сная Зара́ (, Красная Заря) — пасёлак у Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Глушанскага сельсавета.
Асопнае
Да 10 сакавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Шацілкаўскага сельсавета, да 30 сакавіка 1992 года — у склад Чыркавіцкага сельсавета, да 1 снежня 2009 года — у склад Печышчанскага сельсавета.
Мельнікі (Браслаўскі раён)
Ме́льнікі (, Мельники) — хутар у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Відзаўскага сельсавета.
Круглоніва
Да 11 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Рымавецкага сельсавета, да 20 снежня 1982 года — у склад Гарбацэвіцкага сельсавета , да 20 лістапада 2013 года — у склад Гарохаўскага сельсавета.
Аколіца (Бабруйскі раён)
Гісторыя
У сярэдзіне XIX ст. засценак Пятровічы, 39 жыхароў шляхецкага паходжання праваслаўнага веравызнання. Аднадворцы жылі пераважна ў засценках ці ваколіцах. Побыт, патрэбы, адукацыя і адзенне аднадворца амаль не адрозніваецца ад простага селяніна. Ваколіца звычайна складаецца з 20-30 дамоў, абнесена агароджай і знаходзіцца побач з больш буйной вёскай. 19 лютага 1868 года грамадзяне і аднадворцы заходніх губерняў Расійскай імперыі ўведзены ў агульны склад сельскіх ці гарадскіх абшчын. Усім аднадворцам было прапанавана на працягу года прыпісацца да мяшчан ці сялян.
Археалагічны помнік
За 1 км на поўнач ад вёскі (на месцы былога фальварку Пятровічы) захаваўся старажытны (IX—XIII ст.) курганны могільнік з 40 насыпаў. Курганы вышынёй 0,4-2 м, дыяметрам 6-15 м (большасць вышынёй 1,1-1,6 м). Адкрыў у 1964 годзе Л. Д. Побаль, абследаваў у 1978 годзе П. Ф. Лысенка.
Іскра (Светлагорскі раён)
Іскра́ (, Искра) — вёска ў Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Чыркавіцкага сельсавета.
Рудня (Светлагорскі раён)
Ру́дня (, Рудня) — вёска ў Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Чыркавіцкага сельсавета.
Мядкоў
Мядко́ў (, Медков) — пасёлак у Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Чыркавіцкага сельсавета.
Расава
Размяшчэнне
За 3 км на захад ад Светлагорска, 4 км ад чыгуначнай станцыі Светлагорск-на-Бярэзіне (на лініі Жлобін — Калінкавічы), 113 км ад Гомеля.
Расінэлі
Расінэ́лі (, Росинели) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Відзаўскага сельсавета.
Гарадзішча на Менцы
Гісторыя даследаванняў
Паводде Г. В. Штыхава, помнік характэрызуе таксама пад’емны матэр’ял, сабраны на гарадзішчы і на селішчы мясцовым настаўнікам С. П. Ерамчуком і яго вучнямі. Яго калекцыя налічвае вялікую колькасць рэчаў, у т.л. звыш за сто пацерак X — 1-й пал. XI ст. (сярод іх 26 пацерак-лімонак), бронзавыя упрыгожанні XI ст. (сякерка, конік, манетападобная падвеска з зернем).
Гарадзішча
Э. М. Загарульскі заўважае таксама, што ў старажытнарускім слоі няма археалагічных сведчанняў разбурэння паселішча, якія можна было б звязаць з ваеннымі дзеяннямі ў 2-й палове XI ст. Сляды пажару выяўлены ў больш ранніх напластаваннях, якія можна датаваць X ст. Таксама няма ў верхніх слаях і сканцэнтравання прадметаў узбраення.
Абаронныя збудаванні
У падножжы траншэі на вялікім гарадзішчы (траншэя 2), па сведчанні Э. М. Загарульскага, выяўлены культурны слой з керамікай X — 1-й паловы XI стст. перакрыты насыпам вала. Значная таўшчыня слоя ў асобных месцах вала (да 1,2 м), на думку даследчыка, можа тлумачыцца тым, што пры насыпцы валу была выкарыстана частка старажытнага слоя. У ніжніяй частцы гэтых напластаванняў знойдзена скапленне абпаленых бярвёнаў. Як лічыць даследчык, вал насыпаўся аднаразова і адначасовыя па часе ўзвядзення ў абеіх частках замка, які быў ўзведзены некалькі стагоддзяў пазней на месцы старажытнага паселішча.
Ясёны
Ясёны (, Ясёны) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Глушанскага сельсавета.
Скрабэні
Скрабэ́ні (, Скребени) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Відзаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Відзы Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Пента
Гісторыя
З цягам часу складваліся свае асаблівыя рамесныя традыцыі: Дзісенскі абразовы цэнтр і дынастыя іканапісцаў Міхайлавых — яскравы прыклад. У Пенце і суседніх вёсках нямала людзей умелі маляваць. Па ўспамінах сучаснікаў, гэтыя навыкі захоўваліся да другой паловы ХХ стагоддзя.
У канцы ХІХ — пачатку ХХ стагоддзяў у Пенце быў свой асаблівы пульс жыцця. Гэта вёска на левым беразе рака Дзісенка (Дзісна) уваходзіла ў паласу стараверскіх паселішчаў (як Ваўкі, Грыгараўшчына, Ваяціна) паміж Шаркаўшчынай, Казянамі і Відзамі. У іх былі выхаваны пяцёра духоўных настаўнікаў для старавераў Беларусі, Літвы і Латвіі, дынастыя іканапісцаў Міхайлавых (і не толькі іх), збіральнік і перапісчык кніг Дзіянісій Мікалаевіч Пазнякоў (в. Ваўкі). Аднаго са сваіх сыноў настаўнік Трыфан Сямёнаў (в. Грыгараўшчына) адправіў «за граматай» у Санкт-Пецярбургскі ўніверсітэт. У другой палове ХІХ — 1930-х гадах ХХ стагоддзяў існаваў Дзісенскі абразовы цэнтр, пры якім працавала дынастыя мясцовых іканапісцаў Міхайлавых: Іван Васільевіч, Іван Іпацьевіч і Паладзій Іванавіч (1913—1940).
Тракішкі
Тракі́шкі (, Трокишки) — былая вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Відзаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Відзы Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Амелькаўшчына
Расійская імперыя
Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Амелькаўшчына — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесніцтва (губерні), з 1796 года ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага Рэчыцкага павета Маларасійскай, а з 29 жніўня 1797 года Мінскай губерні Расійскай імперыі. У крыніцы, заснаванай на матэрыялах расійскай рэвізіі 1795 года, згаданая вёска Амелькаўшчына з паташным заводам. Належала графам Людвіку і Алаізію Ракіцкім, але знаходзілася ў падвойнай заставе ў паноў Людвіка Прозара і Міхала Паўшы.
Рашаў
Ра́шаў (, Рашев) — былая вёска ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці.
Пятровічы (Бабруйскі раён)
Гісторыя
У пісьмовых крыніцах вядома з 1560 года. Паводле Бабруйскай уставы 1560 года сяло несла 6 падаткавых служб, якасць грунту вызначана як сярэдняя. З 1566 года сяло Пятровічы (іншая назва Ляхавічы) ў складзе Бабруйскага староства Рэчыцкага павета Менскага ваяводства Вялікага княства Літоўскага. У 1639 годзе ў Пятровічах 12 гаспадарак, 30 жыхароў мужчынскага полу, сяло — дзяржаўная ўласнасць.
Фурманішкі
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Відзы Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Чарназем’е (Браслаўскі раён)
Чарназе́м’е (, Черноземье) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Відзаўскага сельсавета.
Гісторыя
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Дрысвяцкага сельсавета.
Пальміра (Хойніцкі раён)
Гісторыя
9 лютага 1918 года, яшчэ да падпісання Брэсцкага міру з бальшавіцкай Расіяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана была часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Пальміра, аднак, апынуўся ў складзе часова створанай 15 чэрвеня Палескай губерні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 мая тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гетмана Паўла Скарападскага.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года хутар Пальміра — у Малешаўскім сельсавеце Хойніцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Гомельскай акругі. З 30 снежня 1927 года — у Валоцкім сельсавеце. З 20 лютага 1938 года — у складзе Палескай вобласці з цэнтрам у Мазыры.
Напярэдадні Вялікай Айчыннай вайны ў Пальміры налічвалася 19 двароў з 55 жыхарамі.
Чыжэўшчына (Браслаўскі раён)
Чыжэ́ўшчына (, Чижевщина) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Відзаўскага сельсавета.
Рабец
Рабе́ц (, Рабец) — пасёлак у Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Алексіцкага сельсавета.
Нарыманаў (Хойніцкі раён)
Гісторыя
У 1782 годзе пан Багуслаў Леапольд Аскерка адпаведным тэстамэнтам падзяліў свае разлеглыя ўладанні паміж сынамі. З дакумента «Камеральное описание пришедшей от Минской и Волынской губернии к Черниговскому наместничеству части и устроенной в ней Речицкой округи», які складзены паводле расійскай рэвізіі 1795 года, вядома, што «Михайле Оскирке порутчику польскому…» належалі «двор Михалёв, деревня Моклище, село Старч, деревня Мутижер». У шляхецкай рэвізіі 1811 года пацверджана і дададзена: пан Міхал Аскерка і яго сыны Альбін, Вікенцій, Ян Антоній, Эразм былі ўладальнікамі двара Міхалёў, паселішчаў Старч, Муціжар, Маклішча, у якіх налічвалася 130 душ падданых мужчынскага полу.
У 1926 годзе Міхалёў альбо Нарыманаў-Міхалёўскі — пасёлак у Моклішчанскім сельсавеце Юравіцкага раёна Рэчыцкай, з 9 чэрвеня 1927 года Мазырскай акругі, а з 10 лістапада 1927 года ў Алексіцкім сельсавеце тых жа раёна і акругі (да 26 чэрвеня 1930 года), з 8 ліпеня 1931 года ў Хойніцкім раёне, з 20 лютага 1938 года ў Палескай, з 8 студзеня 1954 года ў Гомельскай вобласці. У 1932 годзе існаваў калгас «Нарыманаў», які складалі 7 сем’яў калгасных гаспадароў, а апрацоўвалі яны 131 га зямлі.
Грачыхіна (Хойніцкі раён)
Грачы́хіна (, Гречихино) — вёска ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Алексіцкага сельсавета.
Гісторыя
Далей у розных крыніцах пад такой назвай выступалі мястэчка, у якім у 1834 годзе з пяці двароў, у якіх жылі 14 мужчын і 15 жанчын, тры належалі рамеснікам: кавалю, медніку і токару, засценак, калі былую фальваркавую зямлю памерам у валоку, раней трыманую Кулешамі, паны Аскеркі яшчэ да 1811 года падаравалі дзьвюм шляхецкім сем’ям — Бялецкім і Харэўскім , і вёска (пасля таго як мястэчка не спраўдзілася) у маёнтку Новы Двор. Маёнтак паслядоўна належаў панам Аскеркам, Вінчам, Сушчынскім. У «Списках населённых мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело] : 1857 г.» сказана, што 24 жыхары вёскі Багуславец абодвух полаў былі прыхаджанамі Алексіцкай Свята-Мікалаеўскай царквы, а 10 жыхароў мястэчка альбо засценка Багуславец з’яўляліся парафіянамі Юравіцкага касцёла Нараджэння Найсвяцейшай Панны Марыі. У паслярэформенны час засценак (на 1866 год — 4 двары, 12 жыхароў, парафіянаў Астраглядаўскага касцёла Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі ), паводле спісаў землеўладальнікаў Мінскай губерні 1889, 1911 гадоў, быў уласнасцю мяшчанаў Галубовічаў, што паходзілі з ліку «разабранай» шляхты. У вёсцы жылі малазямельныя і беззямельныя сяляне, якія працавалі ў Новым Двары. Паселішча месцілася ў Юравіцкай воласці Рэчыцкага павета Мінскай губерні. Паводле перапісу 1897 года налічвалася 10 двароў, 55 жыхароў. На 1909 год 14 двароў з 47 жыхарамі.
Богіна
Назва
Магчымае балцкае паходжанне назвы, якая магла ўзнікнуць у выніку перакладу літоўскага dievas «бог» (ад балцкага *deivas). У канцы 1970-х гадоў ад мясцовых старых было запісана, што на востраве пасярод Богінскага возера калісьці «стаялі літоўскія багі», а таксама што ў ваду некалі быў скінуты каменны ідал, якога называлі «Стод».
Ісаі
Іса́і (, Исаи) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Далёкаўскага сельсавета.
Засценак (Хойніцкі раён)
Гісторыя
У парэформенны перыяд Засценак належаў да Юравіцкай воласці. На 1866 год 7 жыхароў двара Засценак названыя парафіянамі Астраглядаўскага касцёла Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі. У 1876 годзе прыкладна з 1800 дзесяцін угоддзяў на ворыва прыпадала ўсяго 12 дз.; на адкорме стаяла больш як 40 галоў жывёлы. Паводле спісу землеўладальнікаў Мінскай губерні, у 1889 годзе двор Засценак з 1795 дзесяцінамі ўгоддзяў належаў Альфрэду, сыну Каятана, Абуховічу. У 1903 годзе вінакурня ў Засценку таго ж уладальніка сіламі 8 рабочых мела гадавую вытворчасць спірту на 12 400 рублёў, перарабляла 31 050 пудоў бульбы на 5 782 рублі, зялёнага соладу 2 250 пудоў.
Згодна з матэрыяламі скразнога абследавання прыватнаўласніцкіх гаспадарак Юравіцкай воласці, у 1916 годзе маёнткам Засценак, гаспадарча звязаным з яго ж фальваркам Абухаўшчына, валодаў Станіслаў, сын Альфрэда, Абуховіч. Сям'я гаспадара складалася з 9 чалавек – 3 мужчын (усе работнікі), 6 жанчын (3 работніцы). 1 мужчына на службе, 6 мужчын-работнікаў, з якіх 1 бежанец (вайна), 12 жанчын, з іх 4 работніцы. Усяго ў фальварку – 28 чалавек.
1 студзеня 1919, згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі Юравіцкая воласць Рэчыцкага павета ўвайшла ў склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, аднак 16 студзеня разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі была далучаная да РСФСР. Пры землеўпарадкаванні былога маёнтка ў 1920-я гады былі створаны сад Засценак і аднайменны саўгас.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года хутар Засценак з 6 гаспадаркамі і 30 жыхарамі — у Глінішчанскім сельсавеце Юравіцкага раёна Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Мазырскай акругі, 10 лістапада 1927 года — у Алексіцкім сельсавеце. З 8 ліпеня 1931 года Засценак у складзе Хойніцкага раёна. З 20 лютага 1938 года ў Палескай вобласці з цэнтрам у Мазыры.
Тунеўшчына
Туне́ўшчына (, Туневщина) — вёска ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Алексіцкага сельсавета.
Алексічы (Хойніцкі раён)
Расійская імперыя
У 1811 годзе маёнтак Новы Двор — уласнасць Юзафа і Антонія, сыноў Фларыяна, Аскеркаў. Блізка да чэрвеня 1831 года мясцовыя праваслаўныя святары даносілі расійскім уладам, што паны Эмілій і Антоній Аскеркі ў сваіх маёнтках Вадовічы і Алексічы выконвалі паўстанцкія прыгатаванні: рыхтавалі зброю і правіянт, арганізоўвалі аддзел, які мусіў складацца з 50 чалавек. Аднак, двухразовая рэвізія, праведзеная ў Вадовічах ротмістрам фон Крузэ, нічога падазронага не выкрыла; такія самыя вынікі мела следства, праведзенае на месцы афіцэрам жандармерыі Аляксандравым. На 1834 год уладальнікамі названыя Антоні і Брыгіда з Шышкаў Аскеркі. У Алексічах тады было 22 двары са 154 жыхарамі. У 1840-я гады маёнткам Новы Двор завалодалі паны Вінчы. 8 чэрвеня стст. 1843 года тут у сям'і шляхціча-пасэсара Ігнацыя, сына Ігнацыя, Стравінскага, католіка, і яго законнай жонкі Аляксандры Іванавай, праваслаўнай, нарадзіўся сын Фёдар. У «Списках населённых мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело] : 1857 г.» сказана, што 156 жыхароў Алексічаў абодвух полаў былі прыхаджанамі Мікалаеўскай царквы, яшчэ 6 жыхароў сяла і 10 жыхароў Новага Двара з'яўляліся парафіянамі Юравіцкага касцёла Нараджэння Найсвяцейшай Панны Марыі.
У парэформенны перыяд сяло Алексічы належала да Юравіцкай воласці Рэчыцкага павета Мінскай губерні. У спісе прыходаў і прычтаў па чатырох благачынных акругах (у межах Рэчыцкага павета) Мінскай епархіі на 1876 год у складзе прычту Мікалаеўскай царквы, новы драўляны будынак якой узведзены ў 1871 годзе, названыя настаяцель а. Канстанцін Сулкоўскі, в. а. штатнага псаломшчыка Ануфрый Мігай і звышштатны Васіль Мігай. Да прыходу, акрамя Алексічаў, належалі Агароднікі, частка Багуслаўца, Вадовічы, Глінішча, Каранёўка, Слабада Княжыца, Маклішча, Тунеўшчына, Ужынец, Хвойнае. На 1879 год у прыходзе налічвалася 884 мужчынскага і 944 жаночага полу верных. У 1886 годзе ў Алексічах 31 двор, 211 жыхароў, царква і капліца. Паводле спісаў землеўладальнікаў Мінскай губерні 1876, 1889 гадоў уласніцай маёнтка Новы Двор больш як у 1700 дзесяцін угоддзяў названая пані Генрыета, дачка Калікста Вінча, Сушчынская.
Найноўшы час
8 снежня 1926 года Алексічы, вернутыя БССР, сталі цэнтрам сельсавета Юравіцкага, з 8 ліпеня 1931 года Хойніцкага раёна. З 20 лютага 1938 года у складзе Палескай, з 8 студзеня 1954 года ў Гомельскай вобласці.
У 1920-я гады пры землеўпарадкаванні, паводле сведчання Паўла Фёдаравіча Мележа ў лісце да сына, з сяла Алексічы былі ўтвораны тры пасёлкі: Алексічы, Дуброва і Рабец. У 1931 годзе арганізаваны калгасы «Коммунар» і «Пролетарий», дзейнічалі 3 кузні і 2 ветракі.
Сасновая (Бабруйскі раён)
Сасно́вая (, Сосновая) (да 30 ліпеня 1964 года Каты́ ) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Сычкаўскага сельсавета.
Тоўшчына
То́ўшчына (, Товщина) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Далёкаўскага сельсавета.
Сычкава
Геаграфія
Вёска знаходзіцца за 9 км у напрамку на паўночны захад ад Бабруйска, за 119 км ад Магілёва , за 4 км ад чыгуначнай станцыі Мірадзіна , за 2 км ад аўтамабільнай дарогі.
Партызанская (Хойніцкі раён)
Гісторыя
З 15 жніўня 1974 года па 25 лістапада 2008 года цэнтр Велікаборскага сельсавета.
Альбінаўшчына
Альбі́наўшчына (, Альбиновщина) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Друя Дзісенскага (з 1926 года Браслаўскага) павета Віленскага ваяводства
Маліннікі (Бабруйскі раён)
Малі́ннікі (, Малинники) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Цялушскага сельсавета.
Баравыя (Друеўскі сельсавет)
Баравы́я (, Боровые) — хутар у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавета.
Баранаўшчына
Бара́наўшчына (, Барановщина) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавета.
Бабіна 1
Ба́біна 1 (, Бабино 1) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Хімоўскага сельсавета. За 3,4 км ад вёскі знаходзіцца прыпыначны пункт Бабіна.
Більдзюгі (Браслаўскі раён)
Гісторыя
Ліквідаваны ў 2011 годзе.
Віць (вёска)
Геаграфія
Вёска месціцца за 16 км на захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Хойнікі, 119 км ад Гомеля, на правым беразе ракі Віць (прыток Прыпяці).
Расійская імперыя
У парэформенны перыяд Гноеў належаў да Хойніцкай воласці. Паводле ведамасці 1866 года 4 жыхары двара і 21 жыхар вёскі Гноеў былі парафіянамі Астраглядаўскага касцёла Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі. На пачатак 1870 года тут — 104 мужчынскія душы з былых дзяржаўных сялян, прыпісаных да Гноеўскага сельскага таварыства, 5 аднадворцаў, прыпісаных да воласці. Згодна са звесткамі на 1876 і 1879 гады, Гноеў большай часткай жыхароў заставаўся ў прыходзе Загальскай царквы.
Гаць (вадасховішча)
Створана ў 1934 годзе. У 1948 гозе пачалося будаўніцтва ГЭС, працаваўшай у 1950—1966 гг. Плошча паверхні вадасховішча 1,26 км², даўжыня 3,1 км, найбольшая шырыня 700 м, найбольшая глыбіня 4,7 м. Аб'ём вады 3,15 млн м³. Берагі моцна парэзаныя, спадзістыя, пад лесам. Дно ўкрыта торфам і глеем. Сярэдні шматгадовы сцёк 32 млн м³.
Барысаўшчына (Хойніцкі раён)
Вялікае Княства Літоўскае
15 ліпеня 1791 года айцец-дамінікан Эгідыюс Аніхоўскі ахрысціў Ануфрыя Уладзіслава, народжанага 12 чэрвеня і ахрышчанага «ex aqua» айцом Іаанам Транцэвічам, уніяцкім парохам у Барысаўшчыне, сына стольніка мсціслаўскага Юстыніяна і Брыгіды з Дамброўскіх Фурсаў, кумамі былі суддзя земскі мазырскі Леапольд Аскерка і Людвіка Прозарава, абозны вялікалітоўскі і кавалер Караль Прозар і Эльжбета Аскерчына, падстароста рэчыцкі Ігнацы Аскерка і Марыяна Стоцкая, паручнік Міхал Александровіч і Петранеля Капарніцкая de villa Borysowszczyzna.
Найноўшы час
З 8 студзеня 1954 года — у складзе Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Загальскага сельсавета. Паводле перапісу 1959 года ў Барысаўшчыне налічвалася 982, у 1970 годзе — 299 жыхароў. Цэнтр саўгаса «Барысаўшчына». Працавалі пачатковая школа, дом культуры, бібліятэка, дзіцячыя яслі, фельчарска-акушэрскі пункт, сталовая, 2 крамы, швейная майстэрня, аддзяленне сувязі.
Ізбынь
Гідраграфія
На ўсходзе, поўначы і захадзе меліярацыйныя каналы. Мясцовасці вакол вёскі (палі, лясы, балоты): Ляда, Навінкі, Замошкі, Шчоўб, Княжа, Гала, Загалле і інш. У мясцовасці Замошкі — вадасховішча.
Планіроўка
Паселішча складалася з просталінейнай вуліцы, блізкай да мерыдыянальнай арыентацыі, да якой на поўдні далучаецца кароткая просталінейная вуліца. Забудова драўляная, сядзібнага тыпу. У былыя часы вёска падзялялася на тры часткі: Пяскі, Сяло, Хутар.
Ломыш (вёска)
Гісторыя
У 1926—1927 гадах цэнтр Ломышскага сельсавета.
Зялёная (Баранавіцкі раён)
Гісторыя
З 16 лістапада 1970 года па 6 жніўня 1979 года вёска Зялёная з’яўлялася цэнтрам Зялёнаўскага сельсавета.
Вячаслаў Іванавіч Пакумейка
Узнагароды
Гран-пры Міжнароднага фестывалю фальклора ў г. Зелена Гура (Польшча).
Пераменны рэзістар
Рэгулявальны рэзістар — пераменны рэзістар, прызначаны для шматразовага рэгулявання параметраў электрычнага контуру.
Ужыванне пераменнага рэзістара магчыма як у якасці электравымяральнага прыбора, так і прыбора ў складзе электрычнай ці электроннай схемы.
Думаноўшчына
Геаграфія
Ландшафт мясцовасці хвалісты з хваёвымі і бярозавымі лясамі. Тэрыторыя знаходзіцца ў межах Бабруйскай раўніны ўсходняй Перадпалескай правінцыі. Клімат цёплы, умерана вільготны. Сярэдняя тэмпература студзеня −6,5 °C, ліпеня +18 °C. Аршанскі артэзіянскі басейн.
Глыбошчына (вёска)
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Навакухнаўшчына
Наваку́хнаўшчына (, Новокухновщина) — былая вёска ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Судкоўскага сельсавета.
Брэсцкая абласная філармонія
У складзе філармоніі працуюць камерны аркестр, які створаны ў 1991 г. (мастацкі кіраўнік і галоўны дырыжор Аляксандр Мартыненка), камерна-інструментальны ансамбль «Эвергрын», вакальны ансамбль «Крэсіва», канцэртна-лекцыйная група. Да 1995 г. існаваў дзіцячы музычны тэатр «Трам» (мастацкі кіраўнік Уладзімір Яшчук).
Сярод салістаў былі заслужаны артыст Расіі Барыс Пяцюк, заслужаны артыст Украіны Фёдар Богдан, баяніст, лаўрэат міжнародных конкурсаў А. Пылік і іншыя.
Вялікі Бор (Хойніцкі раён)
Карона Каралеўства Польскага
З люстрацыі падымнага падатку Оўруцкага павета Кіеўскага ваяводства 1683 года вынікае, што з 9 дымоў вёскі Вялікі Бор Хойніцкай воласці князя Шуйскага выплачвалася 2 злотых; у другі раз — 2 злотых з 2 дымоў. На 1698 год, як тое вынікае з інвентара маёнтка Хойнікі, перададзенага князем Дамінікам Шуйскім, берасцейскім харунжым, у кіраванне пану Зыгмунту Шукшце, у Вялікім Боры было 10 двароў. Паводле рэвізіі 1716 года, налічвалася ўжо 22 гаспадаркі, адна з якіх была вызваленая ад асноўных павіннасцей (słoboda), яшчэ адна належала святару. Згодна з інвентаром 1721 года, калі абцяжараны даўгамі маёнтак ад Юзафата Парышэвіча, біскупа валоскага, перайшоў  ўладальніку князю Мікалаю Шуйскаму, харунжычу берасцейскаму, у Вялікім Боры налічваўся 21 двор, чыншу выплачвалася 119 злотых, 22 з паловай грошы, даніны мядовай (бельцаў) — 51. Прозвішчы жыхароў: Гардзеенка, Мартыненка, Ярмошанка, Радчык, Сачанка, Міненка, Літвіненка, Хварошка (Харошка), Навуменка.
Найноўшы час
9 лютага 1918 года, яшчэ да падпісання Брэсцкага міру з бальшавіцкай Расіяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Вялікі Бор, аднак, у складзе Хойніцкай воласці апынуўся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губерні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 мая тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гетмана Паўла Скарападскага.
З 8 студзеня 1954 года Вялікі Бор — у складзе Гомельскай вобласці. Цэнтр саўгаса «Велікаборскі». 15 жніўня 1974 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Партызанская. 25 лістапада 2008 года цэнтр сельсавета вернуты ў Вялікі Бор.
Дзем’яны
Гісторыя
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Друйскага сельсавета.
Дзеткаўцы
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Друйскага сельсавета.
Чага (народ)
Гісторыя
Продкі чага перасяліліся ў перадгор’і Кіліманджара прыкладна ў XI ст. з поўначы. Лінгвістамі вылучана сувязь мовы чага з мовай камба. У XIX ст. пачаліся сталыя кантакты чага з еўрапейцамі. Каланіяльныя заваяванні прывялі да руху на поўнач Танзаніі качавых народаў, у тым ліку масаяў, якія рабілі напады на чага. У гэтай сувязі чага падтрымлівалі ваенны і эканамічны саюз з меру. У канцы XIX ст. землі чага былі падзелены паміж Германіяй і Вялікабрытаніяй. Большая частка ўвайшла ў склад германскай калоніі Танганьіка. У наш час большасць чага жывуць на тэрыторыі незалежнай дзяржавы Танзанія.
Культура
Найважнейшым традыцыйным заняткам чага здаўна з’яўлялася земляробства. Жывёлагадоўля, збіральніцтва, рамёствы, паляванне, здабыча мёду мелі толькі дадатковае значэнне. У мінулым вырошчвалі пераважна проса, бананы і клубневыя культуры. У наш час найбольш распаўсюджаная харчовая культура — кукуруза. Вырошчваюць для ўнутранага спажывання і на продаж гародніну, тытунь, бабовыя, займаюцца пчалярствам і г. д. Землі вакол Кіліманджара прыцягваюць мноства турыстаў, што садзейнічае ўкараненню грашовых адносін і паступоваму знікненню традыцыйнай культуры, але ў той жа час станоўча ўплывае на развіццё гаспадаркі, адраджэнню рамяства і распаўсюджванню адукацыі.
Галоўны тып паселішча — вёска. У старыя часы меру будавалі конусападобныя хаціны, якія крылі трыснёгам. У другой палове XIX ст. распаўсюдзіліся каркасныя круглявыя пабудовы, але дахі працягвалі ладзіць у выглядзе конуса. Хаціны правадыроў сталі нагадваць дамы суахілі, з якімі падтрымлівалі гандлёвыя сувязі. У наш час пераважаюць пабудовы сучаснага тыпу. Традыцыйныя конусападобныя хаціны будуюць для прыцягнення турыстаў, або для гаспадарчых мэт.
Да сярэдзіны XX ст. чага рабілі вопратку з бычынай скуры. Але ў наш час пераважае сучаснае адзенне. Жанчыны апранаюць яркія баваўняныя сукенкі. Кухня чага ўвабрала ў сябе традыцыі суседніх народаў і еўрапейцаў, але найбольш распаўсюджаная ежа — смажаныя бананы і каша з кукурузы, у якую дадаюць бабовыя і часам мяса. Папулярныя напоі — піва, кава, кіпячонае малако.
Мова
Мова чага (кіча́га) належыць да групы моў банту. Падзяляецца на шэраг дыялектаў. Найбольшыя адрозненні мае дыялект кіруша той часткі чага, якія жывуць каля Арушы сярод меру. Пісьмовасць была складзена місіянерамі на аснове лацінкі, істотна не адрозніваецца ад пісьмовасці суахілі.
Тартускі мірны дагавор паміж РСФСР і Эстоніяй
2 лютага 1920 года на мірнай канферэнцыі ў горадзе Тарту главы дэлегацый Эстоніі — Яан Поска і Расіі — Адольф Ёфэ падпісалі дагавор, паводле якога Савецкая Расія адмовілася ад якіх-небудзь правоў на Эстонію і першай прызнала дэ-юрэ Эстонскую Рэспубліку. Першы міжнародны мірны дагавор, зняволены Савецкай Расіяй падчас Грамадзянскай вайны. Успрымаўся як «прарыў» міжнароднай блакады Савецкай Расіі.
Дагавор быў ратыфікаваны УЦВК Савецкай Расіі ўжо 5 лютага 1920 года, Устаноўчым сходам Эстонскай Рэспублікі — 13 лютага 1920 года.
Друйск
Друйск (, Друйск) — аграгарадок у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Петрапаўлаўская крэпасць
Дадатковыя абарончыя збудаванні крэпасці
Петрапаўлаўская крэпасць з'яўляецца гістарычна ўнікальным абарончым збудаваннем з экстэрытарыяльнымі падтрымліваючымі абарончымі пунктамі:
Навагрудскі езуіцкі калегіум
У 1649 годзе ў рэзідэнцыі адкрыты класы граматыкі, у 1653 — паэтыкі і рыторыкі. Пасля пераўтварэння рэзідэнцыі ў калегіум навучальная праграма адпавядала гэтаму тыпу навучальных устаноў, выкладалі таксама матэматыку, геаграфію, гісторыю, французскую мову. Каля 1680 года адкрыта музычная бурса, у 1705 — канвікт (пансіён), у 1721 — аптэка. Была бібліятэка. У XVIII стагоддзі колькасць навучэнцаў складала ад 13 да 51 чалавек. У розны час рэзідэнцыі і калегіуму належала некалькі навакольных маёнткаў.
Грамада (Быхаўскі раён)
Гісторыя
У 1982 годзе ў складзе калгаса «Расія» (з 2003 года СВК «Калгас „Расія“» з цэнтрам у Палянінавічах).
Мікратапонімы
У вёсцы ёсць невялікі вадаём прыроднага паходжання, які сілкуюць крыніцы. Захаваліся дубы, пасаджаныя дзецьмі першапасяленцаў Грамады.
Руднае (Хойніцкі раён)
Ру́днае (, Рудное) — былая вёска ў Хойніцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Судкоўскага сельсавета.
Расійская імперыя
Інвентар Юзафаўскага (Езапоўскага) маёнтка 1844 года засведчыў прыналежнасць Руднага з 35 сем’ямі ў складзе аднайменнага фальварка пану Юзафу, сыну Караля, Прозару. «Список населённых мест Минской губернии на 1857 год» паказвае, што 247 жыхароў Руднага абодвух полаў з’яўляліся прыхаджанамі Свята-Міхайлаўскай царквы ў сяле Стралічаў, 3 мужчыны і 4 жанчыны належалі да парафіі Астраглядаўскага касцёла Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі.
Дворышча (Хойніцкі раён)
Карона Каралеўства Польскага
20 чэрвеня 1600 года Шчасны Харлінскі выдаў свайму сыну Мікалаю zapis wieczysty, 26 чэрвеня ў Люблінскім трыбунале прызнаны, на добры ў Кіеўскім ваяводстве Кароны Польскай: двор Астраглядавічы з прыналежнымі да яго «прыселкамі» — сёламі Астраглядавічы, Хойнікі, Дворышча, Храпкаў і яшчэ дзевяцю паселішчамі, а таксама на двор і частку з сямі пляцаў у Кіеве. Пры размежаванні Кіеўскага ваяводства Каралеўства Польскага і Мазырскага павета Вялікага Княства Літоўскага ў снежні 1621 — студзені 1622 гадоў сёлы Дворышча, Храпкаў, Навасёлкі, мястэчка і вёску Хойнікі, сяло Вялікі Бор пана Мікалая Харлінскага паны камісары згодна запісалі прыналежнымі да ваяводства Кіеўскага.
Канавалаўшчына
Канава́лаўшчына (, Коноваловщина) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавета.
Кажушкі (Хойніцкі раён)
Расійская імперыя
30 чэрвеня 1803 года было складзена, а 13 сакавіка 1806 года змешчана да кніг Рэчыцкага земскага суда размежаванне добраў Хойнікі абозных літоўскіх Караля і Людвікі Прозараў, Тульгавічы харунжага мазырскага Феліцыяна Стоцкага і Барбароў тытулярнага саветніка Андрэя фон Гольста. Вёска Кажушкі (wieś Kożuszki) у тым дакуменце выступала, як частка вялікага маёнтка Барбароў, а яе ўгоддзі размяжоўваліся з грунтамі хойніцкіх Навасёлак, Тульгавічаў і фальварка Бабчын hrabstwa Brahińskiego.
У 1826 г. у нашчадкаў Андрэя фон Гольста маёнтак Барбароў, да складу якога належаў фальварак Кажушкі з аднаімённым сялом, набыў за суму ў 242 650 рублёў серабром Ігнат Тадэвушавіч Горват (1764—к.1826). У 1826 г. гэтая частка спадчыны нябожчыка Ігната Горвата дасталася яго сыну Даніэлю Ігнатавічу Горвату (1810—1868). У «Списках населённых мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засведчана, што 200 жыхароў вёскі Кажушкі абодвух полаў былі прыхаджанамі Георгіеўскай царквы ў Тульгавічах, 5 жыхароў двара Кажушкі з'яўляліся парафіянамі Юравіцкага касцёла Нараджэння Найсвяцейшай Панны Марыі.
3-і Украінскі фронт
Скарочанае найменне — '''3 Укр. Ф'''.
Гісторыя
Сфарміраваны на паўднёва-заходнім кірунку 20 кастрычніка 1943 года на падставе загаду Стаўкі ВГК ад 16 кастрычніка 1943 года шляхам пераназвання Паўднёва-Заходняга фронту. Уключаў у свой склад упраўленне (штаб), 1-ю і 8-ю гвардзейскія арміі, 6-ю, 12-ю, 46-ю арміі і 17-ю паветраную армію.
Качэргі (Друеўскі сельсавет)
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Ламііны
Сістэматыка
Найбуйнейшае падсямейства жукоў-вусачоў, якое ўключае 13000 відаў (з падвідамі 19000), больш за 700 родаў (з падродамі 3000) і каля 80 трыбаў.
Лізавета Венгерская
Лізавета Венгерская, Лізавета Цюрынгская (7 ліпеня 1207 — 17 лістапада 1231, Марбург, St. Elisabeth von Thüringen, Árpád-házi Szent Erzsébet) — прынцэса з дынастыі Арпадаў, дачка венгерскага караля Андраша II, ландграфіня Цюрынгіі, каталіцкая святая, францысканская тэрцыярка.
Біяграфія
Праз год Людвіг прыняў удзел у шостым крыжовым паходзе, але ў італьянскім горадзе Атранта захварэў на чуму і памёр. Пасля яго смерці рэгентам пры малалетнім Герману стаў яго дзядзька, брат Людвіга — Генрых. Лізавета была аддалена ад двара, але не вярнулася ў Венгрыю і не пайшла ў манастыр. Замест гэтага яна дала зарок бясшлюбнасці і рашыла служыць гаротным, уступіла ў трэці францысканскі ордэн і стала, такім чынам, першай францысканскай тэрцыяркай Германіі.
Шанаванне
Лізавета асабліва ўшановаецца ў Германіі, лічыцца апякункай Цюрынгіі і Гесена. Яе воблік шырока распаўсюджаны ў мастацтве Паўночнай Еўропы. Для Францысканцаў-тэрцыярыяў яна з’яўляецца сімвалам жаночай міласэрнасці і фігуруе ў творах італьянскіх мастакоў гэтага ордэна.
Пралетарый (Быхаўскі раён)
Пралета́рый (, Пролетарий) — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Абідавіцкага сельсавета.
Ферэнц Дзьюрчань
Прэм’ер-міністр
Антыўрадавыя выступленні працягваліся два тыдні.
Партнёры па ўрадавай кааліцыі — сацыялісты і свабодныя дэмакраты, якія мелі ў парламенце надзейную большасць, адхілілі ўмяшальніцтва прэзідэнта, які згодна з канстытуцыяй выконвае толькі цырыманіяльныя функцыі. А Ферэнц Дзьюрчань зноў абвясціў, што ў адстаўку не сыдзе і працягне рэформы, якія прадугледжваюць бюджэтную эканомію.
Бішава
Бішава (Biševo) — невялікі востраў у Адрыятычным моры, у паўднёвай частцы Харватыі. Знакаміты сваімі пячорамі. Плошча - 5,8 км². Насельніцтва (2011 г.) - 15 чал.
Андрэй Сяргеевіч Аршавін
«Кайрат»
18 сакавіка 2016 года пасля доўгі перамоў падпісаў кантракт з казахстанскім «Кайратам» па схеме «1+1». У складзе «Кайрата» тройчы стаў срэбраным прызёрам чэмпіянату Казахстана, выйграў Кубак Казахстаха. У лістападзе 2018 года стала вядома, што Аршавін па заканчэнні сезону пакідае «Кайрат» і завяршае прафесійную кар’еру.
Еўра-2008
На Еўра-2008 27-гадовы Аршавін быў заяўлены пад нумарам 10. З-за дыскваліфікацыі ён не мог прыняць удзел у першых двух матчах. Упершыню на турніры ён выйшаў на поле ў трэцяй сустрэчы, заключнай у групе, супраць Швецыі. У гэтым матчы зборная Расіі перамагла 2:0, вырашыўшы задачу выхаду ў наступны круг, і паказаў добрую гульню. Андрэй Аршавін быў прызнаны лепшым іграком матчу.
Дзяцінства
Любоў да футбола Андрэю прывіў бацька, у мінулым нядрэнны ігрок. У дзяцінстве Андрэй, акрамя футбола, захапляўся яшчэ шашкамі і меў па іх юнацкі разрад. Яго настаўнік у секцыі шашак Дому піянераў і школьнікаў Васілеастроўскага раёна ўгаворваў Аршавіна звязаць сваё жыццё з прафесійнай гульнёй у шашкі, у якой ён праракаў свайму вучню вялікую будучыню, але Андрэй упадабаў футбол.
Венядыкт Алексійчук
Біяграфія
У 1990—1993 гадах вучыўся ў Духоўнай семінарыі УГКЦ ў горадзе Драгобычы Львоўскай вобл. Быў высвечаны на святара 29 сакавіка 1992 г. Тады ж быў прызначаны на парафію вёскі Быстрыца Драгобыцкага дэканата. Акрамя таго быў душпастырам пры царкве Святой Тройцы ў г. Драгобычы. З 1992 па 1994 г., працуючы ў Патрыяршай катэхетычнай камісіі, адказваў за арганізацыю місіянерскай працы ва Усходняй Украіне.
У 1996 г. скончыў Люблінскі каталіцкі універсітэт з напісаннем магістарскай працы на тэму «Хрысціянская духоўнасць паводле св. Яна з Кранштадту».
Палянінавічы
Знаходзіцца за 37 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад Быхава, за 63 км ад Магілёва.
Гісторыя
У 1930 годзе створаны калгас «Ленінская Ніва», які ў 1932 годзе аб’ядноўваў 116 гаспадарак, меў 400 га ворыва, ветраны млын. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў ліпені 1941 года вёска акупаваная нямецка-фашысцкімі захопнікамі. Вызвалена 24 лістапада 1943 года войскамі 283-й стралковай дывізіі 3-й арміі Беларускага фронту. У брацкай магіле, што на могілках, пахаваныя 80 савецкіх воінаў. У памяць 135 вяскоўцаў, загінулых на франтах і ў партызанскай барацьбе, каля будынка школы ў 1967 годзе пастаўлены абеліск.
Лугі (Браслаўскі раён)
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Навасёлкі (Хойніцкі раён)
Карона Каралеўства Польскага
7 чэрвеня 1623 года датаваны судовы дэкрэт, у якім удава Гальшка Харлінская абвінавачвала паноў Станіслава, Юрыя і астатніх Харлінскіх, родных братоў і сваякоў мужа Мікалая, за гвалтоўны наезд на замак і вёску Астраглядавічы, мястэчка Новы Харленж (Хойнікі), вёскі Хойнікі, Гарошкаў, Рашаў, Карчовае, Навасёлкі, Лаханію, Стралічаў, Малішаў. У 1627 годзе пані Гальшка (Гэлена) Харлінская склала тэстамент, паводле якога добры Астраглядавічы пераходзілі да ваяводзіча смаленскага Мікалая Абрагамовіча (Абрамовіча), жанатага з яе дачкой Евай. У 1628 годзе з 8 дымоў вёсак Дворышча і Навасёлкі, якія былі ў заставе ў пана Зыгмунта Копеця, выплачвалася па 3 злотых. 8 ліпеня 1631 года запісам у актах Кіеўскага земскага суда нарэшце засведчана пагадненне на саступку часткі Астраглядаўскіх добраў Шчасным, сынам Станіслава, Харлінскім пану Лукашу Мадлішэўскаму, мужу ўдавы Гальшкі, за суму ў 60 000 польскіх злотых. У пераліку вёсак названыя і Навасёлкі. 16 красавіка 1637 года М. Абрамовіч за плату ў 12 000 злотых перадаў фальварак і сяло Руднае ды сёлы Дворышча і Навасёлкі на тры гады ў карыстанне зямяніну Стэфану Воўку.
Расійская імперыя
30 чэрвеня 1803 года было складзена, а 13 сакавіка 1806 года змешчана да кніг Рэчыцкага земскага суда размежаванне добраў Хойнікі абозных літоўскіх Караля і Людвікі Прозараў, Тульгавічы харунжага мазырскага Феліцыяна Стоцкага і Барбароў тытулярнага саветніка Андрэя фон Гольста. Грунты хойніцкіх Навасёлак у тым дакуменце ў чарговы раз размяжоўваліся з угоддзямі прылегласці Barborowszczyzny Кажушак, а таксама Тульгавічаў і фальварка Бабчын hrabstwa Brahińskiego.
Найноўшы час
9 лютага 1918 года, яшчэ да падпісання Брэсцкага міру з бальшавіцкай Расіяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Навасёлкі, аднак, у складзе Хойніцкай воласці апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губерні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 мая тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гетмана Паўла Скарападскага.
Тульгавічы
Найноўшы час
9 лютага 1918 года, яшчэ да падпісання Брэсцкага міру з бальшавіцкай Расіяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Тульгавічы ў складзе Юравіцкай воласці Рэчыцкага павета, аднак, апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губерні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 мая тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы».
Аптэка-музей у Кіеве
Аптэка-музей у Кіеве (Аптека-музей у Києві) — музей, экспазіцыя якога прысвечана гісторыі станаўлення ўкраінскай фармацэўтыкі і аптэчнай справы. Размешчаны на Падзіле (гістарычным раёне Кіева).
Храпкаў
Карона Каралеўства Польскага
У судовым дэкрэце ад 7 чэрвеня 1623 года ўдава Гальшка Харлінская абвінавачвала паноў Станіслава, Юрыя і астатніх Харлінскіх, родных братоў і сваякоў мужа Мікалая, за гвалтоўны наезд на замак і вёску Астраглядавічы, мястэчка Новы Харленж (Хойнікі), вёскі Хойнікі, Храпкаў, Дворышча, Руднае, Стралічаў, Паселічы, Малішаў. 8 ліпеня 1631 года запісам у актах Кіеўскага земскага суда нарэшце засведчана пагадненне на саступку часткі Астраглядаўскіх добраў Шчасным, сынам Станіслава, Харлінскім пану Лукашу Мадлішэўскаму, новаму мужу ўдавы Гальшкі, за суму ў 60 000 польскіх злотых. Сярод паселішчаў у дакуменце названы і Храпкаў.
Найноўшы час
1 студзеня 1919, згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, але 16 студзеня разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР. Паводле запіскі «Сведения о количестве учащихся школ Хойникской волости Речицкого уезда», на 8 снежня 1920 і на 15 красавіка 1921 года ў Храпкаўскай школе першай ступені (г. зн. пачатковай) было адпаведна 49 і 63 вучні, у Храпкаўскай польскай школе І ст. на 15. 04. 1921 — 35 вучняў.
Касічы (Быхаўскі раён)
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Баркалабаўскага сельсавета.
Лук’янцы
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.