Ганцавіцкі_раён
Пра Ганцаўшчыну за часам рэвалюцыі і грамадзянскай вайны
Падзеі ў Расіі (а Беларусь уваходзіла ў яе склад як Паўночна-Заходні край) ішлі сваім парадкам. Калі да лютага 1918 г. Вялікая Кастрычніцкая сацыялістычная рэвалюцыя ў большасці раёнаў Расіі перамагла мірным шляхам, то пасля гэтага яна сустрэла жорсткае супраціўленне ўнутранай контррэвалюцыі, сусветнага імперыялізму і ў многіх месцах барацьба за савецкую ўладу набыла характар грамадзянскай вайны. 3 усіх бакоў маладую краіну Саветаў атакавалі белагвардзейскія арміі Юдзеніча, Калчака, Дзянікіна і іншыя, з захаду пагражала кайзераўская Германія, якая не спыняла ваенных дзеянняў супраць савецкай улады, распачатых яшчэ ў першую сусветную вайну. Савецкі ўрад імкнуўся разграміць контррэвалюцыю, перш чым яна створыць адзіны фронт і атрымае падтрымку звонку. Такое жаданне бальшавіцкага ўрада было зразумелым: ён імкнуўся адстаяць свае заваёвы, ператварыць у рэальнасць міф аб сацыялістычным грамадстве. Зразумелым было і супрацьдзеянне яго ворагаў: усімі магчымымі сродкамі вярнуць манархію. Тым не менш Савецкая Рэспубліка вяла барацьбу на два фронты: супраць унутраных ворагаў — белагвардзейцаў і знешніх — германскіх войскаў. У сілу аб’ектыўных прычын 2.12.1917 г. Савецкі ўрад быў вымушаны заключыць перамір’е з кайзераўскай Германіяй. Зроблена гэта было наўмысна, каб згуртаваць свае сілы і кінуць іх на падаўленне ўнутранай контррэвалюцыі. 3 гэтай мэтай у Брэст-Літоўску (цяпер г. Брэст) пачаліся мірныя перагаворы паміж Расіяй і Германіяй. Аднак кіраўнік савецкай дэлегацыі Л. А. Троцкі не выканаў дырэктыў Саўнаркома аб хуткім і неадкладным заключэнні міру з немцамі і фактычна сарваў перагаворы. У адказ на гэта 18 лютага 1918 г. 50 аўстра-германскіх дывізій перайшлі ў наступленне ад Балтыкі да Чорнага мора. Беларусь адной з першых падверглася нападу заваёўнікаў. Яе шптурмавала армейская групоўка генерала Граў. Неўзабаве яна авалодала Пінскам, Лунінцом, Ганцавічамі і некаторымі іншымі беларускімі гарадамі. Ганцавічы, якія яшчэ ў лютым 1917 г. знаходзіліся ў прыфрантавой паласе, апынуліся ў зоне актыўных баявых дзеянняў. Паралельна з замежнай інтэрвенцыяй узмацнілася і грамадзянская вайна, па ўсёй краіне ўспыхвалі контррэвалюцыйныя мяцяжы. Да лета 1918 г. Савецкая Рэспубліка апынулася ў вогненным кальцы — з аднаго боку ёй пагражала кайзераўская Германія, з другога — белагвардзейшчына. На акупіраванай тэрыторыі Беларусі пад кіраўніцтвам Паўночна-Заходняга абласнога камітэта РКГІ(б) ствараліся шматлікія партарганізацыі, якія ўзначальвалі партызанскую барацьбу. Да восені 1918 г. на значнай частцы Беларусі, у тым ліку і ў Слуцкім павеце, у склад якога ўваходзіла Ганцаўшчына, дзейнічала звыш 100 партызанскіх атрадаў, якія з дапамогай Чырвонай Арміі наносілі агрэсару адчувальныя ўдары. Ганцавіцкія партызаны ў той час кантралявалі важны стратэгічны ўчастак — чыгунку ад Лунінца да Баранавіч. Простыя сяляне таксама не стаялі ў баку ад барацьбы. Пра гэта сведчыць зводка Наркамата па ваенных справах ад 4 верасня 1918 г., у якой зафіксавана: «…Около Лунинца (на линии Лунинец—Ганцевичи) крестьянами обстреливались проходящие поезда, и 19 августа в этом же районе произошло крушение, насчитывается много жертв». (Расійскі дзяржаўны ваенны архіў. Ф. 6. Воп. 4. Спр. 39.Л. 214). У выніку партызанскай вайны, рэвалюцыйнага ўздыму ў самой Германіі акупацыйны рэжым пачаў развальвацца. 28.8.1918 г. германскі ўрад мусіў падпісаць дадатковы дагавор з савецкім урадам, паводле якога абавязваўся да канца года ачысціць усходнюю частку Беларусі. лёкім Усходзе. Германскія войскі захапілі Крым, Растоў, Грузію, пачалі наступленне ва Украіне. У канцы 1918 г. міжнароднае становішча рэзка змянілася. Германія капітулявала перад Антантай. У Аўстра-Венгрыі і Германіі адбыліся рэвалюцыі, скінуты манархіі Габсбургаў і Гогенцолернаў. Баючыся далейшай рэвалюцыянізацыі сваёй арміі, германскі ўрад не выканаў патрабаванняў Антанты пакінуць войскі на акупіраванай савецкай тэрыторыі і пачаў іх эвакуацыю. Чырвоная Армія пачала вызваленне Беларусі ад акупантаў. Войскі Заходняй арміі атрымалі загад аб наступленні. Будзе цікава прывесці яго цалкам: «12 декабря 1918 г., № 19/0, Смоленск, 13 час. 45 мнн. 17-й стрелковой дивизии (начдив Г. М. Борзинский) в составе четырех пехотных полков, украинской роты, 5-го и 6-го районов 2-го округа пограничной охраны, эскадрона кавалерийского полка, 18 легких орудий, бронепоезда № 6, бронированного отделения и 2-й Смоленской авиагруппы, выдвинувшись от Минска на Барановичи — Лунинец—Пинск, от Слуцка на Лунинец, занять и оборонять район Пинск — Лунинец (Ганцевичи), составнв Пинский боевой участок. Командующий Западной армией Генштаба А. Е. Снесарев, член реввоенсовета А. М. Пыжев, начштаба Генштаба А. В. Новиков». (Расійскі дзяржаўны ваенны архіў. Ф.201. Воп. 3. Спр. 120. Л. 23). Неўзабаве пасля гэтага загаду, а дакладней 31 снежня 1918 г., праз станцыю Ганцавічы праследаваў эшалон з 2-м батальёнам 152-га стралковага палка 17-й стралковай дывізіі, які высадзіўся ў Дзятлавічах. Да камандзіра гэтага батальёна Дабулевіча з Лунінца прыбылі прадстаўнікі германскіх войскаў для вядзення перагавораў аб умовах следавання ў Германію эшалонаў з нямецкімі войскамі. 1 студзеня 1919 г. з Ганцавіч у Лунінец прыбыў ваенком 152-га палка 17-й стралковай дывізіі С. К. Дзергачоў, дзе правёў перагаворы з нямецкім камандаваннем і вярнуўся назад у Ганцавічы. Вынік перагавораў — абяцанне немцаў не перашкаджаць прыбыццю ў Лунінец з Баранавіч праз Ганцавічы часцей 152-га палка.