cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Нацыянальная лабараторыя імя Лоўрэнса ў Берклі
Лабараторыя знаходзіцца на ўзгорках Берклі-Хілс вышэй цэнтральнага кампуса ўніверсітэта. У 72 будынках лабараторыі (іх уласнік — Міністэрства энергетыкі), размешчаных на 0,8 км² (зямля належыць універсітэту), працуюць 4000 супрацоўнікаў універсітэта, уключаючы 800 студэнтаў, і каля двух дзясяткаў супрацоўнікаў міністэрства. Акрамя таго, штогод у лабараторыі працуе 3000 даследчыкаў-візіцёраў.
Базумскі хрыбет
Базумскі хрыбет (Բազումի լեռնաշղթա) — горны ланцуг на поўначы Арменіі. Даўжыня 66 км, шырыня — 15-20 км. Самы высокі пункт — гара Урасар (арм. Ուրասար) — 2992 м. Са схілаў сцякаюць шматлікія прытокі рэк Дзарагет і Памбак. Горы складзены з парод эпох мелу і эацэну. Ёсць запасы храмітаў, граніту, кварцыту, а таксама выхады падземных вод. Схілы пакрытыя лугавымі стэпамі, вышэй — субальпійскія і альпійскімі лугамі. На ўсходніх схілах маюцца шыракалістыя лясы.
Норыця
Норыця (Но́риця) — вёска ў Корапскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Корапскай пасялковай абшчыны.
Гіпсакардон
Гіпсакардон («ліст гіпса-кардонны», «сухая гіпсавая тынкоўка», drywall) — будаўнічы матэрыял, які ўяўляе сабой ліст, што складаецца з двух пластоў будаўнічай паперы (кардона) і сардэчніка з пласта зацвярдзелага гіпсавага цеста з напаўняльнікамі. Прызначаецца для майстравання ашалёвак, перагародак, столяў у будынках з сухім і нармальным вільготнасцевым рэжымам. Стандартная шырыня ліста — 120 см.
Стандартныя памеры
Вылучаюць 3 асноўных стандарта памераў гіпсакардону, якіх прытрымваюцца большасць вытворцаў.
Таўшчыня як правіла складае 9.5 або 12.5 мм.
Венера (Лагойскі раён)
Да 1977 года вёска ўваходзіла ў склад Ізбішчанскага сельсавета.
Работынэ
Гісторыя
З 6 сакавіка 2022 года, вёчаска была акупавана расійскімі войскамі падчас расійскага ўварвання ва Украіну. 11 жніўня 2023 года вёска была вызвалена УСУ.
Востраў 1
Во́страў 1 (, Остров 1) — былая вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіла ў склад Задор’еўскага сельсавета.
Рыбатын
У ХІХ стагоддзі сяло Рыбатын было ў складзе Корапскай воласці Кралэвэцкага павета Чарнігаўскай губерні.
Раждэствэнскэ (Корапскі раён)
Раждэствэнскэ (Рождественське) — вёска ў Корапскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Корапскай пасялковай абшчыны.
Каталіцкі святар
Тэалогія каталіцкага святарства
Пасвячэнне (у адпаведнасці з каталіцкай сакраменталогіяй) — адно з двух таінстваў (другое — гэта шлюб), якія ўдзяляюць чалавеку, што атрымлівае іх, спецыяльную ласку для асаблівай місіі ў Царкве і служаць будаванню Божага народу. Яны асаблівым чынам прычыняюцца да будавання царкоўнай супольнасці і збаўлення іншых людзей.
Кіран Даер
Клубная
Выхаванец клуба «Іпсвіч Таўн», у ім жа пачаў і прафесійную кар’еру ў 1996 годзе. Затым, з 1999 па 2007 год гуляў за «Ньюкасл Юнайтэд». З 2007 года быў іграком клуба «Вест Хэм Юнайтэд». У 2011 годзе згуляў 4 матчы за «Іпсвіч», дзе знаходзіўся на правах арэнды.
Вяршковы сыр
Сыр «Філадэльфія»
Найбольш вядомая ў Амерыцы марка гэтага сыра носіць назву «Філадэльфія» і належыць амерыканскай кампаніі Kraft Foods. Гэты сыр выпускаецца з 1872 г., назву атрымаў у гонар горада Філадэльфіі, які ў той час быў вядомы ежай выдатнай якасці.
Рыгор Максімавіч Вайцянкоў
Біяграфія
У красавіку 1943 — ліпені 1944 1-ы сакратар Асіповіцкага падпольнага РК КП(б)Б, адначасова з ліпеня 1943 г кіраўнік Асіповіцкай ваенна-аператыўнай групы. У 1944-58 на партыйнай і журналісцкай працы.
Луі Эжэн Фелікс Неель
Работы Нееля па фізіцы цвёрдага цела знайшлі шматлікія прымяненні, асабліва ў паляпшэнні якасцей камп'ютарнай памяці. Прыкладна ў 1930 годзе ён выказаў здагадку, што можа існаваць новая форма магнітных паводзін рэчываў, названая пасля антыферамагнетызмам, у супрацьлегласць ферамагнетызму. Пры дасягненні вызначанай тэмпературы (кропкі Нееля) антыферамагнітныя ўласцівасці знікаюць. У 1947 годзе Неель паказаў, што павінны існаваць матэрыялы з уласцівасцямі ферымагнетызму. Акрамя таго Неель даў тлумачэнне слабай намагнічанасці некаторых парод, даўшы такім чынам магчымасць вывучаць гісторыю магнітнага поля Зямлі.
Нікольскае (горад)
Нікольскае (Нико́льское) — горад (з 1990 года) у Расіі, у Тосненскім раёне Ленінградскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Нікольскага гарадскога паселішча. Знаходзіцца ў паўночнай частцы раёна на рацэ Тосна (прыток Нявы), на паўднёвы ўсход ад мяжы Санкт-Пецярбурга, за 30 км на поўнач ад Тосна.
Баркытбел
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1405 чалавек (698 мужчын і 707 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 1110 чалавек (555 мужчын і 555 жанчын).
Сара Алпысаўна Назарбаева
Біяграфія
У 1962 годзе выйшла замуж за Нурсултана Назарбаева, мае трох дачок (Дарыга, 1963 г.н., Дынара, 1967 г.н., Алія, 1980 г.н.), траіх унукаў (Нуралі, 1985 г.н., Алтай, 1990 г.н., Айсултан, 1990 г.н.), трох унучак (Венера, 2000 г.н., Дэніза, 2004 г.н., Тыяра, 2007 г.н.,) і праўнучка (Алан, 2005 г.н.).
Кнігі
Сара Назарбаева з’яўляецца аўтарам шэрага кніг, прысвечаных здароваму ладу жыцця:
Джо Коўл
Клубная
У лістападзе 2018 года абвясціў аб завяршэнні кар’еры.
Белая стужка (фільм)
Сюжэт
1913 год. У звычайнай маленькай нямецкай вёсачцы, дзе ўсім запраўляе заможны барон, а сяляне працуюць у поце чала, пачынаюць адбывацца непрыемныя таямнічыя здарэнні. Мясцовы лекар падае з каня, наткнуўшыся на расцягнуты ўпоперак дарогі дрот. Жонка фермера правальваецца ў падмосце і памірае. Хтосьці падпальвае свіран. Хтосьці выкрадае сына барона. Насельніцтва, тым часам, чыніць зло больш традыцыйнае і таму не асуджаемае. А пакуль дарослыя ганарацца патрыярхальным традыцыямі, іх дзеці збіраюцца разам і для чагосьці ходзяць на ўскраіну вёскі…
Спіс Герояў Савецкага Саюза (Беларусь)
Званне ўстаноўлена Пастановай ЦВК СССР ад 16 красавіка 1934, дадатковы знак адрознення для Героя Савецкага Саюза — медаль «Залатая Зорка» — вызначаны Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 1 жніўня 1939 года. Званне магло надавацца некалькі разоў. Толькі тры чалавекі сталі тройчы Героямі, і толькі два атрымлівалі ўзннагароду чатыры разы. 7 чалавек — ураджэнцаў Беларусі сталі двойчы Героямі. Акрамя іх, пасля вайны званне Героя Сацыялістычнай Працы было прысвоена двум людзям: Кірылу Арлоўскаму і Пятру Машэраву.
Карабуйрат
Карабуйрат — аул у Урджарскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Салкынбельскай сельскай акругі. Код КАТА — 636481300.
Песня
Песні адрозніваюцца па жанрах, складу, формах выканання і інш. прыкметах. Песня можа выконвацца як адным спеваком, так і хорам. Песні спяваюць як з інструментальным суправаджэннем, так і без яго. Мелодыя песні з'яўляецца абагульненым, выніковым выразам вобразнага зместу тэксту ў цэлым. Мелодыя і тэкст падобныя па структуры: яны складаюцца з роўных, а ў музыцы і аднолькавых, пабудоў — строф, часта з рэфрэнам — прыпевамі. У залежнасці ад крытэраў, песні могуць падзяляцца на шматлікія формы, напрыклад, паводле мэты, стылю або часу ўзнікнення.
Сёння адрозніваюць песню фальклорную, песню як жанр пісьмовай паэзіі, песню як самастойны вакальна-музычны твор. Па жанрах песні фальклорныя бываюць: працоўныя, абрадавыя, каляндарныя, калыханкі, вясельныя, пахавальныя, гістарычныя, баладныя і прыпеўкі.
Дарыга Нурсултанаўна Назарбаева
Палітыка
З 2003 года Дарыга Назарбаева — арганізатар і лідар палітычнай партыі рэспубліканская партыя «Асар», але ў 2006 годзе гэта партыя, як і шэраг іншых, была зліта з праўладнай партыяй «Нур Атан». Дарыга Назарбаева стала намеснікам кіраўніка партыі «Нур Атан». У 2007 годзе, у сувязі з занесенымі ў Канстытуцыю папраўкамі, Н. А. Назарбаеў афіцыйна ўступіў на пасаду кіраўніка партыі «Нур Атан», а Дарыга была выключана з партыі, яе муж Рахат Аліеў указам прэзідэнта Назарбаева быў ссунуты з усіх пастоў і бег з краіны ў Аўстрыю, дзе ў апошнія гады быў паслом , дзе і папрасіў палітычнага сховішча.
Алена Анабэла Васілеўна Фокс
У 2019 годзе адна з лідараў беларускай дыяспары падчас пратэстаў супраць інтэграцыі з Расіяй. Парвала партрэт Пуціна на камеру расійскага пасольства ў Будапешце.
Грамадская і палітычная актыўнасць
У перыяд з 2016 па 2019 гады Бэла Фокс займалася напісаннем рэкамендацый па інтэграцыі мігрантаў у Венгрыі ў Фондзе Суб’ектыўных Каштоўнасцяў, цесна супрацоўнічаючы з Грамадзянскім Радыё ў межах кампаніі «Мігранты важныя» , якое займалася кіраўніцтву Орбана, якое прасоўвала антымігранцкія настроі ў Венгрыі.
Кар’ера ў медыя
У 2017 годзе стварыла ўніверсітэцкі падкаст у Цэнтральна-Еўрапейскім універсітэце.
У 2022 годзе стала вядучай рускамоўнай праграмы «Доверяй, но проверяй» на дзяржаўным радыё Літвы ЛРТ. Там жа займалася асвятленнем жыцця беларускай дыяспары ў Літве ў праграме «Актуаліі з Бэлай Фокс».
Асабістыя погляды
Бэла Фокс — пратэстантка ў рэлігійным дачыненні.
Сям’я і асабістае жыццё
Пра асабістае жыццё актывісткі ходзіць шмат чутак, але сама Бэла ў прэсе іх не пацвярджала. Вядома пра яе шлюб з 2014 па 2016 год з грамадзянінам Каралеўства Нідэрландаў, пасля якога ў яе не было афіцыйных адносін. Адным з пацверджаных каханцаў Фокс быў вакаліст беларускага рок-гурта «StillOut» Андрэй Саяпін, які памёр у 2018 годзе.
Карола
1977—1989: Першы поспех і «Främling»
Упершыню Карола з’явілася на тэлевізійным экране ў 1977 годзе, атрымаўшы перамогу на шоў маладых талентаў. Праз некалькі гадоў прадзюсер Берт Карлсан прапанаваў ёй прыняць удзел у Melodifestivalen, але яна адмовілася. У 1983 годзе яна выпусціла сумесны альбом са шведскай метал-гуртом «Stand By» і ў тым жа годзе вырашае паспытаць шчасця на нацыянальным адборы. Яна выступае з песняй «Främling» (Незнаёмец) і перамагае, набраўшы максімальныя ачкі ад усіх членаў журы фестывалю. 23 красавіка яна прадстаўляе Швецыю на «Еўрабачанні-1983» у Мюнхене і займае 3 месца. За яе выступленнем на конкурсе сачылі 6.1 мільёна тэлегледачоў у Швецыі, што складае 84 % насельніцтва краіны — рэкорд, які не пабіты да гэтага часу. Гэтую песню Карола паўторна прадставіла ў 2005 годзе на юбілейным канцэрце Еўрабачання Congratulations ў Капенгагене, прымеркаваным да 50-годдзя конкурсу.
1992—2004: Туры і новыя альбомы
У 2003 годзе Карола адзначае дваццацігоддзе кар’еры і выпускае зборнік лепшых песень Carola Hits, які складаецца з чатырох дыскаў, а таксама ўзначальвае шведскія чарты з песняй «Nar loven faller», якая першапачаткова была напісана для «Melodifestivalen» 2003 года, але была дыскваліфікаваная. У гэтым жа годзе Карола выпускае двайны альбом калядных песень, за якім ідуць рэлігійны альбом Credo ў 2004 годзе і поп-рэлігійны альбом Störst av рэчы ў 2005 годзе.
Двайковая сістэма злічэння
Складанне і памнажэнне шматразрадных двайковых лікаў выконваецца стандартным для пазіцыйных сістэм шляхам («у стоўпчык»).
Таварыства беларускай асветы
Створана ў Вільні на аснове Цэнтральнага саюза культурных і гаспадарчых арганізацый (Цэнтрасаюза), зарэгістравана 22 снежня 1932 г. Арганізатары і кіраўнікі А. Луцкевіч, Р. Астроўскі, А. Трэпка, Я. Шнаркевіч, С. Кароль, Я. Бартуль, В. Манкевіч і інш. 3 1933 г. выдавала газету «Родны край».
Замкі Беларусі (дзяржаўная праграма)
Фінансаванне
Праграма фінансуецца за кошт сродкаў, прадугледжаных у рэспубліканскім і мясцовым бюджэтах, а таксама за кошт уласных сродкаў арганізацый-выканаўцаў і іншых крыніц. У 2013 годзе на рэстаўрацыю і добраўпарадкаванне 38 аб'ектаў было вылучана 2,5 млрд беларускіх рублёў, але ўжо бюджэце на 2014 г. гэта сума была скарочана да 1,424 млрд.
Малена Эрнман
Опера
2006 годзе яна выканала партыю Нерона ў оперы «Каранацыя Папеі» ў Берліне і ў тэатры Ла Манэ ў Брусэлі. У тым жа годзе на фестывалі ў Вене яна дэбютавала ў ролі Дыдоны ў оперы «Дыдона і Энэй» Генры Пёрсэла, а затым Аніа ў оперы «Міласэрнасць Ціта» на Зальцбургскім фестывалі.
Іван Фёдаравіч Бельскі
З лета 1540 года «першапраходзец» Івана IV. У пачатку 1542 года скінуты Шуйскімі, сасланы на Белавозера і там забіты.
Кенюхова
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 469 чалавек (238 мужчын і 231 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 439 чалавек (210 мужчын і 229 жанчын).
Луськае
Да 1977 года вёска ўваходзіла ў склад Ізбішчанскага сельсавета.
Фёдар Іванавіч Бельскі
У 1493 годзе сам князь Фёдар спрабаваў вярнуцца ў Вялікае княства Літоўскае, за што быў сасланы ў Галіч. У 1497 годзе памілаваны, у 1498 годзе ажаніўся з разанскай вялікай князёўнай Ганнай Васілеўнай, пляменніцай вялікага князя маскоўскага Івана III.
Радашковіцкая беларуская гімназія
Гісторыя
Пэўны час у гімназіі вучыўся Я. Скурко (Максім Танк).
Айвар Джаевер
Айвар Джаевер (Ivar Giæver; нар. г, Берген, Нарвегія) — нарвежска-амерыканскі фізік, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіцы (1973) «за эксперыментальныя адкрыцці тунэльных з’яў у паўправадніках і звышправадніках» (сумесна з Леа Эсакі).
Біяграфія
Пасля вучобы з 1948 па 1952 гг. Джаевер атрымаў дыплом інжынера ў Нарвежскім тэхналагічным інстытуце ў Тронхейме. У 1954 г. эміграваў у Канаду. Працаваў там спачатку ў архітэктурным бюро, затым у якасці інжынера ў кампаніі General Electric. У 1956 г. перасяліўся ў ЗША. З 1958 па 1969 гг. працаваў у Політэхнічным інстытуце Рэнселера ў горадзе Трой па тэме звышправоднасці і тунэльных эфектаў. Па гэтай тэме абараніў дысертацыю ў 1964 г. З 1970 г. Джаевер працуе таксама ў галіне біялогіі і біяфізікі. Развіў метад выяўлення імунных рэакцый. З 1988 з’яўляецца прафесарам у Політэхнічным інстытуце Рэнселера і акрамя таго ў Інстытуце фізікі ва ўніверсітэце Осла. У 1973 г. Джаевер атрымаў сумесна з Леа Эсакі Нобелеўскую прэмію па фізіцы. Частку прэміі атрымаў Б. Д. Джозефсан «за тэарэтычнае прадказанне уласцівасцяў току, які праходзіць праз тунэльны бар’ер, у прыватнасці з’яў, агульнавядомых цяпер пад назвай эфектаў Джозефсана». Джаеверу належыць наступнае выказванне: «Прырода для чалавека як халадзільнік для сабаку: ён ведае, што ўнутры ежа, але ніколі не зразумее, якім чынам працуе халадзільнік».
Лена Філіпсан
Біяграфія
У 1987 годзеспявачка выпусціла песню «Aquarius» ў дуэце з расійскім кампазітарам Ігарам Нікалаевым. Альбом «My Name», у склад якога ўваходзілі такія хіты як: «Standing In My Rain», «Why», «Leave A Light», стаў папулярным праз два гады.
Удзел у «Еўрабачанні»
У пачатку 2007 года Філіпсан выпусціла зборнік вялікіх хітоў «Lena 20 år». Адначасова з выхадам альбома, Лена і Томас Эрыксан, запусцілі новае шоў «Lena+Orup» ў Кітайскім тэатры ў Стакгольме. Шоў атрымала станоўчыя водгукі ад крытыкаў, яго паглядзелі каля 113 000 чалавек.
Імператар Усерасійскі
Зыходзячы з гэтага, арт. 1 характарызуе Расію, як прававую дзяржаву з манархічна-неабмежаваным чынам кіравання.
Кава па-льежску
Прыгатаванне
Папярэдне астуджаецца высокі куфель з загадзя прыгатаванай кавай, куды перад падачай на стол дадаецца марожанае і ўзбітымі вяршкамі. Часта вяршкі зверху пасыпаюцца смажаным зернем кавы ў якасці ўпрыгожання.
Імператар Усерасійскі
5 (16) красавіка 1797 года Павел I усталяваў новы парадак атрымання прастола ў спадчыну. З гэтага часу парадак атрымання расійскага прастолу, а затым і звязаных з ім польскага і фінляндскага, заснаваны на прынцыпе першародства, гэта значыць з заступленнем сыходнымі сваіх узыходных у выпадку смерці або адрачэнні апошніх да часу адкрыцця спадчыны. Пры адсутнасці спадчыннікаў па прамой лініі, прастол пераходзіць да бакавых. У межах кожнай лініі (прамой або бакавой), асобы мужчынскага полу маюць перавагу перад асобамі жаночага, і мужчынскія бакавыя лініі заклікаюцца раней за жаночыя. Уступленне на прастол для закліканага абмяжоўваецца спавяданнем праваслаўнай веры. Паўналецце дзеючага імператара (і спадчынніка) наступае ў 16 гадоў, да гэтага ўзросту (а таксама ў іншых выпадках недзеяздольнасці) улада яго здзяйсняецца кіраўніком, якімі бываюць (калі няма спецыяльна прызначанай папярэднім манархам асобы), застаўшыеся ў жывых бацька або маці імператара, а пры адсутнасці такіх — найблішэйшы паўналетні спадчыннік.
Фларыян Няўважны
Фларыян Няўважны (Florian Nieuważny;, Жывец, Польшча — ) — польскі славіст, спецыяліст па ўсходнеславянскіх літаратурах. Доктар філалогіі габілітаваны, прафесар Варшаўскага ўніверсітэта.
Viber
Гісторыя
Першая версія праграмы была распрацавана ў снежні 2010 года выключна для iPhone і мела абмежаванне на колькасць карыстальнікаў у 50000. Viber для BlackBerry, Bada і Windows Phone быў выпушчаны ў маі 2012 года. Праз год, у 2013 годзе, выйшла абнаўленне праграмы для iOS да версіі 3.0, з рэлізам якога было абвешчана аб даступнасці Viber Desktop для Windows і OS X.
Офіс тэхнічнай распрацоўкі і падтрымкі карыстальнікаў знаходзіцца ў Мінску і Брэсце. Viber з’яўляецца рэзідэнтам беларускага Парка высокіх тэхналогій.
Мовы
На дадзены момант мабільныя праграмы для Android і iOS маюць пераклад інтэрфейсу на беларускую мову.
Іанійскі саюз
Іанійскі саюз працягваў існаваць пад уладай Македоніі (з 334 г. да н. э.), а потым Рыма (з 133 г. да н. э.). У перыяд Рымскай імперыі адбіваў асабістую манету.
Гетэрасексуальнасць
Гетэрасексуальная арыентацыя з'яўляецца самай распаўсюджанай на Зямлі. Шматлікія завуць яе таксама «нармальная арыентацыя», што выклікае пратэсты ў прадстаўнікоў гэтак званых секс-меншасцяў, паколькі намякае на іх ненармальнасць.
Кандыкоўка
Кандыкоўка — сяло ў Шэманаіхінскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Ваўчанскай сельскай акругі. Код КАТА — 636837500.
Бісексуальнасць
Паняцце «бісексуал(ка)» і адпаведная ідэнтычнасць
Бісексуал — у беларускай мове бісексуальны мужчына. У англійскай мове bisexual тычыцца як мужчын, так і жанчын: male bisexual і female bisexual, або bisexual man і bisexual woman. Але ў беларускай мове прынята зваць бісексуальных жанчын бісексуалкамі.
Паняцце «бісексуал(ка)» гэтак жа неадназначна, як і само паняцце «бісексуальнасць» — у адным кантэксце яно можа пазначаць чалавека з бісексуальнай арыентацыяй, у іншым кантэксце — чалавека з бісексуальнай ідэнтычнасцю, у трэцім — чалавека, які практыкуе бісексуальныя паводзіны.
Ecma International
Спіс удзельнікаў Ecma International даступны на вэб-сайце. Яго членамі з’яўляюцца IT-кампаніі, універсітэты, фонды і грамадскія ўстановы. Найбольш вядомыя з іх — Apple, Google, Huawei, IBM, Meta.
Мікалай II (імператар расійскі)
Рух на ўсход і руска-японская вайна
У 1900 годзе Мікалай II адправіў расійскія войскі на падаўленне Іхэтуаньскага паўстання супольна з войскамі іншых еўрапейскіх дзяржаў, Японіі і ЗША.
Успаміны апісваюць іншае стаўленне Мікалая да падобных падзей («халодны, каменны, ледзяны спакой»); пра сітуацыю перад няўхільнай (мяркуючы па данясеннях) здачай Порт-Артура Юрый Данілаў піша:
У царскім цягніку большасць была прыгнечана падзеямі, усведамляючы іх важнасць і цяжар. Але Імператар Мікалай II амаль адзін захоўваў халодны, каменны спакой. Ён па-ранейшаму цікавіўся агульнай колькасцю вёрстаў, зробленых ім у раз’ездах па Расіі, успамінаў эпізоды з рознага роду паляванняў, прыкмячаў няёмкасць сустракаючых яго асоб, і г. д.… Сведкам таго ж ледзянога спакою Цара мне давялося быць і пазней; у 1915-м годзе ў цяжкі перыяд адыходу нашых войскаў з Галічыны; у наступным годзе, калі наспяваў канчатковы разрыў Цара з грамадскімі коламі, і ў сакавіцкія дні адрачэння ў Пскове ў 17-м годзе.
Нямецкі журналіст Г. Ганц, які жыў у Санкт-Пецярбургу падчас вайны, адзначаў паражэнчую пазіцыю значнай часткі дваранства і інтэлігенцыі ў адносінах да вайны: «Агульнай таемнай малітвай не толькі лібералаў, але і многіх умераных кансерватараў у той час было: „Божа, дапамажы нам быць пабітымі“».
Нарастанне рэвалюцыі. Маніфест 17 кастрычніка
У краіне працягваліся стачкі; пачаліся хваляванні на ўскраінах імперыі: у Курляндыі пачалі выразаць мясцовых нямецкіх памешчыкаў, на Каўказе пачалася. Рэвалюцыянеры і сепаратысты атрымлівалі падтрымку грашамі і зброяй ад Англіі і Японіі. Так, улетку 1905 года ў Балтыйскім моры быў затрыманы англійскі параход «Джон Графтан», які сеў на мель. Ён перавозіў некалькі тысяч вінтовак для фінскіх сепаратыстаў і баевікоў-рэвалюцыянераў. Адбылося некалькі паўстанняў на флоце і ў розных гарадах. Самым буйным стала снежаньскае паўстанне ў Маскве. Адначасова вялікі размах атрымаў эсэраўскі і анархісцкі індывідуальны тэрор. Усяго за пару гадоў рэвалюцыянерамі былі забітыя тысячы ўрадоўцаў, афіцэраў і паліцыянтаў — за адзін 1906 год былі забітыя 768 і параненыя 820 прадстаўнікоў і агентаў улады. Другая палова 1905 года была адзначана шматлікімі хваляваннямі ва ўніверсітэтах і ў духоўных семінарыях: праз хваляванні былі закрытыя амаль 50 сярэдніх духоўна-навучальных устаноў. Прыняцце 27 жніўня часовага закона пра аўтаномію ўніверсітэтаў выклікала ўсеагульны страйк навучэнцаў і ўскалыхнула выкладчыкаў універсітэтаў і духоўных акадэмій. Апазіцыйныя партыі скарысталіся пашырэннем свабод для ўзмацнення атак на самадзяржаўе ў друку.
Вехі ўнутранай і знешняй палітыкі
У 1913 годзе адбылося шырокае святкаванне 300-годдзя дынастыі Раманавых: імператарская сям’я здзейсніла падарожжа ў Маскву, адтуль ва Уладзімір, Ніжні Ноўгарад, а потым па Волзе ў Кастраму, дзе ў 14 сакавіка 1613 года быў пакліканы на царства першы цар з Раманавых — Міхаіл Фёдаравіч; у студзені 1914 года адбылося ўрачыстае асвячэнне ў Санкт-Пецярбургу, узведзенага на знак юбілею дынастыі.
Зямельная рэформа
З 1907 года пачалі ажыццяўляцца так званая «сталыпінская» аграрная рэформа. Асноўным кірункам рэформы было замацаванне земляў, што перш знаходзіліся ў калектыўнай уласнасці, за сялянамі-ўласнікамі. Дзяржава таксама аказвала шырокае спрыянне куплі сялянамі памешчыцкіх земляў (праз крэдытаванне Сялянскім пазямельным банкам), субсідыявала агранамічную дапамогу. Пры правядзенні рэформы вялікая ўвага надавалася змаганню з цераспалосіцай (з’ява, пры якой селянін апрацоўваў мноства дробных палосак зямлі ў розных палях), заахвочвалася вылучэнне сялянам пляцовак «да аднаго месца» (адрубы, хутары), якое прыводзіла да істотнага падвышэння эфектыўнасці гаспадаркі. Рэформа, што патрабавала велізарнага аб’ёму землеўпарадкавальных прац, разгортвалася досыць павольна. Да Лютаўскай рэвалюцыі ва ўласнасці сялян было замацавана не больш 20 % супольных земляў; так што вынікі рэформы, выяўна заўважныя і дадатныя, не паспелі выявіцца ў поўнай меры.
Першая сусветная вайна
Мікалай II прыкладаў высілкі для прадухілення вайны і ва ўсе перадваенныя гады, і ў апошнія дні перад яе пачаткам, калі (15 ліпеня 1914 года) Аўстра-Венгрыя абвясціла вайну Сербіі і пачала бамбардзіроўку Белграда. 16 (29) ліпеня 1914 года Мікалай II адправіў Вільгельму II тэлеграму, з прапановай «перадаць аўстра-сербскае пытанне на Гаагскую канферэнцыю» (у Міжнародны трацейскі суд у Гаазе) ). Вільгельм II не адказаў на гэту тэлеграму.
У перыяд камандавання Мікалая Мікалаевіча цар некалькі разоў ездзіў у Стаўку для нарад з камандаваннем (21 — 23 верасня, 22 — 24 кастрычніка, 18 — 20 лістапада); у лістападзе 1914 года таксама ездзіў на поўдзень Расіі і Каўказскі фронт.
Адрачэнне
Обер-гофмаршал Бенкендорф тэлеграфуе з Петраграда ў Стаўку, што лейб-гвардыі Літоўскі полк расстраляў свайго камандзіра, а ў лейб-гвардыі Праабражэнскім палку расстраляны камандзір батальёна.
Гучкоў і Шульгін таксама запатрабавалі ад Мікалая II падпісаць два ўказы: пра прызначэнне князя Г. Я. Львова кіраўніком урада і вялікага князя Мікалая Мікалаевіча вярхоўным галоўнакамандуючым; былы імператар падпісаў указы, паказаўшы ў іх час 14 гадзін.
Рэлігійнасць і пагляд на сваю ўладу. Царкоўная палітыка
«Уяўленне Мікалая II пра межы ўлады рускага самадзержца было ва ўсе часы скажонае. <…> Бачачы ў сабе, перадусім, памазанца Божага, ён лічыў кожнае сваё рашэнне законным і па істоце слушным. „Такая мая воля“, — была фраза, што неаднаразова злётала з яго вуснаў і была павінна, паводле яго ўяўлення, спыніць любыя пярэчанні супраць выказанага ім дапушчэння. Regis voluntas suprema lex esto  — вось тая формула, якой ён быў прасякнуты наскрозь. Гэта было не перакананне, гэта была рэлігія. <…> Ігнараванне закона, непрызнанне ні існых правіл, ні звычаяў было адной з адметных рыс апошняга рускага самадзержца». Такім гледжаннем на характар і прыроду сваёй улады, на думку Гуркі, абумаўлялася і ступень прыязнасці імператара да сваіх найбліжэйшых супрацоўнікаў: «Ён разыходзіўся з міністрамі не на глебе нязгод у разуменні парадку кіравання той ці іншай галіной дзяржаўнага ладу, а, толькі таму, калі кіраўнік якога ведамства выяўляў празмерную прыязнасць да грамадскасці, а, асабліва, калі ён не хацеў і не мог прызнаць царскую ўладу ва ўсіх выпадках бязмежнай. <…> У большасці выпадкаў разнадумнасць паміж Царом і яго міністрамі зводзіліся да таго, што міністры баранілі законнасць, а Цар настойваў на сваёй усёмагутнасці. У выніку захоўвалі прыхільнасць Гасудара толькі такія міністры, як М. А. Маклакоў ці Шцюрмер, згодныя для захавання міністэрскіх партфеляў на парушэнне любых законаў».
Ацэнкі сучаснікаў
Да пачатку даклада гасудар заўсёды казаў пра нешта старонняе; калі не было іншай тэмы, то пра надвор’е, пра свой шпацыр, пра спробавую порцыю, якая яму штодня падавалася перад дакладамі, то з, то з. Ён вельмі любіў гэтыя варэнні і аднойчы сказаў мне, што толькі што спрабаваў ячны суп, якога не можа дамагчыся ў сябе: Кюба (яго кухар) кажа, што такога навару можна дамагчыся толькі, хто гатуе на сотню людзей <…> Пра прызначэнне старэйшых начальнікаў гасудар лічыў сваім абавязкам ведаць. У яго была дзіўная памяць. Ён ведаў масу асоб, што служылі ў Гвардыі ці калісьці ім бачаныя, помніў баявыя вычыны асобных асоб і ваенных частак, ведаў часткі, што бунтавалі і засталіся вернымі падчас хваляванняў, ведаў нумар і назву кожнага палка, склад кожнай дывізіі і корпуса, месцы размшчэння многіх частак… Ён мне казаў, што ў рэдкіх выпадках бяссоння ён пачынае пералічваць у памяці паліцы па парадку нумароў і звычайна засынае, дойдучы да рэзервовых частак, якія ведае не так цвёрда. <…> Каб ведаць жыццё ў палках, ён штодня чытаў загады па Праабражэнскаму палку і вытлумачыў мне, што чытае іх штодня, бо варта толькі прапусціць некалькі дзён, як распесцішся і перастанеш іх чытаць. <…> Ён любіў апранацца лёгка і казаў мне, што інакш пацее, асабліва, калі нярвовы. Спачатку ён ахвотна насіў дома белую тужурку марскога фасону, а потым, калі стралкам імператара вярнулі старую форму з малінавымі шаўковымі кашулямі, ён дома амаль заўсёды насіў яе, прытым у летнюю спякоту — проста на голым целе. <…> Нягледзячы на цяжкія дні, якія выпадалі на яго лёс, ён ніколі не губляў самавалодання, заўсёды заставаўся роўным і ветлівым, аднолькава руплівым працаўніком. Ён мне казаў, што ён аптыміст, і сапраўды, ён нават у цяжкія хвіліны захоўваў веру ў будучыню, у моц і веліч Расіі. Заўсёды зычлівы і пяшчотны, ён вырабляў чароўнае ўражанне. Яго няздольнасць адмовіць каму-небудзь у просьбе, асабліва калі яна ішла ад заслужанай асобы і была колькі-небудзь выканальная, часам замінала справе і ставіла ў цяжкае становішча міністра, якому даводзілася быць строгім і абнаўляць камандны склад арміі, але разам з тым павялічвала чароўнасць яго асобы. Валадаранне яго было няўдалым і прытым — па яго ўласнай віне. Яго недахопы на вачах ва ўсіх, яны бачны і з гэтых маіх успамінаў. Вартасці ж яго лёгка забываюцца, бо яны былі бачны толькі асобам, якія бачылі яго блізка, і я лічу сваім абавязкам іх адзначыць, тым больш, што я і дагэтуль успамінаю пра яго з самым цёплым пачуццём і шчырым шкадаваннем.
Ацэнка ў рускай эміграцыі
З пачатку 1920-х манархічнымі коламі рускай эміграцыі выдаваліся складанні пра апошняга цара, якія мелі апалагетычны (пазней таксама і агіяграфічны) характар і прапагандысцкую скіраванасць; найболей вядомым сярод такіх з’явілася даследаванне прафесара С. С. Ольдэнбурга, якое выйшла ў 2-х тамах у Бялградзе (1939) і Мюнхене (1949) адпаведна. Адна з апошніх высноў Ольдэнбурга абвяшчала: «Самым цяжкім і самым забытым вычынам Імператара Мікалая II-га было тое, што Ён, пры неверагодна цяжкіх умовах, давёў Расію да парога перамогі: Яго праціўнікі не далі ёй пераступіць праз гэты парог».
Афіцыйная ацэнка ў СССР
У. І. Ленін у публічных выступах і артыкулах нідзе не даваў сваёй характарыстыкі Мікалая II як асобы, найболей шырока вядомая яго палітычная характарыстыка імператара як «першага абшарніка».
Рэабілітацыя. Ідэнтыфікацыя рэшткаў
30 кастрычніка таго ж 2008 года паведамлялася, што Генеральная пракуратура РФ прыняла рашэнне пра рэабілітацыю 52 чалавек з асяроддзя імператара Мікалая II і яго сям’і. У снежні 2008 года на навукова-практычнай канферэнцыі, праведзенай па ініцыятыве Следчага камітэта пры пракуратуры РФ, з удзелам генетыкаў з Расіі і ЗША было заяўлена, што рэшткі, знойдзеныя ў 1991 годзе пад Екацярынбургам і аддадзеныя зямлі 17 чэрвеня 1998 года ў Кацярынінскім прыдзеле Петрапаўлаўскага сабора (Санкт-Пецярбург) , належаць Мікалаю II. У Мікалая II былі вызначаны Y-храмасомная гаплагрупа R1b і мітахандрыяльная гаплагрупа T.
Казахстан у складзе Расійскай імперыі
Аднаўленне расійскага пратэктарату над казахамі Малодшага і Сярэдняга Жуза
Большасць кланаў Малодшага жуза і некаторыя кланы Сярэдняга жуза падтрымалі Пугачоўскае паўстанне (1773—1775), што паслужыла нагодай для вяртання Расіі ў Казахстан. Палітыка Кацярыны II у рэгіёне спалучала вайсковае прыгнечанне, стымуляванне эканамічнай зацікаўленасці казахаў у расійскім кіраванні, і культурна-ідэалагічную экспансію. Як цывілізатарскі фактар і спосаб ідэалагічнага кантролю Кацярына II разглядала ісламізацыю казахаў высілкамі казанскіх татар. У 1784 годзе быў выдадзены ўказ пра масавую пабудову ў казахскіх стэпах мячэцяў, медрэсэ і караван-адрын і ўкамплектаванне іх татарамі. У 1789 годзе ў Уфе быў заснаваны першы расійскі муфтыят — Духоўнае кіраванне мусульманаў Расійскай імперыі, адной з найважных функцый якога было шыранне ісламу сярод казахаў-качэўнікаў. У выніку да пачатку XIX стагоддзя іслам стаў панавальнай рэлігіяй у казахскіх стэпах.
Кацярына II надавала адменнае значэнне пераводу казахаў-качэўнікаў на аселасць; таксама былі прыняты дадатковыя меры па перасяленні рускіх сялян у казахскія стэпы і па навучанні мясцовых качэўнікаў земляробскім навыкам. У 1787 годзе расійскія ўлады ініцыявалі падзел тэрыторыі Малодшага жуза на заходнюю, цэнтральную і паўднёвую вобласці, што кіраваліся выбарнымі саветамі старэйшын і памежнымі суднамі, у якіх былі пададзены як казахі, так і рускія. Савет і суд былі падсправаздачныя адначасна казахскаму хану і расійскім уладам.
Дунаі
Дунаі́ (, Дунаи) — вёска ў Лагойскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.
Этналінгвістыка
Таксама існуе больш шырокае разуменне этналінгвістыкі — як комплекснай дысцыпліны, якая вывучае з дапамогаю лінгвістычных метадаў структуру зместу культуры, народнай псіхалогіі і міфалогіі.
Андрэй Андрэевіч Грамыка
Пасол
У жніўні 1943 года 34-гадовы Грамыка стаў паслом СССР у Вашынгтоне; адначасова — пасланнікам СССР на Кубе. Удзельнічаў у падрыхтоўцы канферэнцый у Ялце, Патсдаме, Думбартан-Оксе і Сан-Францыска, што зрабіла яго датычным фарміраванню пасляваеннай геапалітыкі.
У 1946—1948 гадах Грамыка — першы прадстаўнік СССР пры ААН і адначасова намеснік міністра замежных спраў СССР, у 1949—1952 і з сакавіка 1953 да лютага 1957 — першы намеснік міністра замежных спраў СССР. У 1952—1953 — пасол СССР у Вялікабрытаніі.
Доктар эканамічных навук (1956).
Памяць
Пахаваны на Новадзявочых могілках у Маскве. У Гомелі А. Грамыку ў 1983 годзе (г.зн. яшчэ пры жыцці) быў усталяваны бронзавы бюст (скульптар — І. Рукавішнікаў, архітэктары — А. Клімачкін, М. Пасохін). У горадзе Ветка (Гомельская вобласць, Беларусь) імем Андрэя Грамыкі названы вуліца і сярэдняя школа № 1. Акрамя гэтага, яму ўсталяваны помнік на алеі выбітных ураджэнцаў Веткаўскага раёна на цэнтральнай плошчы горада Ветка.
Ашаканская бітва
У пачатку жніўня 1827 года персідская армія ўварвалася ва Усходнюю Арменію і, злучыўшыся з войскамі эрыванскага, аблажыла Эчміядзінскі манастыр. Рускі ваенны атрад генерала Красоўскага, які знаходзіўся ў 35 вёрстах ад Эчміядзіна, разам з армянскімі і грузінскімі добраахвотнікамі, якія далучыліся да яго, выступіў на дапамогу да абложанага манастыра і, нягледзячы на дзесяціразовую лікавую перавагу персідскай арміі, здолеў прабіцца праз загараджальныя кардоны праціўніка, пасля чаго ў тую ж ноч аблога была знята. Падчас бітвы рускі атрад панёс цяжкія страты. Гэта была самая вялікая шкода рускай арміі за ўсе войны з Персіяй.
Здыманне аблогі Эрывані Красоўскім
У ноч на дывізія знялася з аблогавых пазіцый і адступіла да Эчміядзінскага манастыра. У прыстанку быў уладкаваны шпіталь для хворых салдат. На трох манастырскіх вежах усталявалі па адной палявой гармаце. да 2000 салдат прыступілі да нарыхтоўкі правіянту.
Уварванне
Сабраўшы ўсе патрэбныя звесткі пра рускіх, Хусейн-хан паслаў ліст Абас-Мірзе, у якім пісаў, што Эрывань вызвалена ад блакады; рускія, пакінуўшы ў манастыры Эчміядзін мноства хворых і невялікі гарнізон, адступілі ў горы; атрад Красоўскага малалікі і складаўся з маладых і неспрактыкаваных салдатаў ; няма нічога лягчэй, як авалодаць зараз Эчміядзінам, адбіць аблогавую артылерыю, што рухаецца яшчэ ў Безабдальскіх гарах, і, вынішчыўшы Красоўскага, адкрыць дарогу ў Грузію.
Аблога Эчміядзінскага манастыра
частка персідскай арміі — пад камандаваннем Юсуф-хана (Юсуп-хана), Заграб-хана і Тапчыбы — аблажыла Эчміядзін.
Ход бітвы
Не маючы магчымасці прайсці цясніну праз дэфіле разгорнутым фронтам, Красоўскі высунуў атрад у наступным парадку:
Бой у цясніне
Да таго часу, калі атрад Красоўскага выйшаў з-пад агню галоўных батарэй, якія абстрэльвалі яго на працягу 17 вёрстаў, іранцы паспелі ўброд праз Абарань перацягнуць шэсць гармат і ўсталяваць іх на схілах паміж ракой і дарогай на Эчміядзін. Пры з'яўленні рускага атрада па ім з тых гармат быў адкрыты часты агонь, аднак у тым месцы, дзе дарога праходзіла вышэй размяшчэння персідскіх гармат, ядры апошніх пераляталі рускі атрад і наносілі шкоду сваёй кавалерыі, што знаходзілася на левабаковых вышынях. Паводле слоў удзельніка той бітвы, што знаходзіўся ў ар'ергардзе, капітана Собалева: «…Здавалася, што гэтыя гарматы баранілі левы фланг нашых калон».
Дзеянне дзвюх гармат Собалева (1)
''«Будзьце спакойныя, ваша яснавяльможнасць! І дваццаць персідскіх гармат мяне не саб'юць!»''
Бой за падбітую батарэйную гармату
Красоўскі адказаў, што застанецца з імі, і, загадаўшы дзвюм ротам 40-га егерскага палка пад камандаваннем маёра Шчогалева: «Не саступаць ні кроку», закамандаваў рэзерву: ''«Хлопцы! Ратуйце гармату! За мной! Наперад!»''. З крыкамі: «Ура!» салдаты накіраваліся ўслед за Красоўскім у штыкавую атаку на перасяжныя сілы непрыяцеля і пасля кровапралітнага бою здолелі спыніць атаку іранцаў. У той бітве ледзь не загінуў сам Красоўскі. Пад ім быў забіты конь, і калі генерал перасеў на іншага, аскепкам непрыяцельскай яму раздрабніла правую ключыцу, і амаль у той жа момант пад Красоўскім быў забіты другі конь. Ад'ютант Красоўскага штабс-ротмістр Урангель тут жа прапанаваў генералу свайго каня, але паколькі ад'ютанту ён быў патрэбны для выканання яго абавязкаў, Красоўскі адмовіўся і прыняў каня, якія знаходзіўся пры 40-м палку і прапанаваўся паручнікам Пажыдаевым. За той час, пакуль ішла ручная бітва, салдаты паспелі пераставіць гармату на запасны. З-за атрыманай раны Красоўскі ўжо не мог самастойна залезці на каня, і яму дапамаглі гэта зрабіць егеры. Надалей Красоўскі пісаў:
Апошняе ўзвышша
"Нашы салдаты ад поўнай знямогі сіл, адны стралялі зрэдку, іншыя ледзь маглі несці стрэльбы, а трэція валіліся без пачуццяў на зямлю."
Разлад рускага атрада
''«Дзякуй вам, браткі, за службу. А зараз ратуйцеся, інакш вы ўсе загінеце разам са мной зусім дарма»''.
Пад сценамі манастыра
Дабраўшыся да сцен манастыра, салдаты валіліся ў цень. Калі да варот падцягнуліся ўсе астатнія калоны і быў аддадзены загад увайсці ў манастыр, то пяць егераў, абняўшы стрэльбы, заставаліся ляжаць. Не маючы параненняў і кантузій, салдаты памерлі ад знясілення. У іх падсумках не заставалася ніводнага патрона.
Наступствы
Тым часам у ноч на пад Эрыванскай крэпасцю пачаліся аблогавыя працы, а  па ёй быў адкрыты агонь з 14 аблогавых гармат. .
Асуджэнне дзеянняў Красоўскага
У сваім рапарце ад жніўня 1827 года Мікалаю I Паскевіч вінаваціў Красоўскага ў тым, што апошні, не дачакаўшыся аблогавай артылерыі, канваяванай дастатковай колькасцю сіл, «з нейкаю недаравальнай паспешлівасцю» выступіў да Эчміядзіна не больш як з 4 батальёнамі супраць цэлай арміі непрыяцеля.
''Я буду жаліцца імператару і як верны вучань святога Евангелля давяду ўсю справядлівасць. Згодна майго абавязку, я раней даў раду Вам аблажыць Эрыванскую крэпасць і калі б Бог дапамог, то потым Нахічэван, Абас-Абад і Сардар-Абад здаліся б без бою, бо Эрыванская крэпасць з’яўляецца ключом да ўсіх крэпасцей вобласці. Вы не пажадалі мяне слухаць… Генерал Красоўскі прыйшоў не толькі для абароны манастыра, хоць Эчміядзін нямала паслуг зрабіў імператарскаму войску. Калі армія мела вялікую патрэбу ў хлебе, Эчміядзін з патаемнага свірна вылучыў 20 тысяч пудоў збожжа. Наша братэрства не пашкадавала апошняй капейкі, каб па-хрысціянску і па-братэрску падаць усё, што магло… 300 салдат маглі б супрацьстаяць 60-тысячнай арміі Абаса-Мірзы?..''
Перамога ці параза
С. Мінасян, апавядаючы пра ролю армян, якія служылі ў персідскім войску, пісаў, што: «не ў меншай ступені персы абавязаны сваёй перамогай умеламу кіраўніцтву Заграб-хана і Юсуф-хана Амір-тапхане…».
Усталяванне помніка (1833—1834)
У 1833 годзе па праекце інжынер-паручніка Кампанейскага ў 4-х кіламетрах ад Эчміядзіна на шляху да Ашакана пачалі ўзводзіць памятны абеліск. Помнік быў усталяваны года.
Адкрыццё Памятнага комплексу (2011)
У 2009 годзе, па ініцыятыве пасла Расіі ў Арменіі, пачаў уладкоўвацца Ашаканскі мемарыял. Працы вырабляла Расійска-армянская дабрачынная арганізацыя «Справа гонару» пры сустаршынстве кіраўніка прадстаўніцтва «Рассупрацоўніцтва» ў Арменіі В. У. Крывапускава і прэзідэнта міжнароднага моладзевага цэнтра.
Моўная палітыка
Таксама моўная палітыка вызначаецца як «сістэма мерапрыемстваў дзяржавы (партыі, палітычнай ці грамадскай супольнасці), накіраваная на змяненне ці захаванне функцыйнага размеркавання моў (ці моўных падсістэмаў), на ўвядзенне новых ці захаванне ранейшых моўных нормаў.»
Ілья Рыгоравіч Эрэнбург
Эрэнбург і Беларусь
Да 2-й сусветнай вайны некалькі разоў Эрэнбург праязджаў чыгункай праз Беларусь падчас паездак у Еўропу. У гады Вялікай Айчыннай вайны, як журналіст пісаў артыкулы з вызваленай тэрыторыі Беларусі ў газеты і ТАСС.
Міністэрства энергетыкі ЗША
Міністэрства энергетыкі ЗША (United States Department of Energy) — выканаўчы дэпартамент федэральнага ўрада ЗША, адказны за нацыянальную энергетычную палітыку ЗША. Дэпартамент займаецца працамі па напрамках ядзернай энэргетыкі, ядзернай зброі, вытворчасці ядзерных рэактараў для ВМС ЗША, даследаваннямі на тэму энергетыкі, генерацыяй электраэнергіі, энергазберажэннем. Міністэрства энергетыкі было створана ў 1977 годзе як рэакцыя на нафтавы крызіс 1973 года.
Пераход між сістэмамі злічэння
Перавод ліку ў дзесятковую сістэму з іншай пазіцыйнай сістэмы
5) Дамножыць X на B.
У асобных выпадках пераход між сістэмамі злічэння можа быць прасцейшым. Так, пры пераходзе між двайковай і шаснаццатковай сістэмамі дастаткова замяніць кожны шаснаццатковы разрад камбінацыяй з чатырох двайковых разрадаў (або наадварот).
Юлія Уладзіміраўна Мендэль
Біяграфія
Восенню 2019 года ўвайшла ў рэйтынг 100 самых уплывовых жанчын Украіны паводле версіі часопіса «».
2021 — цяперашні час
17 ліпеня далучылася да праекту «Вялікая дэалігархізацыя» (Велика деолігархізація) на тэлеканале «», дзе Юлія вядзе сваю відэакалонку.
Выдрыха (Усходне-Казахстанская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 2914 чалавек (1533 мужчыны і 1381 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 2378 чалавек (1141 мужчына і 1237 жанчын).
Сіў Мальмквіст
Кар’ера
На конкурсе песні «Еўрабачанне» 1969 года ў Мадрыдзе Мальмквіст праспявала заходнегерманскі запіс «Primaballerina», які заняў 9-е месца. Яна выканала песню «C’est la vie» разам з Товай Карсанам і Эн-Луізай Хэнсанам на Мелодыфестываліне 2004.
Мадэра (Каліфорнія)
Мадэра (Madera) — горад у штаце Каліфорнія, ЗША. Адміністрацыйны цэнтр акругі Мадэра. У 2010 годзе ў бора пражывалі 61 416 чалавек. Горад знаходзіцца ў даліне Сан-Хаакін. Мадэра была заснавана як горад пры тартаку ў 1876 годзе. Першы паштовае аддзяленне адкрылася ў 1877 годзе. У 1893 годзе акруга Мадэра зрабілася часткай штата Каліфорнія. Горад Мадэра быў інкарпараваны ў 1907 годзе.
Мэн Хо
Біяграфія
Мэн Хо паходзіў з павета Цзяньнін правінцыі. Нарадзіўся ад шлюбу кітайца з тайкай.
Падчас паўстання Юн Кая супраць кітайскай дынастыі Шу падбухторваў насельніцтва Наньчжуна да бунту.
Дэлас
Дэ́лас (Δήλος) — востраў у Эгейскім моры. Уваходзіць у склад Грэцыі. Агульная плошча — 3,43 км². Насельніцтва — 14 чал. (2001 г.). Адыгрываў надзвычайную ролю ў гісторыі і культуры Старажытнай Грэцыі.
Марыя Аляксееўна Львова-Бялова
Біяграфія
У 2000—2005 гадах працавала выкладчыкам па класе гітары ў дзіцячых музычных школах № 5 і № 1, у вучылішчы культуры і мастацтваў у Пензе.
18 лістапада 2020 года стала паўнамоцным прадстаўніком Савета Федэрацыі па ўзаемадзеянні з Упаўнаважаным пры Прэзідэнце Расійскай Федэрацыі па правах дзіцяці.
27 кастрычніка 2021 года Прэзідэнт Расіі Уладзімір Пуцін прызначыў сенатара Марыю Львову-Бялову ўпаўнаважаным пры Прэзідэнце Расійскай Федэрацыі па правах дзіцяці.
Квартал Луі
1 лістапада 2014 года па ініцыятыве Марыі Львовай-Бяловай у г. Пенза быў адкрыты дабрачынны праект «Квартал Луі». Яго галоўная мэта — падрыхтоўка да самастойнага жыцця і адаптацыя маладых дарослых з рознымі формамі інваліднасці пасля дзіцячых дамоў і інтэрнатаў. «Квартал Луі» ўключае ў сябе тры пляцоўкі суправаджанага пражывання: «Дом на Бярозаўскім», «Дом Веранікі», «Новыя Берагі». Дабрачынны праект атрымаў сваю назву ў гонар легендарнага джазавага музыканта Луі Армстранга, які быў сацыяльным сіратой.
Новыя берагі
У снежні 2019 года адбылося адкрыццё будаванага па ініцыятыве Марыі Львовай-Бяловай арт-маёнтка «Новыя берагі» ў сяле Багаслоўка Пензенскага раёна Пензенскай вобласці, дзе людзі з абмежаванымі магчымасцямі здароўя і сям’і, якія выхоўваюць дзяцей-інвалідаў, будуць жыць і займацца рэалізацыяй сацыяльных праектаў. Тады жа ў арт-маёнтку адзначылі наваселле яго першыя рэзідэнты (30 чалавек з 5 рэгіёнаў Расіі). У цырымоніі адкрыцця прынялі ўдзел паўнамоцны прадстаўнік прэзідэнта Расійскай Федэрацыі ў Прыволжскай федэральнай акрузе Ігар Камароў, губернатар Пензенскай вобласці Іван Белазерцаў і мітрапаліт Пензенскі і Ніжнеломаўскі Серафім. Праект «Новыя берагі» таксама называюць унікальным. Ігар Камароў выказаў упэўненасць, што Пензенская вобласць стане прыкладам для іншых рэгіёнаў, якія будуць актыўна пераймаць сучасныя тэхналогіі сацыяльнай адаптацыі і рэабілітацыі інвалідаў.
Міжнародныя санкцыі
У верасні 2022 года ўключана ў санкцыйныя спісы ЗША за «намаганні па дэпартацыі тысяч украінскіх дзяцей у Расію» і «прымусовае ўсынаўленне ўкраінскіх дзяцей у расійскія сем’і, так званае „патрыятычнае выхаванне“ ўкраінскіх дзяцей». З 27 студзеня 2023 года — пад санкцыямі Японіі.
Псіхалінгвістыка
Асноўныя кірункі даследавання псіхалінгвістыкі: распрацоўка агульных тэарэтычных мадэляў спараджэння і ўспрыняцця маўлення, структуры маўленчых працэсаў, фактаў распазнавання маўлення, развіцця дзіцячага маўлення, стварэнне слоўнікаў асацыяцыйных нормаў і інш.
Галактыка
Галактыка — масіўная, гравітацыйна звязаная сістэма, якая складаецца з зорак,, міжзорнага асяроддзя, газу, пылу і цёмнай матэрыі (апошняя з'яўляецца важным, але не надта вывучаным кампанентам). Слова галактыка паходзіць ад грэчаскага galaxias (γαλαξίας), літаральна «малочны», гэта спасылка на Млечны Шлях. Галактыкі могуць быць ад з усяго толькі дзясяцьма мільёнамі (107) зорак да гігантаў з (1014) зорак, дзе кожная абарочваецца вакол ўласнага цэнтра мас.
Гісторыя вывучэння
Новыя назіранні, зрабленыя ў пачатку 1990-х гадоў на Касмічным тэлескопе імя Хабла, паказалі, што цёмная матэрыя ў нашай Галактыцы не можа складацца толькі з вельмі слабых і малых зорак. На ім таксама былі атрыманыя выявы далёкага космасу, якія атрымалі назву Hubble Deep Field і Hubble Ultra Deep Field. Гэтыя фотаздымкі паказалі відавочнасць таго, што ў нашай Сусвеце існуюць сотні мільярдаў галактык.
Паўстанне Сырыма Датава
Нацыянальны рух казахаў пад правадырствам Сырыма Датава быў непасрэдна злучана з пачаткам спроб урада рэгуляваць унутранае жыццё падуладных казахскіх родаў. Фактычна бурныя падзеі ў Малодшым жузе ў канцы XVIII стагоддзя былі водгаласам Сялянскай вайны Пугачова, у якой прынялі актыўны ўдзел башкіры і частка казахскіх родаў. У першы момант, для таго каб зменшыць напал пугачоўшчыны, Кацярына II пайшла на даволі вялікія саступкі, злучаныя з дазволам выкарыстання традыцыйных месцаў вандровак, рачных і азёрных угоддзяў, аднятых у сувязі з пашырэннем Уральскага, Арэнбургскага і Сібірскага казачых войскаў, арганізацыяй пагранічных ліній на Урале і Іртышы. Указам 7 лістапада 1775 года Калегія замежных спраў дазволіла казахам выкарыстанне паш у міжрэччы Урала і Волгі, на беразе Каспійскага мора, на правым беразе Іртыша. Але гэтыя дзеянні давяліся насуперак з ужо распачатымі мерамі па каланізацыі дадзеных тэрыторый, фактычна гэтыя землі або ўжо былі заняты пад казацкія хутары і казённыя раллі, або былі запланаваны пад такія. У 1782 годзе быў выдадзены Указ з тлумачэннем, што ў выпадку перагона скаціны на паказаныя землі, папярэдне патрэбна аплата за іх «найманне». Але і гэта мера здалася недастатковай, у прыватнасці ўральскія казакі выявілі ініцыятыву, запатрабаваўшы падаванні аманатаў (закладнікаў) пры праходзе праз тэрыторыю, што кантралявалася войскам, а потым кіраванне войска і зусім забараніла казакам здачу зямлі ўнаймы, то бок фактычна забаранілі пераход казахаў за Урал, на «ўнутраны бок». У адказ рушыла ўслед сапраўднае паўстанне, шматлікія набегі на фарпосты і ўмацаванні, зваротныя карныя экспедыцыі.
Інгер Бергрэн
Біяграфія
Інгер Бергрэн памерла 19 ліпеня 2019 годзе. У яе было дзве дачкі: Элізабэт Юхансан і Гуніла Рер, якая абрала прафесію актрысы і рэжысёра.
Грынь Івановіч
Грынь Івановіч — беларускі друкар і гравёр 16 ст. Нарадзіўся ў мястэчку Заблудаў Гарадзенскага павета. Быў вучнем кнігадрукара І. Фёдарава ў Заблудаўскай друкарні. Пазней у 1577—1579 гадах вучыўся ў майстра Лаўрэнція Філіповіча. Пасля навучання рабіў шрыфты і аздобы для выданняў Фёдарава ў Львове і Астрогу. У 1582 годзе зрабіў шрыфт для друкарні Мамонічаў у Вільні. У 1583 годзе вярнуўся ў Львоў, дзе заключыў дагавор з Фёдаравым на выраб новых шрыфтоў. Пасля смерці Фёдарава ў 1583 годзе звесткі пра Івановіча адсутнічаюць.
Металалом
Металалом (металічны лом) — агульнае, зборная назва рознага металічнага смецця (тых, хто прыйшоў у непрыдатнасць металічных вырабаў), утылізуемага ці не утылізуемага ва другасным металургічным цыкле. Часцей за ўсё да металалом адносяць спецыяльна концентрируемый ў адведзеных месцах металічны смецце для далейшай перапрацоўкі або ўтылізацыі.
Віды металалому
Другасныя чорныя металы падраздзяляюцца:
Пляцоўка для лому
Для працы з ломам і металічнымі адходамі пляцоўка складавання павінна быць не менш за 200 м2, а зямельны ўчастак або яго доля з пад'язнымі шляхамі для аўтатранспарту і/або пад'язнымі чыгуначнымі шляхамі-моц на праве ўласнасці або арэнды прадугледжваецца наступных памераў :
Асноўныя стымулы і выгады перапрацоўкі металалому ўсіх тыпаў:
Шлезінгер
Шлезінгер — прозвішча.