cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Касцёл Святога Стэфана (Полацк)
Архітэктура
Касцёл Св. Стэфана будавалі па праекце італьянскага дойліда, на рэгулярнай, амаль квадратнай плошчы, планіроўка якой склалася, магчыма, яшчэ да спалення Вялікага Пасада ў час войнаў. Размяшчэнне езуіцкага касцёла адпавядала яго дамінуючай ролі — ён размяшчаўся на падоўжнай восі ансамбля плошчы, замыкаючы перспектыву галоўнай, амаль прамой на той час Віцебскай вуліцы (правы бок сучаснага пр. К. Маркса). Арыентацыя на храм на вялікім працягу галоўнай магістралі падкрэслівала яго значэнне ў структуры цэнтра і гарады ў цэлым.
Рыдала (воласць)
Палажэнне
Адміністрацыйны цэнтр воласці — пасёлак Ууемыйза.
Гудзон
Цікавыя падзеі
15-га студзеня 2009-га года на рацэ Гудзон Аэробус А-320 рэйса 1549 авіякампаніі US Airways здзейсніў аварыйную пасадку. Самалёт, які рухаўся рэйсам Нью-Ёрк - Шарлот (Паўночная Караліна), вылецеў з аэрапорта Ла-Гарден у 15:26 па нью-ёркскаму часу. Набіраючы вышыню, самалёт падняўся над Манхэтэнам і сутыкнуўся са зграяй птушак, у выніку чаго абодва рухавіка А-320 выйшлі з ладу. Улічваючы немагчымасць даляцець да аэрапорта і знаходжанне ўнізе аднаго з самых густанаселеных гарадоў свету, экіпаж прыняў рашэнне аб пасадцы самалёта на паверхню ракі. У выніку высокапрафесійных дзеянняў экіпажа ніхто з 146 пасажыраў і 5 членаў экіпажа не атрымаў цяжкіх раненняў, усе былі выратаваны. Гэта падзея атрымала ў СМІ назву «Цуд на Гудзоне».
Кубікі лёду
Таксама кубікі лёду выкарыстоўваюцца ў касметалогіі і вырабе свечак.
Паўночны фронт (Першая сусветная вайна)
Палявое ўпраўленне было ліквідавана ў пачатку 1918 года.
Аляксандр Аляксеевіч Ганчароў
Творчасць
Асноўныя работы: будынкі Мінскага завода халадзільнікаў (1972), завода аптычнага шкла ў Лідзе (1984) , комплекс Інстытута будаўніцтва і архітэктуры Дзяржбуда Беларусі (1982), будынкі Мінскага навукова-вытворчага аб’яднання «Цэнтр» (1986, усе ў сааўт.) у Мінску; БелАЗ (1976, у сааўтарстве) і канструктарска-даследчая база БелАЗа ў Жодзіне (1976), маторны завод у г. Стоўбцы (будаваўся з 1990, у сааўтарстве), вытворча-складская база ТДА «Віталюр» на аўтамагістралі Мінск — нацыянальны аэрапорт «Мінск» (2003), прыгранічны грузавы тэрмінал «Казловічы-2» у г. Брэсце (2006); навучальна-трэніровачная база фрыстайлу са спартыўна-аздараўленчым комплексам у г. Мінску.
Тона
Адзінкі аб'ёму
Адна фрахтавая тона - каля 1,13 м³. Яна паказвае аб'ём грузавога аўтамабіля, цягніка ці іншага сродку перавозкі. Раней выкарыстоўвалася і для караблёў, цяпер жа выкарыстоўваецца рэгістравая тона, якая адпавядае 2,83 м³.
NGC 4522
NGC 4522 (іншыя абазначэнні — UGC 7711, MCG 2-32-137, ZWG 70.168, VCC 1516, IRAS12311+0926, PGC 41729) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Дзева.
Вулкан (бог)
Вулкан (Volcanus, Vulkan) — бог агню і маланак у старажытнарымскай міфалогіі. Постаць гэтага бога перайшла ў рымскую міфалогію ад этрускаў. Культ Вулкана суправаджаўся чалавечымі ахвярапрынашэннямі. Быў сынам Юпітэра і Юноны. Яго жонкамі былі Мая (Маеста) і Венера. Рабіў зброю і даспехі для багоў і герояў. Яго кузня знаходзілася ў вулкане Этна (Сіцылія). Сабе ў дапамогу стварыў залатых жанчын.
У старажытнагрэчаскай міфалогіі яму адпавядае бог Гефест.
Ручкава (Сафонаўскі раён)
Эканоміка
Фермерскія гаспадаркі.
Альгалогія ў Беларусі
Вывучаны відавы склад, біямаса і колькаснае развіццё фітапланктону ў штучных і прыродных вадаёмах, вадатоках і сажалках рыбгасаў (В. Д. Акімава, Н. І. Срэценская, В. К. Гаравец, Т. А. Сакалова, Э. Л. Чарнякова, Т. М. Міхеева, Л. В. Прасянік), альгафлора асобных тыпаў глеб (Э. М. Вауліна), асаблівасці фотасінтэзу асобных водарасцей і культывавання некаторых з іх (Я. П. Ляхновіч), фарміраванне першаснай прадукцыі фітапланктону ў вадаёмах, у т. л. забруджаных (Т. М. Міхеева, Л. В. Прасянік).
Уільям Уілберфорс
Біяграфія
Уільям Уілберфорс нарадзіўся ў 1759 годзе, быў адзіным сынам заможнага купца Роберта Уілберфорса і Элізабет Берд. Рос слабы і хваравіты, да таго ж меў благі зрок.
Аднак сам інстытут рабства ў Брытаніі застаўся. Цягам усіх наступных гадоў Уільям Уілберфорс паслядоўна падтрымліваў кампанію за поўнае скасаванне рабства, і гэта цягнулася ўсутыч да 1826 года, калі ён быў вымушаны пакінуць парламент з прычыны пагаршэння здароўя. У 1833 быў прыняты закон пра забарону рабства, і яно было афіцыйна скасаванае ў большасці дзяржаў Брытанскай імперыі.
Сакралізацыя
У аснове сакралізацыі — вера ў існаванне свяшчэннага (сакральнага), процілеглага свецкаму. Сімвалам сакралізацыі  з'яўляецца цырымонія асвячэння, у выніку якой звычайная працэдура набывае трансцэндэнтны сэнс. У тэалогіі сакралізацыя  тлумачыцца як вытворнае ад Бога. Нямецкі тэолаг Р. Ота вызначаў сакральнае як адзіную адметную уласцівасць божага, якая з'яўляецца сапраўдным коранем рэлігіі. Французскі сацыёлаг Э. Дзюркгейм лічыў, што сакральнае выяўляе натуральна-прыродную аснову чалавецтва, яго грамадскую (калектывісцкую) сутнасць, якая супрацьстаіць індывідуалістычнаму існаванню.
На розных этапах гістарычнага развіцця ступень распаўсюджанасці сакралізацыі  і яе характар былі неаднолькавыя. У ходзе гісторыі працэсам сакралізацыі  супрацьстаяла дэсакралізацыя (секулярызацыя) розных бакоў чалавечага існавання.
Прыдняпроўе
Вёска размешчана за 2 км на паўночны ўсход ад Оршы і месціца на правым беразе Дняпра.
Дадэкаэдр
Калі a — даўжыня рабра дадэкаэдра, тады яго аб'ём.
Код аэрапорта ІКАА
Структура кода ІКАА
Для СССР, як для краіны з вялікай тэрыторыяй, была вылучана асобная першая літара кода — літара «U». Коды аэрапортам на тэрыторыі былога СССР прысвойваліся з такім разлікам, каб другая літара кода паказвала на тэрытарыяльнае ўпраўленне цывільнай авіяцыі, у распараджэнні якога знаходзіўся ў той час аэрапорт.
Барыс Мікалаевіч Лунін
Лунін і самасудны растрэл 8 разведчыкаў
2 снежня 1942 года з Мінска збегла група савецкіх разведчыкаў, на чале з рэзідэнтам Вішнеўскім, чые яўкі да таго часу былі праваленыя нямецкай контрразведкай. Неўзабаве група Вішнеўскага і яшчэ адна група (агульная колькасць — 8 чалавек) далучыліся да атрада.
22 снежня 1942 года атрады «Штурм», «Грозны» і «За Бацькаўшчыну» атакавалі нямецкі гарнізон у горадзе Лагойск, разграміўшы паліцэйскае ўпраўленне, банк, харчовыя і фуражныя склады. Страты немцаў склалі некалькі дзясяткаў загінуўшых. У хуткім часе вышэйпералічаныя атрады былі зведены ў брыгаду «Штурмавая», якую і ўзначаліў Лунін. Колькасць партызан у брыгадзе дасягала 800 чалавек.
Дзейнасць брыгады
15 кастрычніка 1943 года Лунін быў згаданы ў спісе вызначыўшыхся партызанскіх камандзіраў па вынікам «рэйкавай вайны» ў загадзе Цэнтральнага штаба партызанскага руху Панцеляймона Панамарэнкі. У ліку 18 камандзіраў партызанскіх атрадаў Лунін быў прадстаўлены к званню Героя Савецкага Саюза.
Лахеда (воласць)
Лахеда (Laheda) — воласць у Эстоніі, у складзе павета Пылвамаа.
Іван Рыгоравіч Новікаў
Біяграфія
Вучоба перапынілася з пачаткам Вялікай Айчыннай вайны, калі ваенкамат накіраваў I. Новікава ў артвучылішча. З лютага 1942 года камандаваў узводам упраўлення «кацюш». Баявое хрышчэнне прыняў пад Купянскам. Ваяваў на Паўднёва-Заходнім, Паўднёвым, Сталінградскім, 4-м i 3-м Украінскіх франтах. Быў паранены. З часцямі Чырвонай Арміі прайшоў Румынію, Югаславію, Венгрыю, Балгарыю. Перамогу сустрэў у Аўстрыі начальнікам разведкі дывізіёна.
Творчасць
Дэбютаваў вершамі ў раённай газеце ў 1935 годзе. Прафесійную літаратурную працу пачаў з нарысаў. Першым значным творам была дакументальная аповесць «Сэрца інакш не можа» пра Веру Харунжую. У 1959 годзе пачаў працаваць над кнігай «Руіны страляюць ва ўпор» — пра Мінскае падполле. Дакументальная аповесць вярнула з небыцця імёны герояў падполля, пяці з якіх пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза, рэабілітаваны многія савецкія патрыёты. Далейшая распрацоука гэтай тэмы знайшла працяг у дакументальных аповесцях «Дарогі скрыжаваліся ў Мінску», «Да світання блізка», у гістарычных нарысах «Бяссмерце Мінска» i «Мінск — горад-герой». Выдаў нарысы «Палескае золата», «Побач сябры» i інш.
Юркішке (Ігналінскі раён)
Ю́ркішке (Jurkiškė), традыцыйная беларуская назва — Юршышкі  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Міелагенайскай сянюніі. Размешчана за 7 км ад Дзіеткаўшчызны. Насельніцтва 4 чал. (2001 г.).
Вітшэвельская царква
Купель для хрышчэння паходзіць з Сярэднявечча.
Антыгляцыялізм
Да іншых важных прычын можна аднесці неразуменне або проста ігнараванне многімі геолагамі вядучай ролі глабальных палеакліматычных змяненняў у развіцці прыродных сітуацый плейстацэну, і таксама - сур'ёзная недаацэнка гляцыяізастатычных эфектаў зледзяненняў. Таму ў марскіх трансгрэсіях, характэрных для познеледавіковых этапаў гляцыльнай гісторыі прыморскіх раўнін, яны схільныя бачыць не заканамернае следства покрыўных зледзяненняў, а незалежныя ад зледзяненняў (і клімату) з'явы, абумоўленыя тэктонікай. Наяўнасць жа ледавіковай эратыкі, ужо цяпер надзейна датаванай рознымі ізатопных метадамі, многія звязваюць з ледавіковым рафтынгам, і сам матэрыял прымаецца часта за дропстоўны, нейкі «перыгляцыальны алювій», або перлювій па ім.
Пакроўскі сабор (Баранавічы)
Будаўніцтва новага храма
Два гады польскія ўлады Навагрудскага ваяводства не падпісвалі праект на пабудову царквы, якую спачатку хацелі аднавіць з дрэва. Тады камітэт з падтрымкай архіепіскапа Дыянісія вырашыў збудаваць мураваны храм. Новы праект выканаў варшаўскі архітэктар Мікалай Абалонскі. Царква каштавала 147 тысяч злотых.
Урачыстае асвячэнне закладкі храма адбылося 6 жніўня 1924 года. З 1925 па 1928 год жыхары горада сабралі 36 тысяч злотых. Дзякуючы сенатару Назарэўскаму, польскі ўрад на працягу трох год выдзяляў па 58 тысяч. Яшчэ 8 тысяч на пабудову царквы знайшоў Баранавіцкі гарадскі магістрат.
Мазаікі
На ўсходніх слупах баранавіцкага храма змешчаны перавезеныя з Варшавы мазаічныя іконы «мітрапаліта Алексія» і «Найпадобнага Іосіфа Волацкага», складзеныя па малюнках В. Думітрашкі.
Мікітамяэ (воласць)
Палажэнне
Адміністрацыйны цэнтр воласці — вёска Мікітамяэ.
Сяргей Уладзіміравіч Кабяк
Навуковая дзейнасць
Даследуе гісторыю Беларусі ХІХ-ХХ стст., рэвалюцыйны і нацыянальна-вызваленчы рух у Заходняй Беларусі (1921—1939), дзейнасць КПЗБ. Аўтар больш за 60 навуковых прац, 4 манаграфій і вучэбна-метадычных дапаможнікаў: «Под знаменем пролетарской солидарности» (1979), «Уз’яднанне Заходняй Беларусі з БССР — акт гістарычнай справядлівасці» (1989, разам з А. М. Мацко) і інш. Адзін з аўтараў і распрацоўшчыкаў вучэбна-метадычных стандартаў педагагічнай адукацыі ў Рэспубліцы Беларусь.
NGC 4525
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Галубец
Сцэнічныя пастаноўкі
Сучасная пастаноўка танца была зроблена балетмайстрам К. А. Алексютовічам.
Кола (танец)
Кола, таксама Кружкі, Кругавая, Круцёлка, Крутак, Круганы, Кружок, Кулечка  — арнаментальны беларускі народны танец хараводнага тыпу, які часта выконваўся на Купалле і меў распаўсюджанне па ўсёй Беларусі. Падобны танец існуе ў украінцаў, палякаў, сербаў, балгараў і іншых славянскіх народаў, якія насяляюць Балканскі паўвостраў і вобласці на поўнач ад яго. У балгараў называецца «Хоро», у малдаван і румынаў — «Хора» і «Сырба». Характэрна пабудова ланцугом самкнёным або разамкнёным кругам. Выконваецца ў суправаджэнні народных інструментаў, часам спеваў. Музыка адрозніваецца разнастайнасцю памераў. Існуюць варыянты хуткага і павольнага тэмпу.
Дыялекты беларускай мовы
Вялікі ўклад у вывучэнне асаблівасцей гаворак беларускай мовы ўнёс акадэмік Расійскай Імператарскай Акадэміі навук Яўхім Карскі. Пасля Другой сусветнай вайны Інстытутам мовазнаўства Акадэміі навук БССР сумесна з Беларускім дзяржаўным універсітэтам і педагагічнымі інстытутамі савецкай рэспублікі было арганізавана падрабязнае і сістэматычнае вывучэнне гаворак беларускай мовы ў дзяржаўных межах БССР. На аснове сабраных матэрыялаў быў складзены падрабязны «Дыялекталагічны атлас беларускай мовы», не ўсе мовы свету і нават не ўсе мовы Еўропы маюць такія навуковыя працы ў галіне дыялекталогіі.
Класіцызм
Класіцы́зм (classicisme, ад classicus — узорны) — стыль і мастацкі кірунак у літаратуры, архітэктуры і мастацтве XVII — пачатку XIX стагоддзяў. Класіцызм пераемна звязаны з эпохай Адраджэння; заняў, нароўні з барока, важнае месца ў культуры XVII стагоддзя; працягваў сваё развіццё ў эпоху Асветніцтва. Зараджэнне і распаўсюджванне класіцызму звязана з умацаваннем абсалютнай манархіі, з уплывам філасофіі Рэнэ Дэкарта, з развіццём дакладных навук. У аснове рацыяналістычнай эстэтыкі класіцызму — імкненне да ўраўнаважанасці, выразнасці, лагічнасці мастацкага выражэння (шмат у чым успрынятае з эстэтыкі Адраджэння); перакананасць у існаванні ўніверсальных і вечных, не схільных гістарычных змен правіл мастацкай творчасці, якія тлумачацца як уменне, майстэрства, а не праявы спантанага натхнення ці самавыяўлення.
Успрыняўшы ідэю творчасці як пераймання прыроды, якая ўзыходзіла да Арыстоцеля, класіцысты разумелі прыроду як ідэальную норму, якая ўжо атрымала ўвасабленне ў творах антычных майстроў і пісьменнікаў: арыентацыя на «цудоўную прыроду», змененую і спарадкаваную ў адпаведнасці з непарушнымі законамі мастацтва, такім чынам, мела на ўвазе перайманне антычных узораў і нават спаборніцтва з імі. Класіцызм, які развіваў ідэю мастацтва як рацыянальнай дзейнасці, што базіруецца на вечных катэгорыях «прыгожага», «мэтазгоднага» і да т.п., больш за іншыя мастацкія кірункі спрыяў зараджэнню эстэтыкі як абагульняючай навукі пра прыгожае.
З сярэдзіны XVIII стагоддзя класіцызм паступова выцясняўся новымі цячэннямі — сентыменталізмам, перадрамантызмам, рамантызмам. Традыцыі класіцызму ў канцы XIX — пачатку XX стагоддзяў былі ўваскрэшаны ў неакласіцызме.
Жывапіс
У XIX стагоддзі жывапіс класіцызму ўступае ў паласу крызісу і становіцца сілай, якая стрымлівае развіццё мастацтва, прычым не толькі ў Францыі, але і ў іншых краінах. Мастацкую лінію Давіда з поспехам працягваў Энгр, які пры захаванні мовы класіцызму ў сваіх творах часта звяртаўся да рамантычных сюжэтаў з усходнім каларытам («Турэцкія лазні»); яго партрэтныя работы адзначаны тонкай ідэалізацыяй мадэлі. Мастакі ў іншых краінах (як, напрыклад, Карл Брулоў) таксама напаўнялі класіцыстычная па форме творы духам бесшабашнага рамантызму; гэта спалучэнне атрымала назву акадэмізму. Яго рассаднікамі служылі шматлікія Акадэміі мастацтваў. У сярэдзіне XIX стагоддзя супраць кансерватызму акадэмічнага істэблішменту бунтавала маладое пакаленне, якое цягнулася да рэалізму і было прадстаўлена ў Францыі гуртком Курбэ, а ў Расіі — перасоўнікамі.
Архітэктура
Традыцыі класіцызму ў Францыі XVIII стагоддзя амаль не перарываліся, але ў першай палове стагоддзя пераважаў стыль ракако. У сярэдзіне XVIII стагоддзя прынцыпы класіцызму ператвараліся ў духу эстэтыкі Асветніцтва. У архітэктуры зварот да «натуральнасці» высоўваў патрабаванне канструктыўнай апраўданасці ордарных элементаў кампазіцыі, у інтэр’еры — неабходнасць распрацоўкі гнуткай планіроўкі камфартабельнага жылога дома. Ідэальным акружэннем дома станавілася пейзажнае (садова-паркавае) асяроддзе. Велізарны ўплыў на класіцызм XVIII стагоддзя аказала бурнае развіццё ведаў пра грэчаскія і рымскія старажытнасці (раскопкі Геркуланума, Пампеяў і інш.); свой унёсак у тэорыю класіцызму ўнеслі працы І. І. Вінкельмана, І. В. Гётэ, Ф. Міліцыя. У французскім класіцызме XVIII стагоддзя вызначыліся новыя архітэктурныя тыпы: вытанчана-інтымны асабняк («атэль»), парадны грамадскі будынак, адкрытая плошча, якая злучае асноўныя магістралі горада (плошча Людовіка XV (цяпер плошча Згоды), у Парыжы, архітэктар Ж. А. Габрыэль; ім жа ў Версальскім парку пабудаваны палац Малы Трыянон, які спалучае гарманічную выразнасць формаў з лірычнай вытанчанасцю малюнка). Ж. Ж. Суфло ажыццявіў свой праект царквы Сент-Жэнеўеў у Парыжы, абапіраючыся на досвед класічнай архітэктуры.
У літаратуры
У Расіі класіцызм зарадзіўся ў XVIII стагоддзі, пасля пераўтварэнняў Пятра I. Ламаносавым была праведзена рэформа рускага верша, распрацавана тэорыя «трох штыляў», якая з’явілася па сутнасці адаптацыяй французскіх класічных правілаў на рускую мову. Вобразы ў класіцызме пазбаўленыя індывідуальных рыс, бо прызначаныя ў першую чаргу захоўваць устойлівыя родавыя, устойлівыя ў часе прыкметы, якія выступаюць як увасабленне якіх-небудзь сацыяльных ці духоўных сіл.
Музыка
У Расійскай імперыі ў музычным тэатры самабытныя праявы класіцызму адзінкавыя (опера «», меладрама «Арфей» , музыка В. А. Казлоўскага да трагедый , і ).
Галубіцкі сельсавет (Глыбоцкі раён)
Плошча Азярэцкага сельсавета — 16426 га. У склад сельсавета ўваходзяць 27 населеных пунктаў.
Шатландская партыя зялёных
20 жніўня 2021 года партыя падпісала кааліцыйнае пагадненне з ШНП, якое прадугледжвае правядзенне сумеснай палітыкі, накіраванай на здабыццё незалежнасці краіны на працягу наступных 5 гадоў, а таксама членства ў ЕС. Такім чынам, упершыню за гісторыю еўрапейскіх краін «зялёныя» афіцыйна сталі членамі ўрада ў складзе кааліцыі.
Літургія агалошаных
Сваю назву атрымала ад таго, што ў старажытнасці пры яе здзяйсненні дапушчалася прысутнасць у храме агалошаных (настаўляемых у веры) — гэта значыць людзей, якія яшчэ толькі рыхтуюцца да прыняцця Крышчэння, а таксама людзей якія каяцца і адлучаных ад прычашчэння. У старажытнасці агалошаныя стаялі ў прытовры і павінны былі пакінуць храм пасля вымаўлення дыяканам слоў: «''Ели́цы оглаше́ннии, изыди́те; оглашеннии, изыдите; елицы оглашеннии, изыдите. Да никто от оглашенных, елицы вернии, паки и паки миром Господу помолимся''», па вымаўленні якіх сканчаецца літургія агалошаных.
Гэнічэск
Гісторыя
Назва «Генічэск» па змесце бліжэй за ўсё да цюркскага «тонкая вада». На тэрыторыі горада раней існавала ваеннае ўмацаванне часоў Крымскага ханства. Знакаміты турэцкі падарожнік Эвлія Чэлебі прысвяціў крэпасці Генічэска ў сваёй кнізе цэлы раздзел пад назвай «Пахвала прыгожаму замку Чэнішкэ», прысвечаную пабудаваным крымскім ханам у 1640 г. на паўночнай частцы Арабацкай стрэлкі ўмацаваных збудаванням з дашчатым дахам і металічнай брамай. У розных месцах ён называе крэпасць вежай. Лагічна выказаць здагадку, што і «замак Чэнішкэ» (перакладзена як «Генічэск») быў крэпасцю-вежай. На мацерыковым беразе праліва знаходзілася аднайменнае з крэпасцю і пралівам паселішча. Гэта пацвярджаецца картай Крыма, выдадзенай Я. Сандрартам ў 1687 г.
Царква Святога Міхаіла (Кейла)
Гісторыя
Астатняя частка будынку, імаверна, паўстала ў першай палове XIV стагоддзя. Гэта быў звычайны прамавугольны ў плане будынак з адзіным уваходам з заходняга боку.
Фрэдэрык Бегбедэр
Фрэдэры́к Бегбедэ́р (Frédéric Beigbeder,, Нёі-сюр-Сен) — сучасны французскі празаік, публіцыст, крытык і рэдактар.
Генічаскае возера
Гені́часкае во́зера — салёнае возера ў Генічаскім раёне Херсонскай вобласці.
Гаркавічы
Гісторыя
У 1921 годзе ў вёсцы было 36 дамоў і 246 жыхароў, усе яны былі праваслаўнымі.
Валерый Уладзіміравіч Шаблюк
Біяграфія
Старшыня першаснай прафсаюзнай арганізацыі педагогаў Інстытута гісторыі АН Беларусі Беларускага свабоднага прафсаюза.
NGC 4527
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Япона-рукюскія мовы
Кагуроская гіпотэза
Гіпотэза аб існаванні сувязей паміж японскай і кагуроскай мовамі ўзыходзіць да 1916 года, калі Сінмура Ісудзу звярнуў увагу на падабенства кагуроскіх лічэбнікаў 3, 5, 7, 10 на тыя ж лічэбнікі ў японскай мове. Паводле гэтай гіпотэзы, японская з'яўляецца роднаснай вымерлым мовам, у мінулым распаўсюджаным у Карэі і паўночна-ўсходнім Кітаі і носьбітамі якіх былі прадстаўнікі пуёска-кагуроскае культуры. Найбольш задакументаванай з гэтых моў з'яўляецца кагуроская; зрэшты, апалагеты гіпотэзы таксама сцвярджаюць пра сваяцтва з менш засведчанымі пуёскімі мовамі — пэкчэ і пуё.
Карэйская гіпотэза
Некаторыя крытыкі гэтай гіпотэзы (напрыклад, Аляксандр Вовін) сцвярджаюць пра цяжкасці пры ўсталяванні дакладных фанетычных законаў і пра наяўнасць агульных інавацый у японскай і карэйскай. Існуюць таксама выразныя адрозненні паміж японскай і карэйскай сістэмамі злічэння.
Дом Вульфа Мазо
Гісторыя
Паводле інвентарызацыі 1910 года ў будынку было толькі дзве жылыя кватэры: у адной пражывалі яго ўладальнікі, а другая кватэра здавалася. Пасля 1920 года будынак быў нацыяналізаваны і выкарыстоўваўся пад камунальныя кватэры. У гады Другой сусветнай вайны былы дом Мазо не пацярпеў.
Чыншавік
Чыншавік (ад census, censeo, censitarius «раблю вопіс, ацэнкі»; censier, censiere, seigneur; Zins — «працэнт, падатак»; censuario, censitaire «аброчны, чыншавы, атрымлівае або плацілі чынш, цэнз»; czynsz; Činšas; книсъ «падатак») — у Рэчы Паспалітай асоба, хто плаціць чынш (адбываецца ад «цэнз») з катэгорыі вольнага насельніцтва (мяшчан, сялян);
Памешчыкі былі зацікаўлены ў «ачыншаванні» арандатараў, таму што іх прыбытак вырастаў. Гадавы арэнднай платы 6 «мераў» і 3 «кошыкі збожжа» (дзве меры пшаніцы, жыта і аўса). Арэнда за грошы была ніжэй, чым арэндная плата ў натуральнай форме.
«Чыншавае права» дзейнічала ў Расійскай імперыі, у Беларускіх губернях. І у Беларускіх губернях цэлыя паселішчы (мястэчкі) былі пабудаваныя на «чыншаваму праве». Многія з якіх існуюць дагэтуль.
Аляксандр Васілевіч Акуліч
Біяграфія
У 1981 годзе скончыў з адзнакай Магілёўскі тэхналагічны інстытут па спецыяльнасці «Машыны і апараты харчовых вытворчасцей».
Свята-Аляксандра-Неўская царква (Мінск)
Гісторыя стварэння
Храм быў спраектаваны ў XVII—XVIII стагоддзяў, і збудаваны на месцы маленькай драўлянай царквы, якая стаяла на гэтым месцы.
Як паведамляў у сваім рапарце ад 9 снежня 1897 года святар Павел Багдановіч,"Каменная церковь на Минском военном кладбище, разрешенная Вашим Высокопреподобием, ныне окончена, донося о сем, прошу разрешения Вашего Высокопреподобия на освещения ея, предположенное совершить 28 сего декабря."Аднак падчас узгаднення з Мінскім архіерэем была вызначаная іншая дата—2 лютага 1898 года, якая практычна супадала з 20-годдзем сканчэння Руска-турэцкай вайны. Храм быў прысвечаны памяці "в бозе почившего Государя Императора Александра III".
Мала Кастромка
Мала Кастромка (Мала Костромка) — вёска ў Апосталаўскім раёне Днепрапятроўскай вобласці Украіны.
Фрыдрых Хунд
Біяграфія
У 1925 г. выкладаў у Гётынгенскім універсітэце. У 1929—1946 гг. прафесар Лейпцыгскага ўніверсітэта, у 1946—1951 гг. — Енскага ўніверсітэта, у 1951—1956 гг. — Універсітэта ў Франкфурце-на-Майне, з 1956 г. — Гётынгенскага ўніверсітэта.
Сяргей Сцяпанавіч Дзяргай
Біяграфія
Арыштаваны 15.3.1935 у Мінску па адрасе: Міхайлаўскі завулак, д. 14, кв. 2. Асуджаны 21.6.1935 за «антысавецкую агітацыю» да 3 гадоў ППК і аднаго года пазбаўлення правоў. Пасля вызвалення ў 1937 жыў на вёсцы.
Меркурый
Мерку́рый — самая блізкая да Сонца планета Сонечнай сістэмы. Абарочваецца вакол Сонца за 88 зямных сутак, працягласць адных зорных сутак на Меркурыі складае 58,65 зямных, а сонечных — 176 зямных. Планета названа ў гонар старажытнарымскага бога гандлю — хутканогага Меркурыя, таму што яна рухаецца па небе хутчэй за іншыя планеты.
Меркурый адносіцца да ўнутраных планет, бо яго арбіта ляжыць унутры арбіты Зямлі. Пасля пазбаўлення Плутона ў 2006 годзе статусу планеты да Меркурыя перайшло званне самай маленькай планеты Сонечнай сістэмы. Бачная зорная велічыня Меркурыя вагаецца ад −1,9 да 5,5, але яго нялёгка заўважыць з-за невялікай вуглавой адлегласці ад Сонца (максімум 28,3°). У 2009 годзе навукоўцы склалі першую поўную карту Меркурыя, выкарыстаўшы здымкі апаратаў «Марынер-10» і «MESSENGER». Прыродных спадарожнікаў у планеты не выяўлена.
Рух планеты
Аказалася, што зорныя суткі Меркурыя роўныя 58,65 зямных сутак, гэта значыць меркурыянскага года. Такія суадносіны перыядаў кручэння вакол восі і звароту Меркурыя вакол Сонца з'яўляюцца ўнікальнай для Сонечнай сістэмы з'явай. Яна, як мяркуецца, тлумачыцца тым, што прыліўнае ўздзеянне Сонца адбірала момант колькасці руху і тармазіла кручэнне, якое было першапачаткова больш хуткім, да таго часу, пакуль абодва перыяды не аказаліся звязаныя цэлалікавымі адносінамі. У выніку за адзін меркурыянскі год Меркурый паспявае павярнуцца вакол сваёй восі на паўтара абароты. Гэта значыць, калі ў момант праходжання Меркурыем перыгелія пэўны пункт яго паверхні павернуты дакладна да Сонца, то пры наступным праходжанні перыгелія да Сонца будзе звернуты ў дакладнасці процілеглы пункт паверхні, а яшчэ праз адзін меркурыянскі год Сонца зноў вернецца ў зеніт над першым пунктам. У выніку сонечныя суткі на Меркурыі доўжацца два меркурыянскія гады або трое меркурыянскіх зорных сутак.
Гіпотэзы ўтварэння Меркурыя
Асноўнай гіпотэзай з'яўлення Меркурыя і іншых планет з'яўляецца небулярная гіпотэза.
Паверхня
У ходзе даследаванняў, якія праводзяцца зондам «Месэнджэр», было сфатаграфавана звыш 80 % паверхні Меркурыя і выяўлена, што яна аднастайная. Гэтым Меркурый не падобны з Месяцам або Марсам, у якіх адно паўшар'е рэзка адрозніваецца ад іншага.
Першыя дадзеныя даследаванні элементнага складу паверхні з дапамогай рэнтгенафлуарэсцэнтнага спектрометра апарата «Месэнджэра» паказалі, што яна бедная алюмініем і кальцыем у параўнанні з палявым шпатам, характэрным для мацерыковых абласцей Месяца. У той жа час паверхня Меркурыя параўнальна бедная тытанам і жалезам і багатая магніем, займаючы прамежкавае становішча паміж тыповымі базальтамі і ўльтраасноўнымі горнымі пародамі тыпу зямных камаціітаў. Выяўлена таксама параўнальна вялікая колькасць серы, што сведчыць аб хімічных працэсах аднаўлення ў час фарміравання планеты.
Кратары
Адна з самых прыкметных дэталей паверхні Меркурыя — раўніна Спякоты (Caloris Planitia). Гэтая дэталь рэльефу атрымала такую назву таму, што размешчана каля адной з «гарачых даўгот». Яе дыяметр складае каля 1550 км.
Геалогія і ўнутраная будова
[[Файл:Mercury Internal Structure.svg|thumb| 1. Кара, таўшчыня — 100—300 км.
Ядро акружана сілікатнай мантыяй таўшчынёй 500—600 км. Паводле дадзеных «Марынера-10» і назіранняў з Зямлі таўшчыня кары планеты складае ад 100 да 300 км. Жалезна-нікелевае ядро Меркурыя складае каля яго дыяметра, гэта значыць роўнае прыкладна памеру Месяца. Гэта ядро вельмі масіўнае ў параўнанні з ядрамі іншых планет.
Лявон Богуш
Біяграфія
Працаваў у Беларускім камітэце ў Беластоку, дзе таксама быў салістам у хоры, які дзейнічаў пры ім.
Меркурый
Старажытныя і сярэдневяковыя назіранні
Найбольш ранняе вядомае назіранне Меркурыя было зафіксавана ў табліцах «Муль Апін» (зборнік вавілонскіх астралагічных табліц). Гэта назіранне, хутчэй за ўсё, было выканана асірыйскімі астраномамі прыкладна ў XIV стагоддзі да н.э. . Шумерскую назву, якая выкарыстоўваецца для абазначэння Меркурыя ў табліцах «Муль Апін», можна транскрыбаваць у выглядзе UDU.IDIM.GU\U4.UD («планета, што скача»). Першапачаткова планету асацыявалі з богам Нінуртай, а ў больш позніх запісах яе называюць «Набу» у гонар бога мудрасці і пісцовага мастацтва.
Індыйская міфалогія называла Меркурый іменем Будха (बुधः). Гэты бог, сын Сомы, вяршэнстваваў па серадах. У германскім паганстве бог Одзін таксама асацыяваўся з планетай Меркурый і з серадой. Індзейцы мая прадстаўлялі Меркурый як саву (ці, магчыма, як чатыры савы, прычым дзве адпавядалі ранішняму з'яўленню Меркурыя, а дзве — вячэрняму), якая была пасланнікам замагільнага свету. На іўрыце Меркурый называўся «Коха Хама» (כוכב חמה, «Сонечная планета»).
Карл Густаў Руус
Біяграфія
Нарадзіўся 25 жніўня 1655 года ў сям'і карнета Густава Эрыксана Рууса і Крысціны Свінгувуд.
У 1696 годзе Руус ужо даслужыўся да лейтэнант-палкоўніка (падпалкоўніка). Спачатку ён быў накіраваны ў Рыгу, а пасля гэтага — на абарону граніцы з Нарвегіяй.
Руус удзельнічаў і ў шэрагу іншых бітваў Вялікай Паўночнай вайны: пад Клішавам (1702), пад Фраўштатам (1706), пад Маляцічамі (1708) і пад Палтавай (1709). У 1705 годзе атрымаў тытул барона, а за перамогу пад Фраўштатам — чын генерал-маёра.
Фантанета-д’Агонья
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Alessandro.
Сярэдні Усход
Сучасны ўжытак
У многія іншыя мовы, у прыватнасці ў рускі, тэрмін (даслоўна — «Сярэдні Усход») пракраўся ўжо ў сваім новым значэнні, то бок фактычна ў значэнні  (даслоўна — «Блізкі Усход»). Таму на беларускую мову тэрмін, які перш пазначаў «Сярэдні Усход», перакладаецца звычайна як «Блізкі Усход». Аднак у гістарычным кантэксце, што адносіцца да перыяду прыблізна да Другой сусветнай вайны, прынята перакладаць як «Сярэдні Усход».
У англійскай мове
Першае афіцыйнае выкарыстанне тэрміна урадам ЗША з’явілася ў закраналай Суэцкі крызіс Дактрыне Эйзенхаўара ў 1957 годзе. Дзяржсакратар ЗША Джон Фостэр Далес вызначыў як «вобласць, што ляжыць паміж і ўключае Лівію на захадзе і Пакістан на ўсходзе, Сірыю і Іран на поўначы і Аравійскі паўвостраў на поўдні, а таксама Судан і Эфіопію». У 1958 годзе Дзяржаўны дэпартамент ЗША растлумачыў, што тэрміны «Блізкі Усход» і «Сярэдні Усход» узаемазаменныя і вызначыў дадзены рэгіён як уключальны толькі Егіпет, Сірыю, Ізраіль, Ліван, Іарданію, Ірак, Саудаўскую Аравію, Кувейт, Бахрэйн і Катар.
Металы
Запасы ўрану на Сярэднім Усходзе нязначныя і складаюць каля 9 тыс. тон (1998). Яны складзены ў некалькіх радовішчах Турцыі (Саліхлы-Кёпрубашы). Утрыманне ў рудах U3O8 0,07-0,1 %. У турэцкай частцы Чорнага мора адкрыты вялікія скупнасці ўранавых руд у дновых асадках на глыбіні 1—2 км.
Стронцыевыя руды прадстаўлены цэлестынам, вядомыя ў Афганістане (Кундуз), Іране і Турцыі.
Міцькаўшчына
Назву Мі́цькаўшчына маюць:
Галіятэ
Насельніцтва складае 14932 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 515 чал./км². Займае плошчу 29 км². Паштовы індэкс — 28066. Тэлефонны код — 0321.
Баваўняная прамысловасць
Гісторыя прамысловасці
У краінах Заходняга свету ў XX стагоддзі баваўняная прамысловасць была найбольш развіта ў ЗША, дзе ў 1958 годзе вытворчасць баваўняных тканін склала 8100 мільёнаў метраў, у Вялікабрытаніі — 1306 мільёнаў, Францыі — 223 тысяч тон, Італіі — 114,4 тысяч тон і ў Японіі — 2653 мільёнаў метраў квадратных.
Людміла Георгіеўна Гафо
Людміла Георгіеўна Гафо (нар., в. Кара-Аджы, Акмячэцкі раён, Крымская вобласць — 2 сакавіка 2022) — беларуская архітэктар. Распрацоўніца многіх пасляваенных праектаў забудовы Мінска.
Біяграфія
Нарадзілася ў сям’і грэчаскага рыбака. Пасля заканчэння школы ў г. Еўпаторыя паступіла на факультэт архітэктуры Адэскага інжынерна-будаўнічага інстытута. У 1941 годзе пасля заканчэння 3-га курса інстытута разам з іншымі студэнтамі была накіравана на вытворчую практыку ў г. Падольск, дзе іх заспела Другая сусветная вайна. Разам з аднакурснікамі перавялася на вучобу ў Маскоўскі архітэктурны інстытут, дзе сумяшчала вучобу з маскіроўкай аб’ектаў Масквы, капаннем процітанкавых равоў. У 1942 годзе інстытут быў эвакуіраваны ў Ташкент, дзе 23-гадовая Людміла Гафо працавала капіявальніцай. У 1945 годзе інстытут вярнуўся ў Маскву, Людміла Гафо атрымала дыплом і была накіравана на аднаўленне Мінска.
Чарбах (станцыя метро)
«Чарбах» (Չարբախ) — станцыя Ерэванскага метрапалітэна, адкрыта 26 снежня 1996 года. Размешчана на поўдні Ерэвана, ў раёне Шэнгавіт, паміж станцыяй Шэнгавіт і Электрадэпо Шэнгавіт. Станцыя з'яўляецца самай новай станцыяй у Ерэванскім метрапалітэне.
Кушак (дэталь адзення)
Кушак  — з шырокага і доўгага кавалка тканіны, скуры, шнура, дадатак да мужчынскага і жаночага касцюма. У Расійскай імперыі пояс насілі з народнай вопраткай, ён таксама з’яўляўся прыналежнасцю.
Закарпацкая вобласць
Насельніцтва
Доля насельніцтва Закарпацкай вобласці ва ўсім насельніцтве Украіны — 2,65 % (16-е месца). У Закарпацкай вобласці доля сельскага насельніцтва большая, чым гарадскога (што не тыпова для Украіны ўвогуле). Закарпацце — адзіная вобласць Украіны, у якой ёсць рост колькасці насельніцтва. Закарпацкая вобласць мае вельмі шматнацыянальны склад насельніцтва. Найбольшую долю ў нацыянальным складзе вобласці складаюць украінцы — 79,7 %, на другім месцы — венгры (12,1 %), на трэцім — румыны (2,6 %). Таксама ёсць рускiя (2,5 %), цыганы (1,1 %), русіны (0,8 %), славакі (0,5 %), немцы (0,3 %). Венгры и румыны засяроджаныя ў асноўным у тэрыторыях, што мяжуюць з адпаведнымі дзяржавамі (Венгрыя, Румынія). У шэрагу мясцовасцей на мяжы з Венгрыя венгерская мова мае рэгіянальны статус, які дазваляе мове прымяняцца ў рэгіянальнай заканадаўчай дзейнасці побач з дзяржаўнай украінскай.
Кушак (дэталь адзення)
Другаснае выкарыстанне кушакоў як тканіны
Самым раннім прыкладам выкарыстання тканіны кушаку для швейнага царкоўнага адзення з’яўляецца падрызнік мітрапаліта Алексія (1290—1375).
Перспектива
«Перспектива» (Перспектыва) — беларуская рэгіянальная газета, якая асвячае падзеі Гродна і Гродзенскага раёна. Рэдакцыя размешчана ў Гродне па адрасе вул. Горкага, 51. Выходзіць па серадах і пятніцах, тыраж — болей асобнікаў.
Калумбія (горы)
Калумбія (Columbia Mountains) — горны масіў у Канадзе і ЗША.
Вярска (воласць)
Палажэнне
Плошча воласці — 187,7 км², колькасць насельніцтва на 1 студзеня 2011 года складала 1466 чалавек.
Гімлі
Біяграфія
У 3018 годзе Т. Э. Гімлі разам са сваім бацькам Глоінам адправіўся ў Рывендэл — каб, па савеце караля Даіна II, папярэдзіць Більба пра тое, што яго шукае Саўран, а таксама даведацца, чаму той жадае вярнуць нейкі Пярсцёнак, і атрымаць у Элранда савет, як паступіць, калі пасланцы Саўрана вернуцца.
Шпінель
Назва мінерала запазычана з нямецкай мовы; нямецкае Spinell, відаць, паходзіць ад лацінскага слова spinella - памяншальнае ад spina 'шып, калючка', што звязана з характэрнай востраканцовай формай крышталёў.
Эфект Рамзаўэра
Якаснае тлумачэнне
Эфект, выяўлены Рамзаўэрам, не мог быць растлумачаны ў рамках класічнай фізікі і атрымаў сваё тлумачэнне толькі ў квантавай механіцы пасля ўвядзення гіпотэзы дэ Бройля. У адпаведнасці з гэтай гіпотэзай электрон валодае хвалевымі ўласцівасцямі. У гэтым выпадку эфект Рамзаўэра аналагічны эфекту ў оптыцы. Ролю «экрана» для электрона іграе атам. Калі даўжыня хвалі дэ Бройля электрона параўнальная з памерам атама, то ў выніку дыфракцыі электрона за атамам ўзнікае максімум электроннай хвалі — электрон «абгінае» атам без рассеяння на ім.
Спіс вуліц Рагачова
У гэтым спісе прыведзены бульвары, вуліцы, завулкі, паркі, плошчы, праезды, праспекты, спускі, тупікі, шасэ г. Рагачоў
Спіс графаў Тулузы
Спадчынныя графы
мужа — (з 1154) Канстанцыя Капетынг, дачка караля Людовіка VI і Адэлаіды Савойскай
Капрафагія
Капрафагія чалавека
Капрафагія ў людзей (калі яна не мае характару сэксуальнага фетышызму) можа быць звязана з сур'ёзнымі праблемамі псіхікі, аўтаагрэсіўнымі паводзінамі па тыпу кампульсіўных дзеянняў, дэменцыяй з развіццём буліміі, энцэфалапатыі ў выніку таксічных уздзеянняў, напрыклад, алкаголю, або перанесенай чэрапна-мазгавой траўмы, а таксама з дэфіцытам жалеза ў немаўлятаў. Паглынанне кала, нават аднаразова, шырока распаўсюджана сярод дзяцей дзіцячага ўзросту, як правіла ў якасці эксперыментальнага дзеяння.
Высакародны алень у Беларусі
Першая палова XX стагоддзя
На тэрыторыю Івянецкага і Валожынскага раёнаў (Мінскай вобласці) 6 аленяў (3 самца і 3 самкі) завезены ў 1929 годзе з Польшчы абшарнікам Тышкевічам для развядзення і будучай палявання на іх. Жывёл выпусцілі ў спецыяльна абгароджаны ўчастак лесу ў 4 км² — рэзерват. У 1934 годзе іх было ўжо 86. У гэтым жа годзе 38 аленяў са звярынца выпусцілі ў суседнія лясы. За гады Другой Сусветнай вайны лік аленяў паменшыўся і на тэрыторыі Валожынскага і Івянецкага раёнаў было ў 1946 годзе 11, у 1948 годзе — 39, а ў 1949 годзе — 54 аленя.
Другая палова XX стагоддзя
У 1956-68 гадах завезены 249 аленяў з, а ў 1968-87 гадах — 1598 асобін з Белавежскай пушчы расселены ў розныя раёны рэспублікі. У 1956—1964 гадах — у Бярэзінскі запаведнік.
Гаргала
Насельніцтва складае 1673 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 558 чал./км². Займае плошчу 3 км². Паштовы індэкс — 28010. Тэлефонны код — 0322.
Капішча
Заходнія славяне
Заходнееўрапейскія храністы апісвалі храмы заходніх славян у Арконе і інш. (востраў Руген), у Рэтры — Рыдэгосце, дзе паводле апісанняў існаваў трохвугольны ў плане горад з трыма брамамі і ў святым лесе было свяцілішча Сварожыча, у Шчэціне і Воліне, дзе было свяцілішча Вінета на тэрыторыі сучаснай Польшчы. Археалагічныя пошукі на гэтых месцах не далі матэрыялу, паводле якога можна было б ажыццявіць дэталёвую рэканструкцыю. Цітмарам Мерзебургскім у XI стагоддзі ўпамінаецца святы гай Шкейтбар, «Святы бор» на ўсход ад Лютцэна ў цяперашняй Германіі, шанаваны славянамі «як Бог». Гэтыя свяцілішчы былі знішчаны ў часе хрысціянізацыі славянскіх земляў.
Святцова
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 3 км на поўнач ад горада Сафонава, за 5 км на поўнач ад аўтадарогі. Уваходзіць у склад Вышагорскага сельскага паселішча.
Капытнік
Апісанне
Ядавіты, асабліва ягады і карэнішча.
Спіс аб’ектаў PGC (1861001—1862000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1861001—1862000)
Мікалай Раманавіч Дзікоўскі
Сям'я
Жонка ― Дар'я Іулінаўна. Чацвёра дзяцей: старэйшы Рыгор (н. 1895), малодшы Аляксей (н. 1901).
Харог
Харог (Хоруғ, ) — горад (з 1932 года) у Таджыкістане, адміністрацыйны цэнтр Горна-Бадахшанской аўтаномнай вобласці.
Няцеч (Тарноўскі сельсавет)
Гісторыя
Ваўкавыскі лоўчы Казімір Станіслаў Калушэўскі і яго жонка Марыяна з Невяроўскіх фундавалі ў Нецечы касцёл і 19 жніўня 1715 года надалі новастворанай рымска-каталіцкай парафіі фундуш: 3 валокі зямлі, 10 прыгонных сялян і карчму. Першым пробашчам парафіі стаў ксёндз Антоні, родны брат фундатара. Уніяцкі мітрапаліт Леў Шлюбіч-Заленскі абвінаваціў тады Калушэўскага ў гвалтоўным пераводзе сялян-уніятаў з яго вёсак Няцеч, Старажымавічы і Чаплічы ў рыма-каталіцтва. Сведкаў па справе пераводу ў рыма-каталіцтва пыталі, якую веру сяляне вызнавалі да таго. Тыя адказвалі, што ў вёсках жылі і рыма-каталікі, і ўніяты, была і «схізма» (праваслаўе), згадваюць і веру пад назвай «старалітва».
Благадаціўка (Пэрэмышлянскі раён)
Благадаціўка (Благода́тівка) — вёска ў Пэрэмышлянскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Кіхну (воласць)
Палажэнне
Адміністрацыйны цэнтр воласці — вёска Сяярэ.
Дымавы крэмній
Тэрміналогія ў сферы нана-навук і нанатэхналогій па стане на канец 2000-х гг. заставалася неканчаткова аформленай. Яе стандартызацыяй займаліся ТК ІСО 229, а таксама розныя нацыянальныя арганізацыі па стандартызацыі. Адной з прапановаў на ўнармаванне нана-тэрміналогіі з'яўляецца тымчасовая Публічная спецыфікацыя PAS 71 Брытанскага інстытуту стандартаў (BSI), выпушчаная ў 2005.
Ванлярава (прыпыначны пункт)
Гісторыя
Прыпыначны пункт адкрыты ў 1886 годзе як раз’езд. У 1979 годзе праведзена электрыфікацыя лініі. Прыкладна з 2006 года прыпыначны пункт уяўляе сабой скарочаную платформу, якая прыдатна для пасадкі-высадкі першых двух вагонаў цягніка.
Лаўрынас Івінскіс
Біяграфія
Пераклаў з нямецкай на літоўскую мову і выдаў у 1858 гісторыю пра Генавева («Genawejte») аўстрыйскага пісьменніка К. Шміда. Зрабіў скарочаны пераклад «Рабінзона Круза» Дэфо. Пакінуў цэлы шэраг ненадрукаваных рукапісаў: «Польска-літоўскі слоўнік», пераклады Мільтана, Ф. Юнга і іншых аўтараў.
Пахаваны ў Куршэнаі. На надмагіллі надпісы на літоўскай і польскай мовах.
Фёдар Паўлавіч Коршунаў
Фёдар Паўлавіч Коршунаў (нар., вёска Траўна, Краснапольскі раён) — лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1980). Беларускі вучоны ў галіне фізікі паўправаднікоў. Доктар тэхнічных навук (1975), прафесар (1981), член-карэспандэнт Нацыянальнай АН Беларусі (1984).
Біяграфія
У сааўтарстве з Г. В. Гатальскім і Г. М. Івановым напісалі працу “Радиационные эффекты полупроводниковых приборов» (1978); разам з Ю. У. Багатыровым і У. А. Вавілавым – «Воздействие радиации на интегральные микросхемы» (1986).
NGC 4534
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Каонга (воласць)
Каонга (Koonga) - воласць у Эстоніі, у складзе павета Пярнумаа.
Гаццана
Насельніцтва складае 5949 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 498 чал./км². Займае плошчу 12 км². Паштовы індэкс — 28024. Тэлефонны код — 0322.
Італьянскія войны
Чацвёртая вайна Францыска I і Карла V (1542—1546)
Ніцкае перамір'е апынулася недаўгавечным. У 1541 годзе іспанскія салдаты забілі двух французаў у Павіі. У адказ Францыск I у 1542 годзе аднавіў вайну, захапіўшы Люксембург і Русільён, якія належалі іспанскаму каралю. Адначасова Францыя заключыла саюз з Сулейманам I, султанам Асманскай імперыі, якая пагражала Габсбургам з усходу. У 1543 годзе аб'яднаны франка-турэцкі флот захапіў Ніцу, а ў наступным годзе войска Францыска I нанеслі паражэнне іспанцам у бітве пры Чэрэзоле. Аднак выбіць іспанцаў з Ламбардыі зноў не ўдалося. Больш за тое, на бок Карла V перайшоў англійскі кароль Генрых VIII. Англійскія войскі высадзіліся ў паўночнай Францыі і захапілі Булонь, а армія імператара, заняўшы Суасон, пачала наступ на Парыж. Тым не менш рознагалоссі паміж англічанамі і імперцамі, а таксама серыя анты-іспанскіх паўстанняў у Італіі (у Генуі і Сіене) і бесперапынныя атакі турэцкага флоту прымусілі Карла V пайсці на перамовы з Францыяй. Паводле міру ў Крэпі 1544 года статус-кво ў Італіі быў адноўлены, хоць Англія працягвала ўтрымліваць Булонь.
Гіпс
Вытворчасць
У 2005 годзе ў свеце выраблена 110 млн. тон гіпсу (павелічэнне на 0,9 %). На чатырох найбуйнейшых прадуцэнтаў — ЗША, Іран, Канаду і Іспанію — прыпадае 43 % сусветнай вытворчасці гіпсу.
Аркадзь Цімафеевіч Аверчанка
Дарэвалюцыйнае жыццё
У 1896 годзе Аверчанка з’ехаў працаваць канторшчыкам у Данбас, на Бранскі руднік. На рудніку ён прапрацаваў чатыры гады, напісаўшы пасля некалькі апавяданняў пра тамтэйшае жыццё («Увечары», «Маланка» і інш.). У пачатку 1900-х ён разам з кіраўніцтвам руднікоў пераехаў у Харкаў, дзе 31 кастрычніка 1903 годзе ў газеце «Паўднёвы край» з’явілася яго першае апавяданне «Як мне давялося застрахаваць жыццё». Сам Аверчанка лічыў сваім літаратурным дэбютам апавяданне «Праведнік».
Андрэй Якаўлевіч Сцефаненка
Біяграфія
У 1932—1941 гг. правёў гідрагеалагічныя вышуканні і пошукі карысных выкапняў у СССР (Каракумы, Каўказ, Далёкі Усход і інш.), Манголіі (пустыня Гобі).
На Беларусі даследаваў глыбінную геалогію, падземныя воды і мінеральна-сыравінныя рэсурсы. У 1951 г. удастоены Дзяржаўнай прэміі СССР. Узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга, медалямі.
Карл Густаў Рэншэльд
Рэншэльд у Вялікай Паўночнай вайне
17 красавіка 1703 Рэншэльд быў узведзены ў генералы ад кавалерыі. У 1705 яму было даручана ўзначаліць армію, якая павінна была прыкрываць Польшчу з захаду, пакуль кароль рушыў на Варшаву і Гродна. 3 (13 лютага) 1706 у Бітве пад Фраўштатам Рэншэльд разбіў саксонска-расійскае войска на чале з Іаганам Маціясам фон дэр Шуленбургам і зноў пацвердзіў, што ён ёсць таленавіты военачальнік. Наградай яму стаў чын фельдмаршала.
У час знаходжання ў палоне ён, разам з графам Піперам, істотна дапамагаў шведскім палонным. У ліпені 1718 Рэншэльд быў абменены і ў тым самым годзе прыняў удзел у Нарвежскім паходзе, але ўжо неўзабаве пакінуў вайсковую службу і стаў сябрам Каралеўскай рады.
Феадосій (Растоцкі)
Пасля некалькіх гадоў прафесарскай працы яго абралі спачатку сакратаром Літоўскай правінцыі базыльянскага чыну, затым генеральным сакратаром базыльянскага ордэна ў 1759. На капітуле ў Берасці ў 1772 ён быў абраны протаігуменам Літоўскай правінцыі базыльянаў. Як здольнага адміністратара ў 1780 на капітуле ў Таракані яго пераабралі яшчэ на чатыры гады протаігуменам.
Бруховычы (вёска)
Бруховычы (Брюхо́вичі) — вёска ў Пэрэмышлянскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Семенькава
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 9 км на ўсход ад горада Сафонава, за 1,5 км на поўдзень ад аўтадарогі, на беразе ракі Роў. За 3,5 км на паўднёвы захад ад вёскі чыгуначная станцыя Дурава на лініі Масква — Мінск. Уваходзіць у склад Баранаўскага сельскага паселішча.
Алег Барысавіч Рыбачук
Алег Барысавіч Рыбачук (нар. 22 красавіка 1958, Пагрэбішчэ, Пагрэбішчанскі раён, Вінніцкая вобласць) — украінскі палітычны і дзяржаўны дзеяч. З лютага па верасень 2005 — віцэ-прэм’ер Украіны па пытаннях еўрапейскай інтэграцыі (ва ўрадзе Юліі Цімашэнка). 8 верасня 2005 года быў прызначаны на пасаду дзяржаўнага сакратара Украіны (кіраўніка сакратарыята прэзідэнта) замест Аляксандра Зінчанка. Увосень 2006 года яго на гэтым пасту змяніў Віктар Іванавіч Балога.
Лісічыцы
Лісі́чыцы (, Лисичицы) — вёска ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Пескаўскага сельсавета. Размешчана за 29 ад Бярозы, за 2 км ад чыгуначнай станцыі Белаазёрск.
Першы мінскі тралейбус
Першы мінскі тралейбус — помнік гісторыі ў Мінску.
Саардэ (воласць)
Адміністрацыйны цэнтр воласці — горад Кілінгі-Нымэ.
Тулуза (графства)
Графства ў X — XII стагоддзях
Да пачатку крыжовых паходаў тулузскія графы былі самымі магутнымі феадаламі Паўднёвай Францыі. Уладанні іх распасціраліся ад Луары да Пірэнеяў і ад Гароны да Міжземнага мора. Як члены вышэйшай феадальнай іерархіі, графы тулузскія называліся пэрамі Францыі. Гільём IV Набожны (1060—1088), які адрозніваўся рэлігійным запалам, пачаў паломніцтва ў Палесціну, у час якога памёр, пакінуўшы спадчыннікам брата свайго Раймунда IV Сен-Жыля (1088—1105), які стаў адным з правадыроў Першага крыжовага паходу. Яму была прапанавана іерусалімская карона, але ён ад яе адмовіўся. Раймунд IV, як і яго сыны Бертран (1105—1112) і Альфонс Іардан (1112—1148), скончылі сваё жыццё ў Палесціне, дзе ім належала княства Трыпалі.
Альбігойскія войны і далучэнне да Францыі
У канцы XII стагоддзя Тулузскае графства дасягнула вышэйшай ступені дабрабыту і культуры. Часы кіравання Раймунда V (1148—1194) былі залатым векам правансальскай літаратуры. Бліскучы двор тулузскіх графаў стаў інтэлектуальным цэнтрам Еўропы.
Адзіная дачка і спадчынніца Раймунда, Жанна была ў 1241 годзе выдадзена замуж за сына Людовіка VIII, Альфонса дэ Пуацье, які атрымаў тытул графа Тулузы. Пасля смерці Жанны і Альфонса ў 1271 годзе і астатняя частка графства Тулузскага перайшла да французскай кароны.
NGC 4535A
NGC 4535A (іншае абазначэнне — PGC 1343342) — галактыка ў сузор’і Дзева.
471 км (прыпыначны пункт)
471 км (471 км) — прыпыначны пункт Маскоўскай чыгункі на лініі Масква — Брэст, паміж прыпыначнымі пунктамі 468 км і 478 км. Прыпыначны пункт размешчаны ля вёскі Бадуны Краснінскага раёна.
Ачолі
Гісторыя
У 1894 г. землі ачолі былі фактычна падзелены паміж Суданам і Угандай, што ў сваю чаргу фактычна з'яўляліся каланіяльнымі ўтварэннямі. Брытанцы не развівалі тут камерцыйныя галіны эканомікі, таму ачолі пераязджалі на поўдзень, каб наймацца падзёншчыкамі або папаўнялі каланіяльныя войскі. Ваенныя ачолі прымалі актыўны ўдзел у II Сусветнай вайне, змагаліся супраць японскіх войск у Паўднёва-Усходняй Азіі. Пасля набыцця незалежнасці Уганды яны займалі пасады вышэйшых армейскіх афіцэраў.
Культура
Ачолі знакаміты ігрой на барабанах, спевамі і танцамі.
Omphalodes cappadocica
Omphalodes cappadocica — від шматгадовых раслін сямейства.
Нацыянальны драматычны тэатр Літвы
Нацыянальны драматычны тэатр Літвы (Lietuvos nacionalinis dramos teatras) — тэатр драмы ў сталіцы Літвы, Вільнюсе, заснаваны ў 1940 годзе. Размяшчаецца па адрасе праспект Гедыміна 4 (Gedimino pr. 4). Сімвалам тэатра з'яўляецца скульптурная кампазіцыя «Тры музы» аўтарства Станіславаса Кузмы.
Гісторыя
Заснаваны ў 1940 годзе, адкрыўся 6 кастрычніка 1940 г. спектаклем «Надзея» (або «Згуба „Надзеі“») паводле п'есы Г. Геерманса ў пастаноўцы рэжысёра Р. Юкнявічуса. Першапачаткова тэатр размяшчаўся ў будынку па адрасе Басанавічаус 13. У сваім цяперашнім будынку, на праспекце Гедыміна, тэатр размяшчаецца з 1951 года.
Падчас Другой сусветнай вайны тэатр дзейнічаў як Вільнюскі гарадскі тэатр.
Худжанд
Аэрапорт, чыгуначная станцыя Худжанд (11 км ад цэнтра Худжанд, у пасёлку Гафуры).
Аляксандр Якаўлевіч Пархоменка
Памяць
У Мінску яго імем названа вуліца (1951).
Інворыа
Насельніцтва складае 3761 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 221 чал./км². Займае плошчу 17 км². Паштовы індэкс — 28045. Тэлефонны код — 0322.
Маньчжуры
Маньчжу́ры (маньчжур.: ) — народ, карэнныя насельнікі паўночнага ўсходу КНР. Невялікая група маньчжураў здаўна жыве на Тайвані. Агульная колькасць — 10 430 000 (2010 г.).
Паходжанне і гісторыя
У 1911 г. у Кітаі адбылася рэвалюцыя, у выніку якой апошні маньчжурскі імператар Пу І быў звергнуты. У 1932—1945 гг. японцы ўзнавілі існаванне Вялікай Маньчжурскай Імперыі як марыянетачнай дзяржавы. У 1949 г. яна ўвайшла ў склад КНР.