cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Васка да Гама
Першае плаванне
У раёне сучаснай Кеніі экспедыцыя занялася пірацтвам, рабуючы арабскія гандлёвыя суды, якія без цяжкіх гармат былі фактычна бяззбройныя. Партугальцы сталі першымі вядомымі еўрапейцамі, якія наведалі порт Мамбасы з 7 па 13 красавіка 1498 года, але і там іх сустрэлі варожа, і яны неўзабаве пакінулі порт. Васка да Гама рушыў далей на поўнач, прыбыўшы ў сяброўскі порт Маліндзі 14 красавіка 1498 г. — чые правіцелі былі тады ў канфлікце з жыхарамі Мамбасы, там экспедыцыя ўпершыню адзначыла доказы прысутнасці індыйскіх гандляроў. Да Гама скарысталіся паслугамі лоцмана, чые веды мусонных вятроў дазволілі яму давесці экспедыцыю да Калікута, размешчанага на паўднёва-заходнім узбярэжжы Індыі. Крыніцы па-рознаму называюць лоцмана, і як хрысціяніна, і як мусульманіна, і як гуяраці. У адной з крыніц лоцман апісваецца ў якасці знакамітага арабскага мараплаўца Ібн Маджыда, але Маджыд не мог быць у тым месцы ў той час. Васка да Гама пакінуў Маліндзі 24 красавіка 1498 года і накіраваўся ў бок Індыі. Флот прыбыў у Кападу каля Калікуты, Індыя, 20 мая 1498 года. Кароль Калікута Заморын, які ў той час быў ў сваёй другой сталіцы ў Паннані, вярнуўся ў Калікут, пачуўшы вестку аб прыбыцці замежнага флоту. Маракі былі прыняты з традыцыйнай гасціннасцю, у тым ліку вялікага шэсця з па меншай меры 3000 узброеных воінаў, але перагаворы з Заморынам не далі ніякіх канкрэтных вынікаў. Падарункі, якія да Гама прынёс Заморыну — чатыры плашчы пунсовага сукна, шэсць капелюшоў, чатыры галіны каралаў, скрынка з сямю меднымі пасудзінамі, кавалак цукру, дзве бочкі масла і бочка мёду — былі сціплыя і не зрабілі ўражання. Чыноўнікі Заморына здзіўляўся, чаму не было ніякага золата або срэбра, а мусульманскія купцы, якія лічылі да Гаму сваім супернікам, выказалі здагадку, што апошні быў толькі звычайным піратам, але ніяк не каралеўскім паслом. Запыты Васкі да Гамы на дазвол на выезд за межы факторыі каб прадаць рэшткі тавараў былі адхілены каралём, які настойваў, каб да Гама заплаціў мытныя пошліны, пераважна ў золаце, як усе іншыя гандляры, што прывяло да напружаных адносін з Заморынам. Раздражнёны гэтым, да Гама сілай узяў з сабой некалькіх наіраў і шаснаццаць рыбакоў. Тым не менш, экспедыцыя ды Гамы была вельмі паспяховай і пераўзышла ўсе спадзяванні, дастаўлены груз каштаваў у шэсцьдзесят разоў больш за выдаткі на экспедыцыю.
Вяртанне назад
Васка да Гама пакінуў Калікут 29 жніўня 1498. Жадаючы хутчэй даплыць да дому, ён праігнараваў мясцовыя веды пра мусонныя вятры, якія дзьмуць на бераг. Флот першапачаткова плыў на поўнач уздоўж ўзбярэжжа Індыі, а затым спыніўся на востраве Анджадзіва. Нарэшце, 3 кастрычніка 1498 года экспедыцыя прыступіла да перасячэння Індыйскага акіяна. Але ўсталяваліся зімнія мусоны, падарожжа стала вельмі павольным. Так, калі летам падарожжа пры спрыяльным мусонным ветры заняло толькі 23 дзён, то на адваротным падарожжы, каб перасекчы Індыйскі акіян супраць ветру спатрэбілася ўжо 132 дзён.
Другое падарожжа
Васка да Гама атрымаў каралеўскі ліст, каб прыняць камандаванне Чацвертай Індыйскай Армадай, якая павінна была стартаваць у 1502 годзе, з галоўнай мэтай адпомсціць заморыну і прымусіць яго падпарадкавацца партугальскім умовам. Цяжка ўзброены флот з пятнаццаці караблёў і васемсот чалавек пакінуў Лісабон 12 лютага 1502 года. За ёй ў красавіку выйшла іншая эскадрылія з пяці караблёў на чале стрыечнага брата Васкі Эштэбао да Гама (сына Айрэса да Гамы), які дагнаў асноўны флот у Індыйскім акіяне. Чацвертая Армада стала для да Гамы сваеасаблівай сямейнай справай. Двое яго стрыечных братоў па мацярынскай лініі Вісэнтэ Содрэ і Брас Содрэ былі прызначаныя камандаваць ваенна-марскім патрулём ў Індыйскім акіяне, у той час як Альвара дэ Атаідэ (брат жонкі) і Лопо Мэндэс дэ Васконселос (заручаны з сястрой Васкі Тэрэзай ды Гама) камандвалі караблямі ў галоўным флоце.
Яўген Аркадзьевіч Чканікаў
Яўге́н Арка́дзьевіч Чка́нікаў (нар., Смаленская вобласць) — адвакат, міністр юстыцыі БССР (1984—1986).
Біяграфія
З 1986 года — намеснік Старшыні прэзідыума Мінскай абласной калегіі адвакатаў.
IC 1474
IC 1474 — галактыка тыпу Sc (кампактная спіральна галактыка) у сузор’і Рыбы.
Шчыты
Шчыты́ (, Щиты) — вёска ў Старадарожскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Палажэвіцкага сельсавета.
Міхал Ежы Мнішак
Біяграфія
Прадстаўнік шляхецкага роду Мнішкаў гербу ўласнага, сын Яна Караля, падкаморага вялікага літоўскага, і Кацярыны з Замойскіх. Меў братоў Юзафа Яна і Станіслава Ежы.
На Гарадзенскім сойме (1793) адмовіўся падпісаць акты аб падзеле Рэчы Паспалітай і пакінуў пасаду маршалка вялікага кароннага. Па адмаўленні С. А. Панятоўскага ад стальца ў Горадні суправаджаў яго ў Пецярбургу.
Сонечныя зацьменні XIII стагоддзя
Спіс зацьменняў XIII стагоддзя
Ніжэй прыведзена табліца, у якой пералічаны ўсе сонечныя зацьменні XIII стагоддзя ў храналагічным парадку. Табліца змяшчае наступныя слупкі:
Чына клубняносная
Батанічнае апісанне
Гронкі друзлыя, 3-7-кветкавыя. Чашачка 5-6 мм даўжынёй; верхнія зубцы трохкутныя, ніжнія ланцэтныя, карацей трубкі або амаль роўныя ёй. Вяночак пурпурна-чырвоны, 15-20 мм даўжынёй. Завязь, пераважна ў ніжняй частцы, пакрыта дробнымі залозкамі.
Бабы 2,5—4 см даўжынёй, даўгавата-лінейныя, голыя.
Балыка
Балыка — прозвішча.
Інстытут сарабістыкі
На гэты момант Інстытут сарабістыкі з’яўляецца адзінай універсітэтскай установай, дзе рыхтуюць сарабістаў з вышэйшай адукацыяй. Выпускнікі Інстытута сарабістыкі атрымліваюць навуковыя ступені бакалаўра мастацтваў, бакалаўра педагогікі, магістра мастацтваў і магістра педагогікі. Выкладанне ў інстытуце вядзецца на лужыцкіх мовах.
Вуліца Ажэшка (Гродна)
Гісторыя
У 1802 годзе Гарадніца была падпарадкавана гарадской юрысдыкцыі, але інтэнсіўна вуліца пачала забудоўвацца ў 1860—1880-я гады пасля пракладкі ў 1862 чыгункі Пецярбург — Варшава (звязала вакзал з цэнтрам і стала важнай гарадской магістраллю).
Пацкава (Сенненскі раён)
Па́цкава (, Пацково) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Нямойтаўскага сельсавета.
Лідскі павет (Расійская імперыя)
Гісторыя
З 2 лютага 1919 года ў складзе ЛітБел, неўзабаве заняты польскім войскам. Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года адышоў да Польскай Рэспублікі, дзе увайшоў у склад Навагрудскага ваяводства.
Насельніцтва
У 1864 насельніцтва склада каля 110 тыс. жыхароў, у т.л. больш за 75 тыс. католікаў, каля 30 тыс. праваслаўных, каля 6 тыс. іўдзеяў, дзейнічалі 31 касцёл, 19 цэркваў, 18 яўрэйскіх малітоўных дамоў. На тэрыторыі павета знаходзіліся 15 мястэчак, 15 сёл, 866 вёсак, 876 іншых паселішчаў (калоній, фальваркаў, аколіц, хутароў і інш.).
Станіслаў Солтан
Смерць
Памёр у Мітаве (цяперашняя Елгава), Курляндская губерня, Расійская імперыя.
Ручыца
Ру́чыца (, Ручица) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарачанскага сельсавета. Вёска знаходзіцца ў сутоках рэк Нарач і Ганутка на аўтадарозе.
Да 16 снежня 1982 года вёска ўваходзіла ў склад Рускасельскага сельсавета.
Армен Людвігавіч Назаран
Армен Людвігавіч Назаран (Արմեն Նազարյան; нар. 9 сакавіка 1974, Масіс, Армянская ССР) — армянскі і балгарскі барэц грэка-рымскага стылю, шматразовы чэмпіён Арменіі і Балгарыі, шасціразовы чэмпіён Еўропы (1994, 1995, 1998, 1999, 2002, 2003), трохразовы чэмпіён свету (2002, 2003, 2005), двухразовы алімпійскі чэмпіён (1996, 2000). У 2007 годзе імя Армена Назарана было ўлучана ў Залу славы Міжнароднай федэрацыі аб'яднаных стыляў барацьбы (ФІЛА).
Сібірскі гандлёвы банк
Сібірскі гандлёвы банк — прыватны камерцыйны банк. Заснаваны ў 1872 годзе ў Екацярынбургу; у 1904 годзе перавёў кіраўніцтва ў Санкт-Пецярбург.
Размяшчаўся на Неўскім праспекце, д.20, потым ва ўласным будынку на Неўскім праспекце, д.44 (1909—1911, архітэктар Б. І. Гіршовіч). Займаў 7-е месца ў дзясятцы найбуйнейшых банкаў (1914). Рэсурсы (на 1 студзеня 1914 года) — 963,1 млн рублёў. У 1914 годзе меў 57 філіялаў. Крэдытаваў гандаль, горную прамысловасць і транспарт Урала і Сібіры. У 1913—1914 гадах у заснаванні Мангольскага нацыянальнага банка.
Жан Бернар Леон Фуко
З 1855 года ў Парыжскай абсерваторыі, з 1962 года член Бюро даўгот у Парыжы. Навуковыя працы па оптыцы, механіцы і электрамагнетызме. Вызначыў хуткасць святла ў паветры і вадзе метадам вярчальнага люстэрка (1850; метад Фуко), што канчаткова пацвердзіла хвалевую прыроду святла. Правёў дослед з маятнікам на доўгім падвесе (маятнік Фуко), што з'явілася доказам сутачнага вярчэння Зямлі. Выявіў электра-віхравыя токі (токі Фуко). Вынайшаў гіраскоп (1852), сканструяваў шэраг аптычных прылад.
Андрэй Млечка
Біяграфія
Яго жонка Ганна Сямёнаўна Шыш-Ставецкая пабудавала мураваную у сваім маёнтку Сурдэгі ў Вількамірскім павеце.
Вераніка Аляксандраўна Буслаева
Біяграфія
Акрамя працы ў РТБД займалася педагагічнай дзейнасцю: працавала педагогам-асістэнтам па рэжысуры ў Беларускім дзяржаўным універсітэце культуры і мастацтваў на курсе В. Анісенкі, а таксама выкладала сцэнічную мову у школе № 27 г. Мінска з тэатральным ухілам.
Баум
Баум (Baum) — нямецкае прозвішча.
Бах
Бах — прозвішча.
Чарніца
Назву Чарні́ца маюць:
People
People (раней People Weekly) — амерыканскі штотыднёвы часопіс пра знакамітасцей, выдаецца Time Inc. Першы нумар выйшаў 4 сакавіка 1974 года. У 2006 годзе тыраж часопіса складаў 3,75 мільёнаў асобнікаў. People штогод складае спісы знакамітасцей, такія як «самыя прыгожыя людзі», «якія лепш і горш усяго апранаюцца» і «самы сексуальны мужчына».
Эрнан Картэс
Ранняя біяграфія. Іспанія
Да 14-гадовага ўзросту Картэс выхоўваўся ў родным Медэльіне, а далей яго вызначылі ва Універсітэт Саламанкі. У горадзе ён жыў у доме прафесара-юрыста Франсіска Нуньеса дэ Валера, жанатага з цёткай Эрнана — зводнай сястрой Марціна Картэса. У далейшым Франсіска Нуньес выконваў ролю афіцыйнага юрыста Картэса ў Іспаніі. Навучанне ва ўніверсітэце падоўжылася ўсяго два гады: узімку 1501 года ён вярнуўся ў Медэльін. Гамара пісаў: «Бацькі сустрэлі яго няласкава, паколькі яны ўскладалі ўсе надзеі на свайго адзінага сына і марылі, што ён прысвяціць сябе вывучэнню права, навукі паўсюль у вялікім гонары і павазе».
Пурплева
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Раснянскага сельсавета.
Пажар у Салоніках (1917)
Спробы тушэння
Аднак за выключэннем гэтых выпадкаў сілы саюзнікаў адмовіліся прыпыніць забеспячэнне сваіх лагераў і бальніц вадой, падаўшы, такім чынам, ваду для тушэння. Генерал Морыс Сарай, кіраўнік сіл Антанты ў Салоніках, прыбыў на некаторы час да будынка штаба ў сярэдзіне першага дня, але не вяртаўся ў ахопленыя пажарам раёны да таго, як пажар быў патушаны. Некаторыя назіральнікі адзначалі выпадкі рабавання крамаў французскімі салдатамі. На наступны дзень генерал Сарай загадаў пакараць смерцю двух салдатаў, абвінавачаных у збыце крадзеных каштоўнасцяў. Брытанскія войскі, з другога боку, дапамагалі ў меру сваіх магчымасцяў, асабліва ў перавозцы пагарэльцаў і іх маёмасці ваенным грузавікамі (французскія шафёры прасілі за гэта грошы).
Эрнан Картэс
Падзенне Тэначтытлана
Куаутэмок быў сустрэты Картэсам з належаць ўшанаваннямі, але па легендзе, ён выхапіў у камандзіра іспанцаў кінжал, і паспрабаваў закалоць (Берналь Дыяс, наадварот, сцвярджаў, што кіраўнік ацтэкаў сам прасіў забіць яго). Картэс адразу загадаў яму ачысціць горад ад астанкаў забітых, а таксама аднавіць водаправод, дамбы і пабудовы ў двухмесячны тэрмін. Аднак вельмі хутка высветлілася, што золата, зніклае ў «Ноч смутку», знікла бясследна. Франсіска Лопес дэ Гамара пісаў, што ўжо праз тыдзень пасля падзення Тэначтытлана канкістадоры аддалі на катаванне агнём Куаутэмока і яго кузена — кіраўніка Тлакапана Цетлепанкецаля, роўна і некалькіх вышэйшых чыноўнікаў ацтэкаў, змушаючы сказаць, дзе схавана золата. Цетлепанкецаль не вытрымаў пакут і гучна закрычаў, тады Куаутэмок падбадзёрыў яго фразай: «Трымайся! Бо і я не аддаюся задавальненням, знаходзячыся ў сваёй купальні». Крыстабаля дэ Ахеда сведчыў, што Картэс асабіста прымаў удзел у катаванні; у рэляцыях заваёўніка аб гэтым эпізодзе наогул не згадваецца.
Герб Картэса
Прафесар Хаўер Лопес Медэліна дае больш падрабязную расшыфроўку геральдычнай сімволікі. Двухгаловы арол Габсбургаў, змешчаны ў верхняй левай частцы шчыта, адначасова сімвалізуе буйныя дасягненні імперскага маштабу і паказвае на сувязь паміж сюзерэнам і васалам. Тры кароны ў правай верхняй частцы шчыта сімвалізуюць трох ацтэкскіх кіраўнікоў, зрынутых Картэсам, гэта Мантэсума, Куітлауак і Куаўтэмак. Залаты леў у ніжняй левай частцы шчыта сімвалізуе гераічнае дзеянне. Нарэшце, у правай ніжняй частцы шчыта змешчана выява пірамід Тэначтытлана, перад якімі намаляваны манастыры і саборы новага горада — Мехіка, якія адлюстроўваюцца ў водах возера Тэскока. Блазон абрамлены ланцугом, якая злучае 7 галоў індзейцаў, якія сімвалізуюць васальныя гарады-дзяржавы даліны Мехіка, заваяваныя Картэсам: Тлакапан, Каяакан,, Тэскока, , , Тлатэлолька. Паколькі бацька Картэса належаў да роду Манрояў, яго герб змешчаны ў самым цэнтры блазона. Хоць дэвіз не быў уключаны ў каралеўскае падараванне, але Картэс увёў і яго, дадаўшы таксама крылатага льва. Лацінскі тэкст дэвізу абвяшчаў: Judicium Domini aprehendit eos et fortitudo ejus corroboravit brachium meum — «Правасуддзе Гасподняе наступіла іх, і сіла Яго ўмацавала руку маю».
Паход 1524—1526 гадоў
Каралеўскія чыноўнікі, якія вярнуліся з паходу, у жніўні 1525 года абвясцілі аб гібелі Картэса і пачалі вынішчэнне яго прыхільнікаў, не грэбуючы нават пакараннем смерцю святароў. Картэс, нават атрымаўшы весткі аб хаосе, які пануе ў Мехіка, вагаўся і думаў з Гандураса адправіцца на заваяванне Нікарагуа. Толькі 25 красавіка 1526 года Картэс адправіўся ў Веракрус праз Гавану. Прыбыўшы ў Мексіку 24 мая, у паход на Мехіка Картэс адправіўся толькі 4 чэрвеня, яго паўсюль сустракалі як вызваліцеля. 25 чэрвеня ён абвясціў аб вяртанні да абавязкаў губернатара. Тады ж ён атрымаў ліст караля Карла, падпісанае ў кастрычніку 1525 года, у якім назначалася камісія для расследавання дзейнасці Картэса пад пачаткам суддзі Луіса Понсэ дэ Леона.
Іспанія
22 жніўня 1527 года каралеўскі казначэй Алонса дэ Эстрада паспрабаваў здзейсніць у Мехіка пераварот, спасылаючыся на нібы існае завяшчанне Агіляра. Яму ўдалося выгнаць са сталіцы Картэса, які схаваўся ў Тласкале. Эстрада пачаў актыўныя пошукі золата, для чаго нават стаў выкрываць пахаванні індзейскіх кіраўнікоў. У Іспаніі становішча Картэса таксама пахіснулася: красавіцкім указам караля было забаронена выдаваць і распаўсюджваць выдадзеныя рэляцыі Картэса; гэтай забароны дамогся Панфіла дэ Нарваэс, сцвярджаючы, што канкістадор на яго паклёпнічаў. У гэтых умовах Картэс адважыўся вярнуцца ў Іспанію і асабіста паразумецца з каралём. Паводле Берналя Дыяс, Картэс дзейна рыхтаваўся да ад’езду: набыў два карабля, сабраў запас золата, срэбра і прадметаў мастацтва, падабраў калекцыю птушак, невядомых у Іспаніі, узяў двух ягуараў, нават мексіканскіх жанглёры, карлікаў і вырадкаў. Тады ж ён атрымаў весткі аб смерці бацькі ў Іспаніі.
Амаль адначасова з гэтым, 5 красавіка 1528 года Карл V перадаў кіраванне Новай Іспаніяй ў рукі Каралеўскай Аудыенсіі з 5 чалавек, на чале якой быў пастаўлены Нунья дэ Гусман — адэлантада Панука, які праславіўся жорсткасцю. У сакрэтных інструкцыях, дадзеных яму, прадпісвалася усе ўладанні Картэса перавесці ў каралеўскую ўласнасць, прычым Картэс павінен быць ухілены: калі не ўдасца забіць яго адразу, варта было арганізаваць паказальны судовы працэс.
15 красавіка 1528 года Картэс выйшаў у мора, які суправаджаецца Андрэсам дэ Тапіа і Гансала дэ Сандавалем. Пасля 42 дзён плавання караван прыбыў у, так заваёўнік вярнуўся ў Іспанію пасля 24 гадоў адсутнасці. Адразу пасля прыбыцця памёр Сандаваль, не вытрымаўшы плавання, ён быў пахаваны ў манастыры. Картэс па дарозе ў каралеўскую рэзідэнцыю (тады ў Іспаніі не было пастаяннай сталіцы) пабываў у родным Медэльіне і выявіў, што вельмі папулярны ва ўсіх пластах грамадства. Паломніцтва ў манастыр Прачыстай Панны Гуадэлупскай прынесла палітычныя дывідэнды: ён пазнаёміўся з жонкай Франсіска дэ лос Кобаса — гофмайстара караля. Адначасова быў заключаны шлюбны дагавор з Хуанай дэ Арэльяна дэ Суньіга, пляменніцай герцага Бехарскага; гэты саюз быў падрыхтаваны нябожчыкам бацькам — Марцінам Картэсам — за два гады да апісваных падзей. Картэс доўга не згаджаўся на прыезд сваёй нарачоных ў Мексіку, але шлюб даваў яму магутных заступнікаў пры двары.
Каралеўскае падараванне
6 ліпеня 1529 года кароль падпісаў у Барселоне ўказы, якія прадстаўляюць Картэсу ўсе абяцаныя ў красавіку міласці, за выключэннем губернатарства Новай Іспаніі. Наўзамен стваралася маркграфства, а Картэс станавіўся маркізам даліны Аахака. Зямлі Картэса ў суме склалі каля 7 000 000 гектараў, будучы геаграфічна падзеленыя на 7 частак. Ён атрымліваў велізарныя ўладанні ў даліне Мехіка, у тым ліку Койоакан, а таксама некалькі кварталаў у Мехіка, у тым ліку Галоўную плошчу і ўвесь раён паміж акведук Чапультепека і Тлакопанской дамбай. У петыцыі Картэс прасіў пакінуць за ім Тескока, Отумбу, Уэшоцинко і Чалько, але кароль адмовіў яму. У 100 км ад Мехіка Картэс атрымліваў ўсю даліну Талука і горад Куэрнавака — таксама ў 100 км на поўдзень ад Мехіка, і гэтак далей, аж да даліны Оахака, якая давала імя ўсім яго гаспадарку. Сам Картэс аддаваў перавагу называцца Маркіз дэль Валье (marques del Valle). На сваіх землях ён атрымліваў права трымаць 23000 васалаў, над якімі меў права грамадзянскага і крымінальнага суда. К. Дзювержэ пісаў: «''Гэтыя лічбы былі атрыманы… адвольна, так як у Старой Іспаніі мала хто ўяўляў праўдзівыя памеры Мексікі. Каралеўскія дарадцы не аддавалі сабе справаздачы, якую бязмежную тэрыторыю яны падарылі Картэсу''». 27 кастрычніка 1529 года ён дадаткова атрымаў права на даследаванне Ціхага акіяна з мексіканскага ўзбярэжжа.
Пажар у Салоніках (1917)
Разбурэнні
Сярод згарэлых будынкаў былі пошта, тэлеграф, мэрыя, асвятляльная і вадаправодная кампаніі, Турэцкі банк, Нацыянальны банк, склады Банка Афін, з двума іншымі праваслаўнымі храмамі, мячэць Саатлі з яшчэ 11 мячэці, Галоўны равінат з усім архівам і 16 сінагог з 33. Таксама былі разбураныя вялікая частка газетных друкарняў (у Салоніках выдавалася большасць грэчаскіх газет), многія з якіх так і не адрадзіліся. Было разбурана 4 096 з 7 695 крам, што пакінула 70 % працаздольнага насельніцтва беспрацоўнымі.
Эрнан Картэс
Вяртанне ў Еўропу. Апошнія гады жыцця
У 1543 годзе Карл V пакінуў Іспанію, перадаўшы рэгенцтва 16-гадоваму спадчынніку Філіпу. Да яго ад’езду Картэс паспеў падаць некалькі скаргаў, якія тычыліся кампенсацыі ад Мендосы і яго адстаўкі, аднаўлення правоў на мексіканскія валоданні, а таксама спынення судовага працэсу, пачатага яшчэ Нунья дэ Гусманам. У выніку кароль пагадзіўся адправіць у Новую Іспанію інспектара Франсіска Тэлья дэ Сандаваля са спісам з 39 абвінавачванняў, складзеных Картэсам. Расследаванне доўжылася да 1547 года, аднак пытанне аб маярат Картэса так і не было вырашана. Няўдачы працягвалі пераследваць Картэса: знерваваўся шлюб яго старэйшай дачкі Марыі з Альвара Перэсам Асорыя — сынам маркіза дэ Асторга, хоць, як пісаў Берналь Дыяс, Эрна Картэс даваў у пасаг 100 000 дукатаў. Тым не менш, пасля ад’езду Карла V Картэс яшчэ год правёў пры двары і быў запрошаны на вяселле рэгента Філіпа.
Улетку 1547 года Картэс вырашыў вярнуцца ў Мексіку, якую ў лісце каралю прама назваў сваім домам. За гады судовых працэсаў і секвестра маярату ён залез у даўгі, прыйшлося закласці частку рухомай маёмасці. У жніўні заваёўнік выехаў з Мадрыда ў Севілью, але з-за гарадскога шуму і мноства візіцёраў перабраўся ў ў дом далёкага сваяка Хуана Алонса Радрыгеса дэ Медына. У кастрычніку яго адначасова пабілі ліхаманка і дызентэрыя. 11 і 12 кастрычніка ён складаў завяшчанне пры дапамозе Севільскага натарыуса. Картэс запатрабаваў, каб яго пахавалі ў асабістым фальварку ў Каяакане, у Новай Іспаніі, куды трэба было перанесці прах яго маці і сына Луіса, пахаваных у Тэскоцы, і дочкі Каталін, пахаванай у Куаунауаке. Ад спадчынніка маярату — Марціна Картэса, трэба было забяспечыць пасагам сваіх братоў і сясцёр, а таксама адпусціць на волю рабоў. Шмат месца займала ў тэстаменце будаўніцтва шпіталя Беззаганнага зачацця і Ісуса Назарэя, а акрамя таго, Картэс завяшчаў заснаваць універсітэт, «у якім бы вывучалі тэалогію, кананічнае права і права грамадзянскае, каб Новая Іспанія мела ўласных мужоў навукоўцаў».
Выяўленчае мастацтва. Літаратура і музыка.
На думку Мануэля Алькала, з усіх іспанцаў толькі Дон Кіхот і Эль Сід былі больш папулярнымі, чым Картэс, у аўтараў опер і музычных драм і камедый. Нават Антоніа Вівальдзі напісаў оперу «Мантэсума» (яна была пастаўлена ў Венецыі ў 1783 годзе). У сярэднім, музычныя творы, прысвечаныя Картэсу, да сярэдзіны XIX стагоддзя публікаваліся адзін раз за 15-20 гадоў.
Серабракоў
Серабракоў — прозвішча.
Шушараўка
Шу́шараўка (, Шушеровка) — вёска ў Старадарожскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пасецкага сельсавета.
Айзек Зінгер
Айзек або Ісаак Мерыт Зінгер (Isaac Merritt Singer, 26 кастрычніка 1811 — 23 ліпеня 1875) — амерыканскі вынаходнік і прамысловец. Унёс істотны ўклад у ўдасканаленне канструкцыі швейнай машыны і заснаваў кампанію «Зінгер».
Рокафлув’ёнэ
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Стэфан I.
Чжэн Хэ
Нашчадкі
Будучы еўнухам з дзяцінства, Чжэн Хэ не меў уласных дзяцей. Аднак ён ўсынавіў аднаго з сваіх пляменнікаў, Чжэн Хаачжаа, які, не маючы магчымасці атрымаў у спадчыну тытул свайго прыёмнага бацькі, змог, тым не менш, захаваць за сабой маёмасць. Таму да цяперашняга часу існуюць людзі, якія лічаць сябе «нашчадкамі Чжэн Хэ».
Памяць
Для кітайцаў гэта адзін з эпізодаў гераічнага мінулага краіны, які дэманструе як былую веліч дзяржавы і яе раннія тэхналагічныя дасягненні, так і (параўнальна) мірную знешнюю палітыку краіны, у параўнанні з каланізатарскай палітыкай еўрапейцаў.
У сілу свайго маштабу, свайго адрознення ад папярэдняй і наступнай кітайскай гісторыі і свайго знешняга падабенства з плаваннямі, якія некалькі дзесяцігоддзяў пазней пачалі еўрапейскі перыяд Вялікіх геаграфічных адкрыццяў, плаванні Чжэн Хэ сталі адным з самых вядомых эпізодаў кітайскай гісторыі за межамі самога Кітая. Напрыклад, у 1997 годзе часопіс Life ў спісе 100 чалавек, якія аказалі найбольшы ўплыў на гісторыю ў апошнім тысячагоддзі, змясціў Чжэн Хэ на 14-е месца (іншыя 3 кітайца ў гэтым спісе — Маа Цзэдун, Чжу Сі і Цаа Сюэцынь).
Ансамбль жылых дамоў па бульвары Касманатаў (Брэст)
Ансамбль жылых дамоў па бульвары Касманатаў — архітэктурны ансамбль у Брэсце, размешчаны па бульвары Касманатаў.
Джэральдзін Пэйдж
Джэральдзін Пэйдж (Geraldine Page; 22 лістапада 1924 — 13 чэрвеня 1987) — амерыканская актрыса, лаўрэат прэміі «Оскар» у 1986 годзе.
Піліпаўка
Даўжыня ракі 16 км. Плошча вадазбору 152 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1 ‰. Пачынаецца за 1,5 км на ўсход ад вёскі Кацкі, вусце за 0,5 км на поўдзень ад вёскі Еўлашы. Асноўны прыток — ручай Струга (праваруч). Рэчышча каналізаванае.
Мікалай Уладзіміравіч Някрасаў
Біяграфія
Перш за ўсё вядомы як перакладчык рускай вершаванай класікі на эсперанта. Паэтычная спадчына самога Някрасава друкавалася ў розных перыядычных выданнях. На яго творчасць паўплывалі прадстаўнікі рускага сімвалізму, такія як Блок і Бальмонт.
Мінскі дзяржаўны прафесійна-тэхнічны каледж мантажных і пад’ёмна-транспартных работ
Месціцца ў Партызанскім раёне Мінска па вуліцы Будзённага, д. 8. Навучанне за бюджэтны кошт прадугледжвае год адпрацоўкі на прадпрыемстве ў Мінску: ААТ «Белэлектрамантаж», «Прамтэхмантаж», «Кіраўніцтва механізацыі № 79», Трэст № 15 «Спецбуд», ЗАТ «Электрасервісбуд» і Беларуская асацыяцыя міжнародных аўтаперавозчыкаў. На 2013 год каледж быў адзіным у Беларусі, дзе рыхтавалі машыністаў вежавага крана і мантажнікаў вонкавых трубаправодаў. На навучанне прымалі толькі юнакоў. Пры каледжы працавала аўташкола з уласнымі аўтадромам і аўтатранспартам для падрыхтоўкі вадзіцеляў катэгорыі «В» (легкавых аўтамабіляў — вагой да 3,5 тоны). Сярод 70 аўташкол Мінска каледж займаў 4-е месца па здачы вучнямі экзаменаў у Дзяўжаўнай аўтаінспекцыі (ДАІ) з першай спробы. Вучняў забяспечвалі за кошт бюджэта харчаваннем, спецадзеннем і падручнікамі.
Калачыцы (гміна)
Калачы́цы (Kołaczyce) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Ясельскага павета Падкарпацкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Калачыцах. Плошча гміны складае 60 км². Станам на 2010 год у гміне Калачыцы пражывалі 7525 чалавек, шчыльнасць — 125,4 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 7 салецтваў.
Балет у Азербайджане
Балет у Азербайджане (Azərbaycan baleti) — дасягненні балетнай культуры азербайджанскага народа.
Даходны дом (Гродна)
Даходны дом — будынак у Гродне, размешчаны па вуліцы Леніна, 13. Пабудаваны ў пачатку XX стагоддзя.
Швейная машына
Важнае значэнне мае наладка швейнай машыны перад эксплуатацыяй (рэгуляванне велічыні шыўкоў, ціску націскной лапкі, нацяжэнне верхняй і ніжняй нітак, вышыні зубцоў рухавіка тканіны пад іголкавай пласцінкай), а таксама своечасовая змазка яе працуючых вузлоў.
Ма Кэ
Ма Кэ (1971, Чанчунь) — кітайская мадэльер, першай з кітайскіх куцюр’е паказала свае ўзоры ў Парыжы і Лондане, атрымала сусветнае прызнанне.
Вядомасць і прызнанне
На Шанхайскім міжнародным фестывалі моды 2005 была прызнана лепшым мадэльерам новага пакалення. Паказвала свае працы на Шэньчжэньскай біенале горадабудаўніцтва і архітэктуры (2005), У Нацыянальным мастацкім музеі Кітая (2009). У 2007 — першай сярод кітайскіх мадэльераў — была запрошаная на Парыжскі тыдзень моды. У 2008 была госцяй Французскай федэрацыі куцюр’е. У тым жа годзе ўдастоена ў Нідэрландах.
Царскасельскі павет
Гісторыя
Да стварэння губернскай сістэмы гэтая тэрыторыя была часткай Водскай пяціны Наўгародскай зямлі і Шведскай Інгерманландыі і была з большага заселена фіна-ўгорскімі плямёнамі, як то водзь і іжора. (Вялікая доля фіна-ўгорскіх народаў сярод насельніцтва павета назіралася і ў пачатку XX стагоддзя .)
У складзе Расійскай імперыі
Сур’ёзную ролю ў жыцці і развіцці павета адыгрывала наяўнасць у ім імператарскіх рэзідэнцый (у Паўлаўску, Гатчыне і Царскім Сяле). Так, у 1836 годзе была пабудавана першая ў Расіі і шостая ў свеце  — Царскасельская чыгунка, а Царскае Сяло стала першым цалкам электрыфікаваным горадам у Еўропе.
Адміністрацыйны падзел
У 1913 годзе ў склад павета ўваходзіла таксама 15 валасцей.
Блок
Блок:
Пачаіўская лаўра
Першы праваслаўны перыяд
Калі ў 1596 г. была абвешчана Брэсцкая царкоўная унія, манастыр рашуча выступіў супраць. У 1597 г. украінская шляхцянка Ганна Гойская падарыла манастыру цудатворны абраз Маці Божай, якую прывёз на Валынь у 1559 г. грэцкі мітрапаліт Неафіт. Росквіт манастыра звязаны з дзейнасцю ігумена Іова Пачаеўскага (1550—1651 г.), які змяніў абіцель — увёў абшчыннае жыццё манахаў, атачыў святыню агароджаю, стварыў друкарню. У 1649 г. за кошт Фёдара і Евы Дамашэўскіх быў узведзены каменны храм у манастыры. Адна са святынь — Пачаеўскі абраз Божай Маці ў 1675 г. дзякуючы малітве да гэтага абраза турэцка-татарскія заваёўнікі адступілі ад манастыра.
Уніяцкі перыяд
Стан збудаванняў манастыра патрабаваў рэканструкцыі. Пасля шматлікіх нарад для перабудовы манастыра быў прыняты праект архітэктара з Сілезіі Яна Готфрыда Гофмана — прадстаўніка барока. 20 лютага 1771 г. Ян Готфрыд Гофман заключыў кантракт на будаўніцтва новага храма. 3 ліпеня 1771 г. быў урачыста закладзены першы краевугольны камень. У 1791 г. скончылі пабудову манастыра, 8 верасня вобраз быў урачыста ўнесены ў новую святыню 8 верасня 1773 г. епіскапам Сільвестрам Рудніцкім (пасля прызнання цудатворнай Папам рымскім Кліментам XIV) быў каранаваны абраз Маці Божай у драўлянай капліцы, збудаванай па праекце камянецкага каменданта Яна дэ Вітэ.
Сіналальны перыяд
25 кастрычніка 1831 г. царскім урадам Расійскай імперыі манастыр быў перададзены праваслаўнаму духавенству (у манастыры размясцілася кафедра Валынскай праваслаўнай епархіі). У 1833 г. манастыр атрымаў статус лаўры з прысваеннем чацвёртага месца ў ліку існуючых у Расійскай імперыі. У Сінадальны перыяд свяшчэннаархімандрытамі Пачаіўскай Лаўры былі валынскія, а ў 1840-1860-х гг. — варшаўскія праваслаўныя архірэі. У пачатку 1840-х гг. Лаўра была месцазнаходжаннем Астрожскага вікарыя.
Вуглы (Старадарожскі раён)
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Горкаўскага сельсавета.
Акуніна
Плошча паверхні 0,23 км², даўжыня 0,94 км, найбольшая шырыня 0,31 км. Максімальная глыбіня 11,8 м, сярэдняя 5,0 м. Празрыстасць вады 3,0 м. Даўжыня берагавой лініі 2,25 км. Аб’ём вады 1,15 млн м³. Плошча вадазбору 2,85 км².
Калакі Касцельнэ (гміна)
Кала́кі Касце́льнэ (Kołaki Kościelne) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Замброўскага павета Падляскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Калаках Касцельнэ. Плошча гміны складае 73,76 км². Станам на 2004 год у гміне Калакі Касцельнэ пражывалі 2436 чалавек, шчыльнасць — 33 чал./км².
Мальмё
Мальмё (Malmö) — трэці па велічыні горад Швецыі.
Эрвін Шродзінгер
Пачатак навуковай кар’еры (1911—1921)
У лістападзе 1918 года Шродзінгер вярнуўся ў Вену, і прыкладна ў гэты час яму паступіла прапанова заняць пасаду экстраардынарнага прафесара тэарэтычнай фізікі ва ўніверсітэце горада Чарнаўцы. Аднак пасля распаду Аўстра-Венгерскай імперыі гэты горад апынуўся ў іншай краіне, так што гэтая магчымасць была выпушчаная. Цяжкае эканамічнае становішча краіны, нізкія зарплаты і банкруцтва сямейнага прадпрыемства змушалі яго шукаць новае месца працы, у тым ліку за мяжой. Прыдатны выпадак прадставіўся увосень 1919 года, калі Макс Він, які ўзначальваў Фізічны інстытут Енскага ўніверсітэта, запрасіў Шродзінгера заняць пасаду яго асістэнта і дацэнта кафедры тэарэтычнай фізікі. Аўстрыец з радасцю прыняў гэтую прапанову і ў красавіку 1920 пераехаў у Ену (гэта здарылася адразу пасля яго вяселля). У Ене Шродзінгер затрымаўся толькі на чатыры месяцы: неўзабаве ён перабраўся ў Штутгарт на пасаду экстраардынарнага прафесара мясцовай Вышэйшай тэхнічнай школы (цяпер — Універсітэт Штутгарта). Немалаважным фактарам ва ўмовах усё большай інфляцыі было значнае павелічэнне заробку. Зрэшты, зусім хутка яшчэ лепшыя ўмовы і пасаду прафесара тэарэтычнай фізікі пачалі прапаноўваць і іншыя ўстановы — універсітэты Брэслаў, Кіля, Гамбурга і Вены. Шродзінгер абраў першы і ўсяго праз семестр пакінуў Штутгарт. У Брэслаў вучоны чытаў лекцыі на працягу летняга семестра, а пасля яго заканчэння зноў змяніў месца працы, узначаліўшы прэстыжную кафедру тэарэтычнай фізікі Цюрыхскага ўніверсітэта.
Асабістае жыццё
З вясны 1920 года Шродзінгер быў жанаты з Аннемары Бертэль (Annemarie Bertel) з Зальцбурга, з якой ён пазнаёміўся летам 1913 года ў Зеехаме, падчас правядзення вопытаў па атмасфернай электрычнасці. Гэты шлюб пратрымаўся да канца жыцця навукоўца, нягледзячы на ​​рэгулярныя раманы мужа і жонкі «на баку». Так, сярод палюбоўнікаў Аннемары былі калегі яе мужа Паўль Эвальд і Герман Вейль. Шродзінгер, у сваю чаргу, меў шматлікія раманы з маладымі жанчынамі, з якіх дзве былі яшчэ падлеткамі (з адной з іх ён зімой 1925 года правёў у Арозе вакацыі, на працягу якіх інтэнсіўна працаваў над стварэннем хвалевай механікі). Хоць у Эрвіна і Аннемары не было дзяцей, вядома аб некалькіх пазашлюбных дзецях Шродзінгера. Маці аднаго з іх, Хільдэ Марх (Hilde March), жонка Артура Марх (Arthur March), аднаго з аўстрыйскіх сяброў навукоўца, стала для Шродзінгера «другой жонкай». У 1933 годзе, пакідаючы Германію, ён змог дамовіцца аб фінансаванні ў Оксфардзе не толькі для сябе, але і для Марх; вясной 1934 года Хільдэ нарадзіла ад Шродзінгера дачку, Рут Геаргіну (Ruth Georgine March). У наступным годзе Марх вярнуліся ў Інсбрук. Гэтак свабодны лад жыцця шакаваў пурытанскіх насельнікаў Оксфарда, што было адной з прычын дыскамфорту, які адчуваў там Шродзінгер. Яшчэ двое пазашлюбных дзяцей у яго нарадзілася за час знаходжання ў Дубліне. Пачынаючы з 1940-х гадоў, Аннемары рэгулярна падвяргалася шпіталізацыі ў сувязі з прыступамі дэпрэсіі.
Філасофскія погляды
''Шырока распаўсюджана навуковае меркаванне, што аб’ектыўную карціну свету, як яе разумелі перш, наогул атрымаць немагчыма. Толькі аптымісты сярод нас (да якіх я прылічаю і сябе) лічаць, што гэта — філасофская экзальтацыя, прыкмета маладушнасці перад тварам крызісу.''
Серпакрылыя молі
Серпакрылыя молі (Plutellidae) — сямейства матылькоў.
Касцявыя рыбы
Даўжыня ад 7 мм (некаторыя бычкі) да 7 м (бялуга), маса да 1,5 т. Унутраны шкілет у большасці рыб касцявы, толькі ў нямногіх храстковы, але ўмацаваны накладнымі покрыўнымі касцямі. Жаберныя шчыліны прыкрыты з бакоў жабернымі накрыўкамі. Луска пласціністая, касцявая.
Серпакрылыя молі
Апісанне
Матылі сярэдняй велічыні з размахам крылаў 13-30 мм. Галава са шчыльна прыціснутымі лускавінкамі на лбе, якія тырчаць у выглядзе пучка на цемені. Вочкі прысутнічаюць. Вусікі ніткападобныя і перавышаюць палову даўжыні пярэдняга крыла. Сківічныя шчупікі 4-членікавыя. Губныя шчупікі накіраваныя наперад, 2-і членік можа быць са шчоткай волосападобных лускавінак, 3-і членік часта шылападобны і загнуты ўверх. Крылы выцягнутыя, часам з серпападобна загнутай вяршыняй.
IC 1493
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Ігар Васільевіч Курчатаў
Біяграфія
У лістападзе 2015 года з’явілася інфармацыя аб тым, што ў Чэлябінску знойдзена метрычны запіс аб нараджэнні акадэміка Курчатава . Дакумент быў знойдзены ў фондах чэлябінскага архіва поўднёвауральскім краязнаўцам і гісторыкам Мікалаем Аляксандравічам Анціпіным. Аказалася, што ў метрычнай кнізе Сімскага завода Уфімскага павета Уфімскай губерні за 1903 год захоўваўся запіс аб нараджэнні сына Ігара у «прыватнага каморніка Васіля Аляксеева Курчатава і яго законнай жонкі Марыі Васільевай, абодва праваслаўныя».
У першы перыяд вайны распрацоўваў метад размагничвання караблёў для абароны ад магнітных марскіх мін (разам з А. П. Аляксандравым). 9 жніўня 1941 года Курчатаў і Аляксандраў прыязджаюць у Севастопаль і арганізуюць размагничванне караблёў Чарнаморскага флоту. Створаная А. П. Аляксандравым і І. В. Курчатава «сістэма ЛФТИ» была ўсталявана на працягу Вялікай Айчыннай вайны на сотнях караблёў і забяспечыла абарону ад нямецкіх магнітных мін на сто працэнтаў. За гэтую працу атрымаў Дзяржаўную прэмію СССР за 1942 год.
Арсен Лявонавіч Джулфалакян
Арсен Лявонавіч Джулфалакян (Արսեն Ջուլֆալակյան; нар. 8 мая 1987, Ленінакан, Армянская ССР) — армянскі барэц грэка-рымскага стылю, чэмпіён Еўропы (2009), чэмпіён свету (2014), срэбны прызёр Алімпійскіх гульняў (2012). Лепшы спартсмен Арменіі 2012 года.
Кавалі (Нарачанскі сельсавет)
Гісторыя
1852 год - вёска, уласнасць Валенса Рэуцкага.
1923 год - вёска, у Свенцянскім павеце.
Дамаск
Гісторыя
17 сакавіка 2012 года падвоены выбух аўтамабіляў у цэнтры гораду, арыентаваны на штаб-кватэру сіл бяспекі, забіў па меншай меры 27 чалавек, большасць з іх грамадзянскія асобы. Фракцыя ісламскага джыхаду Джабат эль-Нусра ўзяла на сябе адказнасць за тэракты. Да чэрвеня 2012 года адбыліся вулічныя баі паміж войскам і паўстанцамі. З-за баявых дзеянняў у шматлікіх рэгіёнах краіны Дамаск у цяперашні час зведвае наплыў бежанцаў, якія спяць наўпрост у гарадскіх парках, з-за адсутнасці месца пражывання.
Эканоміка
Дамаская фондавая біржа афіцыйна была адкрыта ў сакавіку 2009 года і працавала толькі на сірыйскім рынку. Яна ў цяперашні час знаходзіцца ў раёне Барзэ, у межах фінансавых рынкаў Сірыі і камісіі па каштоўных паперах. Яе канчатковым месцам размяшчэння плануецца зрабіць прэстыжны бізнесовы раён Яфур.
Адэскі павет
Гісторыя
Скасаваны ў 1922 годзе.
Струга (ручай)
Даўжыня 9,9 км. Пачынаецца за 2 км на паўночны захад ад вёскі Ляхавічы, вусце за 0,5 км на поўнач ад аграгарадка Бродніца. Рэчышча каналізаванае.
Глыбокае (возера, Бешанковіцкі раён)
Глыбо́кае — возера ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці Беларусі, у басейне ракі Заходняя Дзвіна, за 28 км у напрамку на паўночны ўсход ад гарадскога пасёлка Бешанковічы, за 0,6 км на паўночны ўсход ад вёскі Малы Двор, прыкладна за 0,2 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Пушкары.
Крывошын
Гісторыя
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Крывошын апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе стаў цэнтрам гміны Баранавіцкага павета.
Уладзімір Савельевіч Гарнастаеў
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнамі Леніна, Кастрычніцкай рэвалюцыі, Працоўнага Чырвонага Сцяга, Ордэнам «Знак Пашаны», медалямі. Герой сацыялістычнай працы.
Гродзенскае рэальнае вучылішча
З пачаткам Першай сусветнай вайны вучылішча было ў 1915 годзе эвакуіравана ў Калугу. Пасля 1917 г. рэальнае вучылішча скасавана ў сувязі з рэформай народнай адукацыі.
Сукрэмна
У 1924 годзе цэнтр Сукрэмненскага сельсавета. Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Латыгальскага сельсавета.
Аўран лекавы
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая расліна з прамым або прыўзнятым сцяблом вышынёй 15—60 см і паўзучым карэнішчам. Лісце лінейна-ланцэтнае. Кветкі белыя, званочкавыя, адзіночныя, у пазухах лісця, на даўгіх кветаножках. Цвіце ў маі—чэрвені. Плод — каробачка.
Забалацце (Старадарожскі раён)
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Горкаўскага сельсавета.
Паўцвердакрылыя
Паўцвердакрылыя (Hemiptera) — атрад насякомых з няпоўным пераўтварэннем.
Барсукі (Хаценчыцкі сельсавет)
Гісторыя
З лістапада 1939 года ў БССР, з 15 студзеня 1940 года ў Ільянскім раёне Вілейскай вобласці. У Вялікую Айчынную вайну з 25 чэрвеня 1941 года да 3 ліпеня 1944 года акупіравана нацыстамі. З 20 верасня 1944 года ў Ільянскім, з 24 ліпеня 1957 года ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай, з 20 студзеня 1960 года Мінскай абласцей.
Свята-Георгіеўская царква (Баранавічы)
Гісторыя
6 мая 2010 года адбылася закладка храма святога велікамучаніка Георгія Перамаганосца. У часовым службовым памяшканні адбылася боская літургія, якую ўзначаліў Архіепіскап Пінскі і Лунінецкі Стэфан. Пасля Літургіі быў здзейснены чын «на падмурак царквы», асвечана і забітая першая паля ў падмурак новага драўлянага храма.
У 2011 годзе была засвоеная будаўнічая пляцоўка. Было цалкам ўладкованае палевае поле, праведзена падрыхтоўка і пачалося ўзвядзенне ростверка для будынка храма. У 2012 годзе завершана будаўніцтва і перакрыцце цокальнага паверху. 3 сакавіка 2013 года пад кіраўніцтвам Архіепіскапа Пінскага і Лунінецкага Стэфана адбыўся чын асновы драўлянага храма. На набажэнстве прысутнічаў архітэктар будуемага храма М. І. Лук’янчык.
Архітэктура
Паколькі інжынерна-геалагічныя ўмовы тут складаныя, праекціроўшчыкі пастанавілі ўзвесці яго на буранабіўных палях. Плошча храма зойме 717 кв. метраў. Аднапавярховы драўляны будынак памерам 50 на 25 метраў будзе мець і цокальны паверх, абліцаваны дэкаратыўнай пліткай. Па ўмяшчальнасці праваслаўная царква Святога Георгія Перамаганосца разлічана на 155 вернікаў. Званіца будучага храма ўзнімецца ўвышыню на 27,5 метра.
На цокальным паверху размешчаны хрысцільная комната, царкоўная бібліятэка з чытальнай залай, прасфорная, іконная крама і службовыя памяшканні.
Ратэла
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Donato.
Мускулы
Тыпы тканак
Мышачная тканка з'яўляецца мяккай тканкай, і з'яўляецца адным з чатырох асноўных тыпаў тканкаў у жывёл, аднак толькі тры тыпы мышачных тканкаў налічваецца ў пазваночных, як шкілетныя мышцы, гладкія мышцы і сардэчная мышца ці міякард.
Гісталогія
Шкілетныя мышцы абабітыя жорсткім слоем злучальнай тканкі, якая завецца эпімізіумам. Эпімізіум мышцаў мацуецца да сухажылляў да кожнага бока, дзе эпімізіум становіцца больш тоўстым і калагенавым. Ён таксама абараняе мышцы ад трэння ў адносінах да іншых мышцаў і касцей. Эпімізіум складаецца з некалькіх пучкоў, кожны з якіх змяшчае ад 10 да 100 і больш мышачных валокнаў. Такія пучкі атачае перымізіум, які з'яўляецца шляхам да нерваў і забяспечвае прыток крыві ў мышцы. Ніцепадобныя валокны мышцаў з'яўляюцца асобным відам клетак (міяцыты), кожная з якіх захоўваецца ў сваім эндамізіуме калагенавых валокнаў. Такім чынам, агульная сіла складаецца з валокнаў (клетак), звязаных у пучкі, якія самі групуюцца ў мышцах. На кожным узроўні камплектацыі, калагенавыя мембраны атачаюць расслаенне, і гэтыя мембраны дапамагаюць мышцам падтрымліваць такія функцыі, як захаванне ад пасіўнага расцяжэння тканкі і распаўсюджанне сіл, прыкладзеных да мышцы.
Атрафія
Бяздзейнасць і голад у сысуноў можа прывесці да атрафіі шкілетных мышцаў, зніжэнню мышачнай масы, што можа суправаджацца меншым лікам і памерам мышачных клетак, а таксама зніжэння ўтрымання бялку. Цягліцы атрафіруюцца, таксама, як вынік працэсу натуральнага старэння ці ад хваробы.
Горкі (Старадарожскі раён)
Гісторыя
Верагодна, падчас паўстання 1863 года ў доме Перасвет-Солтанаў паўстанцы перахоўвалі зброю. Падчас паездкі ў Варшаву ў сядзібу Перасвет-Солтанаў завітваў Аляксандр ІІ.
Пасля смерці Адама Перасвет-Солтана, Горкамі валодаў яго сын Мечыслаў. Згодна з мясцовымі ўспамінамі, пасля смерці Мечыслава Перасвет-Солтана, яго везлі хаваць на шасці чорных конях. Пахаваны ён быў у шкляной труне на каталіцкіх могілках каля Навасёлак.
Марка Пола
Марка Пола (Marco Polo; каля 1254, паводле адной версіі Венецыя, паводле іншай Курзола, цяпер Корчула ў Харватыі —, Венецыя) — італьянскі вандроўнік і пісьменнік. Марка Пола першым найбольш падрабязна апісаў невядомую тагачасным еўрапейцам Азію — дзяржавы і народы, якія жылі там — у сваёй вядомай «Кнізе пра разнастайнасць свету». Нягледзячы на сумненні ў дакладнасці фактаў, выкладзеных у гэтай кнізе, якія выказваліся ад моманту яе з’яўлення і да цяперашняга часу, яна служыць каштоўнай крыніцай па геаграфіі, этнаграфіі, гісторыі Арменіі, Ірана, Кітая, Манголіі, Індыі, Інданезіі і іншых краін у сярэднявеччы. Гэтая кніга значна паўплывала на мараплаўцаў, картографаў і пісьменнікаў XIV—XVI стагоддзяў. У прыватнасці, асобнік гэтай кнігі быў на караблі Хрыстафора Калумба падчас яго пошукаў шляху да Індыі; за падлікамі даследчыкаў, Калумб зрабіў у ёй 70 паметак.
Вяртанне ў Венецыю
Хубілай шмат разоў адхіляў просьбу Марка адпусціць яго дамоў. Толькі ў 1291 годзе хан даверыў Пола апошняе даручэнне: суправаджаць мангольскую прынцэсу Каэкцын (Кокацын у кнізе), якая была выдадзена ў жонкі персідскаму хану Аргуну. яны падарожнічалі на караблях, плывучы міма Суматры, Шры-Ланкі, Індыі да Персіі.
У 1293 ці 1294 годзе сям’я Пола дасягнула Персіі ўжо пасля смерці Аргун-хана, і пакінулі Каэкцын новаму ўладару Персіі. Пасля гэтага сям’я Пола накіравалася ў Трабзон і адтуль адплыла ў Венецыю. Каэкцын затым стала галоўнай жонкай персідскага хана Газана.
Жыццё ў Венецыі пасля вяртання
Пасля вызвалення з генуэзскага палону ён вярнуўся ў Венецыю, ажаніўся і ад гэтага шлюбу ў яго былі тры дачкі (дзве былі выдадзеныя за купцоў з Далмацыі, што, паводле меркаванняў асобных даследчыкаў, пацвярджае гіпотэзу пра харвацкае паходжанне, але сама жонка была з вядомага венецыянскага роду, што хучэй гаворыць аб сталых сувязях сям’і Пола ў Венецыі). У яго таксама быў дом на скрыжаванні вуліц Rio di SanGiovanni Crisostomo і Rio di San Lio. Ёсць дакументы аб тым, што ён удзельнічаў у двух нязначных судовых працэсах.
Папярэднія кантакты з Кітаем
Адным з міфаў, якія склаліся вакол гэтай кнігі, з’яўляецца ўяўленне аб падарожжы Пола як аб першым кантакце паміж Еўропай і Кітаем. Нават не ўлічваючы меркаванне аб кантактах паміж Рымскай імперыяй і дынастыяй Хань, мангольскія заваёвы ХІІІ стагоддзя палегчылі маршрут паміж Еўропай і Азіяй (бо ён цяпер праходзіў па тэрыторыі адной дзяржавы).
Падчас знаходжання Пола ў Кітаі ў Еўропу прыехаў ураджэнец Пекіна Рабан Саума, а місіянер Джавані Монтэкарвіна, наадварот, накіраваўся ў Кітай. Апублікаваны ў 1997 годзе Дэвідам Сэлбурнам тэкст італьянскага яўрэя Якава з Анконы, які нібыта наведаў Кітай ў 1270—1271 г. незадоўга да Пола, згодна з меракаваннем большасці гебраістаў і кітаістаў, з’яўляецца містыфікацыяй.
Істотныя змоўчанні
Пола велаў персідскую мову (мову міжнароднай камунікацыі таго часу), калі жыў у Кітаі, вывучыў мангольскую (мову кіравання ў Кітаі таго часу), але не меў патрэбы вывучаць кітайскую. Як член мангольскай адміністрацыі, ён жыў у аддаленні ад кітайскага грамадства (якое згодна з яго сведчаннем адмоўна ставілася да еўрапейскіх варвараў), мала сутыкаўся з яго паўсядзённым жыццём і не меў магчымасці назіраць шматлікія традыцыі, відавочныя толькі ў дамашняй гаспадарцы.
Фантан Нептуна (Гданьск)
Фантан Нептуна (Wieża Więzienna) — гістарычны фантан XVII стагоддзя ў Гданьску. Знаходзіцца ў самай прадстаўнічай частцы Галоўнага горада — на плошчы Доўгі торг перад уваходам у Двор Артуса.
Гісторыя
Нептун, бог мора, павінен быў быць скіраваны да камяніц, якія былі рэзідэнцыямі польскіх каралёў падчас іх знаходжання ў Гданьску, і схіляць перад імі галаву.
У 1606–1615 гадах праводзіліся праектныя, скульптурныя і ліцейныя работы. Дызайн фігуры з выявай Нептуна быў створаны архітэктарам і скульптарам Абрагамам ван дэн Блокам. Мадэль фігуры была зроблена фламандцам Пэтэрам Хузенам, таму што ван дэн Блоку не ўдалося падрыхтаваць мадэль да адліўкі. Скульптура была адліта з бронзы ў 1612 годзе на гарадскім ліцейным заводзе ў Гданьску. Вага фігуры 650 кг. Чаша і пастамент, на якім стаіць статуя, таксама зроблены Абрагамам ван дэн Блокам. Чаша зроблена з «чорнага каменя» (бельгійскі чорна-блакітны мармур), пастамент — чорны туф.
Рэзервуары для вады размясцілі на гарышчы ратушы і Двара Артуса. Першапачаткова фантан працаваў толькі ў пэўныя летнія дні. Гэта было звязана з неабходнасцю кожны раз дапаўняць бакі, што адбывалася да другой паловы ХІХ стагоддзя, калі да фантану была далучана сучасная сістэма водазабеспячэння і каналізацыі.
Гродзенскае ткацтва
На аснове развітога народнага ткацтва ў XVIII—XIX стст. былі заснаваныя Гродзенскія каралеўскія мануфактуры, дзе выраблялі шпалеры, паясы і інш.
Пётр Андрэевіч Талстой
Біяграфія
У канцы 1701 года быў прызначаны пасланцам у Канстанцінопаль, пасля вяртання ў Расію ў 1714 годзе, быў прызначаны сенатарам. У 1715—1719 гадах выконваў дыпламатычныя даручэнні ў сферы адносін з Даніяй, Англіяй і Прусіяй.
У 1717 годзе Талстой шляхам пагроз і ілжывых абяцанняў схіліў царэвіча Аляксея да вяртання ў Расію, за што быў пастаўлены на чале Таемнай канцылярыяй. З гэтага часу Талстой становіцца адным з самых блізкіх і давераных асоб Пятра. У 1724 годзе ўказам імператара Пятра I атрымаў графскі тытул.
Замежныя найміты ў Лівіі
Пасля 2011 года
7 мая 2019 года войскам Лівійскай нацыянальнай арміі Халіфа Хафтара ўдалося збіць знішчальнік УНЗ Mirage F1 пад Трыпалі. Пілот быў узяты ў палон. Меркавана, лётчык з’яўляецца грамадзянінам Партугаліі.
19 мая з’явілася інтэрв’ю «Камсамольскай праўды» з генералам ЛНА Абдулсалам Хасі, які згадваў, што за войскі ўрада Сараджа ваююць замежныя найміты з Туніса, Афганістана, Судана і Емена.
Булгакаў
Булгакаў — прозвішча.
Ежы Лявінскі
Біяграфія
З 1968 па 1990 працаваў у дыяцэзіяльнай курыі ў Сандаміры. З пачатку існавання Вышэйшай духоўнай семінарыі ў Гродне быў яе выкладчыкам, некаторы час прэфектам.
Бацюжына
Бацю́жына (, Батюжино) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета.
Фан Вэньпэй
Біяграфія
Фан Вэньпэй нарадзіўся 12 снежня 1899 года ў горадзе на ўсходзе правінцыі Сычуань, пачатковую адукацыю атрымліваў там жа. Затым, з 1921 года, вучыўся ў Нацыянальным Паўднёва-Усходнім універсітэце ў Нанкіне. У 1927 годзе некаторы час працаваў асістэнтам у біялагічнай лабараторыі кітайскага навуковага таварыства, затым адправіўся на экспедыцыю па Сычуані. У 1928 годзе Фан падарожнічаў па гарах Эмэйшань, з 1929 па 1932 здзейсніў яшчэ некалькі экспедыцый па заходнім Кітаі.
У 1935—1937 Фан вывучаў батаніку ў Эдынбургскім універсітэце, пасля чаго абараніў там дысертацыю на суісканне ступені доктара філасофіі. Яна прадстаўляла сабой манаграфію кітайскіх прадстаўнікоў сямейства.
Сякірына
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Раснянскага сельсавета.
Чарлз Дарвін
Жыццё
У 1838—1841 гг. Дарвін быў сакратаром Лонданскага геалагічнага таварыства. У 1839 ажаніўся, а ў 1842-м сямейная пара пераехала з Лондана ў Даўн (графства Кент), дзе стала жыць пастаянна. Тут Дарвін вёў адасобленае і мернае жыццё вучонага і пісьменніка.
Зарэчнае (Старадарожскі раён)
Зарэ́чнае (, Заречное) — вёска ў Старадарожскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Языльскага сельсавета.
Aesalinae
Aesalinae — падсямейства жукоў з сямейства.
Вайцяховіч
Вайцяховіч — беларускае прозвішча.