cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Спіс мэт для ядзернага ўдару (ЗША, 1959)
Спіс быў апублікаваны ў выніку запыта, які зрабіў яшчэ ў 2006 годзе Уільям Бэр (William Burr), які з'яўляецца старэйшым аналітыкам Архіва нацыянальнай бяспекі (National Security Archive) Універсітэта Джорджа Вашынгтона.
Найбольш шакіруючым у гэтым спісе выглядае пункт № 275 — «насельніцтва». Гэта значыць, адной з мэт ядзернай бамбардзіроўкі з'яўлялася фізічнае знішчэнне насельніцтва.
Вольгінскі
Вольгінскі (Во́льгинский) — пасёлак гарадскога тыпу ў Петушынскім раёне Уладзімірскай вобласці Расіі. Утварае аднайменнае муніцыпальнае ўтварэнне пасёлак Вольгінскі са статусам гарадскога паселішча як адзіны населены пункт у яго складзе. Насельніцтва — 5494 чал. (2021). Размешчаны на рацэ Вольга за 10 км ад чыгуначнай станцыі Пакроў (на лініі Масква — Уладзімір), за 81 км ад абласнога цэнтра.
Беларусы ў Санкт-Пецярбургу
Беларусы ў Санкт-Пецярбургу — зборная назва асоб беларускай нацыянальнасці, якія часова або пастаянна пражываюць ў гэтым расійскім горадзе. Па дадзеных перапісу насельніцтва 2010 года, на тэрыторыі горада пражываюць 38 136 беларусаў, што складае 0,78 % ад усяго насельніцтва Пецярбурга. Фармальна гэты робіць іх другой па колькасці меншасцю ў горадзе пасля ўкраінцаў, але ў рэальнасці беларуская дыяспара можа знаходзіцца на трэцім або чацвёртым месцы з-за вялікай колькасці нелегальных мігрантаў з Узбекістана і Таджыкістана, якіх можа быць больш за мільён чалавек.
Гісторыя
Першыя выхадцы з Беларусі з’явіліся ў Санкт-Пецярбургу пасля заснавання горада (жонка Пятра I Кацярына I, паплечнік цара П. І. Ягужынскі, ваенны і дзяржаўны дзеяч Я. К. Сапега).
Сома (дэпартамент)
Сома — адзін з першых 83 дэпартаментаў, утвораных падчас Вялікай французскай рэвалюцыі ў сакавіку 1790 г. Паўстаў на тэрыторыі былой правінцыі Пікардыя.
Падчас першай сусветнай вайны тут адбыліся буйныя бітвы (1916 і 1918 г.).
Фрунзенска-Прыморская лінія
Пятая лінія Пецярбургскага метрапалітэна, таксама вядомая як Фрунзенска-Прыморская, або Фіялетавая лінія. Злучае паўночна-заходнія раёны Санкт-Пецярбурга з цэнтрам і паўночнай часткай Фрунзенскага раёна. У цяперашні час размешчаная цалкам пад зямлёй (планы будаўніцтва наземнай часткі адсунутыя, за выключэннем станцыі «Іжорская» на далёкую перспектыву).
Вацлаў Аляксандравіч Бубноўскі
Вацлаў Аляксандравіч Бубноўскі, або Бямбноўскі (Wacław Bębnowski; нар., в. Дубянец, цяпер Расонскі раён, Віцебская вобласць — , Аляксандраў Куяўскі, Польшча) — беларускі і польскі мастак, скульптар, кераміст. Пляменнік і вучань беларускага мастака Івана Хруцкага.
Біяграфія
З дзяцінства меў слабое здароўя і бацькі позна аддалі яго вучыцца, пачатковую адукацыю атрымаў дома. З маленства падабалася яму ляпіць з хлеба фігуркі розных жывёл, людзей. Найвялікшым задавальненнем для малога былі адведзіны цёткі Ганны ў Захарнічах, калі можна было аглядаць карціны, вучыцца пачаткам малявання ў свайго знакамітага дзядзькі. Пад уплывам Івана Хруцкага Вацлаў вырашыў паступіць на вучобу ў Маскоўскае вучылішча жывапісу, скульптуры і дойлідства. Аднак правучыўся там нядоўга і ў 1888 годзе з’ехаў да Кракава, дзе працягнуў навучанне ў Школе прыгожых мастацтваў, якой кіраваў Ян Матэйка. Ягонымі настаўнікамі былі мастак і скульптар. Пасля сканчэння ў 1895 годзе асноўнага курсу Вацлаў практыкаваўся ў парыжскай прыватнай. У 1896 годзе Бубноўскі працягваў навучанне ў Кракаве на аддзеленні скульптуры, потым яшчэ год у Акадэміі прыгожых мастацтваў у Мюнхене. Пасля вяртання ў Кракаў пачаў займацца дэкаратыўнай скульптурай і ўжытковым мастацтвам.
Паўднёвы (Брэст)
Паўднёвы (, Южный) — былы пасёлак у Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіў у склад Гершонскага сельсавета. З 1958 года ў складзе Брэста.
Theraphosa blondi
Гісторыя
Упершыню быў апісаны французскім энтамолагам Латрэйлем ў 1804 г.
Польская акадэмія навук
ПАН як сетка інстытутаў
Галоўнай задачай інстытутаў з’яўляецца правядзенне навуковых даследаванняў на сусветным узроўні. Даследаванні, праведзеныя ПАН прыносяць адчувальную фінансавую выгаду.
Феадор Камнін Дука
Паходжанне
Феадор нарадзіўся ў 1180/1185 гадах, з'яўляючыся законанароджаным сынам севастакратара Іаана Дукі, і быў кузенам адразу двух імператараў: Ісака II і Аляксея III. Такім чынам, у яго жылах цякла кроў адразу трох найбольш знатных візантыйскіх сямействаў: Ангелаў, Дукаў і Камнінаў.
Барацьба з балгарамі
Акрылены гэтымі поспехамі, Феадор у 1225 ці 1227 гадах быў каранаваны ў якасці імператара архіепіскапам Охрыда Дзімітрыем Хаматыянам. У 1225 годзе эпіроты занялі Адрыянопаль і выгналі нікейцаў з Фракіі. Даведаўшыся пра перамовы балгараў і лацінян, у 1230 годзе Дука павёў заходнееўрапейскіх наймітаў супраць Івана II Асеня. У 1230 годзе адбылася бітва пры Клакотніцы, у якой Камнін быў палонены і адпраўлены ў Тырнава. Там яго асляпілі, западозрыўшы ў змовее супраць балгарскага цара.
Іаан Дука (севастакратар)
Іаан Дука (Ιωάννης Δούκας, Iōannēs Doukas,  — ) — візантыйскі палітычны дзеяч.
Будзенічы (Барысаўскі раён)
Геаграфія
Планіровачна складаецца з дзвюх прамалінейных вуліц, арыентаваных з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Забудова двухбаковая. Жылыя дамы драўляныя, сядзібнага тыпу. На паўднёвай ускраіне — гаспадарчы сектар.
Гісторыя
З лютага да снежня 1918 года на тэрыторыі, акупіраванай войскамі Германіі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў БССР, з лютага — у ЛітБел ССР. З жніўня 1919 да мая 1920 года акупіравана польскімі войскамі.
Клэцка (гміна)
Клэ́цка (Kłecko) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Гнязненскага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Клэцку. Плошча гміны складае 131,7 км². Станам на 2004 год у гміне Клэцка пражывалі 7615 чалавек, шчыльнасць — 57,8 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 21 салецтваў.
Беларус на чужыне
Ад лютага 1949 г., ад № 3(27), «Беларус на Чужыне» стаў афіцыйным выданнем Беларускага незалежніцкага народна хрысціянскага руху — палітычнай арганізацыі беларусаў Вялікабрытаніі. Аднак асноўныя выдаўцы не змяніліся. Часопіс выходзіў да красавіка 1950 г., калі пабачыў свет яго апошні нумар, № 18(42). Прычыны спынення выдання былі звязаныя галоўным чынам з рээміграцыяй аўтараў, якія сталі пакідаць Вялікабрытанію.
Віцебскі філіял Беларускай дзяржаўнай акадэміі сувязі
Віцебскі філіял Беларускай дзяржаўнай акадэміі сувязі Міністэрства сувязі і інфарматыкі Рэспублікі Беларусь — сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў горадзе Віцебску. Размешчаны ў будынку (арх. А. Данілава) па адрасе вуліцы Ільінскага, 45.
Гісторыя
У 1991 годзе Беларускі электратэхнікум сувязі быў перайменаваны ў Віцебскі электратэхнікум сувязі (ВЭТС).
Віяланчэль
Гісторыя
Віяланчэль з’явілася ў першай палове XVI стагоддзя са смычковых інструментаў народнага паходжання. Да канца XVIII стагоддзя выціснула гамбу. Класічныя ўзоры віяланчэлі стварылі італьянскія майстры XVII—XVIII стст. А. Амаці, Дж. Гварнеры, Д. Мантальяна і А. Страдывары.
Пажайсліскі манастыр
Гісторыя
Інтэнсіўнае будаўніцтва вялося да 1674 года. Пасля смерці фундатара за будаўніцтвам манастыра сачыў яго сваяк Міхал Казімір Пац. У 1712 годзе адбылося асвячэнне Пажайсліскага касцёла Ушэсця Найсвяцейшай Панны Марыі віленскім біскупам Казімежам Бжастоўскім. Паводле літаратуры ХІХ стагоддзя, архітэктарам манастыра быў італьянец Ладавіка Фрэда, які сам пазней стаў манахам-камальдулам, у найноўшай літаратуры сцвярджаецца, што існаванне такога архітэктара - толькі "рамантычная фантазія".
Падчас вайны 1812 года манастыр быў разрабаваны французамі. У 1828-1829 гг. у манастыры быў зняволены літоўскі святар і паэт Антанас Страздас. Пасля падаўлення паўстання 1830-1831 гадоў манастыр быў перададзены Рускай Праваслаўнай Царкве і ператвораны ў Пажайскі Успенскі мужчынскі манастыр. Былі прыбраныя разьбяныя драўляныя алтары ў капліцах, некаторыя фрэскі перафарбаваныя, тры фрэскі, якія адлюстроўвалі моманты з жыцця Літвы і жыцця Пацаў, былі зафарбаваныя. Пасля 1863 года па ўказанні арцыбіскупа Аляксандра (Дабрыніна) з фасада царквы прыбраныя чатыры статуі з пяшчаніку, якія адлюстроўвалі Сімяона, Ганну, Марыю і Іосіфа.
Шальча
Шальча, Солча (Šalčia) — рака на тэрыторыі Літвы і Беларусі, левы прыток ракі Мяркіс (басейн Нёмана).
На тэрыторыі Беларусі на левым беразе Шальчы размешчаны вескі Варнакелі і Беняконі.
Садовая (Сенненскі раён)
Садо́вая (, Садовая) (да 30 ліпеня 1964 года Фальва́рак ) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходцаўскага сельсавета.
Аркадзь Люксембург
Біяграфія
Аўтар некалькіх прац па тэорыі музыкі і гармоніі. У 1967 годзе Аркадзь быў узнагароджаны прэміяй малдаўскага кампазітара года.
Будзяніцкая Рудня
Геаграфія
Планіроўка Т-падобная. Да галоўнай вуліцы шыротнай арыентацыі далучаюцца перпендыкулярна дзве кароткія вуліцы. Забудавана двухбакова, шчыльна, драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Гісторыя
З лютага да снежня 1918 года на тэрыторыі, акупіраванай войскамі Германіі. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў БССР, з лютага — у ЛітБел ССР. З жніўня 1919 да мая 1920 года акупіравана польскімі войскамі.
IC 1625
IC 1625 — галактыка тыпу E-S0 (еліптична спіральна галактыка) у сузор’і Фенікс.
Фланель
Недахопы — пры занадта доўгім нашэнні павышаецца пілінгаванне. Вельмі, пасля намакання доўга сохне.
Міхаіл Васілевіч Лусто
Біяграфія
У арміі з красавіка 1940 года. Да траўня 1941 года навучаўся ў Канатопскай ваеннай авіяцыйнай школе лётчыкаў. У ліпені 1942 года скончыў Армавірскую ваенную авіяцыйную школу лётчыкаў. У 1942-1943 — лётчык 16-га запаснога авіяцыйнага палка (горад Куйбышаў, цяпер Самара).
Жыў у Маскве. Памёр 16 сакавіка 1979 года. Пахаваны на Кунцаўскіх могілках у Маскве.
Джон Лайдан
Раннія гады
Джон Лайдан нарадзіўся 31 студзеня 1956 г. у г. Лондане. Яго бацькамі былі былі выхадцы з Ірландыі, якія да яго нараджэння пераехалі жыць у раён на поўначы Лондана. Недалёка ад дома знаходзіцца стадыён Хайберы — хатні стадыён футбольнага клуба Арсенал. Лайдан з'яўляецца іх заўзятым прыхільнікам з чатырохгадовага ўзросту. У той час гэты раён быў у значнай ступені занядбаным, з высокім узроўнем злачыннасці і насельніцтвам, якое складалася пераважна з ірландскіх і ямайскіх перасяленцаў. Летнія канікулы Лайдан праводзіў у родным для яго маці графстве Корк, дзе атрымліваў незручнасці з-за свайго англійскага акцэнту.
Удзел у Sex Pistols (1975-1978 гг.)
Асноўны артыкул: Sex Pistols
У студзені 1978 года ў Сан-Францыска Лайдан закрыў выніковы канцэрт з пытаннем да прысутных: "Ці есць пачуццё, што вас падманулі?" Неўзабаве пасля гэтага Макларэн, Джонс і Кук адправіліся ў Бразілію, каб сустрэцца і запісацца з былым рабаўніком цягнікоў Роні Бігсам. Лайдан адмовіўся ехаць не успрымаючы гэтую канцэпцыю ў цэлым і адчуваючы, што яны спрабуюць зрабіць героя з злачынцы, які напаў на машыніста цягніка і скраў "грошы рабочага класа".
Кладава (гміна, Любушскае ваяводства)
Клада́ва (Kłodawa) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Гажоўскага павета Любушскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Кладаве. Плошча гміны складае 234,83 км². Станам на 2004 год у гміне Кладава пражывалі 5849 чалавек, шчыльнасць — 24,9 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 11 салецтваў.
Сара Бернар
Біяграфія і творчасць
У 1869 года актрыса выконвае ролю менестрэля Занеты ў «Мінакі» Франсуа Капэ, пасля чаго да яе прыйшоў поспех. Трыўмфальнай стала для яе ролю Каралевы ў «Руі Блаз» Віктора Гюго, якую яна адыграла ў 1872 годзе.
Асабістае жыццё
Існуе паданне, што апошняй воляй Сары Бернар было наняць шэсць прыгожых маладых акцёраў, якія панясуць яе труну. На пытанне, калі Бернар спыніць асвятляць сваё жыццё полымем любові, яна адказала: калі перастану дыхаць.
Вобраз у мастацтве
Альфонс Муха пісаў рэкламныя плакаты да яе выступленняў.
Жэнеўскі музей мастацтва і гісторыі
B 1824 годзе сёстры Жанна і Генрыэта Рат ў мэтах выканання запавету свайго брата, генерала Сымона Рата, і на атрыманыя ў спадчыну ад яго сродкі прыступілі да будаўніцтва будынка для новага музея, і ў 1826 годзе Музей Рат адкрыўся на жэнеўскай Новай плошчы. У ім размясцілася калекцыя Таварыства мастацтваў, якая ўключала ў тым ліку працы Жана Эцьена Ліатара, Радольфа Тёпфера і інш., А таксама пачалі праводзіцца часовыя выставы сучаснага жэнеўскага мастацтва. Прыкладна з 1872 года ў горадзе ўсвядомілі неабходнасць стварэння па-сапраўднаму вялікага музея. Паводле задумы, гэты музей павінен будзе сабраць калекцыі палотнаў, скульптур, а таксама археалагічных знаходак, зброевыя прыналежнасці, дэкаратыўныя прадметы. Пачатак будаўніцтва музея было пачата ў 1903 годзе пад кіраўніцтвам Марка Камалецці (Marc Camoletti), які быў натхнёны пабудовай Малога палаца ў Парыжы і паспрабаваў прыўнесці многае ў архітэктуру жэнеўскага музея. Будаўніцтва было скончана ў 1910 годзе і музей стаў называцца Музеем мастацтва і гісторыі (Musée d’Art et d’Histoire).
Dasycerinae
Dasycerinae Reitter, 1887 (= Dasyceridae) — адно з падсямействаў жукоў-стафілінід.
Гаявата
Гаявата ў амерыканскай культуры
Папулярызацыя вобраза Гаяваты ў амерыканскай культуры адбылася дзякуючы эпічнай паэме Генры Лангфела «Спеў аб Гаяваце», напісанай у 1855 г. (перакладзена на беларускую мову А. Куляшовым). Яна вывучаецца ў амерыканскіх школах, таму добра вядома кожнаму амерыканцу. Аднак Гаявата ў паэме Г. Лангфела — культурны герой, складзены з міфічных вобразаў розных індзейскіх народаў, і не супадае з іракезскім.
Collegium Nobilium (Варшава, піяры)
Будынак
Помнік культуры: рэгістрацыйны нумар 66/2 ад 1 ліпеня 1965 года.
Пётр Весялоўскі
Пётр Весялоўскі (да 1556—1621) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч. Сакратар каралеўскі, падскарбі надворны (1590—1598), маршалак надворны (1598—1615) і вялікі маршалак літоўскі (з 1615). Староста гродскі ковенскі (1592), староста тыкоцінскі i румбарскі (1598), васількаўскі (1603).
Сям’я
У 1579 годзе ажаніўся з Соф’яй з Любамірскіх, дачкой Станіслава і Барбары з Грушоўскіх. У шлюбе яны мелі трох сыноў і трох дачок.
IC 1627
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Замкавая вуліца (Гродна)
Гісторыя
У XV-XVI ст. у канцы вуліцы каля сучасных дамоў № 17, 19 існавала Малая Царква і кляштар. Яны былі разрабаваны расійскімі войскамі ў 1665 годзе і апошні раз згадваюцца ў 1679 годзе. У 1643 ужо стаяў палац і камяніца князя М. Масальскага (сучасны дом № 5). У 1680 тут стаялі пятнаццаць яўрэйскіх камяніц, сядзіба гpoдзенскага войта Стэфана Яўстафія Александровіча, двор Палубінскіх і пляц віленскага біскупа. Пры Жыгімонце II Вазе «двор Замкавы» перабудаваны ў трохпавярховы «палац гродзенскага ландвойта» (магчымы архітэктар — Санці Гучы). Забудова вуліцы была разнастайнай: дамы будаваліся з дрэва і цэглы («прускі мур» або фахверк), або былі цалкам цагляныя. Дахі крыліся плоскай чарапіцай, або гонтам.
Цахур
Цахур — сяло (аул) у Рутульскім раёне Дагестана. Цэнтр Цахурскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 476 чалавек (2010). Назва народа, які жыве ў некаторых раёнах Дагестана і Азербайджана, — цахуры, паходзіць ад назвы сяла. Сяло размешчана на паўночным схіле Галоўнага Каўказскага хрыбта, у даліне ракі Самур.
Замкавая вуліца (Гродна)
Гісторыя
№ 10 — Лапінер;
№ 11 — Сакало;
№ 13 — (скрыжаванне з зав. Пажарным) — Рабіновіч;
№ 16 — (скрыжаванне з зав. Прачачным) — казармы вайсковага лазарэта;
На няцотным боку
№ 3: Двухпавярховы будынак. Гісторыка-культурная каштоўнасць. Будынак вядомы як Дом Сафійскага брацтва на месцы плябаніі, Дом кафедральнага Сафійскага сабора. У розныя часы тут размяшчаліся Дом чыноў урадавых устаноў Гродзенскай губерні; «Брацкая лаўка»; Першае царкоўна-прыходскае вучылішча; брацкая мужчынская і жаночая царкоўна-прыходскія школы імя графа Мураўёва.
№ 5: Трохпавярховы будынак. П-падобны ў плане будынак. З паўночнай часцы прыбудавана аднапавярховая гаспадарчая прыбудова. Гісторыка-культурная каштоўнасць. Вядомы, як камяніца Масальскіх. Адзін з найстарэйшых жылых дамоў у Гродне.
№ 15А: Трох- і чатырохпавярховы будынак. Жылы дом. Дом узорнага ўтрымання і грамадскага парадку. Прымыкае да дома № 15.
Гэта ўжо быў зусім іншы, у рэнесансавым стылі палац, збудаваны па праекту фларэнційскага архітэктара Санці Гуччы. Звонку замак выглядаў вельмі эфектна: увенчаны дэкараваным абарончым атыкам, упрыгожаны аркамі з фігурнымі завяршэннямі і тонкай аздобай акон, фасады яго былі арнаментаваны сграфітаю і разьбой. Тронная зала і пакоі Стэфана Баторыя мясціліся на другім паверсе. Яны былі аздоблены шліфаваным гіпсам, кафляй і разьбой, падлога выкладзена керамічнай пліткай і мармурам. На першым паверсе знаходзілася канцылярыя, архіў, скарбніца, кладоўка і вартоўня.
На цотным боку
№ 4: Пяціпавярховы будынак са шкла і бетону. Пабудаваны ў 1971 годзе. Пры пабудове Дома быту была знесена каштоўная забудова на цотным боку вуліцы Замкавая, у тым ліку старажытны будынак цэха рыбакоў.
Будынак займае УК «Гродзенскі дзяржаўны музей гісторыі рэлігіі». Уваход у музей праз арку.
Свята-Міхайлаўская царква (Ляскавічы)
Гісторыя
Свята-Міхайлаўская храм у вёсцы існаваў у 1879 годзе. У 1930-я гады храм быў закрыты і да нашых дзён не захаваўся.
Замкавая вуліца (Гродна)
На цотным боку
Цяпер Новы замак дзеляць Гродзенскі дзяржаўны гісторыка-археалагічны музей і абласная бібліятэка. У асобным будынку знаходзіцца Дзяржаўны архіў грамадскіх аб’яднанняў Гродзенскай вобласці.
Помнікі, мемарыяльныя дошкі
У 2018 годзе на рагу з вуліцай Давыда Гарадзенскага пастаўлены помнік Давыду Гарадзенскаму (скульптар Сяргей Аганаў).
Рух транспарта
Вуліца адкрыта для руху транспарту ад скрыжавання з вуліцамі Гарадзенскага-Траецкая да Савецкай плошчы. Заезд на Савецкую плошчу забаронены. Таксама забаронены пад’езд да Старога і Новага замка. Дазволены рух па з’ездзе да Немана з 8.00 да 19.00.
Таўкачоўшчына (Стаўбцоўскі раён)
Таўкачо́ўшчына (, Толкачёвщина) — вёска ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Літвенскага сельсавета.
Сонечнае зацьменне 29 ліпеня 1859 года
Сонечнае зацьменне 29 ліпеня 1859 года — частковае сонечнае зацьменне 114 сараса.
Уладзімір Дудзіцкі
Творчасць
Творчасць У. Дудзіцкага цалкам пабудавана на нацыянальнай тэматыцы, увасоблена ў традыцыйных і літаратурных вобразах. Асноўныя тэмы — лёс радзімы, яе гісторыя, прырода, мова, туга па родных людзях. Стыль твораў вылучаецца ўнутраным драматызмам, перажытасцю матэрыялу, афарыстычнасцю фразы. У. Дудзіцкі тонкі і глыбока-эмацыянальны лірык, яго паэзіі ўласціва трагедыйна-настальгічная афарбаванасць. Паэмы У. Дудзіцкага — новая, цікавая з'ява ў беларускай літаратуры XX ст., у іх па-новаму выяўлены суадносіны сацыяльных эмоцый і індывідуальных перажыванняў, зусім па-новаму раскрываецца паняцце нацыянальнага патрыятызму.
Заўвагі
<references group="Заўв." />
Навукова-практычны цэнтр НАН Беларусі па матэрыялазнаўстве
Апісанне
Напрамкі дзейнасці: фундаментальныя і прыкладныя праблемы фізікі кандэнсаванага стану. Стварэнне новых магнітных, сегнетаэлектрычных, паўправадніковых, звышправодных і звышцвёрдых матэрыялаў.
Нам нужна одна победа
«Нам нужна одна победа» (Нам патрэбна адна перамога) — песня Булата Акуджавы, напісаная для мастацкага фільма Андрэя Смірнова «Беларускі вакзал» (1970). У карціне яе спявае сястра міласэрнасці Рая (Ніна Ургант). У фінале фільма музычная тэма паўтараецца ў аркестравай аранжоўцы без слоў.
Гісторыя стварэння
Ідэя ўключыць у фільм «Беларускі вакзал» песню, напісаную Булатам Акуджавам, належала аўтару сцэнарыя Вадзіму Труніну. Акуджава пагадзіўся ўдзельнічаць у карціне толькі пасля прагляду ўжо адздыманых фрагментаў. Пазней паэт гаварыў, што яго прыцягнула магчымасць напісаць акопную песню — «з тых, што на фронце спявалі». Задача, пастаўленая стваральнікамі карціны, была няпростай: яны меркавалі, што песня будзе несці ў сабе асноўнае сэнсавае напаўненне эпілогу, а таму ў ёй павінны спалучацца трагічны і пераможны напал.
Іаган Кеплер
Прага
Быўшы добрым назіральнікам, Ціха Брагэ за шмат гадоў склаў аб'ёмную працу па назіранні планет і сотняў зорак, прычым дакладнасць яго вымярэнняў была істотна вышэйшай за яго папярэднікаў. Дзеля падвышэння дакладнасці Брагэ ўжываў як тэхнічныя ўдасканаленні, так і спецыяльную методыку нейтралізацыі хібнасцей назірання. Асабліва каштоўнай была сістэматычнасць вымярэнняў.
Пажыццёвае зняволенне
У некаторых краінах, дзе няма смяротнага пакарання, пажыццёвае пазбаўленне волі выкарыстоўваецца замест яе як эквівалент і звычайна ўжываецца па тым жа самым артыкулам, па якіх раней прадугледжвалася смяротнае пакаранне. У іншых краінах, дзе смяротнае пакаранне існуе, пажыццёвае пазбаўленне волі нярэдка з’яўляецца яе альтэрнатывай і можа быць прызначана абвінавачанаму па «смяротных» артыкулах крымінальнага заканадаўства па рашэнні суда альбо прысуджаны да смяротнага пакарання можа быць памілаваны вышэйшай службовай асобай дзяржавы або штата (прэзідэнтам, манархам, губернатарам і г.д.).
Ферзікава
Насельніцтва — 4890 чал. (2020).
Алесь Салавей
Творчасць
Аўтар кнігі паэзіі «Мае песні» (вершы і паэма, Рыга, 1944), які меў падзагаловак «Зборнік лірыкі думкі». У Рызе з’явілася першая яго вялікая паэма «На хуткіх крыллях вольнага Пэгаса», напісаная санетнай страфою.
Плавінскі
Плавінскі — прозвішча.
Алмаз
Каштоўны камень. Бясколерныя і празрыстыя крышталі вялікіх памераў выкарыстоўваюцца ў ювелірнай справе (пасля агранкі называюцца брыльянтамі). Алмазы выкарыстоўваюцца таксама ў тэхнічных мэтах: для бурэння свідравін у цвёрдых пародах, шліфавання металаў, рэзкі шкла і інш.
Мікалай Радзівіл (1546—1589)
Валодаў маёнткамі Віжуны, Дубінкі ў Віленскім павеце, Беліца, Дакудава, Ліпічна, Жырмуны ў Лідскім павеце, Мядзел у Ашмянскім павеце, Востраў у Новагародскім павеце, Індура ў Гарадзенскім павеце; трымаў Мазырскае стараства (з 1576), Мерацкую дзяржаву.
Марцыяна Патоцкая
Сям'я
У 1723 годзе ўзяла шлюб з Міхалам Патоцкім.
Пасека (прыпыначны пункт)
Па́сека (, Пасека)  — прыпыначны пункт Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Старадарожскім раёне Мінскай вобласці. Размешчаны за 4,8 на паўднёвы ўсход ад вёскі Солан; на лініі Асіповічы I — Русіно, паміж станцыяй Старыя Дарогі і станцыяй Вярхуціна.
Уладзімір Рыгоравіч Цішкоўскі
Навуковая і грамадская дзейнасць
Быў старшынёй праўлення Гродзенскай абласной асацыяцыі эндакрынолагаў і членам праўлення рэспубліканскай асацыяцыі.
Будслаўская беларуская гімназія
Гісторыя
Падчас нямецкай акупацыі дзейнасць гімназіі не перапынялася, немцы адно патрабавалі выкладання нямецкай мовы і адстунасці сярод сурацоўнікаў гімназіі бальшавікоў. Некаторыя заснавальнікі гімназіі былі часова арыштаваныя з-за нагавору пана Аскеркі, быццам яны бальшавікі і бунтуюць насельніцтва. Канфлікт з Аскеркам пачаўся з-за будынку, дзе месцілася гімназія, пан патрабаваў вярнуць страчаную падчас рэвалюцыі ўласнасць. Народны Сакратарыят БНР вымушаны быў 2.10.1918 г. звярнуцца ў штаб 10-й германскай арміі з хадайніцтвам па адтэрміноўку да вясны 1919 г., каб гімназія не была выселеная ў адміністрацыйным парадку. Да вясны 1919 г. кіраўніцтва гімназіі разлічвала пабудаваць уласнае памяшканне, на што было атрымана ад Народнага Сакратарыяту БНР асігнаванне больш за 60 тыс. марак і асобую Грамату. Гімназія будавалася паводле праекта беларускага архітэктара Л. Дубейкаўскага.
Цвід (тканіна)
Цвід (tweed) — фактурная шарсцяная тканіна, звычайна даволі цяжкая, з невялікім ворсам і, як правіла, з дыяганальным (саржавым) нітак (аднак бываюць выключэнні). Доўгі час такі матэрыял вырабляўся толькі ў Шатландыі і Ірландыі, але сёння ён вырабляецца і ў іншых краінах свету. З цвіду шыюць касцюмы, паліто, пінжакі, курткі, штаны, спадніцы, камізэлькі, сумкі, галаўныя ўборы, гальштукі і іншыя аксэсуары.
Вытворцы цвіду і адзення з яго
Як правіла, вытворцы цвіду вопратку з яго не робяць, хоць бываюць і выключэнні (напрыклад, Magee). Сярод марак адзення з брытанскага і ірландскага цвіду можна згадаць Cordings,, , Bucktrout Tailoring, Aspesi, Walker Slater, Purdey, , Crombie. Пры гэтым варта мець на ўвазе, што ў шэрагу выпадкаў брытанскае або ірландскае паходжанне тканіны спалучаецца з вытворчасцю самога адзення ў іншых краінах свету.
Зарац-Карэр
Канструкцыя
Найболей інтрыгоўнай дэталлю збудавання з'яўляюцца скразныя адтуліны дыяметрам 4—5 см у верхняй частцы 80 камянёў. Зроблены яны груба, некаторыя атрымаліся не прамымі, а вуглом, бо канічнае свідраванне выраблялася з двух бакоў. Адтуліны ўсярэдзіне маюць лепшую захаванасць, чым паверхня камянёў. У наш час стаяць 37 камянёў з 47 адтулінамі.
сць таксама невялікі кромлех з дробных камянёў. Ёсць і сучасная творчасць — кола ў коле.
Назвы
У 1985 годзе Эльма Парсамян звязала комплекс са змешчаным у тым жа раёне Зангезура сялом Караундж. Назва сяла разбівалася на часткі «кара» (каменны) і «хундж» (букет, hunge>punge) і праводзілася паралель з назвай Стоўнхэндж у выглядзе вонкавага падабенства аб'ектаў і меркаванага астранамічнага прызначэння.
Даследаванні і экспедыцыі
У верасні 2010 Оксфардскі ўніверсітэт супольна з Каралеўскім геаграфічным таварыствам даследавалі Караундж — экспедыцыя была арганізавана оксфардскім астрафізікам доктарам фіз.-мат. навук М. Варданянам, каб праверыць папярэднія вынікі, а таксама для вытворчасці сучасных 3D-карт помніка. Кіраўнік экспедыцыі М. Варданян заявіў, што помнік можа быць адной з найстарэйшых абсерваторый у свеце
Ганцавічы (Барысаўскі раён)
Га́нцавічы (, Ганцевичи) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Іканскага сельсавета.
IC 1633
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Перавалачны
Перава́лачны (, Перевалочный)  — прыпыначны пункт Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Размешчаны за 0,8 км на поўдзень ад вёскі Пярэвалачня; на лініі Орша-Цэнтральная — Мінск-Пасажырскі, паміж прыпыначным пунктам Марцюхова і прыпыначным пунктам Відэршчына.
Тамга Гірэяў
Тамга́ Гірэ́яў (taraq tamğa «Тара́к-тамга́») — радавы знак роду, што кіраваў Крымскім ханстве дынастыі Гірэяў, які выкарыстоўваецца сёння крымскімі татарамі ў якасці нацыянальнага сімвалу.
Першым пачаў выкарыстоўваць гэты сімвал заснавальнік Крымскага ханства Хаджы I Гірэй. У ханскім Крыме тарак-тамга з’яўлялася сімвалам кіруючай дынастыі і ханскай улады. Выява тарак-тамгі чаканіўся на манетах, яна адлюстроўвалася на фасадах грамадскіх будынкаў (да нашых дзён захаваліся фрэскі і рэльефы ў Бахчысарайскім ханскім палацы.
Шахтуш
Апрацоўка воўны
Адсартаваная і воўна ўручную,  і  на калаўроце (звесткі аб тонкасці і іншых уласцівасцях пражы пакуль нідзе не апублікаваны).
Тканіны вырабляюцца выключна на ручных ткацкіх станках або, або так званым «» (пляценне складаецца з дробных ромбікаў). Жаночыя шалікі плятуцца памерам 2х1 метра і вагой каля 100 г. Вядомыя таксама большыя даўжыні для шалікаў і паясоў, якія затым абразаюцца да адпаведнага памеру.
Значная частка тканін упрыгожана вышыўкай, меншая колькасць мае.
Беларуская незалежніцкая партыя
Гісторыя
Члены БНП, працуючы ў створаным гітлераўцамі беларускім апараце, імкнуліся арганізаваць беларускі нацыянальны рух для адначасовага выступлення супраць нямецка-фашысцкіх захопнікаў і бальшавікоў. Было створана некалькі нелегальных узброеных груп, найбольш на Палессі — 12. Да сярэдзіны 1944 года БНП не мела шырокай падтрымкі. З прыходам Чырвонай Арміі дзейнасць БНП значна актывізавалася.
Напярэдадні Другога Усебеларускага кангрэса, у Мінску ЦК БНП планаваў зацвердзіць план зрыву Кангрэса, у сувязі з недаверам Прэзідэнту Беларускай Цэнтральнай Рады Р. Астроўскаму. На думку БНП, прэзідэнт Астроўскі планаваў зацвердзіць кангрэсам супрацу Беларусі з немцамі і гэтым самым скампраметаваць беларускі народ у вачах усяго свету. Каб не дапусціць гэтага, БНП планавала сарваць Кангрэс, як толькі ён распачнецца. Але дзякуючы Міхасю Зую, план аднагалосна змянілі, бо той параіў, што зрыў Кангрэсу павінен наступіць толькі ў тым выпадку, калі Астроўскі сапраўды пачне прамаўляць на Кангрэсе аб супрацы з немцамі.
Сонечнае зацьменне 4 сакавіка 1859 года
Зацьменне мела велічыню 0,2461 і дасягнула свайго максімуму ў 18:54:49 UTC у пункце з каардынатамі 61° пн. ш. 179° з. д..
Сцяг Аляскі
На сінім фоне намаляваныя восемь залатых (жоўтых) пяціканцовых зорак: сем зорак ствараюць сузор’е Вялікай Мядзведзіцы, а адна ўяўляе сабой Палярную зорку ў правым верхнім куце.
Витебский Курьер
Забароны
Улады ўвесь час рабілі праблемы для газеты «Витебский Курьер».
Вадазбор
Гідраграфічныя паказчыкі: Геаграфічныя паказчыкі: і інш.
Гафса (горад)
Эканоміка
Гафса — буйны гандлёва-рамесны цэнтр. Саматужная вытворчасць шарсцяных, гарбарных (у т.л. абутку) вырабаў, дыванаў. У раёне Гафсы — распрацоўка радовішчаў фасфарытаў.
Брус Палмер
Выданні
На пенсіі Палмер напісаў дзве кнігі: «25-гадовая вайна: ваенная роля Амерыкі ў В’етнаме» і «Умяшанне ў Карыбскім басейне: Дамініканскі крызіс 1965 года».
Ангелы (дынастыя)
На троне Візантыі
Прадстаўнікі дынастыі прыйшлі да ўлады пасля звяржэння Андроніка I Камніна. Да Ангелаў належалі Ісак II Ангел (кіраваў у 1185—1195 гадах; у 1203—1204 гадах — сумесна з сынам Аляксеем IV) і яго брат Аляксей III Ангел (1195—1203).
Ангелы падтрымлівалі гандлёвыя прывілеі Генуі і Пізы, у выніку чаго да крайнасці абвастрыліся адносіны з Венецыяй. Яны адбілі напад сіцылійскіх нарманаў, але пацярпелі шэраг паражэнняў у войнах з сельджукамі і не змаглі здушыць паўстанне ў Балгарыі.
У перыяд кіравання Ангелаў адбыліся Трэці і Чацвёрты крыжовыя паходы. Падчас Чацвёртага паходу імператары з дому Ангелаў былі зрынуты з прастола, Візантыйская імперыя распалася. У 1204—1318 гадах Ангелы — дынастыя кіраўнікоў Эпірскай дзяржавы.
Хабараўскі працэс
Ваенны трыбунал Прыморскай ваеннай акругі ў ходзе адкрытых пасяджэнняў устанавіў, што пры распрацоўцы ваенных планаў японскае кіраўніцтва прадугледжвала масавае знішчэнне войск і насельніцтва Кітая, Манголіі і СССР. З гэтай мэтай былі створаны лабараторыі для вытворчасці біялагічнай зброі і каманды для яе выкарыстання — заражэння людзей, жывёлы, пасеваў, вадаёмаў. Бактэрыяльная зброя (бактэрыі чумы, сібірскай язвы, сапу) выкарыстоўваліся ў час баёў на рацэ Халхін-Гол у 1939 годзе і ўвайне супраць Кітая (1940-42). У адносінах да ўсіх падсудных абвінавачанне даказана і яны асуджаны на розныя тэрміны пазбаўлення волі.
Прыпяцкі прагін
У Прыпяцкім прагіне выяўлены і эсплуатуюцца радовішчы нафты, калійных і каменнай солі, будаўнічых матэрыялаў; ёсць паклады каменнага і бурага вугалю, гаручых сланцаў, багатыя рэсурсы прэсных, мінеральных і тэрмальных вод.
Віленскі музей старажытнасцей
Віленскі музей старажытнасцей — заснаваны ў 1855 годзе Я. П. Тышкевічам, у будынку бібліятэкі Віленскага ўніверітэта.
Гісторыя стварэння музея
Ініцыятарам стварэння музея Віленскай археалагічнай камісіі быў Я. Тышкевіч (1814—1873) — вядомы беларускі археолаг і калекцыянер, член Пецярбургскай і Стакгольмскай акадэмій навук, Лонданскага археалагічнага інстытута і іншых навуковых устаноў.
На працягу года ў зале публічных пасяджэнняў былога Віленскага універсітэта рыхтавалася да адкрыцця экспазіцыя новага музея. Мэтай яе аўтараў было стварэнне атмасферы ўрачыстасці, велічы мінулага радзімы. Пры ўваходзе віселі штандары з выявамі гербаў Вільні, Гародні, Мінска, тут жа знаходзіліся мармуровыя бюсты славутых продкаў, вайсковы рыштунак. Цікавы погляд самога Я. Тышкевіча на тое, што павінен паказваць новы музей: ''«…ствараючы музей у Вільні, я перад усім браў пад увагу старажытнасці і помнікі… мясцовыя, гэта значыць — літоўска-рускія. Пад словамі „Віленскі музей“ я разумеў і разумею збор рэчаў, які б як ў люстэрку даваў адбітак жыцця і дзеянняў літоўска-рускага народа на кожным з этапаў яго існавання»''. Такая пазіцыя вучонага сведчыла не толькі аб яго імкненні да аб’ектыўнасці, але і аб першых спробах нацыянальнай самаідэнтыфікацыі ў музейнай справе Беларусі.
Нью-Ёрк
Гісторыя
На тэрыторыі, якую сёння займае горад Нью-Ёрк, задоўга да з’яўлення тут еўрапейцаў, жылі такія індзейскія плямёны, як манахатоў і канарсі. Гэта пацвярджаюць знаходкі наканечнікаў стрэл і іншых артэфактаў у раёнах горада, не забудаваных будынкамі, як, напрыклад, Інвуд-Хіл-Парк і Рыверсайд-Парк. Еўрапейскія паселішчы пачаліся ў 1626 годзе з галандскага паселішча Новы Амстэрдам (Nieuw Amsterdam) на паўднёвым ускрайку Манхэтэна. У 1664 годзе англійскія караблі захапілі горад, не сустрэўшы супраціўлення, і ён быў пераназваны ў Нью-Ёрк, у гонар герцага Ёркскага. У канцы другой англа-галандскай вайны ў 1667 годзе галандцы афіцыйна перадалі Нью-Ёрк англічанам і ўзамен атрымалі калонію Сурынам.
У 1898 годзе горад Нью-Ёрк набыў сённяшнія межы: перш ён складаўся з Манхэтэна і Бронкса, далучанага да горада з поўдня, ад акругі Уэстчэстэр (заходні Бронкс у 1874 годзе, астатняя тэрыторыя — у 1895 годзе). У 1898, паводле новага законапраекта, была створана новая муніцыпальная адзінка, першапачаткова названая Вялікі Нью-Ёрк. Новы горад быў падзелены на пяць раёнаў. Раёны Манхэтэн і Бронкс пашырылі свае межы і пакрывалі цяпер тэрыторыю першапачатковага горада і ўсю астатнюю частку Нью-Ёркскай акругі. Раён Бруклін складаўся з горада Брукліна і некалькіх муніцыпалітэтаў ва ўсходняй частцы акругі Кінгс. Раён Квінс быў заснаваны ў заходняй частцы акругі Квінс і пакрываў некалькі невялікіх мястэчак і пасёлкаў, уключаючы Лонг Айленд Сіці, Асторыю і Флашынг. Раён Стэйтэн-Айленд цалкам умясціў акругу Рычманд. Усе былыя гарадскія органы кіравання гэтых раёнаў былі скасаваны. Праз год тэрыторыя акругі Квінс, якая не ўвайшла ў межы раёна Квінс, стала акругай Насо (Nassau). У 1914 заканадаўчыя ўлады штата стварылі акругу Бронкс, а Нью-Ёркская акруга паменшылася да памераў аднаго Манхэтэна. Сёння пяць раёнаў Нью-Ёрка ў асноўным супадаюць межамі з адпаведнымі акругамі.
Рух пратэсту «Захапі Уол-стрыт», які мае месца ў парку Зукоці ў фінансавым раёне Ніжняга Манхэтэна, пачаўся 17 верасня 2011 года, атрымаўшы ўсеагульную ўвагу і пашырэнне руху супраць сацыяльнай і эканамічнай няроўнасці ва ўсім свеце.
Метрапалітэн
Першая лінія метрапалітэна ў Нью-Ёрку была адкрыта ў 1868 годзе прыватнай кампаніяй BRT. Да 1932 года метрапалітэн знаходзіўся ва прыватнай уласнасці і належаў дзвюм кампаніям: BRT і IRT. Затым да іх дадалася муніцыпальная кампанія, якая ў 1940 годзе скупіла абедзве прыватныя і аб’яднала гарадскі метрапалітэн у адзіны гаспадарчы комплекс. У цяперашні час кіруючая метрапалітэнам кампанія МТА таксама кіруе і сеткай гарадскіх аўтобусных маршрутаў.
Аўтобус
Кошт праезду станам на студзень 2010 года — $ 2,25, які можна аплаціць манетамі пры ўваходзе ў пярэднія дзверы аўтобуса ў аўтамаце, размешчаным перад вадзіцелем. Пры гэтым у вадзіцеля можна папрасіць «трансфер». Гэты дакумент дазваляе на працягу дзвюх гадзін зрабіць перасадку і без аплаты працягнуць рух на іншым аўтобусе (у спадарожным альбо перасякаючым кірунку, але не ў зваротным), альбо на метро. Таксама для праезду можна скарыстацца квітком, выдадзеным у метрапалітэне, пасля выкарыстання гэтага квітка для паездкі на цягніку метро.
Гарады-пабрацімы
Спіс гарадоў-пабрацімаў Нью-Ёрка :
Байка (тканіна)
Байка (badius — «каштанавы», «светла-карычневы») — мяккая, друзлая, цяжкая, звычайна гладкафарбаваная баваўняная тканіна з густым двухбаковым начасаным ворсам. Шчыльная грубасуконная ваўняная байка выпускаецца з ворсам па адным баку. Валодае высокімі цеплаахоўнымі ўласцівасцямі.
Она Шымайце
Біяграфія
Замуж не выйшла і дзяцей не мела. Размаўляла на літоўскай, польскай, рускай, французскай, нямецкай мовах і крыху на ідыш.
Літаратурная спадчына
У Літоўскай нацыянальнай бібліятэцы М. Мажвідаса, Цэнтральнай бібліятэцы Акадэміі навук, бібліятэцы Віленскага ўніверсітэта, Літоўскім архіве літаратуры і мастацтва і Дзяржаўным яўрэйскім музеі Гаона ў Вільні захоўваюцца яе лісты і дзённікі.
Саколда
Назва
Апроч Саколды, другая аснова -da і ў рачных назвах Ясельда, Грыўда, Нёўда, Сёгда, Голда. Гэтыя назвы паказваюць арэал менш-больш паміж Навагрудкам на ўсходзе, Беластокам на захадзе і Івацэвічамі на поўдні. У гэтым арэале таксама сканцэнтраваныя гідронімы яцвяжскага паходжання: Свіцязь, Сіпа, Зэльва, *Zeita (> Zietela > Дзятлава), у якіх бачны пераход усходнябалцкага š, ž у заходнябалцкае s, z.
Юлія Георгіеўна Мурына
Біяграфія
Скончыла Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны інстытут псіхалогіі і сацыяльнай работы па спецыяльнасці «псіхолаг, выкладчык псіхалогіі», а пазней — Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасці «спецыяліст па кіраванні персаналам».
Працавала першым сакратаром Салігорскага гаркама і райкама грамадскага аб’яднання «Беларускі рэспубліканскі саюз моладзі», дырэктарам дзяржаўнай установы «Салігорскі раённы тэрытарыяльны цэнтр сацыяльнага абслугоўвання насельніцтва».
Сяргей Іванавіч Маеўскі
Біяграфія
На ваеннай службе з 1793 года і да пачатку 1840-х гадоў. Удзельнік вайны 1812 года і замежных паходаў 1813—1814 гадоў. У 1824—1826 гадах служыў у ваенных пасяленнях у Старой Русе (цяпер Наўгародская вобласць).
Юрый Барысавіч Швец
Біяграфія
Таксамаскончыў Акадэмію знешняй разведкі, дзе вучыўся разам з Уладзімірам Пуціным.
Паводле паведамленняў, Швец наняў двух ключавых крыніц палітычнай разведкі, якіх ён называў «Спадарожніцай», журналістам, які працуе ў Вашынгтоне, і «Сакратам», былым памочнікам прэзідэнта Джыммі Картэра, які меў цесныя сувязі з Грэцыяй. У сваёй кнізе 2005 года «Spy Handler: Memoir of a KGB» Віктар Чаркашын сцвярджае, што «Сакрат» быў Джонам Хелмерам, а Спадарожніца — ужо памерлай журналісткай New Statesman Клаўдзіяй Райт.
Публікацыі
-->
Ваяводы падляшскія
Ваяводы
Пасада падляшскага ваяводы з'явілася ў 1513 годзе.
Кніга Дзімы
Апісанне
Акрамя чатырох Евангелляў, паміж Евангеллямі ад Лукі і Іаана, маецца паслядоўнасць для і прычашчэння хворых. Ацалелыя ілюмінацыі рукапісу — гэта некалькі сюжэтных ініцыялаў, тры старонкі з і адна старонка з. — гэта ярка выражаны фармат, яшчэ адным яркім прыкладам якога з’яўляецца.
Ганс-Юрген Штумпф
Ганс-Юрген Штумпф (Hans-Jürgen Stumpff; — ) — нямецкі военачальнік, начальнік Генеральнага штаба люфтвафэ (1937—1939, 1945), генерал-палкоўнік люфтвафэ (1940).
Байкал (Талачынскі раён)
Да 15 кастрычніка 1960 года пасёлак уваходзіў у склад Пярэвалачненскага сельсавета.
Язэп Барадзюля
Біяграфія
У 1925 годзе пайшла масавая хваля рэпрэсій рыма-каталіцкага духавенства. Па Язэпа Барадзюлю прадстаўнікі Менскага АДПУ прыехалі ў канцы 1926 года. 1 студзеня 1927 яго прывезлі ў Менск і пасадзілі ў адзіночную камеру. Святару прапаноўвалі супрацу з чэкістамі, ён ад гэта адмовіўся. Тады далі яго першыя тры гады зняволення.
Касцёлаў у Віцебску ўжо не было, і Язэп Барадзюля паехаў у Рыгу. Спачатку ксёндз служыў у Даўгаўпілсе, а з 1947 года — у Пасіене Лудзенскага дэканату ў Латвіі. Праўда, праслужыў тут нядоўга — да 7 лістапада 1949 года, пакуль яго зноў не арыштавалі.
На гэты раз святара асудзілі на пажыццёвую высылку ў Краснаярскі край. Жыў ён у сяле, якое складалася з сялян-беларусаў, што выехалі на пасяленне ў Сібір. Кожны дзень ён мог дазволіць сабе служыць імшу. Пасля смерці І. Сталіна, у кастрычніку 1954 года святар выехаў з Сібіры і атрымаў прызначэнне стаць пробашчам у Піедруі Браслаўскага дэканату.
Астрашапкі
Вялікае Княства Літоўскае
На пачатку XIV ст. сяло Вострыя Шапкі (Острие Шапки) Варанцэвіцкага ўдзела Друцкага княства. У 1455 годзе згадваецца князь Андрэй, ранейшы уладальнік Варанцэвічаў, яго паходжанне не вядома. Да сярэдзіны XIV ст. удзел раздзяліўся паміж спадчыннікамі, часткова перайшоў да вялікага князя, які часткамі надаваў яго іншым асобам. Напэўна, і Астрашапкі долямі ўваходзілі ў розныя часткі колішніх Варанцэвіцкіх уладанняў. Да 1540 года доля ў Астрашапках, разам з долямі ў Перавалочні, Башарове і Палюдаве, была «прысёлкам» маёнтка Падбярэззе князя Сямёна Ямантавіча, хто валодаў іншымі долямі не вядома.
• Андрэй Ходаравіч — 1 служба, 1 дым, 60 грошаў;
Расійская імперыя
У 1910 годзе вёска Коханаўскай воласці Аршанскага павета Магілёўскай губерні. Зямля належала Перавалочненскаму сельскаму таварыству. Адносілася да праваслаўнага прыходу Успення Прасвятой Багародзіцы ў Алёнавічах.
Міжваенны час
Станам на 1940 год вёска Перавалочненскага сельсавета Талачынскага раёна Віцебскай вобласці, у складзе сельскагаспадарчай арцелі імя Свярдлова.
2-я сусветная вайна
7 кастрычніка 1943 года на ўчастку Астрашапкі-Марцюхова (каля 2 км) бальшака Абольцы-Коханава партызаны падарвалі на міне аўтамабіль з двума нямецкімі афіцэрамі. Немцы акружылі вёску, сяляне тым часам выбіралі бульбу, іх прымусілі выпрагчы коней з плугоў і прычапіць бароны, сагналі ў цэнтр вёскі, а потым бальшаком у бок Марцюхова — наперадзе мужчын з коньмі і баронамі, за імі шчыльным натоўпам жанчын з дзецьмі. Аўтаматчыкі ішлі абапал дарогі, ззаду бронемашына з кулямётам. Калі людзі мінулі месца падрыву нямецкага аўтамабіля, адбыўся выбух вялікай моцы, побач з 1941 года стаяў падбіты савецкі танк, трох жанчын — Ліду, Зосю і Дар’ю Петрашкевіч — выбуховай хваляй адкінула на яго, яны загінулі адразу, як і яшчэ 8 аднавяскоўцаў. Былі і параненыя, у т.л. дзеці — 3-гадовай Ніле параніла руку, цяжка параніла 10-гадовую Валю, яна памерла ў Талачынскай бальніцы. Немцы не далі людзям разбегчыся, стралялі з аўтаматаў, зноў сабралі ў шчыльны натоўп, у т.л. параненых і прымусілі прайсці бальшаком да Марцюхова. Тым днём загінулі: • Васіль Іосіфавіч Антаневіч (нар. 1882),
• Андрэй Лук’янавіч Ляшкоў (нар. 1910),
• Лідзія Яфімаўна Петрашкевіч (нар. 1914),
Гарадніца
Медыцынская школа
Для школы быў пабудаваны каменны сіметрычны будынак у стылі позняга барока. Цэнтральная 3-павярховая частка завершаная вальмавым дахам. Галоўны фасад раскрапаваны на вуглах 2 вялікімі кантаванымі эркерамі, якія раней былі накрытыя стуленымі ўвагнутымі купаламі. Фасады ўпрыгожаныя ордэрнай пластыкай, 2 ніжніх паверху эркераў аб'яднаныя пілястрамі. Да асноўнага аб'ёму па баках прымыкаюць 1-павярховыя прыбудовы. Планіроўка калідорная, у цэнтральнай частцы з аднабаковым, у прыбудовах з двухбаковым размяшчэннем памяшканняў. Будынак часткова перабудаваны ў канцы 19 ст.
Мацей Марачэўскі
Мацей Казіміравіч Марачэўскі (Maciej Moraczewski) — ваенны дзеяч, ураднік Вялікага Княства Літоўскага.
Мікалай Васілевіч Спірыдонаў
Мікалай Васілевіч Спірыдо́наў (нар. ) — вучоны ў галіне машынабудавання, доктар тэхнічных навук (1990), прафесар (1994).
Газа (горад)
Гісторыя
У VII—IX стагоддзях горад уваходзіў у Арабскі халіфат, у IX—XI стагоддзях знаходзіўся пад уладай егіпецкіх дынастый Тулунідаў, Іхшыдзідаў, Фацімідаў. У канцы XI стагоддзі захоплены крыжакамі, але пасля перамогі над імі егіпецкага ўладцы Салах-ад-Дзіна (1187 год) вярнуўся ў склад егіпецкіх дзяржаў. У гэты перыяд Газа мела трэцяе па велічыні яўрэйскае насельніцтва ў Палесціне пасля Іерусаліма і Цфата аж да сярэдзіны асманскага кіравання. У пачатку сямнаццатага стагоддзя, галоўным рабінам Газы быў рабі Ісраэль бэн Мошэ Наджара, паэт і знаток Торы. У многіх гарадах Ізраіля сёння ёсць вуліцы, якія носяць яго імя. Пяру рабіна Наджара прыналежыць гімн «Ё рыбон» — яго спяваюць за суботняй трапезай ва ўсіх абшчынах Ізраіля. Рабін Ісраэль бэн Мошэ Наджара памёр у 1625 годзе і пахаваны ў Газе. Наступнікам на пасту галоўнага рабіна Газы стаў яго сын. Адзін з прадстаўнікоў яўрэйскай абшчыны Газы Натан з Газы быў вядомы як прыхільнік і «прарок» Шабтая Цві. Руіны яўрэйскай сінагогі існуюць у Газе дагэтуль.
Май Вольфавіч Данцыг
Біяграфія
Скончыў у 1952 годзе Мінскае мастацкае вучылішча, у 1958 годзе — Маскоўскі мастацкі  інстытут  імя Сурыкава. З 1958 года выкладаў у Беларускай акадэміі мастацтваў, з 1980 года — прафесар. З 1962 года ўваходзіў у праўленне Саюза мастакоў БССР.
Кромань (хутар)
Кро́мань (, Кромань) — хутар у Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Налібацкага сельсавета.
Казанскі нацыянальны даследчы тэхнічны ўніверсітэт імя А. М. Тупалева
'''Казанскі нацыянальны даследчы тэхнічны ўніверсітэт імя А. М. Тупалева''' - нацыянальны даследчы універсітэт у Расіі. Знаходзіцца ў Казані.
Ядзерная зброя Казахстана
На тэрыторыі Казахстана знаходзіліся найбуйнейшыя ў СССР выпрабавальныя, касмічныя і ядзерныя палігоны — Эмба, Сары-Шаган (Прыазерск), Байканур (таксама вядомы як Ленінск або Тюратам), Сяміпалацінскі палігон.
13 снежня 1993 г. Вярхоўны Савет РК прыняў пастанову «Аб далучэнні да Дамовы аб нераспаўсюджанні ядзернай зброі». Падпісана пагадненне паміж РК і ЗША аб знішчэнні шахтавых пускавых установак МБР, ліквідацыі наступстваў аварыйных сітуацый і прадухіленні распаўсюджвання ядзернай зброі.
Іольдыя
Ракавіна даўжынёю 1—6 см, падоўжана-авальная, гладкая, ад светла-аліўкавага да карычневага колеру. Нага раэвітая, ротавыя лопасці з доўгімі прыдаткамі.
Дэтрытафагі. Корм для бентасаедных рыб.
Гісторыя Газы
Газа — найбуйнейшы па насельніцтве горад у правінцыі Газа Палесцінскай нацыянальнай адміністрацыі.
Аляксандр Вялікі у лістападзе 333 года да н.э. сустрэў тут амаль такі ж зацяты супраціў, як і ў Ціры; на аблогу Газы яму давялося вытраціць каля 2-х месяцаў, прытым ён разбурыў яе сцены і вынішчыў значную частку гарадскога насельніцтва. Падчас эпохі дыядохаў Газа падпадала пад частыя спусташэнні. У 312 г. яна была месцам паразы Пталамеем Дзімітрыя Паліяркета. Тады Пталамей не мог утрымаць яе за сабой, але зноў заняў яе пасля бітвы пры Іпсе. Пад егіпецкім валадарствам яна заставалася да канца III ст., калі ёю авалодаў (203) Антыёх III. Пад валадарствам Селеўкідаў элінізацыя Газы зрабіла хуткія поспехі і ператварыла яе ў апору элінізму супраць іўдзейства. У 104 г. яна звярталася за дапамогай супраць іўдзеяў да Пталамея VIII Латура, але ён не паспеў выратаваць яе, і яна трапіла ў рукі Аляксандра Яная.
У VII—IX стагоддзях горад уваходзіў у Арабскі халіфат, у IX—XI стагоддзях знаходзіўся пад уладай егіпецкіх дынастый Тулунідаў, Іхшыдзідаў, Фацімідаў. У канцы XI стагоддзі захоплены крыжакамі, але пасля перамогі над імі егіпецкага ўладцы Салах-ад-Дзіна (1187 год) вярнуўся ў склад егіпецкіх дзяржаў. У гэты перыяд Газа мела трэцяе па велічыні яўрэйскае насельніцтва ў Палесціне пасля Іерусаліма і Цфата аж да сярэдзіны асманскага кіравання. У пачатку сямнаццатага стагоддзя, галоўным рабінам Газы быў рабі Ісраэль бэн Мошэ Наджара, паэт і знаток Торы. У многіх гарадах Ізраіля сёння ёсць вуліцы, якія носяць яго імя. Пяру рабіна Наджара прыналежыць гімн «Ё рыбон» — яго спяваюць за суботняй трапезай ва ўсіх абшчынах Ізраіля. Рабін Ісраэль бэн Мошэ Наджара памёр у 1625 годзе і пахаваны ў Газе. Наступнікам на пасту галоўнага рабіна Газы стаў яго сын. Адзін з прадстаўнікоў яўрэйскай абшчыны Газы Натан з Газы быў вядомы як прыхільнік і «прарок» Шабтая Цві. Руіны яўрэйскай сінагогі існуюць у Газе дагэтуль.
З 1994 года знаходзіцца пад кіраваннем Палесцінскай аўтаноміі, створанай у выніку Пагадненняў у Осла паміж Ізраілем і Арганізацыяй вызвалення Палесціны (АВП) у 1993 годзе.
Янка Запруднік
Біяграфія
Сяргей Вільчыцкі нарадзіўся ў 1926 годзе ў мястэчку Мір, калі гэтая частка Беларусі была пад уладай Польшчы. Бацькі, настаўнікі па адукацыі, гаспадарылі на зямлі. Пасля далучэння Заходняй Беларусі да БССР сям'я Вільчыцкіх падлягала высылцы ў Сібір, але гэтаму перашкодзіў напад нацысцкай Германіі на СССР.
У лагеры дзейнічала Беларуская гімназія імя Янкі Купалы, якую Янка Запруднік скончыў у 1947. У студзені 1948 ён выправіўся ў Вялікабрытанію, дзе працаваў на шахтах цэнтральнай Англіі. Удзельнічаў у грамадска-культурнай нацыянальнай працы, выданні часопіса беларускай моладзі «Наперад!», далучыўся да дзейнасці Згуртавання беларусаў у Вялікай Брытаніі.
Сям’я
У другім шлюбе з мастачкай Надзеяй Кудасавай.
Запарожская АЭС
Гісторыя
На пачатку жніўня The New York Times заявілі, што расійская артылерыя абстрэльвае ўкраінскія войскі, прыкрываючыся Запарожскай АЭС. Да 13 жніўня, па паведамленнях ад мясцовага персаналу, сітуацыя на электрастанцыі наблізілася да крытычнай. Паведамлялася аб выкраданнях людзей і забойстве супрацоўніка АЭС расійскімі ваеннымі.