cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вусатая сініца
Апісанне
Даўжыня цела 15-18 см, размах крылаў 16-19 см. Верх цела і доўгі хвост у самцоў і самак карычневыя з карычным адценнем, дзюба жоўтая, у самца на шэра-блакітнай галаве чорныя «вусы» і чорнае падхвосце. Самка без чорнага (за выключэннем плямак на крылах), верх галавы карычневы. Маладыя падобныя да самкі, але больш цёмныя, маладыя самцы з чорнай плямкай на плячах. Голас: далікатнае шчабятанне з уплеценымі позывамі.
Уладзімір Францавіч Ксяневіч
Дзянікінец
У Каменскім, пад Екацярынаславам, жыло шмат палякаў. Пасля паразы белых для спрыяння іх ад’езду на Радзіму прыехаў прадстаўнік польскага консульства. Ён забяспечыў уцекачоў пасведчаннямі на права вяртання дамоў. Атрымаў дакументы і Ксяневіч. З польскім цягніком праз Румынію ён вярнуўся ў Беларусь.
Кіраўнік Галоўнага штаба
Галоўны штаб сфармаваўся ў Лунінцы. Там атрады камплектаваліся, узбройваліся, адтуль накіроўваліся для баявых дзеянняў у розныя куткі савецкай Беларусі. Служба Грача забяспечвала зялёнадубцаў персанальнымі дакументамі, прапускамі, «літарамі» (пасведчаннямі) на праезд, сачыла за друкаваннем бланкаў, інструкцый, зваротаў да сябраў партыі і насельніцтва, вяла перамовы з палітычнымі і ваеннымі дзеячамі Польшчы, Францыі, былой царскай Расіі.
Суд
Але ў 1925 годзе Грач змог пазбегнуць расстрэл, адклаўшы непазбежнае на 14 гадоў і заплаціўшы вельмі дарагую цану за памілаванне. Грач пагадзіўся на супрацоўніцтва з АДПУ БССР, яго ўратаваў І. Апанскі, які выкарыстоўваў тактыку перавярбоўкі палітычных апанентаў, якую практыкавала кіраўніцтва АДПУ ў Маскве, і выступаў супраць іх знішчэння без спробы з выгадай выкарыстаць чалавека, які, трапіўшы ў чэкісцкую пастку, не меў альтэрнатывы.
Паходжанне
Уладзімір Ксяневіч паходзіў з польскай сям’і, але стаў перакананым беларусам.
Веравызнанне
У гродзенскай турме, дзе Уладзімір Ксяневіч адсядзеў пяць месяцаў, ён глыбока вывучаў Евангелле. У маі 1923 года прыняў хрышчэнне ад Лукаша Дзекуця-Малея, вядомага беларускага пастыра евангельскай царквы хрысціян-баптыстаў, які паходзіў са Слонімшчыны і вучыўся ў Слоніме — родным горадзе Ксяневіча.
Сям’я
Сёння ягоныя нашчадкі жывуць у розных месцах: праўнук Юрый Каюкоў жыве ў Екацерынбургу (Расія), праўнучка Вольга Джэймс — ЗША.
Ээра Мянцюранта
Ээра Антэра Мянцюранта (Eero Antero Mäntyranta;, Пела — , Оўлу) — фінскі лыжны гоншчык, трохразовы алімпійскі чэмпіён. Заваяваўшы 7 медалёў на чатырох зімовых Алімпійскіх гульнях, Мянцюранта з’яўляецца адным з самых паспяховых фінскіх лыжнікаў за ўсю гісторыю. За свае неверагодныя поспехі на Алімпійскіх гульнях 1964 года атрымаў мянушку Mister Seefeld (па назве месца правядзення лыжных гонак на гэтай Алімпіядзе).
Сула Нурмела
За сваю кар’еру ўдзельнічаў у трох чэмпіянатах свету, на якіх заваяваў 3 залатыя медалі.
Уладзімір Пятровіч Самовіч
Уладзімір Пятровіч Самовіч (,  —, ) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Ганаровы грамадзянін горада Брэста (1998).
Пол Блэктарн
Біяграфія
Нарадзіўся ў Шропшыры, у Англіі, аднак вялікую частку дзяцінства правёў на брытанскіх ваенных базах у Англіі і Германіі. Блэктарн прабіўся ў акцёры, здымаючыся ў рэкламе. Прарывам для яго стала рэклама для кампаніі Virgin Atlantic.
Лэвычыўка
Лявічоўка ці Лэвычыўка (Левичівка) — пасёлак у Рыпкынскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Нэданчыцкага сельсавета.
Чорны грыф
Пашырэнне
Распаўсюджаны ў Паўднёвай Еўропе і Цэнтральнай Азіі. Сёння сустракаецца ад Іспаніі праз Балеарскія астравы, Балканы, Пярэднюю Азію і Паўночную Індыю да Паўднёвай Сібіры, Паўночнага Кітаю і Манголіі. У тым ліку сустракаецца і ў Беларусі.
Баравыя (Крупскі раён)
Баравы́я (, Боровые) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крупскага сельсавета.
Міхаіл Пятровіч Калугін
Клубная кар’ера
У сезоне 2017 заставаўся іграком асновы сталічнага клуба. 2 красавіка ў матчы першага тура супраць «Віцебск» забіў свой адзіны гол за «Крумкачы», якім прынёс клубу перамогу з лікам 1:0. У чэрвені 2017 года накіраваўся на прагляд у данецкі «Алімпік», які, аднак, скончыўся беспаспяхова. Неўзабаве пасля вяртання з прагляду па пагадненні бакоў разарваў кантракт з «Крумкачамі». Пазней быў на праглядзе ў магілёўскім «Дняпры», аднак не дамовіўся аб умовах кантракта і ў выніку вярнуўся ў «Крумкачы».
Закаменка
Назву Зака́менка маюць:
Вусач (возера)
Плошча паверхні 0,08 км². Даўжыня 0,55 км, найбольшая шырыня 0,18 км. Даўжыня берагавой лініі 1,45 км.
Порт Азоў
Да 1992 г. Азоўскі порт уваходзіў у склад Волга-Данскога Параходства.
Агульная плошча тэрыторыі Азоўскага марскога порта складае больш 24 га .;
Тамара Міхайлаўна Булавіна
Біяграфія
Навуковыя інтарэсы: тэхналогія вырошчвання збожжавых культур.
Чорны бусел
Арэал
Найбольшая ў свеце папуляцыя чорнага бусла жыве на тэрыторыі заказніка Званец ..
Месцапражыванне і спосаб жыцця
У палёце чорны бусел, як і іншыя буслы, часта парыць, распластаўшы крылы. Як і ўсе буслы, чорны ляціць, выцягнуўшы наперад шыю і адкінуўшы назад доўгія тонкія ногі.
Размнажэнне
Чорны бусел — манагамная птушка, размножвацца пачынае з трох гадоў. Адна пара можа мець па 2 гнязды на адлегласці 150—1000 м адно ад другога і займаць іх па чарзе. Адкладвае ад 2 да 6 белых яек. Сярэднія памеры яек 65,3 — 47,2 мм. Бакі жылога гнязда і лясны подсціл пад ім заўсёды вапнавыя-белыя ад экскрыментаў. Гэтым яно адрозніваецца ад гнёздаў драпежных птушак. Наседжваюць абедзве птушкі 32-38 сутак. Паколькі насіжванне пачынаецца з першага адкладзенага яйка, птушаняты з'яўляюцца неадначасова. Птушаняты, якія толькі вылупіліся, белага ці шараватага колеру з аранжавай ў аснавання дзюбай. Кончык дзюбы зелянява-жоўты. Прыкладна 10 дзён птушаняты чорнага бусла толькі ляжаць у гняздзе, затым пачынаюць садзіцца. Ва ўзросце 35-40 дзён ўстаюць на ногі. Усяго ў гняздзе птушаняты сядзяць 55-65 дзён. Бацькі кормяць птушанят каля 4-5 раз у суткі, адрыгваючы ежу. Птушаняты канчаткова пакідаюць гняздо на 70-75 суткі.
Наталля Аляксееўна Булацкая
Біяграфія
Працавала ў Беларускім дзяржаўным універсітэце культуры і мастацтваў (з 1975, факультэт інфармацыйна-дакументных камунікацый, кафедра беларускай філалогіі і сусветнай літаратуры, прафесар, у 1991—2006 — загадчык кафедры).
Аляксей Васільевіч Кажакоў
Аляксей Васільевіч Кажакоў (, вёска Ходараўка, Горацкі раён, Магілёўская вобласць) — савецкі і ўкраінскі мастак, графік, прафесар кампазіцыі Нацыянальнай акадэміі выяўленчага мастацтва і архітэктуры Украіны (1994), Заслужаны дзеяч мастацтва Украіны (1991), член Нацыянальнага саюза мастакоў Украіны.
Педагагічная дзейнасць
З 2000 года кіруе вучэбна-творчай майстэрняй манументальнага жывапісу Нацыянальнай акадэміі выяўленчага мастацтва і архітэктуры. Ім распрацаваны праграмы па кампазіцыі, методыкі выкладання спецыяльных дысцыплін: «Сграффіта», «Мазаіка», «Вітраж», «Фрэска». Ён кіруе выкананнем студэнтамі курсавых і дыпломных работ адукацыйнага ўзроўню бакалаўрыяту і магістратуры, прафесійнай і творчай падрыхтоўкай аспірантаў.
Вучэбная праграма ў гэтай майстэрні пабудавана такім чынам, што кожны семестр студэнты асвойваюць адну з манументальных тэхнік, выконваючы пільны аналіз класічных і сучасных узораў. Кампазіцыйныя заданні таксама спрыяюць раскрыццю здольнасцяў навучэнцаў: ствараючы эскізы кампазіцый, сграффіта, фрэсак, мазаік для розных архітэктурных праектаў або для рэальных аб’ектаў з праяўкі кардона і рабяць гэта ў матэрыяле, навучэнцы набываюць неабходныя веды і навыкі творчасць.
Асноўныя накірункі творчасці
Яго творчы стыль як жывапісца мае ярка выяўленыя індывідуальныя асаблівасці. Жанравы дыяпазон яго карцін вызначаецца тэматычнымі кампазіцыямі, перш за ўсё — краявідамі і нацюрмортамі. У малюнках пейзажаў ён выкарыстоўвае грубы мазок, раскрываючы матэрыяльную каштоўнасць прыроды. Кампазіцыйная сістэма гэтых работ адрозніваецца структурнай збалансаванасцю прасторавай структуры, якая раскрывае характэрныя рысы мясцовасці, яе рэльеф і незвычайную эмацыйную афарбоўку выбраных элементаў. У нацюрмортах А. В. Кажакова пераважае дэкаратыўная накіраванасць, тонкае танальная пабудова фарбаў.
Чашніцкі раён
Геаграфія
У раёне звыш 70 азёр. Найбольш вялікія — Лукомскае, Жэрынскае, Чарэйскае, Баярскае. Іншыя: Глыбочына.
Гісторыя
Раён утвораны 17 ліпеня 1924 года ў складзе Віцебскай акругі БССР. Цэнтр — мястэчка Чашнікі. 20 жніўня 1924 года падзелены на 8 сельсаветаў: Альшанскі (Вялікаальшанскі), Асташоўскі, Дварэцкі, Іванскі, Лазукоўскі, Пачаевіцкі, Цяпінскі, Чашніцкі. 24 верасня 1926 года Чашніцкі сельсавет скасаваны. Пасля скасавання акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 года раён у прамым падпарадкаванні БССР. 1 красавіка 1931 года Асташоўскі сельсавет перайменаваны ў Вяжоўскі. 8 ліпеня 1931 года да раёна далучаны Бачэйкаўскі сельсавет Бешанковіцкага раёна; Сокараўскі сельсавет скасаванага Ульскага раёна; Вяцерскі, Гільскі (Гілянскі), Замацкі, Лукомльскі, Слідчанскі, Стражэвіцкі, Чарэйскі сельсаветы скасаванага Чарэйскага раёна. 25 ліпеня 1931 года Бачэйкаўскі і Сокараўскі сельсаветы перададзены Бешанковіцкаму раёну. З 21 чэрвеня 1935 года раён у складзе Лепельскай акругі, з 20 лютага 1938 года — у складзе Віцебскай вобласці. 27 верасня 1938 года Чашнікі атрымалі статус гарадскога пасёлка. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Вяцерскі, Гільскі, Замацкі і Стражэвіцкі сельсаветы, утвораны Старасельскі сельсавет, які скасаваны 1 красавіка 1960 года. 25 снежня 1962 года раён скасаваны, гарадскі пасёлак Чашнікі, Альшанскі, Вяжоўскі, Дварэцкі, Іванскі, Лазукоўскі, Лукомльскі, Пачаевіцкі, Слідчанскі, Цяпінскі і Чарэйскі сельсаветы перадазены Бешанковіцкаму раёну.
Вейвлет
Гісторыя
У снежні 2000 года з’явіўся новы міжнародны стандарт сціскання выяў, у якім сцісканне здзеснівалася пры дапамозе раскладання выявы па базісу вейвлетаў.
Чарне
Плошча паверхні 0,01 км². Даўжыня 0,18 км, найбольшая шырыня 0,08 км. Даўжыня берагавой лініі 0,42 км.
Му-цзун (дынастыя Ляа)
Му-цзун (19 верасня 931 — 12 сакавіка 969), кітайскае асабістае імя Елюй Цзін, кіданьскае імя Елюй Шулюй — 4-ы імператар кіданскай дынастыі Ляа. Старэйшы сын другога імператара Ляа Тай-цзуна. Заняў сталец пасля свайго стрыечнага брата, пасля яго забойства ў 951 годзе.
Унутраная палітыка
Паслы Паўднёвай Тан даставілі ў пачатку 952 года, таемнае пасланне, запячатанае ў васкавым шарыку і даставілі 10 000 камплектаў знакамітай паўднёва-кітайскай броні са скуры насарога, чым далі зразумець, што разлічваюць на сумесныя дзеянні супраць Чжоу.
У 964 годзе паўстала племя хуантоу-. Му-цзун ўсё больш п’янстваваў і не займаўся дзяржаўнымі справамі. Неўзабаве паўсталі плямёны угу спробы мясцовых кіданьскіх уладаў уціхамірыць іх скончыліся разгромам кіданьскага войска.
Смерць
У лютым 969 імператар выехаў на паляванне ў Хуайчжоу. Ён здабыў мядзведзя і напіўся разам са сваімі слугамі, пасля чаго вярнуўся ў палатку. Прачнуўшыся пасля паўночы, ён стаў клікаць слуг, каб яму прынеслі паесці. Паколькі ўсе спалі, Му-цзун раз’юшыўся і вырашыў забіць кухара, але адклаў справу да раніцы. Напалоханы кухар прачнуўся і, паклікаўшы на дапамогу шэсць іншых слуг, прабраўся ў імператарскі шацёр. Яны забілі Му-цзуна.
May It Be
Гісторыя стварэння
Рэжысёр Пітэр Джэксан звярнуўся да Эніі (па прапанове Говарда Шора) і запытаў, ці не зацікавіла б яе напісанне песні да «Уладара пярсцёнкаў». У захапленні ад перспектывы, Энія накіравалася ў Новую Зеландыю, каб убачыць папярэднію версію фільма. Энія працавала над песняй разам з і. Нікі спрадзюсіраваў вакал Эніі і зрабіў аранжыроўку, а Рома напісаў тэкст. Яны запісалі песню па кантракце Эніі з Warner Music у дублінскай студыі Раяна — «Aigle Studio».
Рэліз
Песня таксама выйшла ў форме сінгла 10 снежня 2001 года ў Еўропе і 21 студзеня 2002 года ў Вялікабрытаніі. Сінгл «May It Be» заняў першае месца ў. Гэта быў другі сінгл Эніі запар пасля яе песні «».
Зайцаў Двор
Зайцаў Двор (Зайцев Двор) — пасёлак у Бранскім раёне Бранскай вобласці Расіі.
Глынэнка
Гліненка ці Глынэнка (Гли́ненка) — вёска ў Рыпкынскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Рыпкынскага пассавета.
Алімпійскі стадыён (Берлін)
Алімпійскі стадыён (Olympiastadion) — стадыён у Берліне, Германія. «Алімпійскі стадыён» з’яўляецца другім па велічыні стадыёнам у Германіі (пасля Сігнал Ідуна Парка) і хатнім стадыёнам футбольнага клуба «Герта» з 1963 года.
Какжол
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 134 чалавекі (72 мужчыны і 62 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 202 чалавекі (114 мужчын і 88 жанчын).
Чыжоўка (жылы раён)
Гісторыя
У пачатку 2018 года была знесена забудова вёскі Карзюкі, на аднайменнай вуліцы будуць узведзены шматпавярховыя панельныя дамы.
Інфраструктура
У Чыжоўцы таксама пабудаваныя супермаркеты сетак Green, «Суседзі», «Еўраопт», «Віталюр» (з 2023 года «Санта»). Вялікая колькасць школьных і дашкольных устаноў. Маюцца гульнявыя клубы з азартнымі гульнямі.
У раёне маюцца 2 гасцініцы:
Лясное (Бранскі раён)
Гісторыя
З XVIII ст. страціла сваё значэнне, стала дробным паселішчам.
Hericiaceae
Марфалогія
Пладовыя целы каралападобныя, з шыпаватым гіменафорам.
Тэхнічны ўніверсітэт у Кошыцах
Гісторыя
Сапраўднае нараджэнне Кошыцкага тэхнічнага каледжа адбылося 8 ліпеня 1952 года, калі ўрад Чэхаславакіі выдаў дырэктыву аб стварэнні трох факультэтаў, а менавіта факультэтаў цяжкага машынабудавання, горнай справы і металургіі. У 1969 годзе да іх далучыўся факультэт электратэхнікі, а ў 1978 годзе — факультэт грамадзянскага будаўніцтва. Важная падзея — перайменаванне каледжа ў тэхнічны ўніверсітэт — адбылася 13 лютага 1991 года. У 1992 годзе ў Прэшаве быў створаны факультэт прафесійных даследаванняў, які ў 1996 годзе быў ператвораны ў сучасны факультэт вытворчых тэхналогій. У 1992 годзе таксама быў створаны эканамічны факультэт, што азначала, што щніверсітэт перарос свае першапачатковыя рамкі выключна тэхнічных дысцыплін, і ён працягнуў гэтую тэндэнцыю ў 1998 годзе з заснаваннем факультэта мастацтваў.
Славацкі тэхнічны ўніверсітэт у Браціславе
Славацкі тэхнічны ўніверсітэт у Браціславе — славацкая дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у Браціславе.
Паэтычны тэатр «Арт.С»
Тэматыка вечарын
«Арт.С» ладзіць шэраг тэатральных праектаў. Так, на працягу года працягваўся задыякальна-паэтычны праект «12 сузор’яў», калі са снежня 2007 па лістапад 2008 штомесяц тэатр ладзіў вечарыну, прысвечаную пэўнаму знаку задыяка.
Былі ў тэатры «Арт.С» і свае «Сем цудаў Беларусі». Гэткую назву меў вандроўна-эстэтычны праект — сем вечарын пра найбольш адметныя і каштоўныя цуды Беларусі: Сафійскі сабор, Нясвіжскі палац, возера Нарач, балоты, раку Нёман, Мірскі замак, Белавежскую пушчу.
Тэхнічны ўніверсітэт у Зволене
Тэхнічны ўніверсітэт у Зволене — славацкая дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у Зволене.
Сяа Сывень
Быў забіты на паляванні людзьмі Гаа Сюня.
Аткыльня
Аткыльня (Атки́льня), Аткільня — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Дабранскага пассавета.
Назва
Форма гідроніма дала падставу У. Тапарову пры даследаванні гідраніміі Верхняга Падняпроўя вылучыць у назве прыстаўку at- і корань kil- «уздымацца» (літоўскае kilti «паўставаць, узнікаць, паходзіць», kelti «ўздымаць») і прапанаваць значэнне «крыніца» (па прыкладзе руск. родить — родник).
У назвах Акельня і Нямыльня вылучаецца адзін і той жа балцкі гідранімічны пашыральнік -ln-. Ён жа ў літоўскіх назвах возера Asalnai, ракі Akilna.
Так жа сама з дапамогай аднаго і таго ж пашыральніка ўтвораныя назвы рэк Гардата́ і яе прытока *Аката́ (> рус. Окатовка) на Верхнім Павоччы, дзе назва прытоку таксама ад «рачнога» кораня Ak-.
Назва Акельня аднаўляецца як *Akilnà. Да гэтай формы блізкі і мікратапонім (назва гары) *Akilna (> польск. Okilna) побач з Маларытай (каля Брадзяціна), таксама на поўдні цяперашняй Беларусі.
Лазоўка (Крупскі раён)
Лазо́ўка (, Лозовка) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крупскага сельсавета.
Універсітэт ветэрынарнай медыцыны і фармацыі ў Кошыцах
Гісторыя
Установа была створана 16 снежня 1949 года як Ветэрынарны каледж у Кошыцах. У 1952 годзе ён страціў сваю незалежнасць і быў уключаны ў створаны Сельскагаспадарчы ўніверсітэт у Нітры. Установа зноў здабыла незалежнасць у 1969 годзе. У 1992 годзе яна была перайменавана ва Універсітэт ветэрынарнай медыцыны ў Кошыцах. Цяперашняя назва — з 2010 года.
Малое Полпіна
Малое Полпіна (Малое Полпино) — сяло ў Бранскім раёне Бранскай вобласці Расіі.
Гісторыя
У 1900 г. была адкрыта школа граматы.
Красны Бор (жылы раён, Мінск)
Мае развітую дарожную сетку, транспартнае злучэнне забяспечваецца непасрэднай блізкасцю да гарадскіх радыусаў (вуліцы Прытыцкага, Адзінцова), 4-га гарадскога кальца (вуліца Лабанка), другой лініі метрапалітэна (станцыя «Каменная Горка», пазней да яе плануеца дадаць і станцыю «Красны Бор»).
Арбанасі
Гісторыя і славутасці
Вёска была заснавана ў XV ст. албанцамі з Паўднёвага Эпіра, якіх высялілі сюды турэцкія ўлады з-за іх частых паўстанняў. Адсюль і назва вёскі — Арабанасі: так у Сярэднія вякі называлі албанцаў візантыйскія географы і гісторыкі.
Вожэ
Плошча 422 км². Возера мае авальную форму, выцягнутае з поўначы на поўдзень. Даўжыня возера — 64 км, шырыня ад 7 да 16 км. Сярэдняя глыбіня 1—2 м, найбольшая 5 м. Плошча вадазбору 6260 км². Аб’ём вады ў возеры 1,08 км³. Берагі пераважна нізкія, забалочаныя.
Мікалай Палікарпавіч Чалы
Біяграфія
У баях у Вялікую Айчынную вайну з 1941 года. Удзельнік абароны Адэсы і Севастопаля. Удзельнічаў у абароне Керчанскай ваенна-марской базы, у высадцы дэсанта на Керчанскі паўвостраў у 1941 годзе, у абароне Туапсінскай ваенна-марской базы.
Клара Сцяпанаўна Лучко
Кла́ра Сцяпанаўна Лучко́ (, с. Чутавэ, Украінская ССР —, , Расія) — савецкая і расійская актрыса. Народная артыстка СССР (1985). Лаўрэат Сталінскай прэміі II ступені (1951).
Біяграфія
Папулярнасць прыйшла ў 1950 годзе, пасля выхаду на экраны фільма «Кубанскія казакі», за ўдзел у якім яна атрымала Сталінскую прэмію другой ступені.
Чакта
Каланіяльны перыяд
«Акультурацыя» і пашырэнне кантактаў з амерыканскімі гандлярамі прывялі да ўцягвання чакта ў рынкавую эканоміку і крызісу ўлады традыцыйных правадыроў. Індзейцы звычайна плацілі за еўрапейскія тавары аленімі скурамі. У выніку неашчаднага палявання колькасць аленяў на землях чакта значна скарацілася, затое абавязкі перад амерыканскімі гандлярамі працягвалі расці. Частка чакта мігрыравала на заходні бераг Місісіпі, дзе ўмовы для палявання былі лепшыя, але прыходзілася сустракаць супраціў мясцовых плямён. Большасць працягвала займацца земляробствам, вырошчваць камерцыйныя культуры, у тым ліку бавоўну. На тэрыторыі Місісіпі і Луізіяны нават узніклі плантацыйныя гаспадаркі, што эксплуатавалі працу чарнаскурых рабоў. Для кансалідацыі трох груп чакта была створана агульная рада правадыроў. З 1819 г. пачалася актыўная місіянерская дзейнасць, адчыняліся школы. У гэтых умовах хутка узрастала роля новых правадыроў, дзяцей ад сумесных шлюбаў з еўрапейцамі або ваенных лідараў накшталт Пушматахі. Традыцыйныя правадыры выступалі супраць змен, але для падтрымання ўлады і выплаты фінансавых абавязкаў мелі патрэбу ў грошах, а таму пагаджаліся прадаваць амерыканцам абшчынныя землі. З 1801 г. да 1820 г. чакта заключылі 6 дагавораў, паводле якіх перадалі амерыканцам 51 912,89 км² сваіх тэрыторый. Асабліва вострыя дыскусіі сярод правадыроў узніклі вакол дагавора 1820 г. аб перадачы зямель ў Місісіпі наўзамен на большую частку Арканзаса. Пушматаха і новыя правадыры выступілі супраць абмену, але традыцыйныя правадыры на чале Мушулатубі далі згоду. Дагавор быў скарэктаваны ў 1825 г., але застаўся фактычна бяздзейсным, паколькі толькі невялікая частка чакта мігрыравала ў Арканзас, і прапанаваныя індзейцам землі былі заняты еўрапейскімі пасяленцамі.
Перасяленне ў Аклахому
Чакта падзялілі свае новыя тэрыторыі на 3 раёны Машулатубі (паўночны захад), Пушматаха (паўднёвы захад) і Апукшунубі (паўднёвы ўсход). Найбольш заходнія землі былі зданы ў арэнду чыкаса. У 1834 г. правадыры трох раёнаў падпісалі пагадненне пра стварэнне адзінай рады для кіравання з цэнтрам у Тушкахоме. Будынак для яе паседжаняў быў названы Нані-Вая. У 1838 г. і 1842 г. былі прыняты Канстытуцыі нацыі чакта, што ўключалі арэндаваныя чыкаса землі ў асаблівы раён, ствараліся прадстаўнічыя заканадаўчыя, выканаўчыя і судовыя органы ўлады, адзіныя ваенныя сілы, якія назіралі за парадкам. Фінансаванне адбывалася за кошт штогадовых выплат з боку ЗША па дагаворам 1825 г. і 1830 г. Пры перасяленні змянілася структура грамадства, паколькі на новых землях чакта аддавалі перавагу жыццю не ў вялікіх вёсках, а ў прыватных хутарах. У 1860 г. 14% насельніцтва (2 349 чалавек) складалі чарнаскурыя рабы. У 1855 г. чыкаса адасобіліся ад чакта. Актыўна праводзілася місіянерская дзейнасць, атэісты не мелі права займаць дзяржаўныя пасады.
Музычная культура
Найбольш старажытным вядомым музычным інструментам чакта з'яўляецца барабан. Сучасныя барабаны робяцца па вобразу брытанскіх і амерыканскіх ваенных барабанаў канца XVIII — пачатку XIX ст. Пад уплывам еўрапейскага насельніцтва шырока выкарыстоўваюцца скрыпка і гітара.
Аляксандр Аляксеевіч Грыцанаў
Навуковыя інтарэсы
Цягам жыцця цікавіўся шырокім спектрам гістарычных, псіхалагічных і псіхааналітычных, сацыялагічных, філасофскіх, рэлігіяведчых і эзатэрычных пытанняў.
Дысертацыйнае даследаванне было выканана па сацыялагічнай тэме: "Критический анализ буржуазных концепций «среднего класса» (1983). У 2003 годзе пабачыла свет праца «Социология. Энциклопедия», перавыдадзеная з некаторымі ўдакладненнямі і выпраўленнямі ў 2010 годзе як «Новейший социологический словарь».
Эзатэрыка
Чылі
Прырода
Чылі займае вузкую (шырынёй ад 15 да 335 км), пераважна горную паласу сушы працягласцю 4300 км, памім узбярэжжам Ціхага акіяна і высакагор’ямі Андаў. На захадзе з поўначы на поўдзень (да 41°30' паўднёвай шыраты) цягнуцца Берагавыя Кардыльеры (вышыня 3200 м), на ўсходзе — Галоўная Кардыльера Андаў з найбольшай вышынёй Чылі, гарой Охас-дэль-Салада (6880 м). Паміж імі тэктанічная ўпадзіна — Падоўжная даліна. На паўночным усходзе частка вулканічнага нагор’я Цэнтральных Андаў, на крайнім паўднёвым усходзе — участкі раўнін Патагоніі і заходняя частка вострава Вогненная Зямля. Вяршыні Андаў да 35° паўднёвай шыраты перавышаюць 6000 метраў і з’яўляюцца конусамі пагаслых вулканаў. Вышыня гор змяняецца з поўначы на поўдзень:
Буянкы
Буянкі ці Буянкы (Буянки́) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Вышнэўскага сельсавета.
Сарыален (Тарбагатайскі раён)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 564 чалавекі (280 мужчын і 284 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражываў 221 чалавек (112 мужчын і 109 жанчын).
Трудавэ (Рыпкынскі раён)
Трудавое ці Трудавэ (Трудове́) — вёска ў Рыпкынскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Гучынскага сельсавета.
Мікалай Тарасавіч Раманоўскі
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (1938).
Працаваў у Мінскім статыстычным тэхнікуме (1944—1946, дырэктар), Беларускім дзяржаўным універсітэце (з 1946, геаграфічны факультэт, кафедра эканамічнай геаграфіі замежных краін, у 1968—1986 — загадчык кафедры, 1947—1956 і 1962—1983 — дэкан факультэта).
Навуковыя інтарэсы: эканамічная геаграфія Беларусі.
Малога
Мало́га (Моло́га ) — рака ў Цвярской, Наўгародскай і Валагодскай абласцях Расіі, упадае ў Весьегонскі плёс Рыбінскага вадасховішча на Волзе (злева).
Майск (Крупскі раён)
Ма́йск (, Майск) (да 1964 года Па́нскае ) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крупскага сельсавета.
Жангызтал
Жангызтал — сяло ў Тарбагатайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Жэтыаральскай сельскай акругі. Код КАТА — 635841300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 385 чалавек (207 мужчын і 178 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 216 чалавек (113 мужчын і 103 жанчыны).
Кам’янка (Рыпкынскі раён)
Каменка ці Ка́м'янка (Ка́м'янка) — вёска ў Рыпкынскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Задэрыіўкага сельсавета.
Пізнапалы
Пазнапа́лы ці Пізнапа́лы (Пізнопа́ли) — вёска ў Рыпкынскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Задэрыіўкага сельсавета.
Заяц (значэнні)
Заяц:
Понга
Гісторыя
Дзякуючы некаторым археалагічным знаходкам вядома, што тэрыторыя была заселена ўжо ў бронзавым веку.
Барыс Барысавіч Багаслоўскі
Біяграфія
Навуковыя інтарэсы: заканамернасці водаабмену і фарміравання водных мас буйных возераў; падабенства возераў і водасховішч; водны баланс вадаёмаў.
Мікалай Піліпавіч Заяц
Біяграфія
Паслядоўна камандаваў крэйсерам «Вароўскі», эсмінцам «Ленін» Балтыйскага флоту; крэйсерам «Чырвоны Каўказ» на Чорным моры.
Шырван
Гісторыя
Быў перайменаваны ў Алі-Байрамлы ў гонар азербайджанскага рэвалюцыянера Алі Байрамава. У 1954 годзе пасёлак Алі-Байрамлы атрымаў статус горада. У 2008 годзе горад быў перайменаваны ў Шырван.
Краёвая партыя Літвы і Беларусі
Краё́вая па́ртыя Літвы́ і Белару́сі, КПЛіБ (Stronnictwo Krajowe Litwy i Białorusi, Краёвая партия Литвы и Беларуси) — палітычная партыя ліберальна-кансерватыўнага кірунку «краёвасці» ў Расійскай імперыі (у прыватнасці — у Беларусі і Літве) у пачатку ХХ ст., якая сумяшчала ў сваёй праграме «краёвыя» (аўтанамісцкія) і ліберальна-кансерватыўныя лозунгі.
Кабанбай (Тарбагатайскі раён)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 1698 чалавек (895 мужчын і 803 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 1210 чалавек (630 мужчын і 580 жанчын).
Оберн
Оберн:
Барсукоўскі сельсавет (Кармянскі раён)
Барсуко́ўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кармянскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 года вёска) Барсукі.
Іван Нячай
Жыццё
У 1655 быў дасланы да войска І. Залатарэнкі, удзельнічаў у аблозе Старога Быхава. Пасля смерці Залатарэнкі, страціўшы надзею на поспех, казакі адышлі на Украіну, пакінуўшы на Беларусі частку войска на чале з Нячаем.
Скарадзіца
Скарадзі́ца (, Скородица) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Крупскага сельсавета.
Чэрвеньскі раён
Рэльеф і карысныя выкапні
Тэрыторыя раёна размешчана ў межах Цэнтральнабярэзінскай раўніны. Пераважаюць вышыні 180—200 м, максімальная 209 м (на поўнач ад вёскі Валевачы).
Гаспадарчая дзейнасць
Па тэрыторыі раёна праходзяць аўтадарогі М4 (Мінск — Чэрвень — Магілёў), Р59 (Мар’іна Горка — Чэрвень — Смалявічы), Р69 (Шацк — Смілавічы — Смалявічы) і інш.
Інфармацыя для турыстаў
Захаваліся помнікі архітэктуры: палацава-паркавы ансамбль і касцёл святога Антонія (канец XVIII — пачатак XIX стст.) ў в. Раванічы, палацавы комплекс і Свята-Траецкая царква (1668) у пасёлку Смілавічы.
Юрый Максімавіч Абухоўскі
Узнагароды
Прэмія АН Беларускай ССР (1990).
Лука (Война-Ясянецкі)
Аўтар шматлікіх навуковых прац, некалькіх кніг па рэлігіі, мемуараў.
Германавічы (гміна)
11 красавіка 1929 года ў склад гміны Германавічы перададзена частка тэрыторыі скасаванай гміны Сцяфанпаль, у той час як частка тэрыторыі гміны Германавічы уключана ў склад гміны Шаркаўшчына.
Мантэвалскі ўніверсітэт
Агульная характарыстыка
Мантэвалскі ўніверсітэт знаходзіцца ў геаграфічным цэнтры Алабамы ў раёне з багатай гісторыяй з часоў Грамадзянскай вайны. Многія будынкі кампуса былі пабудаваны яшчэ да заснавання вучэльні.
Аляксей Фёдаравіч Львоў
Кампазітар, скрыпач. Заснавальнік сімфанічнага аркестра ў Пецярбургу (1840). Дырэктар Прыдворнай пеўчай капэлы (1837—1861).
Чурылава (возера)
Чурылава — возера ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці, за 6 км на паўночны ўсход ад горада Мёры, каля вёскі Чурылава, у басейне ракі Мёрыца.
Плошча паверхні 0,2 км². Даўжыня 0,94 км, найбольшая шырыня 0,27 км. Найбольшая глыбіня 14,4 м, сярэдняя — 4,0 м. Аб’ём вады ў возеры 0,8 млн м³. Даўжыня берагавой лініі 2,38 км. Плошча вадазбору 2 км².
Катлавіна возера лагчыннага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй 4—6 м, пад сельскагаспадарчымі ўгоддзямі, на паўднёвым усходзе пад лесам. Берагавая лінія звілістая. Берагі высокія, пад хмызняком. Дно да глыбіні 1—2 м пясчанае, ніжэй ілістае. Вада вызначаецца нізкай мінералізацыяй і празрыстасцю. Возера эўтрофнае. Зарастае амаль трэць плошчы возера да глыбіні 2 м.
Slack
Гісторыя
Slack, які пазіцыянуецца як «забойца Skype і ўнутрыкарпаратыўнай электроннай пошты», быў створаны   <span class="ref-info" style="cursor:help;" title="на английском языке">)   , адным з заснавальнікаў фотахостынгу Flickr. Батэрфілд у 2009 годзе заснаваў кампанію , якая распрацоўвала анлайн-гульню . Гульня выйшла ў верасні 2011 года, але затым яе вярнулі ў стадыю бэта і ў снежні 2012 года закрылі цалкам з-за недастатковай папулярнасці. У працэсе працы над гульнёй быў створаны інструмент для абмену паведамленнямі, які стаў асновай для будучага праекта, названага Slack.
Зубахы
Зуба́хі ці Зуба́хы (Зуба́хи) — вёска ў Рыпкынскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Пэтрушыўскага сельсавета.
Шарга (сяло)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 563 чалавекі (287 мужчын і 276 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 479 чалавек (243 мужчыны і 236 жанчын).
Экалагічныя праблемы ў Казахстане
Аральскае мора
Адным з прыкладаў з'яўляецца Аральскае мора, якое было высушана з-за няправільнага выкарыстання вод Амудар'і і Сырдар'і. Што спрычынілася вымірання многіх выглядаў рыб, падвышэння салёных грунтовых вод, а таксама змены кірунку ветру.
На сённяшні дзень Амудар'я дасягае Арала ў зімовы перыяд часу, што паспрыяла скарачэнню плошчы акваторыі на 1/3. Аб'ём вады зменшыўся на 60%, што спрыяла ўзросту сярэдняй салёнасці вод у 2.5 разы.
Барок (Крупскі раён)
Баро́к (, Борок) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хацюхоўскага сельсавета.
Спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Мексіцы
Мексіка ратыфікавала Канвенцыю аб ахове сусветнай культурнай і прыроднай спадчыны 23 лютага 1984 года. Першы аб'ект на тэрыторыі Мексікі быў занесены ў спіс у 1987 годзе на 11-й сесіі Камітэта Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Спіс
У гэтай табліцы аб'екты размешчаны ў храналагічным парадку іх дадання ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Базарга
Базарга — сяло ў Тарбагатайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Какжыранскай сельскай акругі. Код КАТА — 635845200.
Рашкава Слабада
Ра́шкава Слабада́ (Ра́шкова Слобода́) — вёска ў Рыпкынскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Пэтрушыўскага сельсавета.
Дубешня
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Нацкага сельсавета.
Струменскі сельсавет
Стру́менскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кармянскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Струмень.
Уінстан Чэрчыль
Пасля таго, як кансерватыўная партыя прайграла выбары ў 1945 годзе, Чэрчыль стаў лідарам апазіцыі лейбарыстскаму ўраду. Пасля перамогі ў 1951 годзе, ён зноў стаў прэм’ер-міністрам да выхаду на пенсію ў 1955. Пасля яго смерці, па распараджэнні каралевы, Елізаветы II, яму былі зладжаныя праводзіны па вышэйшым дзяржаўным разрадзе ў Саборы св. Паўла. Названы найвялікшым брытанцам усіх часоў па апытаннях 2002 году, Чэрчыль шырока разглядаецца сярод самых уплывовых людзей у гісторыі Вялікабрытаніі.
Пачатак палітычнай кар’еры
Хутка пасля вяртання ў Вялікабрытанію Чэрчыль быў абраны ў ніжэйшую палату парламенту ад кансерватыўнай партыі. Аднак у 1904 ён перайшоў у іншую буйную на той час партыю, ліберальную. У ліберальным урадзе ён ужо ў 1908 атрымаў пасаду міністра гандлю і прамысловасці, а ў 1910 ён стаў міністрам унутраных спраў. На чале міністэрства Чэрчыль рашуча расправіўся з усімі шматлікімі маніфестацыямі і ў 1911 стаў міністрам марскіх спраў (афіцыйна — Першы Лорд Адміралцейства). Ён пачаў рэфарміраванне брытанскага флоту, аднак пасля няўдалай Дарданэльскай аперацыі падчас Першай сусветнай вайны Чэрчыль быў зняты са сваёй пасады.
Чэрыкаўскі раён
Гісторыя
30 ліпеня 1966 года раён утвораны зноў, уключаў горад Чэрыкаў, Вепрынскі, Верамейскі, Лабанаўскі, Рэчыцкі, Сормаўскі сельсаветы Крычаўскага раёна, Ушакоўскі сельсавет Краснапольскага раёна. 18 лютага 1972 года зноў утвораны Язёрскі сельсавет. На 1 студзеня 1974 года ў складзе раёна 7 сельсаветаў і 129 населеных пунктаў. 30 красавіка 1992 года скасаваны Ушакоўскі сельсавет, 26 жніўня 1994 года — Лабанаўскі сельсавет. 20 кастрычніка 1995 года Чэрыкаўскі раён і горад Чэрыкаў аб’яднаны ў адну адміністрацыйную адзінку.
Сэнюкы
Сенюкі ці Сэнюкы (Сенюки́) — вёска ў Рыпкынскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Пэтрушыўскага сельсавета.
Манахамусы
Лічынка
На пярэднім краі перэднеспінкі маецца шырокая белая аблямоўка; на задняй абзе гэтай аблямоўкі размяшчаецца папярочная валасістая палоска.
Зніжэнне ўзроўню Аральскага мора
Прычыны і ход ссыхання
З 1960 па 2007 год Арал ужо страціў на выпарэнне каля 1000 км³ воды. У 1989 годзе мора распалася на два ізаляваныя вадаёмы — Паўночнае (Малое) і Паўднёвае (Вялікае). На 2003 год плошча паверхні Аральскага мора складаў каля чвэрці выточнай, а аб'ем воды — каля 10 %. Да пачатку 2000-х абсалютны ровень вады ў мора зменшыўся да адзнакі 31 м, што на 22 м ніжэй выточнага роўня, што назіраўся ў канцы 1950-х.
Змены мясцовасці
Пацярпеў аральскі ландшафт: плошча трысняговых зараснікаў скарацілася з 550 да 18 тыс. га, у агульнай складанасці загінула прыкладна 50 буйных азёр у дэльтах Сырдар'і і Амудар'і. Знішчана частка тугаяў у абалонах Сырдар'і і Амудар'і. Рэзка скарацілася разнастайнасць відаў жывой прыроды каля мора. З 178 выглядаў хрыбетных жывёл засталіся 38. Салёнасць вады павялічылася ў Малым Арале ў 2 разы (да 18 ‰) і ў Вялікім Арале ў 10 раз (каля 100 ‰). Вялікі Арал страціў рыбагаспадарчае значэнне. Порты Аральск, Муйнак і Казахдар'я былі зачынены з-за адсутнасці вады. У Прыараллі з канца 1980-х гадоў адзначаецца высокі ровень беспрацоўя.
Хатылёва
Гісторыя
Упершыню згадваецца на пачатку XVII ст.
Урыцкі (Бранскі раён)
Урыцкі (Урицкий) — пасёлак станцыі ў Бранскім раёне Бранскай вобласці Расіі.
Бетпак-Дала
Бетпак-Дала, (Бетпақдала), таксама Паўночны Галодны стэп — пустыня ў Карагандзінскай, Паўднёва-Казахстанскай і Жамбылскай абласцях Казахстана. Знаходзіцца паміж нізоўем ракі Сарысу, ракі Чуй і возерам Балхаш.
Флатацыя
Масляная і плёначная флатацыя
Метад маслянай флатацыі прапанаваны ў Вялікабрытаніі ў 1860 годзе У. Хайнсам. Зыходны матэрыял перамешваецца з маслам і вадой. Сульфідныя мінералы змочваюцца маслам і ўсплываюць на паверхню, адкуль здымаюцца. Гэты від флатацыі выкарыстоўваўся у працэсах абагачэння графітавай руды ў Марыупалі (1904). Пасля ўдасканалення гэты метад выкарыстоўваўся пры абагачэнні марганцавых руд, дазваляючы здабываць тонкія шламы.
Пенная флатацыя
Пенная флатацыя з'яўляецца найбольш распаўсюджаным спосабам абагачэння руд. Першы патэнт на гэты метад выдадзены Адольфу и Артуру Беселям ў Германіі ў 1877 годзе. Адбываецца ў трохфазным асяроддзі (пульпе): цвёрдыя часцінкі—вадкасць—газ. Цвёрдая фаза складаецца са здробненай руды, вадкая — з вады, прадуктаў вышчалачвання мінералаў, флатагентаў, калоідных часцінак і інш. Газавая фаза утвараецца з дробных пузыркоў паветра або іншага газу, якія ўтвараюцца пры праходжанні праз аэратар.
Салінас-Грандэс
Рэлікт старажытнага возера. Знаходзіцца ў тэктанічнай упадзіне на вышыні 170 м. Плошча саланчака каля 8500 км². На яго тэрыторыі маюцца паклады паташу і соды.
Хірасара
Актыўная фаза раскопак працягваецца. Пакуль усталявана, што паселішча складалася з цытадэлі з жылымі кварталамі, лесвіцай і калодзежам, сховішча (28 м у даўжыню і 12 м у шырыню з унутранымі сценамі), прамыслова-жылога комплекса з прыбудовамі і ганчарнай печчу. Усе пабудовы былі зроблены з масіўных блокаў пясчаніку, счэпленых гліняным растворам. Тое, як месцяцца пабудовы, паказвае на наяўнасць сістэматычнай планіроўкі. Знойдзена вялікая колькасць керамікі, у тым ліку пячаткі.
Сталіца Рэспублікі Казахстан
Храналогія сталіц Казахстана
Прыкладна з мая 1999 года горад Атырау ў прэсе сталі зваць Нафтавай сталіцай Казахстана. Да гэтага часу ганаровы тытул нафтавай сталіцы Казахстана насіў горад Актау.
Ізмір
Ізмір (İzmir) — трэці па колькасці насельніцтва горад у Турцыі і другі па велічыні порт краіны (пасля Стамбула), адміністрацыйны цэнтр правінцыі Ізмір.
Ізмір — адзін са старажытнейшых гарадоў Міжземнаморскага басейна. Паселішча на месцы горада існавала за 3000 год да н.э. Ізмір (Смірна) — мяркуемая радзіма Гамера. Нягледзячы на пастаянную змену правіцеляў, асабліва ў сярэднія вякі, горад захоўваў свой пераважна эліністычны (грэчаскі) характар на працягу тысячагоддзяў, застаючыся важным хрысціянскім цэнтрам Малай Азіі.
Дзісенскі павет (Расійская імперыя)
Утвораны ў 1793 годзе ў складзе Мінскай губерні, знаходзіўся на самай яе поўначы. Межаваў з Дзвінскім, Дрысенскім, Полацкім, Вілейскім і Завілейскім (Свянцянскім) паветамі. Плошча складала 507,8 вёрст. У 1843 годзе павет быў перададзены ў склад Віленскай губерні.
Сцяпан Сцяпанавіч Піменаў
Біяграфія
Нарадзіўся ў Пецярбургу ў 1784 годзе ў сям’і служачага. Яго бацька — Сцяпан Апанасавіч меў чын губернскага сакратара.
Вучыўся ў М. І. Казлоўскага і ў пецярбургскай Акадэміі мастацтваў (1795—1803). Неаднаразова атрымліваў за свае поспехі медалі: у 1801 годзе — Першы сярэбраны медаль «за лепку з натуры», а ў 1802 годзе — Першы залаты медаль за барэльефную кампазіцыю «Юпітэр і Меркурый, якія наведваюць у выглядзе вандроўнікаў Філемона і Баўкіду». Увосень 1803 года, узнагароджаны Вялікім залатым медалём за выкананую праграму «Забойства двух варагаў-хрысціян, якія адмовіліся пакланіцца Перуну», Піменаў заканчвае Акадэмію, атрымаўшы пры выпуску атэстат першай ступені, шпагу і званне мастака 14-га класа.
У верасні 1814 года Піменаў ганаруецца званнем прафесара «па каласальнай статуі, якая прадстаўляе Славу, і па ранейшых вядомых яго работах», як паведамляе кароткі запіс у часопісе азначэнняў Савета Акадэміі мастацтваў.
У 1819—1820 гадах Піменаў сумесна са скульптарамі І. П. Мартасам, В. І. Дэмут-Маліноўскім і І. П. Пракоф’евым працаваў над стварэннем вялікіх гіпсавых барэльефаў, прызначаных для памяшкання пад скляпеннямі столі зноў пабудаванай чыгуннай лесвіцы ў Акадэміі мастацтваў, дзе ён выканаў барэльеф «Жывапіс».
Прыяміна (Крупскі раён)
Прыя́міна (, Приямино) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хацюхоўскага сельсавета.
Шарпак
Шарпа́к, або шаро́н — адзін з відаў ледзяной скарынкі на паверхні снегу (ці, у выніку наступных снегападаў, у больш глыбокіх пластах) снежнага покрыва, якая ўтвараецца ў выніку падтайвання і наступнага замярзання снегу або ў выніку ветравога ўшчыльнення (ветравы шарпак). Ён аддзелены ад глебы пустотамі і абапіраецца на асобныя земляныя камякі, расліны і іншае. У гарах слабае счапленне шарпаку з верхнімі ці ніжнімі пластамі снегу можа стаць прычынай лавін.
Eurasian Natural Resources Corporation
Гісторыя групы
У снежні 2007 года ENRC правяла Першаснае Размяшчэнне Акцый на асноўнай пляцоўцы Лонданскай Фондавай Біржы, пасля чаго ў сакавіку 2008 года ўступіла ў індэкс FTSE 100.
У верасні 2010 года Група ENRC набыла 50 % астатніх акцый Bahia Minerals BV і апцыён на куплю 100 % якія звяртаюцца акцый Block V Limited і Caera Minerals Limited, якія сумесна ўладаюць Greystone Mineracao do Brasil Limitada (Greystone). Greystone валодае горназдабыўной ліцэнзіяй на распрацоўку радовішча, якое знаходзіцца паблізу праекта BMBV.
Кошчына
Эканоміка
Сырны завод, сярэдняя школа, дзіцячы сад, амбулаторыя, дом культуры, пошта, музычная і мастацкая школы.
Забянькова
Забянько́ва (, Забеньково) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ухвальскага сельсавета.
Кушляншчына
Геаграфія
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 12 км на паўднёвы захад ад г. Смаленска, за 5 км на поўдзень ад аўтадарогі (Смаленск — Красны — Гусіна). Праз вёску працякае рака Мошна. Уваходзіць у склад Хохлаўскага сельскага паселішча.
Купелішча (Смаленскі раён)
Купелішча (Купелище) — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Вязгінскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 4 жыхары (2007).
Вадзім Юсупавіч Абдрашытаў
Біяграфія
Юлій Райзман, які запрасіў маладога рэжысёра на працу на кінастудыю «Масфільм», быў кіраўніком творчага аб’яднання «Таварыш». Тут жа Абдрашытаў сустрэўся з Аляксандрам Міндадзэ, з якім пасля стварыў 11 фільмаў.
Вэдыльці
Вядзільцы ці Вэдыльці (Веди́льці) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мыхайла-Кацюбынскай пасялковай абшчыны.
Красны Пахар (Крупскі раён)
Кра́сны Па́хар (, Красный Пахарь) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ухвальскага сельсавета.
Гірманка
Гірманка (Гірма́нка) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мыхайла-Кацюбынскай пасялковай абшчыны.
Бела-Бярэжскі санаторый
Гісторыя
У гады Першай сусветнай вайны на тэрыторыі манастыра быў размешчаны лазарэт для параненых.
Круглэ (Чарнігаўскі раён)
Круглае ці Круглэ (Кру́гле) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мыхайла-Кацюбынскай пасялковай абшчыны.
Шаркаўшчынскі раён
У раёне 7 сельсаветаў: Більдзюжскі, Валожынскі, Германавіцкі, Ёдскі, Лужкоўскі, Радзюкоўскі, Станіславоўскі.
Лэнькіў Круг
Ле́нькаў Круг ці Лэнькіў Круг (Ле́ньків Круг) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Мыхайла-Кацюбынскай пасялковай абшчыны.
Ліпуны
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Нівішчы (Смаленскі раён)
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Цэрквы міру
Цэ́рквы мі́ру (Kościoły Pokoju, Friedenskirche) у Свідніцы і Явары (Ніжнесілезскае ваяводства Польшчы) — найвялікшыя драўляныя сакральныя будынкі ў Еўропе. У 2001 годзе былі занесеныя ў спіс Сусветнай спадчыны.
Гісторыя
Да цяперашняга часу захаваліся дзве з іх. Царква міру ў Свідніцы займае плошчу 1180 м² і змяшчае 6000 вернікаў, а царква ў Явары — 1090 м² і 7500 вернікаў (3000 сядзячых месцаў). Храм у Глогаве згарэў у пажары пасля ўдару маланкі.
Мажаны
Мажа́ны (, Мажаны) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ухвальскага сельсавета.
Клаэс Карпінен
Спартыўная кар’ера
За сваю кар’еру выступаў на пяці чэмпіянатах свету, і на кожным з іх заваёўваў хоць бы адзін медаль. Усяго Карпінен заваяваў 10 медалёў чэмпіянатаў свету, па пяць залатых і срэбных.
Сент-Андрэ-дэ-Кюбзак
Сент-Андрэ-дэ-Кюбзак (Saint-André-de-Cubzac) — камуна на поўдні Францыі, у рэгіёне Новая Аквітанія, дэпартамент Жыронда. Насельніцтва — 9874 чалавек (2011). Муніцыпалітэт знаходзіцца на адлегласці прыблізна за 480 км на паўднёвы захад ад Парыжа, за 21 км на паўночны ўсход ад Бардо.
Выбаргская губерня
Геаграфія
У перыяд уваходжання ў склад Фінляндыі, яе крайняя паўднёва-ўсходняя частка распасціралася прыблізна ад 60°7' да 62°42’8" пн. ш. (не лічачы часткі Фінскага заліва з яго астравамі; гэтая частка распасціралася на поўдзень прыблізна да 59°45' і ад 26°26' да 32°47' у. д. (ад Грынвіча).
Машчаніца
Машчані́ца (, Мощаница) — вёска ў Крупскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ухвальскага сельсавета.
Дарувар
Да́рувар (Daruvar) — горад у цэнтральнай Харватыі, Знаходзіцца ў Б'елаварска-Білагорскай жупаніі. У 2011 годзе — 11.633 жыхароў.
The Battle for Middle-Earth
Кампанія дабра
Пачынаецца з бітвы ў Морыі — копях Гномаў, дзе Брацтва Пярсцёнка павінен прайсці праз шахты. Далей бітвы развіваюцца за Рохан, да бітвы ў Хельмавай Падзі, далей за Гондар, да канца гульні пры Чорных варотах.
Макратчына
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Смолянка (Кулыкіўскі раён)
Смолянка (Смо́лянка) — вёска ў Кулыкіўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Алышыўскай пасялковай абшчыны.
Свінарка
Свінарка
Інтэрніраванне японцаў у Канадзе
Хроніка інтэрніравання японцаў
У красавіку 1945 г. пачаўся вываз японцаў з Бр. Калумбіі ў раён г. Таронта. Гэты працэс цянгуўся прыкладна да 1947 г. Ізноў перасяленцам не давалі свабоды і выкарыстовалі як сельскагаспадарчых рабочых. У маі 1946 г. пачалася дэпартацыя японцаў на гістарычную Радзіму. Усяго перасялілі 3964 канадскіх японца, у тым ліку і японцаў, якія нарадзіліся ў Канадзе. У 1947 г. распараджэнне аб дэпартанцыі было прызнана незаконным і адменена. У красавіку 1949 г. усе прававыя абмежаванні былі зняты з японскіх канадцаў.
Ikarus 260
Кузаў
Падлога роўная па ўсей даўжыні аўтобуса. У падлозе салона меліся спецыяльныя люкі, якія адкрывалі доступ да рамантавання механізмаў.
Слімак (значэнні)
Слімак
Ніжняя Гедзяонаўка
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Новае Сінявіна
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Драчыўшчына
Драчыўшчына (Драчі́вщина) — вёска ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Іваніўскай вясковай абшчыны.
Чан (Усходне-Казахстанская вобласць)
Чан — сяло ў Тарбагатайскім раёне Усходне-Казахстанскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Кіндыкцінскай сельскай акругі. Код КАТА — 635849500.
Жавенель Маіз
Жавенель Маіз (Jovenel Moïse;, Тру-дзю-Нор, Паўночна-Усходні дэпартамент — ) — гаіцянскі бізнесмен і палітык. Прэзідэнт Гаіці (2017—2021).
Біяграфія
Нарадзіўся 26 чэрвеня 1968 года ў горадзе Тру-дзю-Нор ў Паўночна-Усходнім Дэпартаменце Гаіці. Яго бацька, Эцьен Маіз, быў гандляром і фермерам, а маці, Люсія Бруна — швачкай. У 1974 годзе сям’я пераехала ў Порт-о-Прэнс, дзе ён атрымаў адукацыю.
Ikarus 256
Ikarus 256 — аўтобус, які вырабляўся серыйна венгерскай фірмай Ikarus з 1977 па 2004 год. Гэта мадэль была амаль цалкам уніфікавана з мадэллю Ikarus-250, аднак даўжыня кузава была на метр менш і складала 11 метраў. у параўнанні з Ikarus-250, 256-я мадэль стала нашмат камфортней і мела шмат новых магчымасцей і функцый, уласцівым сучасным турыстычным аўтобусам. Аўтобус можа працаваць і як міжгародны, і як турыстычны.
Саляная шахта ў Вялічцы
Мінуўшчына
Археалагічныя даследаванні тэрыторыі Вялічкі паказалі, што выпарванне раствору, які чэрпалі з саляных крыніц, тут рабілі ўжо ў IV тыс. да н. э.
Работы на шахце былі спыненыя ў 1996, калі эксплуатацыя раёнаў паблізу гістарычных выпрацовак стала прычынай разбурэння турыстычных маршрутаў. У канцы 1950-х гадоў былі пачатыя першыя работы па забеспячэнні бяспекі капалень. За сем стагоддзяў тут было здабыта 7,5 млн м³ солі.
Яшчэ ў XVI стагоддзі былі заўважаныя лекавыя ўласцівасці солі. Іх актыўная эксплуатацыя пачалася ў 1826 годзе, калі было арганізавана лячэнне салявымі ваннамі. У 1939—1955 доктар Фелікс Бачкоўскі лячыў ад 36 хвароб у заснаваных ім купальнях. Лекавая дзейнасць вярнулася ў шахты ў 1958 з ініцыятывы доктара Мечыслава Скулімоўскага, які лячыў бранхіяльную астму, запаленне бронхаў і алергічны наспель. Заснаваны ім санаторый дзейнічае дагэтуль.
Турызм
У пасляваенныя гады колькасць турыстаў працягвала ўзрастаць. У сярэдзіне 1950-х шахту наведвалі каля 200 тысяч чалавек штогод, у першай палавіне 1970-х — 750 тысяч чалавек, а пасля крызісу 1981 года — 600 тысяч. За гэты час былі адрамантаваныя шахты і турыстычныя камеры, пабудаваныя цэнтры па продажы сувеніраў.