cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Вайна Рэчы Паспалітай з Асманскай імперыяй (1672—1677)
Пачатак
Сілы польнага гетмана Сабескага былі недастатковымі для барацьбы з туркамі, у выніку чаго было атрымана толькі некалькі дробных перамог над асобнымі асманскімі атрадамі. Ва ўмовах унутранага канфлікту паміж каралём Міхалам Вішнявецкім і магнатамі, сойм Рэчы Паспалітай не здолеў падняць падаткі і стварыць баяздольную армію. Паслы Рэчы Паспалітай былі вымушаны падпісаць Бучацкі мір і саступіць туркам амаль увесь цэнтр і часткова захад Украіны — Брацлаўскае, Падольскае і часткова Кіеўскае ваяводствы — а таксама абяцала штогод выплочваць даніну ў 22 000 дукатаў.
Другая фаза вайны
У 1676 годзе 16-тысячны гарнізон Рэчы Паспалітай вытрымаў 2-тыднёвую аблогу Жураўны прыкладна 10 тысячамі туркаў на чале з Ібрагімам-пашам, пасля чаго быў падпісаны Жураўненскі дагавор. Мірная дамова часткова змягчыла ўмовы папярэдняга Бучацкага міру: была вызвалена прыкладна 1/3 захопленых тэрыторый, скасоўвалася даніна і вызвалялася 10 тысяч палонных.
Flyleaf
Дэбютны альбом
У сярэдзіне красавіка музыкі «Flyleaf» упершыню выступілі на тэлебачанні, у праграме Daily Download тэлеканала Fuse, дзе гурт адыграў два сваіх галоўных хіта «I’m So Sick» і «All Around Me», а 10 ліпеня «Flyleaf» зноў прадэманстравалі свой «жывы» выступ на тэлебачанні ў Jimmy Kimmel Live. Пазней каманда здзейсніла шэраг тураў у кампаніі з P.O.D., Seether, Shinedown і многімі іншымі калектывамі.
Удзел у турах, мерапрыемствах
У наступным годзе каманда адыграла тур з Three Days Grace, а таксама адзначылася на аўстралійскім фестывалі The Soundwave Festival. Гурт «Flyleaf» таксама здзейсніў тур па Еўропе ў кампаніі з Stone Sour і Forever Never. Вясной 2007 года музыканты правялі свой уласны тур Justice and Mercy, дзе кампанію ім складалі Skillet, Dropping Daylight, Sick Puppies, Kill Hannah і Resident Hero. «Flyleaf» яшчэ раз далучыліся да Family Values Tour у 2007 годзе.
«Flyleaf» удзельнічалі разам з Korn у туры Bitch We Have a Problem у пачатку 2008 года. Пасля гэтага гурт адправіўся ў тур з Seether, але ім давялося адмяніць пяць выступаў з-за праблем з голасам Лэйсі.
Другі альбом
22 кастрычніка 2012 года, за тыдзень да выхаду «New Horizons», Лэйсі абвясціла аб сыходзе з гурта дзеля сям’і і выхавання сына.
Атле Сельберг
Біяграфія
У 1942 годзе ён даказаў, што канчатковая доля ўсіх нулёў дзэта-функцыі Рымана ляжыць на крытычнай прамой Re(s)=1⁄2. У 1947 годзе распрацаваў «метад рэшата Сельберга», які прымяняўся ў даследаванні пытанняў аналітычнай тэорыі лікаў. У 1948 годзе (паралельна з Эрдзёшам) атрымаў элементарны доказ асімптатычнага закона размеркавання простых лікаў, апублікаваў яго і ў 1950 годзе быў удастоены за гэта Філдсаўскай прэміі.
Аслан Аліевіч Масхадаў
У штабе Дудаева
У снежні 1992 года, пасля абвастрэння сітуацыі на мяжы паміж Чачнёй і Інгушэціяй, Масхадаў падаў у адстаўку з Узброеных сіл Расіі і прыбыў у Грозны, дзе загадам Джахара Дудаева быў прызначаны начальнікам Грамадзянскай абароны Чачні, а неўзабаве — першым намеснікам начальніка Галоўнага штаба Узброеных сіл ЧРІ.
Першая чачэнская вайна
У жніўні—кастрычніку 1995 года ўзначальваў чачэнскіх баевікоў на перамовах з федэральнымі ўладамі. У адпаведнасці з дасягнутымі дамоўленасцямі, Масхадаў быў прызначаны сустаршынём адмысловай назіральнай камісіі.
Другая чачэнская вайна
У апошнія гады Масхадаў страціў апору сярод насельніцтва і баевікоў, фармальна застаючыся абраным кіраўніком Чачні, з якім, на думку замежнай грамадскасці, расійскае кіраўніцтва магло б весці перамовы пра палітычнае ўрэгуляванне ў рэспубліцы. Многія яго патужнікі, не вытрымаўшы нягод партызанскай вайны, здаліся ўладам і спынілі адкрыты супраціў. У той жа час перыядычна з’яўляліся паведамленні пра нязгоды ў дачыненні метадаў узброенага змагання паміж Масхадавым і лідарамі радыкальнага крыла (Шаміль Басаеў, ). Масхадаў нібы не падтрымваў акцый па захопах закладнікаў і выбухах жылых дамоў, што прывялі да масавай гібелі мірных расійскіх грамадзянаў.
Смерць
Як сцвярджае сын Масхадава, расійскія спецслужбы вылічылі месцазнаходжанне прэзідэнта ЧРІ з дапамогай адмысловай апаратуры, здольнай вызначыць каардынаты мабільнага тэлефона па IMEI-коду.
Ацэнкі
Расійскія лібералы доўга спрабавалі знайсці сярод адыёзных чачэнскіх сепаратыстаў хоць адзін чалавечы твар, пакуль не спыніліся на Аслане Масхадаве. Яны лічылі яго той палітычнай фігурай, з якой цалкам можна мець справу без асаблівай шкоды для сваёй рэпутацыі. З часам, расчараваўшыся, шмат хто з іх прызнае, што зрабілі не той выбар: звонку імпазантны, разважлівы ічкерыйскі лідар апынуўся простым суўдзельнікам крывавых злачынстваў. Да таго ж з гадамі ён стаў здаваць і саслаб гэтак, што напамінаў нечым кіплінгскага воўка Акелу, які спудлаваў на паляванні і чакаў штурхяля ад маладога і нахабнага канкурэнта-важака.
Гунгашань
Гунгашань — гара ў горнай сістэме Сіна-Тыбецкіх гор. Вышыня 7556 м.
Алье (дэпартамент)
Гісторыя
Алье — адзін з першых 83 дэпартаментаў, адукаваных падчас Вялікай французскай рэвалюцыі ў сакавіку 1790 г. Паўстаў на тэрыторыі былых правінцый Авернь і Бурбонэ. Назва паходзіць ад ракі Алье.
Дзень праграміста
Дзень праграміста — неафіцыйнае свята праграмістаў, якое святкуецца ў 256-ты дзень года (255-ы, калі лічыць ад нуля). Лік 256 (28) выбраны таму, што гэта колькасць лікаў, якія можна перадаць пры дапамозе аднаго байта. Таксама «256» у шаснаццатковай сістэме злічэння — гэта «100».
Альпы Верхняга Праванса
Геаграфія
Дэпартамент уключае 4 акругі, 30 кантонаў і 200 камун.
Нікаля Кашэн
Біяграфія
Да лепшых яго твораў належаць: «Спакуса святога Антонія», «Пераход ізраільцян праз Чорнае мора», сем аркушаў «Салдат у паходзе» і «Марскіх бітваў» (з уласных малюнкаў) і «Шлюб у Кане Галілейскай» (з А. Вічэнціна).
Андрэй Васілевіч Дынько
Узнагароды
У 2003 годзе Вацлаў Гавел перадаў яму прэмію за Грамадзянскія заслугі імя Ганна Эленбоген (ён стаў першым замежнікам, якому была перададзеная гэтая чэшская прэмія).
Чырвоным па Белым
Гісторыя
Чырвоным па Белым з'яўляецца піянерам белмоўнага рэпу. Да сённяшняга дня гэта самы вядомы беларускамоўным рэп-гурт і агулам адзін з самых значных хіп-хоп гуртоў Беларусі.
Міхась Ларчанка
Біяграфія
Нарадзіўся 14 лістапада 1907 года ў в. Хварасцяны Быхаўскага павета Магілёўскай губерні (цяпер - Слаўгарадскі раён, Магілёўская вобласць) ў сялянскай сям’і.
Памёр 31 ліпеня 1981 года ў Мінску. Пахаваны ў Мінску на Паўночных могілках.
Лютэніца
Гатуецца з наступных інгрэдыентаў: памідораў, перца, баклажанаў, цыбулі, часнака, чорнага перца, алею, цукра і солі. Лютэніцу робяць у розных варыянтах: аднародную або з кавалачкамі; з даданнем памідораў, перца або баклажанаў; вострую і невострую.
Свята-Іаана-Багаслоўская царква (Дэмбрава)
Гісторыя
У 1991 годзе была зарэгістраваная грамада. Намаганнямі праваслаўных жыхароў будынак храма быў перанесены з вёскі Завалкі. 17 ліпеня 1993 года храм быў асвячоны архіепіскапам Валянцінам.
Насельніцтва Латвіі
Дынаміка колькасці насельніцтва
Да пачатку 1990-х насельніцтва краіны павялічвалася і на сваім піку (1990) дасягнула 2,67 млн чал. Пасля распаду СССР і ўступлення Латвіі ў ЕС колькасць насельніцтва краіны паменшылася на 0,7 млн чал. або на 27 % і працягвае памяншацца. У 2017 годзе ў Латвіі жыло столькі ж народу, колькі ў 1950-м. Падобныя тэмпы дэпапуляцыі ў свеце толькі ў Літвы і Балгарыі. Скарачэнне колькасці насельніцтва мае пад сабою два складнікі: перавышэнне смяротнасці (14,5 на адну тысячу) над нараджальнасцю (9,7) і міграцыйны адток у краіны Заходняй Еўропы (-6). Такім чынам, тэмп змяншэння насельніцтва Літвы ў 2017 склаў -1,08 %.
Джайсалмер
Джайсалмер (Jaisalmer, раджастхані: जैसलमेर') — горад у індыйскім штаце Раджастхан. У мінулым — сталіца адной з дзяржаў раджпутаў. Насельніцтва (2011 г.) — 65 471 чал.
Крэпасць
Крэпасць Джайсалмер — адзін з найбуйнейшых фартыфікацыйных комплексаў у свеце. Пабудавана ў XVI ст. як ваенны і адміністрацыйны цэнтр на месцы старой разбуранай крэпасці XII ст. Сучасныя памеры — 460 м × 230 м. Падвойныя муры дасягаюць 4,6 м. Ахоўваецца 56 бастыёнамі. З-за спецыфічнага колеру муроў у мінулым атрымала мянушку «Залатога горада». Разам з іншымі крэпасцямі Раджастхана ўключана ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Бітва за Мараві
Напад на горад
Сутыкненні справакавалі масавы адток жыхароў з горада і прылеглых раёнаў, з прычыны чаго хутка ўтварыліся шматкіламетровыя пробкі на шляху ў Іліган і Кагаян-дэ-Ора. Па меншай меры адзінаццаць грамадзянскіх асоб былі забітыя падчас перастрэлак. Таксама быў пакараны смерцю супрацоўнік паліцыі.
Аперацыя ўрадавых сіл
На 16 кастрычніка з моманту пачатку аперцыі знішчана больш як 820 баевікоў, звязаных з «Ісламскай дзяржавай». Тады жа былі ліквідаваныя Існілон Хапілон, які раней быў прызначаны эмірам крыла тэрарыстычнай арганізацыі «Ісламская дзяржава« і Амархаям Маутэ — верхавод групоўкі «Маутэ».
23 кастрычніка міністр абароны Дэльфін Ларэнзана заявіў, што баявыя дзеянні ў горадзе Мараві супраць баевікоў тэрарыстычнай групоўкі «Ісламская дзяржава» спыненыя.
Кадошкіна
Сярэдняя тэмпература студзеня −11,1 °C, ліпеня 19,4 °C.
Францішак Дунін-Раецкі
Біяграфія
У 1821—1824 годзе займаў пасаду маршалка шляхты Навагрудскага павета.
Бітва за Дамаск (2012—2018)
Папярэднія падзеі
16 лістапада 2011 года баевікі Свабоднай арміі Сірыі атакавалі ўрадавыя будынкі на ўскраіне Дамаска.
Бітва
У жніўні 2013 года ў ваколіцах Дамаска мелі месца хімічныя атакі. Адначасна адбываліся сутыкненні паміж Свабоднай арміяй і Фронтам ан-Нусра.
У красавіку 2015 года баевікі ІДІЛ занялі лагер Ярмук на поўдні Дамаска, уступіўшы ў канфлікт са Свабоднай арміяй Сірыі. Улетку 2015 года працягваліся спробы атакаваць Дамаск з боку Гуты і Ярмука.
13 кастрычніка ўрадавыя сілы пачалі наступленне на ўсходні прыгарад Дамаска Джабар.
30 лістапада армія Сірыі знішчыла падземныя ўмацаванні апазіцыянераў у Джабары.
31 сакавіка 2016 года ў школе ў сірыйскім населеным пункце Дэйр аль-Асафір у прыгарадзе Дамаска быў нанесены авіяўдар. Загінула больш за 20 чалавек. Краіны Захаду абвінавацілі ў нанясенні авіяўдару сірыйскі ўрад.
22 студзеня 2018 года баевікі правялі абстрэл раёна Баб Тума на ўсходзе Дамаска. У выніку дзевяць чалавек загінулі, яшчэ 21 былі паранены.
16 лютага баевікі з Усходняй Гуты абстрэльвалі жылыя кварталы Дамаска на працягу сутак, адзін сірыйскі вайсковец загінуў, двое мірных жыхароў паранены.
23 красавіка пасля таго як ІДІЛаўцы на поўдзень ад Дамаска адмовіліся выконваць умовы мірнага пагаднення з сірыйскімі ўладамі, Сірыйская арабская армія аднавіла абстрэлы пазіцый мяцежнікаў.
Павел Антонавіч Левановіч
Творчасць
Нарысы і апавяданні пачалі з'яўляцца ў друку ў 1934 г. Выступаў таксама з вершамі. У 1938 г. выйшла кніга апавяданняў для дзяцей «Дружба». У 1940 г. падрыхтаваў зборнік апавяданняў, рукапіс загінуў у вайну. Восенню 1943 г. змяшчаў матэрыялы ў франтавым друку.
Міхась Клышка
Біяграфія
Брат А. Клышкі. Скончыў БДУ (1958). Працаваў журналістам, у 1967—81 у выдавецтве «Беларуская Савецкая Энцыклапедыя».
Аўтар першага ў беларускай лексікаграфіі «Слоўніка сінонімаў і блізказначных слоў» (1976, 2-е выд. 1993), праілюстраванага матэрыяламі з твораў беларускіх пісьменнікаў, фальклору, навуковых, навукова-папулярных, даведачных і перыядычных выданняў.
Іван Антонавіч Летка
Іван Антонавіч Летка (, былы маёнтак Масаляны,, Гродзенская вобласць — 1999, ) — беларускі паэт.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Пасля заканчэння Масалянскай сярэдняй школы (1954) вучыўся ў медыцынскім вучылішчы ў Маскве. Служыў у Савецкай Арміі. Дэмабілізаваўшыся (1955), працаваў грузчыкам на бетонавым заводзе № 5 у Маскве, муляром-дэкаратарам у Цэнтральным тэатры Савецкай Арміі. У 1967 г. скончыў завочнае аддзяленне Літаратурнага інстытута ў Маскве. У 1960—1985 гг. працаваў на аўтазаводзе імя Ліхачова кавалём, майстрам, намеснікам начальніка цэха па вытворчасці, начальнікам участка, інжынерам па кадрах.
Прыморскія Альпы (дэпартамент)
Геаграфія
Плошча тэрыторыі 4299 км². Праз дэпартамент працякае мноства рэк, у тым ліку Вар, Бандоль, Буён, Бурду.
Каршук
Каршук — прозвішча.
Ігар Мікалаевіч Байцоў
Ігар Мікалаевіч Байцоў (нар., г. Яраслаўль, РСФСР — 19 ліпеня 2018) — беларускі архітэктар.
Вулічныя Байцы
Апісанне
Запіс распаўсюджваецца толькі праз Інтэрнэт.
Поцьма (Зубава-Палянскі раён)
У 1941 годзе была створана кавальска-механічная майстэрня па вырабе вагонных дэталяў (цяпер Завод нестандартызаванага абсталявання).
NGC 2409
NGC 2409 — рассеянае скопішча ў сузор’і Карма.
Ардэш
Геаграфія
Дэпартамент уключае 3 акругі, 33 кантона і 339 камун.
Шарль-Нікаля Кашэн (Малодшы)
Шарль-Нікаля Кашэн, таксама званы Кашэн Малодшы альбо Кашэн-сын (франц. Charles Nicolas Cochin, Cochin le fils;,  — , ) — французскі малявальшчык і гравёр, а таксама пісьменнік і гісторык мастацтва; выдатны майстар французскай кніжнай ілюстрацыі XVIII стагоддзя.
Чарнігаў (значэнні)
Чарнігаў:
Спіс дзікарослых раслін Беларусі
Род
Calystegia spectabilis
Ялга (Мардовія)
Статус пасёлка гарадскога тыпу (рабочага пасёлка) — з 1984 года.
Каўказская армія (Першая сусветная вайна)
Галоўнакамандуючыя
На пачатковым этапе галоўнакамандуючым Каўказскай арміі быў каўказскі намеснік і галоўнакамандуючы войскамі Каўказскай ваеннай акругі генерал-ад'ютант І. І. Варанцоў-Дашкоў. Ён, аднак, удзелу ў распрацоўцы аперацый і кіраўніцтве войскамі практычна не прымаў, перадаўшы камандаванне арміяй свайму памочніку генералу А. З. Мышлаеўскаму, затым генералу М. М. Юдзенічу.
Зялёнка
Арэал
Пашыраны ў Еўразіі і Паўночнай Амерыцы. На тэрыторыі Беларусі трапляецца ўсюды. Расце паасобку, часта вялікімі групамі ў сухіх хваёвых лясах на пясчанай глебе. Пладовыя целы з’яўляюцца ў верасні — кастрычніку (лістападзе).
Сяргей Барысавіч Ярэц
Сяргей Барысавіч Ярэц (нар. 25 снежня 1983, г. Рэчыца, Гомельская вобласць) — беларускі дзяржаўны дзеяч.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1983 годзе ў Рэчыцы. Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт транспарту і Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь. Працоўную дзейнасць пачынаў інжынерам па арганізацыі перавозак РАУП «Гомельаблаўтатранс». У 2007—2011 гадах працаваў галоўным інжынерам, затым дырэктарам філіяла Аўтобусны парк № 3 ААТ «Гомельаблаўтатранс» у Рэчыцы. У 2011 годзе прызначаны намеснікам старшыні, у 2014-м — першым намеснікам старшыні Рэчыцкага райвыканкама. У верасні 2019 годзе ўзначаліў ДУ «Гомельаблпрам». 3 кастрычніка 2022 года прызначаны старшынёй Жлобінскага райвыканкама.
Катынскі расстрэл
Падзел Польшчы
1 верасня 1939 года Германія напала на Польшчу.
17 верасня на тэрыторыю Польшчы ўступілі сілы РСЧА. У афіцыйнай ноце Масква тлумачыла гэтыя дзеянні развалам польскай дзяржавы і патрэбай абараніць пераважалае ў гэтых абласцях украінскае і беларускае насельніцтва. Англія і Францыя не абвясцілі вайну СССР.
Палонныя і інтэрнаваныя
19 верасня 1939 года загадам Народнага камісара ўнутраных спраў СССР № 0308 было створана Кіраванне па справах ваеннапалонных і інтэрнаваных (УПВИ) пры НКУС СССР і арганізаваны 8 лагераў для зместу польскіх ваеннапалонных (Асташкаўскі, Юхноўскі, Казельскі, Пуціўльскі, Казельшчанскі, Старабельскі, Южскі і Аранскі). Начальнікам кіравання быў прызначаны маёр Пётр Сапруненка, які працаваў у сакратарыяце Берыі.
Расстрэл
''«Справы <…> разгледзець у асобым парадку, з прымяненнем да іх вышэйшай меры кары — расстрэлу. Разгляд справы правесці без выкліку арыштаваных і без падання вінавачання, пастановы пра сканчэнне следства і абвінаваўчага выніку. <…> Разгляд спраў і вынясенне рашэння ўскласці на тройку, у складзе т. т. У. М. Мяркулава, Б. Кобулава і Баштакова (начальнік 1-га спецаддзела НКУС СССР)» .''
Пытанне аб «зніклых» афіцэрах
«У кастрычніку 1940 года — за восем месяцаў до пачатку савецка-германскай вайны — бальшавікі перавезлі ў адмысловы лагер недалёка ад Масквы некалькі афіцэраў нашага штаба, сярод якіх быў падпалкоўнік Берлінг, і прапанавалі ім арганізаваць польскае войска, каб ваяваць супраць немцаў. Берлінг з ухвалай паставіўся да гэтай прапановы, зрабіўшы пры гэтым адну істотную абмоўку, каб у гэта войска маглі ўступіць усе афіцэры і іншыя польскія вайскоўцы незалежна ад іх палітычных поглядаў. У сустрэчы бралі ўдзел Берыя і Мяркулаў. — Ну вядома ж, — заявілі яны, — палякі ўсіх палітычных поглядаў будуць мець права ўступіць у гэтую армію. — Вельмі добра, — адказаў Берлінг, — у лагерах у Казельску і Старабельску знаходзяцца выдатныя кадры для гэтай арміі. На што Мяркулаў заўважыў: — Не, не гэтыя. Мы здзейснілі з імі велізарную памылкі».
Нямецкае расследаванне
І палякі, і міжнародная камісія падтрымалі высновы Бутца. Асноўныя становішчы справаздачы міжнароднай камісіі зводзіліся да наступнага:
Катынская справа ў Нюрнбергу
Галоўным сведкам абароны з'явіўся былы камандзір 537 палка сувязі палкоўнік Фрыдрых Арэнс, які быў абвешчаны камісіямі «органаў» і Бурдэнкі галоўным арганізатарам расстрэлаў як оберст-лейтэнант (падпалкоўнік) Арнес, камандзір «537 будаўнічага батальёна» (які вінавачанне абвясціла адмысловай карнай часткай). Адвакаты давялі суду, што Арэнс, які сапраўды кватараваў на былым лецішчы НКУС у Катынскім лесе, з'явіўся ў Катыні толькі ў лістападзе 1941 года і па родзе чыннасці (сувязь) не мог мець нічога агульнага з масавымі расстрэламі. Сведчанні Арэнса пацвердзілі яго непасрэдны падначалены лейтэнант Рэйнхард фон Эйхборн, які адказваў у палку за тэлефонную сувязь, і непасрэдны начальнік генерал-лейтэнант Юген Аберхаўзен, які камандаваў сувяззю ў групе войскаў «Цэнтр». 1—2 ліпеня 1946 года суд выслухаў сведкаў. Трыбунал не падтрымаў савецкае вінавачанне, у выраку трыбунала катынскі эпізод адсутнічае. Што ўспрымаецца як фактычнае прызнанне трыбуналам савецкай віны за Катынь.
1992 год у гісторыі тэлебачання
1992 год быў адзначаны шэрагам падзей у тэлебачанні.
Катынскі расстрэл
Катынь у кантэксце грамадска-палітычнага жыцця і польска-расійскіх адносін
Тэма Катынскага расстрэлу рэгулярна з'яўляецца ў польскім і расійскім друку. На думку памерлага цяпер польскага прэзідэнта Леха Качыньскага яна працягвае займаць важнае месца ў нацыянальнай гістарычнай памяці палякаў, тым часам як пераважная большасць расіян, паводле апытання фонда «Общественное мнение», лічаць яе неактуальнай.
Афіцыйная пазіцыя ўлады РФ
26 лістапада 2010 года Дзярждума Расіі, пры супраціве з боку фракцыі КПРФ, прыняла заяву «Аб Катынскай трагедыі і яе ахвярах», у якой прызнае Катынскі расстрэл злачынствам, здзейсненым па прамым указанні Сталіна і іншых савецкіх кіраўнікоў і выяўляе спагаду польскаму народу :
Вялікая Арменія
З’яўляецца першай дзяржавай у свеце, дзе ў якасці афіцыйнай рэлігіі было ўведзена Хрысціянства, 301 г. пад кіраўніцтвам цара Трдата III.
Еўрапейская паўднёвая абсерваторыя
Ла-Сілья
На пляцоўцы на гары Ла-Сілья (вышыня гары 2400 м, 600 км на Пн ад Сант’яга-дэ-Чылі) размешчана некалькі тэлескопаў з дыяметрамі люстраў 3,5 м.
Супрацоўніцтва
Арганізацыя ўдзельнічае ў рабоце кансорцыума па будове Атакамскага вялікага міліметровага масіву (Atacama Large Millimeter Array, ALMA) на нагор’і Альтыплана.
Шырвінтас
Шырвінтас (Širvintos, традыцыйная беларуская назва — Шырвінты, Szyrwinty) — горад у цэнтральнай Літве. З’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Шырвінтаскага раёна Вільнюскага павета. Насельніцтва складае каля 7,2 тыс. чалавек. Горад знаходзіцца за 50 км ад Вільнюса. Шырвінты адносяцца да этнаграфічнага рэгіёна Аўкштайція.
Дзяніс Каршук
Кар’ера
Выхаванец мінскай СДзЮШАР №10. Першы трэнер — Міхаіл Аркадзевіч Фейман. Гуляў за каманды: РТІ (Мінск, 1995—1999), «Гродна-93» (1999—2004), «Асторыя» (Быдгашч, Польшча, 2004/05), «Віталюр» (Мінск, 2005) , «Шлёнск» (Уроцлаў, Польшча, 2005/06), АЗС «Кашалін» (Польшча, 2006—2008), «Мінск-2006» (2008—2011), «Адэса» (Украіна, 2011/12), «Цмокі-Мінск» (2012—2014). Выступаў за мужчынскую зборную Беларусі ў 1996—2012 гадах.
(78) Дыяна
(78) Дыяна  — буйны астэроід галоўнага пояса, які належыць да цёмнага спектральнага класа C. Ён быў адкрыты 15 сакавіка 1863 года нямецкім астраномам Робертам Лютэрам у Дзюсельдорфскай абсерваторыі і названы ў гонар старажытнарымскай багіні палявання Дыяны. Назва была прапанавана дзядзькоў навукоўца В. Лютэрам (W. Luther). Яшчэ ў XIX стагоддзі нямецкія астраномы перыядычна праводзілі назіранні Дыяны, вымяраючы і ўдакладняючы яе эфемерыды. У 1881 годзе рускі астраном Дзмітрый Іванавіч Дубяга стварыў тэорыю руху астэроіда. За гэту працу яму было прысвоена званне доктара астраноміі і геадэзіі Пецярбургскай акадэміі навук. У наш час неаднаразова назіраецца пакрыццё зорак Дыянай, як, напрыклад, у 1980, 2008 і 2009 гадах. Перыяд вярчэння астэроіда быў вызначаны ў 1983 годзе, позні аналіз змены крывы бляску ў цэлым пацвердзіў гэтыя даныя. Дыяметр Дыяны быў вызначаны па выніках назіранняў, праведзеных з дапамогай касмічнай лабараторыі IRAS.
Карона Бразільскай імперыі
Карона Бразільскай імперыі, вядомая таксама як карона дона Педру II — адзін з афіцыйных сімвалаў Бразільскай імперыі нароўні са сцягам і гербам, у якія яна таксама была ўключана. Замяніла сабой папярэднюю карону імператара Педру I, створаную ў 1822 годзе пасля абвяшчэння незалежнасці Бразіліі.
ФК Аталанта
Хатнія матчы клуб праводзіць на стадыёне «Атлеці Адзуры д’Італія», які здольны змясціць больш за 24 тысячы чалавек. У Італіі «Аталанту» часам называюць «каралева правінцыйных клубаў» (Regina delle provinciali) каб падкрэсліць той факт, што клуб гістарычна з’яўляецца адным з найлепшых сярод каманд, якія не базуюцца ў вялікіх гарадах краіны.
Супруненка
Супруненка — прозвішча.
Эрых Фрыд
Эрых Фрыд (Erich Fried;, Вена — , Бадэн-Бадэн) — аўстрыйскі паэт, празаік, перакладчык і публіцыст.
Дабравольшчынскі сельсавет
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Парыцкага раёна Бабруйскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Парыцкім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Палескай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Бабруйскай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Гомельскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Дворышчанскага сельсавета.
Хаанг Суан Лам
Біяграфія
Памёр 2 мая 2017 года ва ўзросце 89 гадоў.
Ян Люксембургскі
Кіраванне Чэхіяй
Сітуацыю ўскладніла смерць бацькі — Генрыха VII Люксембургскага, у 1313 годзе. Ян разлічваў ўспадкаваць імператарскі тытул, але па тагачасных законах умовай быў узрост не меншы за 18 гадоў, а яму было толькі 17. Калі ён даведаўся пра большыя шанцы на абранне аўстрыйскай герцаг Фрыдрых, што было небяспечна для Чэхіі, то пачаў кампанію, якая забяспечыла імперскую карону Людовіку IV Баварскаму, які ў адказ даў чэшскаму каралеўству шэраг важных саступак.
Праз працяглую адсутнасць караля ў Чэхіі ўзрастала ўнутраная напружанасць, карумпаванасць ўраду на чале з Індржыхам з Ліпы прывяла да сацыяльных усплёскаў. Сам Індржых з Ліпы, будучы падкаморыям, пачаў выкупляць маёнткі за кошт падаткаў, якія збіраліся з гарадоў і руднікоў, так што на бягучыя выдаткі двара грошай практычна не заставалася. Пры гэтым Індржых, будучы галоўным пазыкадаўцам кароны, трымаў шыкоўны двор, кіраваў усімі справамі каралеўства і прымушаў маладога караля ва ўсім слухацца. Больш за гэта, яго каханкай была двойчы ўдовая, але маладая каралева Эльжбета Рыкса, якая жыла тым часам у Градцы. Урэшце ў 1315 годзе Індржых без ведама караля выдаў самую малодшую з сясцёр Вацлава III, Ганну, замуж за Генрыха Яворскага і аддаў пасагам каралеўскі горад Градзец.
Шлюбы і дзеці
2-я жонка: (са снежня 1334) Беатрыс дэ Бурбон (каля 1320 — 15 снежня 1383), дачка Людовіка I Кульгавага, герцага дэ Бурбон. Дзеці:
Распаўсюджванне COVID-19 у Бурундзі
2 красавіка быў выяўлены трэці выпадак захворвання COVID-19 у краіне, астатнія 22 тэсты апынуліся адмоўнымі, паведамляла міністэрства аховы здароўя.
Урад Бурундзі звярнуўся да ўсіх прадпрыемстваў і ўстаноў, заклікаючы іх ўвесці ў дзеянне сродкі для мыцця рук і паведамляць аб любых падазроных выпадках захворвання людзей. Міністэрства аховы здароўя паведаміла, што гэтая мера накіравана на прадухіленне распаўсюджвання віруса на тэрыторыі краіны. Кіраўнік аддзела інфармацыі, адукацыі і камунікацыі Міністэрства аховы здароўя, заявіў, што кіраўніцтва дзяржавы лічыць неабходным увядзенне каранціну для абароны грамадзян ад распаўсюджвання COVID-19.
Насустрач
Кампазіцыя
Змест зборніка складаецца з трох частак:
Першая частка аб'ядноўвае некалькі артыкулаў, напісаных у 1996—2007 гг., яны публікаваліся ў «Абажуры», «Народнай волі», «Свабодных новостях плюс».
Шарль-Нікаля Кашэн (Старэйшы)
Біяграфія
У 1729 годзе Ш. Н. Кашэн упершыню выставіў свае працы ў Акадэміі і ў 1731 годзе стаў членам Каралеўскай Акадэміі жывапісу і скульптуры. З нагоды прыёму ў Акадэмію стварыў гравюрныя партрэты заснавальніка Акадэміі Жака Саразена і мастака Эсташа Лесюэра, аднаго са старэйшын французскай Акадэміі жывапісу і скульптуры.
Сцяпан Іванавіч Ліхадзіеўскі
Біяграфія
Узнагароджаны медалямі.
Ірына Фролаўна Ухванава
Біяграфія
У 1973 годзе скончыла Мінскі педагагічны інстытут замежных моў, у 1978 аспірантуру Мінскага педагагічнага інстытута замежных моў і дактарантуру БДУ ў 1994, стажыравалася на кафедры англійскай мовы філалагічнага факультэта МДУ у 1981 і у 1996 годзе на кафедры камунікацыі і кафедры грамадскіх навук Школы мас-медыя Хамберсайдскага універсітэта (Англія), была ўдзельніцай гадовай школы Інстытута федэралізму ўніверсітэта г. Фрыбургу (Швейцарыя) у 1993 годзе і у 1995 годзе сацыялагічнай летняй школе Цэнтральна-Еўрапейскага ўніверсітэта (Прага, Чэхія), вучылася па Праграме Фулбрайта на кафедры палітычнай адукацыі і адміністравання Каледжа адукацыі і чалавечага развіцця ўніверсітэта штата Мінесота (ЗША) (1998). З 1973 пастаянна працуе ў БДУ: выкладчык, дацэнт, прафесар кафедры англійскай мовы гуманітарных факультэтаў, з 1999 — загадчык і прафесар кафедры англійскай мовы і маўленчай камунікацыі. Адначасова з 1991 па 1995 працавала аналітыкам у сацыялагічнай службе «Грамадская думка» у Мінску.
Падчас навуковай стажыроўкі ў замежных універсітэтах і навуковых цэнтрах, выканала і абараніла праекты па сучасным даследчым тэхналогіям дыскурсу і тэкстаў СМІ, аналізу феномену даверу СМІ ў посткамуністычных краінах Цэнтральнай і Усходняй Еўропы.
Шчарбіны (Брагінскі раён)
Пасля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджвання жыхары пераселены ў чыстыя месцы. У 2005 годзе вёска была выключана са звестак па ўліку населеных пунктаў.
Карона Каралеўства Польскага
У тарыфе 1754 года вёска, па-ранейшаму прыналежная да Хойніцкага маёнтка, зноў згаданая пад назвай Шчарбіны (wieś Szczerbiny). З яе 7 двароў (×6 — каля 42 жыхароў) «do grodu» (Оўруцкага замка) выплачваліся 1 злоты і паўтары грошы, «na milicję» (на вайсковыя патрэбы павета і ваяводства) 4 злотыя і 6 грошаў.
Яўрэйскія перапісы засведчылі пражыванне ў Шчарбінах у 1778 годзе 2 чалавек (głow), плацельшчыкаў пагалоўшчыны, што належалі да Хойніцкага кагалу, а ў 1784 годзе хрысціяніна, які пагалоўшчыне не падлягаў.
NGC 2414
NGC 2414 (іншае абазначэнне — OCL 598) — рассеянае скопішча ў сузор’і Карма.
Муктада ас-Садр
Ранняе жыццё
Муктада аль-Садр нарадзіўся 12 жніўня 1973 года (дата прыблізная) у Іраку ў багатай шыіцкай сям’і. Ён быў чацвёртым сынам знакамітага Махамеда Садэк аль-Садра, вярхоўнага лідара шыітаў Іраку. Бацька і дзядзька Муктады насілі ганаровы тытул «вялікага аяталы».
Пасля паўстанне
5 студзеня 2011 года, на фоне вываду амерыканскіх войск з краіны, ас-Садр вярнуўся ў свой родны горад Эн-Наджаф, каб і далей прымаць удзел у палітычным жыцці Ірака. 8 студзеня, падчас мітынгу ў Наджафе, ён заклікаў да мірнага супраціву ЗША без зброі тымі, каму не дадзена права яго насіць.
Франц Антуан
Франц Антуан (Franz Antoine ; 23 лютага 1815 — ) — аўстрыйскі батанік, мастак і фатограф.
Ордэн Данеброг
Легенда
Ордэн таксама ўключае Ганаровы крыж ордэна, ён быў у 1952 г. трансфармаваны ў Сярэбраны крыж ордэна. Ён можа ўручацца толькі асобам, ужо ўзнагароджаным ордэнам.
Інсігніі ордэна
Стужка ордэна белая з чырвонымі палоскамі па краях.
Павел Сяргеевіч Касцюкевіч
Творчасць
Аўтар кніг апавяданняў і аповесцяў, рамана «План Бабарозы». Пераклаў на беларускую паасобныя творы У. Вайля, К. Вонегута, Э. Керэта , Э. Кішона , Э. Манро , М. Шалева, вядомую ізраільскую песню «Залаты Іерусалім» і інш. .
IC 5008
IC 5008 — галактыка тыпу SBd ў сузор’і Паўлін.
Севера Ачоа
Прамежкавы метабалізм
У гэты час у Севера Ачоа быў яго першы дыпломнік, Алан Мелер, а таксама два аспіранта: Сант’яга Грысаліа і Артур Корнберг. Аднойчы, Алан, назіраючы за ўтварэннем пірувата з малата, заўважыў хуткае акісленне малата пры даданні NADP да экстракта галубінай печані. Гэта прывяло да адкрыцця «яблычнага» фермента — малатдэгідрагеназы. Фермент каталізуе зварачальную рэакцыю: малат + NADP ↔ піруват + CO2 + NADPH + H. "Яблычны" фермент таксама каталізуе утварэнне пірувата з оксалаацетата, якое працякае з вылучэннем CO2 і аднаўленнем малата NADPH. Гэта працуе ў акісленні тлушчавых кіслот, абумоўленым коэнзімам А і NADPH. Яны заключылі, што гэта — адзін фермент з двума актыўнымі цэнтрамі. Гэта нагадала ім пра рэакцыю ізалімоннай дэгідрагеназы і прывяло да высновы, што ізалімонная дэгідрагеназа, якая, як адзначалася раней, каталізуе дзве рэакцыі, таксама мае два актыўных цэнтра: адзін для ізацытрата, іншы для акіслення оксаласукцынавай кіслаты, і, што гэта не сумесь двух ферментаў — ізалімоннай дэгідрагеназы і оксаласукцынавай дэгідрагеназы — як лічылася раней.
Генетычны код
Агульнае ўяўленне аб мРНК было сфармулявана ў 1960-я, і ў 1961 годзе Нірэнбергам і Матаі, на Міжнародным кангрэсе па біяхіміі ў Маскве, паведамілі, што экстракт кішачнай палачкі пераносіць поліурыдзілат (poly U) у поліфенілаланін. Гэта была самая бунтоўная навіна на кангрэсе, пасля якой стала ясна, што адкрываецца вялікае поле для эксперыментаў у вывучэнні генетычнага кода. Паміж лабараторыямі Ачоа і Нірэнберга ў наступныя месяцы пачалася гонка па вывучэнні эфекту, які аказваецца рознымі супалімерамі на злучэнне амінакіслот. Вылічаючы статыстычную пабудова трыплетаў у гетэрапалімерах, было магчыма вызначыў іх суадносіны для большасці амінакіслот. У працу былі ўцягнутыя Пітэр Ленгіэл, Джо Спэер, Вэндзі Стэнлі і Альберт Вабха, але Ачоа асабіста праводзіў гэты праект, і тэхнічныя рэсурсы факультэта былі цалкам кінутыя на сінтэз як мага большай колькасці злучэнняў, у якіх мела патрэбу праца па дэкадаванні.
Сцяг Барысава
Апісанне
Прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, якое складаецца з трох гарызантальных палос: верхняй чырвонай і ніжняй зялёнай, кожная з якіх складае 1/4 шырыні палотнішча; сярэдняя паласа — белая, складае 1/2 шырыні палотнішча, у цэнтры яе — выява герба горада Барысава.
Вада
Вада́, або дыяксід вадароду (H2O) — найпрасцейшае ўстойлівае злучэнне вадароду з кіслародам.
Фізіка
Пры павялічэнні або памяншэнні тэмпературы ў вадкім стане шчыльнасць памяншаецца. Пры наяўнасці ў вадзе раствораных нелятучых злучэнняў (як соль ці цукар) ціск пары і тэмпература замярзання паніжаюцца, а тэмпература кіпення павышаецца.
ФК Тарына
З сезона 2012/13 клуб гуляе ў Серыі A.
Гісторыя
«Тарына» прыняў удзел у першым у свеце міжнародным турніры, Torneo Internazionale Stampa Sportiva, у 1908 годзе, якое было арганізавана ў Турыне, дзякуючы італьянскаму часопісу La Stampa Sportiva. «Тарына» атрымаў паражэнне ў фінале ад швейцарскага клуба «Сервет» з лікам 3:1. У 1909 годзе клуб удзельнічаў у міжнародным турніры на прызы сэра Томаса Ліптана пад назвай «Тарына XI», цікава што склад клуба быў складзены не толькі са сваіх ігракоў, але і з ігракоў свайго суперніка «Ювентуса», але клуб не здолеў дайсці да фіналу.
Аляксандр Мацвеевіч Жырмунскі
Біяграфія
Пасля заканчэння гімназіі ў г. Петрапаўлаўску паступіў на прыродазнаўчы факультэт Парыжскага ўніверсітэта. З 1908 года працягваў адукацыю на фізіка-матэматычным факультэце Імператарскага Маскоўскага ўніверсітэта.
Станавое нагор’е
Станавое нагор’е складзена галоўным чынам крышталічнымі і метамарфічнымі пародамі пры паўсюдным распаўсюджванні шматгадовамерзлых парод. Прысутнічаюць радовішча золата, медзі, флюарыта, каменнага вугалю. Тыповыя формы рэльефу — альпійскія. Расліннасць прадстаўлена ў асноўным лістоўнічнай тайгой на горных схілах, змяняецца на вышынях больш за 1200 м рэдкалессем і горнай тундрай.
Сонечная сістэма
Сонечная сістэма — зорная сістэма, якая складаецца з Сонца і яго планетнай сістэмы і якая ўключае ў сябе ўсе натуральныя касмічныя аб'екты, якія абарочваюцца вакол Сонца: планеты і іх спадарожнікі, а таксама малыя целы — астэроіды, метэароіды, каметы, касмічны пыл.
Паходжанне Сонечнай сістэмы
Даныя фізіка-хімічных даследаванняў метэарытаў і зямных парод падказвалі, што гэтыя целы ўтварыліся не з газавых згусткаў, а з цвёрдага рэчыва. У 1944 г. сістэматычнай распрацоўкай тэорыі ўтварэння планет з цвёрдых часцінак калясонечнага дапланетнага воблака заняўся О. Шміт. Гэтая тэорыя развіваецца і ў наш час.
Галактычная арбіта
Сонечная сістэма з’яўляецца часткай Млечнага Шляху — спіральнай галактыкі, якая мае дыяметр каля 30 тысяч парсек (або 100 тысяч светлавых гадоў) і складаецца з прыблізна 200 мільярдаў зорак. Мы жывем недалёка ад плоскасці сіметрыі галактычнага дыску (на 20—25 парсекаў вышэй, «паўночней» за яго) і на адлегласці каля 8 тысяч парсекаў (27 тысяч светлавых гадоў) ад галактычнага цэнтра (т. ч. практычна на паўдарогі ад цэнтра Галактыкі да яе краю), на ўскраіне рукава Арыёна — аднаго з спіральных рукавоў Млечнага Шляху.
Сонца круціцца вакол галактычнага цэнтра па амаль кругавой арбіце з хуткасцю каля 220 км/г і робіць поўнае абарачэнне за 226 мільёнаў гадоў. Гэты прамежак часу завецца галактычным годам.
Мяжа Сонечнай сістэмы
Пытанне аб тым, дзе менавіта сканчаецца Сонечная сістэма і пачынаецца міжзоркавая прастора, неадназначнае, паколькі звязанае з вобласцямі ўплыву дзвюх розных з'яў — сонечнага ветру і сонечнага прыцягнення. Нават далёка за межамі геліапаўзы Сонца здольнае ўтрымліваць сваім прыцягненнем іншыя аб'екты — аж да воблака Оарта, што цягнецца амаль на светлавы год.
Эр (дэпартамент)
Гісторыя
Эр — адзін з першых 83 дэпартаментаў, утворанных падчас Вялікай французскай рэвалюцыі ў сакавіку 1790 г. Паўстаў на тэрыторыі былой правінцыі Нармандыя. Назва паходзіць ад ракі Эр.
МАЗ-105
Рухавіком МАЗ-105 з'яўляецца нямецкі Mercedes-Benz OM906LA (Еўра-3) аб'ёмам 6,37 літры і магутнасцю 279 конскіх сіл. Абсталяваны аўтаматычнай каробкай перадач Voith.
Святлана Іракаўна Ішмуратава
Лепшы вынік у Кубку свету — 6 месца ў 2000 і 2006 гадах.
Педру I
Пе́дру I (Pedro I):
Спартыўная (станцыя метро, Масква)
Гісторыя
Станцыя адкрыта 1 мая 1957 года ў складзе пляцоўкі «Парк культуры» — «Спартыўная», пасля ўводу ў эксплуатацыю якога ў Маскоўскім метрапалітэне стала 43 станцыі. Сваю назву станцыя атрымала па размешчаным побач спартыўнаму комплексу «Лужнікі» (былы Цэнтральны стадыён імя У. І. Леніна). Стадыён быў збудаваны ў 1955—1956 гадах і адкрыты 31 ліпеня 1956 года ў гістарычнай мясцовасці Лужнікі насупраць Вараб’ёвых гор, на месцы былога ўрочышча Лужнікі — нізіннай лугавой мясцовасці, якая затапляецца ў паводка (дыялектнае слова «лужнікі» азначала «сенажаці з азерцамі паміж іх, якія заліваюцца па вясне»). На тэрыторыі Лужнікоў размяшчаліся і «гаспадаравы сенажаці», і сяло Лужнікова (названа ў грамаце 1472 года), і Лужнецкая застава ля брамы Камер-Калежскага вала. У XVII стагоддзі мясцовасць была вядомая як Лужнікі Малыя Новадзявочыя. У Маскве існавалі і іншыя Лужнікі: Лужнікі Малыя Крымскія паміж Крымскім мостам і Якіманкай, Вялікія Лужнікі ў раёне цяперашніх вуліцы Бахрушына і Вішнякоўскага завулка.
Фрайкор
Гісторыя
23 мая 1921 года нямецкім фрайкорам самаабароны Верхняй Сілезіі ўдалося штурмам авалодаць Анабергам, галоўным умацаваннем паўсталых палякаў, што стабілізавала становішча. Тым не менш Вярхоўны савет Саюзнікаў 20 кастрычніка 1921 вырашыў перадаць усходнюю частку верхнесілезкага прамысловага края Польшчы.
Мікола Гусоўскі
Мікола (Мікалай) Гусоўскі (Nicolaus Hussovianus; Mikołaj Hussowczyk, Mikołaj Hussowski; каля 1470 — пасля 1533) — беларускі і польскі паэт, гуманіст і асветнік эпохі Адраджэння. Пісаў лацінскай мовай у публіцыстычным, эпічным, гераічным, лірычным, гістарычным і сатырычным жанрах. Дзейнічаў на тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага і Польскага Каралеўства, землях Свяшчэннай Рымскай імперыі.
Гуманістычнасць
Паэт выступіў як выразнік перадавых грамадска-палітычных і эстэтычных поглядаў таго часу і папулярызатар гісторыі і культуры Вялікага Княства Літоўскага ў свеце, быў прадстаўніком рэнесанснага рэалізму. Гусоўскі першы ў славянскай літаратуры ўбачыў і адлюстраваў пачатак крызісу сацыяльна-палітычнага ладу Вялікага Княства Літоўскага, крытыкаваў сацыяльна-класавую палітыку Польшчы і Вялікага Княства Літоўскага, быў выразнікам настрояў баяр, шляхты і гараджан. З мэтай маральна-этычнага ўдасканалення грамадства, павышэння яго адукаванасці Мікола Гусоўскі прапагандаваў сістэму лацінскай еўрапейскай адукацыі («сем свабодных навук»).
«Новая і славутая перамога…»
«Новая і славутая перамога над туркамі ў ліпені месяцы» (Кракаў, 1524) — паэма, створаная за адзін дзень па гарачых слядах падзей. Напісаная хворым, змучаным неўладкаванасцю жыцця чалавекам, яна здзіўляе сілай мастацкага асэнсавання народнага подзвігу. Паэт ганарыцца, што пад Церабоўляй здабыта паспалітым рушэннем. Твор значна ўплыў на развіццё жанру гераічнай паэмы і хронікі ў літаратурах Беларусі, Польшчы і Літвы.
Элеанора Іванаўна Ахрэмчык
Узнагароды
Э. І. Ахрэмчык узнагароджана медалём Беларускага саюза музычных дзеячаў «За ўклад у музычнае мастацтва», мноствам грамат і дыпламоў за падрыхтоўку навучэнцаў — лаўрэатаў міжнародных конкурсаў.
Шэрбрук
Гісторыя
Тэрыторыя Эстры і Шэрбрука доўгі час была заселеная індзейскімі плямёнамі іракезаў і алганкінаў. У ходзе французскай каланізацыі Канады XVII—XVIII стагоддзяў, даліны рэк Святога Лаўрэнція і яго прытокаў, у прыватнасці ракі Святога Францыска, увайшлі ў склад французскіх каланіяльных уладанняў, якія атрымалі назву Новая Францыя. Нягледзячы на сваю тэрытарыяльную прыналежнасць, рэгіён, які пасля стаў Усходнімі Кантонамі, не быў заселены французскімі каланістамі і заставаўся пакрытым лясамі, у якіх вандравалі нешматлікія індзейскія плямёны.
Адукацыя
У горадзе размешчаны франкафонны Шэрбрукскі ўніверсітэт, і з моманту зліцця з Ленаксвілем у 2002 годзе — англамоўны Бішапскі ўніверсітэт.
Галісійская мова
Геаграфічнае распаўсюджанне
У трох муніцыпіях правінцыі Касерэс у даліне Халама (Вальвердэ-дэль-Фрэсна, Эльхас і Сан-Марцін-дэ-Трэвеха) гавораць на фале (ісп. Fala de Xálima), мове, датычна якой сярод навукоўцаў няма згоды ці яна самастойная, як галісійская і партугальская, ці старажытнапартугальская з леонскім і іспанскім суперстратам.
Фобас (спадарожнік Марса)
Фобас (φόβος — страх, адсюль: фобія) — адзін з двух спадарожнікаў Марса. Адкрыты ў 1877 годзе амерыканскім астраномам А. Холам.
Абдул-Рашыд Дустум
Абдул-Рашыд Дустум (Abdul Rashid Dostum, ) (н. 1954) — афганскі ваенны і палітычны дзеяч; генерал, Двойчы Герой Афганістана (1986 і 1988).
Нью-Ёрк Нікс
Нью-Ёрк Нікс (New York Knicks) — прафесійны баскетбольны клуб, які выступае ў Нацыянальнай баскетбольнай асацыяцыі. Каманда заснаваная ў 1946 годзе. Клуб базіруецца ў горадзе Нью-Ёрк, Нью-Ёрк.
Апошняе наступленне (2021)
Абстаноўка
Летам 2021 года «Сілы абароны Тыграя» ў ходзе аперацыі «Алула» выбілі войскі праціўніка з Усходняга Тыграя, а таксама захапілі некаторыя раёны ў Амхара. У жніўні—верасні прасоўванне мяцежнікаў прыпынілася. Ні адзін з бакоў не рабіў актыўных дзеянняў.
Ход падзей
Пад Дэсэ тыграйцам атрымоўваецца трымаць абарону і нават контратакаваць. Тут дзейнічалі падраздзяленні з рэгіёну Арома і апалчэнцы «Фано». Паміж імі ў апошні час з’явіўся шэраг рознагалоссяў. Сітуацыю пагаршалі актывізацыя групоўкі «Фронт вызвалення Арома» і паразы праўрадавых атрадаў пад Дэсэ. Эфіопская армія паспрабавала аслабіць ціск праціўніка за кошт авіяналётаў на Агбе і Мэкэле, але гэта не прынесла якіх-небудзь станоўчых вынікаў для сіл пад Дэсэ.
Дэканат Гродна-Усход
Дэканат Гродна-Усход — дэканат Гродзенскай дыяцэзіі Рымска-каталіцкага касцёлу Беларусі.
Добра (гміна, Заходнепаморскае ваяводства)
До́бра (Dobra) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Лабэзскага павета Заходнепаморскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Добры. Плошча гміны складае 115,9 км². Станам на 2010 год у гміне Добра пражывалі 4327 чалавек, шчыльнасць — 37 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 9 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 12 населеных пунктаў.
Праграма Нана — Лугара
Мэты
Заяўленыя мэты праграмы :
Гісторыя
15—16 чэрвеня 1999 года аформлены спецыяльны пратакол, які падоўжыў тэрмін дзеяння Пагаднення 1992 года яшчэ на 7 гадоў.
У маі 2009 года быў адкрыты завод па знішчэнні хімічнай зброі (у тым ліку зарына і V-газаў) ў горадзе Шчучча Курганскай вобласці. Каля траціны кошту завода, амаль 1 млрд долараў, было прадастаўлена ў рамках праграмы Нана—Лугара.
IC 5013
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Праграма Нана — Лугара
Гісторыя
16 чэрвеня 2013 года скончыліся бягучыя дамоўленасці па праграме.
Самуэль Кастравіцкі (1788—1859)
Біяграфія
Яго дзеці атрымалі стараннае выхаванне і адукацыю, сын Люцыян вучыўся ў Французскай вышэйшай вайсковай школе, а дочкі былі прынятыя ў двор жонкі Напалеона Марыі-Луізы, якая пасля 1814 г. вярнулася да сваіх бацькоў у Аўстрыю.
Семяненка
Семяненка — прозвішча.
Альсідэс Гіджа
Альсідэс Эдгарда Гіджа ( — ) — уругвайскі футбаліст, нападнік. Чэмпіён свету 1950 у складзе нацыянальнай зборнай Уругвая.
Міжнародная кар’ера
У складзе нацыянальнай зборнай Уругвая выступаў з 1950 па 1952 год, згуляў за гэты час 12 матчаў, забіў 4 мячы. Стаў разам з камандай чэмпіёнам свету ў 1950 годзе, забіўшы пераможны гол у вырашальным матчы. З 1957 па 1959 год гуляў за зборную Італіі, у складзе якой правёў 5 матчаў і забіў 1 мяч.
Сінан
Біяграфія
Нарадзіўся 15 красавіка 1489 года ў вёсцы Агырнас блізу Кайсеры (правінцыя Анатолія сучаснай Турцыі). На думку шэрагу даследчыкаў, Сінай нарадзіўся ў хрысціянскай армянскай сям’і               , а паводе звестак Брытанскай энцыклапедыі, а таксама некаторых навукоўцаў — у грэчаскай праваслаўнай сям’і. Пры нараджэнні атрымаў хрысціянскае імя Іосіф (Юсуф). Бацька быў муляром і цесляром, з прычыны чаго Сінан у юнацтве атрымаў добрыя навыкі ў гэтых рамёствах, і гэта паўплывала на яго будучую кар’еру. Існуе тры кароткіх запісы ў бібліятэцы палаца Топкапы, прадыктаваныя Сінанам свайму сябру і біёграфу Мустафа Чэлебі Саю. У гэтых рукапісах Сінай раскрывае некаторыя падрабязнасці свайго юнацтва і ваеннай кар’еры. Яго бацька згадваецца як «Abdülmennan». Згадка пра магчымасць армянскага паходжання архітэктара ў Турцыі яшчэ ў сярэдзіне XX стагоддзя не прывіталася.
Найважнейшыя будынкі
Мячэць селіцца ў Эдзірне, пабудаваную ў 1569-75 гадах, сам Сінан лічыў вяршыняй сваёй творчасці. Гэтая мячэць належыць да ліку выдатных архітэктурных дасягненняў ісламскай культуры і лічыцца найбольш гарманічным храмавым комплексам Турцыі. Яго архітэктура адрозніваецца асаблівай цэласнасцю. Мастацкая кампазіцыя мячэці складзена ў ярусах, якія звужваюцца дагары і пераходзяць плаўна ў купальную паўсферу. Усю архітэктуру пранізвае рытм гарызантальных і вертыкальных ліній. Плоскасць сцен візуальна падзелена аркамі па гарызанталі, у кожную з якіх ўпісаны ярусы вокнаў. Выступы, размешчаныя паміж аркамі і узнімальныя ступеніста ўверх, якія завяршаюцца васьмю вежамі з шатрамі, візуальна дзеляць масіў мячэці па вертыкалі. Вежы, гарманавальныя з чатырма самымі высокімі ў Турцыі мінарэтамі, ствараюць асноўны акцэнт усяго навакольнага пейзажу і падкрэсліваюць паважнасцю маштабу пабудовы. Тут Сінай прыдумаў кардынальна іншае, больш дасканалае кампазіцыйна-прасторавае рашэнне. Мячэць ўяўляе сабой у плане квадрат з вялікім купалам у цэнтры, які абапіраецца на восем масіўных калон, паміж якімі знаходзяцца шырокія галерэі. Адукаваная калонамі гіганцкая ратонда «ўпісана» ў квадрат сцен так, што ўся прастора зліваецца ў адно цэлае. Багатая пластыка аздаблення сцен і апорных калон надае інтэр’еру маляўнічы характар. Яркае асвятленне ўсяго прасторы мячэці скрозь шматлікія вокны, размешчаныя ў некалькі ярусаў, дае ўражанне хараства і урачыстасці. Двор і будынак прадстаўляюць не адасобленыя адзін ад аднаго часткі, а адзінае цэлае. Такі комплекс будынкаў завецца па-турэцку külliye і ўключае ў сябе бальніцу, школу, бібліятэку і хаммам, размешчаныя вакол мячэці, а таксама медрэсэ, dar-ül hadis (школа Аль-Хадысе), гадзінную пакой і шэраг крамаў. Сюды ж уваходзіць і мячэць Беязіда II, у якой знаходзіцца музей аховы здароўя. Сам Сінан пісаў, што мячэць Шэх-задэ была яго вучнёўскай працай, Сулейманіе — працай чалядніка, а Сялім ў Эдзірне — працай майстра.
Масты
У пабудове мастоў Сінан майстэрску спалучаў мастацтва з функцыяналізмам. Найбуйнейшым з іх, даўжынёй амаль 635 метраў (2083 футаў), з’яўляецца мост Бюйюкчэкмечэ (у прыгарадзе Стамбула). Памятная шыльда на гэтым будынку абвяшчае, што пабудаваў гэты мост раб Божы Юсуф з хрысціянскай вёскі Агырнас, што побач з горадам Кайсеры ў Анатоліі. На іншых сваіх творах Сінан пакідаў такі подпіс — галоўны архітэктар яго султанской вялікасці.
Кальвадос (дэпартамент)
Кальвадос (Calvados) — дэпартамент на паўночным захадзе Францыі, адзін з дэпартаментаў рэгіёна Ніжняя Нармандыя. Парадкавы нумар 14. Адміністрацыйны цэнтр — Кан. Насельніцтва 648 тыс. чалавек (31-е месца сярод дэпартаментаў, дадзеныя 1999 г.).
Вуліца Чарняхоўскага (Адэса)
Па гэтай вуліцы праходзяць тралейбусы 7, 9, 13 маршрутаў.
Франчэска Бараміні
Франчэска Бараміні (італ. Francesco Borromini; уласна Франчэска Кастэла, італ. Francesco Castelli, 25 верасня 1599, Бісанэ, Тычына - 2 жніўня 1667, Рым) — выбітны італьянскі архітэктар, найбольш радыкальны прадстаўнік ранняга барока.
Эр і Луар
Гісторыя
Эр і Луар — адзін з першых дэпартаментаў, утворанных падчас Вялікай французскай рэвалюцыі ў сакавіку 1790 г. Паўстаў на тэрыторыі былых правінцый Арлеане, Перш і Шартрэн. Назва паходзіць ад рэк Эр і Луар.
Бітва пры Ватэрлоа
Поле бітвы знаходзіцца ў муніцыпалітэтах Брэн-л'Алё і Ласнэ, каля 15 км на поўдзень ад Бруселя, і каля 2 км ад Ватэрлоа. На месцы поля бою сёння ўсталяваны вялікі помнік Кургана Льва. Паколькі гэты курган быў насыпаны з зямлі, узятай з поля бою, сучасны рэльеф на поле бою каля насыпу не захаваўся.
IC 5015
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Цэнтральная навуковая бібліятэка імя Я. Коласа НАН Беларусі
Гісторыя
Бібліятэку заснавалі 16 лютага 1925 года пры Інстытуце беларускай культуры. Ад заснавання яна атрымлівала абавязковы асобнік навуковай перыёдыкі Расіі. У 1926 годзе вяла абмен з 100 кнігасховішчамі СССР і 74-ма ў ЗША, Канадзе, Германіі, Польшчы і Францыі. У 1927 годзе мела 32230 кніг, выпісвала 69 савецкіх і 23 замежных найменняў часопісаў. Паводле пастановы ўраду Беларускай ССР ад 15 студзеня 1934 года пачала атрымліваць поўны абавязковы асобнік кніг, брашур і перыядычных выданняў, геаграфічных і тапаграфічных карт. Пастановай № 630 ад 25 мая 1948 г. урад Беларускай ССР надаў бібліятэцы імя Вісарыёна Бялінскага. З 1956 года носіць імя Якуба Коласа (1882—1956). У 1959 годзе яна вяла абмен з 192 кнігасховішчамі СССР і 153-ма замежнымі ў 32 краінах. У 1965 мела 6 тыс. чытачоў, якім выдала 300 тыс. кніг. У 1967 годзе атрымала 7-павярховы будынак з 10-ярусным кнігасховішчам. За 590 тыс. наведванняў у 2009 годзе 37 тыс. чытачоў атрымалі 1801 тыс. выданняў.
Іўеўскі дэканат
Іўеўскі дэканат — дэканат Гродзенскай дыяцэзіі Рымска-каталіцкага касцёлу Беларусі.
Жоўты палац
Гісторыя
Пасля Жоўты палац стаў рэзідэнцыяй прынца Вальдэмара Дацкага, малодшага сына караля Крысціяна XI і яго жонкі Марыі Арлеанскай. Прынц пражыў у ім да самай смерці ў 1839 годзе. Ён быў апошнім членам каралеўскай сям'і, які пражываў у палацы.
Беларуская граматыка Тарашкевіча (1929)
Змяненні і дапаўненні, унесеныя Тарашкевічам, не ўлічвалі пастановаў, зробленых Беларускай Акадэмічнай Канферэнцыяй (1926). Разам з тым, аўтар лічыў, што праблемы «акання» і «правапісу чужаземных слоў» усё яшчэ застаюцца спрэчнымі.