cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Доўгая Выгар
Да 1960 года пасёлак у складзе Гніліцкага сельсавета, у 1960—1965 гадах — у адміністрацыйным падпарадкаванні Краснапольскага пассавета.
Алег Мікалаевіч Дыбаль
Клубная кар’ера
Выхаванец ДЮСШ МТЗ-РІПА Мінск (2007—2008).
Выйшаў з калоніі восенню 2022 года, а з пачатку 2023 года стаў выступаць у Другой лізе за мінскі «Трактар».
Касцёл Святога Францыска Асізскага (Свіслач)
Новы касцёл
Касцёлу надалі тытул св. Францішка з Асізі. 4 кастрычніка 2004 года сюды быў перанесены з Гродна старажытны абраз Св. Францішка ў сярэбраных шатах.
Луганская Народная Рэспубліка
Луганская Народная Рэспубліка (Луганская Народная Республика, Луганська Народна Республіка) скарочана ЛНР — гістарычная часткова прызнаная дзяржава ў межах Луганскай вобласці Украіны, з 5 кастрычніка 2022 года ў складзе Расійскай Федэрацыі.
Казіміроўка (Гродзенскі раён)
22 снежня 1975 года перададзена з Путрышкаўскага сельсавета ў Верцялішкаўскі сельсавет.
Клясіна
У 1924—1954 гадах цэнтр Клясінскага сельсавета, у 1954—1960 гадах вёска ў складзе Гніліцкага сельсавета , у 1960—1965 гадах — у адміністрацыйным падпарадкаванні Краснапольскага пассавета.
Палаўанская мова
Сучасная алфавіт, граматыка і арфаграфія распрацаваны ў сярэдзіне XX ст. лінгвістамі Гавайскага ўніверсітэта. Алфавіт на аснове лацінкі.
Булахі
Бу́лахі (, Булахи) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ломашаўскага сельсавета.
Ламы (Краснапольскі раён)
Да 1960 года пасёлак у складзе Гніліцкага сельсавета, у 1960—1965 гадах — у адміністрацыйным падпарадкаванні Краснапольскага пассавета.
Малюшына
Малю́шына (, Малюшино) — вёска ў Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Тур’яўскага сельсавета.
Іберы
Паходжанне
Іберы жылі ўздоўж усходняга і паўднёва-ўсходняга ўзбярэжжаў Іспаніі, на тэрыторыі сучасных аўтаномных супольнасцей Андалусія, Мурсія, Валенсія і Каталонія. Таксама іберы аказалі ўплыў на культуру кельтаў паўночна-цэнтральнай часткі паўвострава (кельтыберы).
Карасі (Глыбоцкі раён)
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Празарокі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Непераможны (Краснапольскі раён)
Неперамо́жны (, Непераможный) — былы пасёлак у Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіў у склад Тур’яўскага сельсавета.
Пачапы
Пачапы́ (, Почепы) — аграгарадок у Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Тур’яўскага сельсавета.
Клодзій Альбін
Родам Альбін быў з арыстакратычнай сям’і Паўночнай Афрыкі. У 192 г. ён займаў пасаду губернатара Брытаніі.
Спадарожнік (космас)
Сярод астраномаў ёсць меркаванне, што спадарожнікам неабходна лічыць аб’ект, які абарачаецца вакол цэнтральнага цела (планеты, карлікавай планеты ці астэроіда) так, што барыцэнтр сістэмы, які складаецца з гэтага аб’екта і цэнтральнага цела, знаходзіцца ўнутры цэнтральнага цела. Калі барыцэнтр знаходзіцца па-за цэнтральным целам, аб’ект не павінен лічыцца спадарожнікам, а павінен лічыцца кампанентам сістэмы, якая складаецца з дзвюх ці некалькіх планет (карлікавых планет, астэроідаў). Аднак, Міжнародны астранамічны саюз яшчэ не даў строга вызначэння спадарожніка, заяўляючы, што гэта будзе зроблена пазней. У прыватнасці, МАС працягвае афіцыйна лічыць Харон спадарожнікам Плутона.
Цікавыя факты
З усіх планет Сонечнай сістэмы ніколі не мелі ўласнага штучнага спадарожніка Уран і Нептун.
Сасноўскі (Краснапольскі раён)
У 1924—1960 гадах пасёлак у складзе Пачапоўскага сельсавета, у 1960—1965 гадах — у адміністрацыйным падпарадкаванні Краснапольскага пассавета.
Скасаваны ў 2014 годзе.
Сезон 2013 ФК Гомель
У 2013-м годзе футбольны клуб «Гомель» прымаў удзел у трох афіцыйных турнірах:
Навуменкі
Наву́менкі (, Науменки) — хутар у Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ломашаўскага сельсавета.
Ігар Уладзіміравіч Шусцікаў
Клубная кар’ера
У 2000 годзе гуляў за светлагорскі «Хімік», пасля чаго завяршыў прафесійную кар’еру. Па заканчэнні кар’еры працаваў дзіцячым трэнерам.
Сусветны снукерны рэйтынг
Сусветны рэйтынг снукерыстаў — афіцыйная сістэма рэйтынгу прафесійных гульцоў у снукер. Выкарыстоўваецца для вызначэння аўтаматычнай кваліфікацыі і пасеву гульцоў на турнірах сусветнага снукернага туру. Сістэма падтрымліваецца кіруючым органам снукера — сусветнай асацыяцыяй прафесійнага більярда і снукера. Рэйтынг кожнага гульца заснаваны на яго выступах на рэйтынгавых турнірах за апошнія два гады і абнаўляецца пасля кожнага турніру. Сусветны рэйтынг з'явіўся з сезона 1976/1977 і падлічваўся па ачковай сістэме, замацаванай кіруючым органам, але з сезона 2014/2015 стала выкарыстоўвацца грашовая рэйтынгавая сістэма, заснаваная на прызавых грошах, якія атрымліваюць снукерысты на рэйтынгавых турнірах.
Умак
Мае вулканічнае паходжанне. Найвышэйшы пункт — 610 м.
Руднікі (Глыбоцкі раён)
Ру́днікі (, Рудники) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ломашаўскага сельсавета.
Гран-Пры Бахрэйна 2014 года
Гонка
На 40-ым крузе гонкі адбылося сутыкненне Пастора Мальданада і Эстэбана Гуцьерэса: венесуэльскі пілот падчапіў носам бакавы пантон Sauber Гуцьерэса, у выніку чаго апошні перакуліўся ў паветры на 360⁰, пакінуўшы на трасе шмат недабіткаў. Дырэкцыя гонкі вырашыла выпусціць на трасу машыну бяспекі (сэйфці кар). Падчас сэйфці кара свае піт-стопы ажыццявілі абодва пілота Mercedes i Ferrari. Гонка аднавілася на 46-ым крузе з Хэмілтанам на чале пелатона.
Гастыліян
Біяграфія
Пасля гібелі імператараў-суправіцеляў у бітве з готамі і абвяшчэннем легіёнамі Трэбоніяна Гала новым главой дзяржавы ўзнікла пагроза грамадзянскай вайны, што было б пагібельным для імперыі, якая пакутвала ад разнастайных крызісаў. Але неўзабаве малады імператар загінуў падчас эпідэміі чумы ў Рыме, што адкрыла дарогу да ўлады Трэбоніяну Галу з яго сынам Валузіянам. Цікава, што Гастыліян памёр сваёй смерцю, што дастаткова рэдкай з’явай сярод кіраўнікоў Рыма той эпохі.
Ісмена
Ісме́на (Ἰσμήνη) — у грэчаскай міфалогіі беатыйская гераіня, якая лічылася заснавальніцай адной з беатыйскіх абшчын.
Валузіян
Гай Вібій Валузіян (Gaius Vibius Volusianus; памёр у жніўні 253 года) — рымскі імператар у 251—253 гадах.
Легенда пра смерць Пола Мак-Картні
У верасні 1969 года некалькі студэнтаў аднаго з амерыканскіх каледжаў апублікавалі шэраг ілжывых артыкулаў, дзе сцвярджалі, што ключы да падобнай тэорыі могуць быць знойдзеныя ў творчасці «Бітлз». Гэта выклікала хвалю пошукаў нібыта схаванай інфармацыі ў тэкстах, музыцы і мастацкім афармленні работ групы. Хваля чутак спала пасля публікацыі Полам Мак-Картні абвяржэнняў ў часопісе Life ў лістападзе 1969 года. У той жа час у сучаснай поп-культуры да гэтага часу можна сустрэць дасылкі да дадзенай легенды як да феномену поп-культуры.
Наступствы
Спявак Тэры Найт быў на запісы Белага альбома і стаў сведкам таго, як Рынга Стар кінуў палачкі і сышоў. У маі 1969 года Найт напісаў песню «Saint Paul» аб маючым адбыцца распадзе Бітлз. На песню хутка забыліся, але праз некалькі месяцаў некалькі радыёстанцый сталі яе трансляваць у якасці трыбута па «памерламу» Полу Мак-Картні.
Клеапатра IV
Клеапа́тра IV (Κλεοπάτρα; каля 138—135 да н.э. — пам. 112 да н.э., храм Дафны каля Антыёхіі) — царыца Егіпта 116 — 115 да н.э. Жонка Пталамея IX. Жонка цара Сірыі Антыёха IX Кізікскага.
Рафаэль Казанова
Рафаэль Казанова (rəˈfɛɫ ˌkazəˈnɔβə) (Моя,  — Сент-дэ-Льёбрэгат, ) — каталонскі юрыст, прыхільнік Карла VI, імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі ў якасці прэтэндэнта на карону Іспаніі падчас вайны за іспанскую спадчыну. Ён стаў мэрам Барселоны і галоўнакамандуючым Каталоніі падчас блакады Барселоны, пакуль ён не быў паранены ў баі, быў камандзірам міліцыі Барселоны на фронце Сан Петэр на апошні дзень аблогі, 11 верасня 1714 года. Калі аднавіўся ад ран пасля вайны, працягнуў сваю барацьбу супраць абсалютызму ў якасці адваката і сцвярджаў, што ён быў аўтарам кнігі Record de l'Aliança feta a Jordi Augusto de la Gran Bretanya (Успамін Альянсу для Георга I Вялікабрытаніі), у якой Каталонія аднаўляе для Англіі выкананне Генуэзскіх Дамоў.
Жыццё
Сям'я захоўвае спадчыну свайму брату і пераемніка, Франсіску Казанове. Малады Рафаэль эмігрыраваў у Барселону, дзе ён вывучаў права. У 1678 годзе, ён дасягнуў звання доктара ў галіне права. У 1682 годзе яго бацька памёр, а ў 1684 годзе — маці памерла. Праз тры гады, у 1687 годзе, яго старэйшы брат Франсіск быў названы ганаровым грамадзянінам Барселоны; Моі было дадзена чэсць, гэта значыць, народ Моі карыстаюцца тымі ж ільготамі, што жыхары Барселоны.
Лясныя фіны
Гісторыя
З'яўленне лясных фінаў звязана з палітыкай шведскіх каралёў, якія ў XVI — XVII стст. стымулявалі ўнутраную каланізацыю мала населеных рэгіёнаў. Лясныя фіны паходзілі ад перасяленцаў з розных кутоў Фінляндыі, у тым ліку з поўдня. Яны займаліся падсечна-агнявым земляробствам, прадавалі танны драўняны вугаль на металургічныя прадпрыемствы і вырошчвалі жыта. Перасяленне ў асноўным адбывалася на поўнач сучаснай Фінляндыі, Інгерманландыю, поўнач Швецыі. У 1686 г. 1225 лясных фінаў жыло на ўсходзе Нарвегіі, дзе яны атрымоўвалі большыя ўраджаі жыта, чым самі нарвежцы.
Ілірыйскія імператары
Ілірыйскія імператары — сукупная назва, якой пазначаецца група імператараў, што кіравала Старажытным Рымам у 268—282 гг. — ад смерці Галіена (268 г. н.э.) да пачатку кіравання Дыяклетыяна. Сваю мянушку атрымалі па правінцыі Ілірыя на Балканскім паўвостраве, адкуль былі родам найбольш значныя імператары гэтага перыяду, якія значны час захоўвалі сваю ўладу: Клаўдзій II, Аўрэліян і Проб. Час ілірыйскіх імператараў — пераходны, гэта перыяд станаўлення новай формы кіравання — дамінату.
Паморнік сярэдні
Апісанне
Даўжыня цела 46-65 см, размах крылаў 110-138 см. Адрозніваюцца дзве морфы: цёмная (больш рэдкая) — уся птушка цёмна-карычневая; светлая — белы ніз, шчокі, бакі і перад шыі жоўта-белыя, на грудзях часта карычневы аброжак. Крылы заканчваюцца востра, белаватыя плямы менш выразныя, чым у вялікага паморніка. Два цэнтральныя рулявыя пёры тупа заканчваюцца, закручаныя спіраллю і значна выступаюць за астатнія (калі не абламаныя). Маладыя без выступаючых рулявых, карычневыя з белаватымі плямкі, паласатыя ад споду. Ад маладых птушак роднасных відаў адрозніваюцца велічынёй і формай дзюбы.
Гумбачы
Гумбачы́ (, Гумбачи) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гожскага сельсавета.
Бержалаты
Назва
Назва балцка-літоўскага паходжання. Звязана з літоўскім beržalotas «бярэзнік», ад beržas «бяроза».
Стыў Дэвіс
Акрамя снукера Дэвіс гуляў у пул і покер, а таксама пісаў кнігі на розныя тэмы, у тым ліку сюррэалістычную паэзію. Ён 11 гадоў запар (з 1994 па 2004) прымаў удзел у кубку Масконі па "пулу-9" у складзе зборнай Еўропы, выйграўшы турніры ў 1995 і 2002 гадах. Акрамя таго, патрапіў за фінальны стол турніру «Poker Million» у 2003 годзе. У 2001 годзе стаў афіцэрам Ордэна Брытанскай імперыі. Працуе на тэлеканале BBC у якасці каментатара і аналітыка снукерных рэпартажаў.
1980 – 1982
З гэтага фіналу пачаўся шасцімесячны перыяд, на працягу якога Дэвіс і Грыфітс разыгрывалі паміж сабой фіналы амаль усіх буйных турніраў. У пачатку 1982 на турніры Лада Класік адбылася гістарычная падзея: Стыў Дэвіс у матчы першага круга супраць Джона Спэнсэра зрабіў першы максімальны брэйк, паказаны на тэлебачанні, які, акрамя таго, стаў адзіным максімумам у яго кар'еры. У далейшым ён саступіў у напружаным фінале Тэры Грыфітсу з лікам 8:9.
Імперыя Маур’яў
Дзяржава Маур’яў атрымала гістарычную значнасць неўзабаве пасля паходаў Аляксандра Македонскага як вынік барацьбы Чандрагупты з царамі імперыі Нанда. Чандрагупта, вядомы грэчаскім аўтарам як Сандракот, спрабаваў прыцягнуць Аляксандра Македонскага на свой бок, але без поспеху, і пасля пашыраў сваю дзяржаву без дапамогі грэкаў.
Імперыя Маур’яў дасягнула найвышэйшага росквіту пры імператары Ашоку, які падпарадкаваў велізарную тэрыторыю з насельніцтвам каля 40 000 000 чал. (20 % ад агульнасусветнага) і распаўсюдзіў будызм.
Барыс Адамавіч Булат
Пасля вайны
27 сакавіка 1984 года Барыс Адамавіч Булат сканаў. Пахаваны ў Мінску на Усходніх могілках.
Водна-зялёны дыяметр Мінска
Гісторыя стварэння
У часы Другой сусветнай вайны многія драўляныя кварталы па берагам Свіслачы былі знішчаны, і з’явілася мажлівасць пашырыць існуючыя паркі і пабудаваць новыя. Так, у 1945 г. была адноўлена плаціна на Свіслачы, разбураная вайной, і спецыяльна быў створаны парк Перамогі каля Камсамольскага возера, якое пазней стала найважнейшым элементам водна-зялёнага дыяметра Мінска. Менавіта генеральны план Мінска 1946 г. прадуглежваў стварэнне магістралі паркаў уздоўж Свіслачы і пашырэнне і добраўпарадкаванне поймы галоўнай ракі Мінска. Кампазіцыя паркаў ад вуліцы Нямігі на паўночны ўсход уздоўж Свіслачы атрымала назву «Паркавая магістраль», што адлюстравалася і ў назве паралельнай паркам вуліцы — вуліца Паркавая магістраль (цяпер праспект Пераможцаў). Пры пашырэнні забудовы гарадскіх кварталаў Мінска архітэктары таксама пакідалі некранутымі многія старажытныя лясныя масівы, якія станавіліся паркамі горада — напрыклад, парк Чалюскінцаў (былы лес паноў Ваньковічаў), парк імя 50-годдзя Кастрычніка і інш. Менавіта з канца 1940-х гг. пачынае фарміравацца водна-зялёны дыяметр Мінска, у якім вялікую ролю пачынаюць іграць паркі ў цэнтры Мінска — парк імя Максіма Горкага, парк імя Янкі Купалы, парк Перамогі, а ў паўднёва-усходняй частцы ствараецца Чыжоўскае вадасховішча.
Карэктывы плана ў канцы 1960-х гг. вызначалі галоўныя кампазіцыйныя восі горада: першая вось — галоўны праспект горада (праспект Леніна, цяпер — праспект Незалежнасці), другая — уздоўж водна-зялёнага дыяметра ракі Свіслач (раён больш свабоднай, ландшафтнай забудовы). Галоўныя кампазіцыйныя восі павінны быць непарыўна ўзаемазвязаны з архітэктурна-планіровачнай структурай горада: непарыўны водна-зялены дыяметр павінен перасякаць горад з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход; праспект Леніна не павінен заканчвацца на плошчы Леніна (цяпер плошча Незалежнасці), а яго варта накіраваць цераз увесь горад з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад.
Паводле абноўленага ў канцы 1960-х гг. генеральнага плана Мінска, тэрыторыя паркаў і бульвараў водна-зялёнага дыяметра не павінна была забудоўвацца дамамі: гарадскія вуліцы і праспекты, якія абрамлялі водна-зялёны дыяметр, павінны афармляцца забудовай толькі з аднаго боку, які не прымыкаў да паркавай зоны, а вялікія і знакавыя будынкі там павінны былі ставіцца ў «краявідных кропках» і мець у першую чаргу сілуэтную архітэктуру. Так, вуліца Паркавая магістраль (цяпер праспект Пераможцаў) была забудавана толькі з аднаго боку — ад Сабора Святых апосталаў Пятра і Паўла да гасцініцы «Юбілейная» і далей — за гасцініцу «Планета» да жылога раёна Вяснянка.
Пераўтварэнне ў водна-зялёную сістэму Мінска
З 1976 г. пачалося будаўніцтва водна-зялёных паўколаў, але да канца 1980-х гг. больш-менш было пабудавана толькі адно паўкола — Сляпянская водная сістэма (22,5 км), якую праектавалі архітэктары інстытутаў «Мінскпраект» і «Мінскінжпраект» (архітэктары Мікалай Жлоба, Барыс Юрцін, Людміла Жлоба, Людміла Белякова, Любоў Усава, Дзмітрый Герашчанка, інжынеры Аляксандр Самончык, Л. Дзеравянка і інш.).
Генеральны план Мінска 1974 г. прапісваў, што праблема аховы і аздараўлення асяроддзя вялікага горада не можа быць вырашана без рэкрэацыйных прыгарадных зон і абводненага лесапаркавага пояса (у радыусе 15-25 км ад цэнтра горада) вакол знешніх меж Мінска, каб забяспечыць санітарныя і рэкрэацыйныя патрэбы беларускай сталіцы. Гэтым планавалася стварыць у будучым шэраг вадасховішчаў (Вяча, Пціч, Волма і інш.) і зон адпачынку (Валчковічы, Стайкі, Раўбічы і інш.).
Выкарыстанне мажлівасцей
Паводле статыстыкі ад 2005 г. у водна-зяленым дыяметры Мінска, які павінен выконваць рэкрэацыйныя функцыі, адпачывала толькі каля 1 % жыхароў горада, чаму прычынай была адсутнасць цэнтраў прыцягнення для адпачынку і спорту; водна-зялёны дыяметр пуставаў 99 % часу.
Ацэнкі спецыялістаў
Паводле ацэнкі беларускага культуролага, мастацтвазнаўца і гісторыка архітэктуры Сяргея Харэўскага, водна-зялёны дыяметр Мінска (і шырэй — уся водна-зялёная сістэма Мінска — водна-зялёны дыяметр Мінска разам са Сляпянскім водным паўкальцом і Лошыцкім водным паўкальцом) з’яўляецца каштоўным адрозненнем горада (у плане прырода-ландшафтнага будаўніцтва) ад іншых сталіц свету, не кажучы пра экалагічную значнасць дыяметра для жыхароў Мінска і тое, што некаторыя паркі і лясы Мінска маюць ужо мінімум 200-гадовую гісторыю. Харэўскі лічыць, што, чым больш у парках бетону, тым менш функцыянальным становіцца парк, і выступае з прапановамі не забудоўваць тэрыторыю водна-зялёнай сістэмы, а наадварот — стварыць на той тэрыторыі найлепшыя ўзоры ландшафтнага дызайну (з мажлівасцю «дакрануцца да вады») для ўзмацнення аздараўляльна-рэкрэацыйнай функцыі гэтай зоны, запрасіўшы да ўдзелу найлепшых спецыялістаў свету, і зрабіць з гэтага ўнікальны брэнд.
Калінінскі (Краснапольскі раён)
Да 22 лютага 1977 года пасёлак уваходзіў у склад Горскага сельсавета.
Палаўанцы
Паходжанне
Большасць даследчыкаў лічыць непасрэднымі продкамі палаўанцаў аўстранезійцаў, што перасяліліся на Палау ў сярэдзіне 2 тысячагоддзя да н. э. з Філіпінскіх астравоў. У адрозненні ад сваіх маларослых папярэднікаў, яны ведалі мараплаўства і земляробства. Гэта тэорыя мае лінгвістычныя і археалагічныя падцверджанні. Генетычныя даследаванні паказалі, што паходжанне сучасных палаўанцаў мае змешаны характар, так што магчыма асіміляцыя іх продкамі-аўстранезійцамі некаторых груп старажытных абарыгенаў.
Самі палаўанцы мяркуюць, што з'яўляюцца тубыльцамі, нашчадкамі багіні Чуаб, цела якой ператварылася ў іх астравы. Згодна вусным паданням, перасяленне на самы буйны востраў Бабелдааб адбывалася з паўднёвых астравоў. Археолагі высветлелі, што ў сярэднявеччы палаўанцы актыўна займаліся сельскай гаспадаркай і мелі сталыя сувязі з суседнімі Каралінскімі астравамі.
Гісторыя
У 1885 г. Іспанія прадпрыняла меры для каланізацыі астравоў. Была створана мясцовая адміністрацыя, праводзілася хрысціянізацыя насельніцтва. У 1899 г. калонія была прададзена разам з іншымі Каралінскімі астравамі Германіі. У 1914 - 1944 гг. краіна знаходзілася ў залежнасці ад Японіі. Каланіяльнае кіраванне суправаджалася ўкараненнем рынкавай эканомікі і забаронай многіх звычаяў. У 1922 г. Корар стаў галоўным адміністрацыйным цэнтрам японскіх уладанняў у Мікранезіі. Яго насельніцтва вырасла да 40 тысяч чалавек, але толькі 10% з іх былі палаўанцамі. Астатнія з'яўляліся перасяленцамі з Японіі і Карэі.
Крынічная (Гродзенскі раён)
Крыні́чная (, Криничная) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гожскага сельсавета.
Касцёл Спаслання Святога Духа (Бярозаўка)
Касцёл Спаслання Святога Духа — рымска-каталіцкі храм у г. Бярозаўка Лідскага раёна Гродзенскай вобласці.
Насрыды
Насры́ды (, Nazarí) — дынастыя мусульманскіх кіраўнікоў Гранадскага эмірата з 1230 па 1492 гады. Стварылі ў Гранадзе адзін з вядомых узораў мастацтва мусульманскай Іспаніі — палацавы комплекс Альгамбра ( — чырвоны).
Дублон
Папулярнасць дублона ў якасці рэзервовай валюты для ўсяго Новага Свету прывяла да таго, што значная колькасць манет была схавана, што добра адлюстравана ў мастацкай літаратуры на пірацкую тэму, дзе дублоны — неад’емны складнік пірацкіх скарбаў.
Выгнанне марыскаў
Рэгламент
Марыскам дазвалялася везці толькі рухомую маёмасць. Нерухомасць канфіскоўваў іх феадал. На караблі з марыскаў спаганялі плату за праезд.
Вынікі і наступствы
Па выніках вопісу 1619 года, высяленню падверглася каля 272 тысяч чалавек (каля 85 % ад агульнай колькасці), што складала парадку 4 % насельніцтва Іспаніі. Тым не менш, колькасць выгнаных была ў 5 разоў меншая, чым колькасць памерлых ад эпідэміі чумы, якая патрапіла краіну ў 1598—1602, таму перапісчыкі і чыноўнікі прыйшлі да высновы, што ў маштабах краіны дэпартацыя не нанесла вялікай шкоды. У шэрагу месцаў павышанай канцэнтрацыі марыскаў іх выгнанне ўсё ж значна паменшыла прыбытковасць хрысціянскіх памешчыкаў — у такіх акругах як Валенсія, Сарагоса, Тарагона і інш. Некаторыя дэпартаменты Гранады на доўгія гады ператварыліся ў пустэльні.
Гранадскі эмірат
Гістарычнае значэнне
У канцы ХV стагоддзя эмірат ахоплівае крызіс — у казне хранічна не хапае сродкаў, назіраецца недахоп харча, насельніцтва галадае, гарадскія будынкі пусцеюць і развальваюцца. Гранада 1492 года нагадвае Канстанцінопаль у роспачы 1453 года. Усё гэта ў сукупнасці з паказанымі заганамі сацыяльнай арганізацыі, гуманітарным крызісам і са знешнім палітычным становішчам Гранады хутка прывяло эмірат да канчатковага паражэння. Іспанія святкуе трыумф. Характэрна, што ў гэтым жа годзе іспанец Калумб адкрывае Амерыку. Акрамя таго, шматлікія выдатныя хрысціянскія дзеячы эпохі ўспрынялі падзенне мусульманскай Гранады як годную кампенсацыю за падзенне хрысціянскага Канстанцінопаля пад націскам турак.
Воўкава (Глыбоцкі раён)
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Лужкі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Вусава (Глыбоцкі раён)
Гісторыя
Да 15 кастрычніка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Драбаўшчынскага сельсавета.
Перадавы (Краснапольскі раён)
Да 11 красавіка 1960 года пасёлак уваходзіў у склад Касцягаўскага сельсавета, пасля — у склад Высакаборскага сельсавета. Да 22 лютага 1977 года пасёлак уваходзіў у склад Горскага сельсавета.
Новая Гожа
Но́вая Го́жа (, Новая Гожа) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гожскага сельсавета.
Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі і Святога Яна Непамука (Вялікія Эйсманты)
Архітэктура
Галоўны фасад вырашаны ў выглядзе чатырохкалоннага порціка, а магутны трохвугольны франтон з выявай Усёбачнага вока завершаны па вуглах невялікімі слупкамі з карункавымі крыжамі. Малітоўная зала накрыта двухсхільным бляшаным дахам (раней была дахоўка), апсіда — паніжаным вальмавым, сакрысціі — двухсхільнымі.
Інтэр’ер
Інтэр’ер падзелены 4 парамі круглых калон на тры нефы, цэнтральны з якіх перакрыты цыліндрычным падшыўным дашчатым скляпеннем з арнаментальнай размалёўкай, а бакавыя — плоскай дашчатай столлю. Падлога касцёла выкладзена керамічнай пліткай (раней была цагляная). Арганныя хоры над уваходам абапіраюцца на дзве дарычныя калоны. Пад касцёлам няма крыпты. На сцяне святыні ў 1995 годзе змешчана мемарыяльная пліта Яну Біспінгу (1880—1940), уладальніку масалянскага маярату і папскаму камергеру, і Марыі Біспінг з Замойскіх (1887—1961), у другім шлюбе — Радзівіл.
Гаравыя 1 (Глыбоцкі раён)
Гаравы́я 1 (, Горовые 1) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Пліскага сельсавета.
Санча VI Мудры
Біяграфія
Санча заснаваў шэраг манастыроў і вывеў Навару на палітычную сцэну Еўропы. Ён быў першым, хто называў сябе «каралём Навары», выключыўшы з тытула Памплону.
Пабла Кларыс
Палітычная кар’ера
У 1632 парламент быў адноўлены, хоць і з тых жа членаў, што і ў 1626 годзе. З гэтай нагоды, паўстанне супраць іспанскай кароны было відавочным, на чале з бліскучым пакаленнем юрыстаў, такіх як Каталонскі Жаан Пер Фантанэлла, які быў юрыдычным дарадцам Генералітэту, і адыграў сваю ролю ў крызісе ў адносінах паміж Каталоніі і Каронай, які скончыўся з аддзяленнем 1640 года.
Ахімкавічы 2
Ахі́мкавічы 2 (, Ахимковичи 2) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Запрудскага сельсавета.
Гарнастаі (Глыбоцкі раён)
Гісторыя
Да 15 кастрычніка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Драбаўшчынскага сельсавета.
Польніца
По́льніца (, Польница) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гожскага сельсавета.
Эфект Комптана
Пры рассеянні фатона на электроны, якія спачываюць, частоты фатона \ \nu и \ \nu' (да і пасля рассейвання адпаведна) звязаныя суадносінамі:
Пералом (Гродзенскі раён)
Гісторыя
Вядома з XIV стагоддзя, калі тут быў пабудаваны драўляны замак для аховы межаў Вялікага Княства Літоўскага ад нападаў Тэўтонскага ордэна. Пазней Пералом — цэнтр староства Гарадзенскага павета Троцкага ваяводства. З 1569 года двор Пералом залічаны ў каралеўскія маёнткі.
Беларуска-іранскія адносіны
Ваеннае супрацоўніцтва
У 2010-х гадах пастаўляліся прыцэлы ПГО-7В3, ракеты 5В55КД да комплексу СПА С-300, стралковая зброя і радары «Усход».
Дэйр-эз-Зор
Дэйр-эз-Зор  — горад на паўночным усходзе Сірыі, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай мухафазы. Размешчаны на правым беразе ракі Еўфрат. Транспартны вузел на рачным шляху Эр-Рака — Багдад і аўтатрасе Пальміра — Фадгамі. За 432 км ад Дамаска, за 320 км ад Алепа. Да грамадзянскай вайны ў Сірыі горад называлі Жамчужынай пустыні. У ходзе вайны ён цярпеў сур’ёзныя разбурэнні. Паводле дадзеных перапісу 2004 года насельніцтва горада налічвала каля 212 тысяч чалавек. За час баявых дзеянняў значная доля жыхароў пакінула горад. За 85 км на паўднёвы ўсход ад горада знаходзіцца археалагічны помнік Дура-Эўрапос — рымская крэпасць на Еўфраце, за 120 км у тым жа кірунку — рэшткі старажытнага горада Мары. У эпоху Рымскай імперыі быў важным гандлёвым цэнтрам паміж Рымам і Індыяй.
Новак
Новак — асабістае імя і прозвішча.
Хіменесы
Дынастыя Хіменес у Кастыліі, Леонэ і Галісіі (1035—1126)
Галісія з 1111 пад кіраваннем Бургундскай дынастыі.
Дынастыя Хіменес у Арагоне (1035—1162)
У 1150 годзе Петраніла выйшла замуж за Рамона Берэнгера IV, графа Барселоны. Такім чынам была ўтворана новая каралеўская дынастыя — Барселонская.
Дынастыя Хіменес у каралеўстве Вігера (970—1030)
Каралеўства Вігера было невялікім каралеўствам са сталіцай у Наварскім горадзе Вігера. Яно існавала з 970 да 1005. Створана ў адпаведнасці з завяшчаннем Гарсіі Санчаса Памплонскага для яго другога сына, Раміра Гарсеса, і ўключалае вобласць каля Ла-Рыёхі.
Дворышча (Глыбоцкі раён)
Дво́рышча (, Дворище) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Пліскага сельсавета.
Хасеке
Хасеке  — горад на паўночным усходзе Сірыі, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай мухафазы. Другі па насельніцтве горад мухафазы (81 809 чалавек) пасля Эль-Камышлы. Праз Хасеке працякае прыток Еўфрата Хабур. Знаходзіцца за 600 км ад Дамаска, за 494 км ад Алепа, за 179 км ад Дэйр-эз-Зора.
Форма дзяржаўнага кіравання
Фіялетавы  — абсалютныя манархіі
Форма кіравання нараўне з формай дзяржаўнага ладу і палітычным рэжымам характарызуюць форму дзяржавы.
Драбаўшчына (Глыбоцкі раён)
Дра́баўшчына (, Драбовщина) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Пліскага сельсавета.
Петушкі (Круглянскі раён)
Петушкі́ (, Петушки) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Запрудскага сельсавета.
Мастэрс 2002 (снукер)
Мастэрс 2002 (Masters 2002, таксама вядомы як Benson and Hedges Masters 2002 — па назве спонсара) — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 3 па 10 лютага 2002 года ў «Уэмблі канферэнц-цэнтры», у Лондане. Турнір стаў 28-м розыгрышам Мастэрс, які праводзіцца штогод з 1975 года. Спонсарам турніру ў чарговы раз стала тытунёвая кампанія Benson and Hedges. Прызавы фонд турніру склаў £695,000 (на £45,000 больш, чым у мінулым годзе), з якіх £190,000 (на £15,000 больш, чым у мінулым годзе) атрымаў пераможца.
Уайлдкард раўнд
У папярэднім раўндзе згулялі 15-ы і 16-ы нумары рэйтынгу і ўладальнікі ўайлд-кард: Раян Дэй, як пераможца кваліфікацыйнага турніру, і Стыў Дэвіс, які атрымаў спецыяльнае запрашэнне ад арганізатараў турніру.
Цялесны вугал
Цялесны вугал мае нулявую фізічную размернасць.
Нет
Песня атрымала станоўчыя водгукі ад музычных крытыкаў і выйграла ўзнагароду ў катэгорыі «Лепшы кліп» на прэміі RU.TV 2013.
Музычнае відэа
Відэакліп на песню быў зняты ў ліпені 2012 года. Рэжысёрам выступіў Алан Бадоеў. Рэліз кліпа адбыўся 31 жніўня 2012 года на канале Ello (YouTube).
Забалоцце (Пліскі сельсавет)
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Лужкі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Rosa 'Schneewittchen'
Біялагічнае апісанне
Кветкі белыя, паўмахровыя, каля 7 см у дыяметры, сабраны ў суквецці па 3-5 штук. пялёсткаў 25-35. 5-20 кветак у суквецці.
Балістычная тэорыя
Гісторыя
Эмісійная тэорыя звычайна асацыюецца з эмісійнай тэорыяй Ньютана. У сваёй карпускулярнай тэорыі Ньютан адлюстроўваў святло як часціцы, выпусканыя гарачымі целамі з хуткасцю святла ў адносінах да аб’екту, які выпраменьваў, і яны (часціцы) падпарадкоўваюцца звыклым законам механікі Ньютана. У адрозненне ад тэорыі Ньютана, Рытц не лічыў святло часціцамі, паводле яго ўяўленняў, святло гэта хвалі разраджэнні, згушчэння рэонаў, якія рухаюцца.
Тва
Рассяленне
Дакладнае вызначэнне арэала рассялення тва зацяжарана тым, што іх часцяком блытаюць з іншымі пігмеямі, якія вядуць падобны лад жыцця, адсутнасцю еднасці, а таксама асіміляцыяй з боку банту. Пігмеі, якіх вызначаюць як тва, жывуць у такіх краінах, як Дэмакратычная Рэспубліка Конга, Руанда, Бурундзі, Уганда, Замбія. Іх агульная колькасць (2018 г.) толькі ў Руандзе, Бурундзі і Угандзе можа складаць ад 86 000 да 112 000 чалавек. Тва рэгіёна Вялікіх Афрыканскіх азёр усведамляюць еднасць свайго паходжання. Аднак у астатнім мясцовыя групы тва захоўваюць ізаляваны адна ад іншай лад жыцця, размаўляюць на мовах асноўнай масы насельніцтва таго раёна, які насяляюць, або блізкімі да іх дыялектамі.
Уганда
Згодна перапісу насельніцтва 2002 г. ва Угандзе жыло 6 000 тва пераважна ў паўднёва-заходніх раёнах. У 1996 г. у іх было 53 паселішча, якія ўваходзілі ў склад 41 шматэтнічнай вёскі. Сярэдняе паселішча ўключала 10 сямейных гаспадарак. Традыцыйным заняткам была лясная гаспадарка. Тва Уганды шчыльна ўцягнуты ў сацыяльныя і культурныя зносіны суседдзяў-банту. У той жа час сярод банту існуюць сацыяльныя табу ў дачыненні да тва : дзяляцца ежай, займаць адну і тую ж лаўку і мець зносіны з тва ў грамадскіх месцах.
Урбан (узурпатар)
Урбан (Urbanus, поўная форма імя невядомая) — рымскі імператар-узурпатар у 271/272 годзе.
Спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ва Угандзе
У спісе аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ва Угандзе значацца 3 найменні (на 2012), гэта складае ад агульнай колькасці ( на  год). 1 аб’ект уключаны ў спіс па культурных крытэрыях, 2 аб’екты — па прыродных. Пахаванне каралёў Буганда ў Касубі прызнаны шэдэўрам чалавечага стваральнага генія (крытэрый i) і знаходзіцца ў Спісе сусветнай спадчыны, якая знаходзіцца пад пагрозай, а нацыянальныя паркі Бвіндзі-Імпенітрэйбл і Горы Рувензоры прызнаны прыроднымі феноменамі ці прасторамі выключнай прыроднай прыгажосці і эстэтычнай важнасці (крытэрый vii). Акрамя гэтага, па стане на 2012 год, 5 аб’ектаў на тэрыторыі дзяржавы знаходзяцца ў ліку кандыдатаў на ўключэнне ў спіс Сусветнай спадчыны. Зімбабвэ ратыфікавала Канвенцыю аб ахове сусветнай культурнай і прыроднай спадчыны 20 лістапада 1987 года. Першыя два аб’екты на тэрыторыі Уганды былі занесены ў спіс у 1994 годзе на 18-ай сесіі Камітэта Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Фрыцюр
Для фрыцюра выкарыстоўваюць раслінныя алеі (асабліва аліўкавы), жывёльныя тлушчы: свіны тлушч, ялавічнае нырачнае (нутраное) сала. У азіяцкай кулінарыі часцей за ўсё ўжываюць барановы тлушч. Сметанковае масла, а таксама смятанкавыя маргарыны для фрыцюру не пасуюць. Топленае масла выкарыстоўваецца для вырабаў з цеста. Рыбу натуральную і ў кляры абсмажваюць у чыстым раслінным алеі; гародніну і несалодкія піражкі — у ялавічным сале з раслінным алеем; для салодкіх кулінарных вырабаў выкарыстоўваюць свіное сала з раслінным алеем (або толькі алей).
Па масе фрыцюр павінен у 4 разы пераўзыходзіць порцыю прадуктаў, прызначаных для прыгатавання.
Задарожжа (Глыбоцкі раён)
Задаро́жжа (, Задорожье) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Пліскага сельсавета.
Александрова (Круглянскі раён)
Александро́ва (, Александрово) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Круглянскага сельсавета.
Занявічы (Гродзенскі раён)
Заняві́чы (, Заневичи) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Індурскага сельсавета.
Арава
Арава́ (, Арава) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Круглянскага сельсавета.
Да 11 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Скуратоўскага сельсавета, да красавіка 1963 года — у склад Ляснянскага сельсавета.
Раміра II Манах
Кіраванне
Даведаўшыся пра падрыхтоўку дваранскага паўстання, Раміра адправіў пасланца да абата кляштара Сент-Понс дэ Там'ерс, свайго былога начальніка. Пасланец прыбыў у той час, калі абат быў заняты абразаннем руж, якія вышынёй перавышалі сярэднюю лінію. Абат параіў каралю рабіць тое ж самае.
Пасля няўдалай спробы ўсынавіць Гарсію Рамірэса, Раміра з дазволу Папы ажаніўся з удавой Агнесай Аквітанскай (Агнесай дэ Пуацье). Пасля таго як у іх нарадзілася дачка, у 1137 годзе Раміра адрокся ад прастола, дамовіўся пра яе шлюб з барселонскім графам Рамонам Берэнгерам IV, які стаў рэгентам каралеўства, а сам развёўся з жонкай і вярнуўся ў кляштар Сан-Педра. Там ён і памёр 16 жніўня 1157 года.
Планкаўская тэмпература
\hbar — пастаянная Дзірака
Планкаўскія адзінкі
π
Круглікі (Гродзенскі раён)
Кру́глікі (, Круглики) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Індурскага сельсавета.
Булькова (Брэсцкі раён)
Інфраструктура
Планіровачна складаецца з дзвюх вуліц Г-падобнай канфігурацыі і адасобленага ўчастка забудовы на захадзе. Драўляныя сялянскія сядзібы пастаўлены двухбакова, няшчыльна.
Петраніла Арагонская
Петраніла Арагонская ( — ) — каралева Арагона з 1157 па 1164 гады, дачка арагонскага караля Раміра II і яго жонкі Агнесы Аквітанскай. Адраклася ад усіх тытулаў на карысць свайго сына Альфонса ў 1164 годзе.
Шлюб і дзеці
Адзіным мужам Петранілы быў Рамон Берэнгер IV (граф Барселоны), які быў старэйшы за яе на 20 гадоў. Вяселле прайшло ў жніўні 1150 у Лерыдзе.
Альфонса I Ваяўнік
Альфонса I Ваяўнік (Alfonso el Batallador, — ) — кароль Арагона, які атрымаў сваю мянушку за перамогі ў 29 бітвах.
Быў сынам Санча I і атрымаў у спадчыну ад брата Педра I трон. Быў адным з самых выдатных дзеячаў так званага арагонскага кірунка Рэканкісты, умелым вайскаводам і храбрым воінам, кіраўніком каралеўства Арагон і Памплоны, а таксама некаторы час усёй Кастыліі (у 1109—1114 гадах). Альфонса працягнуў наступальную палітыку бацькі і брата, захапіўшы значную колькасць мусульманскіх гарадоў і крапасцей. Галоўным дасягненнем Альфонса Ваяўніка стала аблога Сарагосы (з 22 мая 1118 г.), якая доўжылася звыш паўгода і завяршылася падзеннем найбуйнейшага мусульманскага цэнтра ў сярэднім цячэнні Эбра. 18 снежня 1118 года Сарагоса перайшла да хрысціян.
Смерць
Не маючы спадчынніка, Альфонса I адпісаў сваю дзяржаву гаспітальерам і тампліерам, аднак яго апошняя воля так і не была выканана. Новым каралём Арагона быў абвешчаны яго малодшы брат Раміра II Манах.
Спаса-Узнясенская царква (Кіявічы)
Архітэктура
Падоўжна-восевая кампазіцыя, цаглянай, абтынкаванай Спаса-Узнясенскай царквы складаецца з асноўнага кубічнага аб'ёму, трохапсіднай алтарнай часткі, бабінца з трох'яруснай званіцай. Над асноўным аб'ёмам — васьмігранны светлавы барабан са шлемападобным гранёным купалам. У дэкоры фасадаў выкарыстаны плоскія нішы, розныя профілі, зубчыкі і г. д., характэрныя для неарускага стылю.
Кукры
Гісторыя
У 1940—1954 гадах цэнтр Кукроўскага сельсавета. Да 15 кастрычніка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Драбаўшчынскага сельсавета.
Інстытут матэматыкі і кібернетыкі
Гісторыя
У 2017 годзе Дэпартамент фінансавых раследаванняў распачаў праверку дзейнасці грамадскай арганізацыі. Афіцыйна паведамлялася, што дырэктар Павел Бука і сябра інстытута Зміцер Канаплянікаў з’яўляюцца падазраванымі ў незаконным прадпрымальніцтве. Паводле версіі следства дзейнасць арганізацыі ў сувязі з універсітэтам імя акадэміка С. Дзем’янчука падаецца як камерцыйная. У 2020 годзе справу закрылі.
Праваслаўная царква ў Вялікім Княстве Літоўскім
Гісторыя
Епархіяльная структура праваслаўнай царквы ВКЛ таксама ў асноўным усталявалася ў XV—XVI стст. Тэрыторыя ўласна Беларусі ўваходзіла ў склад Полацкай, Турава-Пінскай, часткова мітрапаліцкай, Уладзіміра-Берасцейскай, Смаленскай і Чарнігаўскай епархій. Ніжэйшым структурным элементам праваслаўнай царкоўнай арганізацыі быў прыход з мясцовым храмам.
Лозіна
Гісторыя
У 1921—1945 гадах фальварак у складзе гміны Пліса Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Хасэп Марыя Вентура
Біяграфія
Сям'я Вентура паходзіць з каталонскага рэгіёну Эмпорда. Ён нарадзіўся ў Андалусіі, дзе яго бацька, родам з Розасу, быў размешчаны з ваеннымі. Праз два гады сям'я вярнулася ў Эмпорду. Хлопчык неўзабаве застаўся сіратой і пайшоў жыць з яго дзедам па бацькавай лініі, які меў пасаду краўца. Каля 1848 г., Вентура атрымаў у спадчыну кіраўніцтва коблы Ланрыха.
Вычулкі
Вычулкі — былая вёска ў складзе Тэльмінскага сельсавета Брэсцкага раёна Брэсцкай вобласці, у прыгараднай зоне Брэста, на правым беразе р. Мухавец, за 8 км на ўсход ад Брэста, 8 км ад чыгуначнай станцыі Брэст-Цэнтральны, 1,5 км ад шашы Брэст—Мінск.
Беларускі цэментны завод
Беларускі цэментны завод — прадпрыемства цэментнай прамысловасці ў горадзе Касцюковічы Магілёўскай вобласці. Працуе на базе Камунарскага радовішча мелу. Уваходзіць у склад холдынгу Беларуская цэментная кампанія.
Раўнакрылыя стракозы
Раўнакрылыя стракозы (Zygoptera) — падатрад насякомых атрада стракоз.
Мацясы (Пліскі сельсавет)
Мацясы́ (, Матясы) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Пліскага сельсавета.
Беларуская дзіцячая літаратура
20-я — 40-я гады XX стагоддзя
Але і пасля вайны прасочваецца ваенная тэматыка, якая ў літаратуры пераважае. У 1948 годзе выходзіць кніга «Ніколі не забудзем», якая была складзена Янкам Маўрам разам з Пятром Рунцом па пісьмах-успамінах дзяцей, якія непасрэдна перажылі тыя страшныя гады. Усяго да аўтараў кнігі паступіла каля чатырохсот дзіцячых твораў. Выходзіць цэлы шэраг на тэму «дзяцінства і вайна» — аповесць «Андрэйка» Паўла Кавалёва (1948 г.), «Самыя юныя» Івана Сіўцова (1949 г.), паэма «Песня пра піянерскі сцяг» (1949 г.) Эдзі Агняцвет.
80-я — 90-я гады XX стагоддзя
Закрануў аспекты выхавання дзяцей Эдуард Луканскі ў зборніку «Госць з Чырвонай кнігі» (1997 г.), дзе аўтар паказвае чытачу, як трэба выхоўваць у сабе беражлівыя адносіны да грамадскіх здабыткаў, паважлівасць і далікатнасць у адносінах са старэйшымі, і іншыя станоўчыя якасці характару.
Адукацыйная літаратура для дзяцей
Ствараюцца і добра ілюстраваныя дзіцячыя энцыклапедыі. Тут вылучаюцца кнігі беларускага музыкі і гісторыка Яраша Малішэўскага — «Незвычайная энцыклапедыя беларускіх народных інструментаў» (2010 г., у суаўтарстве з А. Спрынчан) і «Дзіцячы атлас Беларусі. Замкі, крэпасці, бажніцы» (2019 г.), а таксама «Дзіцячы атлас Беларусі» (2017 г.) Паліны Грынчанкі, выданне якога кансультавалі супрацоўнікі Акадэміі навук. «Дзіцячы атлас Беларусі» у 2018 годзе ўзначаліў рэйтынг кніг, якія найбольш прадаюцца.
Прыгажуня-дзяўчына
Прыгажуня-дзяўчына (Calopteryx virgo) — від стракоз сямейства прыгажунь.
Андскі фламінга
Гняздуецца каля азёр, часта з высокім утрыманнем едкага натру, гіпсу і серавадароду, напрыклад такіх, як саланчак Уюні. Як і ўсе фламінга, гэты від адкладае адно белае яйка ва ўзгорачак гразі.
Нацыянальрат Аўстрыі
Нацыянальрат выконвае галоўным чынам заканадаўчую функцыю (законапраекты прапануюцца парламентарыямі або Урадам, абмяркоўваюцца парламенцкімі камітэтамі і галасуюцца на пленуме), але таксама кантралюе работу Урада з дапамогай рэзалюцый або вынясеннем вотуму недаверу, пры якім Федэральны прэзідэнт павінны распусціць Урад. Гэта палата таксама адказвае за палітыку Аўстрыі па праектах Еўрасаюза.
Засіцце
Засі́цце (, Заситье) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Круглянскага сельсавета.
Мнюта 1
Гісторыя
У 1921—1945 гадах маёнтак у складзе гміны Пліса Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Новадубавая
Новадубава́я (, Новодубовая) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Індурскага сельсавета.
Свята-Міхайлаўская царква (Рамель)
Рамельская Міхайлаўская царква — помнік драўлянага дойлідства ў вёсцы Рамель Столінскага раёна Брэсцкай вобласці.
Рагачы (Індурскі сельсавет)
Рагачы́ (, Рогачи) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Індурскага сельсавета.
Святлана Іванаўна Новікава
Святлана Іванаўна Новікава (, Чэрнеўка Дрыбінскага раёна Магілёўскай вобласці Беларусі — ) — беларуская матэматык. Аўтарка сістэматычнага выкладу аэд-тэорыі (тэорыі ведаў).
Біяграфія
Затым перайшла працаваць у Інстытут тэхнічнай кібернетыкі АН БССР, які мог прапанаваць новыя задачы (такой задачай было канструяванне, на якой інстытут спецыялізаваўся) і быў згодны шукаць і прызнаваць новыя матэматычныя метады. Скончыла аспірантуру, але прадстаўленая ёй дысертацыя (з першай версіяй тэорыі ведаў) не была дапушчаная да абароны. Як і наступная падрыхтаваная ёй дысертацыя. У 1983 годзе развялася.
Тэорыя ведаў
Навуковы кіраўнік Алег Семянкоў (у тыя часы — дырэктар ІТК) у канцы 1970-х прапанаваў ёй заняцца тэорыяй сістэм, у прыватнасці, тэорыяй іерархічных сістэм Месаравіча Такахары, а таксама фармальнай кібернетычнай задачай канструявання.
А таксама — па іншаму ўбачыць задачы за межамі чыста інжынерна-канструктарскіх:
Пры сутыкненні з практычнымі патрэбамі асветы ў Беларусі аэд-тэорыя дазволіла Новікавай упершыню ў кібернетыцы выявіць, паставіць і вырашыць фармальную кібернетычную задачу асветы (навучання, learning, дакладней: асветы, канструявання-і-кіравання, learning&design&contol). Гэтая задача знайшла ўвасабленне ў практыцы вядзення асветы, найперш у Беларусі, а таксама ў прафесійнай асвеце ў колах кібернетыкі.
Мастацкая дзейнасць
Захавалася некалькі вершаў з часоў маладосці Святланы Новікавай.
Таксама аўтарству Новікавай належыць гімн Гродзенскага гуманітарнага ліцэю, напісаны ёй у сааўтарстве на мелодыю Паланэза Агінскага.
Вобраз у мастацтве
Гродзенскім мастаком Суравым напісаны «Пейзажны партрэт Святланы Новікавай». Партрэт быў ацэнены Святланай Новікавай як «абсалютна дакладны». Таксама ім створаная ікона «Яблык спазнання», якая з’яўляецца адной з рэліквій Інстытута.
Альфонса II Цнатлівы
Альфонса II Цнатлівы (Alfonso II el Casto; 1-25 сакавіка  — ) — кароль Арагона з 1162 года; граф Барселоны, Жэроны, Асоны, Бесалу і Сердані з 1162 года і Праванса і Жэвадана ў 1167—1171 гадах пад імем Альфонса I. Сын Рамона Берэнгера IV, графа Барселоны, і Петранілы, каралевы Арагона. Альфонса быў першым, хто стаў адначасова каралём Арагонскім і графам Барселоны. Таксама ў 1167 годзе ён стаў графам Праванса, адабраўшы гэта графства ў сваёй пляменніцы Дульсы II, а ў 1173 годзе саступіў яго свайму брату Рамону Берэнгеру.
Кіраванне
На працягу большага часу свайго кіравання ён быў саюзнікам караля Кастыліі Альфонса VIII супраць Навары і маўрытанскіх каралеўстваў на поўдні. Падчас Рэканкісты Альфонса дайшоў да Тэруэля, крэпасці па дарозе да Валенсіі, і ў 1171 годзе ўзяў яго. У тым жа годзе ён узяў Каспэ.
Іван Яфімавіч Пятроў
Вялікая Айчынная вайна
Падчас Вялікай Айчыннай вайны генерал-маёр І. Я. Пятроў з ліпеня па кастрычнік 1941 г. камандзір 25-й Чапаеўскай стралковай дывізіі на Паўднёвым фронце, у кастрычніку 1941 — ліпені 1942 г. і лістападзе 1943 — лютым 1944 г. камандуючы Прыморскай арміі, у жніўні — кастрычніку 1942 г. камандуючы 44-й арміяй, у кастрычніку 1942 — сакавіку 1943 г. Чарнаморскай групы войскаў Закаўказскага фронту, сакавіку — красавіку 1943 г. Паўночка-Каўказскага фронту, у красавіку — чэрвені 1944 г. 2-га Беларускага фронту, у жніўні 1944 — сакавіку 1945 г. 4-га Украінскага фронту, красавіку — чэрвені 1945 г. 1-га Украінскага фронту. Удзельнік і адзін з кіраўнікоў абароны Адэсы (1941), Севастопаля (1941—1942). Удзельнік Берлінскай і Пражскай наступальных аперацый.
Майкл Шэнкс
Майкл Га́ррэтт Шэнкс (Michael Garrett Shanks, н. 15 снежня 1970) — канадскі акцёр, вядомы сваёй роллю доктара Дэніэла Джэксана ў навукова-фантастычных серыялах «Зорныя вароты SG-1» и «Зорныя вароты: Атлантыда».
Пратасы Якубенскія
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Лужкі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Ігар Анатолевіч Бабко
«Баранавічы»
У студзені 2022 года пасля 11 гадоў у клубе пакінуў «Слуцк» і неўзабаве стаў іграком «Баранавічаў». Трывала з’яўляўся ў стартавым складзе каманды. У лістападзе 2022 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Баранавічы».
Бросты
Бро́сты (, Бросты) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Капцёўскага сельсавета.
Пратасы Кукроўскія
Пратасы́ Кукро́ўскія (, Протасы Кукровские) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Пліскага сельсавета.
Гісторыя
Да 15 кастрычніка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Драбаўшчынскага сельсавета, да 1963 года — у склад Дворнаўскага сельсавета.
Соіна (Глыбоцкі раён)
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Пліса Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Канстанта ўзаемадзеяння
Моцнае ўзаемадзеянне
Гэтая велічыня моцна залежыць ад энергіі часціц, якія ўзаемадзейнічаюць:
Вішнявец (Гродзенскі раён)
Да 1977 года вёска ўваходзіла ў склад Каробчыцкага сельсавета. 24 красавіка 2008 вёска была ўключана ў межы горада Гродна.
Старнікі
Старнікі́ (, Старники) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Пліскага сельсавета.
Навапруддзе
Да красавіка 1963 года вёска ўваходзіла ў склад Ляснянскага сельсавета.
Сонечнае зацьменне 1 лістапада 1929 года
Зацьменне мела велічыню 0,9649 і дасягнула свайго максімуму ў 12:05:10 UTC у пункце з каардынатамі 4° пн. ш. 3° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 3 хв. 54 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 134 км.
Новае Радча
Но́вае Ра́дча (, Новое Радча) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Круглянскага сельсавета.
Тоўсцікі (Глыбоцкі раён)
То́ўсцікі (, Толстики) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Пліскага сельсавета.
Эш-Шэйх
Размешчаны на мяжы Сірыі і Лівана і знаходзіцца пад сірыйскім кантролем. Паўднёвыя схілы Эш-Шэйха, зніжаючыся, часткова пераходзяць у Галанскія вышыні. Разам з Галанскімі вышынямі паўднёвыя схілы Эш-Шэйха былі захопленыя Ізраілем у Сірыі падчас Шасцідзённай вайны 1967 года і абвешчаныя суверэннай ізраільскай тэрыторыяй у 1981 годзе паводле «Закона аб Галанскіх вышынях». Анексія была прызнана несапраўднай Рэзалюцыяй № 497 Савета Бяспекі ААН. Вяршыня Эш-Шэйха была захоплена Ізраілем у ходзе вайны 1973 года і вернута Сірыі ў 1974 годзе ў выніку пагаднення аб падзеле сіл.
Філіпава (Глыбоцкі раён)
Гісторыя
Ліквідавана ў 2007 годзе.
Сансарол
Геаграфія
Астравы Сансарол фактычна з'яўляюцца часткай буйнога Каралінскага архіпелага. Уключаюць наступныя астравы каралавага паходжання:
Сонечнае зацьменне 9 мая 1929 года
Зацьменне мела велічыню 1,0562 і дасягнула свайго максімуму ў 06:10:34 UTC у пункце з каардынатамі 2° пн. ш. 93° у. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 5 хв. 7 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 193 км.
Міхаэль Майр
Біяграфія
Сышоў у адстаўку 1 чэрвеня 1921 года ў адказ на рэферэндум, які быў праведзены ў Штырыі па пытанні выхаду зямлі са складу Аўстрыі і далучэння да Германіі.
Акадэмік
Акадэмік — правадзейны член НАН РБ, акадэмій навук іншых дзяржаў, а таксама некаторых галіновых акадэмій. Выбіраецца на агульным сходзе акадэміі. Існуюць званні ганаровы акадэмік, замежны член і ганаровы член акадэміі.
Каменка (Гродзенскі раён)
Ка́менка (, Каменка) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Капцёўскага сельсавета.
Шэпелева
Шэ́пелева (, Шепелево) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Пліскага сельсавета.
Шчарбы (Глыбоцкі раён)
Шчарбы́ (, Щербы) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Пліскага сельсавета.
Кіраўнік выканаўчай улады
кіраўнік выканаўчай улады — гэта абазначэнне пасады, аналагічнай кіраўніку ўрада.
У некаторых выпадках гэта пасада носіць спецыфічныя назвы накшталт віцэ-губернатара ці лейтэнант-губернатара (тытул кіраўніка краіны, прадстаўніка англійскага манарха на Нармандскіх астравах і востраве Мэн або губернатара правінцыі ў англійскіх калоніях, дзе гэта пасада служыць абазначэннем прадстаўніка брытанскага манарха на ўзроўні правінцый; у адрозненне ад генерал-губернатара ён з'яўляецца прадстаўніком кіраўніка дзяржавы на ўзроўні краіны), а таксама губернатара правінцыі ў Канадзе) ці генерала-губернатара (т.с. губернатар калоніі або дамініёна). У некаторых краінах кіраўнік выканаўчай улады з'яўляецца асобнай пасадай: