cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ford Model A (1903)
Самы стары Ford
Першапачаткова былі выпушчаны тры тэставыя асобнікі машыны, шасі якіх мелі серыйныя нумары 9, 11 і 30. Гэтыя асобнікі былі прададзеныя ў першы дзень запісу заказаў. №11 быў куплены доктарам Эрнстам Пфеннінгам (Dr. Ernst Pfenning), №9 — Indiana Automobile Company і №30 — Гербертам Л. Макнэры (Herbert L. McNary), вытворцам сметанковага масла з Аёвы. З трох тэставых асобнікаў першыя два, з нумарамі 9 і 11, былі страчаныя.
Пазней аўтамабіль спрабавалі прадаць у 2010 годзе, але тады рэалізаваць яго не атрымалася: лот не дасягнуў рэзерву цаны і быў зняты з таргоў. У кастрычніку 2012 года аўтамабіль зноў быў выстаўлены на аўкцыён.
Кардаітавыя
Пашырэнне
Яны вядомы з сярэдняга карбону, шырокае распаўсюджанне атрымалі ў канцы карбону і пермі. У пачатку трыясавага перыяду яны вымерлі. На тэрыторыі Беларусі іх выкапнёвыя рэшткі (лісце, насенне і г.д.) адзначаны ў адкладах сярэдняга, позняга карбону і пермі. Раслі паблізу вадаёмаў.
Дэсант (фільм)
«Дэса́нт» (Desant) — польскі незалежны дакументальны кароткаметражны фільм беларускага рэжысёра Януша Гаўрылюка, зняты ў 2018 годзе.
Бейтс
Бейтс — прозвішча.
Старыца (заказнік)
У флоры 308 відаў сасудзістых раслін, у т.л. ў Чырвонай кнізе вадзяны арэх плывучы. Растуць па-за межамі сваіх арэалаў вольха шэрая, вяз коркавы, уман звычайны. Шмат гаспадарна карысных відаў. У фаўне вялікая доля антрапаталерантных відаў, многа відаў птушак. У Чырвонай кнізе варакушка, з насякомых — жужалі рашэцісты і фіялетавы, пераліўніца вялікая.
Нявярэнай
Нявярэ́най (Neverėnai), традыцыйная беларуская назва — Невяранцы  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Наўясісдаўгелішкіскай сянюніі. Размешчана за 5 км ад Качаргішке. Насельніцтва 13 чал. (2001 г.).
Аляксандр Аляксандравіч Беразоўскі
Узнагароды
Узнагароджаны Ганаровай граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1980).
Ралан Барт
Біяграфія
Атрымаў класічную гуманітарную адукацыю ў Парыжы. Выкладаў у 1948 — 1950 гг. у Бухарэсце, дзе зазнаў уплыў лінгвасеміятычных ідэй Альгірдаса Жульена Грэймаса. У 1950-я гады выступаў як журналіст, сімпатызаваў «новаму раману», «тэатру абсурду» і сцэнічным ідэям Б.Брэхта. У 1953 годзе публікуе кнігу «Нулявая ступень пісьма». Пісьмо (l'écriture) — тэрмін, звязаны менавіта з Бартам і які пазначае нейкую ідэалагічную сетку, якая знаходзіцца паміж індывідам і рэчаіснасцю і якая прымушае яго прымаць тыя ці іншыя каштоўнасныя арыентацыі. У зборніку артыкулаў сярэдзіны 1960-х гадоў Барт надае асноўную ўвагу складанасцям адносін мовы і індывіда (Essais critiques, 1964).
Навуковая дзейнасць
У працы «Асновы семіялогіі» Р. Барт распрацоўвае асноўныя палажэнні семіялагічнага даследавання шляхам аналізу шэрага лінгвістычных паняццяў. На яго думку, «мэта кожнага семіялагічнага даследавання заключаецца ў тым, каб перадаць функцыяніраванне іншых, чым мова, знакавых сістэм».
Фашызм
Прыкметы фашызму
Фашызм звычайна характарызуецца наступнымі рысамі:
Трэба адрозніваць фашызм ад нацызму, ідэі якога выраслі з ідэалогіі італьянскага фашызму. Калі фашызм абвяшчае ідэю нацыянальнай кансалідацыі, то нацызм грунтуецца на палітыцы расавай выключнасці.
Аптэка
Аптэка — спецыялізаваная арганізацыя сістэмы аховы здароўя, якая займаецца вырабам, фасоўкай, аналізам і продажам лекавых сродкаў. Аптэку традыцыйна разглядаюць, як установу аховы здароўя, а яе дзейнасць фармулююць, як «аказанне фармацэўтычнай дапамогі насельніцтву». Фармацэўтычная дапамога ўключае ў сябе працэдуру кансультавання ўрача і пацыента з мэтай вызначэння найбольш эфектыўнага, бяспечнага і эканамічна апраўданага курсу лячэння.
Рагачоўскі музей народнай славы
Гісторыя стварэння
У красавіку 1970 года рашэннем выканкама Рагачоўскага раённага Савета дэпутатаў была адчынена для наведвальнікаў першая экспазіцыя, створаная з дзвюх залаў: «Рэвалюцыйныя падзеі на Рагачоўшчыне» і «Вялікая Айчынная вайна і вызваленне горада і раёна», якая займала плошчу 58 метраў кв., а ўся плошча музея складалася з 82 кв. метраў.
Трбоўле
Кум
Від з самага высокага пункта Пасаўскага хрыбта ахоплівае амаль усю Славенію. З усходу на поўдзень відаць Горы, Капытнік, Качэўскі Рог, Снежнік, Нанос, а побач - даліна Сапота і шырокія Даленскія пагоркі. На захадзе — Юліянскія Альпы з Трыглавам, перад імі — Поўхаграйскае і Шкоф’елошскае пагор'і. Але калі мы паглядзім на поўнач, то ўбачым Караванкі і Камнішскія Альпы. У ясныя дні бачна аж да Любляны і за межы Славеніі да Заграба і Трыеста.
Парафіі і касцёлы
Парафія Найсвяцейшай Марыі ў паўднёвай частцы горада была створана ў 2000 годзе. Яе парафіяльны касцёл прысвечаны Дзеве Марыі. Будаваўся з 1998 па 2000 гады паводле праекта архітэктара Ёжэ Марынка. Вітражы, карціны і Крыжовы шлях былі створаны мастаком Лойзэ Чэмажарам. Касцёл быў блаславёны ў жніўні 2000 года і асвечаны ў кастрычніку 2007 года.
Ігнацій Кульчынскі
Ігнацій Кульчынскі (1694, Уладзімір-Валынскі  — 9 студзеня 1747, Гродна ) — дзеяч Грэка-Каталіцкай Царквы ў Рэчы Паспалітай, базыльянін, царкоўны гісторык, багаслоў, краязнавец.
Творчасць
Ігнат Кульчынскі — аўтар трох твораў на італьянскай і лацінскай мовах, прысвечаных гісторыі абраза Маці Божай Жыровіцкай і яе цудатворнай копіі ў ў Рыме (Madonna del Pascolo): 1) «Малітва да Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў цудатворным Жыровіцкім абразе…» (Рым, 1732); 2) «Цудатворная трохкаляровая яшма, або гістарычнае апавяданне пра тры цудатворныя абразы Дзевы Марыі…» (Рым, 1732); 3) «Вялікі знак…» (Рым, 1732).
Ільяна
Насельніцтва складае 82 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 27 чал./км². Займае плошчу 3 км². Паштовы індэкс — 12060. Тэлефонны код — 0174.
Раскіданае гняздо (фільм, 2019)
Сюжэт
Невялікая яўрэйская сям’я месціцца ў старым драўляным доме ў цэнтры Гомеля. Барыс Зямавіч — самы старэйшы. Разам з ім жывуць яго дачка з мужам і ўнучка Ірына. Іх спакойнае існаванне яшчэ дзевяць гадоў таму было парушана загадам мясцовых уладаў аб зносе дому, які паспеў стаць іх радавой каштоўнасцю. Пабудаваны ў 1905 годзе, дом упрыгожаны калісьці традыцыйнай для гэтых мясцін вытанчанай драўлянай аздобай: разьбянымі ліштвамі, аканіцамі, парталамі, арнаментаванымі дзвярыма. Гэты цудоўны прыклад драўлянага дойлідства дзяржава спецыяльна не занесла ў спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей, каб без праблем вызваліць месца для сучаснай забудовы. Галоўныя героі фільма — дзядуля і ўнучка. Ён — былы дырэктар аднаго будаўнічага ўпраўлення, яна — студэнтка, будучы архітэктар. Здаецца, больш за ўсіх менавіта яны перажываюць будучую страту…
Боціна (Смаленская вобласць)
Боціна (Ботино) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Траццякоўскага сельскага паселішча.
Багамолаўка
Багамо́лаўка (, Богомоловка) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Крыўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1926 годзе знаходзілась паштовае аддзяленне. У 1930 годзе жыхары вёскі ўступілі ў калгас. У 1959 годзе ў складзе калгаса імя В. І. Чапаева (цэнтр — вёска Крыўск).
Генадзь Мікалаевіч Жабіцкі
Біяграфія
Дэпутат Вярхоўнага савета СССР 7-га склікання (1966—1970) і Вярхоўнага савета БССР некалькіх скліканняў. Выкладчык школы МУС. Кіраўнік грамадзянскай абароны БССР, Член КПСС з 1959 года.
Аляксандр Іванавіч Буры
Спартыўная кар’ера
У 2009 годзе дэбютаваў за нацыянальную зборную Беларусі ў Кубку Дэвіса.
Сіямскі заліў
Эканоміка
У 2-й палове ХХ стагоддзя рэгіён пачаў набываць рэкрэацыйнае значэнне: павялічылася колькасць турыстаў, пачалі стварацца нацыянальныя паркі і ахоўваемыя прыродныя тэрыторыі. Ужо ў 1970-х—1990-х гадах невялікі рыбацкі пасёлак Патая здолеў развіцца ў адзін з найбуйнейшых у краіне цэнтраў міжнароднага турызму.
Сасновы Бор (Дзяржынскі раён)
Сасно́вы Бор (, Сосновый Бор) — пасёлак у Дзяржынскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Станькаўскага сельсавета. Утвораны ў 2008 годзе.
Роў
Прозвішча
Роў (Rowe альбо Roe):
Пітэр Фальк
Біяграфія
Пасля вяртання дахаты Пітэр навучаўся ў Сіракузскім універсітэце ў Нью-Ёрку на эканамічнае аддзяленне, аднак ён быў не ўпэйнены ў тым, што жадае рабіць далей. Пасля ўніверсітэту працаваў адміністратарам і клеркам, апраз нейкі час запісаўся ў тэатр. З 1958 пачаў рэгулярна з'яўляцца ў кіно і тэлебачанні, зняўшыся ў фільмах «Карпарацыя забойства» «Жменя цудаў», «Вялікія гонкі», «Гэты вар'яцкі, вар'яцкі, вар'яцкі, вар'яцкі свет». Але самай знакамітай для Пітэра Фалька стала роля лейтынанта лос-анджэлесаўскай паліцыі Каломба ў серыяле «Каломба», які з-за сваёй папулярнасці доўжыўся 19 гадоў.
Спіс аб’ектаў PGC (1866001—1867000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1866001—1867000)
Гарыцыя
Гарыцыя (Gorizia, Gorica, Gurize) — горад і камуна ў італьянскім рэгіёне Фрыулі-Венецыя-Джулія на мяжы са Славеніяй, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі.
Крушына ломкая
Батанічнае апісанне
Ствол і галіны цёмна-бурыя, маладыя парасткі чырвона-карычневыя з ланцэтнымі белымі чачавічкамі. У адрозненне ад, ствол гладкі, без калючак, з карычневымі шаўкавіста-валасістымі пупышкамі. Цёмная, амаль чорная кара з папярочна-выцягнутымі чачавічкамі, характэрна наяўнасць чырвонага (франгулінавага) пласта пад вонкавым пластом коркі.
Плады атрутныя, у народзе іх называюць «воўчыя ягады», аднак птушкі ахвотна іх ядуць.
Прымяненне
Лекавая, меданосная, фарбавальная, таніданосная, драўняная расліна.
Ланьяска
Лан'яска (Lagnasco) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П'емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кунеа.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
П’ер Бальмен
Біяграфія
Яго бацька памёр, калі П'еру было 7 гадоў. Пасля вучобы ў Школе прыгожых мастацтваў, ён працаваў у мадэльера Эдварда Малінэ з 1934 да 1939 года. Пасля вайны, ён далучыўся да Люсьена Лелонга, а восенню 1945 года П'ер стварыў у Парыжы уласны дом высокай моды Balmain.
Беластоцкае часовае генерал-губернатарства
Гісторыя
Беластоцкае часовае генерал-губернатарства было скасавана ў 1907 г. у сувязі са стабілізацыяй сітуацыі ў Беластоку і акрузе.
Вуліца Леніна (Брэст)
Гісторыя
У гады Першай сусветнай вайны большасць пабудоў спалена і разбурана.
Паркі і скверы
Вуліца перасякае вуліцы Міцкевіча і Гогаля, які ўяўляюць сабой бульвары. Таксама разбіты сквер на пл. Леніна. На скрыжаванні з вуліцай Вароўскага размешчаны сквер Іконнікава. На скрыжаванні з праспектам Машэрава — сквер Савецкіх Пагранічнікаў.
ДМБ (фільм)
Працяг фільма
У якасці працягу былі таксама зняты тэлевізійныя фільмы «ДМБ—002», «ДМБ—003», «ДМБ—004» і «ДМБ—зноў у баі» з тымі ж героямі. Аднак працяг аказаўся надзвычай няўдалым. Гэта, у першую чаргу, абумоўліваецца сыходам рэжысёра і некаторых акцёраў.
Лыскаўскі замак
Гісторыя
У XVI стагоддзі Лыскава з’яўлялася вялікакняжацкім сталовым уладаннем і ўваходзіла ў Ваўкавыскі павет Навагрудскага ваяводства. Мяркуюць, што замак у той час мог належаць вялікай княгіні літоўскай і каралеве польскай Боне Сфорцы.
Ла-Мора
Ла-Мора (La Morra) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кунеа.
Баец (Буда-Кашалёўскі раён)
Размяшчэнне
У 18 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 40 км ад Гомеля. Недалёка ад вёскі пачынаецца рака Крапіўня, прыток Дняпра.
Папугаепадобныя
Папугаепадобныя, або папугаі (Psittaciformes) — атрад птушак. Вядомыя з міяцэна.
Белыя (паўстанне 1863—1864 гадоў)
Белыя (Biali) — палітычны лагер кансерватыўна-ліберальных землеўласнікаў, буржуазіі і інтэлігенцыі ў нацыянальна-вызваленчым руху напярэдадні і ў час паўстання 1863—1864 гг.
Франчэска Трэвізані
Жыццё
У Рыме Франчэска быў падтрыманы кардыналам П'етра Атабоні. Ён знаходзіўся пад моцным уплывам Карла Марата, з яго шэдэўрам фрэскай у Сан-Сільвестр Капітэ (1695—1696). Трэвізані працаваў разам з Джузэпэ Кіяры і Людовікам Джімінары. У Рыме Франчэска знаходзіўся пад ганараваным патранажам кардынала Кіджы. Кіджы замовіў яму некалькіх найбольш значных работ, і рэкамендаваў яго да пратэкцыі папы Клімента XI, які не толькі даручыў яму напісаць аднаго з прарокаў у Сан-Джавані Латэрана, але наняў яго, каб упрыгожыць купал сабора ў Урбіна. Там ён вырабіў фрэскамі алегорыі чатырох кутоў свету. Ён быў наняты герцагам Модэны, пры капіраванні твораў Карэджа і Парміджаніна, таксама працаваў у Браўншвайгу, Мадрыдзе, Мюнхене, Стакгольме і Вене.
Палын горкі
Выкарыстанне
Лекавая расліна (жаўцягонны, процізапаленчы і спазмалітычны сродак).
Балдуі
Транспартная сетка
Планоўка складаецца з кароткай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, забудаванай драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Кошаль
Кошаль — прозвішча.
Пятроўка (Карагандзінская вобласць)
Пятроўка — сяло ў Бухар-Жыраўскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Пятроўскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 16 км на захад ад раённага цэнтра, пасёлка Батакара. Код КАТА — 354067100.
Ніжні Інгаш
Ніжні Інгаш (Ни́жний Инга́ш) — пасёлак гарадскога тыпу, адміністрацыйны цэнтр Ніжнеінгашскага раёна Краснаярскага края Расіі. Чыгуначная станцыя Інгашская на Транссібірскай магістралі, участак Краснаярск — Тайшэт, аўтамабільная дарога  Новасібірск — Краснаярск — Іркуцк. Траса праходзіць праз цэнтр пасёлка. Населены пункт заснаваны ў 1775 годзе. Статус пасёлка гарадскога тыпу — з 1961 года.
Каркаралінск
Гісторыя
Узнік у 1824 годзе як казачая станіца.
Агароднікі (Бярозаўскі раён)
Агаро́днікі (, Огородники) — вёска ў Бярозаўскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Сакалоўскага сельсавета. Размешчана за 13 км ад Бярозы, 19 км ад чыгуначнай станцыі Бяроза-Картузская.
Гісторыя
Паводле перапісу 1897 годзе дзейнічалі царкоўна-прыходская школа і кузня. Сяляне ўваходзілі ў Сакалоўскае сельскае таварыства.
Чырвоны Бор (заказнік)
Чырвоны Бор — ландшафтны заказнік рэспубліканскага значэння ў Расонскім і Верхнядзвінскім раёнах Віцебскай вобласці. Заснаваны ў 1997 для аховы унікальных прыродных ландшафтаў і экасістэм. Плошча заказніка складае 34 231 га.
Свята-Троіцкая царква (Дарава)
Прыход
Да прыходу належалі вёскі Дарава, Літва, Гірава, Падлессе, Горбачы, Тышкоўшчына, Макіеўшчына, Селішча, Навасёлкі, Ведзьма, Пранчаны, Улазовічы, Рамашкі, Крэчлі, Вашкоўцы, Тумашы, Дайнякі, Карэні, Лабузы, Нагорнае, Зарэчча, Дрэні, Чвіры, Федзюкі, Галавачы, Раваньшчына, Конькі, Сакуны і Туркі.
Свята-Мікалаеўская царква (Дарава)
Гісторыя
У 1915, пад час Першай сусветнай вайны, прыхадскі Свята-Троіцкі храм цалкам згарэў. Некранутай засталася Свята-Мікалаеўская капліца, перабудаваная ў 1922 святаром Лапацінскім у могілкавую царкву. У канцы 20 ст. капліца была абкладзена сілікатнай цэглай.
Каркініцкі заліў
Каркініцкі заліў — частка Чорнага мора, паміж паўночна-заходнім берагам Крымскага паўвострава і берагам мацерыка. Удаецца ў сушу на 118,5 км. Глыбіня ў заходняй частцы да 36 м, ва ўсходняй да 10 м. У суровыя зімы замярзае. Парты: Скадоўск, Харлы. На беразе заліва знаходзяцца гарады Армянск, Краснаперакопск і інш.
Какаду
Апісанне
Даўжыня цела 60-95 см. Характэрная адзнака — чуб на галаве. Апярэнне пераважна белае ці чорнае.
Распаўсюджанне
Пашыраны ў Аўстраліі, Інданезіі, на Новай Гвінеі і Філіпінскіх астравах. Жывуць чародамі ў лясах і лесастэпах.
Баравое Ляда
Гісторыя
Заснаваны напачатку 1920-х гадоў перасяленцамі з суседніх вёсак на былых памешчыцкіх землях. У 1930 годзе жыхары вёскі ўступілі ў калгас. У 1959 годзе ў складзе саўгаса імя П. Я. Галавачова (цэнтр — вёска Кашалёва).
Мікалай Мікалаевіч Ждановіч
Біяграфія
Спачатку працаваў журналістам у раённай газеце «Прыпяцкая праўда» (Нароўля), а пасля ў «Гомельскай праўдзе» (Гомель). Пасля таго 17 гадоў быў галоўным рэдактарам газеты «Добрушскі край» (Добруш) і выхаваў шэраг таленавітых журналістаў-газетчыкаў. Дапамагаў у творчым станаўленні і публікацыі першых вершаў многіх вядомых сёння добрушскіх паэтаў.
Піша вершы і мастацкую прозу на беларускай мове. Грамадска-палітычныя артыкулы ў газетах на беларускай і рускай мовах. Літаратурныя творы Мікалая Ждановіча друкаваліся ў многіх рэспубліканскіх газетах і часопісах, калектыўных зборніках «Маладыя галасы», «Магістраль», «Літаратурная Гомельшчына», «Святло шчымлівай памяці». Аўтар кніг «Прызнанне ціхае „люблю“» (1996), «Свята Першага Снегу» (2001) і іншых.
Іван Іванавіч Стаўскі
Біяграфія
Потым працаваў у Вышэйшым Савеце Народной гаспадаркі ў Маскве, дырэктарам некаторых маскоўскіх заводаў.
Вілейскі пахаваны выступ
Вілейскі пахаваны выступ — тэктанічная структура, паўночна-ўсходняя перыклінальная частка Беларускай антэклізы.
Шатландская гэльская мова
Колькасць носьбітаў
Перапіс насельніцтва Шатландыі 2011 года засведчыў, што 87 056 чалавек з узростам больш за тры гады мела пэўныя веды мовы, што склала каля 1,9 % ад насельніцтва Шатландыі (у 2001 годзе — 92 400 чалавек). Паводле звестак перапісу 2001 года, большасць носьбітаў пражывала ў дарадчых акругах Знешнія Гебрыдскія астравы (паўночны захад), Хайленд (поўнач, цэнтр) і Аргайл і Б’ют (захад). У параўнанні з 1991 годам паводле звестак на 2001 год колькасць асоб, якія маглі размаўляць на шатландскай мове, скарацілася на 11 %, але на 7,5 % павялічылася колькасць асоб, якія маглі чытаць на мове, пісаць — на 10 %. З усіх тагачасных 92 400 чалавек носьбітамі шатландскай мовы з’яўляліся 63 % (гл. вышэй). Параўноўваючы з 1991 годам, назіралася тэндэнцыя павелічэння долі асоб, якія ведаюць мову, сярод дзяцей узростам ад пяці да дзевяці гадоў, пры гэтым адзначаецца спад гэтага ж паказчыка сярод дзіцячага насельніцтва Знешніх Гебрыдскіх астравоў. Найбольшую долю носьбітаў шатландскай мовы з усіх рэгіёнаў Шатландыі мае прыход Барвас на паўночным захадзе Знешніх Гебрыдскіх астравоў, дзе гэты паказчык склаў 75 %. Больш новыя звесткі на 2011 год сведчаць аб павелічэнні колькасці носьбітаў мовы сярод насельніцтва маладзейшага за дваццаць гадоў.
Гісторыя
]] Першымі носьбітамі кельцкіх моў на тэрыторыі сучаснай Шатландыі лічацца брыты, якія насялялі ў асноўным паўднёвую, раўнінную частку рэгіёна; у прыватнасці, імі быў заснаваны Эдынбург. На тэрыторыі Шатландыі быў створаны адзін з найстаражытнейшых брыцкіх паэтычных пісьмовых помнікаў — паэма Годадын.
Алфавіт
У якасці асобных літар могуць разглядацца дыграфы bh, ch, dh, fh, gh, ll, mh, ng, nn, ph, rr, sh, th.
Фанетыка, фаналогія
У цэлым развіццё палаталізаваных губных можна прадставіць наступным чынам.
Марфалогія
Гэльскі шатландскі назоўнік таксама скланяецца па чатырох склонах: назоўным, родным, давальным (таксама вядомы як прэпазіцыйны) і клічным. Склон маркіруецца як зменамі ў гукавым ладзе слова (напрыклад, леніцыяй або палаталізацыяй пэўных фанем) або шляхам суфіксацыі. Функцыі адсутнага ў мове вінавальнага склону ўскладзеныя на назоўны склон адносна дзейніка і дапаўнення, функцыя давальнага звужана да прымянення гэтага склону толькі ў становішчы пасля прыназоўніка, клічны склон выражаецца выключна шляхам палаталізацыі ў назоўніках мужчынскага роду адзіночнага ліку, формы жаночага роду назоўніка адзіночнага ліку зліваюцца з адпаведнымі формамі назоўнага склону.
Узмоцненыя формы выкарыстоўваюцца для патрэбнага кантэксту сказа і выражаюцца пры дапамозе прыназоўніка ise або шляхам шэрага разнастайных займеннікавых канструкцый. Напрыклад, Tha i bòidheach «яна прыгожая», але Tha ise bòidheach «[іменна] яна прыгожая»; an taigh aicese «[іменна] яе конь», chuirinn-sa «[іменна] я паставіў бы», na mo bheachd-sa «[іменна] на маю думку».
Колькасныя і парадкавыя лічэбнікі ад 1 да 10 шатландскай мовы маюць па чатыры формы ў залежнасці ад назоўнікаў, для якіх лічэбнікі з’яўляюцца азначэннямі. Кожная з гэтых форм адпаведна выкарыстоўваецца пры простым падліку прадметаў (напрыклад, aon ghille), простым пералічэнні лічбаў (напрыклад, a h-aon), пералічэнні прадметаў пры пэўным артыклі (a’ cheud ghille, an dar(n)a gille, an ceathramh gille), у чацвёртую форму ставяцца лічэбнікі ў колькасным значэнні пры пералічэнні людзей (aonar «адзін [чалавек]», ceathrar «чатыры [чалавекі]»). У некаторых дыялектах чацвертая форма выкарыстоўваецца адносна ўсіх адушаўлёных прадметаў.
Як і ў многіх іншых індаеўрапейскіх мовах, сярод дзеясловаў прадстаўленыя дзеясловы-звязкі, якія прымяняюцца ў мэтах сувязі між дзейнікам і выказнікам у сказе, дакладная колькасць і функцыя гэльскіх шатландскіх дзеясловаў-звязак дагэтуль з’яўляецца прадметам спрэчак. Абодва дзеясловы-звязкі ў гэльскай мове, bi і is, маюць аднолькавае літаральнае значэнне «быць», аднак ужываюцца ў розных мэтах: так, першы дзеяслоў-звязка мае функцыі пазначэння валодання, другі — маркіруе назоўнік або займеннік у функцыі камплемента або робіць сэнсаадрознівальны акцэнт на той ці іншы член сказа. Дзеля апісання займенніка або прыназоўніка з назоўным камплементам функцыі bi могуць быць ускладзеныя на дзеяслоў-звязку tha, разам з чым адбываецца скарачэнне прыназоўніка (напрыклад, Tha Iain ’na shaighdear «Іен — салдат», літаральна ёсць Іен у салдаце), або на звязку is (Is saighdear Iain, літаральна «ёсць салдат Іен»), пры гэтым у апошнім выпадку традыцыйны парадак слоў VSO парушаецца, на замену чаму прыходзіць парадак слоў VOS (выказнік-дапаўненне-дзейнік). З іншага боку, дзеяслоў-звязка tha можа быць асэнсаваны як член сказа са значэннем часовага дзеяння (напрыклад, tha mi sgìth «я хворы»), is — як член сказа са значэннем трывалай уласцівасці (is Albannach mi «я шатландзец»).
Сінтаксіс
Кіраванне прыназоўнікаў адбываецца ў давальным, родным і, радзей, у назоўным і вінавальных склонах, часта прыназоўнікі дзеляцца паводле склонаў, якія могуць кіраваць гэтымі часцінамі мовамі:
Афіцыйныя функцыі
Адной з прычын заняпаду гэльскай шатландскай мовы стала працяглая адсутнасць мовы пры выкананні адміністрацыйных і адукацыйных функцый, а таксама даволі адмоўная палітыка з боку ўрада ў мінулым. Мова не атрымлівала афіцыйнага прызнання, параўнальнага, напрыклад, з валійскай мовай, але з першымі прыкметамі істотнага скарачэння ўжытку мова атрымала ўвагу з боку шатландскага ўрада, калі ў 2005 годзе парламентам краіны быў прыняты Акт гэльскай шатландскай мовы. Акт зацвердзіў заснаванне органа па развіцці гэльскай шатландскай мовы (Bòrd na Gàidhlig) з мэтай забеспячэння надання гэльскай шатландскай мове афіцыйнай увагі, роўнай з англійскай, і садзейнічання ў выкарыстанні і засваенні мовы. Разам з гэтым, паводле акта прадпісваецца складанне г.зв. нацыянальнага плана гэльскай шатландскай мовы, які павінен быць прапанаваны на зацвярджэнне міністрамі ўрада Шатландыі, рэкамендацый па развіцці адукацыі на мове, а таксама патрабаванне стварэння ўмоў па выкарыстанні гэльскай шатландскай мовы ў іншых ведамствах і ўстановах, калі гэтага патрабуе Рада. Пасля кансультацыйнага перыяду па ўвядзенні акта Рада атрымала заканадаўчыя функцыі.
Адукацыя
У маі 2004 года ўрад правінцыі Новая Шатландыя (Канада) аб’явіў пра фінансаванне праграм па падтрымцы мовы і культуры шатландцаў-гэлаў у правінцыі, у прыватнасці, урадам правінцыі фінансуецца Упраўленне па гэльскіх справах. У мястэчку Максвіл (паўночны ўсход правінцыі Антарыа) гэльская шатландская мова факультатыўна выкладаецца штотыдзень. На Востраве Прынца Эдуарда сярэдняя школа Коланел-Грэй на цяперашні час прапаноўвае курсы па гэльскай шатландскай мове і гісторыі ва ўводным і глыбокім відах, што з’яўляецца першым выпадкам афіцыйнага выкладання мовы ў правінцыі. У правінцыі працуе Гэльская Рада Новай Шатландыі, якая ставіць на мэце садзейнічанне і ўмацаванне гэльскай культуры і мовы ў Прыморскіх правінцыях Канады (правінцыі на паўднёва-ўсходнім узбярэжжы Канады). Гэльскае таварыства за межамі Прыморскіх правінцый дзейнічае таксама ў Ванкуверы, у якім ладзяцца песенныя святы і сезонныя вячэрнія заняткі па гэльскай мове.
Еўрапейскі Саюз
У 2009 годзе між урадам Шатландыі і прадстаўніком Вялікабрытаніі ў ЕС Кімам Даракам быў падпісаны дагавор, згодна з якім было дазволена выкарыстоўваць гэльскую шатландскую мову ў зносінах між міністрамі ўрада Шатландыі і службовымі асобамі Еўрапейскага Саюза. Дагавор не надае мове статусу адной з афіцыйных моў Еўрасаюза, але дае права ўжываць мову ў афіцыйных паведамленнях, пераклад з мовы будзе ажыццяўляцца на сродкі ўрада Шатландыі. Станоўчую ацэнку дакументу далі тагачасны міністр культуры Майкл Расел і дзяржаўны сакратар па Шатландыі Джым Мерфі.
Двухмоўныя шыльды
Гэльская шатландская мова ў Канадзе не мае рэгіянальнага або федэральнага афіцыйнага статусу, але двухмоўныя дарожныя ўказальнікі ёсць на паўночным усходзе Новай Шатландыі і на востраве Кейп-Брэтан.
Глазуноў
Глазуноў — рускае прозвішча.
Ілья Міхайлавіч Глазкоў
Біяграфія
З 1961 года начальнік аддзела, галоўны канструктар СКБ, начальнік КБ, з 1971 года генеральны дырэктар навукова-вытворчага аб’яднання «Планар» у Мінску. З 1974 года намеснік старшыні Савета Міністраў БССР. У 1982—1994 гадах у Мінскім радыётэхнічным інстытуце, прафесар кафедры сучасных электронных тэхналогій.
Зуева (Духаўшчынскі раён)
Зуева (Зуево) — вёска ў Духаўшчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Траццякоўскага сельскага паселішча.
Ельскія
Гісторыя
Другі сын Уладзіслава Ельскага Станіслаў (?-1829), ігуменскі павятовы маршалак, кавалер ордэна св. Станіслава, праз пасаг Розы Прозар стаў уладальнікам Дудзіч (Пухавіцкі р-н), якімі нашчадкі гэтай галіны роду валодалі больш за сто гадоў. Дом іх зрабіўся адным з цэнтраў культурнага жыцця на Беларусі. Тут нарадзіліся і жылі прадстаўнікі роду, якія сталі яго славай і гонарам: Казімір Ельскі (1782—1867), вядомы беларускі скульптар, аўтар многіх твораў станковай і манументальнай скульптуры; Аляксандр Ельскі (1834—1916), пісьменнік, гісторык, этнограф, краязнаўца, перакладчык, публіцыст, стваральнік літаратурна-краязнаўчага музея ў Замосці (Пухавіцкі р-н); Міхаіл Ельскі (1831–1904), кампазітар, скрыпач-віртуоз, музыказнаўца. Яго адзіная дачка выйшла замуж за Януша Уняхоўскага. Уняхоўскія і былі апошнімі гаспадарамі Дудзічаў.
Праз шлюбы род Ельскіх цесна зблізіўся з вядомымі родамі Манюшкаў, Булгарынаў, Ваньковічаў, Корсакаў, Чапскіх і інш.
Бронная Гара
Інфраструктура
Працуюць сярэдняя школа, клуб, аддзяленне сувязі, фельчарска-акушэрскі пункт, дзіцячы сад, 3 магазіны.
NGC 4696A
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Рамсес II
Перанёс сваю рэзідэнцыю з Фіваў у паўночна-ўсходнюю Дэльту, пабудаваў «» («Дом Рамсеса», цяпер рыбацкае паселішча Сан-эль-Хагор у Егіпце).
Вёў вялікае будаўніцтва: храмы ў Абідасе, Фівах, пячорныя храмы Абу-Сімбел, прыбудовы да храмаў у Карнаку, Луксоры і інш.
Дэдпул 3
Фільм выйдзе ў пракат 8 лістапада 2024 года. Ён стане першым фільмам Шостай фазы КСМ.
Вісла
Гідраграфія
Рэчышча на значным працягу звілістае, месцамі падзяляецца на рукавы і пратокі, вызначаецца няўстойлівасцю, шматлікімі мелямі і перакатамі.
Мікалай Іванавіч Бруноў
Біяграфія
У 1920 годзе скончыў гісторыка-філалагічны факультэт Маскоўскага ўніверсітэта, з 1934 года — прафесар Маскоўскага архітэктурнага інстытута. Карыстаўся вялікім аўтарытэтам у навуковых колах, меў шматлікія дзяржаўныя ўзнагароды, у тым ліку ордэн Леніна (1953 г.). Асноўны круг навуковых інтарэсаў — антычная, візантыйская і старажытнаруская архітэктура.
Навуковая дзейнасць
Аўтар прац па гісторыі архітэктуры еўрапейскіх краін, у т. л. Візантыі і Расіі. Адзін з даследчыкаў беларускай архітэктуры. У артыкуле «Беларуская архітэктура XI—XII ст.» (1928) выказаў меркаванне, што ў Полацку і Смаленску ў 12 ст. склалася арыгінальная творчая манера дойлідства, якая ўплывала на архітэктуру Смаленска і Ноўгарада.
Швакшты (заказнік)
Шва́кшты — гідралагічны заказнік рэспубліканскага значэння ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Заснаваны ў 1996 годзе з мэтай стабілізацыі гідралагічнага рэжыму ў басейне р. Страча і захавання ў натуральным стане унікальнага прыроднага комплексу з папуляцыямі рэдкіх і знікаючых відаў раслін і жывёл. Плошча заказніка складае 5603 га. Цэнтрам з'яўляюцца азёры Вялікія і Малыя Швакшты, катлавіны якіх запоўнены магутнымі адкладамі высакаякасных сапрапеляў. Рэльеф нізінны, шмат балот.
Брахігобіус
Трымаюць рыб у акварыумах з падсоленай вадой (у прэснай больш успрыімлівыя да хвароб) і рознымі ўкрыццямі на дне.
Палмахім
Палмахім – касмадром у Ізраілі. Геаграфічныя кардынаты – 32˚ паўночнай шыраты і 43˚ усходняй даўгаты. Нахіл арбітаў – 142 – 144˚. Размешчаны на міжземнаморскім узбярэжжы за 30 км ад Тэль-Авіву. Функцыянуе з 1988 года, калі вывеў на арбіту першы ізраільскі спадарожнік. Прызначаны для пускаў балістычных ракетаў і ракетаў-носьбітаў.
Людвік Шпіцнагель
Апошнія месяцы і смерць
У лютым таго ж года неспадзявана завітаў у маёнтак Рдултоўскіх у Снове, дзе раптоўна скончыў жыццё самагубствам, стрэліўшы сабе ў сэрца. Месца яго пахавання невядома.
Сяброўства з Юльюшам Славацкім
Людвік быў героем ці адрасатам некалькі твораў Славацкага: паэм «Бянёўскі» і «», верша «Да Людвіка Шпіцнагеля» і драмы «».
Макулатура (часопіс)
Он-лайн-прэзентацыя часопіса адбылася на партале kyky.org, пазней абмежаваны тыраж на паперы. Матэрыялы ў часопісе можна знайсці і на тарашкевіцы і на наркамаўцы, і на рускай мове.
Аменхатэп I
Аменхатэп I — фараон Старажытнага Егіпта, які кіраваў прыблізна ў 1525—1504 гадах да н.э., з XVIII дынастыі. Сын фараона Яхмаса I і царыцы Яхмес-Нефертары. Прыйшоў да ўлады пасля смерці Яхмаса I у 1527 да н.э., непаўналетнім, таму рэгентам была абвешчана маці Аменхатэпа I Яхмес-Нефертары. Аменхатэпп працягнуў заваявальную палітыку свайго бацькі. Ён здзейсніў буйны паход у Нубію з мэтай «пашырыць межы Егіпта». Нубійскае войска было знішчана, камандуючы ім правадыр узяты ў палон, а воіны захопленыя ці перабіты. Аменхатэп дасягнуў вобласці другога нільскага парога, пра што сведчыць надпіс ад 8-га года праўлення Аменхатэпа на скале каля вострава Уранарты.
NGC 4696C
NGC 4696C (іншыя абазначэнні — ESO 322-87, MCG -7-26-48, DRCG 56-67, DCL 222, PGC 43218) — спіральная галактыка (Sb) ў сузор’і Цэнтаўр.
Бачная зорная велічыня
Вылічэнне
Бачная зорная велічыня m, у групе x, моа быць вызначана як,
Сонца прыкладна ў 400 000 раз ярчэй поўнага месяца.
Касцёл Святога Іосіфа
Касцёл Святога Іосіфа — назва шэрагу каталіцкіх храмаў, асвячоных у гонар Святога Іосіфа.
Юхнаўскі заказнік
Ю́хнаўскі — біялагічны заказнік рэспубліканскага значэння ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Заснаваны ў 2001 у мэтах аховы ў натуральным стане каштоўных лясных фармацый з комплексам рэдкіх і знікаючых відаў раслін і жывёл. Плошча заказніка складае 221 га. Рэльеф сярэднеўзгарысты з хваёвымі лясамі на дзярнова-слабападзолістых глебах, ёсць марэнныя ўзгоркі з бярозавымі лясамі.
NGC 4696D
Гэты аб’ект не ўваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога» і быў дададзены пазней.
Цэцылія Рэната Габсбург
Біяграфія
Была шостым дзіцёнкам імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Фердынанда II і Марыя Ганны Вітэльсбах. Дзяцінства праводзіла ў Грацы, Вене і Празе.
Людовік III Сляпы
Біяграфія
Нарадзіўся каля 880 года. У 900 годзе буйныя феадалы заклікалі Людовіка ў Італію, дзе 12 кастрычніка каранавалі яго як караля Ламбардыі, а 22 лютага 901 года Папа Бенедыкт IV увянчаў яго ў Рыме імператарскай каронай.
Гарачыня ў Азіі (2023)
Агляд
Арчана Шрэста, намеснік генеральнага дырэктара аддзела метэаралагічных прагнозаў Непала, і Аніл Пакхарэл, генеральны дырэктар Нацыянальнага ўпраўлення па зніжэнні рызыкі стыхійных бедстваў Непала (NDRRMA), таксама звязалі гэта з кліматычнымі зменамі.
Сезон 2017 ФК Славія-Мазыр
Ігракі
1 Футбаліст пакінуў «Славію» (яго нумар можа быць перададзены іншаму іграку)
Чапаеўскі (гарадзішча)
Чапаеўскі  — археалагічны помнік каля вёскі Чапаеўскі Верхнядзвінскага раёна Віцебскай вобласці. Мясцовая назва Цыганка. Знаходзіцца на паўднёвай ускраіне вёскі, на паўднёва-ўсходнім беразе возера Асвейскае.
Апісанне
Даўжыня пляцоўкі 40-60 м, шырыня 30-35 м, вышыня схілу 4-5 м, стромкасць 50°. Выявіў у 1966 годзе К. П. Шут, абследавалі ў 1972 годзе У. Ф. Ісаенка, у 1981 годзе В. І. Шадыра. Культурны пласт 0,8 м. Знойдзены рэшткі ляпнога посуду сярэдзіны I тыс. н. э.
Запіскі афіцэра Чырвонай Арміі
«Запі́скі афіцэ́ра Чырво́най А́рміі (ад 17 ве́расня 1939 г.)» (Zapiski oficera Armii Czerwonej (od 17 września 1939 roku)) — раман Сяргея Пясецкага, упершыню апублікаваны ў 1957 годзе ў Лондане ў выдавецтве «GRYF». Гэтая сатыра апісвае знаходжанне афіцэра Чырвонай Арміі Міхаіла Зубава на Віленшчыне, якую акупаваў СССР, а потым і Германія.
Форма і змест
Гэты раман — перш за ўсё псіхалагічны вобраз тыповага прадстаўніка савецкага менталітэту сталінскіх часоў, які няздольны думаць самастойна, чалавека механізаваных паводзінаў, заснаваных на страху, паслухмянасці, бальшавіцкай ідэалогіі і нянавісці да ўяўных «буржуазных» ворагаў. У той жа час у рамане прадстаўленая карціна польскага насельніцтва на Віленшчыне і Гарадзеншчыне пад час Другое сусветнай вайны.
Марыя Якаўлеўна Баравік
Марыя Якаўлеўна Баравік (нар., вёска Праабражэнка, Глыбоцкі раён, Віцебская вобласць) — беларуская паэтка, драматург.
Біяграфія
Вучылася ў Перадольскай сямігодцы, потым у Падсвільскай сярэдняй школе. У 1978 годзе скончыла факультэт журналістыкі БДУ. Працавала ў Падсвільскім Доме культуры, у рэдакцыі глыбоцкай раённай газеты «Шлях перамогі» (зараз «Веснік Глыбоччыны»), працавала кіраўніком гуртка «Юны экскурсавод» Падсвільскага цэнтра дзіцяча-юнацкага турызму і экскурсій. Пачынаючы з 1965 г. друкавалася ў газетах «Шлях перамогі», «Віцебскі рабочы», «Чырвоная змена», «Голас Радзімы», «Знамя юности», «ЛіМ», «Наша слова», «Народнае слова», у часопісах «Маладосць», «Родная прырода», «Бярозка», «Вясёлка», «Роднае слова» і інш.; у калектыўных зборніках «Дзень паэзіі», «Самавар у лесе», у альманахах «Край», «Далягляды», «Ратуша».
Іван Фёдаравіч Крук (актывіст)
Біяграфія
15 мая 2006 г. Лідскім раённым судом І. Крук  быў абвінавачаны ў здзяйсненні гвалтоўных дзеянняў у адносінах да супрацоўнікаў міліцыі па арт.363 ч. 2 КК РБ (супраціўленне супрацоўніку міліцыі ці іншай асобе, якая ахоўвае грамадскі парадак), і асуджаны на шэсць месяцаў арышту. Беларускія праваабаронцы палічылі асуджэнне І. Крука палітычна матываваным.
22 верасня 2012 г. быў затрыманы ў Астраўцы разам з калегам па партыі Мікалаем Уласевічам  за распаўсюд улётак з заклікам да байкоту выбараў.
Спасылкі
http://www.ucpb.org/news/partynews/ivan-kruk-vystupil-v-zashchitu-zhitelej-gudogaya
http://udf.by/news/main_news/62466-ivan-kruk-sistema-mvd-serezno-bolna.html
Падляшскія мучанікі
Гісторыя
11(23) студзеня 500 уніятаў в. Пратулін, узброеныя каламі, занялі абарону вакол царквы, каб не пусціць туды праваслаўнае духавенства. 14(26) студзеня да царквы былі накіраваны 2 роты салдатаў, якіх сяляне сустрэлі камянямі і каламі. Вайскоўцы ўжылі зброю, у выніку 9 чалавек сялян забіта, 14 цяжка параненыя (пазней 4 памерлі). Аналагічныя сутыкненні уніятаў з войскамі адбыліся ў вёсках (загінула 5 чалавек) і Палубічы.
Ластаўневыя
Распаўсюджанне
Сукулентныя роды сямейства паходзяць з Паўднёвай Афрыкі (Hoodia, Huernia, Stapelia, Caralluma, Tavaresia). Ceropegia расце ў Цэнтральнай, Паўднёва-Усходняй Афрыцы, на Мадагаскары і на Канарскіх астравах, у Індыі. Hoya распаўсюджаная ў Індыі, Кітаі, на Малайскім архіпелагу і на паўночным усходзе Аўстраліі.
Марак
Дзякуючы рамантычным асацыяцыям, звязаным з марской стыхіяй, і ўяўленням аб расстанні пры адносна працяглых марскіх падарожжах, вобраз марака ў літаратурных творах звычайна надзяляецца такімі рысамі, як мужнасць, устойлівасць, пагарда да сухапутнага жыцця.
NGC 4697
NGC 4697 (іншыя абазначэнні — MCG −1-33-10, UGCA 300, PGC 43276) — эліптычная галактыка (E6) ў сузор’і Дзева.
Ніканава (Смаленская вобласць)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Шэшэнкара
Шэшэнкара — сяло ў Бухар-Жыраўскім раёне Карагандзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Шэшэнкарынскай сельскай акругі. Код КАТА — 354071100.
Палеагляцыялогія
Палеагляцыялогія — галіна гляцыялогіі, якая вывучае прыродныя льды мінулага, а ў шырокім сэнсе - прыродныя нівальна-гляцыяльныя сістэмы мінулага, у якіх галоўную ролю гулялі ледавікі.
Жуан Ларэнсу
Жуан Мануэл Гансалвіш Ларэнсу (João Manuel Gonçalves Lourenço, нар. ) — прэзідэнт Анголы з 26 верасня 2017 года, пераемнік душ Сантуша. Ангольскі палітык і дзяржаўны дзеяч, адзін з кіраўнікоў МПЛА. Актыўны ўдзельнік ангольскай грамадзянскай вайны. У 1998—2003 гадах — генеральны сакратар МПЛА. З 2014 года — міністр абароны Анголы, з 2016 года — віцэ-старшыня МПЛА. У канцы 2016 года абвешчаны пераемнікам прэзідэнта душ Сантуша. Па выніках выбараў 23 жніўня 2017 года становіцца прэзідэнтам Анголы.
Скобелеў
Скобелеў — прозвішча.
19-я армія (Германская імперыя)
Гісторыя баявых дзеянняў
Пад канец вайны ўваходзіла ў склад Групы армій Альбрэхта Вюртэмбергскага.
Аляксандр Ісаевіч Салжаніцын
Арышт і зняволенне
У перыяд канфлікту Салжаніцына з савецкімі ўладамі з’яўляюцца інспіраваныя КДБ публікацыі пра тое, што ён, знаходзячыся ў зняволенні, актыўна супрацоўнічаў з органамі МДБ. Тэкст аднаго з данясенняў, нібыта напісаных ім пад псеўданімам Ветраў, быў надрукаваны ў 1990. Сапраўднасць дакумента была дэкларавана нямецкім крымінолагам Франкам Арнау, аднак афіцыйна не высветлена. Сам Салжаніцын прызнаваў, што пад ціскам даў пісьмовую згоду на супрацоўніцтва з лагернай адміністрацыяй і ўзяў на сябе абавязак даносіць пра падрыхтоўку зняволеных да ўцёкаў, але сцвярджае, што да сапраўднага супрацоўніцтва не дайшло: "…Так і абышлося. Ніводнага разу больш мне не давялося падпісацца «Ветраў». Але і сёння я пацепваюся, сустракаючы гэтае прозвішча."
Дысідэнцтва
Яшчэ ў жніўні 1968 Салжаніцын пазнаёміўся з Наталляй Святловай, у іх пачаўся раман. Салжаніцын стаў патрабаваць разводу з першай жонкай. З надзвычайнымі цяжкасцямі развод быў здзейснены 22 ліпеня 1972. Неўзабаве Салжаніцыну ўдалося зарэгістраваць шлюб са Святловай, нягледзячы на супрацьдзеянне ўлад (шлюб даваў яму магчымасць прапісацца ў Маскве). У іх нарадзілася трое дзяцей: Ермалай (1970 г. нар.), Ігнат (1972) і Сцяпан (1973).
У 1972—1973 Салжаніцын працаваў над эпапеяй «Чырвонае Кола», актыўнай дысідэнцкай дзейнасці не вёў.
Выгнанне
3 сакавіка 1974 г. у Парыжы быў надрукаваны «Ліст правадырам Савецкага Саюза»; вядучыя заходнія выданні і многія дэмакратычна настроеныя дысідэнты ў СССР, уключаючы Сахарава, ацанілі «Ліст» як антыдэмакратычны, нацыяналістычны, які змяшчае да таго ж «небяспечныя памылкі»; адносіны Салжаніцына з заходняй прэсай працягвалі пагаршацца.
У жніўні 1975 г. пісьменнік вярнуўся ў Цюрых і працягнуў працу над эпапеяй «Чырвонае кола».
Узнагароды
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Расійскай Федэрацыі 2006 года за выдатныя дасягненні ў галіне гуманітарнай дзейнасці.
Сараеўскае забойства
У Сербіі меўся шэраг нацыяналістычных арганізацый, якія ставілі сваёй задачай аб'яднанне паўднёвых славян і стварэнне «Вялікай Сербіі». Сярод афіцэраў сербскай арміі існавала тайная арганізацыя пад назвай «Чорная рука». Мэтай яе было вызваленне сербаў, якія знаходзіліся пад уладай Аўстра-Венгрыі. Правадыром «Чорнай рукі» быў палкоўнік Драгуцін Дзмітрыевіч, па мянушцы «Апіс», начальнік сербскай контрразведкі. Урад Пашыча яго пабойваўся. Сербскі ўрад здагадваўся пра змову і не ўхваляў яе, але і не перашкаджаў «Чорнай руцэ».
Мальяна-Альфіеры
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Чукчы
Колькасць
Агульная дынаміка колькасці чукчаў у Расіі:
Руска-чукоцкія войны
У 1731 г. па загаду сената на Чукотцы з'явіўся буйны атрад (236 салдат і казакоў, 280 каракаў і юкагіраў) на чале капітана Дз. Паўлуцкага, які з асаблівай жорсткасцю вынішчаў чукоцкія паселішчы. Па розных дадзеных, было забіта ад 802 да 1452 дарослых мужчын, яшчэ 150—160 узята ў палон. Згодна чукоцкім легендам, чукчы аддавалі перавагу самазабойству перад палонам і далейшым катаваннем. Аб асаблівай жорсткасці экспедыцыі Дз. Паўлуцкага пісалі таксама жыхары Анадырскага астрогу.
Скрабок
Разнастайныя паводле формы, арыентацыі і характару рэтушы. Найбольш пашыраныя тыпы скрабкоў на стаянках палеаліту:
На тэрыторыі Беларусі найбольш старажытныя скрабкі знойдзены ў Бердыжы, Юравічах.
Алан Елізбаравіч Дзагоеў
ЦСКА Масква
У маі 2022 года ЦСКA абвясціў аб сыходзе паўабаронцы па заканчэнні сезона 2021/22.
«Рубін»
У верасні 2022 года стаў іграком казанскага «Рубіна».
Кейка Фухіморы
Біяграфія
Дачка прэзідэнта Альберта Фухіморы, у 1994 годзе пасля разводу бацькоў атрымала тытул «першай лэдзі» Перу.
Дэпутат Кангрэса Перу ў 2006—2011. Кандыдат на прэзідэнтскіх выбарах 2011 і 2016 гадоў, абодва разы прайграла з невялікім адрывам у другім туры.
Геаграфія Руанды
Руанда знаходзіцца ў Цэнтральнай Афрыцы, непадалёк на поўдзень ад экватара. На заходняй мяжы з Дэмакратычнай Рэспублікай Конга знаходзяцца возера Ківу і рака Русізі, якія з'яўляюцца часткай Вялікай рыфтавай даліны. У цэнтры краіны знаходзіцца яе сталіца — горад Кігалі. Рэльеф Руанды ў асноўным ўтвараецца невысокімі ўзгоркамі, на заходняй мяжы вышыннасці рэзка абрываюцца ля берагоў возера Ківу і ракі Русізі, на ўсходзе паступова скарачаецца.
Мальяна-Альпі
Мальяна-Альпі (Magliano Alpi) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Кунеа.
Бітва за Багдад (2003)
Аперацыя «Thunder Run»
5 красавіка аператыўная група 1-64 3-й механізаванай дывізіі правяла аперацыю, пазней названую Thunder Run, каб прамацаць лініі іракскай абароны. Аперацыя пачалася на поўдзень ад Багдаду, калі салдаты прайшлі праз галоўныя дарогі на заняты аэрапорт. Іракскі супраціў быў дэзарганізаваным, гвардзейцам Садама ўдалося падбіць з РПГ толькі адзін танк. Экіпаж не пацярпеў. Пазней ВПС разбамбілі танк, а іракскае міністэрства інфармацыі заявіла, што ён быў знішчаны абаронцамі горада.
Завяршэнне баёў
9 красавіка амерыканскія войскі занялі Рэспубліканскі палац і іншыя цэнтральныя будынкі. Адначасова з гэтым Садам Хусейн апошні раз у якасці прэзідэнта Ірака звярнуўся да натоўпу гараджан каля свайго бункера на поўначы сталіцы. Шпацыр Садама па вуліцы была заснятая на плёнку і транслявалася некалькі дзён пасля гэтай падзеі на тэлеканале Аль-Арабія. Яго суправаджалі целаахоўнікі і іншыя прыхільнікі, у тым ліку па меншай меры адзін з яго сыноў і яго асабісты сакратар. Пасля прагулкі Хусейн вярнуўся ў свой бункер да сям’і.
Марадзёрства
У выніку капітуляцыі багдадскага гарнізона ў горадзе пачалося беспрэцэдэнтнае па маштабах марадзёрства. Як толькі амерыканскія войскі занялі Багдад, іракскія грамадзянскія асобы і замежныя вайскоўцы пачалі рабаваць палацы і ўрадавыя будынкі. У бальніцы Ярмук было выкрадзена ўсё медыцынскае абсталяванне. Сур’ёзныя рабаванні былі зафіксаваны ў Нацыянальным музеі Ірака і Цэнтры мастацтваў Садама, Універсітэце Багдаду, трох пяцізоркавых гасцініцах (Аль-Рашыд, Аль-Мансур і Бабель), дзяржаўных супермаркетах, пасольствах і заводах.
Прохар Іванавіч Жукаў
Навуковая дзейнасць
Аўтар прац «Рыбы Беларусі» (1965), «Рыбныя рэсурсы Беларусі» (1983), «Даведнік па экалогіі прэснаводных рыб» (1988), «Карп: Экалогія і гаспадарчае значэнне» (1994) і інш.
Мацвей Кузьміч Любаўскі
Біяграфія
28 траўня 1901 года за працу «Литовско-русский сейм» Любаўскаму наданае званне доктара рускай гісторыі. А ў 1902 ён стаў пераемнікам Ключэўскага на кафедры.
Рыгор Рыгоравіч Будзько
Рыгор Рыгоравіч Будзько (нар., в. Арэпічы, Жабінкаўскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі архітэктар.
Пятрышчава (Духаўшчынскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Усевалад Боеў
У канцы 1918 — вясной 1919 года з'яўляўся віцэ-старшынёй гродзенскай беларускай губернскай управы. Адзін з заснавальнікаў у Гродна таварыства «Бацькаўшчына». Летам 1919 года дэпартаваны палякамі разам з Іванам Карчынскім у Варшаву (паводле іншых звестак — у Кракаў). З 1920 года — у Літве, займаўся прыватнай адвакацкай дзейнасцю. Супрацоўнічаў з рускамоўнай газетай «Эхо Литвы». У пачатку 1921 года — загадчык аддзела расійскіх спраў пры літоўскім урадзе. Паводле Вячаслава Разумовіча, у 1921 — 1922 гадах быў сувязным паміж урадам БНР і 5-й групай беларускіх антыпольскіх партызанаў. Удзельнічаў у Беларускай нацыянальна-палітычнай нарадзе ў Празе. Старшыня «агульнага сходу грамадзян і палітычных дзеячаў беларускай калоніі ў Літве», які адбыўся 22 жніўня 1923 года ў Коўне і на якім была прынята пастанова аб абвяшчэнні «маральнага байкоту беларускага грамадства» Вацлаву Ластоўскаму і Клаўдзію Дуж-Душэўскаму. Тамаш Грыб выкарыстоўваў тэрмін «боеўшчына» ў якасці сіноніма супрацоўніцтва з літоўскім урадам. Пасля Другой сусветнай вайны жыў у ЗША, быў сакратаром Расійскага манархічнага клуба ў Чыкага.
Stadler M110/M111
Гісторыя стварэння і выпуску
20 сакавіка 2019 года на заводзе «Штадлер Мінск» у Фаніпалі адбылася прэзентацыя першага цягніка новай мадэлі. 4 лютага 2020 года пачата эксплуатацыя першага цягніка з пасажырамі на Аўтазаводскай лініі ў чаторыхвагонным выкананні .У 2020 годзе Новасібірскі метрапалітэн планаваў купіць 1 цягнік, але пасля ад закупкі адмовіліся.
Агульныя звесткі
У галаўных вагонах, у непасрэднай блізкасці ад уваходных дзвярэй, абсталявана зона для перавозкі асоб з абмежаванымі магчымасцямі, а таксама прадугледжаны дадатковыя адкідныя сядзенні.
Эксплуатацыя
У сярэдзіне 2019 года на Аўтазаводскай лініі пачалася абкатка новых цягнікоў.
Багуслаў Адамовіч
Біяграфія
Бярэ ўдзел у культурным жыцці польскіх эмігрантаў. У канцы красавіка 1900 ў залі «Revue Blanche» на зборы Польскага літаратурна-мастацкага кола чытаў лекцыю пра Выспяньскага, сцвердзіў, што у яго творчасці «польскі мадэрнізм ажыццявіў свой першы сапраўдны трыўмф».
У 1901 паэт некалькі разоў выступаў перад публікай. У Парыжы 13 чэрвеня разам з Тадэвушам Міціньскім ён зладзіў аўтарскі вечар у Польскім літаратурна-мастацкім коле, дзе прачытаў тры апошніх вершы, 22 лістапада ён удзельнічаў у зборы памяці Мераслаўскага, арганізаванай таварыствам польскіх студэнтаў «Spójnia», 29 лістапада браў удзел у сьвяткаванні гадавіны Лістападаўскага паўстання, арганізаваным у залі Геаграфічнага таварыства. Лета 1901 года Адамовіч правёў у гасцінным доме Генрыка і Марыі Казіміры Гершынскай ва Урвіле. Там ён перажывае творчы крызіс і разважае пра тое, каб спыніць пісаць вершы.
Тым часам у Мінску ў газеце «Минский листок» былі апублікаваныя яго вершы ў перакладзе на рускую мову, ажыццёўленым Дарафеем Боханам.
У 1915 зноў едзе ў Мінск, дзе вядзе актыўную мастацкую і грамадскую дзейнасць.
Творчасць
Яго мастацкую творчасць характарызавалі наступным чынам:"З 20 гадоў ён працаваў мініяцюрыстам, развіваючы ўсе віды гэтай галіны жывапісу: мініяцюры на косці, пергаменце, кардоне, акварэлі, тушшу і эмалі. Ён зрабіў каля 1000 мініяцюрных партрэтаў, пераважна для загарадных сядзіб. Ён выстаўляўся рэдка. Пісаў таксама вялікія партрэты, часцей за ўсё пастэллю, радзей алеем. Займаўся таксама барэльефамі і медальёнамі."Паэтычныя творы Багуслава Адамовіча падзяляюцца на два розных напрамкі. У першым кірунку ён засяроджвае сваю ўвагу на эратызме і некрафільстве з лёгкім сатанінскім адценнем. На гэты кірунак у творчасці Багуслава Адамовіча паўплывалі творы Эдгара Па і характэрныя для руху Маладой Польшчы крайнасці і меркаванне аб выраджэнні чалавечага розуму. Паэзія Багуслава Адамовіча гэтага кірунку дэталёва адлюстроўвае сэксуальную пачуццёвасць, непасрэдна спалучаючы жыццёвыя жаданні са смерцю.
Марскі транспарт
Перавагі і недахопы марскога транспарту
Дастаўка грузаў марскім транспартам характэрна сваёй універсальнасцю, надзейнасцю і невысокім коштам. Такі спосаб перавозкі выбіраецца для зніжэння сабекошту транспартавання грузу. Марскі транспарт асабліва эфектыўны пры перавозцы вялікіх аб'ёмаў.
Недахопы:
Віктар Пятровіч Ліснеўскі
Біяграфія
Нарадзіўся 27 снежня 1907 года (8 студзеня 1908 года па новаму стылю) ў вёсцы Чарцёж Рагачоўскага павета, Магілёўскай губерні, цяпер Жлобінскага раёна Гомельскай вобласці. Беларус. Член ВКП/КПСС з 1944 года. Адукацыя 7 класаў. Працаваў брыгадзірам у калгасе.