cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Восава (Асіповіцкі раён)
Во́сава (, Осово) — аграгарадок у Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Пратасевіцкага сельсавета.
Дражня (Асіповіцкі раён)
Дра́жня (, Дражня) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Пратасевіцкага сельсавета.
Марэйскі дэспатат
За больш чым 150 гадоў межы дэспатата змяняліся, і да канца яго існавання яго тэрыторыя займала практычна ўвесь паўвостраў Пелапанес, які ў той час называўся Марэяй. Звычайна дзяржавай кіраваў спадчыннік візантыйскага імператара, які насіў тытул дэспата. Сталіцай правінцыі быў добра ўмацаваны горад Містра, які знаходзіся каля старажытнай Спартай і з'яўляўся важным цэнтрам візантыйскай культуры і ўлады.
Княства Феадора
Насельніцтва
Насельніцтва княства складалася галоўным чынам з крымскіх готаў, грэкаў і аланаў, якія вызнавалі праваслаўе і складалі да канца існавання княства не менш 150 тыс. чалавек. Паступова ўзмацняўся цюркска-татарскі кампанент. Пасля ўваходжання княства ў склад Асманскай імперыі, большая частка яго насельніцтва (асабліва грэчаскага) падверглася рознай ступені ісламізацыі і цюркізацыі.
Дубавое (Асіповіцкі раён)
Дубаво́е (, Дубовое) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Пратасевіцкага сельсавета.
Феадор I Палеалог (дэспат Марэі)
Біяграфія
У 1376 Феадор I Палеалог быў прызначаны дэспатам Фесалонікаў, але не паспеў прыняць уладу — ён быў арыштаваны і пасаджаны ў турму разам з бацькам і братам Мануілам сваім старэйшым братам Андронікам IV. Гэты палон доўжыўся на працягу ўсяго кіравання Андроніка, з 1376 па 1379 год. Але ў 1379 годзе, Андронік IV быў зрынуты, і Іаан V вярнуў сабе трон. Аднак, дэспатам Фесалонікаў быў прызначаны Мануіл, а Феадор стаў дэспатам Марэі (прызначэнне адбылося ў 1382 годзе).
Гарошкаў (Рэчыцкі раён)
Каля вёскі археалагічныя помнікі: гарадзішча, 2 селішчы і 2 курганныя могільнікі ранняга жалезнага веку.
Заспа
За́спа (, Заспа) — аграгарадок у Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Заспенскага сельсавета.
Міхаіл Сяргеевіч Шыбун
Клубная кар’ера
У студзені 2021 года праходзіў прагляд у мазырскай «Славіі», але беспаспяхова. У лютым стаў трэніравацца з «Крумкачамі» і неўзабаве падпісаў кантракт. Замацаваўся ў асноўным складзе сталічнай каманды, з 8 галамі стаў адным з найлепшых бамбардзіраў «Крумкачоў» у сезоне.
Рымскі абрад
Рэформы Другога Ватыканскага Сабору
Не ўсе католікі прынялі гэтыя змены, з'явіліся розныя рухі католікаў-традыцыяналістаў, якія не прымалі новы абрад альбо прынамсі схіляліся да старога. Яны сцвярджаюць, што новы рымскі абрад не з'яўляецца прадуктам эвалюцыйнага развіцця былога абраду, але па сутнасці новым абрадам, які істотна адрозніваецца ад усіх традыцыйных абрадаў Захаду.
Канстанцін XI Палеалог
Імператар Візантыі
У 1452 годзе скарыстаўшыся вайной асманскага султана Мехмеда II у Азіі, Канстанцін запатрабаваў ад яго павелічэння грашовага ўнёску за догляд над асманскім прынцам Урханам, які жыў у Канстанцінопалі, які мог, пры аказіі, стаць небяспечным прэтэндэнтам на султанскі прастол. Мехмед не толькі адказаў адмовай на гэта патрабаванне, але і ўвогуле спыніў выплату ўнёску і пачаў вайну з ім. Канстанціну не ўдалося дамагчыся своечасовай дапамогі ад заходніх дзяржаў. Зварот да Папы Мікалаю V прывяло толькі да аднаўлення пытання аб уніі. Асабіста нічога не маючы супраць яе, Канстанцін дазволіў дасланаму Папам кардыналу адслужыць абедню ў Сафійскім саборы, у прысутнасці двара, сената і вышэйшага духавенства. Гэта выклікала сярод мас, якія былі ўзбуджаны варожым да уніі манаствам, вялікую абуранасць, што знайшло адлюстраванне ў заяве мегадукі Лукі Натараса аб тым, што ён гатовы бачыць Канстанцінопаль «хутчэй пад уладай чалмы, чым пад уладай тыяры». Ваенная дапамога, якую мог аказаць Папа, апынулася запазнелай.
Феадор II Палеалог
Біяграфія
Феадору было ўсяго дванаццаць гадоў, калі бацька, абвясціў яго дэспатам Марэі ў 1407 годзе, замест памерлага Феадора I Палеалога. Да паўналецця Феадора адміністрацыйнымі і палітычнымі справамі Марэі кіраваў яго бацька Мануіл II Палеалог.
Масарабскі абрад
Масарабскі абрад пасля арабскай заваёвы
Цягам далейшай Рэканкісты каралі Кастыліі і Арагона прымусова ўводзілі на вызваленых тэрыторыях рымскі абрад, таму па меры адступлення мусульманаў на поўдзень змяншалася і тэрыторыя распаўсюджання масарабскага абраду. Адзіным выключэннем з гэтага правіла была Кордава: масарабскай супольнасці гэтага горада Фердынанд III дазволіў у 1236 годзе захаваць гістарычную літургію. Аднак цягам наступнай паловы стагоддзя масарабская супольнасць пакінула горад, які ў сваю чаргу быў заселены выхадцамі з Кастыліі, таму масарабскі абрад у Кордаве таксама знік.
Асаблівасці
Парадак імшы значна адрозніваецца ад рымскага, а ў некаторых выпадках не мае паралеляў ні ў адным з вядомых зараз літургічных абрадаў. Сярод асаблівасцяў можна вылучыць наступныя:
Базіліка Сан-Ларэнца (Фларэнцыя)
Новая сакрысція (рызніца)
У 1520 годзе Джуліа Медычы (будучы Папа Рымскі Клімент VII) замовіў Мікеланджэла будаўніцтва новай пахавальні (Sagrestia Nova). У капэле размешчаны чатыры алегарычныя скульптуры: «Дзень», «Ноч», «Раніца» і «Вечар». «Дзень» і «Ноч» размешчаны на саркафагу Джуліяна, герцага Немурскага — малодшага сына Ларэнца Медычы, а «Раніца» і «Вечар» размешчаны на саркафагу Ларэнца, герцага Урбінскага (унука Ларэнца Медычы, бацькі французскай каралевы Кацярыны Медычы). У капэле пахаваны таксама сам Ларэнца Цудоўны і яго брат Джуліяна, які загінуў падчас змовы Пацы. На саркафагу Джуліяна размешчаны: Мадонна з немаўлём і заступнікі сям’і Медычы — Святыя Казьма і Даміян.
Кірыл Сяргеевіч Шакураў
Клубная кар’ера
У студзені 2018 года пачынаў рыхтавацца да новага сезона з «Белшынай», аднак у лютым накіраваўся ў пінскую «Хвалю», з якой неўзабаве падпісаў кантракт. У студзені 2019 года па заканчэнні кантракта пакінуў пінскі клуб і неўзабаве апынуўся па праглядзе ў «Белшыне». У лютым 2019 года афіцыйна вярнуўся ў бабруйскі клуб, аднак не здолеў замацавацца ў складзе, толькі адзін раз выйшаў на замену.
Загародскія гаворкі
Даследаванні
Сучасныя даследчыкі загародскіх гаворак — Фёдар Клімчук, Рыгор Аркушын, Юрый Громік, Лена Леванцэвіч і іншыя. Асаблівасці, а таксама культура носьбітаў вывучаецца Заходнепалескім навукова-краязнаўчым таварыствам «Загароддзе».
Горваль
Старажытнасць
Вынікі археалагічных даследаванняў паказваюць, што першыя паселішчы людзей на месцы вёскі існавалі ў першабытнаабшчынным часе, задоўга да ўтварэння Горвалі.
У вёсцы маюцца 2 гарадзішчы. Больш раннім з іх з'яўляецца тое, якое абазначаюць як гарадзішча-2. Яно знаходзіцца на заходняй ускраіне вёскі. Першапачаткова гэта гарадзішча было заселена ў жалезным веку — у часы мілаградскай (VII — II стагоддзі да н. э.) і зарубінецкай (II ст. да н. э. — II ст. н. э.) культур.
У Новы час
У 1731 г. маёнтак Горваль налічваў 294 дымы. Пад 1784 г. у мястэчку згадваецца царква, маёнтак уключаў 13 вёсак і 5 слабод.
У ходзе Першай сусветнай вайны ў сакавіку — снежні 1918 г. мястэчка было акупавана германскімі войскамі. Згодна германа-украінскай дамове ад 2 студзеня 1918, Рэчыцкі павет пад канец сакавіка 1918 германскія ўлады перадалі Украінскай Народнай Рэспубліцы, ён быў уключаны ў Дрыгавіцкую зямлю УНР (з 29 красавіка — Украінская Дзяржава, альбо Гетманат, у якой падзел на землі быў адменены і вернуты падзел на губерні, Рэчыцкі павет быў уключаны ў Кіеўскую губерню, а 14 жніўня — у новаўтвораную Палескую акругу; 14 снежня адноўлена УНР). Супраць германскай акупацыі дзейнічаў Горвальскі партызанскі атрад, які быў адным з самых значных у Гомельскім Палессі. У жніўні 1918 ён першым з партызанскіх атрадаў гэтага краю пачаў наступленне ў бок Гомеля. 30 жніўня ў мястэчку пры рэквізіцыі хлеба і фуража былі забіты нямецкі афіцэр і 3 салдата. У пачатку верасня атрад разграміў нямецкі гарнізон і украінскую варту ў Горвалі.
Чэмпіянат свету па снукеры 1936
Чэмпіянат свету 1936 — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 22 сакавіка па 30 красавіка 1936 года ў Thurstons Hall, у Лондане, Англія. Турнір стаў дзясятым розыгрышам чэмпіянату свету, які быў заснаваны ў 1927 годзе.
Роса (востраў)
Тэрытарыяльныя прэтэнзіі
Востраў Роса, нягледзячы на Антарктычную канвенцыю 1961 года, адносіцца да так званай Тэрыторыі Роса, на якую прэтэндуе Новая Зеландыя.
Балашаўка
У 1926—1935 гадах цэнтр Балашаўскага сельсавета.
Прудок (Асіповіцкі раён)
Прудо́к (, Прудок) — вёска ў Беларусі, у Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Пратасевіцкага сельсавета.
Альгамбрскі эдыкт
Гэты эдыкт быў першым у гісторыі Іспаніі, паводле якога з яе тэрыторыі выганяўся цэлы народ, які пражываў тут ужо на працягу паўтары тысячагоддзяў. Многія з яўрэяў пад наймацнейшым націскам улад прынялі каталіцкую веру (крыптаіўдзеі, якіх іспанцы пагардліва звалі маранамі). Пры гэтым яны ўвесь час знаходзіліся ў цэнтры пільнай увагі інквізіцыі, якая падазравала іх у несапраўдным пераходзе ў хрысціянства і тайнай прыхільнасці да сваёй старой рэлігіі. Многія тысячы выяўленых інквізіцыяй сапраўдных і ўяўных парушальнікаў з ліку маранаў былі асуджаны і спалены на вогнішчы (аўтадафэ).
Cæremoniale Episcoporum
Змест Cæremoniale Episcoporum
Ёсць таксама дадаткі:
Геаграфія Паўночнай Македоніі
Паўночная Македонія размешчана на Балканскім паўвостраве на паўднёвым усходзе Еўропы. Каардынаты: 41°50’ паўночнай шыраты, 22°00’ усходняй даўгаты.
Чаркасы (Бешанковіцкі раён)
Чарка́сы (, Черкасы) — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вярхоўскага сельсавета.
Беларуска-мальтыйскія адносіны
21 чэрвеня 2012 Ганаровым консулам Рэспублікі Беларусь у г. Валеце прызначаны грамадзянін Мальты П. Фенех. У 2012 годзе беларуска-мальтыйскі тавараабарот склаў 2,2 млн долараў ЗША. Абарот гандлю паслугамі пры гэтым склаў 4,1 млн долараў. У першым паўгоддзі 2013 з Мальты ў эканоміку Беларусі прыцягнута 0,6 млн долараў ЗША інвестыцый.
Шчукі (Бешанковіцкі раён)
Шчу́кі (, Щуки) — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Вярхоўскага сельсавета.
Касцёл Святога Гаштала
Архітэктура
Захавалася алавяная купель 1585 года, а таксама барочная мэбля касцёла.
Асінаўка (Соржыцкі сельсавет)
Да 9 ліпеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Астровенскага сельсавета. Скасавана 20 чэрвеня 2008 года.
Індэпендэнс-хол
Звон Свабоды
Званіца Індэпендэнс-хола была месцам, дзе першапачаткова размяшчаўся Звон Свабоды. У наш час на званіцы знаходзіцца Векавы звон (Centennial Bell), створаны ў 1876 годзе на стагоддзе абвяшчэння незалежнасці. Звон Свабоды выстаўлены ў адным з суседніх павільёнаў.
Сцяг Шчучына
Апісанне
Сцяг уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча блакітнага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, у цэнтры пярэдняга боку якога намалявана карона жоўтага колеру, пад ёй — манаграма Сцыпіёнаў «I» і «S» белага колеру.
Беркава
Бе́ркава (, Берково) — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Соржыцкага сельсавета.
Драма (горад)
Дра́ма Δράμα — горад у Грэцыі, сталіца нома Драма, размешчанага ва Усходняй Македоніі. Горад са шматвяковай гісторыяй і мноствам архітэктурных помнікаў. Паводле перапісу насельніцтва 2001 года насельніцтва драмы складае 42 501 чалавек.
Вац
Гісторыя
У XIX стагоддзі горад працягваў развівацца, індустрыялізацыя Ваца прывяла да з'яўлення вялікай колькасці фабрыкаў, у 1846 годзе чыгунка звязала горад з Будапештам.
Насельніцтва
Каталікі складаюць большасць вернікаў — 59,4 % рымакатолікі, 0,7 % грэкакатолікі. Кальвіністаў у Вацы — 9,3 %, лютэран — 3,1 %. 14,4 % жыхароў Ваца заявілі пра сваю нерелігійнасць
Мазурская бітва
Вынікі
Бітва пад Аўгуставым мела сур'ёзныя стратэгічныя наступствы. Дзякуючы стойкасці салдат 10-й арміі і перш за ўсё байцоў 20-га корпуса генерала П. І. Булгакава і суседняга 3-га Сібірскага корпуса быў сарваны ўвесь план германскага камандавання на 1915 год па разгрому рускага фронту. Немцам прыйшлося па ходзе кампаніі імправізаваць і ў выніку нанесці паражэнне рускім войскам яны не змаглі — для Германіі кампанія 1915 года скончылася правалам.
Адміністрацыйны падзел Грэцыі
Дэцэнтралізаваныя адміністрацыі не з'яўляюцца органамі самакіравання, а служаць мэтам дэцэнтралізацыі кіравання краінай. Складаюцца з ад 1 да 3 перыферый і кіруюцца генеральным сакратаром, які прызначаецца ўрадам Грэцыі і прымае ўсе рашэнні, а таксама саветам, у які ўваходзяць усе перыферыярхі і прадстаўнікі муніцыпалітэтаў і які выконвае дарадчую ролю.
Дзікушкі
Дзі́кушкі, таксама сустракаецца варыянт Дзіку́шкі (, Дикушки) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходараўскага сельсавета.
Іван Пятровіч Віталі
Біяграфія
З 1818 жыў у Маскве, працуючы ва ўласнай майстэрні. Поўнай сталасці сваёй здольнасці Віталі дасягнуў у 1830 гады, калі за бюст Карла Брулова атрымаў званне свабоднага мастака, а ў 1840 годзе — акадэміка.
Будка (Рэчыцкі раён)
Знаходзіцца за 27 км ад горада Рэчыца, за 68 км ад Гомеля.
Марыя Гажыч
Біяграфія
У 1878 годзе Марыя дэбютавала на выставе Таварыства заахвочвання мастацтваў («Захэнце») у Варшаве. У гэтам жэ годзе яна выйшла замуж за Канстанціна (Кляменці-Уладзімір) Гажыча (1848—1900), які меў родавы маёнтак Тапаляны недалёка ад Сегянёўшчыны. Пасля шлюбу пераехала ў Тапаляны.
Лазараўка
Да 26 верасня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Капараўскага сельсавета.
Напад у саборы Святой Нядзелі
Падрыхтоўка
Прадстаўнікі ваенізаванага крыла Дзімітр Хаджыдымітраў і прапанавалі здзейсніць забойства дырэктара паліцыі Уладзіміра Начава, а пры яго пахаванні знішчыць і вялікую колькасць ключавых фігур у паліцыі. Сакратар ЦК Станке Дзімітраў ухваліў іх ідэю, аднак яго не падтрымалі Георгі Дзімітраў і Васіль Калараў, генеральны сакратар Камінтэрна, якія лічылі, што пасля гэтага мусіць наступаваць шырокамаштабнае народнае паўстанне.
Выкананне
Паводле плану ВА, з пачаткам набажэнства Задгорскі падаў сігнал Петраву, і а 15:20 абодва пакінулі будынак. Ад выбуху галоўны купал сабору рухнуў на прысутных; на месцы загінулі 150 чалавек, а разам за сканалымі пасля ад раненняў — 213; яшчэ каля 500 атрымалі параненні. Усе члены ўраду ацалелі. Цар Барыс III ў гэты час знаходзіўся ў іншым месцы, на пахаванні загіблых ад замаху на яго жыццё. Сярод ахвяр былі 12 генералаў (ваенны міністр падчас I сусветнай вайны), Стэфан Неразаў, камандуючы балгарскай арміяй у Дойране,, Іван Стойкаў, Павел Паўлаў, Станча Радойкаў, Іван Табакоў, Стоян Пушкараў, Рыгор Куркчыеў, Аляксандр Давідаў, Пётр Лолаў), мэр Сафіі Паскаль Паскалеў, шэф паліцыі і тры дэпутаты. Таксама загінулі 25 жанчын і дзяцей.
Дом Лапухіна — Станіцкай
Апісанне
Галоўны дом сядзібы меркавана пабудаваны па праекту архітэктара А. Р. Грыгор'ева.
Статус
Галоўны дом і помнік Талстому ставяцца да катэгорыі аб'ектаў культурнай спадчыны федэральнага значэння.
Прудзішча (Рэчыцкі раён)
Да 26 верасня 2006 года пасёлак уваходзіў у склад Капараўскага сельсавета.
Грынёўка (Асіповіцкі раён)
Грынёўка (, Гринёвка) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ясенскага сельсавета.
Беларусь на зімовых юнацкіх Алімпійскіх гульнях 2016
Беларусь прымала ўдзел у зімовых юнацкіх Алімпійскіх гульнях 2016 года ў Лілехамеры (Нарвегія) у другі раз за сваю гісторыю, але не заваявала ніводнага медалю. Краіну прадстаўлялі 16 спартсменаў (8 юнакоў і 8 дзяўчат) у 7 дысцыплінах: біятлоне, гарналыжным спорце, лыжных гонках, канькабежным спорце, снаўбордзе — слоупстайл, фігурным катанні — танцы на лёдзе, хакеі з шайбай — індывідуальнае майстэрства.
Францішак Сяліцкі
Біяграфія
Удзельнік Другой сусветнай вайны. З 1943 года ваяваў у складзе. Вызваляў Варшаву ў 1945 годзе. Звольнены з ў 1948 годзе падчас камуністычных чыстак у званні капітана. На радзіму не вярнуўся.
Іракліян
Гісторыя
У часы венецыянскага валадарства горад атрымаў назву Кандзія (Candia), якая замацавалася за ўсім востравам. У гэту эпоху горад дасягнуў значнага росквіту, венецыянцы абнеслі яго новымі, вельмі магутнымі сценамі, упрыгожылі мноствам велічных будынкаў, фантанаў, плошчаў, помнікаў, цэркваў. Пасля захопу Канстанцінопаля туркамі ў 1453 годзе многія яго жыхары перабраліся ў хрысціянскую Кандзію, даўшы штуршок культурнаму развіццю. У 1541 годзе ў вёсцы Фадэле каля Кандзіі нарадзіўся вялікі мастак Даменіка Тэатакопулас (больш вядомы пад імем Эль Грэка), які атрымаў першыя ўрокі жывапісу ў манастыры Кандзіі.
Замошша (Бешанковіцкі раён)
Замо́шша (, Замошье) — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Соржыцкага сельсавета.
Сцяг Свіслачы
Апісанне
Сцяг уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, якое складаецца з дзвюх гарызантальных роўнавялікіх палос: у верхняй зялёнай намаляваны зубр жоўтага колеру з рогамі і капытамі белага колеру, у ніжняй чырвонай — фрагмент фасада будынка Свіслацкай гімназіі жоўтага колеру з белымі калонамі.
Герб Камарына
Апісанне
Герб Камарына ўяўляе сабой рассечаны іспанскі шчыт, на правым чырвоным полі якога знаходзіцца залатая літара «К», на левым — чаргуюцца сем блакітных і залатых урубаў.
Засценкі (Бешанковіцкі раён)
Да 9 ліпеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Астровенскага сельсавета.
Фернандынью
Клубная кар’ера
Пасля скандальнага сыходу Франселіна Матузалема ўлетку 2007 года, Фернандынью стаў адным з лідараў каманды. Ён быў прызнаны лепшым іграком чэмпіянату Украіны сезона 2007/08, калі «Шахцёр» аформіў «залаты дубль», выйграўшы нацыянальнае першынство і кубак краіны. Вялікі ўнёсак ігрок зрабіў і калі «Шахцёр» стаў пераможцам Кубку УЕФА ў сезоне 2008/09. У еўракубкавых матчах таго сезона Фернандынью забіў 6 мячоў, у тым ліку пакрыўдзіўшы голам брамнікам кіеўскага «Дынама» ў першым паўфінальным матчы Кубка УЕФА. У складзе «гарнякоў» шэсць разоў заваёўваў тытулы чэмпіёну Украіны, а таксама чатыры разы стаў уладальнікам Кубка Украіны і тройчы Суперкубка.
Дасягненні
«Шахцёр»:
Праснышская аперацыя
Пра́снышская апера́цыя (20 лютага — 30 сакавіка 1915 года) — буйная бітва на Усходнім фронце Першай сусветнай вайны. У сувязі з пераходам на Заходнім фронце да пазіцыйнай вайны і адсутнасцю перспектывы хуткага разгрому праціўніка на гэтым фронце германскае вярхоўнае камандаванне пасля некаторай унутранай барацьбы канчаткова выбрала Усходні фронт як галоўны тэатр вайны на 1915 год.
Сцяг Уваравічаў
Апісанне
Сцяг Уваравічаў уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча чырвонага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, у цэнтры пярэдняга боку якога — выява герба гарадскога пасёлка Уваравічы.
Сербская дэспатыя
Сербская дэспатыя (Српска деспотовина) — дзяржава, якая існавала на Балканскім паўвостраве ў XV—XVI стст. і стала апошняй сербскай дзяржавай, якая ўвайшлі ў склад Асманскай імперыі. Нягледзячы на тое, што бітву на Косавым полі ў 1389 годзе лічаць звычайна канцом сярэднявечнай Сербіі, Сербская дэспатыя як пераемнік Сербскага царства, кіраўніком якога быў Лазар Хрэбелянавіч, праіснавала яшчэ 70 гадоў, перажываючы ў першай палове XV стагоддзя адраджэнне палітычнага і культурнага жыцця. У 1459 годзе Дэспатыя была заваявана Асманскай імперыяй, і нават пасля гэтага яшчэ 80 гадоў працягвалася так званае «венгерскае выгнанне» сербскіх дэспатаў (да 1540).
Евангеліярый
Гісторыя
Калі кодэксы набылі большую распаўсюджанасць і пошук фрагментаў стаў нашмат больш зручны, практыка бесперарыўнага чытання паступова замянялася прынцыпам чытання на святы фрагментаў Евангелля, якія непасрэдна апісваюць гэтае свята. Спачатку гэта распаўсюджвалася толькі на галоўныя святы літургічнага года, але з IV стагоддзя гэтая практыка паступова стала распаўсюджвацца на ўсе святы і прывяла да поўнай замены паслядоўнага чытання Евангелля на сістэму фіксаваных чытанняў на кожны дзень. Тым не менш, евангельскія тэксты ў літургічных кодэксах пісаліся бесперарыўна, а для пошуку патрэбнага фрагмента карысталіся маргіналіямі — паметкамі на палях у выглядзе асаблівых знакаў.
Для новазапаветнай тэксталогіі евангеліярыі мелі невялікае значэнне, таму што да таго часу, як розныя ўрыўкі Евангелляў пачалі збірацца ў выглядзе літургічных кніг, ужо існавалі розныя сем'і новазапаветных тэкстаў. Евангеліярыі канкрэтнай лакальнай царквы проста перадавалі той пераклад Евангелля, які ўжо быў прыняты ў гэтай царкве.
Тэадорых I
Паходжанне
Сам факт шматгадовага кіравання Тэадорыха I гаворыць пра тое, што ён умеў лавіраваць паміж абедзвюма часткамі свайго народа: так, з аднаго боку, ён быў досыць варожы да Рыма, каб не падзяліць долю Атаульфа і Сігерыка; з іншага боку, яму ўдалося ўлагодзіць вестгоцкую знаць і ўмацаваць яе становішча як земляробчай арыстакратыі і кіруючага класа. Тое, што мы ведаем пра яго дзейнасць, гаворыць пра тое, што да Рыма ён адносіўся з выбіральнай і асцярожнай варожасцю. У гады яго кіравання вестготы ўсё яшчэ значна саступалі рымлянам у ваеннай сіле, і Тэадорых ніколі не здзяйсняў нападаў на рымскую тэрыторыю, не пераканаўшыся спачатку, што рымляне заняты тым часам чымсьці іншым.
Працяг вайны і паўстанне Вітырыха
Нажаль, мы маем надзвычай бедныя звесткі пра далейшы ход барацьбы. Вядома толькі тое, што падзеі сталі разгортвацца не ў лепшы бок для вестготаў: 438 год год не прынёс готам поспехаў, і Літорый у 439 годзе стаяў перад варотамі Тулузы. Да гэтага часу, калі Вестгоцкае каралеўства знаходзілася на валасок ад гібелі, адносіцца паведамленне ад 439 года: паўстаў Вітырых з роду Амалаў, які ў свой час разам з бацькам знайшоў прытулак у вестготаў. Ён перайшоў да рымлян і праявіў сябе ў іх на службе як таленавіты палкаводзец. Можа быць, ён жадаў з рымскай дапамогай зрынуць Тэадорыха і самому стаць каралём. Упэўнены ў сваёй перамозе Літорый адхіліў просьбы пра мір, якія звяртаў да яго пры дапамозе артадаксальна-нікейскіх біскупаў абложаны Тэадорых. У вырашальнай бітве, якая скончылася на карысць рымлян, рымскі палкаводзец быў смяротна паранены і захоплены ў палон. Пасля гэтага Авіт, асабісты сябар вестгоцкага караля, які стаў у 439 годзе прэфектам прэторыя Галіі, вырашыў заключыць з вестготамі мірны дагавор. Прычына таго, што на працягу наступных дзесяцігоддзяў не адбывалася ваенных сутыкненняў з удзелам вестготаў, ляжала, магчыма, у цяжкіх стратах, панесеных вестготамі ў баях з нанятымі Літорыем гунамі.
Вестготы — федэраты Рыма
Можна зрабіць выснову, што ў планы афіцыйнай рымскай палітыкі не ўваходзіла высяленне вестготаў з Тулузы і спыненне дагавора 418 года. Насупраць, рымляне працягвалі добраахвотна рассяляць іншыя варварскія плямёны ў іншых частках Галіі практычна на тых жа ўмовах, на якіх былі расселены вестготы ў Аквітаніі.
Саюз са свевамі
У 446 годзе гоцкія дружыны зноў знаходзіліся на рымскай службе ў Іспаніі, дзе вялі вайну супраць свеваў, падчас якой готы захапілі багатую здабычу. Але праз два-тры гады Тэадорых уступіў у зносіны са свевамі, заключыў з іх каралём Рэхіярам саюз, і затым выдаў за яго сваю дачку. Вяселле адбылося ў Тулузе (449). Затым Рэхіяр, пры падтрымцы свайго цесця і з дапамогай гоцкіх кантынгентаў спустошыў наваколлі Сарагосы і ваеннай хітрасцю захапіў Ілерду (Лерыду). Магчыма, што гэтыя дзеянні былі ўзгоднены з рымлянамі, таму што даліна Эбра была захоплена багаўдамі, якія паўсталі.
Смерць Тэадорыха
15 ліпеня 451 года на Каталаўнскіх, дакладней на Маўрыякскіх палях паміж Труа і Шалонам-на-Марне адбылася вялікая бітва. Войска Атылы, нягледзячы на поспех у цэнтры сваіх пазіцый, дзе яны значна пацяснілі аланаў, франкаў, бургундаў і іншых саюзнікаў Аэцыя, было абыдзена з флангу вестготамі, і ў бязладзіцы адступіла ў свой умацаваны лагер. Надыход ночы выратаваў іх становішча. Хоць ніводны з супрацьстаялых бакоў не атрымаў канчатковай перамогі, гэта гістарычная бітва развеяла міф пра непераможнасць Атылы.
Жуліу Сезар Суарыс Эспіндула
Клубная
У жніўні 2012 года Жуліу Сезар падпісаў чатырохгадовы кантракт з англійскі клубам «Куінз Парк Рэйнджэрс». За англійскі клуб дэбютаваў 15 верасня ў гульні супраць супраць «Чэлсі», якая скончылася нулявой нічыёй. Ён стаў першым брамнікам каманды, выцесніўшы брамніка нацыянальнай зборнай Англіі, Роберта Грына, які сеў на лаўку запасных.
Мартасы
Да 9 ліпеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Астровенскага сельсавета.
Станцыя Ясень
Ста́нцыя Я́сень (, Станция Ясень) — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Ясенскага сельсавета.
Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Рэчыца)
Гісторыя
У канцы 1850-х гадоў драўляны рэчыцкі касцёл быў ужо стары, таму ўзнікла пытанне аб узвядзенні новага, мураванага касцёла. Праект касцёла быў зацверджаныў 1861 годзе. У 1862 годзе, пасля пажару старога драўлянага касцёла, пачалося будаўніцтва мураванага касцёла. Неўзабаве, верагодна з-за паўстання 1863 года, улады адабралі недабудаваны касцёл у католікаў і перадалі будынак праваслаўным вернікам, якія перарабілі яго ў царкву.
Парафія Найсвяцейшай Тройцы адрадзілася ў 1992. У верасні 1999, пасля доўгай барацьбы за вяртанне святыні, касцёл быў перададзены парафіі. Вядзецца рэстаўрацыя.
Чэмпіянат свету па канькабежным спорце на асобных дыстанцыях 2016
Спаборніцтвы прайшлі на дыстанцыях 500, 1000, 1500, 5000 метраў і ў мас-старце ў мужчын і жанчын, 3000 метраў у жанчын і 10 000 у мужчын, а таксама камандныя забегі на 6 кругоў у жанчын і на 8 кругоў у мужчын.
Асавок (Рэчыцкі раён)
Асаво́к (, Осовок) — пасёлак у Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ліскаўскага сельсавета.
Фёдар Уладзіміравіч Сапон
Клубная кар’ера
У жніўні 2015 года праходзіў прагляд у чэшскім клубе «Усці-над-Лабем», але не падышоў і неўзабаве на правах арэнды стаў іграком «Бярозы-2010». У студзені 2016 года «Бяроза-2010» спыніла існаванне, і Фёдар адправіўся на прагляд у юрмальскі «Спартак», аднак кантракт з латвійскім клубам не быў падпісаны. У выніку, папоўніў склад мінскага «Тарпеда».
Светагорава
Да 3 ліпеня 1970 года вёска ўваходзіла ў склад Астровенскага сельсавета.
Сіняны
Да 9 ліпеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Астровенскага сельсавета.
Герб Свіслачы
Герб Свіслачы — герб горада Свіслач Свіслацкага раёна. Герб і сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад г. № 279. Мастак Віктар Ляхар.
Герб Зэльвы
Герб Зэльвы — герб гарадскога пасёлка Зэльва Зэльвенскага раёна. Герб і сцяг зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад г. № 279.
Шчакатоўшчына
Шчакато́ўшчына (, Щекотовщина) — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Соржыцкага сельсавета.
Валерый Дзмітрыевіч Фралоў
Біяграфія
Пахаваны ў Гродне.
Даніел Алвіс
Міжнародная кар’ера
За асноўную зборную Алвіс дэбютаваў у таварыскім матчы супраць каманды Эквадора, выйшаўшы на замену, праз тры дні ў таварыскім матчы ён дэбютаваў у асноўным складзе супраць зборнай Кувейта.
Максім Уладзіміравіч Маісееў
Клубная кар’ера
З 2006 гуляў за дубль «Віцебска». У 2009 годзе выступаў у арэндзе ў «Белшыне», дапамог клубу перамагчы ў Першай лізе. Пазней гуляў таксама за мазырскую «Славію» і «Смаргонь». Улетку 2011 года вярнуўся ў «Віцебск», дзе стаў другім брамнікам пасля Юрыя Васюціна. 27 кастрычніка 2011 года дэбютаваў у Вышэйшай лізе, адгуляўшы ўвесь матч супраць БАТЭ (2:2).
ФК Манчэстэр Сіці
Далейшае развіццё
У 1934 годзе манчэстэрцы ў другі раз дамагліся перамогі ў Кубку Англіі, а праз 3 гады заваявалі свой першы чэмпіёнскі тытул. «Гараджане» здолелі паўтарыць сваё дасягненне праз 34 гады, у 1968 годзе. У канцы 1960-х і пачатку 1970-х «Манчэстэр Сіці» з’яўляўся грознай сілай. Пад кіраўніцтвам трэнера Джо Мерсера з моцным складам ігракоў, такіх як Фрэнсыс Лі, Колін Бел, Майк Самербі і Майк Доўл, «гараджане» здолелі некалькі разоў узяць срэбра чэмпіянату Англіі. На еўрапейскай арэне «Сіці» таксама выглядаў годна, і ў 1970 годзе здолеў заваяваць свой першы (і пакуль адзіны) еўрапейскі трафей — Кубак уладальнікаў кубкаў, у Вене яны абгулялі польскі «Гурнік» 2:1.
У 2008 годзе «Манчэстэр Сіці» быў набыты кампаніяй Abu Dhabi United Group, што забяспечыла клубу значны прыток інвестыцый і дазволіла ажыццявіць трансферы высокааплатных футбалістаў. У 2011 годзе клуб перамог у розыгрышу Кубка Англіі, таксама паводле выніках сезона 2010/11 «Сіці» наўпрост кваліфікаваўся ў групавы этап Лігі чэмпіёнаў УЕФА і ўпершыню з 1973 года заваяваў права ўдзельнічаць у Суперкубку Англіі. Аднак 7 жніўня 2011 года на «Уэмблі» атрымаў паражэнне ад чэмпіёна Англіі клуба «Манчэстэр Юнайтэд» з лікам 2:3.
Лобчанка
Каля ракі населеныя пункты Лобча, Доўгае, Прыпёчына, Проліпень, Сакалоўка.
Анастасія Яраслаўна
Аднак увесь час кіравання сына Анастасіі яго становішча заставалася хісткім з-за прэтэнзій на венгерскую карону з боку Гезы і Ласла, сыноў Белы.
Анастасія памерла не пазней 1094 года, таму што ў гэты год яна згадваецца ўжо як памерлая. Паводле падання, яна сканала ў манастыры Адмант ці Агмунд, што ў Штырыі. У шэрагу састарэлых даследаванняў назва гэтага манастыра было прынята за яе імя, так што каралева памылкова называецца ў гэтых працах «Агмунда». Акрамя Шоламана, нарадзіла сына Давіда і меркавана дачку Адэлаіду (Адэльгейду), якая стала жонкай чэшскага князя Ураціслава II.
Бычкова (Бешанковіцкі раён)
Бычко́ва (, Бычково) — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ульскага сельсавета.
Зігфрыд фон Фейхтванген
Біяграфія
У 1308 годзе па просьбе князя куяўскага, а пасля караля польскага Уладзіслава Лакетка тэўтонцы захапілі кантралюемы Брандэнбургам Данцыг. Уладзіслаў адмовіўся выплаціць Ордэну абяцаную суму ў якасці кампенсацыі за горад, у выніку чаго крыжакі адмовіліся вярнуць горад Польшчы. У 1309 годзе паміж Ордэнам і Брандэнбургам быў заключаны Солдзінскі дагавор, паводле якога крыжакі атрымалі амаль усю Памерэлію з Данцыгам за 10 000 марак срэбра. З гэтага часу Ордэн стаў галоўным ворагам Польшчы.
Сяргееўка (Рэчыцкі раён)
Да 26 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Маладушскага сельсавета, да 12 лістапада 2013 года — у склад Новабарсуцкага сельсавета.
Ліквідавана ў 2017 годзе.
Маладуша
Геалогія
З назвай вёскі звязана Чырвонаслабодска-Маладушынская ступень — тэктанічная структура Прыпяцкага прагіну, а таксама Маладушынскае падняцце ў яе межах. Маладушынская зона падняццяў выдзяляецца на паверхні саляноснай тоўшчы, у межах яе знаходзіцца Маладушынскі вал, разведана Маладушынскае радовішча нафты. Маладушынскі разлом — рэгіянальнае тэктанічнае парушэнне, цягнецца ў субшыротным напрамку цераз Прыпяцкі прагін.
Дворнікі
Да 17 ліпеня 1964 года вёска ўваходзіла ў склад Сокараўскага сельсавета.
Аўспіцыі
Цыцэрон, абраны аўгурам, у сваёй кнізе «Аб прыродзе багоў» пісаў: «Дзіўна, як могуць два прадказальніка ўстрымацца ад смеха, гледзячы адзін аднаму ў вочы»
Асавец (Рэчыцкі раён)
Асаве́ц (, Осовец) — вёска ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Перасвятоўскага сельсавета.
Корасцень (Рэчыцкі раён)
Да 26 сакавіка 1987 года вёска ўваходзіла ў склад Капараўскага сельсавета.
Аляксандр Рыгоравіч Таўпека
Загінуў у баі 26 чэрвеня 1944 г. пад Ленінградам.
Крупічы
Кру́пічы (, Крупичи) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Бортнікаўскага сельсавета.
Нгоні
Культура
Да вымушанай міграцыі на ўсход Афрыкі нгоні займаліся пераважна жывёлагадоўляй. Асноўнай жывёлай для выпасу была доўгарогая зебу, прыстасаванная для жыцця ў саванне. Пры перасяленні пашавая жывёлагадоўля дазваляла захоўваць мабільнаць і патэнцыйна прытрымлівацца больш высокіх стандартаў жыцця, чым земляробы, паколькі каровы служылі агульнапрынятым сродкам абмену і разліку. Клопат пра зебу лічыўся абавязкам мужчын. У некаторых выпадках групы перасяленцаў захоўвалі лад жыцця жывёлагадоўцаў. У Танзаніі качэўнікі-нгоні вандравалі па ўсяму поўдню краіны і вялі сезонны абмен каля ўзбярэжжа Індыйскага акіяна. На тэрыторыі Малаві яны былі вымушаны стаць земляробамі. Земляробства было вядома ужо падчас жыцця ў Паўднёвай Афрыцы, жанчыны-нгоні вырошчвалі проса. Але пасля перасялення нгоні запазычвалі земляробчыя традыцыі мясцовых народаў.
Мова
Кінгоні (або чынгоні) — родная мова народа нгоні. Яна належыць да групы нгуні моўнай сям'і банту. Доўгі час заставалася непісьменнай. У выніку дысперсіі розных груп нгоні склалася мноства дыялектаў, якія папаўняліся лексікай суседніх народаў. У тых мясцовасцях, дзе нгоні фарміравалі толькі вышэйшы пласт насельніцтва або жылі ў асяроддзі іншых этнічных груп, іх асабістая мова хутка гублялася. У іншых выпадках яна выціскалася ў выніку школьнай адукацыі, калі дзеці нгоні вывучалі пісьмовыя мовы, а потым былі вымушаны імі карыстацца ў паўседзённым жыцці. Аднак у нашы дні робяцца захады для адраджэння і ўкаранення адзінай літаратурнай формы кінгоні.
Вялікія Бортнікі
Гісторыя
З лютага па лістапад 1918 года вёска акупавана нямецкімі войскамі. У 1918 годзе жыхары Бортнікаў прымалі актыўны ўдзел у барацьбе супраць польскіх войскаў І. Р. Доўбар-Мусніцкага. Дзейнічаў Бортнікаўскі валасны рэвкам. У 1918 годзе вёска была разгорнута на хутары. У 1922 годзе адкрыты ўрачэбны ўчастак і хата-чытальня, працаваў пункт па ліквідацыі непісьменнасці сярод дарослых. 13.03.1924 года арганізавана сельскагаспадарчае таварыства, у склад якога ўвайшлі 17 сялянскіх гаспадарак. Паводле перапісу 1926 года хутары Вялікія Бортнікі (205 хутароў) Бортнікаўскага сельсавета Бабруйскага 1-га раёна Бабруйскай акругі БССР. 03.04.1930 года ў вёсцы арганізаваны калгас «Чырвоны партызан № 1», які ў 1931 годзе аб’ядноўваў 76, у 1939 годзе 233 гаспадаркі. Вясной 1931 года каля вёскі размяшчалася МТС. У 1933 годзе працавала кузня.
Адукацыя
У даваенны час і пасля вайны дырэктарам школы працаваў Матвеенка. Пад яго кіраўніцтвам пачалося будаўніцтва новага мураванага будынка пад школу. Паводле праекту, апроч класных пакояў, у школе былі запраектаваны бібліятэка, памяшканне для ацяпляльнага абсталявання. Адкрыццё новай школы павінна была адбыцца ўвосень 1941 года. У  час вайны будынак школы выкарыстоўваўся немцамі пад гаспадарчыя патрэбы.
Культура
Звання народнага ансамбль удастоены ў 1993 годзе. Ансамбль прымаў удзел у культурнай праграме ВДНГ СССР, выступаў на розных пляцоўках у Мінску, Брэсце, Гродне, Магілёве, Горках, Шклове і іншых населеных пунктах Беларусі. У 1970 годзе салісты ансамбля здымаліся ў музычным фільме «Ой, рэчанька, рэчанька». Удзельнік міжнародных, рэспубліканскіх і абласных конкурсаў адзначаны многімі дыпломамі, Ганаровымі граматамі і памятнымі сувенірамі.
Ліпнякі (Бабруйскі раён)
Ліпнякі́ (, Липняки) — пасёлак у Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Бортнікаўскага сельсавета.
Паўазер’е (Бешанковіцкі раён)
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Сокараўскага сельсавета.
Лейчыцы
Гісторыя
Паводле «старой рэвізіі» 1560 года сяло Ілейчыцы (іншая назва Клетчыцы) разам з сёламі  Валасовічы і Полькавічы абкладзены падаткам у 2½ службы. З 1566 года Ілейчыцы ў складзе Бабруйскай воласці Рэчыцкага павета Мінскага ваяводства Вялікага княства Літоўскага Рэчы Паспалітай. У 1621 годзе 6  двароў, уласнасць скарбу. Паводле інвентара 1639 года сельскагаспадарчыя землі сяла падзелены на 8 валок (1 валока каля 21 га зямлі), з якіх 5 пустыя. Ва ўласнасці сялян 12 валоў, 2 кані. У 2-й палове XVIII ст. сяло ў складзе маёнтка Дваранінавічы, уласнасць езуітаў. Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай з 1793 года ў складзе Расійскай імперыі. У 1838 годзе ўласнасць памешчыкаў Прушаноўскіх. Паводле перапісу 1857 года 84 жыхароў славянскай мовы, у памешчыцкай уласнасці, прыход праваслаўнай Георгіеўскай царквы сяла Дваранінавічы, вёска пры ручаі Рынейка. Паводле перапісу 1897 года вёска ў складзе Бортнікаўскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні. У 1920 годзе адкрыта школа, у 1925 годзе ў школе 35 вучняў. У 1930 годзе арганізаваны калгас «імя А. І. Ягорава», мелася кузня. 23 вяскоўца загінула на фронце падчас Вялікай Айчынай вайны. У 1986 годзе 68 гаспадарак у складзе калгаса «імя Дзяржынскага», працуе клуб.
Шведская Эстляндыя
Змены пры шведскім кіраванні
Шведы пачалі ўшчамляць у правах старадаўнюю нямецкую арыстакратыю, якая жыла ў Эстоніі з часоў дацкага кіравання.
Малыя Бортнікі (пасёлак)
Малы́я Бо́ртнікі (, Малые Бортники) — пасёлак у Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Бортнікаўскага сельсавета.
Спаса-Праабражэнская царква (Дзікушкі)
Гісторыя
Мелася капліца ''«пры плябаніі старая, гонтай крытая, з малым купалам і крыжам жалезным. Уваход у яе праз бабінец, падвойныя дзверы на завесах жалезных з зашчапкамі, прабоямі і замком унутраным …»''. Ранейшая капліца была ў вёсцы Макары. Па класіфікацыі беларускага гісторыка Д. Лісейчыкава, плябань адносілася да багатых, бо акрамя вялікай колькасці пабудоў (нават свой бровар і лазня) мела ажно 7 прыгонных сямей, якія адпрацоўвалі паншчыну: мужчыны 3 дні ў тыдзень, а жанчыны — 2 дні ўзімку і 4 падчас уборкі ўраджаю.
Рыння
Ры́ння (, Рынья) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Бортнікаўскага сельсавета.
Узнога (Бабруйскі раён)
Узно́га (, Узнога) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Бортнікаўскага сельсавета.
Ілірыйскія мовы
Гэтая група прадстаўлена ілірыйскай мовай. Таксама, паводле меркаванняў некаторых лінгвістаў, у групу могуць уваходзіць, ці прынамсі быць роднаснымі ёй, месапская і албанская мовы.
Брожа (вёска)
Бро́жа (, Брожа) — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Брожскага сельсавета.
Шона
Шона (саманазва: Shona) — народ групы банту. Складае асноўнае насельніцтва Зімбабвэ, насяляе суседнія рэгіёны ПАР, Мазамбіка, Батсваны. Агульная колькасць (2016 г.) - 13 670 000 чал.
Асаблівасці культуры
У сярэднявеччы шона будавалі ўмацаваныя гарады. Насельніцтва Вялікага Зімбабвэ перавышала 10 тысяч чалавек. Некаторыя групы шона аддавалі перавагу жыццю ў умацаваных гарадах да XIX ст. Ужо да прыходу каланізатараў меліся буйныя вёскі, якія адыгрывалі ролю цэнтраў рамяства і гандлю. Але большасць шона жылі ў раскіданых малых паселішчах сямейнага тыпу накшталт хутароў, будавалі круглявыя драўляныя хаціны, абмазаныя глінай, з саламянымі дахамі.
Ліхтэнштэйнскі дом
Ліхтэнштэйны (Liechtenstein) — кіруючая дынастыя ў княстве Ліхтэнштэйн, якое бярэ ад іх сваю назву. Цяперашні глава — Ханс-Адам II.
Такшань
Та́кшань (Taksony;  — ) — князь венграў у (955—972).
Біяграфія
Вялікім князем мадзьяраў Такшань стаў, верагодней усяго, у 955, пасля Аўгсбургскага разгрому венгерскай войска Германскім каралём Атонам I Вялікім. Вядома, што Такшань удзельнічаў у гэтай бітве, але яму пашчасціла выжыць. Аўгсбургскае паражэнне спыніла заваявальныя паходы венграў на Захад і паскорыла іх пераход да аселасці. Аднак венгерскі разбой у Еўропе спыніўся не адразу і ў часы кіравання Такшаня толькі пераарыентоўваўся з Захаду на Поўдзень.
Сядзіба Гагарыных
Архітэктута
У галоўным доме сядзібы захаваліся аздабленне інтэр’ераў (сталярныя і скабяныя вырабы, роспісы, ляпніна, камін) і планіроўка, якая адрознівалася арыгінальнасцю для часу пабудовы. У глыбіні ўчастка захаваўся аднапавярховы крыты конны манеж, таксама пабудаваны па праекце Д. І. Жылярдзі. Галоўны дом сядзібы, будынак манежа і агароджа з двума варотамі з’яўляюцца аб’ектамі культурнай спадчыны федэральнага значэння; помнік А. М. Горкаму — аб’ектам культурнай спадчыны рэгіянальнага значэння.
Волга (Рэчыцкі раён)
Во́лга (, Волга) — былы пасёлак у Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіў у склад Заспенскага сельсавета.
Будапешцкі ўніверсітэт тэхналогіі і эканомікі
Гісторыя
Універсітэт быў заснаваны імператарам Іосіфам II пад назвай Institutum Geometrico-Hydrotechnicum («Інстытут геаметрыі ды гідратэхнікі»).
Востраў (Заспенскі сельсавет)
Да 26 верасня 2006 года пасёлак уваходзіў у склад Свірыдавіцкага сельсавета.
Казанаўка
Да 26 верасня 2006 года вёска ўваходзіла ў склад Свірыдавіцкага сельсавета.
Калегіяльны касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Вісліца)
Гісторыя
Будаўніцтва першай раманскай калегіяты імя Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі распачаў князь Генрых Сандамірскі. Касцёл быў завершаны ў другой палове XII стагоддзя, падчас кіравання яго брата Казіміра Справядлівага. Гэта быў невялікі аднанефны будынак з прэзбітэрыем, які быў ніжэйшы за неф і завершаны невялікай апсідай. У заходняй частцы нефа была размешчана невялікая эмпора. Пад прэзбітэрыем знаходзіўся склеп, чые рэшткі захаваліся да нашых дзён у сутарэннях базілікі. Ён меў крыжовыя скляпенні, які падтрымлівалі чатыры калоны. У пачатку XIII паўстала другая больш вялікая калегіята Святой Тройцы. Гэта быў трохнефны храм базілікальнага тыпу. Бакавыя нефе падзелены на капліцы. Скляпенні падтрымлівалі шэсць слупоў. На заходнім фасадзе — дзве вежы. Верагодна з другой паловы XII стагоддзя ў Вісліцы існаваў капітул. Першапачаткова ён мог падпарадкоўвацца князю. Пазней быў перададзены пад юрысдыкцыю біскупа. Першыя захаваныя дакументы, якія тычацца капітула адносяцца да сярэдзіны XIII стагоддзя.
Архітэктура
Ва ўнутр будынка вядзе спічасты партал, дзверы якога акуты касой рашоткай з антабай.
Рэдкі Рог
Гісторыя
Пасёлак заснаваны ў 1946 годзе ў сувязі з торфараспрацоўкамі і будаўніцтвам торфазаводу «Рэдкі Рог», ад торфазаводу працаваў участак у вёсцы Дзікае. З 1946 года Рэдкі Рог у складзе Бабруйскага раёна Бабруйскай вобласці, з 08.01.1954 года — Магілёўскай вобласці.
Мацешы (Ахрэмавецкі сельсавет)
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Пераброддзе Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Chaetodon
Lepidochaetodon група
Падрод Rhombochaetodon
Megaprotodon група
Падрод Gonochaetodon
Balistidae
Асаблівасці анатоміі
Зубы прыстасаваныя для разгрызання і раскусвання панцыраў марскіх вожыкаў, ракавін малюскаў і т. п. Ахоўваючы адкладзеную ікру, Balistidae могуць паводзіць сябе агрэсіўна і наносіць даволі адчувальныя ўкусы нырцам.
Абалі
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Відзы Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Калочын
Кало́чын (, Колочин) — вёска ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Холмецкага сельсавета.
Антадолле
Антадо́лле (, Антодолье) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Відзаўскага сельсавета.
Трылабітападобныя
Трылабітаморфамі, апроч трылабітаў, часта называюць незвычайных членістаногіх, якія жылі ў кембрыйскім перыядзе і паводле адных прыкмет нагадваюць трылабітаў, а паводле іншых — ракападобных і хеліцэравых.
Айнская мова
Фаналогія
Мова айну мае тонавы націск: словы, якія маюць корань і афіксы вымаўляюцца з высокім тонам, які падае на корань. Іншыя словы маюць націск на першы склад, калі ён закрыты ці з'яўляецца дыфтонгам. Інакш тонавы націск падае на другі склад.
Прыклад тэкста: Ойча наш
E kon reihei orota aeoripak kuni ne ki wa un kore.
Вялікая Кантора
Вялі́кая Канто́ра (, Великая Контора) — пасёлак у Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Варатынскага сельсавета.
Балікі
Ліквідавана ў 2011 годзе.
Данілаў Мост
Дані́лаў Мост (, Данилов Мост) — пасёлак у Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Варатынскага сельсавета.
Факультэт кібернетыкі МЭГУ
Гісторыя ФК
Факультэт з першых дзён свайго заснавання ў 1999 годзе разгарнуў актыўную дзейнасць ва ўсіх напрамках сучасных інфармацыйных тэхналогій.
Саковіцкае
Саковіцкае — возера ў Салігорскім раёне Мінскай вобласці, за 7,5 км на паўднёвы ўсход ад горада Салігорск, у вёсцы Саковічы. Адносіцца да басейна ракі Случ.
Труд (Бабруйскі раён)
Труд (, Труд) — пасёлак у Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Варатынскага сельсавета.
Бержанішкі
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска знаходзілася ў складзе гміны Відзы Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі. З’яўляўся прыватнай уласнасцю сям’і Станкевічаў.
Брожа (пасёлак)
Геаграфія
Пасёлак знаходзіцца за 22 км на поўдзень ад Бабруйска, 132 км на паўднёвы захад ад Магілёва, на рацэ Брожка (правы прыток ракі Бярэзіны, басейн Дняпра), пры аўтамабільнай дарозе Вішнёўка-Рэдкі Рог. Прыпыначны пункт Брожа на чыгуначнай лініі Бабруйск-Рабкор.
Гісторыя
Вядомы з 17 ст. як Брожскі двор і фальварак. Заснаваны ваяводам парнаўскім Пятром Рыгоравічам Трызнам, верагодна ў 1-й трэці 17 ст. У 2-й палове 18 ст. дзяржаўная ўласнасць у складзе Бабруйскага староства Рэчыцкага павета Мінскага ваяводства Рэчы Паспалітай, дзейнічае ўніяцкая царква. Пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай (1793) у складзе Расійскай імперыі. З 1797 года цэнтр Брожскай воласці Бабруйскага павета Мінскай губерні. У 1804 годзе пабудавана драўляная царква. У 1849 годзе пабудавана новая Пакроўская царква (будынак царквы драўляны). У 1864 годзе — 1149 прыхаджан, за прыходам 59 дзесяцін зямлі сядзібнай, ворыва і сенажаці. У 1865 годзе адкрыта аднакласнае народнае вучылішча, была крама.
Брожскі двор і фальварак
Гаспадарчы комплекс размяшчаўся за тыльнымі варотамі двара. Фальварак не меў агароджы, уключаў 2 жылыя дамы, сырніцу на слупах, вінакурню пад стаўком, свінарнік. Абора, абнесеная жэрдкамі, уключала 6 хлявоў і мела двое варот: ад фальварачнага двара і з боку поля, адкуль прывозілі снапы. Тут размяшчаліся два крытыя такі, ёўня, два свірны, склеп для гародніны.
Гістарычныя помнікі
Магіла ахвяр фашызму знаходзіцца на могілках. Пахаваны 9 жыхароў пасёлка, якіх 6.12.1942 года расстралялі фашысцкія акупанты. У 1973 годзе на магіле пастаўлены абеліск.
Планіроўка
Планіроўка квартальная. Галоўная вуліца Бабруйская — прамалінейная, мерыдыянальная. У яе цэнтральнай частцы грамадскія будынкі. Пераважае драўляная забудова сядзібнага тыпу. На ўсходзе — адасобленая частка забудовы (былая вёска Слабодка). У 1977, 1978, 1980 гадах пасля далучэння чыгуначнай станцыі Брожа, хутара Брожа, вёскі Слабодка, пасёлка Смаласкіп значна пашырана вулічная сетка пасёлка Брожа.
Андраш I
Каранацыя (1046)
"Пасля таго, як былі пераможаны ўсе ворагі, герцаг Андраш атрымаў каралеўскую карону ў Секешфехервары. Не больш трох біскупаў, уцекачоў ад вялікай разні хрысціян, правялі цырымонію каранацыі ў лета гасподне 1047-е. Ён абвясціў перад усім сваім народам, што пад страхам смерці яны павінны адкінуць тыя язычніцкія абрады, якія раней былі дазволены ім, і што яны павінны вярнуцца да сапраўднай веры Хрыстовай і жыць ва ўсім у адпаведнасці з законам, які ім даў кароль Іштван I. "
Сям’я
" Кароль Шоламан і Давід, яго брат, не мелі дзяцей, і семя караля Андраша загінула разам з імі. Мы лічым, што гэта было воляй Бога, бо падчас свайго першага вяртання з Левентэ, яго братам, у Венгрыю, Андраш з мэтай атрымання кароны дазволіў язычнікам забіць Святога Герарда і многіх хрысціян. "
- Illuminated Chronicle .
Блажышкі
Гісторыя
У 1940—1959 гадах цэнтр Блажышкаўскага сельсавета.
Шупейкі (Светлагорскі раён)
Гісторыя
21 лістапада 1943 года ў ходзе Гомельска-Рэчыцкай наступальнай аперацыі каля вёскі сустрэліся падраздзяленні 37-й гвардзейскай Рэчыцкай стралковай дывізіі 65-й арміі Беларускага фронту і Парыцкі партызанскі атрад імя С. М. Кірава. Каб паскорыць наступленне ў дадзеным раёне, ноччу партызаны пабудавалі мост праз р. Сведзь.
Горкі (Светлагорскі раён)
Го́ркі (, Горки) — вёска ў Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Давыдаўскага сельсавета.
Ваўкі (Браслаўскі раён)
Ваўкі́ (, Волки) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Відзаўскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Казянскага сельсавета.
Варатынь
Магіла Сяргея Фядосавіча Парахневіча
Магіла знаходзіцца на могілках. Адзін з арганізатараў мясцовага калгаса С. Ф. Парахневіч нарадзіўся ў вёсцы Варатынь у 1907 годзе ў сялянскай сям'і. У 1930 годзе дэмабілізаваўся з Чырвонай Арміі, прыехаў на радзіму і быў выбраны  сакратаром Варатынскай камсамольскай арганізацыі. Працаваў старшынёй рэвізійнай камісіі калгаса. Забіты 08.11.1931 года. У 1959 годзе на магіле пастаўлена стэла.
Давыдаўка (Светлагорскі раён)
Давы́даўка (, Давыдовка) — вёска ў Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Давыдаўскага сельсавета.
Мартынавічы
Да 16 ліпеня 1954 года вёска ўваходзіла ў склад Мартынавіцкага сельсавета Даманавіцкага раёна, дзе ў 1926—1939 гадах з’яўлялася яго цэнтрам. Да 14 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Хаміцкага сельсавета Калінкавіцкага раёна.
Гадаўшчына
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Відзы Браслаўскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Галавачы (Браслаўскі раён)
Галава́чы (, Головачи) — хутар у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Відзаўскага сельсавета.
Відзы Лаўчынскія
Гісторыя
Упершыню ўпамінаюцца ў 1586 годзе пад назвай Ловішча як уладанне Нарушэвічаў. З 1775 года належалі Ваўжэцкім, якія збудавалі тут сядзібна-паркавы ансамбль. Дзякуючы наяўнасці крыніц тэрапэўтычных водаў, у вёсцы дзейнічаў курорт. У 1816 годзе ў Відзах Лаўчынскіх памёр Тамаш Ваўжэцкі. У 1823 годзе тут прабываў вялікі князь Міхал, маёнтак наведаў таксама Адам Міцкевіч.
Узнаж (Светлагорскі раён)
У́знаж (, Узнаж) — вёска ў Светлагорскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Сасноваборскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца на поўдні раёна ў 13 км на поўдзень ад Светлагорска, праз вёску праходзяць аўтадарогі і. На поўдні ад вёскі размешчаны прыпыначны пункт Узнаж на чыгуначнай лініі Жлобін - Калінкавічы.