cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Медаль «У памяць 100-годдзя Айчыннай вайны 1812 года»
Гісторыя
Акрамя таго, яе ўручалі «…всем лицам, принимавшим деятельное участие в подготовке и по устройству юбилейных празднеств», а таксама «…всем прямым потомкам по мужской линии не только воинского звания, но и гражданских ведомств, а также духовенства, участвовавших в Отечественной войне 1812 года…, потомкам по женской линии генерал-фельдмаршала князя М. И. Кутузова».
Алена Сяргееўна Гразнова
Клубная кар’ера
У сезоне 2020 года стала гульцом новастворанага санкт-пецярбургскага «Зеніту», дзе згуляла 6 матчаў. У 2023 годзе падпісала кантракт з «Мінскам».
Аверкій
Імяніны: 26 мая, 22 кастрычніка.
Бензойная кіслата
Бензойная кіслата, бензолкарбонавая кіслата (C6H5СООН) — найпрасцейшая араматычная кіслата. Малекулярная маса 122,05. Бясколерныя крышталі, tпл 122,4 °C, шчыльнасць 1,36×10³ кг/м³. Дрэнна раствараецца ў вадзе, добра ў спірце, эфіры, бензоле.
Каляндар
Каляндар (ад calendarium, літар.: пазыковая кніжка) — сістэма злічэння працяглых прамежкаў часу, якая выкарыстоўвае перыядычныя з'явы прыроды: вярчэнне Зямлі вакол Сонца і вакол уласнай восі, рух Месяца вакол Зямлі. Спробы ўзгадніць між сабою гэтыя з'явы прывялі да стварэння трох тыпаў календара: месячнага, месячна-сонечнага і сонечнага, найбольш распаўсюджанага. У аснову сонечнага календара пакладзены сонечны трапічны год.
Вялікае Княства Літоўскае
У 1582 г. лютэранскі магістрат Рыгі адхіліў увядзенне грыгарыянскага каляндара ў горадзе. У 1584 г. кароль Стафан Баторый паўтарыў загад увесці новы каляндар пад пагрозай вялікага штрафу. Магістрат саступіў, але апазіцыя палічыла гэта за парушэнне свабоды веравызнання, якое было гарантавана дагаворам аб падпарадкаванні польскаму каралю. Калі на Каляды 1584 г. рыжскія езуіты пачалі набажэнства паводле новага каляндар, іх касцёл, як і дамы некаторых членаў магістрата, былі разгромлены натоўпам. 23 студзеня 1585 г. заключана пагадненне паміж магістратам і бюргерскай апазіцыяй, паводле якога ўжыванне новага каляндара было забаронена ў Рызе. Аднак Стафан Баторый адмяніў пагадненне, а ўлада магістрата была адноўлена.
Акт абвяшчэння Незалежнасці Украіны
Тэкст Акту абвяшчэння незалежнасці Украіны
н е з а л е ж н а с ц ь  У к р а і н ы і стварэнне самастойнай украінскай дзяржавы — УКРАІНЫ.
Тэкст Пастановы ВР Украіны «Аб ваенныя фарміравання ў Украіне»
П А С Т А Н О В А ВЯРХОЎНАЙ РАДЫ УКРАІНЫ Аб ваенных фарміраваннях на Украіне (Ведамасці Вярхоўнай Рады Украіны (ВВР), 1991 Г., N 38, ст. 506)
Расціслаў Міхайлавіч Раманка
Творчасць
Сярод жывапісных твораў: «Любімыя вершы» (1981), «Восень» (1986), «Ледзяное сэрца Алтая», «Марэннае возера» (абодва 1993), «Зіхатлівыя вяршыні», «Захад перад штурмам», «Раніца пасля цяжкага дня», «Турысты 60-х» (усе 1996), «Алтайскае знаменне» (1997), серыі «Эцюды з рукзака», «Сцяжынамі Рэрыха» (абедзве 1998), «Мае горы» (1999), «Пакінутая лыжня» (2001). Творам уласціва абагульненасць мастацкіх вобразаў, жывапісная лепка буйнымі каляровымі плямамі, яркасць каларыту.
Культурвэвен
Будаўніцтва
Будынак займае вялікую частку блока Хеймдаль і размяшчаецца ў цэнтры горада Умеа, паміж Старгатан і ракой Умэ Эльв. Культурвэвен быў пабудаваны ў 2011—2014 гадах у рамках праекта гарадскога развіцця горада паміж мастамі. Муніцыпалітэт Умеа і мясцовая кампанія нерухомасці Балтыкгрупэн сумесна валодаюць кампаніяй Вавен у Умеа.
Тым не менш, яшчэ да інаўгурацыі, смелы дызайн у гэтым кантэксце быў намаляваны як плагіят, так як тры вертыкальныя труобы з аналагічнымі фасадамі ўжо былі ўзведзены ў Капенгагене ў 2006—2008 гг. Дацкія будынкі былі спраектаваны дацкай фірмай Вільгельм Лаурытцен Аркітэктэ, якая не мела нічога агульнага з дызайнам Культурвэвен. Архітэктар фірмы, аднак заяўляе, што Культурвэвен не з’яўляецца плагіятам.
Карыкатурны скандал 2005—2006 гадоў
Карыкату́рны сканда́л — міжкультурны канфлікт паміж мусульманамі арабскага свету і сучаснай заходняй культурнай традыцыяй, якая базуецца на свабодзе слова, што ўспыхнуў у канцы 2005 — пачатку 2006 гадоў і ахапіў практычна ўсе краіны Еўропы і мусульманскага Усходу, а таксама палітычны канфлікт унутры еўрапейскіх дзяржаў. Прычынай канфлікту паслужылі карыкатуры на прарока Мухамада, надрукаваныя ў 2005 годзе ў адной з дацкіх газет.
Сітуацыя
Дванаццаць карыкатур, якія адлюстроўваюць заснавальніка ісламу прарока Мухамада, былі апублікаваны ў дацкай газеце Jyllands-Posten 30 верасня 2005 года ў якасці ілюстрацыі да артыкула пра самацэнзуру і свабоду слова: у артыкуле гаварылася, што калі дацкі пісьменнік Корэ Блюйтген напісаў папулярную кнігу пра іслам для дзяцей, то апынулася, што ніводны мастак не пагадзіўся без умовы захавання ананімнасці намаляваць да яе ілюстрацыі. У якасці прычыны была названая нібы існуючая ў ісламе забарона на выяву жывёл і людзей (і асабліва Мухамада).
Кіраўніцтва газеты Jyllands-Posten сцвярджае, што апублікаваныя малюнкі з’яўляюцца толькі дэманстрацыяй ажыццяўлення на практыцы свабоды слова, аднак шматлікія мусульмане ў самой Даніі, як і прыхільнікі ісламу за яе межамі, разглядаюць іх як правакацыю. Двое з аўтараў карыкатур, як паведамляецца, вымушаны хавацца з-за атрыманых пагроз. Міністэрствы замежных спраў адзінаццаці ісламскіх дзяржаў запатрабавалі ад дацкага ўрада прабачэнняў за публікацыю, а некаторыя з іх нават зачынілі свае пасольствы ў Даніі ў знак пратэсту, калі яны не атрымалі гэтых выбачэнняў. За дыпламатычнымі пратэстамі рушыў услед байкот дацкіх тавараў.
Водгаласы скандалу ў Беларусі
У нумары беларускай газеты «Згода» за 18-26 лютага 2006 г. быў надрукаваны артыкул «Палітычны крэатыў», ілюстрацыямі да якога служылі карыкатуры на прарока Мухамада, апублікаваныя газетай Jyllands-Posten у верасні 2005 г. Пазней прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка ў адным са сваіх выступаў назваў гэты перадрук «правакацыяй супраць дзяржавы». А міністр інфармацыі Уладзімір Русакевіч паабяцаў не «ліберальнічаць» з газетай «Згода». У выніку газета была зачынена ўладамі, а 18 студзеня 2008 г. галоўны рэдактар газеты Аляксандр Сдвіжкаў быў прысуджаны мінскім гарадскім судом да трох гадоў узмоцненага рэжыму за «распальванне расавай, нацыянальнай ці рэлігійнай варожасці». Гэты прысуд стаў самым жорсткім пакараннем для ўдзельнікаў карыкатурнага скандалу не толькі ў Еўропе, але і ў краінах, дзе іслам з’яўляецца пераважнай рэлігіяй  Па меркаванні шматлікіх журналістаў і палітыкаў, суровасць прысуду выклікана ў першую чаргу тым, што «Згода» была апазіцыйнай газетай. . 22 лютага 2008 г. Вярхоўны Суд Рэспублікі Беларусь, разгледзеўшы касацыйную скаргу, скараціў тэрмін зняволення з трох гадоў да трох месяцаў і вызваліў Аляксандра Сдвіжкова з-пад варты.
Маларыцкія ельнікі
Маларыцкія ельнікі — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння ў Маларыцкім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчаны за 4 кіламетры на паўднёвы ўсход ад вёскі Замшаны, выдзелы 9, 12 квартала № 11, выдзелы 30, 32 квартала № 18, выдзелы 12, 27 квартала № 19, выдзел 27 квартала № 29, выдзелы 12, 14-16, 24, 28 квартала № 30 і выдзел 12 квартала № 33 Маларыцкага лясніцтва Маларыцкага лясгаса. 9 участкаў зеленамошна-чарнічных ельнікаў, пераважае хуткарослая карпацкая раса елкі еўрапейскай. Плошча ельнікаў складае 9,3 га. Узрост елак 45—100 гадоў, вышыня да 24 м, дыяметр 16—36 см. Унікальныя астраўныя ельнікі па поўдзень ад мяжы суцэльнага пашырэння елкі. Ахоўны статус нададзены ў 1963 годзе.
Авід
Аві́д ('aḇidā  — работа) — старое рэдкае мужчынскае імя арамейскага паходжання.
Касцёл Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі і кляштар брыгітак (Гродна)
Касцё́л Дабраве́шчання Найсвяце́йшай Дзе́вы Мары́і і кля́штар брыгі́так, або Касцё́л Звестава́ння Найсвяце́йшай Дзе́вы Мары́і і кля́штар брыгі́так  — помнік архітэктуры ранняга барока (так званага любельскага тыпу рэнесанснага касцёла ) з элементамі готыкі і рэнесансу , пабудаваны ў 1634—1642 гадах на вуліцы Язерскай (пазней вул. Скідзельская, Купецкая, Брыгіцкая), забудова якой на той час была драўлянай.
У складзе Расійскай імперыі
За ўдзел у паўстанні Кастуся Каліноўскага 1863 года расійскія ўлады налажылі кантрыбуцыю на рымска-каталіцкае духавенства. Гродзенскі брыгіцкі кляштар, як кляштар першай катэгорыі, павінен быў унесці ў казну 553 рублі, што было на той час вялікай сумай. Касцёл і кляштар ледзь уцалелі падчас пажару 1885 года, хаця была пашкоджана пажарам званіца, паплавіліся званы і нават згарэлі знешнія дзверы касцёла. У 1891 у кляштары засталося 5 манашак, а ў 1907 годзе ўсяго 2 састарэлыя сястры (ды яшчэ дзве так званыя «аспіранткі»), для апекі над якімі архібіскуп віленскі Эдуард Роп дамогся ад улад прыняцця кандыдатак. Апошняй з сясцёр-брыгітак была Элеанора Скржэндзеўская.
Найноўшы час
25 сакавіка 1950 года рашэннем гарвыканкама касцёл быў зачынены, а кляштар выкарыстоўваўся спачатку як дзіцячы садок, а пасля як псіхіятрычная бальніца і іншыя медыцынскія ўстановы. У 1961 годзе даследчыца архітэктуры А. Квітніцкая ў падвалах касцёла знайшла архіў кляштара, а мастацтвазнавец А. Аладава — партрэты Крыштафа і Аляксандры Весялоўскіх, Грызельды Вадынскай. Яны былі адрэстаўраваны ў Дзяржаўным Рускім музеі А. Брындаравым і цяпер выстаўлены ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь у Мінску. У 1970—1980 гадах у касцёле вяліся рэстаўрацыйныя работы, меркавалася выкарыстоўваць касцёл пад канцэртную залу з-за добрай акустыкі памяшкання.
Інтэр'ер
Унутранае аздабленне брыгіцкага касцёла з аднаго боку простае і стрыманае ў адрозненне ад іншых гродзенскіх касцёлаў, а з другога боку яму ўласціва тонкае хараство.
У касцёле захоўваліся рэліквіі Св. Клімента — заступніка горада. Багаты ўнутраны строй касцёла складаўся з велізарных скульптурных кампазіцый і больш чым 40 абразоў. Алтарныя выявы для яго пісаў вядомы віленскі мастак І. Шрэтэр, а таксама мясцовыя мастакі: Гілярый Хаецкі, Францішак Лякшынскі, Якуб з Тыкоціна. Мастак-дамініканец Гілярый Хаецкі, які жыў у 17 стагоддзі, вядомы сваёй працай «Святое сямейства», на якой, як лічыцца, намалявана сям'я Весялоўскіх — фундатараў касцёла. Зараз твор захоўваецца ў гродзенскім Музеі гісторыі рэлігіі.
Архітэктура кляштара
Архітэктура самога манастырскага будынка, які находзіцца за сцяной, простая і лаканічная. Двухпавярховы жылы корпус — помнік архітэктуры барока, далучаны да паўночна-заходняй сцяны касцёла. Жылы корпус — двухпавярховы, прамавугольны ў плане будынак з унутраным дворыкам. Яго невялікія скляпеністыя памяшканні традыцыйна аб'яднаны ўнутранымі калідорамі-галерэямі па перыметры замкнёнага прамавугольнага двара. Фасады рытмічна падзяляюцца маленькімі прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў простых ліштвах, аб'яднаных шырокім карнізам. На паўночным фасадзе захаваўся партал, аздоблены мастацкай тынкоўкай. Па перыметры будынка з боку двара праходзіць светлавы калідор з келлямі. У паўднёва-ўсходнім вуглу кляштарнага комплексу — асобная прыбудова, на першым паверсе якой была трапезная, на другім — бібліятэка.
Агароджа кляштара
На другім баку вуліцы Маркса была званіца касцёла брыгітак. Пабудова існавала да сярэдзіны 50-х гадоў 20 ст., калі была знесена савецкімі ўладамі ў рамках праграмы барацьбы з рэлігіяй. Званіца хутчэй за ўсё была пабудавана ў канцы 18 — пачатку 19 стагоддзя ў класічным стылі і не мела агульных рыс з архітэктурай асноўнага комплексу будынкаў. Дарэчы, падмурак званіцы захаваўся на нашых дзён і знаходзіцца ля дома № 26 па вуліцы Маркса.
Комплекс на старых фота
Вядомы фатограф Ян Булгак зрабіў фота, прайшоўшы яшчэ далей у цэнтр. Галоўным звяном у відавой перспектыве стала званіца брыгіцкага кляштара. Яна як бы перайшла цераз вуліцу, каб стаць больш прыкметнай сярод падзелаў вуліцы па глыбіні.
Ніна Іванаўна Здановіч
Біяграфія
Вывучае матэрыяльную культуру Беларусі XVI—XVIII стст. па матэрыялах археалагічных даследаванняў і пісьмовых крыніц. Прымала ўдзел у археалагічных раскопках у Мсціславе, Слоніме, Мазыры.
Латвійская Рэспубліка (1918—1940)
Латвійская Рэспубліка (Latvijas Republika) — латышская нацыянальная дзяржава, якая існавала ў перыяд паміж Першай і Другой сусветнымі войнамі; перыяд гісторыі латышскай дзяржаўнасці, які ахопливае перыяд з 1918 па 1940 гады.
Утварэнне
Гісторыя Латвійскай Рэспублікі бярэ пачатак з 18 лістапада 1918 года, калі Народная Рада абвясціла незалежнасць краіны. 7 снежня 1918 года ў мэтах абароны тэрыторыі Латвіі ад Чырвонай Арміі нямецкі камісар па справах Балтыі Аўгуст Віннінг заключыў з урадам Карліса Улманіса пагадненне аб абвяшчэнні Балтыйскага ландэсвера ўзброенымі сіламі Латвіі. Згодна з пагадненнем, ландэсвер павінен быў складацца з нямецкіх, латвійскіх і расійскіх частак, а доля латышоў павінна была складаць 2/3 (але гэтая ўмова так і не была выканана). Часовы ўрад Латвіі дамовіўся з немцамі, бо на той момант не меў сродкаў на закупку зброі, а невялікая колькасць латышскіх войскаў не магла змагацца з Чырвонай Арміяй.
17 снежня 1918 года выйшаў Маніфест Часовага рабоча-сялянскага ўрада Латвіі аб устанаўленні савецкай улады, 22 снежня Уладзімір Ленін падпісаў дэкрэт «Аб прызнанні незалежнасці Савецкай Рэспублікі Латвіі». 3 студзеня 1919 года Рыгу занялі часткі Чырвонай Арміі. Была абвешчана Латвійская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка.
Усталяванне аўтарытарнага рэжыму
15 мая 1934 года прэм’ер-міністр Латвіі Карліс Улманіс здзейсніў дзяржаўны пераварот, усталяваўшы свой аўтарытарны рэжым. Ён распусціў парламент, некаторыя дэпутаты былі часова арыштаваныя, усе палітычныя партыі забароненыя, праводзілася ярка выяўленая нацыяналістычная палітыка. Падтрымлівалася сельская гаспадарка, укладваліся сродкі ў будаўніцтва новых заводаў, будаваліся аб’екты рэспубліканскага значэння, актыўна падтрымлівалася нацыянальная культура, асвета і мастацтва. Карліса Улманіса называлі правадыром латышскага народа.
Савецкая акупацыя краіны
16 чэрвеня ў 14.00 нарком замежных спраў СССР Вячаслаў Молатаў зачытаў паслу Латвіі ў Маскве Ф. Коцыньшу ўльтыматум урада СССР з патрабаваннем адстаўкі ўрада Латвіі і ўвядзення ў Латвію неабмежаванага кантынгенту савецкіх войскаў. У выпадку, калі б быў атрыманы адказ ад латвійскага ўрада, узброеныя сілы СССР увойдуць на тэрыторыю Латвіі і здушаць любое супраціўленне.
1992 год у гісторыі камп’ютарных гульняў
1992 год быў адзначаны шэрагам падзей у галіне камп’ютарных гульняў.
Гіпацэнтр
Глыбіня залягання гіпацэнтра звычайна вагаецца ад некалькіх кіламетраў да 700 кіламетраў. У верхняй частцы зямной кары (да 20 кіламетраў) гіпацэнтры з'яўляюцца ў выніку далікатных дэфармацый у тоўшчы парод. У глыбейшых пластах гіпацэнтры ўзнікаюць на агульным фоне перавагі пластычных дэфармацый.
Першамайская вуліца (Мінск)
Забудова
Забудова вуліцы незвычайная ў тым сэнсе, што дамы з няцотнымі нумарамі размешчаныя толькі на другой палове вуліцы, на адлегласці ў паўкіламетра ад яе пачатку. Таксама цікавай асаблівасцю вуліцы з’яўляецца тое, што незвычайна вялікая колькасць будынкаў на ёй пабудаваныя ў гады, якія заканчваюцца на «8».
Веліжскі замак
Веліжскі замак — абарончае збудаванне ў горадзе Веліж (Смаленская вобласць), на правым беразе Заходняй Дзвіны пры ўтоку ў яе ручая Конеўцагодзе. Існаваў у XVI—XVII стст.
Леанід Віктаравіч Раманоўскі
Біяграфія
Скончыў аддзяленне жывапісу Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута ў 1975 годзе. Вучыўся ў А. Бараноўскага, I. Стасевіча. Працаваў у газеце «Звязда», з 1978 года выкладаў у Мінскім мастацкім вучылішчы. Удзельнік мастацкіх выставак з 1979 года.
Эпіцэнтр землетрасення
Карты эпіцэнтраў з указаннем магнітуды землетрасенняў выкарыстоўваюцца ў сейсмічным раянаванні.
Аляксандр Іовіч Валошын
Аляксандр Іовіч Валошын (нар., г. Екацярынаслаў — , Баранавічы) — лётчык-знішчальнік, Герой Савецкага Саюза.
Вераценніца ломкая
Распаўсюджанне
Вераценніца ломкая — адзіны від бязногіх яшчарак у Беларусі. Колькасць вераценніцы даволі нізкая.
Экалогія
Пасля шлюбнага перыяду прыкладна праз 3 месяцы самка шляхам яйкажыванараджэння прыносіць ад 5 да 26 дзіцянят, часцей за ўсё 7-14. Маляўкі звычайна з'яўляюцца ў канцы ліпеня-жніўні і становяцца полаваспелымі на трэці год жыцця. Ліняе вераценніца некалькі разоў на год, пакідаючы пасля сябе, як і змеі, выпаўзак — старую скуру.
Ваенны ардынарыят
Кароткая гісторыя
Ужо з Міланскага эдыкта 313 года Царква займалася пастырскай апекай над салдатамі розных армій.
Калінкавіцкі раён
Калі́нкавіцкі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскай вобласці. Мяжуе з Мазырскім, Петрыкаўскім, Акцябрскім, Светлагорскім, Рэчыцкім, Хойніцкім раёнамі. Цэнтр — горад Калінкавічы.
Гісторыя
У склад раёна ўваходзяць гарадскі пасёлак Азарычы, 130 сельскіх населеных пунктаў, 18 сельсаветаў.
Ніца
Гісторыя
Ніца была заснавана грэкамі ў сярэдзіне IV ст. да н.э. і была названа Нікея ў гонар багіні перамогі Нікі, у памяць перамогі над лігурыйцамі. Яна стала адным з найважнейшых гандлёвых гарадоў на ўзбярэжжы Лігурыйскага мора і праіснавала да ўварвання ламбардцаў. У VII стагоддзе Ніца далучылася да Генуэзскай лігі, якая аб'ядноўвала гарады Лігурыйскага ўзбярэжжа. У 729 годзе ліга вытрымала ўварванне сарацынаў, але апошнія ў 859 і 880 разрабавалі і спалілі Ніцу, і на працягу большай часткі X стагоддзя горад і прылеглыя тэрыторыі знаходзіліся пад іх уладай.
Трызненне
Трызненне (delirium) — сукупнасць ідэй і ўяўленняў, высновы, якія ўзнікаюць не пасродкам апрацоўкі звестак, што паступілі, і не карэктуемае звесткамі, што паступаюць (пры гэтым не істотна, ці адпавядаюць высновы трызнення рэчаіснасці або не). Кампанент прадуктыўнай сімптаматыкі пры шызафрэніі і іншых псіхозах.
Зміцер Жылуновіч
Біяграфія
Паходзіць з сялян. У 1905 годзе скончыў двухкласную школу ў Капылі. Працаваў рамеснікам-гарбаром у Капылі, Літве, Украіне.
Плаціна Каракая
Плаціна Каракая (Karakaya Barajı) — буйное гідразбудаванне ў Турцыі, пабудаванае на рацэ Еўфрат і закончанае ў 1987 годзе; адна з 21 плаціны Паўднёва-Усходняга Анаталійскай праекта (Güneydoğu Anadolu Projesi, GAP). Плаціна ГЭС выпрацоўвае электраэнергію з дапамогай шасці генератараў па 300 МВт, з агульнай устаноўленай магутнасць да 1800 МВт. Канструктыўнай асаблівасцю пабудовы з'яўляецца размяшчэнне машыннай залы непасрэдна «ў целе» плаціны, пад яе водаскідамі.
Маўра Камаранезі
Маўра Герман Камаранезі (Mauro German Camoranesi; нар. ) — італьянскі футбаліст аргенцінскага паходжання, паўабаронца. Чэмпіён свету 2006 у складзе нацыянальнай зборнай Італіі.
Ганна Леанідаўна Раманоўская
Біяграфія
Нарадзілася ў сям’і мастакоў Лявона і Вольгі Раманоўскіх. Скончыла ў 1998 годзе Мінскае мастацкае вучылішча імя А. Глебава, у 2004 годзе Беларускую дзяржаўную акадэмію мастацтваў. Вучылася ў Аляксандра Кошалева, Уладзіміра Савіча, Міколы Купавы, Уладзіміра Басалыгі. У мастацкіх выстаўках бярэ ўдзел з 1997 года.
Жыве ў Мінску.
Творчасць
Творы экспанаваліся на выстаўках у Беларусі (Мінск, 2004; Брэст, 2012), Польшчы (Кжыжова, 2000; Люблін, 2009), Румыніі (Клуж-Напока, 2002; Плаешці, 2009), Італіі (Ламаца, 2006; Акві-Тэрмэ, 2009), Літве (Каўнас, 2007), Турцыі (Стамбул, 2008), Балгарыі (Варна, 2011).
Творы захоўваюцца ў прыватных калекцыях Беларусі, Літвы, Польшчы.
Заняла 1-е месца па выніках міжнароднага конкурсу ў Японіі «Дзень ліста» (1997); 3-е месца ў конкурсе фатаграфіі і графікі «Імгненні нямецкай культуры — 2007» (Мінск, Інстытут Гётэ, 2007).
Motu proprio
Першы proprio motu быў выпушчаны Папам Рымскім Інакенціем VIII у 1484 годзе.
Сонечнае зацьменне на Сатурне
У адрозненне ад Юпітэра, Сатурн мае нахіл восі кручэння 26,7 градуса. Гэта азначае, што сонечныя зацьменні на Сатурне адбываюцца значна радзей, чым на Юпітэры.
NGC 3170
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Косаўская аперацыя (1915)
Ко́саўская апера́цыя (10 лістапада — 4 снежня 1915) — бітва Першай сусветнай вайны на Балканскім фронце, паміж сербскімі і балгарскімі войскамі, завяршыўся перамогай балгарскіх войскаў, якія змаглі нанесці сербскім войскам цяжкія страты і адціснуць іх да ўзбярэжжа Адрыятычнага мора.
Плігаўскі валун
Плігаўскі валун — адзін з найбольш буйных валуноў Беларусі, даўжыня бачнай часткі доўгай восі складае 7,2 метры. Помнік прыроды рэспубліканскага значэння.
Дарогінка (Акмолінская вобласць)
Дарогінка — сяло ў Сандыктаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Шырокаўскай сельскай акругі. Код КАТА — 116459300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 535 чалавек (270 мужчын і 265 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 262 чалавекі (145 мужчын і 117 жанчын).
Малая Плотніца
Гісторыя
У 1842—1898 гадах у маёнтку Малая Плотніца дзейнічала Малаплотніцкая шкляная мануфактура. У канцы XIX стагоддзя ўладальнікамі сядзібы з’яўляюцца Аляксандр і Базыль Завадскія, пазней вёска пераходзіць да Атгона Завадскага
Дуброва (Жыткавіцкі раён)
Гідраграфія
На ўсходзе і захадзе меліярацыйныя каналы.
Яўген Міткевіч
Яўген Міткевіч (1890 — ?) — беларускі палітычны дзеяч. Прыхільнік супрацы з польскімі ўладамі.
Біяграфія
Восенню 1920 года — член Беларускага Палітычнага Камітэта. У красавіку — жніўні 1922 — рэдактар гарадзенскай газеты «Беларускі шлях». З верасня 1922 старшыня Цэнтральнага камітэта Арганізацыі беларускіх беспартыйных актывістаў. На выбарах у польскі сойм у 1922 годзе вылучаўся ад праўрадавага Дзяржаўнага аб’яднання на крэсах (спіс № 2). У 1924 — кіраўнік Беларускага дабрачыннага таварыства ў Гародні. Быў адхілены ад займанай пасады пасля абвінавачвання ў растраце.
Катастрофа Іл-76 пад Віцебскам
Самалёт
Іл-76 з рэгістрацыйным нумарам CCCP-86714 (завадскі — 053403067, серыйны — 02/07) быў выпушчаны Ташкенцкім авіяцыйным заводам у 1975 годзе. На момант катастрфоы лічыўся адносна новым. Самалёт перададзены Мiнiстэрству абароны СССР і далей ён паступіў у 339-й ваенна-транспартны авіяцыйны полк, які размяшчаўся на ваенным аэрадроме Віцебск-Паўночны ў Беларусі
Катастрофа
Экіпаж 339-га палка выконваў трэніровачны палёт ноччу пры воблачнасці 10 балаў на вышыні 150 м з бачнасцю 2 км.
Картаграфічная праекцыя
Цыліндрычныя праекцыі
У прамых цыліндрычных праекцыях паралелі і мерыдыяны адлюстроўваюцца двума сямействамі паралельных прамых ліній, перпендыкулярных адна адной. Такім чынам задаецца прастакутная сетка цыліндрычных праекцый.
МАЗ-4370
Першы МАЗ-437040 пакінуў вароты Мінскага аўтамабільнага завода ў 1999 годзе.
Сонечнае зацьменне на Уране
У сілу вялікай аддаленасці Урана ад Сонца (сярэдняя адлегласць — 2 876 679 082 км, або 19,2 астранамічных адзінкі) бачны вуглавы дыяметр сонечнага дыска на Уране складае каля 2 вуглавых мінут. Адпаведна, зачыніць дыск Сонца для назіральніка з Урана можа толькі аб’ект, чый бачны вуглавы дыяметр перавышае гэтую велічыню.
Царква ў імя святога прападобнага Сергія Раданежскага (Мілавіды)
Гісторыя
У вёсцы Мілавіды раней існавалі спачатку Барысаглебская царква. Першае апісанне драўлянай Барысаглебскай царквы вёскі Мілавіды маецца ў дакументах Візітаў уніяцкіх цэркваў Мінскага і Навагрудскага сабораў 1680—1682 гадоў, што захоўваюцца ў Нацыянальным гістарычным архіве Беларусі. Царква была пабудавана па фундацыі паноў Баканоўскага і мсціслаўскага войскага Корсака. Святаром прыходу быў Раман Трахімовіч. Прыход аб’ядноўваў 112 прыхаджан.
У выданні «''Гродненский православно-церковный календарь. Православие в Брестско-Гродненской земле в конце XIX века''» згадваецца мураваная царква з мураванай званіцай, абнесеная драўлянай агароджай, узведзеная ў в. Мілавіды на сродкі ўрада і вернікаў. Пры царкве было заснавана брацтва з 1891 года, царкоўна-прыходскае папячыцельства, працавала царкоўная школа ў Навасадах з 19 навучэнцамі хлопчыкамі і народнае вучылішча ў Мілавідах з 50 навучэнцамі хлопчыкамі. На могілках пры вёсцы Навасады размяшчалася старадаўняя закінутая царква.
NGC 3172
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Сонечнае зацьменне на Плутоне
Апісанне
Сонечнае зацьменне на Плутоне можа адбыцца толькі ў вузлавых кропках яго спадарожнікаў — у кропках, дзе арбіты спадарожнікаў перасякаюць плоскасць экліптыкі карлікавай планеты. Паколькі ўсе пяць яго спадарожнікаў знаходзяцца на арбіце ў адной плоскасці, моманты часу, калі магчыма ўзнікненне гэтай падзеі, з’яўляюцца аднолькавымі для ўсіх пецярых. Існуюць толькі дзве кропкі на арбіце Плутона, дзе можа адбыцца сонечнае зацьменне. Паколькі перыяд звароту Плютона вакол Сонца каля 248 гадоў, паблізу адной з іх ён бывае толькі кожныя 124 гады. Для Харона перыяд звароту вакол Плутона крыху менш за тыдзень, таму калі Плутон знаходзіцца паблізу аднаго з названых вышэй пунктаў, з прамежкам у трое сутак на працягу некалькіх гадоў назіраюцца папераменныя сонечныя зацьменні на Плутоне (Харон) і сонечныя зацьменні на Хароне (Плутон). Менавіта гэта адбывалася ў перыяд з лютага 1985 года па 1990 года, а назіранне сонечных зацьменняў у сістэме Плутон-Харон з Зямлі дазволіла скласці вядомыя «карты яркасці» Плутона і атрымаць добрыя адзнакі радыуса Плутона (1150—1200 км).
Пагоня (мастацкая суполка)
«Пагоня» — творчая суполка ў складзе Беларускага саюза мастакоў, створаная ў 1990 годзе.
Алесь Гарун
Вяртанне на радзіму
У 1920 хвароба абвастрылася. Па дарозе на курорт Закапанэ памёр у Кракаве. Яго магіла была нанова адшуканая ў 1988 годзе. У 1991 пра Алеся Гаруна зняты дакументальна-публіцыстычны фільм «Праз сваю хату ўбачыць бацькаву».
Арган
Арган вядомы з III ст. да н.э. У Еўропе пашырыўся ў XIV — першай палове XVIII стагоддзя.
Кірыбаці
Гісторыя
Незалежнасць калоніі Астравы Гілберта ад Вялікабрытаніі была абвешчаная 12 ліпеня 1979 года, у гэтым жа году яна была афіцыйна пераназваная ў Рэспубліку Кірыбаці. У 1983 годзе ўступіў у сілу дагавор аб сяброўстве паміж ЗША і Кірыбаці, па якім ЗША адмаўляліся ад прэтэнзій на 14 астравоў у архіпелагах Лайн і Фенікс, прызнаўшы іх часткай Кірыбаці.
Мова
Дзяржаўная мова — кірыбаці. У афіцыйным звароце таксама выкарыстоўваецца англійская.
Пагадненне аб спыненні агню ў Нагорным Карабаху (2020)
Вынікі
У Азербайджане пагадненне сустрэлі з радасцю і ўсю ноч святкавалі перамогу ў вайне.
Эканоміка Паўднёвага Судана
Сельская ггаспадарка
Большая частка эканамічна актыўнага насельніцва Паўднёвага Судана занята ў натуральнай сельскай гаспадарцы. Асноўнымі экспартнымі сельскагаспадарчымі культурамі з’яўляюцца бавоўна, арахіс, сорга, цукровы трыснёг, бананы і папая. Важны накірунак сельскай гаспадаркі — жывёлагадоўля: на саванавых пашах гадуецца да 20 млн галоў буйной рагатай жывёлы. Таксама Паўднёвы Судан экспартуе драўніну, ёсць плантацыі ціка. Урадлівыя глебы і добрая забяспечанасць ападкамі даюць аграрнаму сектару краіны падставу стаць найлепшым у Афрыцы.
Новы ізраільскі шэкель
Новы шэкель мае таксама хаджэнне на тэрыторыі Палесцінскай аўтаноміі.
Туканавыя
Апісанне
Даўжыня да 63 см, маса да 300 г. Афарбоўка апярэння кантрастная, пераважае чорны колер з яркімі ўчасткамі жоўтага, зялёнага, чырвонага і інш.; у дробных відаў пераважаюць адценні зялёнага. Дзюба вялікая (часам амаль роўная даўжыні цела), лёгкая (з пнеўматычнымі поласцямі), сціснутая з бакоў, ярка афарбаваная, загнутая ўніз; краі зазубраныя. Язык доўгі, вузкі, яго канец і краі махрыстыя. Крылы кароткія, шырокія. Хвост у большасці відаў кароткі. Ногі вялікія, моцныя.
Вялікі бар’ерны рыф
Геалогія, геаграфія і асаблівасці
Вялікі Бар’ерны рыф утварыўся ўздоўж стабільнай марской платформы, дзе невялікія глыбіні і невялікія перамяшчэнні паверхні сушы дазволілі ўтварыцца вялікім калоніям каралаў, якія ўтвараюць рыфы. Каралы, якія ўтвараюць рыфы, могуць квітнець толькі ў цёплай чыстай марской вадзе, і на іх рост моцна ўплываюць уздымы і падзенні ўзроўню мора.
Біяцэноз
Акрамя каралаў, на рыфе жывуць больш за 4000 відаў малюскаў, ад слімакоў да гіганцкіх трыдакн, а таксама губкі, марскія анемоны, ракападобныя (крабы, крэветкі, амары, васьміногі, кальмары), а таксама ігласкурыя (марскія зоркі, марскія вожыкі).
Лега. Фільм
Сюжэт
У пластмасавым свеце ўсе занятыя сваімі пластмасавымі справамі. Для звычайнага лега-будаўніка Эмета няма больш ідэальнага месца — для яго ў гэтым свеце ўсё выдатна. Але аднойчы яму давядзецца далучыцца да паходу супраць злога лега-дыктатара, які плануе склеіць разам увесь лега-сусвет.
Маскоўскі раён (Брэст)
Эканоміка
На тэрыторыі раёна размешчаны 27 прадпрыемстваў прамысловасці, на якіх працуе больш за 13,5 тыс. чалавек. Найбольшую частку ў структуры прамысловай вытворчасці займае харчовая прамысловасць 65 %, лёгкая прамысловасць 11,8 %, машынабудаванне, металаапрацоўка і радыёэлектроніка 10,4 %, прамысловасць будаўнічых матэрыялаў 7,4 %.
Лега. Фільм 2
Сюжэт
У выніку жоўтым чалавечкам даводзіцца жыць у змрочнай постапакаліптыцы, але Эмет гэтага не заўважае і працягвае радавацца жыццю. Аднойчы з'яўляецца непаражальны карабель-выведнік і забірае з сабой выбітных, па яго меркаванню, герояў — Люсю ў тым ліку.
Охра
Охра (ад ὠχρός "бледны") — прыродны пігмент вокісу жалеза з прымешкам гліны.
Латыгаліцкі сельсавет
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 7 населеных пунктаў: вёскі Адамаўка, Багданава, Замошша, Латыгалічы, Руднае, Студзёнка і Чорная Лаза.
Іёвічы
Іёвічы (, Иёвичи) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Мілевіцкага сельсавета.
Каменная Горка (жылы раён, Мінск)
Пры гэтым дамы ўзводзяцца групамі, тым самым ствараецца адзіная дваровая прастора, на якой арганізаваны дзіцячыя пляцоўкі, месцы адпачынку. У раёне прадумана схема размяшчэння асабістага аўтатранспарту. Паркоўкі размешчаны па перыметры кожнага квартала, а не ў дварах.
Ветраны млын (Дудуткі)
Гісторыя
Млын працаваў да пачатку 70-х гадоў XX ст., а потым знаходзіўся ў закінутым стане і паступова разбураўся. Па ініцыятыве заснавальніка музея Яўгена Будзінаса ў чэрвені 1992 годзе млын быў прывезены на тэрыторыю музея «Дудуткі», адноўлены брыгадай цесляроў Віктара Карачуна пад кіраўніцтвам архітэктара Сяргея Сергачова і мастака Барыса Цітовіча.
Белы Дрын
Працякае ў Сербіі, Даўжыня - 175 км. Выток знаходзіцца на поўнач ад горада Печ ў Косава. Вусце ў паўночнай частцы Албаніі каля горада Кукес - у сутоцы Белага і Чорнага Дрына ў раку Дрын.
Васіліск
Сярэднявечны змей-певень
Палякі лічылі, што васіліск створаны д’яблам.
Іншыя версіі
Д. Б. Дэ Тоні, каментуючы працу Леанарда ды Вінчы, які цытаваў Плінія, выказаў здагадку, што па апісанні васіліск падобны на варава.
Архіў Найноўшае Гісторыі
Мэты
Архіў супрацоўнічаў з такімі замежнымі арганізацыямі, як: Цэнтр KARTA (Польшча), «Мемориал» (Масква, Санкт-Пецярбург (Расія)), Група па правах чалавека ў Харкаве (Украіна), «Libri Prohibiti» (Чэхія), таварыства «Alianta Civica» (Румынія).
Сасновая вуліца (Гомель)
Сасновая - вуліца ў Савецкім раёне горада Гомеля.
Аблога Эль-Кута
Аблога
Турэцкія войскі падступілі да Эль-Кута 7 снежня 1915 года. Так як стала ясна, што туркі валодалі дастатковымі сіламі для арганізацыі поўнамаштабнай аблогі горада, Таўнсенд загадаў кавалерыі на чале з палкоўнікам Жэрадам Лічманам адступіць на поўдзень. Турэцкія войскі налічвалі каля 11 000 салдат пад камандаваннем вопытнага нямецкага генерала Кольмара фон дэр Гольца. Пасля трох няўдалых нападаў фон дэр Гольц распарадзіўся аб будаўніцтве аблогавых умацаванняў, не забываючы таксама і аб магчымай пагрозе з боку Басры.
Станіслаў Каласанты Роек
Біяграфія
Нарадзіўся 15 лістапада 1908 года ў Грэмбоціне (у наш час прыгарад Торуні). У 17 гадоў уступіў у ордэн піяраў, у 22 гады прынёс вечныя манаскія зарокі. У 1935 годзе пасвечаны на святара Кракаўскім мітрапалітам Адамам Стэфанам Сапегам. Апроч багаслоўскай адукацыі, вучыўся на факультэце паланістыкі Ягелонскага ўніверсітэта. 29 ліпеня 1939 года адпраўлены ў Ліду, першапачаткова планавалася, што Станіслаў Роек правядзе ў Лідзе адзін год, пакуль яго папярэднік будзе сканчаць сваё навучанне ў Польшчы. З прычыны пачатку Другой сусветнай вайны і далучэння Заходняй Беларусі да БССР Станіслаў Роек не стаў вяртацца ў Кракаў і застаўся ў Лідзе. Апроч святарскай дзейнасці выкладаў польскую мову, гісторыю.
Пасля распаду Савецкага Саюза, дамагаўся ад уладаў Ліды вярнуць каталікам касцёл піяраў, які ў 1958 годзе быў пераўтвораны ў планетарый. Аднак гарадскія ўлады ў выніку прынялі рашэнне перадаць касцёл Рускай праваслаўнай царквы. Неўзабаве пасля гэтага 6 кастрычніка 1996 года Станіслаў Роек памёр.
Дом Берштэйна
Дом Берштэйна — будынак у гістарычным цэнтры Магілёва. Размешчаны па Ленінскай вуліцы, 16.
Аляксандр Гваньіні
Гістарычныя працы
Выкарыстаныя розныя крыніцы, у тым ліку беларуска-літоўскія хронікі, а таксама матэрыялы з «Хронікі польскай, літоўскай, жамойцкай і ўсёй Русі» М. Стрыйкоўскага, які служыў пад кіраўніцтвам А. Гваньіні.
Вобласці Фінляндыі
Вобласць, ці рэгіён (maakunta, landskap) у Фінляндыі — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка першага ўзроўню. З 1 студзеня 2010 года Фінляндыя падзяляецца на 20 абласцей.
Былая губерня Аландскія астравы
(Ahvenanmaa / Åland) </ol>
Дзмітрый Паўлавіч Бяляцкі
Навуковая дзейнасць
Аўтар больш за 300 навуковых прац. Работы па арганізацыі аховы здароўя, санітарна-эпідэмічнай справе, па гісторыі медыцыны.
Ленінскі раён (Брэст)
Эканоміка
Прамысловыя прадпрыемствы раёна выпускаюць больш за 70 % ад агульнага аб’ёму прадукцыі, што вырабляецца ў Брэсце. На тэрыторыі Ленінскага раёна размяшчаецца большая частка прадпрыемстваў свабоднай эканамічнай зоны «Брэст», якая пачала дзейнасць у снежні 1996 года, калі былі зарэгістраваныя першыя рэзідэнты. Сёння ў СЭЗ «Брэст» працуе капітал 19 краін, зарэгістравана 69 рэзідэнтаў, 37 з якіх размяшчаюцца ў Ленінскім раёне.
Таксама на тэрыторыі раёна заходнія вароты Беларусі — Брэсцкі чыгуначны вакзал.
Адукацыя
Галоўным цэнтрам навукова-даследчай і вучэбна-метадычнай работы выкладчыкаў г. Брэста з’яўляецца Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт імя А. С. Пушкіна.
Афіцэр
Афіцэр (Offizier, праз познелацінскае officiarius — службовая асоба, ад officium — пасада) — службовая асоба сілавых структураў, такіх як узброеныя сілы або міліцыя (паліцыя), якая мае спецыяльную падрыхтоўку да службы (звычайна гэта профільная вышэйшая адукацыя). Носіць адпаведную адукацыі, вопыту службы і заслугам вайсковае ці спецыяльнае званне, і можа быць упаўнаважаным займаць адпаведную званню адну з камандных пасад па профілю сваёй падрыхтоўкі ў адпаведнай дадзенаму профілю сілавой структуры дзяржавы.
Заброддзе (Жыткавіцкі раён)
Забро́ддзе (, Забродье) — былая вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Жыткавіцкага гарсавета.
Чорны Дрын
Другая па даўжыні рака ў краіне.
Залаты век
Залаты век — уяўленне, якое прысутнічае ў міфалогіі практычна ўсіх народаў, блажэнны стан першабытнага чалавецтва, што жыло ў гармоніі з прыродай.
Сцяфан Кульчыцкі
Біяграфія
Нарадзіўся 7 лістапада 1879 года ў в. Дамавіцк Ігуменскага павета Мінскай губерні (цяпер Чэрвеньскі раён Мінскай вобласці). Сын Іаана Кульчыцкага. Скончыў Мінскую духоўную семінарыю, Санкт-Пецярбургскую духоўную акадэмію са ступенню кандыдата багаслоўя (1904). Выкладаў у мужчынскай гімназіі і рэальным вучылішчы ў Рэвелі.
Труп нявесты
Сюжэт
Па сюжэце, галоўны герой — малады чалавек Віктар — жыве ў еўрапейскай вёсачцы XIX стагоддзя, пакуль сілы цемры не зацягваюць яго ў Царства мёртвых, дзе жэняць яго з таямнічым Трупам Нявесты.
У гэты ж час яго сапраўдная нявеста Вікторыя чакае свайго жаніха ў свеце жывых. Нягледзячы на тое, што пражыванне ў Царстве мёртвых аказваецца шмат цікавей, чым яго звыклы віктарыянскі лад жыцця, Віктар разумее, што сваё адзінае каханне ён не прамяняе ні на што ні ў адным з альтэрнатыўных міроў.
Польскі вайсковы кантынгент у Іраку
Агульны ход
Першыя вайскоўцы са складу польскіх спецпадраздзяленняў «Formoza» і «GROM» прыбылі ў Кувейт да пачатку баявых дзеянняў супраць Ірака. 20 сакавіка 2003 года гэтыя сілы разам з астатнімі членамі кааліцыі, якую ўзначальвалі ЗША, уварваліся ў краіну з мэтай звяржэння рэжыму Садама Хусейна. Як паведамляла кааліцыйнае камандаванне, у палякаў, а таксама аўстралійцаў, страт у перыяд непасрэднага ўварвання не было.
Аперацыя «Непахісная рашучасць»
18 чэрвеня 2016 прэзідэнт Анджэй Дуда падпісаў распараджэнне аб выкарыстанні ваенных кантынгентаў ў Кувейце і Іраку для падтрымкі кааліцыі, якая змагалася супраць тэрарыстычнай арганізацыі «Ісламская дзяржава». У адпаведнасці з распараджэннем з 20 чэрвеня да 31 снежня ў Кувейце размешчаны польскі вайсковы кантынгент колькасцю да 150 чалавек. Таксама накіраваны чатыры самалёты F-16, абсталяваныя разведвальнымі сістэмамі DB-110. У Іраку размешчаны ваенны кантынгент з 60 салдат. У яго склад увайшлі байцы спецвойск, а ў спіс галоўных задач ўваходзілі навучанне і трэніроўка штабоў і спецпадраздзяленняў Узброеных сіл Ірака. У абедзвюх краінах польскія вайскоўцы дзейнічалі ў рамках аперацыі «Непахісная рашучасць».
Крытыка
Як пісала ў маі 2004 года расійскае выданне «Коммерсантъ», на думку польскіх ваенных экспэртаў, удзел у іракскай кампаніі становіцца для Польшчы ўсё больш цяжкім. Пытанне выклікала незадаволенасць у грамадстве. Паводле звестак СМІ, польскія вайскоўцы ў Іраку адчувалі сур’ёзныя псіхалагічныя праблемы. Сярод амаль 2,5 тыс. вайскоўцаў корпуса толькі некалькі дзясяткаў выказалі гатоўнасць падпісаць новы паўгадавы кантракт. Акрамя таго, як пісалі журналісты, існавалі асцярогі, што краіна можа стаць ахвярай тэрактаў, учыненых «Аль-Каідай». Паведамлялася, што ў 2000-я з цягам часу колькасць жадаючых ехаць у Ірак стала падаць. Справа дайшла да таго, што ў міністэрстве нацыянальнай абароны сталі ўсур’ез абмяркоўваць магчымасць адпраўкі туды польскіх салдат без іх згоды, у прымусовым парадку «выканання воінскага абавязку».
Сонечнае зацьменне на Месяцы
Паўценевая цень
Месяц праходзіць вузкі шлях у паўцені і за яе межамі. Гэта можа адбывацца на паўночнай або паўднёвай ускраінах Зямлі.
Магутнасць мноства
Магутнасць мноства, кардынальны лік мноства (лац. cardinalis ← cardo «стрыжань; асяродак») — характарыстыка мностваў (у тым ліку бясконцых), якая абагульняе паняцце колькасці (лічбы) элементаў канечнага мноства.
Фацімідскі халіфат
Фацімідскі халіфат або Дзяржава Фацімідаў (909—1171) — сярэднявечная шыіцкая (ісмаіліцкая) арабская дзяржава з цэнтрам у Каіры (з 972). У эпоху сваёй магутнасці Фацімідскі халіфат уключаў тэрыторыі Егіпта, Магрыба, Палесціны і Сірыі. Адшчапілася ад халіфата Абасідаў у выніку паўстання ў правінцыі Іфрыкія (сучасны Туніс) берберскіх плямёнаў, якія ўзначаліў ісмаіліцкі прапаведнік Абу Абдалах. Абу Абдалах перадаў усю ўладу Убейдалаху, які сцвярджаў, што з'яўляецца нашчадкам Фацімы. Знішчана Саладзінам — курдскім военачальнікам, закліканым для арганізацыі абароны супраць крыжакоў у 1169.
Загацце (Жыткавіцкі раён)
Вакол лес.
Гісторыя
Заснавана напачатку XX стагоддзя перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1917 годзе сяліба ў Жыткавіцкай воласці Мазырскага павета Мінскай губерні. У 1932 годзе жыхары ўступілі ў калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны 12 жыхароў загінулі на фронце. Паводле перапісу 1959 года ў складзе калгасу «XX партз'езд» (цэнтр — вёска Града).
Беларуская мова ў Беларусі
Як іншыя нацыянальныя мовы, сучасная беларуская мова выступае ў дзвюх разнавіднасцях: літаратурнай і народна-дыялектнай. Кожная з гэтых разнавіднасцей мае свае сферы ўжывання і свае формы бытавання. Мясцовыя гаворкі тэрытарыяльна і функцыянальна абмежаваны. Яны існуюць у вуснай форме і выкарыстоўваюцца пераважна як сродак зносін сярод сельскіх жыхароў. Літаратурная мова абслугоўвае (паралельна з рускай) розныя сферы дзейнасці беларускага народа, з’яўляецца поліфункцыянальнай. Гэта мова школы, друку, радыё, тэлебачання, мастацкай літаратуры, гуманітарнай навукі і г.д. Літаратурная мова мае складаную і разнастайную сістэму моўных сродкаў, рэгламентаваныя і пісьмова замацаваныя нормы. Яна выступае ў вуснай і пісьмовай формах, якія разлічаны на розныя віды ўспрыняцця (слыхавое і зрокавае) і, адпаведна, адрозніваюцца лексічным і граматычным афармленнем.
Колькасць носьбітаў
Нягледзячы на тое, што 2/3 насельніцтва краіны заявілі аб свабодным валоданні беларускай мовай, колькасць грамадзян Беларусі, якія размаўляюць па-беларуску дома, складае 2 073 853 чал. сярод этнічных беларусаў і 153 271 чал. у іншых этнасаў (у тым ліку 120 378 чал. у этнічных палякаў), што складае 23,43 % усяго насельніцтва краіны. У параўнанні з 1999 годам гэтыя лічбы адлюстроўваюць тэндэнцыю да зніжэння выкарыстання беларускай мовы. У 1999 г. у яе прызналі «мовай, на якой размаўляюць дома» 3 686 тыс. (36.7 %) жыхароў. Між іх, 3 370 тыс. (41.3 %) беларусаў, 257 тыс. іншых галоўных нац. груп (палякі, рускія, украінцы, татары).
У афіцыйнай сферы выкарыстанне беларускай мовы вельмі абмежаванае. Справаводства ў Беларусі амаль цалкам рускамоўнае, адзначаецца скарачэнне накладаў беларускіх выданняў (за 1998—1999 год на 27,8 %). Прэзідэнт рэспублікі Аляксандр Лукашэнка пры выкананні сваіх абавязкаў выкарыстоўвае амаль толькі рускую мову.
NGC 3182
NGC 3182 (іншыя абазначэнні — UGC 5568, MCG 10-15-62, ZWG 290.27, PGC 30176) — спіральная галактыка (Sa) ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Сонцацвет манеталісты
Сонцацвет манеталісты (Helianthemum nummularium) — від кветкавых раслін роду сямейства.
Апісанне
Від вечназялёных раслін, якія сцелюцца. Сцёблы разгалінаваныя. Лісце супраціўнае, простае, суцэльнае, апушанае. Куст пакрыты ярка-жоўтымі кветкамі, якія па форме нагадваюць сподак. Цэнтрам кветкі з’яўляецца высокі лычык, акружаны некалькімі аранжавымі тычынкамі. Пялёсткаў — 5. Плод — каробачка.
Вуліца Леніна (Мінск)
Агульныя звесткі
Праходзіць ад плошчы Свабоды як працяг праспекта Пераможцаў на паўднёвы ўсход. Перасякае Рэвалюцыйную і Інтэрнацыянальную вуліцы на плошчы Свабоды, затым — праспект Незалежнасці, вуліцу Карла Маркса, вуліцу Кірава, вуліцу Ульянаўскую, вуліцу Смаленскую, і заканчваецца развязкай з Партызанскім праспектам і вуліцай Аранскай. Працяг — вуліца Трасцянецкая.
Стратэгічны план Расіі напярэдадні Першай сусветнай вайны
Першая сусветная вайна
Пасля пачатку Першай сусветнай вайны камандуючы рускай арміяй вялікі князь Мікалай Мікалаевіч пачаў неадкладна ажыццяўляць даваенны план «А», ініцыяваўшы наступальныя дзеянні супраць аўстра-германскіх войскаў. Супраць Германіі на рубяжы Шаўлоў, Коўна, ракі Нёман, Нараў і Заходні Буг разгортваўся Паўночна-Заходні фронт у складзе 1-й і 2-й армій (19 пяхотных палявых, 11 другачарговых пяхотных і 9,5 кавалерыйскай дывізіі). Супраць Аўстра-Венгрыі на лініі Івангарад, Люблін, Холм, Дубна, Праскураў разгортваўся Паўднёва-Заходні фронт у складзе 3-й, 4-й, 5-й і 8-й армій (33,5 пяхотных палявых, 13 пяхотных другачарговых і 18,5 кавалерыйскай дывізій).
Крытыка плана
Крытыкі плана называюць два асноўных слабых месцаў плана:
Асінхронныя машыны
Прынцып дзеяння
Высілак і плячо ствараюць элементарны круцячы электра-магнітны мамент, які будзе накіраваны ў бок вярчэння поля статара.
Хуткасць вярчэння
Пры сілкаванні абмоткі статара трохфазным токам саздаецца круцячае магнітнае поле, сінхронная частата вярчэння якога n_1\,\! [аб/хвіл] звязана з частатой сілкуючай сеткі f\,\! [Гц] саатнашэннем:
У залежнасці ад колькасці пар палюсоў, значэнні круцячага поля статара могуць быць (пры частаце 50 Гц):
Далына
X ст. — 1918
Першыя згадкі пра Далыну звязаныя з праўленнем польскага караля Уладзіслава Ягайлы. Паколькі ў старажытнасці рускія княствы былі падзеленыя на паветы і Далына належала да Жыдачыўскага. Зямельныя акты пацвярджаюць, што ў 1443 годзе пасля смерці Ягайлы уладальнікам Далыны стаў Міхаіл Кастэлян. У 1525 годзе па хадайніцтве гараджан Далыне было дадзена Магдэбургскае права і права на «выраб солі», а крыху пазней — на паленне гарэлкі. Даходы ад гэтага ішлі на рамонт гарадскіх валаў. Горад меў афіцыйную назву — «Вольны Каралеўскі горад Далына».
Часта мірную працу жыхароў даліны і яе ваколіц парушалі набегі мангола-татарскіх заваёўнікаў, войны. У XVI ст. павятовае мястэчка захапілі польскія магнаты і яно пераходзіла ад аднаго арандатара да іншага. Небывалая спусташэнне перажыў горад у 1594 годзе, калі апынулася ў цяжкім ярме татарскіх ненасытнікаў. Але гараджане не мірыліся з прыгнётам. Дастаткова, напрыклад, было ўспыхнуць вызваленчай вайне ўкраінскага народа супраць польскіх захопнікаў пад кіраўніцтвам Багдана Хмяльніцкага, як многія з іх сышлі ў атрад Сямёна Высочана. Калі ўспыхнула вызваленчае паўстанне 1740-61 гадоў, то зброю ў рукі ўзяла амаль усё насельніцтва.
1918—1949
Адвакатам на Варшаўскім працэсе ў Сцяпана Бандэры быў далінянін Уладзімір Гарабавы, які дамогся адмены смяротнага пакарання.
Хрысціянскі сацыялізм
Хрысціянскі сацыялізм — напрамак грамадскай думкі, які аб’ядноўвае сацыялістычную мадэль эканомікі і традыцыйную хрысціянскую этыку. Узнік у другой палове XIX стагоддзя. У ліку родапачынальнікаў — Ф. Ламенэ (Францыя), Ф. Д. Морыс, Ч. Кінгслі (Вялікабрытанія), Ф. Дастаеўскі, С. Булгакаў (Расія). Шэраг прынцыпаў хрысціянскага сацыялізму ўключаны ў сацыяльную дактрыну сучаснага каталіцызму.
Ідэалогія і базісы
Хрысціянскі сацыялізм таксама абапіраецца на апісанні жыцця ранніх хрысціян. Найбольш важкія доказы таго, што першыя хрысціяне жылі пры сацыялістычным укладзе, на думку хрысціян-сацыялістаў, адлюстраваны ў частках 2 і 4 Дзеянняў Святых Апосталаў. Там утрымліваюцца згадкі пра адмову ад прыватнай уласнасці і перадачу маёмасці ў агульнае карыстанне. Аднак ранняе хрысціянства заклікала да добраахвотнага размеркавання тавараў, а не да гвалтоўнага пазбаўлення ўласнасці, і да міласцівых адносін паміж багатымі і беднымі, а не да вайны сярод класаў.
Фруэла I Бязлітасны
Яго кіраванне прайшло ва ўмацаванні гарадоў для абароны іх ад арабаў, якія аб'ядналіся пад уладай Абдэрахмана, і падаўленні ўнутраных мецяжоў. Народ не любіў Фруэлу, аддаючы перавага яго брату Вілірану. Падазраючы яго ў жаданні захапіць уладу, а таксама жадаючы забяспечыць прастол свайму сыну, кароль забіў брата сваёй рукой, але неўзабаве пасля гэтага сам стаў ахвярай змовы.
Гісторыя Танзаніі
Каланіяльны перыяд
Немцы хацелі ператварыць Германскую Усходнюю Афрыку ў сваю калонію. Яны стваралі там плантацыі і вырошчвалі каучуканосы, каву, бавоўна, сізаль. З 1902 года сталі будаваць чыгункі, якія злучылі прыбярэжныя парты з глыбіннымі раёнамі. Да 1914 года лік немцаў-пасяленцаў дасягнуў 5,4 тыс. У 1905-07 гг. у Танзаніі было задушана Паўстанне Маджа-Маджа. У жніўні 1914 года пачалася сусветная вайна, і Танзанія стала тэатрам ваенных дзеянняў. Войскі немцаў і мясцовых жыхароў ўзначаліў палкоўнік фон Лета-Форбек, які змагаўся разам са сваімі салдатамі супраць войскаў Брытаніі, Бельгіі і Партугаліі, робячы рэйды ў калоніі гэтых краін, аж да лістапада 1918 года, пакуль яму не паведамілі, што Германія капітулявала. Пасля сусветнай вайны Танганьіка (кантынентальная Танзанія) перайшла пад апеку Брытаніі. Англічане працягнулі развіццё плантацыйнай гаспадаркі, у першую чаргу сізалю, а таксама бавоўны і кава.
Веліжскае паўстанне
Вынік
Потым на ўскраіне Веліжа ў т. зв. Пакроўскім полі спачатку выязная тройка Віцебскага ГубЧК, потым Рэўтрыбунал 15-й арміі і ўрэшце штаб экспедыцыйна-карнага аддзелу (ЭКА) прысудзілі паўстанцаў да расстрэлу (каваль Міхал Кавенскі, аснач Іван Галабурда, настаўнік Сымон Панцырны, каменячос Петр Калінкевіч, афіцэр Аляксей Пятрушка, ганчар Стэська Шманцар, хлебароб Хведар Наўмёнак і інш.). Кіраўнікі паўстання Брант, Крупскі, Турык былі расстраляныя па прысудзе суду на тым да полі разам з некалькімі сотнямі удзельнікаў паўстання.
У жніўні 1941 г. на Пакроўскім полі, на старым крывіцкім кургане, які знаходзіцца паміж брацкімі магіламі паўстанцаў, быў пастаўлены 3-метровы металічны крыж (належаў касцёлу Петра і Паўла). На ім была прымацавана дошка з надпісам А у нізе над надпісам славянскай вязью было выведзена евангельскае выслоўе:
Фаціміды
У выніку прамых заваяванняў і прапаганды Фацімідам удалося захапіць Сіцыліі, Марока, Егіпет, Палесціну i частку Сірыі.
Генадзь Васілевіч Ратнікаў
Генадзь Васілевіч Ра́тнікаў (, г. Ветка, Гомельская вобласць) — беларускі мастацтвазнавец. Кандыдат мастацтвазнаўства (1968).