cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Інданезійская акупацыя Усходняга Тымора
Лік загінулых
Хоць Крыб сцвярджаў, што партугальскі перапіс найхутчэй быў заніжаны, ён лічыў яго больш слушным, чым перапіс царквы, з-за таго, што царква рабіла спробы экстрапаляваць памер агульнай колькасці насельніцтва з-за «свайго няпоўнага доступу да грамадства» (менш за палова тыморцаў тады былі каталікамі). Мяркуючы, што ўзрост насельніцтва ў адпаведнасці з узроўнем у іншых краінах Паўднёва-Усходняй Азіі потым дасць больш дакладны лік у 680 000 для 1975 года, чаканай колькасцю насельніцтва ў 1980 годзе была б крыху больш 775 000 (без уліку зніжэння нараджальнасці ў выніку інданезійскай акупацыі). Дэфіцыт насельніцтва застаўся б на узроўні ў амаль 200 000 чалавек. Згодна з Крыбам, інданезійская палітыка ў рэгіёне зменшыла нараджальнасць на 50 %, такім чынам, 45 000 з усходніх тыморцаў не нарадзіліся, а не забіты; іншыя 55 000 чалавек «зніклі» ў выніку непадпарадкавання тыморцаў інданезійскім уладам, што праводзілі перапіс 1980 года. Розныя фактары — сыход дзясяткаў тысяч людзей са сваіх хат, каб абараніць сябе ад FRETILIN у 1974—1975 гадах; смерць тысяч людзей у грамадзянскай вайне; смерць змаганцаў за незалежнасць падчас акупацыі; забойствы, ажыццёўленыя FRETILIN; стыхійныя бедствы — усё гэта змяншала паводле яго думкі лік грамадзянскага насельніцтва ў той час. Засноўваючыся на ўсіх гэтых дадзеных, Крыб кажа пра значна меншую колькасць смерцяў, ацэньваючы ў 100 000 ці менш пры мінімальным значэнні ў 60 000, і толькі дзясятая частка грамадзянскага насельніцтва памерла не ад натуральных прычын у перыяд з 1975 па 1980 год.
Борнхальм
Геаграфічнае становішча
Востраў знаходзіцца за 135 км на ўсход ад дацкіх берагоў (за 169 км ад Капенгагена). Пры гэтым толькі 100 км аддзяляе Борнхальм ад паўночнага ўзбярэжжа Польшчы і 88 км — ад Германіі. А ўсяго ў 37 км на поўнач ад вострава знаходзіцца ўзбярэжжа Швецыі. Адлегласць паміж крайнімі пунктамі з поўначы на поўдзень складае каля 40 км, а з захаду на ўсход каля 30 км. Даўжыня берагавой лініі 158 км.
Геаграфія
Клімат умераны марскі, характарызуецца павышанай атмасфернай вільготнасцю, мяккай зімой і прахладным летам.
Тэатральны куфар
Гісторыя
29 верасня 2004 г. у будынку Ліцэя БДУ (Мінск, вул. Ульянаўская, д. 8) пачаўся першы фестываль «Тэатральны куфар», у якім да 3 кастрычніка паўдзельнічалі 11 тэатраў з 4 краін Еўропы (Англія, Беларусь, Расія і Швейцарыя). На адкрыцці фестывалю яго ўдзельнікаў вітаў рэктар БДУ Васіль Стражаў. Мастацкім кіраўніком фестывалю выступіў Сяргей Турбан. 27 верасня 2005 г. у Ліцэі БДУ ўрачыста адкрылі 2-і Міжнародны фестываль студэнцкай тэатральнай творчасці «Тэатральны куфар». Да 2 кастрычніка 2005 г. у фестывалі паўдзельнічалі тэатры з 6 краін Еўропы (Беларусь, Іспанія, Літва, Расія, Славенія і Швейцарыя) і 1 краіна Афрыкі (Нігерыя). Выступленні прайшлі на пляцоўках Ліцэя БДУ, філалагічнага факультэта БДУ і ў галоўным корпусе Беларускага дзяржаўнага аграрнага тэхнічнага ўніверсітэта.
Трохвугольнік (музычны інструмент)
Трохвугольнік — ударны музычны інструмент у выглядзе металічнага прута (звычайна са сталі або алюмінія), выгнутага ў форме трохвугольніка. Адзін з вуглоў пакінуты адкрытым (канцы дубца амаль дакранаюцца).
Прусікі
Пру́сікі (, Прусики) — вёска ў Салігорскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Краснадворскага сельсавета.
Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Чапялёўскага сельсавета.
Фінскія ваеннапалонныя ў СССР
Фінскія ваеннапалонныя ў СССР - салдаты і афіцэры арміі Фінляндыя, якія знаходзіліся ў якасці ваеннапалонных у СССР падчас вайны 1939-40 гг. і падчас ВАВ. Разам з ваеннапалоннымі фінамі часам трымалі цывільных фінскіх грамадзян і савецкіх фінаў, абвінавачаных НКУС-НКДБ СССР, таму лічбы аб колькасці такіх ваеннапалонных могуць адрознівацца.
Аддзяленне гуманітарных навук і мастацтваў НАН Беларусі
Аддзяленне гуманітарных навук і мастацтваў НАН Беларусі — адно са старэйшых структурных элементаў Акадэміі, якія бесперапынна існуюць дагэтуль. Было ўтворана 31 мая 1936 года як Аддзяленне грамадскіх навук АН БССР у ліку першых за ўсю гісторыю Акадэміі аддзяленняў (нароўні з Аддзяленнем матэматычных і прыродазнаўчых навук і Аддзяленнем тэхнічных навук). Стварэнне аддзяленняў было праведзена ў рамках ператварэння Беларускай акадэміі навук у Акадэмію навук БССР.
Бягомльскі раён
Бяго́мльскі раё́н — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1924 — 1960 гадах. Утвораны 17 ліпеня 1924 года ў складзе Барысаўскай, у 1927 — 1930 гадах у Мінскай, з 1935 года ў складзе Лепельскай акругі, з 1938 года ў складзе Мінскай абласцей. Цэнтр — Бягомль.
Таварыства Загароддзе
Гісторыя
Утваральнікам і старшынёй таварыства быў Фёдар Клімчук. Яно ўтворана 28 снежня 1995 года, афіцыйна зарэгістравана ў Міністэрстве юстыцыі Рэспублікі Беларусь са статусам рэспубліканскага грамадскага аб’яднання 6 чэрвеня 1996 года.
13 верасня 1999 года. таварыства перарэгістравана ў Міністэрстве юстыцыі Рэспублікі Беларусь са статусам рэспубліканскага грамадскага аб’яднання. Яго новая афіцыйная назва – Грамадскае аб’яднанне "Заходнепалескае навукова-краязнаўчае таварыства "Загароддзе".
Расія
У Расіі так сама ёсць два аддзяленні: Масква, станіца Крылаўская (Крылаўскі раён, Краснадарскі край, Расія).
Гайльброн
Гайльброн (Heilbronn) — горад у Германіі, зямля Бадэн-Вюртэмберг. Насельніцтва — 126.458 жыхароў (2020). Займае 6-е месца па насельніцтву ў зямлі Бадэн-Вюртэмберг. Машынабудаванне, хімічная, папяровая, харчовая прамысловасць. Гайльброн з’яўляецца буйным портам на рацэ Некар, тут таксама знаходзяцца саляныя капальні, развіта вінаробства. У горадзе размешчаны інстытут.
Бюлент Эджэвіт
Біяграфія
У 1972—1980 гадах узначаліў Рэспубліканскую народную партыю (РНП), а ў 1974 годзе стаў першым левым прэм’ерам Турцыі. Калі ў тым жа годзе Грэцыя інспіравала дзяржаўны пераварот на Кіпры, накіраваў турэцкія войскі на востраў, што прывяло да яго падзелу на грэцкую і турэцкую частку.
У 1980 ваенны пераварот ліквідаваў Эджэвіта ад улады.
Карл Брокельман
Вучань Т. Нёльдэке.
Серафім Васілевіч Кахненка
Навуковая дзейнасць
Сярод апублікаванага:
Прабарнае
Пра́барнае (, Праборное) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Вяляціцкага сельсавета.
Насельніцтва КНДР
Рэлігіі
На дзяржаўным узроўні як сапраўдная камуністычная дзяржава КНДР вызнае атэізм; рэлігійнасць не ухваляецца, некаторыя канфесіі пераследуюцца. Вернікі (а такія, безумоўна, ёсць) пераважна анімісты, будысты і прыхільнікі канфуцыянства, хрысціяне. Ёсць прыхільнікі (каля 2,8 млн чал.) нацыянальнай сінкрэтычнай рэлігіі чхандагё — рэлігія нябеснага шляху, амаль што афіцыйная.
Навара (правінцыя)
Геаграфія
Мяжуе на поўначы з правінцыяй Вербана-Кузіа-Асола, на захадзе з  правінцыяй Верчэлі, на ўсходзе з  правінцыяй Мілан і  правінцыяй Варэзэ, на поўдні з  правінцыяй Павія.
Базіліка Святога Мікалая
Архітэктура і інтэр’ер
Ля бакавых нефаў — дзве шырокія лесвіцы да крыпты, дзе знаходзяцца мошчы святога Мікалая. Асаблівасці крыпты — праваслаўная капліца з іканастасам і два алтары: адзін прысвечаны каталіцкаму абраду, другі — праваслаўнаму (адзіны выпадак у каталіцкім свеце, што пацвярджае пакліканне Бары — збліжэнне дзвюх цэркваў). Базіліка цягам многіх стагоддзяў і цяпер з'яўляецца цэнтрам паломніцтва. Характэрныя элементы крыпты — капітэлі; усе розныя, а некаторыя нават «двухаблічныя». У паўднёвым куце знаходзіцца «цудадзейная» калона, зробленая з парфіру.
Власіўка (Барышыўскі раён)
Власіўка (Вла́сівка) — вёска ў Барышыўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Барышыўскай пасялковай абшчыны.
Сасары (правінцыя)
Сталіцай правінцыі з'яўляецца горад Сасары.
Эмдэн
Эмдэн (Emden) — горад ва Усходняй Фрызіі ў Германіі, горад зямельнага падпарадкавання, размешчаны ў зямлі Ніжняя Саксонія.
Super Mario World
Музыка
Кодзі Конда напісаў музыку, якая гучыць у «Super Mario World», выкарыстоўваючы толькі электронную клавіятуру. Уся выкананая ў гульні музыка, за выключэннем мелодый, якія гучаць на тытульным экране, тытрах, экране выбару ўзроўня і падчас бітвы з Боўзерам — варыяцыі адной і той жа музычнай тэмы. Мелодыя гучыць у танальнасці фа мажор на стандартных узроўнях. Яна запавольваецца і гучыць з эфектам «рэха» ў пячорах. У той жа час, яна выконваецца ў павольнай, хвалепадобнай манеры (вальсавы памер 3/4) на падводных узроўнях (што з’яўляецца традыцыяй для падводных узроўняў у серыі гульняў «Mario»). На фоне паветраных і лясных узроўняў мелодыя гучыць у больш хуткім тэмпе для таго, каб акцэнтаваць больш рызыкоўную атмасферу. Варыяцыя мелодыі ў замках — сімфанічная версія ў фа міноры. Дадзеная варыяцыя надае мелодыі больш драматычны тон.
Спадчына
«Super Mario World» займае 17-е месца сярод «Лепшых гульняў усіх часоў» на сайце «GameRankings» — дзе яе рэйтынг складае 94,44%. «Super Mario World» заняла восьмае месца ў спісе часопіса «Nintendo Power» «200 лепшых гульняў Nintendo». У сваю чаргу, рэдакцыя часопіса «Official Nintendo Magazine» паставіла яе на 7-ы радок рэйтынгу «100 самых найвялікшых гульняў Nintendo усіх часоў», а чытачы выдання «Famitsu» прысудзілі гульні 61-е месца ў спісе «100 лепшых відэагульняў». Паводле дадзеных часопіса «Empire», яна заняла першае месца ў апытанні «Найвялікшая гульня ўсіх часоў». У 1991 годзе «Super Mario World» стала лаўрэатам узнагароды «Гульня года» на думку рэдакцыі часопіса «Nintendo Power». У 2015 годзе партал «USgamer» назваў «Super Mario World» «лепшым платформерам усіх часоў». У 2016-м годзе гульня заняла 7-е месца ў спісе часопіса «Game Informer» «25 найвялікшых гульняў SNES усіх часоў». Таксама яна фігуравала ў некалькіх спісах «лепшых відэагульняў усіх часоў» некалькіх профільных гульнявых выданняў, такіх як: «Edge», «RetroGamer», «GameSpot» і «Nintendo Power».
The Flintstones
The Flintstones (フリントストーン) — мультыплатформенная відэагульня. З’яўляецца першай часткай серыі гульняў, заснаванай на мультсерыяле «Флінтстоўны».
Сяргей Гаек
Біяграфія
15 жніўня 1973 года прынёс вечныя зарокі ў ордэне марыян, 23 чэрвеня 1974 года пасвечаны ў святары. Пасля пасвячэння два гады служыў у грэка-каталіцкім прыходзе ў Глухалазах, пасля чаго працягнуў багаслоўскую адукацыю, спачатку ў Каталіцкім універсітэце Любліна на кафедры параўнальнага багаслоўя і экуменізму, затым у Рымы ў Папскім Усходнім інстытуце (Pontificia Istituto Orientale). У лістападзе 1983 года абараніў доктарскую дысертацыю і вярнуўся ў Польшчу. У 1983—1999 гадах выкладаў на кафедры праваслаўнага багаслоўя ў Экуменічным інстытуце Каталіцкага ўніверсітэта Любліна.
Напачатку 1990-х гадоў грэка-каталіцкая царква атрымала ў Беларусі магчымасць свабоднага функцыяніравання. У 1994 годзе Папа Ян Павел II прызначыў Сяргея Гаека апостальскім візітатарам для грэка-каталікаў Беларусі, а Аляксандра Надсана апостальскім візітатарам для беларускіх грэка-каталікаў эміграцыі. У 1996 годзе а. Сяргей Гаек атрымаў тытул архімандрыта, у 1997 годзе стаў кансультантам Кангрэгацыі па справах Усходніх цэркваў. 30 сакавіка 2023 года Папа Францыск заснаваў Апостальскую Адміністратуру для католікаў візантыйскага абраду ў Беларусі і адначасова прызначыў ардынарыем гэтай Апостальскай Адміністратуры Высокадастойнага архімандрыта Яна Сяргея Гаека MIC (без біскупскага сану), які да гэтага часу быў Апостальскім візітатарам для гэтых вернікаў.
Позен (правінцыя)
Веймарская рэспубліка
Пасля Першай сусветнай вайны адносіны абвастрыліся. Палякі сталі патрабаваць перадачы тэрыторыі правінцыі ў склад адноўленай польскай дзяржавы. Пасля шматлікіх польскіх паўстанняў 1918—1919 гадоў, паводле ўмоў Версальскага дагавора, у студзені 1920 года асноўная тэрыторыя правінцый Позен і Заходняя Прусія была перададзена Польшчы. Толькі невялікая прыгранічная паласа, на якой пераважала нямецкамоўнае насельніцтва, засталася ў межах Германіі.
Геаграфія і эканоміка
Унутраная частка правінцыі ўяўляла з сябе раўнінную плоскасць, праз якую працякае рака Варта. Па тэрыторыі таксама праходзіў Бромбергскі, ці Нетцаўскі, канал, які злучаў раку Нетцэ (басейн Одэра) з Брагай (басейн Віслы). Таксама на тэрыторыі правінцыі мелася мноства азёр. Галоўным заняткам насельніцтва з'яўлялася сельская гаспадарка. Акрамя збожжавага хлеба, струковых пладоў і бульбы, вялікае значэнне для рэгіёна меў хмель. Вінаробствам займаліся ў паўднёва-заходняй частцы правінцыі.
Манарскі заліў
Насяляе каля 3600 відаў флоры і фауны, што робіць заліў адным з самых багатых прыбярэжных рэгіёнаў у Азіі. Добра вядомы як крыніца жэмчугу, крыніцай якога з'яўляецца вустрыца Pnictada radiata. На тэрыторыі Манарскага заліва ў 1986 годзе створаны нацыянальны парк, які ў 1989 годзе абвешчаны біясферным запаведнікам.
Удэрна (прыпыначны пункт)
Пасажырскія цягнікі на прыпынку спыняліся да 2008 года, зараз на лініі ў асноўным працуюць грузавыя цягнікі.
Атрубы (Салігорскі раён)
Атру́бы (, Отрубы) — пасёлак у Салігорскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Чыжэвіцкага сельсавета.
Ягаднае (Веткаўскі раён)
Я́гаднае (, Ягодное) — вёска ў Веткаўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Прыснянскага сельсавета.
Пётр Ціханавіч Бандарэнка
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1901 годзе ў вёсцы Старая Зенькавіна Гомельскага павета Магілёўскай губерні, беларус. Уступіў у РКП(б) у 1919 годзе, удзельнічаў у Грамадзянскай вайне, ваяваў супраць белапалякаў. Адказны праваднік экспедыцыі і палітбаец палітаддзела Дняпроўскай ваеннай флатыліі (кастрычнік 1919 — жнівень 1920), затым — ваенмар-палітбаец у складзе марской экспедыцыйнай дывізіі (жнівень-лістапад 1920).
Праліў Дзявятага Градуса
Праліў Дзявятага Градуса — праліў у Лакадыўскім моры Індыйскага акіяна, у паўднёвай частцы Лакадыўскіх астравоў, паміж востравам Мінікой на поўдні і некалькімі дробнымі астравамі архіпелага на поўначы. Назву атрымаў па размяшчэнні на адпаведнай паўночнай шыраце. Шырыня каля 200 км. Глыбіня да 2597 м.
Псіхасаматыка
Спіс кампазіцый
'''Дыск 1. Горад'''
Рэвалюцыя ружаў
Ход рэвалюцыі
Супрацьстаяньне прывяло да таго, што 22 лістапада пратэстоўцы захапілі будынак парламента, бо менавіта ў гэты дзень пачаў працу новы склад парламента. Такі нечаканы крок паралізаваў цэнтральную ўладу. 23 лістапада Шэварнадзэ сустрэўся з Саакашвілі і Жваніяй і пасля перамоў абвясціў аб сваёй адстаўцы і з’ехаў з краіны.
Рыгор Багданавіч Багданаў
Памяць
У 1964 годзе імя Р. Б. Багданава прысвоена Бяскатаўскай сярэдняй школе ў Гарадоцкім раёне.
Уладзімір Аляксандравіч Тышэвіч
Намеснік камандзіра эскадрыллі 79-га гвардзейскага штурмавога авіяпалка (2-я гвардзейская штурмавая авіядывізія 16-я паветраная армія, 1-ы Беларускі фронт) гвардыі страшы лейтэнант У. А. Тышэвіч выканаў 113 (114, 144 ) баявых вылетаў.
Шарсцін
Інфраструктура
У Шарсціне працуюць школа, фельчарска-акушэрскі пункт, дом культуры, бібліятэка, пошта.
IC 1396B
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Тань Цзячжэнь
Біяграфія
Памёр ва ўзросце 99 гадоў ад множнай дысфункцыі органаў у Шанхайскай бальніцы.
Арэвахач
Гісторыя
Самыя раннія выявы свастыкі ў Арменіі адносяцца да неаліту (прыблізна 7000-5000 да н. э.). Галоўным значэннем арэвахача з'яўляецца Сонца, а адсюль і святло, рух жыцця (вечнасці), дабрабыту, радасці, вечнасці і ўдачы.
Жабін (Салігорскі раён)
Жа́бін (, Жабин) — аграгарадок у Салігорскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Чыжэвіцкага сельсавета.
Вэсэлыніўка (Барышыўскі раён)
Вэсэлыніўка (Весели́нівка) — вёска ў Барышыўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Барышыўскай пасялковай абшчыны.
Горанка (значэнні)
Горанка — тапонім:
Яўцерашкі
Я́ўцерашкі (, Явтерешки) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Перабродскага сельсавета.
Ціхацёмныя
Назва
Першапачаткова найменне было неафіцыйным, і ўжывалася галоўным чынам самімі байцамі-парашутыстамі. Аднак пачынаючы з верасня 1941 года гэта назва становіцца афіцыйнай і выкарыстоўваецца ва ўсіх дакументах. Пад дадзеных паняццем разумеліся як тайная польская штаб-кватэра атрада, так і самі салдаты.
Уладзіслаў Ляшчынскі
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Ляшчынскіх герба «Вянява». Нарадзіўся ў сям’і Рафала, ваяводы белзскага, і Ганны з Радзімінскіх.
Падкаморы берасцейскі. У 1648 годзе ўдзельнічаў у элекцыі караля польскага і вялікага князя літоўскага Яна II Казіміра. Удзельнічаў у бітве з украінскімі казакамі пад Берасцечкам у 1651 годзе. Меў маёнткі на Валыні, у Берасцейскім ваяводстве, вуліцу ў Берасці. Вызнаваў кальвінізм.
Лазараў (Веткаўскі раён)
Да 27 снежня 2022 года пасёлак уваходзіў у склад Яноўскага сельсавета.
Янкоўшчына
Ліквідавана ў 2017 годзе.
Кітападобныя
Асаблівасці біялогіі
Палавой спеласці дасягаюць да 2-6 гадоў. Працягласць жыцця 30-50 гадоў, але вядомыя жывёлы 80-90 гадоў.
Карлуш I
1 лютага 1908 года ў Лісабоне адкрыты экіпаж, у якім ехала Каралеўская сям’я, быў абстраляны двума забойцамі. Жонцы Карлуша I, каралеве Амеліі, і іх малодшаму сыну Мануэлу атрымалася выратавацца, а сам Кароль і яго старэйшы сын Луіш Філіпэ загінулі. Карлуш I стаў першым партугальскім Каралём, які памёр гвалтоўнай смерцю, з часоў Себасцьяна I, які кіраваў яшчэ ў XVI стагоддзі.
Сям’я. Раннія гады
Быўшы старэйшым сынам караля, а значыць і спадчыннікам прастола, Карлуш выхоўваўся як будучы манарх. З ранніх гадоў ён атрымліваў узмоцненую адукацыю і шмат падарожнічаў па краіне, а ў 1883 годзе па ініцыятыве бацькі паехаў у Італію, Англію, Францыю і Германію, каб пазнаёміцца з еўрапейскімі звычаямі і павялічыць узровень сваіх ведаў у розных абласцях. Гэта было абумоўлена тым, што кароль Луіш I рэгулярна адпраўляўся ў падарожжы па Еўропе і зрабіў іх традыцыяй для партугальскіх канстытуцыйных манархаў. Падчас трох такіх працяглых паездак (у 1883, 1886 і 1888 гадах) Карлуш выконваў абавязкі рэгента пры адсутным бацьку. А 19 кастрычніка 1889 года, калі Луіш I сканаў, ён узышоў на трон і стаў яго пераемнікам, каранаваўшыся як Карлуш I.
Пасічна (Барышыўскі раён)
Пасічна (Па́січна) — вёска ў Барышыўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Барышыўскай пасялковай абшчыны.
Ірпінь
Гісторыя
У 1956 годзе Ірпінь атрымаў статус горада.
Вапрамяэ (прыпыначны пункт)
Вапрамяэ (Vapramäe) — былы прыпыначны пункт Эстонскай чыгункі ў павеце Тартумаа. Знаходзіўся на лініі Валга — Тарту.
Яраслаў Львовіч Ліневіч
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны» (1971), Ганаровай граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета Узбекскай ССР (1969), бронзавымі медалямі ВДНГ СССР. Прэмія Савета Міністраў СССР (1985, у аўтарскім калектыве) за генплан Мінска 1982 г.
Расуха
Да 21 кастрычніка 1968 года пасёлак уваходзіў у склад Неглюбскага сельсавета, да 27 снежня 2022 года — у склад Яноўскага сельсавета.
Янова (Перабродскі сельсавет)
Гісторыя
Да 11 лютага 1974 года вёска ўваходзіла ў склад Камянполлеўскага сельсавета.
Роберт Іванавіч Брычонак
{{Ваенны дзеяч |поўнае імя    = Роберт Іванавіч Брычонак |арыгінал імя = |дата нараджэння = |месца нараджэння = |дата смерці     = |месца смерці    = |партрэт         = R I Brichenok.jpg |подпіс          = |мянушка         = |псеўданім       = |прыналежнасць   = |гады службы     = 1915—1953 |званне          = |род войскаў     = {{Сцяг|Расійская Імперыя}} кавалерыя {{Сцяг|СССР}} артылерыя |камандаваў      = |частка          = |бітвы           = Першая сусветная вайна Грамадзянская вайна ў Расіі: Савецка-фінская вайна Вялікая Айчынная вайна |узнагароды      = {{{!}} style="background: transparent" {{{!}} style="background: transparent" {{!}} {{Ордэн Леніна}} {{!!}} {{Ордэн Чырвонага Сцяга}} {{!!}} {{Ордэн Чырвонага Сцяга}} {{!!}} {{Ордэн Чырвонага Сцяга}} {{!}}- {{!}} {{Ордэн Чырвонага Сцяга}} {{!!}} {{!!}}  {{!!}} {{!}}- {{!}} {{!}}} {{{!}} style="background: transparent" {{!}} {{Медаль Перамогі і Свабоды}} {{!!}} {{Дукельскі памятны медаль}} {{!}}} |Commons         = Robert Ivanovich Brichenok |сувязі          = |у адстаўцы      = мастак |роспіс          = }} Роберт Іванавіч Брычонак (, г. Пецярбург — ) — генерал-лейтэнант артылерыі (1945).
Патрыкей Давыдавіч
Пазнейшы лёс князя Патрыкея вядомы з некалькіх спісаў Любуцкага сінодзіка, якія памінаюць «Кн[я]зя Патрикія Давидовича Стародубскаго, пріемшаго агг[е]лскій образъ, и кн[я]гиню его Елену» і «с[ы]на ихъ кн[я]зя Иоанна». Таксама сынамі князя Патрыкея Давыдавіча былі князь старадубскі Аляксандр і князь рыльскі Фёдар. На думку Андрэя Кузіміна, сваяком князя Патрыкея Давыдавіча быў ноўгарад-северскі князь Канстанцін Давыдавіч і яго сын Цімафей Канстанцінавіч.
Сабор Святой Ганны (Лідс)
Сабор Святой Ганны (St. Anne’s Cathedral) — галоўны рымска-каталіцкі храм горада Лідса. Служыць кафедрай біскупа Лідса, а таксама дзейнічае як прыхадская царква.
Вышні Валачок
Насельніцтва — 51403 чал.
Каралэва
Каралэва (Королево) — пасёлак гарадскога тыпу ў Вынаградзіўскім раёне Закарпацкай вобласці Украіны на рацэ Ціса.
Гісторыя
Першая пісьмовая згадка пра Каралэва датуецца 1262 г., калі Папа Урбан IV у адным са сваіх лістоў, у якім ён піша пра паселішча QUARELIAZA (хоць ёсць і іншыя версіі, па якіх пра Каралэва ўспамінаюць на два гады раней, гэта значыць у 1262 г.), а пра Каралэўскі замак Ньолаб - у 1279 г. У адной з грамат, датаванай 1272 г., Карл Роберт дазволіў венгерскай шляхце палявання на мядзведзяў, кабаноў, аленяў у навакольных лясах, аднак простаму люду гэта было забаронена. Пра існаванне замка ў гэтай грамаце не згадваецца. Як сведчаць венгерскія летапісцы, замак Ньолаб узводзіў Ласла IV. Збудаванне мела няправільную форму, было двух'ярусным, падобным на пшанічны сноп (адсюль замак і атрымаў сваю назву). Спачатку замак быў уласнасцю Борша Бэнэдэка, а потым у 1312 г., Карл Роберт выдаў указ, згодна з якім бастыён атрымаў новага гаспадара. У IX-X ст. на месцы замка існавала паселішча славян, а ў канцы XII ст.на гарадзішчы быў пабудаваны драўляны каралеўскі паляўнічы дом, ад якога вёска і атрымала сваю назву.
Квантавы гарманічны асцылятар
ω
Буча
Гісторыя
9 лютага 2006 года Буча атрымала статус горада.
Дубавэ (Цячыўскі раён)
Гісторыя
У другой палове XVII ст. гэта мясцовасць перайшла ў валоданне Хустскага замку, а з канца XVII — пачатку XVIII ст. належала феадалу Даўгаю. За сваю гісторыю мястэчка ўваходзіла ў склад некалькіх дзяржаўных утварэнняў - Каралеўскай Венгрыі, Аўстра-Венгрыі, Чэхаславакіі, Карпацкай Украіны, УССР, знаходзіліся пад часовай акупацыяй Румыніі ў 1919 г. і Венгрыі ў 1939-1944 гг.
Езіды
Езіды (êzdî) — субэтнічная і канфесійная група ў складзе курдскага народа. Размаўляюць на курманджы — паўночным дыялекце курдскай мовы, вызнаюць езідызм — манатэістычную рэлігію на аснове зараастрызма.
Столінскія Хутары (радовішча)
Сто́лінскія Хутары́ — радовішча тугаплаўкіх глін у Столінскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі.
Раман Савіч Кудзельскі
Біяграфія
15 верасня 1936 года прызначаны Народным камісарам юстыцыі БССР.
З 23 чэрвеня 1937 года старшыня Мінскага гарадскога Савета.
Цэнтральны Заліў
Селенаграфіныя каардынаты 1.63°N, 1.03°W, дыяметр утварэння каля 287 км. Заліў знаходзіцца на скрыжаванні месяцавага экватара і нулявога мерыдыяна, што і адлюстравана ў яго назве.
Іван Васілевіч Арастовіч
Іван Васілевіч Арастовіч (, в. Рабак, Слуцкі раён — ) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Мінскай вобласці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.
Кадукова
Кадуко́ва (, Кадуково) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Машканскага сельсавета.
Мірдза Кэмпэ
Біяграфія
Нарадзілася 27 студзеня (9 лютага) 1907 года ў Лібаве (цяпер Ліепая, Латвія) у сям’і рабочага. У 1927—1928 гадах вучылася ў Латвійскім універсітэце. Працавала на Рыжскім радыё дыктарам, затым у газеце «Інфарматар». Пасля далучэння Латвіі да СССР у 1940—1941 гадах працавала загадчыцай рэдакцыяй літаратурна-мастацкага вяшчання Рыжскага радыёкамітэта.
Амелія Арлеанская
Сям'я
Старэйшая дачка Луі-Філіпа, графа Парыжскага і яго жонкі Марыі Ізабелы Арлеанскай. Нарадзілася ў Вялікабрытаніі дзе яе сям'я знаходзілася ў ссылцы пасля французскай рэвалюцыі. Яны змаглі вярнуцца ў Францыю толькі ў 1871 годзе.
Вышнэвэ
Вішнёвае ці Вышнэвэ (Вишневе) — горад у Кіеўскай вобласці Украіны. Плошча 25,20 км². Насельніцтва 37 012 чал. (1 студзеня 2012).
Кацярына Вячаславаўна Янчыленка
Клубная кар’ера
У 2022 годзе пакінула склад жаночай каманды «Дняпро», да якой далучылася ў міжсезонне і вярнулася ў «Віцебск». За гэты час яна ўзяла ўдзел у пяці афіцыйных матчах за «Дняпро», у якіх адзначылася адной галявой перадачай.
Выступала ў зборную Беларусі WU-17 і WU-19.
Паўночнагерманскі саюз
Паўночнагерманскі саюз (Norddeutscher Bund) створаны ў 1866 годзе пад кіраўніцтвам Прусіі, як ваенны саюз усіх 22 нямецкіх зямель на поўнач ад Майна. Заснаваны як федэратыўны саюз са сваім асобным асноўным законам (Імперская канстытуцыя Бісмарка). Саюз быў папярэднікам першай агульнанямецкай нацыянальнай дзяржавы – Германскай імперыі 1871 года.
Варыку (прыпыначны пункт)
Пасажырскія цягнікі на прыпынку спыняліся да 2008 года, зараз на лініі ў асноўным працуюць грузавыя цягнікі. Пасля аднаўлення руху цягнікоў (2010) пасажырскія цягнікі перасталі спыняцца на прыпынку «Варыку» па рашэнні Міністэрства эканомікі і сувязі. Прыпынак быў закрыты з-за невялікай колькасці пасажыраў, якія карыстаюцца ім.
Навасёлкі (Глівінскі сельсавет)
Навасёлкі (, Новосёлки) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Глівінскага сельсавета.
Чэмпіянат свету па хакеі з шайбай 2021
Выбар месца правядзення
Латвія ўжо прымала чэмпіянат свету ў 2006 годзе, а Беларусь прымала турнір у 2014 годзе.
Клуж (жудзец)
Клуж (Judeţul Cluj) — румынскі жудзец у рэгіёне Трансільванія.
Чэмпіянат свету па хакеі з шайбай 2021
Выбар месца правядзення
Было таксама вырашана, што Фінляндыя прыме чэмпіянат у наступным годзе.
17 верасня Еўрапейскі парламент заклікаў нацыянальныя спартыўныя федэрацыі-краін ченаў ЕС адклікаць рашэнне аб правядзенні чэмпіянату свету па хакеі 2021 года ў Беларусі з-за «парушэнняў правоў чалавека». Спецыяльна для канчатковага рашэння па чэмпіянату свету Міжнародная федэрацыя па хакеі з шайбай стварыла экспертную камісію для падрыхтоўкі ўсебаковага агляду становішча спраў у Беларусі. У выніку, на падставе сваіх высноў эксперты падрыхтавалі даклад па сітуацыі ў Беларусі. Прэзідэнт Чэшскай федэрацыі хакея Тамаш Крал дапусціў, што федэрацыя можа адмовіцца пасылаць зборную на ЧС-2021. Першапачаткова кіраўнік Федэрацыі хакея Расіі Уладзіслаў Траццяк выступаў за захаванне ЧС-2021 у Мінску, але ў канцы жніўня ён жа заявіў, што Расія гатовая прыняць чэмпіянат свету па хакеі 2021 года ў выпадку яго пераносу з іншай краіны.
Лагойская партызанская брыгада «Бальшавік»
Памяць
У 1971 годзе ў вёсцы Янушкавічы Лагойскага раёна ў гонар брыгады быў пастаўлены помнік.
Чэмпіянат свету па хакеі з шайбай 2021
Папярэдні раўнд
Групы былі сфарміраваны 20 мая 2020 года.
Янова (Веткаўскі раён)
Яно́ва (, Яново) — аграгарадок у Веткаўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Стаўбунскага сельсавета.
Гісторыя
Ваколіцы аграгарадка былі заселяны са стараажытных часоў, пра што сведчаць археалагічныя помнікі.
Марцінаўцы (Мёрскі раён)
Гісторыя
Да 11 лютага 1974 года вёска ўваходзіла ў склад Камянполлеўскага сельсавета.
Джыра д’Італія
Стварэнне гонкі
Ва ўмовах жорсткай барацьбы за чытачоў, галоўнаму рэдактару раздзелу аб веласпорце Арманда Кунэ італьянскай спартыўнай газеты Gazzetta dello Sport, прыйшла ідэя стварыць велагонку для прыцягнення да падпісчыкаў выдання. 7 жніўня 1908 года Gazzetta dello Sport на першай паласе свайго нумара абвясціла, што ў 1909 годзе адбудзецца першая шматдзённая велагонка Джыра д'Італія. Такім чынам Gazzetta стала першым друкаваным выданнем у Італіі, якое стварыла сваю велагонку.
Струшня
Струшня — ручай у горадзе Магілёве, правы прыток ракі Дубравенка. Даўжыня 2 км. Пачынаецца дзвюма вытокамі ў раёне станцыі Магілёў II з невялікіх лагчын. У межах горада даліна ракі мае крутыя схілы і шырыню 5—7 м. Уздоўж ручая праходзіць вуліца Струшня.
Новы (Салігорскі раён)
Но́вы (, Новый) — пасёлак у Салігорскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Чыжэвіцкага сельсавета.
Ясы (жудзец)
Адміністрацыйны падзел
У жудзецы знаходзяцца 2 муніцыпіі, 3 гарады і 93 камуны.
Юрузань (рака)
Па тэрыторыі Чалябінскай вобласці Юрузань працякае праз гарады Юрузань, Трохгорны і Усць-Катаў, зноў на тэрыторыі Башкірыі працякае праз вёскі і пасёлкі і ўпадае ў Паўлаўскае вадасховішча. На Юрузані — курорт Янгантаў.
Лёзненская партызанская брыгада
Гісторыя
Партызаны праводзілі дыверсіі на чыгунцы Віцебск — Смаленск, шашэйных і грунтавых дарогах. У «рэйкавай вайне» на чыгунцы Віцебск — Орша падарвалі каля 400 рэек. У кастрычніку 1943 года ўдзельнічалі ў штурме нямецкага гарнізона ў гарадскім пасёлку Чашнікі, удзельнічалі ў Лепельскай аперацыі. Разбілі нямецкія гарнізоны ў вёсках Смаляны (кастрычнік 1943) Чашніцкага, Багданава (люты 1944), Сенненскага, Чэрцы і Шубнікі (сакавік 1944) Лепельскага раёнаў. У маі 1944 года брыгада зрабіла баявы марш у Вілейскую вобласць, у маі — чэрвені ў Ільянскім раёне вяла баі з карнікамі.
Ігнацы Патоцкі
Біяграфія
Быў адным з лідараў рэфарматарскай партыі на Чатырохгадовым сойме (1788—1792) і адным з аўтараў Канстытуцыі 3 мая 1791. За ўдзел у выпрацоўцы Канстытуцыі атрымаў прызначэнне на пасаду міністра паліцыі абодвух народаў у Стражы Праў, праз што выйшаў з складу Адукацыйнай камісіі.
IC 1407-1
IC 1407-1 — галактыка тыпу C (кампактная галактыка) у сузор’і Пегас.
Вікторыя Леанідаўна Чаўлытка
Біяграфія
З 2002 па 2004 год працавала ў Нацыянальным акадэмічным драматычным тэатры імя Максіма Горкага. У Купалаўскім тэатры з 2004 года.
Карцінная галерэя Г. Х. Вашчанкі
'''Карцінная галерэя Г. Х. Вашчанкі''' — мастацкая галерэя, была адкрыта 5 лютага 2002 года ў знак удзячнасці горада Гомеля за дар калекцыі з 50 карцін мастака, якія сталі асновай фонду галерэі. Жонка мастака, Мацільда ​​Вашчанка, перадала гораду калекцыю, якая ўключае 70 работ сучасных беларускіх мастакоў, сяброў і вучняў Гаўрылы Харытонавіча Вашчанкі. У цяперашні час калекцыя галерэі пастаянна папаўняецца працамі мастакоў і налічвае каля 400 экспанатаў. У фондзе галерэі ёсць працы такіх беларускіх мастакоў як З. Літвінава, Л. Шчамялёў, У. Тоўсцік, А. Кішчанка, В. Альшэўскі, В. Шкаруба, Л. Хобатаў, В. Савіч, С. Цімохаў, А. Ксяндзоў, Р. Ландарскі, М. Казакевіч і інш.
Таццяна Пятроўна Аржаннікава
Спартыўная кар’ера
Клуб «Дынама», Віцебск, Беларусь. Чэмпіёнка свету ў камандным першынстве (1978). Срэбны прызёр чэмпіянату СССР у мнагабор’і (1978, 1979), бронзавы прызёр у практыкаваннях на бервяне (1978, 1981).
Андрэй Мікалаевіч Варанкоў
Клубная кар’ера
У снежні 2018 года далучыўся да брунейскага клуба ДПММ, які выступае ў чэмпіянаце Сінгапура. У сезоне 2019 прывёў сваю каманду да чэмпіёнства, а сам з 21 годам стаў найлепшым бамбардзірам лігі. У лістападзе 2019 года на адзін год падоўжыў кантракт з ДПММ. У сезоне 2020 чэмпіянат Сінгапура хутка быў спынены, каманда не праводзіла афіцыйных матчаў. У 2021 года гуляў за ДПММ у чэмпіянаце Брунея, дзе ў 6 матчах забіў 23 галы. У сезоне 2022 не выступаў, бо ДПММ не ўдзельнічаў ні ў якіх лігах.
Іван VI
Царстваванне
Нарадзіўся ён у самім канцы праўлення Ганны Іаанаўны, таму пытанне аб тым, каго прызначыць рэгентам, доўга мучыла імператрыцу якая знаходзілася пры смерці. Ганна Іаанаўна жадала пакінуць трон за нашчадкамі свайго бацькі Івана V і вельмі турбавалася, як бы ён не перайшоў у будучыні да нашчадкаў Пятра I. Таму ў завяшчанні яна абгаварыла, што спадчыннікам з’яўляецца Іаан Антонавіч, а ў выпадку яго смерці — іншыя дзеці Ганны Леапольдаўны ў парадку старшынства, калі яны народзяцца.
Марцінаўка (Сенненскі раён)
Марці́наўка (, Мартиновка) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Машканскага сельсавета.
Партрэт дамы (Рагір ван дэр Вэйдэн)
Апісанне
На жанчыне элегантная чорная сукенка з чорнымі тасьмамі футры на запясцях і шыі. Яе адзенне выканана ў модным у той час бургундскім стылі, які падкрэслівае эстэтыку гатычнага ідэалу. Яе сукенка сцягнута поясам трохі ніжэй грудзі. Афарбаваны ў мяккія колеры атур пакрыты вэлюмам, які апускаецца на плечы мадэлі і дакранаецца да яе рук. Тыповая рыса ван дэр Вэйдэна — асцярожная дэталізацыя шпілек, якія фіксуюць вэлюм.
Рэгіёны Англіі
Адміністрацыйны падзел
Дзевяць рэгіёнаў Англіі падзелены ўвогуле на 6 метрапольных графстваў, 28 неметрапольных графстваў, 55 унітарных адзінак, 32 раёна Вялікага Лондана, Лонданскі Сіці і астравы Сілі, якія, у сваю чаргу, аб'яднаны ў 48 цырыманіяльных графстваў, для ажыццяўлення імі цырыманіяльных функцый. Метрапольныя і неметрапольныя графствы падзелены адпаведна на 36 метрапольных і 201 неметрапольны раён; унітарныя адзінкі, раёны Вялікага Лондану, Лонданскі Сіці і астравы Сілі падзелы на раёны не маюць.
Грузія-фільм
Гісторыя
Кінаканцэрн заснаваны ў 1921 годзе як кінасекцыя пры Наркамасветы Грузінскай ССР. У 1923—1938 гадах — трэст АТ «Дзяржкінапрам Грузіі». У 1938—1953 гадах — Тбіліская кінастудыя. З 1953 года — кінастудыя «Грузія-фільм». З 1930 года, апроч гульнявых, вырабляе мультыплікацыйныя фільмы. У 1958 годзе на базе сектара кінахронікі кінастудыі «Грузія-фільм» створана Грузінская студыя хранікальна-дакументальных і навукова-папулярных фільмаў.
Алена Барсук
Біяграфія
Вызвалена ў 1955 г. Дата і месца смерці невядомыя.
Пётр II
Ранняя біяграфія і ўступленне на пасад
Віцэ-канцлер Астэрман прапаноўваў для прымірэння інтарэсаў радавітага і новага службовага дваранства ажаніць вялікага князя Пятра Аляксеевіча на цесарэўне Лізавеце Пятроўне, дочцы Кацярыны I. Перашкодай служыла іх блізкае сваяцтва, Лізавета была роднай цёткай Пятра. Кацярына, жадаючы прызначыць спадчынніцай дачка Лізавету (па іншых крыніцах — Ганну), не вырашылася прыняць праект Астэрмана і працягвала настойваць на сваім праве прызначыць сабе пераемніка, спадзяючыся, што с цягам часу пытанне вырашыцца.
Пётр II пры Далгарукавых. 1728—1730
У маскоўскі перыяд жыцця Пётр II у асноўным аддаваўся забавам, пакінуўшы весці дзяржаўныя справы князям Далгарукавым. Па словах гісторыка Салаўёва замежныя пасланцы так паведамлялі пра стан спраў у Расіі: «Усё ў Расіі ў страшных неладах, цар не займаецца справамі і не думае займацца; грошай нікому не плацяць, і Бог ведае, да чаго дайдуць фінансы; кожны крадзе колькі можа. Усе члены Вярхоўнага савета нядужыя і не збіраюцца; іншыя ўстановы таксама спынілі свае справы; бездань скаргаў; кожны робіць, што яму прыйдзе на розум.» Падчас праўлення Пятра II Расія не вяла вялікіх войнаў, войска скарацілася, новых караблёў не будавалі. Пасля ссылкі Меншыкава Ваенная калегія заставалася працяглы час без прэзідэнта. У той жа час народ адчуў палягчэнне ад грашовых павіннасцей і рэкруцкіх набораў, колькасць незадаволеных паменшылася, і 4 красавіка 1729 года быў ліквідаваны карны орган — Праабражэнскі прыказ.
Марфа Васілеўна Паўлавец
Навуковая дзейнасць
Аўтар шматлікіх публікацый па праблемах нейрахірургіі галаўнога мозгу. Працы па пытаннях рэгенерацыі, дыягностыцы і лячэння і ўнутрымазгавога кравацячэння.
Кацярына Віктараўна Гандзюк
Напад на Гандзюк
17 жніўня 2018 года затрыманыя двое грамадзян Украіны, якія па версіі следства з’яўляюцца саўдзельнікамі арганізацыі замаху — Уладзімір Васяновіч і Сяргей Торбін. Пракурор адзначыў, што на іх як саўдзельнікаў замаху на Гандзюк паказваюць паказанні іншых удзельнікаў справы — Гарбунова і Вішнеўскага. Херсонскі гарадскі суд 21 жніўня 2018 года прыняў рашэнне аб утрыманні іх пад вартай тэрмінам на 60 сутак без права ўнясення закладу для абодвух.
Кіпарысавыя
Апісанне
Мікрастробілы дробныя, адзіночныя або сабраны ў гронку ці галоўчатае ўтварэнне. Мікраспарафілы размешчаны спіральна, супраціўна або ў кальчаках, нясуць 2—9 (часцей 3—6) свабодных мікраспарангіяў. Пылковыя зярняты без паветраных мяшочкаў. Мужчынскі гаметафіт (зарастак) рэдукаваны, без праталіяльных (зарасткавых) клетак. Жаночыя шышкі маленькія, адзіночныя, на канцах парасткаў, складаюцца з некалькіх пар або кальчакоў лускавінак. Насенная лускавінка больш-менш зрослая з покрыўнай (у падсямейства кіпарысавых цалкам зрослая), нясе каля асновы ад 2 да 12 прамых ці адваротнапавернутых семязародкаў. Архегоніі на жаночным гаметафіце цесна размешчаны ў групах, і ўвесь археганіяльны комплекс звычайна абкружаны агульным пакрывалам. Насенне свабоднае, крылатае або бяскрылае. Зародак звычайна з 2, радзей 5—9 семядолямі.
Матэра
Гісторыя
Тэрыторыя Матэры заселена з эпохі палеаліту. Горад заснаваны рымскім консулам Луцыем Цэцыліем Метэлам у 251 годзе да н.э., які назваў яго Matheola. У 664 годзе горад захоплены лангабардамі і стаў часткай княства Беневента. Эн Пармлі Токсі піша, што «дата заснавання Матэры дыскутуецца, аднак, у агульнапрызнаных ранніх летапісах горада апісваюцца шматлікія аблогі горада готамі, лангабардамі, візантыйцамі і сарацынамі пачынаючы з восьмага стагодддзя і ўсё больш у дзевятым стагоддзі». У VII і VIII ст. суседнія гроты былі заселеныя манахамі бенедыктынцамі і базільянамі. ІХ і Х ст. характарызаваліся барацьбой паміж візантыйцамі і германскімі імператарамі, у т.л. Людовікам II, які часткова разбурыў горад. Пасля пасялення нарманаў ў Апуліі, Матэрай кіраваў Вільгельм Жалезнарукі ад 1043 года.
Сасі (старажытны горад)
Матэра набыла міжнародную вядомасць дзякуючы сваёй старажытнай частцы горада, «Sassi di Matera». Сасі паўстаў з дагістарычных пячорных паселішчаў, і гэтыя пячоры лічацца адным з першых калі-небудзь населеных пунктаў у цяперашняй Італіі. Старажытны горад вырас на адным схіле камяністай цясніны, створанай ракой, цяпер невялікім ручаём. У 1950-х гадах у рамках палітыкі барацьбы са скрайняй беднасцю Сасі, урад Італіі ўжыў сілу, каб перавесці большую частку насельніцтва гэтага раёна ў новае дзяржаўнае жыллё ў сучасным горадзе.
Манастыры і цэрквы
Матэра захоўвае вялікую і разнастайную калекцыю хрысціянскіх будынкаў, у тым ліку вялікую колькасць пячорных цэркваў.
Цыстэрны і збор вады
Таксама была створана вялікая колькасць маленькіх паверхневых каналаў, якія насычалі басейны і вісячыя сады. Акрамя таго, многія звонападобныя цыстэрны ў гліняных дамах запаўняліся дажджом. Пазней, калі насельніцтва павялічылася, многія з гэтых цыстэрнаў былі ператвораны ў дамы. Некаторыя з гэтых пазнейшых аб’ектаў маюць форму дамоў, пагружаных у зямлю.
Кухня
Жыхары Матэры, паводле традыцыі, падчас карнавалу ужываюць мяса авечак, якія ўжо не могуць болей даваць малака ці воўны. Авечка важаць каля 8-10 кг, таму на вячэру запрашаюць усіх суседзяў, вячэра суправаджаецца танцамі, музыкай і віном. Сардэчны прыём ежы быў названы Pignata з-за ад тэракотавай ёмістасці, падобнай да амфары, у якой працяглы час гатуецца мяса. Туды да бараніны дадавалі іншыя прадукты — бульбу, цыбулю, памідоры, сельдэрэй і соль. Ёмістасць заляпляецца пшанічным цестам і змяшчаецца на слабы агонь, гатаванне доўжыцца каля 3-4 гадзін, затым мяса маглі есці з невялікай колькасцю сыру.
Масяйкі
Масяйкі́ (, Мосейки) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Машканскага сельсавета.
Арэхаўка (птушка)
Арэ́хаўка, або Кедраўка (Nucifraga caryocatactes) — від птушак з сямейства крумкачовыя (Corvidae).
Знешні выгляд
Паводзінамі і велічынёй крыху падобная да сойкі. Адрозніваецца выразнай афарбоўкай: карычневая з мноствам кроплепадобных белых плямак і характэрным белым заканчэннем адносна кароткага хваста. У палёце добра бачнае белае падхвосце, шырокія крылы і вялікая галава. Маладыя больш светлыя i з меншай колькасцю плямаў. Моцная дзюба выразна адрознівае еўрапейскі падвід ад азіяцкага.
Падвіды
Вылучаецца каля 10 падвiдаў, у т.л.
Ганна Іванаўна
Біяграфія
Другая дачка цара Іаана V (суправіцеля цара Пятра I) ад Праскоўі Фёдараўны Салтыковай. Была выдадзена замуж у 1710 за герцага Курляндскага Фрыдрыха Вільгельма; зрабішыся ўдавой праз 4 месяца пасля вяселля, засталася ў Курляндыі. Пасля смерці Пятра II была запрошана ў 1730 на расійскі прастол Вярхоўным тайным саветам як манарх з абмежаванымі паўнамоцтвамі, але забрала ўсю ўладу, разагнаўшы Вярхоўны савет. Час яе кіравання пазней атрымаў назву біронаўшчына паводле імені яе фаварыта Эрнста Бірона.
Каменяломнікавыя
Апісанне
Шматгадовыя, радзей, аднагадовыя травы, хмызнякі і паўхмызнякі з цэльнымі чарговымі і процілеглымі лістамі, без прылісткаў. Кветкі пазушныя, энтамафільныя, правільныя, рэдка злёгку няправільныя. Калякветнік двайны (рэдка пялёсткі рэдукаваныя), чашалісцікаў і пялёсткаў па 5-10, рэдка па 4 ці 3. Тычынак таксама 5-10, вельмі рэдка 3. Адна з характэрных асаблівасцей — прысутнасць гіпантыя, які прырастае да асновы гінецэя. Гінецэй ад амаль апакарпнага да сінкарпнага ці паракарпнага, з 2-5 пладалісцікаў, завязь — у залежнасці ад зрастання гіпантыя з гінецэем — верхняя (амаль свабодная), паўніжняя ці ніжняя. Стылодыі свабодныя ці зрослыя ў слупок. Семязачаткі шматлікія, звычайна красінуцэлятныя, з двайным ці простым інтэгументам. Плод у большасці выпадкаў каробачка ці несапраўдная ягада.
Ордэн «Матчына слава»
Апісанне ордэна
Ордэн «Матчына слава» вырабляецца з серабра. Срэбнага ўтрымання ў ордэне I і II ступені — 19,788±1,388 г, III ступені — 19,699±1,388 г. Агульная вага ордэна I ступені 21,79±1,73 г. Агульная вага ордэна II ступені 21,41±1,50 г. Агульная вага ордэна III ступені 21,29±1,50 г.
Ордэн пры дапамозе вушка і кальца злучаецца з металічнай калодачкай ў выглядзе банта, пакрытай белай эмаллю. На белым эмалевым фоне блакітныя палоскі: для першай ступені — адна, для другі — дзве і для трэцяй — тры палоскі. На адваротным баку калодачкі маецца шпілька для прымацавання ордэна да адзежы.
Гісторыя ордэна
Да 1 студзеня 1983 года ордэнам «Мацярынская слава» I ступені было здзейснена каля 753 тысяч узнагароджанняў, ордэнам «Мацярынская слава» ІІ ступені — каля 1 млн. 508 тысяч узнагароджанняў і ордэнам ІІІ ступені — каля 2 млн. 786 тысяч узнагароджанняў.
Хайкоу
Гісторыя
У 1988 г. Хайкоу быў абвешчаны адміністрацыйным цэнтрам утворанай правінцыі Хайнань.
Дэфект масы
Δm
Дэфект масы адносна вугляроду-12
і масавым лікам
Дэфект масы і энергія сувязі
дзе Z — колькасць пратонаў, N — колькасць нейтронаў, m_p — маса пратона, m_n — маса нейтрона, m_{nuc} — маса ядра.
Ольштын
О́льштын (Olsztyn, Allenstein) — горад на правах павета на паўночным усходзе Польшчы. Сталіца Вармінска-Мазурскага ваяводства. Насельніцтва — 174 668 чалавек (2014 год) ; з прыгарадамі ўтварае гарадскую агламерацыю з насельніцтвам каля 300 тыс. чал. Размешчаны на ўзвышшы Мазурскае паазер’е (у межах горада 11 азёр), на р. Лына. Вузел аўтамабільных дарог і чыгунак рэгіянальнага значэння. Найбліжэйшы міжнародны аэрапорт — імя Ф. Шапена ў Варшаве, за 180 км на поўдзень ад Ольштына.
Гісторыя
У 1772 годзе ў выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай увайшоў у склад Прусіі. Пасля яе паражэння ў руска-пруска-французскай вайне 1806—1807 заняты французскімі войскамі, але па ўмовах Тыльзіцкага міру 1807 года застаўся ў складзе Прусіі. З 1818 года цэнтр аднайменнай акругі. Рост Ольштына паскорыўся ў другой палове XIX ст. з адкрыццём у 1872 годзе чыгункі да г. Торн (Торунь), развіццём сеткі медыцынскіх і адукацыйных устаноў, з’яўленнем машынабудаўнічых заводаў і бойні. У 1910 годзе атрымаў статус асобнай гарадской акругі, колькасць насельніцтва Ольштына дасягнула 33 тыс. чал.
Музей Варміі і Мазур
Побач з замкам працякае рака Лына, па якой можна даплыць да польска-расійскай мяжы, а пасля яе перасячэння, па рацэ Прэголь, да Калінінграда.
Канскі кінафестываль 1982
35-ы Канскі кінафестываль праходзіў з 14 па 26 мая 1982 года ў горадзе Каны, Францыя. Галоўную ўзнагароду кінафестывалю — Залатую пальмавую галіну — атрымалі два фільмы: «» рэжысёра і «» рэжысёраў  і.
Дэустаўскі ўніверсітэт
Дэустаўскі ўніверсітэт (Universidad de Deusto) — іспанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Більбаа (раён Дэуста) у аўтаномнай супольнасці Краіна Баскаў.
Археі
Гісторыя адкрыцця
У першы час да новага дамену прылічвалі толькі метанагенныя мікраарганізмы. Лічылася, што археі засяляюць толькі месцы з экстрэмальнымі ўмовамі: гарачыя крыніцы, салёныя азёры. Тым не менш, да канца XX стагоддзя мікрабіёлагі прыйшлі ў высновы, што археі з'яўляюцца вялікай і разнастайнай групай арганізмаў, шырока распаўсюджанай у прыродзе, цалкам звычайнай і для менш экстрэмальных асяроддзя пражывання, напрыклад, для глебы або вод акіяна. Прычынай такой пераацэнкі стала ўжыванне метаду палімеразнай ланцуговай рэакцыі для ідэнтыфікацыі пракарыётаў ва ўзорах вады і глебы па іх нуклеінавым кіслотам. Дадзены метад дазваляе выяўляць і ідэнтыфікаваць арганізмы, якія па тых ці іншых прычынах не культывуюцца ў лабараторных умовах. .
Забалоцкі сельсавет (Буда-Кашалёўскі раён)
Забало́цкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Забалоцце.
Гісторыя
Сельсавет значна пацярпеў ад аварыі на ЧАЭС. 20 верасня 2002 года скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Шырокаўскага сельсавета.
Давід IV Будаўнік
Давід IV Будаўнік (დავით IV აღმაშენებელი, Davit IV Aghmashenebeli) (1073 — 24 студзеня 1125) — цар Грузіі (1089—1125) з дынастыі Баграціёнаў. У часы яго праўлення адбылося аб’яднанне грузінскіх княстваў у адзіную цэнтралізаваную дзяржаву.
Порта-Сан-Джорджа
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Горнава (вадасховішча)
Збудаванні
Гідравузел складаецца з наступных збудаванняў:
Уладзімір Іванавіч Акулаў
Творчасць
Аўтар вершаў.
Чыжоўка (Салігорскі раён)
Чыжо́ўка (, Чижовка) — пасёлак у Салігорскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Чыжэвіцкага сельсавета.
Аскарыдоз
Эпідэміялогія
Прыблізна ад 0,8 да 1,2 мільярдаў чалавек ва ўсім свеце хворыя на аскарыдоз, найбольш закранутае насельніцтва Чорнай Афрыкі, Лацінскай Амерыкі і Азіі. Таму аскарыдоз з’яўляецца самай распаўсюджанай формай геагельмінтозу. У 2010 годзе ён выклікаў прыблізна 2 700 смяротных выпадкаў у параўнанні з 3 400 выпадкамі ў 1990 годзе. Іншы від чарвей роду заражае свіней.
Раскавыя
Батанічнае апісанне
Цвітуць раскі вельмі рэдка, а размнажаюцца вельмі хутка вегетатыўна пры дапамозе бакавых парасткаў з кішэнек. Суквецце — вельмі маленькі рэдукаваны пачатак з вельмі далікатным плеўчатым покрыўным лістом. У суквецці знаходзіцца адна жаночая кветка з аднаго песціка без калякветніка і 1—2 мужчынскія кветкі без калякветніка, з адной тычынкай у кожнай.
Мнюта (значэнні)
Мнюта:
Лу Цзясі
Біяграфія
Існуе Фонд імя Лу Цзясі АН КНР.
Гісторыя ЗША
Лёс галандскіх калоній
З пачатку ХVII ст. галандскія каланісты пачалі засваенне зямель сучаснага штата Нью-Ёрк. У 1624 г. яны заснавалі горад Новы Амстэрдам, які сёння вядомы як Нью Ёрк. Аднак з другой паловы ХVII ст. пасля Рэвалюцыі ўрад Вялікабрытаніі пачаў праяўляць больш увагі сваім валоданням на атлантычным узбярэжжы Амерыкі з мэтай выціснуць усіх канкурэнтаў. У гэты жа час на землях, падкантрольных галандскім каланістам пачалі масава сяліцца англійскія каланісты. Спачатку кіраўніцтва галандскіх калоній яшчэ трымала пад кантролем сітуацыю і англійскія перасяленцы ў галандскіх уладаннях падпарадкоўваліся мясцовай каланіяльнай адміністрацыі, але вельмі хутка англічан стала так шмат, што адбылася поўная асіміляцыя галандцаў.
Каланізацыя 1630-1730-х гг.
У 1660-х гг. ішло актыўнае засяленне Паўночнай i Паўднёвай Караліны з заснаваннем буйных плантацый і дробных фермерскіх гаспадарак.
Узбуйненне
У сярэдзіне ХІХ ст. ў выніку працяглых спробаў Расія прадае ЗША Аляску, якая напачатку ХХ ст. атрымала статус дадатковага штата краіны. Пазней далучаныя Гаваі і Пуэрта-Рыка, пры гэтым апошняя тэрыторыя дагэтуль не мае статусу штату (аднак у рэгіёне дзейнічаюць рухі, мэтай якіх з'яўляецца здабыццё статусу штату для тэрыторыі).
Японскія ваеннапалонныя ў СССР
Размяшканне і праца японскіх ваеннапалонных
Як і іншых палонных Японцаў трымалі ў спецыяльных лагерах НКУС-МУС СССР, часам разам з савецкімі палітычнымі і крымінальнымі зняволенымі. Большая частка знаходзілася Хабараўскім, Прыморскім, Алтайскім і Краснаярскім краях, Іркуцкай, Чыцінскай і Амурскай абласцях, Бурацкай АССР, а некаторых трымалі ў Казахстане, Узбекістане, Туркменістане, Грузіі, на Украіне і некаторых абласцях еўрапейскай часткі Расіі.
Сяргей Цярэнцьевіч Лодысеў
Біяграфія
Узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі, чатырма медалямі.
Японскія ваеннапалонныя ў СССР
Кінематограф
Тэме японскіх ваеннапалонных прысвечаны такія фільмы як «Фуму Чытай» (Японія, 2009), трылогія «Чалавечыя ўмовы» (Масакі Кабаяшы, Японія, 1959-61) і «Мой шлях» (Паўдн. Карэя, 2011).
Аляксей Валянцінавіч Улюкаеў
З 15 лістапада 2016 года — абвінавачаны ў вымагальніцтве хабару ў памеры 2 мільёнаў долараў ЗША ў выканаўчага дырэктара кампаніі «Раснафта» Ігара Сечына. 15 снежня 2017 года суд прыгаварыў Улюкаева да васьмі гадоў пазбаўлення волі ў калоніі строгага рэжыму і штрафу ў 130 млн рублёў. 12 мая 2022 года выйшаў на волю, вызвалены ўмоўна-датэрмінова.
Уладзімір (горад, Украіна)
Гісторыя
Пасля нападу Германіі на СССР Уладзімір-Валынскі быў акупаваны нямецкімі войскамі ўжо 23 чэрвеня 1941, вызвалены 20 ліпеня 1944.