cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Налібоцкая пушча
Кіраванне пушчай
Ляснікі, бліжэйшыя памагатыя стральцоў, павінны былі мець для выканання свайго абавязку стрэльбу, але карыстацца ёй не для ўласнай патрэбы, а для нясення службы. У іх абавязкі ўваходзіў адстрэл для патрэбаў радзівілаўскага скарбу лясных жывёл: мядзведзяў, дзікоў, ваўкоў, ліс, выдраў, а таксама пільнаванне адведзенага ім кавалку пушчы. Выкананне лясніком яго службовых абавязкаў 6—7 разоў на год правяраў падлоўчы. Апошні разам з лясніком абыходзіў лясніцкую дзялянку і правяраў стан спраў на месцы. Кожная такая інспекцыйная праверка фіксавалася падлоўчым кароценькай нататкай і ўласным подпісам у спецыяльнай «кніжачцы для лясніка», што, па ўсёй верагоднасці, захоўвалася ў самога лясніка. Інспекцыі падлоўчых да ляснікоў пачашчаліся пад час паляўнічага сезону — позняй восенню і ўзімку, калі парушэнні былі найбольш верагодныя, але не забываліся таксама і на летнія месяцы, калі існавала небяспека крадзяжу таварнага дрэва. Самі леснікі неслі рэгулярную варту сваёй тэрыторыі, дзе аглядалі стан таварнага лесу і паляўнічых угоддзяў: звярыных ловаў, цецеруковых токаў і месцаў палявання на фазанаў.
Паляванне
Паляванне ў лясах праводзілася ў адпаведнасці з выдадзенымі на то інструкцыямі. Яскравым прыкладам якой можа служыць «інструкцыя, якая тычылася палявання, для генеральнага лоўчага пана Пясецкага» выдадзеная 28 снежня 1792 года Дамінікам Радзівілам. Асноўная інфармацыйная частка дакумента падзялялася на адзінаццаць артыкулаў, у якіх падаваўся падрабязны інструктаж па правядзенню палявання.
Кардзінале
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Налібоцкая пушча
Прамысловасць
Паступова з дробных саматужных рудняў, кузняў, будаў,, керамічных майстэрняў паўставалі буйныя прамысловыя прадпрыемствы, росквіт якіх прыпаў на другую палову XVIII — першую палову XIX стагоддзяў. Заснаванне многіх з іх звязанае з імем вядомай прадпрымальніцы і мецэнаткі Ганны Кацярыны Радзівіл з Сангушкаў: Налібоцкай шкляной гуты (самай вядомай у Рэчы Паспалітай), Свержанскай фарфурні, ракаўскага керамічнага промыслу і інш.
Плошча Куйбышава (Самара)
Савецкі час
Пасля рэвалюцыі Саборная плошча была пераназвана ў Камунальную.
Жанна д’Арк (опера)
Дзея ІІ
Рэймс, плошча перад кафедральным саборам Народ радуецца маючай адбыцца каранацыі, і асабліва апявае сваю «збавіцельніцу» Жану. На сцэне з'яўляецца Жак. Ён канчаткова развітваецца са сваёй роляй айца і становіцца «Караючым полымем Хрыста Укрыжаванага». Пасля заканчэння цырымоніі каранацыі Жана хоча бегчы, але Карл выводзіць яе да народа, устае на вачах ва ўсіх перад ёй на калені і абвяшчае яе другой валадаркай Францыі пасля яго. У гэты момант з'яўляецца Жак і абвінавачвае Жану ў саюзе з дэманамі. Усе глыбока ўражаны. На трохразовае пытанне айца (перад імем Божым, бацькоў, а таксама яе маці) Жанна адказвае маўчаннем. І пасля трэцяга пытання раптам грыміць гром і зіхаціць маланка – зараз усё ўпэўненыя ў вінаватасці Жанны. Народ праклінае Жану і выганяе «ведзьму» з горада.
Юозас Талат-Кялпша
Біяграфія
Скончыў у 1916 годзе Петраградскую кансерваторыю. З 1920 года выкладаў у музычным вучылішчы, з 1933 года — у Каўнаскай кансерваторыі. Адначасова з 1920 года адзін з арганізатараў, разам з К. Пятраўскасам, і дырыжор Каўнаскага опернага тэатра. З 1948 года прафесар Каўнаскай кансерваторыі. Памёр 5 лютага 1949 года ў Вільнюсе. Пахаваны на могілках Роса.
Творчасць
Адзін з пачынальнікаў літоўскага раманса. Сярод твораў: опера «Дачка старшыні» (1938, не завершана), кантаты, творы для аркестра, камерныя і вакальныя творы, хары, песні, а таксама запісы (больш за 700) і апрацоўкі літоўскіх і беларускіх народных песень.
Маркіўскі раён
Утвораны ў 1920 годзе. Насельніцтва раёна на года складае 15 347 чалавек, плошча — 1166 км².
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 пасёлак гарадскога тыпу і 33 сяла.
Катандзара
Катандзара (Catanzaro) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Калабрыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Катандзара.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Vitaliano da Capua; copatrono Sant'Agazio.
Перапёлка звычайная
Апісанне
Пералётная птушка. Даўжыня каля 20 см, маса да 145 г. Апярэнне страката-бураватае. Хвост кароткі. Корміцца пераважна насеннем раслін і насякомымі. У шлюбны перыяд самцы такуюць. Нясе да 24 яек.
Значэнне і выкарыстанне
Аб’ект спартыўнага палявання і развядзення (для атрымання яек).
Яйкі
Яйкі перапёлкі маюць высокія дыетычныя якасці, добра захоўваюцца ў гандлі.
Беларускія ведамасці (газета)
«Беларускія ведамасці» — штотыднёвая грамадска-палітычная і літаратурная газета на беларускай мове.
Беларусь (газета, Гродна)
«Беларусь» — газета, орган Цэнтральнай беларускай рады Гродзеншчыны.
Паўднёваазербайджанская Вікіпедыя
Гісторыя
18 верасня 2016 года быў напісаны 10-тысячны артыкул.
У 2020 годзе артыкул зноў пачаў хутка расці. Па стане на 30 сакавіка 2020 года раздзел падняўся 40-е месца, і абышоў у тым ліку Беларускую Вікіпедыю. Разам з тым, змест артыкулаў пакідае жадаць лепшага, аб чым гаворыць нізкая глыбіня раздзелу.
Чэнтракэ
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Мілаўскі раён
Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя раёна адміністрацыйна складаецца з 1 пасялковага і 7 сельскіх саветаў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 1 пасёлак гарадскога тыпу і 28 сёлаў.
Маргарыта Анатольеўна Жорава
Біяграфія
Скончыла Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт імя У. І. Леніна (юрыст), Акадэмію кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь (спецыяліст у галіне дзяржаўнага кіравання).
Узнагароды
Мае Падзячнае пісьмо Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. Узнагароджана ордэнам Пашаны, юбілейнымі медалямі «65 гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.», «65 год вызвалення Рэспублікі Беларусь ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў», медалём «За супрацоўніцтва» (Саюзная дзяржава), Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь.
Матфей (евангеліст)
Святы Матфей лічыцца апекуном рамеснікаў, якія займаюцца будаўніцтвам, сталяроў, разьбяроў, кавалёў, а таксама ахоўнікам ад коклюшу і бясплоднасці.
Рыгор Аляксандравіч Маргуліс
Біяграфія
У 2020 годзе сумесна з Гілелем Фюрстэнбергам атрымаў Абелеўскую прэмію.
Свята-Міхайлаўская царква (Гомель)
Свята-Міхайлаўская царква — праваслаўны храм у горадзе Гомелі, перавезены з вёскі Вылева Добрушскага раёна. Дзейнічае як храм-помнік ахвярам Чарнобыльскай катастрофы. Адзіная ў Беларусі царква, перавезеная з Чарнобыльскай зоны адчужэння.
Вылеўская царква
З часам храм струхлеў і 28 ліпеня 1904 года сінод задаволіў хадатайства магілёўскага епіскапа пра водпуск сродкаў на будаўніцтва драўлянай царквы і зацвердзіў яе праект. 10000 рублёў на ўзвядзенне выдаткаваў сінод, 4677 рублёў ахвяравалі прыхаджане. 27 снежня 1909 года новы храмавы будынак быў асвечаны.
Выяўленчае мастацтва Беларусі
У многіх раённых цэнтрах Беларусі ёсць мастацкія галерэі, дзе можна ўбачыць работы мясцовых мастакоў.
Акварэль
Ёсць меркаванне, што на тэрыторыі Беларусі акварэль выкарыстоўвалася з XV ст. у мініяцюрах Радзівілаўскага летапісу, у XVII-XVIII ст. — для расфарбоўкі гравюр (напр., ілюстрацыі да «Брашна духоўнага», 1639, Куцеінская друкарня) і стварэння эскізаў арнаментаваных кампазіцый слуцкіх паясоў.
Іканапіс
Беларуская іканапісная школа — адзін з унікальных складнікаў сусветнай мастацкай культуры. Працэс яе станаўлення і росквіту ў сваёй самабытнасці расцягваецца на некалькі стагоддзяў.
Сант-Антыёка
Прырода
Раўнінныя землі заняты сельскагаспадарчай вытворчасцю. Жыхары вострава вырошчваюць вінаград, масліны, апунцыю і пшаніцу. На пагорках сустракаюцца такія расліны, як ядловец, фісташка, сунічнае дрэва, фікус, карлікавыя пальмы і г. д. Сант-Антыёка — важнае месца для пералётных птушак, у тым ліку бакланаў, фламінга, рэдкіх відаў сокалаў.
Гісторыя
Востраў Сант-Антыёка быў населены ў неаліце. На яго тэрыторыі знойдзены домус-дэ-янас, магільня гігантаў, 30 нурагаў. Тут здабывалі вапняк і свінец.
У першай палове 1 тысячагоддзя да н. э. на паўднёвым усходзе вострава фінікійцамі была заснавана калонія Сульцы. У 258 г. да н. э. Гай Сульпіцый Патэркул перамог у бітве пры Сульцы карфагенян. Сант-Антыёка разам з Сардзініяй быў уключаны ў склад Рымскай дзяржавы.
Новаайдарскі раён
Ліквідаваны 17 ліпеня 2020 года.
Крыўлянскі сельсавет
Крыўля́нскі сельсаве́т — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жабінкаўскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок Крыўляны.
Уладзімір Вікенцьевіч Свідуновіч
Узнагароды
Узнагароджаны прэміяй імя У. А. Караля Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь за рэалізаваны праект «9-павярховы двухсекцыйны жылы дом у мікрараёне № 17 горада Гомеля» (2000), медалём Святога Дабравернага князя Данііла Маскоўскага (Маскоўскі Патрыярхат) — За працы ў славу Святой Царквы — рэалізацыю праекта «Рэканструкцыя і аднаўленне помніка архітэктуры пачатку XX стагоддзя „Свята-Мікольскай царквы і пашырэнне Свята-Мікольскага праваслаўнага манастыра“» (2003), Ганаровай граматай Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь (2012).
Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт
Даваенны перыяд
Першым рэктарам універсітэта Народны камісарыят асветы БССР прызначыў выдатнага гісторыка-славіста, выпускніка гісторыка-філалагічнага факультэта МДУ, прафесара Уладзіміра Іванавіча Пічэту, які ўзначальваў БДУ на працягу 8 гадоў. Прафесарска-выкладчыцкі склад у асноўным быў сфарміраваны кадрамі Маскоўскага, Казанскага і Кіеўскага ўніверсітэтаў. Першымі прафесарамі ўніверсітэта Дзяржаўны вучоны савет прызначыў В. Г. Кнорына (палітэканамія), У. М. Ігнатоўскага (гісторыя Беларусі), (філасофія і педагогіка), І. М. Салаўёва (педагогіка); Д. П. Канчалоўскага, У. М. Перцава, М. М. Нікольскага, У. І. Пічэту, Д. А. Жарынава, С. З. Кацэнбогена, Ф. Ф. Турука, А. А. Савіча (гісторыя), М. А. Янчука (этнаграфія), С. Я. Вальфсона, В. В. Якуніна (эканоміка), Е. Е. Святаслаўскага (статыстыка), М. М. Андрэева (фізіка),  (хімія), М. Б. Кроля (медыцына),  (анатомія), А. У. Фядзюшына (заалогія) і інш.
У лютым 1925 года ўніверсітэт выпусціў першых маладых спецыялістаў — 34 эканамісты і 26 юрыстаў. У кастрычніку 1927 года пры БДУ адкрылася аспірантура. Увосень гэтага ж года ў цэнтры Мінска пачалося будаўніцтва ўніверсітэцкага гарадка. Да 1930 года былі пабудаваны чатыры вучэбныя карпусы — для медыцынскага, анатамічнага, біялагічнага і хімічнага факультэтаў. Такім чынам, у складзе ўніверсітэта было ўжо 6 факультэтаў: рабочы, педагагічны, медыцынскі, народнай гаспадаркі, права і савецкага будаўніцтва, хіміка-тэхналагічны. Штат прафесараў і выкладчыкаў да гэтага часу значна павялічыўся: 49 прафесараў, 51 дацэнт, 44 выкладчыкі і больш за 300 навуковых супрацоўнікаў.
Пасля вайны
У 1957 годзе на 7 факультэтах БДУ (у 1944 годзе быў адкрыты факультэт журналістыкі) налічвалася 43 кафедры, на якіх працавала 339 супрацоўнікаў, з якіх 29 прафесараў і дактароў навук, 160 дацэнтаў, 150 выкладчыкаў і асістэнтаў.
Агульныя звесткі
У комплекс БДУ ўваходзяць: 17 факультэтаў і адукацыйных інстытутаў; 5 устаноў перападрыхтоўкі і павышэння кваліфікацыі, 3 навукова-даследчыя інстытуты, 13 навуковых цэнтраў, 41 навукова-даследчая лабараторыя, 38 студэнцкіх навукова-даследчых лабараторый, 180 кафедр, 11 унітарных прадпрыемстваў, 3 вучэбна-даследчыя станцыі, 5 музеі. У 2015 годзе да ўніверсітэта быў далучан Міжнародны экалагічны ўніверсітэт імя А. Дз. Сахарава, які стаў структурным падраздзяленнем БДУ.
Фарны касцёл (Слуцк)
Гісторыя
У 1819 г. мясцовыя католікі шырока адзначылі 400-гадовы юбілей храма. Апошні касцёльны рамонт адбыўся ў 1838 г., а ў 1843 г. сюды паставілі новы арган і размясцілі новыя абразы. Дзейнічаў фарны касцёл да 1852 г. У сувязі з тым, што старажытны будынак да таго часу моцна састарэў, набажэнствы ў ім скончыліся, яго закрылі, а пазней разабралі.
Фарная капліца
Драўляная званіца разам з фарнай капліцай прастаялі да пачатку 1930-х гадоў. У сувязі з распачатай у краіне антырэлігійнай кампаніяй іх не стала.
Архітэктура
Асобна стаяла драўляная званіца з двума вялікімі званамі. Гэта было яруснае збудаванне: на магутным квадратным у плане зрубе ніжэйшага яруса ўзвышаўся адкрыты каркасны верхні, пакрыты шатром з гранёным купалком-банькай.
У 1843 г. сюды паставілі новы арган і размясцілі новыя абразы. Вартай увагі славутасцю, што захоўвалася тут, была срэбная скрынка з сэрцам слуцкага князя Гераніма Фларыяна Радзівіла, які памёр у 1760 г. і быў пахаваны ў горадзе Белым (цяпер Бяла Падляска ў Польшчы). Каштоўным рарытэтам, які захоўваўся ў храме і пра значнасць якога ў ХІХ ст. ужо не помнілі, быў трон князёў Алелькавічаў, зроблены візантыйскімі майстрамі са слановай косці. Яго сюды перадаў адзін з апошніх князёў Алелькавічаў Ян-Сімяон. Пазней, хутчэй за ўсё тады, калі драўлянага фарнага касцёла ўжо не было, а былы бернардзінскі яшчэ не быў аддадзены католікам (з-за чаго ў іх узніклі складанасці ў справе захавання касцёльнай маёмасці), трон слуцкіх князёў трапіў у прыватныя рукі і пасля некалькіх перапрадаж апынуўся ў Англіі. Цяпер ён захоўваецца ў Лондане ў музеі Вікторыі і Альберта.
Амундсен-Скот (антарктычная станцыя)
А́мундсен-Скот (Amundsen–Scott South Pole Station) — антарктычная станцыя, што належыць ЗША і размяшчаецца раўнютка на Паўднёвым геаграфічным полюсе Зямлі, такім чынам з'яўляючыся самым паўднёвым пасяленнем чалавека. Адна з першых палярных станцый у Антарктыдзе, першая станцыя ў глыбіні мацерыка. Названа ў гонар выбітных палярных даследчыкаў — нарвежца Руаля Амундсена і англічаніна Роберта Скота, якія першымі дасягнулі полюса ў 1911—1912 гадах. Станцыя знаходзіцца ў падпарадкаванні Падраздзялення палярных праграм Нацыянальнага навуковага фонду ЗША.
Прыродныя ўмовы
Станцыя знаходзіцца на высокім Антарктычным плато на вышыні 2835 м над узроўнем мора. На паўднёвым полюсе палярны дзень і палярная ноч доўжацца па 6 месяцаў. Такім чынам, сонца заходзіць і ўзыходзіць тут двойчы — у сакавіку і ў верасні. За шасцімесячны "дзень" становішча сонца над гарызонтам мяняецца ад 1° у дні раўнадзенства да 23° у дзень снежаньскага сонцастаяння. У плане пораў году палярны дзень тут супадае з "летам", калі тэмпература можа дасягаць -30 — -25°С (абсалютны максімум — -12,3°С). Цягам 6 месяцаў палярнай ночы-зімы сярэднія тэмпературы складаюць -57 — -59°С, (абсалютны мінімум — -82,8°С). У гэты час на станцыю абрынваюцца завеі, часта з ураганным ветрам. Нягледзячы на суровыя ўмовы, палярная ноч + выключна сухое паветра даюць выдатную магчымасць для астранамічных назіранняў.
Гу (чаша для віна)
Выкарыстанне
У ранні перыяд дынастыі Шан часта выраблялі керамічныя гу. Чашы гу у адрозненне ад кубкаў цзюе адносна позна сталі часткай бронзавага рытуальнай посуду, застаючыся доўгі час керамічным сасудам. Так, у культуры Эрлітоу поруч з бронзавымі чашамі былі знойдзеныя керамічныя гу, якія, на думку археолагаў, выкарыстоўваліся менш прывілеяванымі слаямі грамадства. Бронзавыя гу амаль не сустракаюцца ў культуры Эрліган, у той час як у магільніках ў Аньяне бронзавыя гу такія ж частыя, як і цзюе.
Камета
Будова
Ядро каметы — гэта невялікае цвёрдае ледзяное цела, якое ўключае тугаплаўкія часцінкі і арганічныя злучэнні. Да 80 % ядра каметы складаецца з вадзянога лёду, а таксама замерзлага вуглякіслага газу, чаднага газу, метану, аміяку і ўкрапаных у лёд металічных часцінак. Ёсць у каметных ільдах і больш складаныя рэчывы, аж да амінакіслот.
Пры набліжэнні да Сонца, на адлегласць некалькіх астранамічных адзінак, у каметы ўтвараецца галава. Яна ўтвараецца ў выніку нагрэву ядра, выпарэння і выдзялення з яго паверхні газаў і пылу. Бачныя папярочнікі галоў камет з набліжэннем да Сонца дасягаюць памераў 104—106 км.
Воблака Оарта
У 50-я годы XX ст. галандскім астраномам Оартам была прапанавана ідэя існавання каметнага воблака на адлегласці 150 000 а. а., якое ўтварылася за кошт выбуха планеты Фаэтон, якая знаходзілася паміж арбітамі Марса і Юпітэра. Час ад часу з-за знешняга ўздзеяння асобныя каметы з яго пачынаюць рухацца ў кірунку Сонца.
Вывучэнне ў Беларусі
У ХХІ ст. назіранні за каметамі ў Беларусі займаецца Віцебская аматарская астранамічная абсерваторыя (напр. C/1996 B2 (Хякутакэ)).
Помнік кінакамеры
Гісторыя
Ідэя пра стварэнне помніка з'явілася падчас правядзення міжнароднага кінафестывалю ў Маскве ўлетку 2001 года.
Джавані Бенедэта Кастыльёнэ
Джавані Бенедэта Кастыльёнэ (іт. Giovanni Benedetto Castiglione; 1607,  —, ) — італьянскі жывапісец і гравёр, прадстаўнік генуэзскай школы. Лічыцца аўтарам тэхнікі манатыпіі.
Міфалогія
Міфало́гія (μυθολογία ад μῦθος — «паданне» і λόγος — «слова», «расказ», «вучэнне») можа азначаць :
Арыстана (правінцыя)
Утворана 28 жніўня 1974 года, складаецца з 87 муніцыпалітэтаў. Эканоміка Арыстана — сфера паслуг, сельская гаспадарка, турызм і невялікія галіны прамысловасці.
Міфалогія
Міфалогія як светаадчуванне
Міф адлюстроўвае рэальнасць надзвычай своеасабліва. Ён не адэкватны рэальнасці, міф гаворыць мовай знакаў, сімвалаў, архетыпаў. Ад іншых форм спазнання (напрыклад, навуковага) міф адрозніваецца тым, што абапіраецца на звышнатуральнае. Міфалогія — знакавая сістэма, сімвалічная «мова», у тэрмінах якой чалавек мадэліраваў, абагульняў з’явы свету. Усё ў існым міф імкнуўся растлумачыць, перадаць менш вядомае праз больш вядомае. Міф заўсёды абагульняе, але — праз канкрэтнасць.
IC 3264
IC 3264 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Ладушкін
Ладушкін — горад у Калінінградскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Ладушкінскай гарадской акругі. Размешчаны за 28 км на паўднёвы захад ад Калінінграда непадалёк ад Калінінградскага (Віслінскага) заліва Балтыйскага мора. Турызм. У Ладушкіне размешчана аднайменная станцыя Калінінградскай чыгункі на лініі Калінінград — Мамонава (польская граніца).
Ізабела
Ізабе́ла (ад Isabel ) — жаночае імя іспанскага паходжання.
Служба спасения 01 (часопіс)
Галоўныя рэдактары
Аўтары — спецыялісты ў галіне пажарнай бяспекі, навукоўцы, супрацоўнікі НДІ ПБіНС МНС, праекціроўшчыкі і аналітыкі.
Цільда Суінтан
Спасылкі
Інтэрв’ю
Якапа Сансавіна
Нарадзіўся ў Фларэнцыі, пры нараджэнні Якапа Таці. У Фларэнцыі ў 1500 годзе паступіў у вучні да Андрэа Сансавіна, прозвішча якога ён пасля ўзяў. У 1510 годзе суправаджаў настаўніка ў Рым, дзе вывучаў антычную скульптуру.
Паўднёвая Галандыя
Паўднёвая Галандыя — правінцыя на захадзе Нідэрландаў, паміж Паўночным морам і дэльтай рэк Маас і Рэйн. Правінцыя вельмі ўрбанізаваная і з'яўляецца самай населенай у краіне — на яе тэрыторыі размешчаныя некаторыя з самых буйных агламерацый Нідэрландаў: Ротэрдам, Гаага, Дордрэхт і Лейдэн.
Маджызана
Насельніцтва складае 1316 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 42 чал./км². Займае плошчу 31 км². Паштовы індэкс — 88050. Тэлефонны код — 0961.
Працэс (фільм)
«Працэс» (Процесс) — дакументальны фільм 2018 года рэжысёра Сяргея Лазніцы, змантаваны з кінахронікі судовага працэсу па Справе Прампартыі.
Вінчэнца Катэна
Біяграфія
Дакладная дата смерці мастака невядомая. Вядома, што пахаванне адбылося ў верасні 1531 года.
Мікалоюс Даўкша
Мікалоюс Даўкша, Мікалай Даўкша (Mikalojus Daukša, варыянты: Daugsz, Daugsza, Dauksza, Daux, Dawksza, Dovkša, Dowksza, Dovkš, Dovkša; 1527/1538, в. Бабенай каля Кейданяй — 2-я пал. лютага, Варняй) — літоўскі гуманіст, дзеяч контррэфармацыі, адзін са стваральнікаў літоўскай пісьменнасці. Займаў розныя царкоўныя пасады ў розных мясцовасцях Жамойці. Пераклаў з польскай мовы на літоўскую «Катэхізіс» езуіта Якава Лядэсмы («Kathechismas arba mokslas kiekwienam priwalvs», 1595) — першая кніга, выдадзеная на тэрыторыі Літвы на літоўскай мове. Пераклаў з польскай зборнік казанняў Я. Вуека («Postilla catholicka», 1599), прадмова (на польскай мове) да гэтай кнігі ўтрымлівае заклік берагчы літоўскую мову і з'яўляецца ўзорам публіцыстыкі таго часу.
Эдвард Адамавіч Вайніловіч
Э́двард Ада́мавіч Вайніло́віч ці поўнасцю Э́двард Анто́ній Леана́рд Ада́мавіч Вайніло́віч (Edward Woyniłłowicz, Эдвард Адамович Войнилович;, Вялікая Сляпянка, Мінскі павет, Мінская губерня, Расійская імперыя — , Быдгашч, Рэспубліка Польшча) — буйны гаспадарчы і палітычны дзеяч Беларусі і Расійскай імперыі, мецэнат, фундатар, рэфарматар мясцовай сельскай гаспадаркі. Стацкі саветнік (1905).
У 1878 г. уступіў у Мінскае таварыства сельскай гаспадаркі (1878—1921), быў у 1888—1907 гг. яго віцэ-старшынёй, а ў 1907—1921 гг. старшынёй. З 1888 г. фактычна быў кіраўніком Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі. У канцы XIX — пачатку XX стст. Эдвард Вайніловіч стаў адным з неафіцыйных лідараў карэнных (каталіцкіх і польскамоўных) дваран літоўска-беларускіх губерняў. Быў актыўным дзеячом беларускага нацыянальнага руху, з’яўляючыся лідарам беларускага дваранскага кансерватыўнага кірунку ў апошнім і не прымаючы сацыялістычныя яго кірункі.
У студзені 1921 г. ад свайго імя і мясцовых землеўласнікаў адправіў Ігната Парэмбскага прадстаўляць інтарэсы Беларусі на мірных перагаворах паміж дэлегацыямі Польшчы, РСФСР і УССР у Рызе. Быў незадаволены рашэннямі Рыжскага мірнага дагавора (1921), які падзяляў Беларусь на часткі і ацаніў пазіцыю польскіх палітыкаў як здраду ідэалам адраджэння былой шматнацыянальнай Рэчы Паспалітай. У ходзе драматычных падзей частай змены ўлады ў Беларусі ў 1918—1919 гг. быў разрабаваны яго маёнтак Савічы на Случчыне і знішчаны старажытны архіў роду Вайніловічаў, што Эдвард Вайніловіч успрыняў як вялікую трагедыю. Калі па выніках Рыжскага мірнага дагавора (1921) дамы і маёнткі Вайніловічаў, як і многіх іншых землеўласнікаў, аказаліся на савецкім баку, Эдвард Вайніловіч са сваякамі прыняў грамадзянства Польшчы (Другой Рэчы Паспалітай), а пасля разам з Радай Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі вырашыў скасаваць арганізацыю, што і было прынята ў маі 1921 г. у Варшаве на агульным сходзе Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі.
Падарожжа ў Італію і Францыю
У мэтах аздаравіць Эдварда пасля працы на заводах і чыгунцы маці пераканала бацьку, каб іх сына (па просьбах Люцыяна і Гелены Вайніловічаў) адправілі ў падарожжа за мяжу. Эдвард пагадзіўся з воляй бацькоў, а ў мемуарах занатаваў: «Аднак, узважыўшы, я тую маю папярэднюю працу, тыя гады, праведзеныя ў рабочай блузе, тыя гады спецыяльнай навукі за страчаныя зусім не лічу: наадварот, набыў карысны вопыт, бо навучыўся працаваць сам і цаніць працу іншых, навучыўся разумець псіхалогію працуючых, падуладных і залежных людзей і таму лепей разумець абавязкі працадаўцаў, у шэрагі якіх сам хутка меўся стаць».
Службовая дзейнасць у павеце, чыны і ўзнагароды
13 мая 1883 г. Эдвард Вайніловіч быў прызначаны расійскімі ўладамі на пасаду ганаровага міравога суддзі Слуцкай акругі (у межах Слуцкага павета), а пасля шмат разоў (на новае трохгоддзе) перапрызначаўся да 1917 г. уключна. Вайніловіч вельмі цаніў гэтую пасаду і не прапусціў ніводнага судовага пасяджэння без уважлівай прычыны. Не з’яўляючыся прафесійным юрыстам, ён дасканала вывучыў права і праяўляў адказнасць, якая спадарожнічала яму ўсё жыццё. Нават пазней, ужо пасля Рыжскага дагавора (1921), Навагрудскі акруговы суд Другой Рэчы Паспалітай (Польшчы) выбраў Эдварда Вайніловіча, улічваючы яго былыя заслугі ў гэтай галіне, сваім ганаровым суддзёй.
Эдвард Вайніловіч таксама фінансава дапамагаў слуцкай гімназіі; прыняў фінансавы ўдзел у пабудове і адкрыцці ў Слуцку камерцыйнага вучылішча (т.зв. «гандлёвай школы»), адным з галоўных фундатараў і папячыцеляў якога быў блізкі сябар Эдварда рускі маянтковец Слуцкага павета Міхаіл Кір’якоў. Эдвард Вайніловіч быў заснавальнікам камітэта абароны правоў яўрэяў і татар у Клецку, даваў грошы на рамонт і будову праваслаўных цэркваў. У пачатку 1880-х гг. Вайніловіч пэўны час быў адным з трох куратараў-апекуноў (разам з Янам Кукевічам і Аляксандрам Ельскім) мінскай рэальнай гімназіі.
Вайніловіч на чале Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі
Ва ўмовах дзеяння ў «заходніх губернях» абмежавальных, дыскрымінацыйных законаў у адносінах да «польскага» (польскамоўнага і каталіцкага) дваранства пасля паўстання 1863—1864 гадоў, МТСГ выступала абаронцам інтарэсаў мясцовых землеўласнікаў (у тым ліку праз дзейнасць сваіх юрыстаў) перад расійскай уладай, «заўсёды і ў кожнай акалічнасці лічыла сябе прадстаўніком класа землеўласнікаў у Заходнім краі і мела абавязкам не давесці да страты годнасці і гонару гэтага саслоўя». Аднак у члены Рады МТСГ запрашаліся і рускія ўладальнікі маёнткаў Мінскай губерні, каб запэўніць афіцыйныя ўлады, што таварыства не ствараецца выключна па нацыянальным прынцыпе і не займаецца змоўніцкай антыўрадавай дзейнасцю. Акрамя таго, Вайніловіч і іншыя кіраўнікі таварыства імкнуліся наладзіць і замацаваць добрыя адносіны з рускімі ўласнікамі ў губерні, супрацоўніцтва з якімі ў земстве ўжо тады бралася пад увагу. У склад таварыства ўвайшло шмат высокапастаўленых асоб, бо ўрэшце стала гонарам быць членам МТСГ. Эдвард Вайніловіч як старшыня МТСГ здолеў займець кантакт з усімі прадстаўнікамі афіцыйнай расійскай улады ў губерні і змог дабіцца іх павагі ў адносінах да сябе і сваёй арганізацыі. У Мінску на адным з прыёмаў у мінскага губернатара князя Трубяцкога ён выпадкова пазнаёміўся з яшчэ мала вядомым Пятром Сталыпіным (1862—1911), які тады назваў Вайніловіча «мінскім Бісмаркам» за ўпартасць у адстойванні інтарэсаў таварыства. Членамі МТСГ былі прадстаўнікі і іншых літоўска-беларускіх губерняў, дзе спачатку не было сельскагаспадарчых таварыстваў. Калі мясцовыя ўмовы дазвалялі ім стварыць свае губернскія аграрныя таварыствы, яны выходзілі са складу МТСГ і лічылі МСТГ сваёй «калыскай».
Краёвасць і ідэя стварэння Краёвай партыі
Пасля выдання царскага маніфеста ад 6 жніўня 1905 г. аб увядзенні законадарадчай Дзяржаўнай Думы, Эдвард Вайніловіч у лісце 16 жніўня 1905 г. да Марыяна Здзяхоўскага выказаўся, што дэпутаты, выбраныя з ліку карэнных дваран Заходняга края, павінны іграць адметную ролю ў Думе, бо Заходні край («Літва і Русь») мае свае інтарэсы; і сцвярджаў, што яны могуць быць пасрэднікамі паміж групай дэпутатаў ад польскіх губерняў («Польскае Кола») і іншымі дэпутатамі заходніх губерняў. Выступаючы за падтрымку старой «ягелонскай ідэі» (злучнасці зямель Польскага Каралеўства і Вялікага Княства Літоўскага) і салідарнасць з дваранамі польскіх губерняў, дваране Паўночна-Заходняга края натуральна адчувалі, што ў Расійскай імперыі ў іх больш падобнага па юрыдычным статусе існавання (галоўным чынам, абмежавальнага і дыскрымінацыйнага па сваім характару) з польскімі дваранамі Паўднёва-Заходняга края (Кіеўская, Валынская і Падольская губерні). Лідары МТСГ (Эдвард Вайніловіч, Аляксандр Аляксандравіч Скірмунт, граф Ежы Эмерыкавіч Чапскі, князь Геранім Эдвінавіч Друцкі-Любецкі, Раман Аляксандравіч Скірмунт і інш.), першымі сярод іншых сельскагаспадарчых таварыстваў сфармулявалі для выбараў ліберальна-кансерватыўную палітычную праграму, апублікаваную 7(20) кастрычніка 1905 г. на старонках газеты «Kurier Litewski» (№ 31, 1905 г.).
Пасля выдання царом Маніфеста 17 (30) кастрычніка 1905 г., які надаваў аб’яўленай раней законадарадчай Дзяржаўнай Думе (у якую яшчэ не прайшлі выбары дэпутатаў) заканадаўчы характар і ўводзіў ліберальныя свабоды, лідарамі МТСГ было прапанавана стварыць «краёвую» партыю ліберальна-кансерватыўнага кірунку для стварэння ў Думе дэпутацкага «Краёвага кола Літвы і Русі». Па сутнасці гэта было прыхаваным першым кансалідацыйным крокам на шляху да паступовага аднаўлення былой Рэчы Паспалітай.
Уплыў на выбары ў Дзяржаўную Думу
Між тым прадвыбарчы камітэт мінскіх дваран-маянткоўцаў палову пунктаў сваёй праграмы адвёў праблемам становішча сялян: прапарцыянальнае абкладанне падаткамі ўсіх саслоўяў, увядзенне ільгот для сялян пры набыцці зямлі праз Сялянскі банк, стварэнне крэдытных кас, скідкі пры куплі насення і інвентару і г.д. Дэпутатам ад Мінскай губерні ў I Дзяржаўную Думу быў абраны і Раман Аляксандравіч Скірмунт (сын Аляксандра Скірмунта).
Вяртанне да працы ў краі і дзейнасць у земстве
У 1909 г. Эдвард Вайніловіч (як блізкі сваяк Ваньковічаў) і Раман Скірмунт (як блізкі сябар Вайніловічаў і Ваньковічаў) прысутнічалі ў якасці ганаровых гасцей на гучным у краі «срэбраным вяселлі» Станіслава Аляксандравіча Ваньковіча (1860—1937) і Гелены Генрыхаўны Ваньковіч з роду Аскеркаў (1866—1947) у маёнтку Рудакоў (Рэчыцкі павет), на якое з’ехаліся многія вядомыя дваранскія сем’і — Горваты, Аскеркі, Кеневічы, Гечэвічы, Мінейкі, Раствароўскія і інш. Бацька маладога Станіслаў Аляксандравіч Ваньковіч (1860—1937) быў віцэ-старшынёй Віленскага таварыства сельскай гаспадаркі, а таксама членам-заснавальнікам Краёвай партыі Літвы і Беларусі.
30 чэрвеня 1910 г. у сядзібе Ваньковічаў у Вялікай Сляпянцы адбылося вяселле Мечыслава Баляслававіча Ялавецкага (1876—1962) і Юліі Зыгмунтаўны Ваньковіч (1883—1939). Эдвард Вайніловіч і Раман Скірмунт таксама прысутнічалі. Маладая Юлія Ваньковіч была блізкай сваячкай Эдварда Вайніловіча, а Мечыслаў Ялавецкі быў сынам Баляслава Ялавецкага, віднага ідэолага «краёвасці», які яшчэ ў 1907 г. крытыкаваў стварэнне Краёвай партыі Літвы і Беларусі на выключна кансерватыўных прынцыпах. Верагодна, за шлюбам маладых быў і пэўны крок збліжэння двух палітыкаў, бо на вяселлі гучалі не толькі маралізатарскія тосты, але і сур’ёзныя праграмна-палітычныя, патрыятычныя, а таксама традыцыйныя заклікі да захавання сямейнай зямлі.
2 кастрычніка 1910 г. на чарговых выбарах дэпутата ад Мінскай губерні ў Дзяржаўны Савет Расійскай імперыі Вайніловіч не балаціраваўся, а толькі ўвайшоў у камісію для падліку галасоў і вылучыў кандыдатуру Рамана Скірмунта, тагачаснага віцэ-старшыні Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі, які і быў абраны. Аднак у 1911 г. дэпутацкі мандат Скірмунта быў скасаваны.
Пасля ўвядзення ў 1911 г. земскага самакіравання (земства) у Мінскай губерні Эдвард Вайніловіч быў выбраны дэпутатам ад «польскай» (каталіцкай) курыі Слуцкага павета ў мінскую губернскую земскую ўправу (мінскае земства), пераабіраўся ў Слуцкім павеце і быў слуцкім дэпутатам у мінскім земстве да 24 чэрвеня 1917 г. У мінскае земства дэпутатамі былі абраны і блізкія сябры Раман Скірмунт (ад Пінскага павета) і Міхал Ястржэмбскі (ад Рэчыцкага павета). Дзейнасць у мінскім земстве была накіравана на ўвядзенне больш збалансаваных падаткаў, каб даць мажлівасць развівацца паветам, і задавальненне мясцовых патрэб. Між тым на справы ў земстве аказваў вялікі ўплыў мінскі губернатар, таму каталіцкія дваране дабіваліся плёну толькі цяжкай працай, добрым веданнем справы і агромнай непрадузятасцю і справядлівасцю поглядаў. У мінскім земстве Вайніловіч меў стасункі і з Аркадзем Смолічам.
Вакол справы Беларускай Народнай Рэспублікі (1918)
Па рэкамендацыі германскага ваеннага камандавання фарміраванне новага склада кабінета міністраў БНР з 9 ліпеня 1918 г. было даручана Раману Скірмунту, які адразу паставіў на перагляд сёмы пункт Другой Устаўной граматы БНР, які тычыўся аграрнага пытання (скасавання прыватнай уласнасці на зямлю) і імкнуўся, каб БНР фармавалася як капіталістычная дзяржава. Скірмунт выступіў за захаванне прыватнай уласнасці на зямлю і (з ухвалы кансерватыўных дваран-маянткоўцаў) прапаноўваў беларускім сацыялістычным партыям кампраміс па зямельным пытанні: калі раней Рада МТСГ выступала за поўнае захаванне за маянткоўцамі іх зямлі, то цяпер неадменна выказвалася за захаванне прынцыпа прыватнай уласнасці на зямлю, але згаджалася на продаж часткі зямлі маянткоўцаў сялянам невялікімі надзеламі па цане, якая адпавядала іх рэальнай вартасці. Такая палітыка новага кабінета міністраў БНР, нягледзячы на моцную падтрымку «Саюза асоб, запісаных у радаводныя кнігі Мінскай губерні», Польскай рады Мінскай зямлі і Польскай рады Магілёўскай зямлі, сустрэла рашучае процідзеянне сацыялістаў-рэвалюцыянераў, членаў ранейшага складу Рады БНР. 20 ліпеня 1918 г. кабінет Рамана Скірмунта быў вымушаны афіцыйна падаць у адстаўку.
У канцы кастрычніка 1918 г. Эдвард Вайніловіч як дэлегаваны ад МТСГ увайшоў у якасці члена ў склад Рады БНР. Эдвард Вайніловіч наведваў пасяджэнні Рады БНР, бачыў карту БНР і скептычна аднёсся да таго, што Смаленшчына і Браншчына з’яўляюцца этнічнымі беларускімі землямі.
Паміж Мінскам і Варшавай (1918—1921)
Эдвард Вайніловіч стаў займацца працай па пытанням арганізацыі самакіравання Міншчыны ў складзе Грамадзянскай управы ўсходніх зямель і зямельных адносін (у прыватнасці, праектам закона аб дробных арандатарах), кіраваў Мінскім таварыствам сельскай гаспадаркі і ўдзельнічаў у сходах адноўленай мінскай дваранскай суполкі на чале з маршалкам графам Ежы Чапскім.
15 сакавіка 1920 г. у Вільні, якая была рэзідэнцыяй генеральнага камісара Грамадзянскай управы ўсходніх зямель, адбыўся сход маянткоўцаў літоўска-беларускіх зямель (з былых шасці паўночна-заходніх губерняў Расійскай імперыі), на якім было вырашана замест «Саюза маянткоўцаў Літвы і Беларусі ў Варшаве» стварыць арганізацыю землеўласнікаў «Саюз саюзаў» з сядзібай у Вільні, каб аператыўна і ўзгоднена супрацоўнічаць з грамадзянскімі ўладамі і ўплываць на прыняцце імі рашэнняў, асабліва адносна зямельных пытанняў. Сход прапанаваў узначаліць гэтую арганізацыю Эдварду Вайніловічу, які згадзіўся.
Вакол падпісання Рыжскага мірнага дагавора (1921)
Эдвард Вайніловіч з колам найбліжэйшым калег вырашыў, што трэба патрабаваць ад польскага ўрада прытрымлівацца канцэпцыі меж Рэчы Паспалітай 1772 года (хіба толькі з малымі саступкамі) і ў рамках яе прадставіць усім землям былога Вялікага Княства Літоўскага шырокую аўтаномію. У кастрычніку 1920 г. па Варшаве таксама хадзілі чуткі, якія не спрыялі рэалізацыі федэрацыйнай канцэпцыі Юзафа Пілсудскага, палітычныя пазіцыі якога не былі да Майскага перавароту (1926) моцнымі: генерал Булак-Балаховіч заняў Мінск і збіраецца аб’явіць аб незалежнасці Беларусі, у часовы ўрад якой уключаны Эдвард Вайніловіч, Раман Скірмунт, граф Ежы Чапскі і Альгерд Свіда.
Закрыццё Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі (1921)
Знаёмыя, ведаючы пра матэрыяльныя страты Вайніловіча, прапанавалі яму паўдзельнічаць у розных фінансавых таварыствах у Варшаве. Ён адгукнуўся на запрашэнні Аляксандра Лядніцкага (1866—1934) і Станіслава Горвата (1866—1930) і стаў у 1921 г. старшынём суполкі, якая фінансавала выраб ільну ў Гродне; членам праўлення фабрыкі ў Чэнстахове па вырабу жалеза і членам нагляднай рады акцыянернага таварыства «Lloyd». У Эдварда Вайніловіча таксама захаваліся дзейнымі акцыі і дэпазіты ў польскіх банках, у тым ліку — у банку Саюза маянткоўцаў у Варшаве. У снежні 1921 г. атрымаў частку срэбра, якое сам Вайніловіч у ліхую пару схаваў у маёнтку Савічы: былы сельскі работнік Эдварда Вайніловіча Юзаф Стралец, чый бацька і дзед таксама працавалі ў Савічах, адшукаў і правёз праз мяжу ў люты мароз да сваякоў Вайніловічаў на польскі бок тое багацце. За годны ўчынак Эдвард Вайніловіч перадаў герою 50 тысяч марак. У Варшаве паспеў яшчэ зрабіць некалькі сустрэч з сябрамі і знаёмымі (у тым ліку з Канстанцінам Скірмунтам і Замойскімі), 5 верасня 1921 г. удзельнічаў у каталіцкім сходзе, а пасля прысутнічаў на пасяджэнні польскай кансерватыўнай Партыі рэальнай народнай працы.
Асяданне і жыццё ў Быдгашчы
У 1922 г. сябры прапанавалі яму абірацца ў сенатары Польшчы ад кансерватыўнай польскай Партыі рэальнай народнай працы, аднак сам Вайніловіч скептычна аднёсся да гэтай ініцыятывы, бо ў парламенце Польшчы дамінавалі польскія «эндэкі» і іх саюзнікі, якія добра ведалі палітычныя погляды і дзеянні Эдварда Вайніловіча. Вайніловіч толькі дазволіў сябрам вылучыць яго кандыдатуру і сказаў, што сам ніякіх актыўных крокаў для абрання рабіць не будзе. У выніку Вайніловіча не вылучылі кандыдатам у сенатары. У ліпені 1922 г. таксама атрымаў прапанову стаць лідарам беларускага нацыянальна-дэмакратычнага руху ў Польшчы, які арганізоўваўся Браніславам Тарашкевічам у Нясвіжы. Вайніловіча ўсцешыў такі давер, але ён адмовіўся, бо не ўяўляў, як можна выконваць гэтую функцыю ў Быдгашчы, а вяртанне ў Нясвіж было б балючым для душы. Сваю думку адносна пазіцыі лідара беларускага руху прадставіў у артыкуле, які быў апублікаваны ў нясвіжскай газеце.
21 студзеня 1923 г. Эдвард Вайніловіч быў выбраны на пасаду старшыні (1923—1928) «Саюза палякаў усходніх ускраін» (Związek Polaków z Kresów Wschodnich), які лакалізаваўся ў Быдгашчы і займаўся падтрымкай эмігрантаў з Літвы, Беларусі і Украіны. Пасля ўласных ваганняў 22 снежня 1923 г. атрымаў з рук прэзідэнта Быдгашча Бернарда Слівінскага ордэн «Polonia Restituta».
У апошні перыяд свайго жыцця часта ездзіў у Варшаву і розныя гарады Польшчы, дзе наведваў сваякоў і сяброў (у тым ліку — варшаўскіх палітыкаў); цікавіўся развіццём эканомікі Польшчы; у дзённіку занатоўваў свае думкі пра палітычныя падзеі і развіццё сельскай гаспадаркі; а таксама прысутнічаў на ўжо частых пахаваннях сваякоў, сяброў і калег. У жніўні 1927 г. выступіў з урачыстай прамовай на спуску з суднаверфі Быдгашча баркі, што была пабудавана на грошы акцыянернага таварыства «Lloyd».
Стракатка спірэйная
Стракатка спірэйная (Neptis rivularis) — дзённы матылёк з сямейства німфалід.
Біятопы
Даліны рэк і ручаёў, купкі кустоў, узлескі і паляны сярод разрэджаных лісцяных лясоў. У горы падымаецца да вышыні 1300-1500 м над узроўнем мора.
Кармавыя расліны вусеняў
, у асаблівасці, , , , у асаблівасці і .
Пэрэвальскі раён
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 3 гарады раённага значэння, 9 пасёлак гарадскога тыпу, 7 пасёлкаў сельскага тыпу і 16 сёлаў.
Analyst.by
Задачы
5. Правядзенне жывых канферэнцый, трэнінгаў, семінараў, майстаркласаў і т. д.
IC 3267
IC 3267 — галактыка тыпу Sc (кампактная спіральная галактыка) ў сузор’і Дзева.
Мільерына
Мільерына (Miglierina) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Калабрыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Катандзара.
Смузі
Гісторыя
Смузі пачаў прадавацца ў 1930-х гадах у Каліфорніі, але зрабіўся вельмі папулярным у ЗША толькі ў канцы 1960-х гадоў, калі крамы так званага здаровага харчавання пачалі прадаваць іх. У 1990-х і 2000-х гадах смузі з’явіліся і ў звычайных кафэ, рэстаранах і кавярнях, а таксама ў бутэльках у супермаркетах па ўсім свеце.
Таксама існуе версія, што смузі быў «вынайдзены» ціхаакіянскімі сёрферамі.
Вегета-сасудзістая дыстанія
Папярэджанне
Немач прадухіляюць дастатковае высыпанне, 4-разовае харчаванне з перавагай гародніны і садавіны і адмова ад шкодных звычак на карысць штодзённай размінкі дзеля пераадолення стрэсу. Трэба штодня гуляць на свежым паветры, пазбягаць дадавання солі ў ежу і захоўваць здаровую вагу. Пры дыстаніі з паніжаным крывяным ціскам (гіпатанія) карысна на сняданак і ў абед выпіваць па кубку моцнай гарбаты або кавы (без цукру).
Фульхенсіа Батыста
Біяграфія
Нарадзіўся 16 студзеня 1901 года. Паходзіў з сялянскай сям'і, з 1921 года служыў у арміі. У верасні 1933 года ўзначаліў «бунт сяржантаў» — змову супраць кіраўніцтва К. М.дэ Сеспедэса. У студзені 1934 года здзейсніў дзяржаўны пераварот; да 1940 года быў фактычным дыктатарам, а ў 1940-44 гадах прэзідэнтам Кубы. У 1944 годзе прайграў выбары і эміграваў у ЗША. У 1947 годзе вярнуўся на Кубу, 10 сакавіка 1952 года зноў арганізаваў ваенны пераварот. Скінуты з пасады 1 cтудзеня 1959 года ў выніку перамогі Кубінскай рэвалюцыі, збег з краіны ў Дамініканскую Рэспубліку, потым у Іспанію.
Кванджон (кіраўнік Каро)
Біяграфія
У 958 годзе Кванджон увёў сістэму па кітайскім узоры. Да таго прызначэнне на дзяржаўныя пасады адбывалася на падставе сацыяльнага статусу, роднасных сувязяў і стану ў грамадстве, што дазволіла многім некампетэнтным людзям заняць высокія дзяржаўныя і ўрадавыя пасады. Прынцып такіх экзаменаў у Карэі выкарыстоўвалі на працягу наступных 900 гадоў да 1894 года.
Авечка свойская
Біялагічныя асаблівасці
Жывая маса ягнят пры нараджэнні залежыць ад пароды і колькасці ягнят у прыплодзе. Адзіночкі важаць 3-4,5 кг, ягняты са шматплодных акотаў звычайна меншыя. Пры нармальных умовах кармлення і ўтрымання ягняты хутка развіваюцца. Да 15-20-дзённага ўзросту яны падвойваюць сваю жывую масу. Сутачнае прыбаўленне ў масе да 4 мес складае 200—400 г у залежнасці ад пароды і кармлення. Да 4-месячнага ўзросту ягняты дасягаюць 45-50 % жывой масы бацькоў. Эксперыментальнымі даследаваннямі пацверджана, што авечкі найбольш поўна выкарыстоўваюць і акупляюць корм у першы год жыцця пры атрыманні ад іх мясной і шэрснай прадукцыі.
Пароды авечак
Вядома больш за 600 парод і генетычна адасобленых груп авечак: ад жывел з аднароднай тонкай і паўтонкай воўнай да бясшэрсных (з валасяным покрывам), ад кароткамізэрнахвостых да доўгатлустахвостых і курдзючных, ад спецыялізаваных на вытворчасці адной прадукцыі (воўна) да парод трайной прадукцыйнасці (воўна, мяса, малако). На Беларусі пашырана гадоўля танкарунных, паўтанкарунных, паўгрубашэрсных і грубашэрсных авечак.
Таверна (правінцыя Катандзара)
Таверна (Taverna) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Калабрыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Катандзара.
Viva Zwei
«Viva Zwei» ― нямецкая, якая пачала вяшчанне 21 сакавіка 1995 года і закрылася 7 студзеня 2002 года на карысць. Будучы адгалінаваннем, станцыя першапачаткова была арыентавана на гледачоў старэйшых за 25 гадоў , а затым перайшла да маладой аўдыторыі, якая належыць да.
Станіслаў Ягмін
Станіслаў Ягмін (Stanisław Jagmin; 1796  — ) — дзяржаўны службовец.
Біяграфія
Суддзя апеляцыйна-межавага суда Кобрынскага павета. У 1815 — суддзя апеляцыйна-межавага суда Гродзенскай губерні. У 1817 — прысяжны 2-га дэпартамента Гродзенскага галоўнага суда. У 1819—1821 — асэсар Гродзенскага галоўнага суда. У 1823 г. — маршалак кобрынскі. У 1832 — камер-юнкер імператарскага двара. У 1835 — сябра Брэсцкага камітэта да спраў апісання грамадзянскай нерухомасці.
Шчолачназямельныя металы
Шчолачназямельныя металы — хімічныя элементы 2-й групы галоўнай падгрупы: берылій, магній, кальцый, стронцый, барый і радый. Адносяцца да 2-й групы элементаў па новай класіфікацыі IUPAC. Названы так па прычыне, што іх аксіды - «землі» (па тэрміналогіі алхімікаў) - паведамляюць вадзе шчолачную рэакцыю. Солі шчолачназямельных металаў, акрамя радыя, шырока распаўсюджаныя ў прыродзе ў выглядзе мінералаў.
Юн Чхі Хо
Біяграфія
У 1913 годзеза антыяпонскую дзейнасць быў арыштаваны і заключаны ў турму.
Пасольства Латвіі ў Беларусі
Гісторыя дыпламатычных стасункаў
Дыпламатычныя стасункі паміж Латвіяй і Беларуссю ўстаноўленыя 7 красавіка 1992. Латвійская пасольства ў Мінску адкрытая ў 1993 годзе, консульства ў Віцебску — у 1994.
Дабрамыслінскі сельсавет
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2213 чалавек, з іх 83,1 % — беларусы, 12,6 % — рускія, 2,3 % — украінцы, 0,7 % — малдаване.
Жабы
Класіфікацыя
Усе жабы ставяцца да атрада бясхвостых земнаводных. Марфалагічныя характарыстыкі дарослага жабы ўключаюць у сябе, сярод іншага, 9 або менш предтазовых пазванкоў, доўгую, накіраваную наперад подвздошную костку, наяўнасць урастыля і адсутнасць хваста, скарочаныя па параўнанні з заднімі пярэднія канечнасці, злітаваныя разам лакцявую і прамянёвую косткі пярэдніх канечнасцяў, а таксама большабярцовую і малабярцовую косткі задніх канечнасцяў, падоўжаную шчыкалатку, бяззубую ніжнюю сківіцу і падскурныя лімфатычныя прасторы, размешчаныя паміж скурай і цягліцавым пластом. Лічынкі жаб (апалонікі) маюць адно цэнтральнае дыхальнае адтуліну (брызгальца) і ротавыя варонкі, забяспечаныя кератынавымі зубчыкамі.
Пазваночнік
Пазваночнік жаб складаецца з чатырох аддзелаў — шыйнага, тулаўнага, крыжавога і хваставога. Шыйны і крыжавы аддзелы ўключаюць ўсяго па адным позвонку. У тулаўным аддзеле 7 пазванкоў. Усе пазванкі хваставога аддзела зрасліся ў адзіную косць — урастыль.
Нервовая сістэма
Нервовая сістэма жаб складаецца з галаўнога мозгу, спіннога мозгу і нерваў, а таксама перыферычных нервовых гангліяў. Многія часткі галаўнога мозгу жаб адпавядаюць частках чалавечага мозгу. Галаўны мозг складаецца з двух нюхальных доляй, двух цэрэбральных хемісфер, шышкападобнага цела, двух глядзельных доляй, мазжачка і прадаўгаватага мозгу. Мазжачак кантралюе мышачную каардынацыю і раўнавагу, а прадаўгаваты мозг кіруе дыханнем, страваваннем і іншымі аўтаматычнымі функцыямі арганізма. Адносныя памеры галаўнога мозгу жаб нашмат менш, чым у чалавека. Яны маюць усяго 10 пар чэрапных нерваў і 10 пар спінальных нерваў, па параўнанні з сысунамі, птушкамі і рэптыліямі, якія маюць 12 пар чэрапных нерваў. У жаб няма вонкавага вуха, а барабанныя перапонкі адкрытыя вонкі. Як і ў іншых тетрапод, вушы жаб ўключаюць у сябе вестыбюлярны апарат. Маючы адносна кароткага вушнога слімака, жабы выкарыстоўваюць для распазнання гукаў электрычны апарат (у адрозненне ад механічнага у млекакормячых).
Стэрджыс Мотафэст
Гісторыя
Першы фэст быў праведзены матацыклістамі на Індыянах 14 жніўня 1938 года мотаклубам Jackpine Gypsies. Клуб па-ранейшаму валодае і кіруе трасамі, гарамі і палявымі пляцоўкамі, дзе праходзіць ралі. Першае мерапрыемства мела назву «Black Hills Motor Classic». Заснавальнікам быў Кларэнс «Папі» Хоэл. Ён набыў франшызу матацыклаў Індыян у Стэрджысе ў 1936 годзе і ў 1938 годзе стварыў Jackpine Gypsies У 1997 годзе Jackpine Gypsies былі ўведзены ў Залу славы матацыклаў. У наступным годзе Хоэль быў уведзены ў Залу славы AMA.
Ан’яна-Калабра
Насельніцтва складае 653 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 82 чал./км². Займае плошчу 8 км². Паштовы індэкс — 89040. Тэлефонны код — 0964.
Юрыдычны факультэт ГДУ імя Ф. Скарыны
'''Юрыдычны факультэт ГДУ імя Ф. Скарыны''' — адзін з факультэтаў Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Францыска Скарыны.
Васіль Іванавіч Рагаўцоў
Васі́ль Іва́навіч Рагаўцо́ў (4 студзеня 1952, Стрэшын, Жлобінскі раён, Гомельская вобласць, цяпер Беларусь — 14 сакавіка 2016) — беларускі мовазнавец і паэт.
Чачэрскі замак
Пляцоўка замку 14—18 ст. мела падтрыкутную форму і ўзвышалася на поймай Чачоры амаль на 14 м. Верагодна, што ў 16—18 ст. вышыня вала дасягала 5—6 м (магчыма, і больш) і яго шырыня ў аснове — 18—20 м, шырыня абводнага рову — 18—20 м. У сяр. 16 ст. над ровам існаваў узвод (падыманы мост)
Ота Есперсен
Енс О́та Ха́ры Е́сперсен (Jens Otto Harry Jespersen;, Рандэрс — , Капенгаген) — дацкі лінгвіст.
Дунша
Геаграфія
Атол Дунша месціцца ў 241 км на паўднёвы ўсход ад узбярэжжа кітайскай правінцыі Гуандун, 320 км на паўднёвы ўсход ад Ганконга і ў 426 км на паўднёвы захад ад паўднёвага ўзбярэжжа Тайваня. Уяўляе сабою групу невялікіх астраўкоў і рыфаў, што атачаюць шырокую лагуну (64 га). Сярэдняя тэмпература вагаецца ад 21,7°C у студзені да 29,6°C у ліпені. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — 1346,3 мм.
Прырода
Наземная фаўна бедная, прадстаўлена казуркамі, малюскамі і марскімі птушкамі. Значна болей багатая навакольная падводная фаўна. Каралавыя рыфы Дунша насяляюць каля 500 відаў рыб, тут шмат крабаў і ігласкурых.
Слуцкая акруга
Акруга ў 1924—1927
Паводле перапісу 1926 года колькасць насельніцтва складала 309,4 тыс. чалавек, з іх ліку беларусаў — 90,0%, яўрэяў — 6,7%, рускіх — 1,4%, палякаў — 1,3%.
Масавыя забойствы ў Вукро
Лістапад 2020 года
З 16 па 21 і з 27 па 28 лістапада 2020 года была ўчынена разня вайскоўцамі Узброеных Сіл Эфіопіі і саюзнай эрытрэйскай арміі, якія забілі ў Вукро 245 чалавек. Па прыбыцці войскаў многія жыхары беглі ў навакольныя горы, некаторыя запісвалі бойню на мабільныя тэлефоны. Байцы разрабавалі дамы, банкі і фабрыкі і расстралялі мноства маладых людзей, якія падазраваліся ў сімпатыях да паўстанцаў НФВТ.
Белорусская жизнь
«Белорусская жизнь» — штодзённая грамадска-палітычная газета праваакцябрысцкага кірунку, орган «Беларускага таварыства». Выдавалася 9(22) лютага 1909 (пробны нумар) і з 1(14) студзеня да 9(22) жніўня 1911 г. у Вільні на рускай мове. Рэдактары Л. М. Саланевіч, П. В. Каранкевіч.
У газетных рубрыках публікавалася інфармацыя пра сельскагаспадарчыя выстаўкі, друкаваліся (у недасканалых запісах) фрагменты беларускіх песень, паданняў, этнаграфічных апісанняў, змяшчаліся ўрыўкі з хрэстаматыйных твораў рускіх пісьменнікаў.
IC 3275
IC 3275 — галактыка тыпу S R ў сузор’і Дзева.