cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тахарскія мовы
Пісьмовасць
Асаблівая прырода тахарскіх тэкстаў, з якіх вялікая частка ўяўляе сабой пераклады з санскрыту або складзеная паводле вершаваных законаў тыражай цяжкасці ў дакладным выяўленні тахарскага сінтаксісу. Разам з тым, функцыянальныя стылі захаваных тахарскіх пісьмовых помнікаў у вялікай ступені абмяжоўваюцца тэкстамі рэлігійнай або філасофскай тэматыкі, што таксама ўскладняе рэканструкцыі паўсядзённае лексікі ў тахарскіх мовах.
Фанетыка, фаналогія
Дыфтонгі засведчаныя толькі ў тахарскай B (гл. вышэй).
Пратахарская фаналогія
Ніжэй прыведзеная найбольш мінімальная рэканструкцыя познепратахарскіх галосных, якая ўключае галосныя, прызнаныя практычна ўсімі тахаразнаўцамі. Злева прыведзены запіс паводле адпаведнага фанетычнага алфавіта, справа — адпаведнікі паводле IPA.
Для пратахарскага перыяду быў уласцівы працэс умлаўтызацыі, падчас якога існавала тэндэнцыя павелічэння колькасці агубленых зычных. Агубленне адбывалася ў выніку ўплыву суседніх лябіявелярных або ў выніку асобных інавацый з рознымі вынікамі ў тахарскай A і тахарскай B, пры гэтым у першай гэты працэс быў асабліва заўважны (PIE *gʷṃ- «прыходзіць» > PToch *kʷäm- > TA kum-, але TB käm-).
Пратахарская мова мела фанематычны націск, але яго становішча мяняецца ў залежнасці ад даследаванняў. У прыватнасці, большасць сучасных лінгвістаў лічыць, што націск у тахарскай B мове, які размяшчаўся ў межах супрацьпастаўленняў ā~a, a~ä, быў захаваны непасрэдна з часоў існавання пратахарскай мовы.
Марфалогія
Дзеяслоў у тахарскіх мовах мог змяняцца паводле катэгорый ладу (загадны, індыкатыў, суб'юнктыў, аптатыў), часу (цяперашні, прэтэрыт, імперфект), стану (актыўны, медыяпасіўны, адкладальны), асобы (першая, другая, трэцяя), ліку (адзіночны, парны, множны), прычыннасці (існаваў каўзатыў). Прадстаўленыя нефінітныя формы дзеясловаў, а менавіта актыўны і медыяпасіўны дзеепрыметнікі і цяперашні і суб'юнктыўны герундывы. У залежнасці ад спражэння дзеяслоў, як і ў санскрыце і старажытнагрэчаскай мове, мог прымаць формы цяперашняга часу індыкатыву, суб'юнктыву, перфекту, імператыву і ў некалькі абмежаванай ступені — таксама аптатыву і імперфекту.
Прэтэрыт адрозніваўся наяўнасцю шасці класаў.
Класы I—V мелі тэндэнцыю ўжывацца поруч з гэтымі ж класамі прэтэрыту, але ў гэтай заканамернасці адзначаныя выключэнні. Класы імператыву, як правіла, адзначаліся тым жа суфіксам, што і адпаведныя класы прэтэрыту, адрозніваючыся ад апошняга каранёвым вакалізмам, які адпавядаў вакалізму суб'юнктыву. Сярод падобных падабенстаў вылучаецца, у тым ліку, каранёвы аблаўт класаў суб'юнктыву I і V, якія мелі тэндэнцыю ўжывацца поруч з класай I імператыву.
Льюіс Кас
Льюіс Кас (Lewis Cass; 9 кастрычніка 1782 — 17 чэрвеня 1866) — амерыканскі палітык. Быў губернатарам тэрыторыі Мічыган з 1813 да 1831 год і сенатарам ад гэтай тэрыторыі на працягу двух скліканняў. Таксама займаў пасаду амбасадара ЗША ў Францыі (1836—1842). Быў кандыдатам ад Дэмакратычнай партыі ЗША на прэзідэнцкіх выбарах 1848 года. Але пацярпеў паражэнне ад Закары Тэйлара.
16 біт
Шаснаццацібітная архітэктура
HP BPC, прэзентаваны ў 1975 годзе, быў першым 16-бітным мікрапрацэсарам у свеце. Вядомыя 16-бітныя працэсары уключаюць PDP-11, Intel (мадэлі з 8086 па 80386 SX уключна) і WDC 65C816. Intel 8088 быў праграмна-сумяшчальным з Intel 8086, і меў 16-бітныя інструкцыі, хоць яго вонкавая шына была 8-мі бітная. Іншыя вядомыя 16-бітныя працэсары ўключаюць Texas Instruments TMS9900 і Zilog Z8000.
16-разрадны цэлы лік можа захоўваць 216 (ці 65 536) унікальных значэнняў. У бяззнакавым прадстаўленні, гэта значэнні цэлых лікаў ад 0 да 65535; з ужываннем «пашырэння да двух» дыяпазон магчымых значэнняў: ад −32768 да 32767. Такім чынам, працэсары з 16-разраднай адрасацыяй памяці могуць атрымаць прамы доступ 64 KB адрасавальнай памяці.
Сафі Марсо
Біяграфічныя звесткі, кінакар’ера
У паспяховай меладраме «Водар кахання Фанфан» (1993) актрыса сыграла ролю адчайнай дзяўчыны, якая загразла ў любоўным трохкутніку.
Фільм «Ганна Карэніна» (1997) лічыцца адной з лепшых экранізацый рамана ў свеце, а ролю Сафі Марсо крытыкі назвалі вельмі ўдалым увасабленнем складанага вобразу рускай жанчыны.
Правы чалавека
Правы чалавека лічацца неад'емнай часткай асноўных правоў і свабодаў якімі валодае кожны чалавек. Правы чалавека ўтрымліваюць грамадзянскія і палітычныя правы (права на жыццё і свабоду, свабоду самавыяўлення і роўнасць перад законам), сацыяльныя, культурныя і эканамічныя правы якія ўтрымліваць права на культурную самарэалізацыю, права на ежу, права на працу, права на адукацыю.
Гісторыя пытання правоў чалавека
Аднак большая частка сучасных правоў чалавека была сфармулявана адносна нядаўна. Брытанскі Біль аб правах 1689 года абмежаваў спіс пакаранняў, якія магла ўжыць дзяржава ў адносінах да грамадзян. Дзве рэвалюцыі ХVIII стагоддзя, якія адбыліся ў ЗША (1776 г.) і ў Францыі (1789 г.), прывялі да прыняцця Дэкларацыі Злучаных Штатаў аб незалежнасці і Дэкларацыю правоў чалавека і грамадзяніна адпаведна. Абодва гэтыя дакументы ўсталёўвалі спіс правоў чалавека. Дадаткова Вірджынская дэкларацыя правоў 1776 года пашырыла гэты спіс. Адначасова адбываліся дасягненні ў філасофіі правоў чалавека ў працах Томаса Пейна, Джона Сцюарта Міла і Гегеля.
Сусветныя войны, вялікія чалавечыя страты і ігнараванне правоў чалавека якія адбыліся ў гэтыя часы, сталі рухаючай сілай для фарміравання сучасных інструментаў для гарантавання правоў чалавека.
Ліга Нацый, была заснаваная ў 1919 г. ў выніку Версальскага дагавора пасля канчатку Першай Сусветнай вайны. Метамі дзеяння Лігі былі, акрамя іншага, былі і забеспячэнне калектыўнай бяспекі, рэгуляванне спрэчных пытанняў паміж краінамі. У дзейнасць Лігі ўваходзілі і шматлікія мэты ў галіне правоў чалавека, якія потым былі ўключаны ва Усеагульную дэкларацыю правоў чалавека.
Пётр Пятровіч Міклашэвіч
Санкцыі
Пасля прэзідэнцкіх выбараў і пратэстаў 2020 года быў унесены ў санкцыйныя спісы балтыйскіх краін у верасні таго ж года. 6 лістапада 2020 года на Пятра Міклашэвіча чарговы раз накладзеныя персанальныя санкцыі Еўрапейскага Саюза. 24 лістапада да гэтага пакета санкцый ЕС далучыліся Албанія, Ісландыя, Ліхтэнштэйн, Нарвегія, Паўночная Македонія, Чарнагорыя, а 11 снежня — і Швейцарыя. Акрамя таго, 6 лістапада Міклашэвіч трапіў пад санкцыі Вялікабрытаніі і Канады.
Паненская Гара
Паданне
З гарой звязана паданне пра загінуўшую тут дзяўчыну, паводле аднаго з яго варыянтаў, нейкі князь прапанаваў паненцы пабрацца з ім шлюбам, але тая адмовілася. Тады раз'юшаны князь скінуў яе з гары. Паводле іншага варыянту, князь скінуў з гары сваю княгіню, бо, маўляў, яна выдала ваенную таямніцу суседняму князю.
Уладзіслаў Валянцінавіч Лосеў
Біяграфія
Навуковыя інтарэсы: лічбавая апрацоўка сігналаў; матэматычныя асновы кадзіравання і дэкадзіравання пры захоўванні і перадачы інфармацыі; ахова інфармацыі. Заснавальнік навуковай школы па лічбавай апрацоўцы сігналаў і перашкодаўстойлівым кадзіраванні.
Сямён Міхайлавіч Фрумін
Дзяцінства і юнацтва
Нарадзіўся 12 лістапада 1900 года ў м. Раманава Горацкага павета ў яўрэйскай сям’і Міхася (Машэ) Фруміна — рабочага цагельні ў маёнтку княгіні Дандуковай-Корсакавай. У сям’і было шэсць дзяцей, Семён быў старэйшым. З дзяцінства працаваў на цагельні і вучыўся ў сельскай школе. У 1913 годзе з’ехаў на заробкі ў Ніжні Ноўгарад. Працаваў рабочым на прыватных прадпрыемствах.
Матачнае малачко
Пчолы кормяць ім лічынкі матак пяць дзён, а лічынкі рабочых пчол і трутняў — тры дні. Дарослая пчаліная матка на працягу ўсяго жыцця вясной і летам, калі адкладае яйцы, таксама жывіцца матачным малачком, якім яе забяспечваюць маладыя пчолы-карміцелькі. У састаў матачнага малачка ўваходзяць вада, бялкі, тлушчы, вугляводы, вітаміны, амінакіслоты і іншыя рэчывы.
Радыска
Агратэхніка
Пры доглядзе за пасевамі праводзяць рыхленне глебы і паліванне, асабліва ў стадыі так званай «лінькі», калі з'яўляецца сапраўдны ліст і пачынае фарміравацца караняплод. Усходы пры з'яўленні сапраўднага ліста прарэджваюць, пакідаючы паміж раслінамі ў радках 2—3 см. Праз 4—5 тыдняў пасля сяўбы радыску можна спажываць. Убіраюць за 2—3 прыёмы з інтэрвалам 4—5 дзён.
Камандная адказнасць
Тэрмін можа таксама быць выкарыстаны ў больш шырокім сэнсе для абазначэння абавязкі камандуючых кантраляваць падначаленых, а таксама адказнасці за невыкананне гэтага патрабавання; прымяняецца як у ваенным праве, так і ў дачыненні дзяржаўных служачых і кіраўнікоў карпарацый.
Фюзеляж
Канструктыўна-сілавыя схемы фюзеляжа
Найбольш рацыянальнай канструкцыяй, здольнай успрымаць усе пералічаныя вышэй нагрузкі пры мінімальнай уласнай масе, з’яўляецца танкасценная прасторавая абалонка, падмацаваная знутры сілавым каркасам. Рацыянальнасць такой абалонкі забяспечваецца паўнавартасным выкарыстаннем яе працуючай абшыўкі як пры ўспрыманні мясцовай аэрадынамічнай нагрузкі, ўнутранага залішняга ціску, так і ў агульнай сілавой рабоце, якая складаецца ў тым, што абшыўка ўспрымае ўсю пераразальную сілу, увесь круцільны момант і ўдзельнічае ва ўспрыманні выгінальных момантаў. Каркасаваная абалонка найлепшым чынам задавальняе і патрабаванням зручнасці кампанавання, забеспячэння тэхналагічнай прастаты, а таксама трываласці і эксплуатацыйнай тэхналагічнасці. З боку сілавой работы такая абалонка разглядаецца як танкасценная каробчатая бэлька, з прычыны чаго сілавую схему падобных фюзеляжаў прынята называць бэлечнай.
Злучэнне элементаў каркаса і абшыўкі
У першым разе ўтвараюцца толькі падоўжныя заклёпкавыя швы, а папярочныя швы адсутнічаюць, што паляпшае аэрадынаміку фюзеляжа. Незамацаваная на шпангоўты абшыўка губляе ўстойлівасць пры меншых нагрузках, што прыводзіць да павелічэння масы канструкцыі. Каб пазбегнуць гэта, часта абшыўку звязваюць са шпангоўтам дадатковай накладкай — кампенсатарам. Трэці спосаб мацавання выкарыстоўваецца толькі ў абшывачных (безстрынгерных) фюзеляжах.
Мацаванне крыла і стабілізатара
Пераразальная сіла крыла з кожнай яго паловы павінна перадавацца на фюзеляж. З гэтай мэтай сценкі ланжэронаў і дадатковыя падоўжныя сценкі крыла стыкуюцца з сілавымі шпангоўтамі. На гэтыя ж сілавыя шпангоўты звычайна абапіраюцца і бартавыя нервюры крыла, якія, збіраючы з замкнёнага контуру крыла круцільны момант, перадаюць яго на гэтыя апорныя шпангоўты. Часта для перадачы круцільнага моманту абшыўка крыла і фюзеляжа злучаецца па контуры стыкоўным кутковым профілем.
Мацаванне кіля
Мацаванне кіля да фюзеляжа патрабуе абавязковай перадачы яго выгінальнага моманту на фюзеляж. З гэтай мэтай кожны ланжэрон кіля злучаецца з сілавым шпангоўтам сценкавай або рамнай канструкцыі.
Краснагорск (Буда-Кашалёўскі раён)
Краснаго́рск (, Красногорск) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Шырокаўскага сельсавета.
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай дарозе, затым па шашы Доўск — Гомель. Планоўка складаецца з прамалінейнай шыротнай вуліцы, да якой на ўсходзе далучаецца кароткая мерыдыянальная вуліца. Забудова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Бенгт Ліндстрэм
Бенгт Карл Эрык Ліндстрэм (Bengt Lindström;, камуна Берг — , Сундсваль) — шведскі мастак. Адзін з самых вядомых сучасных мастакоў Швецыі з характэрным стылем выразных колераў, часта ў тым ліку скрыўленых твараў. Меў дваіх дзяцей, Марыяну і Аляксандра. У 2003 годзе Ліндстрэм стаў інвалідам з-за інсульту і не мог маляваць. У 2004 годзе на экраны выйшаў фільм пра жыццё Бенгта «Ліндстрэм — пякельнае пачуццё колеру і формы». 29 студзеня 2008 года Ліндстрэм памёр у сваім доме ў Сундсвалі, Швецыя.
Джон Лінел
Жыццё і творчасць
Сапернічаў з іншым вядомым мастаком Джонам Канстэблем.
Рудзевічы
Назву Ру́дзевічы маюць:
Экасістэма
Паняцце экасістэмы
Для абазначэння такіх сістэм на аднародных участках сушы рускі геабатанік У. Сукачоў у 1942 г. прапанаваў тэрмін «біягеацэноз». Біягеацэноз — гістарычна складзеная сукупнасць жывых (біяцэноз) і нежывых (біятоп) кампанентаў аднароднага ўчастка сушы, дзе адбываецца кругаварот рэчываў і пераўтварэнне энергіі. Як бачна, біягеацэноз уключае дзве структурныя часткі, кожная з якіх складаецца з пэўных узаемазвязаных кампанентаў.
Структура экасістэмы
У экасістэме віды арганізмаў выконваюць розныя функцыі, дзякуючы якім ажыццяўляецца кругаварот рэчываў. У залежнасці ад ролі, якую віды адыгрываюць у кругавароце, іх адносяць да розных функцыянальных груп: прадуцэнтаў, кансументаў або рэдуцэнтаў.
Прадуцэнты, або вытворцы, — аўтатрофныя арганізмы, якія сінтэзуюць арганічнае рэчыва з мінеральнага з выкарыстаннем энергіі. Калі для сінтэзу арганічнага рэчыва выкарыстоўваецца сонечная энергія, то прадуцэнтаў называюць фотатрофамі. Да фотатрофаў адносяцца ўсе зялёныя расліны, лішайнікі, цыянабактэрыі, аўтатрофныя пратысты, зялёныя і пурпуровыя серабактэрыі. Прадуцэнты, якія выкарыстоўваюць для сінтэзу арганічнага рэчыва энергію хімічных рэакцый акіслення неарганічных рэчываў, называюцца хематрофамі. Імі з’яўляюцца жалезабактэрыі, бясколерныя серабактэрыі, нітрыфіцыруючыя і вадародныя бактэрыі.
Dorcus parallelipipedus
Арэал
З Казахстана пасля выяўлення ў 1914 годзе звестак аб знаходках віду не паступала.
Сяргей Пятровіч Стрэнкоўскі
Сяргей Пятровіч Стрэнкоўскі (нар., в. Юрацішкі, Іўеўскі раён) — беларускі вучоны, доктар гістарычных навук (2014), прафесар (2018), першы прарэктар ДУА «Мінскі гарадскі інстытут развіцця адукацыі».
Кірыл Паўлавіч Шылка
Узнагароды
За дасягненні ў выкладчыцкай, навуковай і грамадскай рабоце ўзнагароджаны граматамі Магілёўскага гаркама і абкама КПБ, Ганаровай граматай Міністэрства вышэйшай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі БССР, дзвюма граматамі Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР, заслужаны дзеяч культуры БССР.
Вальвердэ (правінцыя Павія)
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Іосіф Трафімавіч Дацэнка
Біяграфія
Байцы роты старшага лейтэнанта І. Дацэнка неаднаразова вызначаліся ў баях пад Сталінградам і на Курскай дузе, на подступах да Дзясны і Дняпра.
NGC 6109
NGC 6109 (іншыя абазначэнні — UGC 10316, MCG 6-36-16, ZWG 196.26, KUG 1615+351C, PGC 57748) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Паўночная Карона.
Ліст-пратэст 139
Ліст-пратэст
Звяртае на сябе ўвагу тая злавесная акалічнасць, што ў шматлікіх выпадках падсудным інкрымінуюцца выказваемыя і адстойваемыя імі погляды, якія зусім не маюць антысавецкі характар, а толькі змяшчаюць крытыку асобных з’яў нашага грамадскага жыцця ці крытыку відавочных адступленняў ад сацыялістычнага ідэала, відавочных парушэнняў афіцыйна абвешчаных нормаў. Напрыклад, журналіст Вячаслаў Чарнавол быў судзімы Львоўскім абласным судом 15 лістапада 1967 г. толькі за тое, што сабраў і прадставіў у афіцыйныя органы матэрыялы, якія раскрываюць супрацьзаконны і юрыдычна непісьменны характар палітычных працэсаў, праведзеных на Украіне у 1965-1966 гг. І нягледзячы на тое, што абвінавачванне не здолела высунуць супраць В. Чарнавола нічога зразумелага, не здолела нават высунуць супраць яго ніводнага сведкавага паказання (з двух прыцягнутых абвінавачваннем сведак адзін не з’явіўся на суд па невядомых прычынах, а іншы адмовіўся ад сваіх папярэдніх паказанняў і даў паказанні на карысць В. Чарнавола), нягледзячы на тое, што абарона пераканаўча і ярка выкрыла ўсю смехатворнасць высунутага супраць В. Чарнавола абвінавачвання – суд усё ж такі задаволіў усе патрабаванні абвінавачвання і прысудзіў маладога журналіста да трох гадоў пазбаўлення волі.
Красны (Буда-Кашалёўскі раён)
Размяшчэнне
У 17 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 36 км ад Гомеля.
Жан-Франсуа Ліятар
Жан Франсуа Ліятар (Jean-François Lyotard;, Версаль — , ) — французскі філосаф-постструктураліст і тэарэтык літаратуры.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Версалі (Францыя). Вывучаў філасофію ў Сарбоне. Выпрабаваў уплыў Луі Марэна. З 1950 года выкладаў філасофію ва ўсходнеалжырскім горадзе Канстанціна, які ў той час уваходзіў у склад Францыі.
Мінская аперацыя
Вынік аперацыі
Да вечара 3 ліпеня Мінск быў вызвалены. Была ліквідаваная значная групоўка сіл праціўніка, чым быў нанесены моцны ўрон нямецкім дывізіям на Усходнім фронце.
Магілёўскае Беларускае дзяржаўнае педагагічнае вучылішча фізічнага выхавання
Гісторыя
У 1921 годзе ў СССР пачалася чарговая рэарганізацыя ў сістэме народнай адукацыі: інстытуты народнай адукацыі пераўтвараліся або ў практычныя інстытуты, або ў педагагічныя тэхнікумы. У Гомелі, як цэнтры губерні, планавалася стварыць практычны інстытут, у Магілёве, як павятовым горадзе, — педтэхнікум. Перспектыва пераўтварэння Магілёўскага інстытута народнай адукацыі ў тэхнікум не задавальняла ні выкладчыкаў, ні студэнтаў. Савет інстытута прызнаў магчымым і неабходным існаванне практычнага інстытута ў Магілёве, інфармаваў аб гэтым цэнтральныя ўлады, запрашаў дэлегата «цэнтра» ў Магілёў для азнаямлення з сітуацыяй на месцы. Каля 200 студэнтаў напісалі заявы з просьбай перавесці іх у практычны інстытут народнай адукацыі. На пасяджэнні яго Савета 3 кастрычніка 1921 г. у адпаведнасці з рашэннем Галоўпрафадукацыі, з улікам таго, што інстытут мае «лепшыя ў губерні выкладчыцкія кадры», было абвешчана аб адкрыцці Магілёўскага практычнага інстытута народнай адукацыі.
Беларусь (кніга)
Напісанне
У напісанні кнігі сустрэліся шматлікія цяжкасці як навуковага, так і практычнага характару. Вось што з гэтай нагоды пісаў сам Егер у прадмове да кнігі: «''Пісьмовыя крыніцы пра Беларусь у Германіі вельмі бедныя. Абагульняючых прац пра гэты край і яго культуру на нямецкай мове наогул не існуе. 3 вялікай цяжкасцю давялося збіраць матэрыялы са шматтомных прац па Расіі, з часопісаў і газет. І ўсё ж ураджай атрымаўся небагаты''».
Рэакцыя
Выдадзеная ў час бурных рэвалюцыйных падзей у Германіі кніга В. Егера «Беларусь» не была заўважаная нямецкай грамадскасцю, занятай вырашэннем вострых унутраных праблем. У Беларусі ж на гэта выданне з’явілася некалькі водгукаў. Першым з іх было паведамленне беларускага мовазнаўцы і літаратуразнаўцы М. Байкова, надрукаванае ў 1921 г. у часопісе «Школа и культура Советской Белоруссии» (№ 1—2) пад назвай «Кніга аб Беларусі на нямецкай мове». Асаблівая ўвага ў паведамленні звярталася на артыкул А. Іпеля «Аб беларускім мастацтве», а таксама на матэрыялы прафесара Абіхта пра вусную народную творчасць беларусаў і іх літаратуру, на перакладзеныя ім вершы Я. Купалы.
Чырвоны Акцябр
Чырво́ны Акця́бр (, Чирвоный Октябрь) — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Акцябрскага сельсавета.
Мост Канстытуцыі
Яшчэ ў стадыі праектавання мост неаднаразова крытыкаваўся. Крытыкі ўказвалі на яго непатрэбнасць (непадалёк ад моста Скальцы), мадэрнісцка-мінімалісцкі стыль (у адрозненне ад сярэднявечных будынкаў Венецыі) і цяжкасці для інвалідаў (звыш праекта плануецца ўсталяваць спецыяльную ліфтавую сістэму). Таму адкрыццё моста прайшло без афіцыйнай цырымоніі.
Верэта
Насельніцтва складае 351 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 129 чал./км². Займае плошчу 3 км². Паштовы індэкс — 27053. Тэлефонны код — 0383.
Дзяржаўны мемарыяльны музей А. В. Суворава
Зборы музея, якія ўключаюць 100000 прадметаў (на 2002 год), былі набыты праз закуп і прыватныя ахвяраванні. У аснове экспазіцыі ляжаць тры вялікія калекцыі.
Антон Аляксандравіч Старыкевіч
Антон Аляксандравіч Старыкевіч (нар., ) — беларускі шахматыст. Віцэ-чэмпіён свету па японскіх шахматах 2019 года. Чэмпіён свету па японскіх шахматах 2023 года.
Антыманіты
Антыманіты — мінералы, солі стыбіістай (сурмяністай) — H3SbO3 і метастыбіістай (метасурмяністай) — H3SbO2 кіслот (шафарцыкіт, надарыт).
Веруа-По
Насельніцтва складае 1324 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 117 чал./км². Займае плошчу 11 км². Паштовы індэкс — 27040. Тэлефонны код — 0385.
Дзмітрый Алегавіч Рагозін
Біяграфія
Вучыўся ў школе, дзе вывучалі французскую мову паглыблена. У 1978 годзе ўступіў у камсамол. У 1981 годзе паступіў ў Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. В. Ламаносава на аддзяленне журналістыкі. У 1982 годзе ажаніўся з Таццянай Серабраковай (зараз Рагозіна). Вывучыў чатыры мовы: англійская мова, італьянская мова, чэшская мова, іспанская мова. У 1986 годзе закончыў вучобу ў ВНУ. У 1988 годзе закончыў партыйнае ВНУ ў Маскве.
У сакавіку 1997 года Дз. Рагозін набраў 37,91 адсоткі галасоў і быў выбраны ў Думу. Там быў апанентам Б. Ельцына. Выступаў з патрыятычнымі заявамі.
18 мая 2018 года вызвалены з пасады намесніка старшыні ўрада Расійскай Федэрацыі. Генеральны дырэктар дзяржаўнай карпарацыі «Роскосмас» з 24 мая 2018 па 15 ліпеня 2022 года.
Чырвоны Курган (Буда-Кашалёўскі раён)
Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Жлобін — Гомель. Планоўка складаецца з прамалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і забудаванай двухбакова драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.
Група армій «Цэнтр»
Гісторыя
Летам 1944 года была разгромлена ў Беларусі (гл. Аперацыя «Баграціён»).
22 чэрвеня 1941
Заўвага. Пяхотныя дывізіі танкавых груп пасля першага дня вайны былі перападпарадкаваныя штабам Армій.
У культуры
На самай справе падчас наступлення ў 1941 годзе група армій «Цэнтр» дзейнічала не на Украіне, а ў Беларусі. Аднак уваходзячыя ў склад групы танкавыя часці Гудэрыяна ўдзельнічалі ў Кіеўскай бітве.
Беларускае народнае ткацтва
Дошчачкі
— адзін з самых старых спосабаў вырабу тканага палатна. Дошчачкі гэта невялікія плоскія фігуры з дрэва, на Беларусі найчасцей квадраты памерам 10 на 15 см, з адтулінамі па чатырох вуглах. Такая прылада выкарыстоўвалася для ткацтва паясоў.
Паясы
Паясы для верхняга адзення ткаліся з суканай воўны розных колераў — чырвоныя, чорныя і іншыя.
Мікола Ільін
Біяграфія
У 2016 годзе падчас вайны на ўсходзе Украіны павярнуўся ва Украіну. Ва Украіне жыў у Белай Царкве пад Кіевам. Далучыўся да Узброеных сіл Украіны, падпісаўшы афіцыйны кантракт (137-ы асобны батальён марской пяхоты, 35-я асобная брыгада марской пяхоты), прайшоў 4-месячную падрыхтоўку ў Тактычным медычным цэнтры. Паводле Паўла Валянтовіча, ветэрана ўкраінскага батальёна «Данбас», які разам з ім праходзіў падрыхтоўку, Ільін вырашыў вярнуцца ва Украіну і далучыцца да войска ў падзяку ўкраінскім валанцёрам, якія яму дапамаглі эміграваць у Эстонію. Калі Мікола Ільін вяртаўся з фронту ў мірнае жыццё, ён удзельнічаў у беларускіх акцыях ў Кіеве і дапамагаў стварыць ва Украіне рух салідарнасці «Разам». У 2018 годзе разам з беларусамі і ўкраінцамі ўдзельнічаў у акцыі салідарнасці з абаронцамі Курапатаў.
Антыманіды
Антыманіды актыўных металаў магчыма сінтэзаваць, напрыклад, шляхам непасрэднага ўзаемадзеяння простых злучэнняў пры награванні: Антыманід срэбра ўтвараецца пры прапусканні стыбіну праз растворы соляў срэбра: Ag3Sb пашыраны ў прыродзе пад назваю дыскразіт.
Параўнанне эсперанта і інтэрлінгвы
Лёгкасць вывучэння супраць зразумеласці
Эсперанта і інтэрлінгва вельмі адрозніваюцца па сваім мэтам. Эсперанта накіравана быць другой роднай мовай для ўсіх, якую кожны можа лёгка вывучыць, інтэрлінгва, наадварот, блізкая да індаеўрапейскіх моў, ці нават да кантралюемых моў, хаця эсперанта магчыма лягчэй вывучыць, эсперантысты галоўным чынам маюць намер мець зносіны з іншымі эсперантыстамі, інтэрлінгву наадварот, можа зразумець носьбіт мовы лацінскай групы, калі ён гатовы зрабіць гэта.
Чацвёртая папраўка да Канстытуцыі ЗША
Тэкст папраўкі
Права народа на гарантыі недатыкальнасці асобы, жылля, дакументаў і маёмасці ад беспадстаўных вобыскаў і канфіскацый не павінна парушацца, і ніякія распарадженні такога роду не павінны выдавацца, інакш як пры дастатковых да таго заснаваннях, пацверджаных прысягай або заявай, і з падрабязным апісаннем месца, падлеглага вобыску, і асоб, падлеглых арышту ці прадметаў, падлеглых канфіскацыі.
Уладзімір Яўгенавіч Уранюк
Уладзімір Яўгенавіч Уранюк (нар. 16.05.1940, г. Мінск) — беларускі арганізатар аховы здароўя. Заслужаны работнік аховы здароўя БССР (1990).
Даліда
Егіпет
Даліла (псеўданім Даліда будзе пазней) нарадзілася 17 студзеня 1933 г. ў італьянскай сям'і ў Каіры. Ва ўзросце каля чатырох гадоў ёй зрабілі аперацыю на вачах з-за інфекцыі, якая патрапіла ёй у вочы ва ўзросце 10 месяцаў. У выніку медыцынскай памылкі ў яе з'явілася касавокасць, з-за чаго яна не магла знаходзіцца ў цемры і спала пры святле.
У 1951 годзе яна прыняла ўдзел у конкурсе "Міс Ундзіна", у якім заняла другое месца, а ў 1954 годзе перамагла на конкурсе "Міс Егіпет".
З-за сваркі ў сям'і і скасавання заручын Іяланда сыходзіць з дому і ўладкоўваецца ў агенцтва "Донна" манекеншчыцай. У 1953 годзе яна робіць другую аперацыю на вачах, каб пазбавіцца ад касавокасці.
Пасля перамогі на конкурсе "Міс Егіпет" Іяланда прапанавалі здымацца ў кіно. Тады ж яна і бярэ псеўданім «Даліла» у гонар гераіні біблейскай прытчы "Самсон і Даліла". У 1954 годзе яна здымаецца ў невялікіх ролях у фільмах "Маска Тутанхамона" і "Шклянка і цыгарэта". Для фільма "Шклянка і цыгарэта" яна запісвае сваю першую песню "Чорная поўня" (La luna negra).
24 снежня 1954 Іёланда пераязджае ў Парыж.
Смерць
«Я нямала пражыла і шмат дасягнула. Але ў маім жыцці штосьці не спрацавала», - сказала неяк спявачка. У ноч з другога на 3 мая 1987 года Даліла скончыла жыццё самагубствам, прыняўшы вялікую дозу снатворнага, запіўшы яго віскі. На стале засталася запіска: "Жыццё для мяне стала невыносным. Прабачце мяне». Яе сэрца спынілася 3 мая каля 11 гадзін раніцы. 7 мая адпяванне і пахаванне спявачкі на могілках Манмартр набылі сапраўды нацыянальны маштаб - развітацца з легендай прыйшоў практычна ўвесь Парыж.
Каміла Калет
Каміла Якабінэ Калет (Camilla Jacobine Collett, народжаная Вергелан, Wergeland;  — ) — нарвежская пісьменніца, адна з першых феміністак Нарвегіі.
Стайкі (спартыўны комплекс)
Гісторыя
Гісторыя спорткомплекса пачынаецца з 1947 года, калі ва ўрочышчы «Стайкі» быў разбіты палатачны гарадок для падрыхтоўкі беларускіх спартсменаў да ўсесаюзнага фізкультурнага параду ў Маскве. Спартыўны комплекс пабудаваны ў канцы 1960-х гадоў. З 1970 года база падрыхтоўкі футбалістаў і лёгкаатлетаў. У 1973 г. рэспубліканская база «Стайкі» перайменавана ў Алімпійскі спартыўны лагер.
Шкала Кардашова
Тып 1
Цывілізацыя, энергаспажыванне якой параўнальнае з магутнасцю, якую атрымлівае планета ад цэнтральнай зоркі і энергетычных крыніц самой планеты. Ацэнка энергаспажывання — прыкладна 1016-1017 Вт.
Шкала пісьменніка-фантаста Хельге Каутца
Перапрацаваная шкала, якая ўключае новыя тыпы, па версіі пісьменніка-фантаста :
NGC 6115
NGC 6115 (іншыя абазначэнні — OCL 960, ESO 226-SC7) — рассеянае скопішча ў сузор’і Навугольнік.
Сафі Монк
Сафі Чарлін Экланд Монк (Sophie Charlene Akland Monk, нар. 14 снежня 1979, Англія) — англа-аўстралійская поп спявачка, актрыса і мадэль. Былая ўдзельніца жаночай поп-грурта Bardot, пачала сола-кар’еру, выпусціўшы альбом «Calendar Girl». А зусім нядаўна заявіла пра сябе, як пра актрысу, з’явіўшыся ў такіх фільмах, як «Кінаспатканне» і «Клік: З пультам па жыцці».
Кальварыйскія могілкі (Барысаў)
Гісторыя
Пасля закрыцця касцёла Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў капліцы на могілках знаходзіўся цэнтр барысаўскай каталіцкай парафіі. Капліца была знішчана ў 1950-я гады, паводле іншых звестак была разабраная ноччу вайскоўцамі ў 1961 годзе.
Мумбаі
Геарафія
Мумбаі размешчаны ў вусце ракі Ульгас на заходнім узбярэжжы Індыі, у прыбярэжнай вобласці, вядомай як Конкан. Мумбаі абмежаваны Арабскім морам на захадзе. Многія частцы горада ляжаць над узроўнем мора з вышынямі ад 10 да 15 метраў, а горад мае сярэднюю вышыню 14 метраў над узроўнем мора. Паўночная частка Мумбаі з'яўляецца пагорыстай, а самая высокая кропка ў горадзе складае 450 метраў.
Глебавае покрыва ў гарадскім рэгіёне, у асноўным, пясчанае з-за яго блізкасці да мора. У прыгарадах, глебавае покрыва ў асноўным алювіяльнае і суглінкавае. Мумбаі размешчаны ў сейсмічна актыўнай зоне з-за наяўнасці разлому пліты ў раёне.
Пясчанка (прыток Сажа)
Пясча́нка — рака ў Слаўгарадскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Сож.
Гісторыя
У 984 годзе ваявода кіеўскага князя Уладзіміра Святаславіча Воўчы Хвост сустрэўся з войскамі радзімічаў на рацэ Пішчані (летапісная назва Пясчанкі) і разбіў іх. Гэтая бітва апісана ў "Аповесці мінулых часоў".
Вячаслаў Гажан
Біяграфія
24 чэрвеня 2011 года ў Анкары (Турцыя) Гажан выйграў у фінале чэмпіянату Еўропы ў расіяніна Дзмітрыя Палянскага па ачках 16-14 (4-3, 7-6, 5-5 па раўндах).
Электрычны патэнцыял
Электры́чны патэнцыя́л — скалярная велічыня, якая з’яўляецца энергетычнай характарыстыкай электрычнага поля ў даным пункце прасторы.
Сувязь патэнцыяла з напружанасцю
З другога боку, гэтая работа роўная змяненню патэнцыяльнай энергіі зараду, якую можна выразіць праз патэнцыял:
Вістарына
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Ёнас Яблонскіс
Ёнас Яблонскіс (Jonas Jablonskis, 30 снежня 1860, сяло Кубілелей, цяпер Шакяйскі раён  —, ) — літоўскі мовазнаўца, асветнік і педагог.
Біяграфія
Выкладаў грэчаскую і латынь у Мітаве (цяпер Елгава), Рэвелі (цяпер Талін), Панявежы (цяпер Панявежыс, 1906—1908), Брэсце (1908—1912), Гродне.
Дзейнасць
Выдаў «Граматыку літоўскай мовы» (, 1901; пад псеўданімам Пятрас Краўшайціс;, 1919, дапоўненае выданне 1922), «Сінтаксіс літоўскай мовы» (, 1911), «Падручнік літоўскай мовы» (, 1925) і іншыя працы і дапаможнікі па літоўскай мове.
Памяць
Партрэт намаляваны на банкноце 5 літаў, вынятай з абароту і замененай манетамі.
Памятная дошка адкрыта ў Гродне па вуліцы Савецкай.
Іспанская лесвіца
Пачуўшы пра завяшчанне Геф’е, у справу ўмяшаўся кардынал Мазарыні, які запатрабаваў паставіць на вяршыні лесвіцы конную статую караля Людовіка XIV. Рымскі Папа абразіўся гэтай прапановай, і праект Іспанскай лесвіцы быў пакладзены пад сукно да самай смерці французскага караля ў 1714 г.
Крылоў (Буда-Кашалёўскі раён)
Размяшчэнне
У 24 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 72 км ад Гомеля.
Іосіф Васілевіч Матрунчык
Біяграфія
Удзельнічаў у баях Вялікай Айчыннай вайны, быў цяжка паранены. Пасля ранення быў лётчыкам-інспектарам па тэхніцы пілатавання ў.
Пятая папраўка да Канстытуцыі ЗША
Тэкст папраўкі
Ніводная асоба не павінна прыцягвацца да адказнасці за злачынства, якое караецца смерцю, або за іншае ганебнае злачынства, інакш як у прысутнасці суду прысяжных ці згодна прыгавору суду прысяжных, выключэнне складаюць судовыя працэсы ў арміі, флоце або ў народным апаўчэнні, падчас вайны ці іншай надзвычайнай сітуацыі, якая пагражае грамадскай бяспецы; аніводная асоба  не павінна  за адно і тое ж правапарушэнне двойчы падпадаць пагрозе пазбаўлення жыцця ці цялеснага пакарання. Ніхто не павінен прымушацца даваць паказанні і сведчанні супраць самога сябе; не павінен пазбаўляцца жыцці, свабоды або маёмасці без належнай прававой працэдуры; прыватная маёмасць не павінна канфіскоўвацца для грамадскіх патрэбаў без справядлівай узнагароды.
Вольга Васільеўна Саэргел
Біяграфія
У 1999 годзе на чэмпіянаце Еўропы па мастацкай гімнастыцы ў Будапешце ў складзе зборнай Беларусі заваявала бронзавы медаль.
У 2009 годзе развялася з мужам і вярнулася ў Мінск. У беларускай сталіцы Вольга з сяброўкай адкрыла фірму па вырабе эксклюзіўных мадэляў сумак, але яна закрылася з-за фінансавага крызісу, пасля гэтага яны заняліся ўзнагароднай прадукцыяй (кубкі і медалі), але новую фірму напаткаў той жа лёс. Пазней сяброўкі планавалі адкрыць салон міастымуляцыі, але так і не рэалізавалі гэтую ідэю.
Антоній Юзаф Война
Біяграфія
Паходзіў з роду Грычынаў-Войнаў герба «Трубы».
Шостая папраўка да Канстытуцыі ЗША
Тэкст папраўкі
Пры ўсіх крымінальных ганеннях абвінавачваны мае права на неадкладны і публічны разгляд справы непрадузятым судом прысяжных таго штату і акругі, у якім злачынства здзейснена; прычым тэрыторыя такой акругі павінна быць вызначана законам загадзя; пры гэтым абвінавачваны мае права на інфармаванне пра існасць і падставы абвінавачвання, на вочную стаўку з сведкамі, якія паказваюць супраць яго, на абавязковы ўдзел сведкаў, якія могуць даваць паказанні ў яго абарону, і на дапамогу адваката для сваёй абароны.
Сейду Яхая
Клубная кар’ера
У студзені 2019 года было абвешчана аб пераходзе Ятая ў клуб «Аль-Фейха» з Саудаўскай Аравіі. Аднак, паўабаронца паспеў згуляць на новую каманду ў трох мачтах, пасля чаго ў лютым услед за галоўным трэнерам Славалюбам Мусліным пакінуў клуб і неўзабаве вярнуўся ў мінскае «Дынама». Пачынаў сезон 2019 у стартавым складзе, у красавіку стаў звычайна заставацца на лаўцы запасных, з чэрвеня вярнуў месца ў аснове. У снежні 2019 года па заканчэнні кантракта пакінуў клуб.
Вялікдзень (народная традыцыя)
Народная традыцыя
У першы велікодны вечар на Беларусі былі пашыраныя валачобныя абыходы, падчас якіх групы валачобнікаў хадзілі па хатах і выконвалі валачобныя песні з пажаданнем селяніну плёну на ніве, прыплоду ў статку, добрага здароўя, шчаслівае долі, велічалі гаспадароў і руплівую працу:
Віярэл Антонавіч Балаган
Біяграфія
У 1997 годзе Балаган вырашыў скончыць шахматную кар'еру і заняўся бізнесам. Аднак пасля эканамічнага крызісу ў Расіі ў 1998 годзе аднавіў шахматную кар'еру і ў тым жа годзе выйграў турнір у Бурбон-Лансі (Францыя).
Цаватарэла
Цаватарэла (Zavattarello) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Павія.
Руская народная добраахвотніцкая армія
Строй
Ужываліся мадыфікаваныя строі былой Рускай імператарскай арміі, Царства Польскага ўзору 1917 года, амерыканскі строй.
Ключ 56
Старажытны знак адлюстроўваў зброю, тапор на доўгім дрэўку. У сучаснай мове выкарыстоўваецца ў значэнні «страляць», «паляваць», «паймаць».
Угранскі раён
Геаграфія
Раён размешчаны на Угранскай нізіне. Рэкі: Угра, Ужрэпт, Варона, Раслаўка, Гардота, Сігоса і інш. Шмат балот. Глебы ў раёне дзярнова-слаба-, сярэдне- і моцнападзолістыя. Лясы займаюць 67,5 % тэрыторыі, пераважна хваёвыя.
NGC 6120
NGC 6120 (іншыя абазначэнні — UGC 10343, IRAS16180+3753, MCG 6-36-29, 1ZW 141, ZWG 196.41, KUG 1618+378, PGC 57842) — галактыка ў сузор’і Паўночная Карона.
Татары
Татары ў Беларусі
У 1897 годзе адносна кампактныя групы татар жылі ў Мінскім (1217 чал.), Навагрудскім (874), Гродзенскім (813), Ігуменскім (766), Слуцкім (692), Брэсцкім (480), Кобрынскім (252), Пружанскім (183), Слонімскім (178), Віленскім (137) паветах.
Куляшова (Буда-Кашалёўскі раён)
На захадзе мяжуе з лесам.
Восьмая папраўка да Канстытуцыі ЗША
Тэкст папраўкі
Празмерныя заклады не павінны патрабавацца, празмерныя штрафы не павінны накладацца, і жорсткія і незвычайныя пакаранні не павінны прызначацца.
Тшэмэшна
Тшэмэшна (Trzemeszno) — горад на захадзе Польшчы. Размешчаны за 260 км на захад ад Варшавы і за 75 км на паўночны ўсход ад Познані на беразе Папялеўскага возера. Уваходзіць у склад Гнязненскага павета Велікапольскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Тшэмэшна. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 5,46 км². Насельніцтва 7,8 тыс. чалавек.
Ванавара
Ванавара (Ванава́ра) — сяло ў Эвенкійскім раёне Краснаярскага края Расіі. Утварае сельскае паселішча сяло Ванавара як адзіны населены пункт у яго складзе. Да 2004 года з’яўлялася адміністрацыйным цэнтрам Тунгуска-Чунскага раёна. Размешчана на рацэ Падкаменная Тунгуска (прытоку Енісея), у вусці ракі Ванаваркі, за 685 км на поўнач ад Краснаярска. За 60 км ад Ванавары знаходзіцца месца падзення Тунгускага метэарыта.
Кучынск
Размяшчэнне
За 15 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 37 км ад Гомеля.
Гісторыя
Заснаваны ў канцы XIX стагоддзя. Па перапісу 1897 года — хутар. У 1925 годзе ў Забалоцкім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёна Бабруйскай акругі. У 1929 годзе жыхары мястэчка ўступілі ў калгас. На франтах Вялікай Айчыннай вайны загінулі 8 жыхароў. З 16 ліпеня 1954 года вёска ўваходзіла ў склад Рагінскага сельсавета. У 1959 годзе ў складзе калгаса «Іскра» (цэнтр — вёска Забалоцце). З 1964 года вёска ў складзе Халоцкага сельсавета, з 18 студзеня 1965 года да 24 кастрычніка 2002 года — у складзе Забалоцкага сельсавета.
Ключ 59
Ключ 59 彡 (піньінь shān) са значэннем «шэрсць» са Спісу 214 ключоў Кансі, якія выкарыстоўваюцца пры напісанні іерогліфаў. Адзін з 31 ключа, якія складаюцца з трох рыс. У слоўніку Кансі налічваецца 62 іерогліфа з 49,030 гэтым ключом.
Драўляная капліца (Барысаў)
Гісторыя
Капліцу знішчылі ў 1950-я гады, паводле іншых звестак яна была разабраная ноччу вайскоўцамі ў 1961 годзе. Але фігуру Езуса вернікі выратавалі і захавалі, і ў 1989 годзе яна была вернута ў адноўлены барысаўскі касцёл.
У 1995 годзе на месцы старой капліцы пабудавана новая з цэглы.
Цыбуля рэпчатая
Батанічнае апісанне
Шматгадовая расліна (у культуры — двухгадовая).
Агратэхніка
Рэпчатую цыбулю можна вырошчваць у аднагадовай (сяўба насення або высадка расады), двухгадовай (пасадка сеянкі) і шматгадовай (высадка выбарку) культуры. Цыбуля добра расце на лёгкіх супясчаных і сугліністых глебах са слабай кіслотнасцю.
Хімічны склад
У зялёным лісці лука ўтрымліваюцца цукры, бялкі, аскарбінавая кіслата. У цыбулінах і лісці маецца эфірны алей, які надае ім спецыфічны пах і востры смак, серазмяшчальныя злучэнні, ёд, арганічныя кіслоты (яблычная і лімонная), слізі, пектынавыя рэчывы, гліказіды.
Значэнне і ўжыванне
У культуры вядома звыш 5 тысяч гадоў.
У кулінарыі
Цыбуля мае каштоўныя смакавыя і пажыўныя якасці. Рэпчатая цыбуля спажываецца ў ежу свежая, вараная, смажаная. Незаменная для прыгатавання і араматызацыі страў, садзейнічае лепшаму страваванню, павялічвае выдзяленне страўнікавага соку і павышае засваяльнасць ежы арганізмам чалавека.
Міхаіл Гаўрылавіч Мінкевіч
Біяграфія
3 1945 года на педагагічнай, савецкай і партыйнай рабоце. У 1952 годзе скончыў Белдзяржуніверсітэт. З 1958 года — старшыня райвыканкама і першы сакратар Свіслацкага РК КПБ, сакратар парткама Лідскага калгасна-саўгаснага ўпраўлення, першы сакратар Лідскага РК КПБ. У 1968—85 гадах — Міністр асветы БССР.
Мастацтва (часопіс)
Сучаснасць
Заснавальнік — Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь. Наклад (на сярэдзіну 2012 года) – каля 2 тысячы асобнікаў.
Валерый Фёдаравіч Вінакураў
Біяграфія
Памёр 6 снежня 2020 года ад каранавіруснай інфекцыі COVID-19.
Куляшоўка (Буда-Кашалёўскі раён)
Куляшо́ўка (, Кулешовка) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Кашалёўскага сельсавета.
Гісторыя
Заснавана ў другой палове XIX стагоддзя. Па перапісу 1897 года засценак Куляшоўка (ён жа Сялец); знаходзіліся хлебазапасны магазін, вятрак. У 1925 годзе ў Кашалёўскім сельсавеце Бабруйскай акругі. У 1930 годзе жыхары вёскі ўступілі ў калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў кастрычніку 1943 года акупанты спалілі 14 двароў. У 1959 годзе ў складзе саўгаса імя П. Я. Галавачова (цэнтр — вёска Кашалёва).
Цэрбола
Насельніцтва складае 1213 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 33 чал./км². Займае плошчу 37 км². Паштовы індэкс — 27020. Тэлефонны код — 0382.
Батумі
Размяшчэнне
Горад Батумі з’яўляецца сталіцай Аджарскай Аўтаномнай Рэспублікі, на ўзбярэжжа Чорнага мора. Горад размешчаны ў Кахабeрскай нізіне, у 2-3 метрах ад узроўня мора. Форма нізіны нагадвае паўмесяц, які расцягнуць на 7 км з поўначы на захад. Асноўная частка Батумі прылягае да Батумскому заліва, у паўночнай частцы Кахабрскай нізіны, уздоўж рэк Барцхана і Каралісцкалі. Агульная плошча горада складае 19 км².
Курганне (Буда-Кашалёўскі раён)
Размяшчэнне
У 24 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 49 км ад Гомеля.
Паала Фантана
Біяграфія
Невядома, дзе Фантана атрымаў адукацыю. 2 сакавіка 1723 ён з’ехаў з Італіі ў пошуках лепшага жыцця ў Рэч Паспалітую. Да красавіка 1726 г. жыў у Варшаве, і тады, пры садзейнічанні вядомага архітэктара Джузэпэ Фантана паступіў на службу да аднаго з уплывовых магнатаў, да кароннага маршалка Паўла Карла Сангушкі. Гэты перыяд жыцця архітэктара быў найбольш прадуктыўным.
Тумяліна
Тумяліна́ (Tumelina) — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Дукштаскай сянюніі. Размешчана за каля аўтамабільнай дарогі Дукштас-Ігналіна і чыгункі Вільнюс-Даўгаўпілс. Насельніцтва 17 чал. (2001 г.). На поўдні знаходзіцца возера Дзіснай. Дзейнічаюць стараверскі могілкі (з 1854 г.).
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Свянцянскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Аццанела
Аццанела (Azzanello) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Ламбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Крэмона.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Авёс
Гісторыя культуры
Авёс — адна з галоўных культур у старажытных славян, якая адыгрывала найважнейшую ролю ў харчаванні. Акультураны пазней за іншыя злакі (каля 1000 года да н.э.), авёс меў невысокую рэпутацыю ў народаў Міжземнамор’я, егіпцян, грэкаў, рымлянаў, які лічылі яго непрыдатным для спажывання чалавекам і выкарыстоўвалі амаль выключна як фураж. У цэлым такое стаўленне да аўсу захавалася да нашых дзён: толькі каля 5 % сусветнага ўраджаю аўсу спажываецца ў ежу людзьмі. У апошнія гады авёс усё часцей выкарыстоўваецца як паліва для ацяплення індывідуальных дамоў. Аднак у народаў поўначы Еўропы (кельтаў, германцаў, балтаў і славян) авёс заўжды шанаваўся значна вышэй. Талакно (або мілта), аўсяны кісель (важная рытуальная страва), жур, цэжа і аўсяныя бліны-цадавікі з глыбокай старажытнасці да пачатку XX стагоддзя складалі істотную частку рацыёну.
Босра
Быў заваяваны імперыяй Сасанідаў у пачатку VII стагоддзя.
Нача Фернандэс
Клубная кар’ера
27 лістапада 2013 года на 27-й хвіліне замяніў Хесэ ў групавым матчы Лігі xэмпіёнаў, бо Серхіа Рамас быў выдалены.
Тарашкевіца
Вынікі адначасовага суіснавання ў беларускай мове дзвюх норм ацэньваюцца па-рознаму: і як наогул станоўчыя, і як адмоўныя.
Гісторыя
Рэформу 1933 года не прызнала частка беларускіх палітычных арганізацый Заходняй Беларусі, якія палічылі яе русіфікацыйнай. Не прызналі рэформу 1933 г. і беларускія дыяспары Амерыкі, Аўстраліі і Заходняй Еўропы. Аднак, адкідаючы ўсё акадэмічнае развіццё правапісу пасля 1933 г. і працягваючы карыстацца дарэформенным, супольнасць беларусаў замежжа захавала і ўсе праблемы той граматыкі, што існавала да 1933 года. У другой палове 20 ст., сутыкнуўшыся з аб'ектыўнымі цяжкасцямі пры вырашэнні існаваўшых у той час моўных праблем (адной з якіх была адсутнасць агульнапрызнанай арганізацыі ці цэнтра па выпрацоўцы моўных норм), праціўнікі рэформы 1933 г. так і не здолелі інтэграваць розныя падварыянты тарашкевіцы ды ўзгадніць правілы альтэрнатыўнага правапісу (: дзейнасць таварыства «Зборкі чысціні беларускай мовы»). Да цяперашняга часу беларускія эмігранцкія арганізацыі і друкаваныя выданні карыстаюцца рознымі варыянтамі тарашкевіцы (дыскусія Яна Станкевіча і Майсея Сяднёва ў пач. 1950-х гадоў, палітыка выдавецтва «Бацькаўшчына» і інш.).
Літаратура
На тарашкевіцы выдаецца частка беларускамоўных мастацкіх твораў, публікуецца навуковая і дзіцячая літаратура, выдаюцца пераклады замежнай літаратуры, аздабляюцца музычныя творы і пераклады на беларускую мову замежных мастацкіх фільмаў і мультфільмаў. У прыватнасці, на тарашкевіцы былі выдадзеныя пераклады твораў Курта Вонегута, Юрыя Андруховіча і іншых. У 2008—2009 гадах выйшла трылогія Джона Толкіна «Уладар пярсцёнкаў». У 2002 годзе ў перакладзе Васіля Сёмухі ў Мінску была выдадзеная Біблія. Ёсць і беларускі пераклад Старога Запавету на тарашкевіцы.
Крытыка
Карскі адзначаў, што фарміраванне беларускай тэрміналогіі і іншых частак лексікі, аб'ектыўна не развітых у народных гаворках, вялося ў сучасныя яму гады (1900-1920-я гады) або шляхам прыдумвання цалкам новых слоў, што стварала значныя цяжкасці для навукі, або наогул шляхам узяцця тэрмінаў з польскай мовы і далучэння да іх беларускіх канчаткаў. Карскі адзначаў, што «крайнія» дзеячы беларускага нацыянальнага руху 1910-х-1920-х звычайна ішлі менавіта шляхам займання з польскай мовы, таму што намерана стараліся аддаліць беларускую літаратурную мову ад рускай.
Хрэшчатык (станцыя метро, Кіеў)
Гісторыя
Другі эскалатарны нахіл з выхадам у бок Інстытуцкай вуліцы пачалі будаваць летам 1960 года, а адкрылі яго 4 верасня 1965 года. Пры гэтым цэнтральная зала станцыі была падоўжана на 40 метраў.
Архітэктура
У афармленні станцыі аўтары звярнуліся да крыніц ўкраінскага мастацтва. Пілоны абліцаваныя паліраваным жаўтлява-ружовым мармурам, з бакоў цэнтральнай залы і платформаў на іх размешчаныя маёлікавыя ўстаўкі са складанымі расліннымі арнаментамі. «Сельскагаспадарчая рэвалюцыя» Мікіты Хрушчова тут таксама адзначана — на металічных латуневых карнізах выгравіраваны выявы сланечнікаў і кукурузы. За карнізамі змантаваная падсвятленне.
Міхаіл Сяргеевіч Баярскі
Д’Артаньян — зорная роля Міхаіла Баярскага
Карціна выйшла пад Новы год, але ўжо да прэм’еры краіна ведала словы песні з кінафільма «Пара-пара». Пасля гэтага фільма ён стаў сапраўдным кумірам, асабліва для жанчын.
Работа ў тэатры, на тэлебачанні і на эстрадзе
У Тэатры імя Ленсавета Міхаіл Баярскі сыграў шмат заўважных роляў, у тым ліку ў спектаклях «Дульсянея Табоская» (Луіс), «Людзі і пачуцці» (адразу тры ролі), «Снежная каралева» (Саветнік), «Станцыя» (Осман), «Місіс Пайпер вядзе следства», «Трохграшовая опера» (Меккі-нож) і шмат іншых.
Ватыканская пінакатэка
Залы
Зала X (XVI ст.): Школа Рафаэля і венецыянскі жывапіс; Тыцыян: «Святы Мікалай і Мадонна»; Паала Веранезэ (1528—1588 гг.): «Бачанне святой Алены» (каля 1570 г.), «Алегорыя»; Бардонэ.
Зала XV (XVIII ст.): Партрэты. Джузэпэ Марыя Крэспі: «Папа Бенедыкт XIV»; Томас Лорэнц: «Георг IV» (1816 г.); Тыцыян; Пампеа Батоні: «Папа Пій VI», Карла Марата: «Папа Клімент IX».
Белая Русь
Белая Русь (а пазней Беларусія, Беларусь) — пачаткова штучная геаграфічная назва, ужываная пераважна ў заходнееўрапейскім навуковым асяроддзі ў дачыненні да розных рэгіёнаў Усходняй Еўропы.
Назва «Белая Русь» ніколі не прысутнічала ў афіцыйнай назве Вялікага Княства Літоўскага і тытуле вялікіх князёў літоўскіх, але прысутнічала з 1655 г. у тытуле рускіх цароў (а пазней расійскіх імператараў) і Прадстаяцеля Рускай праваслаўнай царквы.
Першыя выпадкі ўжывання і міграцыя назвы
«Белая Русь» у значэнні «Расійская дзяржава» сустракаецца на некаторых еўрапейскіх картах нават у пачатку XVIII ст., але ўсё радзей, і з 1720-х гг. ужо амаль не адносіцца да Масковіі.
Замацаванне назвы за ўсходнімі рэгіёнамі Вялікага Княства Літоўскага ў XVII ст.
Тэрмін «Белая Русь», які прышоў з Заходняй Еўропы ў Польшчу (Польскае Каралеўства) і ўвайшоў ва ўжытак у ВКЛ праз пасрэдніцтва твораў польскіх інтэлектуалаў, пачаў выкарыстоўвацца як паралельны аналаг тэрміна «Русь» — для абазначэння ўсходніх зямель ВКЛ (падзвінскіх і падняпроўскіх паветаў і ваяводстваў). Пашырэнне ўжывання тэрміна «Белая Русь» у насельніцтва Рэчы Паспалітай і ў афіцыйных колах Рускага царства пачалося амаль адначасова (з пачатку 1620-х): у 1621 г. «Белая Русь» упершыню згадваецца ў афіцыйных дакументах Рускага царства для абазначэння ўкраінскіх ваяводстваў Польскага Каралеўства, а ў 1627 г. — у афіцыйных дакументах Рэчы Паспалітай для абазначэння падзвінскіх і падняпроўскіх паветаў і ваяводстваў Вялікага Княства Літоўскага. З канца 1610-х у ВКЛ азначэнне «Беларускі» («Беларуская») пачынае уваходзіць у склад тытулатуры і назвы адміністрацыйных адзінак як каталіцкага касцёла, так і ўніяцкай царквы. Дакладна яшчэ невядома, хто зрабіў гэта першым, аднак азначэнні «Беларускі» («Беларуская») не маюць афіцыйна прызнанага статусу ў тытулатуры і назвах і выкарыстоўваюцца як дадатковыя і тапанімічныя.