cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мовы ойль
Уплыў на іншыя мовы
Найістотнейшы ўплыў мовы ойль аказалі на стараанглійскую мову, калі нармандская мова істотна паўплывала на грамадскае жыццё Англіі падчас заваявання краіны ў ХІ ст. Моцны ўплыў дыялектаў ойль (разам з уплывам аксітанскае мовы) зведала і партугальская мова, у якой паводле некаторых ацэнак змяшчаецца ад 15 да 20 % ойльскай і окскай лексікі. Партугальская мова Бразіліі зведала ўплыў французскае мовы швейцарскіх перасяленцаў і французскай мовы як тагачаснай міжнароднай мовы. Дыялектнае маўленне ойль з паўночнага захаду Францыі ўплывала на развіццё норм французскае мовы ў Паўночнай Амерыцы.
Чалавек умелы
Чалавек умелы (Homo habilis) ці Прэзінджантрап (Prezinjanthropus; ад prae — перад + зінджантрап) — выкапнёвы прымат, высокаразвіты аўстралапітэк ці першы прадстаўнік рода Homo. Першы экзэмпляр быў знойдзены археолагамі Мэры і Луісам Лікі ў лістападзе 1960 года ў цясніне Алдувай у Танзаніі. Лікі разам з косткамі шаблязубага тыгра сміладона знайшлі ступню, пятачную костку і абломкі чэрапа новага гамініда. Чэрап, як вызначылі пазней, належаў дзіцяці 11—12 гадоў. мяркуючы па будове ступни, новы гаминід меў прамую хаду. Знаходка была апісана ў 1964 годзе як новы род гамінідаў — прэзінджантрап (Prezinjanthropus). Потым класіфікацыя была перагледжана на карысць відавога статуса ў родзе Homo. Пазней аналагічныя знаходкі былі зроблены ў Каобі-Фора, Сварткрансе і іншых месцах Усходняй і Паўднёвай Афрыкі.
Вучоныя з універсітэта Саймана Фрэйзерса робяць вывад, што чалавек умелы выйшаў з Афрыкі да з’яўлення Homo erectus, стаўшы продкам Homo floresiensis.
Апісанне
Чалавек умелы, мяркуючы па знойдзеным рэшткам, якія датуюцца 2,6—2,5 млн гадоў таму, існаваў больш за паўміліёна гадоў. Маса галаўнога мозга гэтага гамініда была ацэнена ў 650 грамаў, што было значна больш, чым у тыповых аўстралапітэкаў. Ён таксама адрозніваецца ад аўстралапітэкаў будовай таза, які забяспечваў больш дасканалы біпедалізм і нараджэнне дзіцянятаў з большай галавой. Эндакран акруглы і кропак росту не мае. Але ў чалавека ўмелага адбываецца пераразмеркаванне доляў мозга — патылічная доля памяншаецца на карысць павелічэння больш прагрэсіўных доляў — лобнай, цемянной, скроневай з асацыятыўнымі далямі. Адрозніваўся ён ад аўстралапітэкавых і будовай чэрапа — чэрап пашыраны ў падвочннай і цемянна-патылічнай абласцях. Памер зубоў памяншаецца, але большы, чым у Homo naledi, зубная эмаль робіцца менш тоўстай. Структура кісці Homo habilis мазаічная і спалучае ў сябе як прагрэсіўныя рысы, так і сляды адаптацыі лазання па дрэвам. Пашырэнне ногцевых фалангаў — прагрэсіўная рыса, якая сведчыць аб фармаванні падушачкаў пальцаў як датыкальнага кінэстэтычнага апарату. Фармаваўся сілавы захоп, з дапамогай якога магчыма было вырабляць прылады працы. Ад нагі хабіліса засталося толькі пяць фалангаў пальцаў, пяць костак ступні, пятачная костка і шчыкалатка. Гэта была прымітыўная нага паводле злучэння костак, але ўсё ж такі — нага чалавека. У Чалавека ўмелага першы палец ступні не быў адведзены ўбок, а таксама, як і ва ўсіх наступных прадстаўнікоў рода Homo, у тым ліку і Homo sapiens, размяшчаўся побач з іншымі пальцамі. Гэта значыла, што яго нага была цалкам прыстасавана да двухногага перамяшчэння.
NGC 5109
NGC 5109 (іншыя абазначэнні — NGC 5113, UGC 8393, MCG 10-19-61, ZWG 294.32, IRAS13189+5754, PGC 46589) — галактыка ў сузор’і Вялікая Мядзведзіца.
Гэты аб’ект занесены ў новы агульны каталог некалькі разоў, з абазначэннямі NGC 5109, NGC 5113.
Вуліца Ежы Гедройца (Мінск)
Названая ў адпаведнасці з рашэннем мінскіх уладаў ад 29 чэрвеня 2007 у гонар Ежы Гедройца (1906—2000) — ураджэнца Мінска, польскага культурнага дзеяча.
Белфасцкі каралеўскі ўніверсітэт
Белфасцкі каралеўскі ўніверсітэт (Queen's University Belfast) — брытанская дзяржаўная даследчая вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Белфаст у Паўночнай Ірландыі.
Фасфарасцэнцыя
Вывучэнне фасфарасцэнтных рэчываў пачалося прыкладна з часу адкрыцця радыеактыўнасці (1896).
Іванскі сельсавет
Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (14 населеных пунктаў) — 1150 чалавек, з іх 95,5 % — беларусы, 3,3 % — рускія, 0,5 % — украінцы.
Іван Дзянісавіч Варвашэня
Біяграфія
У час Вялікай Айчыннай вайны з 21 ліпеня 1941 года па май 1943 сакратар Мінскага падпольнага абкама КП(б)Б і адначасова са жніўня 1942 па красавік 1943 г. сакратар Слуцкага падпольнага межрайкама КП(б)Б, камісар партызанскага злучэння Слуцкай зоны.
NGC 5112
NGC 5112 (іншыя абазначэнні — UGC 8403, MCG 7-28-3, ZWG 218.5, KUG 1319+389, IRAS13196+3859, PGC 46671) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Гончыя Псы.
Афрыка (Мінск)
Гісторыя
Пасля кароткай гутаркі доктар Шабад запрасіў маладога пісьменніка разам папалуднаваць, але быў тэрмінова выкліканы ў бальніцу, куды прывезлі дзіця з перытанітам.
Ольстэрскі ўніверсітэт
Ольстэрскі ўніверсітэт (Ulster University) — брытанская дзяржаўная даследчая вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Ольстэр у Паўночнай Ірландыі.
Калабыніна
Калабыніна (Колобынино) — вёска ў Хіславіцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Кажухавіцкага сельскага паселішча.
IV Усебеларуская мастацкая выстаўка
Масавае афармленне
Эскізы і макеты калектыўных брыгад клубна-інструктарскага і педагагічнага аддзелаў да афармлення г. Віцебску да 14-й гадавіны Кастрычніцкай рэвалюцыі.
Друйскі кляштар айцоў марыян
У 1924 арганізавана школа (з 1930 гімназія імя Стафана Баторыя, дырэктар у 1924—33 А. Цікота), навучанне ў якой вялося на польскай мове. Гімназія вылучалася дэмакратычнымі традыцыямі, у ёй навучалася моладзь розных веравызнанняў, бедных навучэнцаў марыяне апекавалі. У гімназіі вучыліся будучыя гісторык В. Ярмалковіч, мастак В. Жаўняровіч, рэлігійны дзеяч, генерал ордэна марыян у 1963—69, заснавальнік бібліятэкі імя Ф. Скарыны ў Лондане Ч. Сіповіч, ксёндз, доктар філасофіі Т. Падзява і інш.
У 1939 кляштар і гімназія зачынены савецкімі ўладамі.
Бактрыя
Ба́ктрыя, Бахтры, Бактрыяна — старажытная краіна са сталіцай у горадзе Бактра (сучасны Балх), на тэрыторыі Ірана. Гістарычная вобласць у Сярэдняй Азіі па сярэднім і верхнім цячэнні Амудар’і — цяпер тэрыторыя Паўночнага Афганістана, Паўднёвага Таджыкістана і Узбекістана. Бактрыя была месцам арыйскага засялення да падзелу арыйскіх плямёнаў на іранскія і індыйскія; месца нараджэння зараастрызму.
Heosemys depressa
Ахова і развядзенне ў няволі
Ахоўваецца законам М’янмы, вываз чарапах з месцаў іх пасялення лічыцца браканьерствам і кантрабандай.
Уніпалярная машына
Уніпалярныя машыны выкарыстоўваюцца як генератары для атрымання вялікіх токаў (5000—50000 А) нізкага напружання (5—40 В), а таксама як датчыкі хуткасці і паскарэння.
Новае Неба
Гісторыя
Кася Камоцкая, якая выконвала акустычныя песні на гітары, па парадзе Алеся Камоцкага запрасіла гітарыста Лявона Шырына для ўдзелу ў запісе на радыё. Гэтая сумесная праца дала жыццё новаму калектыву, які атрымаў назву Новае Неба. Гурт не меў пастаяннага складу музыкаў (акрамя Касі Камоцкай), у розны час да яе далучаліся Лявон Вольскі, Вячаслаў Корань, Алег Дземідовіч, Юрась Ляўкоў, Юля Глушыцкая і г.д. Тэксты пісалі Міхал Анемпадыстаў, Адам Глобус, Анатоль Сыс, Лявон Вольскі і іншыя сучасныя беларускія паэты.
Адэнскі заліў
Адэнскі заліў (خليج عدن, golfe d'Aden) — заліў, частка Аравійскага мора Індыйскага акіяна. Працягласць 890 км. Паўночны бераг заліва — Аравійскі паўвостраў (дзяржава Емен). Паўднёвы і заходні берагі ўтварае Афрыканскі кантынент (дзяржавы Самалі і Джыбуці).
Мазыкі
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Мазыкі абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе, нягледзячы на перавагу беларускага насельніцтва, Мазыкі не вярнулі БССР.
Горвальская аперацыя
Бой
У гэтым баі партызаны знішчылі больш за 150 салдат і афіцэраў, захапілі ўсю тэхніку ворага, у тым ліку 110 аўтамашын, гружаных боепрыпасамі, прадуктамі і абмундзіраваннем. Гітлераўцы неаднаразова спрабавалі пераправіцца цераз Бярэзіну і зноў захапіць Горваль, але партызаны моцна ўтрымлівалі свае пазіцыі на працягу 5 сутак да падыходу часцей Чырвонай Арміі.
Майсей
У хрысціянстве
Майсей — вялікі прарок Ізраіля, паводле падання, аўтар кніг Бібліі (Пяцікніжжа Майсея ў складзе Старога Запавету). На Сінайскай гары прыняў ад Бога Дзесяць запаведзяў.
У хрысціянстве Майсей лічыцца адным з найважнейшых правобразаў Хрыста: як праз Майсея паказаны свеце Стары Запавет, так праз Хрыста ў Нагорнай пропаведзі — Новы Запавет.
Гістарычнасць Майсея
Прыхільнікі дакументальнай гіпотэзы разглядаюць Пяцікніжжа як вынік кампіляцыі некалькіх крыніц, чатыры з якіх (Яхвіст, Элахіст, жрэцкі кодэкс і Дэўтаранаміст) складаюць асноўны масіў тэксту. Яны адзначаюць, што фігура Майсея і яго роля ў кожнай крыніцы адрозніваецца. Так у Яхвісце Майсей безумоўны лідар зыходу. Кодэкс жрацоў імкнецца пераменшыць ролю Майсея і акцэнтуе ўвагу на ролі брата Майсея Аарона, да якога ўзводзілі свой радавод іерусалімскія святары. Элахіст ў процівагу Аарону падкрэслівае ролю Ісуса Навіна, які апынуўся верны слову Бога больш Майсея. Нарэшце Дэўтаранаміст падкрэслівае ролю Майсея як прарока і заканадаўца. З гэтых назіранняў робіцца выснова, што паданні пра Майсея склаліся паступова і іх версіі ў розных традыцыях адрозніваліся. Гэтыя высновы аспрэчваюцца крытыкамі дакументальнай гіпотэзы.
Уручча (могілкі)
Пахаванні жывёл
На захад ад тэрыторыі могілак, прыкладна ў 10 метрах ад агароджы ёсць некалькі стыхійных пахаванняў хатніх кошак і сабак. Гэтыя магілы дагледжаныя, і, хутчэй за ўсё, яны ніяк не пашкодзілі глыбінны культурны слой узвышша.
Сінантрап
Анатомія
Аб’ём яго мозгу дасягаў 950—1150 см³; левая доля мозгу, дзе размешчаны рухальныя цэнтры правага боку цела, была трохі большай у параўнанні з правай доляй. Такім чынам, правая рука была больш развітай, чым левая. Рост — 1,55—1,6 м.
Гісторыя адкрыцця
Пасля перамогі камуністаў у грамадзянскай вайне ў Кітаі у 1949 годзе раскопкі былі на кароткі час адноўлены. Новыя раскопкі праводзіліся ў 1951, 1958—1960 і 1978—1980 гадах. У сезоне 1959 года была знойдзена яшчэ адна сківіца, якая належала старой жанчыне. У чэрвені 2009 года раскопкі былі адноўлены.
Іна Антонаўна Каламіец
Біяграфія
Прыйшоўшы ў творчасць у паваенны час, Іна Каламіец, якая трапіла ў «дарогай вайны» да самага Берліна і магла захапіцца ў творчасці добра знаёмай ёй тэмай — «вайна і перамога», поўнасцю аддала сябе на доўгія гады тэматыцы «міру». Першую папулярнасць ёй прынесла напоўненая глыбокім сэнсам статуэтка «Першы ліст» (1953), выпушчаная мільённымі накладамі.
Улетку 1958 года скульптар паказала свае працы на персанальнай груповай выставе, у якой разам з Каламіец бралі лёс мастачкі аднаго з ёю пакалення М. Барынава і Г. Марозава. Яна выставіла на агляд шанавальнікаў мастацтва невялікія, выкананыя ў маёліцы «казачныя» кампазіцыі па матывах украінскай класічнай паэзіі і казак: «Русалка і вадзянік», «Конік-гарбаконік», «Лукаш і Маўка», «Жар-птушка», «Каменная кветка», «Доўбня», «Даўчына ў полі», «Мацярынства» ды іншыя.
Брылевічы (жылы раён)
Транспарт
Па асноўных вуліцах раёна праходзяць аўтобусныя маршруты, якія абслугоўвае дыспетчарская станцыя Малінаўка-4. 3 чэрвеня 2014 года адбылося адкрыццё станцыі метро Малінаўка.
Печэта-дзі-Валенца
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Тамара Міхайлаўна Міхеева
Тамара Міхайлаўна Міхеева (нар., вёска Гарадзец, Горацкі раён, Магілёўская вобласць) — навуковец, доктар біялагічных навук, прафесар, Заслужаны работнік Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.
Болькаў
Болькаў (Bolków) — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Яворскага павета Ніжнесілезскага ваяводства. Сядзіба вяскова-гарадской гміны Болькаў. Займае плошчу 7,68 км². Насельніцтва — 5566 чалавек (на 2006 год).
Марцін Карплюс
Ступень бакалаўра атрымаў ў Гарвардскім універсітэце ў 1950 годзе і ступень доктара навук з Каліфарнійскага тэхналагічнага інстытута ў 1953 годзе падчас працы з Лайнусам Полінгам.
Вольга Ігараўна Зюзькова
Біяграфія
У 2004 годзе дэбютавала за зборную Беларусі.
Дняпроўска-Бугская аперацыя
Вынікі
У аперацыі праціўнік страціў 12 чалавек забітымі і 36 параненымі, партызаны — 4 чалавека параненымі. Узровень вады панізіўся да 30—60 см, 120 км канала на ўчастку Пінск — Кобрын сталі непрыгоднымі для эксплуатацыі. 120 судоў праціўніка, якія былі перакінуты з Дняпра, засталіся ў Пінскім порце і ў ліпені 1944 года былі захоплены Дняпроўскай ваеннай флатыліяй.
Трытый
Выкарыстанне
Трытый мае надзвычай важнае значэнне для рэакцыі тэрмаядзернага сінтэзу, паколькі рэакцыя дэйтэрыю з трытыем мае добрае сячэнне і высокі выхад энергіі:
NGC 5118
NGC 5118 (іншыя абазначэнні — IC 4236, UGC 8413, MCG 1-34-19, ZWG 44.78, IRAS13209+0639, PGC 46782) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Дзева.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Стывен Спілберг
«Штучны інтэлект»
У 2000 годзе Спілберг пачаткаў працу над фантастычным фільмам па аповядзе Філіпа Дзіка «Minority Report» («Адмысловае меркаванне») з Томам Крузам у галоўнай ролі, але пасля смерці Стэнлі Кубрыка ён адклаў працу над гэтым фільмам. Спілберг, сябар і вучань знакамітага рэжысёра, пачаў здымкі задуманай Кубрыкам перад смерцю фантастычнай стужкі «Штучны розум». Дзеля гэтага фільма Спілберг таксама адмовіўся і ад выгоднага ва ўсіх адносінах «Гары Потэра». Карціна «Штучны інтэлект», якая выйшла на экраны 29 чэрвеня 2001 года, атрымалася даволі нядрэнны, але ў амерыканскім пракаце правалілася, і толькі за кошт сусветных прэм’ер атрымалася сабраць больш 150 мільёнаў. Цікава, што толькі ў Японіі фільм сабраў 78 млн долараў. Гісторыя пяцігадовага хлопчыка-андроіда, які больш за ўсё на свеце жадае стаць чалавекам і займець сапраўдную сям’ю, перагукваецца з сюжэтамі такіх фантастычных стужак, як «І. Т. Іншапланецяніна» таго жа Спілберга і «Двухсотгадовы чалавек» Крыса Каламбуса. Фільм «Адмысловае меркаванне», які выйшаў праз год, не выклікалі ў сусветным пракаце вялікіх захапленняў, наадварот, у нацыянальным пракаце перавысіў бюджэт карціны на тры дзясятка мільёнаў.
Цытаты пра Стывена Спілберга і яго творчасць
«Зрабіць добры фільм — вельмі цяжка! Зрабіць фільм, які падабаецца гледачам — нялёгка.
Воўчы грыб
Хімічны склад
У культуры грыба, выгадаванага на штучным асяроддзі, выяўлены антыбіётык дыатрэцін (адносіцца да групы паліінавых антыбіётыкаў) — поліацэціленавы нітрыт, які валодае супрацьпухлінавай актыўнасцю, а таксама эфектыўны супраць патагенных грыбоў, сухотнай палачкі і іншых хваробатворных бактэрый.
Клетка Фарадэя
Прынцып працы клеткі Фарадэя вельмі просты — пры трапленні замкнутай электраправоднай абалонкі ў электрычнае поле вольныя электроны абалонкі пачынаюць рухацца пад уздзеяннем гэтага поля. У выніку процілеглыя бакі клеткі набываюць зарады, поле якіх кампенсуе вонкавае поле. Клетка Фарадэя абараняе толькі ад электрычнага поля. Статычнае магнітнае поле будзе пранікаць унутр. Зменлівае электрычнае поле стварае зменлівае магнітнае, якое, у сваю чаргу спараджае зменлівае электрычнае. Таму, калі з дапамогаю клеткі Фарадэя блакуецца зменлівае электрычнае поле, тое зменлівае магнітнае поле генеравацца таксама не будзе.
Роза Мікалаеўна Лесь
Біяграфія
Скончыла Маскоўскі інжынерна-будаўнічы інстытут у 1948 годзе. Працавала інжынерам-праектыроўшчыкам, дырэктарам Брэсцкага філіяла Белдзяржпраекта, з 1963 па 1981 г. — начальнікам упраўлення па будаўніцтве і архітэктуры Брэсцкага аблвыканкама.
Узнагароды
Узнагароджана ордэнам «Знак Пашаны» (1966), медалямі, Ганаровай граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР (1958).
Ядзерная энергія
Дзяленне
На цяперашні час з усіх крыніц ядзернай энергіі найбольшае практычнае прымяненне мае энергія ад дзялення цяжкіх ядзер. Ва ўмовах вялікай патрэбы ў энергетычных рэсурсах ядзерная энергетыка на рэактарах дзялення лічыцца найбольш перспектыўнай на бліжэйшыя дзесяцігоддзі. На атамных электрастанцыях ядзерная энергія выкарыстоўваецца для атрымання цеплавой энергіі, якая ў сваю чаргу выкарыстоўваецца для выпрацоўкі электраэнергіі і ацяплення. Ядзерныя сілавыя ўстаноўкі рашылі праблему суднаў з неабмежаваным абсягам плавання (атамныя ледаколы, атамныя падводныя лодкі, атамныя авіяносцы).
Існавалі эксперыментальныя ядзерныя ракетныя рухавікі, але выпрабоўваліся яны выключна на Зямлі і ў кантралюемых умовах з-за небяспекі радыеактыўнага забруджвання ў выпадку аварыі.
Пятрас Вілейшыс
Грамадская дзейнасць
Яшчэ студэнтам арганізаваў у Пецярбургу гурток літоўскіх студэнтаў, выпускаў рукапісную газету лацінскім алфавітам (1875—1876), удзельнічаў у дабрачыннай дзейнасці літоўскіх таварыстваў у Санкт-Пецярбургу.
П’ёвера
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Ларыса Геніюш
Лары́са Анто́наўна Ге́ніюш, у дзявоцтве Міклашэ́віч (27 ліпеня (9 жніўня) 1910, маёнтак Жлобаўцы, цяпер Ваўкавыскі раён, Гродзенская вобласць — 7 красавіка 1983, Зэльва) — беларуская паэтка, пісьменніца, грамадская дзяячка.
Эксгаўстар
Эксга́ўстар (exhauster ад exhaust «выпампоўваць»): вентылятар для ўтварэння разрэджання (вакууму) да 0,3 ата. Выкарыстоўваецца для адсмоктвання пылу, дымавых газаў, стружкі і іншых лёгкіх матэрыялаў.
Беларуская палеаграфія
Беларуская палеаграфія (παλαιóς «старажытны; важны» + «пісаць») — гісторыка-філалагічная дысцыпліна, якая вывучае гісторыю пісьма, заканамернасці развіцця графічных форм літар, пісьмовых знакаў, шрыфт, а таксама помнікі старога пісьменства з мэтай прачытаць яго, вызначыць аўтара, час і месца стварэння, аўтэнтычнасць тэксту і інш. Вывучэнне беларускай палеаграфіі адбываецца ў цеснай сувязі з такімі дысцыплінамі гістарычнага і лінгвістычнага напаўнення, як гісторыя беларускай літаратурнай мовы, беларуская дыялекталогія, гістарычная граматыка беларускай мовы, тэксталогія, археаграфія, дыпламатыка, сфрагістыка, геральдыка і інш.
Беларуская палеаграфія як навука
З сярэдзіны XV да XVIII стагоддзя практыкуецца выкарыстанне беларускага тыпу царкоўнаславянскай мовы, − напрыклад, Наваградскі пролаг 1512 года, створаны пры Навагрудскім саборы свв. Барыса і Глеба па загадзе кіеўскага мітрапаліта Іосіфа II Солтана; у бібліятэцы Супрасльскага манастыра была праведзена праца па яго моўным асаблівасцям і крыніцах.
Пошукі папер па гісторыі царквы прывялі да зацікаўлення практычнай палеаграфіяй Іпація Пацея Ігнація Кульчынскага, а пазней і іншых святароў. Напрыклад, І. Пацей у 1605 годзе прадстаўляў віленскаму магістрату на экспертызу старую рукапісную кнігу, знойдзеную ў царкве мястэчка Крэва. Кніга была напісана статутным славянскім пісьмом і ўтрымлівала апісанне Фларэнтыйскага сабора, а таксама грамату кіеўскага мітрапаліта Місаіла да папы Сікста IV ад 14 сакавіка 1476 года, у якой духавенства і магнаты ВКЛ выказвалі сваё прызнанне Фларэнтыйскай уніі і прасілі заступніцтва перад католікамі. Пацей хацеў пераканацца ў сапраўднасці кнігі.
Па актавым кнігам можна прасачыць развіццё пісьма. Актавыя кнігі Вялікага Княства Літоўскага дазваляюць вывучаць усе тонкасці беларускай палеаграфіі — розныя почыркі, суцэльнае і раздзельнае напісанне, графіку літар, скарачэнне слоў, ўсячэнне або пропуск галосных, надрадковыя знакі, напісання саюзаў, ужывання раздзяляльных знакаў, абзацаў, загалоўных літар, літарных лічбаў і г. д. У іх можна знайсці, у прыватнасці, так званую «куханную» латынь, узаемаўплыў польскай мовы і латыні, гатычныя выразы іх абодвух. Класічная актавая кніга складалася з 12 сшыткаў па 4-6 папер. Акты пісаліся дубовымі чарніламі на шытай паперы розных адценняў, пераважна жоўта-шэрай. Перш чым трапіць на старонкі актовой кнігі, дакумент рэгістраваўся, часам перапісваўся. На апошнім лісце чыноўнікі падпісваліся ў заканчэнні актовай кнігі. У больш старых кнігах апошняе слова аднаго аркуша паўтаралася ў пачатку другога. Кожны дакумент меў таксама літарную нумарацыю. Нумарацыю жа аркушаў кнігі рабілі ўжо камісіі ў XIX стагоддзі. Усе кнігі або апраўленыя, або збрашураваныя. Актавыя кнігі заўсёды былі крыніцай навуковых даследаванняў. Пачынаючы з выдання «Архіва Паўднёва-Заходняй Расіі», калі была зроблена спроба сістэматызаваць актавыя матэрыялы па асобных тэмах, 6 тыс. кніг былі адкрыты для агульнага карыстання. Вадзяныя знакі актавых кніг — выдатны матэрыял для вывучэння месца вырабу, шляхоў распаўсюджвання і якасці паперы.
Галісійцы
Матэрыяльная культура
Этнаграфічна галісійцы блізкія да рэшты насельніцтва Поўначы Пірэнейскага (Іберыйскага) паўвостраву.
Клыміўшчына
Клыміўшчына (Климі́вщина) — вёска ў Самбірскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Executive Outcomes
Гісторыя
Заснавальнікам ПВК быў ураджэнец Паўночнай Радэзіі, адстаўны вайсковец Лютэр Эбен Барлоу, які меў баявы вопыт войн у Анголе, Мазамбіку і Намібіі. Першапачаткова Executive Outcomes створана ў інтарэсах паўднёваафрыканскай разведслужбы для зброевых паставак у абыход міжнароднага эмбарга супраць апартэіду.
Крызіс Рымскай імперыі III стагоддзя
Эпоха «салдацкіх імператараў»
З 235 г. пачаўся перыяд «імператарскай чахарды». Жаданнем вывесці краіну з крызісу, а не насыціцца хароствамі імператарскай улады адрозніваліся Гай Дэцый (249—251 гг.), а таксама арыстакрат Публій Ліцыній Валерыян (253—260 гг.) і яго сын Галіен (253—268 гг.). Аднак і за час іх кіравання актывізаваўся мясцовы сепаратызм, які прывёў да ўлады «дынастыю ілірыйцаў» (гэтыя імператары не былі ў сваяцтве, але ўсе паходзілі з ваеннага саслоўя Ілірыі): Клаўдзій II Гоцкі (268—270 гг.) паклаў пачатак адраджэнню Імперыі, перадаўшы прастол у рукі Луцыя Даміцыя Аўрэліяна (270—275 гг.). Аўрэліян адбіў нашэсце германскіх плямёнаў, аднавіў рымскую адміністрацыю ва ўсходніх правінцыях і падпарадкаваў Гальскую імперыю. Яго ўлада насіла абсалютны характар, што з'явілася перадумовай да далейшага афармлення імперскага дамінату.
Белая (басейн Віслы)
На рацэ
Вёскі: Стаўповіскі, Мшанкі, Белая, Вілы (Камянецкі раён).
Планетаход
«ПрАП-М»
Сярод іншых запушчаных планетаходаў яны вылучаліся перш за ўсё сваёй сістэмай перамяшчэння: перамяшчацца марсахода павінны былі пры дапамозе двух ступаючых «лыжаў», размешчаных па баках. Такая сістэма была абраная з-за адсутнасці звестак аб паверхні Марса.
«Марс-Астер»
Расія распрацоўвае свой марсаход для запуску ў 2018 гаду. Яго прататыпы ўжо выпрабоўваліся ў пустыні Махавэ і на Камчатцы ў 1988—1994 гадах. Увесь гэты час ўзоры, гатовыя да палёту, ляжалі на складзе. Цяпер іх рыхтуюць да запуску на ракеце-носьбіце «Саюз-2».
Дзмітрый Мікалаевіч Дудар
Клубная кар’ера
У студзені 2022 года перайшоў у жодзінскае «Тарпеда-БелАЗ».
Віталь Іванавіч Бубновіч
Палітычныя погляды
Падпісаў адкрыты ліст спартыўных дзеячаў краіны, якія выступаюць за дзеючую ўладу Беларусі пасля здушэння народных пратэстаў у 2020 годзе.
Ганна Паўлаўна Зелянкова
Выканальніцкая дзейнасць
З 1950 па 1963 год Г. П. Зелянкова была таксама мастацкім кіраўніком Хору беларускага радыё. Пад яе кіраўніцтвам хор стаў першым выканаўцам шматлікіх твораў такіх беларускіх кампазітараў, як Н. Сакалоўскі, У. Алоўнікаў, Ю. Семяняка, Г. Вагнер, Р. Пукст і іншыя. Былі запісаныя і шматкроць выкананы па радыё оперы «Кветка шчасця» А. Туранкова, «Машэка» і «Марынка» Р. Пукста, «Кастусь Каліноўскі» Д. Лукаса, кантаты «Скромны і просты» М. Аладава, «Дзень добры, Масква» А. Багатырова, а ў 1962 годзе на грампласцінцы выйшла кантата М. Рымскага-Корсакава «Свіцязянка».
Рафаіл Іванавіч Сяржант
Памяць
У 1988 годзе адна з новых вуліц горада Баранавіч была названа ў яго гонар з адкрыццём мемарыяльнай мармуровай прамавугольнай у плане светла-шэрага колеру дошкі з надпісам: «Вуліца носіць імя актыўнага ўдзельніка падпольнай барацьбы ў Заходняй Беларусі у 20-30-ыя гг., аднаго з першых прадстаўнікоў заходнебеларускага народа ў Вярхоўным Савеце СССР у 1940-46 гг., удзельніка Вялікай Айчыннай вайны Сяржанта Рафаіла Іванавіча (1897—1974 гг.)».
Канаршчына
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Канаршчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе, нягледзячы на перавагу беларускага насельніцтва, Канаршчыну не вярнулі БССР.
Белая (прыток Друці)
Бе́лая — рака ў Кіраўскім раёне Магілёўскай вобласці Беларусі, правы прыток Друці (басейн Дняпра).
Конюшкы-Тулыголіўскі
Конюшкы-Тулыголіўскі (Конюшки-Тулиголівські) — вёска ў Самбірскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Уладзіслаў Знамяроўскі
Выдавецкая дзейнасць
У 1920—1930-х трымаў у Вільні прыватнае выдавецтва. Выдаваў арыгінальную і перакладную літаратуру, падручнікі, слоўнікі (агулам каля 20 назваў), у т.л. «Беларускі каляндар на 1920 г.», «Сцэнічныя творы» Л. Родзевіча, «Дзед Завала» Ядвігіна Ш. (2-е выд.), «Расійска-беларускі слоўнік» М. і Г. Гарэцкіх (2-е выд.), «Кароткі нарыс гісторыі Беларусі» У. Ігнатоўскага (4-е выд.), творы Г. Леўчыка. За выпуск у 1928 «Беларускага дэкламатара» У. Знамяроўскі быў прыцягнуты польскімі ўладамі да судовай адказнасці.
Кевін Стротман
«Рома»
19 ліпеня 2013 года ПСВ і «Рома» дамовіліся аб пераходзе іграка, сумма ўгоды склала 17 млн​​ еўра, якая можа патэнцыйна павялічыцца да 19 млн еўра.
«Алімпік» Марсель
У жніўні 2018 года за 25 млн еўра перайшоў у марсельскі «Алімпік».
Дзяніс Уладзіміравіч Сідарэнка
Біяграфія
1998—2002 гг. — Супрацоўнік упраўлення агульнаеўрапейскага супрацоўніцтва, дэпартамента Еўропы МЗС Беларусі.
Беларуская чыгунка
Гісторыя
У пасляваенны перыяд Беларуская чыгунка ў асноўным адноўлена (да 1950). У 1951 годзе Брэст-Літоўская чыгунка і Мінскае аддзяленне Заходняй чыгункі аб’яднаны ў Мінскую чыгунку, якая ў 1953 годзе далучана да Беларускай чыгункі (кіраўніцтва ў Мінску). У 1957 Беларусі перададзены Аршанскае і Віцебскае аддзяленні Калінінскай чыгункі (РСФСР). У выніку чыгуначная сетка рэспублікі супала з адміністрацыйнымі граніцамі БССР. Ажыццяўлялася рэканструкцыя і пераўзбраенне чыгункі, падведзены лініі да буйных новабудоўляў: да Салігорска, Бярозаўскай ДРЭС, Полацкага нафтаперапрацоўчага аб’яднання і інш.
Сучасны стан
Шчыльнасць чыгуначнай сеткі Беларусі больш за 26 км на 1 тыс. км². Удзельная вага ў грузаабароце 72,2 %, y пасажыраабароце — 54,6 % (1993). Асноўныя грузапатокі чыгуначнага транспарту праходзяць на напрамках Орша—Мінск—Брэст, Гомель—Мінск—Маладзечна, Калінкавічы—Жлобін—Орша—Віцебск і Лунінец—Баранавічы—Ліда—Беняконі; экспартна-імпартных грузаў — праз пагранічныя станцыі Брэст, Гродна, Бераставіца, Свіслач, Высока-Літоўск. Асноўнымі вузламі грузапатокаў з’яўляюцца Мінск, Полацк, Віцебск, Салігорск, Брэст, Гомель, Магілёў, Орша, Баранавічы і інш.
Гісторыя беларускай арміі
Скарачэнне
Улады краіны, будучы не ў сілах утрымліваць вялікую савецкую спадчыну, прыступілі да скарачэння узброеных сіл.
Рэфармаванне
У 1994-м прэзідэнтам рэспублікі быў абраны Аляксандр Лукашэнка, з пачаткам праўлення якога пачалося рэфармаванне , якое завяршылася ў 2005 —2006 годах. Дадзены этап ваеннага будаўніцтва характарызуецца з’яўленнем новых родаў і відаў войскаў, абнаўленнем ваеннай дактрыны, парадкаваннем ваенна-прамысловага комплексу і ідэалагічнай работы, удасканаленнем сістэмы кіравання войскамі і іх камплектавання, рэфармаваннем большасці аб’яднанняў, злучэнняў, воінскіх частак і ўстаноў, а таксама пераадоленнем крызісных з’яў 1990-х гадоў.
Plumeria alba
Значэнне
Plumeria alba з'яўляецца нацыянальным сімвалам Лаоса.
Народны Сход Заходняй Беларусі
Выбары ў Народны Сход
У галасаванні прынялі ўдзел 2 672 280 выбаршчыкаў (96,71 % выбаршчыкаў), з іх 2 409 522 прагаласавалі за выстаўленых кандыдатаў (90,67 % выбаршчыкаў). На выбарах з 929 кандыдатаў было абрана 927 дэпутатаў, з якіх было 804 мужчыны і 123 жанчыны. 2 кандыдаты не набралі неабходнай колькасці галасоў (патрабавалася больш за 50 %).
Выбары ў Народны Сход Заходняй Беларусі па актыўнасці выбаршчыкаў значна перасягнулі выбары ў польскі Сейм у 1938 годзе (у іх прынялі ўдзел усяго 45 % выбаршчыкаў).
Народны Сход
Народны сход абрала Паўнамоцную камісію з 66 дэлегатаў для перадачы сваіх рашэнняў Вярхоўнаму Савету СССР і Вярхоўнаму Савета БССР.
Андрэй Мікалаевіч Папкоў
Біяграфія
У 1998—1999 гадах праходзіў навуковую стажыроўку ў АССЕР Інстытуце міжнароднага публічнага і прыватнага права, еўрапейскага права і міжнароднага камерцыйнага арбітражу (г. Гаага, Нідэрланды).
У 2001—2005 гадах — першы сакратар Пастаяннага прадстаўніцтва Рэспублікі Беларусь пры Арганізацыі Аб'яднаных Нацый у г. Нью-Ёрку (ЗША)
Понці (Італія)
Насельніцтва складае 677 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 55 чал./км². Займае плошчу 12 км². Паштовы індэкс — 15010. Тэлефонны код — 0144.
Феафілакт Сімаката
Феафіла́кт Сімака́та (Θεοφύλακτος Σιμοκάτ(τ)ης, Theophylactus Simocatta) (канец VI — 1-я палова VII стст.) — візантыйскі гісторык. Нарадзіўся ў Егіпце. Вучыўся ў Александрыі і Афінах. Саветнік імператара Іраклія. У яго галоўнай працы «Гісторыя» (ці «Усеагульная гісторыя»; 8 кніг) на аснове хронік і дакументаў апісаны гісторыя Візантыі канца VI — пачатку VII стст., краін Пярэдняй Азіі, візантыйска-іранскія адносіны і славяна-аварскія войны з Візантыяй у канцы VI ст. Аўтар твора па алхіміі «Пытанні фізікі», лістоў (перакладзены на лацінскую мову М. Капернікам).
Ваенна-транспартны факультэт БелДУТ
Гісторыя
Факультэт створаны ў адпаведнасці з Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь № 775 ад 11 чэрвеня 2003 года. Факультэт фармаваўся на базе ваеннай кафедры, якая была створана ў 1953 годзе і заклала слаўныя традыцыі навучання і выхавання па ваенных і ваенна-спецыяльных дысцыплінах. Першым начальнікам факультэта быў прызначаны палкоўнік Леўтрынскi В. В.
Склад
Згодна са структурай і штатнай колькасцю ў склад факультэта ўваходзяць:
Пальфі
Венгерскія роды Пальфі і Гедэрвар спрабавалі выводзіць уласнае паходжанне ад, заможнага магната падчас валадарання Людовіка I, які валодаў мноствам замкаў у цяперашняй Харватыі і Славакіі.
Неўзабаве Пальфі атрымалі ад Габсбургаў тытул баронаў. У 1599 Міклаш Пальфі (1552—1600) быў уганараваны тытулам імперскага графа. Успадкаваны ім ад шлюбу з унучкай Антона Фугера Марыяй Магдаленай замак Чэрвены Камень у Верхняй Венгрыі (цяперашняя Славакія) стаў першым родавым маёнткам, застаючыся ва ўладанні Пальфі ажно да 1945 года.
Слонімскі батальён БСА
Форма
Батальён насіў літоўскую форму, як і ў польскага войска, зялёнага колеру. У беларускіх падафіцэраў і афіцэраў былі пятліцы. Былм прывезеныя кавалерыйскія боты, але іх не выдавалі. На занятках хадзілі ў ботах і абмотках. На пілоткі беларусы чаплялі Пагоню, што рабілі самі, без прымусу. Многія самаахоўцы мелі цэшку Пагоню на пілотках. Свайго сцяга ў батальёна не было.
Тэрарыстычныя акты ў Парыжы 13 лістапада 2015 года
Выбух на бульвары Вальтэр
У 21:44 па мясцовым часе на бульвары Вальтэр, за 300 метраў ад «Батаклана», адбыўся выбух у выніку прывядзення ў дзеянне пояса шахіда. Пацярпелых няма, акрамя самога тэрарыста.
Сведкі Іеговы ў Трэцім Рэйху
Дзеянні супраць філіяла ў Магдэбургу
24 красавіка 1933 г. гестапа спыніла дзейнасць філіяла Таварыства Вартавой вежы ў Магдэбургу, які каардынаваў сходы Сведкаў Іеговы ў Германіі, па падазрэннях у супрацоўніцтве Таварыства з камуністамі. Офіс быў апячатаны, а ўся маёмасць там канфіскавана. 29 красавіка будынак і маёмасць вярнулі арганізацыі. 28 чэрвеня 1933 г. атрад SA заняў будынак філіяла і спыніў дзейнасць друкарні Сведкаў Іеговы. 21, 23 і 24 жніўня таго ж года амаль уся літаратура з гэтай друкарні была вывезена і спалена. 7 кастрычніка 1933 г. пад ціскам урада ЗША сам будынак быў вернуты Таварыству, але з забаронай друкаваць там літаратуру, праводзіць сустрэчы і ажыццяўляць дзейнасць арганізацыі.
Берлінскі кангрэс 1933 г. і «Дэкларацыя фактаў»
Далей, крытыкі сцвярджаюць, што ў пачатку кангрэса Сведкі праспявалі дзяржаўны гімн Германіі. На самай справе кангрэс пачаўся з песні „Слаўная надзея Сіёна“, нумар 64 у спеўніку Сведкаў. Словы былі пакладзены на музыку, складзеную Ёзэфам Гайднам ў 1797 годзе. Песня 64 была ў песеннік Даследчыкаў Бібліі па меншай меры з 1905 года. У 1922 году нямецкі ўрад зацвердзіў мелодыю Гайдна са словамі Гоффмана фон Фаллерслебена ў якасці дзяржаўнага гімна. І ўсё ж нямецкія Даследчыкі Бібліі часам спявалі 64-ю песню, як і Даследчыкі ў іншых краінах.
Наўрад ці выкананне песні пра Сіён можна вытлумачыць як спробу дагадзіць нацыянал-сацыялістам. Пад уздзеяннем нацыстаў-антысемітаў іншыя цэрквы выдалілі яўрэйскія словы — такія, як „Юда“, „Іегова“ і „Сіён“, — са сваіх гімнаў і перасталі ўжываць іх у час службаў. Сведкі ж гэтага не зрабілі. Значыць, арганізатары кангрэса не маглі разлічваць на тое, што заваююць размяшчэнне ўрада песняй, выносныя Сіён. І верагодна, што некаторыя дэлегаты не жадалі спяваць „Слаўная надзея Сіёна“, паколькі на яе мелодыю, якая належыць Гайдна, былі пакладзены словы дзяржаўнага гімна…
Відавочна, што тут не гаворыцца аб яўрэйскім народзе наогул, і шкада, калі хто-то зразумеў гэтыя словы няслушна і прыняў за абразу. Некаторыя сцвярджалі, што Сведкі Іеговы падзялялі варожае стаўленне да яўрэяў, якое выхоўвалі ў той час у нямецкімі цэрквамі. Гэта зусім не адпавядае рэчаіснасці. У сваёй літаратуры і сваімі паводзінамі ў эпоху нацызму Сведкі адпрэчвалі антысеміцкія погляды і асуджалі жорсткае абыходжанне нацыстаў з яўрэямі…
Хваля арыштаў
10 мая 1935 года быў арыштаваны і накіраваны ў канцлагер Заксенхаўзен Пауль Бальцерайт (Paul Balzereit). Яго пераемнік, Фрыц Вінклер (Fritz Winkler) быў узяты пад арышт у першую хвалю арыштаў (жнівень-верасень 1936 года). Яго пераемнік Эрых Фрост (Erich Frost) быў арыштаваны 21 сакавіка 1937 года — падчас другой хвалі. Генрых Дзічы (Heinrich Dietschi), які павінны быў стаць наступным кіраўніком Таварыства ў Германіі, быў арыштаваны падчас трэцяй хвалі арыштаў Сведкаў Іеговы (жнівень-верасень 1937 года). Аднак Сведкі, нават ва ўмовах пазбаўлення свабоды, адмаўляліся ісці на кампраміс з патрабаваннямі ўрада. Гісторык Ніколаус Вахсман лічыць, што Сведкі Іеговы, якія знаходзіліся ў зняволенні, процістаялі нацысцкаму рэжыму нават больш адкрыта, чым якая-небудзь іншая група зняволенных.
Канцэтрацыйныя лагеры
Форма адрачэння Сведкаў Іеговы ад сваіх перакананняў (нямецкі арыгінал справа), патрабаваная ўладамі:
Эдуард Станіслававіч Жаўнераў
Клубная кар’ера
З лютага 2016 года трэніраваўся разам з магілёўскім «Дняпром», з якім неўзабаве падпісаў кантракт. У ліпені 2016 года разарваў кантракт з магіляўчанамі і перайшоў у «Белшыну», якую не здолеў выратаваць ад вылету ў Першую лігу. У студзені 2017 года, пакінуўшы Бабруйск, накіраваўся на прагляд у «Слуцк», але не падышоў клубу.
NGC 5127
NGC 5127 (іншыя абазначэнні — UGC 8419, MCG 5-32-13, ZWG 161.42, PGC 46809) — эліптычная галактыка (E) ў сузор’і Гончыя Псы.
Broscus
Апісанне
Жукі сярэдніх і вялікіх памераў; у даўжыню дасягаюць 13-25 мм. Галава ледзь вузейшая за пярэднеспінку. Апошні сегмент шчупікаў на вяршыні звужаны.
Панцана-Манферата
Насельніцтва складае 397 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 34 чал./км². Займае плошчу 12 км². Паштовы індэкс — 15020. Тэлефонны код — 0141.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Іаан Хрысціцель.
Аляксандра Аляксандраўна Экстэр
Біяграфія
У 1903 годзе яна перарвала заняткі ў вучылішчы і выйшла замуж за стрыечнага брата, адваката Мікалая Яўгенавіча Экстэра. У тыя ж гады арганізавала ў сваім доме салон-майстэрню, які стаў месцам сустрэч прадстаўнікоў кіеўскага авангарднага мастацтва.
У 1913 годзе прымала ўдзел у арганізацыі «Кольцы» — мастацкай групы кубафутурыстычнага напрамку. У 1914 годзе прымала ўдзел у арганізацыі і ў выстаўцы «Кольцы» ў Кіеве.
Лаўскі Брод
Гісторыя
З 1921 года пад уладай Польшчы, аколіца і засценак.
Славутасці
Захаваўся парк, сфарміраваны каля сядзібнага дома ў 1930 г.
Алёша
Выступленне на «Еўрабачанні»
27 мая 2010 года спявачка прайшла ў фінал конкурсу «Еўрабачанне», стаўшы адным з дзесяці выканаўцаў, якія атрымалі перамогу ў другім паўфінале. У фінале песеннага конкурсу, які адбыўся 29 мая, Alyosha выступала сямнаццатай. У фінале заняла 10-е месца, набраўшы 108 ачкоў.
Калеснікі (Хіславіцкі раён)
Калеснікі (Колесники) — вёска ў Хіславіцкім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Кажухавіцкага сельскага паселішча.
Аўгсбургскі сойм
Аўгсбургскі сойм — усесаслоўны сход Свяшчэннай Рымскай імперыі, які меў месца ў чэрвені 1530 года. Склікана імператарам Карлам V у мэтах прымірэння каталікоў і пратэстантаў перад тварам турэцкай пагрозы. Пратэстанты прадставілі два спавяданні: Аўгсбургскае і Тэтрапалітанскае. Сойм не вырашыў пастаўленых задач, што ў далейшым прывяло да рэлігійных войнаў.
Расказава
Суконны камбінат, трыкатажная фабрыка, футравая фабрыка, гарбарня, біяхімічны завод, спецбудмашрамонт, завод нізкавольтнай апаратуры.
Джанет Агрэн
Жыццё і кар’ера
Джанет Агрэн пакінула кінематограф у пачатку 1990-х гадоў і пераехала ў ЗША, дзе жыве ў цяперашні час. Выйшла замуж за італьянскага кінапрадзюсара Карла Маета.
Мяхі (Валожынскі раён)
Да 25 мая 1967 года вёска ўваходзіла ў склад Багданаўскага сельсавета, да 30 кастрычніка 2009 года — у склад Падбярэзскага сельсавета.
Лебядовыя (сямейства)
Лебядовыя (Chenopodiaceae) — сямейства двухдольных адна- і шматгадовых травяністых раслін, паўкустоў, радзей кустоў і невялікіх дрэў.
Рассказы на белорусском наречии (1863)
Ва ўрадавых колах цікавасць да беларускай нацыянальнай ідэі па-ранейшаму не згасала: ў 1847 годзе Іван Грыгаровіч атрымаў ад самога міністра асветы Шырынскага-Шыхматава прапанову скласці слоўнік заходнерускай гаворкі. Яскравым сведчаннем гэтага з’яўляецца праект стварэння беларускамоўнага часопіса «Сябар народа» і выданне ў 1863 годзе пад патранажам папячыцеля Віленскай навучальнай акругі кнігі «Рассказы на белорусском наречии», напісанай у духу «самадзяржаўя, праваслаўя і народнасці.» Два аповяды напісаны на пінскім і на Падляшскім дыялектах ўкраінскай мовы, тры аповяды — на розных дыялектах беларускай мовы. Гэта азначае, што мясцовыя культурныя дзеячы яшчэ канчаткова не вырашылі: на якім дыялекце ствараць беларускую літаратурную мову. Са зместу «Рассказов…» вынікае, што іх аўтар з’яўляўся праваслаўным святаром, які добра ведаў гісторыю грэка-каталіцкай царквы, г.зн. — быў былым уніятам. Ананімнасць аўтара азначае, што ён выйшаў з польскіх колаў і не хацеў, каб былыя сябры абвясцілі яго здраднікам. На ролю аўтара больш за ўсё падыходзіць праваслаўны святар, польскі пісьменнік Плакід Янкоўскі, які ведаў і ўкраінскую мову (родам з-пад Камянца-Літоўскага), і беларускую (жыў у Жыровічах).
Анры Муасан
26 чэрвеня 1886 года ён стаў першым чалавекам, якому ўдалося ізаляваць чысты фтор. У 1893 Муасан адкрыў у кратары метэарыта ў Арызоне невядомы на той момант матэрыял, які па сваіх уласцівасцях быў блізкі да дыяманту і лічыцца другім па цвёрдасці натуральным матэрыялам. Ён быў названы ў гонар свайго адкрывальніка муасанітам.
Барыс Віктаравіч Канявега
Клубная кар’ера
У 2021 годзе стаў іграком іншага клуба Другой лігі — «Нівы» з Доўбізна. У 2022 годзе разам з клубам перамог у Другой лізе. З пачатку 2023 года засяродзіўся на трэнерскай дзейнасці ў клубе.
Фінская мова
Дыялекты і літаратурная мова
Паміж літаратурнай фінскай мовай і гутарковай ёсць адрозненні, напрыклад скарачэнне займеннікаў (minä на mä і г.д.).
Гастон Бертран
Гастон Бертран — важны прадстаўнік сучаснага мастацтва і абстрактнага жывапісу ў Бельгіі пасля Другой сусветнай вайны. Вывучаў мастацтва ў Académies des Beaux-arts de Bruxelles у Сен-Жос-тэн-Нуд (Брусель). Бертран быў заснавальнікам груп мастакоў «La Route Libre» у 1939 годзе і «Apport» у 1941 годзе.
Валерый Аляксандравіч Кучынскі
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Мікалаеў. З 1967 года саліст Ансамбля песні і танца Беларускай ваеннай акругі. У 1970 годзе скончыў Беларускую дзяржаўную кансерваторыю. У 1970—1973 і 1976—1979 гадах саліст Дзяржаўнага тэатра оперы і балета БССР, у 1973—1976 гадах  — у Беларускай філармоніі. Таксама быў салістам Ансамбля песні і танца Паўночнай групы войскаў (ПНР). З 1983 года В. А. Кучынскі саліст Дзяржтэлерадыё БССР.
Югет Артур Бертран
У яе першых творах адчуваецца ўплыў сучаснага ўрбаністычнага пейзажа — вынік побыту ў Нью-Ёрку ў 1956 годзе. Больш познія яе карціны з пераважна манахромнымі паверхнямі, расчэрчанымі ламанымі лініямі, асацыіруюцца з музычнымі і харэаграфічнымі рытмамі.
Кладофара эгаграпільная
Апісанне
Каланіяльная цёмна-зялёная ніткаватая водарасць, свабодна плавае ці прымацаваная, мае выгляд дзярнінак, цвёрдых навобмацак. Плывучыя «дзярнінкі» пераважна шарападобныя, ад некалькіх да 21 см у дыяметры, больш шчыльныя звонку і рыхлыя ўнутры, складаюцца са шматлікіх радыяльна размешчаных таломаў. У прымацаваных форм «дзярнінкі» звычайна шчыльныя, падушкападобныя або ў выглядзе суцэльных «дываноў». Талом вельмі галінасты, кожная клетка можа даць да 4 галінак, рызоіды каралападобныя, ад якіх могуць узнікаць новыя парасткі. Абалонка ў клетак асноўнай восі тоўстая — да 20 мкм, у клетак канечных галінак — 2,5—8 мкм; гэта надае ўсёй расліне цвёрдасць.
Сусветны гандлёвы цэнтр
Сусветны гандлёвы цэнтр (World Trade Center), скар. СГЦ — комплекс з сямі будынкаў, спраектаваных Мінору Ямасакі, амерыканскім архітэктарам японскага паходжання, і афіцыйна адкрытыя 4 красавіка 1973 у Нью-Ёрку (ЗША). Архітэктурнай дамінантай комплексу былі дзве вежы, кожная па 110 паверхаў — Паўночная (вышынёй 417 м, а з улікам устаноўленай на даху антэны — 526,3 м) і Паўднёвая (вышынёй 415 м). 11 верасня 2001 года комплекс СГЦ быў разбураны ў выніку тэрарыстычнай атакі. Некаторы час пасля заканчэння будаўніцтва вежы былі самымі высокімі небаскробамі ў свеце (да гэтага найвышэйшым будынкам быў будынак Эмпайр-Стэйт-Білдынг, які пасля разбурэння СГЦ зноў стаў самым высокім будынкам Нью-Ёрка). Часам гэтыя вежы называюць «сімвалам сусветнага панавання ЗША».
Усевалад Макаравіч Ігнатоўскі
Рэабілітацыя
31 кастрычніка 1990 Бюро ЦК КПБ прыняло рашэнне :
Ацэнкі
Ігнатоўскі карыстаўся вялікай павагай у студэнтаў, быў называны «бацькам». Яму быў прысвечаны верш Зм. Жылуновіча «Беларускі народ» (1924). Наогул, да пачатку «анты-нацдэмаўскіх» рэпрэсій, і нават пэўны час пасля іх пачатку, Ігнатоўскі захоўваў моцную пазіцыю ў партыйна-савецкім кіраўніцтве БССР, прайшоў, без прынцыповых заўваг, дзве партыйныя чысткі (1924, канец 1929).
У пазнейшы савецкі час асоба і творчасць Ігнатоўскага замоўчваліся, і атрымалі публічнасць толькі ў канцы 1980-х гадоў. Камуністычная партыя пасмяротна аднавіла членства Ігнатоўскага ў 1990 годзе.
Сям’я
Старэйшы сын Міхаіл стаў гісторыкам, але не змог знайсці працу ў Мінску і ў 1934 годзе паехаў у Сібір. Там ён працаваў электрыкам, інжынерам, настаўнікам, і толькі на пачатку 60-х гадоў вярнуўся на Радзіму.
Фізічная кінетыка
Ураўненні пераносу
Фізічная кінетыка дазваляе атрымаць ўраўненні балансу для сярэдняй шчыльнасці рэчыва, імпульсу і энергіі. Напрыклад, для простага газу шчыльнасць \rho, гідрадынамічная скорасць V і сярэдняя энергія \bar{E} задавальняюць ураўненням балансу: дзе  — тэнзар шчыльнасці патоку імпульсу, m — маса часціц, n — шчыльнасць ліку часціц,  — шчыльнасць патоку энергіі.
Ураўненне балансу імпульсу з улікам выразу для шчыльнасці патоку імпульсу праз градыент скорасці дае ўраўненні Наўе — Стокса, ураўненне балансу энергіі з улікам выразу для шчыльнасці патоку цяпла дае ўраўненне цеплаправоднасці, ураўненне балансу ліку часціц пэўнага віду з улікам выразу для дыфузійнага патоку дае ўраўненне дыфузіі. Такі гідрадынамічны падыход справядлівы, калі даўжыня свабоднага прабегу \lambda значна менш характэрных памераў абласцей неаднароднасці.
Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт
Гісторыя
20 студзеня 1935 урад рэспублікі прыняў пастанову аб прысваенні БДІНГ імя В. У. Куйбышава, якое ён насіў да 1992.
Андрэй Млоцкі
Біяграфія
У 1608—1610 ваяваў у Расіі на баку Лжэдзмітрыя ІІ на чале гусарскай і казацкай рот (300 чал.). 25 чэрвеня 1609 года войска Млоцкага разбіла пад Каломнай атрады Пракопа Ляпунова. У пачатку 1610 года перайшоў на бок караля Жыгімонта ІІІ, які вёў аблогу Смаленска, у чэрвені 1610 перайшоў пад камандаванне гетмана Станіслава Жулкеўскага. Удзельнічаў у 1610 годзе ў пераможнай Клушынскай бітве, пасля ўстанавіў кантроль над Белым Горадам. У Маскве вёў шматлікія баі. Знаходзіўся там да жніўня 1612 года, пасля адышоў з войскамі Яна Караля Хадкевіча. У лістападзе 1612 года удзельнічаў у паходзе на Маскву Жыгімонта ІІІ. У пачатку 1613 года Млоцкі, відаць, удзельнічаў у стварэнні канфедэрацыі ў войску Хадкевіча, якая патрабавала выплаты жолду.
Беларускі дзяржаўны эканамічны ўніверсітэт
Міжнародныя кантакты
БДЭУ стала пашырае сферу супрацоўніцтва з замежнымі ўніверсітэтамі. У дадзены момант БДЭУ мае дагаворы з 36 універсітэтамі СНД, Азіі, Еўропы, ЗША, Канады. Асабліва дынамічная праца праводзіцца ў рамках сумесных праектаў БДЭУ з Інстытутам кіравання прадпрыемствамі пры Парыжскім універсітэце (Францыя) і Універсітэтам Сэры (Вялікабрытанія).
Касцёл Маці Божай Анёльскай і кляштар францысканцаў
Гісторыя
У 1988—1989 гадах — пробашчам парафіі з’яўляўся ксёндз Тадэвуш Кандрусевіч, першы архібіскуп Беларусі.
Экстэр'ер
Бакавыя фасады і апсіда маюць лучковыя і прамавугольныя вокны, расчлянёны спаранымі лапаткамі і завершаны карнізным поясам. Апсідная частка касцёла ўпрыгожвае поліхромны роспіс па шклу. Асноўныя матывы, якія выкарастоўваюцца ў вітражы: раслінны і геаметрычны арнамент, сюжетныя кампазіцыі на новазапаветнія тэмы жыцця Хрыста і Дзевы Марыі. Поліхрамія яркая, насычаная, мажорная.
Інтэр'ер
Мастацкай процівавагай галоўнаму нефу служыць магутны алтар, высока ўзняты пад скляпенне гарерэяй хораў. Яго пластычная архітэктоніка, сакавітая разьба і скульптурныя пастаці музычных алегорый — усё аб'яднана ў дынамічную мастацкую кампазіцыю ў стылі ракако. Шэдэўрам стылю з'яўляецца алтарная перагародка ў выглядзе трэльяжнай хваліста выгнутай сценкі, якая дэкарыравана бюстамі, вазамі, гірляндамі-косамі, фігурнымі панэлямі ў бела-бежава-залацістым каларыце. У касцёле знаходзіцца абраз Іосіфа Міховіча «Антоній з дзіцём» (1872), абразы «Маці Божая Анёльская» ў серабранай шаце (17-18 стст.), «Маці Божая з дзіцём» (18-19 стст.), «Маці Божая Чанстахоўская» ў шаце (2 пал. 18 ст.). У інтэр'еры 7 алтароў. Галоўны алтар драўляны, выкананы ў стылі позняга барока (першая палова 18 ст.)узняты на высокі (2,3 м) пастамент-табернакль. Алтар мае двух'ярусную кампазіцыю, упрыгожаны скульптурай і накладной разьбой, асноўным матывам якой з'яўляецца акант, архітэктурныя дэталі імітаваны пад мармур. Складаецца з 2 ярусаў порцікаў, сярод каланад якіх змешчаны скульптурныя выявы святых Францыска і Антонія (унізе) і 2 біскупаў (уверсе). Анёлы падтрымліваюць франтоны, упрыгожваюць іх тымпанамі і прастору над імі. Фонавыя часткі алтара запоўнены накладной пазалочанай разьбой на тэму выгінаў акантавага лісця. Галоўная алтарная кампазіцыя «Ушанаванне Багародзіцы» (азначана ў апісанні касцёла 1700 года «ў сярэбранай сукенцы аўгсбургскага выканання») займае трыуфальную арку 4-калоннага барочнага порціка; у цэнтры 2-га яруса карціна «Стыгматызацыя Св. Францыска», акаймаваная авальнай разной рамай-рондай. Абедзве выяўленчыя кампазіцыі выкананыя ў мяшанай паліхромнай тэхніцы жывапісу і гіпсавага гарэльефа, што стварае эфект пераходу плоскаснага фонавага выяўлення ў аб'ёмнае вонкавае. Завяршае вышыннае алтарнае збудаванне змешчаная ў люнеце скляпення гарэльефная выява «Усхваленне Марыі», над якой лунае голуб — сімвал Святога Духа. Астатнія кулісныя стукавыя алтары каменныя, тынкаваныя, выкананыя ў стылі неабарока ў 19 стагоддзі, але ўпрыгожаны барочнымі скульптурамі (першая палова 18 ст.), алтарнымі вявамі ў сярэбраных акладах 18 стагоддзя. У правым бакавым алтары знаходзіцца цудадзейная ікона Багародзіцы Анёльскай.