cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Неўскае (Акмолінская вобласць)
Неўскае — сяло ў раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад сельскай акругі Данская. Знаходзіцца прыкладна за 21 км на поўнач ад цэнтра горада Сцяпняк. Код КАТА — 114535500.
Падводны крэйсер
ЗША
Асноўныя дзеянні падводных лодак ВМС ЗША ў Другой сусветнай вайне разгарнуліся на прасторах Ціхага акіяна супраць Японіі, што абумовіла склад і тактыку прымянення амерыканскага падводнага флота на Ціхім акіяне, — амаль усе ціхаакіянскія субмарыны ЗША таго перыяду былі крэйсерскімі. Аснову падводнага флоту складалі канструктыўна блізкія тыпы: «Гата», «Балаа» і «Тэнч». Усяго ў страі было некалькі сотняў такіх субмарын, якія мелі водазмяшчэнне каля 2600 тон, вялікую аўтаномнасць, найлепшую ў той час заселенасць. Так, калі нямецкія падводнікі займалі правіянтам усю свабодную прастору, аж да аднаго з гальюнаў, то для іх амерыканскіх калегаў-супернікаў больш надзённай праблемай з’яўляўся выбар паміж падрыхтоўкай ванільнага або шакаладнага марожанага на дэсерт. Вялікай перавагай амерыканскіх субмарын з’яўлялася шырокае распаўсюджванне якасных радараў, якія дазвалялі лодкам выяўляць мэты ў вялікім радыусе.
Сучасныя падводныя крэйсеры
Як правіла, падводныя крэйсера маюць па два падрыхтаваных экіпажы, якія перыядычна замяняюць адзін аднаго. Часам, каб не перапыняць паход, замена экіпажа адбываецца ў замежных марскіх базах, куды зменны экіпаж прыбывае паветраным транспартам або на лёдзе Паўночнага Ледавітага акіяна, куды экіпаж і неабходныя запасы харчавання і матэрыялаў дастаўляюцца ледаколам.
Віцьба
Назва
Назва Віцьбы з таго ж семантычнага шэрагу, што і назвы ракі Таропа, возера Мядзел, якія звязаныя з літоўскім tarpe «пасярэдзіне», протабалцкім коранем med- са значэннем «сярэдзіна; сярэдні; пасярод».
Гідраграфія
Рэчышча Віцьбы звілістае. У межах Віцебска рукавы ўтвараюць 3 астравы. На берагах і астравах ракі створана зона адпачынку, у якую ўваходзіць парк імя Фрунзэ, парк імя 40-годдзя ВЛКСМ. На правым беразе размешчаны Батанічны сад. Берагі ракі злучаныя аўтамабільнымі і пешаходнымі мастамі.
Майская рэвалюцыя
Перадумовы
Эканоміка і кіраванне віцэ-каралеўствам Рыа-дэ-ла-Плата ў той час былі манапалізаваныя Іспаніяй, што значна стрымлівала развіццё калоніі. З 1808 года Іспанія была акупаваная войскамі Напалеона, у выніку чаго кіравальнасць і стабільнасць у яе калоніях паступова знікалі. Нявызначанасць у метраполіі прывяла да непрымання і выступленняў супраць прызначаных ім віцэ-каралёў: у 1807 быў скінуты Рафаэль дэ Сабрэмонтэ, а ў 1809 годзе - Сант'яга дэ Ліньерс. У чэрвені 1809 ў Рыа-дэ-ла-Плату прыбыў новы віцэ-кароль - Бальтасар Ідальга дэ Сіснерас.
Ігар Васільевіч Ляшэнка
Біяграфія
18 жніўня 2018 года прызначаны Намеснікам Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь. 3 сакавіка 2020 года вызвалены з пасады ў сувязі з пераходам на іншую работу.
Фара Вітаўта (Гродна)
Мураваны храм
Першапачаткова мастацкае вырашэнне знешніх сценаў храма грунтавалася на кантрастным спалучэнні чырвонага колеру адкрытай муроўкі і белага колеру атынкаваных пілястраў. Гэта вельмі характэрны дэкаратыўны прыём для готыкі Вялікага Княства Літоўскага (падобная апрацоўка захавалася, прыкладам, у Мірскім замку ці Мураванкаўскай царкве). Пазней сцены былі атынкаваны цалкам.
Перабудова пад царкву
Першая перабудова ў пачатку ХIХ стагоддзя кардынальна не закранула структуры храма. Касцёл набыў рысы класіцызму: завяршэнне вежы атрымала форму высокага шатра з гранёнай вежачкай, па баках храма былі прыбудаваны нізкія прыдзелы.
Андрафагі
Андрафагі (Ἀνδροφάγοι, «якія ядуць мужчын») — назва народа, замацаваная старажытнагрэчаскімі гісторыкамі і географамі за плямёнамі, якія насялялі ў сярэдзіне I-га тыс. да н.э. лясную зону Усходняй Еўропы, магчыма у т.л. і тэрыторыю сучаснай Беларусі.
Вуліца Лермантава (Гродна)
Вуліца Лермантава — вуліца ў Гродне.
Мікалай Дзмітрыевіч Бэр
Біяграфія
Мікалай нарадзіўся ў сям’і сенатара Дзмітрыя Барысавіча Бэра і Юліі Дзмітрыеўны Стунеевай-Глінкі, пляменніцы М. І. Глінкі, 8 студзеня 1861 (27 снежня 1860) у радавым маёнтку Пачынак Смаленскай губерні.
Апошнія гады жыў у Ельні.
Сістэма прыроды
Змест
Мінералы былі размешчаны па арыгінальнай сістэме, якая ўключала, як і ў жывёл з раслінамі, класы, парадкі (атрады) і роды, а таксама віды, хоць Ліней і сумняваўся ў наяўнасці такіх у мінералаў.
Алена Леанардаўна Іваноўская
Біяграфія
У 1944 годзе перабралася ў Варшаву. Пэўны час жыла ў Любліне. З 1946 года працавала перакладчыцай для місіі англійскіх квакераў у Казяніцах, пражыла тут 26 гадоў.
Ушы Дызль
Завяршыла спартыўную кар’еру ў 2006 годзе пасля Алімпіяды ў Турыне.
Авамба
Культура
Галоўнымі заняткамі авамба здаўна з'яўляюцца земляробства і жывёлагадоўля. Асноўная сельскагаспадарчая культура — проса. Трымаюць кароў, коз, радзей свінняў. Збіральніцтва, паляванне, лоў рыбы і жаб маюць дадатковае значэнне. Распаўсюджаныя рамёствы — выраб зброі і керамікі. Жывёлагадоўля лічыцца мужчынскім заняткам, а земляробства, выраб керамікі і хатняга начыння — жаночым.
Жгоў
Жгоў (Rzgów) — горад у Польшчы, размешчаны за 12 км на поўдзень ад цэнтра Лодзі і за 140 км на паўднёвы захад ад Варшавы. Уваходзіць у склад Лудзкага Усходняга павета Лодзьскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Жгоў. Плошча 16,77 км². Насельніцтва 3,4 тыс. чалавек.
Узброеныя сілы Судана
Гісторыя
У 2019 годзе ваеннымі скінуты ўжо сам Амар аль-Башыр, вярхоўная ўлада перайшла да пераходнага ваеннага савета Судана пад камандаваннем першага віцэ-прэзідэнта, міністра абароны Авада Бін Ауфа. Да жніўня апазіцыйныя сілы і ўзброеныя сілы сфармавалі Суверэнны савет, які павінен быў узначаліць пераход да грамадзянскага праўлення. У 2021 годзе адбыўся чарговы ваенны пераварот, і ўладу зноў захапіла армія.
Падрыхтоўка
Для навучання за мяжой, вайскоўцы адпраўляюцца ў Кітай, Егіпет, Іран.
Ваенна-марскія сілы
ВМС складаюцца з патрульных катэраў тыпу Kurmuk і дэсантных катэраў тыпу LCVP. Таксама маюцца суда забеспячэння. Арганізацыйна ВМС складаюцца з штаба ВМС і ваенна-марской базы Фламінга-Бі (г. Порт-Судан), у якой грунтуюцца атрады дэсантных і патрульных катэраў.
Сілы народнай абароны
Сілы народнай абароны заняты аховай органаў дзяржаўнага кіравання, важных прамысловых аб’ектаў, вузлоў паведамлення і падтрыманнем грамадскага парадку. СНА выконваюць функцыі ўнутраных войскаў, ажыццяўляючы аперацыі па ліквідацыі злачынных арганізацый, рассейванні антыўрадавых выступленняў і займаюцца арганізацыяй грамадзянскай абароны. У 2005 годзе некалькі падраздзяленняў гэтых сіл удзельнічалі ў баявых дзеяннях супраць сепаратыстаў у правінцыі Дарфур і баевікоў угандыйскай групоўкі «Гасподняя армія супраціву» на поўдні краіны (цяпер незалежны Паўднёвы Судан).
Аляксандр Мікалаевіч Макарэвіч
Навуковая дзейнасць
Даследуе гісторыю жанравага і стылявога развіцця беларускай прозы XIX—XX стст., выкладанне беларускай літаратуры па сістэме перспектыўных ліній. Аўтар манаграфій «У розных стылявых плынях: Праблема жанру і стылю ў апавяданнях 20-х гадоў М. Гарэцкага і Ц. Гартнага» (1995), «Праблема жанравых мадыфікацый у беларускай прозе XIX — пачатку XX ст.» (1999), сааўтар падручніка «Гісторыя беларускай літаратуры XIX — пачатку XX ст.» (1998), аўтар метадычных дапаможнікаў і інш.
ZnaROCK
«ZnaROCK» (Знарок) — беларускі гумарыстычны рок-гурт.
Малыя архітэктурныя формы
Да МАФ адносяць лесвіцы, агароджы, скульптуры, абеліскі, мемарыяльныя дошкі, фантаны, свяцільні вонкавага асвятлення (ландшафтныя свяцільні), стэнды для афіш і рэклам, садова-паркавыя збудаванні (газоны, альтанкі, ратонды, пергалы, садова-паркавая скульптура, вазоны, паркавыя лаўкі і іншую садовую мэблю), гарадскую вулічную мэблю, сметніцы, дзіцячыя гульнявыя комплексы; кіёскі, павільёны, гандлёвыя латкі, гандлёвыя аўтаматы, і г. д. МАФ могуць падраздзяляцца на дэкаратыўныя і ўтылітарныя, а па спосабе вырабу — на вырабленыя па тыпавых праектах з тыпавых элементаў і канструкцый і на вырабленыя па спецыяльна распрацаваным праектам.
Чалавек-павук: Праз сусветы
Сюжэт
Мы ўсё ведаем пра Пітэра Паркера. Ён выратаваў горад, закахаўся, а потым ратаваў горад зноў і зноў... Але ўсё гэта — у нашым вымярэнні. А што калі ў выніку работы гіганцкага калайдэра адкрыецца акно з аднаго вымярэння ў іншае? Ці знойдзецца ў ім свой Чалавек-павук? І як ён будзе выглядаць? Прыгатуйцеся да таго, што ў розных сусветах могуць быць розныя «Павукі» і аднойчы ім давядзецца сабрацца разам для барацьбы з амаль непераможным ворагам.
IC 5346
IC 5346 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) ў сузор'і Пегас.
Юліюш Бардах
Бібліяграфія
Бібліяграфія Ю. Бардаха налічвае 564 пазіцыі. Сярод іх — шматтомавая «Гісторыя дзяржавы і права Польшчы» (галоўны рэдактара і аўтар значнай часткі тэкстаў, датычных перыяду да падзелаў Рэчы Паспалітай); яе шмат разоў перавыдадзеная аднатомавая версія (напісаная сумесна з Багуславам Леснадорскім і Міхалам Петшакам); аднатомавая сінтэза «Гісторыя польскага сойму» (галоўны рэдактар і тэкст, прысвечаны перыяду да 1795 г.); манаграфія «Вацлаў Мацяёўскі і яго сучаснікі» (Варшава, 1971); зборы: «Літоўскія статуты і рымскае права» (Варшава, 1999), «Themis і Klio, або права і гісторыя» (Варшава, 2001), «У аб'ектыве навукі і ў люстэрку памяці (пра вучоных, пісьменнікаў, палітыкаў XIX і XX ст.)» (2004). Таксама нельга не згадаць шматкроць перавыдадзены, смелы для свайго часу (1954) падручнік «Гісторыя Польшчы па 1466 г.» (сумесна з А. Гейштарам, Г. Лаўмянскім, Э. Малечынскай), які давялося абараняць ад тагачаснай навуковай марксісцкай моладзі, якая «мысліла правільна».
Поснік (дойлід)
По́снік — імя рускіх дойлідаў (ці дойліда) сярэдзіны 16 ст.
Гай Пікарда
Біяграфія
Член Міжнароднай асацыяцыі беларусістаў (Мінск), кіруючай рады Беларускай бібліятэкі і музея імя Ф. Скарыны, сакратар Англа-беларускага таварыства (Лондан).
Кытманаўскі раён
Кытманаўскі раён (Кы́тмановский райо́н) — адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (сельскі раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Алтайскім краі Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Кытманава, размешчанае за 170 км ад краявога цэнтра, горада Барнаул.
Паўночны Шчучынец
Плошча паверхні 0,09 км². Даўжыня 0,4 км, найбольшая шырыня 0,33 км. Даўжыня берагавой лініі 1,1 км.
Локцеўскі раён
Геаграфія
Раён размешчаны на поўдні края на граніцы з Казахстанам. Рэльеф — драбнасопачная раўніна. Здабываецца медзь, цынк, свінец. Клімат рэзка кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня −17,2 °C, ліпеня 20,2 °C. Гадавая колькасць атмасферных ападкаў 365 мм.
Ішкалдзь
Ішкалдзь — былое мястэчка гістарычнай Навагрудчыны. Да нашага часу тут захаваўся адзін з найбольш старажытных касцёлаў на Беларусі.
Найноўшы час
З 1939 года ў БССР. З 15 студзеня 1940 года ў Гарадзішчанскім раёне Баранавіцкай, з 8 студзеня 1954 года Брэсцкай абласцей, з 25 снежня 1962 года ў Баранавіцкім раёне. З 12 кастрычніка 1940 года да 16 ліпеня 1954 года цэнтр Ішкалдзеўскага сельсавета. Статус паселішча панізілі да вёскі.
У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да 6 ліпеня 1944 года акупавана нямецка-фашысцкімі захопнікамі.
З 16 ліпеня 1954 года да 14 красавіка 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Паланечкаўскага сельсавета, да 26 чэрвеня 2013 года — у склад Петкавіцкага сельсавета (у 1960—1986 гадах — Савіцкі сельсавет).
Геральдычны шлем
Шлем, прылбіца , або гелм (le casque) — адзін з элементаў герба, упрыгажэнне гербавага шчыта. Уяўляе сабой выяву часткі ўзбраення, назначэнне якой — ахова галавы і шыі рыцара. На шлеме змяшчаецца бурэлет, карона, клейнод.
Indigofera tinctoria
Біялагічнае апісанне
Невысокі куст вышынёй да 2 м. Лісце непарнапёрыстаскладанае з 4-7 парамі лісточкаў. Лісточкі эліптычныя, зверху голыя, знізу прыціснутаваласістыя. Кветкі ружовыя або фіялетавыя, матыльковага тыпу, сабраныя ў невялікія пазухавыя гронкі. Плод — белаапушаны лінейна-цыліндрычны боб з 4-6 насенінамі.
Узброеныя сілы Таджыкістана
Структура
У склад узброеных сіл Таджыкістана ўваходзяць наступныя віды і роды войскаў :
Кудукагаш
Кудукагаш — сяло ў раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Заўральскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 18 км на поўдзень ад цэнтра горада Сцяпняк. Код КАТА — 114539400.
5diez
##### альбо «5diez» (пяць дыезаў) — беларускі альтэрнатыўны гурт.
Рускія ў Эстоніі
Тым не менш, рускія ў Эстоніі адчуваюць размаітыя формы дзяржаўнага ціску і знаходзяцца ў горшым, у параўнанні з тытульным насельніцтвам, эканамічным становішчы. Так, цягам многіх гадоў беспрацоўе ўвесь час вышэй сярод неэстонскага насельніцтва Эстоніі, паводле выніках 2009 года яно склала 19 %, што было на 8 % вышэй аналагічнага паказніка сярод эстонцаў. Пераважная большасць рускіх у Таліне (85 %) лічаць, што ў Эстоніі павінны быць дзве дзяржаўныя мовы, 96 % адмоўна ставяцца да эстонскага закона пра грамадзянства. Нягледзячы на інтэнсіўнасць міжасабовых кантактаў з эстонцамі, лік нацыянальна-змяшаных шлюбаў сярод рускай моладзі дасягае толькі 11 % (практычна такое ж, як у старэйшага пакалення). Сярэдняя працягласць жыцця рускіх ніжэй, чым у эстонцаў, на 6 гадоў.
На думку міністра абароны Эстоніі Яака Аавіксоа, аднак, самай сур’ёзнай праблемай, якая замінае паспяховай інтэграцыі рускіх у Эстоніі, з’яўляецца нізкі ровень ведаў мовы, з якім маладыя людзі выпускаюцца са школ. Больш таго, каля трох тысяч дзяцей маладзей 15 гадоў, што маюць права атрымаць эстонскае грамадзянства ў спрошчаным парадку, пакуль не скарысталіся гэтай магчымасцю. Больш за ўсё такіх патэнцыяльных грамадзянаў у Таліне і Іда-Вірумаа. Паводле вынікаў даследавання (FRA), найбольшай дыскрымінацыі з краін Еўропы падпадаюць рускія, якія жывуць у Эстоніі і Фінляндыі.
Беспарадкі ў Вамене (2023)
Напярэдадні
Адносіны паміж інданезійскімі ўладамі і мясцовымі жыхарамі ў высакагорных рэгіёнах Папуа заставаліся вельмі напружанамі. У 2019 годзе ў горадзе Вамена адбываліся, у выніку якіх былі забіты дзясяткі мірных жыхароў, у асноўным непапуаскага паходжання. У распальванні этнічнага канфлікту ў рэгіёне інданезійскія ўлады абвінавацілі ўзброеныя групоўкі, звязаныя з сепаратысцкім.
Наступствы
Начальнік паліцыі Папуа ініцыяваў ацэнку паводзін мясцовых паліцэйскіх падраздзяленняў і запатрабаваў ад паліцыі выкарыстоўваць «мяккі» падыход у рэагаванні з-за павышанай напружанасці.
Гедзімін
Паходжанне
У легендарнай частцы літоўскіх летапісаў і ва ўсёй данавуковай літоўскай гістарыяграфіі Гедзімін прадстаўлены як сын вялікага князя літоўскага Віценя.
Звесткі з «Аксамітнай кнігі»:
Акрамя Віценя ў Гедзіміна вядома яшчэ два браты — Воін і Фёдар.
Зыгмунт Серакоўскі
Біяграфія
З пачаткам паўстання пакінуў службу ў царскай арміі, і разгарнуў ваенныя дзеянні інсургентаў на Ковеншчыне. У канцы красавіка 1863 г. паўстанцы Серакоўскага былі разбітыя пад мястэчкам Біржы, сам ён быў паранены і захоплены ў палон. Павешаны на Лукішскай плошчы ў Вільні.
Магіла
Месца пахавання доўгі час заставалася невядомым. У 2017 годзе літоўскія археолагі пасля апоўзня на ў Вільнюсе знайшлі магілу мужчыны са звязанымі ззаду рукамі і з залатым пярсцёнкам на пальцы з выгравіраваным на ім надпісам па-польску «Zygmónt Apolonija 11 Sierpnia / 30 Lipca 1862 r.», які дазволіў індэнтыфікаваць яго як Зыгмунта Серакоўскага (Апалонія  — імя ягонай жонкі). Акрамя таго, вядома, што Серакоўскі быў паранены ў спіну, такое ж пашкоджанне мелася ў пахаванага мужчыны, дадатковы было праведзена параўнанне чэрапа з фотаздымкамі.
Пахаванне
У ліпені 2017 года падчас раскопак на гары Гедыміна ў Вільні былі знойдзеныя парэшткі 20 чалавек. На правай руцэ аднаго з пахаваных археолагі ўбачылі залаты пярсцёнах. На ўнутраным баку яго было напісана: «Zygmunt Apolonija 11 Sierpnia / 30 Lipca 1862 r.» Такім чынам, гэтыя парэшткі належаць верагодна Зыгмунту Серакоўскаму.
Першая бітва за Бенгазі
Пратэсты і першыя сутычкі ў Бенгазі
19 лютага міма кацібы праходзіла яшчэ адна пахавальная працэсія, па якой таксама быў адкрыты агонь салдатамі батальёна спецпрызначэння.
У гэты ж дзень апазіцыянеры выкарыстоўвалі бульдозеры для зносу сцены, каб пракрасціся на тэрыторыю кацібы, перыядычна адыходзячы пад шчыльным агнём. Натоўп змог пракрасціся на тэрыторыю адной з ваенных баз паблізу Бенгазі, дзе салдаты здаліся, а паўстанцы завалодалі трыма танкамі. Пасля гэтыя танкі выкарыстоўваліся для зносу сцен кацібы. Паведамляецца таксама, што адзін з жыхароў Бенгазі начыніў сваю машыну самаробнай бомбай, накіраваўшы яе ў вароты кацібы. Сам ён загінуў, аднак праз некалькі гадзін пратэстоўцы змаглі прарвацца на тэрыторыю базы.
Дэрна
Яшчэ за два дні да гэтага, 16 лютага, як паведамлялася «ісламісцкія баевікі», пры дапамозе беглага палкоўніка, штурмавалі ваенны склад у горадзе Дэрна і захапілі 250 адзінак зброі і 70 адзінак ваеннага транспарту. Падчас нападу 4 чалавекі загінулі і 16 былі паранены.
Аль-Байда
18 лютага, як паведамляецца, у Аль-Байда, па некаторых дадзеных, падраздзяленні паліцыі і вайскоўцы сталі пераходзіць на бок паўстанцаў.
Будынак абласнога аграпрамысловага комплексу (Гродна)
Архітэктура
Аб’ёмна-прасторавая кампазіцыя будынка, вырашаная ў плане П-падобна, складаецца з цэнтральнага цаглянага 7-павярховага корпуса, арыентаванага галоўным фасадам на вул. Лермантава, і 2-павярховых бакавых крылаў, якія ўтвараюць унутраны дворык. Асіметрычную кампазіцыю ўраўнаважваюць фланкуючыя элементы — аб’ём тарцовай лесвічнай клеткі з аднаго боку, вертыкальны пілон і казырок галоўнага уваходу — з іншага. Два ніжнія паверхі трактаваны ў абагульненых формах як падножжа будынка. Для аздаблення выкарыстаны граніт, дэкаратыўная тынкоўка, керамічная плітка. У крылах размешчаны сталовая, канферэнц-зала, ЭВМ.
Краязнаўства Беларусі
Краязнаўства Беларусі ― вывучэнне элементаў гісторыі, геаграфіі, культуры, побыту, прыроды Беларусі ў цэлым, або горада, мястэчка, вёскі, помнікаў культуры і г. д. У самім слове «краязнаўства» заключана яго азначэнне. У навуцы краязнаўства дзеліцца на комплекснае, калі вывучаюцца ўсе з’явы ў іх узаемасувязі, дзе на геаграфічнай базе аб’ядноўваюцца веды гісторыі, геаграфіі, археалогіі, тапанімікі, тапаграфіі, геральдыкі, беларускай этнаграфіі, філалогіі, мастацтвазнаўства, і галіновае ― гістарычнае, этнаграфічнае, геаграфічнае і г. д.
Пачатак краязнаўства Беларусі
Першыя краязнаўчыя звесткі аб беларускай тэрыторыі можна сустрэць у летапісных крыніцах, хроніках, помніках эпіграфікі і літаратуры ранняга Сярэднявечча. «Аповесць мінулых гадоў», Лаўрэнцеўскі і Іпацьеўскі летапісы апавядаюць аб усходнеславянскіх плямёнах:
Краязнаўства Беларусі ў XVI стагоддзі
Каштоўнай краязнаўчай крыніцай служыць выдадзеная Віленскай археаграфічнай камісіяй пад рэдакцыяй дырэктара народных вучылішчаў К. І. Сніткі «Пісцовая кніга Пінскага і Клецкага княстваў, складзеная пінскім старостаю Станіславам Хвальчэўскім у 1552―1555 гг.» (Вільня, 1884). Па загадзе караля Жыгімонта Аўгуста пінскі і кобрынскі староста Лаўрын Война ў 1561―1566 гадах займаўся складаннем Пісцовай кнігі Пінскага староства. Гэта вылілася ў аб’ёмную працу, якая змяшчае розныя гісторыка-краязнаўчыя звесткі аб жыцці рэгіёна.
Краязнаўства Беларусі ў XVIII стагоддзі
У 1780 годзе імператрыца Кацярына II распачала падарожжа ў беларускія землі. У губернскія і павятовыя гарады была папярэдне накіравана анкета з 16 пытаннямі: як ажыццяўляліся „Установы для кіравання губерняў Усерасійскай імперыі“ і ў якім стане фінансава-эканамічнае становішча губерняў і паветаў. Таксама было прапанавана выказаць свае меркаванні аб патрэбах і недахопах. Імператрыца пазнаёмілася з ходам рэформаў, станам прамысловасці і гандлю, укладам жыцця насельніцтва. Шлях Кацярыны II адзначыўся багатымі ахвяраваннямі на адкрыццё школ, добраўпарадкаванне праваслаўных храмаў і манастыроў, будаўніцтва ўстаноў. Пазней Акадэміяй навук была выпушчаная кніга „Тапаграфічныя заўвагі на самыя знакамітыя месцы падарожжа Яе Імператарскай Вялікасці ў Беларускія намесніцтвы“ з гісторыяй і станам усходнебеларускіх тэрыторый, апісаннем гарадоў і мястэчак з іх замкамі, манастырамі і храмамі, колькасцю жыхароў і родам іх заняткаў».
Краязнаўства Беларусі ў XIX стагоддзі
Двойчы (1819, 1821) пабываў у Беларусі адзін са стваральнікаў Рускага геаграфічнага таварыства, вядомы вучоны П. І. Кёпен. Вынікам яго паездак з’явіліся тры гісторыка-краязнаўчыя працы.
Будучы генерал, ваенны пісьменнік-гісторык, а ў 1810 годзе пакуль яшчэ лейтэнант расійскага флоту У. Б. Бранеўскі напісаў сваю першую кнігу дарожных нататак «Падарожжа ад Трыеста да С.-Пецярбурга ў 1810 годзе», дзе расказаў аб наведванні Пінска, Нясвіжа, Барысава, Лагішына. Некалькі старонак у ёй прысвечаны Мінску:
П. М. Шпілеўскі нарадзіўся ў сям’і беларускага святара, вучыўся ў духоўнай семінарыі, у Пецярбургскай духоўнай акадэміі. Калі атрымаў ступень кандыдата багаслоўя, выкладаў славеснасць у Варшаўскім павятовым вучылішчы. З 1853 года жыў у Пецярбургу. На працягу трох гадоў ездзіў у Беларусь, добра вывучыў этнаграфічныя асаблівасці і побыт Гродзенскай, Віцебскай і Мінскай губерняў. У 1846 годзе пад псеўданімам П. Драўлянскі апублікаваў у «Часопісе Міністэрства Народнай Асветы» артыкул «» з апісаннем паганскіх 36 багоў і духаў «беларусцаў». У новым артыкуле 1852 года дадаў яшчэ 16 багоў. На артыкулы звярнулі ўвагу А. М. Афанасьеў і Адам Кіркор, але ў цэлым артыкулы выклікалі крытыку, якая ўлічала аўтара ў фальсіфікацыі. А. А. Пацебня лічыў, што Шпілеўскі «змешвае свае і чужыя фантазіі з народнымі павер’ямі, выдае нейкія варварскія віршы за народныя песні і таму аўтарытэтам… быць не можа», а на думку І. І. Насовіча, «ствараў вобразы багоў на аснове няправільна зразумелых слоў і прыказак». Найноўшыя даследаванні таксама сумняваюцца ў сцвярджэннях Шпілеўскага. У часопісе «Масквіцянін» Шпілеўскім апублікавана праца «Даследаванні пра ваўкалакаў на падставе беларускіх павер’яў» (1853), «Беларусь у характарыстычных апісаннях і фантастычных казках», у часопісе «Современник»― «Падарожжа па Палессі і Беларускім краі» (13 гісторыка-этнаграфічных нарысаў). Падарожжа пачыналася ў Варшаве і сканчалася ў Грэску Слуцкага павета. Тады ж выйшлі яго «Беларускія прыказкі», у 1857 годзе ― «Археалагічныя знаходкі». У часопісе «Иллюстрация» апублікаваны 6 «Заходнерускіх нарысаў». Працы Шпілеўскага з’яўляюцца каштоўным укладам у беларускае краязнаўства. Яны вывучаюцца ў школах і ўніверсітэтах, па ім пішуцца дысертацыі.
Ураджэнец польскага Замасця, паэт і драматург П. В. Кукальнік пасля выхаду аб’ёмнай працы Л.-Ф. Сегюра «Скарочаная ўсеагульная гісторыя…» у яго перакладзе, быў прызначаны ў 1824 годзе прафесарам Віленскага ўніверсітэта на кафедры ўсеагульнай гісторыі. Пасля закрыцця ўніверсітэта выкладаў гісторыю ў каталіцкай Віленскай акадэміі, з 1863 года ― старшыня Віленскага цэнзурнага камітэта. Захапіўшыся гісторыяй краю, апублікаваў у Вільні шэраг краязнаўчых нарысаў і нататак («Паданні літоўскага народа», «Гістарычныя ўспаміны пра раку Нёман», «Урыўкі з паездкі ў Гродзенскую губерню» і інш.), выдаў кнігі «Гістарычныя нататкі пра Літву» (1864), «Гістарычныя нататкі пра Паўночна-Заходнюю Расію» (1867). Будучыню Беларусі і Літвы разглядаў выключна ў яднанні іх з Расіяй, адмаўляў сяброўства з Польшчай, лічачы пашырэнне каталіцтва экспансіяй на Усход.
На аснове апісанняў жыхара Віцебскай губерні Мікалая Анімеле Рускае геаграфічнае таварыства апублікавала ў «Этнаграфічным зборніку» (1854) нарыс «Побыт беларускіх сялян» аб сямейных абрадах (хрэсьбінах і вяселлях) і каляндарных святах. Там жа даваліся звесткі пра ўладкаванне беларускай хаты, віды адзення. Аб земляробстве ў Мінскай губерні і становішчы сялян расказаў у «Дарожных нататках» заснавальнік Пецярбургскага камітэта пісьменнасці, чыноўнік асаблівых даручэнняў Міністэрства дзяржаўных маёмасцяў С. С. Лашкароў. Стацкі саветнік Ф. Д. Воінаў, які знаходзіўся ў Беларусі з інспекцыяй, у сваіх «Нататках» адзначыў славутасці і асаблівасці побыту Мінска, Бабруйска, Пінска, Слуцка, Навагрудку, Мазыра. Вядомы пецярбургскі пісьменнік У. У. Крастоўскі ў нарысах «Белавежская пушча» і «Базарны дзень у Свіслачы» расказаў аб прыродзе, вёсках у пушчы, іх цэрквах.
Надворны саветнік, суддзя Мазырскага павета У. Г. Сакалоў апублікаваў у «Мінскіх губернскіх ведамасцях» і «Мінскіх епархіяльных ведамасцях» «Нарысы нораваў Барысаўскага павета», «Нарысы народных святкаванняў і маленняў на Палессі», «Палессе: Паездка на возера Князь-жыд» (1869). Н. Я. Васільева працавала пісарам і настаўніцай у Беларускім Палессі, супрацоўнічала з Мінскім губернскім статыстычным камітэтам, Таварыствам аматараў прыродазнаўства, Таварыствам антрапалогіі і этнаграфіі пры Маскоўскім універсітэце, перапісвалася з П. В. Шэйнам. Яе этнаграфічныя матэрыялы публікаваліся ў «Мінскіх губернскіх ведамасцях», Виленском веснике": «Вясельныя абрады ў раёне Грабаўскай воласці Мазырскага павета» (1877), «Кірмашы ў Мазырскім павета» (1879), «Легенды і павер’і ў Мінскай губерні» (1879), «Вытрымкі з жыцця беларускай жанчыны»(1880) . Першая расійская жанчына-бібліёграф З. М. Пенкіна, аўтар розных паказальнікаў, у 1883 годзе выпусціла «Палессе. Бібліяграфічныя матэрыялы па гісторыі, геаграфіі, статыстыцы, этнаграфіі і эканамічнага стана Палесся». Паказальнік ахопліваў літаратуру на рускай мове за 1855―1880 гады.
Польская пісьменніца Эма Дмахоўская запісала 11 сшыткаў народных беларускіх песень, склала 2 зборніка казак, сабраных ёю ў Мазырскім і Навагрудскім паветах. У парыжскім часопісе «La Tradition» апублікавала даследаванне аб палескім фальклоры. Жыхарка Вільні Марыя Чарноўская, якая часта бывала ў беларускай глыбінцы, запісвала песні і абрады. У «Виленском веснике» выйшаў яе нарыс «Элементы славянскай міфалогіі, што захаваліся ў звычаях сялянскага люду на Белай Русі» («Zabytki mitologii slowianskiej w zwyczajach wiejskiego ludu na Bialej Rusi dochowywane», 1817), годам пазней ён выйшаў на рускай мове пад назвай «Рэшткі славянскага баснаслоўя ў Беларусі» у «Весніку Еўропы». Яна пісала пра праваслаўных сялян, ранейшых уніятаў Магілёўшчыны:.
Краязнаўчыя звесткі пра Беларусь можна ўбачыць у польскіх раманах, аповесцях і апавяданнях. Так, у Элізы Ажэшкі ёсць дзве аповесці пра беларускіх сялян: «Нізіны» і «Дзюрдзі». Беларускія рэаліі сустракаюцца ў аповесцях «Полацкая шляхта» Вайніслава Савіч-Заблоцкага, «Лясныя Долы» Веранікі Трапачынскай-Агаркавай, «Птушыны бальшак» Галіны Аўдзерскай.
Краязнаўства Беларусі ў XX—XXI стагоддзях
У Заходняй Беларусі, якая знаходзілася пад польскай уладай, функцыянавалі Польскае краязнаўчае таварыства (Polskie Towarzystwo Krajoznawcze), Польскі турыстычны клуб, Яўрэйскае краязнаўчае таварыства (Żydowskie Towarzystwo Krajoznawcze), Віленскае краязнаўчае таварыства. Яны ў асноўным займаліся арганізацыяй турыстычных маршрутаў па краі, праводзілі экскурсіі, рыхтавалі экскурсаводаў.
У 2013 годзе выйшла кніга Леаніда Лыча «Краязнаўства ў кантэксце сучаснага нацыянальна-культурнага жыцця Беларусі», якая прысвечана раскрыццю становішча краязнаўчага руху ў Рэспубліцы Беларусь, паказаны яго дасягненні ў даследаванні розных праблем, звязаных з гісторыяй, нацыянальна-культурным жыццём. Аўтар шмат увагі надаў моўнаму і тапанімічнаму аспектам краязнаўчых даследаванняў.
Сабака свойскі
Асаблівасці біялогіі
Развіты слых, зрок, нюх. Добра бегаюць, скачуць, плаваюць. Мозг развіты. Дрэсіруюцца з разнастайнымі мэтамі.
Фунафуці
Фунафу́ці (на мове тувалу Funafuti) — атол у складзе астравоў Тувалу на поўдні Ціхага акіяна. Выконвае функцыі сталічнага цэнтра дзяржавы Тувалу. Агульная плошча — 2,4 км². Насельніцтва — 6320 чал. (2017 г.).
Прырода
Фунафуці — класічны атол, большую частку якога займае шырокая ўнутраная лагуна (275 км²). Сушы належыць усяго 2,4 км², яна ўяўляе сабой 33 каралавыя астравы моту. Іх шырыня складае 20 — 400 м. Найбуйнейшы моту Фангафале займае ўсходнюю частку і цягнецца на 12 км у даўжыню. Малыя моту ненаселены і знешне захоўваюць сваю прыродную прыгажосць.
Алесь Лагвінец
Адукацыя і праца
У 1999 атрымаў дыплом магістра паліталогіі ў Інстытуце палітычных навук Універсітэта Рабера Шумана ў Страсбуры, Францыя. З 1999 па 2004 гг. — старэйшы выкладчык паліталогіі ў Еўрапейскім гуманітарным універсітэце (ЕГУ) на франка-беларускім факультэце палітычных навукаў і еўрапейскіх даследаванняў. У 2005 скончыў Польскую дыпламатычную акадэмію. З жніўня па снежань 2005 года выкладчык-візіцёр у каледжы Саўт-Уэстэрн (Канзас, ЗША). Член Назіральнай рады Цэнтра беларускіх даследаванняў, створаным у 2008 г. пры ім жа. З 2006 па 2011 гг. — старшы выкладчык ЕГУ ў Вільні. З 2006 выкладае ў рамках Беларускага Калегіума курс «Інтэграцыйныя працэсы і інстытуцыі Еўрапейскага саюза».
Леакадзія Баляславаўна Зімнік
Біяграфічныя звесткі
З 1950 года — калгасніца сельгасарцелі «Гігант», затым звеннявая льнаводчага звяна калгаса імя Чапаева Міёрскага раёна. Званне Героя Сацыялістычнай Працы прысвоена 8 красавіка 1971 года.
Свяцейшы правячы сінод
Склад і структура
У распараджэнне Сінода былі перададзеныя : духоўны, казённы і палацавы, пераназваныя ў сінадальныя, манастырскі прыказ, прыказ царкоўных спраў, канцылярыя раскольніцкіх спраў і друкарская кантора. Распараджэнне царкоўнымі маёмасцямі было ўскладзена на заснаваны пры Сінодзе Манастырскі прыказ, а ў 1724 г. была заснавана Камер-кантора для кіраўніцтва зборамі з манастырскіх вотчын і вытворчасці выдаткаў, у склад якой былі ўключаны свецкія асобы.
Сучасная ацэнка вынікаў
Кананічная недасканаласць заснаванай сістэмы кіравання Царквой выявілася ў тым, што з праўлення Пятра I да пачатку Першай сусветнай вайны удзельная вага праваслаўнага насельніцтва не расла, а нават крыху знізілася — з 66 % да 63 %. Царква канчаткова ператварылася ў частку дзяржаўнага апарату імперыі. У афіцыйных дакументах нават тэрмін «царква» быў заменены паняццем «ведамства праваслаўнага вызнання».
Канстанцін Віктаравіч Яроменка
Спартыўная кар’ера
Яроменка з’яўляецца лепшым бамбардзірам у гісторыі зборнай Расіі па міні-футболе. Ён вызначыўся яшчэ ў першым у гісторыі матчы зборнай СССР па міні — футболе, забіўшы гол у вароты зборнай Венгрыі. На чэмпіянаце свету 1992 ён забіў 15 з 20 мячоў расіян і ледзь не стаў лепшым бамбардзірам турніру, хоць правёў усяго тры матчы замест васьмі, якія адыгралі паўфіналістамі турніру.
Пажары ў Магілёве
XIX стагоддзе
У 1870 згарэў экзерцырхаўз.
Склавены
Склавены займаліся земляробствам, жывёлагадоўляй. У саюзе з іншымі славянскімі плямёнамі вялі войны супраць Візантыйскай імперыі і качэўнікаў. Разам з антамі засялялі Балканскі паўвостраў у VI—VII ст., у т.л. тэрыторыі сучасных Балгарыі, Славакіі, Паўночнай Грэцыі.
Юлія Уладзіміраўна Гатоўка
Юлія Уладзіміраўна Гатоўка (нар. ) — беларуская тэнісістка; пераможца 15 турніраў серыі ITF (з іх 10 у адзіночным разрадзе). Удзельніца Кубка Федэрацыі (2021) у складзе нацыянальнай зборнай Беларусі.
Ленінскі раён (Пінская вобласць)
Утвораны 15 студзеня 1940 года ў Пінскай вобласці. Цэнтр — вёска Ленін, з 8 чэрвеня 1950 года — рабочы пасёлак Мікашэвічы. 12 кастрычніка 1940 года падзелены на 12 сельсаветаў: Любанскі, Мікашэвіцкі, Мілевіцкі, Перыноўскі, Пузіцкі, Рыдзігераўскі, Сінкевіцкі, Сітніцкі, Сцяблевіцкі, Хорастаўскі, Цімашэвіцкі, Яскавіцкі. 9 студзеня 1952 года статус Леніна панізілі да вёскі, яго тэрыторыя ўвайшла ў склад Сцяблевіцкага сельсавета, які перайменаваны ў Ленінскі. З 8 студзеня 1954 года ў складзе Брэсцкай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Перыноўскі, Пузіцкі, Сітніцкі і Цімашэвіцкі сельсаветы. 26 красавіка 1956 года ў склад раёна перададзена вёска Гоцк. 20 студзеня 1960 года раён скасаваны, Ленінскі сельсавет перададзены Жыткавіцкаму раёну Гомельскай вобласці, Мілевіцкі, Хорастаўскі і Яскавіцкі сельсаветы — Старобінскаму раёну Мінскай вобласці, Любанскі, Мікашэвіцкі, Рыдзігераўскі і Сінкевіцкі — Лунінецкаму раёну Брэсцкай вобласці.
Гваздзіковыя
Апісанне
Шмат- або аднагадовыя травяністыя расліны, рэдка паўкусты і кусты. Лісце простае, звычайна суцэльнае, супраціўнае, найчасцей без прылісткаў. Кветкі ў рознага тыпу суквеццях, рэдка адзіночныя, двухполыя ці аднаполыя, 5-членныя, з двайным калякветнікам ці без пялёсткаў, апыляюцца насякомымі. Завязь верхняя. Плады розных тыпаў (звычайна каробачка, арэшка- ці ягадападобныя).
Стамбул (правінцыя)
Стамбул (İstanbul), правінцыя на паўночным захадзе Турцыі на ўзбярэжжы Мармуровага і Чорнага мораў. Плошча 5,3 тыс. кв. км. Насельніцтва 18 867 тысяч чалавек (2007). Адміністрацыйны цэнтр — горад Стамбул.
Анты
Анты (Ἄνται, Antes) — старажытнаславянскае ваенна-палітычнае аб'яднанне VI — VII стст. Узгаданы гоцкім гісторыкам Іарданам (VI ст.)ны]]«» і візантыйскім гісторыкам Пракопіем Кесарыйскім у працы «Вайна з готамі» (VI ст.).
Сідаркі (Рослаўльскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў жніўні 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Аляксей Мікалаевіч Бацюкоў
Аляксей Мікалаевіч Бацюкоў (нар., ) — беларускі пісьменнік, эсэіст і журналіст.
Альбрэхт I Габсбург
Альбрэхт I (Albrecht I; 1016 — каля 1055) — граф, прадстаўнік дому Габсбургаў, сын Радбота і Іды Габсбург.
Муравішчына (ручай)
Мураві́шчына, Муравішчынскі канал — ручай у Слуцкім раёне Мінскай вобласці, правы прыток ракі Вялікая Сліва.
Партулак
Арэал
Пашыраны ў трапічных, субтрапічных і часткова ва ўмераных паясах. На тэрыторыі Беларусі ў дзікай прыродзе сустракаецца  — амаль касмапалітнае пустазелле. Трапляецца на палях, засмечаных месцах, уздоўж дарог. У Цэнтральным батанічным садзе НАН Беларусі інтрадукаваны.
Тэкірдаг (правінцыя)
Тэкірдаг (Tekirdağ), правінцыя на захадзе Турцыі на ўзбярэжжы Мармуровага мора. Плошча 6,2 тыс. кв. км. Насельніцтва 708 тысяч чалавек (2006). Адміністрацыйны цэнтр — горад Тэкірдаг.
Мішэль Камдэсю
Біяграфія
Вярнуўшыся ў 1968 годзе ў Францыю, заняў пасаду начальніка аддзела фінансавання прамысловых прадпрыемстваў у французскім казначэйстве. У 1971 годзе стаў намеснікам дырэктара, а з 1982 года — дырэктарам казначэйства.
Гомельскі палацава-паркавы ансамбль
Гомельскі палацава-паркавы ансамбль — помнік прыроды рэспубліканскага значэння, помнік архітэктуры Гомеля 2-й паловы XVIII — сярэдзіны XIX стагоддзяў, унікальны ў Беларусі комплекс помнікаў прыроды, археалогіі, гісторыі і архітэктуры. Працягнуўся на 800 м ўздоўж правага (высокага) берага ракі Сож.
Вучхоза (Рослаўльскі раён)
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
Тыбет
Лхаса — гістарычная сталіца Тыбета і адміністрацыйны цэнтр Тыбецкага аўтаномнага раёна.
Геаграфія
Сярэдні ўзровень ападкаў: моцна адрозніваецца, у заходніх абласцях 1 мм у студзені і 25 мм у ліпені; ва ўсходніх абласцях 25—30 мм у студзені і 80 мм у ліпені.
Культура
Этнічныя тыбетцы вызнаюць тыбецкі будызм і рэлігію бон. Тыбецкая мова адносіцца да тыбета-бірманскай моўнай групы сіна-тыбецкай моўнай сям'і. З моманту ўваходжання ў склад Кітая афіцыйнай мовай на тэрыторыі Тыбета з'яўляецца кітайская, аднак справаводства дазволена весці і на тыбецкай, таксама ў пачатковай школе навучанне часта вядзецца на тыбецкай, з паступовым пераходам на кітайскую мову ў старэйшых класах.
Мазырскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя І. П. Шамякіна
'''Мазырскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя І. П. Шамякіна''' — вышэйшая навучальная ўстанова ў Мазыры (Гомельская вобласць, Беларусь).
NGC 2742
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Галіцкая зямля
Галіцкая зямля  — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Каралеўстве Польскім (з 1569 года — у Рэчы Паспалітай), частка Рускага ваяводства.
Фотаплан
Фотаплан — сукупнасць аэрафотаздымкаў, прыведзеных да агульнага маштабу, выпраўленых за вуглы нахілу (трансфармаваных) і змантаваных на агульнай аснове.
Павел Вайцяхоўскі
«Мінск»
У пачатку 2013 таксама заставаўся асноўным іграком. 17 сакавіка 2013 года ў матчы 1/4 Кубка Беларусі супраць «Гомеля» дапамог клубу вырваць перамогу — пры ліку 0:2 Павел спачатку заработаў пенальці, потым забіў і нарэшце аддаў галявую перадачу, і ў выніку «Мінск» перамог 3:2 і прайшоў у паўфінал (пазней клуб выйграў Кубак). 30 сакавіка 2013 года ў матчы першага тура супраць «Тарпеда-БелАЗ» атрымаў цяжкую траўму ў сутыкненні з Анры Хагушам і выбыў да канца сезона 2013.
«Шахцёр»
У жніўні 2014 перайшоў у салігорскі «Шахцёр». У салігорскім клубе часцей толькі выхадзіў на замену, бо не здолеў да канца аднавіцца ад траўмы. У сезоне 2014 за 11 матчаў забіў 2 галы.
У пачатку 2015 года заставаўся ў складзе «Шахцёра», хоць значную частку перадсезоннай падрыхтоўкі прапусціў, аднаўляючыся ад траўмы. У красавіку 2015 па сямейных абставінах разарваў кантракт з салігорскім клубам.
Вяртанне ў Польшчу
У студзені 2022 года перайшоў у «Рэсовію».
Вогненная Зямля (востраў)
Геаграфія
Вядомыя карысныя выкапні — жалеза, пірыт, золата, нафта, прыродны газ, торф і інш.
Эдуард Пютсеп
Біяграфія
У канчатковым выніку эстонскі змаганец падзяліў з бельгійцам Сандэрам Буманам ном 4-5 месца.
На Летніх Алімпійскіх гульнях 1924 года у Парыжы змагаўся ў вагавай катэгорыі да 58 кілаграмаў (найлёгкая вага). Правілы спаборніцтваў ізноў былі зменены: турнір праводзіўся па сістэме з выбываннем пасля дзвюх параз, а месцы размяркоўваліся адпаведна колькасці выйграных сутычак. Сутычка працягвалася 20 хвілін і калі пераможац не выяўляўся ў гэты час, прызначаўся дадатковы 6-хвілінны раўнд змагання ў партэры. У катэгорыі змагаліся 25 спартсменаў.
Паводле вынікаў спаборніцтваў застаўся шостым.
Ураўненне Шродзінгера
Гісторыя
Гістарычна канчатковай фармулёўцы ўраўнення Шродзiнгера папярэднічаў працяглы перыяд развіцця фізікі.
Залежнае ад часу ўраўненне
i
Прыклад нерэлятывісцкага ўраўнення Шродзінгера ў каардынатным прадстаўленні для кропкавай часціцы масы
Стацыянарнае ўраўненне
, і вынік прапарцыянальны гэта жа хвалевай функцыі
Некаторыя ўласцівасці
Сярэднія значэнні механічных велічынь для хвалевага пакета, які можна апісаць ураўненнем Шродзiнгера, задавальняюць класічным ураўненням Гамільтана (тэарэма Эрэнфеста).
Агульны выпадак
-й часціцы;
-й часціцы, і які ў дэкартавых каардынатах выглядае так:
часціц з’яўляецца функцыяй ад становішча \vec{r}_j кожнай часціцы і ад часу
Стацыянарнае ўраўненне Шродзінгера
Сапраўды, можна паказаць, што ў выпадку, калі  не з’яўляецца функцыяй часу, можна запісаць у выглядзе:
стацыянарнага ўраўнення Шродзінгера, а
Ураўненне Шродзінгера ў электрамагнітным полі
m
Навадныя меркаванні
адпавядае варыяцыйны прынцып Ферма ў оптыцы
Тут E — поўная энергія, V — патэнцыйная энергія, v — фазавая скорасць. Траекторыя у класічнай механіцы адпавядае прамяню святла ў оптыцы, калі
Адсюль, скарыстаўшы (3), атрымліваем:
дзе \omega — частата хвалі. Падставіўшы рашэнне (8) ва ўраўненне (7), атрымліваем:
Арангутаны
Арангутаны (Pongo) — род чалавекападобных малпаў, адны з блізкіх родзічаў чалавека.
Назва
Назва паходзіць ад малайскага Orang Hutan, што азначае «лясны чалавек» (orang — «чалавек», hutan — «лес»).
Арай (Акмолінская вобласць)
Арай — сяло ў раёне Біржан сал Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Краснафлоцкай сельскай акругі. Код КАТА — 114541105.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 38 чалавек (25 мужчын і 13 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 12 чалавек (6 мужчын і 6 жанчын).
Ліяфіл зрослы
Экалогія
Трапляецца на ўзлесках, у садах і парках, звычайна вялікімі зросткамі ад адной асновы.
Краснабярэжскі сельсавет (Жлобінскі раён)
Утвораны 14 жніўня 1937 года ў складзе Жлобінскага раёна БССР падчас разбуйнення Казіміраўскага сельсавета і скасавання Сенажаткаўскага нацыянальнага польскага сельсавета. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. 30 красавіка 1948 года ў склад новаўтворанага Ракцянскага сельсавета перададзены 2 населеныя пункты (вёскі Грачухі і Дубрава). 25 снежня 1962 года ў склад Рагачоўскага раёна перададзены 7 населеных пунктаў (Антушы, Гарбачоўка, Гарбачоўская Рудня, Красная Слабада, Марусенька, Сенажаткі і Ухватаўка), якія 24 студзеня 1963 года ўключаны ў склад Побалаўскага сельсавета. У 1966 годзе ў склад сельсавета з Малевіцкага сельсавета перададзены 4 населеныя пункты (Кадзішча, Казіміраўская Слабодка, Курганне і Чарцёж). 26 верасня 1968 года ў склад сельсавета з Побалаўскага сельсавета Рагачоўскага раёна вернуты 3 населеныя пункты (Гарбачоўка, Красная Слабада і Марусенька). 21 верасня 1992 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Радушскага сельсавета.
Су Шы
Біяграфія
Су Шы нарадзіўся ў Мэйчжоу ля падножжа гары Эмэйшань у сям’і вядомага навукоўца. Пры праходжанні кэцзюя юны Су Шы пабіў экзаменатараў сваёй мудрасцю. За сваю доўгую кар’еру змяніў нямала саноўніцкіх пастоў, кіраваў рознымі правінцыямі, удзельнічаў у абмеркаванні планаў рэфармавання сістэмы дзяржаўнага кіравання.
Канвой PQ-17
У выніку атрыманых разведданых 4 ліпеня 1942 года з Адміралцейства паступіў загад : «Канвою рассеяцца!». Крэйсерская група атрымала загад адысці на захад з-за асцярогі атакі нямецкага злучэння на чале з лінкарам «Тырпіц», як высветлілася пазней, недакладнай. Судны паасобку прарываліся ў Архангельск пад суправаджэннем пакінутых караблёў канвою, якія ва ўмовах палярнага дня сталі лёгкай здабычай нямецкіх падлодак і авіяцыі. У выніку 22 транспарты і 2 дапаможныя судны са складу канвою былі патоплены.
Абстаноўка напярэдадні і план праводкі канвою PQ-17
Не толькі прэм’ер Сталін, але і прэзідэнт Рузвельт будуць вельмі расчараваныя, калі мы спынім зараз адпраўку канвояў. Рускія вядуць цяжкія баі і чакаюць, што мы пойдзем на рызыку і, калі спатрэбіцца, панясём страты ў адпаведнасці з нашымі абавязацельствамі. Амерыканскія караблі чакаюць сваёй чаргі да адпраўкі. Усведамляючы вялікую і рэальную небяспеку, я асабіста лічу, што канвой (PQ-16) павінен выйсці ў мора 18 мая. Аперацыя будзе апраўданая, калі да месца прызначэння дойдзе хоць бы палова суднаў.
Саюзнікі
Непасрэднае ахоўванне канвою ажыццяўляла першая група суправаджэння (EG1) ВМС Вялікабрытаніі пад камандаваннем Джона Брума, якая ўключала ў сябе 6 эсмінцаў, 4 супрацьлодкавыя траўлеры, 4 вартавыя караблі, 3 тральшчыкі, 2 караблі СПА, 2 падлодкі, тры выратавальныя судны і танкер.
Падзеі 27 чэрвеня — 3 ліпеня
У апоўдні 1 ліпень канвой быў знойдзены праціўнікам. Над караблямі з’явіўся самалёт-разведчык. З гэтага моманту канвой знаходзіўся пад практычна няспынным наглядам самалётаў, а ў далейшым і падводных лодак, першая з якіх заўважыла судны бліжэй да вечара. Яна была адагнаная глыбіннымі бомбамі з караблёў ахоўвання, але пазней дала радыёграму пра месцазнаходжанне канвою. Гэтая радыёграма першай дайшла да штаба ВМС у Кілі (паведамленне з самалёта-разведчыка было атрымана з затрымкай на 10 гадзін). Цяпер радыёмаўчанне можна было парушыць, і Брум правёў сеанс сувязі з Адміралцействам. Надвор’е і караблі ахоўвання перашкаджалі лодкам атакаваць, таму ім даводзілася сачыць за канвоем у чаканні лепшай магчымасці.
Падзеі 5 ліпеня
Нервовае напружанне ў каманд суднаў было настолькі вялікім, што некаторыя экіпажы пакідалі свае судны пры самай нязначнай небяспецы. Так, убачыўшы на гарызонце падводную лодку, каманда пакінула «Сэмюэль Чэйз» на шлюпках. Пустое судна дрэйфавала 2 гадзіны, перш чым экіпаж рызыкнуў зноў падняцца на борт. Падобная ж гісторыя адбылася і з «Алькоа Рэйнджар», які быў пакінуты камандай, калі над суднам завіс разведвальны «Фоке-Вульф». Каманда вярнулася на транспарт толькі пасля таго, як разведчык паляцеў.
Каля 17:00 група Ju-88 атакавала «Панкрафт», які ішоў у ледзяной мешаніне. Судна загарэлася і было пакінута экіпажам, так як у адным з яго трумаў быў груз выбухоўкі. Судна гарэла ўвесь наступны дзень і ўзляцела на паветра раніцай 7 ліпеня. Яшчэ адно звяно бамбардзіроўшчыкаў атакавала адзіночны «Эрлстан» і некалькімі трапленнямі пазбавіла яго ходу. Гэтым скарысталася U-334, якая пераследвала яго. Да 17:47 «Эрлстан» затануў, атрымаўшы ад яе дзве з трох выпушчаных тарпед. Крыху пазней U-334 была памылкова атакаваная нямецкім самалётам. Пашкоджаная лодка ўвечары 5 ліпеня вымушана была перапыніць аперацыю і ў суправаджэнні U-456 вярнулася ў Нарвегію.
Падзеі пасля 5 ліпеня
У 11:00 група караблёў, якая складалася з «Паламарэса», тральшчыкаў «Брытамарт», «Хэлсіён», «Саламандэр» і выратавальнага судна «Замалек», убачыла бераг Новай Зямлі. На невялікай адлегласці ззаду гэтай групы ішоў «Оўшэн Фрыдам». Да 14:30 гэтая група ўвайшла ў праліў Матачкін Шар і стала на якары. З дапамогай падабранага два дні таму «Валруса» правялі разведку і ўсталявалі, што выхад у Карскае мора закрыты лёдам. Таму застаўся толькі адзін шлях — на поўдзень па Баранцавым моры. Да 18:00 у заліў увайшлі «Пазарыка», «Ла Малуін» і «Попі». У 19:00 «Ла Малуін» быў адпраўлены ў мора на пошук суднаў канвою. Да 22:00 пад яго суправаджэннем увайшлі ў праліў і сталі на якар транспарты «Хузіер», «Эль Капітан», «Сэмюэль Чэйз» і «Бенджамін Харысан». Да канца дня ў Матачкін Шар зайшлі траўлеры «Ноферн Гем», «Лорд Осцін» і «Лорд Мідлтан», а за імі «Лотус» з экіпажамі «Панкрафта» і «Рывер Афтана» на борце.
Каля 15:30 U-457 выявіла кінуты экіпажам «Олдэрсдэйл» і дабіла яго. Прыблізна з 14:50 U-355 гналася за «Хартлберы», які спрабаваў прайсці ўздоўж Новай Зямлі на поўдзень. Каля 19:40 капітан-лейтэнант Гюнтэр Ла-Бом выйшаў на пазіцыю для нападу і выпусціў па транспарту чатыры тарпеды, дзве з якіх патрапілі ў цэль. Прыблізна праз 10 хвілін U-355 выпусціла па «Хартлберы» пятую тарпеду. Судна разламалася напалову і хутка затанула. На вадзе засталіся толькі два выратавальныя плыцікі і напаўзатапленая шлюпка. Многія маракі патанулі або змерзлі пазней у ледзяной вадзе. Да берага ўдалося дабрацца толькі 20 членам экіпажа.
Раніцай 7 ліпеня ў Архангельск прыбыў карвет «Дыянэла». Пасля папаўнення запасаў паліва ён выйшаў назад у мора 8 ліпеня для пошуку выратавальных шлюпак з патопленых суднаў.
8 ліпеня ў 02:30 разведвальны Fw-200 выявіў «Белінгем» і «Рэтлін», якія шлі на поўдзень прыблізна ў 160 кіламетрах ад Каніна Носа. Далей адбылася даволі неардынарная падзея. Разведчык, замест таго, каб выклікаць бамбардзіроўшчыікі, знізіўся і на брыючым палёце стаў абстрэльваць «Белінгем». Зенітным агнём самалёт быў збіты і зваліўся ў мора. З «Рэтліна» спусцілі на ваду катэр, але самалёт затануў да таго, як з яго змог выбрацца хаця б хто-небудзь з экіпажа. На ўваходзе ў Паўночную Дзвіну «Белінгем» і «Рэтлін» знайшлі савецкі танкер «Данбас», які чакаў лоцмана. Тры судны ўвайшлі ў порт Архангельска 9 ліпеня, стаўшы першымі судамі PQ-17, якія дабраліся да пункту прызначэння.
Страты саюзнікаў
З 35 транспартаў да Архангельска дабраліся толькі 11. 2 судны вярнуліся ў Ісландыю. 22 транспарты агульным танажом больш за 142 тысяч тон былі патоплены нямецкімі падводнымі лодкамі і авіяцыяй. На дно сышлі 210 самалётаў, 430 танкаў, 3350 аўтамабіляў і 99 316 тон іншых. Акрамя таго, танкер «Азербайджан», пашкоджаны тарпедай, страціў праз прабоіну частку грузу льнянога алею, а большая частка грузу «Уінстана-Сэйлема» была выкінутая за борт на Новай Зямлі.
Версіі
Паводле адной з версій, канвой PQ-17 быў прыманкай для лінкара «Тырпіца». Лічыцца, што канвой павінен быў выбавіць з фіёрдаў нямецкі лінкар, а потым да знішчэння «Тырпіца» павінны былі прыступіць цяжкія англійскія караблі. Гэтай версіі прытрымліваецца адмірал А. Г. Галаўко, які ў 1942 годзе быў камандуючым Паўночным флотам СССР.
Вінцэнт Война
Вінцэнт Война (? — пасля 18 сакавіка 1615) — ротмістр каралеўскі (1608), дваранін (1609), староста інтурскі.