cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Праваслаўе ў Беларусі
Першыя стагоддзі пасля хрышчэння Беларусі
Цэнтрамі хрысціянізацыі былі гарады (напрыклад, аналіз курганнага могільніка Заслаўя сведчыць, што прыхільнікаў язычніцтва ў 1020-я г. было не больш за 9—13 %, у сярэдзіне 11 ст. — 2—2,5 %). У сельскай мясцовасці хрысціянізацыя адбывалася больш павольна і завершана ў канцы XII — пачатку XIII ст. (некаторыя даследчыкі адносяць канец гэтага працэсу да другой паловы XIII ст. і нават да XIV ст).
Праваслаўная царква ў ВКЛ да Берасцейскай уніі
У 1303 г. ў Галіцка-Валынскім княстве створана Галіцкая мітраполія (існавала з перапынкам да канца XIV ст), адной з 7 епархій якога была Турава-Пінская. Некаторыя даследчыкі лічаць, што галіцкі мітрапаліт ад 1303 г. меў тытул мітрапаліта Галіцка-Літоўскага.
Праваслаўная царква ў ВКЛ пасля Берасцейскай уніі
У выніку Берасцейскай уніі 1596 Праваслаўная царква апынулася ў цяжкім становішчы: большасць епіскапаў на чале з мітрапалітам Міхаілам Рагозам перайшла ва ўніяцтва. Праваслаўная царква ў ВКЛ як кананічнае цэлае перастала існаваць. Пачалося змаганне з уніятамі за храмы і манастыры. Спачатку праваслаўныя аб’ядноўваліся для сумеснай барацьбы разам з пратэстантамі, потым звярталіся за дапамогай да Масквы і ўсходніх патрыярхаў, падавалі скаргі ў сойм і Трыбунал ВКЛ. У 1620 Украіну наведаў Іерусалімскі патрыярх Феафан, які прызначыў кіеўскім мітрапалітам (у Кіеве) Іова Барэцкага і епіскапаў на епархіі, але кароль Жыгімонт III не дапусціў іх да кафедраў. Пасля ліквідацыі Віцебскага паўстання 1623, выкліканага дзеяннямі ўніяцкага архіепіскапа Іасафата Кунцэвіча, становішча Праваслаўнай царквы пагоршылася, спроба правесці ў 1626 годзе прымірэнчы з’езд праваслаўных і ўніятаў не мела поспеху.
Праваслаўная царква на Беларусі пасля 1917 года
У БССР у 1922 была ўтворана Беларуская праваслаўная мітраполія на чале з мітрапалітам Мелхіседэкам (Паеўскім, 1920 — 27), які меў тытул «менскі і беларускі». У складзе мітраполіі знаходзіліся Мінская, Бабруйская, Мазырская і Слуцкая епархіі. у 1927 абвешчаная Беларуская аўтакефальная праваслаўная царква (БАПЦ), адначасова з якой існавала абнаўленчая Беларуская аўтаномная праваслаўная царква. Аднак рэпрэсіўная палітыка савецкіх уладаў у адносінах да царквы (арышты, забойствы святароў, масавае закрыццё і руйнаванне храмаў і манастыроў) прыпыніла царкоўнае жыцця; не дзейнічала ніводная з кананічных беларускіх праваслаўных епархій.
Палац Сан-Крыставан
Гісторыя
Пасля абвяшчэння рэспублікі ў 1889 годзе імператарская сям'я пакінула краіну і палац са сваімі садамі апусцеў.
У 1891 г. будынак палаца выкарыстоўваўся бразільскімі палітыкамі як месца напісання Першай канстытуцыі Бразіліі.
Эпікур
Светапогляд
Прызнаваў існаванне багоў, але, на яго думку, яны знаходзяцца ў міжсусветнай прасторы і не ўмешваюцца ў рэальнае жыццё чалавека.
Флэшмоб
Рух флэшмобу заснаваны на выкананні тыповых правіл, сярод якіх найбольш важныя наступныя: адначасовы пачатак і завяршэнне акцыі яе ўдзельнікамі; дакладнае следаванне сцэнарыю; адсутнасць удзельнікаў на месцы флэшмобу да і пасля акцыі; уяўная спантаннасць дзеяння.
Паходжанне
Першы флэшмоб быў арганізаваны на востраве Манхэтэн у маі 2003 года па ініцыятыве Біла Уосіка (Bill Wasik), галоўнага рэдактара часопіса Harper’s. Паходжанне флэшмобаў было невядомае, пакуль Уосік не надрукаваў артыкул пра сваё вынаходніцтва ў сакавіцкім выданні Harper’s. Першая спроба флэшмобу была беспаспяховай, бо вызначаная для правядзення флэшмобу крама была загадзя папярэджана пра планы людзей сабрацца ў ёй.
Першы паспяховы флэшмоб адбыўся 3 чэрвеня 2003 года ва ўнівермагу Macy’s. Гэтым разам Уосік здолеў правесці флэшмоб, папярэдзіўшы ўдзельнікаў аб месцы правядзення наўпрост перад самой падзеяй. Больш за 100 чалавек сабраліся вакол аднаго дарагога дывана на дзявятым паверсе ўнівермага і сталі казаць прадавачкам, што жывуць разам на складзе на ўскраіне Нью-Ёрка, і хочуць купіць «Дыванок Кахання».
Вялікія азёры
Геалогія і паходжанне
Лічыцца, што пачатак утварэння сучасных верхніх Вялікіх азёр было закладзена 1,1 — 1,2 млрд гадоў назад, калі Амерыканская сярэднекантынентальная рыфтавая сістэма падзяліла Кнадскі шчыт на дзве часткі. Даліна, якая склалася, ўтварыла басейн, што нарэшце стаў сучасным возера Верхняе. Іншы разлом сфармаваў рыфт Святога Лаўрэнція каля 570 млн гадоў таму, і на яго падмурках былі ўтвораны возера Эры і Антарыа, а таксама будучая рака Святога Лаўрэнція.
Клімат і лядова-тэрмічны рэжым
Узімку рэгіён характарызуецца праходжаннем цыклонаў далей і далей на поўдзень. Гэта выклікае снежныя буры, якія могуць ператварацца ў ледзяны дождж або нават проста дождж у паўднёвых раёнах. У антыцыклонах, што дамінуюць ў халодныя месяцы, арктычнае паветра, якое праходзіць над незамерзлай паверхняй азёр, у прыбярэжных раёнах выклікае шквалы са снегам. Гэтыя вятры па-англійску называюць Снежным поясам (Snow Belt). Залевы, звязаныя з гэтымі бурамі, могуць пакідаць вялікцю колькасць снегу ўздоўж вузкай паласы ўзбярэжжа, як гэта было ў выпадку снежнай буры «Афід» 12-13 кастрычніка 2006 года.
Жан Трыстан Французскі
Жан Трыстан Французскі (фр. Jean Tristan de France; 8 красавіка 1250, Дамьета — 3 жніўня 1270, Туніс) — французскі прынц, граф Валуа і Крэпі з сакавіка 1269 года, граф Невера (па праве жонкі) з чэрвені 1265, 4-ы сын сын караля Францыі Людовіка IX Святога і Маргарыты Праванскай.
Мінск (авіяносны крэйсер)
Канцэпцыя
У насавой частцы карабля і ззаду надбудовы размяшчалася ўзбраенне.
Артылерыйскае ўзбраенне
На ўзбраенні «Мінска» знаходзіліся два артылерыйскія комплексы «АК-726-МР-105» і чатыры аўтаматызаваныя арткомплексы «АК-630М».
Комплекс «АК-726-МР-105» прызначаўся для паражэння паветраных, марскіх і берагавых цэляў, складаўся з спаранай 76-мм універсальнай вежавай артылерыйскай ўстаноўкі «АК-726» і сістэмы кіравання «МР-105 Турэль». Боекамплект налічваў 3400 стрэлаў, тэмп стральбы — да 90 стрэлаў у хвіліну. Далёкасць стральбы складала 13 км для паветраных цэляў і 15,7 км па марскім і берагавым цэлям.
Разлік складаўся з аднаго чалавека. У боекамплект артустановак уваходзілі два тыпы стрэлаў: аскепкава-фугасны запальны снарад ОФ-84 і аскепкава-трасіруючымі снарад ОР-84. Вага абодвух снарадаў — 0,39 кг.
Будаўніцтва
19 лютага быў упершыню падняты Ваенна-марскі сцяг СССР.
Кінта-да-Боа-Віста
Сёння ў Кінта-да-Боа-Вісту, размешчаную ў паўночнай частцы горада, уваходзяць парк, палац Сан-Крыставан і заапарк Рыа-дэ-Жанейра (больш за 2 тыс. відаў жывел).
NGC 4485
NGC 4485 (іншыя абазначэнні — UGC 7648, MCG 7-26-13, ZWG 216.7, KCPG 341A, ARP 269, VV 30, PGC 41326) — галактыка ў сузор’і Гончыя Псы.
Луі Маль
Луі Маль (Louis Malle, 30 кастрычніка 1932, Францыя — 23 лістапада 1995, Лос-Анджэлес, ЗША) — французскі кінарэжысёр, аператар, прадзюсар, сцэнарыст. Часта згадваецца ў сувязі з кінематаграфічным рухам «Французская новая хваля», аднак яго прыналежнасць да «новай хвалі» спрэчная.
Конга (мова)
Асаблівасці
Мова конга з'яўляецца тонавай. Падзяляецца на 9 буйных дыялектаў. Крэольскі дыялект кітуба з'яўляецца афіцыйнай мовай у Рэспубліцы Конга. У Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга ён ужываецца пад назвай конга і таксама мае афіцыйны характар.
У наш час існуе некалькі версій літаратурнай мовы, аднак усе версіі заснаваны на лацінке.
Дэржыў
Дэржыў (Держів) — вёска ў Мыкалаіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
3-я армія (Расійская імперыя)
3-я а́рмія (3-я палява́я а́рмія, 3 А) — фарміраванне (агульнавайсковае аператыўнае аб'яднанне, армія) злучэнняў, часцей Кіеўскай ваеннай акругі Рускай імператарскай арміі, падчас Першай сусветнай вайны.
Гісторыя
Адзін з афіцэраў Брытанскай ваеннай місіі, капітан Нэйльсан, які быў сведкам цяжкай барацьбы 3-й рускай арміі (Паўднёва-Заходняга фронту), на якую перш за ўсё абрынуўся ўдар Макензена, піша ў сваім данясенні ад 11 чэрвеня: «Усе апошнія наступы былі проста забойствамі, так як мы атакавалі без артылерыйскай падрыхтоўкі непрыяцеля, які валодае шматлікай лёгкай і цяжкай артылерыяй». Каб ахарактарызаваць «раставанне» ліку байцоў у гэты трагічны перыяд для Рускай арміі, мы прывядзем указанні аб колькасці байцоў у вышэйзгаданай 3-й Рускай арміі: а) 19 мая капітан Нэйльсан, даносячы пра страты гэтай арміі, піша: «Страты каласальныя. Мне сказалі, што да 16-га яны былі больш за 100 000, але я думаю, што яны больш ... У X корпусе ў адной дывізіі засталося 1 000 чалавек, у іншай 900; у 12-й Сібірскай стралковай дывізіі засталося толькі 2 000 чалавек». б) 6 чэрвеня той жа капітан Нэйльсан піша пра 3-ю армію: «...Вось некаторыя дадзеныя аб колькасці пасля ўліцця ўкамплектавання, якія прыбылі сюды пачынаючы з 14 мая (па 2 000 — 4 000 у дзень); 12-я сіб. стралковая дывізія — 18 афіцэраў і 3 000 салдат; X корпус, ва ўсіх трох дывізіях, узятых разам, — 14 000 чалавек; у XXIX корпусе, які з’яўляецца ў арміі самым моцным, — 20 000 чалавек. ХХIII корпус страціў палову свайго складу ў адну атаку. IX корпус страціў 3 500 чалавек у тры дні... У нас вельмі мала снарадаў і стрэльбаў. Усе паказвае на бясплоднасць пасылаць людзей у атаку пры такім каласальным адрозненні ў артылерыйскім ўзбраенні».
Пад канец 1917 года штаб 3-й арміі размяшчаўся ў Полацку. Ліквідаваны ў пачатку 1918 года.
У канцы вайны
У канцы вайны ў склад 3-й палявой арміі ўваходзілі:
Лугвен Альгердавіч
Дзейнасць
У канцы 1396 года пасрэднічаў ва ўзнаўленні гандлёвага дагавора паміж Полацкам і Рыгай, у тым жа годзе разбіў войска вялікага князя разанскага Алега, які дапамагаў вялікаму князю смаленскаму Юрыю Святаславічу ў абароне незалежнасці Смаленскага княства ад Вялікага Княства Літоўскага. У 1402 годзе пад Любуцкам ізноў разбіў разанцаў, захапіў у палон князя Радаслава Алегавіча і «приведе князю Витовту». У 1403 годзе пры падтрымцы Вітаўта захапіў Вязьму і спрабаваў авалодаць Смаленскам, які нарэшце захапіў і далучыў да Вялікага Княства Літоўскага ў 1404 годзе. У 1407 годзе ўдала дзейнічаў у Вярхоўскіх княствах, далучыў да Вялікага Княства Літоўскага Варатынск. У другой палове жніўня 1407 года знаходзіўся ў Сандаміры, дзе сустракаўся са сваім братам Ягайлам. У тым жа годзе зноў запрошаны ў Ноўгарад, дзе княжыў да 1412 ujlf. Браў удзел разам з наўгародскімі атрадамі ў Вялікай вайне (1409—1411), у крытычны момант Грунвальдскай бітвы мужнасць смаленскіх харугваў на чале з Лугвенам выратавала саюзныя арміі ад разгрому. Падпісаў Таруньскі мір (1411). Імаверна, у 1408—1411 гадах быў велікакняскім намеснікам у Смаленску. У 1411 годзе кіраваў адбіццём шведскай агрэсіі ад Ноўгарада, знішчыў прадмесныя ўмацаванні Выбарга (26 сакавіка). У тым жа годзе заключыў ад імя Ноўгарада дагавор з Ягайлам супраць крыжакоў, але ў 1412 годзе з-за маскоўскіх інтрыг выехаў з Ноўгарада ў Мсціслаў, разам з Вітаўтам і Ягайлам накіраваў наўгародцам разметную грамату, патлумачыўшы ноўгарадцам: «есмь с ниме одинъ человекъ». У 1421 годзе прымаў у Мсціславе мітрапаліта Фоція. Заснаваў каля Мсціслава манастыр св. Ануфрыя над ракой Чорная Натапа (1407), які славіўся перапісчыкамі кніг і рукапісаў.
Люстэрка
Гісторыя
Археолагі выявілі першыя, невялікія люстэркі з серабра, медзі або бронзы, якія адносяцца да бронзавага веку (напрыклад, узору сучасных індыйскіх люстраў ручнога вырабу en:Aranmula kannadi).
Рансека
Рансека (Ronsecco) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Верчэлі.
Уладзімір Васільевіч Калтовіч
Уладзі́мір Васі́льевіч Калто́віч (нар., , Беларуская ССР) — беларускі дзяржаўны дзеяч, міністр гандлю Беларусі (2015—2021).
Біяграфія
Скончыў Інстытут народнай гаспадаркі, Акадэмію кіравання пры прэзідэнце Рэспублікі Беларусь.
Працаваў намеснікам генеральнага дырэктара ў буйных гандлёвых прадпрыемствах г. Мінска: універсаме «Беларусь» і гандлёвым доме «На Нямізе». Быў намеснікам кіраўніка Заводскага раёна Мінска.
Георгій Мікалаевіч Высоцкі
Навуковая дзейнасць
Асноўныя працы Г. М. Высоцкага прысвечаныя ўплыву асяроддзефарміруючых гідра-кліматычных і глебавых умоў на лясную расліннасць, а таксама адваротнага ўплыву лесу на навакольнае асяроддзе і («Учение о лесной пертиненции», 1930; 2-е выданне пад назваю «Учение о влиянии леса на изменение среды его произрастания и на окружающее пространство», 1950; «О гидрологическом и метеорологическом влиянии лесов», 1938 і іншыя). Ён вывучаў праблемы воднага балансу глебы ў залежнасці ад умоў рэльефу і расліннага покрыва, упершыню вылічыў баланс вільгаці пад лесам і полем, устанавіў крытэрыі індэксу сухасці і вільготнасці клімату, даследаваў уплыў лесу на асяроддзе пражывання і прычыны бязлесся стэпаў, класіфікаваў тыпы воднага рэжыму глебаў.
Беларусы Латвіі
Сярэднявечча
Паводле даных даследчыкаў гісторыі Латвіі, у сярэдзіне XVII ст. (1648) беларусы і рускія складалі больш за палову ўсяго насельніцтва цяперашніх Лудзенскага і Краслаўскага раёнаў. Сюды далучаецца і Даўгаўпілскі раён. Даследчык Сяргей Сахараў называў Прыдруйскую, Пустынскую, Пасінскую воласці раёнамі кампактнага жыцця беларусаў. У Букмуйжскай воласці Стэжыцкага павета і Шкавенскай воласці Лудзенскага павета яны рас­сяляліся ўперамежку з латгаламі. У XVIII—XIX стст. у Латвіі з’явілася некалькі праваслаўных беларускіх цэркваў.
Уільям Голдынг
Беларускія пераклады
Навела «Бог Скарпіён» у перакладзе V.K. была апублікавана ў часопісе «Дзеяслоў» (№ 6, 2003. С. 144—176).
Антоній Корсак
Антоній Корсак (Antonius Korsak; 13 чэрвеня 1764, Мсціслаў — 11 жніўня 1831, Старая Весь, Галічына) — дзеяч каталіцкага касцёла і Ордэна езуітаў, педагог.
«Аўстрыйскі» этап
Калі вясной 1831 года Галічыну ахапіла эпідэмія халеры айцы езуіты правінцыі працягвалі свае апостальскае служэнне і, як маглі, дапамагалі пацярпелым і іх сем’ям: быў адчынены шпіталь, аказвалася пастырская дапамога хворым, адпяваліся памерлыя. Антоній Корсак стаў адным з двух членаў ордэна (другі — яшчэ адзін беларускі езуіт, выпускнік Полацкай езуіцкай акадэміі Баніфацый Кісялевіч), якому гэта каштавала жыцця. Памёр 11 жніўня 1831 г. незадоўга да сканчэння эпідэміі.
Джульета Нана
Джульета Нана (нар., Уагадугу, Буркіна-Фасо) — буркінійская футбалістка, паўабаронца. Выступала за зборную Буркіна-Фасо.
Біяграфія
У жніўні 2019 года падпісала кантрак з гродненскім «Нёманам», дзе правяла два сезона, згуляўшы 36 матчаў і забіўшы 24 галы.
Міністэрства абароны СССР
Гісторыя
Лістапад (пачатак снежня) 1917 г. — замест СНК па ваенных і марскіх справах быў створаны Народны камісарыят па ваенных справах (Наркамваен) на чале з Калегіяй.
12 лістапада 1923 — зацверджана першае палажэнне аб агульнасаюзным Народным камісарыяце па ваенных і марскіх справах (Наркамваенмор), яго стварэнне замацавана ў Канстытуцыі СССР 1924 года.
20 сакавіка 1992 г. рашэннем кіраўнікоў 7 дзяржаў СНД, на базе Міністэрства абароны СССР створана Галоўнае камандаванне Аб’яднаных Узброеных Сіл СНД.
Франсіс Жам
Франсіс Жам (Francis Jammes;, правінцыя Турнэ — , Аспарэн) — французскі.
Дыфракцыя
Так, менавіта з’явай дыфракцыі задаецца граніца адрознівальнай здольнасці любога аптычнага прыбора, які стварае выяву, і гэту граніцу немагчыма пераўзысці пры зададзенай шырыні спектра выпраменьвання, які выкарыстоўваецца для пабудовы выявы.
Беларусы Малдовы
Савецкі час
Невялікая ўстойлівая беларуская дыяспара ўзнікла ў краіне толькі пасля 2-й сусветнай вайны. У 1959 годзе ў Малдове жыло каля 9 тыс. беларусаў, да 1989 іх колькасць узрасла да 20 тыс. Тым не менш у савецкі час беларусы практычна не мелі тут сваіх нацыянальных культурна-асветных асяродкаў. Беларусы прыяжджалі перадусім на будоўлі, па арганізаваных наборах, абавязковым размеркаванні навучэнцаў, сямейных абставінах. Вялікая колькасць беларускіх спецыялістаў і вучоных была накіравана з Беларусі для аказання садзейнічання ў пасляваенным узнаўлення розных відаў галін эканомікі Малдовы. Гэта аказала вызначальны ўплыў на фарміраванне якаснага характару беларускай нацыянальнай меншасці Малдовы, які складаецца з прадстаўнікоў навуковае і творчае інтэлігенцыі, якія зрабілі свой уклад у развіццё навукі, сельскай гаспадаркі, культуры, мастацтвы краіны.
Аравакі
Аравакі — група народаў у Паўднёвай і Цэнтральнай Амерыцы, якая размаўляе на аравакскіх мовах. Агульная колькасць (2000 г.) - каля 400 тыс. чал.
Паходжанне
Назва аравакаў паходзіць ад слоў aru або ara. Так самі аравакі называюць муку з маніёку, што з'яўляецца іх асноўнай ежай.
Свята-Успенская царква (Браслаў)
Гісторыя
2 жніўня 2016 года Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь царкве нададзены статус гісторыка-культурнай каштоўнасці Беларусі рэгіянальнага значэння.
Гор-грайнд
Гарграйнд — экстрэмальная разнавіднасць грайндкору, вядомая спевамі на мярзотныя тэмы.
Мемарыяльны музей-майстэрня Заіра Ісакавіча Азгура
Заснаваны 4 студзеня 1996 г. паводле ўказа Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь «Аб увекавечанні памяці народнага мастака СССР, Героя Сацыялістычнай Працы Азгура Заіра Ісакавіча». Адзіны манаграфічны музей у Рэспубліцы Беларусь, заснаваны на базе Творчай майстэрні Акадэміі мастацтваў СССР (аддзяленне скульптуры) і асабістай майстэрні скульптара. Будынак у якім знаходзіцца музей быў узведзены ў 1984 г. па праекце архітэктара В. М. Аладава. Музей адкрыты там у 1996 годзе, з 1999 года будынак уключаны ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь. Пры будаўніцтве не былі праведзены геалагічныя даследаванні і будынак узвялі на апоўзні, з прычына чаго ён быў зачынены і прызнаны аварыйным. У 2004 годзе будынак музея быў перададзены гораду. Кіраванне культуры Мінгарвыканкама вылучыла неабходныя сродкі для правядзення прац па рэканструкцыі, рэстаўрацыі і ўзмацненню падмурка будынка.
Кэндзіс Берген
Біяграфія
Кэндзіс вывучала мовы і фатаграфію ў Вашынгтоне, а пазней у Пенсільваніі і Швейцарыі. Сваю кар’еру яна пачала ў якасці фотамадэлі, але ўжо праз непрацяглы час атрымала першыя прапановы роляў. У 1979 г. яна намінавалася на «Оскар» і «Залаты глобус» як лепшая актрыса другога плана ў фільме «Пачаць спачатку». За працу ў тэлесерыяле «Мёрфі Браўн» Кэндзіс Берген атрымала два «Залатыя глобусы» і пяць прэмій «Эмі».
NGC 4488
NGC 4488 (іншыя абазначэнні — UGC 7653, MCG 2-32-104, ZWG 70.137, VCC 1318, PGC 41363) — галактыка ў сузор’і Дзева.
Таццяна Мітрафанаўна Савельева
Таццяна Мітрафанаўна Саве́льева (нар., вёска Бестрань, Дрыбінскі раён, Магілёўская вобласць) — беларускі вучоны ў галіне псіхалогіі. Доктар псіхалагічных навук (1993), прафесар (1998).
Іліў
Іліў (І́лів) — вёска ў Мыкалаіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Аравакскія мовы
Гісторыя
Аравакскімі мовамі першапачаткова называлі мовы індзейцаў, распаўсюджаныя ў Вест-Індыі, на тэрыторыі сучасных Гаяны, Сурынама, Французскай Гвіяны і поўначы Венесуэлы. Характэрна, што іх носьбіты добра разумелі адзін аднаго. У XIX ст. у выніку параўнальных даследаванняў была вылучана аравакская група моў, якая, як аказалася, мела значна шырэйшы арэал.
Лядскі сельсавет (Чэрвеньскі раён)
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года (31 населены пункт) — 1440 чалавек, з іх 94,4 % — беларусы, 3,3 % — рускія, 1,3 % — украінцы.
Долбіна (Белгародская вобласць)
Долбіна — сяло Веселалопанскага сельскага паселішча Белгародскага раёна Белгародскай вобласці Расіі.
Раваніцкі сельсавет
Рава́ніцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чэрвеньскага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2010 года вёска) Раванічы.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Чэрвеньскага раёна Менскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чэрвеньскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Мінскай вобласці. 25 ліпеня 1959 года да сельсавета далучана частка скасаванага Дамавіцкага сельсавета (5 населеных пунктаў: Восаўскі Бор, Дамавіцк, Каліта, Навазер’е і Трактар). 27 лістапада 1989 года ў склад Калодзежскага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (Восаўскі Бор, Дамавіцк, Каліта, Навазер’е і Рэпішча).
Протаэламская цывілізацыя
Агульная характарыстыка
У далейшым, прота-эламская культура і яе носьбіты, у той час як на «прарадзіме» ў Месапатаміі яна асімілявалася з іншымі пазнешымі культурамі, канчаткова замацавалася на тэрыторыі сучаснага паўднёва-заходняга Ірана і перайшла ў археалагічны пласты, вядомая як эламская.
Дзмітрый Уладзіміравіч Табачнік
У лютым 2023 года прэзідэнт Украіны У. Зяленскі пазбавіў грамадзянства Украіны Дзмітрыя Табачніка, у сувязі з тым, што ён меў грамадзянства Расійскай Федэрацыі.
Юбілейная сельскагаспадарчая выстаўка ў Мінску (1901)
Юбілейная сельскагаспадарчая і саматужна-прамысловая выстаўка ў Мінску ў 1901 годзе — выстаўка сельскагаспадарчых і саматужна-прамысловых вырабаў, якая праходзіла ў Мінску (Мінская губерня, Расійская імперыя) з 26 жніўня па 4 верасня 1901 г. Была арганізавана членамі Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі (МТСТ) і прымеркавана да 25-гадовага юбілея дзейнасці таварыства. Лідарамі МТСГ планавалася, што выстаўка будзе мець святочна-юбілейны характар і стане дэманстрацыяй сваіх поспехаў — без чакання прыбытковасці мерапрыемства, але выстаўка стала прыбытковай, мела інфармацыйную значнасць, паспрыяла актывізацыі дзейнасці іншых губернскіх селькагаспадарчых таварыстваў, заключэнню камерцыйных кантрактаў і прастымулявала тавараабмен і вытворчасць у літоўска-беларускіх губернях.
Правядзенне
Некаторыя заможныя прамыслоўцы свае вырабы прадставілі ва ўласных павільёнах: кандытарская Франца Канстанцінавіча Вянгржэцкага адкрыла адзін павільён, свой павільён «Фатаграфічныя прылады і работы» прадставіў мешчанін і фатограф Моўша-Элья Напельбаўм, у асобным павільёне дэманстраваліся узорныя мужчынскія і жаночыя прыбіральні Анцэліёвіча, два павільёны адкрылі браты Лекерт (паравы піваварны завод). Хоць выстаўка анансіравалася як сельскагаспадарчая і прамыслова-рамесная, але мела больш прадстаўнічы характар. Праспект выстаўкі рэкламаваў тавары яшчэ 30 фірм, якія афіцыйна не ўдзельнічалі ў выстаўцы: вяндліна, гарбата, веласіпеды, швейныя машыны, тэхнічныя і інжынерныя работы (бюро інжынераў Крыжаноўскага і Цывінскага), пазыкі і банкаўскія аперацыі (банкірская кантора Поляка і Вейсбрэма).
NGC 4490
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Юзаф Прозар
Юзаф Прозар (Józef Prozor;, Бобцін у Жамойці — ) — дзяржаўны і ваенны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага.
Сям’я
У першым шлюбе з Феліцыянай з Неміровічаў-Шчытоў, дачкой кашталяна мсціслаўскага Юзафа Неміровіча-Шчыта і Петранелы Схаластыкі з Валадковічаў. Дзеці ад першага шлюбу:
Сяргей Уладзіміравіч Міхалок
Біяграфія
24 жніўня 2020 года атрымаў званне Заслужаны артыст Украіны.
Пітэр Мутарыка
Артур Пітэр Мутарыка (Arthur Peter Mutharika; нар., Чысока, акруга Таёла, Ньясаленд) — малавійскі дзяржаўны дзеяч, прэзідэнт Малаві (з 31 мая 2014 года).
Па выніках выбараў 20 мая 2014 года пасля апрацоўкі 100% бюлетэняў Пітэр Мутарыка апярэдзіў дзеючага прэзідэнта Джойс Банду, атрымаўшы 36,4% галасоў. Другое месца заняў Лазарус Чаквера з 27,8%, а Джойс Банда атрымала 20,2% галасоў. Банда прыняла гэты вынік, у той жа час працягваючы апісваць галасаванне як «ашуканскія» і сцвярджаць, што выбары суправаджаліся масавымі фальсыфікацыямі.
Універсітэт Куінс у Кінгстане
Заснаваны 16 кастрычніка 1841 па каралеўскай хартыі, выдадзенай каралевай Вікторыяй, універсітэт папярэднічае заснаванню Канады на 26 гадоў. Яму належаць больш за 1400 га (3500 акраў) зямлі па ўсім Антарыа і замак Херстмансо ва Усходнім Сусексе ў Англіі. Універсітэт Куінс прапануе навучанне па дзесяці праграмах бакалаўрыяту, магістратуры.
Царква Шатландыі заснавала Каралеўскі каледж у 1841 годзе на падставе каралеўскай хартыі ад каралевы Вікторыі. Першыя заняткі, прызначаныя для падрыхтоўкі студэнтаў для міністэрстваў, былі праведзены 7 сакавіка 1842 годзе ў складзе 13 студэнтаў і двух прафесараў. Каралеўскі ўніверсітэт быў першым універсітэтам заходняй часткі прыморскіх правінцый, які прызнаў права жанчын на навучанне, а таксама першым сфармаваў студэнцкае самакіраванне. У 1883 годзе быў створаны жаночы каледж медыцынскай адукацыі. У 1888 годзе ўніверсітэт пачаў прапаноўваць курсы павышэння кваліфікацыі, стаўшы першым Канадскім універсітэтам, які стаў гэта рабіць. У 1912 годзе атрымаў цяперашнюю юрыдычную назву.
Тэйлар Момсен
Тэйлар Мішэль Момсен (анг. Taylor Momsen; 26 ліпеня 1993 года, Сент-Луіс, штат Місуры, ЗША) — амерыканская актрыса, рок-спявачка, гітарыстка і фотамадэль. У кіно ўславілася з роляй Джэні Хамфры з тэлесерыяла «Пляткарка» (2007). Салістка рок-гурта «The Pretty Reckless» (з 2009 года).
Каба-Вердэ
Клімат
Малая колькасць ападкаў стварае сталыя праблемы з забеспячэннем вадой. Найбольшая частка вільгаці прыпадае на высокія астравы, дзе хмары затрымоўваюцца гарамі. Але ападкі размеркаваны сезонна, часцяком у выглядзе кароткіх але моцных ліўняў, так што за дзень-два можа вылліца палова сярэднягадавой нормы. Ліўні фарміруюць рэчышчы, якія запаўняюцца вадою толькі ў вільготны сезон. Засухі цягнуцца 5 — 10 і болей гадоў.
Дзяржаўны лад
РКВ — прэзідэнцкая рэспубліка. Кіраўнік дзяржавы — прэзідэнт Жоржы Карлуш Фансека. Апошнія па часе выбары адбыліся 9 верасня 2011 г.
У РКВ дзейнічае шэсць палітычных партый: Афрыканская партыя незалежнасці Каба-Вердэ (ПАІКВ), Рух за дэмакратыю (МПД), Дэмакратычная партыя (ПКД), Сацыял-дэмакратычная партыя (ПСД), Партыя працы і салідарнасці (ПТС) і Хрысціянска-дэмакратычная партыя (УСІД-ПКД).
Салі-Верчэлезэ
Насельніцтва складае 131 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 16 чал./км². Займае плошчу 8 км². Паштовы індэкс — 13040. Тэлефонны код — 0161.
Барысаўскі завод медыцынскіх прэпаратаў
Аб’ём прамысловай прадукцыі ў фактычных цэнах за 2017 год склаў — 252,7 млн. BYN (экв. — 131 млн. Дол. ЗША).
Пітэр Брэйгель Старэйшы
Пітэр Брэйгель Старэйшы, вядомы таксама як "Мужыцкі" (Pieter Bruegel de Oude; паміж 1525 і 1530, Брэда, Нідэрланды —  ) — фламандскі мастак і графік, самы вядомы і значны з мастакоў з такім прозвішчам. Майстар краявідаў і жанравых сцэн. Бацька мастакоў Пітэра Брэйгеля Малодшага (Пякельнага) і Яна Брэйгеля Старэйшага (Райскага).
Творчасць
П. Брэйгель не абыходзіў увагай і антычныя сюжэты. Да грэчаскай і рымскай міфалогіі ён звяртаецца на працягу ўсяго творчага жыцця, але паказвае ў сваіх работах перш за ўсё маральныя, этычныя праблемы, выбірае тыя падзеі, якія даюць магчымасць увасобіць яго ўласныя погляды і перакананні.
Дзікае паляванне караля Стаха
Сюжэт
Малады навуковец-фалькларыст Андрэй Беларэцкі, збіўшыся са шляху падчас буры, трапляе ў радавы замак Яноўскіх — Балотныя Яліны. Яго прымае гаспадыня замка Надзея Яноўская — апошняя прадстаўніца свайго роду. Яна расказвае Беларэцкаму, што род Яноўскіх пракляты праз здраду, здзейсненую яе продкам Раманам Старым, на дваццаць пакаленняў. Надзея — дваццатае пакаленне роду, яна чакае хуткай смерці, з якой спыніцца і род Яноўскіх. Яна расказвае пра зданяў, з’яўленне якіх прадвесціць яе гібель — Дзікае Паляванне, Малога Чалавека і Блакітную Жанчыну.
Раймунд-Рубен
Біяграфія
У 1216 годзе, Лявон займае Антыёхію, уладу над якой перадае законнаму спадчынніку, свайму траюраднаму пляменніку Раймунд Рубен. Але кіраванне апошняга ў Антыёхіі пацярпела фіяска і выклікала абурэнне насельніцтва. Больш таго Раймунд Рубен пасварыўся з братам свайго дзеда армянскім каралём. Верагодна гэта адбылося з-за таго, што Лявон, у якога нарадзілася другая дачка — Забел, вырашыў прызначыць яе спадчынніцай кілікійскага прастола.
Цянь Сюань
Творчасць
Ён таксама спалучаў кампазіцыі, характэрныя для жывапісу часоў дынастыі Тан, з прыёмамі Паўднёва-Сунскага жывапісу. Для такіх карцін ўласцівыя: дыяганальная асіметрычная кампазіцыя, разрэджанасць мастацкай прасторы, актыўнае выкарыстанне магчымасцяў фону. Гэта выразна відаць у скрутку «Горная мясціна», іншая назва «Жыццё ў гарах».
Лыств’яны
Лыств’яны (Листв'яний) — вёска ў Мыкалаіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
NGC 4492
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Баэмунд II (князь Антыёхіі)
Жонка Аліса (1125—1131), дачка Канстанцыя (1127—1163).
Аўтаномнасць карабля
Аўтаномнасць карабля задаецца пры праектаванні, пры гэтым улічваюцца задачы, ускладзеныя на карабель і раёны плавання. Аўтаномнасць забяспечваецца надзейнасцю тэхнічных сродкаў, стварэннем для экіпажа неабходных умоў заселенасці і размяшчэннем на караблі патрэбных для функцыянавання карабля матэрыяльных запасаў.
Свята-Георгіеўская царква (Бабруйск)
Гісторыя
Храм з'яўляецца адным з сімвалаў Бабруйска, яго малюнак можна бачыць на паштоўках, буклетах, фотаальбомах, прысвечаных гораду Бабруйску.
Буржуазная дэмакратыя
Развіццё капіталістычных адносін
Усталяванне буржуазна-дэмакратычнай рэспублікі стварае найбольш спрыяльныя палітычныя ўмовы для развіцця капіталістычнага базісу, для ўмацаваньня і развіцця капіталістычнай уласнасці. Фармальна-юрыдычная роўнасць грамадзян пры буржуазна-парлямэнтарнай ладзе — адна з умоў для таго, каб паўней і мацней дзейнічаў эканамічны прымус буржуазіі, якая канцэнтруе ў сваіх руках вырашальныя сродкі вытворчасці і асноўныя багацці краіны.
Йыхві (воласць)
Палажэнне
Адміністрацыйны цэнтр воласці — горад Йыхві, які з'яўляецца таксама сталіцай павета Іда-Віру.
Гудзенай
Гудзе́най (Gudėnai), традыцыйная беларуская назва — Гудані  — вёска ў Ігналінскім раёне Уцянскага павета Літвы. Уваходзіць у склад Наўясісдаўгелішкіскай сянюніі. Размешчана за 9 км ад Качаргішке. Насельніцтва 10 чал. (2001 г.).
Навасілкы-Апарскі
Навасілкы-Апарскі (Новосілки-Опарські) — вёска ў Мыкалаіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Віталь Вітальевіч Катаеў
У Беларусі
На наступны дзень кожны музыкант ставіў на пульт дзве партыі — арыгінал і сваю, перапісаную, каб падчас рэпетыцыі выправіць магчымыя апіскі.
Шылук
Асаблівасці культуры
Шылук насяляюць каля 150 вёсак паабапал Белага Ніла каля яго вусця. Яны вядуць комплексную гаспадарку, што спалучае земляробства, рыбалоўства, адгонную жывёлагадоўлю, часам рамяство і гандаль. Галоўнымі сельскагаспадарчымі культурамі здаўна з'яўляюцца сорга і проса. На палетках таксама вырошчваюцца бабовыя, гародніна, кунжут, кукуруза і г. д. Хаця палеткі апрацоўваюцца ўручную, земляробства мае інтэнсіўны характар. Ужо ў XIX ст. шылук атрымоўвалі ўраджаі не меньшыя, чым у Егіпце. Трымаюць кароў, авечак, коз. Каровы маюць большае значэнне. Клопат пра іх, у тым ліку даенне, здзяйсняюць мужчыны. Лоў рыбы вядуць з берагоў або з лодак. У мінулым таксама было распаўсюджана паляванне ў зарасніках каля ракі.
Вёскі складаюцца з круглявых каркасных хацін tukl з плеценымі сценамі і канічнымі саламянымі дахамі. Хаціна правадыра звычайна будуецца вышэй, чым хаціны простых абшчыннікаў. У нашы дні большасць насельніцтва апранаецца ў еўрапейскую або арабскую вопратку. Да іх распаўсюджвання шылук насілі скураныя повязі і фартухі, нарукаўнікі, нагруднікі. Асобы з высокім сацыяльным статусам апраналі плашчы накшталт тогі. Традыцыйна упрыгожваліся бранзалетамі, бісерам, пер'ем страусаў, шрамавалі скуру. У мужчын былі папулярны высокія прычоскі з зачосам валасоў у розныя бакі. Жанчыны часцяком галілі галаву або падразалі валасы. Існуе звычай скарыфікацыі твара, выдалення ніжніх зубоў.
Сем'і шулук звычайна пашыраныя. Хаця главой сям'і з'яўляецца старэйшы мужчына, адлік сваяцтва вядзецца па лініі маці. Вяселлю папярэднічаюць перагаворы паміж бацькамі маладых. За нявесту выплочваюць выкуп свойскай жывёлай. Паколькі пасля заключэння шлюбу жаніх пераязджае ў сям'ю нявесты, перададзены яго сваякамі выкуп застаецца ў яго карыстанні. Пашырана палігінія, калі мужчына жэніцца на некалькіх сёстрах або блізкіх сваячніцах. Шылук практыкуюць абразанне ў мужчын, радзей — выдаленне клітара ў жанчын.
Дубоўскі сельсавет
Дубо́ўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Халопеніцкага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — вёска Дубы.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Чарэйскага раёна Барысаўскай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Аршанскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чарэйскім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Крупскага раёна, з 12 лютага 1935 года ў складзе Халопеніцкага раёна БССР, з 20 лютага 1938 года — Мінскай вобласці. 26 жніўня 1959 года скасаваны, тэрыторыя сельсаветы далучана да Вялікахальнявіцкага (5 населеных пунктаў: вёскі Вялікі Каменец, Дакучына, Дуброўка, Старожышча і Худава) і Заборскага (7 населеных пунктаў: вёскі Гузовіна, Дубы, Запуткі, Стральцы, Тапарышча, Язбы і пасёлак Язбы) сельсаветаў.
Геафізіка
Геафізіка — комплекс навук, якія даследуюць фізічнымі метадамі будову Зямлі. Геафізіка ў шырокім сэнсе вывучае фізіку цвёрдай Зямлі (зямную кару, мантыю, вадкае знешняе і цвёрдае ўнутранае ядро), фізіку акіянаў, паверхневых вод сушы (азёр, рэк, льдоў) і падземных вод, а таксама фізіку атмасферы (метэаралогія, кліматалогія, аэраномія).
Геафізіка ландшафту
Геафізіка ландшафту — навука пра фізічныя ўласцівасці, працэсах і прасторава-часавай арганізацыі геасістэм як функцыянальна-цэласных аб'ектаў. Яна разглядае прыродныя працэсы ў трох аспектах: рэчыўным, энергетычным, інфармацыйным. Асноўны метад даследавання ў геафізіцы ландшафту — метад балансаў.
Уладзімір Аляксандравіч Васілевіч
Уладзімір Аляксандравіч Васілевіч (нар. г., БССР) — беларускі фалькларыст, этнограф, кандыдат філалагічных навук (1979 г.), загадчык кафедры этналогіі і фалькларыстыкі факультэта эстэтычнай адукацыі БДПУ імя М. Танка (па інфарм. на 2014 г.), дацэнт. Сфера навуковых інтарэсаў: беларуская фалькларыстыка; этнаграфія; беларуская міфалогія. Сын беларускай пісьменніцы Алены Васілевіч.
Антон Стафанавіч Бархаткоў
Анто́н Стафа́навіч Бархатко́ў (нар., вёска Шчаглоўка, Касцюковіцкі раён — , Мінск) — беларускі жывапісец, заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі (1991).
Усходняя Арменія ў складзе Расійскай імперыі
Перадгісторыя
У 1720-х гадах, з-за нашэсця афганцаў, у Персіі ўпала ўлада Сефевідаў. Тахмасп II, сын Салтан Хусейна, бег на поўнач Персіі і там абвясціў сябе ханам. Яго апорай сталі Азербайджан і прыкаспійскія правінцыі краіны. Картлійскі цар Вахтанг VI, страціўшы кожную веру ў магчымасць Тахмаспа II аднавіць уладу, звярнуўся за дапамогай да Расіі; у гэты ж час перамовы з Расіяй вёў і сам Тахмасп II, які разлічваў на дапамогу за кошт саступкі паўночных правінцый. Вынікам стаў Персідскі паход Петра I, на боку Расіі выступілі армянскія мелікі Карабаха. Бачным лідарам армян быў Давыд-Бек.
Усталяванне расійскай улады
Генерал Ярмолаў, прызначаны ў 1816 годзе камандзірам асобнага Грузінскага (пазней Каўказскага) корпуса, а ў 1819 годзе — галоўнакамандуючым на Каўказе, узяў курс на ліквідацыю ханстваў Закаўказзя. У прыватнасці, у 1822 годзе, пасля таго, як Мехці Кулі Хан Карабахскі бег у Персію, у Карабахскім ханстве было ўведзена расійскае кіраванне. Пасля па меры ўмацавання ўлады Расіі над Каўказам у рэгіёне стваралася адна расійская грамадзянская адміністрацыя. У 1840-х гадах у Закаўказзе пачалі стварацца губерні па ўзоры Цэнтральнай Расіі. Іменным указам, дадзеным Сенату 9 чэрвеня 1849 года, з тэрыторый, якія ўваходзілі ў склад Армянскай вобласці была ўтворана Эрыванская губерня:"… ва ўвазе да ўяўлення Намесніка Каўказскага, разгледжанаму Каўказскім Камітэтам, прызнаючы карысным і патрэбным, для найпаспяховага руху спраў і найзручнага кіравання, утварыць у Закаўказскім краі яшчэ новую губерню, Мы Загадваем: 1) У склад гэтай, ізноў якая засноўваецца губерні, адлучыць: ад Тыфліскай губерні паветы: Эрыванскі, Нахічэванскі і Александропальскі, апроч пляцоўкі Ахалкалахскага, а ад Шэмахінскай губерні пляцоўку Мігрынскую і паселішча Капак Шушынскага павета. 2) Губернскім горадам прызначыць Эрывань, а таму новую губерню зваць Эрыванскаю."
Агратэ-Кантурбія
Агратэ-Кантурбія (Agrate Conturbia) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне П’емонт, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Навара.
Дзмітрый Сяргеевіч Сіпягін
Дзмітрый Сяргеевіч Сіпягін (Дми́трий Серге́евич Сипя́гин) (8 (20) сакавіка 1853, Кіеў—2 (15) красавіка 1902, Пецярбург) — дзяржаўны дзеяч Расійскай імперыі, міністр унутраных спраў (1900—1902).
Біяграфія
З дваран Маскоўскай губерні. Скончыў Пецярбургскі ўніверсітэт (1876). У 1888 курляндскі, у 1891—1893 маскоўскі губернатар. У 1893 намеснік міністра дзяржаўных маёмасцяў, з 1894 намеснік міністра ўнутраных спраў, з 1900 міністр унутраных спраў. Забіты ў 1902 годзе эсэрам Балмашовым.
Бенефіцый
Пад бенефіцыем звычайна разумеюць ваеннае ўмоўнае зямельнае трыманне (у адрозненне ад «прэкарыя», які быў сялянскага тыпу). Невыкананне трымальнікам умоў цягнула ліквідацыю бенефіцыя. У выпадку смерці атрымальніка або дарыцеля бенефіцый вяртаўся ўласніку або яго спадчыннікам. Затым бенефіцый мог быць перададзены на аснове новага пагаднення.
Свята-Мікалаеўская царква (Бабруйск)
Гісторыя
Да 1812 царква знаходзілася каля ракі Бярэзіна. Але ў сувязі з будаўніцтвам Бабруйскай крэпасці царква была перанесена на Парыцкі фарштат, адкуль у 1829 яе перанеслі на Мінскі фарштат. У 1835 быў узведзены новы драўляны будынак царквы. На месцы ж першапачатковага знаходжання царквы была пабудавана Рагачоўская брама крэпасці.
У 1879 да прыходу царквы належылі жыхары Бабруйска з фарштатамі і хутарамі, вёскі Арновічы, Пісчакі, Канчаны, Думаноўшчына, Ясны Лес, Вялічкава, Даманава. Агульная колькасць прыхаджан была 2069 мужчын і 2055 жанчын. Протаіерэем царквы быў Фёдар Смоліч, дапаможным святаром быў Іосіф Яхімовіч. Пры царкве была прыходскае вучылішча з жаночай зменай.
Тарос (значэнні)
Тарос (Թորոս) — армянскае мужчынскае імя, варыянт грэчаскага імя Тарас, якое азначае ў перакладзе «Напор» або «Энергія». Апроч гэта імя з'яўляецца ўтваральным словам у прозвішчы Тарасян
Зяма Раманавіч Півавараў
Біяграфія
Сын рабочага-шапавала, які загінуў у час грамадзянскай вайны (1918). Восенню 1918 года Зяма Півавараў разам з маці Бэлай Меераўнай і сястрой Лізай перабраўся ў Чэрыкаў да дзеда.
Канстанцін Антонавіч Змігродскі
Біяграфія
Адзін з заснавальнікаў Віцебскай вучонай архіўнай камісіі, захавальнік яе музея. З 1927 года жыў у Польшчы.
Глыбокае (возера, Краснаярскі край)
Возера размешчана за Палярным кругам, у паўднёвай частцы паўвострава Таймыр, на захадзе плато Путарана. Плошча паверхні 136 (143 ) км². Даўжыня возера 43 км, найбольшая шырыня 5 км. Найбольшая глыбіня каля 200 м, сярэдняя — 16 м. Плошча вадазбору 4400 км². Жыўленне возера змяшанае, з перавагай снегавога. Замярзае ў кастрычніку, вызваляецца ад лёду ў чэрвені — пачатку ліпеня.
NGC 4495
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Зоркаўка доўгалістая
Батанічнае апісанне
Лісце лінейнае або шырокалінейнае.
Суквецце гронкападобнае або мяцёлкавае, з дробнымі кветкамі белага колеру.
Беларусы Расіі
Беларусы Расіі — буйная этнічная група ў Расійскай Федэрацыі. Паводле перапісу насельніцтва 2010 года ў Расіі 521 тысяча беларусаў.
Санкт-Пецярбург
У 1907 годзе з’явіўся гурток па вывучэнні Гродзенскай губерні, які яднаў беларускае студэнцтва Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта. У 1912 годзе быў створаны Беларускі навукова-літаратурны студэнцкі гурток.
Гара
Горы — участкі зямной паверхні, якія ўзняты над узроўнем мора вышэй за 500 м і характарызуюцца значнымі і рэзкімі ваганнямі вышынь на параўнальна кароткіх адлегласцях.
Элементы горнага мікрарэльефу
У высакагор'е многія элементы мікрарэльефу (прыкладам, мораны) маюць ледавіковае паходжанне і таму не сустракаюцца ў среднегорье і раўніннай мясцовасці, дзе з часу існавання ледавікоў прайшоў занадта вялікі перыяд часу.
Мінскі дзяржаўны абласны каледж
Гісторыя
У 2002 годзе па прапанове канцэрна ў каледжы пачынаецца падрыхтоўка спецыялістаў для маслатлушчавай галіны рэспублікі па спецыяльнасці «Тэхналогія перапрацоўкі расліннай і жывёльнай сыравіны».
Абду Дыуф
Абду Дыуф (Abdou Diouf, Abdu Juuf, нар., Луга) — сенегальскі палітык, прэзідэнт Сенегала з 1 студзеня 1981 года па 1 красавіка 2000 года.
Біяграфія
У 2000 годзе прайграў у другім туры прэзідэнцкіх выбараў лідару апазіцыі Абдулаю Ваду. З 1 студзеня 2003 года па 1 студзеня 2015 займаў пасаду старшыні арганізацыі Франкафонія, у 2006 годзе пераабраны на другі тэрмін.
Барыс Пятровіч Захарчэня
Навуковыя дасягненні
Сярод апублікаванага:
Саншу I
У 1170 годзе Саншу быў пасвячоны ў рыцары сваім бацькам, каралём Афонсу I, і з таго часу стаў яго правай рукой у адміністрацыйных і ў ваенных справах. У той час незалежнасць Партугаліі (абвешчаная ў 1139 годзе) не была трывала ўстоянай. Каралі Леона і Кастыліі спрабавалі анексаваць краіну, і Каталіцкая царква не спяшалася са сваім блаславеннем і адабрэннем дзяржавы. Партугалія ўступіла ў саюз з каралеўствам Арагон і разам яны ваявалі з Леонам і Кастыліяй. Каб умацаваць саюз, прынц Саншу Партугальскі жаніўся ў 1174 годзе на прынцэсе Дульсе Берэнгер, малодшай сястры караля Альфонса II Арагонскага. Арагон стаў такім чынам першым Пірэнейскім каралеўствам, якія прызналі незалежнасць Партугаліі.
Кароль таксама быў вядомы сваёй любоўю да навукі і літаратуры. Саншу I напісаў некалькі кніг паэм і накіроўваў партугальскіх юнакоў за кошт казны навучацца ў еўрапейскія ўніверсітэты.
Фармат ліку
Пры складанні фармату ліку падаюцца такія параметры, як аснова сістэмы злічэння, спосаб вызначэння (з фіксаванай або плыўнай коскай), разраднасць (колькасць знакаў да і пасля коскі), парадак ліку, наяўнасць аперацыйнага знаку і інш. Фармат ліку вызначае форму прадстаўлення ліку на носьбіце інфармацыі пры захоўванні ліку і яго вывадзе на лікавую інтэпрэтацыю пры апрацоўванні.
Пётр Дзмітрыевіч Святаполк-Мірскі
Пётр Дзмітрыевіч Святаполк-Мірскі (Пётр Дми́триевич Святопо́лк-Мирский;  — ) — князь, расійскі дзяржаўны дзеяч, генерал-ад’ютант, міністр унутраных спраў (1904—1905), пераемнік на гэтай пасадзе Вячаслава Канстанцінавіча Плевэ.
Жонка - фрэйліна Кацярына Аляксееўна Бобрынская († 22.4.1926, Парыж), дачка графа А. В. Бобрынскага (1831—1888).
Фатонная апканверсія
Наначасціцы, актываваныя лантанідамі
Адной з актуальных задач, якая стаіць перад хімікамі-матэрыялазнаўцамі, заключаецца ў сінтэзе наначасціц з рэгулюемым выпраменьваннем, што вельмі важна для прымянення ў мультыплекснай візуалізацыі і зандзіраванні. Распрацоўка ўзнаўляльнага, высокапрадукцыйнага сінтэтычнага шляху, які дазваляе кантраляваны рост наначасціц рэдказямельных галагенідаў, дазволіла распрацаваць і камерцыялізаваць апканверсійныя наначасціцы ў шматлікіх біяпрымяненнях. Нядаўні прагрэс у гэтым накірунку ўключае сінтэз структураваных крышталяў нанакрышталяў, такіх як часціцы са структурай ядро/абалонка, якія дазваляюць ажыццяўляць апканверсію праз міжфазную перадачу энергіі (IET).
Паўправадніковыя наначасціцы
Паўправадніковыя наначасціцы або квантавыя кропкі часта дэманструюць выпраменьванне святла з меншай даўжынёй хвалі, чым даўжыня хвалі ўзбуджэння, у працэсе двухфатоннага паглынання, а не апканверсіі фатонаў. Аднак нядаўна было паказана, што выкарыстанне паўправадніковых наначасціц, такіх як CdSe, PbS і PbSe, у якасці сенсібілізатараў у спалучэнні з малекулярнымі выпраменьвальнікамі, можа быць новай стратэгіяй апканверсіі фатонаў шляхам трыплет-трыплетнай анігіляцыі. Было паказана, што яны могуць выкарыстоўвацца для апканверсіі інфрачырвонага святла з даўжынёй хвалі 980 нм у бачнае святло з даўжынёй хвалі 600 нм; зялёнага у сіняе святло; і сіняга святла ва ўльтрафіялетавае святло. Азначаная тэхніка адрозніваецца вельмі высокай здольнасцю апканверсіі. У прыватнасці, гэтыя матэрыялы могуць быць выкарыстаны для пераўтварэння інфрачырвонай вобласці сонечнага святла ў электрычнасць і павышэння эфектыўнасці фотаэлектрычных сонечных элементаў.
Плоскае (Бяленінскае сельскае паселішча)
Геаграфія
Размешчана ў цэнтральнай частцы вобласці за 5 км на поўнач ад горада Сафонава, за 6 км на поўнач ад аўтадарогі, на беразе ракі Вялікая Вержа. За 3,5 км на поўнач ад вёскі чыгуначная станцыя ''п.п. 14 км'' на лініі Дурава — Уладзімірскі Тупік. Уваходзіць у склад Бяленінскага сельскага паселішча.
Пенсійнае страхаванне
Добраахвотнае пенсійнае страхаванне ў Беларусі
Паводле дадзеных на 2020-ы год, у Беларусі існуюць дзве страхавыя кампаніі, якія займаюцца страхаваннем дадатковай пенсіі — Пріорлайф, заснавальнікам якой выступае Пріорбанк і дзяржаўная страхавая кампанія Стравіта.
Сонда (воласць)
Сонда (Sonda vald) - воласць у Эстоніі на ўсходзе краіны у складзе павета Іда-Віру. На поўначы мяжуе з валасцямі Азеры і Віру-Нігула, на ўсходзе з воласцю Люганусэ і горадам Ківіылі, на поўдні і захадзе з валасцямі Рагаверэ і Віні, на паўднёвым усходзе з воласцю Майдла.
Ордэн Мяча
Знакі ордэна
Зорка Вялікага крыжа — вялікі, срэбны, мальтыйскага тыпу крыж з шарыкамі на канцах. Паміж бакамі крыжа срэбраныя прамяні (ромбы), па-над якімі залатыя шведскія кароны. У цэнтры зоркі — залаты, пакрыты сіняй эмаллю медальён з мячом і трыма каронамі.
Вайна 1812 года
Палітычная сітуацыя перад вайной
19 мая 1812 г. Напалеон выехаў у Дрэздэн, дзе правёў агляд васальным манархам Еўропы. З Дрэздэна імператар адправіўся да «Вялікай Арміі» на раку Нёман, якая падзяляла Прусію і Расію. 22 чэрвеня Напалеон напісаў заклік да войскаў, у якім абвінаваціў Расію ў парушэнні Тыльзіцкага дагавора і назваў інтэрвенцыю другой польскай вайной. Вызваленне Польшчы стала адным з лозунгаў, які дазволіў прыцягнуць у французскае войска шмат палякаў. Нават французскія маршалы не зразумелі сэнсу і мэт інтэрвенцыі ў Расію, але звыкла падпарадкоўваліся.
Узброеныя сілы праціўнікаў
Нерэгулярныя казачыя войскі налічвалі па спісах да 110 тысяч лёгкай кавалерыі, аднак рэальна ў вайне прынялі ўдзел да 20 тысяч казакоў.
Паўднёвы кірунак
7-ы саксонскі корпус пад камандаваннем Рэнье (17-22 тыс.) павінен быў прыкрываць левы фланг галоўных сіл Напалеона ад 3-й рускай арміі пад камандаваннем Тармасава (25 тыс.). Рэнье заняў кардоннае размяшчэнне па лініі Брэст—Кобрын—Пінск, распыліўшы на працягу 170 км і так невялікі корпус. 27 ліпеня Тармасаў акружыў Кобрын, саксонскі гарнізон пад камандаваннем Кленгеля (да 5 тыс.) быў цалкам разбіты. Таксама былі ачышчаны ад французскіх гарнізонаў Брэст і Пінск.
Зразумеўшы, што саслабелы Рэнье не зможа ўтрымаць Тармасава, Напалеон прыняў рашэнне не прыцягваць на галоўны кірунак аўстрыйскі корпус Шварценберга (30 тыс.) і пакінуў яго на поўдні супраць Тормасава. Рэнье, сабраўшы свае войскі і злучыўшыся са Шварцэнбергам, атакаваў Тармасава 12 жніўня ля Гарадзечны, прымусіўшы рускіх адступіць да Луцка (паўночны захад сучаснай Украіны). Асноўныя бітвы адбываюцца паміж саксонцамі і рускімі, аўстрыйцы імкнуцца абмежавацца артылерыйскім абстрэлам і манеўрамі.
Да канца верасня на паўднёвым напрамку вяліся млявапраяўныя баявыя дзеянні ў маланаселенай балоцістай мясцовасці ў раёне Луцка.
Ад Масквы да Малаяраслаўца (кастрычнік 1812 г.)
Дарогу на Калугу Напалеону закрыла войска Кутузава, размясціўшыся пад Таруціна на старой Калужскай дарозе. Не хочучы прарывацца з аслабелым войскам праз умацаваную пазіцыю, Напалеон павярнуў у раёне сяла Траецкае (суч. Троіцк) на новую Калужскую дарогу (суч. Кіеўская шаша), каб абысці Таруціна. Аднак Кутузаў перакінуў войска пад Малаяраславец, перарэзаўшы шлях адступлення французаў па новай Калужскай дарозе.
Ад Малаяраслаўца да Бярэзіны (кастрычнік—лістапад 1812 г.)
14 лістапада Напалеон з гвардыяй зрушыўся са Смаленска ўслед за авангарднымі карпусамі. Корпус Нея, які знаходзіўся ў ар’ергардзе, пакінуў Смаленск толькі 17 лістапада. Калона французскіх войскаў моцна расцягнулася, бо цяжкасці дарогі выключалі кампактны марш вялікіх мас людзей. Гэтай акалічнасцю скарыстаўся Кутузаў, які перарэзаў французам шлях адступлення ў раёне Краснага. 15—18 лістапада ў выніку баёў пад Красным у Напалеона атрымалася прадзерціся, страціўшы шмат салдат і вялікую частку артылерыі.
Вынікі вайны 1812 года
Напалеон, прызнаны геній ваеннага мастацтва, уварваўся ў Расію з сіламі, у тры разы большымі за заходнія рускія арміі пад начальствам генералаў, не адзначаных бліскучымі перамогамі, а ўжо праз паўгода кампаніі яго армія, наймацнейшая ў гісторыі, была цалкам знішчана.
Вілі Хеніг
Прафесар Нямецкага Энтамалагічнага інстытута ў Берліне, затым кіраўнік Аддзела філагенетычных даследаванняў Нацыянальнага музея натуральнай гісторыі ў Штутгарце, член шматлікіх нацыянальных акадэмій і навуковых таварыстваў.