cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бітва ў Трансільваніі
Гісторыя
Хоць спачатку наступ румынскай арміі быў паспяховым, прасоўванне яе войскаў было спынена пасля нападу Балгарыі на Дабруджу, і паспяхова пачатага маштабнага контрнаступлення нямецкай і аўстра-венгерскай армій пасля 18 верасня 1916 года. Нямецкія войскі нанеслі сур’ёзны ўдар каля горада Хацег, а затым магутнымі ўдарамі аўстра-германскіх войскаў румынская армія была разгромлена і адступіла назад да Карпат. Да канца лістапада войскі Чацвярнога саюза пад кіраўніцтвам нямецкага генерала пяхоты Э. фон Фалькенгайна канчаткова разбілі праціўніка, выклікаўшы разбурэнне ўсяго Румынскага фронту, звяржэнне і ўцёкі румынскіх уладаў на чале з каралём з Бухарэста.
Бітва за Трыпалі (2011)
Ход бітвы
20 жніўня паўстанцы бяруць раён Таджура на ўсходніх ускраінах Трыпалі, а 21 жніўня фіксаваліся баі ў Джанзуры і Таджуры. Таксама прайшла высадка дэсанту з паўстанцамі з Місураты ў порце Трыпалі.
25 жніўня актыўныя баявыя дзеянні праходзілі па перыметры захопленай напярэдадні сіламі рэвалюцыянераў Баб-эль-Азіза, а таксама ў суседнім раёне Абу-Салім. 26 жніўня працягнулася наступленне сіл мяцежнікаў на поўдні Трыпалі, у раёнах Абу-Салім і Хатба Шаркія, якія заставаліся галоўнымі агменямі супраціву сіл Кадафі ў сталіцы. Разам з тым войскі Кадафі здзейснілі напад на аэрапорт Мітыга.
Шартр
Шартр (Chartres) — горад у Францыі, на рацэ Эр, прэфектура (сталіца) дэпартамента Эр і Луар. Размешчаны за 96 км ад Парыжа ў цэнтральнай Францыі.
Алена Аляксандраўна Ігнацюк
Біяграфія
У 1983 годзе скончыла філалагічны факультэт Брэсцкага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя А. С. Пушкіна. Працавала настаўніцай у Белінскай СШ Драгічынскага раёна, пасля — выкладчыкам у Брэсцкім дзяржаўным універсітэце. З 1999 па 2004 гады — старшы навуковы супрацоўнік Нацыянальнага навукова-асветнага цэнтра імя Ф. Скарыны (г. Мінск). Цяпер выкладае культуралогію і эстэтыку ў Палескім універсітэце (г. Пінск). Аўтар кніг паэзіі: «Нота Ля» (2000), «Летаргія» (2006), «Дыярыуш для дзівалова (зімовыя фантасмагорыя)» (2018), шэрагу літаратуразнаўчых артыкулаў у часопісах «Роднае слова», «Мастацтва». Пачынала пісаць вершы на рускай мове, цяпер яе вершаваная мова — толькі беларуская. Вершы друкаваліся ў часопісах «Крыніца», «Бярозка», «Нёман», «Маладосць», «Беларусь», «Дзеяслоў», «Полымя», штотыднёвіку «ЛіМ» і інш.
Эр (рака)
Эр бярэ пачатак у Ніжняй Нармандыі каля вёскі Маршэнвіль (дэпартамент Орн), далей працякае па дэпартаменту Эр і Луар, пасля чаго ўпадае ў Сену каля вёскі Марто (дэпартамент Эр) вышэй Руана.
NGC 3237
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Бакінская тэлевежа
Комплекс быў спраектаваны на падставе пастановы Савета Міністраў СССР і па заказу Міністэрства сувязі Азербайджанскай Рэспублікі Дзяржаўным праектным інстытутам Міністэрства сувязі СССР.
У 2008 годзе на тэлевежы былі зроблены реканструкцыйныя работы, на вышыні 175 метраў (62 паверха) быў адкрыты рэстаран з відам на горад.
Герасім Васілевіч Багамолаў
Навуковая дзейнасць
Г. В. Багамолаў — адзін з заснавальнікаў геалагічнай службы СССР. Вëў шырокія даследаванні па гідрагеалогіі, займаўся праблемамі водазабеспячэння рэк і гарадоў, асушэння Палесся. Склаў геалагічную і тэктанічную карты Беларусі, даў прагноз водных рэсурсаў, удзельнічаў у адкрыцці радовішчаў калійных і каменных соляў і нафты на яе тэрыторыі. Аўтар прац па геалогіі, гідрагеалогіі, прыкладной геалогіі, геатэрміі, карысным выкапням. Удзельнік разведкі і адкрыцця ў Беларусі Старобінскага радовішча калійных соляў і нафты.
Асноўныя працы па пытаннях геалогіі, гідрагеалогіі, прыкладной геалогіі, геатэрміі, у прыватнасці:
Амадэа Ральдан
Амадэа Ральдан (Amadeo Roldán y Gardes;, Парыж — ) — кубінскі кампазітар, скрыпач, дырыжор, педагог, адзін з заснавальнікаў афра-кубінскага кірунку ў нацыянальнай музыцы і кампазітарскай школы Кубы.
Бестагай (Акмолінская вобласць)
Бестагай — аул у Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр Бестагайскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 51 км на паўночны захад ад цэнтра горада Ярэйментаў. Код КАТА — 114635100.
Суніцкі трохвугольнік
Вайна ў Іраку
З сярэдзіны 2003 года да канца 2004 года «суніцкі трохвугольнік» з’яўляўся асноўнай апорай сіл супраціву. Сярод суніцкага насельніцтва было дастаткова шмат прыхільнікаў зрынутага рэжыму Садама Хусейна, у той час як шыіты ў асноўным ставіліся да войскаў ЗША як да вызваліцеляў. Горад Эль-Фалуджа доўгі час фактычна не кантраляваўся войскамі кааліцыі і стаў галоўнай базай для антыкааліцыйных сіл
Юрый Аляксеевіч Сарычаў
Творчасць
Сярод роляў: Гефест («Хачу быць богам» А. Вярцінскага), Мядзведзь, Ілья Мурамец («Датрэціх пеўняў» В. Шукшына), Калібан («» У. Шэкспіра), Паэт («Зорка і смерць Хаакіна Мур’еты» П. Нэруды), Анёл А («» І. Штока) і інш. Паставіў спектаклі: «Церам-Церамок» С. Маршака (1985), «» А. Гайдара (1987), «» Л. Філатава (1988), «Васіліса Прыгожая» С. Пракоф’евай і Г. Сапгіра (1990) у дзяржаўным тэатры лялек; «Доктар-Айбаліт» (1992), «Янка-ўдалец і нячыстая сіла» І. Сідарука (1993) і інш. ў Брэсцкім тэатры лялек; «Меч анёла» Сідарука (1994), «Незвычайныя спаборніцтвы» Я. Спяранскага (1995), «Снежная каралева» Х. К. Андэрсена (1995), «Доктар-Айбаліт» Карастылёва (1996) у тэатры лялек «Батлейка».
Канклаў
Паводле гэтага дакумента (артыкул 37), тэрмін склікання сходу вызначаецца не раней за 15 і не пазней за 20 дзён пасля смерці Папы.
Агульныя правілы
Да канца існавання Папскай вобласці ў 1870 г. канклаў адбываўся ў рымскім палацы Квірынталь, а пасля гэтага быў перанесены ў Сіксцінскую капэлу ў Ватыкан. Да выбараў новага Папы Рымскага ў 1978 г. кардыналы не мелі права адлучацца з памяшкання ўвесь час правядзення канлаву, таму ў Сіксцінскай капэле і прылягаючых да яе памяшканнях для кардыналаў неабходна было ўсталёўваць невялікія спальныя келлі. Згодна новаму рэгламенту, які быў прыняты Папам Янам Паўлам II, кардыналы маюць цяпер права жыць у новым гасцінным доме Домус Санктэ Мартэ (Domus Sanctae Marthae) у час правядзення канклаву. Але і сёння кардыналы не маюць права на якія-небудзь кантакты з вонкавым светам. Усе астатнія жыхары гасціннага дома павінны на гэты час яго пакінуць. Тэлефонам, тэлебачаннем, радыё, поштай, газетамі і іншымі друкаванымі сродкамі масавай інфармацыі нельга карыстацца. Гэты рэгламент быў упершыню ўжыты ў 2005 г. пасля смерці Папы Яна Паўла II.
Выбарчы працэс
Туры выбараў праходзяць у адпаведнасці з дэтальна выпрацаваным цэрыманіялам: у першы дзень адбываецца толькі адзін тур выбару, у наступныя дні — звычайна два туры да палудня і два пасля. Спісаў кандыдатаў пры гэтым не існуе. Кожны кардынал павінны максімальна непазнавальным почыркам, але дастаткова чытэльнымі літарамі напісаць не невялікім аркушы паперы імя таго кандыдата, якому ён аддае перавагу. Згорнутыя напалову, цыдулкі кардыналаў маюць велічыню не большую за 2х2 сантыметры. На кожным выбарчым «бюлетэні» напісана «Eligo in Summum Pontificem» (Я выбіраю найвышэйшага пантыфіка/біскупа, гэта значыць Папу). Кожны кардынал узыходзіць да алтару ў паслядоўнасці рангавага парадку, уздымае выбарчы бюлетэнь над сабой так, каб ён быў бачны ўсім, становіцца на калены для кароткай малітвы і клянецца: «Я прашу Хрыста, які будзе маім суддзём, быць сведкам таго, што той, каго я абраў, — гэта той, каго я лічу вартым быць абраным па волі Божай.» Пасля апускання выбарчага бюлетэня ў скрыню (велічыня праёму практычна выключае магчымасць праціснуць туды дзве паперкі адразу), скрынку з галасамі зачыняе адзін з трох выбарчых памочнікаў і трасе, каб змяшаць бюлетэні. Кожны з трох выбарчых памочнікаў запісвае імя выбранага кандыдата пры падліку галасоў на асобных аркушы паперы. Выбары прызнаюцца легітымнымі толькі ў тым выпадку, калі колькасць аркушаў з галасамі адпавядае колькасці кардыналаў, якія ўдзельнічаюць у выбарах, пры гэтым неабходнай умовай з’яўляюцца таксама аднолькавыя вынікі індывідуальнага падліку кожнага з трох выбарчых памочнікаў.
Дзяніс Васілевіч Шэліхаў
Клубная кар’ера
Выхаванец ДЮСШ-15 (Кіеў), трэніраваўся ў заслужанага трэнера Украіны Аляксандра Мікалаевіча Пасекі. У 2003 годзе правёў некалькі гульняў у ДЮФЛ у складзе дзіцячай каманды клуба «Сістэма-Борэкс» (Барадзянка).
У студзені 2019 года стаў іграком грузінскага клуба «Сабуртала», дзе быў другім брамнікам. У 2020 годзе вярнуўся ва Украіну, выступаў у Першай лізе за «Мікалаеў», сезон 2020/21 правёў у клубе «ВПК-Агра».
Міжнародная кар’ера
10 лютага 2009 года згуляў у сваім адзіным матчы за моладзевую зборную Украіны, выйшаўшы на поле ў другім тайме ў таварыскім матчы супраць Турцыі.
Дэйл Мортэнсен
Дэйл Томас Мортэнсен (Dale T. Mortensen; 2 лютага 1939) — амерыканскі эканаміст.
Спіс самых доўгіх суднаў па тыпе
У дадзеным спісе прадстаўлены самыя доўгія судны па тыпе.
УАЗ-469
УАЗ-469 / УАЗ-469Б
У 1980 годзе аўтамабіль перажыў мадэрнізацыю. Памянялася святлатэхніка — з’явіліся новыя паказальнікі паваротаў спераду і новыя заднія ліхтары, дадатковыя бакавыя паказальнікі паваротаў, ліхтар асвятлення нумарнога знака і ліхтар задняга ходу. Рычажныя амартызатары замененыя тэлескапічнымі. Больш мяккімі сталі заднія рысоры аўтамабіляў УАЗ-469Б і УАЗ-469БГ. У рулявым кіраванні з’явіліся разрэзная калонка. У салоне — люстэрка задняга віду з супрацьасляпляльнай прыладай.
УАЗ-3151 / УАЗ-31512 / УАЗ-31514
У 1985 годзе аўтамабіль быў мадэрнізаваны — быў усталяваны больш магутны рухавік (спачатку 77 к.с., а са студзеня 1986 года — 80 к.с.); каробка перадач, з сінхранізатарамі на ўсіх перадачах пярэдняга ходу; узмацняльнік тормазаў; ужыты шэраг іншых новаўвядзенняў. Змяніліся і пазначэнні аўтамабіляў: УАЗ-469 (з колавымі рэдуктарамі, экранаваным электраабсталяваннем і перадпускавым падагравальнікам рухавіка) атрымаў індэкс УАЗ-3151, мадыфікацыя УАЗ-469Б (без рэдуктараў, з неэкранаваным электраабсталяваннем і без перадпускавога падагравальніка) — УАЗ-31512.
Кузаў
Кузаў аўтамабіля — адкрыты, чатырохдзвярны, з заднім адкідным бортам і са здымным тэнтам (УАЗ-31514, УАЗ-31519 — з металічным дахам). На мадыфікацыях УАЗ-31514-020 (цывільныя масты) і УАЗ-31514-030 (масты з бартавымі редуктарамі) усталёўваўся дах не з метала, а пластыку.
Рухавік
У 1996–1997 гады з’явіліся рухавікі УМЗ-421 і ЗМЗ-410 аб’ёмам 2,89 л (усталёўваліся на УАЗ-31519 і на мадыфікацыі з падоўжанай колавай базай).
Олівер Уільямсан
Олівер Уільямсан (Oliver E. Williamson;, Сьюпірыёр, штат Вісконсін — , Берклі, Каліфорнія) — амерыканскі эканаміст, прадстаўнік неаінстытуцыяналізма. Бакалаўр (1955) Масачусецкага тэхналагічнага інстытута, магістр (1960) Стэнфардскага ўніверсітэта, доктар філасофіі (1963) універсітэта Карнегі-Мелана. Працаваў у Пенсільванскім (1965—1983) і Ельскім (1983—1988) універсітэтах. Прафесар (з 1988) Каліфарнійскага ўніверсітэта (кампус ў Берклі). Лаўрэат прэміі Рэктэнвальда (2004). Уваходзіць у рэдакцыйную калегію Journal of Economic Methodology. Ганаровы член Амерыканскай эканамічнай асацыяцыі (з 2007). Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па эканоміцы (2009) з фармулёўкай «за даследаванні ў галіне эканамічнай арганізацыі».
Жан-Крыстоф Ёкоз
Біяграфія
Скончыў ліцэй Людовіка Вялікага, быў сярэбраным прызёрам Міжнароднай матэматычнай алімпіяды 1973 года, і залатым — алімпіяды 1974 года. У 1975 годзе ён быў першым у спісе тых, хто здаў іспыты ў Вышэйшую нармальную школу, а ў 1977 годзе здаў іспыт на права выкладання матэматыкі ў школах вышэйшай ступені (l’agrégation de mathématiques). У 1981—1983 гадах быў прызваны на ваенную службу, служыў у Бразіліі. Пасля дэмабілізацыі ён у 1985 годзе пад кіраўніцтвам Мішэля Эрмана абараніў дысертацыю ў Політэхнічнай школе, а затым атрымаў выкладчыцкую пасаду ва ўніверсітэце Парыж-Поўдзень XI.
Верхні Горад
Гісторыя
У канцы XVI ст. на Высокім Рынку была пабудавана ратуша, магчыма яна была перанесена сюды з іншага месца, бо Магдэбургскае права Менск атрымаў яшчэ ў 1499 годзе. У 1564 годзе ў Менску ўзнікла кальвінісцкая супольнасць. У апошняй чвэрці XVI ст. кальвіністы пры агульнай падтрымцы князя Мікалая Радзівіла (Чорнага) і фундацыяў менскіх заможных пратэстантаў пабудавалі ў горадзе свой малельны дом (збор) і заснавалі вуліцу Зборавую. Аднак у XV — XVІ стст. раён меў перыферыйнае значэнне. Інтэнсіўнае мураванае будаўніцтва на Высокім Рынку пачалося толькі ў пачатку XVII ст. Існуе меркаванне, што ўзвядзенне будынкаў стрымлівалася праз адсутнасць умацаванняў. Апроч таго, радыяльнае пашырэнне Менска вакол Замчышча да пачатку XVII ст. ужо вычарпала свае тапаграфічныя і сацыяльныя перспектывы. Суседняя Траецкая гара ў якасці новага цэнтра горада не асвойвалася, бо яе размяшчэнне было нязручным для абароны. Менск у такім выпадку быў бы падзелены на дзве часткі Свіслаччу, што, нягледзячы на сістэму плацін і мастоў, вельмі ўскладніла б камунікацыю і абарону ў часе ваенных дзеянняў.
Да пачатку XVIII ст. скончылася забудова Высокага Рынка, склаўся галоўны архітэктурны ансамбль і індывідуальнае аблічча горада.
Нараўлянскі гісторыка-этнаграфічны музей
Гісторыя стварэння
У 1991 г. Дом піянераў і школьнікаў перавялі ў іншае месца, а будынак перадалі на баланс Нараўлянскага раённага аддзела культуры. 1 студзеня 1992 г. рашэннем выканкама Нараўлянскага раённага Савета дэпутатаў у доме быў адкрыты Нараўлянскі цэнтр-музей этнаграфіі і народных промыслаў, які дзейнічае ў былым будынку Ліневіча дагэтуль. Хоць музей існаваў, але знаходзіўся на рэканструкцыі і музеіфікацыі.
Экспазіцыя
Музей арганізоўвае і праводзіць выяздныя экскурсіі: распрацаваны маршруты «Дарогамі вайны», «Самабытная Нараўляншчына» і «Мой любы гарадок, мая Нароўля».
Мікалай Уладзіміравіч Даменікан
Узнагароды
Званне Героя Сацыялістычнай Працы прысвоена за поспехі ў вытворчасці прадуктаў жывёлага-доўлі ў зімовы перыяд 1984/85 гадоў і датэрміновае выкананне заданняў 11-й пяцігодкі.
Узнагароджаны ордэнамі Леніна (двойчы), Працоўнага Чырвонага Сцяга (двойчы), «Знак Пашаны», залатым, 3 сярэбранымі і 3 бронзавымі медалямі ВДНГ СССР (1965, 1967, 1970), Ганаровымі граматамі і граматамі Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР, Вярхоўнага Савета БССР, Брэсцкіх аблвыканкама і абкама КПБ, абласнога Савета прафсаюзаў і іншымі ўзнагародамі.
Кызылту (Акмолінская вобласць)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 138 чалавек (73 мужчыны і 65 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 98 чалавек (49 мужчын і 49 жанчын).
Азербайджанская мова
Азербайджанская мова (азерб. Azərbaycan dili) — адна з цюркскіх моў; належыць да агускай групы. Распаўсюджаная ў асноўным у Азербайджане (дзяржаўная мова краіны), часткова ў Грузіі, Іране, Іраку, Турцыі. Агульная колькасць носьбітаў — каля 45—50 млн чалавек.
Юрась Пацюпа
Біяграфія
Скончыў філалагічны факультэт Гродзенскага ўніверсітэта ў 1992 годзе. У 1990—1992 працаваў у Беларускім дзяржаўным музеі народнага дойлідства і побыту. З 1992 — у Гродзенскім універсітэце: загадчык лабараторыі, аспірант кафедры беларускай культуры, а з 1996 — выкладчык гэтай кафедры. Навуковую працу пачынаў пад кіраўніцтвам прафесара Аляксея Пяткевіча.
Заходнія паўднёваславянскія мовы
Літаратурныя мовы і дыялекты
Тарлацкі дыялект, арэал якога размешчаны ў паўднёва-ўсходняй Сербіі, па сваёй структуры збліжаецца з мовамі балканскага моўнага саюза, гаворкі тарлацкага дыялекта ўтвараюць пояс пераходных гаворак ад штокаўскага арэала да вобласці распаўсюджання балгарскай і македонскай моў.
Арэал і колькасць
Асноўны арэал заходніх паўднёваславянскіх моў — Балканскі паўвостраў і сумежныя з ім тэрыторыі ў Цэнтральнай і Паўднёвай Еўропе. Носьбіты заходніх паўднёваславянскіх моў складаюць большасць насельніцтва ў такіх краінах, як Славенія, Харватыя, Боснія і Герцагавіна, Сербія і Чарнагорыя. Таксама носьбіты заходніх паўднёваславянскіх моў уяўляюць аўтахтоннае насельніцтва (як этнічныя меншасці) у такіх краінах, як Італія (славенская, харвацкая), Аўстрыя (славенская, харвацкая), Венгрыя (славенская, харвацкая, сербская), Румынія (сербская) і Паўночная Македонія (сербская, баснійская). Значныя дыяспары носьбітаў заходніх паўднёваславянскіх моў (у тым ліку сфарміраваныя з рабочых-мігрантаў) прадстаўлены ў Германіі, Францыі і іншых краінах Заходняй Еўропы, а таксама ў краінах Амерыкі (ЗША, Канада, Аргенціна) і ў Аўстраліі.
Паводле даных выдання Ethnologue, на заходніх паўднёваславянскіх мовах размаўляюць каля 18 млн чалавек. З іх на славенскай у Славеніі — 1 910 тыс. чалавек (2012), усяго ў свеце — 2 085 тыс. чалавек ; на харвацкай у Харватыі — 4 200 тыс. чалавек (2006), усяго ў свеце — 5 609 тыс. чалавек ; на баснійскай у Босніі і Герцагавіне — 1 120 тыс. чалавек (2014), усяго ў свеце — 1 334 тыс. чалавек ; на сербскай (уключаючы таксама чарнагорскую) у Сербіі і Чарнагорыі  — 6 620 тыс. чалавек (2002), усяго ў свеце — 8 639 тыс. чалавек. Паводле асобнай статыстыкі па чарнагорскай мове ў Чарнагорыі, колькасць тых, хто размаўляе на гэтай мове, складае 229,3 тыс. чалавек (2011).
Моўныя асаблівасці
Для заходніх паўднёваславянскіх моў характэрны шэраг спецыфічных рыс, супрацьпастаўлены рысам усходніх паўднёваславянскіх моў :
Дыяна Абгар
Біяграфія
Пасля заключэння шлюбу маладая сям’я асталёўваецца ў Японіі, у партовым горадзе Кобэ, на беразе Ціхага акіяна. Тамсама яны заснавалі кампанію, якая займалася ўвозам і вывазам тавараў, а таксама адкрылі «Вялікую Усходнюю гасцініцу». Знаходзячыся ў Японіі, Дыяна Абгар выявіла ў сабе дар напісання раманаў, у 1882 годзе быў апублікаваны яе першы раман «С’юзан», а некалькімі гадамі пазней ў свет выйшаў раман «Аповеды з радзімы», з апісаннем жыцця японскага народа. Тут у іх нарадзіліся пяцёра дзяцей, з якіх двое памерлі ў раннім узросце.
Дыяна Абгар сканала 8 ліпеня 1937 года ў Іакагаме, пахавана тамсама на могілкі для замежнікаў, побач са сваім мужам. На дадзены момант магіла Абгар знаходзіцца пад патранажам Таварыства армяна-японскага сяброўства ў Токіа.
Пётр Орса
Біяграфія
Скончыў агранамічны факультэт у Празе. Пасля атрымання дыплому вярнуўся дадому і арганізаваў кааператыўную ферму ў Наваградскім павеце. У заходнебеларускі перыяд працаваў у галіне малочнай гаспадаркі - загадчык мяснога і малочнага аддзелаў ЦГА ў Баранавічах. Пастановай № 3 Беларускай цэнтральнай радзе (БЦР) ад 24 студзеня 1943 г. быў прызначаны кіраўніком ў новаствораны аддзел зямельных пытанняў. Пазней, узначальваў аддзел сельскай гаспадаркі БЦР.
Сіпуха звычайная
Асаблівасці біялогіі
Яйкі (4—7, часам 2—14) з аднолькавымі тупымі канцамі, уздутыя, белыя. Адкладвае яйкі на слой парахні або смецця, без гнязда, у цёмных і ненаведваемых месцах будынкаў, царкоўных вежах, шчылінах сцен, скальных абрывах, у дуплах дрэў. Пуховыя птушаняты ў белым убранні, рознаўзроставыя, што сведчыць аб пачатку наседжвання да заканчэння кладкі.
Ларыса Аляксандраўна Есьман
Біяграфія
3 1959 года ў інстытуце «Мінскпраект» (старшы архітэктар, кіраўнік групы, галоўны архітэктар праектаў).
Член Саюза архітэктараў СССР з 1966 года. Пражывала ў Мінску.
Лясны тхор
Лясны тхор, чорны тхор, тхор, звычайны тхор, еўрапейскі тхор, дзікі тхор (Mustela putorius) — від драпежных жывёл з сямейства куніцавых.
Алжабай батыра
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 1642 чалавекі (870 мужчын і 772 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 1322 чалавекі (669 мужчын і 653 жанчыны).
Міхаіл Псел
Біяграфія
У 16 гадоў перайшоў да вышэйшай адукацыі, вывучаў рыторыку, філасофію і юрыспрудэнцыю. Падчас вучобы у Іаана Маўропа, пазнаёміўся з будучымі патрыярхамі Канстанцінам Ліхудам і Іаанам Ксіфілінам, а таксама з будучым імператарам Канстанцінам Дукам. У 1037 годзе паступіў на службу ў феме Месапатамія, праз сувязі атрымаў пасаду суддзі. Перад 1042 годам вярнуўся ў Канстанцінопаль, дзе пры імператары Міхаіле V Калафаце атрамаў пасаду асікрыта (малодшага чыноўніка імператарскай канцылярыі). Адсюль Псел пачаў імклівую прыдворную кар’еру. Гэтым часам дбайна займаўся навукамі, асабліва філасофіяй, вывучаў Арыстоцеля, Платона і Прокла.
Матэматычныя працы
Аўтарству Міхаіла Пселла належыць так званы «лагічны квадрат», дзе навочна выяўлены адносіны розных відаў меркаванняў. Яму належаць назвы розных modi (τρόποι) фігур. Гэтыя назвы, латынізаваныя, перайшлі ў заходнюю лагічную літаратуру. Псел, наследуя Тэафраста, пяць modi чацвёртай фігуры адносіў да першай. Найменне відаў мела ў Псела мнеманічныя мэты. Яму ж належыць і агульнаўжывальная абазначэнне літарамі колькасці і якасці меркаванняў (а, е, i, о). Лагічныя вучэнні ў Пселла носяць фармальны характар. Праца Пселла была перакладзена Уільямам з Шэрвуда і стала распаўсюджанай праз пераробку Пятра Іспанскага (Папы Яна ХХІ). У падручніку Пятра Іспанскага заўважна тое ж імкненне да мнематэхнічных правілаў. Лацінскія назвы відаў фігур, якія прыводзяць ў фармальных логіках, ўзяты ў Пятра Іспанскага. Пётр Іспанскі і Міхаіл Псел ўяўляюць сабой росквіт фармальнай логікі ў сярэднявечнай філасофіі.
Багаслоўскія працы
Найбольш поўны на цяперашні час (2019) агляд біяграфіі і літаратурнай творчасці Псела даюць манаграфіі расійскіх навукоўцаў П. У. Безабразава і Я. М. Любарскага.
Кувахара
Кувахара — прозвішча.
Мёдасмок-стракатаспінка
Мёдасмок-стракатаспінка (Plectorhyncha lanceolata) — птушка з сямейства мёдасмокавых. Адзіны від у родзе Мёдасмокі-стракатаспінкі Plectorhyncha Gould, 1838.
Алгабас (Ярэйментаўскі раён)
Алгабас — сяло ў Ярэйментаўскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Бестагайскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 29 км на поўдзень ад цэнтра горада Ярэйментаў. Код КАТА — 114637200.
Ленінскі раён (Магілёў)
Культура
У раёне размешчаны Дом спорту, спорткомплекс «Лакаматыў», фізкультурна-аздараўляльны камбінат, 23 спартыўныя залы, 3 басейны і г. д. Вельмі папулярныя масавыя святы, якія праходзяць на стадыёне «Лакаматыў».
Казанская царква (Мінск, драўляная)
Гісторыя
Царква некалькі разоў рэканструявалася. Спачатку яна была невялікага памеру і была прамавугольнай у плане, але ўжо да 1898 г. на дабрачынныя ахвяраванні была пашырана і атрымала крыжападобны план з невялікім драўляным купалам па цэнтры.
NGC 3246
NGC 3246 (іншыя абазначэнні — UGC 5661, MCG 1-27-9, ZWG 37.37, IRAS10240+0407, PGC 30684) — галактыка ў сузор’і Секстант.
Камп’ютарная тамаграфія
Камп’ю́тарная тамагра́фія — метад неразбуральнага папластовага даследавання ўнутранай структуры аб’екта, быў прапанаваны ў 1972 годзе Годфрэем Хаўнсфілдам і Аланам Кормакам, ганараванымі за гэту распрацоўку Нобелеўскай прэміі. Метад заснаваны на вымярэнні і складанай камп’ютарнай апрацоўцы рознасці паслаблення рэнтгенаўскага выпраменьвання рознымі па шчыльнасці тканкамі.
Сапатысцкая армія нацыянальнага вызвалення
Гісторыя і дзейнасць
Ліпень 2012 — Энрыкэ Пенья Н’ета быў абраны прэзідэнтам Мексікі. Новы кіраўнік дзяржавы працягнуў праамерыканскую палітыку сваіх папярэднікаў. Сапатысты правялі пратэстныя акцыі ў штаце Ч’япас супраць новай улады.
Вогненная Зямля
Усходняя частка архіпелагу Вогненная Зямля належыць да Аргенціны, заходняя — да Чылі.
Уладзімір Мікітавіч Еўдакімаў
Біяграфія
Скончыў у 1971 годзе архітэктурны факультэт Новасібірскана інжынерна-будаўнічага інстытута. У 1967—1971 гадах працаваў у Інстытуце «Сібакадэмпраект» Новасібірска. У 1971—2004 гадах працаваў у інстытуце «Гроднаграмадзянпраект» (старшы архітэктар, кіраўнік групы, галоўны архітэктар праектаў, кіраўнік архітэктурна-канструктарскага аддзела, намеснік дырэктара, галоўны спецыяліст па архітэктуры).
Узнагароды
У 1991 годзе прысуджана прэмія Савета Міністраў за праектаванне і рэалізацыю будаўніцтва 3-х зальнага кінатэатра ў г. Гродна, у 1998 годзе — Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь у галіне літаратуры, мастацтва і архітэктуры за праектаванне і будаўніцтва гарадка Рось, у 1999 г. — прэмія імя У. А. Караля за праектаванне і будаўніцтва добраўпарадкавання г. Навагрудка.
Ёбік
Гісторыя
З 2014 года Ёбік пачаў перавызначаць сябе як кансерватыўную народную партыю і змяніў супярэчлівыя элементы сваіх зносін. Згодна з Маніфеста партыі аб кіруючых прынцыпах будучага ўраду, Ёбік ўяўляе ўсіх венгерскіх грамадзян і людзей і імкнецца стварыць сучасную нацыянальную ідэнтычнасць, не прымаючы пры гэтым шавінізм 20-га стагоддзя. Пасля парламенцкіх выбараў у Вугоршчыне 8 красавіка 2018 году партыя набрала 1 092 806 галасоў, атрымаўшы 19,06% ад агульнай колькасці, зрабіўшы іх другі па велічыні партыяй Венгрыі ў Нацыянальным сходзе.
NGC 3248
NGC 3248 (іншыя абазначэнні — UGC 5669, MCG 4-25-20, ZWG 124.24, PGC 30776) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Леў.
Мнагакветніца
Біялогія
Зімуе імага. Лётаюць у чэрвені—кастрычніку і пасля зімоўкі ў красавіку—маі па лясных лугавінах і просеках, населеных пунктах і інш.
Беларускі тыдзень
«Белару́скі ты́дзень» — штотыднёвы тэлевізійны часопіс канала TVP3 Białystok для беларускай меншасці, які выходзіць з 1997 года па-беларуску.
Праабшчына
Роля палявання ў развіцці праабшчыны
З археалагічных раскопак стаянак вядома, што паляванне вялося не толькі на насякомых, земнаводных, паўзуноў і грызуноў, але і на буйных жывёл — дзікоў, антылопаў, горных казлоў, тапіраў, аленяў, коней, быкоў, гіпапатамаў і нават сланоў, а так сама і на драпежных звяроў — пячорных мядзведзяў ды львоў, чые мяса елася. Паляванне на буйных жывёл, асабліва статкавых, пры ўзбраенні тагачасных людзей, якім амаль немагчыма было забіць буйную жывёліну непасрэдна, цяжка ўявіць сабе без выкарыстання загоннага спосабу.
Узнікненне мыслення і мовы
Такім чынам, іменная намінацыя мусіла хоць у нейкіх абмежаваных памерах суіснаваць з дзеяслоўнай на пачатковым этапе развіцця мыслення—мовы. Склад першаснай лексікі цяжка ўзнавіць — напэўна гэта былі назвы ядомых раслін, жывёл і іх частак, прылад працы, бліжэйшых ступеняў сваяцтва і асноўных дзеянняў. Таксама зразумела, што выкарыстанне гэтых назваў, прынамсі, без указання напрамку дзеянняў не магло быць эфектыўным, таму ў хуткім часе мусілі ўзнікнуць службовыя словы. Апублікавана шмат прац з развагамі пра этапы развіцця мыслення—мовы, але ўсе яны вельмі гіпатэтычныя, што і не можа быць іначай з-за натуральнага браку дадзеных. Вядома, мова вельмі ўзбагацілася са з'яўленнем у людзей ідэалагічных уяўленняў, што адбылося ў мусцьерскую эпоху, а да з'яўлення чалавека сучаснага тыпу мова дасягнула амаль сучаснага ўзроўню развіцця.
Аляксей Пятровіч Багалюбаў
Аляксей Пятровіч Багалюбаў (Алексей Петрович Боголюбов;, с. Памяранне, цяпер Ленінградская вобласць, Расія — , , Францыя) — рускі жывапісец-марыніст.
Іл-28
Эксплуатация і баявое ўжыванне
У кастрычніку-лістападзе 1956 г. Іл-28, апроч удзелу ў вугорскіх падзеях, "адзначыліся" ў Суэцкім крызісе. За год да гэтых падзей Егіпет закупіў у ЧССР каля 50-ці Ілаў. Да восені 1956 г. ВПС краіны мелі толькі адну адносна баяздольную эскадрылію, што налічвала 1.2 машын такога тыпу. Яшчэ два падраздзяленні было сфармавана незадоўга да пачатку баявых дзеянняў, і іх экіпажы не паспелі асвоіць новую тэхніку. Самалёты базаваліся на аэрадроме Каір-Вест. З пачаткам крызісу егіпецкія бамбардзіроўшчыкі здзейснілі некалькі налётаў на аб'екты суперніка. Адзін з іх меў месца ў ноч на 31 кастрычніка - экіпаж Іл-28 скінуў бомбы на ізраільскі кібуц Гезер. Выляцелы на перахоп начны знішчальнік Meteor N.F.13 не змог у цемры адшукаць праціўніка. У той жа дзень некалькі Іл-28 здзейснілі налёт на авіябазу Лод, але няўдала: бомбы ўпалі блізу населенага пункта Рамат-Рахіль.
Чэхаславакія
У Чэхаславакіі Іл-28 будаваўся па ліцэнзіі кампаніяй «Авія». Усяго было пабудавана больш 200 самалётаў.
Сухопальскі сельсавет
Сухо́пальскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — аграгарадок Сухопаль.
Яльтай (Ярэйментаўскі раён)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 219 чалавек (109 мужчын і 110 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 173 чалавекі (89 мужчын і 84 жанчыны).
Канада
Насельніцтва пераважна эмігранцкага паходжання. Перасяленцы з усяго свету ў Канадзе згуртаваныя ў стракатую мульцікультурную супольнасць. Пры гэтым Канада — класічная двухмоўная краіна (каля 40 % насельніцва — англаканадцы, 26 % — франкаканадцы) з дзвюма дзяржаўнымі мовамі на ўсіх узроўнях. Найбуйнейшымі гарадамі з’яўляюцца Таронта, Манрэаль і Ванкувер. Для Канады характэрны адзін з самых нізкіх у свеце паказчыкаў шчыльнасці насельнітва (3,9 чал/кв.км.). Большасць канадцаў жыве ўздоўж мяжы з ЗША.
Этымалогія
У перыяд французскага каланіяльнага валадарства ў XVI—XVII ст. назва Канада ўжывалася нароўні з афіцыйнай — Новая Францыя. Пазней гэтая назва перайшла на большасць суседніх тэрыторый у Паўночнай Амерыцы, якімі кіравала Брытанская імперыя. З 1791 так іменаваліся англійскія калоніі ў раёне сучасных правінцый Квебек і Антарыа, а з 1867 найменне было перанесена на ўсю краіну.
Канада ў XX стагоддзі
Паколькі Вялікабрытанія згодна з актам 1867 працягвала кантраляваць знешнюю палітыку Канады, у 1914 краіна кляновых лісцяў была аўтаматычна ўцягнута ў Першую Сустветную вайну. Канадскія валанцёры, што паехалі на Заходні фронт, сталі асновай для фарміравання Канадскага корпуса, які праславіўся ў 1917 у бітве пры Вімі. Гэты ж год адзначыўся Крызісам вайсковага прызыву, калі тысячы канадцаў (асабліва, франка-), выйшлі на вуліцы, выказваючы нежаданне паміраць на палях Еўропы. З 625 000 канадцаў-удзельнікаў той вайны каля 60 000 загінулі, 172 000 былі паранены. Удзел у вайне пашырыў міжнародную ролю Канады, у прыватнасці, у 1919 яна нароўні з Вялікабрытаніяй стаяла ля вытокаў Лігі Нацый.
10 верасня 1939 года Канада — праз 7 дзён пасля Вялікабрытаніі, каб падкрэсліць сваю незалежнасць — аб’явіла вайну фашысцкай Германіі. У саюзных аперацыях было задзейнічана каля мільёна канадцаў, з іх 42 000 загінулі, 55 000 атрымалі раненні. Канадцы паўдзельнічалі ў няўдалай бітве за Д’еп 1942 г., паспяховых вызваленні Італіі, высадцы ў Нармандыі і бітве за Нармандыю, бітве на Шэльдзе 1944 г. Падчас вайны Канада дала прытулак галандскай каралеўскай сям’і. За гэта і за ўдзел у вызваленні Нідэрландаў Галандыя шчодра адплаціла Канадзе крэдытамі і інвестыцыямі. Вайна прынесла Канадзе не толькі чалавечыя ахвяры, але і небывалы прамысловы бум.
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Канада — адна з трох у Паўночнай Амерыцы федэрацый, адміністрацыйна Канада падзяляецца на дзесяць правінцый і тры тэрыторыі. Правінцыі займаюць населены поўдзень Канады, на тэрыторыі падзелена паўночная, амаль ненаселеная частка краіны. Гісторыя сучаснага АТП пачалася з 1867 года, апошняй прыяднанай правінцыяй стаў Ньюфаундленд (1949), апошняй з тэрыторый быў выдзелены Нунавут (1999). Правінцыі і тэрыторыі маюць свае парламенты і ўрады і карыстаюцца значнай самастойнасцю. Пры гэтым тэрыторыі, у адрозненні ад правінцый, падпарадкаваны федэральнаму ўраду.
Насельніцтва
Канада вылучаецца вельмі нізкай шчыльнасцю насельніцтва (каля 4 чал на кв. км.) і даволі нераўнамерным яго размяшчэннем. Нягледзячы на вялікую плошчу, прыблізна ¾ насельніцтва Канады пражывае ў межах 160 км ад мяжы з ЗША, а 95 % — на поўдзень ад 55° пн.ш. . Найбольш населеныя правінцыі — Антарыа і Квебек. Палова канадцаў жыве ў калідоры Квебек-Уінсар ўздоўж Вялікіх азёр і ракі Святога Лаўрэнція. Вялізныя абшары поўначы Канады маюць рэдкае тубыльскае (эскімосы) насельніцтва, дзе-нідзе сустракаюцца пасёлкі гарнякоў, метэастанцыі.
Эканоміка
Канадзе — па праву адной з самых багатых краін свету і адной з самых маштабных эканомік (замыкае першую дзясятку краін па намінальным ВУП) — належыць пачэснае месца ў Арганізацыі эканамічнага супрацоўніцтва і развіцця (АЭСР) і Вялікай сямёрцы. Фондавая біржа Таронта з 1500 зарэгістраванымі кампаніямі агульнай капіталізацыяй у 2 трлн долараў — сёмая ў свеце. Эканоміка Канады вельмі шчыльна інтэграваная з гаспадаркай ЗША. Канадска-амерыканскае пагадненне аб свабодным гандлі 1988 года ліквідавала тарыфы паміж дзвюма краінамі, а Паўночнаамерыканскае пагадненне аб свабодным гандлі (НАФТА) ў 1992 годзе распаўсюдзілася і на Мексіку. На вялікага паўднёвага суседа прыходзіцца 75 % канадскага экспарту і 58 % імпарту. У 2015-16 гг.. ВУП Канады падрос усяго на 2 %, за 2017 — на 3 %. Станам на 2017 год агульнанацыянальны ўзровень беспрацоўя ў Канадзе быў 6,3 %. Федэральны доўг Канады ацэньваецца ў 1,6 млрд долараў (не канадскіх!). Грашовая адзінка — канадскі долар.
Велізарныя запасы бітумінозных пяскоў у раёне возера Атабаска робяць Канаду трэцяй краінай у свеце па запасах нафты (169 млрд барэляў у 2016) пасля Венесуэлы і Саудаўскай Аравіі. Здабыча нафты вядзецца збольшага на захадзе Канады. Кампанія Syncrude Canada Ltd. займаецца перапрацоўкай бітумінозных пяскоў у правінцыі Альберта, за кошт якіх канада забяспечвае 14 % сваін нафтавых патрэбаў. Па гадавым аб’ёме здабычы прыроднага газу Канада знаходзіцца на 5-м месцы ў свеце (4,3 % сусветнай здабычы у 2016). Канада займае першае месца ў свеце па вытворчасці ўранавага канцэнтрату. Большая частка электраэнергіі (3/5) выпрацоўваецца на ГЭС, 15 % — на АЭС, па 10 % — на газавых і вугальных ЦЭС. На беразе возера Гурон працуе другая па велічыні дзеючая АЭС у сучасным свеце — Брус (большую магутнасць мае толькі паўднёвакарэйская Коры). Багатая на гідраэнергію Канада не вельмі зацікаўлена ў развіцці альтэрнатыўнай энергетыкі, таму па долі энергіі, атрыманай на ВЭС (1,8 % у 2013), яна саступае большасці развітых краін свету. Частку нафты, прыроднага газу і электраэнергіі Канада экспартуе ў ЗША, з’яўляючыся адной з нямногіх развітых краін-нета-экспарцёрў энерганосьбітаў.
Развітая апрацоўчая прамысловасць Канады канцэнтруецца на поўдні правінцый Антарыа і Квебек. . Аснову апрацоўчай прамысловасці складае машынабудаванне, якое спецыялізуецца на вытворчасці транспартных сродкаў і кантралюецца ў асноўным кампаніямі ЗША. У аўтамабілебудаванні шырокае прадстаўніцтва таксама маюць японскія фірмы. У Манрэалі (Квебек) базуецца нацыянальная аэракасмічная прамысловасць (кампанія Bombardier Inc., што, дарэчы, акрамя самалётаў выпускае яшчэ цягнікі метро і трамваі). Канада — адзін з вядучых сусветных вытворцаў Hi-Fi і Hi-End кампанентаў і акустычных сістэм. Металургія працуе на мясцовай сыравіне і прадстаўлена пераважна выплаўкай каляровых металаў (нікелевая, медная і інш.). Буйнейшыя нафтаперапрацоўчыя заводы знаходзяцца ў Ванкуверы, Манрэалі, Эдмантане. Канада ўваходзіць у лік буйнейшых экспарцёраў калійных і азотных угнаенняў. Канада — вядучая лесапрамысловая дзяржава свету: па экспарце піламатэрыялаў і паперы Канада займае 1-е месца ў свеце.
Рок-кола
Агульныя звесткі
Дырэктарам фестывалю быў Сяргей Анішчанка. Асновай фестывалю з’яўляўся конкурс маладых гуртоў з розных краін, таксама на фестываль запрашаліся знакамітыя рок-музыкі. У апошнім фестывалі, які прайшоў 26—27 кастрычніка 2007 года, прынялі ўдзел 25 маладых калектываў з Беларусі, Расіі і Украіны. Асноўнай умовай для канкурсантаў з’яўлялася наяўнасць у рэпертуары песні на беларускай мове.
Ацэнкі
Пры аглядзе 15-га фестывалю ў 2005 годзе Анастасія Штукіна з «Музыкальной газеты» напісала: «На сённяшні дзень у Беларусі няма ніводнага гарадскога праекта, які мог бы пахваліцца такой жа папулярнасцю сярод моладзі і настолькі шматгадовай гісторыяй».
Воўк земляны
Земляны воўк (Proteles cristatus) — афрыканскае млекакормячае з сямейства гіенавых. Традыцыйная назва гэтага віду на афрыкаанс aardwolf ў перакладзе азначае «земляны воўк» і адлюстроўвае яго звычку жыць ў норах.
Распаўсюджванне
Адна папуляцыя землянога ваўка жыве ў Паўднёвай Афрыцы (ПАР, Лесота, Свазіленд, Намібія, Батсвана, Зімбабвэ, Паўднёвая Ангола, Паўднёвая Замбія і паўднёва-заходні Мазамбік).
Адыяман
Адыяман (Adıyaman) — горад у паўднёва-ўсходняй Турцыі, адміністрацыйны цэнтр правінцыі Адыяман. Насельніцтва горада імкліва павялічваецца: за два дзесяцігоддзі яно вырасла ўдвая: са 100 тыс. жыхароў у 1990 да 198,4 у 2009.
Ізмаіл Іванавіч Сразнеўскі
Ізмаіл Іванавіч Сразнеўскі (, Яраслаўль, Расійская імперыя —, Санкт-Пецярбург) — расійскі філолаг-славіст, этнограф, акадэмік Пецярбургскай АН (1851).
Чорная біжутэрыя
Біжутэрыя з 1861—1862 гадоў, якая напрыклад цяпер захоўваецца ў польскім Музеі Цыстэрсаў у Ваньхоцку (крыжыкі, пярсцёнкі, брошкі, спражкі, запанкі), выконвалася з танных матэрыялаў (арыгіналы з каштоўных металаў, часта перадаваліся на патрэбы паўстанцаў), як напрыклад патынізаванага да чорнага колеру (чарненне) жалеза, волаву, пляцёнак з чалавечых ці конскіх валасоў, дрэва. На ёй былі знакі, што сімвалізавалі вернасць Польшчы і ВКЛ: Арол і Пагоня, надпіс «Богу і Айчыне». Звычайна насілі крыжыкі з чугуну рознай велічыні, з датамі адбыўшыхся маніфестацыяў.
Chaetocnema breviuscula
Біялагічнае апісанне
Імага медна-бронзавыя, часам з фіялетавым або зялёным адлівам, даўжыня іх-адпаведна 1,8 — 2,3 мм. Насякомыя распаўсюджаныя ва ўсіх зонах развядзення буракоў. Пашкоджваюць расліны ад з’яўлення ўсходаў і да смыкання радкоў. Развіваюцца ў адным пакаленні. Зімуюць імага ў раслінных рэштках і ў верхнім пласце глебы на глыбіні 10 — 12 см на непаханых землях. Вясной пасля адтавання глебы яны з’яўляюцца пры тэмпературы +6..+8 °C у яснае надвор’е і пры +15 °C у пахмурнае. Лёт назіраецца толькі пры ясным і ціхім надвор’і. У гэты час імага ўзмоцнена сілкуюцца на бураках і значна іх пашкоджваюць. Адна самка адкладае каля 20 яек. Лічынкі сілкуюцца дадатковымі карэннямі лебяды, часам буракоў. На лісці цукровых буракоў з верхняга боку яны выгрызаюць мякаць. Пры гэтым ніжняя скурка ліста застаецца не пашкоджанай, а па меры росту расліны яна лопаецца і ўтвараюцца суцэльныя адтуліны. Насякомыя не толькі выгрызаюць тканку, але і выядаюць яе змесціва.
Іаган Штраус (сын)
Ёган або Іаган Штраус-сын (ням. Johann Strauß; 25 кастрычніка 1825, Вена - 3 чэрвеня 1899, Вена) — аўстрыйскі, і , прызнаны «кароль вальса», аўтар шматлікіх танцавальных твораў і некалькіх папулярных аперэт.
Віктар Фёдаравіч Шматаў
Акадэмія навук
'''Віктар Шматаў «Спадчына, якую трэба ратаваць», «Гістарычны часопіс», № 4, 1997 З Чарнобыльскага дзённіка:'''
Валянцін Піліпавіч Ждановіч
Біяграфія
3 1946 года ў Гомелі: старшы прараб, начальнік участка будаўнічага ўпраўлення № 19 міністэрства шляхоў зносін, з 1949 года галоўны інжынер Гомельскага філіяла інстытута «Белдзяржпраект», з 1957 па 1975 г. дацэнт кафедры прамысловых і грамадзянскіх збудаванняў Беларускага інстытута інжынераў чыгуначнага транспарту.
Ітэрацыя (матэматыка)
Ітэрацыя ў матэматыцы (ад iteratio «паўтарэнне»): вынік паўторнага выкарыстання пэўнай матэматычнай функцыі.
Калі y = f(x) ≡ f1(x), то функцыі f2(x) = f[f1(x)], f3(x) = f[f2(x)],..., fn(x) = f[fn-1(x)] з'яўляюцца паслядоўнасцю ітэрацый функцыі f(x).
Таццяна Валер’еўна Вадалажская
Палітычны пераслед
Першы раз Вадалажская была затрымана пасля ператрусу ў яе кватэры 4 жніўня 2021 года, таксама ў той дзень былі затрыманы іншыя прадстаўнікі «ЕўраБеларусь» Уладзімір Мацкевіч, Улад Вялічка і Аксана Шэлест (Вялічку і Шэлест выпусцілі ў той дзень). Вадалажская і Мацкевіч былі змешчаны ў ізалятар на Акрэсціна.
Гандвана
Аднак падчас Юрскага перыяду каля 180 мільёнаў гадоў таму Пангея зноў раскалолася на Гандвану і паўночны кантынент Лаўразію, якія падзяліў акіян Тэціс. 30 мільёнаў гадоў пасля, у тым жа Юрскім перыядзе Гандвана сама пачала распадацца на вышэйпералічаныя (цяперашнія) мацерыкі. Спачатку, 150 мільёнаў гадоў назад, Гандвана раскалолася на дзве часткі, адна з якіх ўключала Афрыку і Паўднёвую Амерыку, іншая - Аўстралію, Антарктыду і паўвостраў Індастан. Канчаткова ўсе сучасныя мацерыкі вылучыліся з Гандваны толькі ў канцы крэйдавага перыяду, 70-80 мільёнаў гадоў таму.
Юрый (востраў)
У старажытнасці наведваўся айнамі, якія далі яму імя Юра або Юру ("там шмат бакланаў"). У 1855 — 1945 гг. уваходзіў у склад Японіі. Выкарыстоўваўся як рыбалоўная база. Сезоннае насельніцтва дасягала 501 чал. У 1945 г. заняты савецкімі войскамі і пазней уключаны ў склад РСФСР.
Антон Адынец
Біяграфія
З 1813 года пачаў вучыцца ў Барунскай базыльянскай школы.
Лешак Мілер
Біяграфія
15 красавіка 1999 года ўзначаліў Саюз дэмакратычных левых сілаў, які аб'ядноўваў партыі і левацэнтрысцкія рухі ў адну партыю. 19 кастрычніка 2001 года пасля выбараў, на якіх СДЛС атрымала 41,04% галасоў у Сейме і 75 месцаў у Сенаце, ён сфармаваў урад і стаў прэм'ер-міністрам.
Андрэй Рыгоравіч Ніканаў
Біяграфія
Да кастрычніка 1943 года падпалкоўнік Андрэй Ніканаў камандаваў 685-м стралковым палком 193-й стралковай дывізіі 65-й арміі Цэнтральнага фронту. Вызначыўся падчас бітвы за Дняпро. 15 кастрычніка 1943 года полк Ніканава паспяхова пераправіўся праз Дняпро у раёне вёскі Каменка Рыпкынскага раёна Чарнігаўскай вобласці Украінскай ССР і захапіў плацдарм на яго заходнім беразе, утрымаўшы яго для наступу асноўных сіл.
Быў таксама ўзнагароджаны ордэнамі Чырвонага Сцяга і Айчыннай вайны 1-й ступені.
Алесь Адамовіч
Пра бацькоў
Бацька — Адамовіч Міхаіл Іосіфавіч 1902 года нараджэння, нарадзіўся ў в. Рачэнь Слуцкага раёна. У 1923 годзе паступіў на медыцынскі факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. У студэнцкія канікулы падпрацоўваў у Капыльскім Доме адпачынку. Будучы студэнтам, ажаніўся з Ганнай Мітрафанаўнай 1904 года нараджэння (нарадзілася ў В. Забалоцце Любанскага раёна).
Творчая дзейнасць
З красавіка 1975 года Алесь Адамовіч пачаў запісваць ленінградскіх блакаднікаў. Сааўтар-Ленінградскі пісьменнік Данііл Гранін. У 1979 годзе выйшла першая частка «Блакаднай кнігі».
Пасля вайны
У 1954 годзе пасля абароны дысертацыі «Мова рамана» трэцяе пакаленне «I індывідуальны літаратурна-мастацкі стыль Кузьмы Чорнага» — (напісаў за тры летнія месяцы 1953 года, бо ўсе гады аспірантуры працаваў над раманам) стаў выкладчыкам беларускай літаратуры на філалагічным факультэце БДУ, а затым перайшоў на працу навуковым супрацоўнікам у Інстытут літаратуры імя Янкі Купалы АН БССР, дзе працаваў (з перапынкам) тры дзесяцігоддзі (з 1976 года-загадчык сектара ўзаемасувязяў літаратур). Пісаў пра тое, што здавалася актуальнай для беларускай літаратуры (станаўленне жанру беларускай літаратуры; Кузьма Чорны і Фёдар Дастаеўскі; творчасць Максіма Гарэцкага і класічная традыцыя; ваенная і вясковая проза на літаратурнай планеце і т.д.). Апублікаваныя навуковыя працы заўсёды выклікалі шырокі грамадскі рэзананс, амаль усе былі перакладзены на рускую мову і выдадзены ў Маскве.
Памяць
6 кастрычніка 2018 года ў Глушы адкрыты арт-аб’ект прысвечаны Алесю Адамовічу — «Прыпынак Адамовіча», аўтарам ідэі арт-аб’екта была ініцыятыўная група «Прыпынак Адамовіча».
Куншалган
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва аула складала 1123 чалавекі (554 мужчыны і 569 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у ауле пражывалі 725 чалавек (365 мужчын і 360 жанчын).
Палец рукі
Пальцы рук — найбольш дыстальныя часткі верхніх канечнасцяў жывел, у тым ліку чалавека, у якога ў працэсе эвалюцыі атрымалі важную функцыянальную нагрузку па параўнанні з іншымі відамі.
NGC 3251
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Эліна Міхайлаўна Світоліна
Элі́на Міха́йлаўна Світо́ліна (Еліна Михайлівна Світоліна; ) — украінская тэнісістка; бронзавая прызёрка Алімпійскіх гульняў 2020 года ў Токіа ў адзіночным разрадзе; пераможца 19 турніраў WTA (з іх 17 у адзіночным разрадзе); пераможца аднаго Выніковага турніру ў адзіночным разрадзе (Фінал тура WTA-2018); былая трэцяя ракетка свету ў адзіночным разрадзе.
2020—2022 (вяртанне ў топ-5 і бронза на Алімпіядзе)
17 ліпеня 2020 года Світоліна выйграла выставачны міні-турнір у Берліне. Стартаваўшы ў паўфінале, яна абыйграла Анастасію Севаставу 7:6, 6:3 (матч праходзіў на травяным корце), а ў фінале нанесла паражэнне Петры Квітавай 3:6, 6:1, 10-5 (гэты паядынак прайшоў на хардзе, паколькі праз дождж яго не ўдалося правесці на траве). У сярэдзіне верасня на Адкрытым чэмпіянаце Італіі дайшла да чвэрцьфіналу, дзе прайграла Маркеце Вандроўшавай (3:6, 0:6).
Першы турнір 2021 года Світоліна згуляла ў студзені ў Абу-Дабі і выйшла ў чвэрцьфінал. Затым да чвэрцьфіналу яна дайшла таксама на турніры ў Мельбурне, дзе прайграла бельгійцы Мертэнс. На Адкрытым чэмпіянаце Аўстраліі Світоліна ў чацвёртым раўндзе прайграла амерыканцы Джэсіцы Пегуле. У сакавіку на турніры WTA 1000 ў Маямі ёй удалося прайсці ў паўфінал. У грунтовай частцы сезона 2021 года найлепшымі рэзультатамі Світолінай сталі выхад у паўфінал у Штутгарце ў красавіку і ў чвэрцьфінал у Рыме ў маі. На Ралан Гарос яна прайграла ў трэцім раўндзе. На Уімблдане Эліна прайграла ўжо на стадыі другога раўнда. Улетку яна згуляла на Алімпійскіх гульнях, што праходзілі ў Токіа. Світоліна здолела заваяваць бронзавы медаль. Яна выйграла на Алімпійскім турніры чатыры матчы запар (у Лауры Зігемунд, Айлы Тамлянавіч, Марыі Сакары і Камілы Джорджы). За выхад у фінал яна змагалася з чэшкай Маркетай Вандроўшавай і прайграла з лікам 3:6, 1:6. У матчы за бронзавы медаль Світоліна здолела перайграць Алену Рыбакіну — 1:6, 7:6(5), 6:4. Гэты матч адзначыўся шматлікімі спробамі Алены Рыбакінай падаць на матч у другім сэце, але ўсе яны былі адбітыя Світолінай, якая прадэманстравала вынослівасць і дасведчанасць, хоць і была слабейшай за суперніцу. Таксама трэці сэт пачынаўся з лідзіравання Рыбакінай, аднак Світоліна здолела адыграць чатыры геймы запар. Напрыканцы жніўня Світоліна выйграла свой чарговы тытул. Яна стала чэмпіёнкай на турніры ў Чыкага, нанесшы паражэнне ў фінальным матчы францужанцы Алізэ Карнэ — 7:5, 6:4. На Адкрытым чэмпіянаце ЗША Світоліна выйграла чатыры матчы (у тым ліку ў Дар’і Касаткінай і Сімоны Халеп) і выйшла ў чвэрцьфінал, у якім прайграла фіналістцы таго турніру Лэйле Фернандэс.
Восенню 2021 года Світоліна выйшла ў чвэрцьфінал турніру ў Чыкага. На турніры ў Індыян-Уэлсе, які праходзіў у тым сезоне ў кастрычніку, яна выбыла на стадыі чацвёртага раўнда.
Аляксандр Дзмітрыевіч Свін’ін
Біяграфія
Камандзір 1-й батарэі 39-й артылерыйскай брыгады (9.04.1875-1.03.1887), камандзір 1-й батарэі 30-й артылерыйскай брыгады (1.03.1877-2.09.1878), памочнік начальніка артылерыі княства Балгарскага (2.09.1878-25.08.1879), камандзір 30-й артылерыйскай брыгады (11.09.1879-24.08.1886), начальнік артылерыі 7-га армейскага корпуса (24.08.1886-14.05.1889), начальнік артылерыі Гвардзейскага корпуса (14.05.1889-15.10.1893), залічаны ў Памежную варту (14.02.1893), інспектар Памежнай варты (14.02.-15.10.1893), камандзір Корпуса Памежнай варты (15.10.1893-13.04.1908), член Дзяржрады.
Вуліца Войкава (Полацк)
Гісторыя
Пасля забойства бальшавіцкага лідара Пятра Войкава перайменавана ў яго гонар.
Аквіла (штандар)
Аквілу, сімвал арла, глыбока шанавалі, бо арол лічыўся сімвалам Юпітэра. Страта аквілы на полі бою лічылася невагоднай ганьбай (легіён, які страціў аквілу, павінен быў быць расфарміраваны), таму рымскія салдаты былі гатовыя памерці за тое, каб вярнуць сімвал. Аквілу ўвесь час трымалі ў пакоі, вядомым як principiorum aedes, які знаходзіўся пад аховай першага цэнтурыёна легіёна. … за імі насілі сцягі і пасярод іх арла, якога рымляне маюць на чале кожнага легіёна. Як цар птушак і наймацнейшая з іх, арол служыць ім эмблемай панавання і прадвеснікам перамогі над усякім ворагам, супраць якога  яны выступаюць.
Замкавы парк (Нясвіж)
Азеляненне замкавай тэрыторыі пачалося ў пачатку 19 ст. На плане Нясвіжа 1810 бачна, што аб’язная дарога, што праходзіла па знешняй броўцы рова ў трох месцах абсаджана дрэвамі з двух бакоў, у чацвёртым (паўночна-ўсходнім) — з аднаго. Як адзначаў У. Сыракомля, у 1830-х гадах на адкосах рова раслі дзікія хмызнякі і зрэдку разложыстыя грушы, а ў цэнтры параднага двара знаходзілася група бяроз і асін. На гравюры Г. Гумінскага, зробленай пазней, відаць, што дрэвы ў двары замка былі заменены кветкавай клумбай дыяметрам 15—16 м, а каля пад’езда да першага крыла пасаджаны дэкаратыўныя кусты.
Шарашэўскі сельсавет
Шарашэ́ўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пружанскага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — гарадскі пасёлак Шарашова.
Каніфоль
Шклопадобнае крохкае рэчыва ад светла-жоўтага да цёмна-чырвонага колеру. Хімічна — сплаў смаляных кіслот. Не раствараецца ў вадзе. Раствараецца ў ацэтоне, спірце, шкіпінары, бензіне. З асновамі ўтварае солі.
HMS E21
Падчас Першай сусветнай вайны была размешчана на Мальце і пазней у Брындзізі.