cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Петэр Дас
Петэр Дас (Petter Dass;, Херой, Нурлан — , Альстахёўг) — нарвежскі. Адзін з першых нарвежскіх паэтаў новага часу.
Творчасць
Пры жыцці Даса быў апублікаваны адзіны твор — паэма «Den nordske dale-viise» (1683, «Нарвежская песня даліны»), астатнія творы апублікаваны пасмяротна. У паэме «Голас Нурлана» («Nordlands trompet», 1678—1700, выдадзена у 1739) дадзена рэалістычнае апісанне паўночнай Нарвегіі, побыту, абрадаў і заняткаў народа. Аўтар зборніка рэлігійных песень «Bibelski viise-bog» (1711). Творы Даса напісаны простай, жыццёвай мовай, блізкія да фальклору.
Спіс аб’ектаў PGC (2028001—2029000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2028001—2029000)
Сон у летнюю ноч
Сон у летнюю ноч (A Midsummer Night's Dream) — камедыя Уільяма Шэкспіра ў 5 актах. Лічыцца, што «Сон у летнюю ноч» была напісана ў прамежку паміж 1594 і 1596 гадамі. Не выключана, што Шэкспір ​​стварыў п'есу спецыяльна да вяселля аднаго з арыстакратаў або да святкавання каралевай Елізаветай I дня св. Яна Хрысціцеля (якое у заходняй традыцыі, як і Купалле ў беларускай, суправаджаецца фальклорнымі павер'ямі).
Сюжэт
У п'есе «Сон у летнюю ноч» — тры перасякальныя сюжэтныя лініі, звязаныя паміж сабой будучым вяселлем герцага Афінскага Тэзея і царыцы амазонак Іпаліты.
Барыс Кіт
Бары́с Кіт, імя пры нараджэнні Бары́с Уладзі́міравіч Кіта́ (, Санкт-Пецярбург —, Франкфурт-на-Майне) — беларускі грамадскі дзеяч, педагог, матэматык, фізік, канструктар амерыканскай ракетнай тэхнікі. Ганаровы грамадзянін Навагрудскага раёна.
BMW X3
Другое пакаленне
Прэзентацыю новага пакалення BMW X3 чакалі да восені 2010 года, яна павінна была адбыцца на міжнародным аўташоу ў Парыжы, аднак у канцэрне BMW палічылі патрэбным да лістапада вывесці новы аўтамабіль на рынак. Другое пакаленне красовера было прадстаўлена ў ліпені 2010 года, вытворчасць аўтамабіля пачалася 1 верасня 2010 года.
Бяспека
Аўтамабіль прайшоў тэст Euro NCAP у 2011 годзе:
Вопытны
Да 9 жніўня 1979 года пасёлак уваходзіў у склад Астрашыцка-Гарадоцкага сельсавета.
Дахран
Горад злучаны шашой з партамі Эль-Хубар, Дамам, Рос-Танура, Эль-Джубайль, а таксама з дзяржавамі Кувейт і Ірак. Дахран з’яўляецца цэнтрам нафтараспрацовак. У горадзе размешчаны міжнародны аэрапорт, а таксама ваенная і паветраная база ЗША. Адной з адукацыйных устаноў з’яўляецца Нафтавы інстытут. У горадзе размешчана штаб-кватэра найбуйнейшай у свеце нафтавай кампаніі Saudi Aramco.
Дарэм (значэнні)
Дарэм — тапонім.
Прыднястроўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Тараса Шаўчэнкі
У 1997 годзе ў сувязі з зменай статуса быў перайменаваны ў Прыднястроўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Т. Р. Шаўчэнкі. Пад гарантыяй і пры актыўнай падтрымцы Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта ў 1999 годзе ПДУ стаў паўнапраўным членам Еўразійскай Асацыяцыі класічных універсітэтаў.
Калінкавіцкі дзяржаўны краязнаўчы музей
Асноўны фонд музея (2008) налічвае 3144 адзінкі захоўвання, навукова-метадычны — 3074 адзінкі. Плошча экспазіцыйных памяшканняў 170 м², выставачнай залы — 150 м².
Універсітэт Усходняга Кітая
Агульная характарыстыка
Ён быў утвораны ў 1951 годзе ў выніку зліцця Вялікага кітайскага ўніверсітэта, заснаванага ў 1924 годзе, і Універсітэта Кван Хуа, які ўзнік на базе каледжа Святога Яна, заснаванага у Шанхаі ў 1879 годзе. Яго першапачатковая роля складалася ў падрыхтоўцы настаўнікаў для сярэдняй і вышэйшай адукацыі, але вельмі хутка ў ім з'явіліся даследчыкі вышэйшага класа і вучэльня ператварылася ў элітны ўніверсітэт з інтэнсіўнымі даследаваннямі.
Аганус
У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і называлася Аганус (арм.: Աղանուս), уваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята ўзброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).
Добрушскі раённы краязнаўчы музей
Добрушскі раённы краязнаўчы музей — музей, заснаваны ў горадзе Добруш 1 красавіка 2002 года ў адпаведнасці з рашэннем Добрушскага райвыканкама ад 29.03.2002 г. Адкрыты для наведвальнікаў 5 чэрвеня 2005 года. Размешчаны ў адрэстаўрыраваным будынку, які з’яўляецца помнікам архітэктуры пачатку XX стагоддзя і ўзведзены на сродкі княгіні І. І. Паскевіч як школа для дзяцей работнікаў папяровай фабрыкі князёў Паскевічаў. Музеем кіравалі А. Л. Прахарэнка, В. А. Сужаеў. З 2007 года дырэктар А. В. Агееў.
Дрыколле (археалагічны помнік)
Зараз уся пляцоўка раскапана «чорнымі археолагамі». Пашкоджаны схілы гарадзішча, валы і роў вакол яго.
Васілёк сонечны
Батанічнае апісанне
Аднагадовая травяністая расліна са шматлікімі жоўтымі кветкамі.
BMW F15
X5M
Спартыўная версія — M — аснашчаецца рухавіком з падвойным турбанаддзіманнем. Акрамя гэтага ён мае адаптыўную спартыўную падвеску Adaptive M і колы 20 цаляў.
Ірана-іракская вайна
Ірана-іракская вайна (1980—1988), Першая вайна ў Персідскім заліве, або Першая вайна ў заліве (у іранскай гістарыяграфіі таксама называецца як Навязаная вайна і Свяшчэнная абарона, у іракскай — Кадысія Садама) была выклікана ідэалагічным і палітыка-эканамічным процістаяннем Ірана і Ірака, у т.л. іх барацьбой за кантроль над нафтавымі рэсурсамі ў Персідскім заліве; Іран імкнуўся таксама скінуць кіруючы ў Іраку рэжым С. Хусейна.
Ход вайны
У канцы 1982 года фронт стабілізаваўся.
Улетку Іран праводзіць паспяховую наступальную аперацыю «Мерсад». Тым часам іракскія часці ўварваліся на тэрыторыю Ірана, на Тэгеран пасыпаліся ракеты. Хамейні нарэшце зразумеў, што «пераможнага канца» не будзе.
Крываўнік птарміка
Медыцынскае прымяненне
Выкарыстоўваецца ў народнай медыцыне.
Брыён Раш
Брыён Раш (нар., Шрыўпарт, ЗША) — амерыканскі баскетбаліст.
Кар’ера
У 2012 годзе невялікі адрэзак быў у французскім «Шалоне», і да 2014 года быў у «Астане».
Таццяна Герасімаўна Мдывані
Узнагароды
Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь у галіне літаратуры, мастацтва і архітэктуры (1998, у сааўтарстве) — за даследаванне «Музычны тэатр Беларусi» ў 3-х тамах, апублікаванае ў 1993—1997 гадах. Узнагароджана Нагрудным знакам «За ўклад у развіццё культуры Беларусі» Міністэрства культуры РБ (№ 543).
ФК Дынама Брэст
1992—2011: «Дынама» (Бронзавыя медалі, матч з «Нёман», першы Кубак)
У 18-м туры 25 жніўня 1996 года ў складзе «Дынама» ў хатнім паядынку супраць «ФК Маладзечна» (1:1) дэбютаваў (выйшаў на замену замест абаронцы Вольскага, на 86-й хвіліне сустрэчы) Раман Васілюк (ва ўзросце 17 гадоў 276 дзён). Пасля чаго Раман Васілюк стаў сталым лепшым бамбардзірам каманды ў гісторыі, і 1999 годзе за вялікія тады грошы для беларускага чэмпіяната — 300 тыс. даляраў ЗША — перайшоў у ФК Славія Мазыр.
У 2002 годзе, з тура 18-га каманду трывала прымацавала да 10-й пазіцыі і яна ў сілу турнірнай сітуацыі ніякім чынам не магла змяніць свайго статусу. Затое берасцейцы паўдзельнічалі ў размеркаванні «залатых» узнагарод. Гродзенскаму «Нёману», каб стаць чэмпіёнам і пазбегнуць «залатога» матча з БАТЭ, неабходная была перамога ў апошняй выязной гульні ў Брэсце. Аднак берасцейцы ўперліся і, адказаўшы на выніковы стрэл Тарашчыка, дакладным ударам Дзянісені, здолелі захаваць нічыйны зыход. З прыкрасці галоўны трэнер гродзенцаў Сяргей Саладоўнікаў назваў Брэст «футбольнай вёскай». Трэнер нездарма адчуваў нядобрае — у дадатковым матчы за «золата» перамога дасталася барысаўскаму БАТЭ.
2016—2020 (Фінансы, Марадона, кубкі, чэмпіёнства)
У трэці раз берасцейцы заваявалі Кубак Беларусі па футболе у 2018 годзе. Фінал адбыўся 19 траўня на магілёўскім стадыёне «Спартак» з ФК БАТЭ. Барысаўчане двойчы вялі ў ліку, але дынамаўцы дзякуючы галам Арцёма Мілеўскага і Джоэля Фамее аднаўлялі раўнавагу. А на 89-й хвіліне Павел Няхайчык прынёс берасцейцам перамогу-3:2. Упершыню ў гісторыі турніру адной з каманд атрымалася заваяваць ганаровы трафей два года запар.
Фарм-клубы
У 1995—1998 гг. у Другой (трэцяй) лізе (Д3) гуляла команда «Дынама»-2 Брэст.
У сезоне 2018 склад каманды ў асноўным склалі былыя дублёры «Дынама», якія паспелі згуляць у розных лігах беларускага чэмпіянату. Ад самага пачатку каманда ўпэўнена ішла ўверсе табліцы, доўгі час змагалася за першы радок з «Крумкачамі», і толькі па выніках апошняга тура «Рух» забяспечыў перамогу ў лізе.
Слабашчына
Да 9 жніўня 1979 года вёска ўваходзіла ў склад Калодзішчанскага сельсавета.
Калгары
Гісторыя
У сувязі з тым, што вялікая колькасць калгарцаў была занята ў сектары энергетыкі, наступствы эканамічнага крызісу пачатку 1980-х гадах былі значнымі, і імкліва ўзрос узровень беспрацоўя. Аднак да канца дзесяцігоддзя эканоміка аднавілася. У Калгары хутка ўсвядомілі, што горад не павінен моцна залежыць ад нафты і газу, і яго эканоміка з тых часоў стала больш разнастайнай.
Буда-Кашалёўская карцінная галерэя імя Яўсея Яўсеевіча Маісеенкі
Буда-Кашалёўская карцінная галерэя імя Яўсея Яўсеевіча Маісеенкі — мастацкая галерэя, заснавана ў г. Буда-Кашалёва ў 1999 г. рашэннем Буда-Кашалёўскага выканкама пасля правядзення ў раёне 1-га Міжнароднага славянскага пленэра імя Я.Я.Маісеенкі, у якім прынялі ўдзел мастакі з Беларусі, Расіі і Украіны. Галерэя адкрыта для наведвальнікаў 25 жніўня 2007 г. Дырэктар В.М.Новікава.
Караль Падчашынскі
Творы
Да найважнейшых прац Падчашынскага ў ансамблі Вільнюскага ўніверсітэта гісторыкі архітэктуры адносяць рэканструкцыю касцёла Святых Янаў у Вільні. У 1826 годзе ён стварыў шэраг новых элементаў інтэр’еру (драўляны амбон, упрыгожаны пазалочанай разбой, і іншыя). У 1827—1829 гадах Падчашынскі перабудаваў паўднёвы фасад касцёла Св. Янаў, які выходзіць на вуліцу Яна (цяпер Швянта Ёна, ), у формах позняга класіцызму. У плоскасці фасада былі выдзелены два яруса, ніжні дзяліўся нішамі, верхні — парамі арак паміж пілястрамі. Цэнтр акцэнтаваны порцікам з чатырма карынфскімі калонамі. Істотныя змены былі ўнесены Падчашынскім у інтэр’ер касцёла. Такім чынам храм, архітэктурнае аблічча якога сфармаваўся ў эпоху готыкі і барока, быў дапоўнены элементамі класіцызму. Акрамя таго, па праекце Падчашынскага ў паўночным нефе храма ў 1828 годзе быў устаноўлены помнік рэктару Іераніму Страйноўскаму.
Тэарэтычная спадчына
Аўтар першага ў Беларусі і Літве падручніка тэорыі архітэктуры «Пачаткі архітэктуры для акадэмічнай моладзі» (на польскай мове; т. 1—3, Вільня, 1828—1857, артыкулаў пра выкладанне архітэктуры, даглядання за садамі і паркамі, аб сваім настаўніку Л. Стуоке-Гуцявічусе.
Керсці Кальюлайд
Палітычная кар’ера
Была членам Эстонскага геннага фонду і членам куратараў Тартускага ўніверсітэта. З 2011 года ўзначальвае савет Тартускага ўніверсітэта.
У лютым 2002 года назначана кіраўніком аддзела кіраўніцкага ўліку электрастанцыі «Іру». У верасні 2002 года прызначана дырэктарам гэтай электрастанцыі.
Вялікі марш вяртання
Храналогія падзей
6 красавіка паводле інфармацыі, апублікаванай ТАСС, да памежнай паласы палесцінскія моладзевыя актывісты даставілі каля 10 тыс. шын і падпалілі іх для таго, каб дэзарыентаваць падраздзялення ізраільскай арміі і ўскладніць агляд ізраільскім снайперам, якія занялі баявыя пазіцыі па лініі мяжы. Армія абароны Ізраіля ўжывала беспілотныя лятальныя апараты для скіду на дэманстрантаў бомбаў са слёзатачывым газам, выкарыстоўваліся і магутныя вадамёт. З пачатку сутыкненняў да 7 красавіка 2018, па даных прадстаўніка Міністэрства аховы здароўя, у кантраляваным рухам ХАМАС анклаве Ашраф аль-Кедра (прадстаўленымі парталам Palinfo) ахвяры сярод палесцінцаў — каля 30 чалавек, сярод ізраільскіх ваенных ахвяраў няма.
«Агністы тэрор»
З красавіка 2018 года антыізральскія сілы пачалі запускаць з сектара Газа ў бок Ізраіля паветраныя змеі, шары і г.д з гаручымі сумессю і/або з выбухоўкай, якія прыводзяць да пажараў у прымежнай паласе. Толькі 29-30 ліпеня вакол сектара Газы былі зафіксаваны і патушаны больш за за 50 палявых і лясных пажараў. Запускі падобных прыладаў прывялі да пажараў у ізраільскіх гарадах і пасёлках і пагрозе жыцця іх жыхароў, у тым ліку і ў дзіцячых установах.
Дзмітрый Мікалаевіч Жураўлёў
Біяграіфя
Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1966 года, член Беларускага саюза кампазітараў з 1967 года.
Абкурванне
Абку́рванне — магічнае дзеянне ачышчальнага, апатрапеічнага характару, накіраванае на пазбаўленне ад нячыстай сілы, жыццёвых няшчасцяў і няўдач, вылечванне розных захвораванняў чалавека і свойскай жывёлы. Акурвалі таксама жытло і гаспадарчыя будынкі. Ачышчальнае і жыццядайнае ўздзеянне абкурвання заснавана як на сакральнай моцы агню, так і на магічных уласцівасцях падпаленых прадметаў. Мае вызначаную паслядоўнасць рытуалу.
Джамар Абрамс
Джамар Абрамс (нар., Рычманд, ЗША) — амерыканскі баскетбаліст, форвард. З’яўляецца пераможца конкурсу слэм-данкаў у матчы ўсіх зорак Германіі 2018 года.
Уладзімір Міхайлавіч
Уладзімір Міхайлавіч (нар., Цэтынэ, Чарнагорыя) — чарнагорскі баскетбаліст. Выступае за нацыянальную зборную Чарнагорыі.
Шкаплер Маці Божай з гары Кармель
Гісторыя
Паводле айца Х’ю Кларка OCarm, «вытокі адданасці шкаплеру можна знайсці ў жаданнях свецкіх людзей Сярэднявечча быць цесна звязанымі з ордэнам кармелітаў і яго духоўнасцю». Было агульнай нормай тое, што свецкія, якія належалі да канфрэрый, садаліцый або трэціх ордэнаў, звязаных з манаскімі ордэнамі, насілі пэўны знак прыналежнасці, найчасцей, частку габіта: напрыклад, шнур, плашч ці шкаплер. На працягу часткі сваёй гісторыі свецкія вернікі, якія жылі кармеліцкай духоўнасцю і былі звязаныя з кармелітамі, насілі белую мантыю (такую ж самую, як у братоў) або нават габіт. Маленькі карычневы шкаплер і абяцанне Марыі аб збаўленні для яго ўладальніка пачалі распаўсюджвацца сярод свецкіх у той форме, якую мы ведаем сёння, па ініцыятыве і пры непасрэдным удзеле Джавані Батысты Росі, генеральнага прыёра кармелітаў у 1564—1578 гады.
Паводле каталіцкага традыцыйнага пабожнага падання, Найсвяцейшая Дзева Марыя з’явілася ў Кембрыджы Святому Сымону Стоку, які быў генеральным прыёрам ордэна кармелітаў у сярэдзіне XIII стагоддзя. Самая ранняя задакументаваная згадка гэтай гісторыі датуецца канцом XIV стагоддзя, у ёй паведамляецца што «''Святы Сымон быў англічанінам, чалавекам вялікай святасці і адданасці, які заўсёды ў сваіх малітвах прасіў Дзеву адарыць яго ордэн нейкай асаблівай прывілеяй. Дзева з’явілася яму, трымаючы ў руцэ шкаплер і кажучы: „Гэта прывілея для цябе і тваіх; той, хто памрэ ў ёй, будзе збаўлены“''».
Сярод каталікоў існуюць таксама меркаванні, што хтосьці іншы з кармелітаў, а не Святы Сымон Сток, меў апісанае вышэй містычнае аб’яўленне, якое пазней сталі звязваць са Стокам. Гісторыя, запісаная Жэрарам з Фрашэ ў 1259—1260 гадах, расказвае пра смерць праз утапленне ля ўзбярэжжа Акры (на тэрыторыі сучаснага Ізраіля, як раз каля гары Кармель) у 1237 годзе Блаславёнага Іардана Саксонскага, дамініканскага манаха. У ёй згадваецца «пэўны брат Кармельскага Ордэна» (у некаторых крыніцах паведамляецца, што ён яшчэ не склаў шлюбы, але праходзіў навіцыят), які меў спакусу занядбаць сваё пакліканне, бо Бог дазволіў, каб жахлівая смерць напаткала такога святога чалавека. Паведамляецца, што тады Блаславёны Іардан аб’явіўся гэтаму брату, абнадзейваючы яго, што «ўсе, хто служаць Госпаду Ісусу Хрысту да самога канца, будуць збаўленыя». Жэрар робіць выснову: «Той брат, а таксама прыёр таго ж самага ордэна, брат Сымон, чалавек рэлігійны і праўдзівы, распавялі гэтыя рэчы нашым братам». Гэта гісторыя, якая мае прыкметнае падабенства (з відавочнымі адрозненнямі) да традыцыйнага каталіцкага падання пра перадачу шкаплера і абяцанне збаўлення, з’яўляецца адной з вельмі нямногіх вядомых задакументаваных прыжыццёвых крыніц пра Святога Сымона Стока.
Знешні выгляд і практыка нашэння
Калі ж звярнуцца да прыкладу іншых тэрыторый, то ў Катэхізісе, які быў падрыхтаваны пад кіраўніцтвам правінцыйных прыёраў (правінцыялаў) ордэна кармелітаў і ордэна босых кармелітаў у Паўночнай Амерыцы і меў імпрыматур Арцыбіскупа Вашынгтонскага, прапісана, што скапулярый павінен складацца з дзвюх частак карычневай тканіны, адна з якіх павінна вісець на грудзях карыстальніка, а другая — на спіне. Гэтыя часткі мусяць быць злучаныя дзвюма стужкамі або ніткамі, кожная з якіх павінна быць перакінута праз адпаведнае плячо — адсюль і паходзіць слова «шкаплер» (ад scapula — лапатка, праз szkaplerz). Рэлігійныя выявы альбо сімвалы, хаця і не з’яўляюцца неабходнымі, могуць быць вышытыя на кавалках тканіны ці нашытыя на яе (гэты звычай з’явіўся ў XVIII стагоддзі). У Катэхізісе таксама прызнаваўся той факт, што раней шкаплер цалкам рабіўся з чыстай шэрсці (правіла, якое ў наш час не з’яўляецца абавязковым). Далей паведамляецца, што габіты кармелітаў таксама звычайна вырабляюцца з іншых, менш дарагіх, але больш практычных матэрыялаў.
Паколькі шэрсць хутка псуецца ў трапічным клімаце, з 1910 года тыя, хто належным чынам ставяцца да свайго ўдзелу ў канфрэрыі (своеасаблівым брацтве людзей, што наклалі на сябе шкаплер), могуць насіць належным чынам блаславёны шкаплерны медальён з выявай Ісуса і Яго Найсвяцейшага Сэрца на рэверсе і Марыі на аверсе (пры гэтым, аднак, першапачаткова на чалавека павінен накладацца менавіта шарсцяны шкаплер). Тым не менш, сам Святы Папа Пій X, хаця і выдаў адпаведны дазвол, выказваўся ў падтрымку менавіта шарсцянога шкаплера. Яго пераемнік, Бенедыкт XV, таксама заявіў, што Царква аддае перавагу класічнаму шкаплеру, а не медальёну. Гэта тлумачыцца і тым, што шарсцяны кавалак тканіны з’яўляецца важным знакам, які нагадвае, што шкаплер — гэта часткі адзення, манаскага габіта.
Хвоя чорная
Распаўсюджанне і экалогія
Арэал, па большай частцы, знаходзіцца ў паўночным Міжземнамор'і, ёсць некалькі раёнаў у Марока і Алжыры.
Лепш за ўсё расце на адкрытых, сонечных месцах, але можа пераносіць бакавое ацяненне. Расліна ветра- і засухаўстойлівая.
Іерусалім
Статус Іерусаліма
Ва Усходнім Іерусаліме знаходзяцца консульства ЗША і некаторых іншых краін, якія ажыццяўляюць кантакты з Палесцінскай аўтаноміяй. У 2017 Прэзідэнт ЗША Дональд Трамп афіцыйна прызнаў Іерусалім сталіцай Ізраіля. Акрамя таго, ён даў старт падрыхтоўцы па пераносе пасольства ЗША з Тэль-Авіва ў Іерусалім. Рашэнне Трампа не падзялілі лідары шэрагу еўрапейскіх краін, прадстаўнікі арабскіх краін строга раскрытыкавалі гэтае рашэнне.
Дуброва (Гаранскі сельсавет)
Дубро́ва (, Дуброва) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гаранскага сельсавета.
Гедвіга Лізавета Шарлота Гольштэйн-Готарпская
Гедвіга Лізавета Шарлота Гольштэйн-Готарпская (Hedvig Elisabet Charlotta; 22 сакавіка 1759 — 20 чэрвеня 1818) — каралева Швецыі і Нарвегіі як жонка караля Карла XIII і II. Таксама вядома сваімі дзённікамі, мемуарамі і кемлівасцю.
Каралеўская княгіня
У Гедвігі Лізаветы Шарлоты была сетка ўплывовых мужчын, якія па чарзе аказвалі ёй паслугі: сярод іх Эрык Рут, Рутгер Макліер, Карл Геран Бондэ, Якаў Дэлагардзі, Густаў Маўрыц Армфельт і Густаў Адольф Ройтэрхольм, з якімі яна падтрымлівала сувязі праз яе масонскую дзейнасць. Яна дапамагала Ройтэрхольму на шляху да фактычнага рэгента падчас нязначнага рэгенцтва Густава IV Адольфа. Падчас Рыксдага 1789 года яна падтрымала Адольфа Людвіга Штырнельда як лідара апазіцыі, а калі ён апынуўся ў зняволенні, папрасіла Густава Маўрыца Армфельта папрасіць вызвалення ад Густава III. Увосень 1789 года Гедвіга Лізавета Шарлота адыграла галоўную ролю ў змове з мэтай адхілення ад улады Густава III і пасадцы на трон яе мужа герцага Карла. Яе ідэалам стала шведская канстытуцыя 1772 года, якую яна разглядала як добры інструмент для прасветленай арыстакратыі, а вайна і Закон аб саюзе і бяспецы зрабілі яе вядучай часткай апазіцыі. Яна супрацоўнічала са шведскім прынцам Фрэдэрыкам Адольфам і Густавам Адольфам Ройтэрхольмам. У планах было прымусіць Карла выступіць сімвалам апазіцыі, калі надыдзе час. Калі прыйшоў час прымусіць Карла дзейнічаць, ён адмовіўся, што фактычна спыніла пераварот.
У мастацкай літаратуры
Каралева Гедвіг выступае ў ролі героя рамана Анемары Селінкі «Désirée» 1951 года. Здаецца відавочным, што Селінка не бачыла мемуараў каралевы і нічога не ведала пра яе рэпутацыю абаяльнасці і кемлівасці; апавядальнік рамана Дэзірэ Клары, муж якой змяніў мужа Гедвігі на пасадзе караля, паказвае каралеву як маладумную, апантаную прыналежнасцю мартынетку і вінаваціць яе ў рашэнні Дэзірэ пакінуць мужа і вярнуцца ў Парыж.
Акары
Акары (Հակարի), Мурадханлы (Muradxanlı) — сяло ў Кашатагскім раёне Нагорна-Карабахскай Рэспублікі.
Led Zeppelin
«Led Zeppelin» — брытанскі рок-гурт, заснаваны ў 1968 годзе. Дасягнуў вяршыні сваёй папулярнасці у 1970-х гадоў. Гурт «Led Zeppelin» быў унікальны тым, што многія іх кампазіцыі стваралі новыя плыні і напрамкі ў сусветнай музыцы.
Звінячы (вёска)
Звіня́чы (, Звинячи) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гаранскага сельсавета.
Летнія Алімпійскія гульні 2012
Выбар горада
Прыём заявак гарадоў-кандыдатаў быў завершаны 15 ліпеня 2003. Да гэтага моманту жаданне прыняць у сябе Гульні выказалі 9 гарадоў: Гавана, Стамбул, Лейпцыг, Лондан, Мадрыд, Масква, Нью-Ёрк, Парыж і Рыа-дэ-Жанэйра. 18 мая 2004 Міжнародны алімпійскі камітэт пасля ацэнкі ўсіх пададзеных заявак абраў 5 гарадоў: Мадрыд, Масква, Нью-Ёрк, Парыж і Лондан. Кандыдатура Лондана была абрана 6 ліпеня 2005.
Геаграфічная абалонка
Кампаненты і элементы геаграфічнай абалонкі
У склад геаграфічнай абалонкі ўваходзяць кампаненты розных геасфер. Геасферы ўяўляюць сабой канцэнтрычныя (суцэльныя або перарывістыя) абалонкі Зямлі, якія адрозніваюцца па сваім складзе і ўласцівасцях: літасферу, атмасферу, гідрасферу і біясферу.
Атмасфера — газавая, паветраная абалонка Зямлі. Верхняя мяжа атмасферы праходзіць на вышыні больш за 1000 км. У склад геаграфічнай абалонкі ўваходзіць ніжні слой атмасферы, у якім адзначаецца наяўнасць пылу і вадзяной пары, могуць існаваць жывыя арганізмы. Верхняй мяжой геаграфічнай абалонкі прынята лічыць азонавы слой, які знаходзіцца на вышыні 25-30 км.
Летнія Алімпійскія гульні 2012
Спаборніцтвы
Першыя ўзнагароды разыгралі стралкі. У Лондане прайшлі спаборніцтвы ў стральбе з пнеўматычнай вінтоўкі на 10 м. Перамагла кітаянка І Сылін — 502,9 (399 + 103,9) бала.
Джэрсі-Сіці
Геаграфія
Размешчаны ў паўночнай частцы штата на заходнім беразе ракі Гудзон. Уваходзіць у склад Нью-Ёркскай агламерацыі.
Ідзу
Гісторыя
У наш час, асноўныя галіны эканомікі — рыбалоўства і турызм.
Кірыл Ільіч Смоліч
Біяграфія
Нарадзіўся ў с. Дзержыцах Рэчыцкага павета Мінскай губерні. Пасля заканчэння ў 1847 годзе Мінскай духоўнай семінарыі пасвечаны ў святары да Успенскай царквы с. Сморкі Барысаўскага павета. На прыходзе адкрыў народную школу, дзе сам быў настаўнікам. З 1867 г. настаяцель Успенскай царквы с. Крыжагорск (Халяўшчына) Мінскага павета — былы каталіцкі прыход. На прыходзе адкрыў дзве школы — мужчынскую і жаночую. Протаіерэй (1882), пастаянны член Мінскага павятовага Вучэльнага савета (1896), духаўнік благачыннай акругі (1897). У 1908 г. у Астрашыцкім Гарадку арганізаваў аддзел «Саюза Рускага Народа». Пахаваны каля Успенскай царквы ў Крыжагорску, побач з жонкай Сафіяй Філімонаўнай (4 жніўня 1824 — 20 студзеня 1909).
Канбера
Гарады-пабрацімы
Канбера з’яўляецца горадам-пабрацімам наступных гарадоў:
Алесь Жук
Творчасць
Пераклаў на беларускую мову творы рускіх (В. Астаф’ева, У. Багамолава, М. Булгакава, Ю. Казакова, Г. Траяпольскага, Ю. Трыфанава), украінскіх (М. Кацюбінскага) і іншых замежных пісьменнікаў.
Піліп Кузьміч Міронаў
Піліп Кузьміч Міронаў (1872—1921) — удзельнік Грамадзянскай вайны, савецкі военачальнік, казак, камандарм 2-ай Коннай арміі.
Літаратурны музей Аркадзя Куляшова
У 1990 г. закрыты, экспанаты перададзены раённаму краязнаўчаму музею. У 1999 г. аднавіў сваю дзейнасць у будынку Новасаматэвіцкай сярэдняй школы як Літаратурны музей А.Куляшова. Музеем кіравалі Я.А.Шаройка, А.В.Раздзёрына. З 2006 г. дырэктар Н.М.Лабынцава.
Я размалюю для цябе неба
Сюжэт
Кароткая аповесць «Ксюхіна поле» — гэта хутчэй апавяданне. Перад 16-гадовым Сяргеем стаяць дзве сур'ёзныя жыццёвыя задачы: трэба высветліць бацькоўства (бо бацька не лічыць яго сваім сынам з усімі выцякаючымі адсюль наступствамі ў адносінах паміж імі), а таксама наладзіць сяброўства з Ксюхаю, якая жыве ў цяжкім асяроддзі, паміж інтэрнатам «для дэбілаў і псіхаў» і цёткай, якая арганізавала прытон для наркаманаў. А разам з тым трэба і самому не ўцягнуцца ў спажыванне канопляў.
Пётр Сяргеевіч Новікаў
Біяграфія
Працаваў у МХТІ імя Д. І. Мендзялеева (1929—1934, 1943—1944) і ў МІАН імя В. А. Сцяклова (1934—1975), з 1957 года — на пасадзе загадчыка аддзела матэматычнай логікі МІАН.
Бялыніцкі раённы мастацкі музей імя Вітольда Каятанавіча Бялыніцкага-Бірулі
Экспазіцыя
У раздзеле экспазіцыі «Краявіды народнага мастака БССР і РСФСР В. Бялыніцкага-Бірулі» прадстаўлены творы мастака, напісаныя ў 1920-40-я гг.: «Восень», «Лёд прайшоў», «Апошні снег», «Маладыя бярозкі» і інш. Экспануецца партрэт В. Бялыніцкага-Бірулі, напісаны ў 1939 г. яго сябрам — народным мастаком СССР І. Э. Грабаром. Змешчаны скульптурны партрэт мастака, выкананы З. Азгурам. Выстаўлены пэндзлі, палітра, якімі карыстаўся жывапісец; сігнальны экзэмпляр паштовага канверта, які выпусціла Міністэрства сувязі СССР у 1972 г. з нагоды 100-гадовага юбілею В. Бялыніцкага-Бірулі; паштовая марка з рэпрадукцыяй пейзажа мастака «Ранняя вясна» (1912). Прадстаўлены таксама 2 лісты В. Бялыніцкага-Бірулі, адрасаваныя яго сябру — работніку Гарусаўскага дзіцячага дома М. І. Талкачову. У экспазіцыі «Жывапіс Беларусі 20 ст.» творы В. Цвіркі «Льнаводка», У. Лагуна «Завочніца», В. Шыбнёва «Збажына паспела», А. Бархаткова «Калгасны статак», У. Сеўрука «Рыбная лоўля» і інш. У раздзеле «Скульптура Беларусі 20 ст.» экспануюцца творы А. Заспіцкага «Паэтэса Цётка», С. Селіханава «Вызваленне», «Партрэт Селіванава», «Бюст Варапаевай», Л. Палійчука «Абаронцы Брэсцкай крэпасці», І. Міско «Партрэт хлопчыка», В. Папова «Юнацтва», «Партрэт Еўкайла» і інш. Экспазіцыю «Вобраз Радзімы ў выяўленчым мастацтве» складаюць творы ўдзельнікаў міжнародных пленэраў па жывапісе: Дз. Алейніка «Раніца на Дняпры» (1996), А. Бархаткова «На рацэ Друць» (1996), І. Сцяпанава «Удомля. Дача В. К. Бялыніцкага-Бірулі» (2003) і інш.
Пётр Пятровіч Падкавыраў
Творчасць
Сярод вучняў: А. Залётнеў, В. Іваноў, В. Карэтнікаў, В. Помазаў і інш.
Ідзу-Осіма
Геаграфія
Клімат вільготны субтрапічны. У лютым сярэдняя тэмпература не апускаецца ніжэй за +3,1 °C, а ў жніўні не паднімаецца вышэй за +27,6 °C. Сярэднегадавая норма ападкаў — 2831 мм. У летні сезон часцяком здараюцца разбуральныя тайфуны.
Інфраструктура
З афіцыйнага пункту гледжання востраў Ідзу-Осіма складае адзіны муніцыпалітэт, хаця на яго тэрыторыі існуе некалькі населеных пунктаў. Порт знаходзіцца ў паселішчы Акада. Адміністрацыйны цэнтр — у паселішчы Матамачы. Асноўныя галіны эканомікі — рыбалоўства і турызм. Наведвальнікаў прыцягваюць мясцовая маляўнічая прырода, а таксама натуральныя гарачыя бані. На востраве працуе музей вулканаў.
Марцыян Аляксандр Агінскі
Марцыян Аляксандр Агінскі ( — ) — дзяржаўны і ваенны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага. Чашнік (1658—1659), падстолі (1659—1661), стольнік (1661—1665), крайчы (1665—1670) і канцлер вялікі літоўскі (з 1684), ваявода троцкі (з 1670).
Крылава (вёска)
Кры́лава (, Крылово) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Гаранскага сельсавета.
Усходні фронт Рускай арміі
Усходні фронт — аператыўна-стратэгічнае з'яднанне ўзброеных антыбальшавіцкіх сіл на ўсходзе Расіі падчас Грамадзянскай вайны. Як адзіны фронт існаваў з ліпеня 1919 года.
Макс Дворжак
Біяграфія
Вучыўся ў Празе і Вене. З 1902 года выкладаў, з 1909 г. прафесар у Венскім універсітэце. Член венскай Акадэміі навук.
Ворагам Беларушчыны
Ворагам Беларушчыны — верш Янкі Купалы, напісаны ў 1907 годзе ў прыватным маёнтку пана Аляксандра Янавіча Любанскага (1863—1932) Яхімоўшчыне, дзе паэт працаваў памочнікам вінакура Сасноўскага на бровары, як удакладняе паэт, «пры перагонным і кантрольным апараце ў вінакурным заводзе, калі я павінен быў назіраць за гэтым апаратам, каб рэгулярна паступаў у яго спірт». Верш напісаны ямбам.
Пераклады
Верш пераклалі на рускую мову С. Спаскі, на ўкраінскую — Р. Лубкіўскі, на асецінскую — А. Пухаеў, на польскую — Ю. Ленарт, на англійскую — У. Мэй, В. Рыч.
Руская армія (1919)
Руская армія — узброеныя сілы Белага руху, аб'яднаныя ў агульнарасійскім маштабе напачатку 1919 года пад адзіным камандаваннем Вярхоўнага галоўнакамандуючага адмірала А. В. Калчака (узброеныя сілы Дзяржавы Расійскай).
Крычаўскі раённы краязнаўчы музей
Фонды музея
Захоўваюцца асабістыя рэчы ўраджэнцаў Крычаўшчыны М. С. Кісялёва, І. І. Гусакоўскага, А. Я. Смалякова і інш.
Круглянскі раённы гісторыка-краязнаўчы музей
Гісторыя
Заснаваны паводле сумеснай пастановы бюро Круглянскага райкама КПБ і Круглянскага райвыканкама ад 21.02.1990 г. Адкрыты для наведвальнікаў 25 чэрвеня 1994 г. да 50-годдзя з дня вызвалення раёна ад гітлераўскіх захопнікаў. Першы кіраўнік Т. М. Аксёнава. З 1998 г. дырэктар С. В. Каднікава.
Экспазіцыя
Асноўны фонд музея (2008) налічвае 7081 адзінкі захоўвання, навукова-дапаможны — 2260 адзінак Агульная плошча 314,7 м², экспазіцыйная — 175 м², плошча выставачнай залы 48,9 м².
Фаталіпея
Фаталіпея (Fətəlipəyə) — сяло ў Лачынскім раёне Азербайджанскай Рэспублікі.
Двур-Кралавэ-над-Лабэм
Горад упершыню згадваецца ў 1270 годзе. З’яўляўся валоданнем багемскім каралеў. У Двур-Кралавэ знаходзіцца адзін з найбуйнейшых у Еўропе заапаркаў (адкрыты 9 мая 1946 года; 290 відаў жывёл на 2004 год).
Усходні фронт
Усхо́дні фронт:
Усакіна (мемарыяльны комплекс)
Апісанне
На другім кіламетры ад Усакіна знаходзіцца мемарыяльны комплекс «Вязень-Сялец». Абапал дарогі, што вядзе да помніка «Расколатая хата», пасаджана 140 маладых дрэўцаў. Яны нібы працягваюць жыццё знішчаных тут нацыстамі 140 мірных жыхароў вёсак Вязень і Сялец. Раздзеленыя невялікім полем, тут калісьці стаялі вёскі з такімі назвамі. У жніўні 1942 года мірныя жыхары гэтых вёсак былі расстраляны карнікамі з батальёна Дзірлівангера. Рэшткі мірных жыхароў пахаваны ў брацкай магіле ля падножжа помніка. Вёскі гэтыя пасля вайны не адрадзіліся. Як напамін пра іх — 2 вялікія камяні з надпісамі «Вязень» і «Сялец».
Сяргей Георгіевіч Малафееў
Біяграфія
3 кастрычніка 1939 года арыштаваны ў Вільні НКУС, трапіў у лагер пад Архангельск, дзе працаваў на лесапавале. У час другой сусветнай вайны трапіў у Армію генерала Андэрса, ваяваў пад Табрукам.
Магілёўскі абласны краязнаўчы музей імя Еўдакіма Раманавіча Раманава
Гісторыя
У 1938 г. музейныя калекцыі Іосіфаўскага сабора, якія былі выкінутыя па вуліцу і па працягу некалькіх дзён разбіраліся ўсімі жадаючымі, перавезлі ў будынак закрытай сінагогі, бо паводле распараджэння в.а. першага сакратара ЦК КП(б)Б A. A. Волкава, гэты храм у гэтым жа годзе быў узарваны. Затым музейныя калекцыі пераправілі ў струхнелы будынак летняга цырка. Урэшце каля 7 тыс. прадметаў, што складала прыкладна 25 % ад колішніх фондаў, перавезлі ў капліцу на Успенскіх могілках.
Пасляваенны перыяд
У 2005 г. музею прысвоена імя беларускага археолага, гісторыка, этнографа, краязнаўца, педагога Е. Р. Раманава. Першапачаткова музей размяшчаўся ў Доме Саветаў, з 1961 г. — у будынку былога акруговага суда, помніку архітэктуры другой палавіны 18 ст.
Ашагы Фараджан
У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і называлася Арар (арм.: Հարար), уваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята ўзброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).
Аляксандр Пятровіч Фіцхелаўраў
Алякса́ндр Пятро́віч Фіцхела́ўраў (Александр Петрович Фицхелауров, ; 8 чэрвеня 1878 года, станіца Новачаркаская, Вобласць Войска Данскога — 28 сакавіка 1928 года, Парыж) — рускі ваеначальнік, генерал-лейтэнант, адзін з кіраўнікоў Белага руху на Доне.
Д
Д — пятая літара беларускага алфавіта. Мае кірылічнае паходжанне на аснове грэка-візантыйскага пісьма. Мела лічбавае значэнне «чатыры». У сучаснай беларускай мове абазначае шумны звонкі выбухны пярэднеязычны зычны гук «д» («дарога, дуброва»), а перад глухімі зычнымі і на канцы слоў – парны да яго звонкасці і глухасці гук «т» («кладка» — «клатка», «сад» – «сат»).
Спіс зорак сузор’я Ахвярніка
У прыведзеным спісе пералічаны ўсе зоркі сузор’я Ахвярніка да бачнай зорнай велічыні +6,5m і іншыя зоркі, якія ўяўляюць пэўную цікавасць: пераменныя, з планетнымі сістэмамі, звышновыя і г. д.
Белгарад
Бе́лгарад (Белгород) — горад (з 1596 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Белгародскай вобласці. Насельніцтва 358 тыс. чалавек (2008). Горад воінскай славы. Размешчаны на паўднёвай ускраіне Сярэднярускага ўзвышша, пераважна на правым беразе ракі Северскі Данец (правы прыток Дона), за 697 км на поўдзень ад Масквы, за 40 км ад мяжы з Украінай.
Аляксандр Януш Заслаўскі
Аляксандр Януш Заслаўскі-Астрожскі (Aleksander Janusz Zasławski, 1650—1682) — найбуйнейшы польскі і вялікалітоўскі магнат, апошні князь Заслаўскі (1656—1682) і (1656—1682), адзіны сын князя Уладзіслава Дамініка Заслаўскага (1616—1656), ваяводы сандамірскага (1645—1649) і кракаўскага (1649—1656), 3-га ардыната Астрожскага (1629—1656), ад шлюбу з Кацярынай Сабескай (1634—1694). Апошні мужчынскі прадстаўнік княжацкага роду Заслаўскіх.
Біяграфія
У 1669 годзе князь-магнат Аляксандр Заслаўскі Януш Рэчы Паспалітай. У 1660 годзе на Львоўшчыне заснаваў горад Александрыю (Сколэ). У 1670 годзе заснаваў юрыдычную акадэмію ў Варшаве, названую Александрыяй.
Нірвана
Нірвана (निर्वाण, згасанне) — цэнтральнае паняцце будызму, бон і джайнізму, якое азначае вышэйшы стан, канчатковую мэту чалавечых памкненняў.
У стане нірваны чалавек дасягае поўнага вызвалення ад шэрагу перараджэнняў, абсалютнага спакою, унутранай прасветленасці, адасобленасці ад знешняга свету, адсутнасці ўсякіх жаданняў. Выявы Буды (настаўніка, акружанага сваімі вучнямі) ў стане нірваны — папулярны сюжэт будыйскага выяўленчага мастацтва.
Агджаязы
Агджаязы (Ağcayazı) — сяло ў Лачынскім раёне Азербайджанскай Рэспублікі.
Янка Нёманскі
Біяграфія
Пражываў у Трэцім Доме Саветаў па вуліцы Горкага, д. 21/52, кв. 25. Арыштаваны 26 красавіка 1937 года ва ўласнай кватэры. Асуджаны тройкай НКУС 29 кастрычніка 1937 года ў 10.00 як «член нацыянал-фашысцкай арганізацыі» да ВМП з кан­фіскацыяй маёмасці. Расстраляны. Рэабілітаваны ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР 16 сакавіка 1957 года.
Сям’я
15.11.1937 у Мінску арыштаваны навучэнец Мінскага дарожна-механічнага тэхнікума Андрэй Іванавіч Пятровіч (н. 10.7.1922 у Ноўгарадзе, Расія), сын Янкі Нёманскага і Глафіры Пятровіч. 28.11.1937 «тройкай» НКУС асуджаны як «член сям’і ворага народа» да 5 гадоў ППК. Этапаваны ў Паўночна-Уральскі канцлагер НКУС Свярдлоўскай вобл. Загінуў у зняволенні ў 15 гадоў. Рэабілі­таваны 9.5.1956 трыбуналам БВА. Асабовая справа П. № 6594-с з фотаздымкам захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.
Сафі Піпер
Асацыяцыя герцагіні Шарлоты
З 1786 па 1800 Сафі Піпер служыла ў якасці галоўнай гаспадыні двара герцагіні Шарлоты. Сяброўства паміж Сафі і Шарлотай некалькі астыла пасля таго, як Сафі адмовілася суправаджаць Шарлоту ў яе паездцы ў Германію ў 1798—99 гадах на карысць паехаць туды асобна са сваім каханым. Затым рушыла ў адстаўку ў якасці галоўнай гаспадын двара Шарлоты ў 1800 годзе, пасля чаго Шарлота перастала пісаць свой дзённік у выглядзе лістоў да Сафі.
Забойства Ферсэна
Аксель быў забіты на вуліцы 20 чэрвеня 1810 года раз’юшаным натоўпам падчас пахавання Карла Аўгуста. З гэтай нагоды Сафі таксама падвяргалася пераследу, але ёй удалося ўцячы. Яе папярэдзілі, што яна будзе вымушана падзяліць яго лёс, і таму яна ў тую ж ноч, пераапрануўшыся пакаёўкай, пакінула Стакгольм і шукала паратунку ў замку Рыдбагольм.
На наступны дзень пасля гэтага ёй быў дадзены дазвол караля на змяшчэнне пад бяспеку ў Замку Ваксгольм. Яна запатрабавала ад суда расследаваць яе датычнасць да смерці наследнага прынца. Яна заставалася ў Ваксгольме да лістапада, калі з яе не знялі ўсіх абвінавачванняў. У ходзе расследавання яна атрымала некалькі прапаноў аб шлюбе, адну ад Георга Карла фон Дэбельна, якую яна не прыняла, але гэта прывяло да перапіскі паміж імі. Сафі была апісана як чароўная прыгажуня, але яе таксама баяліся за славалюбства і востры язык.
Аркадзь Цімафеевіч Караткоў
Біяграфія
Скончыў БПІ ў 1967 годзе. Працаваў У 1961—1962 гадах працаваў у інстытуце «Мінскпраект» тэхнікам-архітэктарам, у 1967—1970 гадах Віцебскім філіяле Белдзяржпраекта (кіраўнік групы), у 1971—1988 гадах БелНДІгорадабудаўніцтва (кіраўнік групы, галоўны архітэктар праектаў, галоўны архітэктар майстэрні), у 1988—1990 кіраўнік архітэктурна-планіровачнага бюро пры аддзеле архітэктуры і горадабудаўніцтва Наваполацкага гарвыканкама, з 1990 — галоўны архітэктар г. Наваполацка.
Ялегі Пранціш Вуль
Удзельнік паўстання Кастуся Каліноўскага, за ўдзел у якім быў сасланы ў Сібір. Апошнія гады жыцця правёў у Варшаве, дзе з Вінцэсем Каратынскім і Адамам Плугам стварыў беларускі гурток. Аўтар верша «К дудару Арцёму ад надзвінскага мужыка» — аднаго з найлепшых узораў раннебеларускай грамадзянскай лірыкі. Разглядаецца асобнымі даследчыкамі як магчымы аўтар альбо суаўтар паэмы «Тарас на Парнасе».
Валоўшчына (Ждановіцкі сельсавет)
Вало́ўшчына (, Воловщина) — вёска ў Беларусі, у Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Ждановіцкага сельсавета.
Мікалай Фёдаравіч Карчэўскі
Прафесійная дзейнасць
Пасля заканчэння вучобы выконваў абавязкі падольскага ў Камянцы-Падольскім. У 1848 годзе яго зацвердзілі на гэтай пасадзе.
Потым сем гадоў знаходзіўся ў адстаўцы і займаўся прыватнай практыкай.
Беларускі талер
Некаторыя палітычныя партыі зараз выступаюць за пераіменаванне беларускай валюты ў талер.
Калькута
Калькута (কলকাতা, ІРА: ['kolkat̪a], Kolkata; ранейшая назва Calcutta) — горад у Індыі, сталіца штату Заходняя Бенгалія. Насельніцтва ў межах горада на 2009 год: 5.080 тыс. чалавек. Насельніцтва горада разам з прыгарадамі складае 15.414 тыс. чалавек.
Насельніцтва
Паводле дадзеных на 2011 год насельніцтва горада складае 4,486,679 чалавек, гарадская агламерацыя з'яўляецца домам для 13,2 млн чалавек (на 2001 год). Гендэрныя суадносіны ўяўляе сабой наяўнасць 928 жанчын на 1000 мужчын. Узровень пісьменнасці ў Калькуце складае 81 %, што значна вышэй за сярэдні паказчык па краіне. Узровень росту насельніцтва — каля 4,1 %, што ніжэй за іншыя індыйскія гарады-мільённікі.
Спорт
Найбольш папулярныя віды спорту — крыкет і футбол. 12 красавіка 2004 года ў Калькуце адбылася першая ў гісторыі гульня ў рашбол. Калькута — самы «футбольны» горад краіны, тут грунтуюцца найбольш знакамітыя індыйскія футбольныя клубы, сярод якіх Mohun Bagan AC, Kingfisher East Bengal FC, Prayag United SC і Mohammedan Sporting Club. Футбольная ліга Калькуты, заснаваная ў 1898 годзе, — найстарэйшая футбольная ліга ў Азіі. Горад вядомы сваімі ёмістымі стадыёнамі, так, Salt Lake Stadium, таксама вядомы як Yuva Bharati Krirangan, на 2010 год з'яўляўся другім па ёмістасці футбольным стадыёнам свету (120 тыс. чалавек).
Юрый Радзівіл Геркулес
Біяграфічныя звесткі
Быў адным з багацейшых магнатаў ВКЛ. Валодаў маёнткамі пераважна ў Літве, на Беларусі меў маёнткі Свір, Міхалішкі, Жупраны, Баруны, Геранёны ў Ашмянскім павеце, Індура, Котра, Табола ў Гродзенскім пав., Жырмуны, Дакудава, Сялец і Збляны ў Лідскім павеце, Уселюб і Ліпск у Навагрудскім пав., Вязынь, Налібакі, Камень Харэцкі ў Мінскім пав.
Украінская грыўня
Грыўня дзеліцца на 100 капеек. Афіцыйнае скарачэнне — грн., як для беларускай, так і для ўкраінскай моў. Скарачэнні гр., грвн. і грв. лічацца памылкай.
Мора Нектару
Мора Нектару (Mare Nectaris) — невялікае месяцавае мора, размешчанае паміж Морам Спакою і Морам Дастатку. На ўсходняй ускраіне мора знаходзяцца горы Пірэнеі, на поўдзень ад яго цэнтральнай вобласці — кратэр Рос. Селенаграфічныя каардынаты аб'екта — -15.2°N, 35.5°W, дыяметр складае 333 км. Плошча мора складае 101 000 квадратных кіламетраў.
Немцава (возера)
Не́мцава — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Ловаць, за 35 км на паўночны ўсход ад горада Гарадок, каля вёскі Немцава.
Павукі-цянётнікі
Апісанне
Даўжыня цела 2—10 мм, 8 вачэй, размешчаныя ў 2 рады. Ногі з шматлікімі шчацінкамі. Брушка пераважна круглаватае, амаль шарападобнае, на канцы яго 6 павуцінных бародавак.
Асаблівасці біялогіі
Апладненню папярэднічаюць т. зв. «шлюбныя танцы» самцоў, якія пасля спароўвання гінуць (самкі гінуць увосень). Белыя або шаравата-карычневыя коканы (змяшчаюць да 500—700 яец) самкі ахоўваюць пастаянна. У большасці 1 генерацыя за год. Зімуюць маладыя павукі.
Аўгуст Іванавіч Корк
Аўгу́ст Іва́навіч Корк (August Kork;, вёска Аардла, Дэрпцкі павет , Ліфляндская губерня, Расійская імперыя — Масква, СССР) — ваенспец, камандуючы войскамі ў перыяд Грамадзянскай вайны, камандарм 2-га рангу (1935), начальнік Вайсковай Акадэміі РСЧА імя Фрунзэ, член ЦВК СССР. Расстраляны па «справе Тухачэўскага». Пасмяротна рэабілітаваны ў 1957.
Завесна
Заве́сна — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Ловаць (працякае праз возера).
Павукі-ваўкі
Асаблівасці біялогіі
Лоўчых сетак не будуюць, многія не робяць і гнёздаў. Вандроўныя павукі палююць днём, здабычу даганяюць скачкамі. Павукі-норнікі жывуць у норках, здабычу ловяць ноччу.
Крыжоўка (Мінскі раён)
Інфрастуктура
У 2010 г. дзейнічалі музычная школа, бібліятэка, Дом культуры, амбулаторыя, прафілакторыі, лагеры адпачынку, Дом рыбака, гандлёвы цэнтр, сталовая, аддзяленне сувязі, аптэка. У наваколлі вёскі размешчаны дзіцячыя аздараўленчыя лагеры.
Новая Гута
Назву Но́вая Гу́та маюць:
Мора Холаду
Мора Холаду (Mare Frigoris) — месяцавае мора, якое размешчанае на поўнач ад Мора Дажджоў і цягнецца да паўночнага ускрайку Мора Яснасці. З поўдня да Мора Холаду прымыкаюць горы Альпы, якія знаходзяцца навакол Мора Дажджоў, рассечаныя прамой расколінай даўжынёй 170 км пры шырыні 10 км — Далінай Альпаў. Мора размешчана ў вонкавым кольцы Акіяну Бур; сфарміравалася ў эпоху Раннеімбрыйскага перыяду, яго ўсходняя частка — у Познеімбрыйскі перыяд, а заходняя — у Эратасфенскі перыяд геалагічнай актыўнасці Месяца.
Горацкі раённы гісторыка-этнаграфічны музей
Дырэктары музея
З 1989 па 2005 гады — Уладзімір Маісеевіч Ліўшыц, з 2005 па 2011 гады — Святлана Сяргееўна Скаромная. З 2011 па с.ч. — Святлана Міхайлаўна Макеева.
Эміль Буарак
Эмі́ль Буара́к (поўнае імя — Агюстэн Эміль Буарак Augustin Émile Boirac; 26 жніўня 1851, Гельма, Алжыр — 20 верасня 1917, Сальс-ле-Шато) — французскі філосаф, псіхолаг, парапсіхолаг, эсперантыст.
Біяграфія і акадэмічная дзейнасць
Нарадзіўся 26 жніўня 1854 года ў горадзе Гельма (Алжыр). Вывучаў літаратуру і філасофію ва ўніверсітэце Бардо, ступень бакалаўра па літаратуры атрымаў у 1874 годзе, а ступень агрэжэ па філасофіі — ў 174 годзе. У 1894 годзе абараніў дысертацыю па тэме «Ідэя феномена», ў якой спрабаваў прымірыць тэорыі Рэнувье і Фулье ў адносінах да матэрыі, рэальнасці навакольнага свету, ідэалізму і фенаменалізму. З 1871 года на працягу 26 гадоў выкладаў філасофію ў французскіх навуковых установах, у тым ліку ў прэстыжным ліцэі Кандарсэ (1882—1897); у 1897—1902 гадах служыў рэктарам універсітэта Грэнобля, а ў 1902—1917 гадах — рэктарам універсітэта Дыжона. У 1906 годзе быў аббраны членам-карэспандэнтам французскай Акадэміі маральных і палітычных навук.
Эсперанта-дзейнасць
Пазнаёміўся з эсперанта ў 1900 годзе і неўзабаве стаў яго актыўным прыхільнікам. З'яўляўся аўтарам многіх артыкулаў аб эсперанта на французскай мове і эсперанта; пераклаў на эсперанта твор Лейбніца «Манадалогія» (1902) і некалькі мастацкіх твораў. Дзякуючы яго намаганням эсперанта быў на нейкі час уключаны ў навучальную праграму ўніверсітета Дыжона. Буарак быў старшынёй I сусветнага кангрэса эсперантыстаў (1905, Булонь-сюр-Мэр), старшынёй Моўнага камітэта, а ў 1908—1917 гадах — старшынёй Акадэміі эсперанта.
Квебек (горад)
Квебек (Québec) — горад у Канадзе, сталіца правінцыі з той жа назвай.
Чаромха віргінская
Чаромха віргінская (Prúnus virginiána) — дрэва падроду роду Cerasus, паходзіць з Паўночнай Амерыкі, вырастае да 10-15 м у вышыню.
Хрысціянскі нубійскі жывапіс
Артыстычная форма
Пазнанне нубійскага хрысціянскага жывапісу абмежавана з-за дрэннага стану аб'ектаў. Жывапіс характарызуецца простай, строгай, геаметрычнай формай. Фігуры знаходзяцца ва ўрачыстых, роўных, франтальных пазіцыях. Асобы намаляваныя сіметрычна і схематычна. Вочы, нос і вушы ненатуральна павялічаны. Як правіла, фон гладкі і просты, няма эфекту horror vacui. Часам толькі фон ўзмацняецца фрагментамі пейзажу або архітэктурных элементаў. Карціны характарызуюцца наяўнасцю выразных контураў, ужываннем плоскіх каляровых плям, пазбаўленнем элементаў мадэлявання плоскасці, які дае ўражанне трохвымернасці. Стан аб'ектаў паказвае на бедную палітру каляраў, мала разнастайную нават у межах аднаго колеру. Дамінуе зямлістыя тон, радзей з'яўляюцца белыя або фіялетавыя тоны і спарадычна – адценні зялёнага колеру. Праблематычна ўсталяваць, ці была колеравая гама шырэй.
Мастакі
Імёны мастакоў невядомыя. Нубійскае мастацтва, як і візантыйскае, было калектыўным і ананімным. Верагодна, у пачатку развіцця жывапісу гэта былі егіпецкія манахі, з часам, магчыма, навыкі набылі таксама мясцовыя мастакі, якія стваралі свае ўласныя майстэрні.
Эйман дэ Валера
Эйман дэ Валера (Éamon de Valera, Éamonn de Bhailéara;, Нью-Ёрк—, Дублін) — ірландскі палітычны і дзяржаўны дзеяч.
А хто там ідзе?
Змест
А куды ж нясуць гэту крыўду ўсю, А куды ж нясуць на паказ сваю? — На свет цэлы.
У культуры
Як харал твор выконваўся, у прыватнасці, у трупе Ігната Буйніцкага (пытанне спяваў саліст, адказваў хор). У 1910 годзе кампазітар Л. Рагоўскі паклаў верш на музыку, і яго як неафіцыйны беларускі гімн выконвалі да Кастрычніцкай рэвалюцыі, а ў Заходняй Беларусі да 1939 года. Верш Я. Купалы з нотамі Л. М. Рагоўскага газета «Наша ніва» надрукавала асобнай лістоўкай (Вільня, 1910) на беларускай мове і лацінкай. Верш Купалы з нотамі Л. М. Рагоўскага быў надрукаваны таксама ў «Беларускім календары „Нашай нівы“» на 1910 г.
Роберт Язэп Тамушанскі
Біяграфія
Пасля выпускных экзаменаў 15 жніўня 1958 г. уступіў у кляштар айцоў базыльянаў, дзе адбыў двухгадовы навіцыят. У 1960 г. выехаў у г. Мундэр (Канада), дзе займаўся гісторыяй і стараславянскай мовай. З верасня 1961 г. вывучаў філасофію ва ўніверсітэце г. Атава. У студэнцкія гады знайшоў духоўную падтрымку і апірышча ў беларускага святара Францішка Чарняўскага і біскупа Часлава Сіповіча. У маі 1964 г. cкончыў Атаўскі ўніверсітэт у Канадзе і пераехаў у Еўропу. Вывучаў тэалогію ў каталоцкай духоўнай семінарыі г. Кёнігштайн (Германія), якую скончыў у 1966 г., а 3 снежня быў пасвячоны ў святара грэка-каталіцкага абраду. Працаваў у Беларускай каталіцкай місіі ў Лондане. З сярэдзіны 1960-х гадоў прымаў удзел у рэлігійным і культурна-грамадскім жыцці беларускага замежжа. 3 1967 намеснік дырэктара Беларускай школы імя Св. Кірылы Тураўскага ў Лондане. У 1971 г. скончыў Лонданскі ўніверсітэт, абараніўшы дысертацыю на тэму «Нямецкія запазычанні ў беларускай мове» і атрымаў ступень доктара філалогіі. У тым жа годзе стаў намеснікам кіраўніка Беларускай бібліятэкі і музея імя Францішка Скарыны ў Лондане, членам англа-беларускага навуковага таварыства, а далей выехаў у Рым, каб стаць намеснікам галоўнага рэдактара Беларускай секцыі радыё Ватыкана. З 1977 г. — галоўны рэдактар. У тым жа годзе г. скончыў Папскі інстытут арабістыкі і ісламскіх навук у Рыме і адначасова і атрымаў дыплом у галіне сучаснай арабскай літаратурнай мовы. Быў вялікім аматарам арабскай культуры.
Павукі-бакаходы
Апісанне
Галавагрудзі кароткія і шырокія. Брушка акруглае ці авальнае, часам прадаўгаватае, з завостраным, клінападобным або закругленым заднім краем. У шэрагу відаў выразны полавы дымарфізм. Цела ўкрыта валаскамі. Афарбоўка зменлівая — зялёная. белая, жоўтая, ружовая. Ногі доўгія, накіраваныя ў бакі, даюць магчымасць рухацца ўперад бокам (адсюль назва).
Масюкоўшчына (вёска)
Гісторыя
Падчас Другой сусветнай вайны ў ваенным гарадку і побач размяшчаўся нямецкі лагер для ваеннапалонных Шталаг 352, пасля пэўны час савецкі лагер для ваеннапалонных, потым зноў ваенны гарадок.