cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аляксандр Мікалаевіч Весялоўскі
Навуковая творчасць
Пасля Весялоўскі неаднаразова вяртаўся да прадмета сваёй дысертацыі, дапаўняючы і збольшага выпраўляючы выказаныя ім раней здагадкі (пар. «Новыя даныя да гісторыі саламонаўскіх паданняў» у «Запісках 2-га аддзялення Акадэміі навук», 1882). Акрамя названага сюжэта, ім былі з асаблівай падрабязнасцю вывучаны цыклы паданняў пра Аляксандра Вялікага («Да пытання аб крыніцах сербскай Александрыі» — «З гісторыі рамана і аповесці», 1886), «Аб траянскіх дзеяннях» (ibid., т. II; там жа разбор аповесцяў пра Трышчана, Баву і Атылу), «Аб імператары, які вяртаецца» (Адкрыцці Мяфодзія і візантыйска-германская імператарская сага) і іншыя ў шэрагу нарысаў пад агульнай назвай «Досведы па гісторыі развіцця хрысціянскіх легенд» («Часопіс Міністэрства народнай асветы» за 1875—1877 гг.). Даследаванні Весялоўскага па народнай славеснасці і менавіта па фальклору ў цесным сэнсе слова (параўноўванне падобных павер’яў, паданняў і абрадаў у розных народаў) рассеяны ў розных яго працах пра помнікі старажытнай пісьменнасці і ў яго справаздачах аб новых кнігах і часопісах па этнаграфіі, народазнаўству і т. п., справаздачах, якія друкаваліся пераважна ў «Часопісе Міністэрства народнай асветы».
Мікалай Іванавіч Пятроў
Мікалай Іванавіч Пятро́ў (Николай Иванович Петров;  — ) — вучоны, гісторык, літаратуразнавец, этнограф, доктар багаслоўя (1876), доктар рускай мовы і славеснасці (1907), член-карэспандэнт Пецярбургскай акадэміі навук (1916), акадэмік Украінскай акадэміі навук (1919).
Навуковая і грамадская дзейнасць
У 1884—1887 гадах рэдагаваў «Киевские епархиальные ведомости».
Дзмітрый Анатолевіч Бага
Клубная кар’ера
У студзені 2023 года падпісаў кантракт з брэсцкім «Дынама».
Сцяпанава (Дзямідаўскі раён)
Сцяпанава (Степаново) — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Цітоўшчынскага сельскага паселішча.
Невель (горад)
Гісторыя
З 1924 года ў Пскоўскай губерні. У 1926 годзе кіраўніцтва БССР прасіла вярнуць горад у склад Беларусі, але Масква не задаволіла гэтую просьбу.
Эмануіл Філіберт
Шлюб і дзеці
У шлюбе нарадзіўся адзіны сын — Карл Эмануіл, будучы герцаг Савойскі Карл Эмануіл I.
Вуліца Дуніна-Марцінкевіча (Мінск)
Вуліца Дуніна-Марцінкевіча — вуліца ў Фрунзенскім раёне Мінска, названая ў гонар беларускага драматурга, паэта Вінцэнта Дуніна-Марцінкевіча. Да 1977 года — Зялёная вуліца.
Размяшчэнне
Пачынаецца ад скрыжавання з вуліцай Бельскага, ідзе з захаду на ўсход, заканчваецца скрыжаваннем з праспектам Пушкіна. Таксама перасякаецца з вуліцай Янкі Маўра. Ідзе паралельна вуліцы Прытыцкага
Інкунабула
Гісторыя тэрміна
Першапачаткова інкунабулы вонкавым выглядам нагадвалі рукапісныя кнігі (адсутнасць тытульнага ліста, выхадныя звесткі ў канцы тэксту ў калафоне, рукапіснае афармленне ініцыялаў, рубрык-заставак). Паступова яны набылі рысы друкаванай кнігі. Друкавалі інкунабулы пераважна гатычным шрыфтам. Пры наборы выданняў антычных аўтараў і пісьменнікаў-гуманістаў карысталіся шрыфтам лацінскай алфавітнай сістэмы, у 1480—1490-я гг. — глаголіцай і кірыліцай.
Асноўнымі пакупнікамі інкунабул былі навукоўцы, дваранства, адвакаты і святары. Як правіла, інкунабулы друкаваліся гатычным шрыфтам без абзацаў.
Ільяні
Гісторыя
Згадваецца ў 1674 годзе як вёска ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.
Салігорск (станцыя)
Ранейшы будынак вакзала станцыі Салігорск знаходзіўся ў іншым месцы - на сучасным перакрыжаванні вуліц У.Леніна і К.Заслонава, знесены ў 2006 годзе.
Пошукавая машына
Пошук па базе даных праіндэксаваных дакументаў
Можа складацца з некалькіх этапаў
Біблія Гутэнберга
42-радковая Біблія (B42) — першадрукаванае выданне Вульгаты ін-Фоліа, здзейсненае ў Майнцы ў пачатку 1450-х гадоў Іаганам Гутэнбергам і служыць традыцыйным пунктам адліку гісторыі кнігадрукавання ў Еўропе. Хоць гэта не першая інкунабула, але сярод іншых першадрукаў яе вылучае выключная якасць афармлення.
Жан Дзювэ
Біяграфія
Жан Дзювэ памёр, верагодна, у Лангры, пасля 1562 года, калі ён згадваецца як прысутны на паседжанні гарадской рады, хоць некаторыя мастацтвазнаўцы даюць сваю дату смерці — 1561 год, а мастацтвазнаўца Marqusee сцвярджае, што няма ніякіх канкрэтных дакументаў пра жыццё мастака. пасля 1556 года. Яго апошняя праца датавана 1555 годам. Мастак быў, верагодна, памерлым да 1570 года.
Краіна плачу
Сюжэт
Дзяўчынка адмаўляецца верыць у кепскі канец гэтай гісторыі, падазраючы, што Цень проста не хоча яе адпускаць. Яна аб’яўляе «Проста надакучыла!» і сыходзіць у пошуках той пячоры. Цень не спыняе яе, а толькі працягвае перасцерагаць, не разумеючы, што дзецям так надакучае ў бясстрашным Свеце Ценяў. Дасягнуўшы пячоры, дзяўчынка таксама чуе голас жанчыны, якая кліча яе да сябе, і разумее: гэта яе мама. Тады Цень скідае верхнюю вопратку і за ягонай спінай узнікаюць анёльскія крылы. Ён прыкладае да вуснаў дзяўчынкі ўказальны палец і абвязвае вакол яе тулава стужку з надзеяй, што яна вернецца. Дзяўчынка знікае ў пячоры, а камера тым часам аддаляецца: гучыць немаўлячы плач, а два жаночыя галасы абмяркоўваюць нараджэнне дзяўчынкі; Свет Ценяў аказваецца ўвесь гэты час быў у жываце мамы.
Густаў Вігеланд
Біяграфія
У 1906 годзе Вігеланд прапанаваў крэйдавую мадэль для збудавання фантана, які камуна Осла першапачаткова планавала размясціць на плошчы перад будынкам стортынга. Але з-за рознагалоссяў з нагоды месцазнаходжання фантана заканчэнне працы было адкладзена. Тым часам Вігеланд змяніў першапачатковы праект фантана — павялічыў яго памеры, дадаў у кампазіцыю некалькі скульптурных груп, а ў 1919 годзе — яшчэ і высокую гранітную калону.
Жыгімонт Лаўксмін
Творчасць
Дадатак да «Практычнага красамоўства…» — «Сутнасць дыялектыкі…» (Medulla dialectica) — ўяўляў сабой кампедыум асноўных пытанняў фармальнай логікі i філасофіі мовы, распрацаваных познасхаластычнымі філосафамі Таледа, Фансекам i інш. на аснове лагічных тэорый Арыстоцеля. Таксама Лаўксмін — аўтар шэрагу багаслоўскіх прац Demonstratio Catholicae Ecclesiae (Вільня, першае выданне — 1643) і Theologia ecclesiastica (Вільня, першае выданне — 1665, другое — 1675). У рукапісах захаваліся невыданныя багаслоўскія трактаты: Tractatus de Deo Uno і Tractatus theologicae de jure et justitia. Падрыхтаваў для святароў цыкл катэхізічных прамоў, якія павінны былі прамаўляць вернікам. З пяці запланаваных частак выдадзена толькі першая пад назвай «Тэалогія прапаведнікаў» (Theologia ecclesiastica, Вільня, 1675)
Выдаў першую ў краіне грунтоўную працу па музыцы ў трох частках: Ars et praxis musicae in usum studiosae iuventutis in collegiis Societatis Jesu (1669 і 1693), Graduale pro exercitatione studentium (1693, 1742), Antiphonale ad psalmos, iuxta ritum S. Romanae Ecclesiae, decantandos, necessarium (1694, 1742). Ars et praxis musicae («Мастацтва і практыка музыкі») выкарыстоўвалася на занятках многіх езуіцкіх калегіумаў, а таксама ў Віленскай акадэміі.
Балотная чарапаха еўрапейская
Асаблівасці біялогіі
Спосаб жыцця водна-наземны. Корміцца ў асноўным днём у вадзе насякомымі і іх лічынкамі, ракападобнымі, малюскамі, галавасцікамі, дробнымі жабкамі, трытонамі, снулай рыбай, расліннасцю; на сушы — зрэдку кіўсякамі, макрыцамі, жукамі і інш. Для дыхання ў вадзе служаць багатыя крывяноснымі капілярамі вырасты глоткі і анальныя пузыры.
Запруддзе (Барысаўскі раён)
Запру́ддзе (, Запрудье) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Маісееўшчынскага сельсавета.
Ѱ
Ѱ, ѱ (псі) — літара кірыліцы. Выкарыстоўвалася ў стараславянскім алфавіце, з якога перайшла ў царкоўнаславянскі алфавіт.
Гаспар Дзюгэ
Біяграфія
Пусэн, бачачы мастацкія здольнасці маладога чалавека, яго захопленасць прыродай, заахвочваў Гаспара да заняткаў жывапісам і даў яму першыя ўрокі жывапіснага майстэрства. Дзюгэ на першую пару паспяхова пераймаў настаўніку, завошта і атрымаў мянушку «Гаспар-Пусэн», але, у адрозненне ад «старэйшага Пусэна», пісаў невялікія па памеры, камерныя пейзажы.
Іаган Фуст
Кнігадрукаванне
Справа вырашылася на карысць Фуста. Рашэнне суда выкладзена ў натарыяльным акце канспектыўна, і дапускае розныя тлумачэння. Часам сцвярджаюць, што Фусту перайшла ўся друкарня і наклад 42-радковай Бібліі.
Ларыса Васілеўна Явец
Біяграфія
Скончыла Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (спецыяльнасць «Лячэбная справа», 1964).
IC 1911
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Карэл Дзюжардэн
Карэл Дзюжардэн (фр.: Karel Dujardin;,  — , ) — нідэрландскі мастак і гравёр.
Марчыяна-Марына
Марчыяна-Марына (Marciana Marina) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Ліворна.
Уладзімір Рыгоравіч Шухаў
Уладзімір Рыгоравіч Шухаў (Влади́мир Григо́рьевич Шу́хов, 16 [28] жніўня 1853, Грайваран — ) — расійскі інжынер, архітэктар, вынаходнік, вучоны; член-карэспандэнт (1928) і ганаровы член (1929) Акадэміі навук СССР, лаўрэат прэміі імя У. І. Леніна (1929), Герой Працы (1932). З’яўляецца аўтарам праектаў і тэхнічным кіраўніком будаўніцтва першых расійскіх нафтаправодаў (1878) і нафтаперапрацоўчага завода з першымі расійскімі ўстаноўкамі крэкінгу нафты (1931). Унёс значны ўклад у тэхналогіі нафтавай прамысловасці і трубаправоднага транспарту.
Курчы (Талачынскі раён)
Курчы́ (, Курчи) — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Слаўнаўскага сельсавета.
Яўген Яўгенавіч Кунцэвіч
Клубная кар’ера
Выхаванец віцебскай СДЮШАР-6, гуляў за дубль наваполацкага «Нафтана», потым перайшоў у «Белшыну», якая на той момант гуляла ў Першай лізе. Дапамог бабруйскаму клубу перамагчы ў Першай лізе і прайсці ў мацнейшы дывізіён.
Тонежскі сельсавет
30 верасня 2009 года скасавана вёска Люболь.
Жарабілавіцкі сельсавет
Жарабі́лавіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Навамышскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Жарабілавічы.
Жазеф Дзюкро
Біяграфія
Ён таксама намаляваў апошні партрэт караля перад пакараннем смерцю падчас Вялікай Французскай рэвалюцыі; сам мастак падчас рэвалюцыйных падзей з’ехаў у Лондан, але ў 1793 годзе вярнуўся і пасяліўся ў Парыжы, заснаваўшы буйны салон для мастакоў і музыкаў (Жак Луі Давід дапамог яму працягнуць афіцыйную кар’еру). Памёр па дарозе з Парыжа ў Сен-Дэні.
IC 1912
IC 1912 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) у сузор’і Гадзіннік.
Яўхім Дзевалтоўскі
Біяграфія
Кавалер ордэна Св. Станіслава (1789);
Грайваран
Насельніцтва — 6404 чалавек (2017).
Солы (станцыя)
Со́лы (, Солы)  — станцыя Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Размешчана ў аграгарадку Солы; на лініі Маладзечна — Гудагай, паміж прыпыначным пунктам Гавуці і станцыяй Ашмяны.
Hard Rock Cafe
Hard Rock Cafe — сетка кафэ-бараў, заснаваная Ісаакам Тыгрэтам і Пітарам Мортанам. Першае кафэ адчынілася ў 1971 у Лондане, у памяшканні былога аўтамабільнага магазіна Rolls Royce. На данны момант існуе 143 Hard Rock Cafe, размешчанных у 36 краінах свету.
Таганрог-2
Стары вакзал / Таганрог II — чыгуначная станцыя Растоўскага рэгіёна Паўночна-Каўказскай чыгункі, размешчаная ў горадзе Таганроге на Плошчы Паўстання. Станцыя з'яўляецца канчатковай ад грузавой станцыі Марцава і пасажырскай станцыі Таганрог-Пасажырскі. Прызначана для прыгараднага паведамлення. Далёкае прытрымліванне па станцыі адсутнічае.
Гісторыя
Двухпавярховы будынак вакзала пабудаваны ў 1869 годзе з чырвонай цэглы, без ужывання тынку, з узорыстым мурам. Архітэктар — С. І. Загоскін. Будынак вакзала ўяўляе сабою тыповы ўзор чырвонацаглянай эклектыкі, папулярнай у Растове і Таганрогу.
Завіхаст
Завіхаст (Zawichost) — горад у Польшчы на беразе Віслы, размешчаны за 200 км на поўдзень ад Варшавы і за 175 км на паўночны ўсход ад Кракава. Уваходзіць у склад Сандамежскага павета Свентакшыскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Завіхаст. Плошча 20,15 км². Насельніцтва 1,8 тыс. чалавек.
Дзень Адраджэння
Дзень Адраджэння  — дзень надання Дэкларацыі аб дзяржаўным суверэнітэце Беларусі сілы канстытуцыйнага закону 25 жніўня 1991 года. Вярхоўны Савет ухваліў шэраг рашэнняў аб эканамічнай і палітычнай самастойнасці, аб часовым прыпыненні дзейнасці Камуністычнай партыі Беларусі і нацыяналізацыі партыйнай і камсамольскай маёмасці. Міністэрства ўнутраных спраў і Камітэт дзяржаўнай бяспекі выводзіліся з падпарадкавання Маскве.
Прынёманне
Змест
350 фатаграфiй, на якiх прадстаўлены ўсе 17 раёнаў Гродзеншчыны, помнiкi архiтэктуры i пейзажы, склалi фотаанталогiю «Прынёманне». Некаторыя панарамныя здымкi зроблены з самалёта.
Рэспубліканская партыя ЗША
Гісторыя
У канцы 1970-х гадоў ў партыі адкрылася другое дыханне, пасля таго як яе лідарам стаў былы акцёр Галівуда Рональд Рэйган, у 1980 годзе ён быў абраны на пасаду прэзідэнта ЗША і пераабраны ў 1984 годзе. Рэйган абнавіў партыю і дапамог ёй пазбавіцца ад наступстваў «Уотэргейт». Асобныя прадстаўнікі каманды Рэйгана заставаліся ў істэблішменце ЗША да 2009 года. Шмат у чым дзякуючы Рэйгану ўнутры рэспубліканцаў ўзмацніліся пазіцыі прыхільнікаў эканамічнага лібералізму і кансерватызму.
У лістападзе 2010 года рэспубліканцы атрымалі кантроль над палатай прадстаўнікоў і значна павялічылі прысутнасць у сенаце.
Камунар (Гатчынскі раён)
Камуна́р — горад (з 1993 года) у Расіі ў Гатчынскім муніцыпальным раёне Ленінградскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Камунараўскага гарадскога паселішча.
Капшыўніца
Капшыўніца (Koprzywnica) — горад у Польшчы, размешчаны за 220 км на поўдзень ад Варшавы і за 140 км на паўночны ўсход ад Кракава. Уваходзіць у склад Сандамежскага павета Свентакшыскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Капшыўніца. Плошча 17,9 км². Насельніцтва 2,5 тыс. чалавек.
Аляксандр Ігаравіч Булычоў
Аляксандр Булычоў (нар., ) — беларускі футбаліст, паўабаронца брэсцкага «Дынама».
Марка Сіміч
Міжнародная кар’ера
Дзякуючы добрай гульне за клуб, Марка ў 2011 годзе атрымаў выклік у нацыянальную зборную Сербіі, але так і не выйшаў на поле. У 2013 годзе прыняў прапанову выступаць за зборную Чарнагорыі. Дэбютаваў за чарнагорскую зборную 14 жніўня 2013 года ў таварыскім матчы супраць Беларусі.
Лотар II
Лотар II (Lothar, Lothaire, Lotharius) — імя шэрагу еўрапейскіх кіраўнікоў:
Геленталь
Геленталь (Hellenthal) — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Кёльн. Уваходзіць у склад раёна Ойскірхен. Насельніцтва — 8235 чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 138 км². Афіцыйны код — 05 3 66 020.
Курган (Барысаўскі раён)
Курга́н (, Курган) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Маісееўшчынскага сельсавета.
Сасновы Бор (прыпыначны пункт)
Сасно́вы Бор (, Сосновый Бор)  — прыпыначны пункт Гомельскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласці. Размешчаны за 3 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Бярозаўка.
Зарыян Якаўлевіч Даленга-Хадакоўскі
Даследчыцкая дзейнасць
З. Даленгу-Хадакоўскаму належыць першая спроба сістэматычнага ўсвядомленага запісвання з элементамі навуковай пашпартызацыі славянскага фальклору. Яго навуковая і збіральніцкая дзейнасць была ўзорам для еўрапейскіх даследчыкаў П. Шафарыка, І. Сразнеўскага, П. Кірэеўскага, К. Тышкевіча, Я. Тышкевіча, К. Вуйціцкага, Ю. Крашэўскага, І. Ракавецкага, Л. Галамбёўскага і праграмай для навукова-літаратурных аб’яднанняў Беларусі, Польшчы, Расіі, Украіны.
Угоры (Смаленская вобласць)
Угоры (Угоры) — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Цітоўшчынскага сельскага паселішча.
Guano Apes
«Guano Apes» — альтэрнатыўны рок-квартэт з Гётынгена, Германія, утвораны ў 1994 годзе.
Дзялашыцы
Дзялашыцы (Działoszyce) — горад у Польшчы, размешчаны за 250 км на поўдзень ад Варшавы і за 50 км на паўночны ўсход ад Кракава. Уваходзіць у склад Піньчоўскага павета Свентакшыскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Дзялашыцы. Плошча 1,92 км². Насельніцтва 900 чалавек.
Касцёл Святога Міхаіла Арханёла (Міхалішкі)
Гісторыя
Касцёл узведзены ў 1653 г. паводле праекта віленскага архітэктара-бельгійца Крыштафа Пенса на месцы папярэдняга драўлянага храма. Будаўніцтва вялося на замову Цыпрыяна Паўла Бжастоўскага.
Пустошка (горад)
Лясгас, прамкамбінат (дрэваапрацоўка), малочны завод, хлебакамбінат. Нафтабаза.
IC 1917
IC 1917 — галактыка тыпу C (кампактная галактыка) у сузор’і Гадзіннік.
Грамадскае аб’яднанне
Грамадскае аб’яднанне (ГА) — на аснове агульнасці зацікаўленасцей, заснаванае ў выніку свабоднага волевыяўлення. Ствараецца шляхам склікання самачыннымі грамадзянамі ўстаноўчага з’езда, на якім ухваляюць статут і выбіраць кіроўную ўстанову. З дня дзяржаўнага ўліку статуту, за які збіраецца грашовая плата, прызнаецца юрыдычнай асобай. Дзейнічае на аснове раўнапраўя ўдзельнікаў, самакіравання і галоснасці. Змест статуту адлюстроўвае мэту і задачы, вызначае парадак кіравання ўласнасцю і ажыццяўлення міжнародных сувязяў. Укараняецца ў грамадскім жыцці, дасягае шматлікасці і ўплывае на грамадскую свядомасць, калі спрыяе сумеснаму пераадоленню перашкод і пагроз.
Беларусь
На лістапад 1998 г. на ўліку стаялі каля 2000 грамадскіх аб’яднанняў, з іх звыш 500 (25%) уваходзілі ў Асамблею няўрадавых дэмакратычных арганізацый. З агульнага ліку 15% займаліся справамі культуры; 9% — правоў чалавека; па 8% — адукацыі, спорту і турызму і сям’і; па 7% — моладзі, аховы здароўя і навукі і тэхнікі; па 5% — інвалідаў і экалогіі; 4% — Чарнобыльскай катастрофы; па 3% — вайскоўцаў, самакіравання і хобі.
Міжнародны праект «Дзецям Чарнобыля»
Гісторыя стварэння
Створана ў 1991 годзе грамадзянкай Ірландыі Эдзі Роўч (Adi Roche). У той час актывістка арганізацыі, якая змагалася за ядзернае раззбраенне, Эдзі Роўч атрымала па факсе зварот групы беларускіх і ўкраінскіх доктараў, якія прасілі дапамогі ў вывазе дзяцей з забруджаных раёнаў. Першы год Эдзі працавала сама і арганізавала адпачынак у Ірландыі для некалькіх беларускіх дзяцей. Потым арганізацыя вырасла і аб’яднала намаганні дзяржаўных і няўрадавых партнёраў у Ірландыі, ЗША, Беларусі, імпульс і адданасць тысяч добраахвотнікаў у чарнобыльскіх рэгіёнах.
Аляксандр Канстанцінавіч Шыдлоўскі
Аляксандр Канстанцінавіч Шыдлоўскі (, в. Мінкі, цяпер у межах Смаргоні,  — ) — беларускі культурны дзеяч, кампазітар, педагог. Заслужаны дзеяч культуры БССР (1960).
Галіна Сяргееўна Калпакова
Галіна Сяргееўна Калпакова (18 лютага 1955 — 25 кастрычніка 2006, Масква) — савецкі і расійскі мастацтвазнавец, кандыдат мастацтвазнаўства, прафесар кафедры ўсеагульнай гісторыі мастацтваў, вядучы расійскі спецыяліст у галіне і старажытнарускага мастацтва.
Дуброўнік (значэнні)
Назву Дуброўнік маюць:
Портафераё
Насельніцтва складае 12136 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 256 чал./км². Займае плошчу 47 км². Паштовы індэкс — 57037. Тэлефонны код — 0565.
Домік Чэхава
Гісторыя стварэння музея
Да пяцідзесяцігоддзя з дня нараджэння Чэхава, у 1910 годзе, па ініцыятыве Я. М. Гаршына, брата вядомага пісьменніка, на сцяне будынка з'явілася мемарыяльная дошка. Гаршын жа быў ініцыятарам стварэння ў хатцы пастаяннага музея.
Энгельскірхен
Энгельскірхен (Engelskirchen) — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Кёльн. Уваходзіць у склад раёна Обербергіш. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 63,07 км². Афіцыйны код — 05 3 74 008.
Васіль Аляксеевіч Дзяменцьеў
Узнагароды
Узнагароджаны чатырма Ганаровымі граматамі Вярхоўнага Савета БССР, знакам «Выдатнік народнай адукацыі».
Нехлеў (гміна)
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 22 населеныя пункты.
Ірына Іванаўна Гаркуша
Біяграфія
Пасля заканчэння інстытута некаторы час служыла ў Гродненскім драматычным тэатры, а затым была запрошаная на працу ў Нацыянальны акадэмічны драматычны тэатр імя Максіма Горкага ў Мінску. У гэтым тэатры ёй былі сыграны дзясяткі роляў.
Рыа-Марына
Рыа-Марына (Rio Marina) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Ліворна.
Іміджборд
Нягледзячы на падабенства слоў, іміджборды не маюць адносіны да іміджу. Абодва словы паходзяць ад англійскага image (выява).
Выкарыстоўвамае праграмнае забеспячэнне
Таксама сустракаюцца іміджборды з уласнымі ўнікальнымі форумнымі рухавічкамі, такі від іміджбордаў часта абнаўляецца і пастаянна змяняецца, рэагуючы на запыты аўдыторыі.
Вінета (арганізацыя)
Беларускі аддзел арганізацыі
Вядомыя працаўнікі і сябры арганізацыі:
Дамавы сыч
Асаблівасці біялогіі
Вядзе аселы спосаб жыцця. Манагам. Гняздуецца адзіночнымі парамі на гарышчах, пад карнізамі жылых і гаспадарчых пабудоў, у дуплах, а таксама ў штучных гняздоўях.
Няджвіца Дужа (гміна)
Няджві́ца Ду́жа (Niedrzwica Duża) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Любэльскага павета Люблінскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Няджвіцы Дужы. Плошча гміны складае 106,82 км². Станам на 2007 год у гміне Няджвіца Дужа пражывалі 10 997 чалавек, шчыльнасць — 102,6 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 22 салецтвы.
Ягор Усеваладавіч Філіпенка
Міжнародная кар’ера
У жніўні 2019 года, пасля амаль двух гадоў без удзелу ў зборнай, абвясціў аб завяршэнні кар’еры ў нацыянальнай камандзе.
Эмбер Рад
Эмбер Рад (Amber Rudd; нар., ) — брытанскі палітык, міністр працы і пенсій (2018—2019). Міністр энергетыкі і барацьбы са змяненнем клімату ў другім кабінеце Дэвіда Кэмерана (2015—2016), міністр унутраных спраў Вялікабрытаніі з 13 ліпеня 2016 года па 29 красавіка 2018 года ў першым і другім кабінетах Тэрэзы Мэй.
Гуаяба
Гуаяба (Guayabo) — археалагічны помнік у кантоне Турыальба, Коста-Рыка. Хоць да гэтага часу раскапаная невялікая частка помніка, ужо цяпер ясна, што гэта быў важны культурны і палітычны цэнтр сваёй эпохі. Плошча помніка складае 218 гектараў, ён размешчаны на парослым лясамі паўднёвым схіле вулкана Турыальба. Невядома, ці ведалі аб гэтых руінах іспанскія канкістадоры і больш познія пасяленцы.
IC 1923
IC 1923 — галактыка тыпу S+S у сузор’і Гадзіннік.
Рэферэндум аб незалежнасці Чарнагорыі (2006)
На шляху да рэферэндуму
Паводле Канстытуцыі Чарнагорыі дзяржаўны статус не можа быць зменены без усенароднага рэферэндуму. Закон аб рэфэрэндуме быў унесены на абмеркаванне ў чарнагорскі парламент прэзідэнтам Філіпам Вуянавічам. 2 сакавіка 2006 года закон аб рэферэндуме быў аднагалосна прыняты.
Блокі
За незалежнасць выступалі наступныя палітычныя сілы:
Галасаванне
Ноччу пасля завяршэння галасавання лідар прыхільнікаў аддзялення Міла Джуканавіч даў прэс-канферэнцыю, на якой заявіў, што, па яго дадзеных, за незалежнасць прагаласавала 55,5 % удзельнікаў рэферэндуму. Аднак пазней было абвешчана, што за незалежнасць прагаласавалі 55,3 % жыхароў Чарнагорыі. Але ў выніку неабходнай колькасці галасоў для абвяшчэння незалежнасці хапіла, хоць патрабаваны парог быў перавышаны ўсяго толькі на 2000 галасоў. У гэты ж час лідар апазіцыі Прэдраг Булатавіч заявіў, што, па яго дадзеных, за аддзяленне прагаласавалі 54 %, то бок неабходнай колькасці галасоў для незалежнасці набрана не было.
22 мая 2006 года пасля падліку галасоў па дадзеных Рэспубліканскай камісіі па арганізацыі рэферэндуму ў Чарнагорыі старшыня камісіі рэферэндуму прадстаўнік ЕС Францішак Ліпка паведаміў, што за выхад Рэспублікі Чарнагорыі са складу дзяржаўнай супольнасці Сербіі і Чарнагорыі выказаліся 55,5 % выбаршчыкаў, а за саюз Сербіі і Чарнагорыі — 44,5 % удзельнікаў рэферэндуму.
Міжнародная рэакцыя
22 мая 2006 года прэзідэнт Харватыі Сцяпан Месіч адправіў віншавальную тэлеграму ў Падгорыцу. Месіч быў першым замежным лідарам, які адрэагаў на станоўчы вынік рэферэндуму. Генеральны сакратар Рады Еўрапейскага саюза Хаўер Салана павіншаваў Чарнагорыю з «паспяховым» рэферэндумам і адзначыў, што высокая 86-працэнтная яўка пацвярджае легітымнасць працэсу. Камісар ЕС па пытаннях пашырэння Олі Рэн заявіў: «Еўрапейская будучыня адкрыта для Чарнагорыі, як і для Сербіі, калі толькі яны будуць адказваць розным крытэрам, у асаблівасці, у частцы супрацоўніцтва з МТБЮ».
23 мая прадстаўнік ЗША заявіў, што «рэферэндум быў праведзены ў адпаведнасці з патрабаваннямі АБСЕ і Савета Еўропы і іншымі міжнароднымі стандартамі дэмакратычных выбарчых працэсаў». Таксама ЗША заклікалі Падгорыцу і Бялград супрацоўнічаць для вырашэння практычных пытанняў, неабходных для ажыццяўлення волі народа Чарнагорыі, выяўленай на рэферэндуме. МЗС Расіі 23 траўня выступіў з заявай, у якой гаварылася, што «Расія з павагай ставіцца да волевыяўлення чарнагорскіх грамадзян, больш за палову якіх выказаліся за незалежнасць Чарнагорыі». Акрамя гэтага расійскі бок заклікаў Чарнагорыю і Сербію прыступіць да канструктыўнага, добразычліваму і ўсебаковаму дыялогу з мэтай выпрацоўкі ўзаемапрымальных палітычных рашэнняў, якія тычацца іх выбудоўвання далейшых узаемаадносін. Брытанскі міністр Еўропы Джэфры Хун адзначыў, што рэферэндум адпавядаў міжнародным стандартам, а таксама дадаў, што «народ Чарнагорыі выказаў яснае жаданне за стварэнне незалежнай дзяржавы».
Віталь Віктаравіч Гайдучык
Клубная кар’ера
У сезоне 2015 ужо трывала асеў на лаўцы. Толькі ў кастрычніку, з-за траўм іншых абаронцаў, стаў з’яўляцца ў стартавым складзе, у тым ліку ў двух матчах групавога этапу Лігі чэмпіёнаў супраць «Барселоны». У студзені 2016 года падоўжыў кантракт з барысаўчанамі. Пачатак сезона правёў на лаўцы, толькі ўвосень, у сувязі з траўмамі Каспарса Дубры і Нямані Мілунавіча, выхадзіў у стартавым складзе.
Туркменістан
Савецкі Туркменістан
За гераізм на франтах Другой сусветнай вайны ордэнамі і медалямі ўзнагароджаны больш за 19 тыс. ураджэнцаў Туркменістана, званне Героя Савецкага Саюза прысвоена больш як 80 воінам з Туркменістана, у т.л. за вызваленне Беларусі К. Азалаву, А. Анаеву, М. Байрамаву, Б. Даўлетджанаву, Т. Ніязмамедаву.
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Туркменістан дзеліцца на 5 велаятаў і сталічны горад Ашгабат
Іван Трафімавіч Гаўрыс
Іван (Янка) Трафімавіч Гаўрыс (14 снежня 1890, Кухчыцы, цяпер Клецкі раён — 4 лістапада 1937, Віцебск, НКУС) — беларускі мастак. Сябра віцебскага авангарднага аб’яднання УНОВИС.
Яўхім Львовіч Бельман
Біяграфія
Скончыў Днепрапятроўскі медыцынскі інстытут (1931), Другі Ленінградскі медыцынскі інстытут (аспірантура, 1938). Працаваў у 1-ым Ленінградскім медыцынскім інстытуце (1932—1935, урач-экстэрн клінікі нервовых хвароб); Ленінградскай урачэбна-працоўнай экспертызе (1939—1941, эксперт-неўрапатолаг); Эвакагоспітале (1941—1945, начальнік неўралагічнага аддзялення); Ленінградскім псіханеўралагічным інстытуце імя У. М. Бехцерава (1946—1964, навуковы супрацоўнік); Гродзенскім дзяржаўным медыцынскім інстытуце (1965—1977, загадчык кафедры нервовых хвароб).
Іван Трафімавіч Гаўрыс
Біяграфія
У сакавіку 1924 года ў выніку ўзбуйнення БССР горад Віцебск быў перададзены са складу РСФСР у склад БССР, распачалася беларусізацыя. У кастрычніку 1924 года Іван Гаўрыс звяртаецца ў Віцебскі акруговы аддзел асветы з заявай адхіліць яго ад выкладання мастацтва і даць «грунтоўную пасаду настаўніка беларускай мовы і літаратуры», у выніку чаго стаў выкладчыкам беларусазнаўства ў некалькіх школах: Першай віцебскай сямігодцы, Школе імя У. І. Леніна, Першай яўрэйскай школе, Вячэрняй школе імя К. Лібкнехта. Янка Гаўрыс увайшоў у кола актыўных удзельнікаў Віцебскага акруговага таварыства краязнаўства, створанага інспектарам акружнога аддзела асветы Міколам Каспяровічам. У першым выпуску краязнаўчага зборніка «Віцебшчына» надрукаваны тэкст Гаўрыса «Беларускае мастацтва», у другім зборніку апублікаваныя яго ўспаміны пра мастацтва паслярэвалюцыйнага Віцебска. Удзельнік Першай Усебеларускай выстаўкі 1925 года ў Менску. Былі паказаныя тры карціны Гаўрыса: «Кветкі (Партрэт дачкі)», «Затока», Маёўка ў 1905 годзе», у якіх ён адмовіўся ад фармалістычных вышукаў і звярнуўся да рэалістычных пазіцый. на Другой Усебеларускай выстаўцы была паказаная праца «Вячэрні пэйзаж». Творы Гаўрыса не былі адзначаныя ў друку, рэпрадукцыі не былі апублікаваныя і дагэтуль невядомыя.
Чырванабудскі раён
Гісторыя
Утвораны 8 снежня 1926 года ў складзе Гомельскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Церахоўка. У склад раёна ўключаны 18 сельсаветаў: Андрэеўскі, Баршчоўскі, Быкоўскі, Васільеўскі, Дубраўскі, Завідаўскі, Кругавец-Калінінскі (Кругавецкі), Кузьмініцкі, Ленінскі, Ніўкінскі, Новажыццёўскі, Плутоўскі, Усоха-Будскі, Усохскі, Уцеўскі, Церахоўскі, Чырванабудскі і Чырвонакастрычніцкі. 4 жніўня 1927 года скасаваны, тэрыторыя перададзена ў склад новаўтворанага Церахоўскага раёна.
Зуброўка духмяная
Батанічнае апісанне
Шматгадовая травяністая расліна вышынёй да 70{{sfn|ЭПБ|1983}} см, з доўгім паўзучым карэнішчам і гладкім прамым сцяблом. Лісце простае, суцэльнае, ланцэтнае, сядзячае, у прыкаранёвай разетцы і ў невялікай колькасці чаргаванае па даўжыні сцябла. Ніжняе лісце лінейнае і завостранае, сцябловае — карацейшае за сцябловае, бліскучае з верхняга боку, ярка-зялёнае. Каласкі трохкветныя, залаціста-жоўтага або буравата-жоўтага колеру. Суквецце — мяцёлка даўжынёй 10—12 см. Плод — зярняўка цёмна-карычневага колеру.
Аляксееўск (Іркуцкая вобласць)
Размешчаны на правым беразе ракі Лена, за 25 км на паўночны ўсход ад райцэнтра, горада Кіранска.
Касумель
Прырода
Значная частка вострава Касумель пакрыта трапічнымі лясамі. Нягледзячы на значную вільготнасць, кіпрыя вапняковыя глебы хутка ўсмоктваюць дажджавую ваду, таму тут шырока распаўсюджана ксерафітная флора. Наземная фаўна прадстаўлена птушкамі, яшчаркамі, кракадзіламі, некалькімі відамі сысуноў. Каля 10 відаў жывёл, у тым ліку мясцовыя ліса і янот, з’яўляюцца эндэмікамі. Багаты жывёльны свет навакольных рыфаў.
IC 1925
IC 1925 — галактыка тыпу Sab (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор’і Гадзіннік.
Энергетычны ўзровень
Энергетычны ўзровень  — уласныя значэнні энергіі квантавых сістэм, гэта значыць сістэм, якіх складаюцца з мікрачасціц (электронаў, пратонаў і іншых элементарных часціц) і падпарадкоўваюцца законам квантавай механікі. Кожны ўзровень характарызуецца акрэсленым станам сістэмы, ці падмноствам такіх у аказіі выраджэння. Паняцце дастасавальнае к атамам (электронныя ўзроўні), малекулам (розныя ўзроўні, адпаведныя ваганням і кручэннем — вагальныя і вярчальныя ўзроўні), атамнымі ядрам (унутрыядзерныя энергетычныя ўзроўні) і г. д.
Касцёл Святой Ганны (Варонча)
Гісторыя
Пасля касацыі ордэна езуітаў, намаганнямі мясцовага землеўладальніка Юзафа Несялоўскага, біскуп Масальскі ў 1781 годзе надаў варончаўскаму касцёлу статус парафіяльнага. Трошкі пазней фундатар заклаў новы, ужо мураваны касцёл на паўднёва-заходняй ускраіне вёскі — у комплексе сядзібы Несялоўскіх. Надмагільная пліта фундатара (пахаваны ў крыпце касцёла ў 1816) з родавымі гербамі ўмуравана ў вонкавую сцяну прэзбітэрыя касцёла. Будаўніцтва скончылася ў 1808 годзе, а ў 1809 навагрудскі дзекан Ян Цвірка асвяціў храм пад тытулам святой Ганны.
Рубеж (Барысаўскі раён)
Да 17 жніўня 1963 года вёска ўваходзіла ў склад Маісееўшчынскага сельсавета, да 28 мая 2013 года — у склад Траянаўскага сельсавета.
Маа Цзэдун
Маа Цзэдун ( — ) — кітайскі дзяржаўны дзеяч, старшыня Камуністычнай партыі Кітая (1943—1976) і КНР (1954—1959). Адзін з найбольш вядомых дыктатараў XX стагоддзя.
Пачатак палітычнай дзейнасці
Пакінуўшы Пекін у сакавіку 1919 года, юнак Маа падарожнічаў па краіне, займаўся паглыбленым вывучэннем прац заходніх філосафаў і рэвалюцыянераў, жыва цікавіўся падзеямі ў Расіі і прымаў актыўны ўдзел у арганізацыі рэвалюцыйнай моладзі Хунані. Узімку 1920 года ён наведаў Пекін у складзе дэлегацыі ад Нацыянальнага Сходу правінцыі Хунань, якая патрабавала зняцця карумпаванага і жорсткага губернатара Чжан Цьзіньяо. Дэлегацыя не дамаглася калі-небудзь значных поспехаў, аднак у хуткім часе Чжан пацярпеў паражэнне ад прадстаўніка іншай мілітарыскай клікі, У Пэйфу, і быў вымушаны пакінуць Хунань.
Што тычыцца Маа, то ён пакінуў Пекін 11 красавіка 1920 года, а 5 мая таго ж года прыбыў у Шанхай, маючы намер працягнуць барацьбу за вызваленне Хунань з-пад улады тырана, а таксама за скасаванне ваеннага губернатарства. Насуперак яго ўласным, больш познім заявам, паводле якіх да лета 1920 годзе ён перайшоў на камуністычныя пазіцыі, гістарычныя матэрыялы сведчаць аб іншым: падзеі ў Расіі, зносіны з прыхільнікамі камунізму, Лі Дачжаа і Чэнь Дусю, мелі на Маа вялікі ўплыў, аднак у той час ён усё яшчэ не мог да канца разабрацца ў ідэалагічных плынях і канчаткова выбраць для сябе адзіны напрамак. Канчатковае станаўленне Маа як камуніста адбылася восенню 1920 года. Да таго часу ён цалкам пераканаўся ў палітычнай інертнасці сваіх суайчыннікаў і прыйшоў да высновы, што толькі рэвалюцыя расійскага ўзору здольная карэнным чынам змяніць сітуацыю ў краіне. Устаўшы на бок бальшавікоў, Маа працягнуў падпольную дзейнасць, зараз накіраваную на распаўсюджанне марксізму ленінскага толку. У сярэдзіне лістапада 1920 года ён прыступіў да стварэння падпольных аддзелаў у Чанша: спачатку ім быў створаны аддзел Сацыялістычнага саюза моладзі, а крыху пазней, па радзе Чэнь Дусю, і камуністычны гурток па тыпу ўжо існаваўшага ў Шанхаі.
У ліпені 1921 года Маа прыняў удзел ва ўстаноўчым з’ездзе, на якім была заснавана Камуністычная Партыя Кітая. Праз два месяцы, па вяртанні ў Чанша, ён стаў сакратаром хунанскага аддзялення КПК. У той жа час Маа пашлюбаваўся з Ян Кайхуэй, дачкой Яна Чанцьзі. На працягу наступных пяці гадоў у іх нарадзіліся тры сыны — Аньін, Аньцын і Аньлун.
З прычыны крайняй неэфектыўнасці арганізацыі рабочых і вярбоўкі новых членаў партыі ў ліпені 1922 года Маа адхілілі ад удзелу ў II з’ездзе КПК.
Культ
Пасля разгрому Банды чатырох ажыятаж вакол Маа значна сціх. Ён па-ранейшаму з’яўляецца «галеонам» кітайскага камунізму, яго па-ранейшаму ўшаноўваюць, помнікі Маа па-ранейшаму стаяць у гарадах, яго выява ўпрыгожвае кітайскія банкноты, значкі і налепкі. Аднак цяперашні культ Маа сярод простых грамадзян, асабліва моладзі, варта хутчэй аднесці да праяў сучаснай поп-культуры, а не да свядомага пакланення мысленню і дзеянням гэтага чалавека.
Кася Віталеўна Будзько
Кася Віталеўна Будзько (нар. ) — беларуская мастачка і актывістка, прыхільніца «Задзіночання беларускіх студэнтаў», студэнтка Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэту. Палітычная зняволеная, абвінавачаная падчас пратэстаў у Беларусі ў 2020 годзе.
Біяграфія
Кася Будзько нарадзілася ў Гродне. Бацька Касі, Віталь Будзько, вядомы футбольны заўзятар.
Казачынска-Ленскі раён
Казачынска-Ленскі раён (Казачинскро-Ленский район) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Іркуцкай вобласці Расіі.
Каралеўства Кастылія і Леон
Два каралеўства
Каралеўства Леон узнікла з Каралеўствы Астурыя. Каралеўства Кастылія першапачаткова існавала як акруга Каралеўства Леон. З другой паловы 10-га стагоддзя да першай паловы 11-га яно пераходзіла з рук у рукі паміж Леонам і Каралеўствам Навара. У 11-м стагоддзі, яно нарэшце становіцца незалежнай дзяржавай.
Дашгын Гюльмамедаў
Грамадска-палітычная дзейнасць
У 1999 годзе Дашгын Гульмамедаў актывізаваў сваю грамадска-палітычную дзейнасць у Грузіі, уступіў у «Саюз грамадзян Грузіі», які тады ўзначальваў Эдуард Шэварнадзэ. Мэтай Гульмамедава тады была спроба аб’яднаць прадстаўнікоў Aзербайджанцаў Грузіі ў адзіны палітычны блок і шляхам выбараў прыйсці да ўлады ў рэгіёне Барчалы (Квема-Картлі).
Як кіраўнік НААГ, Гульмамедаў неаднаразова вінаваціў у шавінізме прэзідэнта Грузіі Саакашвілі, а таксама цвёрда крытыкаваў Дэпартамент Контрвыведкі МУС Грузіі.
30 лістапада Тбіліскі гарадскі суд прысудзіў Гульмамедава да зняволення тэрмінам на 2 месяца па артыкуле 142-1 (расавая дыскрымінацыя) УК Грузіі, аднак ужо 4 снежня Гульмамедаў быў датэрмінова вызвалены ў судовай зале.
У студзени 2008 годзе Гульмамедаў разам з Фазілем Аліевым стварыў апазіцыйную палітычную партыю азербайджанцаў Грузіі «Партыя за Грузію», аднак у сакавіку 2008 годзе пакінуў партыю разам са сваімі прыхільнікамі з-за канфлікту з Аліевым.
Гёбеклі-Тэпэ
Храмавы комплекс
Хаця комплекс фармальна адносіцца да культуры дакерамічны неаліт, на ранніх этапах будаўніцтва ў ім не знойдзена слядоў прыручаных жывёл ці раслін. Пачыналі будаўніцтва паляўнічыя-збіральнікі. У той жа час, завяршылі будаўніцтва земляробы, і згодна з дадзенымі генетычных даследаванняў, культывуемая пшаніца паходзіць ад дзікага падвіду, які расце на гары Карачадаг у 30 км ад Гёбяклі-Тэпэ. Як мяркуецца, культ Гёбеклі-Тэпэ гуляў ключавую ролю ва ўзнікненні земляробства.
Беларэчанскі (Іркуцкая вобласць)
Беларэчанскі (Белореченский) — пасёлак гарадскога тыпу ва Усольскім раёне Іркуцкай вобласці Расіі.
Сасета
Насельніцтва складае 548 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 21 чал./км². Займае плошчу 26 км². Паштовы індэкс — 57020. Тэлефонны код — 0565.
Дзмітрый Іванавіч Мендзялееў
Гайдэльбергскі перыяд (1859—1861)
Праз месяц, пасля азнаямлення з магчымасцямі некалькіх навуковых цэнтраў — аддадзена перавага Гайдэльбергскаму ўніверсітэту, дзе працуюць выдатныя прыродазнаўцы: Р. Бунзен, Г. Кірхгоф, Г. Гельмгольц, Э. Эрленмеер і інш. Ёсць звесткі, якія кажуць пра тое, што пасля Д. І. Мендзялееў меў у Гайдэльбергу сустрэчу з Дж. У. Гібсам. Абсталяванне лабараторыі Р. Бунзена не дазваляла праводзіць такія «далікатныя доследы, як капілярныя», і Д. І. Мендзялееў фармуе самастойную даследчыцкую базу: правёў у арандаваную кватэру газ, прыстасаваў асобнае памяшканне для сінтэзу і ачысткі рэчываў, іншае — для назіранняў. У Боне «знакаміты шкляных спраў маэстра» Г. Геслер дае яму ўрокі, зрабіўшы каля 20 тэрмометраў і «непараўнальна добрыя прыборы для вызначэння ўдзельнай вагі». У вядомых парыжскіх механікаў Перо і Салерона ён заказвае адмысловыя катэтометры і мікраскопы.
Карловіч
Карловіч — прозвішча.
Руска-беларускі фізіка-геаграфічны слоўнік
Змест
Слоўнік утрымлівае паняцці і тэрміны па фізічнай геаграфіі, картаграфіі, ахове прыроды і сумежных з фізічнай геаграфіяй навуковых дысцыплінах (геалогіі, астраноміі). Ён з’яўляецца адначасова перакладным і тлумачальным. Тэрміны і паняцці даюцца ў алфавітным парадку спачатку на рускай мове, затым указаны іх пераклад на беларускай мове і потым друкуецца тлумачэнне тэрміна ці паняцця.
Альгамбра
Альгамбра (Alhambra, ад قصر الحمراء Каср аль-Хамра — «чырвоны замак») — архітэктурна-паркавы ансамбль, размешчаны на пагорыстай тэрасе ва ўсходняй частцы горада Гранада ў паўднёвай Іспаніі. Асноўнае развіццё атрымаў у часы праўлення мусульманскай дынастыі Насрыдаў (1230—1492), пры якіх Гранада стала сталіцай мусульманскіх уладанняў на Іберыйскім паўвостраве (Гранадскі эмірат), а Альгамбра іх урадавай рэзідэнцыяй (палацы адносяцца пераважна да 14 стагоддзя). У склад шырокага комплексу, заключанага ў крэпасныя сцены з вежамі, уваходзілі таксама мячэці, жылыя дамы, лазні, сады, склады, могілках. У цяперашні час з’яўляецца музеем ісламскай архітэктуры.
Хеліцэры
Разнастайнасць хеліцэр
Трохчленікавыя клюшнепадобныя хеліцэры, верагодна, уяўляюць сабой зыходны (плезіяморфны) для хеліцэравых варыянт будовы і характэрны для мечахвостаў, ракаскарпіёнаў (эўрыптэрыдаў), скарпіёнаў, кляшчоў і сенакосцаў.
Гамолагі хеліцэр у іншых групах членістаногіх
Працы канца XX стагоддзя па вывучэнні патэрнаў экспрэсіі Hox-генаў у зародках членістаногіх паказалі, што хеліцэры гамалагічныя першай пары антэн ракападобных і непаўнавусых, а звесткі пра дадатковы сегмент перад сегментам хеліцэр, якія маецца ў зародка, не атрымалі пацверджання. Гэты пункт гледжання ў наш час лічыцца агульнапрызнаным сярод спецыялістаў у вобласці біялогіі развіцця членістаногіх. Пры гэтым варыянце гамалагізацыі канечнасцей варта прызнаць, што ў хеліцэравых трытацэрэбрум яшчэ не ўвайшоў у склад надглотачнага ганглія, і хеліцэры інервуюцца ад дэйтацэрэбрума гэтак жа, як антэны I жаваланосных.
IC 1930
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Лэтычыўскі раён
Населеныя пункты
На тэрыторыі раёна размешчаны 2 пасёлкі гарадскога тыпу і 55 сёлаў.
Ксенія Уладзіміраўна Мілеўская
9 чэрвеня 2007 Ксенія ў пары з польскай тэнісісткай Уршулай Радваньскай выйграла адкрыты чэмпіянат Францыі сярод дзяўчат. У фінальнай гульні польска-беларускі дуэт абыграў у двух сэтах (6-1, 6-4) румынку Сарану Кырсцю і амерыканку Алексу Глэтч. Праз два месяцы, 8 верасня, Мілеўская і Радваньска выйгралі Адкрыты чэмпіянат ЗША сярод дзяўчат. На гэты раз у фінале ў двух сэтах з лікам (6-1, 6-2) былі абыграны грузінская тэнісістка Вольга Калашнікава і расіянка Ксенія Лыкіна.
Інданезія
Залежнасць ад нідэрландскай кароны (1798—1942 гады)
У пачатку Другой сусветнай вайны дзякуючы нейтралітэту Нідэрландаў Інданезія не была ўцягнута ў ваенныя дзеянні ці падрыхтоўкі. Аднак пасля нямецкай акупацыі Нідэрландаў у маі 1940 года нідэрландскі ўрад перабраўся ў Лондан і абвясціў аб удзеле сваіх узброеных сіл, якія заставаліся ў калоніях, у вайне на баку антыгітлераўскай кааліцыі.
Перыяды «Ліберальнай дэмакратыі» і «Накіроўванай дэмакратыі» (1950-65 гады)
Адноўленая Рэспубліка Інданезія атрымала ў спадчыну шматпартыйнасць, якая сфарміравалася ў гады барацьбы за незалежнасць і абумоўлівала высокую ролю заканадаўчых органаў улады. Адначасова з абвяшчэннем унітарнай рэспублікі Сукарна пад ціскам найбуйнейшых партый пагадзіўся на прыняцце новай часовай канстытуцыі, якая прадугледжвала ператварэнне Інданезіі ў парламенцкую рэспубліку. Паўнамоцтвы прэзідэнта істотна звужаліся, узрастала роля прэм'ер-міністра. З улікам падобных палітычных пераўтварэнняў сямігадовы перыяд развіцця Інданезіі атрымаў назву «» (Demokrasi Liberal).
Перыяд «Новага парадку» (1965—1998 гады)
Эканамічная палітыка «Новага парадку» аказалася вельмі эфектыўнай: к сярэдзіне 1980-х гадоў у краіну ўдалося прыцягнуць буйныя патокі замежных інвестыцый, развіць шматлікія сучасныя галіны прамысловасці, дабіцца якаснага павышэння сярэдняга ўзроўню жыцця насельніцтва. Ва ўмовах росту сацыяльнага дабрабыту ўшчамленне палітычных свабод не выклікала якой-небудзь маштабнай незадаволенасці: праявы грамадзянскага пратэсту насілі, як правіла, лакальны характар і хутка душыліся. Вялікіх сіл ад улад патрабавала барацьба з сепаратысцкімі рухамі ў шэрагу рэгіёнаў — Ачэху, Усходнім Тыморы, Заходнім Ірыяне — аднак і там сітуацыю ўдавалася ў цэлым утрымліваць пад кантролем.
Кардынальныя змены пацягнуў за сабой 1997-98 гадоў, які вельмі моцна адбіўся на эканоміцы Інданезіі. Калапс цэлых галін, рэзкае зніжэнне даходаў насельніцтва прывялі да абвастрэння сацыяльнай напружанасці, масавай незадаволенасці і эскалацыі этнаканфесіянальнага экстрэмізму. У кароткія тэрміны сфарміраваўся актыўны антыўрадавы рух, касцяком якога сталі студэнцкія і моладзевыя арганізацыі. Пасля серыі масавых пратэстаў і беспарадкаў 21 мая 1998 года прэзідэнт Сухарта сышоў у адстаўку, перадаўшы пасаду кіраўніка дзяржавы віцэ-прэзідэнту Б. Ю. Хабібі.
Заканадаўчая ўлада
Колькасны склад НКК фармальна не рэгламентуецца і вызначаецца складам СНП і СПР, якія ўваходзяць у яго. У складзе НКК апошняга склікання, прыведзенага да прысягі ў кастрычніку 2014 года, 692 дэпутаты. Старшыня НКК — (Zulkifli Hasan), прадстаўнік Партыі нацыянальнага мандата Інданезіі.
Дзяржаўная сімволіка, дзяржаўныя святы
Чырвона-белы сцяг упершыню стаў выкарыстоўвацца актывістамі нацыянальна-вызваленчага руху. Гісторыя стварэння сцяга і значэнне яго колераў дакументальна не зафіксаваныя. Згодна з найбольш распаўсюджанай версіяй, ён атрымаў у спадчыну колеры сцяга сярэдневяковай дзяржавы Маджапахіт, чырвоны сімвалізуе адвагу, белы — чысціню намераў. Існуе таксама версія паходжання інданезійскага сцяга ад нідэрландскага, ад якога былі ўзятыя два з трох колераў.
Гімн Рэспублікі Інданезіі «Вялікая Інданезія» (Indonesia Raya) напісаны кампазітарам у 1924 годзе і ўпершыню публічна выкананы ў ходзе кангрэса моладзевых арганізацый 28 кастрычніка 1928 года. У якасці дзяржаўнага гімна быў прыняты ў дзень абвяшчэння незалежнасці краіны 17 жніўня 1945 года.
Гісторыя і роля ў жыцці краіны
Узброеныя сілы, афіцыйна створаныя 5 кастрычніка 1945 года, традыцыйна адыгрываюць вялікую ролю ў жыцці Інданезіі. Неабходнасць адстойваць незалежнасць у працяглай вайне з Нідэрландамі першапачаткова прадвызначыла асаблівае месца арміі ў шкале прыярытэтаў нацыянальнага развіцця. Пасля падзей 1965 года ў руках ваенных апынулася і дзяржаўная ўлада: генерал Сухарта, які заняў прэзідэнцкі пост, заканадаўча замацаваў за імі так званую двайную функцыю (Dwifungsi). Маецца на ўвазе адказнасць не толькі за абарону, але і за сацыяльна-палітычнае развіццё краіны. Больш таго, на легальнай аснове ваеннымі была наладжана камерцыйная дзейнасць як на прыватнай, так і на інстытуцыйнай аснове.
Пасля адстаўкі Сухарты ў 1998 годзе найважнейшым напрамкам разгорнутых у Інданезіі ліберальных пераўтварэнняў стаў планамерны адыход ваенных ад палітыкі. Пры гэтым, страціўшы рычагі прамога ўплыву на прыняцце дзяржаўных рашэнняў, армія застаецца ўплывовай і аўтарытэтнай сілай.
Клімат
Клімат на большай частцы тэрыторыі Інданезіі экватарыяльны, вільготны, у асобных рэгіёнах мае прыкметы субэкватарыяльнага. У раўнінных абласцях сярэднямесячны тэмпературны паказчык складае каля 26 °C, пры гэтым яго сезонныя ваганні вельмі нязначныя — не больш за 3 °C. У гарах пры натуральным паніжэнні тэмпературы па меры ўзрастання вышыні над узроўнем мора (парадку 1 °C на 100 м) захоўваецца таксама невялікая амплітуда сярэдніх месячных тэмператур, на вышынях больш за 1500 м здараюцца замаразкі.
Экалагічная сітуацыя, прыродаахоўная дзейнасць
З улікам геаграфічнага становішча Інданезіі, рознай ступені асвоенасці чалавекам яе розных рэгіёнаў экалагічная сітуацыя ў краіне з’яўляецца неаднароднай, аднак у цэлым мае тэндэнцыю да пагаршэння — перш за ўсё ў сувязі з агульным павелічэннем колькасці насельніцтва і практычна паўсюдным пашырэннем гаспадарчай дзейнасці. Асноўнымі праблемамі ў гэтай галіне з’яўляюцца аб’ём атмасферных выкідаў парніковых газаў (Інданезія займае трэцяе месца ў свеце па гэтым паказчыку), масавая вырубка лясоў, забруджванне паветра і вады адходамі прамысловай вытворчасці, спажыванне прэснай вады, якое расце. Велізарную шкоду навакольнаму асяроддзю наносяць лясныя пажары, якія перыядычна ахопліваюць значныя плошчы: іх вынікам становіцца не толькі знікненне значных масіваў расліннасці разам з жывёламі, якія насяляюць іх, але і задымленне населеных пунктаў, якія часцяком знаходзяцца на адлегласці соцень кіламетраў ад ачагоў узгарання. Найбольш катастрафічныя наступствы мелі, якія лічацца самымі моцнымі за ўсю сучасную гісторыю краіны.
Колькасць, рассяленне
Па выніках агульнанацыянальнага перапісу, праведзенага ў маі-чэрвені 2010 года, насельніцтва Інданезіі склала 237 556 363 чалавекі, а паводле ацэначных дадзеных, выведзеных з разліку існуючых тэмпаў росту насельніцтва, да ліпеня 2011 года яго колькасць павялічылася да 245 613 043 чалавек. Інданезія, такім чынам, з’яўляецца найбольш населенай краінай Паўднёва-Усходняй Азіі і займае чацвёртае месца ў свеце па колькасці жыхароў.
Нацыянальны склад
У розных рэгіёнах краіны, у асноўным у буйных гарадах таксама пражываюць значныя абшчыны выхадцаў з Індыі і арабскіх краін, а таксама нязначная колькасць людзей еўрапейскага і змешанага еўрапейска-інданезійскага паходжання.
Мовы
Інданезійская мова абавязковая для вывучэння ва ўсіх сярэднеадукацыйных установах краіны. У той ці іншай меры ёй валодае практычна ўсё дарослае насельніцтва Інданезіі, колькасць актыўных носьбітаў станам на 2009 год складае не менш за 144 мільёны чалавек — каля 60 % жыхароў краіны. Разам з тым, у побыце дзяржаўнай мовай карыстаецца невялікая частка насельніцтва (па розных ацэнках, ад 12 % да 20 %) — у сямейным коле большасць інданезійцаў гаворыць на родных мясцовых мовах. Пры гэтым значная частка жыхароў двухмоўныя — аднолькава свабодна валодае роднай і дзяржаўнай мовай, многія лічаць роднымі абедзве мовы.
Агульны стан, асноўныя паказчыкі
Інданезія адносіцца да катэгорыі аграрна-індустрыяльных краін. Па ўзроўні ў 2010 годзе займала 44 месца ў свеце. Адносіцца да катэгорыі найбольш перспектыўных у эканамічным плане краін, якія развіваюцца — так званай.
Сельская гаспадарка
Жывёлагадоўля развіта ў меншай ступені. Агульнае пагалоўе на 2010 год складае 15.23 млн галоў, у тым ліку 13,5 млн — мясныя каровы, 0,53 млн — малочныя каровы і 1,2 млн — буйвалы, якія выкарыстоўваюцца галоўным чынам як цяглавая скаціна. Паводле дадзеных на 2008 год, пагалоўе коз складала 15,8 млн галоў, авечак — 10.3 млн галоў, свіней (вырошчваюцца пераважна немусульманскім насельніцтвам) — 5,5 млн галоў. Асноўнай хатняй птушкай з’яўляецца курыца: у 2008 годзе мелася 68 млн курэй-нясушак, было выраблена больш 1,2 млрд бройлерных куранят, больш за 1 млн т яек.