cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Модал
Выкарыстанне
Выкарыстоўваецца ў тканінах для вытворчасці пасцельнай бялізны, ручнікоў, панчошна-шкарпэткавых вырабаў, хатняга і высокатэхналагічнага спартыўнага адзення і іншых тэкстыльных вырабаў.
Мікрамодал
Мікрамодал, у параўнанні са звычайным, павышае трываласць і зносаўстойлівасць вырабаў за кошт больш тонкіх асобных валокнаў.
Яўген Віктаравіч Осін
Яўге́н Ві́ктаравіч О́сін (Евгений Викторович Осин;, Масква, СССР — , Масква, Расія) — савецкі і расійскі спявак, музыкант, аўтар песень.
Біяграфія
Яўген Віктаравіч Осін нарадзіўся 4 кастрычніка 1964 года ў Маскве. Яго бацька, Віктар Рыгоравіч Осін, працаваў вадзіцелем тралейбуса, па веравызнанні — адвентыст сёмага дня. Дзядзька Яўгена быў барабаншчыкам у ансамблі Леаніда Уцёсава. Калі Яўгену было 9 гадоў, яго бацькі развяліся. Пасля гэтага яго маці далі двухпакаёвую кватэру ў Тэкстыльшчыках, а бацька пераехаў у Чарапавец, дзе працаваў начальнікам аўтакалоны і ўзначальваў ячэйку адвентыстаў. Ёсць малодшая сястра Альбіна.
Музыка захапіла Осіна ў чатырнаццаць гадоў, калі ён пачынае граць на барабанах у школьным ансамблі; затым ён прабуе вучыцца в музыкальнай школе, але кідае яе, не давучыўшыся. Пасля няскончанай вучобы на руках у Осіна было пасведчанне з інстытута павышэння кваліфікацыі работнікаў культуры, якое давала права працаваць кіраўніком самадзейнага ансамбля ўзроўню раённага дома культуры. У 1983 годзе, ва ўзросце 19 гадоў, Осін стае вегетарыянцам.
Сваю першую групу стварыў у 1986 годзе, у канцы 80-х супрацоўнічаў з групай «Брава». За кар’еру выпусціў 15 альбомаў.
Пік папулярнасці прыйшоўся на 90-я. Осін вядомы публіцы па песнях «Плача дзяўчына ў аўтамаце», «Восьмага сакавіка», «Качка», «Партрэт працы Пабла Пікасо», «Спадарожніца».
Адно з самых яго вядомых выступленняў — у 1996 годзе ў Растове-на-Доне ў рамках перадвыбарнай кампаніі Барыса Ельцына, калі прэзідэнт Расіі выйшаў на сцэну і станцаваў разам з Осіным.
У 2017 годзе ў Осіна дыягнаставалі апошнюю стадыю алкагалізму, яго адправілі на лячэнне ў адну з клінік у Тайландзе. З гэтага часу ён практычна не мог самастойна перамяшчацца. У маі 2018 года артыст у інтэрв’ю распавядаў, што замяніў спіртное мотаспортам, аднак неўзабаве ён трапіў адразу ў дзве аварыі за тыдзень: адна адбылася на запраўцы, другі раз ён урэзаўся ў трактар.
17 лістапада 2018 года Яўген Осін памёр. Яму было 54 гады. Вядома, што артыст памёр у сябе дома. Афіцыйна прычына смерці не раскрываецца, але па некаторых даных, артыст, імаверна, памёр ад спынення сэрца, выкліканым ужываннем алкаголю.
Сташаў (гміна)
Ста́шаў (Staszów) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Сташоўскага павета Свентакшыскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Сташаве. Плошча гміны складае 225,86 км². Станам на 2009 год у гміне Сташаў пражывалі 26 131 чалавек, шчыльнасць — 115,7 чал./км².
Джэй Дэвідсан
Біяграфія
Нарадзіўся ў Каліфорніі ў сям'і выхадца Ганы і англічанкі. Калі яму было два гады, яго сям'я пераехала ў Вялікабрытанію, дзе пасялілалася ў графстве Херэфардшыр. У 1992 годзе, не маючы акцёрскага досведу, ён паспяхова прайшоў кастынг і атрымаў ролю транссэксуала Дылана ў псіхалагічным трылеры Ніла Джордана «Жорсткая гульня», за якую ён быў намінаваны на «Оскар» як лепшы акцёр другога плана. Дэвідсан атрымаў намінацыю на прэмію Чыкагскай Асацыяцыі кінакрытыкаў за самага перспектыўнага акцёра.
Пасля гэтага поспеху Дэвідсан ўсяго толькі раз яшчэ з'явіўся на вялікім экране, выканаўшы ў 1994 годзе ролю Ра ў навукова-фантастычным фільме Роланда Эмерыха «Зорныя вароты». Неўзабаве Дэвідсан спыніў акцёрскую кар'еру, прысвяціўшы сябе працы ў мадэльным бізнэсе. У адным з інтэрв'ю падчас сваёй нядоўгай кінакар'еры ён прызнаўся, што з'яўляецца геем.
Выдавецтва «Нашай Нівы»
Выдаве́цтва «На́шай ні́вы» — беларускае выдавецтва, якое існавала ў Вільні ў 1907—1913 гадах пры газеце «Наша ніва». Выдавала мастацкую, навукова-папулярную і сельскагаспадарчую літаратуру, календары.
Асобнымі адбіткамі газетных артыкулаў былі перакладзеныя на беларускую мову выданні «Зямельная справа ў Новай Зеландыі» (1907, пералажыў з украінскай мовы А. Б.), «Гедалі» Э. Ажэшкі (1907), «Казка аб вадзе» Э. Беламі (1907), «Беларусы і іх нацыянальнае адраджэнне» Д. Дарашэнкі (1909), «Гутаркі аб гаспадарцы» Семпалоўскага (1909, пералажыў з польскай мовы Антось Асіна (А. Карніцкі)) (выйшлі ў друкарні Марціна Кухты).
У 1912 годзе выйшлі кірыліцай і лацінкай 2 зборнікі мастацкіх твораў, надрукаваных у газеце. За 1910, 1911, 1912 і 1913 гады выйшлі кірыліцай і лацінкай «Беларускія календары» аб’ёмам ад 86 да 120 старонак і тыражом ад 4000 да 8000 экземпляраў. Календары складаліся з раздзелаў: агульныя звесткі, важнейшыя кірмашы на Беларусі, статыстычны і юрыдычны раздзелы, парады для гаспадароў, бацькам і маткам. У 1911—1912 гадах у друкарні «Прамень» коштам Т. Г. выйшлі кнігі Т. Гушчы «Апавяданні», Ядвігіна Ш. «Бярозка», «Беларускія казкі», А. Амфітэатрава «Хілібертава пакута», Маліноўскага «Як багацеюць чэшскія сяляне».
З 1912 года выдавала часопіс «Саха». Спыніла дзейнасць у сувязі з заснаваннем на яго базе Беларускага выдавецкага таварыства.
Прашавіцкі павет
Прашавіцкі павет (powiat proszowicki) — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Малапольскага ваяводства. Утвораны ў 1999 годзе. Цэнтр павета — горад Прашавіцы. Займае плошчу 414,57 км². Насельніцтва павета складае 43,7 тыс. чалавек.
М. Найт Ш’ямалан
'''Мано́дж Нелія́ту «М. Найт» Ш’ямалáн''' (Manoj Nelliyattu «M. Night» Shyamalan, മനോജ് നെല്ലിയാട്ടു ശ്യാമളൻ; нар. 6 жніўня 1970) — амерыканскі кінарэжысёр і сцэнарыст індыйскага паходжання, вядомы сваімі містычнымі трылерамі.
Пётр Аляксандравіч Віцязь
Пётр Аляксандравіч Віцязь (нар., вёска Першамайская, Бярозаўскі раён, Брэсцкая вобласць) — беларускі вучоны ў галіне распрацоўкі новых матэрыялаў, тэхналогій і машынабудавання. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1994; чл.-кар. з 1989), доктар тэхнічных навук (1983), прафесар (1986). Заслужаны дзеяч навукі БССР (1991). Замежны член НАН Украіны (2021)
Навуковая дзейнасць
Навуковыя працы ў галіне распрацоўкі тэарэтычных і практычных асноў стварэння порыстых парашковых матэрыялаў на аснове металічных і керамічных парашкоў і неарганічных валокнаў: новых матэрыялаў з выкарыстаннем механічнага легіравання і плазмахімічнага сінтэзу; канструкцыйнай і функцыянальнай керамікі з падвышанай глейкасцю разбурэння; тэрмадынамічнага мадэлявання працэсаў плазменных плыняў часціц металаў і тэхналогій ўмацавання і аднаўлення дэталяў метадамі газатэрмічнага нанясення пакрыццяў. Пад яго кіраўніцтвам і пры яго асабістым удзеле распрацавана больш за 60 новых тэхналогій і матэрыялаў, па якіх асвоена доследная і прамысловая вытворчасць вырабаў для сельскагаспадарчага машынабудавання, аўтамабілебудавання, станкабудавання і спецыяльнай тэхнікі.
Авўтар больш за 600 навуковых прац, у т.л. 29 манаграфій, больш за 180 вынаходніцтваў.
Рыверсайд (Каліфорнія)
Рыверсайд (Riverside) — горад у акрузе Рыверсайд, штат Каліфорнія, ЗША. Заснаваны ў пачатку 1870 года побач з ракой Санта-Ана. Плошча горада Рыверсайд — 211,19 км². Вышыня цэнтра горада — 252 м. Рыверсайд атачаюць горы. У Рыверсайдзе пераважае міжземнаморскі клімат c сухім спякотным надвор’ем — улетку, і перыядычна вільготным — узімку. Тэмпература ўлетку часам перавышае 35 °C. Рэдка тэмпература ўзімку апускаецца ніжэй −5 °C.
IC 2258
IC 2258 — галактыка тыпу *2 (падвойная зорка) ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Гран’яна
Гран'яна (Ischia) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Кампанія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Неапаль.
Насельніцтва складае 18 509 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 2314 чал./км². Займае плошчу 8 км². Паштовы індэкс — 80077. Тэлефонны код — 081.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Цяцюшнік Растковіуса
Апісанне
Аднагадовая расліна 5-40 см вышынёй. Сцеблы разгалінаваныя, ніжэй сярэдзіны з вялікай колькасцю міжвузелляў. Сцябловае лісце вострае. Прыкветкі залозіста-валасістыя. Вяночак 9-11 мм даўжынёй, пасля цвіцення да 15 мм даўжынёй.
Распаўсюджанне
Распаўсюджаны ў Еўропе.
Ва Украіне від расце на вільготных лугах і балотах — у Закарпацці, Карпатах, Прыкарпацці, Разточчы, Палессі і Лесастэпе.
Спіс аб’ектаў PGC (1725001—1726000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1725001—1726000)
Манас (значэнні)
Манас — шматзначны тэрмін
Маркаколь
Маркако́ль (Марқакөл) — возера на поўдні Алтая, ва Усходне-Казахастанскай вобласці Казахстана.
Возера знаходзіцца на вышыні 1449 м над узроўнем мора. Яго плошча складае 449 км². Даўжыня 38 км, найбольшая шырыня 19 км. Глыбіні да 30 м. Сярэдняя глыбіня 14 м. Вада ў возеры прэсная (салёнасць 40—100 мг/л). Сцёк па рацэ Калжыр у Бухтармінскае вадасховішча.
Такырколь (Кызылардзінская вобласць)
Такырколь — сяло ў Жанакарганскім раёне Кызылардзінскай вобласці Казахстана. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Сутыкудыкскай сельскай акругі. Код КАТА — 434061100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 2240 чалавек (1146 мужчын і 1094 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 2143 чалавекі (1081 мужчына і 1062 жанчыны).
Індэн (Рэйнланд)
Індэн (Inden) — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Кёльн. Уваходзіць у склад раёна Дзюрэн. Насельніцтва — 6853 чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 35,92 км².
Камуна падзяляецца на 7 сельскіх акруг.
Венгерская нацыянальная галерэя
Венгерская нацыянальная галерэя (Magyar Nemzeti Galéria) — адзін з вядучых мастацкіх музеяў Венгрыі, уладальнік шырокай калекцыі венгерскага мастацтва ад Сярэднявечча да XX стагоддзя. У экспазіцыі галерэі сабраны работы выключна венгерскіх мастакоў або створаныя на тэрыторыі Венгрыі. Галерэя размяшчаецца ў Каралеўскім палацы ў Будайскай крэпасці. Музей заснаваны ў 1957 годзе і увабраў у сябе частку калекцыі Музея выяўленчых мастацтваў, а таксама гарадскіх музеяў і прыватных калекцый. Да 1975 года гэта мастацкая калекцыя дэманстравалася ў Палацы правасуддзя на плошчы Лаёша Кошута, дзе ў цяперашні час размясціўся Этнаграфічны музей.
Ставігуда (гміна)
Ставігу́да (Stawiguda) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Альштынскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Ставігудзе. Плошча гміны складае 222,52 км². Станам на 2009 год у гміне Ставігуда пражывалі 6116 чалавек, шчыльнасць — 27,5 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 13 салецтваў.
Чалавек бяжыць
«Чалавек бяжыць» (Running man) — амерыканскі фантастычны фільм 1987 года з Арнольдам Шварцэнэгерам у галоўнай ролі.
Сюжэт
У будучыні ўпадабанай забаўкай для жыхароў Амерыкі, якая ператварылася ў паўваенную дзяржаву, стала садысцкае тэлешоў «Беглы чалавек», удзельнікі якога не маюць ніводнага шанцу на выжыванне. Сярод іх аказаўся паліцэйскі Бэн Рычардс, які адмовіўся расстраляць бяззбройны натоўп галодных людзей. Зараз разам з субратамі па няшчасці яму трэба будзе прыняць удзел у вар’яцкай гонцы са смерцю, пазмагацца з непераможнымі «сталкерамі» і адпомсціць бесчалавечнаму гаспадару шоу.
Сяргей Аляксандравіч Жданок
Сяргей Аляксандравіч Жданок (нар., Мінск) — беларускі фізік. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2003; член-карэспандэнт з 2000), доктар фізіка-матэматычных навук (1994), прафесар (2006). Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь (2008).
Біяграфія
Нарадзіўся 20 студзеня 1953 года ў Мінску.
У 1976 годзе скончыў Маскоўскі фізіка-тэхнічны інстытут. З 1979 года — інжынер, старшы інжынер, малодшы, старшы навуковы супрацоўнік, з 1983 года — загадчык лабараторыі, кіраўнік аддзялення Інстытута цепла-і масаабмену імя А. В. Лыкава НАН Беларусі. У 2002—2004 гадах — галоўны вучоны сакратар НАН Беларусі. З 2004 года — акадэмік-сакратар Аддзялення фізіка-тэхнічных навук НАН Беларусі. У 2005—2009 гадах — дырэктар Інстытута цепла-і масаабмену імя А. В. Лыкава НАН Беларусі. У цяперашні час — старшыня навукова-тэхнічнага савета навукова-вытворчага прадпрыемства «Перспектыўныя даследаванні і тэхналогіі».
Навуковыя працы ў галіне фізікі і хіміі нераўнаважных працэсаў і іх тэхнічных прыкладанняў. Заклаў тэарэтычныя асновы нелінейнай вагальнай кінетыкі і распрацаваў тэхналагічныя працэсы, заснаваныя на выкарыстанні нераўнаважных уласцівасцяў газаў і плазмы. Тэарэтычна прадказаў у 1980 годзе эфект «звышраўнаважнай» іанізацыі малекулярных газаў, які быў пасля знойдзены эксперыментальна ў ЗША. Стварыў аналітычную тэорыю малекулярных СА-лазераў, якая легла ў аснову распрацоўкі ў СССР магутных квантавых генератараў, якія маюць высокія значэнні каэфіцыента карыснага дзеяння. Распрацаваныя ім падыходы да аналізу працэсаў гарэння ў порыстых сістэмах прывялі да стварэння новага класа ачышчальных прылад, радыяцыйных награвальнікаў і хімічных рэактараў. Пад яго кіраўніцтвам ажыццёўлены сінтэз вугляродных нанатрубак у нераўнаважных умовах, што важна для вытворчасці і прымянення вугляродных нанаструктураваных матэрыялаў (нанаэлектроніка, будаўнічыя і канструкцыйныя матэрыялы, біямедыцына).
Спіс лаўрэатаў Нобелеўскай прэміі па літаратуры
Но́белеўская прэ́мія па літаратуры (Nobelpriset i litteratur) — прэстыжная ўзнагарода за дасягненні ў галіне літаратуры, якая штогод прысуджаецца Шведскай каралеўскай акадэміяй навук у Стакгольме. Адна з пяці Нобелеўскіх прэмій, заснаваных у 1895 годзе паводле запавету шведскага хіміка Альфрэда Нобеля, які памёр у 1896 годзе. Гэтыя прэміі прысуджаюцца за выдатныя заслугі ў галінах хіміі, фізікі, літаратуры, міру і фізіялогіі або медыцыны.
Нобелеўская прэмія па літаратуры прысуджаецца штогод з 1901 года. Па стане на 2021 год прэмія была прысуджана 118 лаўрэатам, з іх 16 — жанчыны. Усяго 8 разоў узнагароджанне не праводзілася: у 1914, 1918, 1935, 1940—1943 гадах, 2018 (уручана ў 2019). Першым лаўрэатам у 1901 годзе стаў французскі паэт і эсэіст Сюлі-Прудом. За ўсе гады існавання прэміі ўсяго 4 разы яна ўручалася адначасова двум лаўрэатам: у 1904, 1917, 1966 і 1974 гадах. На думку сталага сакратара Шведскай акадэміі Петэра Энглунда, гэта абумоўлена прыродай літаратуры — у адрозненне ад навукі ці сумежных галін, дзе можна працаваць разам.
Адбор кандыдатаў
Паводле статута Нобелеўскага фонду, высоўваць кандыдатаў на прэмію па літаратуры могуць наступныя асобы :
Ацэнку заяў і адбор кандыдатаў робіць Нобелеўскі камітэт па літаратуры. З іх ліку Шведская акадэмія абірае лаўрэатаў.
Лаўрэаты
1901—1910 • 1911—1920 • 1921—1930 • 1931—1940 • 1941—1950 • 1951—1960 • 1961—1970 • 1971—1980 • 1981—1990 • 1991—2000 • 2001—2010 • 2011—2020 • 2021—…
Дэвід Кох
Дэвід Гамільтан Кох (David Hamilton Koch,, Уічыта, штат Канзас, ЗША — ) — амерыканскі бізнесмен і інжынер, мільярдэр.
Біяграфія
Дэвід атрымаў тэхналагічную адукацыю, стаў магістрам хімічнай тэхналогіі. Захапляўся баскетболам. У 30 гадоў ён пачаў працаваць у Koch Industries, а праз дзевяць гадоў атрымаў пасаду прэзідэнта Koch Engineering. Кампанія развівалася дзякуючы намаганням братоў, але пасля смерці іх бацькі ў сям’і наступіў крызіс. Двое братоў Біл і Фрэдэрык актыўна пратэставалі з прычыны, што Чарлз спрабуе прыбраць усё кіраванне сямейнай справай у свае рукі. У 1980 годзе яны распачалі спробу штосьці змяніць, але тут на абарону Чарлза ўстаў Дэвід, і ім удваіх праз тры гады атрымалася выкупіць акцыі сваіх братоў, а таксама іншых акцыянераў, выклаўшы за іх 1,3 мільярда долараў.
Браты з самага пачатку актыўна ўзяліся за пашырэнне межаў дзейнасці сваёй кампаніі. Калі раней Koch Industries традыцыйна асацыявалася з энергетычным сектарам, то пазней кампанія пазіцыянавала сваю дзейнасць, як перапрацоўку сыравіны. Браты інвесціравалі нафтаперапрацоўку, вытворчасць угнаенняў, палімераў, валокнаў, лесавытворчасць, выпуск спажывецкіх тавараў.
Браты актыўна ўдзельнічалі ў палітычным жыцці, фінансавалі палітычныя акцыі, палітычныя фігуры, падтрымлівалі масавыя выступленні кансерватыўнага напрамку. У прыватнасці, браты Кох арганізавалі і фінансавалі адну з самых масавых лабісцкіх груп кансерватыўнага кірунку «Амерыканцы за росквіт». Мільёны долараў Кохі ўклалі ў даследаванні, закліканыя абвергнуць тэорыю аб тым, што чалавецтва сваёй дзейнасцю выклікае глабальнае пацяпленне. Дэвід Кох падтрымліваў праграмы навуковых даследаванняў і адукацыйныя праграмы ў Інстытуце гуманітарных даследаванняў Універсітэта Джорджа Мэйсана. Маёмасць братоў Дэвіда і Чарлза Кохаў ацэньвалася ў агульнай суме каля ста мільярдаў долараў.
На прэзідэнцкіх выбарах 1980 года Дэвід балатаваўся ў віцэ-прэзідэнты ад Лібертарыянскай партыі.
1 лютага 1991 года быў адным з 83 пасажыраў авіялайнера Boeing 737 авіякампаніі USAir, які пацярпеў катастрофу ў аэрапорце Лос-Анджэлеса. Падчас эвакуацыі Дэвід Кох атрымаў некалькі апёкаў, але застаўся жывы.
Руска-візантыйская архітэктура
Руска-візантыйская архітэктура (Руска-візантыйскі стыль) — кірунак у архітэктуры і дэкаратыўна-прыкладным мастацтве ў рамках гістарызму, заснаваны на інтэрпрэтацыі формаў візантыйскага і старажытнарускага дойлідства.
Стыль зарадзіўся ў Расійскай імперыі ў першай палове XIX стагоддзя. Заснавальнікам дадзенага стылю прынята лічыць Канстанціна Тона. Аформіўся ў пачатку 1830-х гадоў як цэласны кірунак, руска-візантыйскі стыль быў непарыўна звязаны з ідэалагічным паняццем «народнасці» і ставіў мэтай выказванне ідэі культурнай самадастатковасці Расіі, а таксама яе «палітычнай і канфесійнай пераемнасці ў адносінах да Візантыі». У вузкім сэнсе руска-візантыйскім стылем называюць менавіта стыль Канстанціна Тона, распаўсюджаны ў другой траціне XIX стагоддзя, а пазнейшыя пабудовы, больш падобныя на архітэктуру Візантыі, называюць неавізантыйскім стылем.
У Беларусі
У Беларусі ў гэтым стылі былі збудаваныя многія тагачасныя праваслаўныя цэрквы (Баранавічы, Барысаў, Брэст, Гродна і інш.). Найбольш удалымі творамі гэтага стылю ў Беларусі лічацца мемарыяльны храм у в. Лясной, прысвечаны 200-годдзю перамогі рускіх над шведамі і капліца склепу Паскевічаў у Гомелі, сабор Пятра і Паўла ў Мінску, Георгіеўская царква ў Чавусах і інш. З іншага боку, па прамым указанні царскіх уладаў дзесяткамі будаваліся і горшыя ўзоры гэтага стылю (напр., у Полацку, Віцебску, Барысаве і інш.), ацэненыя яшчэ ў савецкія часы як матэрыяльны выраз каланіяльнай палітыкі царызму.
Мажэйкей
Мажэйкей (Mažeikiai) — горад у паўночна-заходняй Літве, на мяжы з Латвіяй, размешчаны на рацэ Вянта. Насельніцтва — 40 800 чалавек. Горад з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Мажэйкейскага раёна, які уваходзіць у склад Цяльшэйскага павета.
Гісторыя
Горад пачаў хутка развівацца ў 1869 годзе, калі праз яго прайшла галіна чыгункі Вільня — Лібава. У 1893 годзе, у горадзе было ўжо 13 крамаў і 5 бровараў. У 1894 годзе тут была пабудаваная царква, у 1902 годзе каталіцкі касцёл, а ў 1806 — лютэранская кірха.
У 1924 годзе Мажэйкей атрымаў статус горада.
Сучасны Мажэйкей з’яўляецца прамысловым цэнтрам Паўночнай Літвы, тут знаходзіцца нафтапераапрацоўчае прадпрыемства «Mažeikių Nafta».
Летэрэ
Летэрэ (Lettere) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Кампанія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Неапаль.
Насельніцтва складае 6037 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 503 чал./км². Займае плошчу 12 км². Паштовы індэкс — 80050. Тэлефонны код — 081.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святая Ганна.
Дэкаполіс (Эльзас)
Дэкаполіс (Дзесяціграддзе; Zehnstädtebund, Décapole) — саюз 10 вольных гарадоў Эльзаса. У 1354 годзе імператар Карл IV аб’яднаў дзесяць гарадоў (Мюлуз, Вісамбур і інш.) у групу, названую Дэкаполіс. Яна перажыла далучэнне да Францыі Людовікам XIV у 1678 годзе і была скасавана падчас Французскай рэвалюцыі.
Спіс гарадоў
Праз 4 года да Дэкаполіса далучыўся Зельц (Seltz), які аднак у 1418 годзе адышоў назад да федэральнага ўрада. Пасля сыходу Мюльгаўзена (Мюлуза) у 1515 годзе, Дэкаполіс фармальна выйшаў за межы Эльзаса, далучыўшы пфальцкі Ландау (1521).
Геранім Уладзіслаў Кеневіч
Паходжанне
Належаў да каталіцкага шляхецкага роду Кеневічаў герба «Равіч». Нарадзіўся 6 верасня 1834 года ў горадзе Мец (Францыя) у сям’і Фелікса Кеневіча, які эміграваў у Францыю пасля паражэння паўстання 1830—1831 гадоў, і Фяліцыі Скрашэўскай, родам з аўстра-венгерскай Галіцыі. Па праву нараджэння ў Францыі аўтаматычна атрымаў французскае грамадзянства.
Адукацыя і праца ў Францыі
Вучыўся ў Нансі. 14-гадовым падлеткам упершыню праявіў свае палітычныя погляды, прыняўшы ўдзел у рэвалюцыйнай барацьбе на барыкадах Парыжа ў 1848 годзе.
У 1853 годзе скончыў Цэнтральную школу мастацтваў і рамёстваў у Парыжы (École central Paris), найвядомейшую і найбуйнейшую ўніверсітэцкую тэхнічную ўстанову Францыі. Атрымаў дыплом інжынера-будаўніка. Дзякуючы бліскучай вучобе былы студэнт тут жа становіцца выкладчыкам Політэхнічнага таварыства ў Парыжы. Крыху пазней рушылі ўслед запрашэнні на кіруючыя пасады адразу ад двух чыгуначных кампаній у Францыі.
Дзейнасць бацькі, жыццё ў эміграцыі, усё больш шырокае распаўсюджванне прагрэсіўных поглядаў на грамадскія адносіны і парыжскія падзеі аказалі вырашальны ўплыў на лёс юнака.
Пераезд у Мазыр
У 1857 годзе разам з бацькам Феліксам Кеневічам па расійскай амністыі (за ўдзел Фелікса Кеневіча ў Лістападаўскім паўстанні) вярнуўся ў Мазыр. З 1857 года працаваў інжынерам на будаўніцтве чыгункі ў Расійскай імперыі. У 1860 годзе стаў галоўным інжынерам Саратаўскай чыгуначнай лініі. Быў цесна звязаны з польскімі і беларускімі рэвалюцыянерамі, у прыватнасці, Зыгмунтам Серакоўскім, і рускімі рэвалюцыйнымі кружкамі ў Маскве напярэдадні і ў перыяд паўстання 1863—1864 гадоў.
Удзел у Студзеньскім паўстанні (1863—1864)
У студзені 1863 года ў Вільні прадставіў камітэту партыі «белых» паўстанцаў план правакацыйных дзеянняў і рэвалюцыйных дыверсій у глыбінных губернях Расіі, на што атрымаў 15 тысяч рублёў. Пабываў у Санкт-Пецярбургу і Маскве. У пачатку мая зноў прыехаў у Вільню, дзе адчытаўся пра сваю дзейнасць. Літоўскі правінцыйны камітэт дэлегаваў яго ў якасці прадстаўніка Літвы ў Нацыянальны ўрад. Прыехаўшы ў Парыж, у якасці дыпламатычнага агента Нацыянальнага ўрада атрымаў 25 тысяч рублёў, прызначаных для набыцця зброі, і ліст ад князя Уладзіслава Чартарыйскага.
У пачатку 1863 года выступіў у ролі галоўнага арганізатара рэвалюцыянераў, якія спрабавалі падняць ваенна-сялянскае паўстанне ў Паволжы ўвесну 1863 года па пагадненні паміж кіраўнікамі паўстання ў Польшчы, Літве і Беларусі і членамі тайнага рэвалюцыйнага таварыства «Зямля і воля».
У сакавіку 1863 года ў Маскве быў аддрукаваны падроблены маніфест нібыта ад імя імператара Аляксандра II і пракламацыі ад імя «Часавага народнага праўлення», якія заклікалі народ да неадкладнага паўстання і стварэння органаў рэвалюцыйнай улады для перадачы ўсёй зямлі сялянам і ажыццяўлення іншых рэвалюцыйных патрабаванняў.
Па задуме змоўшчыкаў, паўстанне, пачаўшыся ў Казанскай губерні, павінна было ахапіць Ніжняе Паволжа, Урал, Дон, а затым аб’яднацца з паўстаннем у Польшчы, Літве і Беларусі. Гэты план быў маларэальны і большасць казанцаў яго не падтрымала. Казанская змова праводзілася насуперак волі Цэнтральнага і Казанскага камітэтаў «Зямлі і волі», якія лічылі арганізацыю паўстання несвоечасовай.
Па даносе правакатара Гласона ў канцы красавіка змова была выкрыта. Дзеянні ўдзельнікаў змовы былі перапынены шматлікімі арыштамі. 31 чалавек быў адданы пад ваенны суд, па прысудзе якога пяць чалавек: інжынер Геранім Уладзіслаў Кеневіч, афіцэры Напалеон Казімір Іваніцкі, Аляксандр Мрочак, Рамуальд Ільіч Станкевіч (6 чэрвеня 1864 г. у 7 гадзін раніцы былі расстараляны на беразе ракі Казанкі) і Максміліян Андрэевіч Чарняк (расстраляны 11 кастрычніка 1865 г.) былі расстраляныя, астатнія адпраўлены на катаргу і ў ссылку.
Быстшыца Клодзка
Быстшыца Клодзка (Bystrzyca Kłodzka, Habelschwerdt — Габельшверт, ) — горад на паўднёвым захадзе Польшчы каля мяжы з Чэхіяй. Размешчаны за 440 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 110 км на поўдзень ад Вроцлава. Уваходзіць у склад Клодзкага павета Ніжнесілезскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Быстшыца Клодзка. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 10,74 км². Насельніцтва 10,3 тыс. чалавек.
Лайкоўшчына
Лайко́ўшчына (, Лайковщина) — аграгарадок у Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Беліцкага сельсавета.
Гісторыя
Вопіс парафій Лідскага дэканата ў 1784 годзе згадвае засценак Лайкоўшчына ў Беліцкай парафіі як уласнасць ваяводы віленскага Караля Станіслава Радзівіла, у дзяржанні Мараўскага.
Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) вёска ў Расійскай імперыі. У 1915 годзе акупавана Германіяй, з 1921 года ў складзе Польшчы, з 1939 года — у БССР. З канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад нямецка-фашысцкай акупацыяй.
Да 26 чэрвеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Парэцкага сельсавета.
Цэнтр сельскагаспадарчага прадпрыемства. Парэцкая сярэдняя школа.
Пуські (Чашніцкі раён)
Пу́ські (, Пуськи) — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Кругліцкага сельсавета.
У 1960—1974 гадах гадах цэнтр Лазукоўскага сельсавета.
IC 2259
IC 2259 — галактыка тыпу NF (у працэсе падцверджання) ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Венгерскі нацыянальны банк
Венгерскі нацыянальны банк (Magyar Nemzeti Bank) — цэнтральны банк Венгрыі.
Гісторыя
У перыяд рэвалюцыі 1848—1849 гадоў функцыі цэнтральнага банка былі ўскладзеныя рэвалюцыйным урадам на Венгерскі камерцыйны банк Пешта.
Пасля распаду Аўстра-Венгрыі ролю эмісійнага банка для тэрыторый, якія раней уваходзілі ў яе склад, працягваў выконваць Аўстра-Венгерскі банк, які знаходзіўся ў сумесным кіраванні Аўстрыі і Венгрыі. У 1919 годзе пачалося стварэнне нацыянальных грашова-крэдытных сістэм.
24 чэрвеня 1924 г. у форме таварыства з абмежаванай адказнасцю створаны Венгерскі нацыянальны банк. У 1947 годзе банк нацыяналізаваны.
Бесарык (Талапская сельская акруга)
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва станцыі складала 991 чалавек (486 мужчын і 505 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у населеным пункце пражывалі 1038 чалавек (536 мужчын і 502 жанчыны).
ФК Напалі
«Напалі» (Napoli) — італьянскі футбольны клуб з горада Неапаль. Заснаваны ў 1926 годзе. Трохразовы чэмпіён Італіі (1987, 1990, 2023), шасціразовы ўладальнік Кубка Італіі. Уладальнік Кубка УЕФА (1989). Колеры клуба — блакітна-белыя. Хатнія сустрэчы Напалі праводзіць на стадыёне «Сан-Паола». «Напалі» з’яўляецца адным з наймацнейшых клубаў Паўднёвай Італіі і чацвёртым клубам краіны паводле колькасці заўзятараў.
Пачынаючы з моманту заснавання ў 1926 годзе, клуб некалькі разоў змяняў назву. Першапачаткова ён называўся «Associazione Calcio Napoli», у 1964 годзе каманда была перайменавана ў «Società Sportiva Calcio Napoli» і звалася гэтак да 2004 года, калі «Напалі» спасцігла банкруцтва. Новы прэзідэнт Аўрэліа Дэ Лаўрэнціс адрадзіў клуб пад назвай «Napoli Soccer». У 2006 годзе ён вырашыў вярнуць старую назву — «Società Sportiva Calcio Napoli».
Папярэднікі
З прычыны, што ў ранніх розыгрышах чэмпіянату Італіі клубы з поўдня краіны ўдзелу не прымалі «Наплес» працягваў гуляць з маракамі суднаў, якія заходзілі ў гавань, або выступаўчы ў Кубку Выкліку Ліптана, дзе спаборнічалі клубы Неапаля і Палерма. Двойчы, у 1909 і 1911 гадах, «Наплес» перамагаў фіналы кубка. Дагэтуль колеры формы неапалітанцаў набылі звыклы выгляд — блакітныя майкі і белыя трусы.
У 1912 годзе адзін з заснавальнікаў «Наплес» Гектар Баён вырашыў заснаваць свой клуб — «Інтэрнацыянале». У той жа год «Інтэр» як і «Наплес» дэбютаваў у чэмпіянаце Італіі. Чэмпіянат, у той час, праходзіў па рэгіянальным прынцыпе, і клубы, такім чынам, мелі суперніцтва ў зоне Кампаніі. Але развіццю абедзвюх каманд перашкодзіла Першая сусветная вайна, а неўзабаве пасля яе, у 1922 годзе, клубы аб’ядналіся ў адзін — «Інтэрнаплес» (FBC Internaples). Датай заснавання цяперашняга «Напалі» лічыцца 1 жніўня 1926 года, калі кіраўнікі «Інтэрнаплеса» перайменавалі каманду ў «Associazione Calcio Napoli».
Склад
Станам на ліпень 2023 года.
IC 2260
IC 2260 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Шахтарск
Шахта́рск, або Шахцёрск (Шахта́рськ; да 1953 пасёлак гарадскога тыпу Катык) — горад абласнога значэння ў Данецкай вобласці Украіны. Адміністрацыйны цэнтр Шахтарскага раёна (не ўваходзіць у яго склад). Уваходзіць у Тарэзскую агламерацыю. Насельніцтва — 59 219 жыхароў (01.10.2017).
Распараджэннем Кабінета міністраў Украіны ад 7 лістапада 2014 г. горад унесены ў Спіс населеных пунктаў, на тэрыторыі якіх органы дзяржаўнай улады Украіны часова не ажыццяўляюць свае паўнаважанні.
Карлаў універсітэт
Ка́рлаў універсітэ́т у Празе (Універсітэт імя Карла ў Празе, Univerzita Karlova v Praze, Karlova univerzita, Universitas Carolina, Karls-Universität Prag, Charles University in Prague) — галоўны ўніверсітэт Чэхіі, найстарэйшы ўніверсітэт Цэнтральнай Еўропы і адзін з найстарэйшых універсітэтаў свету, быў заснаваны каралём Карлам IV у 1348 годзе. Прадметы выкладаюцца на чэшскай і англійскай мовах.
1347—1740 гады
Універсітэт створаны ініцыятывай імператара (чэшскага і рымскага караля) Карлам IV з прапановы першага пражскага архібіскупа Арнашта. 26 студзеня 1347 года Папа Рымскі Клімент VI выдаў дазвол на адкрыццё ў Празе навучальнай установы з правам надання вучоных ступеней. Універсітэт з чатырма факультэтамі: вольных мастацтваў, юрыдычны, медыцынскі і тэалагічны, — урачыста заснаваны Карлам IV актам з 7 красавіка 1348 года. Для правядзення заняткаў імператар выкупіў некалькі будынкаў у квартале Старэ-Места, якія ў яго імя атрымалі назву Каралінума.
Карлаў універсітэт быў першым нямецкім універсітэтам наогул і першым універсітэтам Цэнтральнай Еўропы, у прыватнасці. Абслугоўваў у першую чаргу інтарэсы прадстаўнікоў нямецкай абшчыны Чэхіі, навучанне вялося на нямецкай мове да канца XIX ст. У адрозненне ад іншых універсітэтаў, адукацыя не мела рэлігійнага ўхілу, бо каталіцкая царква ў Празе мела ўласную навучальную ўстанову.
У 1372 годзе юрыдычны факультэт фактычна аддзяліўся ад універсітэта і да 1417 года меў уласнага рэктара. Арганізацыйна ўніверсітэт падзяляўся на 4 універсітэцкія нацыі: чэшскую (студэнты і прафесары з Багеміі і Маравіі, венгерскага каралеўства), польскую (з Сілезіі, польскага каралеўства, Мазовіі, Вялікага Княства Літоўскага), баварскую і саксонскую. Кожная нацыя мела адзін універсітэцкі голас. У 1409 годзе чэшскі кароль Вацлаў IV выдаў т. зв. Кутнагорскі дэкрэт, паводле якога чэшская нацыя атрымала 3 галасы, а астатнія 1 на ўсіх. Пратэстуючы супраць дыскрымінацыі, каля 700 замежных студэнтаў і выкладчыкаў пакінулі Прагу, заснаваўшы ў тым жа годзе ўніверсітэт у Лейпцыгу.
Пражскі ўніверсітэт стаў калыскай і адным з цэнтраў гусіцкага руху. Пасля зыходу замежных студэнтаў паплечнікі Яна Гуса апынуліся ва ўніверсітэце ў большасці. Пасля 1419 года ў выніку гусіцкіх войнаў дзейнасць універсітэта спынілася. Навучанне было адноўлена ў 1430-х гадах, але толькі на факультэце вольных мастацтваў. Універсітэт страціў міжнароднае значэнне, да XVII стагоддзя на яго адзіным факультэце вучыліся амаль выключна студэнты ўтраквісты з Багеміі.
У 1622—1638 гадах пасля паражэння антыгабсбурскага паўстання (1618—1620) універсітэт быў перададзены езуітам, якія пачынаючы ад 1556 года мелі ў Празе акадэмію — т. зв. Клеменцінум, павышаную ў 1618 годзе да ўніверсітэта. У 1622 годзе Клеменцінуму перададзена ўніверсітэцкая бібліятэка. У 1638 годзе Фердынанд III забраў універсітэт з падпарадкавання езуітам і аднавіў дзейнасць юрыдычнага і медыцынскага факультэтаў, але ў 1654 годзе аб’яднаў пражскі універсітэт (Каралінум) з езуіцкім Клеменцінумам. У выніку быў створаны т. зв. Карла-Фердынандаў універсітэт з чатырма факультэтамі, прычым філасофскі (вольных мастацтваў) і тэалагічны факультэт былі пад апекай езуітаў.
1740—1918 гады
У выніку абсалютычных рэформ у час кіравання Марыі Тэрэзіі і Іосіфа II універсітэт быў паступова падпарадкаваны дзяржаве, яго аўтаномія абмежавана. У 1773 годзе езуіты страцілі апеку над духоўнымі факультэтамі, а ў наступным годзе універсітэт быў забраны з-пад нагляду каталіцкай царквы. Нямецкая мова стала абавязковай, былі заведзеныя адзіныя для ўсёй Габсбурскай манархіі падручнікі.
Следам за венгерскай элітай чэшская інтэлігенцыя горада («будзіцелі») пачала рашучыя выступленні супраць палітыкі германізацыі аўстрыйскіх улад, таму ў 1882—1939 гадах Карлаў універсітэт падзяліўся на дзве плыні: чэшскую і нямецкую.
1918—1945 гады
У час акупацыі Чэхаславакіі нацысцкай Германіяй у лістападзе 1939 года Чэшскі ўніверсітэт быў зачынены, а многія студэнты і прафесары трапілі ў канцлагеры. Рэктарам універсітэта быў прызначаны лінгвіст Бедржых Грозны. Па заканчэнні нямецкай акупацыі пачалася дэпартацыя нямецкамоўнага насельніцтва горада і, адпаведна, нямецкая плынь была закрыта. У кастрычніку 1945 года ўказам прэзідэнта Эдварда Бенеша (гл. Дэкрэты Бенеша) Нямецкі ўніверсітэт у Празе быў зачынены, а Чэшскі адноўлены як адзіны Карлаў універсітэт.
Цяперашні час (з 1945 г.)
Хоць універсітэт пачаў хутка аднаўляцца пасля вайны, прынцыпы акадэмічных свабод доўга не трывалі. У 1948 годзе, з прыходам да ўлады камуністаў, новы ўрад Чэхіі на чале з К. Готвальдам стаў актыўна душыць любыя праявы нязгоды з афіцыйнай ідэалогіяй. Такая палітыка праводзілася на працягу наступных чатырох дзесяцігоддзяў, і толькі ў канцы 1980-х сітуацыя пачала паляпшацца. На хвалі рэвалюцый 1989 года студэнты праводзілі розныя мерапрыемствы, у тым ліку і шэраг мірных дэманстрацый супраць існуючага рэжыму. Неўзабаве ў краіне прайшла «Аксамітавая рэвалюцыя», у якой як студэнты ўніверсітэта, так і яго выкладчыкі адыгралі вялікую ролю. У снежні 1989 года прэзідэнтам рэспублікі быў прызначаны Вацлаў Гавел.
Вялікая папулярнасць ў Карлавым універсітэце цяпер у медыцынскіх факультэтаў, дзе вучыцца каля 8 тысяч студэнтаў, таксама папулярныя філасофскі (каля 6,5 тысяч) і юрыдычны (каля 4 тысяч). Самы вялікі конкурс пры паступленні па псіхалагічнай спецыялізацыі — звыш 30 чалавек на месца.
Беларусы ў Карлавым універсітэце
У міжваенны перыяд (1918—1939) нешматлікія ў агульнай масе беларускай эміграцыі студэнты-гуманітарыі вучыліся на філасофскім факультэце Карлава ўніверсітэта. Сярод выкладчыкаў, акрамя чэшскіх і нямецкіх спецыялістаў, працавалі вядомыя рускія і ўкраінскія навукоўцы-педагогі, Іван Лапо, Яўген Ляцкі і іншыя. З 1923 года пачалі вучобу беларускія студэнты Ігнат Дварчанін і Уладзімір Жылка. У 1925—1931 гадах філасофскі факультэт скончылі, абаранілі дысертацыі і атрымалі дыплом доктара філософіі 8 беларусаў: Усе дысертацыі напісаны і публічна абаронены аўтарамі на чэшскай мове.
Францішак Керсноўскі
Францішак Керсноўскі (Franciszek Kiersnowski) — удзельнік паўстання 1830—1831 гадоў.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Керсноўскіх герба «Побуг». Нарадзіўся ў сям’і Багуслава Керсноўскага і Юзэфы Кабылінскай.
Скончыў навагрудскую школу і факультэт права Віленскага ўніверсітэта. Памешчык з Навагрудскага павета Гродзенскай губерні. Перад паўстаннем жыў у дзядзькі каля Плоцка.
У маі 1836 года далучыўся да польскага легіёна ў Іспаніі. З 1840 года член АПЭ. У кастрычніку 1849 года звяртаўся за дазволам аб вяртанні на радзіму, атрымаў яго ў 1857 годзе.
Тытулярны саветнік у 1874 годзе.
Венгерскі дзяржаўны оперны тэатр
Венгерскі дзяржаўны оперны тэатр (Magyar Állami Operaház, раней Венгерскі каралеўскі оперны тэатр) — найбуйнейшы венгерскі оперны тэатр, знаходзіцца ў Будапешце. Адкрыўся ў 1884 годзе.
Венгерская дзяржаўная опера размешчана ў VI акрузе Будапешта (Тэрэзвараш), у Пешце, па адрасе: праспект Андрашы 22. Будынак тэатра вытрыманы ў стылі неарэнесансу і пабудаваны архітэктарам Міклашам Іблем ў перыяд паміж 1875 і 1884 гадамі, багата ўпрыгожана выкананымі ў стылі барока арнаментамі, скульптурамі і карцінамі. Асабліва цікавы насценны жывапіс працы Берталана Секея, Мора Тана і Карая Лоца ўздоўж лесвіц ўнутры будынка і ў глядзельнай зале.
Умяшчальнасць 1261 месца. Зала мае форму падковы і займае 3-е месца па акустыцы ў Еўропе пасля міланскай Ла Скала і Парыжскага опернага тэатра.
Вялікі пантыфік
Вялікі пантыфік (Pontifex maximus) — вышэйшая пасада ў сістэме старажытнарымскага рэспубліканскага жрэцтва. Была створана царом Нумай Пампіліям ў канцы VIII стагоддзя да н. э.
Ставіскі (гміна)
Ставі́скі (Stawiski) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Кальнэнскага павета Падляскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Ставісках. Плошча гміны складае 165,55 км². Станам на 2004 год у гміне Ставіскі пражывалі 6639 чалавек, шчыльнасць — 40,1 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 36 салецтваў.
Вялікі пантыфік
Пасада вялікага пантыфіка займалася пажыццёва. Пасля смерці вялікага пантыфіка жрэцтва выбірала часовага вялікага пантыфіка, а наступны сталы вялікі пантыфік вызначаўся на выбарах. Пасада лічылася ганаровай, хаця і мела шмат абмежаванняў: напрыклад, вялікі пантыфік не меў права датыкацца да трупаў, ажаніцца ў другі раз, пакідаць Італію. Актавіян і пазнейшыя рымскія імператары атрымлівалі пасаду вялікага пантыфіка, і хутка пасада страціла прэстыжнасць. У 382 н. э. імператары адмовіліся ад «паганскага» тытула. Сёння тытул вялікага пантыфіка з'яўляецца адным з тытулаў рымскіх пап.
Марана-дзі-Наполі
Марана-дзі-Наполі (Marano di Napoli) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Кампанія, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Неапаль.
Насельніцтва складае 59 060 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 3937 чал./км². Займае плошчу 15 км². Паштовы індэкс — 80016. Тэлефонны код — 081.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Castrese.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Рыжаўшчына (Чашніцкі раён)
Ры́жаўшчына (, Рыжевщина) — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Кругліцкага сельсавета.
Сатымсай
Сатымсай — раз’езд у Жанакарганскім раёне Кызылардзінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Талапскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 23 км на паўночны захад ад раённага цэнтра, сяла Жанакарган. Код КАТА — 434062600.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва раз’езда складала 39 чалавек (20 мужчын і 19 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у раз’ездзе пражывалі 35 чалавек (22 мужчыны і 13 жанчын).
Дакучаеўск
Дакучаеўск (Докучаєвськ; з 1912 года да 1954 года — пгт Яленаўскія Кар’еры) — горад у Данецкай вобласці Украіны. Горад названы ў гонар Васіля Васільевіча Дакучаева (1846—1903).
IC 2261
IC 2261 — галактыка тыпу * (зорка) ў сузор’і Рак.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Афшарская мова
Афша́рская мова — цюркская мова агузскай групы. Распаўсюджаны на ўсходзе Ірана (астан Керман, Харасан) і Афганістана (вілаят Кабул), таксама ў Турцыі і Сірыі. Прылічаецца да паўднёвых дыялектаў азербайджанскай мовы. Па асаблівасцях вакалізму збліжаецца таксама з санкорска-цюркскімі дыялектамі і ўзбекскай.
Венерын пояс
Венерын пояс (Cestum veneris) — від грабневікоў з класа шчупальцавых, адзіны ў родзе Cestum.
Дарослыя асобіны маюць празрыстае халадцападобнае цела стужкападобнай формы, моцна выцягнутае ў шырыню, пераліваецца ўсімі колерамі вясёлкі. Адзін з найбольш буйных відаў грабневікоў, даўжыня да 1,5 м. Прадстаўнікі гэтага віду вядуць пелагічны лад жыцця, плаваючы за кошт змеепадобных выгінаў цела. Жыве ў трапічных і субтрапічных водах мораў і акіянаў па ўсім свеце.
Барыс Пятровіч Гушчын
Барыс Пятровіч Гушчын (1919—1991) — палкоўнік Савецкай арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1943).
Біяграфія
Барыс Гушчын нарадзіўся 1 сакавіка 1919 года ў вёсцы Кашалі Астахноўскага сельсавета Мінецкай воласці Баравіцкага павета Наўгародскай губерні ў рабочай сям’і. У 1937 годзе скончыў школу № 3 у працоўным пасёлку Кондрава Заходняй вобласці і быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У 1940 годзе ён скончыў Краснадарскае ваеннае авіяцыйнае вучылішча штурманаў. З ліпеня 1941 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Лётаў штурманам у складзе экіпажа самалёта «Іл-4» пад камандаваннем двойчы Героя Савецкага Саюза Васіля Осіпава.
Да красавіка 1943 года гвардыі капітан Барыс Гушчын быў штурманам звяна 5-га гвардзейскага авіяпалка 50-й авіядывізіі 6-га авіякорпуса далёкага дзеяння. Да таго часу ён здзейсніў 217 баявых вылетаў на бамбардзіроўку вялікіх колькасцяў варожых войскаў і ваенных аб’ектаў у глыбокім варожым тыле.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 18 верасня 1943 года гвардыі капітан Барыс Гушчын быў удастоены звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» за нумарам 1754.
Усяго за час вайны здзейсніў 298 баявых вылетаў, канец вайны сустрэў на пасадзе штурмана эскадрыллі. Пасля заканчэння вайны працягнуў службу ў Савецкай Арміі. У 1947 годзе ён скончыў курсы ўдасканалення камандзіраў і штурманаў эскадрылляў, пасля чаго служыў у авіяцыі Ваенна-марскога флоту СССР. У 1962 годзе ў званні палкоўніка Гушчын быў звольнены ў запас. Жыў у Гомелі, працаваў у РСУ Гомельскага аблбытупраўлення. Памёр 26 красавіка 1991 года.
Быў узнагароджаны трыма ордэнамі Леніна, трыма ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнамі Айчыннай вайны 1-й ступені і Чырвонай Зоркі, а таксама шаснаццаццю медалямі.
Бюст Гушчына усталяваны ў горадзе Быхаў Магілёўскай вобласці Беларусі.
Армізонскае
Армізонскае (Армизо́нское) — сяло ў Цюменскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Армізонскага раёна. Размешчана побач з возерам Армізонскае, за 242 км на паўднёвы ўсход ад г. Цюмені і за 71 км на поўдзень ад чыгуначнай станцыі Амуцінская. Насельніцтва — 4886 чалавек (2021).
Сяргей Уладзіміравіч Калтовіч
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і службоўцаў. Бацька — інжынер Уладзімір Мікалаевіч Калтовіч (1937—1979). Маці — Іна Мікалаеўна Калтовіч (нар. 1935). У 1968—1977 гадах навучаўся ў СШ № 6 Мінска. У 1980 годзе скончыў Мінскае мастацкае вучылішча па спецыяльнасьці «харавое дырыжаванне».
Член Беларускага саюза дызайнераў, лаўрэат міжнародных конкурсаў.
Творчасць
Кірунак у дызайне — фотадызайн, фатаграфія. Асноўныя праекты: насценныя календары, плакаты, буклеты, часопісы, кішэнныя календары, партфоліа.
Ставішын (гміна)
Ставі́шын (Stawiszyn) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Калішскага павета Велікапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Ставішыне. Плошча гміны складае 78,5 км². Станам на 2014 год у гміне Ставішын пражывалі 7219 чалавек, шчыльнасць — 92 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 14 салецтваў.
Бітва пад Мсціславам (1501)
Бітва пад Мсціславам адбылася 4 лістапада 1501 года ў час вайны Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім 1500—1503 гадоў.
Перадумовы
У другой палове 1501 года вялікі князь маскоўскі Іван III прадпрыняў наступ на ўсходзе Беларусі, карыстаючыся адсутнасцю ў ВКЛ вялікага князя Аляксандра, які быў выбраны каралём польскім і выехаў у Польшчу.
Бітва
Групоўка маскоўскіх войскаў была сканцэнтравана ў Старадубе, дзе акрамя войскаў мясцовых князёў Сямёна Старадубскага і Васіля Шамячыча, былі сабраны войскі на чале з вялікакняжацкімі ваяводамі князямі Аляксандрам Растоўскім, Сямёнам Варанцовым і інш. Каб паспрыяць маскоўскаму наступленню на Смаленск, яны былі накіраваны на Мсціслаў, куды падышлі 4 лістапада 1501 года. Насустрач ім з горада выйшлі войскі ВКЛ на чале з князём Міхаілам Заслаўскім і ваяводам Астафеем Дашкевічам.
У бітве перамаглі маскоўскія войскі. Паводле маскоўскіх крыніц, было забіта 7 тысяч чалавек з літоўскага войска, што з’яўляецца відавочным перабольшваннем. Рэшткі літоўскага войска, страціўшы ўсе сцягі, на чале з князем Заслаўскім замкнуліся ў замку. Праз упартае супраціўленне абаронцаў, узяць Мсціслаў маскоўскія войскі не здолелі і пасля спалення пасадаў і спусташэння ваколіц горада адышлі назад з вялікім палонам.
Рыгор Рыгоравіч Арлоў
Рыгор Рыгоравіч Арлоў (6 (17) кастрычніка 1734 — 13 (24) красавіка 1783, Масква) — граф (1762) — рускі вайсковы і дзяржаўны дзеяч, фаварыт імператрыцы Кацярыны II.
Сын наўгародскага губернатара (або віцэ-губернатара), Рыгора Іванавіча Арлова (1685—1746) і яго жонкі Лукер’і Іванаўны Зіноўевай. Ветэран Сямігадовай вайны. Разам са сваёй палюбоўніцай — жонкай імператара — узначаліў змову супраць Пятра III у 1762 годзе. Ад яго імператрыца мела пазапраўнага сына Аляксея (1762—1813), родапачынальніка рускага графскага роду Бобрынскіх. Падавіў «Чумны бунт» у Маскве 1771 г. Брат Аляксея Рыгоравіча Арлова.
Уцяна
Уцяна́ (Utena) — горад у паўночна-ўсходняй Літве, з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Уцянскага павета. Колькасць насельніцтва складае каля 34 тыс. чалавек.
Гісторыя
Уцяна з’яўляецца адным з самых старажытных гарадоў Літвы. Паводле легенды горад заснаваў літоўскі князь Уцяніс. Першыя згадкі аб горадзе датуюцца 1261 годам. У 1416 годзе тут быў пабудаваны першы касцёл.
Герб і гарадскія правы Уцяна атрымаў у 1599 годзе. У 1655 годзе горад часова быў захоплены маскоўскім войскам. Пасля падзелаў Рэчы Паспалітай горад трапіў у склад Расійскай імперыі. Уцяна быў значна зруйнавана пад час напалеонаўскай вайны 1812 года.
У XIX стагоддзі праз горад прайшла дарога Варшава — Санкт-Пецярбург, з гэтага часу пачалося хуткае развіццё Уцяны.
Аляксандр Канстанцінавіч Аверкаў
Аляксандр Канстанцінавіч Аверкаў (Александр Константинович Аверков;, Аркадак, , РСФСР) — беларускі журналіст, тэлевядучы. Заслужаны дзеяч культуры Рэспублікі Беларусь (2010), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь (2004).
Біяграфія
У 1984 г. скончыў Тэатральную вучэльню імя Шчэпкіна (курс В. І. Каршунова. Па размеркаванні стаў працаваць на беларускім тэлебачанні ў якасці акцёра гутарковага жанру галоўнай дырэкцыі праграм для дзяцей, рэжысёрам спартыўных перадач. Голасам Аверкава гаварыў папулярны герой «Калыханкі» — Воўк Вова. З чэрвеня Вядучы дырэкцыі інфармацыйнага вяшчэння ЗАТ «Другі нацыянальны тэлеканал». З чэрвеня 2002 г. вядучы праграм «Наши новости» і «Контуры» ЗАТ «Другі нацыянальны тэлеканал».
У чэрвені 2007 г. разам з паэтам Уладзімірам Карызнам, Аляксандрам Мядзведзем удзельнічаў ва ўстаноўчым сходзе мінскай арганізацыі «Белая Русь». У 2012 г. атрымаў грант Magna Carta College Oxford на навучанне ў Оксфардскім універсітэце.
У свабодны час здымаецца ў расійскіх фільмах і серыялах.
Сям’я
Першая жонка, актрыса Беларускага дзяржаўнага маладзёжнага тэатра Алёна Акулёнак, ад якой у А. Аверкава нарадзілася дачка Вольга Аверкава-Літвінава (тэлевядучая на «РТР-Беларусь» і «ВТБ») і сын Глеб (урач; жыве ў Маскве).
Талахасі
Талахасі (Tallahassee ) — сталіца Фларыды, чацвёртага па колькасці пражываючага насельніцтва штата ЗША.