cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бітва за Масул (2016—2017)
Наступствы
У ліпені міністр Хашыяр Зебары, спасылаючыся на даныя курдскай разведцы, заявіў, што ў горадзе застаюцца баевікі ІД, якія вольна перасоўваюцца і вызваляюцца за хабар ад арышту з-за высокага ўзроўню карупцыі сярод іракскіх узброеных сіл. За 1000 долараў чалавек можа прайсці праз ваенны кантрольна-прапускны пункт, а за 1500 — праехаць на аўтамабілі. Паводле яго слоў, ёсць верагоднасць, што ІД вывезла і схавала большую частку ўзбраення і рыштунку ў пустынях Заходняга Ірака і ўсходняй Сірыі.
Ваенныя злачынствы
Amnesty International выпусціла справаздачу аб катаваннях і пакараннях смерцю мірных жыхароў з боку ваенных і ваенізаваных фармаванняў Ірака, якія супрацьсталі ІД. Справаздача апублікавана на падставе даных, атрыманых ад 470 пацярпелых чалавек, а таксама іх сваякоў, сведак, чыноўнікаў і гуманітарных актывістаў. Human Rights Watch адзначыла жорсткае абыходжанне шыіцкага апалчэння ў адносінах да мірных жыхароў. У інтэрв’ю Аль-Джазіра падчас штурму Фалуджы ў чэрвені 2016 пацярпелыя аналагічна адзначалі катаванні з боку апалчэнцаў. Таксама з’яўляліся навіны аб катаваннях і пакараннях смерцю іракскімі ваеннымі палонных, якія падазраваліся ў датычнасці да ІД.
Па сведчанні аднаго з мясцовых жыхароў на чэрвень 2017 года:«У выніку бамбардзіровак у Масуле ўсе масты праз Тыгр разбураны, 5-павярховы медыцынскі цэнтр знесены, аэрапорт стаў кучай друзу. Большая частка інфраструктуры горада, уключаючы водазабеспячэнне і энергазабеспячэнне, перасталі функцыянаваць, універсітэт падарваны, тысячы дамоў не прыдатны для жылля і, вядома, ніхто не лічыць загінуўшых мірных жыхароў».
У сакавіку 2017 года авіяцыя ЗША нанесла магутны авіяўдар па заходнім прыгарадзе Масула, у выніку якога загінулі сотні мірных жыхароў.
Гібель мірных жыхароў
У ліпені 2017 года міністр Хышыяр Зебары, спасылаючыся на даныя курдскай разведцы, заявіў, што ў выніку штурму Мосула загінула больш за 40 тысяч мірных жыхароў. Паводле яго слоў, мірнае насельніцтва загінула ў выніку масіраваных авіяўдараў кааліцыі, бязлітасных артылерыйскіх абстрэлаў урадавых войскаў і дзеянняў ІД. Катастрафічныя разбурэнні на захадзе горада выкліканы паветранымі ўдарамі, артылерыйскімі снарадамі і ракетамі.
У верасні 2017 года была апублікавана інфармацыя аб тым што, у Масуле з-пад завалаў дасталі целы 2650 загінуўшых мірных жыхароў.
Аляксандр Штурман
Аляксандр Іванавіч Штурман (Aleksander Szturman;, —  12 лютага 1944, Вільня) — польскі мастак.
Біяграфія
Нарадзіўся 18 красавіка 1869 года ў Санкт-Пецярбургу. З 1870-х гадоў жыў у Варшаве, дзе яго бацька Іван Мітрафанавіч Штурман, чыноўнік Цэнтральнага інжынернага ўпраўлення, служыў у Варшаўскай інжынернай дыстанцыі. Аляксандр Штурман вучыўся ў Першай варшаўскай мужчынскай гімназіі, якую скончыў у 1888 годзе, а таксама ў варшаўскім класе малявання. У 1888—1890 гадах ён працягнуў адукацыю ў мастацкай школе адэскага Таварыства аматараў прыгожых мастацтваў.
У 1890—1895 гадах Штурман вучыўся ў Пецярбургскай акадэміі мастацтваў у А. І. Куінджы. Там ён пазнаёміўся з Фердынандам Рушчыцам, Конрадам Кржыжаноўскім, а таксама з Аркадзем Рыловым, з якім яго звязала шматгадовае сяброўства. У 1895 годзе ён вярнуўся ў Варшаву. У 1898 годзе Штурман пераехаў у Мюнхен, дзе наведваў прыватную школу малявання Антона Ажбэ. Мастак удзельнічаў у шматлікіх выставах у Расіі (выстаўкі Таварыства паўднёварускіх мастакоў у Адэсе ў 1895 і 1897 гадах) і Польшчы (выстаўкі Таварыства заахвочвання мастакоў у Варшава ў 1896, 1897 і 1899). Крытыкі адзначалі яго тэхніку, колер і тэмперамент, але крытыкавалі яго за браваду. У 1899 годзе Штурман вяртаецца ў Варшаву, а ў 1900 пераязджае ў Санкт-Пецярбург. З 1903 па 1906 год ён выкладаў каліграфію і малюнак у.
У 1912 годзе Штурман пачаў сваю акадэмічную кар’еру. Да 1922 года ён выкладаў жывапіс у Пензенскім мастацкім вучылішчы. У гэты ж час актыўна займаўся творчасцю. У 1923 годзе па запрашэнні Фердынанда Рушчыца мастак пераехаў у Польшчу, адначасова пачаў выкладаць ва Універсітэце Стэфана Баторыя ў Вільні, дзе заняў пасаду старшага асістэнта на кафедры пейзажнага жывапісу факультэта прыгожых мастацтваў, а з 1934 годзе стаў ад’юнктам.
Памёр 12 лютага 1944 года i пахаваны ў праваслаўнай частцы Антокальскіх могілак у Вільні.
Творчасць
Адной з вядучых тэм у творчасці Аляксандра Штурмана з’яўляецца еўрапейская архітэктура. Яго карціны — гэта свайго роду «паштоўкі з вандровак», на якіх мастак адлюстраваў зменлівую на працягу дня атмасферу месцаў, якія ён наведваў. Як і імпрэсіяністы, Штурман не клапаціўся аб філасофскіх праблемах у сваіх творах, лічачы, што ідэю, пададзеную ў карціне, кожны глядач расшыфроўвае індывідуальна, у залежнасці ад сваіх асаблівасцей успрымання. Мастак быў непераўзыдзеным каларыстам, любіў працаваць на адкрытым паветры. Асабліва адчувальны да колеру, ён выкарыстоўваў незвычайна багатую палітру, увесь час знаходзячыся ў пошуку новых выразных сродкаў.
У Беларусі
З 23 лістапада 2018 года па 7 студзеня 2019 года ў Нацыянальным мастацкім музеі Рэспублікі Беларусь экспанавалася выстаўка «Аляксандр Штурман (1869—1944). Мастак у падарожжы» з калекцыі Падляскага музея ў Беластоку (Польшча), арганізаваная сумесна з Польскім Інстытутам у Мінску.
Граева
Гра́ева (Grajewo, былая назва — Гра́йва) — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтр Граеўскага павета Падляскага ваяводства. Утварае гарадскую гміну, таксама з’яўляецца сядзібай вясковай гміны Граева.
Гісторыя
Мястэчка Грайва ўпершыню згадана 23 лістапада 1472 года як маёмасць Яна з Белавежы. У 1483 годзе ўладальнік загадаў Мацею пабудаваць адзін млын каля двара, а іншы на рацэ Лык. 8 лютага 1478 года заснаваны Касцёл Святой Тройцы. У 1483 годзе Ян з Белавежы пачаў называць сябе Граеўскім. Наступным уладальнікам горада быў таксама Ян Граеўскі які меў трох сыноў: Станіслава, Гераніма і Бартламея. У 1540 годзе дзякуючы намаганням Яна і Якуба Граеўскага Жыгімонт Стары надаў Граеву магдэбургскае права.
У 1692 годзе горад перайшоў у валоданне Вільчэўскіх. У ваколіцах горада ў 1794 годзе адбыліся бітвы падчас паўстання Тадэвуша Касцюшкі.
У 1863 годзе падчас паўстання Кастуся Каліноўскага каля Граева разыграліся ваенныя дзеянні. У 1864 годзе горад перайшоў у валоданне Вайчэўскіх. 12 сакавіка 1864 года пад Граевам адбылася бітва супраць расійскай акупацыі. У 1869 годзе ў выніку рэпрэсій з боку царскай Расіі, з-за паўстання Кастуся Каліноўскага Граева страціла правы горада і атрымала статус населенага пункта ў складзе гміны Багушы. У 1873 годзе пабудавана чыгунка Брэст — Кёнігсберг.
У 1939 годзе ў Граеве налічвалася 9500 жыхароў. У 1940—1941 гадах цэнтр раёна Беластоцкай вобласці БССР. У 1941—1944 гадах знаходзілася пад нямецкай акупацыяй. У 1944—1945 гадах — цэнтр Граеўскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. 16 жніўня 1945 года ўлады СССР перадалі Граева Польскай Народнай Рэспубліцы.
У 1975—1998 гадах Граева знаходзілася ў складзе Ламжынскага ваяводства. З 1 студзеня 1999 года цэнтр Граеўскага павета.
Транспарт
Праз горад праходзіць шэраг аўтамабільных шляхоў:
Таксама праз горада праходзіць чыгунка Элк — Граева — Беласток
Станцыя Дзятлавічы
Станцыя Дзя́тлавічы (, Станция Дятловичи) — вёска ў Лунінецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Дзятлавіцкага сельсавета.
Да 2017 года мела статус станцыі і назву Дзятлавічы.
Марцін Генрых Клапрот
Марцін Генрых Клапрот (Martin Heinrich Klaproth; 1 снежня 1743, Вернігеродэ — 1 студзеня 1817, Берлін) — нямецкі хімік, першаадкрывальнік трох хімічных элементаў: цырконія, урану і тытана. Бацька ўсходазнаўца Юліуса Клапрота.
Вялікую частку жыцця быў аптэкарам. Працаваў у Кведлінбургу, Гановеры, Данцыгу, ў 1771 г. перабраўся ў Берлін. Нарэшце, у 1787 Клапрот быў запрошаны выкладаць хімію ў Артылерыйскую акадэмію, а з заснаваннем Берлінскага ўніверсітэта стаў у 1810 г. яго прафесарам.
Чуня
Чу́ня (Чу́ня ) — рака ў Азіяцкай частцы Расіі, у Краснаярскім краі, правы прыток ракі Падкаменная Тунгуска (басейн Енісея).
Аляксандр Уладзіміравіч Батвінёнак
Аляксандр Батвінёнак (, Браслаў, Віцебская вобласць — ) — беларускі скульптар. Сябра Беларускага саюза мастакоў з 1988 года.
Біяграфія
У 1983 годзе скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут і творчыя акадэмічныя майстэрні Акадэміі мастацтваў СССР у Мінску ў 1986 годзе. Вучыўся у А. Анікейчыка, Р. Мурамцава, А. Арцімовіча, З. Азгура. Удзельнік мастацкіх выставак з 1982 года, працаваў у станковай скульптуры.
Узнагароды
Лаўрэат спецыяльнай прэміі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь дзеячам культуры і мастацтва за 2001 год у галіне выяўленчага мастацтва. Узнагароджаны медалём Беларускага саюза мастакоў «За дасягненні ў выяўленчым мастацтве» і граматай Беларускага Саюза архітэктараў ў галіне скульптуры.
Чуня
Даўжыня ракі 727 км (разам з ракой Паўднёвая Чуня — 1000 км). Плошча вадазбору 70 500 км². Утвараецца ў месцы зліцця рэк Паўднёвая Чуня і Паўночная Чуня. Працякае па Сярэднесібірскаму пласкагор’ю і Чуня-Тунгускаму плато. Упадае ў Падкаменную Тунгуску за 580 км ад яе вусця. Сярэдні расход вады ў вусці складае 435 м³/с, аб’ём сцёку — 13,729 км³/год. Рэчышча звілістае, лукавіны чаргуюцца з прамымі ўчасткамі. Замярзае Чуня ў кастрычніку, вызваляецца ад лёду ў маі.
Прытокі: Паўночная Чуня, Васкамакіт, Берэяпчана, Багады, Ілінін, Арукта (Левая Арукта), Амут, Кенягін, Ірыкта, Шыкіктакан, Каструля, Ядулі, Унта, Эске, Верхні Акукан, Ніжні Акукан (Сярэдні Акукан), Ямбун, Хой, Вялікі Шакшакан, Малы Шакшакан, Старыкан, Кімчу, Ведэя, Сунгтапчу, Чамбэкан, Укіліткон, Паімбу, Агэн, Хаінна, Сунгтапчу, Амуткан, Арбакупчу, Датмі, Курдукан, Тычаны, Чуняткан і іншыя рэкі і ручаі.
Аляксандр Уладзіміравіч Батвінёнак
Творчасць
Аўтар шматлікіх твораў, якія выкананы з розных матэрыялаў: дрэва, бронзы, мармуру і інш. Афіцыйнае прызнанне аўтар атрымаў за партрэтны жанр — помнік П. Мсціслаўцу (у сааўтарстве з А. Чыгрыным і архітэктарам Ю. Казаковым).
Шмат гадоў звяртаўся да вобраза Ф. М. Дастаеўскага. Ен стварыў 6 работ, прысвечаных пісьменніку. Тры скульптуры з гэтай серыі знаходзяцца ў Націянальным мастацкім музеі РБ, Гродзенскім гісторыка-археалагічным музеі, Музеі-кватэры Ф. М. Дастаеўскага (Санкт-Пецярбург).
Надмагілле Станіслава Радзівіла
Надмагілле Станіслава Радзівіла — маршалка вялікага літоўскага Станіслава Радзівіла (1559—1599) у Віленскім бернардзінскім касцёле. Пастаўлены помнік недзе паміж 1618 і 1623 гадамі сынам Станіслава Альбрэхтам, падканцлерам вялікім літоўскім.
Выкананне гэтага помніка прыпісваецца Вільгельму ван дэн Блокэ (1550—1628), вучню фламандскага скульптара Карнеліуса Флорыса. Варштат ван дэн Блокэ, дзе працаваў і яго сын, архітэктар і разьбяр (1572—1628), канкурыраваў нават з кракаўскімі і выконвае самый разнастайныя заказы. У некаторых з помнікаў, як і ў віленскім помніку, памёршыя наказаны ў выглядзе рыцараў, што ляжаць на вечцы саркафага.
Апісанне
Надмагілле выканана ў традыцыях паўночнага маньерызму. Паміж калонамі, у арцы, на вечцы мармуровага саркафага фігура спячага рыцара. Галава яго абапіраецца на далонь, ногі сагнутыя пад прамым вуглом і перакрыжаваны. Фігура рыцара падоўжаных прапорцый, поза зграбная. Калоны з абодвух бакоў акаймоўваюць валюты. Базы калон упрыгожаны картушамі, гермамі, маскаронамі. Верхняя частка надмагілля ў выглядзе порціка з разарваным франтонам, які ўвенчваецца алегарычнымі фігурамі. У порцік укампанавана шматфігурная рэльефная кампазіцыя «Уваскрэсенне», напоўненая дынамікай і рухам, паабапал яе — алегарычныя фігуры жанчын.
Помнік Станіславу Радзівілу адрозніваецца характэрным мастацка-стылістычным афармленнем. Вільгельм ван дэн Блокэ надаваў вялікую ўвагу дэкаратыўнай акаймоўцы помнікаў, але ў той жа час імкнуўся зберагаць раўнавагу паміж дэкаратыўнай і архітэктурнай часткамі.
Клацільда Савойская
Клацільда Савойская (Maria Clotilde di Savoia, Marie-Clothilde de Savoie; 2 сакавіка 1843 — 25 чэрвеня 1911) — дачка караля Віктора Эмануіла II Сардзінскага, пасля першага караля адзінай Італіі.
У 1859 выйшла замуж за Напалеона Жозэфа (вядомага як «Прынц Напалеон» або «Плон-Плон»), сына Жэрома Банапарта, паводле жадання яе бацькі і Напалеона III. У іх было два сыны і дачка:
Пры двары палаца Цюільры Клатыльдай трымалася ў баку і самотна, а не спачуваючы пануючым там звычаяў. Калі яе муж ў 1872 быў выгнаны з Францыі, Клатыльдай адправілася за ім, але не вярнулася ў Францыю, калі ён атрымаў дазвол пасяліцца на радзіме, а засталася ў замку Монкалиери, каля Турына.
Юбілейны медаль «80 год беларускай міліцыі»
Прадстаўленне да ўзнагароды і ўзнагароджванне
Медаль прысуджаецца ў гонар беларускай міліцыі.
Да ўзнагароджвання прадстаўляюцца:
Томас Юінг
Томас Юінг (Thomas Ewing,  — ) — амерыканскі палітык, 1-ы міністр унутраных спраў ЗША і 14-ы міністр фінансаў ЗША.
Біяграфія
Томас Юінг нарадзіўся ў Уэст-Ліберці (штат Вірджынія). Яго сям’я спавядала прэсвітарыянства, але Юінг на працягу многіх гадоў прымаў удзел у каталіцкіх набажэнствах. У 1815 годзе скончыў універсітэт Агая са ступенню бакалаўра мастацтваў. У 1816 годзе, пасля прыняцця ў калегію адвакатаў, заснаваў уласную юрыдычную кантору ў Ланкастэра.
У 1830 годзе Юінг быў абраны ў Сенат ЗША. З 1831 па 1837 год у Сенаце ён, член Нацыянальнай рэспубліканскай партыі, прадстаўляў інтарэсы штата Агая, але пазней Томас Юінг далучыўся да партыі вігаў.
4 сакавіка 1841 года прэзідэнт Уільям Генры Гарысан прызначыў Юінга на пасаду міністра фінансаў. Нягледзячы на ​​тое, што Гарысан памёр праз месяц пасля інаўгурацыі, Юінг застаўся на пасадзе пры новым прэзідэнце, Джоне Тайлере, да сваёй адстаўкі 11 верасня 1841 года. Прычынай адстаўкі паслужыла нязгода з планамі па стварэнні Трэцяга банка ЗША.
8 сакавіка 1849 года прэзідэнт Закары Тэйлар зацвердзіў Юінга першым міністрам унутраных спраў. Гэтую пасаду ён займаў да 22 ліпеня 1850 года.
Купаўцы
Купаўцы́ (, Куповцы) — вёска ў Лунінецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Дзятлавіцкага сельсавета.
Закрынічны сельсавет
Закрыні́чны сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чачэрскага раёна Гомельскай вобласці. Цэнтр — вёска Загор’е.
Утвораны 30 снежня 1927 года ў складзе Чачэрскага раёна Гомельскай акругі БССР шляхам аб’яднання тэрыторыі скасаваных Загорскага і Салтанаўскага сельсаветаў. Цэнтр — вёска Закрынічная. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чачэрскім раёне БССР. У 1931 годзе цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Салтанаўка. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. У 1939 годзе цэнтр сельсавета перанесены перанесены ў вёску Загор’е. 29 кастрычніка 1959 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Бяляеўскага сельсавета.
Свята-Пакроўскі жаночы манастыр (Хойнікі)
Свята-Пакроўскі жаночы манастыр ― жаночы манастыр у Хойніках Гомельскай вобласці. Знаходзіцца на вул. Сялянская, 163.
Гісторыя
Свята-Пакроўскі жаночы манастыр заснаваны ў 1705 годзе ў гонар Пакрова Прасвятой Багародзіцы. Галоўнай рэліквіяй храма з’яўляецца спіс іконы Божай Маці «Благадатнае Неба», які падарылі ў знак падзякі, калі сваталіся да княгіні Агаф’і.
У пачатку 1922 года царква і манастыр былі закрыты ўладамі, а ў 1928 годзе разрабаваны і разбураны.
Пасля аварыі на Чарнобыльскай АЭС у 1988 годзе зноў быў пабудаваны каменны Пакроўскі храм. Іканастас і сцены былі распісаны рускімі і ўкраінскімі мастакамі. Пры храме быў утвораны жаночы манаскі скіт, а пазней у 1999 годзе яго пераўтварылі ў манастыр. Тут знаходзіцца Казанская ікона Божай Маці, якую паднёс у дар Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Русі Алексій II. Для дзяцей заўсёды адкрыта нядзельная школа.
Марыя Баграціёні
Марыя Аланская (грэч. Μαρία της Αλανίας) — дачка грузінскага цара Баграта IV, якая, стаўшы адной з ключавых постацей палітычнага жыцця Канстанцінопаля 1070-х гадоў, спрыяла прыходу да ўлады Камнінаў.
Біяграфія
Марыям была дачкой грузінскага цара Баграта IV і Барэны Аланскай. Яна ўпершыню прыбыла ў Канстанцінопаль, да двара імператрыцы Феадоры, у 1056 годзе, калі была яшчэ дзіцем. Праз дзевяць гадоў яе выдалі замуж за спадчынніка імператара Канстанціна X — Міхаіла.
Пакуль у 1071-78 гадах муж Марыі кіраваў дзяржавай, імператрыца была ў перапісцы з вучоным Феафілактам Балгарскім, падтрымлівала Мінгрэльскі манастыр на Афоне і разам з маці выступіла царкоўным старастай будаўніцтва на гары Сіён.
Пасля звяржэння Міхаіла яго састарэлы пераемнік Нікіфар III Ватаніят шукаў рукі імператрыцы для таго, каб узаконіць узурпацыю ўлады. Марыя Аланская пайшла яму насустрач, пры ўмове, што спадчыннікам прастола будзе абвешчаны яе з Міхаілам сын, Канстанцін Дука.
Калі Нікіфар адмовіўся ад планаў з часам перадаць прастол сыну Марыі, яна ўступіла ў сувязь з Аляксеем Камнінам з мэтай звяржэння з прастола свайго мужа. Пасля ўсшэсця Аляксея на прастол Канстанцін быў заручаны з яго дачкой Ганнай Камнінай і абвешчаны спадчыннікам прастола.
Юбілейны медаль «90 год міліцыі Беларусі»
Юбіле́йны меда́ль «90 год мілі́цыі Белару́сі» — дзяржаўная ўзнагарода Рэспублікі Беларусь. Заснавана 31 снежня 2006 г.
Прадстаўленне да ўзнагароды і ўзнагароджванне
Медаль прысуджаецца ў гонар беларускай міліцыі.
Да ўзнагароджвання прадстаўляюцца:
Мбошы
Мбошы — народ групы банту ў Рэспубліцы Конга. Жывуць у сярэднім цячэнні ракі Конга і далінах яе прытокаў Ліквала і Аліма. Агульная колькасць (2016 г.) - 167 000 чалавек.
Лігвісты сцвярджаюць, што мбошы паходзяць з рэгіёна Вялікіх азёр і мігрыравалі ў сучаснае месца рассялення да сярэдзіны XIX ст.
Падзяляюцца на субэтнічныя групы: мбошы, мбока, аква, ангарэ, квала, куба. Адносяцца да негрскай расы вялікай негроіднай расы. Гавораць на мове лімбошы. Большасць мбошы — каталікі, частка прытрымліваецца традыцыйных вераванняў.
Традыцыйныя заняткі — трапічнае, ручное падсечна-агнявое земляробства (маніёк, ямс, батат, бананы), якім пераважжна займаюцца жанчыны. У забалочаных нізінах выкарыстоўваюць насыпныя грады, выкарыстоўваюць зялёныя ўгнаенні; збіральніцтва; ручное рыбалоўства; працуюць на лесанарыхтоўках. Распаўсюджана міграцыя ў г.Бразавіль.
У мінулым пераважалі раскіданыя паселішчы, цяпер узрасла колькасць кампактных вёсак, заснаваных вакол рэк і дарог, чатырохвугольнай планіроўкі, дамы будуюць фасадам да цэнтральнай плошчы; у паселішчах ёсць мужчынскія дамы. Жытло — прамавугольнае ў планіроўцы, з каркаснымі, аплеценымі пруццем сценамі і высокім дахам з лісця пальмы рафіі.
Музей эвалюцыі Інстытута палеабіялогіі Польскай акадэміі навук
Музей эвалюцыі Інстытута палеабіялогіі Польскай акадэміі навук — музей, прысвечаны эвалюцыі і палеанталогіі, размешчаны ў пры Палацы культуры і навукі ў Варшаве. Музей з’яўляецца пляцоўкай.
Гісторыя
У 1968—1984 гадах у залах Палаца Культуры і навукі ў Варшаве адбылася адкрытая па ініцыятыве Зоф’і Келян-Явароўскай выстаўка «Дыназаўры з пустыні Гобі», якая прадставіла вынікі польска-мангольскіх палеанталагічных экспедыцый у пустыню Гобі 1963—1971 гадоў.
У 2001 годзе была адкрыта новая экспазіцыя, прысвечаная палеанталагічным адкрыццям у  паблізу Аполе на могілках рэптылій і амфібій часоў трыясу. На выстаўцы былі прадстаўлены як асобнікі, так і рэканструкцыі водных і наземных жывёл. У 2003 годзе антрапалагічны аддзел узбагаціўся рэканструкцыяй аўстралапітэка. У 2005 годзе была завершана мадэрнізацыя пастаяннай экспазіцыі і створаны новыя рэканструкцыі шкілетаў дыназаўраў, выяўленыя ў Манголіі. У 2007 годзе была адкрыта новая выстаўка Музея і Інстытута заалогіі Польскай акадэміі навук «Забойцы без віны», якая прадставіла розных драпежнікаў.
У 2009 годзе з нагоды 150-годдзя першага выдання працы «Паходжанне відаў» Чарльза Дарвіна была адкрыта выстаўка, прысвечаная выхаду пазваночных жывёл на бераг.
Публікацыі
Навукова-папулярны часопіс «Штогоднік музея эвалюцыі» выходзіць з 2009 года.
NGC 6814
NGC 6814 (іншыя абазначэнні — PGC 63545, MCG -2-50-1, IRAS19399-1026) — галактыка з актыўным ядром ў сузор’і Арол. Адна з нешматлікіх галактык, якая прасвечвае праз шчыльны фон Млечнага Шляху. За кошт яе бачнасці вокам і параўнальна малой аддаленасці ад нашай Галактыкі можна разгледзець яе спіральную структуру.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Партызанская брыгада імя С. М. Кірава (А. П. Савіцкі, Ф. І. Лісовіч)
'''Партызанская брыгада імя С. М. Кірава''' — партызанская брыгада створаная ў ліпені 1943 года на базе атрада імя Кірава (арганізавана ў чэрвені 1942 года). Дзейнічала на тэрыторыі Лунінецкага і Ленінскага раёнаў. 8 ліпеня 1944 года брыгада (1265 партызан, тры атрады) злучылася з Чырвонай Арміяй.
Гісторыя
Партызаны праводзілі дыверсіі на чыгуначных участках Мікашэвічы — Пінск, Лунінец — Малькавічы і шашэйных дарогах. Удзельнічалі ў аперацыі «рэйкавая вайна». Падрыўная група атрада імя Кірава пусціла пад адхон больш за 20 эшалонаў з жывой сілай і тэхнікай. Знішчылі 38 км тэлефонна-тэлеграфнай лініі, 90 аўтамашын, патапілі 8 баржаў, паромаў, катэраў, падарвалі 23 чыгуначныя масты. З атрадамі імя М. Ц. Шыша і «Камарова» (В. З. Каржа) разбілі нямецкія гарнізоны ў вёсках Лунін, Бастынь, Парахонск (жнівень 1942 года), Ленін (верасень 1942, Ленінскі бой), чыгуначнай станцыі Сінкевічы (кастрычнік 1942 года, Сінкевіцкая аперацыя), дзе знішчылі станцыйную гаспадарку, эшалон з боепрыпасамі. У студзені — сакавіку 1943 года вялі баі з карнікамі каля вёсак Рыдзігерава, Флярова, Манасеева, Чарабасава Лунінецкага раёна. У красавіку — ліпені 1944 года правялі засадныя баі каля вёсак Сошна, Малькавічы, Задуб’е, Бастынь, Бакінічы, Мелясніца, Красцінава і іншых, мініравалі шляхі адступлення нямецкіх часцей. У ліпені 1944 разам з Чырвонай Арміяй вялі баі на чыгуначным участку Бастынь — Дзятлавічы.
Памяць
У 1964 годзе ў горадзе Лунінцы ў гонар брыгады ўстаноўлена мемарыяльная дошка.
Барсукова
Барсуко́ва (, Барсуково) — вёска ў Лунінецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Лахвенскага сельсавета.
19 студзеня 1960 года перададзена са складу Радзігераўскага сельсавета ў Любанскі сельсавет. Пасля скасавання Ленінскага раёна 20 студзеня 1960 года ў складзе Лунінецкага раёна. З 8 сакавіка 1960 года ў Лахвенскім сельсавеце.
Джозеф Стыгліц
Джозеф Юджын Стыгліц (Joseph Stiglitz; нар. года, г. Гэры, штат Індыяна) — амерыканскі эканаміст-неакейнсіянец. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па эканоміцы (2001, з Акерлофам Джорджам і Спенсам Майклам) «за аналіз рынкаў з несіметрычнай інфармацыяй». Вучыўся ў Амхерст-каледжы і Масачусецкім тэхналагічным інстытуце, дзе атрымаў ступень доктара. Прафесар Калумбійскага ўніверсітэта. Замежны член РАН. Узнагароджаны медалём Дж. Б. Кларка (1979). Лаўрэат прэміі Рэктэнвальда (1998). Старшыня Савета эканамічных кансультантаў пры прэзідэнце ЗША (1995—1997); Шэф-эканаміст Сусветнага банка (1997—2000).
Біяграфія
Нарадзіўся ў яўрэйскай сям'і Шарлоты і Натаніеля Стыгліца. З 1960 па 1963 вучыўся ў Амхерст-каледжы, дзе быў прэзідэнтам студэнцкага самакіравання. Працягнуў сваю вучобу ў Масачусецкім тэхналагічным інстытуце. У 1965—1966 вучыўся ў Чыкага, дзе займаўся пад кіраўніцтвам Хірафумі Удзавы. Затым ён вярнуўся ў МТІ, дзе атрымаў ступень доктара навук у 1967. У далейшым Стыгліц выкладаў ва ўніверсітэтах Кембрыджа, Еля, Дзюка, Стэнфарда, Оксфарда і Уінстана і цяпер з'яўляецца прафесарам Калумбійскага ўніверсітэта, а таксама з'яўляецца сурэдактарам часопіса The Economists' Voice («Голас эканамістаў»). Акрамя сваіх значных даследаванняў у галіне мікра-і макраэканомікі, Стыгліц таксама грае важную ролю ў палітычным і грамадскім жыцці. У 1992 ён перабраўся ў Вашынгтон, каб працаваць у адміністрацыі прэзідэнта Клінтана. У 1993—1995 гадах уваходзіў у склад Эканамічнага савета пры Прэзідэнце ЗША Клінтане. У 1995—1997 займаў пасаду старшыні Савета эканамічных кансультантаў пры прэзідэнце ЗША. У 1997—1999 гадах віцэ-прэзідэнт Сусветнага банка і шэф-эканаміст МБРР.
Юлія Пятроўна Цімафеева
Ю́лія Пятро́ўна Цімафе́ева (нар., в. Спярыжжа, Гомельская вобласць) — беларуская паэтэса і перакладчыца.
Біяграфія
Скончыла факультэт англійскай мовы МДЛУ, Беларускі Калегіюм, наведвала Перакладчыцкую майстэрню. Адна з заснавальнікаў і рэдактараў інтэрнэт-часопіса перакладной літаратуры «ПрайдзіСвет». Член Саюза беларускіх пісьменнікаў і Беларускага ПЭН-цэнтра. Адна з арганізатараў і куратараў Школы маладога пісьменніка пры Саюзе беларускіх пісьменнікаў. Вяла тэлеперадачу пра культуру «Рэмарка» на тэлеканале Белсат.
Жыве ў Мінску. Жонка пісьменніка Альгерда Бахарэвіча.
Творчасць
Аўтарка зборніка ўласнай і перакладной паэзіі «Кніга памылак» (2014).
Перакладала з англійскай мовы паэзію Чарльза Букоўскі, Мэцью Дзікмана, Стывена Крэйна, Элізабет Лоўэл, Сільвіі Плат, Уолта Уітмана, з партугальскай мовы — Альберту Каэйру, з іспанскай — Актавіа Паса, Мухамеда Эбну; прозу з англійскай — Э. Ч. Асонду, Макса Бірбама, Германа Чарлза Босмана, Шарлоты Перкінс Гілман, Дэйвіда Герберта Лоўрэнса, Джойс Кэрал Оўтс, Эдгара Алана По, Кейт Шапэн і інш. З нарвежскай мовы пераклала кнігі Стыяна Холе «Лета Гармана», ‎Маі Лундэ «Снежная сястра».
Пераклады прозы і паэзіі публікаваліся ў часопісах «pARTisan», «Паміж», «ARCHE», «Дзеяслоў», газеце «Літаратурная Беларусь». Пераклады апавяданняў «Залаты жук» і «Калодзеж і ківач» Эдгара Алана По выйшлі ў томе яго выбраных твораў (2011) з сумеснай серыі Саюза беларускіх пісьменнікаў і часопіса «ПрайдзіСвет».
Удзельнічала ў міжнародным літаратурным фестывалі ў Біржаі (Літва), фестывалі «Вершы на асфальце» ў Мінску, выступала на міжнародным кніжным кірмашы ў Гётэбаргу (Швецыя), міжнародным жаночым слэме ў Мінску (2012).
У 2016 годзе выйшла другая кніга паэзіі «Цырк», якая трапіла ў кароткі спіс прэміі імя Наталлі Арсенневай.
У 2020 годзе выдала трэцюю кнігу вершаў — зборнік «ROT» (выдавецтва «Янушкевіч», Мінск; выдавецтва «Вясна» (Прага).
Тэке
Тэке, батэке, дзінг, тыа — народ групы банту ў памежных раёнах Рэспублікі Конга, Габона і ДРК (нізоўі ракі Касаі, прытокі Кванга, Куілу, Лукеніе). Агульная колькасць — 1,1 млн.чалавек.
Адносяцца на нергскай расы вялікай негроіднай расы. Гавораць на мове тэке (паўночная тэке). Дыялекты: кан'інгі, джыкіні, тэгэ. Вернікі — каталікі, частка прытрымліваецца традыцыйных вераванняў.
Паселішчы складаюцца з сядзіб палігамных сем'яў і дасягаюць 2,5-5 тысяч чалавек. Традыцыйнае жытло — круглая хаціна. Традыцыйнае адзенне — паясное ў мужчын і жанчын.
Найбольш тыповым з'яўляецца шлюб па абмене, існавалі шлюбы дагаварныя. Працяглы час захоўваліся левірат і сарарат. Традыцыйныя вераванні — культы продкаў і духаў, вядзьмарства. Маюць развіты фальклор (казкі, песні, гістарычныя паданні)
Палескі сельсавет (Чачэрскі раён)
Пале́скі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чачэрскага раёна Гомельскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2011 года вёска) Палессе.
Пасля другога ўзбуйнення БССР з 8 снежня 1926 года сельсавет у складзе Чачэрскага раёна Гомельскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Чачэрскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 года ў складзе Гомельскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў складзе Буда-Кашалёўскага раёна, з 6 студзеня 1965 года ў складзе адноўленага Чачэрскага раёна. 28 кастрычніка 1991 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Сідаравіцкага сельсавета. 4 красавіка 2006 года ў склад Нісімкавіцкага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (вёскі Валосавічы, Рудня Барталамееўская, Сідаравічы, пасёлкі Дзяржынскі і Перадавік).
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 718 чалавек, з іх 95,5 % — беларусы, 4,3 % — рускія.
NGC 6815
NGC 6815 — группа звёзд ў сузор’і Лісічка.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ваенная зона D
Ваенная зона D (War Zone D) — назва аднаго з раёнаў Паўднёвага В’етнама падчас вайны ў В’етнаме ў 1960—1970-я гады.
Ваенная зона D размяшчалася на паўночны ўсход ад Сайгона і займала ўсю паўночную частку правінцыі Кханьхаа. Гэты раён лічыўся адным з апірышчаў партызан НФВПВ. Вобласць знаходзілася пад камуністычным кантролем з 1940-х гадоў. Назва з’явілася яшчэ ў перыяд каланіяльнай вайны Францыі, і яго паходжанне невядома. Тут у чэрвені—ліпені 1965 года былі праведзены першыя наступальныя аперацыі войскаў ЗША падчас В’етнамскай вайны. Акрамя таго, для бамбардзіровак аб’ектаў ворага ў гэтым раёне ў чэрвені 1965 года ЗША ўпершыню выкарысталі стратэгічныя бамбардзіроўшчыкі Boeing B-52 Stratofortress.
Вернан Сміт
Вернан Ломакс Сміт (Vernon Lomax Smith; нар. г., горад Уічыта, штат Канзас) — амерыканскі эканаміст. Лаўрэат Нобелеўскай прэміі па эканоміцы (2002) «за лабараторныя эксперыменты як сродак у эмпірычным эканамічным аналізе, асабліва ў аналізе альтэрнатыўных рынкавых механізмаў». Вучыўся ва ўніверсітэце Канзаса. Ступень доктара атрымаў у Гарвардзе. Выкладаў у універсітэтах Перд'ю, Джорджа Мэйсана, Масачусецкім тэхналагічным інстытуце, універсітэта Джорджа Мэйсана; супрацоўнік Цэнтра даследаванняў нейраэканомікі, прэзідэнт Міжнароднага фонду эксперыментальных эканамічных даследаванняў. Прэзідэнт Асацыяцыі эканамічнай навукі (1986—1987) і Таварыства «грамадскага выбару» (1988—1990). Лаўрэат прэміі Адама Сміта (1995).
Юбілейны медаль «80 год Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь»
Юбіле́йны меда́ль «80 год Узбро́еных Сіл Рэспу́блікі Белару́сь» — дзяржаўная ўзнагарода Рэспублікі Беларусь. Заснавана 13 лютага 1998 г.
Прадстаўленне да ўзнагароды і ўзнагароджванне
Да ўзнагароджвання прадстаўляюцца:
Васіль Сцяпанавіч Серафімаў
Васіль Сцяпанавіч Серафімаў (нар., в. Забелле, Полацкі раён, Віцебская вобласць — ) — беларускі эканаміст, палітычны дзеяч і дзяржаўны дзеяч, арганізатар адукацыі, краязнавец. Кандыдат эканамічных навук (1952), дацэнт (1952). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны.
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (педагагічны факультэт, гістарычнае аддзяленне, 1925), курсы дысертантаў Акадэміі грамадскіх навук пры ЦК УКП(б) (1951).
Працаваў у Бабруйскім акруговым аддзеле адукацыі (1925—1926), Мінскім акруговым палітпрасвеце (1926—1927), Мсціслаўскім педагагічным тэхнікуме (1927—1930), АН БССР (1930—1933), Дзяржаўным навукова-даследчым аўтадарожным інстытуце Галоўнага ўпраўлення шашэйных і грунтавых дарог і аўтатранспарту БССР, Горацкай МТС (1933—1935), Горацкім райкаме КПБ (1935—1937), Народным камісарыяце асветы БССР (1937), СШ № 27 г. Віцебска (1939), Віцебскім абкаме КПБ (1939—1941, 1946—1952), Брэсцкім дзяржаўным педагагічным інстытуце імя А. С. Пушкіна (1952—1972, дацэнт, загадчык кафедры марксізму-ленінізму, кафедры філасофіі і палітэканоміі, у 1952—1958 — дырэктар інстытута).
Навуковыя інтарэсы: эканамічная тэорыя; краязнаўства.
Друкаваўся ў часопісе «Наш край». У 1960-х гадах напісаў успаміны пра Янку Купалу (друкаваліся ў часопісе «Полымя»).
Узнагароды
Ордэны Чырвонай Зоркі (1942, 1967), Айчыннай вайны II ступені (1944), «Знак Почета» (1949) і інш.
Крыніца (бровар)
ААТ «Крыніца» — найбуйнейшы беларускі бровар, які ўваходзіць у канцэрн «Белдзяржхарчпрам».
Гісторыя
ААТ «Крыніца», раней вядомае як Мінскі піваварны завод № 2, пачала сваю дзейнасць у 1975 годзе. Тады былі ўведзеныя ў эксплуатацыю асноўныя вытворчыя цэхі: соладавенны, варачны, брадзільна-лагерны і зварана першае піва «Крыніца».
У 1992 годзе вытворчае аб’яднанне «Крыніца» стала арэндным прадпрыемствам, якое ў 2001 годзе было пераўтворана ў адкрытае акцыянернае таварыства.
У перыяд з 2003 па 2008 гг. дзяржаўны пакет (84,5 %) акцый у «Крыніцы», знаходзіўся ў даверным кіраванні ААТ «Пріорбанк».
З 2006 да 2012 года ў склад прадпрыемства на правах філіяла ўваходзіла ААТ «Полацкае піва».
Вобруб
Во́бруб (, Обруб) — вёска ў Лунінецкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Лахвенскага сельсавета.
Шэран Тэйт
Шэран Мары Тэйт (, Далас —, Лос-Анджэлес) — амерыканская актрыса і мадэль.
Тэйт пачала сваю кар’еру ў 1960-я гады з невялікіх тэлевізійных роляў, пасля якіх яна знялася ў некалькіх фільмах. Атрымаўшы станоўчыя водгукі ад крытыкаў, яна была прызнана адной з самых перспектыўных актрыс маладога пакалення ў Галівудзе і была намінавана на «Залаты глобус» за ролю ў фільме Даліна лялек (1967). Яна таксама часта з’яўлялася ў модных часопісах як мадэль вокладкі.
У 1968 годзе яна выйшла замуж за рэжысёра Рамана Паланскі. На дзявятым месяцы цяжарнасці яна памерла ў сваім доме ў Беверлі-Хілз. Шэран Тэйт, разам з чатырма яе сябрамі, была жорстка забіта членамі секты на чале з Чарльзам Мэнсанам.
Прыкладна праз 10 гадоў пасля забойства, маці Шэран Тэйт, Дорыс, у адказ на ўзмацненне праявы культу забойцаў дачкі і магчымасці некаторых з іх атрымаць умоўна-датэрміновае вызваленне, арганізавала грамадскую кампанію па аказанні ціску на ўлады, каб выправіць недахопы, якія ўбачыла ў дзяржаўнай пенітэнцыярнай сістэме. У выніку гэтай кампаніі былі ўнесены некалькі паправак у крымінальнае заканадаўства Каліфорніі, якія дазваляюць ахвярам злачынстваў і іх сем’ям падаваць заявы пацярпелых аб уздзеянні — падчас фазы судовага разбору і падчас пасяджэнняў камісій датэрміновага вызвалення. Дорыс Тэйт таксама стала першай асобай, якая скарысталася нядаўна прынятым законам падчас пасяджэння камісіі аб магчымасці датэрміновага вызвалення Чарльза Уотсана, аднаго з забойцаў Шэран Тэйт. Пазней Дорыс Тэйт была перакананая, што з-за гэтых змяненняў у законе яе дачцэ была вернута чалавечая годнасць і што яе барацьба дазволіла «ператварыць след, які Шэран пакінула пасля сябе — ператварыўшы яе з ахвяры злачынства ў сімвал барацьбы за правы пацярпелых».
NGC 6816
NGC 6816 (іншыя абазначэнні — PGC 63587, ESO 460-30, MCG -5-46-6) — галактыка ў сузор’і Стралец.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Струпаў
Стру́паў  — рака ў Гараднянскім раёне Чарнігаўскай вобласці Украіны і Гомельскім раёне Гомельскай вобласці Беларусі, правы прыток ракі Нямыльня (басейн Сажа).
Ядавітыя грыбы
Ядавітыя грыбы (атрутныя грыбы) — грыбы, якія змяшчаюць атрутныя рэчывы — таксіны. Па характары атрутныя грыбы дзеляць на тры групы: якія выклікаюць харчовыя атручванні, якія выклікаюць парушэнне дзейнасці нервовай сістэмы і смяротна атрутныя.
З вядомых у Еўропе каля 5000 відаў грыбоў атрутныя каля 150. З іх толькі некалькі смяротна атрутныя. Адзін з самых атрутных — бледная паганка.
Вялікая колькасць відаў грыбоў утрымлівае гемалізіны (разбуральныя кроў рэчывы) і іншыя атрутныя субстанцыі, якія раскладаюцца пад уздзеяннем тэрмічнай апрацоўкі. Таму яны больш-менш атрутныя ў сырым стане. Гэтыя віды традыцыйна не адносяць да атрутных грыбоў, паколькі большасць грыбоў ужываюць у смажаным або вараным стане.
Атручванне грыбамі
Асноўныя прыкметы атручэння грыбамі з'яўляюцца ўжо праз 1,5—2 гадзіны пасля іх ужывання, але можа прайсці і больш часу — да 24 гадзін. Гэта млоснасць, ірвота, моцны боль у жываце з дыярэяй да 10—15 разоў на суткі, павышаная тэмпература цела, слабы пульс, халодныя рукі і ногі, запаленне страўніка і тонкага кішэчніка (востры гастраэнтэрыт). Могуць пашырыцца ці звузіцца зрэнкі, з'явіцца слінацячэнне. Пры атручэнні мухаморамі, сатанінскім грыбам, несапраўднымі апенькамі магчыма з'яўленне трызнення, галюцынацый, чалавек можа знаходзіцца ў стане, блізкім да вар'яцтва.
Вострае атручэнне — цяжкае выпрабаванне для арганізма. У хворых адзначаюцца парушэнні артэрыяльнага ціску і частаты сардэчных скарачэнняў (аж да развіцця сардэчных блакад і спынення сэрца) і нават стан комы. Таму патрэбна без тэрміновая медыцынская дапамога.
Да прыезду ўрачоў неабходна выпіць 400—500 г вады пакаёвай тэмпературы, выклікаць рвоту (пажадана некалькі разоў, да чыстай вады), а затым прыняць актываваны вугаль (чым больш, тым лепш).
Пуэнт-Нуар
Пуэнт-Нуар (Pointe-Noire) — горад у Рэспубліцы Конга, другі па велічыні пасля г.Бразавіль, порт на Атлантычным акіяне, праз які праходзіць амаль увесь знешнегандлёвы абарот краіны. Да 2004 года быў цэнтрам дэпартамента Куілу, затым вылучаны ў асобны дэпартамент.
Насельніцтва горада па дадзеных на 2010 год складае 829 134 чалавек; (195 000 чалавек ў 1980 годзе, 294 000 — у 1984 годзе, 455 000 — у 1996 годзе).
Гісторыя
У 1484 годзе партугальскія мараплаўцы ўбачылі тут чорныя скалы і назвалі гэтую мясцовасць Чорны Мыс (фр. Пуэнт-Нуар). Горад заснаваны ў 1883 годзе экспедыцыяй Саварн’яна дэ Браза як ваенны пост на месцы невялікага рыбацкага пасёлка. 1950—1958 гадах сталіца французскай калоніі Сярэдні Конга. У 1924—1934 гадах горад быў злучаны чыгункай са сталіцай.
У 1927 годзе ў горад была падведзена пітная вада, у 1932 годзе пабудаваны аэрапорт, у 1936 годзе першая бальніца, у 1942 годзе пабудаваны новы порт. Грамадзянская вайна 1997—1999 гадоў выклікала масавае перасяленне народа ў горад з унутраных рэгіёнаў, што павялічыла насельніцтва ўдвая.
Кабыла
Кабыла — дарослая самка каня.
У большасці выпадкаў, кабылай лічыцца самка каня, старэйшая за тры гады, а да гэтага ўзросту, у тым ліку, можа выкарыстоўвацца азначэнне маладая кабылка. Слова можа выкарыстоўвацца і для іншых самак няпарнакапытных жывёл, у прыватнасці, мулаў і зебр.
Кабылы носяць жарабят на працягу 11 месяцаў ад зачацця да родаў (у сярэднім каля 320—330 дзён).
Лічыцца, што кабылы лягчэй дрэсіруюцца і выхоўваюцца, чым жарабцы з-за больш высокага інтэлекту. Але кабылы могуць быць трохі больш рассеянымі, лягчэй узбуджаюцца і раздражняюцца падчас спёкі, чым жарабцы.
Кабылы могуць быць выкарыстаны ў любым конным спорт і паспяхова канкураваць супраць жарабцоў.
Відлінка
Ві́длінка — рака ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласці, левы прыток ракі Раста (басейн Дняпра). Даўжыня 6,4 км. Пачынаецца за 3 км на паўночны ўсход ад аграгарадка Вайнілы, за 0,1 км ад чыгункі Магілёў — Чавусы, вусце за 1 км на захад ад аграгарадка Вайнілы. Рэчышча ў вусці каналізаванае на працягу 1,4 км.
Сцяпан Сцяпанавіч Сахараў
Сцяпан Сцяпанавіч Сахараў ( — ?) — інжынер-архітэктар.
Біяграфія
Нарадзіўся ў 1852 годзе.
У 1877 годзе атрымаў званне інжынер-архітэктара. Па заканчэнні курса прызначаны малодшым інжынерам у г. Мінск, але з-за хваробы праслужыў тут не доўга і вярнуўся ў Пецярбург, дзе быў прыкамандзіраваны да Міністэрства ўнутраных спраў Расійскай імперыі. У 1878 годзе С. Сахараў прызначаны архітэктарам дома папярэдняга зняволення, а з 1849 года складаецца наглядчыкам Ісакіеўскага сабора. Акрамя дзяржаўнай службы, займаўся прыватнымі пабудовамі і, акрамя таго, знаходзіўся каля трох гадоў у інжынера Флавінскага, у якасці памочніка па ўладкаванні ацяплення і вентыляцыі будынкаў.
З 1876 па 1879 года С. Сахараў быў архітэктарам у Рускім страхавым ад агню таварыстве, у 1881 годзе ўладкоўваў у палацы Вялікага князя ацяпленне печами некалькіх памяшканняў і ў доме сп. Полаўцава — вентыляцыю. У 1883 годзе ўладкаваў саўмесна з інжынерам-архітэктарам Ляшэвічам ацяпленне і вентыляцыю ў палацы Вялікага князя Аляксея Аляксандравіча. У 1885 годзе ўвайшоў у таварыства па ўладкаванні ацяплення і вентыляцыі будынкаў «Лукашевич и К°».
Жарабец
Жарабец — малады некастрыраваны самец каня. З-за ўздзеяння гармонаў, напр. тэстастэрону, жарабцы, як правіла, маюць тоўстую шыю і мускулістае цела. З-за гэтых якасцяў пасля добрай трэніроўкі яны могуць быць выкарыстаны ў скачках, у цырку, або на міжнародных выстаўках. Жарабцы выкарыстоўваюцца ў жывёлагадоўлі для развядзення.
Спіс аб’ектаў PGC (1941001—1942000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1941001—1942000)
Цюркская прамова
Цюркская прамова — гіпатэтычная прамова цюркскай моўнай сям'і, існаванне якой прыпадае на перыяд да падзелу цюрак на агузаў і булгараў, які адбыўся прыкладна ў 4500-4000 гг. да н.э. Рэканструкцыя мовы адбываецца з дапамогай паранаўча-гістарычнага метаду.
Меркавана ўзнікла шляхам вылучэння з алтайскай прамовы ў перадгор'ях Алтаю.
Для запісу мовы старажытныя цюркі выкарыстоўвалі старажытнацюркскую рунічную пісьмовасць. Нягледзячы на пачатак дыялектнага распаду ў вусным маўленні цюркскіх плямёнаў з цягам іх рассялення па Еўразіі, для запісу сваёй мовы старажытныя цюркі пачалі карыстацца старажытнацюркскай ркнічнай пісьмовасцю. З гэтай прычыны паўстала літаратурная архона-енісейская (старажытнацюркская) мова, якая мела наддыялектны характар. Найраннейшыя цюркскія помнікі датуюцца VII ст. н.э.
Рэканструкцыя цюркскай прамовы ўзняла некаторыя праблемы, у прыватнасці, пытанне пра першаснасць ратацызму або зэтацызму ў гэтай мове. Найбольш старажытныя пісьмовыя помнікі (петрогліфы, выкананыя старажытнацюркскімі рунамі) ужо адлюстроўваюць на сабе існаванне ў цюркскай прамове -z- і -r- дыялектаў, што сведчыць на карысць пачатку падзелу мовы на ўласнацюркскія і булгарскія. У той жа час іншыя алтайскія мовы (мангольскія, тунгуса-маньчжурскія) дэманструюць толькі -r- асновы. Вызначаныя асаблівасці цюркскай прамовы можна аднавіць на грунце кансерватыўных -r- моў (напр., чувашская мова) і шляхам аналізу булгарскіх элементаў у венгерскай.
Фанетыка
Фанетыка мовы характарызуецца наяўнасцю гармоніі галосных — рысы, якая часта прыпісваецца і праалтайскай мове. Гармонія галосных выражалася ў супрацьпастаўленні галосных e, i, o, u і ë, ï, ö, ü (апрача a), існавала дзве велічыні галосных.
Футра
Футра — валасяное покрыва на целе жывёл, таксама вырабленая шкура пушнога звера і зімовая вопратка з яе.
У адрозненне ад поўсці, паняцце футра прымяняецца толькі да сямейства куніцавых і атраду зайцападобных, а таксама да некаторых відаў грызуноў (бабёр, вавёрка) і сабачых (лісы), а таксама каціных — рысь, леапард і г.д.
Галоўная функцыя футра — стварэнне мікраклімату, засцярога ад неспрыяльных умоў навакольнага асяроддзя, ахоўная афарбоўка.
Юбілейны медаль «90 год Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь»
Юбіле́йны меда́ль «90 год Узбро́еных Сіл Рэспу́блікі Белару́сь» — дзяржаўная ўзнагарода Рэспублікі Беларусь. Заснавана 28 снежня 2007 г.
Прадстаўленне да ўзнагароды і ўзнагароджванне
Медаль прысуджаецца ў гонар Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь.
Да ўзнагароджвання прадстаўляюцца:
Упа
Упа́ (Упа) — рака ў Тульскай вобласці Расіі, правы прыток ракі Ака (басейн Волгі).
Назва
Назва Упа балцкага паходжання, звязаная з літоўскім upė «рака». Гэта адзін з першых гідронімаў, ідэнтыфікаваных балцкімі на ўсходзе старабалцкай тэрыторыі.
На ўсходзе старабалцкай тэрыторыі аналагі — назвы дняпроўскага прытока ракі Вопь (< *Ap- / *Up-), сожскай рэчкі Упіны (*Up-in-). Далей літоўскія рачныя назвы тыпу Upė, Upis, Upius, Upalė, Upėsė, Upyna, Upita.
Да індаеўрапейскага *ab- «рака, плынь», ад якога таксама прускае api «рака». «Звонкія» варыянты *ab- і *ub- захаваліся толькі ў гідраніміі: у назвах дзвінскай ракі Обаль (*Ab-, -l-), возера Абстэрна (*Ab-, -st-, -rn-), прыпяцкай ракі Убарць (*Ub-, -rt-), дзесенскай ракі Убедзь (*Ub-, -d-).
Назва прытока Упы ракі Уперта́ паказвае, як у балцкай гідраніміі утвараліся вытворныя назвы (Upa > Up-ert-a). Так жа сама ўтвораная назва прытока Вопі ракі Опісна (< *Ap-esn-a). Такі спосаб утварэння вытворных назоўнікаў вядомы ў літоўскай мове: upė «рака» — upėsnis, upėsnas «рачулка; месца ўтоку ракі ў возера; поле, па якім працякае рака». Назвай-«перакладам» вытворнай назвы Уперта з’яўляецца назва іншага прытока Упы ракі Упская.
Блізкім чынам, ад аднаго і таго ж кораня, утвораныя балцкія назвы ракі (і возера) Удрай (*Ud-r-) і яе прытока Выдзега (< *Ud-eg-) на Пскоўшчыне. Адваротны спосаб назваўтварэння (карані розныя, пашыральнік адзін і той жа) у балцкіх назвах ракі *Гардата і яе прытока *Аката на Верхнім Павоччы.
Для называння рэк у балцкай гідраніміі выкарыстоўвалася і «крынічная» аснова Ak-, ад якой утвораная назва Акі, у якую Упа ўцякае, а таксама двухасноўныя назвы тыпу Іслач, Нарач. У яцвягаў з гэтай жа мэтай выкарыстоўвалася аснова *udā «вада, рака», як у двухасноўных гідронімах тыпу Ясельда, Грыўда.
Гідраграфія
Даўжыня ракі 345 км, плошча вадазбору 9510 км². Бярэ пачатак на Валоўскім плато, каля сяла Верхауп’е. Працякае ў межах Сярэднярускага ўзвышша. Да Тулы цячэ пераважна на поўнач, затым рака паварочвае на захад. Упадае ў Аку каля сяла Куляшова. Рэчышча Упы звілістае, шырынёй 30—40 м. Шырыня поймы 1,5—2 км.
Жыўленне ракі пераважна снегавое. Разводдзе з канца сакавіка да пачатку траўня. Расход вады (за 89 км ад вусця) — 40,2 м³/с, каля сяла Арлова — 41,1 м³/с. Сярэдні аб’ём сцёку 1,297 км³/год. Рака замярзае ў канцы лістапада — снежні, адкрываецца ў канцы сакавіка — пачатку красавіка.
Прытокі: Мізгея, Глутня, Ватца, Плава, Рысня, Упка, Туліца, Бежка, Лебягожа, Упёрта і інш.
На Упе размешчаны гарады Савецк і Тула, пасёлак гарадскога тыпу Адоеў. Каля Савецка пабудавана вадасховішча (плошча 5,7 км²).
Азярычынскі навучальна-педагагічны комплекс дзіцячы сад — базавая школа
Дзяржаўная ўстанова адукацыі «Азярычынскі навучальна-педагагічны комплекс дзіцячы сад — базавая школа» — установа сярэдняй адукацыі ў в. Азярычына Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.
Гісторыя
Азярычынскія дзеці пачалі вучыцца ў 1875 годзе. У кастрычніку 1875 года працаваў Максім Разумаў, які меў педагагічную адукацыю, навучаліся 24 хлопчыкі.
У 1877 годзе, па рашэнню земства пабудавалі невялікае памяшканне, якое было перададзена пад школу. Памяшканне знаходзілася ў цяперашняй вёсцы Ленінск (ранейшая назва Астраўкі). З 1907 года школа называлася народным вучылішчам. У 1911 годзе настаўнікам, і выкладчыкам Закона Божага працаваў Язэп Багушэвіч, які закончыў Маладзечанскую духоўную семінарыю.
Пры Азярычынскай школе была невялікая бібліятэка, у якой знаходзілася некалькі экзэмпляраў розных твораў педагагічнага, рэлігійнага і гістарычнага зместу.
У 1911 годзе ў школе вучыліся 74 вучня, з іх — 59 хлопчыкаў і 15 дзяўчынак. У 1912 годзе пачалося будаўніцтва новага будынка школы і працягвалася 2 гады. У 1914 годзе новы будынак быў здадзены ў эксплуатацыю. У 1925 годзе школа была трохкамлектная з беларускай мовай навучання. У 1926 годзе школа стала чатырохкамплектнай. З 1925 да 1940, а затым з 1944 да 1945 года дырэктарам быў Рыгор Шэлег, ураджэнец вёскі Азярычына.
У 1938 годзе адбыўся першы выпуск Азярычынскай няпоўнай сярэдняй школы. Сямігадовую адукацыю атрымаў 21 чалавек.