cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Святлана Пятроўна Сяргеенка
Біяграфія
Скончыла Беларускую кансерваторыю (1973). У 1972-89 і з 2000 салістка Дзяржаўнай акадэмічнага сімфанічнага аркестра Беларусі, з 1991 г. — ансамбля «Класік-авангард», з 1994 г. — малога сімфанічнага аркестра Беларускага тэлебачання і радыё. Дыпламант міжнароднага конкурсу «Пражская вясна» (1974), лаўрэат Усесаюзнага конкурсу выканаўцаў на драўляных духавых інструментах (1979, Мінск).
Рэмезы
Апісанне
Рэмезы — гэта маленькія, падобныя да сініц птушкі даўжынёй ад 7,5 да 11 см. У параўнанні з сініцамі ў іх больш тонкія, меншыя па памеры дзюбы. У іх таксама кароткія, круглявыя крылы і кароткія хвасты.
Распраўсюджанне
Ремезы распаўсюджаныя ў Еўразіі, Афрыцы і Паўночнай Амерыцы. У той час як род Remiz распаўсюджаны ад Партугаліі і паўночнага Марока да Японіі, самы вялікі род — Anthoscopus жыве на поўдзень ад Сахары да Паўднёвай Афрыкі. Монатыпны род Auriparus жыве ў Мексіцы і на паўднёвым захадзе ЗША. Еўразійскія віды — гэта ў асноўным пералётныя птушкі, афрыканскія і амерыканскія віды — гэта аседлыя птушкі. Большасць відаў аддаюць перавагу адкрытым мясцовасцям з адзінокімі дрэвамі і кустамі, некалькі відаў жывуць у пустынях, багністых мясцовасцях або лясах.
На Беларусі рэмез звычайны сустракаецца ў пойме ракі Прыпяць. Занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі.
Time Inc.
Time Inc. — самы буйны выдавец часопісаў (больш 125 найменняў, уключаючы самыя папулярныя ў свеце) у ЗША і Вялікабрытаніі, і трэці па велічыні выдавец у Мексіцы.
10 студзеня 1990 Time Inc. аб'ядналася з Warner Communications і ўтварыла Time Warner Inc.
Спасылкі
Афіцыйны сайт
Навадворскі сельсавет (Свіслацкі раён)
Навадво́рскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Свіслацкага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Новы Двор.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Поразаўскага раёна Брэсцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў Гродзенскай вобласці. Пасля скасавання Поразаўскага раёна 20 студзеня 1960 года ўвайшоў у склад Свіслацкага раёна. У 1977 годзе ў склад сельсавета з Ханявіцкага сельсавета перададзена вёска Корнадзь. У 1986 годзе скасаваны хутар Арлова.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2175 чалавек, з іх 58,3 % — беларусы, 39,0 % — палякі.
Фельдмаршал
Фельдма́ршал (Feldmarschall), або генерал-фельдмаршал (Generalfeldmarschall) — вышэйшае воінскае званне, якое існавала ў арміях германскіх дзяржаў, Расійскай імперыі, Свяшчэннай Рымскай імперыі і Аўстрыйскай імперыі. Адпавядае званню маршала ў некаторых іншых арміях.
Гісторыя звання «Фельдмаршал»
Упершыню тытул фельдмаршала для галоўнага военачальніка з’явіўся ў дзяржаве, утворанай Тэўтонскім ордэнам у XIV стагоддзі. Пазней існаваў у Прусіі. У XVI стагоддзі ў германскіх дзяржавах, а ў XVII стагоддзі ў Аўстрыі і Расіі было ўведзена званне (чын) генерал-фельдмаршала, якое прысвойвалася галоўнакамандуючым сухапутных армій за асобыя заслугі падчас вайны (гл. Генерал-фельдмаршал (Расія), Генерал-фельдмаршал (Аўстрыя), фельдмаршал (Швецыя)).
Германія
Да 1941 года чын (званне) генерал-фельдмаршала быў найвышэйшым вайсковым званнем у арміі і ВПС Германіі (у ВМС мелася адпаведнае званне — «грос-адмірал»). Падчас Другой сусветнай вайны 1939—1945 ва ўзброеных сілах Германіі званне генерал-фельдмаршала мелі 26 военачальнікаў.
У 1940 годзе было ўведзена дадатковае званне — «Рэйхсмаршал», адзіным уладальнікам якога быў Герман Герынг (авіяцыя). Пасля падзення Трэцяга рэйха званне генерал-фельдмаршала ў арміі і ВПС (а ў ВМС грос-адмірала) было скасавана.
Вялікабрытанія
У Вялікабрытаніі званне фельдмаршала існуе з 1736 года і да цяперашняга часу (у 1996 годзе было прынята рашэнне не прысвойваць гэта званне ў мірны час).
Муравец (ручай)
Мура́вец — ручай ва Ушацкім раёне Віцебскай вобласці, левы прыток ракі Заходняя Дзвіна. Даўжыня 7,5 км. Пачынаеццаз возера Ашыцік за 1 км на паўднёвы захад ад вёскі Крыжы Глыбачанскага сельсавета, вусце за 1,6 км на паўночны ўсход ад вёскі Усвіца. Рэчышча на працягу 6,7 км уверх ад вусця каналізаванае.
Мікалай Мікалаевіч Крывальцэвіч
Мікалай Мікалаевіч Крывальцэвіч (нар., в. Сярэдзібар, цяпер Канстанцінаўка, Любанскі раён, Мінская вобласць) — беларускі археолаг, кандыдат гістарычных навук, старэйшы навуковы супрацоўнік Інстытута гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.
Біяграфія
У 1982 г. скончыў гістарычны факультэт Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута, у 1987 годзе — аспірантуру Акадэміі навук БССР. У 1991 г. абараніў кандыдацкую дысертацыю ў Інстытуце археалогіі Акадэміі навук Украіны (Кіеў).
Мікалай Крывальцэвіч з’яўляецца аўтарам каля 60 навуковых і навукова-папулярных публікацый, у тым ліку манаграфіяў. Аўтар публікацый па археалогіі Беларусі, кніг і артыкулаў пра вынікі даследавання пахаванняў у Курапатах. Браў удзел у міжнародных археалагічных праектах. Галоўным кірункам даследаванняў Крывальцэвіча з’яўляецца археалогія бронзавага веку. Сфера зацікаўленасцей: эпоха бронзы, гісторыя настаражытнейшага мастацтва і міфалогія.
Удзельнічаў у раскопках на месцы масавага пахавання ахвяр савецкіх рэпрэсій у Курапатах: у 1988 г. з’яўляўся навуковым экспертам і спецыялістам-археолагам эксгумацыі курапацкіх пахаванняў. Заснавальнік грамадскага гісторыка-асветніцкае таварыства памяці ахвяр камунізму і сталінскіх рэпрэсій «Мартыралог Беларусі». З’яўляецца актыўным папулярызатарам археалагічнай навукі.
Арыелі
Арыелі (Arielli) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Абруца, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру К'еці.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Архангел Міхаіл.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Краснэ (Бэрэзіўскі раён)
Краснэ (Кра́сне) — вёска ў Бэрэзіўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Сонечныя зацьменні V стагоддзя
У перыяд з 401 па 500 год адбылося 233 сонечныя зацьменні.
Спіс зацьменняў V стагоддзя
Ніжэй прыведзена табліца, у якой пералічаны ўсе сонечныя зацьменні V стагоддзя ў храналагічным парадку. Табліца змяшчае наступныя слупкі:
Жукава (Дзямідаўскі раён)
Жукава (Жуково) — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Баркоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Вілямавіцы (гміна)
Вілямаві́цы (Wilamowice) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Бельскага павета Сілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Вілямавіцах. Плошча гміны складае 56,72 км². Станам на 2004 год у гміне Вілямавіцы пражывалі 14 888 чалавек, шчыльнасць — 262,5 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 5 салецтваў.
IC 2560
IC 2560 — галактыка тыпу SBb (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Насос.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Мокша (рака)
Мо́кша (Мо́кша, Мокша) — рака ў еўрапейскай частцы Расіі, у Пензенскай, Ніжагародскай, Разанскай абласцях і Мардовіі, правы прыток ракі Ака (басейн Волгі).
Назва
Басейн ракі Мокшы на Павоччы адносіцца да тэрыторыі, значна аддаленай не толькі ад тэрыторыі балцкамоўных на сёння Літвы і Латвіі, але і ад усходняй мяжы пастуляванай колісняй суцэльнай прасторы балцкіх дыялектаў (прыблізна па мерыдыяне Масквы). Але балцкія гідронімы сустракаюцца і ніжэй па цячэнні Акі, а асабліва іх згушчэнне на Ніжнім Павоччы, у прыватнасці ў басейне Мокшы, у густым фінскамоўным атачэнні.
Назву самой Мокшы тлумачаць як балцкую з паходжання і звязваюць з літоўскім mokšė «мокрае, вільготнае месца». Яно ўтворанае ад mokas «густая гразь» з дапамогай словаўтваральнага пашыральніка -š-.
З дапамогай таго ж пашыральніка на Ніжнім Павоччы ўтвораная і назва Нальша (дзве ракі), з асновай Nal- як у літоўскіх назвах Nalija (возера), Nal-raistis (балота), у назве Нальшанаў (<*Nalša), ад індаеўрапейскага *(s)na- «цекці».
Цалкам імавернымі балтызмамі толькі ў басейне Мокшы выглядаюць гідронімы Вад, Віндрэй, Арга, Цна, Сержала, Вопша, Шача, Мокшала, Іс(с)а, Урля, Тумал(к)а, Унуй, Вярсма, Ведзежа, Ліс(с)а, Лунінка, Ураста, Бяседы.
Гідраграфія
Даўжыня ракі 656 км, плошча вадазбору — 51 тыс. км². Упадае ў Аку ля Пятніцкага Яра, ніжэй горада Касімаў
У 1950-х гадах у сярэднім цячэнні ракі было пабудавана некалькі гідравузлоў з ГЭС, але без суднаходных шлюзаў. У 1955 годзе за 2 км ніжэй вусця ракі Цна на рацэ Мокша пабудаваны Расыпухінскі гідравузел з ГЭС і драўляным суднаходным шлюзам. Суднаходства па рацэ ажыццяўлялася да сярэдзіны 1990-х гадоў.
Прытокі: правыя — Сівінь, Саціс, Ярміш; левыя — Вад, Цна.
Гарады: Цемнікаў, Краснаслабодск, Кавылкіна.
Кінарэжысёр
Кінарэжысёр — адна з асноўных прафесій у мастацтве кіно, кіруючы ўдзельнік працэсу стварэння фільма, які адказвае за мастацкія і сцэнічныя складнікі карціны.
У тыповым выпадку ў абавязкі рэжысёра ўваходзіць:
Леанід Іосіфавіч Мінько
Леанід Іосіфавіч Мінько (, в. Скарабагатаўшчына, Мінскі павет, БССР) — беларускі этнограф. Кандыдат гістарычных навук (1965).
Біяграфія
Закончыў Мінскі педагагічны інстытут (1955). У 1955—1959 гг. працаваў у школе, у 1963—1992 гг. у Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН Беларусі. Даследуе побыт і духоўную культуру беларусаў. Аўтар кніг «Народная медыцына Беларусі» (1969), «Знахарства» (1971), «Забабоны і прыкметы» (1975), сааўтар кніг «Народная сельскагаспадарчая тэхніка беларусаў» (1974), «Змены ў побыце і культуры сельскага насельніцтва Беларусі» (1976), «Пытанні этнаграфіі і фалькларыстыкі», «Помнікі народнай архітэктуры і побыту Беларусі» (1979), «Грамадскі, сямейны побыт і духоўная культура насельніцтва Палесся» (1987), «Беларусы» (1998).
Якубова (Шаркаўшчынскі раён)
Якубо́ва (, Якубово) — вёска ў Шаркаўшчынскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Германавіцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах засценак у складзе гміны Шаркаўшчына Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Ручайскага сельсавета.
Алонса Кана
Алонса Кана (Alonso Cano de Almansa;,  — , Гранада) — іспанскі мастак і скульптар.
Біяграфія
Сын скульптара і архітэктара Мігеля Кана Пачэка, яго маці Марыя Альманса Пачэка выкладала малюнак. У 1614 годзе пераехаў у Севілью, дзе вучыўся жывапісу ў Франсіска Пачэка, настаўніка Веласкеса, а скульптуры — у Хуана Марцінеса Мантаньеса. Сябраваў з Веласкесам. Першае вядомае палатно — партрэт святога Франсіска Борджа — адносіцца да 1624 года. У 1629 годзе стварыў сваю самую вялікую працу — алтарны абраз царквы Санта Марыя дэ Лебрыха ў Севільі. У 1638 годзе перабраўся ў Мадрыд, быў блізкі да графа-герцага дэ Аліварэсу.
У 1644 годзе быў абвінавачаны ў забойстве жонкі, зняволены ў турму, падвяргаўся катаванням, але здолеў даказаць сваю невінаватасць. Пераехаў у Валенсію з намерам пайсці ў манастыр. У 1652 годзе вярнуўся ў родны горад, дзе, пры садзейнічанні караля Філіпа IV, стаў эканомам кафедральнага сабора. Упрыгожыў яго галоўную капліцу і быў прызначаны галоўным жывапісцам сабора, але неўзабаве памёр. Пахаваны ў крыпце кафедральнага сабора Гранады.
Сярод выдатных вучняў Кано скульптар Педра дэ Мена.
Ляўко Рыгоравіч Лук’яненка
Ляўко Рыгоравіч Лук’яненка (24 жніўня 1928 — 7 ліпеня 2018) — украінскі дысідэнт, палітык.
Біяграфічныя звесткі
Нарадзіўся ў вёсцы Хрыпаўка Гараднянскага раёна Чарнігаўскай вобласці. У 1953 годзе ўступіў у КПСС і паступіў на юрыдычны факультэт МДУ імя М. Ламаносава. Пазней стварыў апазіцыйны ў адносінах да савецкай улады «Украінскі рабоча-сялянскі саюз». Выступаў за аддзяленне Украіны ад СССР, пасля чаго быў выключаны з партыі.
За антысавецкую дзейнасць у маі 1961 года Львоўскі абласны суд прысудзіў яго да расстрэлу. Крыху пазней Вярхоўны суд замяніў расстрэл 15 гадамі пазбаўлення волі. Пасля выхаду на волю ў 1976 годзе Лук’яненка стаў адным з заснавальнікаў Украінскай Хельсінкскай групы. У наступным годзе яго зноў арыштавалі і прысудзілі да дзесяці гадоў турэмнага зняволення і пяці гадоў высылкі. Усяго Ляўко Лук’яненка правёў у зняволенні 26 гадоў.
Аўтар «Акту абвяшчэння незалежнасці Украіны» ад 24 жніўня 1991 года, дэпутат чатырох скліканняў Вярхоўнай Рады Украіны.
Еўропа Еўропа
Сюжэт
Фільм расказвае пра лёс маленькага яўрэйскага хлопчыка, які змагаецца за выжыванне падчас Другой сусветнай вайны. Пасля гібелі яго сястры, сям’я імігрыруе ў Польшчу, каб выратавацца ад жахаў Халакосту. Аднак хутка ваенныя дзеянні разгортваюцца і на тэрыторыі Польшчы. Бацькі Саламона, спрабуючы выратаваць сына, адпраўляюць яго ў Савецкі Саюз, дзе ён трапляе ў дзіцячы дом. Калі туды прыходзяць нямецкія салдаты, хлопчык, які выдатна размаўляў па-нямецку, выдае сябе за іншага, сцвярджаючы, што ягоныя бацькі сталі ахвярамі камуністычнага рэжыму. Яго, у адрозненні ад іншых яўрэйскіх дзяцей, пакідаюць у жывых, і яму даводзіцца супрацоўнічаць з акупантамі, выступаючы ў якасці перакладчыка на допытах.
Саўндтрэк
Музычнае суправаджэнне да фільма «Еўропа Еўропа» напісаў польскі кампазітар Збігнеў Прайснер.
Узнагароды
Паводле інфармацыі сайта «Internet Movie Database» фільм быў адзначаны 8 кінаўзнагародамі і яшчэ 8 намінацыямі. Сярод найбольш значных узнагарод, «Залаты глобус» за найлепшы фільм на замежнай мове.
Мікалай Мікалаевіч Крук
Мікалай Мікалаевіч Крук (нар., п. Юцкі, Дзяржынскі раён, Мінская вобласць) — беларускі фізік-оптык. Доктар фізіка-матэматычных навук (2012).
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт (спецыяльнасць «Фізіка», 1992), Інстытут малекулярнай і атамнай фізікі НАН Беларусі (аспірантура, 1995; дактарантура, 2008). Працаваў у Інстытуце фізікі імя Б. І. Сцяпанава НАН Беларусі (1992—2013, ведучы навуковы супрацоўнік), Беларускім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце (з 2013, факультэт інфармацыйных тэхналогій, кафедра фізікі, загадчык кафедры).
Навуковыя інтарэсы: оптыка; малекулярная спектраскапія і люмінесцэнцыя; уласцівасці узбуджаных станаў тэтрапірольных злучэнняў; узаемасувязь спектраскапічных характарыстык і кіслотна-асноўных раўнаваг у ядры і на перыферыі тэтрапірольнага макрацыкла; спектральныя і фотафізічныя ўласцівасці каролаў; дэндрымеры з тэтрапірольным ядром; прымяненне тэтрапірольных злучэнняў для стварэння аптычных мультыфункцыянальных сенсараў.
Анэнэрбэ
Аненербэ (Ahnenerbe — «Спадчына продкаў», поўная назва — «Нямецкае таварыства па вывучэнні старажытнай германскай гісторыі і спадчыны продкаў») — арганізацыя, якая існавала ў Германіі ў 1935—1945 гадах, створаная з мэтай акультна-ідэалагічнага забеспячэння функцыянавання дзяржаўнага апарата Трэцяга рэйха.
Перці Карпінен
Перці Юханес Карпінен (Pertti Johannes Karppinen; нар., Вехмаа, Фінляндыя) — фінскі вясляр (акадэмічнае веславанне), трохразовы алімпійскі чэмпіён у адзіночках, двухразовы чэмпіён свету.
Карпінен выйграў тры запар залатыя медалі ў заездах адзіночак на летніх Алімпіядах 1976, 1980 і 1984 гадоў. Перці паўтарыў дасягненне савецкага вясляра Вячаслава Іванова, які перамог у гэтай жа дысцыпліне на Алімпіядах 1956, 1960, 1964 гадоў.
На Алімпіядзе 1988 года ў Сеуле Карпінен заняў сёмае месца ў адзіночках, а праз 4 гады ў Барселоне 39-гадовы фін заняў 10-е месца ў той жа дысцыпліне. Двойчы запар (1979 і 1980) Перці Карпінен прызнаваўся найлепшым спартсменам года ў Фінляндыі.
У 2015 годзе ўдастоены персанальнай (няпоўнай) пенсіі (662 еўра ў месяц) ад Міністэрства адукацыі і культуры Фінляндыі.
Малодшы брат Перці Рэйма Карпінен (нар. 1958) таксама быў вясляром і ўдзельнічаў у 3 Алімпіядах (1984, 1988 і 1992). Найлепшы яго алімпійскі вынік — 8-е месца ў двойках у Лос-Анджэлесе-1984.
Крынычкы (Бэрэзіўскі раён)
Крынычкы (Кринички́) — вёска ў Бэрэзіўскім раёне Адэскай вобласці Украіны.
Псалом 142
Псалом 142 (143 паводле масарэцкай нумарацыі) адносіцца да ліку каяльных (пакутных) псалмоў, якія прысвечаны прызнанню грахоў і пакаянню. Аўтарства прыпісваецца Давіду. Псалмом 142 канчаецца шасціпсалмоўе.
Вядомыя асобы Волагды
Вядомыя ўраджэнцы Волагды:
Журавініца
Журавініца (Журавинница) — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Баркоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Лескаўскі сельсавет
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Поразаўскага раёна Брэсцкай вобласці БССР, з 20 верасня 1944 года ў Гродзенскай вобласці. Скасаваны 16 ліпеня 1954 года, тэрыторыя далучана да Поразаўскага сельсавета.
Цяльшэй
Цяльшэ́й (Telšiai, традыцыйная беларуская назва — Це́льшы) — горад у паўночна-заходняй Літве, з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам Цяльшэйскага павета.
Геаграфія
Горад размешчаны на паўночным беразе возера Масціс, за 201 км на паўночны захад ад Вільнюса, за 185 км ад Каўнаса і за 109 км на захад ад Панявежыса. Праз горад ідзе чыгунка Шаўляй — Крацінга.
Горад лічыцца гістарычнай сталіцай Жамойці.
Гісторыя
Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай горад трапіў у склад Расійскай імперыі. Пад час паўстання 1830 года горад быў адным з цэнтраў дзейнасці паўстанцаў.
Калібанган
Калібанган, або Калібанга (कालीबंगा) — помнік археалогіі на месцы старажытнага паселішча Індскай цывілізацыі. Знаходзіцца ў штаце Раджастхан на паўночным захадзе Індыі.
Адкрыццё
Калібанган быў адкрыты італьянскім даследчыкам Луіджы Піа Тэсіторы ў 1917 г., пра што ён паведаміў у Археалагічную службу Брытанскай Індыі. У 1919 г. Л. П. Тэсіторы верна вызначыў тое, што помнік з’яўляўся старажытнейшым за перыяд Маур’яў. Раскопкі ў Калібангане былі арганізаваны індыйскімі археолагамі толькі ў 1961 г. і працягваліся на працягу 9 сезонаў да 1969 г. Такім чынам Калібанган стаў першым паселішчам Індскай цывілізацыі, дакладна ідэнтыфікаваным на тэрыторыі Індыі.
Гісторыя
Калібанган узнік як умацаванае паселішча ў ранні харапскі перыяд каля 2450 г. да н. э. Першаснае паселішча нагадвала абрысамі паралелаграм каля 250 м з поўначы на поўдзень і 160 м з усходу на захад. Яго абараняў мур з сырцовай цэглы. Знутры месціліся аднапавярховыя будынкі з таго ж матэрыялу. Археолагамі былі знойдзены падземныя і надземныя печы, яміны, тынкаваныя вапнай (магчыма, для захавання вады), і керамічны посуд. На паўночным усходзе ад паселішча знаходзіліся палеткі, дзе вырошчваліся бабовыя і гарчыца. Падобны метад спалучэння 2 культур на адным полі вядомы ў навакольнай мясцовасці і ў нашы дні. Батанікамі былі зафіксаваны адкладанні пылкі зёлкавых.
Раннее паселішча было пакінута каля 2300 г. да н. э. меркавана з-за землятрусу. Але крыху пазней на яго месцы ўзнікла новае паселішча, што праіснавала да 1750 г. да н. э. Яно мела тыповую структуру Індскай цывілізацыі: падзялялася на ўмацаваную цытадэль і ніжні горад. У паўднёвай частцы ўмацаванняў цытадэлі вылучаліся 2 бастыёны. Каля аднаго з іх выявілі агмень і яміну памерамі 1,25 м х 1 м, абліцаваную цэглай, знутры якой знаходзіліся косткі свойскай жывёлы. На думку археолагаў, гэта магло быць месца рэлігійных ахвярапрынашэнняў. У паўночнай частцы меліся 3 брамы і жылыя дамы, пераходы паміж якімі брукаваліся цэглай. За 300 м ад цытадэлі быў створаны некропаль. Жыхары тагачаснага Калібангана карысталіся 3 рознымі тыпамі магільняў, практыкавалі як трупапакладанне, так і крэмацыю памерлых.
Ніжні горад нагадваў паралелаграм 360 м з поўначы на поўдзень і 240 м з усходу на захад. Падобна цытадэлі ён быў акружаны мурам ад 3,5 м да 9 м у шырыню. Вуліцы ніжняга горада былі арыентаваны па баках свету і падзялялі жыллёвую прастору на кварталы. Уваходы ў жытлы звычайна рабілі з боку завулкаў. У некаторых дварах месціліся калодзежы. Адзінай арганізаванай сістэмы каналізацыі не было. Бруд сцякаў у спецыяльныя яміны і ровы ніжэй за ўзровень будынкаў. Археолагі адшукалі ў ніжнім горадзе такія артэфакты, як пячаткі, меры вагі, тэракотавыя пласціны з выявамі рагатага мужчыны, магчыма бажаства, кераміку і інш. Відавочна, асноўнай ежай гараджан быў ячмень. За 80 м на ўсход ад ніжняга горада стаяў асобны будынак з тоўстай сцяной, што атачала пакой. У ім было знойдзена адразу некалькі агменяў.
Насельнікі Калібангана моцна залежылі ад сезонных рэк, што жывіліся мусонамі. У пару Індскай цывілізацыі мясцовыя рэкі некалькі разоў мянялі свае рэчышчы, далучаліся то да сістэмы то Ганга, то да сістэмы Джамны. Апошняя змена адбылася напярэдадні заняпаду паселішча і магла быць звязанай з ім.
Інсар (рака)
Інса́р (Инса́р Инесаро, Инзара) — рака ў Расіі, правы прыток ракі Алатыр, найбуйнейшы прыток гэтай ракі. Працякае па тэрыторыі Мардовіі. Даўжыня — 168 км, плошча басейна — 3860 км².
Жыўленне пераважна снегавое. Веснавое разводдзе з максімумам у красавіку; летам нізкая межань. Сярэдні расход пад Саранскам 7,71 м³/сек. Замярзае ў лістападзе, ледастаў у красавіку.
На Інсары размешчаны гарады Рузаеўка, Саранск.
Уладзімір Аляксандравіч Калакольцаў
Уладзімір Аляксандравіч Калакольцаў (нар., Ніжні Ломаў, Пензенская вобласць) — расійскі дзяржаўны дзеяч. Міністр унутраных спраў Расійскай Федэрацыі з 21 мая 2012 года. Генерал паліцыі Расійскай Федэрацыі (2015).
Начальнік Галоўнага ўпраўлення МУС Расіі па г. Маскве з 24 сакавіка 2011 па 21 мая 2012 года, начальнік Галоўнага ўпраўлення ўнутраных спраў Масквы з 7 верасня 2009 года ў 24 сакавіка 2011 года.
6 красавіка 2018 года ўключаны ў санкцыйны спіс ЗША ў ліку 17 чыноўнікаў і 7 бізнесменаў з Расіі.
Бегавая (станцыя метро, Санкт-Пецярбург)
Бегавая (Бегова́я) — канцавая станцыя Неўска-Васілеастроўскай лініі Пецярбурскага метрапалітэна.
IC 2561
IC 2561 — галактыка тыпу Sb (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Малы Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Лекцыянарый
Лекцыянарый — літургічная кніга рымскага абраду Каталіцкай Царквы, уключае у сябе біблійныя чытанні на кожны дзень, якія чытаюцца падчас святых Імшаў адпаведна з літургічным календаром. Лекцыянарый фармальна з’яўляецца часкай Імшала, хоць фактычна гэта розныя кнігі. На беларускую мову Лекцыянарый перакладзены ў рабочай версіі, якую яшчэ называюць «студыйнай».
Заручаўе (Смаленская вобласць)
Заручаўе (Заручевье) — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Баркоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Вільчыцы (гміна)
Вільчы́цы (Wilczyce) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Сандамежскага павета Свентакшыскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Вільчыцах. Плошча гміны складае 69,94 км². Станам на 2010 год у гміне Вільчыцы пражывалі 3905 чалавек, шчыльнасць — 55 чал./км².
Васіль Аляксандравіч Булкін
Васі́ль Алякса́ндравіч Бу́лкін  — расійскі археолаг, гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1973).
У 1970 скончыў Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны ўніверсітэт. 3 1982 дацэнт Кафедры археалогіі Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта. Вывучае пытанні развіцця Падзвіння і Верхняга Падняпроўя ў этна-культурных працэсах Усходняй Еўропы ў 1-м — пачатку 2-га тысячагоддзя н. э. Даследаваў уплыў прыродных фактараў на развіццё старажытнага Мінску.
Збарамірава
Збарамі́рава (, Зборомирово) — вёска ў Брэсцкім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Матыкальскага сельсавета. Размешчана за 20 кіламетраў на поўнач ад Брэста, 2 кіламетры ад чыгуначнай станцыі Матыкалы.
Гісторыя
У 19 стагоддзі цэнтр маёнтка ў Брэсцкім павеце Гродзенскай губерні. У 1890 годзе ўласнасць пані Л.Зэймы. Вёска адносілася да Цюхінскай сельскай грамады. У 1905 годзе ў Матыкальскай воласці. Паводле Рыжскага мірнага дагавора ў складзе Польшчы, у Матыкальскай гміне Брэсцкага павета Палескага ваяводства. У 1939 годзе ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну загінулі 5 вяскоўцаў.
Юкі (індзейцы)
Юкі (саманазва: Ukomno'm) — індзейскі народ у Каліфорніі (ЗША). Агульная колькасць (2010 г.) - 569 чал.
Некаторыя лінгвісты лічаць, што юкі маюць агульнае паходжанне з індзейцамі-вапа, аднак існуюць гіпотэзы пра іх сувязь з алганкінамі. У першай палове XIX ст. яны насялялі частку ўзбярэжжа і землі вакол рэк на поўначы Каліфорніі.
Асноўнымі заняткамі былі рыбалоўства і збіральніцтва. Падзяляліся на 9 розных груп на чале правадыроў, якія не былі шматлікімі, але вялі актыўныя войны з суседзямі.
У 1854 г. амерыканцы перасялілі юкі ў рэзервацыю Раўнд-Тэбл Вэлі. У 1936 г. яна атрымала аўтаномію.
Традыцыйная культура адметна васьмярковай сістэмай ліку, абавязковай ініцыяцыямі падлеткаў, рэлігійным культам нябеснага бога Taikó-mol.
Жан Марэль По
Жан Марэль По (Jean Morel Poé; нар., Бінжэрвіль, Кот-д’Івуар) — івуарыйскі футбаліст, паўабаронца ўкранскага клуба «Крыўбас» з Крывога Рога (у арэндзе з «Ісмаілі»).
Клубная кар’ера
Пачынаў гуляць на радзіме ў клубе «Вільямсвіль», а пазней папоўніў склад наймацнейшага клуба краіны «АСЕК Мімозас», у складзе якога двойчы стаў чэмпіёнам Кот-д’Івуара.
У жніўні 2018 года на правах арэнды далучыўся да беларускага клуба «Тарпеда-БелАЗ» з Жодзіна. Стаў трывала з’язляцца ў стартавым складзе жодзінскай каманды. У снежні 2018 года быў выкуплены «Тарпеда-БелАЗ» і стаў іграком клуба на трывалай аснове. У сезоне 2019 чаргаваў выхады ў стартавым складзе і на замену, часам прыцягваўся да дубля.
У сакавіку 2020 года быў аддадзены ў арэнду ў «Смалявічы», дзе стаў асноўным нападнікам. У ліпені 2020 года па заканчэнні кантракта пакінуў «Тарпеда-БелАЗ» і перайшоў у гродзенскі «Нёман», дзе таксама замацаваўся ў складзе.
Мантэбела-суль-Сангра
Мантэбела-суль-Сангра (Montebello sul Sangro) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Абруца, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру К'еці.
Жан Марэль По
Клубная кар’ера
У студзені 2021 года пакінуў «Нёман» і неўзабаве быў прадстаўлены ў якасці іграка мінскага «Дынама». Замацаваўся ў аснове сталічнай каманды, гуляў пераважна ў стартавым складзе, з 7 галамі стаў другім бамбардзірам каманды ў сезоне.
Мантэбела-суль-Сангра
Насельніцтва складае 115 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 23 чал./км². Займае плошчу 5 км². Паштовы індэкс — 66040. Тэлефонны код — 0872.
Жан Марэль По
Клубная кар’ера
У студзені 2022 года перайшоў у егіпецкі клуб «Ісмаілі». У верасні 2022 года ўкраінскі «Крыўбас» дамовіўся з «Ісмаілі» аб арэндзе футбаліста, але праз пытанні з афармленнем дакументаў пераход адбыўся ў студзені 2023 года.
Міжнародная кар’ера
У 2016—2017 гадах выступаў за нацыянальную зборную Кот-д’Івуара.
Мантэбела-суль-Сангра
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы San Ciriaco di Roma.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Арыі
Арыі, або арыйцы — група індаеўрапейскіх народаў, якая, паводле шырока прынятай сярод вучоных тэорыі, насяляла ў Бронзавым веку стэпы Еўразіі і перасялілася ў 2 тыс. да н.э. на тэрыторыю сучаснага Ірана і Індыі. Да сяр. 20 ст. гэты тэрмін таксама выкарыстоўваўся для пазначэння праіндаеўрапейцаў, бо доўгі час лічыўся іх саманазвай, а таксама для пазначэння сучасных індаеўрапейскіх народаў. Паняцце ужываецца ў расалагічным, лінгвістычным і этналагічным сэнсах.
Ларыса Антонаўна Верамейчык
Ларыса Антонаўна Верамейчык (нар., г. Ашмяны, Гродзенская вобласць) — беларускі вучоны-аграхімік, доктар сельскагаспадарчых навук (2009), прафесар (2009).
Біяграфія
У 1973 годзе скончыла факультэт аграхіміі і глебазнаўства Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі.
Вобласць навуковых інтарэсаў: аграхімія; глебазнаўства; экалогія; удасканаленне механізму развіцця прадпрыемстваў цяплічнага агародніцтва ва ўмовах інавацыйнай эканомікі.
Земцава (Смаленская вобласць)
Земцава (Земцово) — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Баркоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Інстытут падрыхтоўкі навуковых кадраў НАН Беларусі
Інстытут падрыхтоўкі навуковых кадраў НАН Беларусі - навучальная ўстанова ў структуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Інстытут быў створаны ў 2001 годзе. Інстытут займаецца падрыхтоўкай спецыялістаў з вышэйшай адукацыяй па спецыяльнасцях другой ступені вышэйшай адукацыі, перападрыхтоўкай кадраў, падрыхтоўкай кадраў вышэйшай навуковай кваліфікацыі і павышэннем кваліфікацыі кадраў з сярэдняй спецыяльнай і вышэйшай адукацыяй.
IC 2562
IC 2562 — галактыка тыпу Sc (кампактная спіральная галактыка) ў сузор’і Леў.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Ярамір Ягр
Ярамір Ягр (Jaromír Jágr; нар., , Чэхаславакія) — чэшскі прафесійны хакеіст, які выступае на пазіцыі крайняга нападніка за клуб «», уладальнікам якога ён з’яўляецца з лета 2011 года. Займае другое месца па ачках у рэгулярных чэмпіянатах НХЛ і пятае месца па ачках у плэй-оф Кубка Стэнлі. Па галах у чэмпіянатах НХЛ займае трэцяе месца, пры гэтым з’яўляецца самым выніковым сярод еўрапейцаў за ўсю гісторыю НХЛ па галах, ачках, перадачах як у рэгулярных чэмпіянатах, так і ў плэй-оф. Займае чацвёртае месца ў гісторыі па колькасці праведзеных матчаў у чэмпіянатах НХЛ.
Двойчы заваёўваў Кубак Стэнлі ў складзе «Пітсбург Пінгвінз» (1991, 1992). Са зборнай Чэхіі станавіўся алімпійскім чэмпіёнам (1998) і двойчы чэмпіёнам свету (2005, 2010). Член «Трайнога залатога клуба» (з 15 мая 2005 года). Член Залы славы чэшскага хакея (з 4 лістапада 2008 года). У 2017 годзе ўключаны ў спіс 100 найвялікшых хакеістаў за ўсю гісторыю НХЛ на думку самой лігі.
На момант пачатку сезона 2020/2021 за ўсю кар’еру ў зборнай і клубах правёў 2542 гульні, набраў 2726 ачкоў (1107 шайб і 1619 перадач). Па колькасці закінутых шайб у афіцыйных матчах займае 1-е месца за ўсю гісторыю хакея.
Куэва-дэ-Менга
Куэва-дэ-Менга (Cueva de Menga), або дальмен Менга — найбуйнейшы ў Еўропе дальмен — пахавальны мегалітычны курган. Датуецца 3 тысячагоддзем да нашай эры. Знаходзіцца ў наваколлях горада Антэкера, Іспанія.
Глыбіня дальмена — 25 метраў, шырыня — 5 метраў, вышыня — 4 метры. Ён складаецца з 32 каменных блокаў, найбуйнейшы з якіх важыць каля 180 тон. Пасля завяршэння будаўніцтва пахавальнай камеры, дзе, верагодна, хавалі членаў кіруючай дынастыі, а таксама калідора, які вядзе ў цэнтр дальмена, каменнае збудаванне было пакрыта зямлёй і ўтварыла ўзгорак, які бачны сёння. Калі дальмен адкрылі і пачалі даследаваць у XIX стагоддзі, археолагі знайшлі ўнутры шкілеты некалькіх сот людзей.
Скіфы
Скіфы — агульная назва ў большасці качавых плямёнаў і народаў Еўразіі (ад Карпат да Алтая), якія складаліся з розных настратычных (пераважна індаеўрапейскіх) этнамоўных груп. Пераважае меркаванне, што скіфы выкарыстоўвалі мовы паўночнаіранскай групы індаеўрапейскай сям'і, а краіна, дзе пражывалі скіфы, стагоддзямі звалася Скіфія, затым назва неаднаразова мянялася.
Гісторыя
Назва «скіфы» ўжывалася старажытнагрэчаскімі аўтарамі ў адносінах да ўсходніх іранскіх плямён, што насялялі шырокія прасторы Еўразіі, перш за ўсё да жыхароў паўночнага Прычарнамор'я ў VII ст. да н. э. — III ст. н. э. У персідскіх, індыйскіх і кітайскіх крыніцах яны былі вядомы як сакі. Відавочна, апошняе найменне адлюстроўвала іх саманазву. У эпоху элінізму і Старажытнага Рыму назву «скіфы» ўжывалі як адносна еўрапейскіх скіфаў, так і азіяцкіх, у той час як назву «сакі» — толькі ў адносінах да азіяцкіх. Да апошніх часам дадавалі плямёны масагетаў, дахаў і інш. Паводле Герадота, прычарнаморскія скіфы падзяляліся на царскіх скіфаў, ваяўнічых скіфаў-вандроўнікаў і аселых скіфаў-земляробаў і аратых. Царскія называлі сябе сколатамі. Відавочна, ад гэтай назвы пайшло грэчаскае слова «скіфы».
Вандроўныя скіфы прыйшлі ў прычарнаморскія стэпы з Азіі, выцесніўшы кімерыйцаў, рабілі паходы ў Малую Азію, Сірыю, Палесціну, панавалі ў Пярэдняй Азіі. Плямёны скіфаў насялялі тэрыторыі паміж Донам і Дунаем, Крым; іх паўночная мяжа рассялення не высветлена. У Прычарнамор'і яны гандлявалі з Ольвіяй і іншымі грэчаскімі гарадамі-калоніямі, займаліся ганчарнай вытворчасцю, апрацоўкай жалеза, бронзы, золата. У V ст. да н.э. ў скіфаў існавала ваенная дэмакратыя (народны сход, савет старэйшын, племянныя правадыры) на стадыі пераходу да манархічнай дзяржавы.
У канцы ІІІ-ІІ ст. да н.э. скіфы выцеснены сарматамі ў стэпавы Крым і Ніжняе Падняпроўе, дзе скіфскае царства з цэнтрам у горад Неапаль (каля сучаснага Сімферопаля, Украіна) праіснавала да 2-й пал. ІІІ ст. н.э. і было знішчана готамі.
Скіфская культура зрабіла моцны ўплыў на гісторыю і культуру многіх плямён.
Мастацтва
Сярод мастацкіх вырабаў, выяўленых у пахаваннях скіфаў, найбольш цікавыя прадметы, дэкараваныя ў звярыным стылі: абкладкі калчанаў, мячы, дэталі вупражнага набору, бляшкі (якія выкарыстоўваліся для ўпрыгожвання конскай збруі, панцыраў, а таксама ў якасці жаночых упрыгожванняў), ручкі люстэркаў, спражкі, бранзалеты, грыўны.
Нароўні з выявамі фігур жывёл (аленя, лася, казла, драпежных птушак, фантастычных жывёл на іх сустракаюцца сцэны барацьбы звяроў (часцей за ўсё арла ці іншага драпежніка, які тузае траваедную жывёліну). Выявы выконваліся ў невысокім рэльефе пры дапамозе кавання, чаканкі, ліцця, ціснення і разьбы, часцей за ўсё з золата, срэбра, жалеза і бронзы. Узыходзячыя да вобразаў татэмных продкаў, у скіфскі час яны прадстаўлялі розных духаў і адыгрывалі магічную ролю; акрамя таго, яны, магчыма, сімвалізавалі сілу, спрыт і адвагу воіна.
Несумнеўны прыкмета скіфскай прыналежнасці таго ці іншага вырабы - асаблівы спосаб выявы жывёл, так званы скіфа-сібірскі звярыны стыль. Жывёлы заўсёды адлюстроўваюцца ў руху і збоку, але з звернутай у бок гледача галавой.
Асаблівасцямі скіфскага звярынага стылю з'яўляюцца незвычайная жвавасць, характарнасць і дынаміка вобразаў, выдатная прыстасаванасць малюнкаў да формаў прадметаў. У мастацтве скіфаў IV-III стст. да н. э. вобразы жывёл атрымлівалі ўсё больш арнаментальную, лінейна-плоскасную трактоўку. Існавалі і каменныя, моцна схематызаваныя статуі скіфаў-воінаў на курганах. Ад V ст. да н. э. грэчаскія майстры выраблялі прадметы дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва для скіфаў, суадносна з іх мастацкімі густамі.
На думку навукоўцаў - скіфы і старажытныя грэкі аказалі значны ўплыў Основные проблемы в изучении меотской культуры на многія народы, якія жылі на тэрыторыі Еўрапейскай часткі былога СССР, так як, напрыклад, на так званую меоцкую культуру. Гэта відаць з артэфактаў, знойдзеных у скифских курганах: Келермескія курганы, Курган Карагодауашх і інш. Паказальныя і курганы: Куль-Оба, Курган Салоха, Чартамлык, Тоўстая магіла і інш.
Унікальныя насценныя роспісы адкрыты ў Неапалі скіфскім.
Хеты
Хеты (Χετταΐοι) — індаеўрапейскі народ балканскага паходжання, якія ў бронзавы век жыў на паўночным захадзе Блізкага Усходу і размаўляў на хецкай мове. Каля 18 стагоддзя да н.э. хеты заснавалі дзяржаву з цэнтрам у Хатусе. Хецкая армія паспяхова выкарыстоўвала калясніцы і мела вялікую перавагу над суседнімі народамі. Каля 14 стагоддзя да н.э. хецкая імперыя дасягнула максімальнага ўзлёту і ахапіла большую частку Анатоліі, паўночна-заходнюю Сірыю, працягнуўшыся да паўночнай Месапатаміі.
Казееўшчына
Казееўшчына (Козеевщина) — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Баркоўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Гісторыя Еўрапейскага саюза
Еўрапейскі саюз з'яўляецца геапалітычным суб'ектам, які ахоплівае большую частку еўрапейскага кантынента. Ён заснаваны на шматлікіх дамовах і пашыраўся некалькі разоў. Першапачаткова Еўрапейскі саюз заснавалі 6 краін-удзельніц, а на 2018 год ён пашырыўся да 28 краін, што на дадзены момант складае большасць дзяржаў у Еўропе.
Маастрыхцкай дамовай (1992) быў створаны Еўрапейскі саюз з яго сістэмай рэгулюючых слупоў, у тым ліку замежных і ўнутраных спраў разам з Еўрапейскім супольнасцю. Гэта, у сваю чаргу, прывяло да стварэння адзінай еўрапейскай валюты, еўра (запушчана ў 1999 годзе). Маастрыхцкай дамовай былі ўнесены змены, у адпаведнасці з дамовамі Амстэрдаме (1997), Ніцы (2001) i Лісабоне (2007 г.).
Ідэі еўрапейскага адзінства да 1945 года
На тэрыторыі Еўропы адзінымі дзяржаўнымі ўтварэннямі, параўнальнымі па памерах з Еўрапейскім саюзам, былі Заходняя Рымская імперыя, Франкская дзяржава, Свяшчэнная Рымская імперыя. На працягу апошняга ж тысячагоддзя Еўропа была раздробленая. Ідэя стварэння Злучаных Штатаў Еўропы ўпершыню ўзнікла пасля вайны за незалежнасць ЗША і прыпісваецца Напалеону I Банапарту Вялікія плошчы Еўропы раней аб'яднаных імперый, пабудаваных на сілу, напрыклад, Рымскай імперыі, Візантыі, Франкскай імперыі, Першай Французскай імперыі і нацысцкай Германіі. Мірныя сродкі некаторай кансалідацыі еўрапейскіх тэрыторый, якія выкарыстоўваліся павінны быць прадастаўлена дынастычным саюзамi; менш распаўсюджанымі былі канфедэрацыі на ўзроўні краін, такіх, як Рэчы Паспалітай і Аўстра-Вугорскай імперыі. У кангрэсе Экс-ла-Шапель 1818 года, цар Аляксандр, як самы перадавы інтэрнацыяналіст тых дзён, прапанаваў нешта накшталт пастаяннага Еўрапейскага саюза і нават прапанаваў ўтрыманне міжнародных ваенных сіл, каб забяспечыць прызнаныя дзяржавы з падтрымкай супраць змены вядучай улады шляхам гвалту.
З-за разбуральных наступстваў вайны і замежнай акупацыі многія людзі звярнуліся да ідэі ў той ці іншай форме адзінай Еўропы, у прыватнасці Уільям Пэнн, абат Шарль-дэ-Сен-П'ер, Віктар Гюго, Джузэпэ Мадзіні, у апошні час Тэадор дэ Корвін Шыманоўскі, і Рыхард фон Куденхов-Калергі. Прыняцце такіх ідэй па ўсёй Еўропе рэзка павялічылася пасля завяршэння Першай сусветнай вайны, з якой звазана масавая гібелль людзей. Але толькі пасля заканчэння Другой сусветнай вайны былі прынятыя рэальныя крокі.
Прыклад арганізацыі, створанай для садзейнічання асацыяцыі дзяржаў паміж войнамі, каб прасоўваць ідэю Еўрапейскага саюза– рух Пан-Еўропы.
1945—1957: Ад ЕАВС да Рымскіх дамоваў
Пасля двух разбуральных сусветных войнаў, палітычны клімат спрыяе міжнароднаму адзінству, якое можа эфектыўна захаваць мір у Еўропе. Другая сусветная вайна з 1939 па 1945 гг. прадэманстравала чалавечую і эканамічную катастрофу, якая ахапіла Еўропу. Яна прадэманстравала жахі вайны, а таксама экстрэмізм, праз Халакост і атамныя бамбардзіроўкі Хірасімы і Нагасакі. Таксама ў людзей было жаданне зрабіць усё дзеля таго, каб гэта ніколі не магло паўтарыцца, у прыватнасці, не дапусціць вайны з дапамогай ядзернай зброі. Большасць еўрапейскіх краін не ўдалося захаваць іх дзяржаўнасці, саступіўшы дзвюм супрацьлеглым ідэалагічна звышдзяржавам. Адной з іх быў СССР, які стаў звышдзяржавай пасля Другой сусветнай вайны і захаваў свой статус на працягу 45 гадоў. Для таго, каб гарантаваць, што Германія ніколі не зможа паставіць пад пагрозу свет зноў, яе цяжкая прамысловасць была часткова дэмантаваная, а яе асноўныя вуглездабыўныя рэгіёны былі вылучаны (Саар, Сілезія), або пастаўленыя пад міжнародны кантроль (вобласць Рур). Ідэя аб'яднання Еўропы атрымала другое дыханне пасля Другой сусветнай вайны. Яе рухальнымі сіламі былі: 1) ясна ўсвядомленая народамі Еўропы патрэба ў працяглым свеце, 2) неабходнасць развіцця эканамічных сувязяў паміж заходнееўрапейскімі краінамі ў мэтах аднаўлення разбуранай вайной гаспадаркі, 3) фарміраванне біпалярнай сістэмы свету, дзе галоўнымі сіламі сталі ЗША і СССР, а таксама распад каланіяльнай сістэмы, у выніку чаго Заходняя Еўропа пазбавілася ранейшага палітычнага вагі і многіх рынкаў збыту. Адпраўной кропкай пасляваеннага руху за адзіную Еўропу прынята лічыць гаворка брытанскага дзяржаўнага дзеяча Ўінстана Чэрчыля «Трагедыя Еўропы», вымаўленую 19 верасня 1946 г. у Цюрыхскім універсітэце. У ёй Чэрчыль заклікаў еўрапейцаў пакончыць «з нацыянальнымі звадамі», перш за ўсё з франка-германскім антаганізмам, і ўтварыць на кантыненце «нешта накшталт Злучаных Штатаў Эўропы».
У траўні 1948 г. у Гаазе адбыўся Кангрэс Еўропы, на якім прадстаўнікі 16 еўрапейскіх краін, а таксама назіральнікі з ЗША і Канады абмяркоўвалі разнастайныя інтэграцыйныя планы - аж да неадкладнага стварэння федэратыўнай дзяржавы. Рэальным вынікам Кангрэса стала стварэнне Савета Еўропы ў якасці першай агульнаеўрапейскай арганізацыі, які пачаў дзейнічаць у траўні 1949 г. Першапачаткова ён займаўся супрацоўніцтвам у сферы эканомікі, сацыяльнага развіцця, культуры, заканадаўства, навукі і тэхнікі. Цяпер дзейнасьць Рады Еўропы сканцэнтравана на пытаннях забеспячэння і абароны правоў чалавека. У наступным годзе, 09. 06. 1950 года міністр замежных спраў Францыі Роберт Шуман прапанаваў супольнасці аб'яднаць вугальную і сталеліцейную прамысловасці Еўропы - два элементы, неабходныя для стварэння зброі вайны.
18 красавіка 1951 г. ФРГ, Бельгія, Нідэрланды, Люксембург, Францыя, Італія падпісалі ў Парыжы Дамову аб Еўрапейскім аб'яднанні вугалю і сталі (ECSC - European Coal and Steel Community) тэрмінам на 50 гадоў. Дагавор уступіў у сілу ў ліпені 1952 г. Яго асноўныя мэты: стварэнне агульнага рынку вугалю і сталі, мадэрнізацыя і павышэнне эфектыўнасці вытворчасці ў вугальнай і металургічнай прамысловасці, паляпшэнне ўмоў працы і рашэнне праблем занятасці ў гэтых галінах. Дамова заклікала ўмацаваць мір у Еўропе і стварыць перадумовы для цеснага аб'яднання народаў. Паставіўшы пад міжнародны кантроль здабычу вугалю і вытворчасць сталі, удзельнiкi дамовы вырашалі дзве задачы: яны спрыялі мадэрнізацыі нацыянальнай гаспадаркі (асновай якога тады служыла металургія і цяжкая прамысловасць), а таксама ліквідавалі магчымасць падрыхтоўкі адной з краін да новай вайны. Гэтае аб’яднанне ўзяло на сябе ролю Міжнароднага органа па Рурскай вобласці і зняш некаторыя абмежаванні па нямецкай прамысловай прадуктыўнасці. Яна нарадзіла першых устаноў, такіх, як Вышэйшага органа (у цяперашні час Еўрапейская камісія) і Агульнага сходу (цяпер Еўрапейскі парламент). Першыя прэзідэнты гэтых устаноў былі Жан Маннэ і Спак адпаведна.
Вялікабрытанія адмовілася ўдзельнічаць у ЕАВС з асцярогі абмежаванні нацыянальнага суверэнітэту. Спроба ператварыць пратэктарат Саар ў «еўрапейскую тэрыторыю» была аспрэчана на рэферэндуме ў 1955 годзе. Саар павінен быў рэгулявацца законам пад надзорам еўракамісара падсправаздачнага Савета Міністраў Заходнееўрапейскага саюза. Дакументы, выяўленыя на 8 траўня 2009 гады з дапамогай WikiLeaks ,_1955 паказваюць, што Більдэрбергскай групай ў 1955 годзе, было выказана падтрымкай адзінай еўрапейскай валюты (г.зн. еўра) і для агульнага рынку ў Еўропе з больш нізкімі тарыфнымі стаўкамі, чым тыя, за межы агульнага рынку і больш пан-еўрапейскай інтэграцыі, на аснове тагачасных шасці членаў еўрапейскай супольнасці вугалю і сталі, «асабліва ў дачыненні да прамысловага выкарыстання атамнай энергіі». Пасля няўдалых спробаў стварэння абароны (European Community Defense) і палітычных супольнасцяў (Еўрапейская палітычная супольнасць), лідары сустрэліся ў Месіна на канферэнцыі і стварылі Spaak камітэт які вырабіў даклад Spaak .Даклад быў прыняты на канферэнцыі ў Венецыі (29 і 30 траўня 1956), дзе было прынята рашэнне аб правядзенні міжурадавай канферэнцыі. Міжурадавая канферэнцыя па Агульнаму рынку і Еўратам сканцэнтравана на эканамічным адзінстве, што прыводзіць да Рымскіх дамоваў, якія заключаюцца ў 1957 годзе і ўсталявалі Еўрапейскую эканамічную супольнасць (ЕЭС) і Еўрапейскую супольнасць па атамнай энергіі (Еўратам).
1958—1972: Тры супольнасці
З мэтай паглыблення эканамічнай інтэграцыі тыя ж шэсць дзяржаў у 1957 заснавалі Еўрапейскую эканамічную супольнасць (ЕЭС, Агульны рынак) (EEC - European Economic Community) і Еўрапейскую супольнасць па атамнай энергіі (Euratom - European Atomic Energy Community). ЕЭС быў створаны ў першую чаргу як мытны саюз шасці дзяржаў, закліканы забяспечыць свабоду перамяшчэння тавараў, паслуг, капіталаў і людзей. Еўратам павінен быў спрыяць аб'яднанню мірных ядзерных рэсурсаў гэтых дзяржаў. Самым важным з гэтых трох еўрапейскіх супольнасцяў з'яўлялася Еўрапейскую эканамічную супольнасць, так што пазней (у 1990-я гады) яна стала называцца проста Еўрапейскай супольнасцю (EC - European Community). ЕЭС было заснаваны Рымскім дагаворам 1957 года, які ўступіў у сілу 1 студзеня 1958. У 1959 членамі ЕЭС быў створаны Еўрапейскі парламент - прадстаўнічы кансультатыўны, а пазней і заканадаўчы орган. Працэс развіцця і ператварэння гэтых еўрапейскіх супольнасцяў у сучасны Еўрапейскі саюз адбываўся шляхам адначасовых структурнай эвалюцыі і інстытуцыйнай трансфармацыі ў больш згуртаваная блок дзяржаў з перадачай ўсё большай колькасці функцый кіравання на наднацыянальны ўзровень (так званы працэс еўраінтэграцыі, або паглыблення саюза дзяржаў), з аднаго боку, і павелічэння колькасці ўдзельнікаў еўрапейскіх супольнасцяў (і пазней Еўрапейскага саюза) з 6 да 28 дзяржаў (пашырэння саюза дзяржаў). Дзве новыя супольнасці былі створаны асобна ад ЕАВС, хаця яны падзяляюць адны і тыя ж суды і Агульную Асамблею. Кіраўнікі новых супольнасцяў называліся камісіямі, у адрозненні ад «Вышэйшага органа». EEC ўзначаліў Хальштейн і Еўратам ўзначаліў Луі Арманд, а затым Эцін Хірш. Еўратам будзе інтэграваць сектар ў галіне ядзернай энергіі, у той час як у ЕЭС будзе развіваць мытны саюз паміж яго членамі.
На працягу 1960-х гадоў напружанасць стала праяўляцца з Францыяй, якая імкнулася абмежаваць наднацыянальную ўладу і адмаўлялася ад сяброўства са Злучаным Каралеўствам. Тым не менш, у 1965 годзе было дасягнута пагадненне аб аб'яднанні трох суполак у рамках аднаго набору інстытутаў, і, такім чынам, Дагавор аб зліцці быў падпісаны ў Брусэлі і ўступіў у сілу 1 ліпеня 1967 і абвясціў аб стварэнні Еўрапейскай Супольнасці. Жан Рэй сташ старшынёй на першай аб'яднанай камісіі).
Хаця палітычны прагрэс суполак вагаўся ў 1960-х гадах, гэта быў урадлівы перыяд еўрапейскай прававой інтэграцыі. Многія з асновавытворных прававых вучэнняў Суда ўпершыню былі ўсталяваныя ў эпахальных рашэнняў на працягу 1960-х і 1970-х гадоў. Іншыя рашэнні знакавыя на працягу гэтага перыяду ўключалі ўсталяванне перавагі еўрапейскага права над нацыянальным заканадаўствам і «Малочныя прадукты» рашэнне, якое абвясціла, што агульныя прынцыпы міжнароднага права, узаемнасці і адплаты былі забароненыя ў рамках Еўрапейскай супольнасці.
1973—1993: Пашырэнне
Пасля доўгіх перамоваў, і пасля змены французскага старшынства, 1 студзеня 1973 г. Данія, Ірландыя і Злучанае Каралеўства (з Гібралтарам) у рэшце рэшт далучыліся да Еўрапейскай Супольнасці. Гэта было першае з некалькіх пашырэнняў, што стала адным з асноўных накірункаў палітыкі саюза. У 1979 годзе Еўрапейскі парламент правёў свае першыя прамыя выбары на аснове ўсеагульнага выбарчага права. 410 членаў былі абраныя, х каторых затым была абрана першая жанчына-прэзідэнт Еўрапарламента– Сімона Вэйл. Далейшае павелічэнне мела месца ў 1981 годзе (Грэцыя). У 1982 году Грэнландыя прагаласавала за тое, каб пакінуць Супольнасць. Іспанія і Партугалія далучыліся 1 студзеня 1986 г. у трэцім пашырэнні. У лютым 1986 у Люксембургу быў падпісаны Адзіны еўрапейскі акт, які рэфармаваў Еўрапейскі саюз паставіў мэту стварыць да 1 студзені 1993 года адзіны рынак краін-членаў ЕС.
1993—2004: Стварэнне
У 1992 усе дзяржавы, якія ўваходзяць у Еўрапейскую супольнасць, падпісалі Дамову аб стварэнні Еўрапейскага саюза - Маастрыхцкую дамову. Маастрыхцкая дамова заснавала тры апоры ЕС (pillars):
Эканамічны і валютны саюз (ЭВС), Агульную знешнюю палітыку і палітыку бяспекі (ОВПБ), Агульную палітыку ў галіне ўнутраных спраў і юстыцыі. У 1994 у Аўстрыі, Фінляндыі, Нарвегіі і Швецыі праводзяцца рэферэндумы аб уступленні ў ЕС. Большасць нарвежцаў зноў галасуе супраць.