cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Какос (востраў)
Ахова
Уся тэрыторыя вострава Какос уваходзіць у склад нацыянальнага парка «Востраў Какос», створанага 22 чэрвеня 1978 г. У 2002 г. ён быў уключаны у спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Іон Алдзя-Тэадоравіч
Іон Алда-Тэадоравіч (Іон Хрыстафоравіч Тэадоравіч, Ion Aldea Teodorovici; 7 красавіка 1954, Леова, Малдаўская ССР — 30 кастрычніка 1992, Кашэрэны, жудзец Яламіца, Румынія) — малдаўскі савецкі і спявак, малодшы брат Петрэ Тэадоравіча.
Біяграфія
Нарадзіўся 7 красавіка 1954 года.
30 кастрычніка 1992 года Іон і яго жонка Дойна загінулі ў аўтакатастрофе ў 49 кіламетрах ад Бухарэста — машына, на якой яны ехалі ў Кішынёў, уразалася ў дрэва. Пахаваны на Цэнтральных (Армянскіх) могілках Кішынёва.
Творчасць
Напісаў больш 300 песень, музыку да фільмаў. Працаваў з братам — Петрэ Тэадоравічам, а таксама з Анастасіяй Лазарук, Сафіяй Ратару, Іонам Суручану, Нінай Кулікоўскай, Зінаідай Жулей і многімі іншымі выканаўцамі.
Ленгерых (Вестфалія)
Ленгерых (Lengerich) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Мюнстэр. Уваходзіць у склад раёна Штайнфурт. Насельніцтва — чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 90,71 км². Афіцыйны код — 05 5 66 040.
Горад падзяляецца на 12 гарадскіх раёнаў.
Хёрстэль
Хёрстэль (Hörstel) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Мюнстэр. Уваходзіць у склад раёна Штайнфурт. Насельніцтва — чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 107,32 км². Афіцыйны код — 05 5 66 016.
Горад падзяляецца на 4 гарадскія раёны.
Цярнопальская гарадская грамада
Цярнопальская (Тэрнопільская) гарадская грамада (Тернопі́льська міська́ грома́да) — тэрытарыяльная грамада ва Украіне, у Цярнопальскім раёне Цярнопальскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — г. Цярнопаль. Плошча грамады — 167,9 км², насельніцтва — (2020 г.).
Гісторыя
Утвораны 14 лістапада 2018 года шляхам далучэння Кабзарыўскага, Куравэцкага, Малашавецкага і Чэрныхіўскага сельсаветаў Зборыўскага раёна да Цярнопальскага гарадскога савета абласнога значэння.
7 лютага 2020 года да грамады далучыўся Гарадзішчанскі сельсавет Зборыўскага раёна.
Населеныя пункты
У грамаду ўваходзяць 1 горад (Цярнопаль) і 10 вёсак :
Альшанка (Пінскі раён)
Альша́нка (, Ольшанка) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Парэцкага сельсавета.
Вёска знаходзіцца за 19 км ад аўтадарогі Івацэвічы — Пінск — Столін і за 39 км ад г. Пінск.
Альберта Таранціні
Альберта Сесар Таранціні (Alberto César Tarantini; нар. ) — аргенцінскі футбаліст, абаронца. Чэмпіён свету 1978 у складзе нацыянальнай зборнай Аргенціны.
Охтруп
Охтруп (Ochtrup) — горад у Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкаваны адміністрацыйнай акрузе Мюнстэр. Уваходзіць у склад раёна Штайнфурт. Насельніцтва — чалавек (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 105,54 км². Афіцыйны код — 05 5 66 068.
Горад падзяляецца на 3 гарадскія раёны.
Надвірнянская гарадская грамада
Населеныя пункты
У склад грамады ўваходзяць 1 горад (Надвірна) і 12 вёсак:
Ноенкірхен
Ноенкірхен:
Правы ЛГБТ у Літве
Літва з’яўляецца адной з краін ЕС, дзе прадстаўнікі ЛГБТ-супольства не могуць легалізаваць свае зносіны. Пасля распаду СССР менавіта ў Літве найбольш доўга захоўваўся крымінальны пераслед за мужаложства, якое было адменена толькі ў 1993 г.
Згодна са штогадовым рэйтынгам, складзеным міжнароднай асацыяцыяй ЛГБТ-людзей, на 2021 год у Літве цярпімасць да сексуальных мяншынстваў склала ўсяго 23 %. Большасць грамадзян Літвы па-ранейшаму ставіцца да ЛГБТ нецярпіма і непаважліва.
Забарона «прапаганды гомасексуалізму»
1 сакавіка 2010 года набыў сілу закон «Аб абароне непаўналетніх ад адмоўнага ўздзеяння публічнай інфармацыі», які быў асуджаны цэлым шэрагам палітычных і грамадскіх дзеячаў і арганізацый. У першапачатковай рэдакцыі закон забараняў публікацыю інфармацыі, якая прапагандуе гомасексуальныя, бісексуальныя і палігамныя зносіны ў грамадскіх месцах, у тым ліку школах, а таксама СМІ, даступных для асоб, маладзейшых за 18 гадоў.
Згодна з унесенымі папраўкамі закон класіфікуе любую інфармацыю, якая ганіць сямейныя каштоўнасці, або якая заахвочвае канцэпцыю шлюбу і сям’і, адрозную ад прадугледжанай Канстытуцыяй ці Грамадзянскім кодэксам Літоўскай Рэспублікі, шкоднай для дзяцей. Любая публічная прапаганда аднаполых партнёрстваў або прапаганда роўнасці ў шлюбе забароненыя законам.
Шлюб у літоўскім заканадаўстве вызначаецца як саюз паміж мужчынам і жанчынай.
Тэрауці Масатакэ
Тэрауці Масатакэ (寺内 正毅, Terauchi Masatake, 1852—1919) — 18-ы прэм’ер-міністр Японіі (1916—1918). Вайсковец, маршал.
Ноенкірхен (Штайнфурт)
Ноенкірхен (Neuenkirchen) — камуна ў Германіі, у зямлі Паўночны Рэйн-Вестфалія. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Мюнстэр. Уваходзіць у склад раёна Штайнфурт. Насельніцтва — чалавекі (на 31 снежня 2010 года). Плошча — 48 км². Афіцыйны код — 05 5 66 060.
NGC 7331
NGC 7331 (іншыя абазначэнні — PGC 69327, UGC 12113, MCG 6-49-45, ZWG 514.68) — спіральная галактыка в сузор’і Пегас, на адлегласці каля 43 мільёнаў светлавых гадоў ад Землі. Была адкрыта Уільямам Гершэлем у 1784. У 1959 Мілтан Х'юмасан адкрыў звышновую (SN1959D) з каардынатамі 32"W і 13"N ад цэнтра галактыкі.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
1960 год у гісторыі астраноміі
1960 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Астрэйка
Астрэ́йка — беларускае прозвішча.
Tennis for Two
«Tennis for Two» (тэніс для дваіх) — адна з першых камп’ютарных гульняў з графічным інтэрфейсам і першая шматкарыстальніцкая гульня. Была распрацавана ў 1958 годзе фізікам Уільямам Хігінботамам.
Увосень у Брукхэйвенскай лабараторыі праходзілі дні адкрытых дзвярэй. Хігінботам, кіраўнік прыборабудаўнічага аддзела, ведаў, што наведвальнікаў складана зацікавіць фатаграфіямі і іншымі статычнымі экспанатамі. У яго ўзнікла ідэя стварыць электронную гульню. На экране асцылографа маляваліся ў вертыкальным разрэзе тэнісны корт з сеткай і мяч. Два гульца пры дапамозе пульта з paddle перакідалі мяч праз сетку. Ні гульцы, ні ракеткі на экране не маляваліся.
Гульня была рэалізавана на АВМ. Хігінботам распрацаваў электронныя схемы для гульні; лабарант Роберт Дворжак праводзіў канчатковую зборку.
Лёс гульні
«Tennis for Two» была вельмі папулярным экспанатам, аднак Хігінботам у той час не зразумеў значнасць свайго вынаходства, і таму не паспрабаваў запатэнтаваць гульню. Нягледзячы на папулярнасць, гульня праіснавала меней двух гадоў. Пасля дзён адкрытых дзвярэй 1959 «Tennis for Two» была разабрана, а асцылограф і АВМ пушчаны на іншыя патрэбы лабараторыі.
Чамярын
Чамяры́н (, Чемерин) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Парэцкага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Чамярынскага сельсавета.
Украінскі народны танец
Украінскі народны танец — традыцыйныя танцы украінцаў.
Асноўныя танцавальныя жанры ўкраінскага народнага танца:
Сёння ўкраінскі танец перш за ўсё прадстаўлены тым, што этнографы, фалькларысты і гісторыкі танца называюць «Украінскія народна-сцэнічныя танцы», якія з’яўляюцца стылізаваным ўяўленнем традыцыйных танцаў і іх характэрных рухаў, харэаграфія якіх ставіцца для канцэртна-танцавальных спектакляў. Гэтая стылізаваная форма мастацтва настолькі прасякнула культуру Украіны, што на сённяшні дзень засталося вельмі мала чыста традыцыйных форм украінскага танца.
Ярэмчанская гарадская грамада
Ярэмчанская гарадская грамада (Яремча́нська міська́ грома́да) — тэрытарыяльная грамада ва Украіне, у Надвірнянскім раёне Івана-Франкоўскай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр — г. Ярэмчэ. Плошча грамады — 273,7 км², насельніцтва — (2020).
Кірылаўская вуліца (Кіеў)
Кірылаўская вуліца (Кири́лівська ву́лиця) — вуліца ў Кіеве, мясцовасці Падол, Плоскае, Курэнёўка. Пралягае ад Яраслаўскай да Беліцкай вуліцы. Працягам вуліцы з'яўляецца Вышгородская вуліца.
Гісторыя
З XVIII стагоддзя вуліца фігуравала пад назвай Плоская (назва паходзіць ад гістарычнай мясцовасці Плоскае). У 1869 году вуліца стала называцца Кірылаўскай (па назве Кірылаўскага манастыра).
У 1935 годзе вуліцу перайменавалі ў гонар М. В. Фрунзэ (імя Фрунзэ). Пасля траплення ў няміласць савецкага наркама ўнутраных спраў Н. І. Яжова, ў 1939 годзе да вуліцы Фрунзэ далучылі вуліцу імя Яжова (раней званую Курэнёўскай вуліцай, вядомую з 2-й паловы XIX стагоддзя як цэнтральная дарога Курэнёўкі, у 1937-1939 гадах - імя Яжова), а таксама частка Вышгарацкай вуліцы.
22 студзеня 2015 года на сесіі Кіеўскага савета было прынята рашэнне аб вяртанні вуліцы гістарычнай назвы - Кірылаўскай. Рашэнне было афіцыйна апублікавана і ўступіла ў сілу 27 лютага.
NGC 7332
NGC 7332 (іншыя абазначэнні — PGC 69342, UGC 12115, MCG 4-53-8, ZWG 474.12, KCPG 570A) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Дочкі міласэрнасці Святога Вінцэнта дэ Поля
Дочкі міласэрнасці Святога Вінцэнта дэ Поля (Filles de la charité de Saint Vincent de Paul, FdC) — каталіцкая жаночая кангрэгацыя, заснаваная Вінцэнтам дэ Полем і герцагіняй Луізай дэ Марыяк у 1633 годзе ва Францыі. Дачок міласэрнасці, разам з мужчынскай кангрэгацыяй лазарыстаў часта называюць вінцэнтыянамі. Таксама вядомы як шэрыя сёстры ад колеру сваіх убораў і як шарыткі ад charité — міласэрнасць.
У Рэчы Паспалітай дочкі міласэрнасці вядомы як сёстры міласэрнасці. Магчыма рэгіянальная трансфармацыя наймення адбылася праз пэўную нязграбнасць традыцыйнага звароту да манашак «сястра дачка міласэрнасці», «siostro córko miłoserdzia».
Арганізацыя
Дочкі міласэрнасці — таварыства апостальскага жыцця, то бок яго сёстры не даюць манаскіх зарокаў. У XX ст. дочкі міласэрнасці былі адной з найбуйнейшых жаночых кангрэгацый, у 1998 годзе было 24 982 сястры і 2757 кляштараў па ўсім свеце.
Сёстры таварыства даюць зарокі беднасці, цноты, паслушэнства і служэння бедным. Галоўныя кірункі дзейнасці — догляд хворых, адукацыя беднякоў, апека сірот і старых.
Гісторыя
Кангрэгацыя заснавана св. Вінцэнтам дэ Полем і герцагіняй Луізай дэ Марыяк ў 1633 годзе. Яны зрушылі тагачасныя ўяўленні, што жаночае манаскае пакліканне палягае выключна ў строгім адасабленні ў кляштарах. Вінцэнт дэ Поль так ахарактарызаваў новы рух: «іх кляштарам будуць дамы хворых, іх капліцай — парафіяльная царква, іх келляй — найманы пакой, іх кратамі — страх Божы».
Дочкі міласэрнасці сталі першым са шматлікіх пазней жаночых дзейных рухаў, чые сёстры далі зарокі, але жывуць і дзейнічаюць у свеце.
Спачатку галоўнай задачай сясцёр была дапамога хворым у іх дома, неўзабаве іх дзейнасць вельмі пашырылася. Шэрыя сёстры пачалі выхоўваць дзяцей-падкідышаў. Узялі на сябе апеку катаржнікаў. З 1656 года дапамагалі параненым на полі бою.
У 1652 годзе кляштар дачок міласэрнасці ўпершыню быў заснаваны за межамі Францыя — у Польшчы, кангрэгацыя пачала хутка распаўсюджвацца па ўсёй Еўропе.
У XIX—XX ст. дочкі міласэрнасці працавалі, у асноўным, у медыцынскіх установах, бясплатных школах, дзіцячых садках, прытулках.
Французская рэвалюцыя
Антырэлігійныя сілы падчас Вялікай французскай рэвалюцыі рашуча спрабавалі закрыць усе кляштары ва Францыі. У 1789 годзе ў краіне было 426 дамоў дачок міласэрнасці, па ўсёй Еўропе — каля 6000 сясцёр кангрэгацыі. У 1792 годзе сёстрам было загадана пакінуць Францыю. Афіцыйна супольнасць была расфарміравана ў 1793 годзе. Клятву падтрымкі рэвалюцыі навязвалі ўсім былым членам рэлігійных ордэнаў, якія былі службу, аплачванай дзяржавай. Прыняцце прысягі разглядалася як разрыў з царквой, а тыя, хто адмовіўся клясціся, лічыліся контррэвалюцыянерамі.
У Анжэ рэвалюцыйныя ўлады вырашылі даць урок тым, хто адмаўляўся клясціся ў падтрымку рэвалюцыі. Сёстры кангрэгацыі Мары-Эн Вайло і Адыль Баўмгартэн былі публічнай пакаранны смерцю ў 1794 годзе. На цырымоніі ў Рыме 19 лютага 1984 года папа Ян Павел II кананізаваў 99 чалавек, якія памерлі за веру ў Анжэ, у тым ліку сясцёр Вайло і Баўмгартэн. Іх дзень памяці — 1 лютага.
Сястра Маргарыта Рутан была кіраўніцай таварыства сясцёр, якія стварылі ў шпіталь Даксе. Шасцёра сясцёр адмовіліся прыняць рэвалюцыйную клятву. Тады ўлады вырашылі пазбавіцца ад Рутан і шукалі матыў арыштаваць яе. Яны сфабрыкавалі справу, паводое яе сястра Маргарыта была непатрыятычная і фанатычна агітавала салдат у шпіталі дэзерціраваць і далучыцца да Каралеўскай арміі ў Вандэі. 9 красавіка 1794 года сястра Маргарыта асуджаная да смерці на гільяціне ў Паяне. Яна кананізавана 19 чэрвеня 2011 года ў Даксе, дзень памяці — 26 чэрвеня.
Сёстры Марыя-Мадэліна Фантэн, Марыя-Франсуаза Ланель, Тэрэза Фанту і Жанна Жэрар з Араса былі пакараны ў Камбрэ 26 чэрвеня 1794 года. У чаканні фурманкі, якая мусіла везці сясцёр да гільяціны, ахова забрала іх ружанец і, не ведаючы, што рабіць, паклала іх на галовы манашак, як кароны. Сёстры кананізаваны 13 чэрвеня 1920 года, дзень памяці — 26 чэрвеня.
Кангрэгацыя адноўлена ў 1801 годзе, многія былыя сёстры вярнуліся, і імкліва развівалася на працягу XIX ст.
Канстанцін Паўлавіч Рабаў
Канстанцін Паўлавіч Рабаў (24.04(07.05).1910 — ?) — беларускі ўрач, спецыяліст у галіне гісталогіі і цыталогіі. Доктар медыцынскіх навук, прафесар (1960).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Данецку ў сям’і рабочага. Скончыў школу 2-й ступені, 1927, агранамічны факультэт Сельскагаспадарчага інстытута ў Новачаркаску Растоўскай вобласці, 1931. Выкладчык біялогіі ў школе калгаснай моладзі ў Манычы Растоўскай вобласці, 1932—1933; выкладчык біялогіі гідрамеліярацыйнага тэхнікума ў Новачаркаску, 1933—1935. Асістэнт кафедры біялогіі Вышэйшай сельскагаспадарчай школы пры Наркамземе РСФСР у Новачаркаску, 1935—1937; аспірант кафедры гісталогіі і эмбрыялогіі Зоаветэрынарнага інстытута ў Новачаркаску, 1937—1939.
Асістэнт кафедры гісталогіі Самаркандскага медыцынскага інстытута, 1939—1941; прысуджана вучоная ступень кандыдата біялагічных навук, 1940; асістэнт кафедры гісталогіі медыцынскага інстытута ў Душанбэ, 1941—1943; асістэнт кафедры гісталогіі Іванаўскага медыцынскага інстытута, 1943—1947, адначасова студэнт Іванаўскага медыцынскага інстытута, 1943—1946; прысвоена вучонае званне дацэнта, 1945. Дацэнт кафедры гісталогіі Вінніцкага медыцынскага інстытута, 1947—1950; загадчык курса, кафедрай гісталогіі Ужгарадскага ўніверсітэта, 1950—1961; прысуджана вучоная ступень доктара медыцынскіх навук, 1960; зацверджаны ў вучоным званні прафесара, 1960.
Загадчык кафедры гісталогіі і эмбрыялогіі Івана-Франкоўскага медыцынскага інстытута, 1961—1963; кіраўнік ЦНДЛ Мінскага медыцынскага інстытута, 1963—1970.
Выконваў абавязкі загадчыка кафедры гісталогіі і эмбрыялогіі Мінскага медыцынскага інстытута, 1970—1971; прафесар кафедры біялогіі Мінскага медыцынскага інстытута, 1971—1972; прафесар кафедры анатоміі і фізіялогіі Мінскага педагагічнага інстытута, 1972—1985.
NGC 7333
NGC 7333 — зорка ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Ботаніцкі сельсавет
Бо́таніцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Ботанічы.
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Ботаніцкі (Стаработаніцкі) сельсавет у складзе Суражскага раёна Віцебскай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Суражскім раёне БССР, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці БССР. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Віцебскага раёна. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Пышнікоўскага сельсавета. 22 снежня 1960 года скасаваны, тэрыторыя сельсавета далучана да Бабініцкага сельсавета (10 населеных пунктаў: Буева, Жабенцяі, Казанава, Кашалёва, Клішава, Максюткі, Мяльны, Палудзеткі, Прузы і Пышнякі) і Суражскага пассавета (13 населеных пунктаў: Белікі, Ботанічы, Гара, Засценкі, Зэздрына, Краскі, Крупадзёры, Падмошша, Пенклавічы, Прысушына, Рыбакі, Трушчы і Шавуры).
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 23 населеныя пункты.
Бярэзніцкі сельсавет
Бярэ́зніцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ружанскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Бярэзніца.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Ружанскага раёна Брэсцкай вобласці БССР, з 8 студзеня 1954 года — Гродзенскай вобласці, з 19 чэрвеня 1954 года — Брэсцкай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Ружанскага сельсавета.
Вішавічы
Вішаві́чы (, Вишевичи) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Пінкавіцкага сельсавета.
Адольф фон Менцэль
Адольф фон Менцэль (Adolph Friedrich Erdmann von Menzel;, Брэслау — , ) — нямецкі мастак і ілюстратар, адзін з лідараў рамантычнага гістарызму.
Вішавічы
Да 1998 года вёска знаходзілася ў складзе Аснежыцкага сельсавета.
Адольф фон Менцэль
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Брэслау ў сям’і прускага двараніна Карла Эрдмана фон Менцэля, які валодаў у горадзе ўласнай літаграфічнай майстэрняй. У 1830 годзе Адольф фон Менцэль пераехаў з сям’ёй у Берлін.
Першай мастацкай школай стала для Адольфа літаграфічная майстэрня бацькі. Стаўшы ў 1833 годзе карміцелем сям’і пасля смерці бацькі, ён браўся за любую працу: рабіў абедзенныя меню, запрашальныя квіткі і г. д. Адольф нядоўга (усяго 6 месяцаў) наведваў класы акадэміі майстэрстваў у Берліне і быў амаль самавукам. Упершыню зрабіўся вядомы ў 1833 годзе сшыткам малюнкаў, выкананых пяром і якія адлюстроўвалі «Жыццё мастака».
За гэтай юнацкай працай Менцеля ішлі шэраг ім самім літаграфаваных «Выдатнасцяў Брандэнбургскай гісторыі» (1834—1839, 12 аркушаў) і некалькі першых яго спроб у жывапісе алейнымі фарбамі, напрыклад, «Гульня ў шахматы» (1836), «Юрыдычная кансультацыя» (1837), «Судовае паседжанне» (1837) і іншыя працы. Але неўзабаве яму прыйшлося адкласці ў бок палітру і пэндзлі, каб заняцца стварэннем ілюстрацый да «Гісторыі Фрыдрыха Вялікага» Франца Куглера (1839—1842) і пасля ілюстраваннем раскошнага выдання твораў Куглера (1843—49).
Амур белы
Амур белы (Ctenopharyngodon idella) — рыба сямейства карпавых.
Апісанне
Даўжыня цела да 120 см, маса да 32 кг. Спіна зеленавата- або жаўтавата-шэрая, бакі цёмна-залацістыя, па краі лускі цёмны вобад. Бруха светла-залацістае. Спінны і хваставы плаўнікі цёмныя, астатнія больш светлыя.
Пашырэнне
Пашыраны ва Усходняй Азіі ад ракі Амур да Паўднёвага Кітая. Гадуюць на поўдні Украіны, у Малдове, Краснадарскім краі Расіі, Сярэдняй Азіі, дэльце Волгі і інш. На Беларусь завезены ў 1963 годзе, гадуюць у сажалкавых гаспадарках.
Асаблівасці біялогіі
Полавая спеласць у 7—8 гадоў, пры даўжыні 65—70 см. У вадаёмах прыроднага арэала нераст пры тэмпературы вады 26—30 "С у чэрвені—ліпені, ікру адкладвае порцыямі ва быстрыні ў перыяд падняцця вады ў рацэ; плоднасць 350—500 тыс. ікрынак. Моладзь корміцца зоапланктонам і водарасцямі, дарослыя — воднымі і затопленымі наземвымі раслінамі.
Алькала-дэ-Энарэс
Алькала-дэ-Энарэс (Alcalá de Henares) — горад у Іспаніі, які размяшчаецца ў аўтаномнай супольнасці Мадрыд, у 35 кіламетрах на паўночны ўсход ад сталіцы краіны. Цэнтр гораду занесены ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. У горадзе было створана адно з першых біскупстваў у Іспаніі.
Гісторыя
Першыя людзі пасяліліся тут яшчэ ў часы неаліту, потым у гэтай мясцовасці нейкі час жылі плямёны кельтаў, а ў I стагоддзі да н.э. рымляне заснавалі тут горад Камплютум (Complutum). Паводле загаду імператара Дыяклетыяна ў 306 годзе тут пакаралі смерцю двух хлопчыкаў-хрысціян, Хуста і Пастара, пасля чаго ў горад пацягнуліся паломнікі, праз стагоддзе архібіскуп Таледа кананізаваў мучанікаў, шанаваных у Іспаніі па гэты дзень. Пасля рымлян навакольныя землі належалі вестготам.
З 711 года мясцовасць трапіла пад уладу арабаў, якія ўзвялі на высокім пагорку ледзь у бок ад рымскага паселішча крэпасць. 3 мая 1118 года горад быў адбіты войскамі архібіскупа Таледа, і новыя жыхары аддалі перавагу ўсталявацца на рымскім месцы, пакінуўшы замак разбурацца. Горад развіваўся ў асноўным дзякуючы ажыўленаму рынку і выгаднаму становішчу: гэтай дарогай каралі Кастыліі падарожнічалі на поўдзень. У 1496 годзе ў горадзе быў адчынены ўніверсітэт, які быў заснаваны кардыналам Сіснерасам.
Славутасці
Цэнтр горада занесены ў спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Да ліку асноўных славутасцей можна прылічыць Саборную царкву, закладзеную ў 1136 годзе, якая была збудавана ў гатычным стылі, аднак яна моцна пацярпела падчас грамадзянскай вайны, і архібіскупскую рэзідэнцыю, у якой цяпер захоўваюцца архівы інквізіцыі.
Спіс аб’ектаў PGC (1964001—1965000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1964001—1965000)
Літаратурны музей імя Юзафа Чаховіча
Літаратурны музей імя Юзафа Чаховіча (Muzeum Literackie im. Józefa Czechowicza) размешчаны ў Любліне і з'яўляецца падраздзяленнем Люблінскага музея. Мэтай працы музея з'яўляецца збіранне, захоўванне, даследаванне і папулярызацыя рукапісаў, друкаваных выданняў, матэрыялаў навуковых даследаванняў, а таксама рэчаў, звязаных з Юзафам Чаховічам і іншымі люблінскімі літаратарамі.
Гісторыя
У 1957 годзе ў артыкуле «Захавайце памяць пра вялікіх» (часопіс «Культура і жыццё») і Лех Людароўскі заклікалі стварыць музеі Баляслава Пруса, Генрыка Сянкевіча і Юзафа Чаховіча. Сябры Чаховіча, Фелікс Арашкевіч,, і Казімеж Анджэй Яворскі, віталі ідэю і перадалі для фондаў будучага музея рэчы і кнігі, звязаныя з паэтам. Люблінскія ўлады таксама падтрымалі ідэю, і 9 верасня 1968 года — у 29-ю гадавіну гібелі паэта — Літаратурны музей імя Юзафа Чаховіча быў адкрыты, у доме 10 па вуліцы Нарутовіча.
У 1999 годзе музей выехаў з будынка, у якім працаваў больш за 30 гадоў, і на працягу трох гадоў часова размяшчаўся ў сядзібе Вінцэнта Поля. 9 верасня 2002 года музей адчыніў дзверы ўжо па сваім сучасным адрасе — Злота вуліца, дом 3, які быў падораны гораду сям'ёй мецэнатаў Рабінінавых.
Акцябрын Аркадзевіч Сідзельнікаў
Акцябрын Аркадзевіч Сідзельнікаў (,  —) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Скончыў Львоўскі політэхнічны інстытут у 1950 годзе. З 1955 года старшы архітэктар, галоўны архітэктар праектаў у Белдзяржпраекце, з 1975 па 1980 год — у Мінскграмадзянпраекце.
Член Саюза архітэктараў СССР з 1961 года. Член КПСС з 1944 года. Пражываў у Мінску.
Творчасць
Асноўныя працы (у аўтарскіх калектывах): генпланы Слуцка (1956), Салігорска (1965, 1970), Ваўкавыска (1966), Дзяржынска, Заслаўя (1969), Стоўбцаў (1975), ПДП Паўднёвага, Паўночнага, Паўночна-Заходняга раёнаў, цэнтра горада ў Салігорску (1958-73), цэнтра горада і жылой зоны па вул. Гагарына ў Барысаве (1970), жылога раёна па вул. Суворава, Савецкіх пагранічнікаў у Гродне (1969), праекты забудовы мікрараёнаў № 3, 5, 6, 9, 10, 12, 14 у Салігорску (1961-79), № 1, 2, 5 па вул. Гагарына (1967-69), вул. Нармандыя-Нёман (1975) у Барысаве, па вул. Суворава ў Гродне (1969), Заводскай у Брэсце (1963), праекты набярэжнага парку (1976), сквера па вул. Казлова (1973) у Салігорску.
Нацыянальныя сілы абароны
Нацыянальныя сілы абароны (قوة الدفاع الوطني, скар. НСА) — добраахвотніцкія ваенізаваныя фармаванні, створаныя сірыйскім урадам падчас грамадзянскай вайны ў Сірыі пры садзейнічанні Ірана, па ўзоры іранскага апалчэння «Басідж» і праіранскай шыіцкай брыгады «Ліва аль-Бакір».
Фарміраванне
Да пачатку 2013 года прэзідэнт Сірыі Башар Асад прыняў меры па арганізацыйным афармленні і аб’яднанню сотняў атрадаў мясцовага апалчэння ў Нацыянальныя сілы абароны.
У адрозненне ад сірыйскай арміі, байцам апалчэння дазваляецца збіраць і пакідаць сабе трафеі з палёў баявых дзеянняў.
Роля
Апалчэнне дзейнічае ў ролі пяхоты. Яно вядзе барацьбу з паўстанцамі непасрэдна на зямлі і каардынуе свае дзеянні з арміяй, якая забяспечвае ім матэрыяльна-тэхнічную і артылерыйскую падтрымку.
НСВ пазіцыянуецца як свецкая сіла. Па гэтай прычыне, многія з іх членаў з’яўляюцца сірыйскімі меншасцямі (алавіты, хрысціяне, друзы і армяне). Выдання Washington Post і Wall Street Journal лічаць, што стварэнне апалчэння прайшло паспяхова, так як яно гуляе вырашальную ролю ў паляпшэнні ваеннага становішча ўрадавых войскаў у Сірыі з лета 2012 года, калі многія аналітыкі прагназавалі падзенне Асада і яго ўрада.
Байцы міліцый могуць самастойна выбраць месца дыслакацыі для прыняцця ўдзелу ў вайсковых аперацыях.
Апалчэнне мае жаночае крыло пад назвай «Львіцы нацыянальнай абароны», якое складаецца з 500 жанчын. Яны працуюць на кантрольна-прапускных пунктах. У асноўным жаночыя атрады разгорнуты ў раёнах Хомса. Жанчыны навучаны выкарыстанню аўтаматаў Калашнікава, буйнакаліберных кулямётаў і гранат.
Структура
Падраздзяленні НСА былі створаны ў г. Дамаск, Алепа, Хомс, Хама, Сувейда, Латакія, Тартуса, Хасеке і Рака.
Да ліку падраздзяленняў НСА адносяцца:
Філёўская лінія
Філёўская лінія (Филёвская линия; раней Арбацка-Філёўская) — адзіная лінія, пасля Бутаўскай лініі, большая частка якой знаходзіцца на паверхні. Працягласць — 14,9 км. Колькасць станцый — 13.
Гісторыя
Участак паміж станцыямі «Вуліца Камінтэрна» — «Смаленская» пачаў дзейнічаць у 1935 у складзе I чаргі будовы Маскоўскага Метрапалітэна. У 1937 быў пабудаваны ўчастак паміж станцыямі «Смаленская» і «Кіеўская», які ўключаў у сабе Смаленскі метрамост. Да 1938 года дзейнічаў вілачны рух. У 1938 годзе станцыі ўваходзяць у склад Арбацка-Пакроўскай лініі, якая ўключала ў сабе станцыі: «Кіеўская», «Смаленская», «Арбацкая», «Вуліца Камінтэрна», «Плошча Рэвалюцыі» і станцыю «Курская». Пад час вайны перагон «Арбацкая»-«Смаленская» быў пашкоджаны. У 1953 годзе ўчастак «Калінінская» — «Кіеўская» зачыняецца, бо для Арбацка-Пакроўскай лініі ўжо пабудаваны тунэль глыбокага закладвання. Аднак участак «Калінінская» — «Кіеўская» адкрываецца 7 лістапада 1958 года разам з наземным участкам «Кіеўская» — «Кутузаўская». Праз год адкрываецца станцыя «Філі»
Similium
Класіфікацыя
У родзе 41 падатрад і больш за 100 відаў :
Стэнлі Уітынгем
Майкл Стэнлі Уітынгем (Michael Stanley Whittingham; нар., Нотынгем, Англія) — брытанска-амерыканскі хімік. У цяперашні час ён з’яўляецца прафесарам хіміі і дырэктарам як Інстытута даследаванняў матэрыялаў, так і праграмы матэрыялазнаўства і інжынерыі ва Універсітэце штата Нью-Ёрк у Бінгемтане. Ён таксама займае пасаду дырэктара Паўночна-Усходняга цэнтра назапашвання хімічнай энергіі (NECCES) Міністэрства энергетыкі ЗША ў Бінгемтане. Ён быў узнагароджаны Нобелеўскай прэміяй па хіміі ў 2019 годзе разам з Акірай Ёсіна і Джонам Гудэнафам.
Уітынгем з’яўляецца ключавой фігурай у гісторыі развіцця літый-іонных акумулятараў, якія цяпер выкарыстоўваюцца ва ўсіх прыладах, ад мабільных тэлефонаў да электрычных транспартных сродкаў. Ён упершыню адкрыў інтэркаляцыйныя электроды ў 1970-х гадах і падрабязна апісаў канцэпцыю рэакцыі інтэркаляцыі для акумулятарных батарэй у канцы 1970-х гадоў. Ён валодае арыгінальнымі патэнтамі на канцэпцыю выкарыстання хіміі інтэркаляцыі ў высоказварачальных літый-іонных батарэях з высокай шчыльнасцю магутнасці. І ён вынайшаў першую літый-іонную акумулятарную батарэю, запатэнтаваную ў 1977 годзе і замацаванай за Exxon. Яго праца над літый-іоннымі батарэямі заклала аснову для далейшых распрацовак іншых батарэй. Таму яго называюць бацькам-заснавальнікам літый-іонных акумулятараў.
Адукацыя і кар’ера
Уітынгем атрымаў вучыўся ў Стэмфардскай школе з 1951 па 1960 гады, перш чым паступіць у Нью-Каледж, Оксфард. У Оксфардскім універсітэце ён атрымаў ступень бакалаўра (1964), магістра (1967) і доктара філасофіі (1968). Пасля завяршэння аспірантуры Уітынгем працаваў дацэнтам у Стэнфардскім універсітэце. Затым 16 гадоў працаваў у Exxon Research & Engineering Company. Затым ён чатыры гады працаваў у Schlumberger, перш чым стаць прафесарам Бінгемтанскага ўніверсітэта.
З 1994 па 2000 год ён займаў пасаду намесніка прарэктара ўніверсітэта па навуковай рабоце. Ён таксама займаў пасаду віцэ-старшыні Даследчага фонду Універсітэта штата Нью-Ёрк на працягу шасці гадоў. У цяперашні час ён з’яўляецца заслужаным прафесарам хіміі і матэрыялазнаўства і тэхнікі ў Бінгемтанскім універсітэце. Уітынгем быў прызначаны галоўным навуковым дырэктарам NAATBatt International у 2017 годзе.
У 2007 годзе Уітынгем быў сустаршынёй у даследаванні Міністэрства энергетыкі па назапашванні хімічнай энергіі, а цяпер з’яўляецца дырэктарам Паўночна-Усходняга цэнтра па назапашванні хімічнай энергіі (NECCES), Цэнтра энергетычных памежных даследаванняў Міністэрства энергетыкі ЗША (EFRC) у Бінгемтане. У 2014 годзе NECCES атрымаў 12,8 мільёна долараў ад Міністэрства энергетыкі ЗША, каб дапамагчы паскорыць навуковыя прарывы, неабходныя для пабудовы новай эканомікі 21-га стагоддзя. У 2018 годзе Міністэрства энергетыкі выдзеліла NECCES яшчэ 3 мільёны долараў на працяг важных даследаванняў па батарэях. Каманда NECCES выкарыстоўвае фінансаванне, каб палепшыць працу матэрыялаў для назапашвання энергіі і распрацаваць новыя матэрыялы, якія «таннейшыя, экалагічна чыстыя і здольныя захоўваць больш энергіі, чым сучасныя матэрыялы».
Даследаванне
Уітынгем з’яўляецца ключавой фігурай у гісторыі развіцця літый-іонных акумулятараў, адкрыўшы канцэпцыю інтэркаляцыйных электродаў. Exxon вырабіла літый-іонны акумулятар Whittingham у 1970-х гадах, які быў заснаваны на катодзе з дысульфіду тытана і літый-алюмініевым анодзе. Батарэя мела высокую шчыльнасць энергіі, і дыфузія іонаў літыя ў катод з дысульфіду тытана была зварачальнай, што рабіла акумулятар перазараджаемым. Акрамя таго, дысульфід тытана мае асабліва высокую хуткасць дыфузіі іонаў літыя ў крышталічную рашотку. Exxon паклала свае рэсурсы на камерцыялізацыю Li/LiClO4/ TiS2 батарэі. Заклапочанасць бяспекі прымусіла Exxon спыніць праект. Уітынгем і яго каманда працягвалі публікаваць свае працы ў навуковых часопісах па электрахіміі і фізіцы цвёрдага цела. У рэшце рэшт ён пакінуў Exxon ў 1984 годзе і правёў чатыры гады ў Schlumberger у якасці менеджэра. У 1988 годзе ён прыняў пасаду прафесара хімічнага факультэта Бінгемтанскага ўніверсітэта, ЗША, каб працягнуць свае навуковыя інтарэсы.
«Усе гэтыя батарэі называюцца інтэркаляцыйнымі батарэямі. Гэта як пакласці варэнне ў бутэрброд. У хімічным плане гэта азначае, што ў вас ёсць крышталічная структура, і мы можам пакласці іоны літыя, выняць іх, і структура пасля гэтага будзе дакладна такая ж», — сказаў Уітынгем. «Мы захоўваем крышталічную структуру. Вось што робіць гэтыя літыевыя батарэі такімі добрымі, што дазваляе ім так доўга працаваць на цыкле».
Сённяшнія літыевыя батарэі абмежаваныя па ёмістасці, таму што на кожны акісляльна-аднаўленчы цэнтр пераходнага металу зварачальна ўстаўляецца менш за адзін літый-іон/электрон. Для дасягнення больш высокай шчыльнасці энергіі адзін з падыходаў — выйсці за рамкі рэакцый акісляльна-аднаўленчай інтэркаляцыі аднаго электрона ў вышэйзгаданых сістэмах. У цяперашні час даследаванні Уітынгэма прасунуліся да шматэлектронных рэакцый інтэркаляцыі, якія могуць павялічыць ёмістасць захоўвання за кошт інтэркаляцыі некалькіх іонаў літыя. Некалькі шматэлектронных інтэркаляцыйных матэрыялаў былі паспяхова распрацаваны Whittingham, як LiVOPO4/VOPO4 і г.д. Шматвалентны ванадый катыён (V3+<->V5+) грае важную ролю для дасягнення некалькіх электронных рэакцый. Гэтыя шматспадзеўныя матэрыялы праліваюць святло на акумулятарную прамысловасць, хутка павялічваючы шчыльнасць энергіі.
1953 год у гісторыі астраноміі
1953 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Дэісус (абраз з Дзісны)
Дэісус — абраз XIX ст., які паходзіць з царквы г. Дзісна Віцебскай вобласці. Памер абраза —.
Апісанне
Асаблівасцю іканаграфіі абраза з’яўляецца наяўнасць у ніжняй частцы чатырох – арла, ільва, быка і анёла. На ракрытым Евангеллі, што трымае Хрыстос, прыведзены яго выраз «Азъ есмь светъ міру».
Альбасетэ
Альбасетэ (Albacete) — горад на паўднёвым усходзе Іспаніі, які размяшчаецца ў аўтаномнай супольнасці Кастылія — Ла-Манча, у 127 кіламетрах ад Мадрыда. Насельніцтва горада складае 172 472 чалавек, паводле ацэнак за 2012 год, з’яўляючыся, такім чынам, самым населеным горадам у аўтаномнай супольнасці, хоць яе сталіцай з’яўляецца Таледа.
Гісторыя
Паходжанне горада з'яўляецца нявызначаным, хоць першыя некалькі пацверджанняў яго існавання, знойдзены падчас маўрытанскага панавання ў гэтым рэгіёне. Самая першая згадка аб горадзе адносіцца да 1269 года, калі Альбасетэ быў толькі невялікай вёскай. У 1241 годзе горад быў захоплены хрысціянскім войскам і знаходзіўся пад валадарствам Аларкона.
Каля першай чвэрці XIV стагоддзя вёска стала развівацца і яе насельніцтва павялічвацца. У 1375 годзе Альбасетэ стаў мястэчкам, а праз стагоддзе, у 1476 годзе, каталіцкія манархі дазволілі Альбасетэ раз на тыдзень ладзіць кірмаш.
Падчас паўстання камунерас (1520—1522), пасля першапачатковага пратэсту, Альбасетэ падтрымаў новага імператара Карла V, а ў 1526 годзе горад быў дараваны як феадальнае ўладанне яго жонцы, імператарцы Ізабеле Партугальскай. На працягу гэтага перыяду ў горадзе пачалося будаўніцтва царквы Сан-Хуан Баўтыста, якая пазней стала саборам.
Эканоміка
Авіяцыйная прамысловасць з'яўляецца адным з асноўных сектараў эканомікі, гэта значыць горад з’яўляецца домам для кампаній Albacete Air і лагістычнага парку, дзе размяшчаюцца іншыя буйныя кампаніі, у горадзе таксама знаходзіцца цэнтр падрыхтоўкі лётчыкаў НАТА.
Марка Тардэлі
Марка Тардэлі (Marco Tardelli; нар. ) — італьянскі футбаліст, паўабаронца. Чэмпіён свету 1982 у складзе нацыянальнай зборнай Італіі.
NGC 7335
NGC 7335 (іншыя абазначэнні — PGC 69338, UGC 12116, MCG 6-49-47, ZWG 514.69, NPM1G +34.0449) — галактыка ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Раман Генадзевіч Каролік
Раман Генадзевіч Каролік (нар. ) — беларускі плывец. Кандыдат у майстры спорту Беларусі.
Дасягненні
Срэбраны прызёр Першынства Беларусі 2013 года на дыстанцыі 100 м брасам.
Чэмпіён Беларусі на кароткай вадзе 2013 года ў камбінаванай эстафеце 4 × 50 м. Срэбраны прызёр на дыстанцыі 50 м брасам.
Наталля Свяржынская
Наталля Свяржынская (нар. ) — беларуская кёрлінгістка. Кандыдат у майстра спорту Беларусі.
Біяграфія
З 2010 года займаецца кёрлінгам. Член нацыянальных жаночай зборнай Беларусі па кёрлінгу.
Дасягненні
Чэмпіянат Беларусі па кёрлінгу сярод змяшаных каманд
Дэісус (абраз з Альгомеля, XVIII стагоддзе)
Дэісус — абраз XVIII ст., які паходзіць з в. Альгомель Столінскага раёна Брэсцкай вобласці. Быў выяўлены экспедыцыяй Акадэміі Навук БССР у 1981 г. Памер абраза —.
Апісанне
На абразе прадстаўлена кампазіцыя «трыморф». Адной з асаблівасцей кананічнай кампазіцыі з’яўляецца тое, што на Евангеллі, якое Хрыстос падтрымоўвае левай рукой, прыводзіцца фрагмент Евангелля ад Марка: «Рече Господь: иже хощет по Мне идти, да отвержется себе, и возмет крест свой, и по Мне грядет». Па-другое, Ян Хрысціцель трымае ў левай руцэ скрутак, дзе таксама змешчана выказванне з Евангелляў ад Марка і Мацея: «Покайтеся, приближися б Царство Небесное». За прастолам знаходзяцца выявы арханёлаў Міхала (з левага боку) і Габрыэля. У руках яны трымаюць свае атрыбуты — сцябліну лілеі і меч, а таксама зерцалы з літарамі «СТЪ СТЪ» і «СТ ГДЬ» анёльскага славаслоўя ''«Святы, Святы, Святы Гасподзь Саваоф! Уся зямля поўная славы Ягонай»''. Фон абраза дэкараваны ляпным па ляўкасу раслінным арнаментам. На жаль, пасля праведзенага «панаўлення» выгляд абраза змяніўся не ў лепшы бок.
Царква Святых Арханёлаў Міхаіла і Гаўрыіла (Варнічэнь)
Царква Святых Арханёлаў Міхаіла і Гаўрыіла (Biserica de lemn din Vorniceni) — праваслаўны храм у с. Стрэшэнскага раёна Малдовы. Помнік архітэктуры, рэгістрацыйны нумар 1440.
Гісторыя
Драўляная царква Святых Арханёлаў Міхаіла і Гаўрыіла ўзведзена ў 1791 годзе, і на той момант з'яўлялася адзіным храмам ў сяле. У 1839 годзе цакрва была перабудавана. У 1970-х гадах была праведзена рэстаўрацыя, у наш час вядуцца працы па яе абнаўленні. З часу будаўніцтва вакол царквы ўтварыліся могілкі.
У 1995 годзе згарэла драўляная званіца. У Музеі сяла ў Кішынёве была ўзведзена яе копія па праекце архітэктара Эўджэна Бызгу (Eugen Bâzgu), які аднавіў аб'ект па накідах і замерах, зробленых яшчэ ў часы студэнцтва.
Сяргей Уладзіміравіч Міхалкоў
Сяргей Уладзіміравіч Міхалкоў (28 лютага (13 сакавіка) 1913, Масква —, Масква ) — літаратар, старшыня Саюза пісьменнікаў РСФСР, пісьменнік, паэт, байкапісец, драматург, ваенны карэспандэнт падчас Вялікай Айчыннай вайны, аўтар тэксту двух гімнаў Савецкага Саюза і гімна Расійскай Федэрацыі. Сяргей Міхалкоў — Герой Сацыялістычнай Працы, лаўрэат Ленінскай і Сталінскай прэмій, акадэмік Расійскай Акадэміі адукацыі, кавалер ордэна Святога Андрэя Першазваннага.
Жывая мова
Жывая мова — кожная гутарковая мова пэўнага моўнага калектыву, якая сістэматычна і стала (непарыўна ў часе) ужываецца ім у зносінах і мяняецца ў працэсе ўжывання. Велічыня групы людзей, якія карыстаюцца мовай не мае значэння; важны толькі факт ужывання яе зараз як гутарковай у розных галінах штодзённага жыцця.
Stegopterna
Stegopterna — род двухкрылых сямейства. Вядома каля 15 апісаных відаў у родзе.
Віды
Гэтыя 15 відаў належаць да роду:
Жывая мова
Навучанне жывым мовам
У сучасным грамадстве карысна веданне некалькіх жывых моў, таму іх актыўна вучаць (гл. таксама артыкул «білінгвізм»). У многіх краінах, уключаючы Беларусь, аддаецца перавага вывучэнню англійскай як другой або замежнай мовы.
Расія
Дзяржаўнай мовай у Расія з’яўляцца руская мова. Руская мова абавязкова да выкладання ва ўсіх школах на тэрыторыі Расіі, кожны, хто жадае вывучаць рускую мову, павінен мець такую магчымасць. Таксама ўсё афіцыйнае справаводства і заканадаўства павінны складацца на рускай мове.
З прычыны абавязковасці вывучэння рускай мовы, яе практычнай карыснасці, паўсюднай распаўсюджанасці (гэта значыць яна з’яўляецца лінгва франка на тэрыторыі былой Расійскай імперыі), прадстаўнікі нешматлікіх народаў часцяком адмаўляюцца ад вывучэння нацыянальных моў, аддаючы перавагу рускай мове. Таксама пад уплывам рускай мовы, нацыянальныя мовы выцясняюцца з паўсядзённага ўжывання нават сярод іх спрадвечных носьбітаў. З замежных моў у Расіі самымі папулярнымі з’яўляюцца англійская, нямецкая і французская мовы.
Еўрапейскі Саюз
У адпаведнасці з сістэмай адукацыі Еўрапейскага Саюзу, ва ўсіх школах абавязкова вывучэнне як мінімум адной замежнай мовы. Існуе тэндэнцыя пачынаць навучанне замежным мовам як можна раней, часам нават у курсе пачатковай школы. Навучэнцы могуць выбраць дадатковыя замежныя мовы на добраахвотнай аснове. Пераважная колькасць навучэнцаў у якасці другой мовы выбіраюць англійскую (найбольш папулярная мова сярод навучэнцаў 23 з 25 краін ЕС, дзе адукацыя вядзецца не на англійскай мове), менш папулярнымі мовамі з’яўляюцца Французская і Нямецкая. Каля 90 % навучэнцаў вывучаюць англійскую мову, так як гэта з’яўляецца абавязковым або выбар дыктуецца бацькамі. Навучанне вядзецца настаўнікамі пачатковых класаў, а таксама спецыялістамі сярэдняй і вышэйшай школы.
Вялікабрытанія
Усе навучэнцы абавязаны вучыцца англійскай мове. Ва Уэльсе ўсе навучэнцы да 16 гадоў абавязаны вучыць валійскую мову. Далей, залежна ад патрэбы, навучэнец можа працягваць вывучэнне валійскай як другой мовы або здаволіцца атрыманым сярэднім узроўнем.
Замежныя мовы ў Вялікабрытаніі — абавязковая частка адукацыйнай сістэмы. Для атрымання трэцяй базавай ступені (en:Key Stage 3, 11-14 гадоў) трэба ведаць адну замежную мову. Найбольш папулярнымі з’яўляюцца іспанская мова, Французская мова і Нямецкая мова. Навучанне мовам у школах павінна весціся ў адпаведнасці з дзяржаўнымі адукацыйнымі праграмамі. Пачынаючы з 2010 года для атрымання другой базавай ступені (en:Key Stage 2, 7-11 гадоў) будуць патрабаваць пэўных ведаў замежных моў. Нягледзячы на гэта, мовы карэнных народаў Брытаніі працягваюць выміраць.
Дапаможныя мовы
Міжнародныя дапаможныя мовы па вызначэнні не звязаныя з пэўнай тэрыторыяй або групай людзей. Найбольш вядомай з іх з’яўляецца эсперанта. Набірае папулярнасць штучная мова — інтэрлінгва — яе вучаць у асноўным у Паўночнай Еўропе, Усходняй Еўропе і Паўднёвай Амерыцы, а таксама мае заўважную колькасць карыстальнікаў ва Украіне, у Расіі, Японіі, Цэнтральнай Еўропе. Інтэрлінгва распрацавана як простая ў вывучэнні мова для вялікай колькасці носьбітаў натуральных моў. Іншымі дапаможнымі мовамі маглі б быць акцыдэнталь і лаціна-сінэ-флексіонэ.
С
С — дзевятнаццатая літара беларускай азбукі. У стара- і царкоўнаславянскай азбуцы называецца «слова». Графічна паходзіць ад грэчаскай літары Σ (цігма), напісанай візантыйскім устаўным пісьмом. У старабеларускай графіцы ўжывалася ў некалькіх варыянтах. Прыклады напісання ўставам:.
NGC 7336
NGC 7336 (іншыя абазначэнні — PGC 69337, MCG 6-49-49, NPM1G +34.0450) — галактыка ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Рыгор Ліцкевіч
Рыгор Ліцкевіч (нар. ) — беларускі плывец. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
Срэбраны прызёр чэмпіянату Беларусі на кароткай вадзе 2013 года на дыстанцыі 50 м на спіне. Бронзавы прызёр у камбінаванай эстафеце 4 × 50 м.
Старападдубскі валун
Старападду́бскі валу́н — геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння (з 1994 года) у Шчучынскім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі.
Валун знаходзіцца ў паўночна-заходняй частцы вёскі Старыя Паддубы, за 11 км у напрамку на паўночны ўсход ад вёскі Новы Двор, за 29 кіламетраў на поўнач ад горада Шчучын. Плошча ахоўнай тэрыторыі — 0,000551 га.
Даўжыня валуна 2,9 м, шырыня 1,9 м, вышыня 1,3 м, у абводзе 8,2 м, аб’ём 3,8 м³, маса каля 10 тон. Складзены з буравата-жоўтага граніту рапаківі з крышталямі палявога шпату. Прынесены 20—18 тыс. год назад з Аландскіх астравоў Балтыйскага мора.
Карлас Мерыда
Карлас Мерыда (Carlos Mérida;, горад Гватэмала, Гватэмала — , Мехіка, Мексіка) — гватэмальска-мексіканскі жывапісец, літограф і скульптар. Вядомы прадстаўнік мексіканскага муралізму.
Біяграфія
У 1919 годзе ён ажаніўся з Далілай Гальвес супраць волі сваёй сям’і, што стала прычынай яго ад’езду ў Мексіку. З 1920 года жыў у Мехіка. У 1920-х гадах быў членам Сіндыката рэвалюцыйных жывапісцаў, скульптараў і гравёраў у Мексіцы, дзе працаваў памочнікам Дыега Рыверы.
У 1930—1933 гадах выкладаў у Нацыянальнай школе пластычных мастацтваў у Мехіка. Шмат працаваў у ЗША, Мексіцы, краінах Еўропы. У 1940 годзе прыняў удзел у міжнароднай выстаўцы сюррэалістаў у Мексіцы. З 1942 года выкладаў у Паўночна-Тэхаскім дзяржаўным настаўніцкім каледжы ў Дэнтане, пазней ва Універсітэце Паўночнага Тэхаса.
Мікалай Аляксеевіч Сташанкоў
Мікала́й Аляксе́евіч Сташанко́ў (нар., в. Драгелі Смаленскай вобласці) — савецкі беларускі партыйны і дзяржаўны дзеяч, міністр гандлю БССР (1980—1981).
Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (1957), Акадэмію народнай гаспадаркі (1980).
Працаваў на розных пасадах у гандлёвых арганізацыях і дзяржустановах Віцебска. З 1969 года ў ЦК КПБ намеснік, а з 1971 загадчык аддзела гандлю і бытавога абслугоўвання, у 1980—1981 займаў пасаду міністра гандлю БССР, пасля быў прызначаны намеснікам Міністра гандлю СССР, у 1983—1984 гадах з’яўляўся пастаянным прадстаўніком Савета Міністраў БССР пры Савеце Міністраў СССР. У 1984—1988 працаваў намеснікам загадчыка, затым загадчыкам аддзела гандлю і бытавога абслугоўвання ЦК КПСС. На пенсіі з 1994 года.
Кандыдат у члены ЦК КПБ і ЦК КПСС (1986—1990).
Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР 8—9 скліканняў.
Тарым
Тары́м — рака ў Азіі.
NGC 7337
NGC 7337 (іншыя абазначэнні — PGC 69344, UGC 12120, MCG 6-49-50, ZWG 514.71) — галактыка ў сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Таруга
Таруга — месца, на якім былі знойдзены археалагічныя сведкі існавання афрыканскай культуры Нок. Месца архелагічнай знаходкі ляжыць прыкладна ў 40 кіламетрах на паўднёвым захадзе ад нігерыянскай сталіцы Абуджа.
У выніку раскопак брытанскага археолага Бернарда Фага ў 1960–х гадах перад даследчыкамі паўсталі не толькі фрагменты тэракоты, але і старэйшыя з вядомых вырабы з жалеза, атрыманага з плаўленай руды ва Ўсходняй Афрыцы. Таруга — адзінае існуючае месца, якое сведчыць аб існаванні культуры Нок. Усе археалагічныя знаходкі адтуль былі дасканала дакументаваны і грунтоўна зафіксаваны ў пісьмовых крыніцах.
Хендрык Вілем Месдаг
Хендрык Вілем Месдаг (Hendrik Willem Mesdag;, Гронінген — , ) — нідэрландскі мастак-марыніст.
Жыццё і творчасць
Х. В. Месдаг нарадзіўся ў сям’і банкіра Класа Месдага. У дзяцінстве авалодваў жывапісам пры дапамозе бацькі, мастака-самавучкі. Вывучаў маляванне ў Бруселі ў Вілема Рулафса і, з 1868 года — у Гаазе. Удзельнічаў у 1870 годзе ў Парыжскім салоне і заваяваў залаты медаль за сваё палатно «Хвалярэзы ў Паўночным моры». Член мастацкага таварыства Пульхры студыё (Pulchri Studio), у 1889 годзе абіраецца яго старшынёй. У 1903 годзе мастак перадаў Нідэрландскай дзяржаве свой яму дом у Гаазе і калекцыю жывапісу. Цяпер у гэтым будынку знаходзіцца музей, які носіць назву Калекцыя Месдага (De Mesdag Collectie).
Стараселле (стаянка)
Старасе́лле — археалагічны помнік, стаянка эпохі палеаліту ў пячоры каля горада Бахчысарай (Крым). Адносіцца да мусцьерскай культуры.
Выяўлены каменныя рубільцы, апрацаваныя з двух бакоў, скрэблы, лістападобныя наканечнікі і інш., рэшткі кастрышчаў, рэшкі жывёл (плестацэнавы асёл ). У 1953 годзе А. Фармозаў выявіў пахаванне дзіцяці ва ўзросце 1,5—2 гадоў. Дзіця мела больш выразныя чалавечыя рысы, чым неандэртальцы.
Раскопкамі В. Чабая і А. Маркса былі выяўлены 2 мусульманскія пахаванні XVIII стагоддзя, што дало падставу для сумненняў у аднясенні Старасельскай стаянкі да палеаліту.
Свята-Іаана-Прадцечанская царква (Слуцк)
Свята-Іаана-Прадцечанская царква ці Іаанаўская царква — колішні драўляны праваслаўны храм у горадзе Слуцку Мінскай вобласці.
Гісторыя
Першая вядомая Іаана-Прадцечанская царква ў Слуцку ўпамінаецца ў 1439 годзе.
У 1581 годзе назва царквы сустракаецца ў грамаце слуцкай княгіні Кацярыны Тэнчынскай. Знаходзілася царква на паўднёвай ускраіне горада, па левы бок ад галоўнай вуліцы Новага места, у пазнейшыя часы вядомай як Навамейская (цяпер імя Максіма Багдановіча).
У 1793 годзе царква адзначалася як «будынкам драўляная, старая». На працягу канца XVIII — першых дзесяцігоддзяў XIX стагоддзя яе прыход змяншаўся. Да 1840-х гадоў яна ўжо была пустая і пакінутая. У 1842 годзе царкву разабралі з-за старасці, хаця афіцыйнае скасаванне адбылося толькі ў 1853 годзе і яе прыход быў прыпісаны да Юр’еўскай царквы.