cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пётр Якаўлевіч Армашэўскі
Пётр Якаўлевіч Армашэўскі (, Навазыбкаў — май, ) — рускі і ўкраінскі геолаг-пятрограф, прафесар кафедры геалогіі Кіеўскага Імператарскага ўніверсітэта Святога Уладзіміра ў Кіеве (1885).
Па матчынай лініі — нашчадак гісторыка Аляксандра Лазараўскага.
Біяграфія
Нарадзіўся ў невялікім мястэчку Навазыбкаў Чарнігаўскай губерні (цяпер — Бранская вобласць) у дваранскай сям'і.
Скончыў Чарнігаўскую класічную гімназію, пасля чаго паступіў у Кіеўскі ўніверсітэт на прыроднае аддзяленне фізіка-матэматычнага факультэта.
Пасля заканчэння універсітэта 28 сакавіка 1873 года быў пакінуты для навуковай працы. Вынікам яго даследаванняў стала дысертацыя «Геалагічны нарыс Чарнігаўскай губерні», за якую ён атрымаў у 1883 годзе ступень «магістра мінералогіі і геалогіі». Тады ж ён становіцца спачатку дацэнтам, а потым — экстраардынарным прафесарам па кафедры мінералогіі і геалогіі Кіеўскага ўніверсітэта.
У 1903 годзе праходзіць публічную абарону яго дысертацыя «Геалагічныя даследаванні ў галіне басейнаў Дняпра і Дона».
Эацэн
Эацэн — геалагічная эпоха палеагенавага перыяду.
Эацену папярэднічаў палеацэн. Наступная за эацэнам геалагічная эпоха — алігацэн.
Назва «Эацэн» грэчаскага паходжання, яе прапанаваў шатландскі геолаг Чарлз Лаель.
Эпоха эацэна скончылася 33,9 мільёна гадоў таму.
Пётр Якаўлевіч Армашэўскі
Біяграфія
Удзельнік міжнародных кангрэсаў па геалогіі і геалагічных таварыстваў (акрамя іншых, Французскага), Армашэўскі, акрамя таго, выступіў як змагар жаночай вышэйшай адукацыі. Некалькі гадоў ён з'яўляўся дырэктарам вышэйшых жаночых курсаў.
Капшыўніца (гміна)
Капшыўні́ца (Koprzywnica) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Сандамежскага павета Свентакшыскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Капшыўніцы. Плошча гміны складае 69,19 км². Станам на 2011 год у гміне Капшыўніца пражывалі 6943 чалавек, шчыльнасць — 100 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 15 салецтваў.
Пётр Якаўлевіч Армашэўскі
Біяграфія
Гарадская дума запрашала Пятра Якаўлевіча Армашэўскага як эксперта ў рабоце па стварэнню сістэмы водазабеспячэння Кіева і па засцярозе ад апоўзняў.
Эацэн
Асноўнай падзеяй эацэна было з'яўленне першых «сучасных» млекакормячых.
Эпоха эацэна характарызуецца развіццём трапічнай расліннасці. Адклады эпохі эацэна далі пачатак радовішчам нафты, газу, бурага вугалю.
Пётр Якаўлевіч Армашэўскі
Грамадская дзейнасць
Пётр Якаўлевіч Армашевский быў манархістам і пасля рэвалюцыі 1905—1907 гг. прыняў актыўны ўдзел у кансерватыўным руху Кіева. Ён быў членам Кіеўскага Рускага сходу, а ў 1908 годзе стаў таварышам старшыні Кіеўскага Клуба рускіх нацыяналістаў. З-за асабістых рознагалоссяў са старшынёй клуба Анатолем Савенка склаў з сябе званне члена клуба, але сваіх перакананняў не змяніў. Так, ён спрабаваў наладзіць выпуск правай газеты «Кіеў», але вымушаны быў пакінуць гэтую ідэю з-за недахопу сродкаў і кадраў. Акрамя таго, Армашэўскі з'яўляўся членам галоўнага савета і таварышам старшыні кіеўскага аддзела Усерасійскага нацыянальнага саюза.
(167) Урда
(167) Урда (Urda) — невялікі астэроід галоўнага пояса, прыналежны да астэроідаў светлага спектральнага класа S. Ён уваходзіць у склад сямействаы Караніды. Астэроід быў выяўлены 28 жніўня 1876 года германа-амерыканскім астраномам К. Г. Ф. Петэрсам у Клінтане, ЗША і названы ў гонар, па імі адной з норнаў германа-скандынаўскай міфалогіі.
Пётр Якаўлевіч Армашэўскі
Рэвалюцыя і смерць
У гады рэвалюцыі Армашэўскі, як і многія іншыя дзеячы манархічнага кірунку, адышоў ад актыўнага палітычнага жыцця. Як успамінаў князь Мікалай Жэвахаў «З прыходам рэвалюцыі Пётр Якаўлевіч цалкам адышоў ад грамадскай дзейнасці і замкнуўся ў сваім кабінеце, жадаючы быць толькі назіральнікам таго вэрхалу, які прынеслі так званыя „свабоды“. Ён апрацоўваў курс сваёй любімай крышталяграфіі, перачытваў класікаў прыродазнаўства, паглыбляўся ў Евангелле». Тым не менш, Кіеўская ЧК звярнула на яго ўвагу. У канцы красавіка 1919 года ён быў арыштаваны і ў першых чыслах мая расстраляны.
Капшыўніца (гміна)
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 16 населеных пунктаў.
Грудзі
Грудзі — парныя скураныя ўтварэнні на пярэдняй паверхні грудной клеткі. Яны размешчаныя па баках ад сярэдняй лініі на ўзроўні II-VII рэбраў і маюць памер да 10-12 см у дыяметры, таўшчынёй 3-4 см. У цэнтры залозы знаходзіцца кружок пігментаванай скуры, унутры якога ўтрымліваецца смочка малочнай залозы. Мужчынскія і жаночыя грудзі развівацца з адной і той жа эмбрыялагічнай тканкі. Тым не менш, у перыяд палавога сталення, жаночыя палавыя гармоны, галоўным чынам, эстраген, спрыяюць хуткаму развіццю грудзей, што не сустракаецца ў мужчынаў у сувязі з больш высокім узроўнем тэстастэрону. У выніку, жаночыя грудзі нашмат большыя ў памерах за мужчынскія, акрамя таго ў жанчын малочныя залозы, што знаходзяцца ў грудзях, здольныя вылучаць малако, якое выкарыстоўваецца для кармлення немаўлят.
Пётр Якаўлевіч Армашэўскі
Навуковая дзейнасць
Асноўныя працы прысвечаны вывучэнню палеазойскіх і палеагенавых адкладаў. Працаваў у вобласці гідрагеалогіі, праводзіў археалагічныя даследаванні. Высунуў гіпотэзу воднага паходжання лёсу. Займаўся стратыграфіяй і палеанталогіяй даантрапагенавых адкладаў на тэрыторыі Беларусі, вылучыў 2 ярусы сярэдняга дэвону, бучацкі, харкаўскі і кіеўскі ярусы палеагена.
Грудзі
Развіццё
Асноўная марфалагічная структура малочнай залозы чалавека, як жанчыны, гэтак і мужчыны, вызначаецца ва ўнутрычэраўным этапе развіцця. Для дзяўчыны ў перыяд палавога сталення, падчас тэлархэ, гэта значыць стадыі развіцця грудзей, жаночыя палавыя гармоны, галоўным чынам эстрагены, садзейнічаюць росту і развіццю малочных залоз, падчас якой малочныя залозы павялічваюцца ў памерах і аб'ёме, што з'яўляецца этапам развіцця другасных палавых прыкмет. Падчас такога развіцця грудзі часам маюць няроўны памер, і звычайна на левым баку грудзі трохі большыя, гэтая асіметрыя з'яўляецца часовай, і статыстычна пасля палавога развіцця жынчыны набывае сіметрычную форму. Акрамя таго, развіццё грудзей часам можа праходзіць ненармальна, што праяўляецца праз празмерны іх рост — гіпертрафія, альбо недаразвіццё, ў дзяўчынак і жанчын, у хлопчыкаў і мужчын парушэннем развіцця з'яўляецца гінекамастыя, якое з'яўляецца следствам біяхімічнага дысбалансу паміж нармальным узроўнем эстрагену і тэстастэрону, мужчынскага гармона.
Пётр Якаўлевіч Армашэўскі
Навуковая дзейнасць
У 1894 на тэрыторыі Магілёўшчыны вылучыў некалькі марэн і абгрунтаваў тэорыю шматразовага наступу ледавіка. Займаўся геамарфалогіяй Беларусі — вывучаў марэнныя формы рэльефу і марфалогію даліны Дняпра. Склаў геалагічныя карты Чарнігаўшчыны і Прыдняпроўскай нізіны, на якіх часткова адлюстравана і тэрыторыя Беларусі.
Грудзі
Асіметрыя
Прыкладна праз два гады пасля наступу палавой сталасці, што вызначаецца першым менструальным цыклем дзяўчыны, гармон эстраген стымулюе рост і развіццё тлушчавой тканіны, з якой складаюцца грудзі. Гэта працягваецца на працягу прыкладна чатырох гадоў да ўсталявання канчатковай формы грудзей, гэта значыць іх памеру і аб'ёму, прыкладна да таго як жанчыне споўніцца 21 год. Каля 90% жаночых грудзей з'яўляюцца асіметрычнымі ў некаторай ступені, у памерах, аб'ёме або адносным становішчы адносна цела. Асіметрыя можа выяўляцца ў памерах грудзей, пазіцыя смочкаў, ареолу ці іншых параметраў.
IC 1441
IC 1441 — галактыка тыпу SBa (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор’і Яшчарка.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Грудзі
Асіметрыя
Грудзі з левага боку часцяком з'яўляюцца трохі большымі ў 62% выпадкаў. Гэта звязана з блізкасцю да грудзей сэрца і большай колькасцю артэрый і вен, а таксама з наяўнасцю ў гэтым месцы ахоўнага пласту тлушчу вакол сэрца, якое размешчана пад імі. Да 25% жанчын адчуваюць прыкметную асіметрыю грудзей, пры выкарыстанні бюстгальтара.
У мастацтве
У еўрапейскіх дагістарычных супольнасцях, скульптуры жаночай фігуры з добра выяўленымі або моцна перабольшанымі грудзьмі былі звычайнай з'явай. Тыповым прыкладам з'яўляецца гэтак званая Венера Вілендорфа, адзін з многіх артэфактаў палеаліту з шырокімі сцёгнамі і грудзьмі. Артэфакты, як то міскі, наскальныя малюнкі і святыя статуі з намаляванымі грудзьмі былі зарэгістраваныя ад 15000 да н.э. аж да позняй антычнасці па ўсёй Еўропе, Паўночнай Афрыцы і на Блізкім Усходзе. Многія жаночыя боствы, якія ўяўлялі сабою каханне і ўрадлівасць былі звязаны з грудзямі і грудным малаком. Фігуры багіні Астарты фінікійскай былі прадстаўлены ў якасці слупоў з вялікай колькасцю грудзей. Ізіда, егіпецкая багіня, якая ўяўляла, сярод многіх іншых рэчаў, ідэальнае мацярынства, часцяком прадстаўлялася як фараон-немаўля, што пацвярджала тым самым боскі статус фараонаў. Нават некаторыя мужчыны-богі, якія з'яўляліся заступнікамі адраджэння і ўрадлівасці, маляваліся часам з грудзьмі, як то рачноы бог Хапі, які лічыўся адказным за гадавы разліў Ніла. Жаночыя грудзі таксама займалі важнае месца ў мінойскай цывілізацыі ў выглядзе знакамітай статуэткі багіні змей. У Старажытнай Грэцыі існавала некалькі культаў глыбокай пашаны «Kourotrophos», маці, якае корміць немаўля малаком, у асобе багіні, як то Гаі, Геры і Артэміды. Пакланенне бажаствам, якія сімвалізавалі жаночыя грудзі, у Грэцыі сталі менш распаўсюджанымі ў I тысячагоддзі. Папулярнае пакланенне багіням-жанчынам значна знізіліся падчас уздыму грэчаскіх гарадоў-дзяржаў, што было спадкавана пазней і Рымскай імперыяй.
У сярэдзіне I тысячагоддзя да нашай эры, грэчаская культура перажыла паступовае змяненне ва ўспрыманні жаночых грудзей. Жанчыны ў мастацтве былі пакрыты адзеннем ад самай шыі, у тым ліку жаночая багіня Атэна, заступніца Афінаў, якая прадстаўляла сабой гераічныя намаганні. Выключэннем з'яўлялася толькі багіня кахання Афрадыта, якая часцяком малявалася цалкам аголенай, аднак у позах, якія павінны былі адлюстраваць сарамлівасць і сціпласць. Нягледзячы на ​​тое, што аголеныя мужчыны ў Старажытнай Грэцыі намаляваныя стоячы ў поўны рост, большасць аголеных жаночаў у грэчаскім мастацтве, як правіла, маляваліся з прыкрытымі тканінай грудзямі.
Сексуальная характарыстыка
У некаторых культурах грудзі адыгрываюць некаторую ролю ў чалавечай сексуальнай актыўнасці. Грудзі і асабліва смочкі з'яўляюцца аднымі з эрагенных зон жанчыны. Яны адчувальныя да дакранання, паколькі маюць мноства нервовых канчаткаў, а таксама раздражнення рукамі альбо языком і зубамі да альбо падчас палавога чыну. Некаторыя жанчыны могуць дасягнуць аргазму пры працяглым такім уздзеяннем на грудзі. У старажытнай індыйскай працы «Камасутра», лёгкія драпіны на грудзях цвікамі і пакусы зубамі лічацца эратычнымі. Пры сексуальным узбуджэнні павялічваецца і памер грудзей, вянозная сетка грудзей становяцца больш прыкметнай, а смочкі становяцца больш цвёрдымі. У параўнанні з іншымі прыматамі, чалавечыя грудзі прапарцыйна больш вялікі на працягу ўсяго жыцця дарослых жанчын. Некаторыя вучоныя мяркуюць, што яны, магчыма, развілася як візуальны сігнал палавой сталасці і пладавітасці.
Заброддзе (Нарачанскі сельсавет)
Забро́ддзе (, Забродье) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарачанскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 15 км на паўночны захад ад горада Вілейка, за 118 км ад Мінска, на рацэ Нарач.
Гісторыя
У 1897 годзе засценак у Вілейскай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні Расійскай імперыі. У пачатку XX стагоддзя 46 жыхароў, 57 дзесяцін зямлі.
З 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, знаходзілася ў Каловіцкай гміне Вілейскага павета Віленскага ваяводства.
З верасня 1939 года ў БССР, з 15 студзеня 1940 года ў Куранецкім раёне Вілейскай вобласці, з 12 кастрычніка 1940 года ў Бараўцаўскім сельсавеце. З чэрвеня 1941 года да 4 ліпеня 1944 года акупіравана нацыстамі. З фронту не вярнуліся 6 жыхароў. З 20 верасня 1944 года ў Куранецкім, з 5 ліпеня 1946 года ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай вобласці. 25 лістапада 1948 года створаны калгас «Новае жыццё». З 20 студзеня 1960 года ў Мінскай вобласці. З 11 верасня 1975 года ў Нарачанскім сельсавеце. Землі ў складзе калгаса імя XXI з’езда КПСС.
Цяжкі крэйсер
Ця́жкі крэ́йсер — падклас артылерыйскіх крэйсераў, будаўніцтва якіх вялося з 1916 па 1953 год. Тэрмін «цяжкі крэйсер» быў афіцыйна ўведзены Лонданскім марскім дагаворам 1930 года для адрознення іх ад меней буйных лёгкіх крэйсераў, узброеных артылерыяй калібра не больш за 155 мм. Да 1930 года цяжкія крэйсеры называліся «Вашынгтонскімі». Стандартнае водазмяшчэнне цяжкіх крэйсераў абмяжоўвалася 10 тыс. тон, а калібр артылерыі — 203 мм. У сістэме марскіх ўзбраенняў цяжкія крэйсеры займалі прамежкавае месца паміж лёгкімі і лінейнымі крэйсерамі. У шэрагу краін, у прыватнасці, у Германіі і СССР, існавалі або праектаваліся цяжкія крэйсеры, якія істотна адрозніваліся ад міжнароднага стандарта. Цяжкія крэйсеры складалі важную частку флатоў ўсіх вядучых марскіх дзяржаў і прымалі актыўны ўдзел ва Другой сусветнай вайне. Пасля яе заканчэння невялікая колькасць адзінак захавалася ў флатах Аргенціны, Іспаніі і ЗША. Апошнія караблі гэтага класа былі спісаныя ў 1991 годзе, пасля доўгага знаходжання ў рэзерве.
Рускія цары
Цар усяе Русі — найвышэйшы тытул валадароў Вялікага княства Маскоўскага — Маскоўскай дзяржавы (Рускай цэнтралізаванай дзяржавы) з 1547 па 1721.
Гісторыя
Да 15 ст. словам «цар» у усходнеслав. тэкстах азначалі візантыйскіх імператараў, біблейскіх і наогул старажытных валадароў, з 13 ст. ― мангола-татарскіх ханаў.
16 студзеня 1547 ва Успенскім саборы Маскоўскага Крамля адбылося ўрачысты вянчанне на царства вялікага князя Івана IV, які і стаў першым царом. Такім чынам, тытул цара, як найвышэйшы тытул у дзяржаве існаваў з 1547 па 1721 год, калі Пётр I прыняў тытул імператара і Расія стала імперыяй.
Сакралізацыя
У пачатку ХVI ст. усё большае распаўсюджванне атрымоўвае прызнанне і ідэя божага паходжання ўлады Гасудара. Адным з першых аб гэтым загаварыў Іосіф Волацкі. У сваіх пасланнях да вялікага князя Васіля III ён стала менаваў яго «самадзержцам», «царом» і «гасударам усея Рускія зямлі». Больш таго, Іосіф Волоцкий прыпадабняў зямную місію рускага гаспадара Божаму Промыслу: «Царь ведь естеством подобен вышнему Богу», бо ён «скипетр царствия принял от Бога». Сігізмунд Герберштэйн сведчыць, што ў часы Васіля III самога Вялікага Князя яго падданыя звалі «ключником и постельничим Божиим» лічылі, што «...воля гасудара ёсць воля Божыя і, што бы ні зрабіў государ, ён робіць гэта па волі Божыяй»
Сакралізацыя манарха (у Расіі) узнікла як наступства засваення канцэпцыі «Масква — Трэці Рым», і прычынна была звязаная на ўсіх гістарычных этапах, наўпрост ці ўскосна, з вонкавымі культурнымі фактарамі, пераўтворанымі ў традыцыйнай культурнай свядомасці. Такое пераўтварэнне, пераасэнсаванне вяло да стварэння прынцыпова новых тэкстаў (культурных адзінак).
Культурна-семіятычныя перадпасылкі сакралізацыі манарха ляжалі ў разуменні новых тэкстаў (культурных адзінак) носьбітамі традыцыйнай мовы культуры. Так, тытул цара набыў у Расіі яўна выражаныя рэлігійныя канатацыі, таму што для традыцыйнай культурнай свядомасці гэта слова асацыявалася найперш з Хрыстом.
Сакралізацыя манарха ў Расіі распаўсюдзілася на ўвесь сінадальны перыяд, і на працягу ўсяго гэтага часу была ў канфлікце з расійскай традыцыйнай рэлігійнай свядомасцю.
Азярышча (станцыя)
Азяры́шча (, Озерище)  — станцыя Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Мінскай вобласці. Размешчана на паўночна-ўсходняй ускраіне горада Мінска; на лініі Орша-Цэнтральная — Мінск-Пасажырскі, паміж станцыяй Калодзішчы і станцыяй Сцяпянка.
Спіс гарадоў-мільянераў Паўночнай Амерыкі
Ніжэй прыведзены спіс гарадоў Паўночнай Амерыкі з насельніцтвам больш мільёна чалавек. Спіс складзены паводле алфавіту (краін). Сталіцы вылучаны тоўстым шрыфтам.
Кардон (Вілейскі раён)
Кардо́н (, Кордон) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарачанскага сельсавета.
Корчаў (гміна)
Ко́рчаў (Korczew) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Сядлецкага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Корчаве. Плошча гміны складае 105,14 км². Станам на 2004 год у гміне Корчаў пражывалі 3043 чалавекі, шчыльнасць — 28,9 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 15 салецтваў.
Астматол
Астматол — проціастматычны прэпарат.
Склад: здробненае лісце блёкату, беладонны і дурнап'яну і нітрат натрыю.
Пры бранхіяльнай астме удыхаецца дым спаленага або выкуранага ў цыгарэце <tt>астматолу</tt>.
Палеацэн
Палеацэн — геалагічная эпоха палеагенавага перыяду. Гэта першая эпоха палеагена за якой ідзе эацэн.
Палеацэн ахоплівае перыяд ад 66,5 да 55.800.000 гадоў таму. Палеацэнам пачынаецца трацічны перыяд кайназою.
Палеацэн падзяляецца на тры яруса:
На мяжы палеацэну і эацэну адбыўся познепалеацэнавы тэрмальны максімум.
IC 1442
IC 1442 — галактыка тыпу II2m у сузор’і Яшчарка.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
(168) Сібіла
(168) Сібіла (σίβυλλαι) — даволі буйны астэроід галоўнага пояса, з вельмі цёмнай паверхняй, што абумоўлена наяўнасцю ў яе складзе простых вугляродных злучэнняў. Астэроід уваходзіць у склад сямейства Кібелы. Ён быў адкрыты 28 верасня 1876 года амерыканскім астраномам Дж. Уотсанам у Эн-Арбар, ЗША і названы ў гонар Сівілы, прарочыцы і прадракальніцы згодна старажытнагрэчаскай міфалогіі.
Маладыя дэмакраты
Моладзевы хрысціянска-сацыяльны саюз Маладыя Дэмакраты ўяўляе сабой самастойную моладзевую арганізацыю з Беларусі, у аснове ідэалогіі якой ляжаць хрысціанска-дэмакратычныя каштоўнасці. З 2004 года арганізацыя з'яўляецца сябрам «Youth of the European People's Party» (YEPP), моладзевай арганізацыі Еўрапейскай Народнай Партыі.
Гісторыя
МХСЗ «Маладыя дэмакраты» быў заснаваны ў 1997 годзе і афіцыйна зарэгістраваны міністэрствам юстыцыі Рэспублікі Беларусь. Аднак, напярэдадні парламенцкіх выбараў 2004 года Вярхоўны суд Рэспублікі Беларусь пастанавіў ліквідаваць МХСЗ, падставай для чаго стала ініцыятыва Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь па шэрагу фармальнасцей. Сапраўднай прычынай пазбаўлення статуса афіцыйна зарэгістраванай арганізацыі стала тое, што МХСЗ ператварылася ў адзін з буйнейшых моладзевых рухаў, і ўдзел Маладых дэмакратаў у ініцыятыўных групах апазіцыйных кандыдатаў, а таксама вулічных маніфестацыях.
У 2002 годзе МХСЗ «МД» прыняў рашэнне аб супрацоўніцтве з Аб'яднанай грамадзянскай партыяй Беларусі ў якасці яе моладзевай арганізацыі. На працягу сямі гадоў МХСЗ «Маладыя дэмакратуы» узаемадзейнічаў з АГП, аднак на апошнім Кангрэсе МХСЗ, які быў праведзены 22 лютага 2009 года, большасцю галасоў дэлегатаў Кангрэса было прынята рашэнне ажыццяўляць сваю дзейнасць незалежна ад партыі. Некаторыя сябры МХСЗ «МД» не падтрымалі гэтага рашэння і, пакінуўшы арганізацыю, засталіся ў існуючай на сенняшні дзень моладзевай арганізацыі Аб'яднанай грамадзянскай партыі — Моладзі АГП..
Пасля Кангрэса 2009 года, на якім апрача ўсяго астатняга, было прынята рашэнне падтрымаць Аляксандра Мілінкевіча ў якасці кандыдата на бліжэйшых прэзідэнцкіх выбарах, сябрамі МХСЗ «МД» была прадпрынята чарговая спроба атрымаць афіцыйны статус, дзеля чаго ў Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь былі пададзены ўсе неабходныя дакументы. Аднак Міністэрствам юстыцыі было адмоўлена ў рэгістрацыі, у сваю чаргу, Вярхоўны суд падтрымаў гэта рашэнне.
Удзел у палітычным працэсе Беларусі
2000 год — незалежнае назіранне за ходам парламентскіх выбараў пад эгідай АБСЕ МХСЗ «МД» падтрымалі рашэнне большасці дэмакратычных арганізацый Беларусі прыняць актыўны ўдзел у «Байкоце» нячэсных і недэмакратычных парламентскіх выбараў.
2001 г. — арганізацыя і ўдзел у кааліцыі пад назвай «Пераменаў», у якую таксама ўвайшлі «Малады Фронт», «Задзіночанне Беларускіх Студэнтаў», «Асацыяцыя маладых прадпрымальнікаў», «Маладая Грамада», «Моладзь АГП», «Беларуская асацыяцыя маладых палітыкаў». Члены МХСЗ прынялі актыўны ўдзел у рабоце штаб-кватэр, незалежным назіранні, мабілізацыйных кампаніях, ініцыятыўных групах дэмакратычных кандыдатаў — Алеся Ярашука і Уладзіміра Ганчарыка.
Абляпіхавы алей
Уласцівасці і склад
Вадкасць ад светла-жоўтага да аранжава-карычневага колеру. Тэмпература застывання −20 °C. Шчыльнасць каля 920 кг/м³. Раствараецца ў арганічных растваральніках. Не раствараецца ў вадзе. У склад алею ўваходзяць: насычаныя тлустыя кіслоты (11—12 %), алеінавая кіслата (23—42 %), лінолевая кіслата (32—36 %), ліналетавая кіслата (17—27 %), караціны, караціноіды, вітамін E.
Маладыя дэмакраты
Удзел у палітычным працэсе Беларусі
2003 год — актыўны ўдзел у выбарах у мясцовыя саветы ў якасці кандыдатаў, валантэраў і менеджараў. Некалькі членаў МХСЗ МД сталі дэпутатамі мясцовых саветаў у Магілеве, Рагачове і іншых беларускіх гарадах.
Абляпіхавы алей
Выкарыстанне
Абляпіхавы алей валодае антысептычнымі ўласцівасцямі. Выкарыстоўваецца ў медыцыне ў якасці сродку пры апёках, пашкоджаннях скуры, язвавых захворваннях і інш.
Браняносны крэйсер
Браняно́сны крэ́йсер — клас крэйсераў, які існаваў у другой палове XIX — пачатку XX стагоддзяў. З'яўляліся другім па сіле класам ваенных караблёў вядучых флатоў пасля браняносцаў. Найбольш характэрнай рысай броненосных крэйсераў быў бранявой пояс па ватэрлініі. Як правіла, яны саступалі браняносцам у агнявой моцы і абароненасці, але пераўзыходзілі ў хуткасці і далёкасці плавання. На караблі гэтага класа ўскладаліся задачы барацьбы на камунікацыях, вядзення эскадранай разведкі, а на апошнім этапе развіцця яны яшчэ павінны былі складаць хуткаходнае крыло галоўных сіл флота. Развіццё браняносных крэйсераў спынілася перад Першай сусветнай вайной ў сувязі з радыкальнымі зменамі ў ваенна-марской тэхніцы. Іх роля перайшла да лінейных і цяжкіх крэйсераў.
Маладыя дэмакраты
Удзел у палітычным працэсе Беларусі
2006 год на прэзідэнтскіх выбарах МХСЗ МД актыўна падтрымліваюць Аляксандра Мілінкевіча, як адзінага кандыдата ад беларускай апазіцыі. Пасля абвяшчэння вынікаў выбараў сябры МХСЗ прынялі ўдзел у «Джынсавай Рэвалюцыі», а адзін з членаў арганізацыі стаў адным з лідараў, а пасля і сімвалам наметавага гарадка, прастаяўшага некалькі дзён каля палаца Рэспублікі на пляцы Каліноўскага (Кастрычніцкай плошчы) у Мінску. Дзесяц членаў МХСЗ МД былі арыштаваны ў працэсе захопу наметавага гарадка ў ноч на 24 сакавіка.
2008 год. На парламентскіх выбарах 2008 г. 3 член МХСЗ МД увайшлі ў адзіны спіс кандыдатаў ад апазіцыі, у якім увогуле налічвалася 110 кандыдатаў. Гэта Алесь Шумкевіч — у Маладзечне, Ганна Ягорава — у Мінску, Артур Цурбакоў у Гомеле. Але ж па афіцыйным вынікам ні водны з апазіцыйных кандыдатаў не змог прайсці ў парламент, месцы ў якім атрымалі партыі і непартыйныя кандыдаты ад прэзідэнта. Так, Алесь Шумкевіч атрымаў 5566 галасоў выбаршчыкаў, альбо 10,39 % ад усіх прагаласаваўшых у горадзе Маладзечна.
Лістапад 2009 г. — удзел у стварэнні і членства ў «Беларускім Незалежніцкім Блёку»
Будзішча (Сенненскі раён)
Бу́дзішча (, Будище) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Нямойтаўскага сельсавета.
Да 20 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Латыгальскага сельсавета.
Алесь Мікус
Біяграфія
Навучаўся ў Беларускім дзяржаўным універсітэце (аддзяленне псіхалогіі), у аспірантуры Акадэміі паслядыпломнай адукацыі. Унук акцёра Купалаўскага тэатра Народнага артыста БССР Здзіслава Стомы.
Грамадская дзейнасць
У 1997 годзе быў удзельнікам Устаноўчага з’езду «Маладога фронту». З 1999 году браў удзел у дзейнасці «Белага легіёну» (пазней — аўтар гімна гэтай арганізацыі ). З 2002 годзе стаў адным з лідараў суполкі «GEGA Ruch» — маладзёжнага крыла Цэнтра этнакасмалогіі «Крыўя».
Сартанг
Даўжыня ракі 620 км. Плошча вадазбору 17 800 км². Сярэдні расход вады каля 50 м³/с, каля сяла Бала (за 68 км ад вусця) — 49,3 м³/с. Сярэдні аб’ём сцёку складае 1,556 км³/год. Выток ракі знаходзіцца на паўночных схілах Верхаянскага хрыбта. Працякае пераважна ў напрамку на поўнач па Янскаму пласкагор’ю. Зліваючыся з ракой Дулгалах, утварае раку Яна. У верхнім цячэнні рака мае горны характар і працякае ў вузкай даліне. У ніжнім цячэнні даліна ракі пашыраецца, рэчышча месцамі падзяляецца на рукавы. Замярзае ў кастрычніку, вызваляецца ад лёду ў красавіку. На рацэ ўтвараюцца наледзі. Суднаходная на 110 км ад вусця.
Алесь Мікус
Грамадская дзейнасць
З 2011 года рэгулярна ўдзельнічае ў штогадовых Крывулях (з’ездах) прыхільнікаў руху за балцкае адзінства (першая Крывуля прайшла ў мястэчку Куртавенай, Літва).
Публіцыстычная і выдавецкая дзейнасць
У «Маладым фронце» выдаваў газету «Гэта мы» (1997—2000). Для Беларускай партыі свабоды падрыхтаваў часопіс «Нацыя» (выйшаў адзіны нумар, 2001), для права-кансерватыўнага крыла руху «Зубр» — бюлетэнь «Рубон» (2002). Удзельнічаў у выданні газеты «Слова нацыі» (2001—2002).
У 2003—2005 г. стварыў і рэдагаваў сайт Gegaruch.org.
У 2012 г. заснаваў сайт Svajksta.by. Рэдактар часопіса-гадавіка «Svajksta» (з 2017 г.). Укладальнік кнігі «Пра паганства і балтаў» (выйшла ў 2018 г.), выдавец кніжнай серыі "Бібліятэка «Свайксты» (выйшлі чатыры кнігі). Прэзентацыя новых кніг і нумароў часопіса адбываецца падчас вечарынаў, якія праходзяць у Менску двойчы на год — на Купалле і на Каляды.
Член Саюза беларускіх пісьменнікаў (з 2012 г.). Аўтар «Беларуска-літоўскага размоўніка» (выйшаў у 2011 годзе пры падтрымцы Пасольства Літвы ў Беларусі).
Музычная дзейнасць
2008: стварэнне мартыял-гурта «Крывакрыж». На выдадзеным у Літве дыску «У каралеўскіх далонях», які выйшаў пры падтрымцы Саюза пісьменнікаў Літвы, «Крывакрыж» выканаў палову песень. Поўнафарматны дыск «Малітвы вайны» выйшаў у 2009 годзе.
2012: акустычны альбом «Вырай».
2013: падчас штогадовага фэсту «Crivia Aeterna» выступ у рамках беларуска-латышскага музычнага этна-ф’южн-праекту Ugn-Udn.
2014: інтэрнэтавы міні-альбом «Рамантыка» (у складзе: сола-раяль-скрыпка), у тым ліку з песнямі на словы даваенных паэтаў Тодара Кляшторнага і Уладзіміра Дубоўкі.
2016: працяг музычнай творчасці ў рамках сумеснага мінска-гомельскага музычнага праекта «Eizva» (песні «Дзень адзінства», «Гімн Вайшнорыі», «Генэрал Люцыян» і інш.).
Парламенцкія выбары ў Харватыі (2011)
Парламенцкія выбары, падчас якіх быў абраны 151 дэпутат у харвацкі парламент, адбыліся ў нядзелю 4 снежня 2011 года ў Харватыі і 3 і 4 снежня 2011 г. у дыпламатычных і консульскіх прадстаўніцтвах Рэспублікі Харватыя за мяжой. Гэта былі сёмыя парламенцкія выбары ў Харватыі з моманту здабыцця ёю незалежнасці.
Выбары праводзіліся ў 10 выбарчых акругах па Харватыі (кожная з якіх абірае 14 дэпутатаў парламента), у адной выбарчай акрузе для харвацкіх грамадзян, якія пражываюць за мяжой (дае 3-х членаў парламента), і ў адной выбарчай акрузе для нацыянальных меншасцей (8 членаў парламента). Для таго каб быць прадстаўленымі ў парламенце, спісы кандыдатаў павінны атрымаць больш за 5 % галасоў хоць бы ў адной выбарчай акрузе.
Выбары прывялі да разгромнага паражэння кіруючага Харвацкага дэмакратычнага саюза пад кіраўніцтвам прэм'ер-міністра Ядранкі Косар, які атрымаў найменшую колькасць месцаў за ўсю сваю гісторыю. Левацэнтрысцкая кааліцыя чатырох партый Кукурыку на чале з сацыял-дэмакратамі перамагла на выбарах з больш чым пераканаўчым вынікам, дасягнуўшы абсалютнай большасці з 78 абранымі дэпутатамі.
Новыя Дарогі
Но́выя Даро́гі (, Новые Дороги) — аграгарадок у Старадарожскім раёне Мінскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Новадарожскага сельсавета.
Геаграфія
Аграгарадок знаходзіцца за 10 км у напрамку на ўсход да горада Старыя Дарогі, за 158 км ад Мінска, каля ракі Арыжня. Праз аграгарадок пралягае аўтамабільная дарога.
Нантакет
Нантакет (Nantucket) — востраў у штаце Масачусэтс, ЗША. Знаходзіцца за 48 км на поўдзень ад паўвострава Кейп-Код і за 24 км на ўсход ад вострава Мартас Віньярд (Martha’s Vineyard), ад якога аддзелены Маскегецкім пралівам. Даўжыня вострава — 24 км, шырыня вагаецца ад 5 да 10 км.
Востраў заселены і мае статус горада і акругі. У склад горада Нантакет таксама ўваходзяць невялікія астравы Такернак і Маскігет. Насельніцтва вострава — 9520 чалавек. Нантакет папулярны як месца адпачынку турыстаў і дачнікаў. На працягу летніх месяцаў насельніцтва вострава павялічваецца з 10000 да прыкладна 50000 чалавек.
Паходжанне назвы
Назва Нантакет паходзіць з усходняй алганкінскай мовы, якая была распаўсюджана ў паўднёвай частцы Новай Англіі. Першапачаткова існавалі некалькі варыянтаў слоў: natocke, nantaticut, nantican і nautican. Значэнне назвы дагэтуль пэўна не высветлена, але магчыма, яна азначае «сярод вады» або «далёкі востраў». Вампаноаг, якія жылі на востраве Нантакет, называлі яго Канапачэ (Canopache) або «месца свету». У вострава ёсць неафіцыйная назва Шэрая Лэдзі (The Gray Lady), якая дадзена з-за частых туманаў каля вострава.
Гісторыя
Першапачаткова на востраве жылі карэнныя амерыканцы племені вампаноаг. У 1641 годзе востараў занялі англічане, якія валодалі штатамі Мэн і Нью-Ёрк. Востраў, разам з астравамі Мартас Віньярд і астравамі Элізабэт (Elizabeth Islands) быў куплены Томасам Мэйх’юмам з Вотэртаўна (Thomas Mayhew Sr. of Watertown). Да 1691 года Нантакет заставаўся часткай графства Дзьюкс (Dukes County), у складзе штата Нью Ёрк, пакуль не быў перададзены створанай правінцыі Масачусэтс Бэй (Province of Massachusetts Bay). Менавіта тады была створана акруга Нантакет. Пакуль еўрапейцы не пачалі сяліцца на Кейп-Кодзе, востраў апроч карэнных жыхароў, насялялі амерыканцы, што знаходзілі тут прытулак з іншых рэгіёнаў. Асноўным родам заняткаў была рыбалоўства ды апрацоўка рыбы.
Гісторыя кітабойнага промыслу
У сваёй гісторыі ад 1835 года, Авэд Мэйсі пісаў, што ў пачатку 1672 года калонія шэрых кітоў увайшла ў гавань і была забіта пасяленцамі. Гэтая падзея дала пачатак развіццю кітабойнага промыслу на востраве.
У 1850-я кітабойны промысел прыйшоў у заняпад, бо Нантакет быў выцеснены Нью-Бедфордам (New Bedford), іншым кітабойным портам на Усходнім узбярэжжы ЗША. Нягледзячы на вялікія цяжкасці з прамысловасцю, агульны эканамічны стан вострава пагоршыўся пасля г.зв. Вялікага пажару (Great Fire) 13 ліпеня 1846 года. Агонь узнік невядома адкуль, падсілкоўвалася кітовым тлушчам і іншымі матэрыяламі. Пажар спустошыў галоўны горад на плошчы каля 40 акраў. У выніку сотні людзей засталіся без дамоў і былі вымушаны пакінуць востраў. Апроч таго, з’яўленне чыгунак зрабіла кітабойныя парты на мацерыку (такія як Нью-Бедфорд) больш прывабнымі з-за прастаты перавозкі кітовага тлушчу на цягніках. Гэтыя перавагі былі недаступнымі для вострава.
Сучасная гісторыя
У выніку дэпапуляцыі да сярэдзіны XX ст. востраў заставаўся недастаткова развітым і адносна ізаляваным. Ізаляцыя захавала некранутымі значную колькасць будынкаў часу грамадзянскай вайны і пасля 1950-х гадоў. Буйныя прадпрымальнікі пачалі скупляць ды распрацоўваць вялікія ўчасткі вострава з мэтай іх аднаўлення. Яны намагаліся стварыць прэстыжнае месца для адпачынку заможнага насельніцтва у паўночна-ўсходнім рэгіёне Злучаных Штатаў. Штогод на востраве праходзіць мерапрыемства Фігаўі.
Мастацтва і культура
На востраве Нантакет ёсць некалькі музеяў сусветнага ўзроўню, у тым ліку Асацыяцыя Марыі Мітчэл (Maria Mitchell Association) і Музей кітабойнага промыслу (Whaling Museum). Востраў з’яўляецца прывабным месцам для мастакоў, тут яшчэ з 1920-х гадоў канцэнтруюцца галерэі. На працягу летняга сезона, шмат якія галерэі праводзяць спецыяльныя выставы. Такія вядомыя мастакі, як Фрэнк Свіфт Чэйз (Frank Swift Chase) і Тэадор Робінсан (Theodore Robinson) жылі і працавалі на востраве.
Транспарт
У 1900—1918 гадах Нантакет быў адным з нешматлікіх месцаў у Злучаных Штатах, дзе былі забаронены аўтамабілі. На Нантакет можна дабрацца па моры з мацерыка адным з трох камерцыйных паромаў або на прыватным катэры. На востраве ёсць аэрапорт — Nantucket Memorial Airport з трыма ўзлётна-пасадачныя палосамі. Аэрапорт знаходзіцца на паўднёвым баку вострава. Да 1917 года на Нантакеце існавала вузкакалейная чыгунка — Nantucket Railroad.
Базыль Быхавец
Базыль Быхавец (? — ) — ураднік Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія
Паходзіў са шляхецкага роду Быхаўцаў герба «Магіла». Меў братоў Януша (?—1622) і Аляксандра Пракопа (?—1646), апякун іх дзяцей.
Віленскі гродскі пісар у 1623—1632 гадах.
Валодаў маёнткамі Таўкачэвічы, Шацк, Грэбені, Дудзічы з в. Церабелі, Сяргеевічы і Кабылічы, Бакшты, Сідаровічы ў Менскім ваяводстве, Каралёў Мост у Гарадзенскім павеце, Падаўгі ў Троцкім павеце, Глыбокае з в. Раганічы, Галоўцы, Ляхаўцы і Савічы ў Лідскім павеце.
Памёр бяздзетны.
Міяцыды
Міяцыды — прымітыўныя драпежныя, якія жылі ў палеацэне і эацэне каля 65-34 млн гадоў таму. Мяркуюць, што ад іх паходзяць усе сучасныя драпежныя сысуны.
Міяцыды былі невялікімі жывёламі, падобнымі да куніцы, з невялікім целам і доўгім хвастом. Розныя віды жылі на дрэвах або на зямлі. Харчаваліся, верагодна, бесхрыбтовымі, яшчаркамі, насякомымі, птушкамі і дробнымі сысунамі (землярыйкі, апосумы).
Легорн
Легорн — асноўная яйцаноская парода курэй. Выведзена ў Італіі ў 19 стагоддзі скрыжаваннем італьянскіх белых курэй з міноркамі, іспанскімі, байцоўскімі і іншымі пародамі, у 1852 годзе завезена ў ЗША, дзе палепшана. Назва ад італьянскага горада Ліворна. Разнавіднасці легорна адрозніваюцца складам цела, формаю грэбеня.
Сярэдняя маса пеўняў 2,5-2,7, курэй 1,8-2 кг. Апярэнне шчыльнае, белае. Тулава падоўжанае, спіна шырокая, хвост прыўзняты, доўгі, з моцна развітымі коскамі. Грэбень лістападобны, звіслы набок. Нясуцца з 4,5-5 месяцаў. Яйцаноскасць да 300 і больш яец за год. Маса яйца да 62 г. Не наседжваюць. На Беларусі выведзены высокапрадуктыўны 3-лінейны крос Беларусь-9. Племянная работа вялася на Беларускай занальнай доследнай станцыі па птушкагадоўлі (г. Заслаўе, Мінскі раён) і на племптушказаводзе «Івянецкі» (Валожынскі раён).
Узнацкі Вугал
Узна́цкі Ву́гал (, Узнацкий Угол) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Прыгараднага сельсавета.
Да 2016 года вёска ўваходзіла ў склад Зачысцкага сельсавета.
Міжнародны дзень памяці пра Чарнобыльскую катастрофу
Дзень памяці загінулых у радыяцыйных аварыях і катастрофах штогадова адзначаецца 26 красавіка ў памяць аб падзеях 26 красавіка 1986 года на Чарнобыльскай АЭС.
У гэты дзень на Чарнобыльскай атамнай электрастанцыі адбылася найбуйнейшая ў свеце тэхнагенная катастрофа. Было выкінута ў атмасферу каля 190 тон радыёактыўных рэчываў. Небяспечныя радыёактыўныя рэчывы выкідваліся ў навакольнае асяроддзе з-за пажару, які цягнуўся амаль два тыдні. Насельніцтва падпала пад апрамяненне, у 90 разоў вялікшае, чым насельніцтва Хірасімы пасля выбуху атамнай бомбы.
Наступствы
Была забруджана тэрыторыя ў ― паўднёва-усходняя Беларусь, паўночная Украіна і захад Расіі. Каля 400 тысяч чалавек былі эвакуяваныя з зоны бедства. У Беларусі найболей пацярпелі Гомельская і Магілёўская вобласці. Вялізныя рэгіёны сталі непрыдатнымі дзеля чалавечага жыцця. Аварыя негатыўна паўплывала на здароўе насельніцтва і на працягласць жыцця.
Маштабы катастрофы былі б яшчэ вялікшыя, калі б не мужнасць і адвага ліквідатараў наступстваў аварыі на Чарнобыльскай АЭС. Рызыкуючы жыццём, здароўем яны абаранілі людзей ад згубнага ўдзеяння і далейшага распаўсюду радыяцыі. Наступствы будуць працягвацца яшчэ вельмі доўга: перыяд паўраспаду плутонію-239 складае.
Сусветная рэакцыя
У некаторых дзяржавах пасля аварыі на ЧАЭС адмовіліся ад распрацовак у галіне атамнай энергіі. Праверкі на бяспеку АЭС сталі яшчэ болей пільнымі. Электрастанцыі, якія адпрацавалі свой тэрмін, зачыняюць. ЕС прыняў захады да закрыцця Ігналінскай АЭС у Літве. У будучыні там будзе пабудавана іншая атамная элетрастанцыя.
Любоў Міхайлаўна Пакаташкіна
Любоў Міхайлаўна Пакаташкіна (нар., Мінск) — беларускі мастак-графік. Член Саюза мастакоў СССР.
Біяграфія
У 1960 годзе скончыла Мінскае мастацкае вучылішча, з дыпломнай працай «Вясновы вецер». З 1960 года брала ўдзел у выстаўках рэспубліканскага і ўсесаюзнага узроўняў.
Творчасць
Працуе ў галіне станкавай графікі, у асноўным у тэхніцы лінагравюры, тэмперы, афорта.
Асноўныя творы, напісаныя ў суаўтарстве з Яўгенам Пакаташкіным — графічныя лісты, прысвечаныя абароне Брэсцкай крэпасці: «Памром, але не здадзімся», «У напад», «Глыток вады» (1961). Імі створаны таксама індустрыяльная серыя «Светлагорск. Разгрузіць хлеў» (1962); лісты «Станцыя Навабеліца», «Пагрузка кантэйнераў» (1963), «Верталёты», «У дождж. Аэрадром» (1964), «Аэрапорт» (1967).
Сям’я
Была ў шлюбе з беларускім мастаком-графікам Яўгенам Пакаташкіным.
Свята-Уладзімірская царква (Гродна)
Уладзімірская царква — помнік архітэктуры канца 19 ст. Знаходзіцца па адрасе: г. Гродна, вул. Перамогі, 5.
Гісторыя
Пабудавана ў 1896 з цэглы ў псеўдарускім стылі (архітэктар І. Плотнікаў).
Архітэктура
Аб’ёмна-прасторавая кампазіцыя складаецца з двух’яруснай званіцы і асноўнага аб’ёму з пятігранной апсідай. Асноўны аб’ём накрыты чатырохскатным дахам, званіца завершана шатром з верхавінай. Аконныя праёмы аркавыя і лучковыя. Сцены па перыметры завершаны зубчастым поясам, філянгавым фрызам і прафіляваным карнізам. На бакавых фасадах кілападобныя франтончыкі. Цокаль раскрапаваны філёнгамі і прафіляваны цягамі. Архітэктура царквы насычана стылізаванымі элементамі дэкору старажытнарускай архітэктуры (закамары, кілападобныя аркі, крыжовыя і аркавыя нішы, кутнія калонкі, ліштвы вокнаў і інш.).
Інтэр’ер
Унутраная прастора перакрыта плоскай столлю. Дэкаратыўны акцэнт інтэр'еру — драўляны іканастас.
IC 1443
IC 1443 — галактыка тыпу E2 у сузор’і Вадаліў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Азёрная
Азё́рная (, Озёрная)  — прыпыначны пункт Брэсцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчаны за 2,9 км на паўднёвы захад ад вёскі Стараселле.
Маркес
Маркес — прозвішча.
Карчына (гміна)
Карчы́на (Korczyna) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Красненскага павета Падкарпацкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Карчыне. Плошча гміны складае 92,44 км². Станам на 2004 год у гміне Карчына пражывалі 10 695 чалавек, шчыльнасць — 115,7 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 7 салецтваў.
Алігацэн
Алігацэн (стар.-грэч. Ὀλίγος — «невялікі» + καινός — «новы») — апошняя эпоха палеагенавага перыяду, якая пачалася 33,9 млн гадоў таму і якая скончылася 23,03 млн гадоў таму. Эпосе алігацэна папярэднічае эпоха эацэна, а паслядоўніцай з’яўляецца эпоха міяцэна, якая адкрыла неагенавы перыяд.
Вольфганг Амадэй Моцарт
Вольфганг Амадэй Моцарт, поўнае імя Іага́н Хрызасто́м Во́льфганг Тэафіл Моцарт, (Joannes Chrysostomus Wolfgang Theophilus Mozart, , Зальцбург — , Вена) — аўстрыйскі кампазітар і. Адзін з самых папулярных класічных кампазітараў, зрабіў вялікі ўплыў на сусветную музычную культуру. Паводле сведчанняў сучаснікаў, Моцарт меў фенаменальны музычны слых, памяць і здольнасць да імправізацыі. Наймаладзейшы член (з 1770 года) за ўсю яе гісторыю, а таксама самы малады кавалер  (1770).
У адрозненне ад шмат якіх кампазітараў XVIII стагоддзя, Моцарт не проста працаваў ува ўсіх музычных формах свайго часу, але і дасягнуў у іх вялікага поспеху. Многія яго творы прызнаны шэдэўрамі сімфанічнай, канцэртнай, камернай, опернай і харавой музыкі. Разам з Гайднам і Бетховенам належыць да найбольш значных прадстаўнікоў. Біяграфія Моцарта (асабліва акалічнасці ) была аб’ектам спекуляцый і спрэчак, паслужыла асновай мастацкіх выдумак і «міфаў».
Дзяцінства і сям’я
Вольфганг Амадэй Моцарт нарадзіўся 27 студзеня 1756 года ў Зальцбургу, які быў тады сталіцай Зальцбургскага архібіскупства, у доме па адрасе Гетрайдэгасэ 9. Яго бацька Леапольд Моцарт быў скрыпачом і кампазітарам у прыдворнай капэле князя-архібіскупа зальцбургскага, графа Сігізмунда фон Штратэнбаха. Маці — Ганна Марыя Моцарт (народжаная Пертль), дачка камісара-апекуна багадзельні ў. З семярых дзяцей ад шлюбу Моцартаў выжылі толькі двое: дачка Марыя Ганна, якую сябры і сваякі клікалі Нанерль, і сын Вольфганг. Яго нараджэнне ледзь не каштавала маці жыцця. На другі дзень пасля нараджэння Вольфганг быў хрышчаны ў Зальцбургскім. Запіс у кнізе хрышчэнняў дае яго імя на лаціне як Johannes Chrysostomus Wolfgangus Theophilus (Gottlieb) Mozart. У гэтых імёнах першыя два словы — імя святога Іаана Златавуста, якое не выкарыстоўвалася ў штодзённым жыцці, а чацвёртае пры жыцці Моцарта вар’іравалася: Amadeus, Gottlieb, Amadeo, што значыць «умілаваны Богам». Сам Моцарт аддаваў перавагу, каб яго звалі Вольфганг.
Музычныя здольнасці абодвух дзяцей выявіліся ў вельмі раннім узросце. У сем гадоў бацька пачаў вучыць Нанерль іграць на клавесіне. Гэтыя ўрокі зрабілі велізарны ўплыў на маленькага Вольфганга, якому было каля трох гадоў: ён сядаў за інструмент і мог падоўгу забаўляцца падборам сугуччаў. Апроч таго, ён запамінаў асобныя месцы музычных п’ес, якія чуў, і мог прайграць іх на клавесіне. Гэта зрабіла вялікае ўражанне на бацьку, Леапольда. Калі Вольфгангу было 4 гады, бацька пачаў развучваць з ім на клавесіне невялікія п’есы і менуэты. Амаль адразу ж Вольфганг добра навучыўся іграць іх. Неўзабаве ўзнікла імкненне да самастойнай творчасці: у пяць гадоў ён ствараў маленькія п’есы, якія бацька запісваў на паперы. Самымі першымі творамі Вольфганга былі Андантэ До мажор (1a) і Алегра До мажор (K.1b) для клавіра, якія былі складзены паміж канцом студзеня і красавіком 1761 года.
Леапольд завёў для сваіх дзяцей нотныя сшыткі, у якія ён сам ці яго сябры — музыканты запісвалі розныя сачыненні для клавіра. Нотны сшытак Нанерль утрымлівае менуэты і падобныя ім невялікія п’есы. Да цяперашняга часу сшытак захаваўся ў моцна пашкоджаным і няпоўным выглядзе. Па гэтым сшытку вучыўся таксама і маленькі Вольфганг, сюды ж запісаны яго першыя сачыненні. Нотны сшытак самога Вольфганга, наадварот, захаваўся цалкам. У ім сустракаюцца складанні Тэлемана, Баха, Кірхгофа і многіх іншых кампазітараў. Музычныя здольнасці Вольфганга былі дзіву годныя: у шэсць гадоў ён, апроч клавесіна, практычна самастойна вывучыўся іграць на скрыпцы.
Цікавы факт, які сведчыць пра далікатнасць і вытанчанасць яго слыху: з ліста сябра сям’і Моцартаў, прыдворнага трубача Андрэаса Шахтнера, які быў напісаны па просьбе Марыі Ганны пасля смерці Моцарта, маленькі Вольфганг амаль да дзесяцігадовага ўзросту баяўся трубы, калі ігралі толькі на ёй адной без суправаджэння іншых інструментаў. Нават сам выгляд трубы ўздзейнічаў на Вольфганга так, быццам бы ў яго скіраваны пісталет. Шахтнер пісаў: «''Тата жадаў задушыць у ім гэты дзіцячы страх, і загадаў мне, нягледзячы на супраціў Вольфганга, трубнуць яму ў твар; але мой бог! Лепш бы я не падначаліўся. Толькі маленькі Вольфганг пачуў аглушальны гук, ён збялеў і пачаў апускацца на зямлю, і калі б я працягваў даўжэй, у яго пэўна пачаліся б курчы''».
Бацьку Вольфганг любіў незвычайна далікатна: па вечарах, перад тым, як класціся спаць, бацька ставіў яго на крэсла і павінен быў разам з ім спяваць прыдуманую Вольфгангам песню з бессэнсоўным тэкстам: «Oragnia figa tafa». Пасля гэтага сын цалаваў бацьку ў кончык носа і абяцаў яму, што калі той састарэе, захоўваць яго ў сябе ў шкляным футарале і шанаваць яго. Потым ён, задаволены, клаўся ў пасцелю. Бацька быў для сына лепшым выкладчыкам і выхавальнікам: ён даў сваім дзецям выдатную хатнюю адукацыю; яны ніколі ў жыцці не хадзілі ў школу. Хлопчык заўсёды гэтак аддаваўся таму, чаму яго прымушалі вучыцца, што забываў пра ўсё, нават пра музыку. Прыкладам, калі вучыўся лічыць, то крэслы, сцены і нават падлога, былі пакрыты лічбамі, напісанымі мелам.
Першыя вандраванні
З Лінца, на паштовым караблі па Дунаі, Моцарты адправіліся ў Вену. Зрабіўшы невялікі прыпынак у і сыдучы на бераг, у францысканскім манастыры Вольфганг упершыню ў жыцці паспрабаваў пагуляць на аргане. Пачуўшы музыку, бацькі-францысканцы, прыбеглі на хары, і, па выразе Леапольда Моцарта, «ледзь не памерлі ад захаплення», убачыўшы, наколькі цудоўна гуляе хлопчык. 6 кастрычніка Моцарт высадзіліся на бераг у Вене.
Тымчасам, графы Герберштэйн і Пальфі стрымалі абяцанне: прыбыўшы ў Вену нашмат раней Моцартаў, яны распавялі пра канцэрт у Лінцы эрцгерцагу Іосіфу, а той, у сваю чаргу, расказаў пра канцэрт сваёй маці, імператрыцы Марыі Тэрэзіі. Дзякуючы гэтаму, пасля прыбыцця ў Вену бацька атрымаў запрашэнне на аўдыенцыю ў Шонбруне на 13 кастрычніка 1763 года. Пакуль Моцарты чакалі прызначанага дня, яны атрымлівалі мноства запрашэнняў выступіць у дамах Венскіх дваран, у тым ліку і ў доме віцэ-канцлера, графа Каларэда, бацькі будучага апекуна Моцарта, архібіскупа Іераніма Каларэда. Ад гульні Маленькага Вольфганга слухачы прыходзілі ў захапленне. Неўзабаве ўся венская арыстакратыя толькі і гаварыла пра маленькага віртуоза.
У прызначаны дзень, 13 кастрычніка, Моцарты паехалі ў Шонбрун, дзе тады знаходзілася летняя рэзідэнцыя імператарскага двара. Імператрыца ўладкавала Моцартам гэтак цёплы і ветлівы прыём, што яны адчулі сябе спакойна і нязмушана. На канцэрце, што доўжыўся некалькі гадзін, Вольфганг бездакорна гуляў самую размаітую музыку: ад уласных імправізацый да твораў, якія даваў яму прыдворны кампазітар Марыі Тэрэзіі,. Імператар Франц I, жадаючы ўвачавідкі пераканацца ў таленце дзіцяці, прасіў яго дэманстраваць пры гульні ўсялякія выканальніцкія трукі: ад гульні адным пальцам да гульні на пакрытай тканню клавіятуры. Вольфганг лёгка спраўляўся з падобнымі выпрабаваннямі, апроч таго, разам з сястрой ён гуляў у чатыры рукі самыя розныя п’есы. Імператрыца была зачаравана гульнёй маленькага віртуоза. Пасля сканчэння гульні яна пасадзіла Вольфганга сабе на калены і нават дазволіла пацалаваць сябе ў шчаку. Па сканчэнню аўдыенцыі Моцартам было прапанавана пачастунак і магчымасць агледзець палац. Вядомы гістарычны анекдот, злучаны з гэтым канцэртам: нібы, калі Вольфганг гуляў з дзецьмі Марыі Тэрэзіі, маленькімі эрцгерцагінямі, ён паслізнуўся на нацёртай падлозе і зваліўся. Эрцгерцагіня Марыя Антуанэта, будучая каралева Францыі, дапамагла яму ўстаць. Вольфганг быццам бы падскокнуў да яе і сказаў: «Вы добрая, я хачу з Вамі жаніцца, калі вырасту». Моцарты бывалі ў Шонбруне двойчы. Каб дзеці маглі з’яўляцца там у прыгажэйшым адзенні, чым тое, якое ў іх было, імператрыца падарыла Моцартам два касцюмы — для Вольфганга і яго сястры Нанерль.
Прыезд маленькага віртуоза вырабіў сапраўдную сенсацыю, дзякуючы гэтаму Моцарты штодня атрымлівалі запрашэнні на прыёмы ў дамы шляхты і арыстакратыі. Леапольд не хацеў адмаўляцца ад запрашэнняў гэтых высокапастаўленых асоб, бо ў іх ён бачыў патэнцыяльных апекуноў сына. Выступы, што доўжыліся парой па некалькі гадзін, моцна вымотвалі Вольфганга. У адным з лістоў Леапольд выяўляе боязь за яго здароўе. Сапраўды, 21 кастрычніка, пасля чарговага выступу перад імператрыцай, Вольфганг адчуў сябе дрэнна, і пазней злёг, жалячыся на боль ва ўсім целе. З’явіўся чырвоны сып, пачаўся моцны жар — Вольфганг захварэў шкарлятынай. Дзякуючы добраму лекару ён хутка паправіўся, аднак запрашэнні на прыёмы і канцэрты перасталі паступаць, бо арыстакраты баяліся падхапіць заразу. Таму Леапольд ахвотна пагадзіўся на запрашэнне, што прыйшло ад венгерскіх дваран, і павёз дзяцей у Прэсбург (цяпер — Браціслава). Вяртаючыся ў Зальцбург, Моцарты зноў на некалькі дзён затрымаліся ў Вене і вярнуліся дамоў у першых чыслах новага 1763 года.