cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Віла Гермес
Статуя Гермеса
У 1886 годзе сама віла і ўсе прылеглыя да яе будынкі — у тым ліку стайня для коней імператрыцы Лізаветы — былі скончаны. З 1887 года да сваёй смерці ў 1898 годзе імператарская пара рэгулярна праводзіла час у палацы: кожны год у канцы вясны, ад некалькіх дзён да некалькіх тыдняў.
Фантан ва ўнутраным двары вілы
Распрацоўваючы план тэрыторыі, імператар Франц-Іосіф загадаў прыбраць усе лугі і выдаліць ўсіх мух — ён непакоіўся аб імператрыцы, якая любіла верхавую язду. У невялікай сажалцы непадалёк ад галоўнага будынка была пабудавана асобная альтанка для імператрыцы, якая не захавалася да нашых дзён. Дарога, якая вядзе да Вілы, была адной з першых вуліц у Вене, якія атрымалі электрычнае асвятленне; Віла таксама была адным з першых будынкаў у Вене, абсталяваных тэлефоннай сувяззю.
Падчас акупацыі Вены пасля Другой сусветнай вайны віла была разрабавана аўстрыйскімі Саветамі, і на працягу шэрагу гадоў знаходзілася ў запусценні і застаючыся ў дрэнным стане. Аднак, у 1963 годзе дыснэеўскі фільм «Цудоўнае выратаванне белых скакуноў» адрадзіў цікавасць да будынка: прыватная ініцыятыва заахвоціла аўстрыйскія ўлады да рамонту палаца, які працягваўся з 1968 па 1974 год.
Першая выстава адкрылася на віле ўжо ў 1971 годзе як частка аўстрыйскай экспазіцыі на «Сусветнай выставе палявання» ў Будапешце. З тых часоў палац стаў «жамчужынай» Вены, размешчанай у сэрцы прыроднага запаведніка ў 2500 гектараў і з'яўляецца папулярным месцам сярод аматараў культуры эпохі Габсбургаў. Гісторыя і міф пра «Сісі» — прыгожай і няшчаснай імператрыцы з трагічным лёсам — дапаўняюць вобраз.
Інтэр'ер
Фрэскі Ханса Макарта, Густава Клімта і Віктара Цільгнера з'яўляюцца неад'емнай часткай інтэр'еру вілы. На першым паверсе знаходзяцца пакоі імператрыцы: адзін з іх быў першапачаткова абсталяваны гімнастычными прыладамі. На першым паверсе таксама прадстаўлены фрэскі Аўгуста Эйзенменгера, Уга Шарлемона і Адольфа Фалькенштэйнера, якія дэманструюць розныя віды спорту.
Перад вілай з 2006 года размяшчаецца скульптура «Элізабэт» Ульрыке Тругера, першапачаткова усталяваная ў Lainzer Tiergarten (2001). Статуя, зробленая з карарскага мармуру, мае каля 2,5 м у вышыню і важыць 6,5 г Тругер хацеў, каб яго праца была супрацьпастаўленнем рамантызаванаму стэрэатыпу пра «Сісі».
Стайні
Стайні, першапачаткова пабудаваныя для коней імператрыцы, размешчаны ў левай частцы двара. У значнай ступені ўдалося захаваць іх арыгінальнае абсталяванне. Паміж стойламі для коней знаходзіцца «ронда» — круглая пляцоўка дыяметрам 20 метраў, на якой коні гулялі ў дрэннае надвор'е. З 1950-х да 2005 года гэтыя стайні выкарыстоўваліся для ліпіцанскіх жарабцоў іспанскай школы верхавой язды: на працягу сямі тыдняў жаребцам давалі «адпачынак» у гэтым месцы.
Дыфузная спазма стрававода
Дыфузная спазма стрававода — другое па распаўсюджанасці (пасля ахалазіі кардыі) парушэнне маторыкі стрававода: наяўнасць моцных, без прапульсіўнасці, няўзгодненых скарачэнняў цягліц стрававода адначасова на розных узроўнях. Этыялогія невядомая.
Сімптомы і плынь
Сімптомы могуць з'явіцца ў любым узросце, але найчасцей на хваробу пакутуюць асобы пасля 40 гадоў. Характэрны боль у грудной клетцы, часцей за ўсё за грудзінай, і дысфагія. Боль можа ўзнікаць з першымі порцыямі ежы, але часам і незалежна ад прыёмаў ежы. Дысфагія можа прывесці да недаядання.
Лячэнне
Фармакалагічнае — як пры ахалазіі — выкарыстанне блакатараў кальцыевых каналаў (ніфедыпін) або нітратаў (нітрагіцэрын, ізасарбіда дынітрат). Многія пацыенты маюць патрэбу ў зніжэнні сакрэцыі страўнікавай кіслаты з дапамогай інгібітару пратоннай помпы (амепразол). Перавагі аператыўнага лячэння не ўстаноўлена.
Татул Крпеян
Тату́л Крпея́н (Թաթուլ Կրպեյան) ( — ) — Нацыянальны Герой Арменіі, камандзір самаабароны Геташэнскага падраёна ў 1990-1991 гг, удзельнік Карабахскай вайны.
Біяграфія
З верасня 1990 года па май 1991 года быў камандзірам самаабароны армянанаселеных сёл Паўночнага Карабаха Геташэн і Мартунашэн. У той жа час ён выкладаў гісторыю і геаграфію ў дзвюх школах Геташэна.
Нарадзіўся 21 красавіка 1965 года ў сяле Арэг Талінскага падраёна вобласці Арагацотн Армянскай ССР. У наш час роднае сяло Татула Крпеяна ў памяць пра яго носіць яго імя — Татул. У 1982 годзе з адрозненнем скончыў сярэднюю школу. Па сканчэнню службы ў шэрагах Савецкай Арміі ў 1987 годзе паступіў на факультэт гісторыі Ерэванскага дзяржаўнага ўніверсітэта (ЕДУ).
Татул Крпеян загінуў 30 красавіка 1991 года ў сяле Геташэн, баронячы грамадзянскае насельніцтва падчас аперацыі «Кольца». Пахаваны ў сяле Татул (Арэг).
У 1993 годзе выйшла ў святло складанка вершаў Татула Крпеяна — «Татул». 20 верасня 1996 года загадам Прэзідэнта Рэспублікі Арменія, пасмяротна, Татул Крпеян быў ганараваны званні «Нацыянальны Герой Рэспублікі Арменія» і ўзнагароджаны ордэнам «Радзіма» (Айрэнік).
Місхор
Місхор (Місхор, Mishor) — кліматычны курорт на паўднёвым беразе Крыма. За 12 км ад г. Ялта, у складзе г.п.Карэіз. Каля 7 км галечнага пляжа. Асноўны лекавы фактар — клімат міжземнаморскага тыпу. Клімата- і таласатэрапія эфектыўныя пры лячэнні функцыянальных разладаў сардэчна-сасудзістай і нервовай сістэм. Санаторыі, у т.л. , дамы адпачынку, пансіянаты, лячэбныя ўстановы. Помнік М. А. Багдановічу. Паблізу архітэктурны помнік «Ластаўчына гняздо», Ай-Петры.
Аралезы
Выгляд
Звонку Аралезы больш за ўсё былі падобныя на першабытніцкіх сабак Армянскага нагор'я — армянскіх ваўкадаваў — гампраў, якія, магчыма, і сталі правобразам Аралезаў.
Адлюстраванне ў міфалогіі
Адно з першых апісанняў аралезов і іх функцый зрабіў армянскі гісторык канца IV—V стагоддзяў Фаўстас Бузанд.
Секвоя (штат)
Штат Секвоя (State of Sequoyah) — штат ЗША, прапанаваны для стварэння ў 1905 г. на тэрыторыі ўсходняй Аклахомы.
З 1830 г. Аклахома з'яўлялася адным з галоўных месцаў перасялення паўночнаамерыканскіх індзейцаў з усходніх штатаў ЗША. У 1900 г. прадстаўнікі так званых пяці цывілізаваных плямён займалі ўсю ўсходнюю частку Аклахомы і складалі каля 10% ад усяго насельніцтва тэрыторыі. Яны з прахалодай сустрэлі імкненне ўладаў стварыць асобны штат Аклахома, паколькі асцерагаліся згубы аўтаномнай палітычнай улады.
Прапанова канвента не знайшла падтрымкі сярод чальцоў Рэспубліканскай партыі ЗША. Яны ў той час складалі большасць у Кангрэсе. Для задавальнення інтарэсаў правадыроў індзейскіх плямён Прэзідэнт Тэадор Рузвельт прапанаваў індзейскім тэрыторыям заключыць саюз са штатам Аклахома, які будзе рэгуляваць іх адносіны. У выніку 16 чэрвеня 1906 г. было абвешчана аб стварэнні штата Аклахома. Да лістапада 1907 г. прадстаўнікі плямён і штата заключылі саюзныя дагаворы, што давалі права індзейцам на ўнутраную аўтаномію. 16 лістапада 1907 г. Аклахома стала сорак шостым штатам ЗША.
Прапанаваная Канстытуцыя штата Секвоя аказала значнае ўздзеянне на фарміраванне заканадаўства Аклахомы.
Мазанік
Мазанік — беларускае прозвішча.
Місуры (плато)
Місуры — плато ў ЗША і Канадзе, сярэдняя частка Вялікіх раўнін у басейне ракі Місуры. Складзена пераважна пясчанікавымі асадкавымі пародамі.
Паверхня плато плоская, вышыня над узроўнем мора вагаецца ад 1600 м на захадзе да 500 м на ўсходзе. Месцамі вышыня некаторых гор дасягае 2200 м. На Плато Місуры знаходзяцца вытокі многіх рэк. Уздоўж далін буйных рэк мноства яраў, якія ўтвараюць цяжкапраходны і непрыдатны для земляробства рэльеф (так званы «бедленд»).
Клімат на плато кантынентальны засушлівы. Вегетацыйны перыяд і тэмпература паветра больш высокая ва ўсходняй частцы і зніжаецца на захад.
Мілк
Мілк (Milk River) — рака ў паўночнай частцы штата Мантана, ЗША і ў паўднёвай частцы правінцыі Альберта, Канада. Трэці па даўжыні прыток ракі Місуры. Даўжыня — 1173 км; плошча басейна — 61 642 км².
Выток у Скалістых гарах, у акрузе Глейшэр, штат Мантана, за 34 км на поўнач ад горада Броўнінг, як зліццё вярхоўяў Мідлен-Форк (32 км) і Саўт-Форк (48 км). Цячэ спачатку ў паўночна-ўсходнім напрамку, перасякае дзяржаўную мяжу з Канадай, адхіляецца на ўсход і цячэ ўздоўж паўночнага ўскрайку пагоркаў Суітграс.
Тух Манук
Паводле крыніц XIX стагоддзя, свяцілішчы Тух Манук былі шырока пашыраны на тэрыторыі гістарычнай Арменіі. У некаторых селішчах існавалі некалькі такіх свяцілішчаў.
Свяцілішчы могуць месцавацца на вяршынях узгоркаў, каля крыніц, на могільніках, у дарог, або проста па-за населенымі пунктамі. Яны з'яўляюцца аб'ектамі паломніцтва: некаторыя свяцілішчы наведваюць падчас хрысціянскіх свят, іншыя — у свае вызначаныя дні. Паломнікі вераць, што наведванне свяцілішча можа вылечыць хваробу. Часцяком побач са свяцілішчам растуць дрэвы, якія лічацца святымі. На іх галіны паломнікі завязваюць лапікі матэрыі — лічыцца, што так яны пакідаюць там свае хваробы. Крыніцы каля свяцілішчаў таксама лічацца святымі, а іх вада — гаючай.
Фіеры
Фіеры (Fier, Fieri) — горад у цэнтральнай частцы Албаніі. Адміністрацыйны цэнтр аднайменнай вобласці і акругі. За 15 км ад Адрыятычнага мора. Утвораны ў XVIII стагоддзі як купецкі горад.
Плат
Плат (Platte) — рака ў ЗША, правы прыток Місуры (упадае ў яе каля горада Платсмут (побач з буйным горадам Омаха). Утвараецца зліццём рэк Норт-Плат (Каларада, Ваёмінг і Небраска) і Саўт-Плат (Каларада, Небраска), якія бяруць пачатак на Перадавым хрыбце Скалістых гор. Рака Плат (не ўлічваючы вышэйзгаданых вытокаў) працякае толькі па Небраска. Даўжыня ад месца зліцця вытокаў 510 км, ад вытоку Норт-Плат 1415 км. Плошча басейна 241 тыс. км². Вясновая паводка ад раставання снегу, летняя межань. Сярэдні гадавы расход вады ў вусці 150 м³/с. Выкарыстоўваецца для арашэння.
Люшня
Люшня (Lushnjë) — горад у Цэнтральнай Албаніі ў вобласці Фіеры, цэнтр аднайменнай акругі.
Гісторыя
Заснаваны ў асманскія часы на дарозе з Берата ў Дурэс шляхетнай жанчынай з імем Салюша. У 1920 годзе правадыры кланаў сабраліся ў Люшню на сход, і горад з'яўляўся часовай сталіцай Албаніі да яе пераносу ў Тырану.
Юрый Анатольевіч Рыдкін
Юрый Анатольевіч Ры́дкін (нар., Гомель, Беларуская ССР) — паэт, празаік, калажыст, даследчык бот-паэзіі (жанру «размоў з ботамі»).
Біяграфія
З 1986 па 1996 навучаўся ў агульнаадукацыйнай школе № 3 горада Гомеля.
З 1996 па 2004 вучыўся на беларускім аддзяленні філалагічнага факультэта Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Францыска Скарыны.
6 кастрычніка 1998 года здзейсніў спробу самагубства, саскочыўшы з чыгуначнага моста ў Гомелі, у выніку чаго атрымаў траўму пазваночніка і пазбавіўся здольнасці хадзіць. У далейшым траўмагаварэнне стане асаблівасцю творчасці Рыдкіна.
Творчасць
Аўтар  гіперспасылачнай паэзіі, канцэпцыю, спецыфіку і метад стварэння якой адлюстраваў у маніфесце. Па меркаванню, яна прадстаўляе сабой корпус эксперыментальных мультымедыйных твораў, дзе невідавочныя і асацыятыўныя выявы схаваны за клікабельным тэкстам. Гэты праект літаратурны крытык называе віртуальным помнікам няздзейсненай віртуальнай рэальнасці і пакаленню позных дзевяностых і ранніх нулявых, выгадаванаму на ідэі інтэртэксту. Кандыдат філалагічных навук Кацярына Абросімава адзначае, што «ў гіпертэкставай паэзіі Ю. Рыдкіна прадстаўлены спасылкі на разнастайныя медыя: тэксты, фільмы і выявы розных эпох і стылей, звязаныя з вершамі аўтара на ўзроўні асацыяцый, падтэксту» ; гэтыя вершы «цалкам ахоплены гіпертэкставай разметкай і кожны вершаблок звязаны з пэўным медыя, што стварае спецыфічную структуру» ; «аўтарскі тэкст і інтэрнэт-рэсурсы <…> становяцца, па сутнасці, раўнапраўнымі ўдзельнікамі паэтычнай камунікацыі». У англамоўным даследаванні Абросімава сумесна з Ірынай Куламіхінай разбіраюць гіпертэкставыя творы Рыдкіна і ўгледжваюць у іх эстэтычныя паказчыкі, якія стасуюцца з «нулявой ступенню пісьма» — мовай, свабоднай ад знакаў ідэалогіі. У чэшскім даследаванні, прысвечаным медыяпаэзіі і біякібермастацтву, доктар навук Jana Kostincová піша, што Юрый Рыдкін стварае мульцімадальную паэзію, выкарыстоўваючы штучны інтэлект і развіваючы інтэртэкставую гульню. Паэт Антон Ачыроў называе Юрыя Рыдкіна дзіўным персанажам і вельмі цікавым аўтарам, які даследуе ўплыў новых тэхналогій на паэтычны тэкст.
Стансавая лірыка паэта футуралагічнай накіраванасці. У рамках «бот-паэзіі», як яе абазначыў літаратурны крытык , Рыдкін правёў шэраг мастацкіх дыялогаў са штучным інтэлектам віртуальнага галасавога памочніка «Аліса», сеткавага бота «Уільям Шэкспір» і іншых праграм. Сам аўтар называе свае art-размовы з ботамі — біякібермастацтвам ці бот-нон-фікшн. Яго працы прадстаўляюць сабой скрыншоты, утвораныя ў творчым онлайн-дыялогу з віртуальнымі суразмоўцамі ў рэжыме ўзаемазалежнай непрадказальнасці.
У Facebook паэт правёў мастацкі дыялог з COVID-19, скрыншоты гэтых fb-пастоў пад агульнай назвай «COVID-POETRY» былі апублікаваны ў літаратурна-мастацкім альманаху.
Аўтар літаратурна-крытычных артыкулаў, прысвечаных прозе Маргарыты Меклінай,, і , паэзіі Тані Скарынкінай, , , , , ,  і іншых пісьменнікаў.
Публікаваўся ў друкаваных і сеткавых выдавецтвах: «», «», «», «», «», «», «», «», «», «», «», «», «Textura», «Stenograme», «Sygma», «Post(non)fiction», «Дыскурс», «Кастапраўда», «Артыкуляцыя», «Новая рэальнасць», «Наша філасофія», «Постмадэрн», на сайце выдавецтва «».
Працы паэта экспаніраваліся на выставе «Паэзія любымі сродкамі», якая была прысвечана новым readymade-тэхналогіям у паэзіі, створанай пры дапамозе інтэрнэт-пошукавікоў, разнастайных аб’ектаў, газетных артыкулаў і іншага. Фотаработы аўтара прадстаўлены ў віртуальных галерэях разнастайных медыяпраектаў.
Юрый Рыдкін шырока цытуецца сучаснікамі.
Крытычныя адзнакі
Літаратурны крытык называе Ю. Рыдкіна стваральнікам кіберзаумі, параўноўвае штодзённасць яго fb-публікацый з творчай плоднасцю паэта і мастака. Пры даследаванні працаў Рыдкіна крытык абапіраецца на тэорыю лінгвіста і семіётыка аб трохмернасці прасторы мовы і бачыць у art-дыялогах Рыдкіна з ботамі прагматыку аўтарскага жэсту, падрабязна аналізуе яго паэтычны бот-цыкл «1968-2018», прысвечаны пяцідзесяцігоддзю Майскіх падзей у Францыі 1968. Рэцэнзент лічыць заўсёдны правал камунікацыі падставай для паэтычнага вымярэння Юрыя Рыдкіна, а праблематыку яго твораў — атрыманай у спадчыну ад п’ес А. П. Чэхава і вершаў. На думку літаратуразнаўцы, праект Рыдкіна эстэтычна пераклікаецца з «генератыўнай паэтыкай» і «Дорай Вей». Канакоў бачыць у творчасці Рыдкіна біхевіярысцкае даследаванне, аб’ектам якога стала ўся сучасная руская паэзія, а сам аўтар свядома ператварыўся ў бота рускай літаратуры дзеля дэманстрацыі ўсёй глыбіні адчужэння, якое ахапіла сучасных людзей. Крытык адзначае, што, нягледзячы на праграмныя заявы Рыдкіна аб неабходнасці эмансіпацыі машыннага, аб зліцці біялагічнага і кібернетычнага, у яго тэкстах адчуваецца нешта вельмі чалавечае.
Літаратурны крытык даследуе вершы Ю. Рыдкіна і звяртае ўвагу на тое, як паэт асэнсоўвае траўмагаварэнне праз антыжыццё ў віртуальнай рэальнасці з лічбавымі чалавекападобнымі сутнасцямі. Рэцэнзент бачыць у гэтым асэнсаванні адсутнасць Іншага і зрашчэнне суб’екта з гэтай адсутнасцю. У рыдкінскай паэзіі традыцыйныя катэгорыі «Я» і «Ты» расшчэплены і не маюць ні адпраўшчыка, ні адрасата, што можа быць зразумета і як смерць, і як бессмяротнасць. Тэма смерці бачна і ў кампазіцыі тэксту, дзе яго фрагменты нібыта знішчаюць адзін другога і размешчаны не па леваму краю пачатка, а па праваму краю канца старонкі. Жыццё чалавека-бота ў паэзіі Рыдкіна быццам праходзіць праз мытарствы, недаступныя ўспрыманню жывых, і мову з гэтай пазіцыі літаратуразнаўца лічыць унікальнай.
Паэт, літаратурны рэдактар аналізуе паэму «Софт» як тэкст, напісаны стансавымі строфамі, дзе аўтар прыдумляе электронныя неалагізмы тэхнагеннай эры і ўспрымае знаходжанне лірычнага героя (што стаў часткай праграмнага кода) у кампутарным свеце як зацьменне, як смерць. Крытык лічыць канфліктнае развіццё паэмы нестандартным, а кожную страфу ў ёй разглядае як самастойны твор пры адзінай інтанацыйнай і тэматычнай аснове яе частак. Рэцэнзент бачыць у паэме спасылкі да тэксту «Бой пры Мадабалхане» і да кінафільму «». Крытык мяркуе, што сёння Рыдкін піша так, як людзі будуць размаўляць заўтра.
У 2019 годзе на старонках часопіса «Сцяг» адбылася дыскусія, прысвечаная новаму літаратурнаму пакаленню. Літаратурны крытык аднёс Юрыя Рыдкіна да пакалення, якое нешта змяняе ў літаратуры, і адзначыў, што размовы з ботамі становяцца асновай паэтыкі Юрыя Рыдкіна. Літаратуразнаўца бачыць у гэтым спалучэнне паэзіі і матэматыкі, алгарытмічны шок ад сутыкнення жывога і запраграміраванага, спробу зрабіць паведамленне не просталінейным.
На думку літаратурнага крытыка і літаратуразнаўцы, у кіберпаэме «Ботие» прысутнічае спалучэнне і спантаннае чаргаванне розных фрагментаў мовы, што ператварае выказванне аўтара ў дынамічную і драматычную з’яву як складаны і незавяршальны працэс віртуалізацыі быцця і цялеснасці ў пункце перакрыжавання дыскурсаў, у пагранічнасці. Крытык адзначае, што Рыдкін як медыямастак сумяшчае пасродкам сучасных тэхналогій сваю фотавыяву з разнастайнымі суб’ектамі, прадметнымі канфігурацыямі і візуальнымі цытатамі, лёгка змяняючы пол, узрост і параметры цела, раздвойваючыся, растройваючыся і разувасабляючыся, пранікаючы туды, куды фізічна трапіць немагчыма. Літаратуразнаўца ўгледжвае ў вершы «Вверх тормашками стул рогат» дасылкі да паэтыцы метарэалізму.
Літаратурный крытык, аналізуючы «Размову з ботам», параўноўвае праграму-суразмоўцу паэта — з віртуальнай Галатэяй і бачыць у яе непрадказальных і смелых выказваннях прыкметы фемінізму, які з цягам часу павінен стаць віртуальным падмуркам для эмансіпацыі ўжо рэальных жанчын.
Паэтэса і літаратуртрэгер (ад literaturträger — «носьбіт літаратуры», утворана па аналогіі з kulturträger — «носьбіт культуры») лічыць «Размову з ботам» асабліва цікавай і адносіць яе да тэхнікі found poetry.
Літаратуразнаўца, прафесар ацэньвае аповесць «Рэпрэсаваны стук» як раман-п’есу, у якой празаік шырока і глыбока прадэманстраваў сінхронныя перакрыжаванні розных вымярэнняў рэальнасці. Крытык лічыць гэтае пісьмо эксклюзіўным, дзе тое ці іншае слова прадстаўляе сабой міні-тэатр.
Паэт і мастак Васіль Ламакін у аналізе фотакалажаў Ю. Рыдкіна зыходзіць з філасофскай працы Мішэля Фуко «» і ацэньвае дадзеныя калажы на падставе спецыфікі чалавека Адраджэння і чатырох тыпаў падабенства рэчаў свету: спадарожнічання (замыкання на самім сабе), эмуляцыі (падваення), аналогіі (адлюстравання) і сімпатыі (счаплення з самім сабой).
Мастак і тэарэтык мастацтва Тэймур Даімі мяркуе, што фотакалажы Ю. Рыдкіна знаходзяцца па-за межамі любога экспертнага фармату і праводзіць аналогію з калажамі Сяргея Параджанава. Даімі лічыць працы Рыдкіна лагічным вынікам яго эксперыментальных твораў у вобласці літаратуры, калі аўтар перайшоў ад вербальнага выказвання да візуальнага. Чорны фон фотакалажаў Рыдкіна для Даімі з’яўляецца прыкметай метафізічнага неспакою ў духу Караваджа. Мастацтвазнаўца бачыць у іх эклектычны прыём, ніяк не звязаны з постмадэрнізмам.
Прызнанне
Публікацыя Юрыя Рыдкіна «Паміж жывым і штучным. Зліццё лічбавых тэхналогій з чалавекам, пісьменнікам і літаратурай» прызнана прафесіяналамі «» лепшай у жніўні 2021 года.
Лежа
Лежа (Lezhë, Lezha) — горад на поўначы Албаніі. Адміністрацыйны цэнтр вобласці Лежа. Насельніцтва 18 695 (2006, ацэнка). Размешчаны на рацэ Дрын, недалёка ад месца яе ўпадзення ў Дрынскі заліў.
Гісторыя
Заснаваны тыранам Сіракуз Дыянісіям I Старэйшым, называўся Лісас. У часы Рымскай імперыі ўваходзіў у склад правінцыі Ілірык пад назвай Лісус.
Келасурская сцяна
Апісанне
Даўжыня сцяны складае 160 км, што перавышае іншыя каўказскія аналагі (Дэрбенцкая сцяна), але саступае даўжыні вялікай гарганскай сцяне. Колькасць вежаў уздоўж сцяны ацэньваецца па-рознаму, аж да некалькіх соцень. Кожная такая вежа была мініяцюрнай крэпасцю, вышынёй 8-12 м з трыма радамі байніц. Сёння ад вялікага сярэднявечнага абарончага збудавання, якое апяразвае Сухум, засталіся рэдкія разваліны асобных вежаў і крэпасцей.
Лежа
Гісторыя
Лежа ў 1444 годзе была месцам з'езда албанскіх князёў пад кіраўніцтвам Георга Скандэрбега. На з'ездзе была створана Лежская ліга для барацьбы з Асманскай імперыяй. Скандэрбег быў пахаваны ў гарадскім саборы св. Мікалая.
Келасурская сцяна
Апісанне
Разваліны прамавугольнай у плане Келасурскай вежы з валуноў, змацаваных вапнавым растворам, захаваліся адразу за ўсходняй мяжой Сухума, ля вусця ракі Келасур. Больш за ўсё абарончых збудаванняў засяроджана ў пачатку сцяны — ад ракі Келасур да ракі Моква. На гэтыя амаль 60 км прыходзіцца больш за 200 вежаў, з якіх каля 100 — у добрым стане, астатнія моцна разбураныя. Адлегласць паміж вежамі 40-120 м, у перасечанай мясцовасці — 300 м і больш. На працягу астатняй адлегласці да Інгура стаяць толькі 4 асобныя вежы.
Гісторыя
Існуе некалькі версій узнікнення гэтага збудавання: мінгрэльская і візантыйская.
Саранда
Саранда (Saranda, Sarandë) — горад-курорт у вобласці Влёра Албаніі. Насельніцтва 41 000 жыхароў (2017). Знаходзіцца на ўзбярэжжы Іанічнага мора, насупраць грэчаскага вострава Корфу.
У самым цэнтры Саранда знаходзіцца праваслаўны храм і сярэднявечная сінагога. Непадалёк размешчаны археалагічны музей-запаведнік — руіны старажытнага горада Бутрынці — аб'екта сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Мехмет Шэху
Мехмет Шэху (Mehmet Shehu;, Чоруш, Фіеры, Албанія — , Тырана) — албанскі камуністычны, вайсковы і дзяржаўны дзеяч, член палітбюро ЦК АПП, міністр унутраных спраў, абароны і замежных спраў, у 1954—1981 — прэм’ер-міністр НРА. З’яўляўся другой асобай партыйна-дзяржаўнай іерархіі пасля Энвера Ходжы. Праводзіў жорсткую сталінісцкую палітыку. Загінуў у снежні 1981 пасля канфлікту з Ходжа, паводле афіцыйнай версіі — скончыў жыццё самагубствам.
Ахалазія кардыі
Ахалазíя кáрдыі — найбольш распаўсюджаная (>70%) першасная дыскінезія стрававода невядомай этыялогіі, характарызуецца падвышаным ціскам супакою і парушэннем рэлаксацыі ніжняй страваводнай сціскальніцы (НСС), а таксама адсутнасцю першаснай перыстальтычнай хвалі сярэдняй часткі стрававода. Парушэнне рэлаксацыі НСС, верагодна, выклікана пашкоджаннем і памяншэннем колькасці постгангліянарных нейронаў спляцення Аўэрбаха, адказных за рэлаксацыю НСС. З развіццём захворвання ўзнікае звужэнне стрававода, з пашырэннем прасвету вышэй і са значным станчэннем сценкі.
Сімптомы і плынь
Найбольш характэрнай з'яўляецца цяжкасць пры глытанні спачатку цвёрдай ежы, а пасля і вадкасцяў. Дысфагія можа суправаджацца: рэгургітацыяй ежы ў рот, болем у грудной клетцы, пякоткай, хранічным кашлем. Гэта прыводзіць да страты масы цела і недаядання; рэгургітацыя ежы можа прывесці да аспірацыйнай пнеўманіі і абсцэсу лёгкага. Іншыя ўскладненні: эзафагіт, дывертыкул ніжняй часткі стрававода, крывацёкі (рэдка).
Дыягнастычныя крытэрыі
Дыягназ ставіцца на падставе рэнтгенапісу верхніх аддзелаў страўнікава-кішачнага тракта з кантрасным рэчывам і эндаскапіі, а для пацверджання выконваецца манаметрыя стрававода.
Помнік настаўніцы (Растоў-на-Доне)
Помнік настаўніцы — бронзавы манумент, які быў усталяваны 1 верасня 2012 года па вуліцы Чырвонаармейскай у Растове-на Дону паблізу школы № 78. Адзін са скульптараў, які браў удзел у працы над праектам — Сяргей Алешня.
Ахалазія кардыі
Аператыўнае лячэнне
Кардыяміятомія, г.зн. падоўжны надрэз цягліц стрававода і кардыі. Эфектыўнасць блізкая да эндаскапічнага пашырэння. Паказанні: звужэнне кардыі, якое перашкаджае эндаскапічнаму ўвядзенню правадніка ў страўнік, узрост <30 гадоў, перспектыва шматразовых працэдур пашырэння стрававода. Ускладненне - страўнікава-страваводны рэфлюкс. У некаторых выпадках (напр. вельмі вялікае пашырэнне стрававода) можа быць паказана сячэнне стрававода.
Помнік настаўніцы (Растоў-на-Доне)
Гісторыя
У Дзень Ведаў 1 верасня 2012 года ў непасрэднай блізкасці ад школы № 78 па вуліцы Чырвонаармейскай у Растове-на-Доне была ўсталявана бронзавая скульптура першай настаўніцы. Настаўніца па задуме скульптараў была намалявана не адна, а разам з першакласнікамі — хлопчыкам і дзяўчынкай — якія спяшаюцца на свой першы ўрок.
Ахалазія кардыі
Фармакатэрапія
У якасці дадатку да інвазіўнага лячэння выкарыстоўваюцца лекавыя прэпараты, якія зніжаюць напружанне НСС: пераважна, 5-20 мг ізасарбіда дынітрату ротава 10-30 хв. перад ежай (эфект утрымліваецца ≈ 1,5 гадз.).
Жан-Нікала Бюаш
Жан-Нікала Бюаш (Jean-Nicolas BuacheJean-Nicolas Buache), таксама вядомы як Бюаш дэ Ла Нёвіль; 15 лютага 1741 года, Нёвіль-о-Пон — 21 лістапада 1825 года, Парыж) — французскі каралеўскі географ. Пляменнік вядомага картографа Філіпа Бюаша (1700—1773).
Ахалазія кардыі
Прагноз
Большасць пацыентаў патрабуе частага эндаскапічнага або хірургічнага лячэння, і эфект часта з'яўляецца няпоўным. Пасля 15-25 гадоў, рызыка развіцця спінацэлюлярнай пухліны стрававода павялічваецца нават у 100 разоў (складае 1-3%), у сувязі з чым рэкамендуецца перыядычны эндаскапічны кантроль.
Помнік настаўніцы (Растоў-на-Доне)
Гісторыя
Над іх галовамі размяшчаецца арка, якая сімвалізуе важную ролю ў жыцці педагогаў — яны першымі сустракаюць дзяцей у школе, а потым на іх плячах ляжыць адказная місія — падрыхтаваць іх да сталага самастойнага жыцця па-за сценамі школы. Праца доўжылася паўгода, адным з аўтараў скульптуры стаў сапраўдны член Расійскай акадэміі майстэрстваў Сяргей Алешня.
Жан-Нікала Бюаш
Біяграфія
Дырэктар сховішча карт Марскога ведамства; хутка набыў вядомасць і атрымаў званне першага каралеўскага географа, — апошняга ў гэтым чыне. Абраны членам акадэміі навук у 1770 годзе, упаўнаважаны Людовікам XVI скласці карты бальяжаў Французскага каралеўства.
Помнік настаўніцы (Растоў-на-Доне)
Гісторыя
На яго рахунку стварэнне многіх сучасных скульптур, якія ўсталяваны ў Растове-на-Доне — ён стварыў помнік імператрыцы Лізавеце Пятроўне і помнік вадаводу.
Вышыня скульптуры складае 3,5 метра. На ўрачыстым адкрыцці помніка былі віцэ-губернатар Растоўскай вобласці Сяргей Горбань і мэр горада Міхаіл Чарнышоў.
Мікалай Іванавіч Рыжкоў
Мікала́й Іва́навіч Рыжко́ў (Николай Иванович Рыжков, нар., Дылееўка, Дзяржынскі гарсавет, Данецкая вобласць, УССР) — савецкі і расійскі дзяржаўны і партыйны дзеяч. Большую частку кіравання М. С. Гарбачова займаў пасаду Старшыні СМ СССР (1985—1991). Член КПСС з 1956 па 1991 годы. Дэпутат Савета Саюза Вярхоўнага Савета СССР (1974—89 гг.) ад Свярдлоўскай вобласці.
Член Савета Федэрацыі (з 2003 года), да 2011 года прэзідэнт Расійскага саюза таваравытворцаў.
Нацыянальны Герой Арменіі (2008).
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і працоўнага шахцёра Івана Фёдаравіча Рыжкова ў сяле Дылееўка (Арцёмаўская акруга УССР, цяпер мястэчка Піўнічнага пасялковага савета Тарэцкага гарадскога савета Данецкай вобласці Украіны). У савецкі час у графе нацыянальнасць пісалася — украінец.
Скончыў Краматорскі машынабудаўнічы тэхнікум, дзе вучыўся ў 1946—1950 гг. і УПІ імя С. М. Кірава, дзе вучыўся ў 1953—1959 гг.
Уралмаш і Дзяржплан
З 1950 года па 1975 год працаваў на інжынерна-тэхнічных пасадах на Уральскам заводзе цяжкага машынабудавання імя Сярго Арджанікідзэ (ПА «Уралмаш»): у 1955—1959 гг. начальнікам цэха, 1959—1965 гг. галоўным тэхнолагам па зварцы, у 1965—1970 гг. галоўны інжынер, у 1970—1971 гг. дырэктар, у 1971—1975 гг. генеральны дырэктар.
У 1975—1979 гг. — першы намеснік міністра цяжкага і транспартнага машынабудавання СССР У. Ф. Жыгаліна.
У 1979—1982 гг. — першы намеснік старшыні Дзяржплана СССР.
Вышэйшае партыйнае кіраўніцтва
Член ЦК КПСС (1981—1991). З 22 лістапада 1982 года па 15 кастрычніка 1985 года — Сакратар ЦК КПСС, адначасна — загаднік Эканамічным аддзелам ЦК КПСС. У інтэрв’ю Л. Радзіхоўскаму (у газеце «Новый Взгляд», 1992) Рыжкоў успамінаў : "У лістападзе 82-га года мяне — зусім нечакана — абралі сакратаром ЦК і Андропаў увёў мяне ў каманду, што рыхтавала рэформы. Туды ўваходзілі і Гарбачоў, Даўгіх… Пра гэту працу па падрыхтоўцы рэформаў я не шкадую. Сітуацыя была цяжкай, крызіс спеў. Мы сталі разбірацца з эканомікай, а з гэтага пачалася перабудова ў 85 годзе, дзе практычна былі выкарыстаны вынікі таго, што зрабілі ў 83-84 гадах. Не пайшлі б на гэта — было б яшчэ горш."
(«Андропаў даручыў члену ПБ Гарбачову, кандыдату ў члены ПБ Доўгіх і сакратару ЦК па эканоміцы Рыжкову старанна вывучыць становішча, якое склалася ў эканоміцы, і падрыхтаваць прапановы па яе рэфармаванні», — пісаў Рыжкоў у сваіх мемуарах .)
З 23 красавіка 1985 года па 13 ліпеня 1990 года — член Палітбюро ЦК КПСС.
Старшыня Савета Міністраў СССР
З 27 верасня 1985 года па 14 студзеня 1991 года — Старшыня Савета Міністраў СССР.
М. Рыжкоў знаходзіўся на пасады Старшыні Савета міністраў СССР з пачатку перабудовы, калі былі закладзены асновы змен у гаспадарчым і эканамічным жыцці краіны. Заўважна скарацілася абнаўленне асноўных фондаў, вытворчасць сродкаў вытворчасці і выразна ўзрасла дыферэнцыяцыя прыбыткаў груп насельніцтва, што прывяла да змены маштабу цэн ужо ў 1988 годзе. Такім чынам, у перыяд яго кіраўніцтва былі створаны перадумовы для сістэмнага крызісу эканомікі ў 1991-98 гг. Аднак, не варта лічыць, што М. Рыжкоў меў злы намер на развал эканомікі СССР. Па ўспамінах калег, прычына ляжыць у яго недастатковай кампетэнтнасці і адсутнасці патрэбнай кваліфікацыі, што рэгулярна прыводзіла да маніпулявання ім з боку яго памагатых. У кнізе «Чырвоны тузін. Крах СССР: яны былі супраць» прыводзіцца яго трактоўка адстаўкі з гэтага паста («не хацеў быць на капітанскім мастку тонучага карабля»).
У 1987 годзе на верфі Вяртсіля ў Фінляндыі прыняў рэкордна вялікае судна «Трансшэльф».
Па словах акадэміка Легасава, М. І. Рыжкоў унёс значны ўнёсак у арганізацыю прац па ліквідацыі наступстваў аварыі на Чарнобыльскай АЭС у 1986 годзе.
Калі Міхаіл Гарбачоў прыступіў да рэформаў, Мікалай Рыжкоў падтрымаў яго курс, бачачы сваё заданне ў стварэнні «рынкавага сацыялізму», да якога вынікала рухацца «эвалюцыйным шляхам». Акадэмік Алег Багамолаў адзначаў, што «Рыжкоў ухваляў ідэі перабудовы, але ставіўся да іх з асцярожнасцю…».
Рыжкоў сцвярджае, што ўвёў у 1988 годзе ў айчынную эканоміку паняцці манапалізму і канкурэнцыі.
24 мая 1990 года на пасяджэнні сесіі Вярхоўнага Савета СССР, які трансляваўся на ўсю краіну па тэлебачанню, заявіў, што цэны на хлеб і прадукты — неапраўдана нізкія і павінны павялічыцца.
Анатоль Сабчак вінаваціў Мікалая Рыжкова ў патуранні стварэнню кааператыва «АНТ», супрацоўнікі якога спрабавалі вывезці за мяжу 12 танкаў. Тым часам, пагаршэнню эканамічнай сітуацыі ў краіне ў канцы 80-х спрыяў і той факт, што ў запалу палітычнага змагання аказаліся забыты штодзённыя патрэбы — ураджай заставаўся непрыбраным, нягледзячы на штотыднёвыя выступы М. І. Рыжкова па тэлебачанні (асабліва негатыўна ў гэтым дачыненні выказвалася кіраўнікі сталіц — Гаўрыіл Папоў, Сяргей Станкевіч і Анатоль Сабчак) і ўсё гэта — вінавачанні ў адрас саюзнага ўрада, палітычнае змаганне вакол канцэпцый эканамічнага аздараўлення краіны — «500 дзён» Станіслава Шаталіна і Рыгора Яўлінскага, на якой настойвалі радыкалы, з аднаго боку, і ўрадавай, распрацаванай Саветам Міністраў М. І. Рыжкова, з іншай — прывяло да таго, што 26 снежня 1990 года Мікалай Рыжкоў перанёс шырокі інфаркт. Падчас лячэння быў адпраўлены М. С. Гарбачовым у адстаўку.
«Рыжкоў быў Гарбачову саюзнік» (да яго спробы вылучэння кандыдатам у прэзідэнты СССР), — казаў пра той перыяд акадэмік Станіслаў Шаталін. Я. К. Лігачоў у 2010 годзе адзначаў, што «Рыжкоў супраць Гарбачова ніколі не выступаў публічна». На наступны дзень пасля адстаўкі Вярхоўны Савет СССР прызначыў Рыжкову за асаблівыя заслугі пажыццёвую персанальную пенсію ў памеры 1200 рублёў у месяц.
Барыс Нямцоў, крытыкуючы Рыжкова, адзначаў, што той быў «выдатным кіраўніком прадпрыемства, але жудасным прэм’ерам».
Пасля адстаўкі
У 1991 годзе, выйдучы на пенсію, балатаваўся ў прэзідэнты РСФСР ад КПСС (набраў крыху больш 16 % галасоў, заняўшы другое месца пасля Ельцына, абранага ў першым туры).
У час падзей 19-21 жніўня 1991 года знаходзіўся ўдома і па тэлевізары пазнаў пра выступ ДКНС. Лічыць выступ камітэта своеасаблівай спробай спыніць разбурэнне СССР.
У снежні 1991 года быў адным з тых, хто падпісаў зварот да Прэзідэнта СССР і Вярхоўнага Савета СССР з прапановай пра скліканне надзвычайнага З’езда народных дэпутатаў СССР.
Працаваў экспертам Ваенна-прамысловай інвестыцыйнай кампаніі, быў дарадцам, а потым старшынём савета дырэктараў Цверуніверсалбанка.
З 1998 па 2011 год узначальваў Каардынацыйны савет спрыяння айчынным таваравытворцам (у наш час Расійскі саюз таваравытворцаў), што яднаў больш 130 галіновых саюзаў і асацыяцый.
Дума і Савет Федэрацыі
"У 1993-м пачаў займацца праблемамі Прохараўскага поля ў Белгарадскай вобласці… Потым мне прапанавалі стаць дэпутатам, і я двойчы балатаваўся ад Белгарадскай вобласці."
У снежні 1995 гады абраны дэпутатам Дзяржаўнай думы Федэральнага Сходу Расіі другога склікання па Белгарадскай аднамандатнай выбарчай акрузе № 62 ад блока «Улада — народу». У думе ўзначальваў дэпутацкую групу «Народаўладдзе». Старшыня выканкама Народна-патрыятычнага саюза Расіі (НПСР).
У снежні 1999 года па гэтай жа акрузе абраны дэпутатам Дзяржаўнай думы трэцяга склікання.
У верасні 2003 гады прызначаны прадстаўніком адміністрацыі Белгарадскай вобласці ў Савету Федэрацыі Федэральнага Сходу Расійскай Федэрацыі. У сувязі з гэтым склаў паўнамоцтвы дэпутата Дзяржаўнай думы.
Старшыня Камісіі Савета Федэрацыі па натуральных манаполіях, член Камітэта па пытаннях мясцовага самакіравання, сустаршыня расійска-армянскай камісіі міжпарламенцкай супрацы.
17 сакавіка таго ж года трапіў пад санкцыі Еўрасаюза.
Салі Берыша
Салі Рам Берыша (Sali Ram Berisha; нар., Трапоя) — палітычны і дзяржаўны дзеяч, прэзідэнт Албаніі.
Біяграфія
Скончыў медыцынскі факультэт Тыранскага ўніверсітэта (1967), працягнуў навучанне ў Парыжы (Францыя), спецыялізуючыся на гемадынаміцы. У 1980—1990 гадах выкладаў у Тыранскім універсітэце. Мае навуковую ступень доктара філасофіі. Займаўся хірургіяй на сэрцы.
Палітычная кар'ера Берыша як члена Албанскай партыі працы пачалася задоўга да падзення Берлінскай сцяны. У снежні 1990 годзе падтрымаў студэнцкі рух, праславіўся публічнай крытыкай камуністычнага рэжыму і заклікамі да дэмакратычных рэформаў. У 1991 годзе Берыша ўзначаліў правую Дэмакратычную партыю Албаніі, якая пасля стала адной з двух асноўных партый Албаніі.
Назва Арменіі
Назва Арменіі узыходзіць, паводле афіцыйнай версіі, ад лацінскай назвы Armenia, што прыйшла з грэчаскага Ἀρμενία. Энданім армян і іх краіны — адпаведна, аер і айк. Дакладная этымалогія назвы невядомая, з прычыны чаго існуюць мноства версій, што злучаюць гэтыя назвы з больш старымі тапонімамі і этнонімамі.
Этымалогія
Найранейшае згадванне экзоніма «Арменія» датуецца VI стагоддзем да н.э.. У Бехістунскім надпісе на трох мовах персідскі цар Дарый I называе дзяржаву Урарту тапонімам «Арміна» (старажытнаперсідская мова) і «Армінуя» (эламская мова). У старажытнагрэчаскай мове слова «арменоі» (Αρμένιοι) з'явілася прыкладна ў гэты ж час: яго каля 476 г. да н.э. ўжыў Гекатэй Мілецкі. Герадот пісаў: «Армяне былі падрыхтаваны як фрыгійцы, быўшы фрыгійскімі асаднікамі». Ксенафан апісаў шмат аспектаў вясковага жыцця старажытных армян і іх гасціннасць, а таксама адзначыў, што мова армян здавалася яму падобнай да персідскай.
Версіі
Шэраг версій пра паходжанне экзоніма «Арменія» разглядаецца гісторыкамі, але пераканаўчых довадаў на карысць якой-небудзь версіі дагэтуль не знойдзена. Шэраг версій аспрэчыў у 1946 годзе арменазнавец Нікалас Адонц.
Ад Хаяса («Аястан»)
Яшчэ адна версія — пра існаванне племя арменаў ці арманаў у эпоху Бронзавага веку (Արմեններ, арменнер; Առամեններ, араменнер), якія нібы жылі на тэрыторыі старажытнай дзяржавы Хаяса. У такім разе «Арменія» класіфікуецца як этнонім, а не тапонім.
Гістарыяграфічная традыцыя
У армянскай традыцыі Арам з'яўляецца чалавекам, ад імя якога і ўтварылася назва Арменіі і армян — Арам быў нашчадкам прабацькі армян Айка, сын кабеты па імі Арма і бацька цара Ары Выдатнага (паводле гісторыка Маўсеса Харэнацы . Часам Арам асацыюецца з першым царом Урарту па імі Арама . Энданім «Айк» з грабара (класічнай формы армянскай мовы), паводле гэтай традыцыі ставіцца непасрэдна да самага Айка . Мужчынскія імёны Армен, Арман і жаночае Армінэ — самыя пашыраныя ў армян, а ў персідскай мове таксама ёсць мужчынскае імя Армін.
Сучасная назва
Назвы армян і Арменіі ў армянскай мове і мовах суседніх з імі краін:
Таганрогскі паштамп
Таганрогскі паштамп, таксама банкірскі дом Давыдавічаў — аб'ект культурнай спадчыны, пабудаваны ў пачатку XX стагоддзя ў горадзе Таганрогу Растоўскай вобласці. Будынак створаны ў стылі мадэрн. Адрас будынка: вуліца Фрунзэ, 38.
Гісторыя
Пабудаваны ў 1911 годзе па дырэктыве банкіра А. А. Давыдавіча, асноўны будаўнічы матэрыял — цэгла. Першы паверх будынка быў адведзены пад кантору банка «Э. Фачыні і К», адкрыццё якой адбылося 20 студзеня 1912 года. Заснавальнікам гэтай канторы стаў Эмануіл Карлавіч Фачыні. На будынку была размешчаная шыльда «Банкірскі дом Э.Фачыні і К». У гэтым жа, 1912 годзе, на другім паверсе банкірскага дома Давыдавічаў, стала месціцца паштова-тэлеграфная кантора, раней яна знаходзілася ў доме таганрогскага мешчаніна Скурыча на Грэчаскай вуліцы. Гэты будынак не захаваўся да нашых часоў. Калі адбылася нацыяналізацыя будынка, і на першым і другім паверсе стаў месціцца таганрогскі вузел сувязі. У 1981 годзе былі згублены гаўбцы будынка таганрогскага паштампа. За больш, чым стагадовую гісторыю дома, капітальныя рамонты не праводзіліся, і, тым не менш, будынак застаецца ў добрым стане.
Цяля
Цяля (цёлка, цялок) — маладая асобіна шэрагу відаў парнакапытных,.
Цялятамі называюць маладняк буйной рагатай жывёлы абодвух палоў ва ўзросце да аднаго года. Маладых жывёл (ва ўзросце да года) некаторых дзікіх відаў таксама часам называюць цялятамі.
Цяляты могуць быць атрыманы натуральным шляхам, альбо шляхам штучнага развядзення з выкарыстаннем штучнага апладнення або пераносу эмбрыёна.
Яны звычайна могуць стаяць на нагах праз некалькіх хвілін пасля нараджэння. Тым не менш, на працягу першых некалькіх дзён яны не ў стане лёгка ісці ў нагу з астатнімі членамі статка.
Вячэра Гасподня (Сведкі Іеговы)
Вячэра Гасподня ці Вечар успаміну смерці Ісуса Хрыста — свята, якое 14 нісана паводле яўрэйскага месячнага календара адзначаюць Сведкі Іеговы. Традыцыю адзначаць дзень смерці Ісуса замест дня яго ўваскрасення грунтуецца на звестках аб тым, што раннім хрысціянам было характэрна адзначаць гэты дзень адзін раз штогод, а не праводзіць таінства або рытуал Еўхарыстыі, характэрнае для большасці іншых хрысціянскіх канфесій. Пры гэтым святкаванне Вячэры Сведкамі Іеговы не заўжды супадае з іўдэскім святам Песах, бо, як тлумачыцца на афіцыйным сайце Сведкаў Іеговы «у сучасным яўрэйскім календары пачатак месяца нісан вызначаецца па астранамічнаму маладзіку, аднак у першым стагоддзі такі метад не выкарыстоўваўся. У той час лічылася, што месяц пачынаецца з першага з’яўлення над Іерусалімам новага месяцавага сярпа, а гэта магло здарыцца праз дзень або больш пасля з’яўлення астранамічнага маладзіка. Гэта розніца з’яўляецца адной з прычын, па якіх дата святкавання Вячэры ўспаміны ў Сведкаў Іеговы не заўсёды супадае з датай святкавання сучаснага яўрэйскага Песаха». Звычайна гэта дата выпадае на канец сакавіка ці пачатак красавіка грыгарыянскага календара. У 2023 годзе гэта будзе вечар 4 красавіка.
Цырымонія
Звычайна Сведкі Іеговы і іх госці рознага веравызнання збіраюцца для святкавання Вячэры ў сваіх месцах пакланення (Залы Царства і Залы кангрэсаў), арандаваных памяшканнях ці прыватных дамах. Спачатку адзін з прысутных выступае з прамовай, у якой тлумачыцца сэнс мерапрыемства, потым тым, хто прысутнічае перадаюць па чарзе прэсны хлеб без дадатковых інгрэдыентаў і сухое чырвонае віно. Пры гэтым толькі частка прысутных, якая мае надзею цараваць з Хрыстом на небе, прымае ад сімвалаў, а астатнія Сведкі, якія спадзяюцца жыць вечна на зямлі, проста прысутнічаюць на мерапрыемстве.
Пазіцыя іншых канфесій
Прадстаўнікі многіх хрысціянскіх канфесій лічаць, што святкаваць Вячэру Гасподню не абавязкова толькі раз у год і праводзяць аналагічныя мерапрыемствы кожны тыдзень ці штомесяц. У праваслаўных цэркваў і каталікоў гэта свята з’яўляецца часткай таінства (у пратэстантаў — рытуалам) Еўхарыстыі.
Вячэра ў 2020-22 гг.
7 красавіка 2020 года Сведкі Іеговы ў большасці краін свету вырашылі правесці па відэасувязі ва ўмовах каранціну, выкліканым пандэміяй COVID-19. У сувязі з гэтым на афіцыйным сайце арганізацыі на шэрагу моў былі выкладзены відэазіпісы прамоў, прысвечаных Ісусу і святкаванню Вячэры, а сходы заахвоцілі правесці святкаванне праз відэаканферэнцыі ў Zoom ці Skype, каб вернікі не выходзілі з дому. Сведкі Іеговы заяўляюць, што гэта святкаванне Вячэры стала гістарычным, бо так яе не праводзілі з дзён Ісуса на зямлі.
У шэрагу краін Афрыкі і ў Венесуэле праграму святкавання трансліравалі па тэлебачанні, у сувязі з адсутнасцю доступу ў інтэрнэт многіх жыхароў гэтых краін. Згодна рэпартажу на афіцыйным сайце гэтай канфесіі, «Яшчэ да Вячэры браты з 11 філіялаў (у Анголе, Беніне, Гане, Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга, Замбіі, Зімбабвэ, Камеруне, Кот-д’Івуары, Малаві, Мазамбіку і Сенегале) звязаліся з тэле- і радыёкампаніямі і дамовіліся на трансляцыю прамовы больш чым у 36 месцаў на тэрыторыі 16 краін».
Некаторыя тэлеканалы Францыі і Італіі адзначылі, што правядзенне Вячэры праз анлайн сувязь з’яўляецца прыкладам для традыцыйных канфесій гэтых краін.
15 красавіка 2022 года святкаванне Вячэры Успаміну прайшло ў гібрыдным фармаце. Пры гэтым цырымонія на беларускай мове поўнасцю прайшла па відэасувязі.
Вуліца Зяньковай
Вуліца Зяньковай (былыя назвы: Папярочна-Пятроўская, Металістаў) — вуліца ў цэнтральнай частцы горада Віцебска ў Чыгуначным раёне. Названая ў гонар Героя Савецкага Саюза Е. С. Зяньковай ў 1985 годзе. перасякае вуліцу Касманаўтаў, Дзімітрава, Камсамольскую.
Працягласць вуліцы складае 750 м. Сфармавалася ў пачатку XIX стагоддзя. На вуліцы знаходзіліся Петрапаўлаўская царква (знесена пасля Вялікай Айчыннай вайны), царква Раства Багародзіцы (захавалася ў перабудаваным выглядзе, дом № 9/2), чыгуналіцейны завод. Часткова захавалася забудова канца XIX — пачатку XX стагоддзяў. Пасля Вялікай Айчыннай вайны сфармавалася забудова 2-3-павярховымі дамамі.
У «Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцяў Віцебска» уключаныя дом № 4 і 9/6 (перабудаваная царква Раства Багародзіцы).
Сідонія Рубіда
Графіня Сідонія Рубіда Эрдзёдзі (Sidonija Erdődy Rubido 7 лютага 1819 — 17 лютага 1884) — харвацкая оперная спявачка (сапрана). Удзельніца Ілірыйскага руху.
Біяграфія
Сідонія нарадзілася 7 лютага 1819 года ў маёнтку Развар у Заграбе. Яна была дачкой графа Драгуціна Эрдзёдзі і яго жонкі, францужанкі Генрыэты Гарбуваль і Шамар. На наступны дзень нованароджаную ахрысціў у заграбскім храме Святога Марка прыхадскі святар Петар Харваціч. Хроснымі бацькамі сталі Аляксандр Эрдзёдзі і Амалія Гарбуваль і Шамар. У дзяўчынкі былі два браты Сцепан і Юрый і сястра Александрына. Сям'я жыла ў верхняй частцы горада. Яны таксама мелі нерухомасць у Вараждзіне. Дзяцінства Сідонія правяла ў Развары каля Кумраўца. Ведала нямецкую, французскую і лацінскую мовы. Вучылася ў пачатковай школе сяла Горня-Рыека. Першыя ўрокі музыкі атрымала ад чэшскай пары Карліцкіх: спявачкі нямецкага тэатра ў Заграбе і альтысткі Нанет Карліцкай і Фердынанда Карліцкага — першай скрыпкі Заграбскай оперы. Пасля прыбыцця ў горад берлінскай прыдворнай опернай дзівы Енес у 1834 годзе, бацькі Сідоніі пацікавіліся яе меркаваннем наконт голаса дачкі. Той настолькі спадабаўся спеў дзяўчынкі, што яна вырашыла затрымацца ў маёнтку Эрдзёдзі, каб навучыць юную спявачку асновам мастацтва.
У раннім узросце Сідонія далучылася да ілірыйскага руху. З усёй сям'і толькі яна і брат Сцепан падтрымлівалі ілірыйцаў. Іншыя члены сямейства былі арыентаваны прамадзьярскі. У 1833 годзе Людэвіт Гай звярнуўся да яе бацькі з просьбай дазволіць дачцы выступіць на канцэрце музычнага таварыства філармоніі. Драгуцін даў дазвол, і Сідонія спела на выступленні патрыятычную песню «Još Hrvatska ni propala», напісаную Гаем. Да таго часу на афіцыйных мерапрыемствах харвацкая мовая не выкарыстоўвалася. Дзяўчына мела вялікі поспех і стала музычнай зоркай харвацкага нацыянальнага адраджэння.
Яна працягнула выступаць з дабрачыннымі мэтамі. Так, у 1838 годзе на Народным вялікім канцэрце ілірыйцаў выконвала арыю з «Нормы» Вінчэнца Беліні.
У 1839—1841 гадах пражывала з маці ў Вене. Адмовілася ад прапанаванага месца спявачкі ў Венскай прыдворнай оперы. Потым вярнулася ў Заграб, дзе працягвала перыядычна выступаць.
У 1843 годзе ажанілася са сваім паклоннікам Антонам Рубіда, які служыў саветнікам. Сям'я Рубіда паходзіла з Кастыліі, харвацкая галіна аддзялілася ў першай палове XIX стагоддзя. Вяселле адбылося ў царкве Марыі-Бістрыцы. У пары нарадзіліся двое сыноў. Шлюб апынуўся шчаслівым. Сямейства пражывала ў сваім маёнтку ў Заграбе.
У сярэдзіне 1840-х гадоў Сідонія Рубіда часта выступала з асобнымі арыямі з будучай оперы «Каханне і злосць» на шматлікіх канцэртах, якія праводзіліся ілірыйцамі. 28 сакавіка 1846 года выконвала партыю Любіцы на прэм'еры оперы «Каханне і злосць», якая была першай пастаўленай на сцэне Харвацкай операй. Пасля гэтага спявала яе яшчэ сем ці восем разоў у тым жа годзе. Усё адзначалі вышыню і сілу яе голасу. Поспех быў велізарным, яна стала першай прымадоннай харвацкай оперы.
Сідонія Рубіда і ў далейшым фінансава падтрымлівала ілірыйскі рух і ледзь не ўлезла ў даўгі.
Пазней спыніла грамадскую дзейнасць у сувязі з ціскам з Вены. Разам з сястрой Александрынай фінансавала ўстанову для беспрытульных дзяцей.
У 1861—1865 гадах была патранэсай музычнага Харвацкага інстытута.
Пасля смерці мужа ў 1863 годзе пераехала ў замак у Горнай-Рыекі, які набыла ў 1858 годзе. Жыла там з сынам Радаславам, вяла гаспадарку і дапамагаючы сялянам з навакольных сёлаў. Падтрымлівала сельскія школы, ахвяравала грошы на аднаўленне прыхадской царквы і замкавай капліцы, рэгулярна наведвала імшу.
Памерла 17 лютага 1884 года. Была пахаваная праз чатыры дні ў сямейным склепе побач з прыхадской царквой Горнай-Рыекі. Надмагілле захавалася дагэтуль.
Яе сын, у адрозненне ад маці, быў прыхільнікам Куэна-Хедэрвары — палітыка, які праводзіў жорсткую мадзьярызацыю славянскіх краін у складзе імперыі. У 1898 годзе Радаслаў прадаў замак Жыгімонту Міцеўскаму.