cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мар’яна Домашкайц
Біяграфія
Нарадзілася 28 лютага 1872 года ў сялянскай сям'і ў сербалужыцкай вёсцы Цазаў (сёння ўваходзіць у склад Голкайцэ). З 1886 па 1931 год працавала на тэкстыльнай фабрыцы ў Котбусе. У гэты час яна апісвала свае ўражанні, якія тычыліся яе працы і нямецка-сербалужыцкіх адносін. У 1925 годзе пазнаёмілася з Мінай Віткайц, якая натхніла яе займацца літаратурнай дзейнасцю. З гэтага ж года пачала публікаваць свае вершы ў газеце «Nowy Casnik» і часопісе «Časopis Maćicy Serbskeje». У 1929 годзе апублікавала сацыяльную драму «Z chudych žywjenja» у літаратурным часопісе «Łužyca», дзе яна апісала цяжкія ўмовы жыцця лужычанаў. Была актыўным членам культурна-асветніцкага таварыства «Маціца сербская».
Егіпецкая чапля
Егіпецкая чапля (Bubulcus ibis) — птушка сямейства чаплевых, адзіны прадстаўнік монатыпічнага роду Егіпецкія чаплі (Bubulcus).
Знешні выгляд
Даўжыня цела 48—53 см, размах крылаў 90—96 см. Егіпецкая чапля, у адрозненне ад іншых чапляў, мае кароткі дзюбу. Галава і шыя вохрыста-жоўтыя, тулава белае. У шлюбным уборы развіваецца жоўты чубчык, а таксама з'яўляюцца жоўтыя падоўжаныя пёры на спіне. Увосень гэтыя пёры выпадаюць. Дзюба лімонна-жоўтая. Даўжыня крыла 22—25 см.
Пашырэнне
Насяляе прэснаводныя вадаёмы, адкрытыя травяністыя месцы (палі рысу, балоты, лугі, пашы), а таксама гарады. Гнездавыя біятопы — гаі або групы лісцевых дрэў з густым падлескам сярод адкрытых месцаў або паблізу вады. Арэал разарваны: паўднёвая Партугалія і Іспанія, Францыя, паўночная Італія, Сардзінія, Балканы (трапляецца спарадычна), Паўднёвая Азія, Японія, Філіпіны, некаторыя астравы Малайскага архіпелага, паўночная Аўстралія, Афрыка (без Сахары), Мадагаскар, а ў апошні час пашыраецца i ў абедзьвюх Амерыках. Паўднёвыя папуляцыі аселыя, паўночныя — пералётныя. Спарадычна залятае на поўнач ад гнездавога арэала (Ісландыя, Ірландыя, Вялікабрытанія, паўднёвы ўсход Расіі, Данія, Бельгія, Галандыя, Нарвегія, Швецыя, Літва, Чэхія, Польшча, Венгрыя, Беларусь, Украіна, Малдова).
Асаблівасці біялогіі
Гняздо ў калоніі, часцей за ўсё з іншымі відамі чаплевых, на дрэве. Уяўляе ажурны стажок са спіральна складзеных галінак. Часам займае старыя гнёзды іншых відаў чаплевых.
Яйкі (3—4) крыху падоўжаныя, бледна-блакітныя (самыя светлыя з усіх яек чаплевых).
Махамат Дэбі Ітна
Біяграфія
Паступіў у Аб’яднаную групу ваенных вучэльняў у Чадзе. Пасля прайшоў навучанне ў Францыі, у ваеннай школе Экс-ан-Правансе. Па вяртанні працаваў у Службе бяспекі дзяржаўных устаноў на пасадзе намесніка камандзіра групы інфантэрыі. Першы баявы вопыт атрымаў у красавіку 2006 года, калі паўстанцы напалі на сталіцу Чада, а затым удзельнічаў у баявых дзеяннях на ўсходзе краіны разам з генералам Абу Бакрам аль-Саідам, начальнікам жандармерыі. Пасля заканчэння кампаніі Махамату Дэбі было прысвоена званне маёра. Кіраваў войскамі падчас бітвы пры Ам-Даме, дзе атрымаў перамогу над паўстанцамі.
Пасля гібелі бацькі ад рук паўстанцаў «Фронту перамен і згоды ў Чадзе» 20 красавіка 2021 года, камандуючыя ўзброенымі сіламі зрабілі заяву, што выбраны ўрад і парламент Чада распушчаны, створаны пераходны ваенны савет на чале з Махаматам Дэбі, што будзе кіраваць краінай на працягу 18 месяцаў.
10 кастрычніка 2022 года пасля «нацыянальнага дыялогу» Дэбі быў прызначаны часовым прэзідэнтам.
Валошын
Вало́шын — прозвішча.
Эскадраны мінаносец Javeline
Эскадраны мінаносец Javeline — адзін з 20 эсмінцаў тыпу Arquebuse, пабудаваных для французскага флоту ў першым дзесяцігоддзі XX стагоддзя.
Варанкоў
Варанкоў — прозвішча.
Крапкавіцы (гміна)
Крапкаві́цы (Krapkowice) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Крапкавіцкага павета Апольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Крапкавіцах. Плошча гміны складае 97,44 км². Станам на 2004 год у гміне Крапкавіцы пражывалі 24 817 чалавек, шчыльнасць — 254,7 чал./км².
IC 1516
IC 1516 — галактыка тыпу Sbc (кампактная выцягнутая спіральна галактыка) у сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Буйнічкава
Буйні́чкава (, Буйничково) — былая вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіла ў склад Студзёнкаўскага сельсавета.
Скасавана 14 мая 2022 года.
Варанцоў
Варанцоў — прозвішча.
Музыка Літвы
Музыка Літвы адносіцца да ўсіх формаў музыкі, звязаных з Літвой, якая мае доўгую гісторыю народнага, папулярнага і класічнага музычнага развіцця. Музыка была важнай часткай політэістычнай, дахрысціянскай Літвы — рытуалы суправаджаліся музычнымі інструментамі і спевамі, учынкі герояў і тых, хто не вярнуўся з вайны, адзначаліся ў песнях.
Гісторыя
Музыка была вельмі важнай часткай старажытнага літоўскага політэістычнага веравання. Вядома, што ў пачатку 2-га тысячагоддзя балцкія плямёны мелі асаблівыя пахавальныя традыцыі, у якіх дзеі памерлых апавядаліся з выкарыстаннем дэкламацыі, а таксама існавалі рытуальныя песні пра ваенныя кампаніі, герояў і кіраўнікоў.
Першая прафесійная музыка была ўведзена ў Літву з вандроўнымі манахамі ў XI стагоддзі. Пасля хрысціянізацыі Літвы ў 1387 годзе пачала распаўсюджвацца рэлігійная музыка, быў уведзены грыгарыянскі спеў. Падарожныя музыкі ладзілі канцэрты ў сядзібах і замках літоўскіх шляхціцаў, былі заснаваны мясцовыя капэлы.
Дварэц (Хаценчыцкі сельсавет)
Дварэц (Дворец) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 25 км на паўночны захад ад г. Вілейка, 128 км ад Мінска, на аўтадарозе Куранец — Будкі.
Гісторыя
У 1800 годзе вёска ў Вілейскім павеце Мінскай губерні Расійскай імперыі, уласнасць каталіцкай царквы. У 1897 годзе вёска Дворжэц у Вішнеўскай воласці Свянцянскага павета Віленскай губерні.
З 1921 года ў Польскай Рэспубліцы, у складзе Навагрудскага, з 1925 года Віленскага ваяводстваў. У 1923 годзе вёска ў Іжскай гміне Вілейскага павета, пазней належала да гміны Хаценчыцы, у 1938 годзе ў Войстамскай гміне.
Славутасці
На паўднёвым ускрайку вёскі каля дарогі Іжа — Лыцавічы захоўваецца вялікі камень з ямкамі, прынесены ледавіком прыкладна 220—150 тыс. гадоў таму ў часы дняпроўскага зледзянення. Геалагічны помнік прыроды.
Кармазы
Кармазы́ (, Кармазы) — вёска ў Старадарожскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Старадарожскага сельсавета.
Варашылаў
Варашылаў — прозвішча.
Красічын (гміна)
Красі́чын (Krasiczyn) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Пшэмыскага павета Падкарпацкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Красічыне. Плошча гміны складае 127,17 км². Станам на 2008 год у гміне Красічын пражывалі 4902 чалавекі, шчыльнасць — 38,5 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 15 салецтваў.
Антанін Леапольд Дворжак
Антанін Леапольд Дворжак (Antonín Leopold Dvořák;, Нелахазевес, Аўстрыйская імперыя — , , Аўстра-Венгрыя) — чэшскі , дырыжор, педагог; заснавальнік (разам з Б. Сметанам) чэшскай музычнай класікі, стваральнік нацыянальнай сімфоніі. Член Чэшскай акадэміі навук і мастацтваў (1890).
Міжнароднае прызнанне атрымаў пасля стварэння серыі «Славянскіх танцаў» (1877—1886). Ён быў дырэктарам Нацыянальнай кансерваторыі ў Нью-Ёрку (1892—1895). Напісаў 9 сімфоній, оперы, уключаючы «Русалку» (1900), вялікія творы для хору, «Карнавал» (1891—1892), канцэрты для скрыпкі і віяланчэлі, камерную музыку, п'есы для фартэп'яна, рамансы. Яго рамантычная музыка пашырыла класічныя традыцыі Бетховена і Брамса і паказала велізарныя магчымасці чэшскага фальклору.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Нелахазевесе, прыгарадзе Прагі ў сям'і мясніка, уладальніка заезнага двара. З дзіцячых гадоў старанна займаўся ігрою на скрыпцы. У 1853 годзе пераехаў да свайго дзядзькі ў невялікае мястэчка Злоніцэ; дзе працягваў займацца музыкай, беручы ўрокі гульні на фартэпіяна, скрыпцы і альце ў Лумана. У 1857 годзе Дворжак пераехаў у Прагу і паступіў у Школу арганістаў, дзе пачаў складаць музыку. У яго першых кампазіцыях адчуваецца ўплыў кампазітараў-рамантыкаў Р. Шумана, Ф. Ліста, Р. Вагнера. Яго настаўнікамі былі І. Звонарж і Ф. Блажэк.
Скончыўшы школу, Дворжак працаваў спачатку ў пражскім канцэртным ансамблі, а затым у адкрытым у 1862 годзе чэшскім «Часовым тэатры», якім кіраваў вядомы кампазітар Б. Смятана. У 1860-х гадах Дворжак напісаў шэраг камерных і сімфанічных твораў — струнны квінтэт, струнны квартэт, сімфоніі до мінор «Злонніцкія званы» і сі-бемоль мажор, а таксама для стварэння першай оперы — «Альфрэд», завершанай у 1870 годзе.
У 1871 годзе Дворжак пакідае працу ў аркестры і прысвячае сябе цалкам кампазітарскай працы. У гэтым жа годзе адбылося першае публічнае выкананне вакальных твораў Дворжака, а на наступны, 1872-гі год — выкананне толькі што завершанай оперы «Кароль і вугальшчык» пад кіраўніцтвам Б. Смятаны і фартэпіяннага квінтэта.
У 1875 годзе, дзякуючы садзейнічанню І. Брамса Дворжаку ўдалося атрымаць дзяржаўную стыпендыю, якая значна палепшыла яго матэрыяльны дабрабыт і дазволіла засяродзіцца на творчай дзейнасці. І. Брамс дапамог маладому кампазітару і ў публікацыі яго твораў у вядомага венскага выдаўца Зімрака. У гэтыя гады Дворжак ужо быў аўтарам шматлікіх твораў — сімфоній, опер, канцэртаў, камерных інструментальных і вакальных твораў. Ён прымаў удзел у многіх падзеях грамадскага жыцця Прагі, збліжаецца з перадавымі дзеячамі чэшскай інтэлігенцыі.
У васьмідзясятыя гады Дворжак пачынае гастрольную дзейнасць як дырыжор-выканаўца ўласных твораў. У 1883 годзе ён здзяйсняе паездку ў Гамбург, дзе адбылася пастаноўка яго оперы «Хітры селянін». У 1884 годзе ён здзяйсняе сваю першую з дзевяці паездак у Англію, дзе ён выступае як піяніст і як дырыжор. У 1888 годзе ў Празе адбываецца знаёмства Дворжака з П. І. Чайкоўскім, што прыязджаў у Прагу. Гэта знаёмства спрыяла паездцы Дворжака ў Расію; ў 1890 годзе ён дырыжыраваў у Маскве і Пецярбургу канцэртамі са сваіх твораў. З 1891 года Дворжак вядзе педагагічную працу ў Пражскай кансерваторыі.
У 1892—1895 гадах Дворжак жыве ў ЗША, дзе ўзначальвае Нацыянальную кансерваторыю ў Нью-Ёрку. Ён дае аўтарскія канцэрты ў Бостане, выступае на сусветнай выстаўцы ў Чыкага. Значны поспех у ЗША набыла яго дзявятая сімфонія — «З Новага Свету», у аснову якой леглі інтанацыі народных негрыцянскіх і індзейскіх матываў. Асаблівую папулярнасць сярод амерыканцаў гэтая сімфонія атрымала і таму, што яна стала першым значным сімфанічным творам, у якім былі выкарыстаны амерыканскія народныя матывы.
У 1894 годзе Дворжак вяртаецца на радзіму. Памёр кампазітар у Празе 1 мая 1904 года ад кровазліцця ў мозг. Пахаваны на Вышаградскіх могілках.
Творчасць
Разам з Берджыхам Смятанай Антанін Дворжак лічыцца выдатным прадстаўніком чэшскай кампазітарскай школы. Яго творчая спадчына ахоплівае розныя жанры — сімфоніі (самая вядомая — мі мінор «З новага свету» op. 95, 1893), струнны квартэт, оперы (самая вядомая — «Русалка»), сімфанічныя паэмы, песні, імшы, фартэпіянныя творы і інструментальныя канцэрты, у прыватнасці вядомы — віяланчэльны канцэрт сі мінор op.103, пра які І. Брамс пісаў наступнае: «Калі б ведаў, што віяланчэль здольная да такіх рэчаў, сам напісаў бы гэты канцэрт»
Дворжак шырока выкарыстаў жанравыя і рытмаінтанацыйныя асаблівасці чэшскага і мараўскага музычнага фальклору. Рысы нацыянальнай самабытнасці выявіліся ў камічнай оперы «Кароль і вугальшчык», патрыятычным гімне «Спадчыннікі Белай Гары» для хору і аркестра і вакальных «Мараўскіх дуэтах»; асабліва ярка нацыянальны характар адчувальны ў «Славянскіх танцах» (першапачаткова для фартэпіяна ў 4 рукі, пазней для аркестра, і іншых інструментаў) і «Славянскіх рапсодый».
Шэраг твораў Дворжака прысвечаны гістарычнаму мінуламу Чэхіі і нацыянальна-вызваленчым памкненням народа; сярод іх — араторыя «Святая Людміла», «Гусіцкая ўверцюра», музыка да спектакляў драматычнага тэатра, у тым ліку да п'есы «Ёзаф Каятан Тыл». Оперы Дворжака разам з операмі Б. Смятаны складаюць аснову нацыянальнага музычна-тэатральнага рэпертуару.
Каштоўным укладам у сусветную музычную культуру з'яўляюцца сімфоніі Дворжака, заклалі падмурак нацыянальнага сімфанізму, канцэрт для віяланчэлі з аркестрам і камерна-інструментальныя творы (трыо «Думкі»). Многія творы Дворжака прыцягваюць жыццярадаснасцю, цёплым лірызмам, мяккім гумарам, адлюстроўваюць карціны чэшскай прыроды і побыту. Своеасаблівы свет чэшскіх казак і легенд раскрываецца ў сімфанічных паэмах «Вадзянік», «Напаўзораніця» і інш.
У Празе працуюць таварыства і музей яго імя (з 1932). У Нелахазевесе ў доме, дзе нарадзіўся Дворжак, таксама адкрыты музей. Імя Дворжака носіць адзін з пражскіх квартэтаў.
Нумарацыя
Многія творы Дворжака былі пранумараваны самім кампазітарам — гэта нумарацыя па опусах (Opus — Сачыненне). Але яна не адлюстроўвае сапраўднага парадку іх стварэння ці хаця б публікацыі. Каб дамагчыся лепшых продаж не вельмі вядомых кампазітараў, выдаўцы, у тым ліку Зімрок, які друкаваў Дворжака, часта выставлялы раннім работ большы опус, чым варта было б пры правільнай нумарацыі. З іншага боку, сам Дворжак часам даваў новаму твору ранні опус, каб прадаць яго аднаму выдаўцу ў абыход кантракту з іншым. Выдатным прыкладам апошняга выпадку з'яўляецца «Чэшская сюіта», якую ён, не жадаючы аддаваць Зімроку, апублікаваў як op. 39 замест op. 52. Яшчэ больш ускладняе арыентаванне ў спадчыне Дворжака той факт, што падобныя махінацыі прыводзілі да з'яўлення некалькіх твораў пад адным і тым жа опусам. Так здарылася, напрыклад, з op. 12: першапачаткова адносіўся да оперы «Кароль і вугальшчык» (1871), ён апынуўся пастаўлены і пад заснаванай на ёй канцэртнай уверцюрай Фа-мажор (1871), а затым таксама пад струнным квартэтам № 6 ля-мінор (1873), фурыянтам Соль мінор для фартэпіяна (1879) і думка да-мінор для фартэпіяна (1884). І, зноў жа, існуюць адваротныя выпадкі, калі адна і тая ж праца атрымлівала некалькі розных (да трох) опусаў у розных выдаўцоў.
Асабліва запутанна нумарацыя дзевяці сімфоній Дворжака. Гэта адбылося таму, што яны былі першапачаткова пранумараваны ў парадку публікацыі, а не складання. Аднак першыя чатыры былі апублікаваны пазней наступных пяці, Якія, у сваю чаргу, публікаваліся не ў парадку іх напісання. Такім чынам, сімфонія «З Новага свету» была надрукавана як № 5, затым стала вядомая як № 8 — і толькі пасля каталагізацыі 1950-х гадоў, калі была ў агульны кошт была ўключана якая лічылася страчанай першая сімфонія, стала вядомая як № 9.
Парадак публікацыі сімфоній наступны. Парадак першага выканання сімфоній таксама адрозніваецца. Усе творы Дворжака былі храналагічна каталагізаваны Я. Бургхаўзерам у выдадзенай у 1960 годзе ў Празе кнізе «Антанін Дворжак. Тэматычны каталог. Бібліяграфія. Агляд жыцця і творчасці». Па прозвішчы складальніка скарочана католагавы нумар пішацца з лацінскай літарай B (Burghauser; напрыклад, Сімфонія № 9 op. 95 — B.178). У сучасным музыказнаўстве, аднак, разам з гэтай нумарацыяй працягваюць ужывацца і опусы — збольшага па звычцы, а збольшага для палягчэння працы са старымі выданнямі. Часцей сустракаюцца опусы ў Афішы і канцэртных праграмы.
Сімфоніі
Пры жыцці Дворжака былі выдадзены толькі пяць апошніх яго сімфоній, хоць папярэднія тры і былі выкананы. Першую ж сам аўтар лічыў незваротна страчанай. Гэта занесла блытаніну ў нумарацыю, і толькі ў сярэдзіне XX стагоддзя была ўсталявана верная паслядоўнасць напісання.
Прызнанне
У 1950-х гадах у Чэхаславакіі было выдадзена поўны збор твораў Дворжака (гал. рэдактар А. Шоурэк, з 1956 — Ф. Барташ). У Празе існуе таварыства Дворжака, а таксама яго музей, музеі Дворжака былі заснаваны і ў іншых гарадах Чэхаславакіі, у прыватнасці ў Нелахазевесе ў доме, дзе нарадзіўся кампазітар. Імя Дворжака носіць адзін з струнных квартэтаў Прагі. Творы А. Дворжака ўвайшлі ў рэпертуар многіх музычных калектываў, а дзявятая сімфонія стала таксама неад'емнай часткай навучальнага рэпертуару маладых дырыжораў-сімфаністаў.
Варонін
Варонін — рускае прозвішча.
IC 1517
IC 1517 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) у сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Русіно)
Гісторыя
Закладка першага камня ў сцены будучага храма ў гонар Нараджэння Найсвяцейшай Багародзіцы адбылася 12 жніўня 2010 года. Святочнае набажэнства, прысвечанае закладцы камня ў падмурак храма і яго асвячэнню, узначаліў архіепіскап Пінскі і Лунінецкі Стэфан. Набажэнствы спачатку праводзілі ў хаце, потым у цокальным памяшканні храму.
Архітэктура
Ацыліндраваныя бярвёны для пабудовы храма былі прывезены з Белавежскай пушчы.
Васняцоў
Васняцоў (Васнецов) — рускае прозвішча.
Жоўтая чапля
Жоўтая чапля (Ardeola ralloides) — птушка сямейства чаплевых.
Апісанне
Жоўтая чапля даўжынёй 40—49 см, вага 250—300 г., размах крылаў ад 71 да 80 см. Апярэнне жоўта-вохрыстага колеру. Жывот, хвост і крылы белыя. Лапы чырвоныя, дзюба зелянява-жоўтая, вяршыня дзюбы чорная. У шлюбным уборы ў птушкі на патыліцы з'яўляюцца падоўжаныя, белыя з чорнай аблямоўкай пёры. Маладыя птушкі афарбаваныя крыху цямней.
Пашырэнне
Арэал разарваны — Паўднёвая Еўропа, Малая Азія, Блізкі Усход да Казахстана, Афрыка без Сахары і Калахары, Мадагаскар.
Насяляе пералескі або групы густых і высокіх кустоў у дэльтах рэк, паміж азёрамі або рысавымі палямі, вельмі рэдка па краях трыснягу.
Паўднёвыя папуляцыі аселыя, паўночныя — пералётныя. У вельмі невялікай колькасці залятае амаль ва ўсе еўрапейскія краіны. Месца зімовак: часткова ў межах гнездавога арэала; большая частка зімуе ў Афрыцы на поўдзень ад Сахары.
Асаблівасці біялогіі
Гняздо ў калоніі, часта з іншымі відамі чаплевых; спарадычна, таксама і адзіночна. Гэта ажурны стажок на кустах, дрэвах або на заламаным трысняг.
Яйкі (4-6) звычайна падоўжаныя, амаль з аднолькавымі канцамі, свежыя — зеленавата-блакітныя.
Gliocladium
Gliocladium  — род грыбоў сямейства. Назва ўпершыню была апублікаваная ў 1840 годзе.
Класіфікацыя
Род Gliocladium налічвае 60 відаў:
Бярозкі (Сенненскі раён)
Бяро́зкі (, Берёзки) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Студзёнкаўскага сельсавета.
Краснэ (гміна, Мазавецкае ваяводства)
Кра́снэ (Krasne) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Пшаснышскага павета Мазавецкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Краснэ. Плошча гміны складае 100,94 км². Станам на 2004 год у гміне Краснэ пражывалі 3899 чалавек, шчыльнасць — 38,6 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 26 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 53 населеныя пункты.
Орша-Усходняя
О́рша-Усходняя (, Орша-Восточная)  — станцыя Мінскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Віцебскай вобласці. Размешчана ў горадзе Оршы.
Пераходны ваенны савет Чада
Пераходны ваенны савет (Conseil militaire de transition, CMT) — пераходны ваенны ўрад Чада.
Гісторыя
Узнік 20 красавіка 2021 года пасля смерці былога прэзідэнта Ідрыса Дэбі, узяўшы на сябе адказнасць за кіраванне краінай і барацьбой супраць паўстанцаў ФПЗЧ. Дзеючыя кабінет міністраў і парламент былі распушчаны. Орган узначаліў Махамат Дэбі Ітна, сын забітага прэзідэнта. Было абвешчана, што часовы ўрад будзе дзейнічаць на працягу васемнаццаці месяцаў, пасля чаго ў краіне пройдуць усеагульныя выбары.
Ваенную хунту легітымнай уладай прызнала толькі Францыя, якая 22 красавіка публічна выступіла ў абарону захопу ўлады сынам Дэбі, заявіўшы, што гэта было неабходна пры «выключных абставінах».
Апазіцыйныя палітыкі назвалі захоп улады ваеннымі дзяржаўным пераваротам. 27 красавіка ў Нджамене ўспыхнулі пратэсты супраць хунты. Адна жанчына была забіта ў сталіцы, калі пратэстоўцы напалі на аўтобус, у той час як паліцыя ўжыла слёзатачывы газ для разгону дэманстрацый.
Вераціла
Вераціла — прозвішча.
Пераходны ваенны савет Чада
Гісторыя
10 кастрычніка 2022 года пасля «нацыянальнага дыялогу», падчас якога Дэбі быў прызначаны часовым прэзідэнтам, орган заменены пераходнай адміністрацыяй, прызначанай ім.
Гуманітарны крызіс у Судане (2023)
Гуманітарны крызіс у Судане 2023 года — наступства ўзброенага канфлікту паміж прыхільнікамі суданскіх генералаў Абдэля аль-Бурхана і Махамеда Дагала, які пачаўся 15 красавіка 2023 года.
Ваенныя дзеянні выклікалі праблемы з харчаваннем (на 6 чэрвеня 19 мільёнаў чалавек, што складае каля 40% насельніцтва краіны, знаходзіліся ў стане вострага недахопу ежы ), аказаннем медыцынскай дапамогі, электра- і водазабеспячэннем, дзейнасцю міжнародных гуманітарных арганізацый. Востра стаяла пытанне вакол бежанцаў і ўнутрана перамешчаных асоб.
Паводле асобных ацэнак, гуманітарны крызіс можа ахапіць не толькі сам Судан, але і ўвесь рэгіён.
Хартум
У выніку баявых дзеянняў у Хартуме многія жыхары апынуліся ў сваіх дамах на некалькі дзён без электрычнасці і вады (так як падчас баёў былі пашкоджаны два водаправодныя збудаванні, людзі вымушаны набіраць ваду непасрэдна з ракі Ніл ). Гарадскія ўлады заклікалі хартумцаў абмежаваць спажыванне электраэнергіі.
У асабліва складанай сітуацыі апынулася сістэма аховы здароўя. 17 красавіка Медыцынская асацыяцыя Судана заявіла, што бомбы трапілі ў бальніцы аш-Шааб і аль-Хартум, у выніку чаго абедзве ўстановы спынілі дзейнасць аддзяленняў неадкладнай дапамогі. Саюз суданскіх лекараў паведаміў, што ў сталіцы і прылеглых раёнах прыпынілі работу 52 бальніцы. Дзевяць устаноў пацярпелі ад бамбардзіровак, 19 былі эвакуяваны, а пяць машын хуткай дапамогі трапілі пад атаку сіл Бурхана. Як заявіла тая ж арганізацыя, у Хартуме засталіся толькі пяць актыўных бальніц, але ўсе яны пакутавалі ад знясілення персаналу і вострага недахопу медыкаментаў. Іншыя шпіталі былі захоплены варагуючымі бакамі. Так, напрыклад, урад Судана абвінаваціў Сілы аператыўнай падтрымкі ў захопе 12 медустаноў.
Пад пагрозаў апынуўся таксама Цэнтр выратавання жывёл, прытулак якога размешчаны на паўднёвы ўсход ад сталіцы, побач з ваеннай базай, дзе адбываліся жорсткія баі. У яго меўся недахоп харчавання і адсутнасць электрычнасці для электрычных бар’ераў вальераў. Тым часам археолагі, мастакі і музейныя работнікі выказалі заклапочанасць з нагоды статусу, які стаў арэнай разлютаваных баёў. З пачатку баявых дзеянняў па 1 мая не было дакладнай інфармацыі аб стане музея або яго калекцыі.
Дарфур
Губернатар назваў гуманітарную сітуацыю ў рэгіёне жудаснай. Каардынатар арганізацыі «Урачы без межаў» у правінцыйным цэнтры заявіў, што ў адзінай пакінутай бальніцы ў Паўночным Дарфуры заканчваюцца медыкаменты, у той час як іншыя бальніцы былі вымушаны прыпыніць дзейнасць з-за іх блізкасці да месцаў баёў або немагчымасці персаналу дабрацца да ўстановы.
Як паведамілі прадстаўнікі той жа арганізацыі, на яе прадстаўніцтва ў  здзейснілі налёт узброеныя людзі, якія скралі ўсё, уключаючы аўтамабілі і офіснае абсталяванне. 26—28 красавіка ў  разрабавана бальніца, якая падтрымлівалася «Урачамі без межаў». У Дарфуры таксама пацярпелі офісы ААН па аказанні дапамогі, «» і «».
Крызіс бежанцаў
На 24 красавіка краіну пакінулі больш за 30 000 чалавек. Першапачаткова асноўны паток бежанцаў прынялі суседнія Чад і Паўднёвы Судан. Уцекачы пераважна прыбывалі з Хартума і Дарфура. На 2 мая ў ААН паведамілі аб 334 000 унутрана перамешчаных асоб і 100 000 бежанцаў за мяжой.
Успышка туберкулёзу
У маі года на фоне канфлікту зафіксавана ўспышка туберкулёзу. Павялічэнне колькасці хворых у краіне адбылося адначасна з Украінай, дзе на той момант пацверджана больш за 34 000 выпадкаў. Пра ўспышку ўпершыню паведаміла 8 мая 2023 года ААН. Было адзначана, што ад хваробы штодзённа паміраюць 4400 чалавек, у тым ліку 700 дзяцей.
Аказанне дапамогі
Міжнародная федэрацыя таварыстваў Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца заявіла, што аказанне гуманітарнай дапамогі ў ваколіцах Хартума практычна немагчыма, і папярэдзіла, што сістэма аховы здароўя Судана знаходзіцца на мяжы калапсу. Больш за тое, Сусветная харчовая праграма абвясціла аб прыпыненні ўсіх аперацый у Судане пасля гібелі сваіх супрацоўнікаў.
У першыя дні канфлікту ў сацыяльных сетках пад хэштэгам #NoToWar узнік масавы рух, добраахвотнікі якога прапаноўвалі людзям ежу, лекі і актуальную інфармацыю пра бяспечныя шляхі ўцёкаў з Хартума.
19 красавіка войскі Дагала абвясцілі, што стварылі кол-цэнтр у кантраляваных імі раёнах Хартума для прыёму сігналаў бедства ад жыхароў.
Бульба Хасэльбэк
Бульба «Хасэльбэк» (Hasselbackspotatis) — шведскі традацыйны рэцэпт запечанай бульбы, якую наразаюць на мноства тонкіх кавалкаў, але пры гэтым яна захоўвае сваю форму. Вялікая колькасць глыбокіх надрэзаў робіць бульбу хрумсткай звонку, але мяккай унутры.
Бульбу вараць на працягу 5—10 хвілін на павольным агні, з маслам і травамі, пасля даюць настаяцца. Вымытую бульбу абабіраюць, робяць надрэзы глыбінёй прыкладна на 2/3 бульбіны. Запякаюць пасоленую бульбу, змазаную сумессю траў, у духоўцы. Падаюць у гарачым выглядзе.
IC 1518
IC 1518 — галактыка тыпу E-S0 (еліптична спіральна галактыка) у сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Жлобіна
Паходжанне назвы
Даследчык побыту беларускіх перасяленцаў Алег Рудакоў мяркуе, што вёску маглі заснаваць перасяленцы з беларускага горада Жлобін.
Лагі (Старадарожскі раён)
Лагі́ (, Логи) — вёска ў Старадарожскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Старадарожскага сельсавета.
Вернікоўскі
Вернікоўскі — беларускае прозвішча.
Уладзімір Расатэ
Уладзімір Расатэ (Уладзімір — славянскае імя, Расатэ — булгарскае) — кіраўнік (князь) Балгарыі з 889 па 893 гады. Старэйшы сын князя Барыса Святога, атрымаў прастол пасля таго, як Барыс сышоў у манастыр.
У 892 годзе Уладзімір Расатэ заключыў саюз з Арнульфам Карынтыйскім супраць Вялікай Маравіі і ўскосна супраць Візантыі. Пасля таго, як Уладзімір узначаліў язычніцкае праследаванне хрысціянства, Барыс I вярнуўся на кароткі час да ўлады, зрынуў Уладзіміра і ўзвёў на прастол іншага сына — Сімяона I, які працягнуў палітыку хрысціянізацыі балгараў. Уладзімір быў аслеплены; далейшы яго лёс невядомы.
Дубавое (Вілейскі раён)
Дубавое (, Дубовое) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 47 км на паўднёвы ўсход ад Вілейкі, 85 км ад Мінска, 24 км ад чыг. ст. Уша на лініі Мінск—Маладзечна.
Гісторыя
У канцы XVIII ст. вёска ў Вілейскім павеце Мінскай губерні Расійскай імперыі. У 1800 г. ў складзе маёнтка Ілья, уласнасць генерал-аншэфа М. Салтыкова. З 1842 г. ў Віленскай губерні. У 1873 г. вёска ў Карпавіцкай сельскай грамадзе Хаценчыцкай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні, уласнасць Грэгаровіча, 26 рэвізскіх душ, у 1908 г. 110 дзесяцін надзелаў.
З 1921 года вёска ў складзе Польскай Рэспублікі. У 1938 г. у гміне Хаценчыцы Вілейскага павета Віленскага ваяводства.
З лістапада 1939 года ў БССР, з 15.1.1940 г. ў Ільянскім раёне Вілейскай вобласці. У Вялікую Айчынную вайну з 25.6.1941 г. да 3.7.1944 г. акупіраваны нацыстамі. У чэрвені 1944 г. спалена карнікамі (22 двары), загублена 6 жыхароў (да вайны было 95 жыхароў). З 20.9.1944 г. ў Ільянскім, з 20.7.1957 г. ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай, з 20.1.1960 г. Мінскай абласцей. Вёска знаходзілася ў саўгасе «Карпавічы».
Валодзькі (Сенненскі раён)
Вало́дзькі (, Володьки) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Студзёнкаўскага сельсавета.
Весялоўскі
Весялоўскі — прозвішча. Вядомыя носьбіты:
Антыпратон
Антыпратон — антычасціца ў адносінах да пратона. Мае адмоўны электрычны зарад і адмоўны барыённы лік, іншыя ўласцівасці супадаюць з уласцівасцямі пратона. Упершыню адкрыты ў 1955 годзе на паскаральніку пратонаў у Каліфарнійскім універсітэце у Берклі. Вынікі былі апублікаваныя ў часопісе Phys. Rev., а сама праца прынесла яе аўтарам Нобелеўскую прэмію па фізіцы за 1959 год.
Антыпратоны могуць нараджацца ў высокаэнергетычных сутыкненнях нуклонаў з даволі высокай імавернасцю. У цяперашні час антыпратоны атрымліваюць у вялікіх колькасцях і выкарыстоўваюць для пратон-антыпратонных калайдараў. Акрамя таго, антыпратоны назіраюцца і ў касмічных прамянях.
Узаемадзеянні пратонаў з антыпратонамі
Кулонаўскае прыцягненне паміж пратонамі і антыпратонамі магло б, у прынцыпе, прыводзіць да ўтварэння іх звязанага стану, аналагічнага пазітронію. Аднак, нягледзячы на шматгадовыя даследаванні, пераканаўчых доказаў існавання гэтага звязанага стану пакуль няма. У 2009 годзе калабарацыя BES у Пекіне прадставіла дадзеныя, якія можна інтэрпрэтаваць і як праяву звязанага стану пратона і антыпратона (гл. падрабязнасці на старонцы ). Гэтыя вынікі пакуль абмяркоўвацца навуковай супольнасцю.
Як любая іншая антычасціца, антыпратон можа анігіліраваць. Эксперыментальныя даследаванні паказваюць, што анігіляцыя нізкаэнергетычных пратонаў і антыпратонаў ідзе з утварэннем 4-5 пі-мезонаў. Пры высокіх энергіях імавернасць анігіляцыі пратона і антыпратона паніжаецца, і сячэнне гэтага працэсу прыбліжаецца да сячэння працэсу сутыкнення пратона з пратонам, згодна з тэарэмай Памеранчука.
Антыпратон анігіліруе таксама і з нейтронамі.
Юзафоўскі сельсавет (Дрысенскі раён)
Юзафо́ўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дрысенскага раёна Віцебскай вобласці. Цэнтр — вёска Юзафова.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Валынецкага раёна (з 9 сакавіка 1929 года — Боркавіцкі раён) Полацкай акругі БССР. Пасля скасавання акруговай сістэмы з 26 ліпеня 1930 года ў Боркавіцкім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 года ў складзе Дрысенскага раёна БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Полацкай акругі, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці, з 20 верасня 1944 года — Полацкай вобласці, з 8 студзеня 1954 года — Віцебскай вобласці. 20 мая 1960 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Дзёрнавіцкага сельсавета.
IC 1519
IC 1519 — галактыка тыпу E-S0 (еліптична спіральна галактыка) у сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Краснэ (гміна, Падкарпацкае ваяводства)
Кра́снэ (Krasne) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Жэшоўскага павета Падкарпацкага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Краснэ. Плошча гміны складае 39,1 км². Станам на 2014 год у гміне Краснэ пражывалі 10678 чалавек, шчыльнасць — 273 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 4 салецтвы.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 4 населеныя пункты.
Касцюшкі
Касцю́шкі, Касцюшккі-Сяхновіцкія — беларускі  шляхецкі род гербу «Рох III».
Паходжанне
Першы вядомы прадстаўнік роду Фёдар памёр да 1509. Яго сын, быў дзякам велікакняжацкай канцылярыі, суддзёй і гараднічым у Камянцы, валодаў маёнткам Сяхновічы (цяпер Жабінкаўскі раён), ад назвы якога род часам называўся Касцюшккі-Сяхновіцкія. Сыны Канстанціна Іван і Фёдар далі пачатак 2 галінам Касцюшкаў-Сяхновіцкіх: Іванавічаў (старэйшай) і Фёдаравічаў (малодшай).
Некаторыя прадстаўнікі галіны Фёдаравічаў
Вядомыя прадстаўнікі галіны Фёдаравічаў, з якой паходзіў Т. Касцюшка :
Фёдар (1540?—1622), заснавальнік галіны Касцюшкаў-Фёдаравічаў
Іншыя галіны
Апрача Іванавічаў і Фёдаравічаў, існавалі іншыя галіны роду Касцюшкаў: у Гарадзенскім павеце, Новагародскім, Менскім, Мсціслаўскім, Полацкім ваяводствах і Інфлянтах.
Краснобруд (гміна)
Красно́бруд (Krasnobród) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Замойскага павета Люблінскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Краснобрудзе. Плошча гміны складае 124,85 км². Станам на 2004 год у гміне Краснобруд пражывалі 7300 чалавек, шчыльнасць — 58,5 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 16 салецтваў.
Эканоміка Ісландыі
Сёння Ісландыя адносіцца да высакаразвітых невялікіх краін Еўропы з вельмі высокімі сацыяльны-эканамічнымі паказчыкамі. Цэны ў Ісландыі - адны з самых высокіх у свеце, таму ВУП па намінале тут нязвыкла меншы за ВУП па ППЗ. Асноўная частка ВУПу ствараецца ў сферы паслуг.
Апарацоўчая прамысловасць
Развіта і працягвае развівацца апрацоўчая прамысловасць. Ісландыя займае першае месца ў свеце па вытворчасці электраэнергіі на душу насельніцтва. Асноўны тып электрастанцый — ГЭС, а таксама, ГеаТЭС (геатэрмальныя, што ў працы выкарыстоўваюць энергію зямных нетраў). У Ісландыі знаходзіцца адна з буйнейшых ГеаТЭС свету Хеллісхейдзі (магутнасць 303 МВт). Вытворчасць алюмінію пры ГЭС (3 заводы, 11-е месца ў свеце). Маецца вытворчасць дэталяў для самалётаў і верталётаў. З харчовай галіны — вытворчасць рыбных кансерваў.
Сельская гаспадарка і рыбалоўства
Халодны клімат не дае магчымасць развіваць іншую сельскую гаспадарку, акрамя авечкагадоўлі і конегадоўлі. Але кемлівыя ісландцы прыстасавалі да сваіх патрэб цяпло зямных нетраў і сёння ў цяпліцах вырошчваецца самы шырокі спектр садавіны і гародніны. Развіта рыбалоўства, асноўныя прамысловыя рыбы — селядзец і траска.
Транспарт
У Ісландыі 13 004 км аўтадарог, з іх — 4 311 км асфальтаваных. Да 1968 года ў Ісландыі быў левабаковы рух. Аўтамабільныя нумары пачынаюцца з лічбаў ад «2» да «9». Самы вялікі аэрапорт краіны — Аэрапорт Лейфура Эйрыксана, знаходзіцца ў Кефлавіку за 60 км ад Рэйк'явіка і на ўсходзе запасны ў Эгільсстадзіры. Акрамя гэтага ёсць яшчэ тры аэрапорты ў Акюрэйры, Ісарфіёрдуры і Хёбне. Увогуле ў краіне ёсць 98 пасадачных пляцовак.
Запіскі з падполля
«Запі́скі з падпо́лля» (руск. Записки из подполья) — аповесць Дастаеўскага, выданая ў 1864 годзе. Лічыцца першым творам, які адносіцца да філасофскага кірунку экзістэнцыялізм. Аповедзь вядзецца ад першай асобы мінулым чыноўнікам, які жыве ў Пецярбургу.
IC 1520
IC 1520 — галактыка тыпу Sc (кампактная спіральна галактыка) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Вітунь (Сенненскі раён)
Ві́тунь (, Витунь) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Студзёнкаўскага сельсавета.
Маламір
Маламір — канасубігі (хан) Балгарыі (831—836), самы малодшы сын хана Амуртага.
У Амуртага было трое сыноў — Енравота (Баян), Звініца і Маламір. Ён пазбавіў трона самага старэйшага сына — Енравоту, з-за яго хрысціянскай веры. Сярэдні сын Звініца памёр пры жыцці Амуртага. Такім чынам трон дастаўся самаму малодшаму сыну — непаўналетняму Маламіру. Фактычна краінай кіруе рэгент баіл-каўхан Ісбул.
Падчас кіравання Маламіра працягваюцца ганенні на хрысціян. Быў пакараны смерцю самы старэйшы сын Амуртага — Енравота, які стаў першым балгарскім мучанікам.
У 836 г. Маламір памірае і прастол пераходзіць да яго пляменніка Прэсіяна, сына Звініцы.
Макарычы (Старадарожскі раён)
Мака́рычы (, Макаричи) — вёска ў Старадарожскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Старадарожскага сельсавета.
Дзятлаўка (Вілейскі раён)
Дзя́тлаўка (, Дятловка) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 52 км на паўднёвы ўсход ад Вілейкі, 66 км ад Мінска, 24 км ад чыг. ст. Уша на лініі Мінск—Маладзечна.
Гісторыя
У пач. XX ст. засценак у Хаценчыцкай воласці Вілейскім павеце Віленскай губерні Расійскай імперыі.
З 1921 года засценак у складзе Польскай Рэспублікі, у гміне Хаценчыцы Вілейскага павета Віленскага ваяводства.
З лістапада 1939 года ў БССР, з 15.1.1940 г. ў Ільянскім раёне Вілейскай вобласці, з 12.10.1940 г. ў Карпавіцкім сельсавеце. У Вялікую Айчынную вайну з 25.6.1941 г. да 3.7.1944 г. акупіравана нацыстамі. З 20.9.1944 г. ў Ільянскім, з 20.7.1957 г. ў Вілейскім раёнах Маладзечанскай, з 20.1.1960 г. Мінскай абласцей.
Сінкевіцкі сельсавет
Сінке́віцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лунінецкага раёна Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Сінкевічы.
Гісторыя
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Ленінскага раёна Пінскай вобласці. 20 студзеня 1960 года раён скасаваны, сельсавет далучаны да Лунінецкага раёна. На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 5 населеных пунктаў.
10 сакавіка 2017 года вёскі Ваган, Вільча, Града, Запроссе, Моршчынавічы, Пясчанікі, Сітніца перададзеныя з падпарадкавання Мікашэвіцкага гарадскога савета ў склад Сінкевіцкага сельсавета.
Опера-балет
Опера-балет (opera-ballet) — музычна-тэатральны жанр, у якім дзеянне раскрываецца сродкамі вакальнага і харэаграфічнага мастацтваў. Танцы ў оперы-балеце альбо служаць фонам дзеяння, суправаджаючы вакальныя эпізоды, альбо ўтвараюць самастайныя сцэны, якія дапаўняюць і развіваюць дзеянне вакальных эпізодаў. Спевы і танцы ў оперы-балеце раўнапраўныя, хоць у асобных канкрэтных творах можа быць перавага ў той ці іншы бок.
Гісторыя
Склаўся ў Францыі на мяжы 17—18 ст. Яе вытокі ў 16 стагоддзя, камедыях-балетах, створаных Ж. Б. Люлі разам з Мальерам і інш.
Оперы-балеты вылучаюцца маляўнічасцю і дэкаратыўнасцю.
Звычайна ўключаюць пралог і 3-4 карціны, сюжэтна амаль не звязаныя, падпарадкаваныя толькі агульнай ідэі твора, у іх танцы чаргуюцца з рэчытатывамі, арыямі, ансамблямі і іншымі опернымі формамі. У адрозненне ад прыдворных балетаў і лірычных трагедый з алегарычнымі і міфалагічнымі сюжэтамі ў операх-балетах часта ўвасоблены вобразы рэальных асоб. У операх-балетах 17—18 стагоддзя пераважаў дывертысментны пачатак.
Найбольш яскравыя ўзоры опер-балетаў створаны («», 1697; «», 1699), Ж. Ф. Рамо («», 1735; «», 1739, і інш.).
У 19 — 20 стст. опера-балет не атрымала значнага распаўсюджвання. М. М. Фокін паставіў у выглядзе оперы-балета «» М. Рымскага-Корсакава (1914, ). Сярод іншых твораў 19 — 20 ст.: «Перамога Вакха» А. Даргамыжскага (1848), «Млада» М. Рымскага-Корсакава (1890), «Снежная каралева» (1965), «Тэатр цудаў» Х. В. Хенцэ (1948, 2-я рэд. 1965), «Давід Сасунскі»  (1976), «Вій»  (1980).
На Беларусі оперы-балеты ставіліся ў прыватнаўласніцкіх тэатрах сярэдзіны 18 стагоддзя, у т.л. «Шчаслівае няшчасце» Ф. У. Радзівіл у Нясвіжскім тэатры Радзівілаў (1752).
Консул (Старажытны Рым)
Консул (consul) - вышэйшая выбарная магістратура ў эпоху Рэспублікі ў Старажытным Рыме.
Пасада консула была калегіяльнай, гэта значыць консулаў было адразу двое, абіраліся яны на адзін год у цэнтурыятных каміцыях. Калегія двух консулаў была заснаваная, згодна з антычнай традыцыі, пасля выгнання цара Тарквінія Гордага.
Згодна з рымскай традыцыйнай гісторыі, консулы спачатку выбіраліся толькі з патрыцыяў, але ў выніку барацьбы плебеяў з патрыцыямі, з 367 да н. э. адзін з консулаў стаў абірацца з плебеяў (першым з плебейскіх консулаў стаў Луцый Секстый). Аднак сучасныя гісторыкі ставяць гэта пад сумненне, паказваючы, што каля 30% консулаў, які кіравалі да Луцыя, насілі не патрыцыянскія, а плебейскія імёны.
Консулы валодалі вышэйшай грамадзянскай і ваеннай уладай, набіралі легіёны і ўзначальвалі іх, склікалі сенат і каміцыі, старшынствавалі ў іх, прызначалі дыктатараў, выраблялі аўспіцыі і г. д. У надзвычайных абставінах сенат надзяляў консулаў неабмежаванымі паўнамоцтвамі.
Права весці судовыя працэсы па грамадзянскіх справах з 367 да н. э. перайшло да малодшых калег консулаў - прэторыям.
Памочнікамі консулаў былі квестары.
Знакамі адрознення консула з'яўляліся тога з шырокай пурпурнай аблямоўкай, курульнае крэсла (Sella curulis), інкруставанае слановай косткай, і суправаджэнне 12 ліктароў з фасцыямі, у якія за гарадской рысай ўкладваліся сякеры.
У рымскай сістэме летазлічэнню гады пазначаліся імёнамі консулаў дадзенага года (яны называліся CONSULES ORDINARII).
Па законах рэспублікі, мінімальны ўзрост консула складаў 41 (для патрыцыя) і 42 гады (для плебея). Але дазваляліся выключэнні: Пампей упершыню стаў консулам у 27 гадоў.
Па заканчэнні тэрміну пасады, консулы атрымлівалі ў кіраванне якую-небудзь правінцыю і званне праконсула.
У эпоху імперыі консулы страцілі рэальную ўладу, гэтая пасада ператварылася ў ганаровы тытул, а з выбарнай пасаду ператварылася ў прызначаемую.
Верына
Назву Ве́рына маюць:
Ambassador 21
«Ambassador 21» – беларускі хардкор-панк-гурт з Мінску, заснаваны Наталляй і Аляксеем Пратасавымі ў 2001 годзе. З канца 2000-х гадоў базіруецца ў Празе.
Гісторыя
Наталля і Аляксей Пратасавы з падлеткавых гадоў прымалі ўдзел у мясцовых панк-гуртах. Пасля этапу працы дыджэямі на радыё яны вырашылі засяродзіцца выключна на музыцы. У 2001 годзе разам з Яўгенам Рагозіным з гурта «Stereonoize Gallery» быў створаны гурт «Ambassador 21», першы рэліз якога «God Save The Tzar» убачыў свет у верасні, на наступны год – свой лэйбл «Invasion Wreck Chords» (перайменаваны ў «Invasion» у 2009 годзе). У 2004 годзе склад узмацняе іспанскі гітарыст J. aka CRTLer, які супрацоўнічаў з гуртом, пакуль сам не сышоў са сцэны ў 2009 годзе.
«Ambassador 21» выпусціў больш за два тузіна альбомаў і самотнікаў, і, акрамя «Invasion», супрацоўнічаў з лэйбламі «», «Hands», «», «Pflichtkauf», «Audiotrauma», «», «PRSPCT», «Industrial Strength», «Vendetta Music» і інш.
Геаграфія гастроляў з 2003 года ўключае ўдзел ў фестывалях: «M’era Luna Festival», «», «», «», «E-tropolis»,«Forms Of Hands»,«PRSPCT XL», «PRSPCT RVLT», «», «» ды інш. – і мноства канцэртаў па ўсёй Еўропе.
Стыль
У 2007 годзе Зміцер Падбярэзскі ахарактарызаваў стыль гурта як сумесь індастрыялу, і.
У 2010 годзе на прыкладзе альбома «Power Rage» Яніс Стундыньш пачуў у музыцы імітацыю гуртоў індастрыялу «», «Pain» і «».
У 2020 годзе на прыкладзе альбома «Human Rage» адзначыў «бескампрамісны індастрыял/нойз/метал з лютымі англамоўнымі тэкстамі».
Эскадраны мінаносец Sagaie
Эскадраны мінаносец Sagaie — адзін з 20 эсмінцаў тыпу Arquebuse, пабудаваных для французскага флоту ў першым дзесяцігоддзі XX стагоддзя.
Каліроі Парэн
Каліроі Парэн (Καλλιρρόη Παρρέν, народжаная  Сигану (Σιγανού); 1861 — 1940) — грэчаская педагог, журналістка і пісьменніца; заснавальніца фемінісцкага руху ў Грэцыі.
Біяграфія
Пасля заканчэння навучання была запрошаная ў Адэсу, дзе працавала на працягу двух гадоў у школе для дзяўчынак грэчаскай абшчыны горада. Затым працавала на працягу некалькіх гадоў у Адрыянопалі, дзе заснавала школу Zapeion таксама для грэчаскай абшчыны. Выйшаўшы замуж за французскага журналіста Жана Парэна (Jean Parren), які адкрыў французскае агенцтва друку ў Канстанцінопалі, яна ў рэшце рэшт пасяліўся ў Афінах.
У Афінах Каліроі занялася фемінісцкім рухам і пачала выпускаць у 1887 годзе часопіс для жанчын Εφημερίς των Κυριών («Жаночы часопіс»). Гэта выданне было цалкам прысвечана жанчынам і штотыдзень выходзіла да 1908 года. У 1908-1916 гг. часопіс выдаваўся два разы ў месяц. Спыніў сваё існаванне ў 1917 годзе, калі Парэн была сасланая урадам Элефтэрыяса Венізеласа на востраў за свае выступы супраць ўдзелу Грэцыі ў Першай сусветнай вайне на баку Антанты.
Каліроі Парэн вядомая і іншымі сваімі ініцыятывамі. У Афінах яна супрацоўнічала з еўрапейскім і амерыканскім жаночым рухам, прадстаўляючы сваю газету на міжнародных канферэнцыях у Парыжы і ў Чыкага. Яна змагалася за правы жанчын у галіне атрымання адукацыі і працаўладкавання. У 1896 годзе яна заснавала Саюз грэчаскіх жанчын. У 1908 годзе дзякуючы яе намаганням быў створаны Нацыянальны савет жанчын Грэцыі, які супрацоўнічаў з Міжнародным саветам жанчын (International Council of Women). Яна напісала на грэчаскай мове кнігу «Гісторыя жанчын Грэцыі», якая ахоплівае перыяд з 1650 па 1860 гады.
Памерла 15 студзеня 1940 года ў Афінах.
Каліроі Парэн ўваходзіць у лік жанчын, удзельніц кампазіцыі «». Была ўзнагароджана (першая з жанчын Грэцыі), срэбраным медалём Афінскай акадэміі і медалём горада Афіны.
Ла-Рыёхаўскі ўніверсітэт
Ла-Рыёхаўскі ўніверсітэт (Universidad de La Rioja) — іспанская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта з сядзібай у горадзе Лагронья ў аўтаномнай супольнасці Ла-Рыёха.
IC 1521
IC 1521 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) у сузор’і Кіт.
Юзафоўскі сельсавет
Назву Юзафо́ўскі сельсавет маюць:
Жардэцкія
Жардэ́цкія (, Жердецкие) — хутар у Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах засценак у складзе гміны Хаценчыцы Вілейскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Града (Студзёнкаўскі сельсавет)
Града́ (, Гряда) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Студзёнкаўскага сельсавета.
Краснопаль (гміна)
Красно́паль (Krasnopol) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Сэйнэнскага павета Падляскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Краснопалі. Плошча гміны складае 171,63 км². Станам на 2008 год у гміне Краснопаль пражывалі 3854 чалавекі, шчыльнасць — 22,46 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 37 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 41 населены пункт.
Новіны (Старадарожскі раён)
Но́віны (, Новины) — вёска ў Старадарожскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Старадарожскага сельсавета.
Кутулік
Кутулік (Кутули́к, ад хутулэг — нізкі, невысокі перавал) — пасёлак у Іркуцкай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Аларскага раёна.
Адзін з найстарэйшых населеных пунктаў Прыангар’я. Узнік у першай трэці XVIII стагоддзя як паштовая станцыя на Маскоўскім гасцінцы.
Эканоміка
У пасёлку размешчаны прадпрыемствы РЭС і ЗАТ «Аграпрамэнерга», якое ажыццяўляюць перадачу і размеркаванне электраэнергіі па Аларскаму раёну, а таксама дзейсныя на тэрыторыі раёна ДУДЭП і філіял ААТ «ДБК 156». У пасёлку працуе малакапрыёмнае прадпрыемства на базе былога маслазавода.
Расізм
Расізм — дактрына і палітыка-ідэалагічная практыка, якая зыходзіць з паданняў, што чалавечы род не з'яўляецца адзіным, а складаецца з прынцыпова выдатных адзін ад аднаго відаў, як правіла, іерархічна супадпарадкаванных паміж сабой; сукупнасць канцэпцый, аснову якіх складаюць палажэнні аб фізічнай і псіхічнай нераўнацэннасці чалавечых рас, аб вырашальным уплыве расавых адрозненняў на гісторыю і культуру грамадства і аб спрадвечным падзеле людзей на «вышэйшыя» і «ніжэйшыя» расы. Пры гэтым першыя прызнаюцца адзінымі стваральнікамі цывілізацыі, закліканымі да панавання, другія — не здольнымі да стварэння і нават засваення высокай культуры і асуджанымі на эксплуатацыю.
У сацыяльна-псіхалагічным плане расізм звязаны з ксенафобіяй (нянавісцю і страхам) перад чужымі, але калі ксенафобія носіць спантанны характар​​, то расізм прэтэндуе на тэарэтычную абгрунтаванасць, апелюючы да навукі (антрапалогіі, генетыкі і інш.). Тая акалічнасць, што сучаснае веданне пра чалавека дэзавуявала «расавыя тэорыі» як ненавуковыя, не перашкаджае развіццю расізму як ідэалогіі.
У сацыяльна-філасофскім плане расізм звязаны з абсалютызацыяй і натуралізацыяй адрозненняў у расавых таксанаміях. Фіксуючы ўвагу на сапраўдных фенатыпічных адрозненнях паміж вялікімі чалавечымі групамі (колер скуры, гушчыня валасянога покрыва, форма носа, разрэз вачэй і г. д.), расізм інтэрпрэтуе гэтыя адрозненні ў якасці крыніцы сацыякультурных адрозненняў. Паміж знешнім абліччам той ці іншай групы людзей - іх «расавай» прыналежнасцю - і іх «цывілізацыйнай» прыналежнасцю расісцкія дактрына устанаўлівае адносіны дэтэрмінацыі: мяркуецца, што той ці іншы антрапалагічны тып з неабходнасцю выражае сябе ў строга вызначаных сацыяльных і культурных формах.