cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Намазга-Дэпэ
У перыяд існавання Бактрыйска-Маргіянскага археалагічнага комплекса Намазга-Дэпэ набыў памеры горада. У ім развіваліся рамёствы, вялося планавае будаўніцтва вуліц. Мяркуецца, што колькасць насельніцтва магла дасягаць 5 000 — 10 000 чалавек. Аднак з пачатку 2 тысячагоддзя да н.э. пачаўся заняпад, колькасць насельніцтва рэзка скарацілася. Прычынамі маглі быць пагроза з боку качэўнікаў-індаеўрапейцаў і змены клімату, якія вымушалі мясцовых жыхароў перасяляцца на паўднёвы ўсход.
Паселішча на месцы Намазга-Дэпэ праіснавала прыкладна да IV ст. да н.э.
Ян Уладзіслаў Бжастоўскі
Ян Уладзіслаў Бжастоўскі ( — ) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, кашталян троцкі (1705—1710).
Біяграфія
Паходзіў з роду Бжастоўскіх герба «Стрэмя», сын Цыпрыяна Паўла Бжастоўскага.
Пісар вялікі літоўскі у 1672—1698, рэферэндар вялікі літоўскі у 1681—1705, кашталян троцкі з 1705; староста субоцкі з 1669, азяцкі з 1674, мядзельскі, даўгоўскі, аранскі, быстрыцкі. 3 1674 неаднаразова выбіраўся паслом на соймы. Удзельнічаў у вайне шляхты супраць Сапегаў.
Сям’я
Ян Уладзіслаў быў жанаты з дачкой Віктара Канстанціна Млечкі Канстанцыяй і меў з ёй двух сыноў:
Таксама меў 4 дачок:
Фрэдэрысія
Фрэдэрысія (Fredericia ) — горад і порт у Даніі, цэнтр камуны Фрэдэрысіі, на заходнім беразе праліва Малы Бельт. Злучаны мостам з востравам Фюн. Насельніцтва — 44,9 тыс. (1973); 28.198 (1985); 37.074 (2006).
Гісторыя
Заснаваны ў 1650 годзе Фрэдэрыкам III як крэпасць для абароны паўвострава Ютландыя. Валодаў асобымі прывілеямі, уключаючы свабоду веравызнання і вызваленне ад падаткаў. Пасля разбуральнай аблогі 1849 года датчане выгналі салдатаў Прусіі і Шлезвіг-Гольштэйна, што прывяло да заключэння перамір'я.
Эканоміка
Фрэдэрысія з'яўляецца чыгуначным вузлом, у горадзе вырабляюць вырабы са сталовага срэбра, марожаную рыбу, тэкстыль, тытунь, мінеральныя ўгнаенні, прадукцыю машына- і суднабудавання. Заснаванне прадпрыемстваў па перапрацоўцы нафты ў 1960-я гады дало штуршок для развіцця індустрыяльнай базы. У горадзе праводзяцца штогадовыя прамысловыя выстаўкі.
Славутасці
У горадзе захаваліся першапачатковыя ўсходнія абарончыя валы і агульная магіла абаронцаў горада на могілках царквы Святой Тройцы (1689).
Вестэрплятэ
У 1926-1939 гадах гэта быў анклаў Польшчы на тэрыторыі Вольнага горада Гданьска. Гэта сімвал пачатку Другой сусветнай вайны. У міжваенны час на Вестэрплятэ дзейнічала ваенна-транзітнае дэпо, абарона якога ў верасні 1939 года стала сімвалічным пачаткам Другой сусветнай вайны і польскага супраціўлення агрэсіі Трэцяга рэйха. Аб'екты, звязаныя з бітвай за Вестэрплятэ, былі ўнесены ў польскі нацыянальны Спіс помнікаў гісторыі 1 верасня 2003 года.
Агульная характарыстыка
Вестэрплятэ знаходзіцца ў паўночна-ўсходняй частцы Гданьска. Гэта незаселены, пакрыты лясамі паўвостраў паміж Гданьскім залівам і вусцем Мёртвай Віслы. Шырыня паўвострава вагаецца ад 200 да каля 500 метраў, даўжыня складае каля 2 кіламетраў. Мяжуе на поўдні з Віслаўйсцем і Паўночным портам, а па рацэ Мёртвая Вісла — з жыллёва-прамысловым раёнам Новы порт.
Назва паходзіць з нямецкай мовы і з'яўляецца двусастаўнай. Вест - гэта значыць «заходні», а плятэ - гэта «пліта» (у значэнні "востраў»). Такім чынам, Вестэрплятэ азначае «заходні востраў». Паводле саёй назвы Вестэрплятэ яшчэ ў ХІХ стагодздзі быў востравам, і тэрмін «заходні» выкарыстоўваўся для адрозненьня вострава ад існуючага тады вострава Остплятэ («усходні востраў»), які потым далучыўся да мацерыка.
У часе Другой сусветнай вайны
25 жніўня 1939 года нямецкі вучэбны браняносец «Шлезвіг-Гальштэйн» прыбыў у Гданьск нібыта з візітам ветлівасці. Нягледзячы на ​​састарэлую канструкцыю, гэта быў вельмі цяжка ўзброены карабель, падрыхтаваны да нападу, несучы пад палубай штурмавую роту. 1-7 верасня 1939 года адбывалася абарона Вестэрплятэ пад камандаваннем маёра Генрыка Сухарскага. Падчас гэтых баёў гарнізон змагаўся ў адзіноце і ў акружэнні супраць пераважаючых сіл праціўніка.
У сакавіку 1940 года на Вестэрплятэ быў створаны падлагер канцлагера ў Штутгофе. У маі 1941 года апошняй групай палонных польскіх вайскоўцаў былі завершаны разбуральныя работы (часткавы знос казармаў і ўмацаванняў), і лагер быў зачынены.
Пасля вайны, восенню 1946 года, пачалося размініраванне паўвострава. На месцы гаўптвахты No 5 устаноўлены крыж і дошка з імёнамі загінуўшых, што стварыла сімвалічныя могілкі. У той жа час у будынку казармы былі падарваныя неразарваныя бомбы, што спрыяла разбурэнню аб'екта. 2 ліпеня 1962 года крыж быў зняты і на яго месца змешчаны танк Т-34 1945 года выпуску, які не меў ніякага дачынення да абароны Вестэрплятэ ў 1939 годзе.
Гацішына
Гацішына (Гатишино) — вёска ва Угранскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Знаменскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
У 2004—2017 гадах у складзе Дрожжынскага сельскага паселішча.
Цацкі (вёска)
Ца́цкі (, Цацки) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Тарноўскага сельсавета.
Міхаіл Палеалог
Міхаіл Палеалог (Μιχαήλ Παλαιολόγος) — імя шэрагу прадстаўнікоў візантыйскай імператарскай дынастыі Палеалогаў.
Цацкі (вёска)
Гісторыя
Вопіс парафій Лідскага дэканата ў 1784 годзе згадвае вёску Цацкі ў Няцецкай парафіі як уласнасць ваяводы віленскага Караля Станіслава Радзівіла.
Пасля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) вёска ў Расійскай імперыі. У 1915 годзе акупавана Германіяй, з 1921 года ў складзе Польшчы, з 1939 года — у БССР. З канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года пад нямецка-фашысцкай акупацыяй.
Янавічы (Тучанскі сельсавет)
Янавічы — былая вёска ў Тучанскім сельсавеце Клецкага раёна Мінскай вобласці.
Пётр Іосіфавіч Амбражунас
Пётр Іосіфавіч Амбражунас (, в. Грумшлі, Біржаўская воласць, Панявежскі павет, Ковенская губерня, Расійская імперыя, зараз  —, Мінск) — дзяржаўны дзеяч БССР. Член КПСС з 1919 года.
Біяграфія
Атрымаў пачатковую адукацыю. Удзельнік Першай Сусветнай вайны, Лютаўскай і Кастрычніцкай рэвалюцый, Грамадзянскай вайны ў Літве і Беларусі. Старшыня Аршанскага (1924—28) і Гомельскага (1928—30) акрвыканкамаў, намеснік старшыні ВСНГ БССР, наркам камунальнай гаспадаркі БССР у 1934-36, першы старшыня праўлення Саюза архітэктараў БССР у 1934—37. Кандыдат у члены ЦВК у 1924—37 і кандыдат у члены Прэзідыума ЦВК БССР у 1929—31, 1935—37.
3 ліпеня 1937 года быў арыштаваны. 20 снежня 1937 года ВКВС СССР быў прыгавораны як удзельнік тэрарыстычнай арганізацыі і 7 мая 1938 года расстраляны. Рэабілітаваны 2 красавіка 1957 года Ваеннай калегіяй Вярхоўнага суда СССР.
Канстанцін Бенедыкт Бжастоўскі
Канстанцін Бенедыкт Бжастоўскі (? — памёр да ) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч. Пісар вялікі літоўскі (1705—1707 і 1711—1715), кашталян мсціслаўскі (1715—1722), староста мядзельскі.
Міхал Карыцкі
Міхал Карыцкі (, в. Дзітрыкі Лідскага пав. Віленскага ваяв., цяпер, Гродзенская вобласць — , ) — вялікалітоўскі паэт-лацініст эпохі Асветніцтва, манах-езуіт, педагог, доктар філасофіі. Брат К. Ф. Карыцкага.
Біяграфічныя звесткі
Нарадзіўся ў спадчынным маёнтку Дзітрыкі ў шляхецкай сям'і. Бацьку звалі Аляксандрам, а маці Тарэзай; у элегіі «Да брата Караля» Міхал Карыцкі згадвае таксама сваіх братоў Анупрэя, Луку, Сымона, Андрэя і Караля, найбольш знакаміты з іх быў апошні, які зрабіў вялікі ўклад у распрацоўку тэорыі аратарскага мастацтва, абнаўленне сістэмы адукацыі.
Дзіцячыя гады Міхал правёў у маёнтку бацькоў, а затым быў выпраўлены на навучанне ў Бабруйскую езуіцкую рэзідэнцыю, пры якой існавала школа з класамі граматыкі, паэтыкі і рыторыкі. Яшчэ да гэтага прыватна або іншым шляхам ён павінен быў атрымаць пачатковую адукацыю. Выхаванне яго паэтычнага майстэрства адбывалася, відаць, ужо пазней — у Віленскай езуіцкай акадэміі на факультэце філасофіі і тэалогіі.
7 чэрвеня 1730 ў Вільні М. Карыцкі ўступае ў ордэн езуітаў. Паспяхова прайшоўшы выпрабаванні ў навіцыяце (1730—31), ён быў накіраваны ў Слуцк для атрымання педагагічнай адукацыі (1732—33). Тут пазнаёміўся з Антоніем Скарульскі, разам з якім потым займаўся мадэрнізацыяй школьнай сістэмы. У 1733 паэт прыехаў у Вільню для вывучэння ў акадэміі курса філасофіі, які доўжыўся тры гады.
Пасля вучобы пакінуты ў акадэміі, дзе ў 1736—38 выкладаў граматыку, паэтыку і рыторыку. У 1738 яго перавялі ў Варшаўскі калегіум, які адміністрацыйна належыў да Літоўскай езуіцкай правінцыі, на пасаду выкладчыка паэтыкі. У гэтым жа калегіуме з 1739 ён становіцца студэнтам тэалагічнага факультэта. У 1742 М. Карыцкі вяртаецца ў Віленскую акадэмію, каб прадоўжыць тут вывучэнне тэалогіі. За год да заканчэння прыняў святарскі сан, а ў 1743 здаў іспыт за курс тэалогіі. Пасля ён мусіў яшчэ год быць у Вільні, каб падрыхтавацца да пастырскай і педагагічнай дзейнасці.
У 1744 яго накіроўваюць выкладчыкам паэтыкі і рыторыкі ў Мінскі езуіцкі калегіум. А ў 1745—46 навуч. годзе ён зноў апынуўся ў Віленскай акадэміі, дзе выкладаў рыторыку і атрымаў ступень магістра філасофіі і вызваленых навук.
Апошняя бітва (Хронікі Нарніі)
«Апошняя Бітва» (The Last Battle) — кніга брытанскага пісьменніка К. С. Льюіса, Апошняя кніга з серыі "Хронікі Нарніі". Яна была выпушчана ў 1956 годзе. Джулію і Яўстафія выклікаюць у Нарнію, каб дапамагчы наблізіць мір да караля Тырыяна, бо там пачала панаваць хітрая малпа па мянушцы Крывы чалавек. Ён апранае попу галаваломкі ў ільвіную шкуру і прымушае прыкідвацца Асланам. Ён прыносіць Каларменаў дзеля ўласнай выгады, дазваляючы яму секчы дрэвы, якія гавораць, і прадаваць Нарнію ў якасці рабоў. Ён настолькі бянтэжыць усіх нарнійцаў, што кажа ім, што Таш (бажаство Каларменаў) і Аслан (кіраўнік Нарніі) - адзін чалавек. Джулія і Яўстафій дапамагаюць Тырыяну супраць Крывога чалавека і Калармены. Аднак яны трапляюць у пастку і ў крывавым баі кідаюцца ў стайню, якую збіраліся падпаліць у якасці ахвяры Ташу. Там яны сустракаюць усіх сваіх загінулых сяброў, у тым ліку Пятра, Луцыю, Эдмунда, прафесара Дыгары і цётку Полу. Яны назіраюць за канцом Нарніі. Аслан выклікае ўсіх істот. Кожны павінен глядзець Аслану ў вочы. У некаторых з іх "выраз твару раптам жахліва змяніўся: з'явіліся нянавісць і жах". Прайшла доля секунды, і раптам яны перасталі быць размаўлялымі жывёламі - яны сталі звычайнымі жывёламі. І ўсе істоты, якія так глядзелі на Аслана, збочылі направа - гэта значыць, злева ад яго - і зніклі ў яго вялікім чорным цені ". Іншыя істоты "глядзелі ў твар Аслана з любоўю, хоць некаторыя са страхам", знаходзячы прытулак у стайні, якая, аказваецца, была ўваходам у царства Аслана.
Міхал Карыцкі
Біяграфічныя звесткі
Дзеля выхавання кадраў маладых настаўнікаў М. Карыцкага накіравалі прафесарам у Слуцкую семінарыю, дзе ён працаваў два гады (1746—48). У 1748—50 ён знаходзіўся ў Пінскім калегіуме. Пасля атрымання ступені доктара філасофіі працаваў у Віленскай акадэміі прафесарам і сеньёрам філасофскага факультэта (1750—55), тут яго вучнем быў паэт Адам Нарушэвіч. У 1756—63 Міхал Карыцкі выкладаў у розных калегіумах Беларусі і Польшчы: Варшаве, Драгічыне, Мінску, Нясвіжы. У 1763 яго прызначылі рэктарам Варшаўскага калегіума. Пры яго рэктарстве дасягнуў росквіту і Варшаўскі свецкі калегіум для шляхты.
3 гэтага ж часу пачынаецца перыяд актыўнай паэтычнай творчасці Міхала Карыцкага: выходзяць асобнымі выданнямі эпіграмы да Младзяёўскага і на каранацыю Станіслава Аўгуста, элегія да Антонія Пшэздзецкага. А ў 1766 з'явіўся лацінскі зборнік Яна Яноцкага «Выбранае з польскай літаратуры», дзе былі надрукаваны дзве згаданыя эпіграмы і яшчэ шэсць новых твораў. Перадрукоўка ў зборніку раней апублікаваных вершаў сведчыць пра прызнанне таленту паэта, рост яго папулярнасці.
6 верасня 1766 Міхал Карыцкі заняў пасаду кіраўніка Мазавецкай правінцыі езуітаў. Падзяляў ідэі Асветніцтва; імкнуўся палепшыць сістэму адукацыі, надаць ёй больш свецкі характар. Пры падтрымцы брата Караля працаваў над удасканаленнем адукацыі. Увёў іспыты па прадмету і методыцы навучання для кандыдатаў у выкладчыкі, адмяніў састарэлы метад дыктавання лекцый і прадпісаў шырока выкарыстоўваць падручнікі. Клапаціўся пра забеспячэнне студэнцкіх бібліятэк, выпісваў кніжкі з-за мяжы. Вялікая ўвага звярталася і на маральнае выхаванне моладзі, асабліва вучняў, што жылі ў канвіктах (інтэрнатах).
У 1770 паэт пакінуў пасаду і ў 1770—71 выконваў абавязкі кансультанта ў Полацкім калегіуме, а затым быў пераведзены ў Бабруйск, дзе працаваў прапаведнікам і загадчыкам школьнай бібліятэкі. Прычына перамяшчэння М. Карыцкага магчыма абумоўлена тым, што яго актыўная асветніцкая дзейнасць не падабалася некаторым кансерватыўным колам езуітаў. Пасля скасавання (1773) Папам ордэна езуітаў Адукацыйная камісія прызначыла М. Карыцкага на пасаду прэфекта Мінскага калегіума, які неўзабаве быў пераўтвораны ў ваяводскую школу.
Міхал Карыцкі не пакідаў займацца паэзіяй. У 1771 выйшаў другі зборнік Яна Яноцкага «Новыя творы сармацкіх музаў», куды ўвайшлі пяць новых твораў паэта: панегірык, дзве элегіі і дзве эпіграмы. Забарона ордэна езуітаў вельмі ўразіла М. Карыцкага, як і тое, што расійская імператрыца Кацярына II дала выгнанцам з прытулак у Полацку, яго прыхільнасць да Расіі вылілася ў вершах, што склалі аснову пасмяротнага зборніка «Песні» (1817).
У Мінску асветнік працаваў да пенсіі, займаючыся школьнымі справамі. Яго новыя вершы, датаваныя 1780—81, былі надрукаваны, відаць, ужо пасля таго, як ён па стану здароўя пакінуў працу ў школе. У апошні год працы ў Мінскай ваяводскай школе паводле ўказу караля Станіслава Аўгуста М. Карыцкі быў узнагароджаны медалем Merentibus (заслужаны). Кароль прапанаваў яму выдаць збор твораў. Але ў 1780 здароўе Міхала Карыцкага значна пагоршылася, 13 чэрвеня ён па хваробе быў вызвалены ад пасады.
На пачатку наступнага года М. Карыцкаму была прызначана пажыццёвая пенсія, якая павінна была выплочвацца з 1 красавіка. Аднак 10 сакавіка 1781 жыццё паэта абарвалася. Cваю маёмасць Міхал Карыцкі ахвяраваў на патрэбы Мінскай школы, дзе выкладаў у апошнія гады.
Творчасць
Міхал Карыцкі — пачынальнік класіцызму як творчага метаду, яго паэзія паўплывала на лацінамоўную паэзію Рэчы Паспалітай эпохі Асветніцтва. Пісаў вершы, казкі, элегіі, пасланні, пародыі лацінскай мовай.
Большасць твораў прысвечана тагачасным грамадскім і культурным дзеячам, мясцовым падзеям. 3 літаратурнага боку найбольш цікавая сярод іх — эпічная паэма «Птушыны сейм». Яна напісана з нагоды абрання Станіслава Панятоўскага каралём Рэчы Паспалітай у 1764 годзе, відаць, адразу ж пасля элекцыі. Паэма ўяўляе разгорнутую алегорыю, дзе кароль паказаны ў выглядзе арла, а выбарчы сойм — у вобразе птушынага злёту.
Вядома 25 вершаваных твораў М. Карыцкага, выдадзеных прыжыццёва: 11 з іх выйшлі асобнымі выданнямі, 12 апублікаваны ў зборніках Яна Яноцкага, а 2 — асобна і ў зборніках Яноцкага. Мяркуючы па ўсім, вершы карысталіся папулярнасцю і выдаваліся вялікімі тыражамі. Творы арганічна ўліваліся ў літаратурны працэс у Рэчы Паспалітай, чыталіся тут, уплывалі на розум і пачуцці сучаснікаў. Першыя з яго датаваных вершаў былі, відаць, «Аўстрыйскі Марс» (1756—57) і «Дыфірамб» (1757), прысвечаныя Радзівілам. Апошні вядомы паэтычны твор, надрукаваны пры яго жыцці ў 1781, «Песня», адрасаваная Кацярыне II. Аўтар элегій «Да Касакоўскага» і «Да брата Караля», прыродаапісальнай оды «Да Зімы». Некаторыя вершы былі апублікаваныя ў зборніку «Musarum Sarmaticarum specimina nova» (1771).
Ушанаванне памяці
Праз 36 гадоў пасля смерці М. Карыцкага яго творчы даробак быў упарадкаваны і выдадзены Полацкай езуіцкай акадэміяй, куды аўтар пераслаў свае творы незадоўга да смерці. Зборнік пад назвай «Carmina» («Песні») выйшаў у 1817 годзе ў Полацку і налічвае 155 старонак. Ён адкрываецца кароткай прадмовай пад назвай «Звесткі пра жыццё і творы аўтара», дзе змяшчаецца таксама вершаванае прысвячэнне М. Карыцкага свайму мецэнату і апекуну каралю Станіславу Аўгусту. Далей ідуць вершы, згрупаваныя паводле жанрава-метрычных асаблівасцей. У кнігу ўвайшло 86 паэтычных твораў
Карэспандэнцыя паэта захоўваецца ў архівах Вільні, Кракава і Масквы.
Ацэнкі
На літаратурным даляглядзе Беларусі XVIII ст. постаць новалацінскага паэта Міхала Карыцкага вымалёўваецца рэльефна і важка. У эпоху Асветніцтва, калі Еўропа разам з памкненнем да спасціжэння праўды і гармоніі, да ўсталявання справядлівасці і разумнасці ў грамадскім жыцці, успрыняла спакусу пазітывізму, «вызвалення» ад Бога, Карыцкі не паддаўся плыні, скіраванай на дэсакралізацыю свету, і застаўся паэтам хрысціянскім. Ён паказаў, што розум без веры не можа прывесці да ісціны. Міхал Карыцкі, паэт-філосаф, разумеў філасофію не як абстрактнае мудраванне, а як жыццё паводле спазнанай праўды. Ён прысвяціў сябе школе, хрысціянскаму выхаванню і ўдасканаленню адукацыі.
Выказванне паэта XIX ст. Уладзіслава Сыракомлі:
У памятным 1773 годзе заняпалі ў адну хвіліну ўсе калегіі Літвы і Польшчы. У Мінску на той час рэктарам быў Міхал Карыцкі, чалавек заслужаны перад Ордэнам і навукаю, якога разам з яго братам Каралем, таксама езуітам, Альбертранд называў найпершым рэфарматарам навукі і густу езуітаў менавіта ў Літве. Але езуіты не спяшаліся з рэформаю. Цэнячы асобу Карыцкага, пакінулі яго марнець на ніве прапаведніцтва ў Бабруйску.
Палант (значэнні)
Пала́нт (Πάλλας) — у старажытнагрэчаскай міфалогіі:
Шыманаў Кут
Шы́манаў Кут (, Шиманов Кут) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дукорскага сельсавета. Месціцца за 36 км на захад ад Мар’інай Горкі, 51 км ад Мінска, 13 км ад чыгуначнай станцыі Рудзенск.
Гісторыя
Вёска заснаваная як пасёлак у 1920-я гады побач з колішняй сядзібай Ануфрава (Анапраў), якая належала Янішэўскім.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Дрычынскага сельсавета.
Дудзінка
Дудзінка — горад у Краснаярскім краі Расіі, адміністрацыйны цэнтр Таймырскага Далгана-Ненецкага раёна (з 2007, раней — адміністрацыйны цэнтр суб’екта РФ Таймырская (Далгана-Ненецкая) аўтаномная акруга). Насельніцтва 25,2 тыс. чел. (2005).
Горад размешчаны за Паўночным палярным кругам, на правым беразе Енісея, за 2021 км на поўнач ад Краснаярска.
Дудзінка — марскі порт у нізоўях Енісея, найбуйнейшы ў Сібіры. Круглы год звязаны па Енісеі марскімі зносінамі з Архангельскам і Мурманскам, у перыяд летняй навігацыі — рачнымі зносінамі з Краснаярскам і Дыксанам. Самая паўночная ў свеце электрыфікаваная чыгунка і аўтамабільная шаша злучае Дудзінку з Нарыльскам (96 км) і аэрапортам Алыкель (40 км). Гарады Нарыльск і Дудзінка не маюць рэжымнага статусу, але іх наведванне замежнымі грамадзянамі (у тым ліку грамадзянамі Беларусі) з 25 лістапада 2001 магчыма толькі па дазволе ўладаў, да гэтага на працягу 10 гадоў (з 1991 года) уезд для замежнікаў быў свабодны.
Свіркі (Мёрскі раён)
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска Шчарбіцкія ІІ у складзе гміны Язна Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Перс (значэнні)
Перс можа азначаць:
Дрожжына
Дрожжына:
Сент-Эцьен
Сент-Эцье́н (Saint-Étienne, Sant Estève) — горад у Францыі, адміністрацыйны цэнтр дэпартамента Луара рэгіёна Авернь — Рона — Альпы. Насельніцтва — 176 800 чалавек (на 2004 год). Горад названы ў гонар святога Стэфана.
Дзмітраўка (Угранскі раён)
Дзмітраўка (Дмитровка) — вёска ва Угранскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Знаменскага сельскага паселішча.
Сент-Эцьен
Гісторыя
З XVI стагоддзя ў Сент-Эцьене развівалася зброевая прамысловасць. У час Вялікай французскай рэвалюцыі, Сент-Эцьен на кароткі час быў перайменаваны ў Арм-Віль (Armeville — «зброевы горад»). Пазней, ён стаў цэнтрам здабычы вугалю, а ў апошні час вядомы вытворчасцю веласіпедаў.
Дзмітраўка (Угранскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Сент-Эцьен
Гісторыя
Яшчэ ў першай палове XIX стагоддзя Сент-Эцьен быў невялікім мястэчкам з насельніцтвам каля 33 тысяч чалавек у 1832 годзе, але ў 1880 годзе дзякуючы прамысловай рэвалюцыі і бурнаму росту індустрыі колькасць жыхароў дасягнула 110 тысяч.
Дзмітраўка (Угранскі раён)
Гісторыя
У 2004—2017 гадах у складзе Дрожжынскага сельскага паселішча.
Сент-Эцьен
Культура
У горадзе размешчаны такія вядомы адукацыйны цэнтры як Універсітэт імя Жана Манэ, школа шахцёраў, школа мастацтваў, Нацыянальная школа інжынераў, Вышэйшая камерцыйная школа. Працуюць музеі сучаснага мастацтва, шахт, прамысловага мастацтва. Дзейнічаюць тэатры «Камеды Сент-Эцьен», «Планетарый», «Эспланада-Опера».
Спорт
У горадзе месціцца шматразовы чэмпіён Францыі футбольны клуб «Сент-Эцьен».
Глеб Рагвалодавіч
Глеб Рагвалодавіч — друцкі князь у канцы XII ст., сын князя Рагвалода Барысавіча. Упамінаецца ў Іпацьеўскім летапісе пад 1180 г., калі ў саюзе са смаленскім князем Давыдам Расціславічам аказаў супраціўленне аб'яднанным сілам палачан, чарнігаўцаў і наўгародцаў у іх паходзе на Друцк, але беспаспяхова, таму вымушаны быў пакінуць Друцк.
Бяроза Эрмана
Батанічнае апісанне
Дрэвы вышынёй ад 12 да 15 м, часам да 20 м, ствол дыяметрам 50-75 см. Кара буравата-шэрая, патрэсканая, у маладых дрэў лушчыцца шматкамі. Крона рэдкая, часта аднабокая. Лісце яйкападобнае, двойчывострапільчатае, зверху цёмна-зялёнае, знізу больш светлае. Кветкі ў каташках, плод арэшак.
Арэал і экалогія
Радзіма паўвостраў Камчатка і суседнія астравы. Інтрадукавана на Беларусі.
Холадаўстойлівае, ценевыноснае, непатрабавальнае да ўрадлівасці і вільготнасці глебы дрэва. Жыве да 300—400 гадоў.
Таксанамія
Від Бяроза Эрмана ўваходзіць у род падсямейства  сямейства  парадку.
Выкарыстанне
Драўніна цвёрдая, цяжкая, вельмі трывалая. Прыдатная для разнастайных вырабаў.
Гістарычны музей (Ватыкан)
Гістарычны музей (Museo storico vaticano) — адзін з музеяў Ватыкана.
Музей заснаваны ў 1973 годзе Папам Паўлам VI. Тут знаходзіцца калекцыя экспанатаў, звязаных з гісторыяй Ватыкана: карэты, сёдлы, аўтамабілі, паланкіны Пап, салдацкая ўніформа, сцягі, прадметы паўсядзённага і святочнага ўжытку Пап, а таксама графіка і фатаграфіі, дакументы пра цяпер не існуючыя цырымоніі і пасады. У калекцыі таксама знаходзіцца мадэль першага лакаматыва Ватыкана (1929 г.) і парадная карэта Льва XII, якую выкарыстоўвалі каля ста гадоў (да Папы Пія XI).
Padiglione delle Carrozze — секцыя гістарычнага музея, размешчаная з 1991 года асобна, у палатах Папы ў палацы Латэран.
Канфлікт паміж Ісламскай арміяй і Аль-Каідай
Узброены канфлікт паміж групоўкамі «Ісламская армія ў Іраку» і «Аль-Каіда» — шэраг баявых сутыкненняў паміж двума буйнымі суніцкімі групоўкамі іракскіх паўстанцаў і іх саюзнікамі, што развіваўся на фоне рэлігійна-ідэалагічнага канфлікту ўнутры руху баевікоў, які ў сваю чаргу праходзіў на фоне Іракскай вайны.
Прычыны і перадгісторыя
Ісламская армія ў Іраку ўяўляе з сябе нацыяналістычную суніцкую ўмерана-ісламісцкую групоўку антыіранскай/антышыіцкай накіраванасці. Яе байцы, як мінімум афіцыйна, не праводзілі тэрарыстычныя акцыі, займаючыся выключна ўзброенымі нападамі на сілы кааліцыі, урадавыя фарміраванні і шыіцкія атрады. У той жа час, Аль-Каіда, маючы радыкальную ідэалогію, паўсюдна вырабляла падрывы, расстрэлы і захопы закладнікаў. Прадстаўнікі Ісламскай арміі ў Іраку выступалі з крытыкай падобнай тактыкі. Адначасова Ісламская армія Ірака разглядала сябе як лідара барацьбы супраць амерыканскай акупацыі Іраку, адпрэчваючы прэтэнзіі Аль-Каіды на гэтую ролю.
Акрамя Ісламскай арміі ў Іраку, дзейнасцю Аль-Каіды былі незадаволены жыхары правінцыі Анбар на захадзе Ірака, якія перыядычна пакутавалі ад дзеянняў тэрарыстаў. У верасні 2006 года трыццаць плямёнаў ствараюць для самаабароны ад баевікоў «Савет выратавання Анбара»
Канфлікт
Буйныя баявыя дзеянні паміж рознымі групоўкамі пачаліся ў пачатку 2007 года, калі ўмераныя ісламісты змагаліся з Аль-Каідай за кантроль над сваімі мясцовымі суполкамі. Падчас баёў Аль-Каіда атакавала незадаволеныя ёю групы, а ў лютым 2007 года яе байцы ўзарвалі суніцкую мячэць у Эль-Фалуджы і забілі лідара рэвалюцыйнай брыгады 1920 года.
У лютым 2007 года Міша Ан аль-Джубуры, уладальнік тэлевізійнага канала, які быў пад ІАІ ў якасці прапагандысцкага канала, раскрытыкаваў «Аль-Каіду» ў сувязі з нападамі груповак на грамадзянскае насельніцтва, канкуруючыя паўстанцкія групоўкі і іракскія сілы бяспекі.
27 сакавіка рэвалюцыйныя брыгады 1920 года абвясцілі, што іх лідар Харыт Дахір Хаміс аль-Дары быў забіты ў засадзе Аль-Каідай у Абу-Грэйбе. Дары быў пляменнікам Харыта Аль-Дары, былога кіраўніка Асацыяцыі мусульманскіх навукоўцаў. Брыгада нібыта вяла перамовы аб супрацоўніцтве з Саветам выратавання Анбара. Дары доўгі час быў мішэнню Аль-Каіды з-за яго адмовы прысягнуць на вернасць эміру аль-Багдадзі. Пасля смерці лідара брыгады абвясцілі пра свой раскол на дзве фракцыі — рэвалюцыйныя брыгады 1920 года і Іракскі ХАМАС. Гэты разрыў быў выкліканы адрозненнямі ў поглядах на работу з Саветам выратавання Аль-Анбар, перамовы з кааліцыйнымі сіламі і адносіны з «Ісламскай дзяржавай».
Пасля гэтага баявыя дзеянні ўзмацніліся. У пачатку красавіка Ісламская армія разарвала свае сувязі з «Ісламскай дзяржавай», заявіўшы, што яе членам пагражала гэтая групоўка. Пазней у тым жа месяцы Ісламская армія абвінаваціла ІД у забойстве па меншай меры 30 сваіх партызан, а таксама членаў Джамаат Ансар аль-Суна і Арміі маджахедаў. Перад тварам эскалацыі канфлікту Ісламская армія заклікала Усаму бін Ладэна асабіста ўмяшацца, каб кіраваць Аль-Каідай у Іраку. У маі Савет выратавання Анбара заявіў, што забіў Абу Аюба Аль-Масры, што было аспрэчана аўдыёкасетай, выпушчанай групай у адказ, якая таксама адмаўляла заявы аб баявых дзеяннях паміж рознымі групамі. У канцы месяца амерыканскія войскі вызвалілі дзясяткі іракцаў, якія падвергліся катаванням з боку «Аль-Каіды» ў рамках яе кампаніі запалохвання.
Да чэрвеня адкрытыя перастрэлкі паміж рознымі групамі дасягнулі Багдаду.
6 чэрвеня 2007 бакі дасягнула падпісання пагаднення аб спыненні агню.
Дзмітраўка
Дзмітраўка:
Каменка (Верамейскі сельсавет)
Ка́менка (, Каменка) — вёска ў Чэрыкаўскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Верамейскага сельсавета.
Патрокл (значэнні)
Патро́кл:
Цыбары
Цы́бары (, Цыборы) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Тарноўскага сельсавета.
Да 11 лютага 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Мыцкага сельсавета.
Люты
Люты — другі месяц Грыгарыянскага календара. Складаецца з 28 дзён, у высакосны год з 29 дзён, апошні месяц зімы. Народная назва падаецца ў выданнях Ф. Скарыны — люты, у «Храналогіі» А. Рымшы (1581) згадваецца як лютыи. 15 лютага працягласць дня ў Мінску — 9 гадзін 48 мінут, сярэдняя вышыня Сонца над гарызонтам у поўдзень 23,3°. Сярэдняя сума сонечнай радыяцыі за месяц 133 МДж/м², радыяцыйны баланс адмоўны (-8 МДж/м²). Сярэдняя тэмпература паветра ў лютым −5,9 °C (-3,5 °C на паўднёвым захадзе і −7,5 °C на паўночным усходзе). Вільготных дзён (адносная вільготнасць удзень не ніжэй 80 %) 12-18. У лютым у сярэднім па рэспубліцы 3-8 дзён з мяцеліцай.
Allium chitralicum
Allium chitralicum — від травяністых раслін сямейства ; распаўсюджаны ў Гімалаях Афганістана, Таджыкістана, паўночнага Пакістана.
Гадуноўка
Гадуноўка:
Allium chitralicum
Апісанне
Цыбуліна яйцападобная, шырынёй 1.5 см; вонкавая абалонка карычневая, унутраная белая. Лісце лінейнае. Калякветнік зоркаты. Лісточкі калякветніка ружовыя, ад доўга-лінейнага да ланцэтападобнага, 4-6 мм даўжынёй, тупое.
Марфіна
Марфіна:
Перс (сын Персея)
Перс (Πέρσης) — персанаж старажытнагрэчаскай міфалогіі. Старэйшы сын Персея і Андрамеды, якога бацька пакінуў у Кефея. Ад яго пайшоў род персідскіх цароў — Ахеменідаў.
Allium chitralicum
Распаўсюджанне
Гімалаі Афганістана, Таджыкістана, паўночнага Пакістана.
Іван Іванавіч Ладуцька
Іван Іванавіч Ладуцька (1916—2011) — палкоўнік Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1945).
Біяграфія
Іван Ладуцька нарадзіўся 28 кастрычніка 1916 года ў вёсцы Стары Пруд (цяпер Чэрвеньскі раён Мінскай вобласці Беларусі). Пасля заканчэння сямі класаў школы і курсаў настаўнікаў знаходзіўся на гаспадарчай рабоце. У жніўні 1936 годзе Ладуцька быў прызваны на службу ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію. У 1938 годзе ён скончыў Кіеўскае пяхотнае вучылішча, у 1941 — Нявінамыскую ваенную авіяцыйную школу лётчыкаў. З кастрычніка 1942 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны, добраахвотна вызваўся ваяваць у пяхоце. У баях быў паранены і двойчы кантужаны.
Да студзеня 1945 года гвардыі маёр Іван Ладуцька камандаваў батальёнам 221-га гвардзейскага стралковага палка  1-га Беларускага фронту. Вызначыўся ў час вызвалення Польшчы. 14 студзеня 1945 года Ладуцька на чале дзвюх рот прарваў нямецкую абарону ў раене і прыняў актыўны ўдзел у вызваленні горада Зволень. 30 студзеня 1945 года батальён Ладуцька першым у дывізіі выйшаў да Дзяржаўнай мяжы Польшчы і Германіі, а ў ноч з 8 на 9 лютага пераправіўся праз Одэр, пасля чаго пяць сутак утрымліваў пазіцыі, адбіўшы дзевяць нямецкіх контратак.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 27 лютага 1945 года за «мужнасць і гераізм, праяўленыя ў баях» гвардыі маёр Іван Ладуцька быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» за нумарам 5223.
Пасля заканчэння вайны Ён працягнуў службу ў Савецкай Арміі. У 1951 годзе ён скончыў Ваенную акадэмію імя Фрунзе, у 1958 годзе — Вышэйшыя акадэмічныя курсы пры Ваеннай акадэміі Генеральнага штаба. У лютым 1972 года ў званні палкоўніка Ладуцька быў звольнены ў запас. Жыў спачатку ў Калузе, затым у Анапе. Памёр 8 студзеня 2011 года, пахаваны на Новых могілках Анапы.
Быў таксама узнагароджаны трыма ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнамі Аляксандра Неўскага, Айчыннай вайны 1-й і 2-й ступеняў, трыма ордэнамі Чырвонай Зоркі, шэрагам медалёў.
Абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета СССР 2-га склікання.
Кулявічы
Куляві́чы (, Кулевичи) — вёска ў Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Поразаўскага сельсавета.
Астроўля
Астро́ўля (, Островля) — вёска ў Лідскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Траццякоўскага сельсавета.
Гісторыя
13 снежня 1973 года была адкрыта абласная псіханеўралагічная бальніца.
Янкава (Пухавіцкі раён)
Я́нкава (, Янково) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Дукорскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Дрычынскага сельсавета.
Пампеі (значэнні)
Пампеі
Савет Міністраў БССР
Саве́т Міні́страў Белару́скай ССР — Урад Беларускай ССР — вышэйшы выканаўчы і распарадчы орган дзяржаўнай улады Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі, з 1946 года да моманту скасавання рэспублікі.
Узнікненне
Савет Міністраў БССР быў заснаваны Указам Прэзідыума ВС БССР ад 26 сакавіка 1946 года, замест СНК БССР.
Гэта было выклікана тым, што раней (15 сакавіка 1946 года) выйшаў Закон СССР «Аб пераўтварэнні Савета Народных Камісараў СССР у Савет Міністраў СССР і Саветаў Народных Камісараў саюзных і аўтаномных рэспублік — у Саветы Міністраў саюзных і аўтаномных рэспублік ».
Паўнамоцтвы і функцыянаванне
Па прадстаўленню Старшыні Савета Міністраў Беларускай ССР Вярхоўны Савет Беларускай ССР мог уключыць у склад Урада Беларускай ССР кіраўнікоў іншых органаў і арганізацый Беларускай ССР.
Савет Міністраў Беларускай ССР з'яўляўся падсправаздачным і адказным перад Вярхоўным Саветам Беларускай ССР, а ў перыяд паміж яго сесіямі — перад Прэзідыумам Вярхоўнага Савета Беларускай ССР. Савет Міністраў Беларускай ССР быў абавязаны рэгулярна даваць справаздачу аб сваёй рабоце Вярхоўнаму Савету Беларускай ССР, і скласці свае паўнамоцтвы перад нававыбраным Саветам на яго першай сесіі.
Да паўнамоцтваў Савета Міністраў Беларускай ССР адносілася рашэнне ўсіх пытанняў дзяржаўнага кіравання, аднесеных да ведання Беларускай ССР, бо яны не ўваходзілі, згодна з Канстытуцыяй, у кампетэнцыю Вярхоўнага Савета Беларускай ССР і Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР.
У якасці пастаяннага органа Савета Міністраў Беларускай ССР, дзеючага паміж яго сесіямі, працаваў Прэзідыум Савета Міністраў Беларускай ССР у саставе Старшыні Савета Міністраў Беларускай ССР, Першага намесніка і намеснікаў Старшыні Савета Міністраў Беларускай ССР, а таксама іншых членаў Урада ў адпаведнасці з законам аб Савеце Міністраў Беларускай ССР. Ён быў неабходны для вырашэння пытанняў, звязаных з забеспячэннем кіраўніцтва народнай гаспадаркай, і іншых пытанняў дзяржаўнага кіравання.
Савет Міністраў Беларускай ССР выдаваў пастановы і распараджэнні на аснове і ў мэтах выканання заканадаўчых актаў СССР і Беларускай ССР, пастаноў і распараджэнняў Савета Міністраў СССР, арганізоўваў і правяраў іх выкананне. Пастановы і распараджэнні Савета Міністраў Беларускай ССР былі абавязковымі для выканання на ўсёй тэрыторыі Беларускай ССР.
1947 год
Першая сесія Вярхоўнага Савета БССР другога склікання, якая адбылася 12—14 сакавіка 1947 года, утварыла ўрад БССР у складзе 35 чалавек :
1951 год
5 красавіка 1951 года на першай сесіі Вярхоўнага Савета БССР трэцяга склікання быў сфарміраваны новы беларускі ўрад у складзе :
25 ліпеня 1953 года Старшынёй Савета Міністраў быў прызначаны К. Т. Мазураў.
1955 год
30 сакавіка 1955 года Вярхоўны Савет БССР чацвёртага склікання сфармаваў новы склад беларускага ўрада :
1959 год
9 красавіка 1959 года на першай сэсіі Вярхоўнага Савета БССР пятага склікання быў утвораны новы склад урада ў складзе 22 чалавек : У 1962 годзе ў склад урада ўвайшлі У. Е. Лабанок, прызначаны ў красавіку першым намеснікам Старшыні Савета Міністраў БССР, старшыня зноў утворанага ў снежні Камітэта партыйна-дзяржаўнага кантролю ЦК КПБ і Савета Міністраў БССР С. В. Прытыцкі, які з’яўляўся намеснікам Старшыні СМ БССР і сакратаром ЦК КПБ, а таксама старшыня Дзяржаўнага камітэта па радыёвяшчанню і тэлебачанню і старшыня Белсельгастэхнікі.
1965 год
Значныя змены ў складзе Савета Міністраў БССР адбыліся ў кастрычніку 1965 года разам з прыняццём Закона «Аб змяненні сістэмы органаў кіравання прамысловасцю і пераўтварэнні некаторых органаў дзяржаўнага кіраўніцтва БССР». У склад урада ўвайшлі 10 міністраў зноў утворанных міністэрстваў і начальнік Галоўнага ўпраўлення матэрыальна-тэхнічнага забеспячэння пры Савеце Міністраў БССР. У тым жа годзе намеснікамі Старшыні Савета Міністраў БССР былі прызначаны А. А. Смірноў, які стаў старшынёй Камітэта партыйна-дзяржаўнага кантролю ЦК КПБ і Савета Міністраў БССР, а таксама С. М. Кішкін і П. Л. Коханаў.
1967 год
21 красавіка 1967 года сесія Вярхоўнага Савета БССР сёмага склікання сфарміравала новы склад беларускага ўрада : У маі 1968 года ў сувязі з абраннем І. Ф. Клімава намеснікам Старшыні Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР намеснікам Старшыні Савета Міністраў БССР прызначаецца Р. Я. Кісялёў. У маі 1970 года намеснікам Старшыні Савета Міністраў БССР прызначаецца Ю. Б. Колакалаў, а ў кастрычніку — Н. Л. Сняжкова. Са складу ўрада выбываюць намеснікі Старшыні Савета Міністраў БССР У. Г. Каменскі (у сувязі з выхадам на пенсію) і памерлы Р. Я. Кісялёў.
1975 год
24 ліпеня 1975 года на першай сесіі Вярхоўнага Савета БССР дзявятага склікання быў утвораны новы склад урада БССР :
1980 год
13 сакавіка 1980 года першая сесія Вярхоўнага Савета БССР дзясятага склікання ўтварыла новы склад урада БССР : Згодна з Канстытуцыяй у склад урада ўключаўся таксама Старшыня Камітэта народнага кантролю.
1985 год
28 сакавіка 1985 года на першай сесіі Вярхоўнага Савета БССР адзінаццатага склікання быў утвораны новы склад урада БССР : Згодна з Канстытуцыяй у склад урада ўключаўся таксама Старшыня Камітэта народнага кантролю.
1990 год
Станам на ліпень 1990 года Савет Міністраў БССР складаўся з:
Старшыні Савета Міністраў БССР
Кіраўніком Савета Міністраў БССР, згодна з Канстытуцыяй Беларускай ССР, з'яўляўся Старшыня Савета Міністраў БССР:
Варта Вежы Багоў
«Варта Вежы Багоў» (The Guard of Gods Tower, Varta Viežy Bahoŭ, Tribute to Gods Tower) — зборнік песень «Gods Tower» у выкананні беларускіх, расійскіх і ўкраінскіх музыкантаў, выдадзены ў 2005 годзе.
Калючынская губа
Калючы́нская губа́ (Колючи́нская губа ) — заліў Чукоцкага мора каля паўночна-ўсходняга ўзбярэжжа Чукоцкага паўвострава (Чукоцкая аўтаномная акруга Расіі).
Даўжыня заліва 100 км. Шырыня каля ўвахода 2,8 км, ва ўнутранай частцы — каля 37 км. Глыбіні 7—14 м. Прылівы да 0,1 м. Большую частку года заліў пакрыты лёдам. Каля увахода ў заліў група невялікіх астравоў (астравы Шэрых Гусей).
Аляксей Пятровіч Амбросенка
Аляксей Пятровіч Амбросенка (, в. Марчанкі,  —) — Герой Сацыялістычнай Працы (1961). Член КПСС з 1959 года.
Біяграфія
У 1957—1961 гг. вадзіцель крана будаўніча-мантажнага цягніка на станцыі  Сяміпалацінскай вобласці. У 1961—1968 гг. машыніст пуцеўкладчыка будаўніча-мантажнага цягніка Макацкага раёна Гур’еўскай вобласці. З 1977 г. аўтамеханік у калгасе імя Кутузава Гарадоцкага раёна.
Дэмакратычная Федэратыўная Югаславія
Дэмакраты́чная Рэспу́бліка Федэраты́ўная Югасла́вія (Демократска Република Федеративна Југославија, Demokratska Republika Federativna Jugoslavija) — дзяржава на Балканскім паўвостраве, што існавала ў 1945 годзе. Лічыцца правапераемніцай Каралеўства Югаславія і папярэднікам Федэратыўнай Народнай Рэспублікі Югаславія.
Аляксей Пятровіч Амбросенка
Біяграфія
Званне Героя Сацыялістычнай Працы прысвоена за вытворчыя поспехі, дасягнутыя на будаўніцтве чыгуначнай лініі Актагай —.
Дэмакратычная Федэратыўная Югаславія
Назва
Афіцыйнае выкарыстанне назвы Дэмакратычная федэратыўная Югаславія (ДФЮ) было пачата толькі з 10 жніўня 1945 года, пры гэтым да гэтага было два этапы выкарыстання гэтай назвы:
Адміністрацыйны падзел
У Дэмакратычнай Федэратыўнай Югаславіі былі створаны шэсць федэральных дзяржаў:
Заазерскі сельсавет
Заазе́рскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лепельскага раёна Віцебскай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Заазер’е.
Утвораны 20 жніўня 1924 года як Воранскі сельсавет у складзе Лепельскага раёна Барысаўскай акругі БССР. Цэнтр — вёска Ворань. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Полацкай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Лепельскім раёне БССР, з 21 чэрвеня 1935 года — Лепельскай акругі, з 20 лютага 1938 года — Віцебскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года цэнтр сельсавета перанесены ў вёску Заазер’е, сельсавет перайменаваны ў Заазерскі. 17 ліпеня 1964 года ў склад Вялікадолецкага сельсавета перададзена вёска Вострава. У 1972 годзе ў склад сельсавета са Стайскага сельсавета перададзены 2 населеныя пункты (вёскі Стары Лепель і імя Чапаева). На 1 студзеня 1974 года ў складзе Заазерскага сельсавета 12 населеных пунктаў.
4 сакавіка 1987 года ў склад Каменскага сельсавета перададзены 5 населеных пунктаў (Балотнікі, Забароўе, Плігаўкі, Пяскі і Стараселле). 8 красавіка 2004 года Заазерскі сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Стайскага сельсавета.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 7 населеных пунктаў: вёскі Будзяўцы, Ворань, Дзяньгубы, Заазер’е, Падлобныя, Стары Лепель і Юркоўшчына.
Сівіцкія
Сіві́цкія (, Сивицкие) — хутар у Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Язненскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Язна Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Каршуны
Каршуны — тапонім.
Іракскія паўстанцы
Іракскія паўстанцы (المتمردون العراقيون, таксама інсургенты, партызаны і баевікі) — узброеныя групы часоў Іракскай вайны 2003—2011 гадоў, апазіцыйныя да новага ўраду Ірака і сіл міжнароднай кааліцыі, якія акупавалі краіну. Інсургенты прадстаўлены шматнацыянальным складам, удзельнічаючы ў канфлікце з-за ідэалагічных і фінансавых меркаванняў, у тым ліку з-за прапагандысцкага ўплыву. Паўстанцы праводзілі розныя ваенныя і тэрарыстычныя аперацыі супраць урада Ірака, замежных вайскоўцаў, прыхільнікаў новага рэжыму і мірнага насельніцтва.
Актыўны паўстанцкі рух пачаўся пасля ўварвання ў 2003 годзе ў Ірак.
Умовы ўзнікнення
Пасля тэрактаў у Нью-Ёрку ў 2001 годзе ЗША пачынаюць шырокую кампанію па барацьбе з тэрарызмам. Пад удар трапіў рэжым Садама Хусейна, якога амерыканскія ўлады абвінавачвалі ў пасобніцтве тэрарыстам і наяўнасці зброі масавага паражэння. У сакавіку 2003 года Штаты разам з саюзнікамі ўварваліся ў Ірак і зрушылі дзеючы ўрад.
Для кіравання акупаванай краінай у канцы красавіка была створана часовая кааліцыйная адміністрацыя, узначаленая адстаўным генералам Джэем Гарнерам, які, аднак, ужо ў маі быў зменены Полам Брэмерам. Наўзамен старога рэжыму замежныя войскі пачалі дэмакратызацыю і лібералізацыю краіны. Палітычныя перамены не ўладкоўвалі прыхільнікаў зрынутага кіраўніка дзяржавы. Адначасова частка праціўнікаў Садама Хусейна мела іншыя планы наконт перабудовы Ірака і не прымала заходні варыянт. Сам факт прысутнасці замежнага войска, якое на культурным узроўні было абсалютна чужым, успрымаўся асобнымі грамадзянамі як «новы крыжовы паход», з чым неабходна было змагацца ў рамках «свяшчэннага джыхаду». Акрамя палітычных і ідэалагічных матываў, меў месца і сацыяльна-эканамічны фактар. Пасля амерыканскага ўварвання ўся сістэма кіравання і эканоміка часоў Садама была разбурана і насельніцтва апынулася ў цяжкай сітуацыі, што заахвоціла іракцаў далучыцца да узброеных груповак.
Падобнае стала следствам загаду часовай адміністрацыі №1 «Дэбаасіфікацыя іракскага грамадства», па якім праводзіўся комплекс мерапрыемстваў, накіраваных на адхіленне ад пасад членаў іракскага аддзялення партыі Баас, якая аб’яўлялася цяпер па-за законам. У дапамогу быў створаны Камітэта па дэбаасітызацыі пад пачаткам Нуры аль-Малікі.
Законы часовай адміністрацыі ўзмацнілі паграшэнне становішча ў краіне і стымулявалі зараджэнне ўзброеных фарміраванняў.
Іракская вайна
Некаторы час незадаволенасць выяўлялася праз пратэстныя дэманстрацыі, але такія акцыі звычайна заканчваліся разгонамі з ужываннем гумовых куль і іншых спецсродкаў. У Эль-Фалуджа 28 і 30 красавіка 2003 года па антыкааліцыйных шэсцях нават адкрыты агонь на паражэнне, што прывяло да гібелі 20 чалавек. Шмат у чым прычынамі падобных сітуацый сталі асобныя грамадзяне, якія прыносілі на мітынгі зброю.
У 2004 годзе па канфесійнай прыкмеце вылучыліся дзве асноўныя галіны паўстанцкага руху — суніцкі і шыіцкі. Цэнтр першага быў размешчаны ў так званым «суніцкім трохвугольніку», а менавіта ў горадзе Эль-Фалуджа. Ядром другога стала Басра і багдадскі раён Садр-Сіці. Увесну для ЗША і іх саюзнікаў склалася найбольш крытычная сітуацыя, калі, апроч партызанскі нападаў у тыле, давялося змагацца з баевікамі адразу на два фронты: у Эль-Фалуджы на захадзе супраць сунітаў, і ў правінцыях на поўдзень ад Багдаду, душачы шыіцкае паўстанне. Некаторыя сярэднія і буйныя гарады або іх часткі цалкам кантраляваліся мясцовымі баевікамі. Жыццё на падкантрольных тэрыторыях, у залежнасці ад груповак, магла рэгулявацца як строгімі нормамі шарыяту, так і свецкімі законамі даваеннага Ірака. Іх вызваленне для кааліцыі суправаджалася значнымі цяжкасцямі і часам праваламі. Тады замежныя сілы пайшлі на мірныя перамовы з паўстанцамі. 28 красавіка было дасягнута пагадненне з сунітамі ў Фалуджы, а 30 жніўня заключыла перамір’е з шыітамі. Аднак дамоўленасці насілі часовы характар, мелі на ўвазе спыненне агню на пэўных тэрыторыях і з пэўнымі групоўкамі, што ніяк не адбілася на інтэнсіўнасці баявых дзеянняў.
Паралельна з барацьбой супраць замежнікаў і новых уладаў, розныя фарміраванні паўстанцаў часам уступалі адзін з адным ва ўзброены сутыкнення, паколькі супраціў з’яўляўся разнастайным і яго члены мелі шэраг ідэалагічных і рэлігійных спрэчак. Асабліва гэта тычылася барацьбы шыітаў з сунітамі і праіранскіх сіл (пераважна шыітаў, прыхільнікаў ісламскай рэспублікі) з баасістамі (пераважна сунітаў). У 2006—2009 гадах гэта супрацьстаянне прыняло свой апагей. У той жа час сілы, звязаныя з Аль-Каідай (салафіты), хоць і з’яўляліся суніцкімі і антыіранскімі, але не заўсёды супрацоўнічалі з суніцка-баасісцкім супрацівам (суфіты), якія нават крытыкавалі іх за тэрор супраць мірных грамадзян. У 2006—2007 гадах паміж гэтымі сіламі нават успыхнуў узброены канфлікт. Аднак падчас абодвух бітваў за Фалуджу вясной і ўвосень 2004 г. дадзеныя бакі аб’ядналіся дзеля абараны горада.
Галоўным чынам ад сварак баевікоў пакутавалі мясцовыя жыхары, што былі ахвярамі тэрактаў і міжканфесійных сутыкненняў. У названы перыяд ад дзеянняў партызан загінулі як мінімум 69 760 мірных грамадзян. У 2006 годзе на захадзе краіны для абароны іракцаў ад тэрору была сфарміравана кааліцыя апалчэнняў трыццаці плямёнаў, якая атрымала назву «Савет выратавання Анбара». Групоўка ваявала выключна супраць салафіцкіх ісламістаў, але пры гэтым супрацоўнічала адначасова і з міжнароднай кааліцыяй, і з суфійскімі баевікамі і Баас.
Пачынаючы з 2008 года актыўнасць інсургентаў паступова скарачалася. Шмат у чым такія вынікі сталі магчымыя дзякуючы стратэгіі «Новы шлях наперад» (The New Way Forward), больш вядомай як «Вялікая хваля» (Surge ). Пра пераход да яе 10 лютага 2007 года заявіў асабіста прэзідэнт ЗША Джордж Буш. У сваім выступе перад нацыяй ён прызнаў, што раней дапусціў памылкі ў іракскім пытанні, а таксама адзначыў, што асноўнымі прычынамі папярэдніх правалаў сталі недахоп войскаў і недастатковая свабода дзеянняў амерыканскага камандавання. Новая стратэгія прадугледжвала адпраўку ў Ірак дадатковых сіл у 21,5 тыс. вайскоўцаў і ўзмацненне мер па ахове мяжы. Да гэтага часу ў Ірак перыядычна накіроўваліся дадатковыя войскі, як правіла, на час нацыянальных выбараў або ў сувязі з чарговым абвастрэннем сітуацыі. Розніца заключалася ў тым, што ўзмацненне кантынгенту павінна было працягнуцца на досыць доўгі тэрмін. Акрамя таго, калі раней амерыканскія войскі пакідалі вычышчаныя ад баевікоў раёны, то план «вялікай хвалі» прадугледжваў, што яны будуць заставацца ў іх для працяглага падтрымання бяспекі.