cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Прыгоды Тынтына
Гісторыя
Нягледзячы на папулярнасць, «Прыгоды Тынтына» ёсць аб'ектам крытыкі. Звычайна крытыцы падвяргаецца стэрэатыпны (на думку крытыкаў, амаль расісцкі ) вобраз жыхароў неэўрапейскага свету, адлюстраваны ў ранніх альбомах. У ходзе далейшых перавыданняў альбомаў Эржэ некалькі згладзіў вострыя моманты, а пазнейшыя альбомы наогул вольныя ад расісцкіх стэрэатыпаў.
Тынтын і Мілу
Галоўны герой серыі — газетны рэпарцёр Тынтын. Тынтын. Век яго не зусім ясны; хутчэй за ўсё, яму не больш за дваццаць гадоў, прычым на працягу ўсяго цыкла ён зусім не змяняецца (у адрозненне ад навакольнага рэальнасці). Дзякуючы сваёй прафесіі Тынтын падарожнічае па ўсім свеце і кожны раз становіцца ўдзельнікам займальных, часта рызыкоўных прыгод. Яго пастаянны спадарожнік і верны сябар — факстэр'ер Мілу.
Іншыя персанажы
У цыкле пра Тынтына фігуруе блізка 350 персанажаў, некаторыя з якіх пераходзяць з аднаго альбома ў іншы. Найважныя з іх:
Вілі (народ)
Вілі (саманазва: Bavili) — народ у Цэнтральнай Афрыцы. Жывуць пераважна ў Рэспубліцы Конга, Габоне і Кабіндзе (Ангола).
Дакладнае вызначэнне колькасці прадстаўнікоў вілі зацяжарана тым, што ў Рэспубліцы Конга і Габоне яны разглядаюцца толькі як моўныя групы. У 2020 г. колькасць тых, хто стала размаўляў на мове вілі, складала каля 22 000 чалавек. У Анголе яны лічацца часткай народа конга, а таму самастойна не падлічваюцца. Агульная колькасць вілі можа ў выніку дасягаць 100 000 чалавек.
Паходжанне
Народы банту насялілі рэгіён вусця Конга паміж сярэдзінай 1 тысячагоддзя да н. э. і 1 тысячагоддзя н. э. У XIV — XVI стст. адбываўся працэс раскладання традыцыйных племянных аб’яднанняў і міграцый пэўных груп насельніцтва ў суседнія раёны. Часам такія міграцыі прыводзілі да падпарадкавання мясцовага насельніцтва мігрантамі і стварэння дзяржаўных фарміраванняў. Найбольш жыццяздольныя з іх узніклі на ўзбярэжжы Атлантычнага акіяна. Так, да канца XVII ст. на поўнач ад вусця Конга склаліся дзяржавы Лаонга, Нгоё і Каконга. Іх эліты мелі супольную вусную гістарычную версію свайго паходжання ад Нгулі-іва-мабінэ, міфічнай жанчыны з 9 грудзьмі. Існаванне гэтых дзяржаў спрыяла распаўсюджанню адзінай культуры і агульнай мовы, блізкай да мовы конга. На апошнім назва вілі выкарыстоўваецца ў дачыненні да ўсіх жыхароў узбярэжжа на поўнач ад вусця Конга, якія яе разумеюць. Пры гэтым існуе падзел на сапраўдных вілі або вілі-лаонга, ёмбэ і ваё, што адпавядае даўнейшаму падзелу на 3 дзяржавы.
Культура
Раней традыцыйныя заняткі вілі звычайна мелі выразнае гендарнае размежаванне. Так, ручным земляробствам і даглядам за сямейнай гаспадаркай займаліся жанчыны. Вырошчвалі проса, клубневыя культуры, гародніну і садавіну. Аднак землі, занятыя вілі, ніколі не славіліся ўрадлівасцю, многія прадукты купляліся звонку. Болей значную ролю адыгрывала рыбалоўства — выключна мужчынскі занятак. Рыбу лавілі з дапамогай гарпуноў і сетак у акіяне, але часцей — у рэках і азёрах. Паляванне адыгрывала толькі дапаможную ролю. Некаторыя сем’і трымалі свінняў і курэй, але жывёлагадоўля марудна развівалася з-за недахопу пашаў, нападаў дзікіх драпежнікаў і распаўсюджанасці трыпанасамозаў.
Вілі здаўна былі вядомы як цудоўныя рамеснікі. Яны выраблялі тонкія тканіны з раслінных валокнаў, займаліся ганчарствам і апрацоўкай драўніны. Асобна вылучалася прафесія каваля, які займаўся здабычай і апрацоўкай жалеза і медзі. Некаторыя кіруючыя дынастыі вялі свой род менавіта ад кавалёў. Але ў перыяд XVIII — XIX стст. традыцыйныя рамёствы паступова прыйшлі ў заняпад. Вілі былі вымушаны займацца пасрэдніцкім гандлем, у тым ліку рабамі, наймацца на працу або ваенную службу. У каланіяльны перыяд многія атрымоўвалі адукацыю і працавалі ў адміністрацыйных органах. Пасля атрымання незалежнасці краінамі Афрыкі з шэрагаў вілі вылучыліся асобныя групы прафесійных чыноўнікаў, палітыкаў і рабочых. У XX ст. адбывалася міграцыя з сельскай мясцовасці ў гарады.
Фармальна ўся зямля, на якой жывуць вілі, належыць буйным родам. У рэчаіснасці, частка зямель занята нядаўнімі мігрантамі або выкарыстоўваецца для здабычы карысных выкапняў. Вёскі вілі маюць лінейную планіроўку, будуюцца ўздоўж дарог, рэк, каля марскога ўзбярэжжа. Традыцыйным матэрыялам для будаўніцтва з’яўляецца трыснёг, таму хаціны часта рамантуюцца, аднаўляюцца і нават пераносяцца на іншыя месцы. Жылыя хаціны падзяляюцца на спальныя і кухні. У кожнай вёсцы ёсць мужчынская хаціна-гасцёўна маандза.
Сацыяльная арганізацыя традыцыйнага грамадства абапіраецца на буйныя роды, якія вядуць паходжанне ад адзінай жанчыны-продка. Адлік сваяцтва бывае як па мужчынскай, так і па жаночай лініі. Аднак сваяцтва па жаночай лічыцца найбольш важным, паколькі зямля знаходзіцца ў маёмасці жаночых родаў. Кожны род мае свой статус паміж іншымі. Найбольш уплывовымі з’яўляюцца роды, што маюць паходжанне ад манархаў або ад набліжанай да валадароў шляхты. Прастаўнікі родаў жывуць не кампактна. На месцах яны ўтвараюць драбнейшыя аддзелы. У мінулым старэйшыны буйных родаў прадстаўлялі сваіх сваякоў падчас выбараў манархаў, а правадыры драбнейшых аддзелаў кантралявалі эканамічнае і палітычнае жыццё. У каланіяльны перыяд правадыры афіцыйна выконвалі адміністрацыйныя функцыі і з’яўляліся прадстаўнікамі каланіяльных улад. У нашы дні іх уплыў на суродзічаў значна скараціўся.
Нягледзячы на тое, што большасць сучасных вернікаў належаць да Рымска-Каталіцкага Касцёла, вілі захоўваюць веру ў духаў зямлі нкісі, што берагуць іх родавыя арганізацыі. Хрысціянскі бог часцяком атаесамляецца са старым паганскім бажаством Нзамбі Мпхунгу, якое быццам бы стварыла сусвет, але пазней перастала цікавіцца светам людзей. З шанаваннем нкісі шчыльна звязана прыкладное мастацтва, у тым ліку выраб скульптур і масак, разьба па слановай косці.
Прыклады скульптуры:
NGC 7215
NGC 7215 (іншыя абазначэнні — PGC 68127, ZWG 377.31) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Вадаліў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Дэльта Нігера
Дэльта Нігера — густанаселены раён у дэльце ракі Нігер на поўдні Нігерыі. Па даных нігерыйскага ўрада, вобласць займае каля, складаючы 7,5 % тэрыторыі Нігерыі.
Геаграфічна вобласць уключае ў сябе тэрыторыю 3 штатаў: Дэльты, Баелсы і Рыверз. Аднак у 2000 годзе ўрад ўключыў у тэрыторыю дэльты Нігера яшчэ 6 штатаў, Абія, Эда, Іма, Крос-Рывер, Аква-Ібам і Онда. Такім чынам, у рэгіёне пражывае больш за 31 млн чалавек, больш за 40 этнічных груп, найбуйнейшымі з якіх з’яўляюцца іджа і ігба.
Нафтавая прамысловасць
Патэнцыйная здабыча нафты ў дэльце Нігера складае 3 млн барэляў за дзень. Аднак на практыцы ў апошнія гады было здабыта менш за 2 млн (1,9 млн барэляў у суткі ў 2007 годзе). Зніжэнню нафтаздабычы шмат у чым спрыяла дзейнасць МЕНД.
Геаграфія Намібіі
Намібія — краіна ў паўднёвай Афрыцы. Мяжуе з Анголай, Замбіяй, Батсванай, ПАР. На захадзе абмываецца Атлантычным акіянам. Большая частка тэрыторыі — пустыннае плато. Уздоўж берага цягнецца пустыня Наміб, найстарэйшая і адна з самых засушлівых у свеце. Пустыні Наміб і Калахары зусім не безжыццёвыя, яны вызначаюцца эндэмізмам флоры і багаццем фаўны.
Геаграфічнае становішча
Намібія знаходзіцца на паўднёвым захадзе Афрыкі, што адлюстравалася ў яе каланіяльнай назве. На захадзе абмываецца Атлантычным акіянам, працягласць узбярэжжа складае 1572 км. Межы пераважна геаметрычныя — каланіяльная спадчына. На поўначы мяжуе з Анголай, часткова па рэках Куненэ і Кубанга, на паўночным усходзе паласа Капрыві дасягае ракі Замбезі, за якой пачынаецца Замбія. На ўсходзе цягнецца пустынная мяжа з Батсванай і ПАР, паўднёвая мяжа з ПАР праходзіць па ніжнім цячэнні ракі Аранжавая.
Валішча
Валі́шча (, Валище) — аграгарадок у Беларусі, у Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Валішчанскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 37 км у напрамку на поўнач ад Пінска і чыгуначнай станцыі Пінск, за 212 км ад Брэста, на аўтамабільнай дарозе Пінск—Івацэвічы.
Гісторыя
Да 19 студзеня 1965 года вёска знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Лагішынскага пассавета, з 19 студзеня 1965 года — цэнтр Валішчанскага сельсавета.
Геаграфія Намібіі
Клімат
Клімат краіны, у асноўным, трапічны, пераважна вельмі сухі. Надзвычайна сухія ўмовы характэрныя для узбярэжнай паласы — гэта так званы клімат берагавых пустынь гаруа, сфармаваны халодным Бенгельскім цячэннем, якое да таго ж робіць яго халаднейшым за клімат аналагічных шырот ў Паўночнай Афрыцы. Сярэдняя тэмпература самага цёплага месяца (студзеня) вагаецца ад +18°С на ўзбярэжжы да +27°С у пустыні Калахары, а самага халоднага месяца ад +12°С да +16°С. Ападкі выпадаюць нерэгулярна, іх колькасць вагаецца ад 10—50 мм на ўзбярэжжы да 500—700 мм на паўночным усходзе краіны.
Рэкі і азёры
Усе найбольш важныя рэкі Намібіі — тыя, што не перасыхаюць — памежныя: Аранжавая, Кубанга, Куненэ. Рэкі Экума, Фіш і шэраг больш дробных напаўняюцца вадой толькі пасля непрацяглых дажджоў, такія часовыя вадацёкі тут называюць ашана. Даліна ракі Фіш уяўляе сабой грандыёзны каньон, што па маштабах на свеце саступае аднаму каньёну Каларада. Самае вялікае возера — Этоша знаходзіцца на поўначы Намібіі, вадой яго катлавіна запаўняецца толькі падчас сезону ападкаў.
Раянаванне
Тэрыторыя Намібіі ўмоўна падзяляецца на 5 геаграфічных зон. Заходні бераг Атлантычнага акіяна ад паўднёвых межаў з ПАР да Анголы займае пустыня Наміб каля 100 км у шырыню. На ўсход ад яе пачынаюцца ўзвышшы і невысокія горы, якія месцамі дасягаюць 2000 м. На мяжы з пустыняй Наміб узвышшы прымаюць форму рэзкага нахіла, што часам перарываецца стромкімі горнымі вяршынямі, у тым ліку хрыбтамі Наўклуфт, Аўас, Грэйт-Карас. На ўсходзе ўзвышшы паступова пераходзяць у цэнтральнае плато Дамара вышынёй 1100 м – 1700 м. Плато — найбольш населеная зона краіны. Далей на ўсход пачынаецца зона пустыні Калахары, якая характарызуецца шырокімі пясчанымі раўнінамі і выдмамі, устойлівым дэфіцытам прэснай вады. І толькі ў паласе Капрыві на крайнім паўночным усходзе краіны выпадае вялікая колькась ападкаў, што дазваляе ёй быць пакрытай хмызнякамі і рэдкімі трапічнымі гаямі, так званым бушвельдам.
Ахова прыроды
Прыродаахоўных тэрыторый у Намібіі вельмі шмат і яны маюць вялікія памеры, спрыяе гэтаму распаўсюджанасць пустынных непрадуктыўных ландшафтаў. Нацыянальны парк Этоша займае басейн бяссцёкавага возера Этоша. У паўночнай паласе Наміба, з прычыны частых і згубных для маракоў туманаў празванай "Берагам шкілетаў", створаны аднайменны нацыянальны парк.
Тор 2: Царства цемры
«Тор 2: Царства цемры» (Thor: The Dark World) — амерыканскі мастацкі фільм 2013 года рэжысёра Алана Тэйлара, зняты па коміксах Стэна Лі, Джэка Кёрбі і Лары Лібера. З’яўляецца сіквелам карціны «Тор» 2011 года, а таксама восьмым фільмам кінематаграфічнага сусвету Marvel.
Галоўныя ролі сыгралі Крыс Хемсварт, Наталі Портман, Том Хідлстан, Энтані Хопкінс, Стэлан Скарсгард і Ідрыс Эльба.
Сюжэт
Магутны Тор зноў змагаецца за аднаўленне парадку ў галактыцы, сустрэўшыся твар у твар са старажытнай іншапланетнай расай, якой кіруе злыднем Малекітам, які прагне ўсталяваць у дзевяці мірах уладу цемры. Сутыкнуўшыся з ворагам, больш магутным, чым сам Одзін і ўсё воінства Асгарда, Тор павінен сабраць сілы для вырашальнай бітвы. Яго чакае небяспечнае падарожжа і доўгачаканая сустрэча са сваёй зямной каханай Джэйн Фостэр.
Вулька Лаўская
Ву́лька Ла́ўская (, Вулька Лавская) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Валішчанскага сельсавета.
Да 19 студзеня 1965 года вёска знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Лагішынскага пассавета.
NGC 7216
NGC 7216 (іншыя абазначэнні — PGC 68291, ESO 76-3) — галактыка ў сузор’і Індзеец.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Акруга Острупа, Сейлструпа і Берглума
Акруга Острупа, Сейлструпа і Берглума (Åstrup, Sejlstrup, Børglum Amt) — былая акруга ў Дацкім каралеўстве, якая была заснавана ў 1662 годзе ў выніку з’яднання Острупа і феода Сейлструп, феодам Берглум і паўночнай паловай былога феода Ольбарг, які знаходзіўся на поўнач ад Лім-фіёрда.
Графства складалася з сотняў:
Акруга была скасавана ў выніку рэформы 1793 года. Затым сотня Кэр быў уключаны ў склад акругі Ольбарг. Сотня Вестэр Хан была часткай акругі Цістэд. Астатнія пяць феодаў былі часткай акругі Ерынг.
Пацейкі
Паце́йкі (, Потейки) — аграгарадок у Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пацейкаўскага сельсавета.
Знаходзіцца за 10 км у напрамку на паўночны захад ад горада Капыль, за 125 км ад Мінска.
Сезон НБА 2018/2019
Сезон НБА 2018/2019 — 73-і сезон Нацыянальнай Баскетбольнай Асацыяцыі.
Шчытнаўскі сельсавет
Шчы́тнаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ружанскага раёна Брэсцкай вобласці. Цэнтр — вёска Шчытна.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Ружанскага раёна Брэсцкай вобласці БССР, з 8 студзеня 1954 года — Гродзенскай вобласці, з 19 чэрвеня 1954 года — Брэсцкай вобласці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Варанілавіцкага сельсавета.
Спіс аб’ектаў PGC (1958001—1959000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (1958001—1959000)
Народны Рух Украіны
Народны Рух Украіны (Народний Рух України) — палітычная партыя Украіны, а таксама назва аднайменнай грамадскай арганізацыі. Лідар партыі — Барыс Тарасюк. Адзін з папярэдніх кіраўнікоў — Вячаслаў Чарнавіл.
NGC 7218
NGC 7218 (іншыя абазначэнні — PGC 68199, MCG -3-56-8, IRAS22074-1654) — спіральная галактыка з перамычкай (SBc) ў сузор’і Вадаліў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Печураны
Печура́ны (, Печураны) — вёска ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пацейкаўскага сельсавета.
Да 24 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Бабаўнянскага сельсавета.
Дзмітрый Анатолевіч Якіменка
Дзмітрый Анатолевіч Якіменка (нар. ) — беларускі плывец. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
Срэбраны прызёр Першынства Беларусі 2009 года на дыстанцыі 200 м вольным стылем.
Андрэй Ігаравіч Шаламаеў
Андрэй Ігаравіч Шаламаеў (нар. ) — беларускі плывец. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
Пераможца Першынства Беларусі 2009 года на дыстанцыі 200 м вольным стылем.
Чэмпіён Беларусі на кароткай вадзе 2011 года на дыстанцыі 1500 м вольным стылем, бронзавы прызёр на дыстанцыі 400 м вольным стылем.
Бронзавы прызёр чэмпіянату Беларусі на кароткай вадзе 2013 года на дыстанцыях 400 м і 1500 м вольным стылем.
Лук’янаў
Лук’янаў — прозвішча, тапонім.
Клятная
Клятна́я (, Клетная) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Валішчанскага сельсавета.
Да 6 студзеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Коланскага сельсавета.
Спікулы
Спікулы ( — кончык, лязо) — асноўныя элементы тонкай структуры храмасферы Сонца. Калі назіраць лімб Сонца ў святле пэўнай спектральнай лініі, то спікулы будуць бачныя як досыць тонкія, у маштабах Сонца, (дыяметрам каля 500 да 1200 км) слупкі святлівай плазмы. Гэтыя слупкі выкідваюцца з ніжняй храмасферы з хуткасцю каля 20 км/с на 5000-10000 км ўверх. Спікула жыве 5-10 хвілін, яе максімальная даўжыня — ад 10 000 да 20 000 км. Колькасць спікул, якія існуюць на Сонца адначасова, складае каля мільёна, яны пакрываюць каля 1% плошчы дыска Сонца. Практычна ўсе спікулы знаходзяцца на межах супергранул, такім чынам, храмасферная сетка складаецца іменна з іх.
Расіца
Расі́ца, расянка (Drosera) — род кветкавых раслін сямейства расіцавых.
Апісанне
Шматгадовыя насякомаедныя травы вышынёй да 25 см з паўзучым або клубнепадобным карэнішчам. Лісце ў прыкаранёвай разетцы, доўгачаранковае, распасцёртае па зямлі. На верхнім баку і па краі пакрытае адчувальнымі валаскамі з чырвонай залозістай галоўкай, якая ўтрымлівае кроплю ліпкай вадкасці (здаецца, што на лісці раса, — адсюль назва). Калі насякомае трапляе на ліст, валаскі накрываюць яго і абвалакваюць сліззю. Адначасова ліст складваецца па цэнтры (стрымлівае насякомае) і выдзяляе стрававальныя ферменты. Пасля ператраўлівання насякомага ліст зноў раскрываецца. Кветкі дробныя, белыя, у негустых гронкападобных або мяцёлчатых суквеццях. Плод — каробачка.
Пашырэнне
Каля 100 відаў. Пашыраны ў трапічных і ўмераных паясах, пераважна ў Аўстраліі і Новай Зеландыі. На Беларусі 4 віды —, , і  , трапляюцца на балотах, асабліва сфагнавых.
Выкарыстанне
Лекавыя і фарбавальныя расліны.
NGC 7219
NGC 7219 (іншыя абазначэнні — PGC 68312, ESO 108-19, FAIR 1002, IRAS22094-6505) — спіральная галактыка з перамычкай (SBa) ў сузор’і Тукан.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Аляксей Іванавіч Янцэвіч
Аляксей Іванавіч Янцэвіч (нар. ) — беларускі плывец. Майстар спорту Беларусі.
Дасягненні
На Чэмпіянаце Беларусі па плаванні 2009 года заняў 4-е месца на дыстанцыі 200 м вольным стылем.
Каралеўства Афганістан
Карале́ўства Афганіста́н (د افغانستان واکمنان Dǝ Afġānistān wākmanān; Pādešāhī-ye Afġānestān) — назва дзяржавы Афганістан у перыяд пасля скасавання эмірата ў 1929 годзе і да рэвалюцыі 1973 года.
Гісторыя
Каралеўства было абвешчана Мухамедам Надзір-шахам наўзамен скасаванага эмірата; апошнім эмірам быў Хабібула Газі. Пасля смерці Надзір-шаха ў лістападзе 1933 года каралём становіцца яго сын Мухамед Захір Шах, які быў у канчатковым выніку зрынуты ўласным стрыечным братам Мухамедам Даўдам у 1973 годзе. Менавіта ў гэты перыяд сваёй гісторыі, пад кіраўніцтвам шаха ўрад Афганістана наладзіў узаемаадносіны з сустветнай супольнасцю, перш за ўсё Савецкім Саюзам, Вялікабрытаніяй і ЗША.
Пад кіраўніцтвам Захір Шаха Афганістан абвяшчае пра свой нейтралітэт падчас Другой сусветнай вайны і ажыццяўляе дыпламатычную палітыку недалучэння. Прэм’ер-міністр Афганістана, у той час ім з’яўляўся будучы прэзідэнт Мухамед Даўд займаўся развіццём сучаснай прамысловасці і адукацыі ў краіне.
2-я Светлая вуліца (Гомель)
2-я Светлая вуліца — вуліца ў Чыгуначным раёне горада Гомеля. Адносіцца да жылога масіву Прудок. Праходзіць ад чыгуначнай каляіны паблізу гаражна-будаўнічага спажывецкага кааператыву №1 Чыгуначнага раёна (вуліца Малайчука) да вуліцы Каменшчыкава. Перасякаецца з 1-м завулкам Крупскай і вуліцай Рыднага. Пераважае індывідуальная забудова сядзібнага тыпу.
Узнікла не пазней за 1961 г. за кошт уразання прысядзібных дзялянак жыхароў вуліцы Крупскай.
Пнівада
Пні́вада (, Пнивода) — былая вёска ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіла ў склад Пацейкаўскага сельсавета.
Ліквідавана ў 2017 годзе.
Сакалоўка (Пінскі раён)
Сакало́ўка (, Соколовка) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Валішчанскага сельсавета.
Да 6 студзеня 1965 года вёска ўваходзіла ў склад Коланскага сельсавета.
Навукова-практычны цэнтр НАН Беларусі па земляробстве
Навукова-практычны цэнтр НАН Беларусі па земляробстве — установа ў структуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Размешчаны ў г. Жодзіна па вул. Ціміразева, 1.
Гісторыя
Заснаваны ў 1927 г. у Менску як ''Беларускі навукова-даследчы інстытут сельскай і лясной гаспадаркі імя У. І. Леніна'', які аб’яднаў разрозненыя вопытныя станцыі, аддзелы і лабараторыі Беларусі. З 1932 года — Інстытут аграглебазнаўства і ўгнаенняў АН БССР. У 1937—1956 гадах Інстытут сацыялістычнай сельскай гаспадаркі АН БССР
У 1956—1989 гадах Беларускі навукова-даследчы інстытут земляробства. З 1964 г. у Жодзіна. У 1989—2003 гадах Беларускі навукова-даследчы інстытут земляробства і кармоў. У 2003—2006 гадах Інстытут земляробства і селекцыі. З 2006 года Навукова-практычны цэнтр Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі па земляробстве.
Дзейнасць
Цэнтр займаецца комплекснай распрацоўкай пытанняў эканамічна эфектыўнай вытворчасці раслінаводчай прадукцыі пры выкананні патрабаванняў аховы навакольнага асяроддзя (экалагічных абмежаванняў); стварэннем высокапрадукцыйных сартоў і гібрыдаў сельскагаспадарчых культур, удасканаленнем сістэмы насенняводства, забеспячэннем інтэнсіфікацыі галіны раслінаводства на аснове развіцця занальных сістэм земляробства, адаптаваных да канкрэтных глебава-кліматычных умоў, распрацоўкай высокаэфектыўных тэхналогій вырошчвання, прымянення ўгнаенняў і сродкаў аховы раслін і інш.
1-я Светлая вуліца (Гомель)
1-я Светлая вуліца — вуліца ў Чыгуначным раёне горада Гомеля. Адносіцца да жылога масіву Прудок. Праходзіць ад 1-га завулка Крупскай да вуліцы Каменшчыкава. Перасякаецца з вуліцай Рыднага. Пераважае індывідуальная забудова сядзібнага тыпу.
Узнікла ў 1950-х гг. на дзялянках вёскі Прудок, выдзеленых калгасам пад забудову. Пачаткова называлася Новай вуліцай. З 1957 г., калі вёска ўвайшла ў межы Гомеля, вуліца атрымала назву Светлая. З 2013 г. — 1-я Светлая.
Леапольд Дэльпацэ
Леапольд (Пётр-Леапольд) Дэльпацэ (нар., г. Верона (Венецыя) — ) — дзяржаўны службовец.
Біяграфія
Паходзіў з венецыянскага роду Дэльпацэ.
Нарадзіў года ў г. Вероне (Венецыя), ахрышчаны 27 студзеня 1802 года ў Веронскім касцёле. Сын Валянціна (хр. 14.02.1774) і Альжбеты Заварысэ.
На працягу 4 гадоў вучыўся ў Імператарскім Веронскім вышэйшым вучылішчы і ў настаўніка французскай мовы прафесара Скальдафэры (пасведчанне дырэктара вучылішча А. Рыкабелі ад 02.06.1845). Да 1829 жыў у г. Мінску пры дзядзьку Бярнардзе, выканаў прысягу на вернасць расійскаму трону і залічаны ў склад купцоў 3-й гільдыі г. Мінска (1829).
Аква-Ібом
Аква-Ібом (Akwa Ibom) — штат у Нігерыі. Адміністрацыйны цэнтр штата — горад Уё з насельніцтвам больш за.
Леапольд Дэльпацэ
Біяграфія
Дэпутат Мінскай гандлёвай дэпутацыі у 1833—1836 гадах, мінскі гарадскі галава у 1836—1839, 1851—1854 і 1859—1864 гадаў, у 1838—1852 член, у 1852—1854 — дырэктар Мінскага губернскага папячыцельнага аб турмах камітэта, у 1839—1851 гадах засядальнік ад купецтва ў Мінскім сумленным судзе, у 1839—1851 гадах прысутнічаў у Мінскім прыказе грамадскай апекі, у 1843—1854 гадах сябра Слуцкага чалавекалюбівага таварыства. У 1864 годзе купец 2-й гільдыі г. Мінска
Аква-Ібом
Геаграфія
Размешчаны на ўзбярэжжы ў паўднёва-ўсходняй частцы краіны і ляжыць паміж 4°321 і 5°331 паўночнай шыраты. На ўсходзе мяжуе са штатам Крос-Рывер, на захадзе са штатамі Рыверс і Абія, на поўдні з Крос-Рывер і Атлантычным акіянам.
Леапольд Дэльпацэ
Біяграфія
У другой палове 1830-х гг. на свае ўласныя сродкі зрабіў нівеліроўку плошчы Новага Рынку ў г. Мінску і на яе месцы заклаў пачаткі будучага Аляксандраўскага сквера, за старанную службу на гарадскіх грамадскіх пасадах атрымаў ад грамадскасці г. Мінска падзяку (пахвальны ліст ад 23.06.1842). Рабіў вывад шляхецтва ў 1843 годзе.
Аква-Ібом
Гісторыя
Людзі штата Аква-Ібом разам з іншымі членамі старога Каралеўства Калабар былі першымі ў 1200—1500 гадах да н. э., якія дасягнулі месцаў, вядомых цяпер як Нігерыя.
Леапольд Дэльпацэ
Біяграфія
Меў уласны каменны дом і гандлёвы склад він у г. Мінску на рагу вул. Койданаўскай і Высокага Рынку.
У 1864 годзе на працягу 12 дзён да сваёй смерці знаходзіўся пад арыштам «па справе аб выдачы пашпартоў». Памёр года ў Мінску «ад крывацёку і старэчай немачы». Пахаваны на Кальварыйскіх могілках.
Аква-Ібом
Насельніцтва
Аква-Ібом адзін з 36 нігерыйскіх штатаў з насельніцтвам звыш 5 млн чалавек і больш чым 10 млн дыяспарай. Разам з англійскай, асноўнымі гутарковымі мовамі тут з’яўляюцца ібібіа, ананг і арон.
Леапольд Дэльпацэ
Сям’я
У 1824 годзе ажаніўся з дваранкай Канстанцыяй Ежаўнай Стрэнкоўскай (нар. каля 1806) у маёнтку Асечына Чарэйскай парафіі Сенненскага павета. У 1828—1834 гадах вёў з ёй справу аб скасаванні шлюбу, у гэты час яна жыла ў доме мужа сваёй сястры Ксаверыя Міхалавіча Завадскага на вул. Зборавай у Мінску. Памёрла 9 мая 1834 у г. Мінску, пахавана на Кальварыйскіх могілках. З ёй меў сыноў:
Аква-Ібом
Важныя гарады
Уё, які з’яўляецца адміністрацыйным цэнтрам штата, а таксама Экет, Ікат-Экпене, Арон, Абак, Ібена, Ікот-Абасі, Мкпат-Янін, Уканафун, Эцінан.
Адміністрацыйны падзел
Адміністрацыйна штат падзяляецца на 31 раён мясцовага кіравання.
Эканоміка
Ён быў утвораны ў 1987 годзе з былога штата Крос-Рывер і ў цяперашні час вырабляе найвышэйшую колькасць газу і нафты ў краіне. У штаце ёсць міжнародны аэрапорт AKIA і 2 асноўныя марскія парты Атлантычнага акіяна, а таксама прапанавана будаўніцтва марскога порта Ibaka (Oron Nation) па міжнародных стандартах.
NGC 7220
NGC 7220 (іншыя абазначэнні — PGC 68241, ESO 532-28, MCG -4-52-20) — лінзападобная галактыка (SB0) ў сузор’і Вадаліў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Флокулы
Флокулы ( — «кавалачак») — кудзелістыя ўтварэнні ў храмасферы Сонца, якія маюць большую яркасць і шчыльнасць, чым навакольныя іх ўчасткі. З'яўляюцца працягам фотасферных факелаў ў храмасферу. Звычайна знаходзяцца паблізу абласцей з моцнымі магнітнымі палямі (актыўных абласцей), часта атачаюць сонечныя плямы.
Вобласці храмасферы, што займаюцца флокуламі, называюць «флокульнымі палямі».
На звычайных (выкананых у белым свеце) малюнках Сонца, флокулы практычна не бачныя. Яны назіраюцца ў святле фраўнгоферавых ліній сярэдняй і вялікай інтэнсіўнасці на спецыяльна здымках Сонца, якія атрымліваюцца на частотах гэтых ліній (спектрагеліяграмах), дзе звычайна бачныя як яркія вобласці памерам у некалькі хвілін дугі. Часцей за ўсё флокулы назіраюць ў святле лініі вадароду Hα і ліній H і K іанізаванага кальцыю (CaII). У спецыяльных выпадках (у святле шэрагу адносна слабых ліній металаў або ў лініі HeI) могуць, наадварот, выглядаць як цёмныя вобласці.
Флокулы арыентаваныя ўздоўж сілавых ліній магнітнага поля. У лініі Hα яны выглядаюць характэрным чынам, якія нагадваюць размяшчэнне металічных пілавіння на шкле, якая размяшчалася над магнітам. Часам над адзінкавымі сонечнымі плямамі з'яўляецца віхравая структура тыпу цыклона.
Флокулы ў лініях H і K CaII маюць вялікія памеры, размешчаныя вышэй, чым вадародныя, і выглядаюць значна больш аморфна. Кальцыевыя флокулы з'яўляюцца добрымі індыкатарамі з'яўлення лакальных магнітных палёў на Сонца: яны прыкметныя ўсюды, дзе напружанасць магнітнага поля перавышае 5 Э. Яркасць флокул расце з напружанасцю поля (да палёў у некалькі сотняў Э).
Колькасць флокул на дыску Сонца змяняецца з сонечнай актыўнасцю: у перыяд максімуму сонечнага цыклу флокулы, бачныя ў лініі Hα, могуць пакрываць да адной дзесятай плошчы дыска Сонца.
Ізраіль Плаўнік
Ізраіль Пла́ўнік (, Пасадзец — ) — беларускі пісьменнік, перакладчык з ідышу. Брат Змітрака Бядулі.
Біяграфічныя звесткі
Навучаўся ў хедэры (1913—1919), Будслаўскай беларускай гімназіі (1919), закончыў двухгадовыя адукацыйныя курсы ў Менску (1925). Працаваў наборшчыкам у друкарні імя Сталіна, пазней — карэктарам.
З 1925 года ўваходзіў у літаратурнае аб’яднанне «Маладняк». У ліпені 1927 года стаў адным з ініцыятараў стварэння аб’яднання «Пробліск».
Расстраляны немцамі ў час Вялікай Айчыннай вайны.
Творчасць
Сумесна з Сяргеем Дарожным выдаў зборнік вершаў «Звон вясны» (1926). Таксама былі нявыдадзеныя зборнікі «Блакітныя далі» і «Сонечны маяк».
Гранулы (фізіка Сонца)
Гранулы — утварэнні ў фотасферы Сонца, выкліканыя канвекцыяй плазмы.
Канвектыўныя патокі фармуюць калоны канвекцыі, якія змешваюць рэчыва ў зоне канвекцыі. Гранулы з’яўляюцца бачнымі вяршынямі такіх асобных калон і ўтвараюць крупчастую структуру, званую грануляцыяй.
Механізм узнікнення
Гравітацыйная канвекцыя: гарачая плазма падымаецца ўверх па цэнтры калоны, астывае ў фотасферы і па знешняй акружнасці калоны апускаецца ў глыбіню, пасля чаго цыкл паўтараецца. У выніку цэнтр гранулы аказваецца больш гарачым і яркім за яе краі, куды сцякае астыўшая плазма.
Характарыстыкі
Вымярэння хуткасці руху рэчыва ў гранулах, якія абапіраюцца на эфект Доплера, паказваюць, што хуткасць плазмы ў цэнтры гранулы складае каля 400 м/с і па меры руху да бакоў памяншаецца да 200 м/с.
Гранулы з’яўляюцца дынамічнымі ўтварэннямі, якія пастаянна ўзнікаюць, змяняюцца і знікаюць. Час іх існавання — ад 8 да 20 хвілін.
Вітольд Антонавіч Ермалёнак
Вітольд Антонавіч Ермалёнак (, в. Жаймяны, Браслаўскі раён, Віцебская вобласць) — беларускі гісторык, краязнавец, педагог.
Аляксей Юр’евіч Яцэвіч
Аляксей Юр'евіч Яцэвіч (нар. ) — беларускі плывец. Кандыдат у майстры спорту Беларусі.
Дасягненні
Бронзавы прызёр Першынства Беларусі 2009 года на дыстанцыі 400 м комплексным плаваннем.
Чая (прыток Лены)
Даўжыня ракі 353  км. Плошча вадазбору 11 400 км². Сярэдні расход вады каля 180 м³/с, сярэдні шматгадовы сцёк — 5,681 км³/год. Выток ракі знаходзіцца на схілах Верхнеангарскага хрыбта, прыкладна за 80 км у напрамку на паўночны ўсход ад возера Байкал. Басейн ракі на Паўночна-Байкальскім нагор’і і Прыбайкальскай упадзіне. Рэчышча адносна прамое, месцамі разгаліноўваецца на рукавы.
Прытокі: Асектамур, Абчада, Амутберэн, Асіктака, Каганда, Магдана, Кілякта, Налімда, Лімпея і іншыя рэкі і ручаі.
Ржаўка (Капыльскі раён)
Да 24 мая 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Бабаўнянскага сельсавета.
NGC 7221
NGC 7221 (іншыя абазначэнні — PGC 68235, ESO 467-18, MCG -5-52-43, AM 2208-304, IRAS22083-3048) — галактыка ў сузор’і Паўднёвая Рыба.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Хваросна
Хваро́сна (, Хворосна) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Валішчанскага сельсавета.
У 1940—1959 гадах цэнтр Хвароснаўскага сельсавета. Да 22 снежня 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Лагішынскага сельсавета, да 19 студзеня 1965 года знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Лагішынскага пассавета.
Структура даных
Структу́ра да́ных, агульная ўласцівасць інфармацыйнага аб'екта, з якім узаемадзейнічае пэўная праграма.
Гэтая ўласцівасць характарызуецца:
(D,R), дзе
D — канечнае мноства элементаў, якія могуць быць тыпамі даных (найпрасцейшы выпадак структуры) ці структурамі даных,
R — мноства сувязяў паміж элементамі структуры, якое вызначае розныя тыпы структур даных на абстрактным узроўні.
Структуры даных выконваюць функцыю блокаў, з якіх складаюцца праграмы.
Віды структур даных
і інш.
Банавентура Віём
Банавентура Віём (Bonaventura Villaume; 3 сакавіка 1789, Францыя — ?) — святар, прафесар Полацкай езуіцкай акадэміі.
Пасля выгнання езуітаў з Расійскай імперыі (1820) з’ехаў на Радзіму. Далейшы лёс яго невядомы.
Аляксандр Андрэевіч Свечнікаў
Аляксандр Андрэевіч Свечнікаў (? — пасля 1890) — дзяржаўны службовец.
Біяграфія
Купец 2-й гільдыі. Мінскі гарадскі галава.
Ганаровы даглядальнік Мінскай духоўнай семінарыі, стараста мяшчанскай управы. Падрадчык-будаўнік Узнясенскай царквы на Траецкай гары і дома для Мінскай духоўнай жаночай гімназіі, стараста мінскага Кацярыненскага сабора і Пакроўскай царквы ў Крупцах, сябра Мінскага Мікалаеўскага брацтва. У 1861 годзе аздобіў цудатворную ікону Крупецкай Божай Маці сярэбранай пазалочанай рызай (з аздабленнем вянца каштоўным каменнем) і бронзавым ківотам. У 1875—1880 гадах у яго доме размяшчалася Мінская духоўная жаночая гімназія, да пабудовы для яе адмысловага будынка.
Узнагароды
Узнагароджаны трыма сярэбранымі медалямі «За усердие», адной на Уладзімірскай, і двума на Станіславаўскай стужцы.
Траянава
Трая́нава (, Трояново) — вёска ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Пацейкаўскага сельсавета.
Грамадзянская вайна ў Ірландыі
Грамадзянская вайна ў Ірландыі 1922—1923 гг. (Irish Civil War, Cogadh Cathartha na hÉireann) — узброеная барацьба ў Ірландыі паміж праціўнікамі і прыхільнікамі захавання краінай статусу брытанскага дамініёна. Завяршылася перамогай прыхільнікаў англа-ірландскага дагавора, якім усялякую дапамогу аказвала Англія.
Англа-ірландскі дагавор 1921 года
Першая сусветная вайна і эканамічны крызіс, які яна пацягнула, падарваў магутнасць Вялікабрытаніі як сусветнага лідара, чым неадкладна скарысталіся і ірландскія нацыяналісты, гісторыя барацьбы якіх супраць ненавіснага ім брытанскага кіравання налічвала восем стагоддзяў. Першай «пробай сіл» стала паднятае ў 1916 годзе Велікоднае паўстанне, бязлітасна задушанае ўрадавымі войскамі. Пасля расстрэлу лідараў паўстання супраціўленне на некаторы час заціхла, але ўжо праз тры гады пачалася вайна за незалежнасць Ірландыі, якая доўжылася аж да 1921 года. Тады брытанскаму ўраду стала відавочна, што ўтрымаць Ірландыю цалкам будзе каштаваць занадта вялікіх ахвяр і каласальных расходаў. Было прынята рашэнне запрасіць лідараў непрызнанага ірландскага парламента, сфарміраванага ў 1919 партыяй Шын Фейн у Лондан для перамоў. Кіраўнікі ІРА з радасцю ўхапіліся за гэту прапанову, таму што, нягледзячы на тое, што сусветная грамадская думка ўсё больш схілялася на іх бок, зброі і боепрыпасаў у партызан заставалася ўсё менш і менш. Ірландскі бок узначальвалі міністр замежных спраў Артур Грыфіт і міністр фінансаў Майкл Колінз, брытанскі ж — прэм'ер-міністр краіны Лойд Джордж і міністр калоній Уінстан Чэрчыль.
Падпісанне дагавора выклікала працяглыя дэбаты ў ірландскім парламенце. Практычна адразу ўтварылася дзве фракцыі — прыхільнікаў і праціўнікаў дагавора. Першую ўзначалілі тыя, хто яго і падпісваў — Майкл Колінз і Артур Грыфіт. Бок інхы занялі прэзідэнт Дойла (парламента) Эйман дэ Валера і міністр абароны Кахал Бру. Дэбаты па пытанні аб ратыфікацыі дагавора пачаліся 14 снежня і працягваліся аж да 6 студзеня. За дзень да галасавання дэ Валера прызнаў, што пытанне аб ратыфікацыі выклікала глыбокі раскол, як сярод дэпутатаў Дойла, так і сярод міністраў часовага ўрада. У выніку 7 студзеня пагадненне было афіцыйна ратыфікавана 64 галасамі супраць 57.
Раскол у Шын Фейн
Пасля галасавання дэ Валера ў знак пратэсту адмовіўся ад пасады прэзідэнта і ад удзелу ў фарміраванні часовага ўрада свабоднай дзяржавы. Яго месца заняў Артур Грыфіт, прэм'ер-міністрам стаў Майкл Колінз. Абодва бакі пачалі паступовую мабілізацыю сіл для далейшай барацьбы. Ужо ў лютым 1922 года пачалося вербаванне салдат у новую, падкантрольную ўраду Нацыянальную Армію. Галоўным чынам гэта былі былыя члены дублінскай брыгады ІРА, а таксама байцы іншых часцей, верных Колінзу. Да красавіка 1922 года колькасць нацыянальнай арміі склала 3500 чалавек і яны паступова займалі будынкі, якія раней належалі брытанскай арміі. Усё гэта выклікала раскол таксама і ў ІРА — частка камандзіраў (сам Колінз, Рычард Мулкахі, Оўэн О’Дафі і г.д.) перайшлі на бок урада і атрымалі ключавыя пасады ў Нацыянальнай Арміі (так, Мулкахі атрымаў пасаду галоўнакамандуючага), аднак большасць перайшлі ў апазіцыю да ўрада.
Тым часам дэ Валера ў час свайго турнэ па Манстэры заявіў, што ІРА «мусіць будзе прайсці па крыві салдат ірландскага ўрада, і нават некаторых членаў гэтага ўрада для таго, каб атрымаць свабоду». Падобныя словы былі вельмі небяспечнымі, улічваючы што ў краіне працягвалі існаваць дзве ўзброеныя сілы (ІРА і Нацыянальная Армія), адносіны паміж якімі былі вельмі напружанымі. Тым больш, што ў сакавіку 1922 года ІРА сфарміравала Армейскі выканаўчы савет і абвясціла яго законным урадам краіны. Часці ІРА не падпарадкоўваліся ўладам Свабоднай дзяржавы, а працягвалі вярбоўку і навучанне валанцёраў. Паступова павялічвалася колькасць сутыкненняў паміж бакамі. Так, у Лімерыку ў перастрэлках за права кантраляваць казармы, якія засталіся пасля сыходу брытанскай арміі, удзельнічала каля 700 чалавек абапал. У красавіку, у горадзе Атлон, быў забіты генерал Нацыянальнай Арміі Адамсан, а ў пачатку мая яшчэ больш сур'ёзныя сутыкненні адбыліся ў Кілкені, дзе атрады ІРА занялі цэнтр горада і ўрад быў вымушаны адправіць атрад з 200 чалавек для іх раззбраення. У выніку ў вулічных баях загінула 18 чалавек. Спрабуючы ўтрымаць краіну ад буйнамаштабнай грамадзянскай вайны, 3 мая 1922 года абодва бакі пагадзіліся заключыць перамір'е, якое дазволіла ў адносна спакойным становішчы правесці парламенцкія выбары. Спрабуючы ўз'яднаць Шын Фейн, Колінз і дэ Валера прынялі рашэнне ісці на выбары адзіным блокам, і пасля іх правядзення, сфарміраваць кааліцыйны ўрад. Колінз нават прапанаваў ІРА, у якасці кампрамісу, стварэнне новай канстытуцыі, якая больш адказваоа б першапачатковай пазіцыі Шын Фейн (так, у прыватнасці, у ёй павінны былі адсутнічаць любыя згадкі пра брытанскага манарха). Многія лідары апазіцыі, і ў прыватнасці Ліям Лінч, былі гатовыя пагадзіцца на падобны кампраміс, аднак у справу ўмяшаліся брытанцы, якія прыстрашылі прамой ваеннай інтэрвенцыяй у выпадку любога адступлення ад літары англа-ірландскага дагавора. Падобнае ўмяшанне пахавала любыя надзеі на альянс паміж дзвюма часткамі Шын Фейн, і ў выбарах яны ўдзельнічалі паасобку. У выніку прыхільнікі дагавора на чале з Колінзам атрымалі 239 193 галасы выбаршчыкаў, апазіцыя ж усяго толькі 133 864. Яшчэ 247 226 чалавек аддалі свае галасы Фермерскай партыі і лейбарыстам (абедзве гэтыя партыі таксама падтрымалі пагадненне). У выніку дэ Валера і яго прыхільнікі апынуліся ў відавочнай меншасці. Паражэнне на выбарах прымусіла іх скарыстацца сілай. Так, дэ Валера прыпісваюць фразу: «Большасць не мае права памыляцца».
Тым часам, новы ўрад Ірландскай свабоднай дзяржавы на чале з Грыфітам і Колінзам прыступіў да ўмацавання Нацыянальнай Арміі і арганізацыі паліцэйскіх атрадаў, выкарыстоўваючы для гэтага байцоў ІРА, якія падтрымалі пагадненне. Аднак для таго, каб пазбегнуць сутыкненняў, урад не стаў перашкаджаць узброеным атрадам апазіцыі захопліваць ваенныя аб'екты і ўзбраенне, якія засталіся пасля брытанцаў. Гэта прывяло да таго, што да лета 1922 года значная частка краіны фактычна выйшла з падпарадкавання ўраду, які захаваў свой кантроль толькі за Дублінам і раёнамі, напрыклад Лонгфардам, дзе мясцовыя атрады ІРА перайшлі на яго бок. Канфлікт пачаўся менавіта тады, калі Свабодная дзяржава паспрабавала падпарадкаваць сабе найбольш добра абсталяваныя і навучаныя атрады ІРА — у прыватнасці, у Дубліне.
Бітва за Дублін
14 красавіка 1922 года атрад ІРА, які налічваў каля 200 дрэнна навучаных баявікоў пад камандаваннем Роры О’Конара, заняў будынак Чатырох Судоў. Іх асноўнай мэтай было ўцягнуць Вялікабрытанію ў новую вайну, якая павінна была зноў аб'яднаць расколатую Шын Фейн перад тварам агульнага ворага. Аднак падобныя дзеянні выклікалі крайняе раздражненне, перш за ўсё, ва ўрада Свабоднай дзяржавы. Артур Грыфіт настойваў на неадкладным прымяненні сілы, але Колінз, які імкнуўся любой цаной пазбегнуць грамадзянскай вайны, загадаў не прадпрымаць у дачыненні да атрада О’Конара ніякіх дзеянняў, здольных справакаваць стральбу.
Да лета пазіцыі ўрада значна ўзмацніліся — прыхільнікі дагавора атрымалі пераважную большасць у парламенце. Акрамя таго, вельмі сур'ёзны ціск на Колінза аказвалі брытанцы, якія патрабавалі рашэння праблемы з непадкантрольнымі ўладам баявікамі ІРА. Апошняй кропляй стала забойства адстаўнога брытанскага фельдмаршала Генры Уілсана баявікамі ІРА Джозефам О’Саліванам і Рэджынальдам Данам, якое адбылося ў Лондане 22 чэрвеня. Гэта забойства было чарговай спробай апазіцыі справакаваць брытанскае ўварванне (хоць існуе версія пра дачыненне Колінза да яго арганізацыі). Яно выклікала вялікі грамадскі рэзананс у Вялікабрытаніі, а Чэрчыль заявіў Колінзу, што калі Нацыянальная Армія не распачне ніякіх дзеянняў супраць баявікоў, якія заселі ў будынку Чатырох Судоў, гэта зробяць брытанскія войскі. У Лондане быў нават прыняты план, які прадугледжваў узяцце Чатырох Судоў з выкарыстаннем танкаў, авіяцыі і артылерыяі, якое павінна было адбыцца 25 чэрвеня. У апошні момант ад плана ўсё ж адмовіліся па парадзе генерала Невіла Мак-Крыды, даўшы Колінзу апошні шанц разабрацца самому. Аднак апошні ўльтыматум быў прад'яўлены гарнізону Чатырох Судоў толькі 27 чэрвеня пасля выкрадання баявікамі ІРА генерала Нацыянальнай Арміі О’Конела. О'Конар і яго людзі адмовіліся пакінуць будынак. У адказ Майкл Колінз загадаў пачаць абстрэл Чатырох Судоў з дзвюх васямнаццаціфунтавых гармат, перададзеных раней брытанскай арміяй. У той момант у будынку знаходзіліся многія высокапастаўленыя камандзіры ІРА, у тым ліку намеснік камандуючага па асабовым складзе Джо Мак-Келві і генерал-квартырмайстар Ліям Мелаўз. Пад іх камандаваннем знаходзілася каля 180 валанцёраў з першага і другога батальёнаў дублінскай брыгады ІРА. Узброены яны былі толькі стралковай зброяй — вінтоўкі, пяць аўтаматаў Томпсана і два лёгкія кулямёты Льюіса.
Пасля таго, як артылерыйскі абстрэл у першы дзень даказаў сваю неэфектыўнасць, брытанцы перадалі Колінзу яшчэ дзве васямнаццаціфунтавыя гарматы і прапанавалі даць таксама шасцідзесяціфунтавыя гаўбіцы і нават нанесці авіяўдар па будынку. Колінз адхіліў абедзве прапановы, асцерагаючыся што гэта прывядзе да вялікіх страт сярод мірнага насельніцтва. 29 чэрвеня ўрадавыя войскі пачалі штурм усходняга крыла будынка, страціўшы пры гэтым трох чалавек забітымі і 14 параненымі і захапіўшы 33 чалавеки ў палон. Тым часам часці дублінскай брыгады ІРА пад камандаваннем Оскара Трэйнара занялі пазіцыі ў раёне О'Конел-стрыт, спрабуючы адцягнуць на сябе ўвагу ўрадавых войскаў. 30 чэрвеня магутныя выбухі адбыліся ў заходнім крыле будынка Чатырох Судоў. Паводле меркавання ІРА, іх прычынай былі пажары, якія пачаліся пасля бамбардзіроўкі. Паводле меркавання прадстаўнікоў войскаў Ірландскай свабоднай дзяржавы, крыло было замінавана баявікамі. Неўзабаве пасля выбухаў камандуючы валанцёрамі Эрні О’Мэлі загадаў сваім людзям здаць зброю.
Гэта дазволіла ўрадавым сілам пад прыкрыццём бранемашын перакінуць артылерыю ў раён О'Конел-стрыт. Трапіўшы пад ураганны агонь валанцёры, якія панеслі страты, вырашылі адысці. Сярод загінулых быў Катал Бру — адзін з лідараў апазіцыі. Усяго ж у час баёў за Дублін загінула 65 байцоў з абодвух бакоў. Пасля заканчэння баёў сілы апазіцыі адышлі на поўдзень краіны, а цэнтр і захад, па большай частцы, кантраляваліся ўрадам.
Сілы бакоў
Пасля таго, як Колінз аднавіў кантроль над Дублінам, грамадзянская вайна ўвайшла ў новую фазу. Большасці баявікоў ІРА прыйшлося канчаткова вызначыцца, на чыім жа яны баку. Сілы апазіцыі першапачаткова значна пераўзыходзілі Нацыянальную Армію па колькасці байцоў — 15 000 супраць 7000, аднак часці Нацыянальнай Арміі былі значна лепш узброены. ІРА мела ўсяго толькі 6 780 вінтовак і некалькі кулямётаў, многія з валанцёраў былі ўзброены толькі састарэлымі стрэльбамі. Зрэшты, ім таксама ўдалося захапіць некалькі бранемашын, якія засталіся пасля эвакуацыі брытанскай арміі. Акрамя таго, ІРА бракавала вопытных камандзіраў, а значная частка баявікоў папоўніла яе шэрагі ўжо пасля завяршэння вайны за незалежнасць і таму не мела вопыту баявых дзеянняў. Дзеянні ІРА каардынаваліся праз галоўны штаб, на чале якога стаяў Ліям Лінч.
У той жа час Нацыянальная Армія, нягледзячы на меншую колькасць, шырока выкарыстоўвала брытанскую падтрымку і ўзбраенне. Да 4 жніўня 1922 года ў яе арсеналах было 20 060 вінтовак, 156 кулямётаў, 8 18-фунтавых гармат і 12 бронеаўтамабіляў. Камандаваў Нацыянальнай Арміяй Майкл Колінз, яго намеснікам быў Оўэн О’Дафі. Пасада міністра абароны ва ўрадзе Ірландскай свабоднай дзяржавы займаў Рычард Мулкахі. Ірландыя была падзелена на некалькі ваенных акруг — Усходнюю, Паўднёва-заходнюю, Кара, Паўднёвую, Заходнюю і 1-ю Паўночную. Апроч іншага, у Нацыянальную Армію актыўна вербаваліся ветэраны ірландскіх часцей брытанскай арміі, якія мелі за спіной досвед Першай сусветнай вайны, а таксама брытанскія афіцэры (гэты факт апазіцыя актыўна выкарыстоўвала ў сваёй прапагандзе). Таксама былі сфарміраваны асобыя часці з удзельнікаў «Каманды» (падраздзяленне ІРА, створанае Колінзам у час вайны за незалежнасць для вядзення контрразведвальнай дзейнасці). Але, тым не менш, большасць часцей Нацыянальнай Арміі былі сфарміраваны з неабучаных рэкрутаў, якія не ўдзельнічалі ні ў Першай сусветнай, ні ў вайне за незалежнасць.
Баявыя дзеянні
Пасля першых узброеных акцый ІРА ўрадавыя войскі разграмілі яе апорныя пункты ў сталіцы — Дубліне. Грамадзянская вайна перакінулася на поўдзень краіны. Карыстаючыся падтрымкай брытанскай арміі, урадавыя войскі 15 жніўня выбілі ІРА з Корка — цэнтра рэспубліканцаў на поўдні. У гэты час, 12 жніўня, ад інсульту памёр прэзідэнт краіны Грыфіт, а 22 жніўня ў перастрэлцы загінуў прэм'ер-міністр часовага ўрада Ірландыі Майкл Колінз. 9 верасня новым прэзідэнтам быў выбраны Уільям Косгрэйв, які таксама падтрымліваў брытана-ірландскі дагавор. 11 кастрычніка 1922 г. ніжняя палата парламента прыняла новую канстытуцыю Ірландскай свабоднай дзяржавы, главой якога павінен быў стаць генерал-губернатар, прызначаны каралём Вялікабрытаніі.
Заканчэнне вайны
Атрады ІРА, якія адышлі ў жніўні-верасні 1922 г. у горныя раёны краіны, спрабавалі працягнуць барацьбу, але не змаглі прыцягнуць на свой бок насельніцтва. У рэшце, ІРА, якая не мела яснай палітычнай і сацыяльна-эканамічнай праграмы, пацярпела паражэнне. 6 снежня 1922 года парламенты Ірландыі і Вялікабрытаніі ратыфікавалі дагавор, падпісаны годам раней, а ўжо 17 снежня апошнія падраздзяленні брытанскіх войскаў пакінулі межы Ірландскай свабоднай дзяржавы. Пасля зімы, 27 красавіка 1923 г., дэ Валера высунуў ураду ўмовы спынення грамадзянскай вайны ў Ірландыі. Адміністрацыя Косгрэйва прыняла яго патрабаванні, і 30 красавіка 1923 г. дэ Валера аддаў загад аб спыненні ўзброенай барацьбы.
Расічка
Расі́чка (Digitaria) — род кветкавых раслін сямейства.
Назва
Навуковая назва роду паходзіць ад  — «палец», что ставіцца да размяшчэння галінак суквецця ў многіх відаў расічак.
Батанічнае апісанне
Шматгадовыя, радзей аднагадовыя травы вышынёй 10—80 см. Сцёблы моцна галінастыя каля асновы, прамастойныя або ляжачыя, часта чырванаватыя. Лісце лінейна-ланцэтнае. Агульнае суквецце — прамы колас з 2—20 пальчата сабраных коласападобных галінак на верхавінцы сцябла. Плод — зярняўка.
Арэал
Налічвае каля 350 відаў, пашыраных ў трапічных і субтрапічных (пераважна ў Афрыцы) і часткова ва ўмерана цёплых абласцях. На тэрыторыі Беларусі 4 віды, трапляюцца на пясках, па берагах вадаёмаў, як пустазелле на палях.
Віды
Тыпавы вид — Digitaria sanguinalis. Род уключае каля 260 відаў. Некаторыя з іх:
Выкарыстанне
Кармавыя, пераважна пашавыя расліны, некаторыя віды культывуюць у Паўднёва-Усходняй Азіі як збожжавыя злакі. Выкарыстоўваюць для барацьбы з эрозіяй, для замацавання пяскоў, насыпаў, стварэння газонаў. Салома расічкі прыдатная на выраб паперы, цыновак, кошыкаў і інш.
Борыня
Борыня (Бо́риня) — пасёлак гарадскога тыпу ў Туркіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Размешчана ў заходняй частцы Украінскіх Карпат, непадалёк ад ракі Стрый, над яе левым прытокам рэчкай Борынькай, за 14 км ад раённага цэнтра, за 6 км ад чыгуначнай станцыі Ніжняя Ябланька. Праз сяло праходзіць шаша Львоў — Ужгарад.
Гісторыя
Першыя пісьмовыя згадкі пра Борыню датаваныя 1552 г., калі паселішча стала ўласнасцю роду Высачанскіх. Пра тое, што тут і раней існавала паселішча, сведчаць знойдзеныя ў 1870-х гг. рымскія манеты часоў імператара Траяна.
Згодна рэвізіі 1692 г. у вёсцы было 30 халупнікаў. Колькасць аселых двароў было 30 двароў.
Людзі бунтавалі супраць шляхты ў часы Рэчы Паспалітай: у 1696 годзе Вышанскі сеймік Рускага ваяводства адзначаў, што з-за актывізацыі сялян панам у Борыне заставацца небяспечна. Да вёскі скіроўвалі карныя атрады, каб здушыць супраціў. У 1937 г. у Борыні выбухнуў страйк лесанарыхтоўшчыкаў.
У 1939 г. паселішча налічвала 2520 жыхароў (1720 украінцаў, 300 палякаў, 350 яўрэяў і 150 немцаў).