cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Іаган Кеплер
Прага
Абодва законы былі сфармуляваны Кеплерам у 1609 годзе ў кніжцы «Новая астраномія», прычым, дзеля асцярожнасці, ён адносіў іх толькі да Марса. Новая мадэль руху выклікала вялікую цікавасць сярод паслядоўнікаў Каперніка, але не ўсе яны яе прынялі. Галілей кеплеравы эліпсы рашуча адкінуў. У 1610 годзе Галілей паведаміў Кеплеру аб адкрыцці спадарожнікаў Юпітэра. Кеплер сустрэў гэта паведамленне з недаверам і ў палемічнай працы «Гутарка з Зорным веснікам» прывёў некалькі гумарыстычных пярэчанняў, як: «незразумела, дзеля чаго быць [спадарожнікам], калі на гэтай планеце няма нікога, хто б мог любавацца гэтым відовішчам». Але пазней, атрымаўшы свой асобнік тэлескопа, Кеплер змяніў сваё меркаванне, пацвердзіў назіранне спадарожнікаў і сам заняўся тэорыяй лінзаў. Вынікам яго працы сталі ўдасканалены тэлескоп і фундаментальная праца «Дыёптрыка».
У Празе ў Кеплера нарадзіліся два сына і дачка. У 1611 годзе старэйшы сын Фрыдрых памёр ад воспы. У гэты ж час псіхічнахворы імператар Рудольф II, атрымаўшы паражэнне ў вайне з уласным братам Маціясам, зракаецца на яго карысць ад чэшскай кароны і неўзабаве памірае. Пасля гэтага Кеплер пачаў зборы для пераезду ў Лінц, але яшчэ ў Празе пасля доўгай хваробы памерла яго жонка Барбара.
Каштарыс
Каштарыс — 1) каштарыс бюджэтных устаноў — асноўны фінансава-планавы акт, які вызначае аб’ём, мэтавае накіраванне і паквартальнае размеркаванне асігнаванняў, прадугледжаных на ўтрыманне ўстаноў і арганізацый. З’яўляецца планам фінансавання ўстаноў і расходвання бюджэтных сродкаў. Прававое значэнне каштарысу — вызначэнне правоў і абавязкаў кіраўніка бюджэтнай установы па мэтавым выкарыстанні сродкаў, што адпускаюцца з адпаведнага бюджэту, а фінансавых органаў — абавязкі па забеспячэннні гэтых сродкаўмі ажыццяўленні кантролю за мэтавым іх выкарыстанні. Каштарысы падзяляюцца на індывідуальныя, цэнтралізаваных мерапрыемстваў і зводныя. Індывідуальныя каштарысы адлюстроўваюць асаблівасці асобнай установы. Для аднатыпных бюджэтных арганізацый устанаўліваюцца тыпавыя формы расходаў, што ўключаюць 3 асноўныя раздзелы: агульныя звесткі пра ўстанову, агульную суму расходаў з рамеркаваннем па квартлах і накіраваннем расходаў; аператыўна-вытворчыя паказчыкі, неабходныя для вызначэння расходаў (колькасць штатных адзінак, абслугоўваемы кантынгент і інш.); разлікі па асобных расходных артыкулах. 2) каштарыс выдаткаў на вытворчасць — вылічэнне планавай сумы затрат прадпрыемства, аб’яднання або галіны гаспадаркі на вытворчасць усёй прадукцыі і аказанне паслуг. Складаецца на пэўны каляндарны перыяд (год, квартал). 3) Каштарыс выдаткаў на будаўніцтва — сукупнасць нарматыўных разлікаў, якія вызначаюць памер усіх затрат, звязаных з будаўніцтвам (рэканструкцыяй) прадпрыемства, аобнага памяшкання, збудавання або іх комплексаў.
Іаган Кеплер
Апошнія гады
год У 1612 годзе Іаган Кеплер, сабраўшы няшматлікія пажыткі, пераязджае ў Лінц, дзе пражыў чатырнаццаць гадоў. За ім захавалася пасада прыдворнага матэматыка і астранома, але ў справе аплаты новы імператар быў нічым не лепей за старога. Некаторы прыбытак прыносілі Іагану выкладанне матэматыкі і гараскопы. У 1613 годзе Кеплер пашлюбаваўся з 24-гадовай дачкой столяра Сюзане. У іх нарадзілася сямёра дзяцей, з якіх выжылі толькі чацвёра.
У 1615 годзе Кеплер атрымаў вестку, што яго маці была абвінавачаная ў вядзьмарстве. Абвінавачванне было сур'ёзным, на прошлую зіму ў Леонберге, дзе жыла яго маці, былі па тым жа артыкуле спалены шэсць жанчын. Абвінавачванне ўтрымлівала 49 пунктаў: ​​сувязь з д'ябалам, блюзнерства, псаванне, некрамантыя і іншыя. Кеплер напісаў прашэнне гарадскім уладам і яго маці спачатку адпусцілі, але потым зноў арыштавалі. Следства цягнулася пяць гадоў. Нарэшце, у 1620 годзе пачаўся суд. Кеплер сам выступіў абаронцам, і праз год скурчаную жанчыну вызвалілі, але на наступны год яна памерла.
Тым часам Кеплер працягваў астранамічныя даследаванні і ў 1618 годзе выяўляе трэці закон: стаўленне куба сярэдняга выдалення планеты ад Сонца да квадрата перыяду звароту яе вакол Сонца ёсць велічыня сталая для ўсіх планет: a³/T² = const. Гэты вынік Кеплер апублікаваў у завяршальнай кнізе «Гармонія свету», прычым прымяняючы яго ўжо не толькі да Марса, але і да ўсіх іншых планет, уключаючы, натуральна, і Зямлю, а таксама да галілеевых спадарожнікаў. Акрамя таго, у кнізе, разам з найкаштоўнейшымі навуковымі адкрыццямі, выкладзены таксама філасофскія развагі аб «музыцы сфераў» і Платонавых целах, якія складаюць на думку вучонага эстэтычную сутнасць вышэйшага праекта светабудовы.
У 1626 годзе ў ходзе Трыццацігадовай вайны Лінц быў абложаны і неўзабаве захоплены. Пасля гэтага ў горадзе пачаліся рабаванні і пажары; у ліку іншых згарэла друкарня. Кеплер неўзабаве пераехаў у Ульм. У 1628 годзе Кеплер перайшоў на службу да Валенштэйна. А праз два гады Іаган Кеплер адправіўся да імператара ў Рэгенсбург, каб атрымаць хоць бы часткова дараванне. Па дарозе вучонага моцна прастудзіўся і неўзабаве памёр.
Пасля смерці Кеплера спадчыннікам дасталося: паношанае адзенне, 22 флорына наяўнымі, 29000 флорынаў нявыплачанага даравання, 27 апублікаваных рукапісаў і мноства неапублікаваных, якія пазней былі выдадзены ў 22-томным зборніку. Са смерцю Кеплера яго ліхтугі не скончыліся. У канцы Трыццацігадовай вайны была цалкам разбураная яго могілка, дзе ён пахаваны, ад якой нічога не засталося. Частка архіва Кеплера знікла. У 1774 годзе большую частку архіва (18 тамоў з 22) па рэкамендацыі Леанарда Ойлера набыла Пецярбургская Акадэмія навук, зараз захоўваецца ў Санкт-Пецярбургскім філіяле архіва РАН.
Астраномія
У канцы XVI стагоддзя ў астраноміі яшчэ адбывалася барацьба паміж геацэнтрычнай сістэмай Пталамея і геліяцэнтрычнай сістэмай Каперніка. Праціўнікі сістэмы Каперніка спасылаліся на тое, што ў дачыненні да хібнасці разлікаў яна нічым не лепш пталемееўскай. Дарэчы, у мадэлі Каперніка планеты раўнамерна рухаюцца па кругавых арбітах: каб узгадніць гэту здагадку з бачнай нераўнамернасцю руху планет, Каперніку прыйшлося ўвесці дадатковыя рухі па эпіцыклам. Нягледзячы на тое, што эпіцыклаў у Каперніка было менш, чым у Пталамея, яго астранамічныя табліцы, першапачаткова больш дакладныя, чым пталемеевы, неўзабаве істотна разышліся з назіраннямі, што нямала збянтэжыла і астудзіла захопленых коперніканцаў.
Адкрытыя Кеплерам тры законы руху планет цалкам і з найвышэйшай дакладнасцю патлумачылі бачную нераўнамернасць гэтых рухаў. Замест шматлікіх надуманых эпіцыклаў мадэль Кеплера ўключае толькі адну крывую — эліпс. Другі закон устанавіў, як змяняецца хуткасць планеты пры выдаленні альбо набліжэнні да Сонца, а трэці дазваляе разлічыць гэту хуткасць і перыяд звароту вакол Сонца.
Хоць гістарычна Кеплераўская сістэма свету заснавана на мадэлі Каперніка, фактычна ў іх вельмі мала агульнага (толькі сутачнае вярчэнне Зямлі). Зніклі кругавыя рухі сфераў, якія нясуць на сабе планеты, з'явіўся паняцце планетавай арбіты. У сістэме Каперніка Зямля ўсё яшчэ займала асаблівае становішча, паколькі толькі ў яе не было эпіцыклаў. У Кеплера Зямля ёсць шэрагавая планета, рух якой падпарадкаваны агульным тром законам. Усе арбіты нябесных целаў — эліпсы (рух па гіпербалічнай траекторыі адкрыў пазней Ньютан), агульным фокусам арбітаў з'яўляецца Сонца.
Кеплер вывеў таксама «ураўненне Кеплера», якое выкарыстоўваецца ў астраноміі для вызначэння становішча нябесных целаў. Законы планетнай кінематыкі, адкрытыя Кеплерам, паслужылі пазней для Ньютана асновай для стварэння тэорыі прыцягнення. Ньютан матэматычна даказаў, што ўсё законы Кеплера з'яўляюцца следствамі закона прыцягнення.
Погляды Кеплера на арганізацыю Сусвету за межамі Сонечнай сістэмы выцякалі з яго містычнай філасофіі. Сонца ён меркаваў нерухомым, а сферу зорак лічыў мяжой свету. У бясконцасць Сусвету Кеплер не верыў і ў якасці аргументу прапанаваў у 1610 годзе тое, што пазней атрымала назву фотаметрычны парадокс: калі лік зорак бясконцы, то ў любым кірунку погляд натыкнуўся б на зорку, і на небе не існавала б цёмных участкаў.
Строга кажучы, сістэма свету Кеплера прэтэндавала не толькі на выяўленне законаў руху планет, але і на значна большае. Аналагічна піфагарэйцам, Кеплер лічыў свет рэалізацыяй некаторай лікавай гармоніі, адначасова геаметрычнай і музычнай; раскрыццё структуры гэтай гармоніі дало б адказы на самыя глыбокія пытанні:
Я высветліў, што ўсе нябесныя рухі, як у цэлым, так і ва ўсіх асобных выпадках, прасякнутыя агульнай гармоніяй — аднак, не той, якую я меркаваў, але яшчэ больш дасканалай.
Напрыклад, Кеплер тлумачыць, чаму планет менавіта шэсць (да таго часу былі вядомыя толькі шэсць планет Сонечнай сістэмы) і яны размешчаны ў прасторы так, а не як-небудзь інакш: аказваецца, арбіты планет упісаны ў правільныя шматграннікі. Цікава, што зыходзячы з гэтых ненавуковых меркаванняў, Кеплер прадказаў існаванне двух спадарожнікаў Марса і прамежкавай планеты паміж Марсам і Юпітэрам.
Законы Кеплера злучалі ў сабе яснасць, прастату і вылічальную моц, хоць містычная форма яго сістэмы свету грунтоўна засбмечвала рэальную сутнасць вялікіх адкрыццяў Кеплера. Тым не менш ужо сучаснікі Кеплера пераканаліся ў дакладнасці новых законаў, аднак іх глыбінны сэнс да Ньютана заставаўся незразумелым. Ніякіх спроб рэанімаваць мадэль Пталамея або прапанаваць іншую сістэму руху, акрамя геліяцэнтрычнай, больш не рабілася.
Іаган Кеплер нямала зрабіў для прыняцця пратэстантамі грыгарыянскага календара (на сойме ў Рэгенсбургу, 1613, і ў Ахене, 1615). Кеплер стаў аўтарам першага шырокага (у трох тамах) выкладу капернікавай астраноміі (Epitome astronomia Copernicanae, 1617—1622), які неадкладна патрапіў у «Індэкс забароненых кніг». У гэту кнігу, сваю галоўную працу, Кеплер уключыў апісанне ўсіх сваіх адкрыццяў у астраноміі.
Улетку 1627 года Кеплер пасля 22 гадоў працы апублікаваў (за свой кошт ) астранамічныя табліцы, якія ў гонар былога імператара назваў «Рудольфавымі». Попыт на іх быў вялікі, бо ўсе ранейшыя табліцы даўно разышліся з назіраннямі. Немалаважна, што праца ўпершыню ўключала зручныя для разліку табліцы лагарыфмаў. Кеплеравы табліцы служылі астраномам і маракам аж да пачатку XIX стагоддзя. Праз год пасля смерці Кеплера П'ер Гасендзі назіраў прадказанае ім праходжанне Меркурыя па дыску Сонца. У 1665 годзе італьянскі фізік і астраном Джавані Альфонса Барэлі апублікаваў кнігу, дзе законы Кеплера прымяняюцца да адкрытых Галілеем спадарожнікаў Юпітэра.
Матэматыка
Кеплер знайшоў спосаб вызначэння аб'ёмаў разнастайных целаў вярчэння, які апісаў у кнізе «Новая стэрыаметрыя вінных бочак» (1615). Прапанаваны ім метад утрымліваў першыя элементы інтэгральнага вылічэння. Пазней Кавальеры выкарыстаў той жа падыход дзеля распрацоўкі выключна плённага «метаду непадзельных». Завяршэннем гэтага працэсу стала адкрыццё матэматычнага аналізу.
Акрамя таго, Кеплер вельмі падрабязна прааналізаваў сіметрыю сняжынак. Даследаванні па сіметрыі прывялі яго да здагадак аб шчыльнай упакоўцы шароў, паводле якіх найбольшая шчыльнасць пакавання дасягаецца пры пірамідальным парадкаванні шароў адно над адным. Матэматычна даказаць гэты факт не атрымоўвалася на працягу 400 гадоў — першае паведамленне аб доказе «задачы Кеплера» з'явілася толькі ў 1998 годзе ў працы матэматыка Томаса Хейлса. Піянерскія працы Кеплера ў галіне сіметрыі знайшлі пазней прымяненне ў крышталяграфіі і тэорыі кадзіравання.
У ходзе астранамічных даследаванняў Кеплер зрабіў унёсак у тэорыю канічных сячэнняў. Ён склаў адну з першых табліц лагарыфмаў. У Кеплера ўпершыню сустракаецца тэрмін «сярэдняе арыфметычнае».
Кеплер увайшоў і ў гісторыю праектавай геаметрыі: ён упершыню ўвёў найважнейшы паняцце бясконца выдаленай кропкі. Ён жа ўвёў паняцце фокусу канічнага сечыва і разгледзеў праектавыя пераўтварэнні канічных сячэнняў, у тым ліку якія змяняюць іх тып — напрыклад, якое пераўтварае эліпс у гіпербалу.
Кламніцы (гміна)
Кламні́цы (Kłomnice) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Чэнстахоўскага павета Сілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Кламніцах. Плошча гміны складае 147,85 км². Станам на 2004 год у гміне Кламніцы пражывалі 13 885 чалавек, шчыльнасць — 93,9 чал./км².
Мануіл Камнін Дука
Мануіл Камнін Дука (Μανουήλ Κομνηνός Δούκας) ( — ) — кіраўнік Фесалонікаў з 1230 па 1237 гады, а таксама Фесаліі ў 1230—1237 і 1239—1241 гадах.
Паходжанне
Мануіл быў сынам севастакратара Іаана Дукі і кузенам візантыйскіх імператараў Ісака II і Аляксея III, а яго браты — Міхаіл (незаконнанароджаны) і Феадор з'яўляліся кіраўнікамі Эпірскага царства.
У перыяд паміж 1225—1227 гадамі Мануіл атрымаў з рук Феадора тытул дэспата, і тады ж ажаніўся з Марыяй, незаконнанароджанай дачкой Івана II Асеня, што ўмацавала саюз Эпіра і Балгарыі.
Здабыццё ўлады. Звяржэнне
Пасля бітвы пры Клакотніцы Феадор і яго сям'я трапілі ў балгарскі палон, Мануіл стаў кіраваць у Фесалоніках. Мануіл заключыў саюз як з ахейскім князем Жафруа Вілардуэнам, так і з царом Сербіі Стэфанам.
Уладзе Мануіла ніхто не пагражаў аж да 1237 года, калі яго цесць Іван Асень ажаніўся з дачкой Феадора Ірынай. Пасля гэтага ён адпусціў сваю новую радню, і Камніны Дукі прыбылі ў Фесалонікі. Неўзабаве Мануіл быў зрынуты, і яго выслалі ў малаазійскі горад Адалію. Мусульмане дазволілі яму адправіцца ў Нікею.
Вяртанне дахаты
Атрымаўшы ад Іаана III Дукі Ватаца гроша і флот, Мануіл у 1239 годзе вярнуўся ў Грэцыю, дзе захапіў гарады Ларыса, Фарсала і некалькі крэпасцей, стаўшы кіраўніком Фесаліі. Феадор і яго сын Іаан прызналі яго ўладу, і калі Мануіл памёр у 1241 годзе, ён завяшчаў свае ўладанні свайму пляменніку — Міхаілу II Камніну Дуку.
Рэлігійная палітыка
Як і свае папярэднікі, Мануіл вёў актыўныя перамовы як з папствам, так і з праваслаўнай царквой. Але атрымаўшы перасцярогі ад мясцовага духавенства, прызнаў уладу канстанцінопальскага патрыярхата, які знаходзіўся ў Нікейскай імперыі.
Сям'я
Ад шлюбу з Марыяй Балгарскай, у Мануіла была адна дачка:
Учкекен
Учкекен (Учкьакьан, Учкеке́н) — сяло ў Карачаева-Чаркесіі. Адміністрацыйны цэнтр Малакарачаеўскага раёна. Утварае муніцыпальнае ўтварэнне Учкекенскае сельскае паселішча, у склад якога таксама ўваходзіць нежылы пасёлак Вадавод. Размешчана на правым беразе ракі Падкумак і на абодвух берагах ракі Эшкакон. Сяло знаходзіцца за 45-46 км паўднёвы ўсход ад горада Чаркеска і за 14 км на захад ад Кіславодска (па прамой). Насельніцтва — 17 060 чалавек (2020).
Тыльцы
Ты́льцы (, Тыльцы) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Ходцаўскага сельсавета.
Пажыццёвае зняволенне
Пажыццёвае пазбаўленне волі — від крымінальнага пакарання, які складаецца ў пазбаўленні волі на тэрмін ад моманту ўступлення прысуда суда ў законную сілу і да біялагічнай смерці зняволенага. Па стане на 2017 год у свеце каля 400 000 чалавек адбывалі пажыццёвае пазбаўленне волі альбо тэрміны заключэння загадзя даўжэй працягласці жыцця.
У многіх выпадках прысуд да пажыццёвага пазбаўлення волі не азначае, што асуджаны сапраўды правядзе ўсё астатняе жыццё ў месцах пазбаўлення волі. Заканадаўства краіны можа прадугледжваць максімальны дапушчальны тэрмін адбыцця пакарання або магчымасць датэрміновага вызвалення пры пэўных умовах і пасля адбыцця пэўнага тэрміну пакарання.
Варта адзначыць, што ў дзяржавах, дзе няма пажыццёвага, замест гэтага прымяняюцца вельмі вялікія тэрміны.
Кевін Спейсі
Кевін Спейсі (нар. 26 ліпеня 1959, Саўт-Орындж, Нью-Джэрсі, ЗША) — амерыканскі, , , і крунер.
Біяграфія
Спейсі пачынаў сваю акцёрскую кар’еру ў тэатры. У 1995 годзе акцёр атрымаў першыя станоўчыя водгукі ад вядучых кінажурналістаў свету за ролю Джона Доу ў фільме Дэвіда Фінчэра «Сем». У наступным годзе Спейсі здабыў свой першы «Оскар» за ролю Роджэра Кінта ў дэтэктыве Браяна Сінгера «Звычайныя падазроныя». Другой статуэткай акцёра ўганаравалі ў 1999 годзе, калі той сыграў схільнага да дэпрэсіі няўдачніка Лестэра Бёрнема ў фільме Сэма Мендэса «Хараство па-амерыканску». З 2003 года Спейсі з’яўляецца мастацкім кіраўніком лонданскага тэатра «Олд Вік». Найбольш характэрныя фільмы з удзелам Кэвіна Спейсі — «Сем» (1995), «Звычайныя падазроныя» (1995), «Час забіваць» (1996), «Сакрэты Лос-Анджэлеса» (1997), «Перагаворшчык» (1998), «Хараство па-амерыканску» (1999), «Заплаці другому» (2000), «Планета Ка-Пэкс» (2001), «Жыццё Дэвіда Гэйла» (2003), «Вяртанне Супермена» (2006) і «Нязносныя босы» (2011).
Лаўрэат шматлікіх узнагарод, у тым ліку прэмій «Оскар» (1996, 2000), BAFTA (2000), «Тоні» (1991), намінант на прэміі «Эмі» (2008), «Грэмі» (2006), «Залаты глобус» (1996, 2000, 2002, 2005, 2009, 2011).
Парахонск (станцыя)
Парахо́нск (, Парохонск)  — станцыя Брэсцкага аддзялення Беларускай чыгункі ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Размешчана ў вёсцы Асніца, за 3,7 км на паўночны захад ад вёскі Парахонск.
7 лютага 1967 года пасёлак чыгуначнай станцыі далучаны да вёскі Асніца.
Сцяг Алабамы
Сцяг Алабамы (Flag of Alabama) - адзін з сімвалаў амерыканскага штата Алабама.
Сцяг Алабамы ўяўляе сабой сцяг Святога Патрыка, гэта значыць, белае палотнішча з Андрэеўскім крыжам цёмна-чырвонага колеру.
Ферзікава
Ферзікава (Фе́рзиково) — пасёлак у Калужскай вобласці Расіі, адміністрацыйны цэнтр Ферзікаўскага раёна, утварае сельскае паселішча «Пасёлак Ферзікава». Размешчаны за 32 км на ўсход ад Калугі, за 3 км на поўдзень ад аўтадарогі Калуга — Таруса. Чыгуначная станцыя на лініі Калуга — Тула.
Вішнёвая (Барысаўскі раён)
Вішнёвая (, Вишнёвая, да 1964 года — Клю́ндзеўка) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Іканскага сельсавета.
Гісторыя
30 ліпеня 1964 года вёска Клюндзеўка была перайменавана ў вёску Вішнёвая.
Тона ўмоўнага паліва
Тона ўмоўнага паліва, т.у.п. — паняцце уведзены для супастаўлення розных відаў паліва. У СССР, а цяпер у Беларусі і некаторых краінах СНД, т.у.п. роўная па сваёй энергетычнай каштоўнасці тоне вугля. Ва ўсім астатнім свеце ў якасці эквівалента выкарыстоўваецца тона нафты. Такім чынам, энергетычная каштоўнасць 1 т.у.п. складае:
IC 1630
IC 1630 — галактыка тыпу Sb (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор’і Фенікс.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Варатынск (Бабынінскі раён)
Варатынск (Воротынск) — пасёлак гарадскога тыпу, найбуйнейшы населены пункт Бабынінскага раёна Калужскай вобласці Расіі, цэнтр гарадскога паселішча «Пасёлак Варатынск». Насельніцтва (2002) — 11 099 чал., паводле перапісу 2010 года — 11 288 чал. Пасёлак размешчаны ў самым крайнім усходнім пункце Бабынінскага раёна, за 7 км ад упадзення Угры ў Аку. За 23 км ад райцэнтра Бабыніна, за 15 км на паўночны ўсход ад Калугі.
Past Masters, Volume One
«Past Masters, Volume One» — кампіляцыйны альбом рок-гурта «The Beatles», які выйшаў у 1988 годзе.
Шацяні
Шацяні́ (, Шетени) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходцаўскага сельсавета.
Апатытавыя руды
Апатытавыя руды — прыродныя мінеральныя агрэгаты, у якіх ёсць апатыт у колькасцях і формах, што адпавядаюць умовам прамысловай перапрацоўкі. Найбольшае прамысловае значэнне маюць радовішчы, звязаныя з магматычнымі пародамі.
Найбольшыя запасы апатытавых руд у Расіі, Бразіліі, ПАР, Фінляндыі.
Апатытавыя руды выкарыстоўваюцца для вытворчасці фосфарных угнаенняў, фосфарнай кіслаты і яе соляў, а таксама ў металургіі, шкляной і керамічнай прамысловасці.
Лянцкарона (гміна)
Лянцкаро́на (Lanckorona) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Вадавіцкага павета Малапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Лянцкароне. Плошча гміны складае 40,61 км². Станам на 2004 год у гміне Лянцкарона пражывалі 5787 чалавек, шчыльнасць — 142,5 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 5 салецтваў.
Лідзія Аляксандраўна Лебедзева
Лідзія Аляксандраўна Лебедзева ( — ) — савецкая вучоная-батанік, адна з першых даследчыц мікалагічнай флоры Беларусі. Доктар біялагічных навук (1937), прафесар (1946).
Біяграфія
Працавала ў Ленінградзе: у 1930-38 гадах загадчык аддзела вышэйшых грыбоў Усесаюзнага інстытута раслінаводства, у 1938-50 у Батанічным інстытуце АН СССР імя Камарова, старшы навуковы супрацоўнік. Пад кіраўніцтвам Л. Лебедзевай праведзена геабатанічнае даследаванне грыбных харчовых рэсурсаў Беларусі.
Іаан Камнін Дука
Іаан Камнін Дука (Ιωάννης Κομνηνός Δούκας; пам. ) — кіраўнік Фесалонікаў у 1237—1244, а таксама Фесаліі ў 1237—1239 гадах.
Паходжанне
Іаан быў старэйшым сынам кіраўніка Эпіра Феадора Камніна Дукі і Марыі Петраліфы. У 1230 годзе бацька і яго сям'я былі палонены ў бітве пры Клакотніцы воінамі балгарскага цара Івана II Асеня. Калі ў 1237 годзе дачка Камніна Дукі Ірына стала жонкай Асеня, Іаан быў выпушчаны на свабоду разам з аслепленым бацькам і малодшым братам Дзмітрыем. Яны дасягнулі Фесалонікаў, і зрынулі брата Феадора Мануіла, які захапіў уладу ў горадзе ў 1230 годзе. Пасля гэтага, кіраўніком Фесалонікаў стаў Іаан, а яго бацька адправіўся ў Эдэсу.
У 1239 годзе Мануіл вярнуўся разам з войскамі Нікейскай імперыі, і з іх дапамогай зацвердзіўся ў Фесаліі. У 1241 годзе памёр заступнік Феадора Іван II Асень, пасля чаго кіраўнік Нікеі Іаан III Дука Ватац адважыўся на больш актыўную палітыку ў гэтым рэгіёне. У 1242 годзе ён зманам паланіў Феадора, і павёў армію на ўзяцце Фесалонікаў. Іаан адбіў гэты напад, і ў той час прыйшла вестка тое, што сельджукі напалі на ўсходнія ўладанні Ватаца. Кіраўнікі заключылі дагаворы, паводле якіх Камнін прызнаваў уладу малаазійскага цара, а ў абмен атрымліваў тытул дэспата.
Іаан памёр у 1244 годзе, і горад перайшоў пад уладу яго малодшага брата Дзмітрыя.
Алесь Салавей
Алесь Салавей, сапр.: Альфрэд Васілевіч Радзюк, у эміграцыі Альберт Кадняк (, в. Крысава, цяпер, Беларусь — , Торкі, штат Вікторыя, Аўстралія) — беларускі паэт.
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Крысава Койданаўскай воласці Менскага павета БССР. Яго бацька скончыў сельскагаспадарчы інстытут і працаваў у гарадках вакол Менска. З 1934 года бацька быў загадчыкам гандлёвага аддзела Дзяржынскага райспажыўсаюза, сюды пераехала і яго сям’я. У Дзяржынску Альфрэд Радзюк вучыўся ў сярэдняй школе разам з вядомым у будучым гісторыкам Міколам Ермаловічам.
У жніўні 1937 года былі арыштаваны бацькі, а таксама два малодшыя браты і сястра. Бацька быў расстраляны ў Менску 10 студзеня 1938 года, маці асуджаная да 10 гадоў зняволення. Хлопец вымушаны быў уладкавацца на працу, працаваў на разгрузцы вагонаў, на торфараспрацоўках і вывазцы лесу. У 1938 годзе паступіў у Менскі педагагічны тэхнікум, дзе змог працягнуць толькі два гады. Да пачатку вайны нейкі час працаваў у рэдакцыі лагойскай раённай газеты «Чырвоная Лагойшчына». На фронт яго не ўзялі з прычыны хворага сэрца і кепскага зроку. На пачатку вайны пераязджае ў Менск, дзе пры дапамозе Уладзіміра Дудзіцкага ўладкоўваецца ў рэдакцыю «Беларускай газэты», з 1942 года стаў падпісвацца псеўданімам Алесь Салавей. Працаваў у павятовай управе ў Іллі (Вілейская акруга), з кастрычніка 1942 па жнівень 1944 г. — намеснік галоўнага рэдактара часопіса «Новы шлях» (Рыга).
У 1944 годзе ў сувязі з наступам савецкіх войскаў з’ехаў з Беларусі. Апынуўся спачатку ў Беластоку, дзе адбылося знаёмства з Хведарам Ільяшэвічам, Майсеем Сяднёвым, потым у Берліне, у Празе сустракаўся з Ларысай Геніюш. У 1945—1949 жыў у лагеры перамешчаных асобаў Зальцбургу (Аўстрыя). Удзельнічаў у выданні газеты «Зь беларускага жыцьця» і часопіса «Пагоня», вёў вялікую перапіску з беларусамі ў Нямеччыне. У Зальцбургу Алесь Салавей ажаніўся з Зінаідай Кадняк, з якой пазнаёміўся ў Берліне.
У 1949 г. разам з сям’ёй выехаў у Аўстралію. Першыя некалькі гадоў жыў у Адэлаідзе (Паўднёвая Аўстралія), удзельнічаў у арганізацыйным сходзе тутэйшых беларусаў у лютым 1950. Пазней перабраўся ў Мельбурн (Вікторыя), дзе таксама далучыўся да грамадскага жыцця. Член Згуртавання беларусаў у Вікторыі, пазней культурны рэферэнт Беларускага цэнтральнага камітэта ў Вікторыі і член беларускай секцыі радыё 3ZZ у Мельбурне (1976—1977). Перапісваўся з Ларысай Геніюш, якая вярнулася з ГУЛАГа пасля смерці Сталіна.
Памёр 22 студзеня 1978 года ў Мельбурне ад разрыву сэрца падчас купання ў акіяне. Пахаваны на могілках Фоўкнэр Меморыял Парк каля Мельбурна.
Творчасць
Першыя вершы апублікаваў у 1937 (часопіс «Піянер Беларусі», раённая газета «Ударнік Дзяржыншчыны»). Раннія яго вершы — гэта захапленне родным краем, прыгажосцю беларускай прыроды. У перадваенны перыяд пачаў асвойваць класічныя формы верша: санеты, актавы, трыялеты, рандо.
Перыяд знаходжання ў Зальцбургу быў для паэта надзвычай плённы ў паэтычных адносінах. Алесь Салавей працягваў пісаць вершы класічнай формы, а таксама вершы-мініяцюры, першыя з якіх — «Вянкі» — з’явіліся ў друку ў 1948 годзе, як і паэма «Домік у Менску», пачатая яшчэ ў 1944. У Зальцбургу была напісана і другая паэма Алеся Салаўя «Звіняць званы Сьвятой Сафіі», прысвечаная Юрку Віцьбічу, а таксама паэма «Сын» (надрукаваныя ў 1949). Тут выйшаў другі зборнік паэзіі Алеся Салаўя «Сіла гневу» (вершы, паэма, 1948), дзе сабраны вершы цэлага дзесяцігоддзя. Гэта быў апошні зборнік, выдадзены пры жыцці паэта, у ім шмат вершаў, прысвечаных Радзіме.
У сваіх зборніках Алесь Салавей шмат вершаў прысвяціў беларускай гісторыі, Усяславу Чарадзею, Ф. Скарыну, С. Буднаму, В. Цяпінскаму, М. Багдановічу, уславіў мясціны, дзе яму давялося жыць ці пабываць (Менск, Вільня, Маладзечна, Лагойск, Койданава), апяваў красу беларускай прыроды і заўсёды выказваў гарачую любоў і вернасць Бацькаўшчыне, свайму народу.
Пасля пераезду ў Аўстралію А.Салавей мала займаўся літаратурнай працай. У 1952 г. ён скончыў укладанне двух новых сваіх зборнікаў «Вянкі» і «Несмяротнасць». Яны павінны былі выйсці пад адзіным загалоўкам «Нятускная краса». Але гэты збор твораў Алеся Салаўя выйшаў ўжо па смерці паэта намаганнямі Антона Адамовіча і Беларускага інстытута навукі і мастацтва (Нью-Ёрк — Мельбурн, 1982).
Генеральны пракурор Рэспублікі Беларусь
Генеральны пракурор Рэспублікі Беларусь — вышэйшая службовая асоба ў сістэме беларускай пракуратуры. Генеральны пракурор кіруе сістэмай пракуратуры і непасрэдна ўзначальвае Генеральную пракуратуру Рэспублікі Беларусь.
Генеральны пракурор Рэспублікі Беларусь прызначаецца на пасаду Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь са згоды Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь. Генеральны пракурор Рэспублікі Беларусь у сваёй дзейнасці падсправаздачны Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь.
Палатняны Завод
Палатняны Завод (Полотня́ный Заво́д) — пасёлак гарадскога тыпу ў Дзяржынскім раёне Калужскай вобласці Расіі. Утварае гарадское паселішча пасёлак Палатняны Завод. Насельніцтва — 4647 чал. (2020). Размешчаны на рацэ Сухадрэў (басейн Акі). Чыгуначная станцыя на лініі Калуга — Вязьма, за 32 км на паўночны захад ад Калугі.
Шпакі (Стаўбцоўскі раён)
Шпакі́ (, Шпаки) — вёска ў Стаўбцоўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Літвенскага сельсавета.
Джоўль (адзінка вымярэння)
Джоўль [скар.: Дж, J] — адзінка вымярэння работы і энергіі ў СІ. Названа ў гонар англійскага фізіка Дж. П. Джоўля.
1 Дж роўны рабоце, здзейсненай пры перамяшчэнні пункту прыкладання сілы, роўнай 1 ньютану, на адлегласць 1 метра у кірунку дзеяння сілы.
Кратныя і дзельныя адзінкі
Дзесятковыя кратныя і дзельныя адзінкі ўтвараюцца з дапамогай стандартных прыставак СІ.
Паршына (прыпыначны пункт)
Па́ршына (, Паршино)  — прыпыначны пункт Магілёўскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласці. Размешчаны за 0,8 км на паўднёвы захад ад вёскі Паршына; на лініі Орша-Цэнтральная — Крычаў I, паміж станцыяй Пагодзіна і прыпыначным пунктам Кледнявічы.
Апатыт
АПАТЫ́Т, мінерал, які належыць да фасфатаў Ca5[PO4]3 (F,Cl,OH)2, можа ўтрымліваць разнастайныя дамешкі. Утварае падоўжана-прызматычныя або ігольчатыя крышталі. Колер белы, блакітны, жоўты, фіялетавы, чорны. Цвёрдасць 5, шчыльнасць ад 2,95 да 3,8 г/см³. Характэрны тлусты шкляны бляск.
Трапляецца ў магматычных пародах. Апатытавыя руды - карысны выкапень. Сумесь апатыту з кальцытам, гіпсам і інш. у выглядзе зямлістых утварэнняў або канкрэцый называецца фасфарытам.
Апатыт з'яўляецца сыравінай для вытворчасці фосфарных угнаенняў, фосфарнай кіслаты і яе соляў; выкарыстоўваецца таксама ў металургіі, шкляной і керамічнай прамысловасці.
Алмаз
Алмаз, дыямент — мінерал, крышталічная кубічная мадыфікацыя самароднага чыстага вугляроду.
Бясколерны, белы, блакітны, зеленаваты, жаўтаваты, чырванаваты, шэры ці чорны. Мае тлусты алмазны бляск. Празрысты, характарызуецца моцнай дысперсіяй святла. Цвёрдасць 10 (найцвярдзейшы з вядомых мінералаў), шчыльнасць 3,5 г/см³.
Алмазы ўтвараюцца ў вывергнутых пародах — кімберлітах. Здабываюцца з карэнных радовішчаў і россыпаў, звычайна ў выглядзе дробных зярнят і асколкаў. Вельмі рэдкія алмазы, маса якіх перавышае 50 каратаў (10 грам).
Вялікія радовішчы маюць Аўстралія, Расія, ПАР, Батсвана, Намібія. Пошукі алмазаў вядуцца на Беларусі.
Крапыўныцкі тралейбус
Крапыўныцкі тралейбус (Кропивницький тролейбус) — тралейбусная сістэма ў горадзе Крапыўныцкы. Да Вялікай Айчыннай вайны ў горадзе дзейнічала трамвайная сістэма.
Да перайменавання горада меў назву Кіраваградскі тралейбус (Кіровоградський тролейбус).
Маршруты
У 1990-х гадах у Крапыўныцкім дзейнічала 11 маршрутаў. У канцы 1990-х — пачатку 2000-х было закрыта 9 маршрутаў (акрамя 4 і 10). 3 ліпеня 2015 года адноўлены рух маршрута № 1.
IC 1631
IC 1631 — галактыка тыпу Sab (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор’і Фенікс.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Такалік-Абах
Такалік-Абах (на мове кічэ Tak'alik A'baj, «трывалы камень»; раней ужывалася памылковая назва Абах-Такалік) — археалагічны помнік культуры мая. Знаходзіцца ў муніцыпалітэце Эль-Асінталь, дэпартамент Рэталулеу на поўдні Гватэмалы. Квітнеў у сярэдні перадкласічны перыяд, VIII ст. да н. э. — II ст. н. э.
Архітэктура горада зведала моцны ўплыў альмекаў і ў той жа час захавала характэрныя для культуры мая рысы. Гэта адзіны помнік Месаамерыкі, які захаваў адначасова рысы гэтых абедзвюх культур.
Шашалы
Ша́шалы (, Шашелы) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Ходцаўскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Багданаўскага сельсавета.
Дзмітрый Камнін Дука
Дзмітрый Камнін Дука (Δημήτριος Κομνηνός Δούκας) — кіраўнік Фесалонікаў з 1244 па 1246 гады.
Паходжанне
Дзмітрый нарадзіўся ў 1230 годзе, і быў малодшым сынам кіраўніка Эпіра Феадора Камніна Дукі і Марыі Петраліфы. У год нараджэння дзіцяці, яго сям'я быў захоплена ў палон у бітве пры Клакотніцы воінамі балгарскага цара Івана II Асеня. Толькі праз сем гадоў, калі сястра Дзмітрыя Ірына стала жонкай гэтага кіраўніка, сям'я была вызвалена, але за гэты час Феадора паспелі асляпіць. Дзмітрый разам са сваім братам Іаанам суправадзілі бацьку ў Фесалонікі, дзе ўжо сем гадоў кіраваў іх дзядзька Мануіл Камнін Дука. Сваякі зрынулі яго, і кіраўніком горада стаў Іаан. У 1242 годзе ён прызнаў уладу нікейскага імператара Іаана III Дукі Ватаца, а Дзмітрый атрымаў тытул дэспата.
У 1244 годзе Дзмітрый стаў кіраўніком Фесалонікаў. Малады і бесталковы кіраўнік так і не змог заручыцца падтрымкай гараджан. Калі ў 1246 годзе Ватац апынуўся побач з горадам, жадаючы пачаць вайну супраць балгараў, мясцовая знаць зрынуў Камніна. Горад быў захоплены нікейцамі, а Дзмітрый быў адпраўлены ў крэпасць Лентыяна.
Мікалай Радзівіл (1546—1589)
Мікалай Радзівіл (каля 1546 — ), у родавым шэрагу Мікалай VII — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч. Вялікі лоўчы літоўскі (1574—1580), ваявода новагародскі (з 1579).
Старэйшы сын Мікалая Радзівіла Рудога і Кацярыны Таміцкай, брат Крыштафа Радзівіла Пяруна.
Атрымаў дамашнюю адукацыю. На чале ўласных атрадаў браў удзел у Інфлянцкай вайне 1558—1582 гадоў, узяцці Полацка ў 1579 годзе. Вызнаваў кальвінізм.
У першым шлюбе жанаты з Аляксандрай Вішнявецкай. У шлюбе з Аленай Глябовіч меў трох дачок і сына Юрыя.
Карл Дзям’янавіч Мараўскі
Карл Дзям’янавіч Мараўскі — ваенны дзеяч.
Біяграфія
Палкоўнік літоўскіх войскаў, генерал-маёр пад час паўстання 1794 года. У 1812 годзе — генерал брыгады галоўнага штаба Напалеона. Каралеўскі шамбялян, камердынер. У 1818—1820 гадах — прыдворны ЯІВ, генерал-маёр былых польскіх войскаў. У 1821—1822 гадах — прысяжны 1-га дэпартамента Віленскага галоўнага суда.
Сябра Нацыянальнага масонства, польскага Патрыятычнага таварыства. Ганаровы сябра масонскай ложы «Сябры чалавецтва» ў Гродне, масон 7-й ст. у 1820—1821 гадах.
Ляскова (гміна)
Ляско́ва (Laskowa) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Ліманоўскага павета Малапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Ляскове. Плошча гміны складае 72,82 км². Станам на 2005 год у гміне Ляскова пражывалі 7348 чалавек, шчыльнасць — 100,9 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 9 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 9 населеных пунктаў.
Марцыяна Патоцкая
Марцыяна Патоцкая, народжаная Агінская (каля  — ) — жонка валынскага ваяводы Міхала Патоцкага.
Паходжанне
Дачка кашталяна і ваяводы віцебскага, князя Марцыяна Міхала Агінскага (1672—1750) і Тэрэзы з Бжастоўскіх (пам. 1721). Мела пяць братоў і чатырох сясцёр.
Сям'я
Іх дзеці:
У мастацтве
Вядомы партрэт Марцыяны Патоцкай, які захоўваецца ў капуцынскім кляштары ў Сэндзішаве Малапольскім.
IC 1632
IC 1632 — галактыка тыпу E (эліптычная галактыка) у сузор’і Рыбы.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Шатландка
Шатландка — тканіна, якая выпрацоўваецца з баваўнянай, ваўняной пражы, розных хімічных нітак саржавага з малюнкам у буйную клетку, тыповым для тканін нацыянальнага шатландскага адзення. Шатландкі выкарыстоўваюць для пашыву, сукенак і верхніх мужчынскіх кашуль. Другая, менш распаўсюджаная, але больш правільная назва ўзору шатландкі і самой тканіны —, гэта значыць шчыльная ваўняная тканіна ў клетку, выкарыстоўваная для пашыву шатландскіх спадніц — кілтаў.
Уладзімір Рыгоравіч Цішкоўскі
Уладзімір Рыгоравіч Цішко́ўскі (,  — ) — урач, вучоны ў галіне кардыялогіі, рэўматалогіі, эндакрыналогіі і сексапаталогіі, доктар медыцынскіх навук (1984), прафесар (1984).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Магілёве. Скончыў 7 класаў сярэдняй школы ў вёсцы Дашкаўка Магілёўскага раёна. У 1952—1956 гадах праходзіў службу ў Савецкай Арміі. У 1957 годзе скончыў Магілёўскую фельчарска-акушэрскую школу і паступіў на лячэбны факультэт Мінскага медыцынскага інстытута, які скончыў у 1963 годзе. З 1963 па 1965 год працаваў урачом-тэрапеўтам, намеснікам галоўнага ўрача ў раённай бальніцы ў Кіраўску. У 1965—1968 годзе праходзіў навучанне ў аспірантуры на кафедры шпітальнай тэрапіі Мінскага медыцынскага інстытута. Абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Клиническое значение некоторых сывороточных дегидрогеназ (ЛДГ, МДГ) и цинка в диагностике острого инфаркта миокарда».
З 1968 года У. Р. Цішкоўскі працаваў у Гродзенскім медыцынскім інстытуце — асістэнт кафедры шпітальнай тэрапіі, з 1976 года дацэнт кафедры ўнутраных хвароб № 1. У 1984 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Роль гормонов коры надпочечников и некоторых ферментов в патогенезе затяжного возвратного ревматизма». У 1985 годзе зацверджаны ў званні прафесара і працаваў на кафедры ўнутраных хвароб № 1, з 1989 года — загадчык курсам. У 1993—2004 гг. У. Р. Цішкоўскі на пасадзе загадчыка кафедрай эндакрыналогіі з сексапаталогіяй Гродзенскага дзяржаўнага медыцынскага ўніверсітэта.
Навуковая і грамадская дзейнасць
У. Р. Цішкоўскаму належаць навуковыя працы ў галіне кардыялогіі, рэўматалогіі, эндакрыналогіі і сексапаталогіі. Аўтар 114 навуковых прац. У 1975 годзе стварыў і ўзначаліў курс эндакрыналогіі ў Гродзенскім медыцынскім інстытуце. Прымаў удзел у шэрагу навуковых з’ездаў і канферэнцый.
Узнагароды
Ад імя Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР рашэннем выканаўчага камітэта Гродзенскага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 13 кастрычніка 1986 года У. Р. Цішкоўскі ўзнагароджаны медалём «Ветэран працы».
Тураўскае благачынне
Тураўскае благачынне, Тураўская благачынная акруга — акруга ў Тураўскай і Мазырскай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы. Аб’ядноўвае прыходы Жыткавіцкага раёна Гомельскай вобласці.
Благачынныя настаяцелі
Протаіерэй Васіль Пыцель.
Будслаўская беларуская гімназія
Будслаўская беларуская гімназія — колішняя навучальная ўстанова ў в. Будслаў — першая беларуская гімназія.
Гісторыя
З сакавіка 1917 г. у мяст. Будслаў дзейнічала беларуская школа. У кастрычніку 1917 г. у Будславе на валасным сходзе было вырашана адчыніць беларускую гімназію. Галоўны арганізатар гімназіі — Э. Будзька, адзін з арганізатараў і першы дырэктар — Я. Васілевіч.
Гімназія пачала працу ў кан. 1917 — пач. 1918 г. Вучэбны корпус гімназіі размяшчаўся ў маёнтку пана Аскеркі. Заняткі праводзіліся ў 2-х падрыхтоўчых і 4-х поўных класах (1-я ступень гімназіі), у якіх ад пачатку навучалася больш за 300 вучняў. Навучанне вялося па наступных прадметах: спевы, маляванне, рамёствы і сельскагаспадарчыя навукі, апроч гэтага выкладаў пчаляр-садавод і святары — каталіцкі, праваслаўны і рабін. Гімназія фінансавалася коштам заснавальнікаў, іх сціплых даходаў ледзь хапіла на ўтрыманне гімназіі ў 1917/1918 навучальным годзе. Становішча палепшылася пасля абвяшчэння 25.3 незалежнасці БНР, апекуном гімназіі стаў Народны Сакратарыят БНР, пачалі прыходзіць падручнікі з Вільні і Гродна, дзе былі друкарні па іх выпуску.
Пры гімназіі дзейнічаў культурна-асветніцкага гуртка «Вяночак», з яго дапамогаю ў мястэчку былі заснаваны клуб і бібліятэка, дзейнічаў тэатр, хор і струнны аркестр. У тэарты м.і. ставілі «Пашыліся ў дурні», «Калісь», «Паўлінку», «Мядзведзя», «Па рэвізіі», сярод артыстаў Зоська Галавачымка, Антось Сівіцкі і Янка Позняк, рэжысёрам быў Юзюк Лубнеўскі.
З прыходам Чырвонай арміі і з утварэннем Літоўска-Беларускай ССР праводзіліся мерапрыемствы па стварэнню агульнаадукацыйных школ 1-й і 2-й ступеняў, але Будслаўская беларуская гімназія працягвала дзейнічаць. Навучаецца каля 400 вучняў.
Падчас савецка-польская вайна (1919—1921), летам 1919 г. Будслаў быў заняты палякамі, восенню Будслаўская беларуская гімназія была зачыненая польскімі ўладамі. Пратэсты жыхароў воласці і беларускіх палітычных арганізацый былі пакінутыя без увагі. У 1920 г. Будслаў зноў на кароткі час быў заняты Чырвонай Чырвонай арміяй, неўзабаве сюды вярнуўся былы дырэктар гімназіі Я. І. Васілевіч, які яшчэ ў чэрвені 1920 г. быў прызначаны загадчыкам інфармацыйнага аддзела ўпраўлення рэўкомаў Заходняга фронту. У жніўні-кастрычніку 1920 г. Я. І. Васілевіч займаў пасаду дырэктара школы ў Будславе. Аднак у тым жа 1920 г. Будслаў зноў занялі палякі, іспектар з Вільні прапанаваў бацькам пасылаць дзяцей у польскую школу.
Цвід (тканіна)
Паходжанне назвы
Першапачаткова тканіна пазначалася словам твіл, так у Шатландыі называўся твіл (twill), тканіна саржавага перапляцення. Паводле гісторыі, якую выказаў герцаг Віндзорскі (былы кароль Эдуард VIII) у сваёй аўтабіяграфічнай кнізе Windsor Revisited («Успамінаючы Віндзор»), цяперашнюю сваю назву тканіна атрымала практычна выпадкова. Каля 1830 года адзін лонданскі купец атрымаў ліст з шатландскага гарадка, у якім гаварылася аб тканіне твіл (tweels). Чытаючы рукапіс, купец няправільна разабраў слова і вырашыў, што гаворка ідзе аб гандлёвай марцы па назве ракі Туід (Tweed), якая працякае ў вобласці  — рэгіёне з развітой тэкстыльнай прамысловасцю. Тканіна была разрэкламаваная як «цвід», і гэтае імя назусім прымацавалася да яе.
Гісторыя
Дакладная дата пачатку вытворчасці цвіду невядомая, але можна сцвярджаць, што яго рабілі ўжо ў XVIII стагоддзі. Упершыню гэтая тканіна з’явілася ў Шатландыі і Ірландыі, а прызначалася яна ў асноўным для фермераў. У XIX стагоддзі цвід увайшоў у гардэроб арыстакратаў і стаў адным з самых папулярных матэрыялаў для адпачынку і заняткаў спортам, уключаючы гульню ў гольф. Акрамя гэтага, з цвіду часта шылі вопратку для палявання  — напрыклад,. Вялікім прыхільнікам цвіду быў англійскі кароль Эдуард VII; акрамя таго, да ліку аматараў цвіду адносіліся або адносяцца і іншыя члены брытанскай каралеўскай сям’і: Эдуард VIII (герцаг Віндзорскі), Карл III, Лізавета II, Георг V.
У першай трэці XX стагоддзя велізарную папулярнасць атрымалі і  з цвіду — іх насілі літаральна ўсё: вадзіцелі, разносчыкі газет, фермеры, ветэрынары, арыстакраты, бандыты, рабочыя. Затым папулярнасць такіх кепак пайшла на змяншэнне, але іх часам можна ўбачыць і ў нашы дні; яны да гэтага часу вырабляюцца. Вельмі вялікім попытам цвідавае адзенне — у прыватнасці, цвідавыя пінжакі — карысталася ў сярэдзіне XX стагоддзя. Акрамя таго, пачынаючы з 1920-х гадоў яго пачалі ўводзіць у свае калекцыі мадэльеры. Першапраходцам тут стала Како Шанэль, а затым цвідам зацікавіліся Ральф Лорэн, і іншыя дызайнеры.
Цвідавае адзенне і аксэсуары
З цвіду шыюць мноства розных рэчаў — пачынаючы ад жаночых спадніц і заканчваючы мужчынскімі паліто. Жаночы цвід даволі часта адрозніваецца ад мужчынскага: у яго бывае спецыфічная, фантазійная і вельмі рэльефная фактура, а ў складзе могуць прысутнічаць штучныя і сінтэтычныя валокны, а таксама бавоўна, лён і шоўк. Расфарбоўкі жаночага цвіду часцяком вельмі яркія, але яны бываюць і стрыманымі, спакойнымі.
Мужчынскі цвід высокай якасці заўсёды робіцца а 100 % воўны або кашаміру; у бюджэтных варыянтах могуць выкарыстоўвацца сінтэтычныя валокны. Цвідавае адзенне для мужчын звычайна афарбоўваецца ў адно з адценняў карычневага, сіняга, шэрага і зялёнага колераў, але пры гэтым яно можа упрыгожвацца даволі кідкімі і буйнымі арнаментамі (у прыватнасці, шатландскай клеткай). Некалі вельмі папулярныя былі цвідавыя касцюмы, але цяпер яны сустракаюцца рэдка. Сучасныя мужчыны, як правіла, выкарыстоўваюць у вобразе толькі адну цвідавую рэч — напрыклад, пінжак, кепку, камізэльку або гальштук.
Цвідавае адзенне нефармальнае і лепш за ўсё спалучаецца з вырабамі з фактурных матэрыялаў — напрыклад, вельвету і фланель. Акрамя гэтага, цяпер даволі часта камбінуюць цвід з дэнімам. Ён можа добра глядзецца і з баваўняным або ваўняным твілам, а таксама з фактурнымі шаўковымі тканінамі і трыкатажам. Сярод мадэляў абутку з цвіду вельмі добра гармануюць  — як туфлі, так і. Акрамя таго, да цвідавай вопраткі падыходзяць многія туфлі тыпу (з адкрытай шнуроўкай) — у тым ліку і тыя, на якіх няма дэкаратыўнай перфарацыі. таксама могуць стаць удалымі кампаньёнамі для цвідавага касцюма або цвідавых штаноў.
Вытворцы цвіду і адзення з яго
Цвід высокай якасці звычайна робіцца ў Вялікабрытанія і Ірландыі; акрамя таго, годныя варыянты сустракаюцца ў італьянскіх фабрык. Сярод знаўцаў вялікай папулярнасцю карыстаецца так званы (Harris Tweed), які вырабляецца на Знешніх Гебрыдскіх астравах, што адносяцца да Шатландыі. Яго робяць на старых станках, якія кіруюцца ўручную. Сярод вытворцаў такога цвіду варта згадаць Kenneth McKenzie, Carloway і Harris Tweed Hebrides.
Іншым месцам вытворчасці высакаякаснага цвіду з’яўляецца ірландскае графства. Там базуюцца фірмы Magee, Molloy & Sons, McNutt of Donegal. Данегольскі цвід часта валодае спецыфічным арнаментам — перац з соллю (на фоне нейтральнага колеру раскіданыя ў хаатычным парадку каляровыя або манахромныя ўкрапванні). У цяперашні час цвід з такім арнаментам робяць не толькі ў Данеголе, прычым часам яго называюць данегольскім нават у тым выпадку, калі ён выраблены ў Кітаі, так што назва Данегольскі цвід, у адрозненне ад, не з’яўляецца гарантыяй якасці.
Акрамя гэтага, добры цвід выпускаюць у англійскіх графствах Ёркшыр і Камбрыя; там грунтуюцца фірмы Moon, Marton Mills, Linton Tweeds. Увагі заслугоўвае і прадукцыя кампаній з шатландскага рэгіёну Бордерс (Borders): Andrew Elliot, Lovat Mill.
Дэпартаменты Францыі паводле населенасці
Спіс дэпартаментаў Францыі, адсартаваны па населенасці. Даныя перапісу насельніцтва на 1999 год.
Зарац-Карэр
Зарац-Карэр (Զորաց Քարեր — камяні ваяроў, каменнае войска) ці Караундж (Քարահունջ — спяваючыя камяні) — старажытны мегалітычны комплекс, размешчаны на горным плато на вышыні 1770 метраў над узроўнем мора, у Сюнікскай вобласці Арменіі, у трох км на поўнач ад горада Сісіян. Комплекс складаецца са мноства вялікіх стаялых камянёў, частка з якіх мае круглыя адтуліны ў сваёй верхняй частцы. Гісторыка-культурны запаведнік (з 2009).
Узрост
Пра ўзрост збудавання няма кансенсусу. Адны ацэнкі кажуць пра тое, што комплекс быў пабудаваны не пазней III-га тысячагоддзя да нашай эры, іншыя ацэньваюць комплекс ад 5,7 тыс. да 2 тыс. да н.э. .
Канструкцыя
Комплекс размешчаны на полі, усеяным камянямі, якія і паслужылі для яго будаўнічым матэрыялам. Само збудаванне складаецца з 223 (толькі пранумараваных) базальтавых (андэзітавых) камянёў вышынёй 1,5—2,8 м, вагой да 8,5 т. Частка камянёў выбудавана ў даволі няроўны шэраг, што працягнуўся з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. У цэнтры шэрага камяні ўтвараюць авал, на процілеглых баках якога праглядаюцца праходы-калідоры. У цэнтры ёсць яшчэ адна акружнасць і каменны курган. Узбоч кургана ёсць магільня ў выглядзе каменнай скрыні. Ёсць і камяні, якія стаяць асобна. Камяні выветраны і пакрыты мохам і лішайнікамі. Шмат зламаных і ненумараваных камянёў.
Прызначэнне
Комплекс знаходзіўся каля селішча бронзавага веку, да якога і ставіўся. Ён выяўна меў не адзіную функцыю, якія выяўляліся адначасна, ці ў розныя перыяды існавання. Магчыма, найстаражытнейшае прызначэнне, якое вызначае агульную канфігурацыю збудавання — загон для скаціны. Адтуліны ў верхняй частцы камянёў прызначаны для працягвання ў іх вяровак ці рамянёў, на якія можна было вешаць загародкі ў выглядзе сетак, матаў, шкур.
Несумнеўная і пахавальная функцыя, бо ёсць каменная скрыня ў кургане, а пад менгірам выяўлена пахаванне.
Распачыналіся высілкі для доваду, што комплекс з'яўляецца старажытнай абсерваторыяй. Сямнаццаць камянёў былі злучаны з назіраннямі ўзыходу і заходу Сонца ў дні сонцастаяння і раўнадзенства, а таксама з 14 фазамі Месяца. Але дадзеныя спробы з'яўляюцца непераканаўчымі, хоць б з-за таго, што адтуліны адносна добра захаваліся для дагістарычнага часу. А апроч таго, яны не звужаюць поле зроку назіральніка ў дастатковай ступені.
Назвы
Комплекс таксама вядомы пад цюркскай назвай Гашун-Даш (Koşun taş — ваенныя камяні). Па народным паданні ў дальмене пахаваны военачальнік, а пад асобна стаячымі камянямі яго ваяры: адсюль і назва: «ваенныя камяні».
Іншыя назвы — Заркі кар, Заркі карэр («камяні ваянаў») , Зарац Кар («каменнае войска»).
У 29 кіламетрах да ўсходу ад комплексу, блізу горада Гарыс, ёсць аднайменнае сяло Караундж, у 80-90 кіламетрах да паўночнага ўсходу, у Нагорным Карабаху, ёсць яшчэ 2 сёлы, што маюць тую ж назву. Назва Караундж (Քարահունջ) складаецца з двух армянскіх слоў «кар» (քար) то бок «камень» і «hундж» (հունջ) ці «hунч» (հունչ) то бок «голас», «рэха», «гук», уласна назва «Караундж» можа быць перакладзена як «размаўлялыя камяні». Армянскі гісторык Сцяпанос Арбелян у сваёй працы «Гісторыя Сюніка» (XIII стагоддзе) згадвае сяло Карундж блізу горада Сюнік/Сісакан (сучасны Сісіян). Гэта назва перакладаецца з армянскай як «каменны скарб» ці «фундаментальныя камяні».
Філолаг Грач Марцірасян крытыкуе гіпотэзу пра сувязь назваў Карахундж і Стоўнхэндж.
Даследаванні і экспедыцыі
Упершыню пра астранамічнае прызначэнне помніка загаварылі археолаг А. Хнкікян і астраном Э. Парсамян у 1980-х.