cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Курт Розенвінкель
Біяграфія і творчая дзейнасць
Курт Розенвінкель нарадзіўся ў Філадэльфіі 28 кастрычніка 1970 года. Ён наведваў Філадэльфійскую сярэднюю школу творчых і выканальніцкіх мастацтваў. Розенвінкель адвучыўся два з паловай гады ў музычным каледжы Берклі, пасля чаго на трэцім курсе аправіўся ў тур з Гэры Бертанам, тагачасным дэканам школы. Пасля пераезду ў Бруклін ён пачаў выступаць з Human Feel, Electric Bebop Band Пола Моціана, Джо Хендэрсанам і the Brian Blade Fellowship.
У 1995 годзе Розенвінкель атрымаў кампазітарскую прэмію Нацыянальнага фонду мастацтваў і падпісаў кантракт з гуказапісвальным лэйблам Verve. З таго часу ён граў і запісваў музыку як лідэр і сайдмэн з Маркам Тэрнерам, Брэдам Мельдаў, Джоэлам Фрамам і Браянам Блэйдам. Розенвінкель супрацоўнічаў з Q-Tip; яны сумесна прадзюсіравалі пяты студыйны альбом Курта Heartcore, які ўключае басіста Бэна Стрыта, бубнача Джэфа Баларда і саксафаніста Марка Тэрнера. Ён запісваў гітару для альбомаў Q-Tip The Renaissance і Kamaal/The Abstract.
У 2008 годзе быў выпушчаны альбом The Remedy, запісаны з саксафаністам Маркам Тэрнерам, піяністам Ааронам Голдбергам, басістам Джо Марцінам і бубначом Эрыкам Харландам. 10 лістапада 2009 года Курт выпусціў альбом у фармаце трыа Standards Trio: Reflections з басістам Эрыкам Рэвісам і бубначом Эрыкам Харландам. 7 верасня 2010 года быў выпушчаны Kurt Rosenwinkel &amp; OJM: Our Secret World разам з OJM біг-бэндам з Порту, Партугалія. Яго альбом Star of Jupiter быў запісаны з піяністам Ааронам Парксам, басістам Эрыкам Рэвісам і бубначом Джасцінам Фолкнерам. Ён выкладае ў Hochschule für Musik Hanns Eisler.
У 2016 годзе Розенвінкель заснаваў незалежны музычны лэйбл Heartcore Records і пачаў прадзюсерскую дзейнасць. Ён самастойна спрадзюсіраваў свой адзінаццаты альбом, Caipi, і ўдзельнічаў у якасці прадзюсара і гітарыста ў рэлізе альбома Vox бразільскага мультыінструменталіста Пэдра Марціна ў 2019 годзе.
Стыль
Уплыў на выканаўчы стіль Розенвінкеля аказалі Джон Колтрэйн, Бэд Паўэл, Дэвід Боўі, Джо Хэндэрсан, Чарлі Паркер, Кіт Джарэт, Пэт Мэціні, Алан Холдсварт, Тал Фарлоў, Джордж Ван Эпса, Біл Фрысэл, Джон Скофілд, Алекс Лайфсан і Скайлі Джэфры.
The Jazz Book называе Розенвінкеля «кампазітарам-празорцам, які валодае бясконца чулым спосабам накладання электронных гукаў, запазычаных з эмбіенту, даба і драм-н-бэйса, і разумнага маніпулявання імі».
Палеапратэразой
Палеапратэразой — геалагічная эра, частка пратэразоя, якая пачалася 2,5 мільярда гадоў назад і якая скончылася 1,6 мільярда гадоў таму. У гэты час надыходзіць першая стабілізацыя кантынентаў. У гэты час таксама эвалюцыянавалі цыанабактэрыі — тып бактэрый, якія выкарыстоўваюць біяхімічны працэс фотасінтэзу для вытворчасці энергіі і кіслароду.
Найважнейшая падзея ранняга палеапратэразоя - кіслародная катастрофа. Да значнага павышэння ўтрымання кіслароду ў атмасферы амаль усе існуючыя формы жыцця былі анаэробамі. Гэта значыць, што абмен рэчываў у жывых формах залежаў ад формаў клетачнага дыхання, якія не патрабавалі кіслароду. Доступ кіслароду ў вялікіх колькасцях згубны для большасці анаэробных бактэрый, таму ў гэты час вялікая частка жывых арганізмаў на Зямлі знікла. Тыя, што засталіся формы жыцця, былі альбо неўспрымальныя да акіслення і пагібельнага ўздзеяння кіслароду, або праводзілі свой ​​жыццёвы цыкл у асяроддзі, пазбаўленай кіслароду.
Палеапратэразой падзелены на чатыры эпохі (ад найбольш позняй да найбольш ранняй):
Гардзееўка (Акмолінская вобласць)
Гардзееўка — сяло ў Буландынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Яргольскай сельскай акругі. Знаходзіцца прыкладна за 43 км на паўднёвы ўсход ад цэнтра горада Макінска. Код КАТА — 114037200.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 372 чалавекі (191 мужчына і 181 жанчына). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 367 чалавекі (184 мужчыны і 183 жанчыны).
NGC 1257
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
1892 год у гісторыі астраноміі
1892 год быў адзначаны шэрагам падзей у астраноміі.
Славечна (рака)
Славе́чна — рака ў Жытомірскай вобласці Украіны, Ельскім і Нараўлянскім раёнах Беларусі, правы прыток ракі Прыпяць.
Семіраміда
Семіраміда альбо Шаміра, Шамурамат(Σεμίραμις, ܫܡܝܪܡ; Շամիրամ) — у акадскай і старажытнаармянскай міфалогіях легендарная царыца Асірыі, жонка легендарнага цара Ніна, якая забіла яго хітрасцю і завалодала ўладай. Гістарычным правобразам Семіраміды з’яўляецца асірыйская царыца Шамурамат (812—803 гг. да н.э.), Вядомая фактычна толькі тым, што правіла аднаасобна, гэта з’яўляецца надзвычай рэдкай з’явай у краінах Старажытнага Усходу. У вобраз Шаміра-Семіраміды ўпляліся таксама рысы некаторых багінь, у прыватнасці — Месапатамскай багіні кахання Іштар (Істар). З імем Семіраміды традыцыйна звязваюць вісячыя сады Семіраміды, адно з сямі цудаў свету.
Славечна (рака)
Даўжыня ракі 158 км, у т.л. у межах Беларусі 109 км. Вадазбор 3600 км², у т.л. у межах Беларусі 3000 км². Сярэднегадавы расход вады ў вусці 13,7 м³/с. Агульнае падзенне ракі 172,7 м. Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,1 ‰.
Семіраміда
Грэчаскія крыніцы
Аб Шаміра-Семіраміды ў старажытнасці існавала мноства міфаў і легенд, частка якіх дайшла да нас у працах грэчаскіх аўтараў Ктэсія, Дыядора і інш.
Па дадзеных Ктэсія, Семіраміда — дачка багіні Дэркета і нейкага сірыйца (або дачка Дэркета), узгадаваныя і выхаваная галубамі, затым яе выхавала Сіма, яна паходзіла з Дамаска. Яна зрабілася жонкай кіраўніка Сірыі Она/Анея (альбо была наложніцай царскага раба), нарадзіла ад Анея двух сыноў і разам з мужам захапіла Бактры.
Славечна (рака)
Асноўныя прытокі
У Славечну па Свячанскім канале паступае частка сцёку з раку Жалонь.
Агульнае
Даліна ракі трапецападобная, ніжэй вёскі Цешкаў Нараўлянскага раёна зліваецца з поймай Прыпяці. Пераважная шырыня даліны 0,7—1 км, на некаторых участках у сярэднім цячэнні да 2,5 км. Схілы даліны ў верхнім цячэнні пераважна ўмерана стромкія, перасечаныя ярамі. Ніжэй схілы спадзістыя, вышынёй 2—5 м. Пойма двухбаковая, шырынёй 400—700 м, у ніжнім цячэнні да 2 км. У сярэднім цячэнні і ніжнім цячэнні пойма ракі перасечана меліярацыйнымі каналамі і старымі рэчышчамі.
Рэчышча звілістае, на значным працягу ў сярэднім цячэнні моцназвілістае (шырыня 2—8 м), у некаторых месцах у верхнім цячэнні на тэрыторыі Украіны каналізаванае. На астатнім працягу рэчышча разгалінаванае, з невялікімі пясчанымі астравамі.
Берагі ракі абрывістыя і стромкія, спадзістыя ў нізоўі.
Магілёўскі дзяржаўны бібліятэчны каледж імя А. С. Пушкіна
'''Магілёўскі дзяржаўны бібліятэчны каледж імя А. С. Пушкіна''' — колішняя сярэдняя спецыяльная навучальная ўстанова ў Магілёве. Размяшчаўся па адрасе вул. Касманаўтаў, 7. Заснаваны ў 1946 годзе. У 2017 годзе далучаны да Магілёўскага дзяржаўнага каледжа мастацтваў. На працягу ўсяго свайго існавання заставаўся адзінай навучальнай установай у Беларусі, якая рыхтавала спецыялістаў бібліятэчнай справы з сярэдняй спецыяльнай адукацыяй.
Гісторыя
Заснаваны як Магілёўскі бібліятэчны тэхнікум у адпаведнасці з Пастановай Савета Народных камісараў Беларускай ССР № 1638 ад 26 кастрычніка 1946 года. Першапачаткова заснавання тэхнікум не меў уласнага памяшкання і размяшчаўся ў будынку культурна-асветнага вучылішча імя Н. К. Крупскай у г. Магілёве.
У жніўні 1961 года тэхнікум ізноў пераведзены ў Магілёў, дзе размясціўся ў будынку машынабудаўнічага інстытута. У 1967 годзе тэхнікум атрымаў новы будынак з актавай і спартыўнай заламі і інтэрнат.
З 1994 года дзейнічала сістэма бесперапыннай падрыхтоўкі спецыялістаў у комплексе «Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтваў — Магілёўскі дзяржаўны бібліятэчны каледж імя А. С. Пушкіна». З 1995 года вядзецца падрыхтоўка па дзвюх дадатковых спецыялізацыях: «Аўтаматызаваныя бібліятэчныя і інфармацыйныя сістэмы»; «Бібліятэчна-клубная праца».
26 сакавіка 2009 года тэхнікум ператвораны ў Магілёўскі дзяржаўны бібліятэчны каледж імя А. С. Пушкіна. У гэтым жа годзе адбылася акрэдытацыя спецыяльнасцей «Бібліятэказнаўства і бібліяграфія» і «Дакументацыйнае забеспячэнне кіравання і архівазнаўства». 1 лістапада 2010 года акрэдытавана спецыяльнасць «Дакументазнаўства і дакументацыйнае забеспячэнне кіравання».
1 верасня 2017 года далучаны да Магілёўскага дзяржаўнага каледжа мастацтваў.
Эцьен П’ер Вантэна
Эцьен П'ер Вантэна (Étienne Pierre Ventenat, 1 сакавіка 1757 — 13 жніўня 1808) — французскі батанік і міколаг.
Біяграфія
Эцьен П'ер Вантэна нарадзіўся ў Ліможы 1 сакавіка 1757 года.
Калі Эцьен П'ер Вантэна працаваў дырэктарам духоўнай бібліятэкі Sainte-Geneviève у Парыжы, ён здейсніў вандраванне ў Англію. Ён наведаў батанічныя сады краіны, якія натхнілі яго на навуковую дзейнасць.
Пазней Эцьен П'ер Вантэна вучыўся і супрацоўнічаў з такім батанікам, як Шарль Луі Лерыцье дэ Брутэль (1746—1800).
У 1795 годзе ён быў выбраны членам Французскай акадэміі навук.
Эцьен П'ер Вантэна памёр у Парыжы 13 жніўня 1808 года.
Навуковая дзейнасць
Эцьен П'ер Вантэна спецыялізаваўся на папарацепадобных і на насенных раслінах, а таксама на мікалогіі.
Пячатка Ізяслава Уладзіміравіча
Пячатка № 2 корпуса актавых пячатак Старажытнай Русі, таксама вядома як пячатка Ізяслава Уладзіміравіча — археалагічны артэфакт з Ноўгарада, датаваны Валянцінам Яніным канцом X ст. і атрыбутаваны як актавая пячатка полацкага князя Ізяслава Уладзіміравіча. Следам за Яніным пячатку лічылі адной з найстаражытнейшых сярод пячатак Русі і помнікаў пісьменства Усходняй Еўропы. У 2014 годзе Сава Міхееў прапанаваў іншае прачытанне надпісаў і атрыбуцыю.
Агульныя звесткі
Знойдзена ў кастрычніку 1953 года на Нярэўскім раскопе ў Ноўгарадзе па-за якім-небудзь археалагічным пластом, у 1955 годзе Янін выказаў здагадку, што артэфакт вымыты дажджамі з пласта мяжы XI—XII стст., у 1956 годзе перадатаваў пласт 1-й чвэрцю XII ст., у 1970 годзе па дэндрахраналогіі — 1134—1161 гадамі, але прывязка да пласта застаецца толькі здагадкай Яніна. У зводзе Яніна пячатка атрымала нумар 2. Захоўваецца ў Дзяржаўным гістарычным музеі ў Маскве.
Звычайна пячаткі адбівалі на булах (круглых металічных балванках) і прывешвалі да грамат на матузках. Аднак, гэты артэфакт адбіты на непадрыхтаваным абрубку свінцу і быў прывешаны да дакумента на тонкім скураным (магчыма, пергаментным) раменьчыку. Памеры свінцовай палоскі ўздоўж канала раменьчыка — 24-30 мм, упоперак каналу — 38 мм, таўшчыня — 11 мм, у месцы адбітку 8 мм. На аверсе выява з крыжам на цэнтральным зубе і кругавы надпіс. Выява трызуба добра адбілася, але невялікі ўчастак у ніжняй левай частцы аверса і адпаведнай ёй частцы рэверса пашкоджаны, выступалыя часткі металу быццам счасаны.
На думку Яніна гэта актавая княжацкая пячатка. Паводле Міхеева, пячатка належала княжацкаму службоўцу. Сяргей Бялецкі, робіць выснову, што, магчыма, гэта своеасабліва аформленая геральдычная падвеска або, меней імаверна, sigillum citationis — «пазоўніца», пячатка на позве да суда. Аднак, на думку Бялецкага, адбітак на свінцовым бруску зроблены звычайным булаторыем, што дазваляе захаваць для артэфакта назву «пячатка».
Знак
У першай публікацыі 1955 года Янін інтэрпрэтаваў княжацкі знак як трызуб з крыжам на цэнтральным зубе, пазней у гэтым сумняваўся і сам Янін, і Аркадзь Малчанаў. У 1970 годзе Янін ужо бачыў на пячатцы трызуб з акруглым завяршэннем левага зуба, то бок разглядаў крыж як частку кругавога надпісу або трызуб з крыжам на сярэднім зубе і акруглым завяршэннем левага зуба, то бок зноў разглядаў крыж як частку знака, а «о» як элемент выявы. Малчанаў лічыў знак простым трызубам — крыж называў надта «малюсенькім», каб быць індывідуальнай прыкметай, а закругленне разглядаў як літару «о» надпісу. Пазней Бялецкі прапанаваў вярнуцца да першай думкі Яніна, пра «кружок» на левым зубе як літару «о», а крыж, на яго думку, арганічна працягвае зубец. На думку Міхеева, у кожным разе немагчыма цалкам апісаць знак, бо ножка трызуба часткова сцёрта і магла быць якой заўгодна.
Надпіс
У 1955 годзе Янін чытаў кругавы надпіс як «Изас[ла]озо», у 1970 годзе як «Изас[лав]ос». Чытанне надпісу Яніным, а потым падтрымка Бялецкім, грунтуецца на прачытанні графемы «Ν» як «И». Янін разглядаў надпіс як легенду да княжацкага знака, на яго думку надпіс пачынаецца ад крыжа, бо так было на пазнейшых кругавых надпісах княжацкіх пячатках, дзе крыж быў часткай надпісу. Аднак, на пячатцы № 2 крыж не частка надпісу, а элемент княжацкага знака, такую выснову перыядычна рабіў сам Янін.
На думку Міхеева, чытанне графемы «Ν» як «И» немагчыма ні для ранняга старажытнарускага надпісу, ні для грэчаскага надпісу. Паводле даследчыка, надпіс і праўда чытаецца па гадзіннікавай стрэлцы, але пачынаецца не зверху справа ад крыжа на цэнтральным зубе, а знізу злева ад ножкі трызуба. Паводле Міхеева, першая літара магла знаходзіцца на пашкоджаным участку і такім чынам надпіс чытаецца як «[*]оzоntαc» («[**]озоИзас» або «[***]осИзас» паводле Яніна), літара «о» выразана майстрам усутыч княжацкага знаку, літара «z» выразана вельмі неахайна, а літары «t» і «α» («з» і «а» паводле Яніна) ідэнтыфікуюцца няпэўна. Магчыма, рэзчык капіраваў надпіс, якога не разумеў. На думку Міхеева, калі на пячатцы і было княжацкае імя, то пэўна не «Изѧславъ». Паводле даследчыка, імаверна на пячатцы напісана грэчаскае імя Σώζων — Сазонт, такую думку падтрымаў Андрэй Вінаградаў, але ў яго трактоўцы поўны тэкст надпісу «Cоzоntα» — імя ў вінавальным склоне, працяг не цалкам напісанай формулы тыпу «Госпадзе, выратуй Сазонта», але маладасведчаны майстар-рэзчык першую «сігму» імя Сазонт прыляпіў да яго канца, т.б. на думку Вінаградава ні адна літара надпісу не страчана.
Знак
Да 2014 годзе рэверс ніхто не каментаваў. Паводле Міхеева, па цэнтры бачны фрагмент няяснай выявы, магчыма, арнаментальнай.
Бялецкі выказваецца пра выяву як няясную — не выключае, што выяўлена птушка з доўгай прамой дзюбай, але характарызуе гэта не болей як сваю здагадку.
Надпіс
На думку Міхеева, упэўнена чытаюцца літары «γρα». Апроч гэтага, бачны фрагмент імаверна яшчэ адной літары. Паводле даследчыка, надпіс змяшчае скарот ад нейкай формы словаў «γράμμα» (пісьмо, ліст), «γραμματεύς» або «γραμματικόϛ» (пісар, сакратар). Так «γραμματικόϛ» было назва ўраду на візантыйскіх пячатках, большасць якіх датавана XI ст..
На думку Бялецкага, надпіс на рэверсе мусіць быць як і на аверсе — кірылічны і абмяжоўваўся чатырма літарамі «ГРАД», бо слядоў іншых літар не бачна, пры тым, што кропкавы абадок захаваўся амаль па ўсім перыметры пячаткі. Паводле Бялецкага, магчыма, літары ёсць часткай адзінай легенды, пачатак якой на аверсе, а на рэсерсе заканчэнне, напрыклад, «Град Изяслава» або «Изяславов град». Таксама Бялецкі не выключае, што літары на рэверсе ёсць чымсьці ўзору абрэвіятуры, у такім разе, магчыма, гэта «Г(лаголи) Р(ьцы) А(зъ) Д(обро)». Даследчык адзначае, што ў старажытнарускай сфрагістычнай традыцыі не вядома пячатак сакратароў, а таксама не вядома пра княжацкіх сакратароў з крыніц.
Атрыбуцыя
Атрыбуцыю пячаткі № 2 Янін абгрунтоўваў прачытаннем імя на кругавым надпісе і тым, што полацкі князь Ізяслаў Уладзіміравіч (978—1001) адзіны князь Ізяслаў у акрэсленым часе. Належнасць пячаткі менавіта князю даследчык выводзіў з наяўнасці на ёй княжацкага знаку і кругавога надпісу, бо на яго думку кругавыя надпісы ўласцівы менавіта княжацкім пячаткам. Пры гэтым, думку пра такую ўласцівасць Янін грунтаваў на ўласнай атрыбуцыі князям пячатак № 1 і № 2 у сваім зводзе. Атрыбуцыя ж пячаткі № 1 таксама дыскусійная, яна як і № 2 знойдзена па-за археалагічнымі пластамі, таму яе датыроўка толькі здагадкавая і грунтуецца на тыпалогіі знака — двузуба, а надпіс практычна не чытаецца. На пэўна ж атрыбутаваных князям пячатках таго і пазнейшага часу надпісы радковыя і калонкавыя, а артэфакты з кругавымі надпісамі не пячаткі, а манеты і брактэаты. Бялецкі таксама канстатуе, што іншых (апроч № 1) ранніх княжацкіх пячатак з кругавымі надпісамі няма, а тыя, што і лічацца такімі, на праўдзе радковыя або калонкавыя.
Малчанаў пагаджаўся з атрыбуцыяй Яніна пячаткі полацкаму князю Ізяславу, але знак на ёй, на думку даследчыка, не меў значных адрозненняў ад простага трызуба і належаў Уладзіміру Святаславічу «як бацьку і сюзерэну».
На думку Міхеева, магчыма, пячатка належала Сазонту, сакратару князя, чый знак выяўлены на аверсе пячаткі, але ножка трызуба часткова сцёрта і магла быць якой заўгодна, таму атоесніць знак з пэўным князем немагчыма. Вядомы прынамсі адзін наўгародзец XII ст. з імем Сазонт (Созонтъ), ён пакінуў два аўтографы на сцяне лесвічнай вежы Георгіеўскага сабора Юр’ева манастыра — «а се Созонте ѱлъ лютыи | а се Сьрь[г]и[и ѱ]лъ [т]атив[ы](и)» і «а се (С)озонте ѱлъ», — надпісы размешчаны адзін паблізу другога на сцяне над 24-й прыступкай. Нестандартнасць формулы «а се N пьсалъ», ужыванне незвычайных лігатур: «те» ў першым радку і «ти» ў другім радку першага надпісу, вычварных прыніжальных эпітэтаў, рэдкага слова «тативыи» (зладзеяваты), некалькі глагалічных літар пад гэтым надпісам дазваляюць думаць пра Сазонта «лютага» як пра аднаго з найадукаванейшых людзей свайго часу. Нейкі Сазонт, наўгародзец XII ст., мог быць датычны будаўніцтву царквы Спаса Праабражэння на Нярэдзіцы ў 1198 годзе або да яе роспісу ў 1199 годзе, бо сярод патранальных выяў у царкве ёсць невялікі фрэскавы абраз святога Сазонта. Магчыма, гэты другі Сазонт тоесны першаму, але сцвярджаць так пэўна немагчыма, ёсць і іншыя думкі наконт асобы другога Сазонта.
Пячатка Ефрасінні Полацкай з Ноўгарада
Пячатка Ефрасінні Полацкай — віслая пячатка з верагоднай выявай Святой Ефрасінні, выяўленая на Рурыкавым гарадзішчы ў Ноўгарадзе. Знаходка кажа пра пэўны ўдзел князёўны-ігуменні ў палітычным жыцці Полацкага княства.
Апісанне
Галоўнай прыкметай для вызначэння прыналежнасці пячаткі паслужыў надпіс, які размяшчаецца вакол выявы Св. Ефрасінні: «Г[оспод]и, помози рабе своеи Ефросини нарецаемои». На іншым баку змешчана кампазіцыя Праабражэння, якая налічвае пяць фігур, цэнтральнае месца ў кампазіцыі займае Хрыстос, па баках — прарокі Ілья і Маісей, ля ног — апосталы Якаў, Ян, Пётр. Пячатка адціснута на невялікім свінцовым кружку дыяметрам да 20 мм.
Карстэн Альнес
Карстэн Альнес (нар., Хёнефос) — нарвежскі , і.
Біяграфія
Атрымаў навуковую ступень па гісторыі і літаратуры ва Універсітэце Осла. Перш чым цалкам прысвяціць сябе пісьменніцтву, працаваў журналістам і выкладаў у Нарвежскай школе журналістыкі. Дэбютаваў як пісьменнік у 1975 годзе са зборнікам апавяданняў «Восы». Яго бібліяграфія ўключае ў сябе 15 раманаў, 3 кнігі для дзяцей, зборнік апавяданняў і некалькі твораў у жанры non-fiction.
У 1992 годзе яго раман Trollbyen быў уганараваны прэміяй Брагі ў намінацыі за лепшы раман. У 2003 годзе Альнес уганараваны прэміяй Брагі за ўклад у развіццё літаратуры. Атрымаў прэмію Доблаўга ў 1998 годзе. Альнес двойчы абіраўся прэзідэнтам Нарвежскай Асацыяцыі Пісьменнікаў (аналаг ПЭН-клуба) на перыяд 1985—1987 гг. і 1999—2001 гг., прымае актыўны ўдзел у дзейнасці Міжнароднага ПЭН-клуба.
Гурка
Гу́рка — прозвішча і тапонім.
Барадзіно (Вяземскі раён)
Барадзіно (Бородино) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Новасельскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупаваная гітлераўскімі войскамі ў кастрычніку 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Асташкаў
Гісторыя
Вядомы з XIV стагоддзя. У грамаце літоўскага князя Альгерда да канстанцінопальскага патрыярха Філафея, датаванай 1371 годам, згадваецца Клічан — памежны гарадок Маскоўскага княства, які размяшчаўся на аднайменным востраве на Селігеры. У 1393 годзе Клічан быў захоплены і спалены наўгародцамі. Па легендзе, пасля гэтага ацалеў адзіны жыхар Клічана, рыбак Яўстафій (Асташка), які перабраўся на суседні паўвостраў на поўдзень Клічана — ад яго горад і атрымаў сваю назву.
У 1772—1775 — цэнтр Асташкаўскага павета Наўгародскай губерні. У 1775 годзе горад і павет былі перададзены ў склад Цвярскога намесніцтва (з 1776 — Цвярская губерня). Пры перапланіроўцы ў павятовых гарадах у XVIII стагоддзі менавіта новая планіроўка Асташкава была ўзята за ўзорную для іншых павятовых гарадоў Расійскай імперыі (як у 1763 г. новая рэгулярная планіроўка Цверы была прызнана за эталонную для губернскіх гарадоў). У 1929—1935 Асташкаў уваходзіў у склад Заходняй вобласці, з 1935 па 1990 — Калінінскай вобласці.
Чыгуначная станцыя.
IC 4057
IC 4057 — галактыка тыпу *2 (падвойная зорка) ў сузор’і Валасы Веранікі.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Горнапрамысловы ландшафт Корнуала і Заходняга Дэвана
Горнапрамысловы ландшафт Корнуала і Заходняга Дэвана — аб’ект са спіса Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Англіі.
Корнуал і Заходні Дэван у пачатку XIX стагоддзя забяспечвалі 2/3 сусветнай вытворчасці медзі. Руднікі і машынныя залы, плавільныя печы і глыбокія шахты, новыя рабочыя гарады і прыватныя домаўладанні, парты і гавані, падсобныя прадпрыемствы — ландшафты гэтага раёна змяніліся пад уплывам хуткага развіцця прагрэсіўных метадаў здабычы волава і медзі.
Дасягненні Корнуала і Заходняга Дэвана паўплывалі на распаўсюджанне горнай справы ва ўсім свеце і сталі важкім укладам у прамысловую рэвалюцыю Англіі. У 1860-х гг. здабыча ў гэтых месцах практычна спынілася, але спецыялісты працягнулі развіваць горнашахтную справу ў Паўднёвай Афрыцы, Цэнтральнай і Паўднёвай Амерыцы. У многіх краінах дагэтуль працягваюць дзейнічаць машынныя залы, пабудаваныя і абсталяваныя па карнуольскім узоры.
Прадстаўляе цікавасць таксама мясцовы фальклор — павер’і пра духаў, якія могуць дапамагаць у пошуку багатых жылаў.
Дзегцяры
Назву Дзегцяры́ маюць:
Світалаўка 2
Світа́лаўка 2 (, Свиталовка 2) — пасёлак ва Уздзенскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Уздзенскага сельсавета.
Бежацк
Бежацк (Бежецк) — горад (з 1775) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Бежацкага раёна Цвярской вобласці. Насельніцтва 25 тыс. чалавек (2010). Заснаваны ў 1137 годзе.
Размешчаны ў паўночна-усходняй частцы Цвярской вобласці. З поўдня на поўнач праз горад працякае рака Малога, прымаючы ў межах горада адзін з буйнейшых сваіх прытокаў — раку Астрэчыну. Бежацк размешчаны за 126 км ад Цверы. Чыгуначная станцыя.
Асноўныя прадпрыемствы горада: завод «Автоспецоборудование» (вытворчасць кампрэсараў, асушальнікаў, пескаструйных апаратаў і інш.), вопытна-эксперыментальны завод (вытворчасць міні-пякарань, металаканструкцый, тэхналагічнага абсталявання), Бежэцксельмаш (вытворчасць ільнокамбайнаў і абсталявання для апрацоўкі лёну), завод «Алвіст» (вытворчасць спірту, алкагольнай прадукцыі), рамонтна-механічны завод (вытворчасць паілак для скаціны, рамонт сельскагаспадарчай тэхнікі), ільнозавод, мясакамбінат і інш.
NGC 1259
NGC 1259 (іншыя абазначэнні — MCG 7-7-46, ARP 310, PGC 12208) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Персей.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Быкава (Навасельскае сельскае паселішча)
Быкава (Быково) — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Навасельскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Чан Ван Ча
Нгуен Чон (Nguyễn Chấn), вядомы як Чан Ван Ча, альбо Трэн Ван Тра (Trần Văn Trà; 1918 — 20 красавіка 1996) — генерал-лейтэнант В’етнамскай народнай арміі, адзін з кіраўнікоў Народнага фронту вызвалення Паўднёвага В’етнама, больш вядомага як В’етконг.
Біяграфія
Нарадзіўся ў правінцыі Куангнгай у 1918 годзе ў сям’і муляра.
У 1938 годзе ўступіў у Камуністычную партыю Індакітая, за што быў адпраўлены французскімі ўладамі ў турму.
Пазней яму ўдалося вызваліцца і ў 1946 годзе далучыцца да В’етнамскай народнай арміі. Аж да 1954 года ўдзельнічаў у антыкаланіяльнай вайне супраць Францыі. У ходзе канфлікту завербаваў больш за 600 японскіх салдат, якія трапілі ў палон падчас Другой сусветнай вайны, на бок в’етнамскіх паўстанцаў. Адначасна Ча быў камандуючым 7-й ваеннай акругай (1949—1950) і намеснікам камандуючага Качынчынай (1951—1954).
Падчас В’етнамскай вайны змагаўся супраць амерыканскіх і паўднёвав’етнамскіх войскаў у складзе В’етконга. Узначальваў Вызваленчую армію Паўднёвага В’етнама. Пад яго камандаваннем партызанскія часці ажыццяўлялі атаку на Сайгон у рамках Тэцкага наступлення 1968 года.
Пасля ўз’яднання краіны працягнуў службу ва ўзброеных сілах. З 1978 па 1982 гады займаў пасаду намесніка міністра абароны. Затым выйшаў на пенсію. З 1989 па 1992 гады быў намеснікам старшыні асацыяцыі ветэранаў В’етнама.
Опціна
О́пціна — возера ў Расонскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Дрыса, за 32 км на ўсход ад гарадскога пасёлка Расоны, каля вёскі Забор′е.
Плошча паверхні 0,65 км². Даўжыня 1,56 км, найбольшая шырыня 0,61 км, даўжыня берагавой лініі 5,48 км. Найбольшая глыбіня возера 6,1 м, сярэдняя 3,8 м. Аб'ём вады 2,46 млн м³. Плошча вадазбору 10,1 км².
Катлавіна Опціна лагчыннага тыпу, выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны стромкія, вышынёй 8—15 м. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі пясчаныя, вышынёй 0,3—0,4 м, на ўсходзе возера зліваюцца са схіламі катлавіны. На возеры 7 астравоў агульнай плошчай 0,03 км². Дно возера ўздоўж берагоў пясчанае, у астатняй частцы выслана сапрапелем. Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Упадаюць ручаі і выцякае ручай у возера Валоба. Надводная расліннасць распаўсюджваецца да глыбіні 2—2,8 м і на адлегласці да 20 м ад берага.
У возеры водзяцца шчупак, лешч, акунь, плотка, краснапёрка, гусцяра, лінь, мянтуз і іншыя рыбы.
Механіка-тэхналагічны факультэт ПДУ
Гісторыя
Механіка-тэхналагічны факультэт арганізаваны 28 чэрвеня 1975 года. Першы набор на машынабудаўнічую спецыяльнасць адбыўся ў 1970 годзе. Механіка-тэхналагічны факультэт з’яўляецца адным з найстарэйшых у ПДУ і працуе ў галіне тэхналогіі апрацоўкі матэрыялаў, стварэння новых высокапрадукцыйных канструкцый, інструментаў і тэхналагічнага абсталявання, рамонтнай вытворчасці.
Сі-Эн Таўэр
Сі-Эн Таўэр (анг: CN Tower) — самы высокі будынак у свеце з 1976 па 2007 год. Яго вышыня складае 553,33 метра. Размешчаны ў Таронта (Канада, правінцыя Антарыа) і з'яўляецца сімвалам гэтага горада. Штогод Сі-Эн Таўэр наведваюць звыш 2 мільёнаў чалавек.
Іванкаўка
Іванкаўка — сяло ў Буландынскім раёне Акмолінскай вобласці Казахстана. Уваходзіць у склад Яргольскай сельскай акругі. Код КАТА — 114037300.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 402 чалавекі (190 мужчын і 212 жанчын). Паводле звестак перапісу 2009 года ў сяле пражываў 331 чалавекі (169 мужчын і 162 жанчыны).
Дарослы
Даро́слы — чалавек, які дасягнуў пэўнага ўзросту, і ў дачыненні якога ёсць падставы меркаваць, што ён валодае цялеснай і ментальнай сталасцю. Дарослы індывід мае тыя неабходныя веды і ўменні, якія дазваляюць яму прымаць рашэнні, важныя на яго жыццёвым шляху.
У параўнанні з падлеткамі, дарослыя надзеленыя большымі правамі і большай адказнасцю. Як правіла, дарослыя ў стане самі сябе забяспечваць. Уваходжанне ў дарослы век, у залежнасці ад заканадаўства, суправаджаецца атрыманнем такіх правоў, як кіраванне аўтамабілем, ужыванне алкаголю, паленне, самастойны выезд за мяжу, удзел у палітычнай жыцці (атрыманне правоў абіраць і быць абраным), палавыя адносіны і шлюб.
Нямецкая акупацыя Люксембурга падчас Першай сусветнай вайны
Герма́нская акупа́цыя Люксембу́рга падчас Першай сусветнай вайны працягвалася з 2 жніўня 1914 года па 11 лістапада 1918 года. Нямецкія войскі, развіваючы наступленне супраць Францыі, акупавалі Люксембург. На працягу акупацыі Люксембургу было дазволена захаваць свой урад і палітычную сістэму. Палітычныя партыі краіны спрабавалі засяродзіцца на іншых пытаннях, такіх як эканоміка, адукацыя і канстытуцыйная рэформа.
Унутрыпалітычная сітуацыя ў Люксембургу была ўскладнена смерцю прэм’ер-міністра Поля Эйшэна ў 1915 годзе. Пасля яго смерці змяніліся некалькі ўрадаў, а пасля вываду нямецкіх войскаў у краіне пачаўся канстытуцыйны крызіс.
Перадгісторыя
З 1867 года па ўмовах Лонданскага дагавора Люксембург быў абвешчаны нейтральнай дзяржавай. У чэрвені 1914 года аўстрыйскі эрцгерцаг Франц Фердынанд быў забіты сербскім нацыяналістам, што прывяло да пагаршэння адносін паміж Аўстра-Венгрыяй і Сербіяй, а затым і да вайны паміж імі. 28 ліпеня Аўстра-Венгрыя абвясціла вайну Сербіі, пасля чаго 1 жніўня Германія абвясціла вайну Расіі, пачалася Першая сусветная вайна.
Пасля аб’яўлення Францыяй вайны Германіі, 3 жніўня, нямецкае камандаванне прыняло рашэнне аб рэалізацыі плана Шліфена, які прадугледжваў абыход асноўных сіл французскай арміі праз тэрыторыю нейтральных дзяржаў і выхад да Парыжу.
З 1860-х гадоў, люксембуржцы ўсведамлялі нямецкія амбіцыі і ўрад Люксембурга быў інфармаваны аб палажэннях плана Шліфена. Улічваючы этнічныя і моўныя сувязі паміж Люксембургам і Германіяй, люксембуржцы баяліся, што немцы могуць уключыць Люксембург ў склад Германскай імперыі. З мэтай пазбягання гэтага, урад Люксембурга паўторна пацвердзіў нейтралітэт краіны.
Уварванне
Пасля пачатку вайны і разгортвання германскай арміі супраць войскаў Антанты на Заходнім фронце Люксембург апынуўся перавалачным пунктам для 4-й нямецкай арміі. Адна з чыгунак з Рэйнскай вобласці ў Францыю праходзіла праз Труав’ерж, на поўначы Люксембурга. Выкарыстанне гэтай чыгуначнай станцыі нямецкімі войскамі стала першым парушэннем нейтралітэту Люксембурга. Прэм’ер-міністр Эйшен пратэставаў, аднак не змог прадухіліць уварванне нямецкай арміі.
2 жніўня пачалося поўнамаштабнае ўварванне: нямецкія войскі рухаліся праз паўднёва-ўсходнюю частку краіны, перасякаючы раку Мозель у Рэміхе і Васербіліге, у накірунку сталіцы — Люксембурга. Дзясяткі тысяч нямецкіх салдат уступілі на тэрыторыю Люксембурга ў гэтыя дваццаць чатыры гадзіны. Вялікая княгіня Марыя Адэлаіда загадала арміі Вялікага княства, якая складалася з 400 ваеннаслужачых не аказваць супраціву нямецкім войскам. У другой палове дня 2 жніўня Марыя Адэлаіда і прэм’ер-міністр Эйшен сустрэліся з нямецкім генералам Рыхардам Карлам фон Тэсмарам на мосце Адольфа ў сталіцы. Нямецкая ваенная прысутнасць была ўспрынята кіраўніцтвам княства як непазбежнасць. 2 жніўня 1914 года канцлер Германіі Тэабальд фон Бэтман-Гольвег заявіў, што акупацыя Люксембурга апраўданая з ваеннага пункту гледжання, паколькі Францыя мела намер уварвацца ў Люксембург раней. Французскі бок заявіў, што гэты аргумент не з’яўляецца апраўданнем парушэнню нейтралітэту Вялікага Герцагства. Бэтман-Гольвег таксама выказаў шкадаванне ў сувязі з акупацыяй Люксембурга, прапаноўваючы кампенсацыі за страты ў сувязі з прысутнасцю нямецкіх войскаў. 4 жніўня Бэтман-Гольвег заявіў у Рэйхстагу:
Аднак пазней, Бэтман-Гольвег перагледзеў свае заявы з нагоды Люксембурга. У сваёй вераснёўскай праграме, германскі канцлер прапанаваў уключыць Люксембург ў склад Германскай імперыі. Пасля перамогі сіл Антанты ў бітве на Марне, пачалася пазіцыйная вайна, што азначала працяг нямецкай акупацыі Люксембурга.
Урад Эйшэна
Пасля пачатку пазіцыйных баявых дзеянняў грамадскасць Люксембурга разумела, што захаванне права на самакіраванне можна дамагчыся толькі лаяльнасцю да Германіі. Урад Поля Эйшэна заручыўся падтрымкай люксембуржцаў, якія верылі ў здольнасць дасведчанага палітыка кіраваць краінай падчас акупацыі. 4 жніўня 1914 года Эйшэн выправадзіў з краіны французскага міністра ў Люксембургу, а затым праз чатыры дні пакінуў краіну і бельгійскі міністр. У 1915 годзе пасля ўступлення Італіі ў вайну італьянскі міністр таксама пакінуў Люксембург. Таксама Эйшен адмовіўся крытыкаваць Германскі мытны саюз, хоць да пачатку вайны ён адкрыта заяўляў аб выхадзе з яго.
13 кастрычніка 1914 года, люксембургскі журналіст Карл Дардар быў арыштаваны немцамі за публікацыю антынямецкага артыкула. Ён быў дастаўлены ў Кобленц і прыгавораны нямецкім ваенным судом да трох месяцаў турмы. Эйшэн быў абураны гэтым выпадкам і заявіў нямецкаму міністру ў Люксембургу, што гэта дзеянне нанесла «прамую шкоду нацыянальнаму суверэнітэту Вялікага Герцагства».
У студзені 1915 года немцамі быў арыштаваны і асуджаны яшчэ адзін грамадзянін Люксембурга па абвінавачванні ў сувязях з французскай разведкай. Эйшэн і міністр юстыцыі Люксембурга Віктар Торн зноў выказалі сваю незадаволенасць.
Летам 1915 года Поль Эйшэн паспрабаваў абмежаваць ролю Каталіцкай царквы ў сістэме адукацыі. Аднак гэтая ініцыятыва прэм’ера выклікала рэзкую незадаволенасць Вялікай герцагіні Марыі Адэлаіды, якая прапанавала яму сысці ў адстаўку.
Смерць Эйшэна
Пасля смерці Эйшэна пачалася палітычная барацьба паміж клерыкаламі і антыклерыкаламі. Супрацьстаялыя бакі не змаглі забяспечыць сабе большасць у заканадаўчым органе. Каталіцкія кансерватары, сфармаваўшы найбуйнейшы блок, не змаглі сабраць кааліцыю большасці.
Урад Манжэны
На наступны дзень пасля смерці Поля Эйшена Марыя Адэлаіда заклікала міністра фінансаў Маціяса Манжэна сфармаваць урад меншасці. Манжэна быў абвешчаны часовым прэм’ер-міністрам і атрымаў афіцыйную пасаду «Старшыня Рады». Урад Манжэны не павінен быў быць пастаянным. Княгіня Марыя Адэлаіда, прызначыўшы дасведчанага палітыка Манжэну хацела стабілізаваць палітычную сітуацыю ў краіне.
4 лістапада 1915 года Маціяс Манжэна прапанаваў кандыдата на пасаду кіраўніка школы для настаўнікаў. Аднак Марыя Адэлаіда не пагадзілася з выбарам прэм’ер-міністра. Манжэна, надаючы вялікае значэнне адукацыі, праявіў настойлівасць і не пажадаў ісці на саступкі кіраўніцай. У выніку гэтага канфлікту, на наступны дзень Маціяс Манжэна быў адпраўлены ў адстаўку, усяго толькі праз 25 дзён пасля свайго прызначэння.
Урад Лутша
Пасля адстаўкі Манжэны, вялікая княгіня вырашыла сфармаваць кабінет міністраў, які складаўся з кансерватараў на чале з Юберам Лутшэм. Аднак палата дэпутатаў выступіла супраць гэтага. Партыя права мела толькі 20 месцаў з 52, аднак павінна была стаць фактычна кіруючай партыяй. Гэта выклікала абурэнне левых палітычных сілаў, якія абвінавацілі Марыю Адэлаіду ў спробе дзяржаўнага перавароту. Княгіня, спрабуючы знайсці выхад з тупіковай сітуацыі распусціла парламент. 23 снежня 1915 года ў Люксембургу прайшлі парламенцкія выбары, па выніках якіх Партыя права атрымала 25 месцаў, аднак гэтага не хапіла для фармавання ўрада. 11 студзеня 1916 года палата дэпутатаў выказала вотум недаверу ўраду і Лутш быў адпраўлены ў адстаўку.
Фарміраванне кансенсусу
Пасля сыходу ў адстаўку кансерватыўнага кабінета міністраў, Марыя Адэлаіда звярнулася да вядучага лібэральнага палітыка краіны Віктору Торну з просьбай сфармаваць новы ўрад. Поль Эйшен кіраваў Люксембургам 27 гадоў і падзенне двух кабінетаў міністраў за такі кароткі прамежак часу, прывялі да расчаравання люксембуржцаў ў сваіх палітыках. Торн, звярнуўшыся да палаты дэпутатаў з просьбай аб падтрымцы яго ўрада стаў прымірэнчай фігурай у палітыцы Люксембурга. У сваім выступе перад дэпутатамі ён заявіў: «Калі вы хочаце ўрад, які дзейнічае, і здольны дзейнічаць, то неабходна, каб усе партыі падтрымлівалі гэты ўрад». Палітычныя партыі пагадзіліся падтрымаць новы ўрад пры ўмове, што кожная з іх будзе запрошаная ва ўрад. Торн быў вымушаны пагадзіцца на гэтыя ўмовы. У выніку гэтага было сфармавана кааліцыйны ўрад, у які ўвайшлі вядучыя люксембургскія палітыкі. Акрамя самога Торна, ва ўрад патрапілі кансерватары Леон Каўфман і Антуан Лефорт, лідар сацыялістаў Мішэль Вельтэр і ліберал Леон Маўтрыер.
Недахоп харчавання
Найбольш актуальнай праблемай для ўрада падчас акупацыі была недахоп харчавання. Вайна прывяла да таго, што імпарт прадуктаў харчавання стаў немагчымы. Для таго, каб спыніць пагаршэнне сітуацыі ўрад забараніў экспарт прадуктаў харчавання з Люксембурга. Акрамя гэтага, урад ўсталяваў кантроль коштаў для процідзеяння падаражанню, каб зрабіць прадукты харчавання больш даступнымі для бедных слаёў насельніцтва. Аднак сітуацыя пагаршалася, а германскія акупацыйныя ўлады не прыкладалі намаганняў, каб палепшыць сітуацыю.
У 1916 годзе харчовы крызіс узмацніўся з-за дрэннага ўраджаю бульбы, які быў на 30-40 % менш у параўнанні з ураджаем папярэдняга года. Нягледзячы на цяжкую харчовую сітуацыю, масавага голаду ў Люксембургу ўдалося пазбегнуць. Тым не менш, харчовы крызіс прывёў да таго, што парламент запатрабаваў адстаўкі міністра сельскай гаспадаркі і гандлю Міхаэля Велтэра. 3 студзеня 1917 года Велтэр быў адпраўлены ў адстаўку, а яго месца заняў іншы сацыяліст Эрнэст Леклер.
Забастоўка прамыслоўцаў
Незадаволенасць сярод насельніцтва пастаянна расло падчас акупацыі, асабліва на прамыслова развітым поўдні краіны. Восенню 1916 года першыя прафсаюзы работнікаў металургічнай прамысловасці паўсталі ў сталіцы і ў Эш-сюр-Альзэце. Падчас акупацыі вытворчасць чыгуну ў краіне рэзка ўпала, што стварала дадатковую напружанасць. У сакавіку і красавіку 3 беспартыйных дэпутата былі абраныя ў Палату дэпутатаў ад кантона Эш-сюр-Альзэт. Гэтыя незалежныя дэпутаты сталі адзінай заканадаўчай апазыцыяй ўраду нацыянальнага саюза.
У сувязі з блакадай ўзбярэжжа Германіі флотам Брытанскай імперыі, нямецкі ўрад залежаў ад рэсурсаў Люксембурга, так, напрыклад, у 1916 годзе люксембуржцы вырабілі больш адной сёмай частцы нямецкага пераробнага чыгуну. Таму нямецкія акупацыйныя ўлады не маглі дазволіць забастоўкам пачацца сярод металургаў і шахцёраў Люксембурга. Баючыся акцый грамадзянскага непадпарадкавання і масавых забастовак, германскі генерал фон Тэсмар заявіў аб тым, што любой асобе, якая ўчыніла акт гвалту супраць нямецкіх войскаў ці ўдзельнічае ў забастоўках пагражае смяротнае пакаранне.
Нягледзячы на пагрозы фон Тэсмара забастоўка ў Люксембургу пачалася, аднак неўзабаве немцам удалося арыштаваць лідараў забастоўкі і яна была спыненая. Двое лідараў затым былі асуджаныя нямецкім ваенна-палявым судом у Трыры да 10 гадоў пазбаўлення свабоды, што выклікала пратэст урада Люксембурга. Падаўленне забастоўкі сіламі нямецкіх войскаў, а не люксембургскай жандармерыі прывяло да таго, што ў знак пратэсту 19 чэрвеня 1917 года ўрад Віктора Торна зышоў ў адстаўку.
Плішча
Даўжыня 22 км. Плошча вадазбору 62 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,6 м/км. Пачынаецца на поўдзень ад вёскі Калядзічы Ваўкавыскага раёна, у нізоўі цячэ па лясістай мясцовасці, праз возера Немнішча, упадае ў Рось за 1,9 км на паўднёвы ўсход ад аграгарадка Дубна Мастоўскага раёна. Пойма ў вярхоўі забалочаная. Рэчышча на працягу 8 км каналізаванае (вёска Агароднікі — 1,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Кульшычы).
Уралогія
Уралогія (ад υρον — мача і  — вучэнне, навука) — раздзел клінічнай медыцыны, якая вывучае этыялогію, патагенез, дыягностыку захворванняў органаў мачавой сістэмы, мужчынскай палавой сістэмы, захворванняў надныркнікаў і іншых паталагічныхх працэсаў ў забрушыннай прасторы і распрацоўвае метады іх лячэння і прафілактыкі.
Уралогія — хірургічная дысцыпліна, галіна хірургіі. Таму ў адрозненні ад нефралогіі, уралогія заёмаецца ў асноўным пытаннямі хірургічнага лячэння вышэй пералічаных органаў і сістэм.
Мсцібава
Мсці́бава (, Мстибово) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці, на рацэ Гнезна. Уваходзіць у склад Гнезнаўскага сельсавета.
Гісторыя
Першае паселішча на месцы Мсцібава — гарадзішча — сфарміравалася ў XII—XIII стагоддзях. У XV стагоддзі згадваецца гаспадарскі двор і вёска Мсцібогаў, якія вялікі князь Казімір перадаў Яну Кезгайлу, старосту жамойцкаму.
У 1492 годзе Мсцібава згадваецца пад цяперашняй назвай, у складзе Ваўкавыскага павета. 3 першай чвэрці XVI стагоддзя зноў уладанне вялікіх князёў. У 1533 годзе каралева і вялікая княгіня Бона ўтварыла Мсцібаўскае нягродавае староства. Старостамі ў розныя часы былі Іван Гарнастай, Валовічы, Весялоўскія, Ракоўскія, Глябовічы, Сапегі, Масальскія, Бжастоўскія, Агінскія. У 1572 і 1576 гадах у мястэчку адбываліся з’езды шляхты Рэчы Паспалітай, на апошнім з якіх пастанавілі абраць каралём і вялікім князем Стэфана Баторыя.
У вайну Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў Мсцібава і староства істотна пацярпелі: з 543 будынкаў тут засталося толькі 230. Паводле інвентару 1738 года ў мястэчку меліся Рынак, 3 вуліцы (Белская, Гродзенская і Роскі гасцінец), касцёл і грэка-каталіцкая царква Святога Спаса, 2 карчмы. У 1744 годзе кароль і вялікі князь Аўгуст Саксонскі надаў мястэчку магдэбургскае права. Станам на 1775 год — 162 двары, пры замку існавалі карчма, млын, кляштар марыявітак. У 1792 годзе каля мястэчка адбылася бітва войска Вялікага Княства Літоўскага з кааліцыяй расійскіх войскаў і аддзелаў Таргавіцкай канфедэрацыі.
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Мсцібава апынулася ў складзе Расійскай імперыі, дзе стаў цэнтрам воласці Ваўкавыскага павета Гродзенскай губерні. Станам на 1836 год у мястэчку было 66 двароў. На 1886 год — 103 двары, 2 царквы, касцёл, сінагога, пошта, багадзельня, 6 крам, 5 корчмаў, 3 рэгулярныя кірмашы. На 1914 год — 208 двароў.
Згодна з Рыжскім мірным дагаворам (1921) Мсцібава апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе стала цэнтрам гміны Ваўкавыскага павета Беластоцкага ваяводства.
У 1939 годзе Мсцібава ўвайшло ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 года стала цэнтрам Мсцібаўскага сельсавета (з 28 ліпеня 1967 года ў Гнезнаўскім сельсавеце ). Статус паселішча панізілі да вёскі. Станам на 1997 год тут было 186 двароў, на 1 студзеня 2004 года — 175 двароў.
Інфраструктура
У Мсцібаве працуюць базавая школа, бібліятэка, клуб.
Джон Мэйв
Джон Мэйв (John Mawe) — брытанскі мінералог, вядомы за свае практычныя распрацоўкі ў гэтай дысцыпліне.
Мэйв нарадзіўся ў Дэрбі ў 1764 годзе. Яго маці памерла, калі яму было 10 гадоў, і яго гадавала другая жонка бацькі, Фрэнсіс (народжаная Бэйгтан, Francis Beigton). У раннія гады ён каля 15 лёт правёў у моры, у 1790 годзе стаў капітанам гандлёвага судна Трэнт (Trent), які вёў гандаль з Санкт-Пецярбургам.
У 1793 годзе Мэйв паступіў у вучнёўства да дэрбскага муляра Рычарда Браўна (Richard Brown, 1736—1816), і жаніўся на яго дачцы Сары 1 лістапада 1794 года. «Браўн і Мэйв» стала імем бізнесу па перапродажам побач з Ковент Гардэн (Covent Garden) у 1797 годзе; дзялкі прадавалі аб'екты, створаныя з дэрбішырскага мармуру на фабрыцы ў Дэрбі. Мэйв быў менеджарам гэтага бізнесу, заснаванага ў 1794 годзе. Геалагічныя дыяграмы дэрбішырскага зрэзу, зробленыя з дэрбішырскіх мінералаў, якія захоўваюцца ў Музеі і мастацкай галерэі Дэрбі, раней лічыліся зробленымі Уайтам Уотсанам, але цяпер прынята лічыць, што частка з іх рэальна была зроблена Браўнам і Мэйвам.
У канцы стагоддзя Джон Мэйв здзейсніў вандраванне па большасці шахт Англіі і Шатландыі, калекцыяніруючы мінералы для кабінета караля Іспаніі. У 1800 годзе ён стаў уладальнікам крамы каралеўскіх музеяў у Матлак Баце, з-за якой яму прыйшлося ўступіць у спрэчку з Томасам Пірсанам наконт бліжэйшых шахт. У жніўні 1804 года ён пачаў «вандраванне пра камерцыйны эксперымент» у Рыа-дэ-ла-Плата, аплачанае партугальскім рэгентам. Яго мэтай было ацаніць кошт золатаздабыўнай і алмазнай прамысловасці, якія маглі б аздаравіць эканоміку Бразіліі. Мэйв дасягнуў Кадыса калі пачалася вайна паміж Англіяй і Іспаніяй, і ён быў заблакіраваны ў горадзе, дзе захварэў і ледзь не памёр. У сакавіку 1805 года ён адплыў з Кадыса ў Мантэвідэа, дзе па прыбыцці быў пасаджаны ў турму як англійскі шпіён. Яго неўзабаве выкупілі на свабоду, але быў інтэрнараваны аж да захопу Мантэвідэа Уільямам Берэсфордам у 1806 годзе.Ён суправаджаў экспедыцыю Джона Уайтлока ў Буэнас-Айрэс, і па вяртанні ў Мантэвідэа купіў шхуну і адплыў у Бразілію, заходзячы ў розныя порты па шляху, уключаючы востраў святой Катарыны. У Бразіліі ён быў добра прыняты прынцам-рэгентам, якія даў яму дазвол на наведванне алмазных капалень Мінас Герас і іншых у 1809-10 гадах, і таксама даў яму доступ да дзяржаўных архіваў.
Мэйв вярнуўся ў Лондан у 1811 годзе і адкрыла крама ў Страндзе, побач з Сомерсет Хаўс, стаўшы добра вядомым мінералогам-практыкам. У 1813 ён быў выбраны ў Каралеўскае геалагічнае таварыства Корнуолла, і ў 1817 атрымаў дыплом Мінералагічнага таварыства Ены.
У Джона і Сары Мэйваў было два дзіцяці, дачка і сын. Сын, Джон Сейнт Мэйв (John Saint Mawe, 1797—1820), памёр у 22 годы; жаданнем Сары было быць пахаваным побач з ім. Іх дачка выйшла замуж за Энтані Тысінгтана Татлоу (Anthony Tissington Tatlow, 1789—1828), які стаў партнёрам Мэйва ў адносінах да крамы ў Чэлтэнхэме ў 1816 годзе.
Мэйв памёр у Лондане 26 кастрычніка 1829 года. Памятная дошка размешчана ў цэрквы Кастлетана. Яго справу працягнуў Джэймс Тэнант, у супрацоўніцтве з удавой Мэйва, да 1840 года. У Сары Мэйв быў тытул «мінералагіста Яго Вялікасці» да выхаду на пенсію.
Працы
Таксама ён напісаў: Он редактировал второе издание Wodarch’s Introduction to Conchology, 1822, і напісаў запіску The Occurrence of Diamonds, &c., in Brazil для працы Людвіга Вільгельма Гілберта Annalen der Physik lix. (1818), акрамя On the Tourmaline and Apatite of Devonshire для ''Quart. Journ. of Science'', iv. (1818). Рукапіс On a Gold Mine in South America захоўваецца ў бібліятэцы Геалагічнага таварыства Лондана.
Шматлікія публікацыі Мэйва ілюстраваны працамі Джэймса Совербая і яго сыноў.
Павел Мацвеевіч Мешчаракоў
Павел Мацвеевіч Мешчаракоў (1912—1989) — падпалкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1943).
Біяграфія
Павел Мешчаракоў нарадзіўся 13 снежня 1912 года ў вёсцы Парцы (цяпер — Кадошкінскі раён Мардовіі). Пасля заканчэння дзевяці класаў школы працаваў рахункаводам. У 1935—1937 гадах праходзіў службу ў Рабоча-сялянскай Чырвонай Арміі. Пасля дэмабілізацыі працаваў бухгалтарам у Туркменскай ССР. У маі 1942 года Мешчаракоў паўторна быў прызваны ў армію. У снежні таго ж года ён скончыў Харкаўскае артылерыйскае вучылішча. З сакавіка 1943 года — на франтах Вялікай Айчыннай вайны. У 1944 годзе скончыў курсы ўдасканалення каманднага складу. У баях быў паранены.