cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гіпаліт Корсак (1723—1787)
Біяграфія
Староста велятыцкі, сурагатар земскі, 28 лютага 1765 года быў прызначаны на ўрад падстолія новагародскага, з 1766 г. стаў стольнікам.
2 снежня 1754 г. нейкі Г. Корсак атрымаў прывілей на вытворчасць лясных матэрыялаў (клёпка, балі, машты) і іх продаж. 3 кастрычніка 1761 г. яшчэ адзін прывілей Аўгуста ІІІ падстолію новагародскаму Корсаку, які мае ў старостве Велатычы в. Мёдча і Секшчы ў Аршанскім павеце: дазвалялася ўступіць іх Антонію і Марыяне з Галінскіх Багушэвічам, скарбнікам менскім, мужу і жонцы, з падданымі жыхарамі, забудовамі, палямі, грунтамі засаджанымі і незасаджанымі, з лугамі, лясамі, гаямі, рэчкамі, ставамі, азёрамі, прудамі, млынамі, карчмамі і інш., да гэтага маёнтка належачым.
Сям’я
У трэцім шлюбе з Ядвігай з Гюнтэраў меў сына Раймунда (1768—1817), паэта.
Свята-Успенская царква (Кашэвічы)
Свята-Успенская царква — праваслаўны храм у в. Кашэвічы (Петрыкаўскі раён). Помнік драўлянага дойлідства. Пабудаваная ў 1642 г.
Архітэктура
Спачатку мела глыбінна-прасторавую кампазіцыю, складалася з квадратнага ў плане асноўны аб’ёму і пяціграннай алтарнай апсіды. У другой палове XIX ст. да асноўнага аб’ёму з захаду прыбудаваная двух’ярусная чацверыковая вежа-званіца з дахам складанай канфігурацыі. Над асноўным аб’ёмам двух’ярусны васьмерыковы верх (у інтэр'еры пераход да яго ад ніжняга чацверыка на ветразях, у якіх прарэзаныя дэкаратыўныя галаснікі), завершаны цыбулепадобным купалам. Алтарная апсіда накрытая шатровым дахам з купалком на глухім барабане. Дахі злучаныя прамежкавай двухсхільнай стрэшкай. Сцены звонку гарызантальна ашаляваныя, прамавугольныя вокны аздобленыя плоскімі ліштвамі.
Інтэр’ер
У інтэр’еры асноўны аб’ём злучаны з алтарнай часткай праёмам у выглядзе стылізаванай двухпралётнай аркі, мае кансольна-бэлечныя хоры, агароджаныя балюстрадай. Помнік адметны своеасаблівай сістэмай прапорцый, звязанай са старажытна-рускім дойлідствам.
Белаазёрскі канал
Белаазёрскі канал — меліярацыйны канал у Беларусі, у Драгічынскім раёне Брэсцкай вобласці, правы прыток Дняпроўска-Бугскага канала.
Даўжыня канала 16 км. Пачынаецца з возера Белае на мяжы з Валынскай вобласцю Украіны, за 5,6 км да поўдня ад вёскі Гаравіца. Упадае ў водападзельны б’еф Дняпроўска-Бугскага канала каля вёскі Селішча. Пабудаваны ў 1905—1910 гадах для падачы вады з Прыпяці; рэгулюецца плацінай каля аграгарадка Радастава.
Варшаўская канфедэрацыя (1704)
Варша́ўская канфедэра́цыя — канфедэрацыя Рэчы Паспалітай, створаная 16 лютага 1704 года пры падтрымцы Швецыі супернікамі Аўгуста II Фрыдрыха і яго прамаскоўскай палітыкі пад час Вялікай Паўночнай вайны.
Канфедэрацыя паўстала з ранейшай. Канфедэраты пазбавілі ўлады Аўгуста II і абвясцілі беcкаралеўе. 12 ліпеня 1704 у Варшаве без выбараў каралём быў абвешчаны шведскі кандыдат — пазнаньскі ваявода Станіслаў Ляшчынскі. Антышведскі лагер у супрацвагу 20 мая ўтварыў Сандомірскую канфедэрацыю.
Аўгуст II з прыхільнікамі звярнуліся па дапамогу да Масковіі і 30 жніўня падпісалі Нараўскі дагавор, паводле якога Рэч Паспалітая ўступала ў вайну са Швецыяй на баку Масковіі, а маскоўскія войскі атрымалі права дзейнічаць на тэрыторыі Рэчы Паспалітай супраць шведаў і іхніх саюзнікаў. Ваеннае процістаянне варшаўскіх і сандомірскіх канфедэратаў працягвалася да восені 1706 года і атрымала назву грамадзянскае вайны.
Старажытныя Афіны
Старажытныя Афіны  — горад-дзяржава ў Атыцы, якая з V стагоддзя да н.э. адагрывала нароўні са Спартай вядучую ролю ў гісторыі Старажытнай Грэцыі. У Старажытных Афінах сфарміравалася дэмакратыя, атрымалі класічныя формы філасофія і мастацтва тэатра.
Археалагічнае вывучэнне Афін пачалося ў 30-х гадах XIX стагоддзя, аднак раскопкі набылі сістэматычны характар толькі з утварэннем у Афінах у 70-80-я гады французскай, нямецкай і англійскай археалагічных школ. Захаваныя да нашых дзён літаратурныя крыніцы і археалагічны матэрыял дапамагаюць узнавіць гісторыю афінскага поліса. Асноўнай літаратурнай крыніцай па гісторыі Афін перыяду фарміравання дзяржавы — «Афінская палітыя» Арыстоцеля (IV стагоддзе да н.э.).
Станаўленне Афінскай дзяржавы
Паводле афінскай традыцыі, поліс узнік у выніку так званага сінайкізму — аб'яднання адасобленых радавых абшчын Атыкі вакол Афінскага акропаля. Правядзенне сінайкізму старажытнагрэчаскае паданне прыпісвае паўміфічнаму цару Тэсею, сыну Эгея (паводле традыцыі, каля XIII стагоддзя да н.э.; у рэчаіснасці ж працэс сінайкізму працякаў на працягу некалькіх стагоддзяў з пачатку 1-га тысячагоддзя да н.э.). Тэсею прыпісваецца ўвядзенне найстаражытнага ладу афінскай абшчыны, падзел яе насельніцтва на эўпатрыдаў, геамораў і дэміургаў. Паступова ў руках радавой арыстакратыі (гэта значыць эўпатрыдаў) засяроджваліся буйныя зямельныя надзелы, у залежнасць ад яе трапляла большая частка свабоднага насельніцтва (дробных зямельных уласнікаў); расла пазыковая кабала. Незаможныя даўжнікі адказвалі перад крэдыторамі не толькі сваёй маёмасцю, але і асабістай свабодай і свабодай членаў сваёй сям'і. Пазыковая кабала служыла адным з крыніц рабства, якое набывала ўжо большае развіццё. Нароўні з рабамі і свабоднымі ў Афінах існаваў прамежкавы слой — так званыя метэкі — асабіста свабодныя, але пазбаўленыя палітычных і некаторых эканамічных правоў. Захоўвалася і стары падзел дэмаса на філы, фратрыі і роды. Кіраваліся Афіны дзевяццю архонтамі, якія штогод выбіраліся з ліку арыстакратаў, і арэапагам — саветам старэйшын, які папаўняўся архонтамі, якія ўжо адбылі тэрмін паўнамоцтваў.
Першыя рэформы. Эпоха Салона
З ростам маёмаснай няроўнасці паглыбляліся сацыяльна-эканамічныя супярэчнасці і абвастралася барацьба паміж радавой арыстакратыяй і дэмасам, якія дамагаліся ўраўнавання ў правах, перадзелу зямлі, анулявання даўгоў і адмены пазыковай кабалы. У сярэдзіне VII стагоддзя да н.э. арыстакрат Кілан распачаў няўдалую спробу авалодаць уладай. Каля 621 да н.э. пры архонце Драканце былі ўпершыню запісаны заканадаўчыя звычаі, якія трохі абмежавалі самаўпраўнасць суддзяў-арыстакратаў. У 594—593 да н.э. пад ціскам дэмаса Салонам былі праведзены рэформы: яны істотна змянілі ўвесь лад сацыяльна-палітычнага жыцця Афін, у выніку чаго знішчана пазыковая кабала, надалей забаронены продаж грамадзян за даўгі ў рабства, ануляваны пазямельныя даўгі (якія віселі над дробнымі земляробамі), усталявана свабода завяшчання, што спрыяла развіццю прыватнай уласнасці; заснаваны новы дзяржаўны орган — Савет чатырохсот, ажыццёўлены шэраг мерапрыемстваў, якія заахвочвалі рамяство і гандаль. Салону прыпісваецца таксама падзел усіх грамадзян маёмасным цэнзам на 4 разрады: пентакасіямедымны, гіпеі, зеўгіты, феты, прыналежнасць да якіх стала цяпер вызначала іх правы і абавязкі перад дзяржавай. Таксама Салон рэфармаваў атычны каляндар, увёў сістэму актаэтэрыд. Аднак сацыяльна-палітычная барацьба не спынілася. Рэформамі былі незадаволены як сяляне, якія не дасягнулі перадзелу зямлі, так і радавая знаць, якая страціла ранейшае прывілеяванае становішча.
Эпоха Пісістрата і Клісфена
Каля 560 года да н.э. у Афінах адбыўся палітычны пераварот: усталявалася тыранія Пісістрата, які праводзіў палітыку ў інтарэсах сялянства і гандлёва-рамесных слаёў дэмаса супраць радавой знаці. Пры ім Афіны дамагліся вялікіх замежнапалітычных поспехаў: распаўсюдзілі свой уплыў на шэраг астравоў Эгейскага мора, умацаваліся на абодвух берагах Гелеспонта. Афіны разрасліся, упрыгожыліся новымі будынкамі і статуямі. У горадзе пабудаваны вадаправод. У часы кіравання Пісістрата і яго сыноў запрашаліся да двара лепшыя паэты. Пасля смерці Пісістрата ў 527 годзе да н.э. улада перайшла да яго сыноў Гіпія і Гіпарха, але як і ва ўсёй Грэцыі, тыранія ў Афінах апынулася кароткачасовай: Гіпарх быў забіты змоўшчыкамі, а Гіпій — зрынуты ў 510 годзе да н.э. Спроба радавой знаці захапіць уладу выклікала ў 508 годзе да н.э. паўстанне дэмаса, узначаленае Клісфенам. Здабытая перамога была замацавана рэформамі: ранейшыя 4 радавыя філы заменены 10 новымі, пабудаванымі па тэрытарыяльнай прыкмеце. Створаны новыя органы кіравання: Савет пяцісот і калегія 10 стратэгаў. У выніку рэформаў Клісфена знішчаны апошнія перажыткі радавога ладу, завяршыўся працэс станаўлення дзяржавы як апарата панавання класа рабаўладальнікаў.
Афінская гегемонія
На другую палову V стагоддзя да н.э. прыпадае перыяд найвялікшага культурнага росквіту Афін — так званы залаты век Перыкла. У Афінах жылі і дзеялі выдатныя навукоўцы, мастакі і паэты, у прыватнасці гісторык Герадот, філосаф Анаксагор, скульптар Фідый, паэты Эсхіл, Сафокл, Еўрыпід, сатырык Арыстафан. Палітычнае і судовае красамоўства афінян пераймалі аратары ўсіх грэчаскіх гарадоў. Мова афінскіх пісьменнікаў — атычны дыялект — атрымала паўсюднае распаўсюджванне, стаў літаратурнай мовай усіх элінаў. У Афінах вялося велізарнае будаўніцтва: па сістэме Гіпадама Пірэй перабудаваны і злучаны так званымі доўгімі сценамі з гарадскімі ўмацаваннямі ў адзінае абарончае ўмацаванне, было завершана будаўніцтва асноўных пабудоў, якія склалі ансамбль Афінскага акропаля — шэдэўра сусветнай архітэктуры. Храм Парфенон (пабудаваны ў 447—438 да н.э. архітэктарамі Іктынам і Калікратам), статуі працы Фідыя і іншыя творы афінскага выяўленчага мастацтва 5 стагоддзя служылі ўзорамі для многіх пакаленняў мастакоў наступных стагоддзяў.
Пелапанеская вайна. Пад уладай Македоніі
Старажытныя Афіны (грэч. Αρχαία Αθήνα) — горад-дзяржава ў Атыцыя, якая з V стагоддзя да н.э. адагрывала нароўні са Спартай вядучую ролю ў гісторыі Старажытнай Грэцыі. У Старажытных Афінах сфарміравалася дэмакратыя, атрымалі класічныя формы філасофія і мастацтва тэатра.
Археалагічнае вывучэнне Афін пачалося ў 30-х гадах XIX стагоддзя, аднак раскопкі набылі сістэматычны характар толькі з утварэннем у Афінах у 70-80-я гады французскай, нямецкай і англійскай археалагічных школ. Захаваныя да нашых дзён літаратурныя крыніцы і археалагічны матэрыял дапамагаюць узнавіць гісторыю афінскага поліса. Асноўнай літаратурнай крыніцай па гісторыі Афін перыяду фарміравання дзяржавы — «Афінская палітыя» Арыстоцеля (IV стагоддзе да н.э.).
Аднак «залаты век» працягваўся параўнальна нядоўга. Дабрабыт афінскіх грамадзян грунтаваўся не толькі на эксплуатацыі рабоў, але і на эксплуатацыі насельніцтва саюзных гарадоў, што спараджала пастаянныя канфлікты ўнутры Афінскай архэ. Канфлікты гэтыя пагаршаліся нястрымным імкненнем Афін да пашырэння сферы свайго палітычнага і эканамічнага ўплыву, што прывяло да сутыкненняў з іншымі групоўкамі грэчаскіх полісаў, у якіх перавагу мелі алігархічныя парадкі — Пелапанескім саюзам, узначаленым Спартай. У канчатковым выніку супярэчнасці паміж гэтымі групоўкамі прывялі да пагібельнай для ўсёй Грэцыі Пелапанескай вайне (431—404 да н.э.) — найбуйнейшай вайне ў гісторыі Старажытнай Грэцыі. Пацярпеўшы ў ёй паражэнне, Афіны ўжо назаўжды страцілі сваё вядучае становішча ў Грэцыі. У першай палове 4 стагоддзя да н.э. Афінам час ад часу ўдавалася паляпшаць сваё становішча і нават дасягаць поспехаў. Так, падчас Карынфскай вайны 395—387 да н.э. Афінам, у значнай меры на персідскія субсідыі, удалося адрадзіць свой флот і аднавіць умацаванні вакол горада (скапаны па ўмовах капітуляцыі 404 да н.э.). У 378—377 гадах да н.э. адрадзіўся, праўда ў меншых масштабах, Афінскі марскі саюз, які праіснаваў нядоўга. Пасля паражэння ў бітве пры Херанеі ў 338 да н.э. у складзе антымакедонскай кааліцыі, узначаленай афінскім палітычным дзеячам Дэмасфенам, Афіны, як і астатнія грэчаскія полісы, павінны былі падпарадкавацца гегемоніі Македоніі.
Эліністычная эпоха
У перыяд элінізму, калі Грэцыя стала арэнай барацьбы паміж буйнымі эліністычнымі дзяржавамі, становішча Афін неаднаразова змянялася. Былі кароткачасовыя перыяды, калі ім удавалася дамагчыся адноснай незалежнасці, у іншых выпадках у Афіны ўводзіліся македонскія гарнізоны. У 146 годзе да н.э., падзяліўшы лёс усёй Грэцыі, Афіны падпалі пад уладу Рыма; знаходзячыся на становішчы горада-саюзніка (civitas foederata), яны карысталіся толькі фіктыўнай свабодай. У 88 годзе да н.э. Афіны далучыліся да антырымскага руху, паднятаму пантыйскім царом Мітрыдатам VI Еўпатарам. У 86 годзе да н.э. войска Луцыя Карнелія Сулы ўзяло горад штурмам і разрабавала яго. З павагі да магутнага мінулага Афін Сула захаваў ім фіктыўную свабоду. У 27 годзе да н.э. пасля ўтварэння рымскай правінцыі Ахая, Афіны ўвайшлі ў яе склад. У III стагоддзі н.э., калі Балканская Грэцыя пачала падвяргацца ўварванням варвараў, Афіны прыйшлі ў поўны заняпад.
Акропаль
Першапачаткова горад займаў толькі верхнюю плошчу стромкага, даступнага толькі з захаду ўзгорка Акропаліса, які служыў адначасова крэпасцю, палітычным і рэлігійным цэнтрам, ядром усяго горада. Паводле падання, пеласгі зраўнялі вяршыню ўзгорка, акружылі яе сценамі і пабудавалі на заходнім баку знешнія ўмацаванні з 9 варотамі, размешчанымі адны за аднымі. Унутры замка жылі старажытныя цары Атыкі са сваімі жонкамі. Тут узвышаўся старажытны храм, прысвечаны Афіне Паладзе, разам з якой таксама шанаваліся Пасейдон і Эрэхтэй (такім чынам прысвечаны яму храм называўся Эрэхтэён).
Агора
Частка насельніцтва, падуладнага ўладальнікам крэпасці (акропаля), з часам пасялілася каля падножжа ўзгорка, галоўным чынам на паўднёвым і паўднёва-ўсходнім яго баку. Менавіта тут знаходзіліся найстаражытныя свяцілішчы горада, у прыватнасці прысвечаныя Алімпійскаму Зеўсу, Апалону, Дыянісу. Затым з'явіліся паселішчы па схілах, якія цягнуцца на захад ад Акропаля. Ніжні горад пашырыўся яшчэ больш, калі з-за аб'яднання розных частак, на якія ў найстаражытныя часы падзялялася Атыка, у адно палітычнае цэлае (паданне прыпісвае гэта Тэсею), Афіны сталі сталіцай аб'яднанай дзяржавы. Паступова на працягу наступных стагоддзяў горад засяляўся таксама і з паўночнага боку Акропаля. Тут пераважна сяліліся рамеснікі, а менавіта члены паважанага і шматлікага ў Афінах класа ганчароў, такім чынам, значны квартал горада на ўсход ад Акропаля атрымаў назву Керамік (гэта значыць квартал ганчароў).
Нарэшце ў эпоху Пісістрата і яго сыноў быў узведзены алтар 12 багам у паўднёвай частцы новай Агоры (рынку), якая размяшчалася каля паўночна-заходняй часткі падножжа Акропаля. Прычым ад Агоры вымяраліся адлегласці ўсіх мясцовасцей, злучаных дарогамі з горадам. Пісістрат таксама пачаў будаўніцтва ў ніжнім горадзе каласальнага Храма Зеўса Алімпійскага на ўсход ад Акропаля, а на самым высокім пункце ўзгорка Акропаліс — Храма Афіны Цнатлівай (Гекатомпедан).
Брама
Сярод асноўнай уязных афінскіх варот былі:
Вуліцы
Сярод найбольш важных вуліц Афін былі:
Мядзвёдаўскі сельсавет
Мядзвё́даўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Краснапольскага раёна Магілёўскай вобласці. Цэнтр — вёска Мядзвёдаўка.
Культура Грэцыі
Культура Грэцыі развівалася на працягу тысяч гадоў, пачынаючы ад Эгейскай культуры, працягваючы асабліва бурна развівацца ў класічны час, а пазней пад уплывам Старажытнага Рыма і культуры Візантыйскай імперыі. Часы асманскага валадарства істотна паўплывалі на сучасную грэчаскую культуру, аднак гісторыкі вядучую ролю ў ажыўленні грэцкай нацыянальнай культуры аддаюць Грэчаскай вайне за незалежнасць 1821-1829 гадоў.
Сучасная Грэцыя — спадчынніца культуры Старажытнай Грэцыі і лічыцца калыскай заходняй цывілізацыі, радзімай сусветнай дэмакратыі, заходняй філасофіі, асноўных прынцыпаў фізіка-матэматычных навук, мастацтва тэатра і сучасных Алімпійскіх гульняў. Грэчаская мова мае самую доўгую гісторыю сярод усіх моў індаеўрапейскай групы, бо налічвае 34 стагоддзя толькі пісьмовага перыяду. На аснове грэчаскай азбукі паўсталі лацінка і кірыліца.
Індржых Здзік
І́ндржых Здзік  (Jindřich Zdík; 1083 — 25 чэрвеня 1150, Оламаўц, Чэхія) — біскуп оламаўцкі, вядомы чэшскі грамадскі дзеяч і дыпламат XII стагоддзя.
Біяграфія
22 сакавіка 1126 года Індржых Здзік быў прызначаны біскупам Оламаўцкай дыяцэзіі. 3 кастрычніка 1126 года ў Вормсе адбылося пасвячэнне Індржыха Здзіка на біскупа. У 1130 годзе Індржых Здзік заклаў новы касцёла Святога Вацлава ў Оламаўцы. Будаўніцтва гэтага храма было завершана ў 1140 годзе. На наступны год Індржых Здзік перанёс кафедру з сабора Святога Пятра ў Оламаўцы ў касцёла Святога Вацлава. З 1137 па 1138 гг. ён здзейсніў паломніцтва ў Іерусалім і прывёз адтуль рэліквіі Крыжа Божага. У 1138 годзе Індржых Здзік удзельнічаў у II Латэранскім саборы ў Рыме. Падчас яго біскупства ў Чэхію прыбытку манахі з манаскага ордэна прэманстрантаў. У 1142—1143 гг. ён даў дазвол гэтым манахам заснаваць на тэрыторыі яго дыяцэзіі свае кляштары.
Індржых Здзік, выкарыстоўваючы барацьбу за чэшскі трон паміж Уладзіславам II і мараўскімі князямі, спрабаваў дамагчыся прэферэнцый для сваёй дыяцэзіі. У сваёй грамадскай дзейнасці ён падтрымліваў князя Уладзіслава II у яго барацьбе за атрыманне ў спадчыну чэшскага трона. У 1142 годзе Індржых Здзік уступіў у перамовы з мараўскімі князямі, каб тыя не падымалі паўстанне супраць Уладзіслава II. Пасля няўдалай бітвы Індржых Здзік бег разам з Уладзіславам II у Германію, дзе звярнуўся па дапамогу да імператара Лотара II.
У 1144 годзе Індржых Здзік вярнуўся ў Оламаўц. Ад імператара Конрада III і Уладзіслава II ён атрымаў імунітэт для Каталіцкай Царквы ў яе дзейнасці. Дзякуючы гэтаму імунітэту ён пазбавіў Оламаўцкую дыяцэзію ад уплыву мараўскіх князёў.
У 1145 годзе Індржых Здзік адправіўся ў Рым. Каля горада Усабрна на яго напаў брненскі князь Браціслаў. Індржыху Здзіку ўдалося схавацца і бегчы ў Польшчу. З 1146—1148 гг. ён быў пасроднікам паміж польскімі князямі. У 1147 годзе Індржых Здзік прыняў удзел у крыжовым паходзе супраць палабскіх славян.
Іван Пятровіч Мартас
Іван Пятровіч Мартас (Мартос, Иван Петрович;  — ) — рускі скульптар-манументаліст.
Біяграфія
Іван Мартас нарадзіўся ў 1754 года ў мястэчку Ічня Палтаўскай губерні (цяпер Чарнігаўская вобласць Украіны) у сям’і дробнамаянтковага ўкраінскага двараніна. Быў прыняты ў выхаванцы Імператарскай акадэміі ў першым годзе па яе заснаванні (у 1761), распачаў вучобу ў 1764 г., скончыў курс у 1773 г. з малым залатым медалём. Быў адпраўлены ў Італію, у якасці пенсіянера Акадэміі. У Рыме старанна займаўся сваёй галіной мастацтва, практыкуючыся, акрамя таго, у маляванні з натуры ў майстэрні і з антыка, пад кіраўніцтвам Р. Менгса. Вярнуўся ў Санкт-Пецярбург у 1779 г. і адразу ж быў вызначаны выкладчыкам скульптуры ў Акадэміі, а ў 1794 быў ужо старэйшым прафесарам, у 1814 — рэктарам і нарэшце ў 1831 г. — заслужаным рэктарам скульптуры. Імператары Павел I, Аляксандр I і Мікалай I пастаянна даручалі яму ажыццяўленне важных скульптурных прадпрыемстваў; шматлікімі працамі Мартас склаў сабе гучную вядомасць не толькі ў Расіі, але і ў чужых краях.
Памёр Мартас ў Пецярбургу 17 красавіка 1835 года і пахаваны на.
Сям’я
Мартас быў жанаты двойчы. У першы раз на вельмі прыгожай дваранцы Матроне, прозвішча якой невядомае. Яна рана памерла. Удавец апынуўся клапатлівым бацькам, ён здолеў вырасціць і выхаваць дзяцей.
Іван Пятровіч меў добрае, шчырае сэрца, ён быў гасцінным чалавекам і вялікім дабрачынцам. У яго прасторнай прафесарскай кватэры пастаянна пражывала шмат бедных сваякоў, якіх ён утрымліваў. Пра яго шчырае дабрадзейства сведчыць такі факт, што нават калі ён аўдавеў, сваякі жонкі працягвалі жыць у яго кватэры. Сярод іх была пляменніца памерлай жонкі, бедная сірата дваранка Аўдоцця Апанасаўна Спірыдонава, мілая і добрая дзяўчына. Неяк Мартас стаў сведкам, калі адна з яго дачок некарэктна паставілася да нашмат старэйшай яе Аўдоцці і дала ёй аплявуху. Несправядліва пакрыўджаная сірата з горкімі рыданнямі прынялася складаць у плецены з дубцоў баул свае рэчы, каб назаўсёды сыйсці ад Мартаса і недзе ўладкавацца гувернанткай. Іван Пятровіч пачаў шчыра ўгаворваць дзяўчыну застацца. А каб яна больш не лічыла сябе нахлебніцай, высакародны гаспадар прапанаваў ёй руку і сэрца. Так нечакана для ўсёй радні і нават для самога сябе, ужо ў гадах, Мартас ажаніўся ў другі раз. Адразу ж пасля шлюбу строга папярэдзіў сваіх дзяцей, каб яны паважалі Аўдоццю Апанасаўну, як родную маці. Варта адзначыць, што яго дзеці і мачыха пастаянна жылі ва ўзаемнай павазе. Мартас вельмі хацеў, каб яго дачкі выйшлі замуж за мастакоў ці людзей роднасных прафесій.
Белавежская града
Белавежская града, у паўночнай частцы Прыбугскай раўніны, у Камянецкім і Пружанскім раёнах Брэсцкай вобласці.
Цягнецца ад мяжы з Польшчай праз Белавежскую пушчу ў бок г.п. Шарашова і г. Пружаны ў выглядзе слабапукатай да поўдня дугі вышынёй 180—200 м (да 203 м). З’яўляецца часткай канцова-марэнных утварэнняў адной са стадый адступання дняпроўскага ледавіка. Белавежская града больш старажытная, чым узвышшы Беларускай грады. Прымеркавана да Падляска-Брэсцкай упадзіны.
Адклады антрапагену магутнасцю 80—140 м сфарміраваны ледавікамі ранняга, часткова сярэдняга плейстацэну, у іх развіты гляцыя-тэктанічныя парушэнні. Паверхня грады складзена з пясчанага і жвірова-галечнага матэрыялу, значна размытая. Вылучаюцца спадзістахвалістыя падняцці адноснай вышынёй 20—30 м (горы Казіная, Крамянёвая і інш.). Скразныя даліны злучаюць вярхоўі асноўных рэк: Нарава і Ясельды, Нараўкі і Левай Лясной. Па градзе праходзіць частка водападзелу паміж Балтыйскім (рэкі Нараў з Нараўкай і Левая Лясная) і Чорным (Ясельда з прытокамі) морамі. У паўднёва-заходняй частцы Белавежскай грады стрататыповы разрэз Белавежскага міжледавікоўя.
Інстытуцыі Юстыніяна
Інстытуцыі Юстыніяна — першая частка грандыёзнай кадыфікацыі рымскага права «Corpus iuris civilis», ажыццёўленай у Візантыйскай імперыі ў VI стагоддзі па загадзе імператара Юстыніяна I.
У аснову тэксту былі пакладзены «Інстытуцыі» Гая, напісаныя ў II стагоддзі, аднак аўтары таксама выкарыстоўвалі «Інстытуцыі» Ульпіяна, Марцыяна і Фларэнціна. Кніга была складзена Трыбаніянам і прафесарамі Феафілам і Дарафеем і прадстаўлена імператару 21 лістапада 533 года. Мяркуецца, што Дарафей быў аўтарам I кнігі, Феафіл — II, а Трыбаніян — III і IV.
Інстытуцыі з'яўляліся падручнікам для студэнтаў першага курсу, якія вывучалі рымскае права, але пры гэтым (у адрозненне ад падручніка Гая) ім была нададзена непасрэдная юрыдычная сіла. Падзел на 4 кнігі і асноўная структура былі запазычаны ў Гая. Кнігі падзелены на тытулы, а ў сучасных выданнях на параграфы. Неўзабаве пасля кадыфікацыі Феафілаў напісаў грэчаскі парафраз «Інстытуцый», з дапамогай якога студэнты, якія не валодалі лацінскай мовай, маглі засвоіць асновы рымскага права.
Марына Вікенцьеўна Лобач
Марына Вікенцьеўна Лобач (нар., Смалявічы) — беларуская гімнастка (мастацкая гімнастыка). Заслужаны майстар спорту СССР (1987), заслужаны трэнер Рэспублікі Беларусь (2021).
Біяграфія
Спортам пачала займацца з 7 гадоў. Першым трэнерам стала Ірына Ляпарская. Пасля таго, як Марына асвоіла асновы гімнастыкі, трэніраваць юную спартсменку ўзялася Галіна Крыленка.
Тройчы Марына заваёўвала Кубак СССР (1985,1987,1988), у 1986 годзе стала срэбным прызёрам Гульняў добрай волі.
На Чэмпіянаце свету 1985 года ў Вальядалідзе (Іспанія) яна заваявала срэбны медаль, а ў 1987 годзе ў Варне — два бронзавыя медалі і адзін залаты.
У 1991 годзе скончыла Беларускі дзяржаўны інстытут фізічнай культуры па спецыяльнасці «Трэнер-выкладчык фізічнай культуры і спорту». З 1991 па 1993 год — дзяржаўны трэнер па мастацкай гімнастыцы, з 1993 па 1994 год — трэнер-выкладчык і харэограф па мастацкай гімнастыцы Рэспубліканскага вучылішча алімпійскага рэзерву, з 1994 года — начальнік упраўлення аздараўленчых цэнтраў Прадстаўніцтва НАК Беларусі ў Мінскай вобласці, а з 2008 года — трэнер-выкладчык установы «Рэспубліканскі цэнтр алімпійскай падрыхтоўкі па гімнастыцы мастацкай».
У выканкаме Нацыянальнага алімпійскага камітэта Беларусі Марына Вікенцьеўна ўваходзіць у склад пастаяннай камісіі «Жанчыны і спорт».
Спіс дэпутатаў Дзяржынскага раённага Савета дэпутатаў 28-га склікання
Спіс дэпутатаў Дзяржынскага раённага Савета дэпутатаў 28-га склікання. Старшыня Дзяржынскага раённага Савета дэпутатаў — Аляксандр Сяргеевіч Чаган.
Гай (юрыст)
Гай склаў каментарый да Законаў дванаццаці табліц, трактат пра прэтарскае права і Інстытуцыі (Institutiones) — падручнік для тых, што вывучае права. У Сярэднявеччы інстытуцыі Гая былі вядомыя толькі па іх выкладзе ў Баэцыя і ў Брэвіярыі Аларыха. Сапраўдны тэкст быў выяўлены Нібурам у 1816 годзе ў веронскай бібліятэцы пад сачыненнем Св. Ераніма.
Інстытуцыі Гая
Для рымскіх юрыдычных школ «Інстытуцыі» Гая служылі ўзорным дапаможнікам пры вывучэнні права: сістэматычнасць, сцісласць, зразумеласць і дакладнасць выкладу, які суправаджаецца ў цяжкіх месцах шматлікімі тлумачэннямі ў відзе прыкладаў з судовай практыкі, чысціня лацінскай мовы і багацце гістарычных звестак — вось адметныя якасці гэтага падручніка.
Гаевы Інстытуцыі паслужылі ўзорам і галоўнай крыніцай для складзенага, па загадзе Юстыніяна, афіцыйнага падручніка таго ж імя, які ўвайшоў у Corpus juris civilis, прычым многія пасажы з сачынення Гая былі паўтораны даслоўна. Сістэма Гая, якая адрозніваецца прастатой і зручнасцю ў размеркаванні матэрыялу, да XIX стагоддзя панавала ў выкладзе права на Захадзе.
Інстытуцыі Гая — адзіны помнік поўнай старажытнарымскай навуковай сістэмы права і каштоўная крыніца звестак пра стан рымскага права на ранніх ступенях яго развіцця.
Альтранштэцкі мір
Альтранштэцкі мір — перамір’е, заключанае года каралём шведскім Карлам XII і курфюрстам саксонскім Аўгустам II, адначасна каралём польскім, у вёсцы  (Саксонія) у часе Вялікай Паўночнай вайны. Заключэнню міру папярэднічала заваёва Карлам XII значнай часткі Рэчы Паспалітай.
Перадумовы
Яшчэ ў 1704 годзе, заваяваўшы Варшаву, Карл XII, скарыстаўшыся раздраямі сярод шляхты, змусіў Варшаўскую канфедэрацыю абвясціць Аўгуста II зрынутым і абраць каралём пазнаньскага ваяводу Станіслава Ляшчынскага. Апошні заключыў хаўрус са Швецыяй, які забяспечыў апошняй палітычную і эканамічную перавагу ў Рэчы Паспалітай. Аднак дзеля замацавання дасягнутага поспеху Карл XII меў прымусіць Аўгуста II выракчыся польскай кароны і спыніць умяшальніцтва ў справы Рэчы Паспалітай. З гэтай мэтай Карл XII уварваўся ў Саксонію, дзе пасля шэрагу ваенных перамог прымусіў Аўгуста II падпісаць перамір’е.
Умовы
Паводле дагавора, што складаўся з 21 артыкула, Аўгуст II адрокся ад польскай кароны на карысць Станіслава Ляшчынскага, адмовіўся ад саюза з Расіяй, абавязаўся адклікаць саксонцаў з маскоўскай службы і выдаць Карлу XII расійскага прадстаўніка лівонца Паткуля, таксама як і ўсіх астатніх расійскіх служачых, што знаходзіліся ў Саксоніі. Аўгуст II абяцаў аддаць польскія фартэцыі Кракаў, Тыкоцін і іншыя з усёй артылерыяй і амуніцыяй шведам і пусціць у саксонскія ўладанні шведскія гарнізоны. Аўгуст II таксама абавязаўся апекаваць у Саксоніі лютэранскае веравызнанне. Шведскі кароль са свайго боку абавязваўся абараняць Аўгуста II ад рэпрэсій з боку Расіі і пры заключэнні з апошняй міру — абараняць інтарэсы саксонскага курфюрста.
Наступствы
Заключыўшы таемна ад Пятра I мір, Аўгуст II у той самы час намагаўся таемна ад Карла XII захаваць хаўрус з Расіяй. 29 кастрычніка 1706, ужо па ратыфікацыі самім Аўгустам II, саксонскія войскі бралі ўдзел на баку маскоўцаў у бітве пад Калішам, дзе шведскія войскі атрымалі паразу. Паводзіны Аўгуста II прымусілі Карла XII апублікаваць таемны Альтранштэцкі дагавор, чым вымусілі Аўгуста II да выканання яго ўмоў пад пагрозай страты спадчынных саксонскіх уладанняў.
Альтранштэцкі мірны дагавор, які сучаснікі лічылі капітуляцыяй, што «ня мела сабе падобных у гісторыі», аддала ва ўладу Карла XII усю Рэч Паспалітую і развязала яму рукі для наступу на Расію. Аднак пасля таго, як Карл XII пацярпеў паразу ў Палтаўскай бітве, Аўгуст паведаміў, што яго ўвялі ў зман уласныя ўпаўнаважаныя, 8 жніўня 1709 абвясціў дагавор нядзейсным, аднавіў саюз з Расіяй (Торуньскі саюзны дагавор) і з дапамогай рускіх вярнуў польскі сталец.
Трэнас
«Трэнас» (thrēnos — плач, лямант), «Лямант адзінай святой апостальскай Усходняй царквы з тлумачэннем догматаў веры» — палемічны антыкаталіцкі і антыуніяцкі праваслаўны твор Мялеція Сматрыцкага. Напісаны ў 1608 г. на польскай мове, выдадзены ў 1610 г. (надрукаваны гатычным шрыфтам) пад псеўданімам Тэафіла Арталога (Багалюба Праўдаслова — грэч.) у брацкай друкарні Віленскага Святадухаўскага брацтва. Уключае эпіграму на герб Вішнявецкіх, прысвячэнне М. К. Вішнявецкаму, прадмову да чытача, 10 самастойных раздзелаў і праваслаўны Катэхізіс.
Найб. арыгінальнымі лічацца 1-ы і 2-і раздзелы, дзе змешчаны «Плач» і «Напамін» Усходняй царквы, якія сімвалізавалі прыгнечаную радзіму, ад імя якой аўтар заклікаў народы беларускіх і украінскіх ваяводств да аб’яднання супраць каталіцызму. Зняпраўдзіў усе «12 адшчапенстваў», несправядліва прыпісаных праваслаўю каталіцкімі і уніяцкімі пісьменнікамі. Прааналізаваўшы кожнае з «адшчапенстваў» паасобку і аргументавана давёў, што адказнасць за разбурэнне царкоўнае лучнасці нясе Рым, а не Канстанцінопаль. У мастацкую тканіну «Трэнаса» ўключаны ўрыўкі з кананічных плачаў Бібліі і здабыткі вуснапаэтычнай творчасці беларусаў і ўкраінцаў. Мова твора макаранічная, насычана прыказкамі, прымаўкамі, разгорнутымі параўнаннямі. Для большай аўтарытэтнасці Сматрыцкі звярнуўся да сведчанняў 143 антычных і сярэдневяковых аўтараў, спіс якіх змешчаны ў прадмове.
У творе распавядаецца пра буйнейшыя шляхецкія і княжацкія роды, якія да 1610 г. пакінулі праваслаўе: князі — Слуцкія, Заслаўскія, Збаражскія, Вішнявецкія, Сангушкі, Чартарыйскія, Пронскія, Ружанскія, Саламярэцкія, Крашынскія, Масальскія, Горскія, Сакалінскія, Лукомскія, Пузыны, а таксама шляхецкія сем’і — Хадкевічы, Глябовічы, Кішкі, Сапегі, Дарагастайскія, Войны, Валовічы, Зяновічы, Пацы, Халецкія, Тышкевічы, Корсакі, Храптовічы, Трызны, Гарнастаі, Бокія, Мышковы, Госцы, Сямашкі, Гулевічы, Ярмолінскія, Каліноўскія, Кірдзеі, Загароўскія, Мялешкі, Багавіцінавічы, Паўтовічы, Сасноўскія, Скуміны, Пацеі і інш.
За выданне «Трэнаса» рэдактар брацкай друкарні Лявонцій Карповіч на 2 гады быў зняволены, амаль на 10 гадоў зачынена друкарня, канфіскаваны 36 экзэмпляраў твора, за яго куплю ці продаж пагражаў штраф 5 тыс. злотых. На «Трэнас» Сматрыцкага адразу ж адказалі «Перасцярогай на фэны і лямант Тэафіла Арталога…» (1610) П. Скарга і «Парэгорыяй» (1612) І. Марахоўскі. У сярэдзіне XVII ст. з’явіліся наследаванні «Трэнасу» — «Плач зняважанай Польшчы» (1639) у рукапісным зборніку С. Дамяновіча і «Жалобны голас маці да сыноў» (1657). Пераклад «Трэнасу» на беларускую мову зрабіў у 1990 г. У. Кароткі. Твор захаваўся ў буйнейшых бібліятэках Санкт-Пецярбурга, Масквы, Кіева, Вільнюса.
Альманы
Альма́ны (, Ольманы) — вёска ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Стружскага сельсавета. Размешчаны за 14 км на паўднёвы ўсход ад Стругі, на захад ад ландшафтнага заказніка Альманскія балоты.
Гордзіян
Го́рдзіян, таксама Го́рдзій (Γόρδιον, Gordion) — археалагічны помнік на захадзе цэнтральнай Турцыі на тэрыторыі населенага пункта Ясыхуюк (Yassihüyük). У мінулым — галоўны горад Старажытнай Фрыгіі.
У наваколлях захавалася каля 80 курганоў — фрыгійскіх магільняў, якія ўзводзілі на працягу ўсяго 1 тысячагоддзя да н. э. Да нашага часу з іх даследавана прыкладна палова. У адным з курганоў знойдзены алфавітны надпіс VIII ст. да н. э., найстаражытнейшы за межамі Фінікіі.
Археалагічныя раскопкі праводзяцца з 1900 г.
Акапі
Акапі (Okapia johnstoni) — парнакапытнае млекакормячае сямейства.
Жыве ў Афрыцы ў вільготных трапічных лясах басейна ракі Конга. Рэдкая жывёліна.
Корміцца лісцем, парасткамі і пладамі раслін. Цяжарнасць 14—15, лактацыя 6 месяцаў.
Трымаюць у заапарках, дзе паспяхова размнажаецца.
Базіліка Унебаўзяцця Дзевы Марыі (Страгаў)
Базіліка Унебаўзяцця Дзевы Марыі (Bazilika Nanebevzetí Panny Marie) — каталіцкі кляштарны і прыхадскі касцёл пры Страгаўскім кляштары прэманстрантаў у Градчанах (Прага), заснаваны князем чэшскім Уладзіславам II адначасова са Страгаўскім абацтвам. З 6 лістапада 1991 года мае тытул малой базілікі. У архітэктурным абліччы захаваліся пераважна элементы стылю барока
Гісторыя
Узвядзенне касцёла Унебаўзяцця Дзевы Марыі звязана з заснаваннем на Страгаўскім узгорку прэманстранцкага кляштара ў 1143 годзе. Кляштар быў закладзены князем чэшскім Уладзіславам II (будучым каралём Уладзіславам I) па ініцыятыве біскупа оламаўцкага Індржыха Здзіка. У 1150 годзе ў касцёле быў пахаваны біскуп Індржых Здзік, затым жонка караля Уладзіслава I Гертруда фон Бабенберг (пам. у 1150 годзе, пасля перапахавана ў Доксанскім кляштары), а ў 1176 годзе ў храме быў перапахаваны і сам кароль Уладзіслаў. Не гледзячы на гістарычныя сведчанні, пры археалагічных даследаваннях у храме іх пахаванні знойдзены не былі.
Каменны храм Унебаўзяцця Дзевы Марыі ў форме раманскай трохнефнай базілікі даўжынёй 56 метраў і шырынёй 22 метра з трансептам і дзвюма прызматычнымі вежамі быў узведзены верагодна ў 1149 годзе (прынамсі, у гэты год ужо былі пабудаваны хоры). Стараннямі страгаўскага абата Войцеха (1176—1208) хоры храма былі павышаны і 25 красавіка 1182 года іх асвяціў архібіскуп зальцбургскі Адальберт (Войцех) III, трэці сын караля Уладзіслава I. У тым жа годзе ў храме быў пахаваны біскуп оламаўцкі Дзетлеб.
Перад пажарам 1258 года страгаўскі касцёл лічыўся адным з чатырох галоўных храмаў Чэшскага каралеўства нароўні з саборам Святога Віта, касцёлам Святых Пятра і Паўла і храмам Бржэўнаўскага кляштара. У 1258—1263 гадах у выніку рэканструкцыі, праведзенай абатам Янам I пасля пажару, касцёл набыў гатычны выгляд, які захоўваўся на працягу некалькіх наступных стагоддзяў. Плоская драўляная столь была заменены на скляпенні, а да паўночнага бакавога нефа была прыбудавана гатычная капэла Святой Урсулы. Касцёл перажыў не толькі страшны пажар 1258 года, але і гусіцкія войны XV стагоддзя, якія суправаджаліся спусташэннем каталіцкіх храмаў, аднак праведзеныя ў 50-х гадах XX стагоддзя археалагічныя даследаванні не выявілі слядоў разбурэння касцёла ў гэтыя перыяды.
У пачатку XIV стагоддзя храм быў разрабаваны наймітамі караля Генрыха Харутанскага. Пры каралі Яне Люксембургскім абат Герард (1307—1321/3) зрабіў рамонт і абнаўленне храма і прыбудаваў да яго дзве капэлы — Святога Эрхарда і Святых Анёлаў. 8 мая 1420 года гусіты разрабавалі і спалілі касцёл Унебаўзяцця Дзевы Марыі разам з усім кляштаром, частцы манахаў удалося ўцячы, частка была перабіта. Набажэнствы ў страгаўскім касцёле аднавіліся толькі пры новым абаце Льве з Букшіцаў (1436—1445), аднак паступовае аднаўленне храма і кляштара пачалося толькі пры абаце Яне IV (1454—1470). 24 верасня 1486 года храм ізноў быў разрабаваны ўзбунтваным і ўзброеным натоўпам.
Да пачатку XVII стагоддзя храм прыйшоў у поўны заняпад. У звычайным стане была толькі капэла Святой Урсулы, у якой вяла набажэнства малая абшчына прэманстрантаў. У 1601—1605 гадах пры абаце Яне X Логеле (1586—1612) страгаўскі касцёл быў адноўлены і рэканструяваны ў рэнесансным стылі пад кіраўніцтвам, хутчэй за ўсё, італьянскага архітэктара Басі дэ Кампіёнэ.
Барочны выгляд храм набыў пасля рэканструкцыі, праведзенай пры пераемніку Яна Логела — абаце Каспары фон Квестэнбергу (1612—1640). Пры ім жа ў 1627 годзе ў кляштарны храм былі перанесены з Магдэбурга мошчы заснавальніка ордэна прэманстрантаў Святога Нарберта Ксантэнскага, быў пашыраны трансэпт, а памер базілікі павялічыўся ў заходнім кірунку. У 1630 годзе быў створаны новы фасад храма. Ян Логел, які быў ужо архібіскупам пражскім, пасля сваёй смерці ў 1622 годзе быў пахаваны перад галоўным алтаром страгаўскага храма.
У 1742 годзе базіліка была значна пашкоджана ў выніку французскіх абстрэлаў і бамбардзіровак, пасля чаго яе фасад быў рэканструяваны ў стылі позняга барока ў адпаведнасці з праектам Ансельма Лурага і А. Гафенекера. Скульптуры на фасадзе касцёла былі выкананы Янам Антанінам Квітайнерам. Барочны выгляд набыў і інтэр'ер храма: сілезскі мастак Вілем Нойнгерц 1743 годзе распісаў картушы ўздоўж сцен галоўнага нефа фрэскамі са сцэнамі з жыцця Святога Нарберта, а скляпенні храма — фрэскамі на марыянскія тэмы, аўтарам мастацкай тынкоўкі быў Ян Паліярдзі, галоўны алтар і 10 бакавых алтароў у 1768—1769 гадах стварыў пражскі каменячос Ёсеф Лаўэрман, а скульптуры алтароў стварылі Ігнац Платцэр (галоўны алтар) і Я. А. Квітайнер (бакавыя алтары). Большасць алтарных абразоў былі напісаны Леапольдам Вільманам, Ксаверам Балкам і Сіярдам Носецкім.
6 лістапада 1991 года Папа Рымскі Ян Павел II дараваў храму тытул малой базілікі. Урачыстасці з гэтай нагоды прайшлі 1—2 лютага 1992 года.
Апісанне
Храм Унебаўзяцця Дзевы Марыі ў Страгаўскім кляштары за сваю амаль дзевяцісотгадовую гісторыю некалькі разоў перабудоўваўся, таму ў яго цяперашнім абліччы можна знайсці сляды розных архітэктурных стыляў. Храм пабудаваны ў выглядзе трохнефнай раманскай базілікі з плоскім барочным скляпеннем і трыма аднолькавымі апсідамі ва ўсходнім ускрайку. Трансепт базілікі паводле свайго стылю з'яўляецца гатычным, а прэзбітэрый — рэнесансным. Дзве высокія храмавыя вежы прыкметна дамінуюць на наваколлямі, тым больш, што сам кляштар і храм знаходзяцца на ўзвышшы Страгаўскага ўзгорка. Даўжыня базілікі складае 63 метра, шырыня — 10, а вышыня — 16.
Галоўны алтар у апсідзе базілікі быў выраблены з мармуру Ёсефам Лаўэрманам, ён упрыгожаны рэльефам са сцэнай Унебаўзяцця Дзевы Марыі і статуямі Святога Аўгусціна, Святога Нарберта Ксантэнскага і Святога Германа Іосіфа Штэйнфельдскага. У паўднёвай частцы хора знаходзіцца сімвалічны надмагільны камень караля Уладзіслава I, рэшткі якога былі пахаваны ў храме, аднак дакладнае месца пахавання было забыта. На паўднёвым боку хора знаходзіцца надмагільны камень архібіскупа пражскага Яна III Логела (1549—1622), былога страгаўскага абата. Пад хорам знаходзяцца грабніцы страгаўскіх абатаў і манахаў. Сам хор аддзелены ад нефа мармуровай канструкцыяй.
У калонах галоўнага нефа, якія аддзяляць яго ад бакавых нефаў, размяшчаюцца 10 бакавых алтароў, прысвечаных Нараджэнню Божаму, Сэрцу Божаму, Святому Яну Непамуцкаму, Святой Марыі Магдаліне, Звароту Апостала Паўла, Святому Марціну, Святой Ганне, Святому Аўгусціну, Чэшскім Заступнікам і Наведзінам Дзевы Марыі.
У паўднёвым нефе з XIV стагоддзя знаходзілася гатычная капэла Святых Анёлаў, якую па заказе генералісімуса Альбрэхта Вальдштэйна (пам. 1634) перабудавалі ў барочную капэлу Дзевы Марыі Пасаўскай для пахавання ў ёй рэйхсмаршала Готфрыда Папенгейма і пляменніка Вальдштэйна Бертольда, якія загінулі ў бітве пры Лютцэне ў 1632 годзе. Пад капэлай знаходзіцца грабніца Папенгейма і пусты склеп, у якім у свой час павінен быў быць пахаваны сам Альбрэхт Вальдштэйна. На барочным алтары знаходзіцца копія абраза Дзевы Марыі Пасаўскай, а столь капэлы ўпрыгожвае фрэска працы Сіярда Носецкага са сцэнамі бітвы пры Лютцэне.
Заходні бок базілікі завершаны хорамі, на якіх знаходзяцца ўсталяваныя ў 1774 годзе арганы.
Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Кемелішкі)
Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі — каталіцкі храм у в. Кемелішкі Астравецкага раёна Гродзенскай вобласці.
Гісторыя
Па адных дадзеных, касцёл пабудаваны ў 1900 годзе на месцы храма 1781 года. Паводле іншых звестак, у 1900 годзе стары храм быў толькі перабудаваны.
Архітэктура
Помнік архітэктуры барока, які ў выніку перабудовы 1900 года набыў рысы неаготыкі. Таксама мае рысы мадэрну і неакласіцызму.
Крыжовы ў плане шасціслуповы храм зальнага тыпу з пяціграннай алтарнай апсідай, да якой з поўначы прымыкай сакрысція. Асноўны аб’ём і трансепт завершаныя двухсхільным дахам, пяцігранная алтарная апсіда — вальмавым. Галоўны фасад завершаны дзвюма двух’яруснымі вежамі (васьмярык на чацверыку), накрытымі спічастымі шатрамі (кожны мае чатыры дэкаратыўныя франтончыкі са шпілем). Галоўны ўваход вылучаны чатырохслуповым ганкам пад двухсхільным дахам. Франтоны тарцоў трансепту завершаныя невялікім чацверыковымі шатровымі вежачкамі. Сцены знадворку гарызантальна ашаляваныя. Вокны прамавугольныя з лучковымі завяршэннямі і рамбічныя (у трансептах). Побач з касцёлам — трох’ярусная чацверыковая званіца, завершаная шатровым дахам.
Аляксандр Лакотка адносіць будынак да панёманскага тыпу драўлянага сакральна-манументальнага дойлідства, прадстаўнікамі якога таксама з’яўляюцца касцёлы ў Дудах, Клюшчанах, Хоўхлаве.
Кваліфікацыя да Мастэрс 2009 (снукер)
Кваліфікацыя да Мастэрс 2009 (Masters Qualifying Event 2008) — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 21 па 26 лістапада 2008 года ў акадэміі сусветнага снукера, у Шэфілдзе, Англія. Турнір стаў 19-м розыгрышам кваліфікацыйнага турніра да Мастэрс, які праводзіўся з 1990 года.
Пераможцам турніру стаў Джад Трамп, які атрымаў права на выступ на найбуйнейшым запрашальным снукерным турніры.
Герб Стоўбцаў
Герб Стоўбцаў — геральдычны знак горада Стоўбцы Стаўбцоўскага раёна Мінскай вобласці Рэспублікі Беларусь.
Апісанне
У залатым полі блакітны слуп, абцяжараны срэбнай яхтай, што плыве на хвалі. Герб зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 20 лістапада 2006 года № 691.
Свята-Пакроўская царква (Кішчыцы)
Свята-Пакроўская царква — праваслаўны храм у вёсцы Кішчыцы Дрыбінскага раёна Магілёўскай вобласці. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі.
Гісторыя
Пабудавана ў 1845 годзе з цэглы на месцы храма 1740 года.
Архітэктура
У дэкаратыўным аздабленні фасадаў выкарыстаныя пілястры, франтоны, сандрыкі, нішы, прафіляваныя карнізы і інш. Ва ўнутранай прасторы царквы дамінуе зала, якая перакрытая самкнутым скляпеннем на папружных арках. Пакрыцці астатніх аб’ёмаў цыліндрычныя. Аб’ём ніжняга ярусу званіцы падзелены сценамі на тры памяшканні: у левым зробленая двухмаршавая лесвіца, якая вядзе на верхнія ярусы, сярэдняе — тамбур-прытвор, правае прыстасавана для гаспадарчых патрэб.
Дом па праспекце Незалежнасці, 13
Дом па праспекце Незалежнасці, 13 — жылы дом у Мінску, размешчаны па праспекце Незалежнасці паміж вуліцамі Валадарскага і Гарадскі Вал. На першым паверсе размешчаны кінатэатр «Цэнтральны» і ювелірная крама «Чараўніца» (раней яе месца займала абутковая крама «Чаравічкі»).
У пачатку XX стагоддзя на месцы дома знаходзіўся будынак прыватнай фельчарска-акушэрскай школы доктара Гутцайта (вул. Захар’еўская, 51).
Пабудаваны ў 1950—1954 гг. (архіт. Г. Баданаў і М. Асмалоўскі) з цэглы. У доме жылі скульптар Заір Азгур, архітэктары Леанід Левін і Сяргей Баткоўскі, акцёр і рэжысёр Леон Рахленка, лёгкаатлет Міхаіл Крываносаў.
Архітэктура
Будынак П-падобны ў плане, пяціпавярховы, 105-кватэрны, з 2 бакавымі крыламі: кароткае крыло павернута да вул. Валадарскага, падоўжанае — да вул. Гарадскі Вал. 1-ы паверх заняты магазінамі і кінатэатрам «Цэнтральны», вестыбюльная група якога размешчана ў межах дома, фае з глядзельнай залай на 502 месцы — у двухпавярховай прыбудове з боку двара. Галоўны фасад расчлянёны на 3 ярусы. Ніжнія ярусы трактаваны масіўна за кошт апрацоўкі атынкаванай паверхні пад руст і арачных праёмаў. Верхні ярус аформлены пілястрамі, арачкамі, вазамі, гірляндамі, абрамленнем балконаў 4-га паверха. Аркі 1-га паверха адкрываюць лоджыю з уваходам у кінатэатр і касы. Бакавыя аркі — скразныя праезды ва ўнутраны двор. У аснове планіроўкі жылых паверхаў — трохкватэрная секцыя (архіт. С. Кавыкоў).
Мурэнавыя
Мурэнавыя, мурэны (Muraenidae) — сямейства рыб атрада вугрападобных.
Апісанне
Даўжыня ад 10 см да 3 м. Цела змеепадобнае, скура голая. Афарбоўка яркая, разнастайная, з плямамі і палосамі. Грудныя плаўнікі адсутнічаюць. Зубы шматлікія, доўгія, вострыя.
Пашырэнне
Выдзяляецца каля 18 родаў, больш за 120 відаў. Пашыраны ў трапічных і субтрапічных морах. Жывуць каля берагоў у расколінах камянёў, падводных гротах і пячорах. Найбольш вядомыя прадстащники родаў гімнаторакс, лікадонтыс, мурэна.
Асаблівасці біялогіі
Драпежнікі, кормяцца рыбамі, галаваногімі малюскамі, ракападобнымі.
У развіцці праходзяць стадыю лептацэфала (кароткае тупое рыла, закруглены хваставы плаўнік, слабая пігментацыя.
Промысел
Аб'ект промыслу. У некаторых відаў мяса ядавітае.
Белавежскі
Белаве́жскі (, Беловежский) — аграгарадок у Камянецкім раёне Брэсцкай вобласці. Адміністрацыйны цэнтр Белавежскага сельсавета і саўгаса. Размешчаны за 25 км на захад ад горада Каменец, 50 км ад горада Брэст, 9 км ад чыгуначнай станцыі Высока-Літоўск. 2200 жыхароў, 628 двароў (1995).
Інфраструктура
Сярэдняя школа, Дом культуры, бібліятэка, лазнева-пральны камбінат, аддзяленне сувязі.
Нумар 31328
Нумар 31328 (Το Νούμερο 31328) — аўтабіяграфічны раман грэчаскага пісьменніка Іліяса Венэзіса, выдадзены ў 1924 годзе. У рамане прадстаўлены перажыванні Венэзіса, які ў гады грэка-турэцкай вайны трапіў у турэцкі палон і перажыў «марш смерці», праведзены ўглыб Анатолі.
Перадгісторыя
Падчас генацыду грэкаў, які туркі зладзілі падчас Першай сусветнай вайны, сям'я Венэзіса збегла з Айвалыка на востраў Лесбас, каб выратавацца ад пераследу. У Малую Азію яна вярнулася пасля таго, як ў 1919 годзе грэчаскія войскі ўзялі Смірну. 29 жніўня 1922 года 18-гадовага Венэзіса туркі ўзялі ў палон пасля таго, як Айвалык, Смірна і бліжэйшыя тэрыторыі былі адбітыя турэцкімі войскамі. Ён быў адпраўлены ў турэцкі рабочы батальён разам з многімі прадстаўнікамі мужчынскага насельніцтва, углыб Анатолі. Большасць з палонных загінулі падчас дарогі: хтосьці быў забіты турэцкімі канваірамі, хтосьці не перанёс хвароб і голаду. З 3 тысяч палонных выжыла толькі 23 чалавекі.
Праз 14 месяцаў Венэзіс быў вызвалены і вярнуўся на Лесбас, дзе сустрэўся з выдаўцом штотыднёвай газеты «Кампай» (Звон) Страцісам Мірывілісам. Той пераканаў Венэзіса напісаць у газеце аповед пра тое, што перажыў пісьменнік падчас знаходжання ў турэцкім палоне.
У 1924 году тэкст рамана быў апублікаваны ў газеце, а ў 1931 годзе выйшаў асобнай кнігай у пашыраным варыянце. Нікас Кундурас экранізаваў раман у 1978 годзе, зняўшы фільм «1922» (таксама вядомы як «Зважай 1922»). Фільм быў забаронены да паказу ў Грэцыі да 1982 года з-за пратэстаў Міністэрства замежных спраў Турцыі, якія лічылі, што фільм можа нашкодзіць грэка-турэцкім адносінам.
Сюжэт
Дзеянне рамана пачынаецца ў Айдзіні, у першыя дні акупацыі мястэчка турэцкімі войскамі. У турэцкія рабочыя батальёны, званыя «Амелія табуру», гоняць усё мужчынскае насельніцтва. Сярод палонных ёсць і зусім збялелыя людзі, і ў літаральным сэнсе чырвоныя ад крыві і слядоў збіцця, якія вымушаныя ісці пад гарачым пякучым сонцам па пяску. Апавядальнік паказвае жыццё удзельнікаў маршу смерці вачыма аднаго з такіх вязьняў, які апісвае і жудасныя сцэны расправы над палоннымі: кагосьці збіваюць да смерці, кагосьці кідаюць паміраць, а каго-то гвалтуюць. У прыватнасці, у 18-м раздзеле рамана Венэзіс апісвае, як групу палонных прымусілі закопваць парэшткі дзясяткаў тысяч грэчаскіх хрысціян са Смірны (Ізмір) і Магнэзіі (Маніса), якія сталі ахвярамі генацыду з боку туркаў.
Нейкія спадзевы на чалавечае стаўленне паміж арыштаванымі людзьмі паступова згасаюць, нягледзячы на адчайныя спробы вязняў дапамагаць адзін аднаму. У рэшце рэшт яны становяцца практычна абыякавымі да лёсу таварышаў па няшчасці. Назва рамана 31328 адпавядае асабістаму нумару палоннага, які быў прысвоены Іліясу Венэзісу.