cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Старшы мічман
У ВМФ СССР у 1940—1971 гг. воінскае званне старшынскага складу, з 1972 па 1991 гг. воінскае званне ў ВМФ і марскіх часцях пагранічных войск, якое адпавядала званню старшы прапаршчык. Надаецца лепшым мічманам. якія праслужылі 5 гадоў, у тым ліку не менш як 1 год на пасадзе старшага мічмана або афіцэра, а таксама за бездакорную службу мічманам на працягу 15 гадоў незалежна ад займання пасады.
Гербы былых югаслаўскіх рэспублік
Гербы былі ў кожнай з 6 югаслаўскіх рэспублік. Герб з'яўляўся ў якасці знака дзяржаўнай улады на дакументах рэспубліканскага ўзроўня, напрыклад на дакументах рэспубліканскіх устаноў, на вадзяных знаках.
Так выглядалі гербы шасці рэспубалік СФРЮ:
Гэтыя гербы спалучалі элементы гістарычных гербаў са знакамі новай сацыялістычнай палітычнай сістэмы (нацыянальныя эмблемы на гербах Сербскай і Харвацкай сацыялістычных рэспубалік). Славенская гара Трыглаў была знакам Славенскага Вызваленчага фронту падчас Другой сусветнай вайны. У тых выпадках, дзе старыя эмблемы палічылі непадыходнымі, іх замянілі на неафіцыйныя нацыянальныя знакі: выява гары Лоўчэн c маўзалеем Пятра II Пятровіча для Чарнагорыі і трубы для Босніі і Герцагавіны.
Coats of arms of the Yugoslav Socialist Republics
Дамінік Дука
Дамінік Дука (Dominik Duka; 26 красавіка 1943, Градзец-Кралавэ, Пратэктарат Багеміі і Маравіі) — чэшскі кардынал. Біскуп Градзец-Кралавэ з 6 чэрвеня 1998 па 13 лютага 2010. Архібіскуп пражскі з 13 лютага 2010. Кардынал-святар з тытулам царквы Ss. Marcellino e Pietro з 18 лютага 2012.
Біяграфія
Дамінік Дука нарадзіўся 26 красавіка 1943 года ў горадзе Градзец-Кралавэ ва Усходняй Багеміі. 6 студзеня 1969 года ён прынёс першыя зарокі ў ордэне Прапаведнікаў і 22 чэрвеня 1970 года быў пасвечаны ў святары.
На працягу пяці гадоў ён працаваў у розных прыходах пражскай архідыяцэзіі, а 7 студзеня 1972 года прынёс вечныя зарокі ў ордэне Прапаведнікаў. Вучыўся на багаслоўскім факультэце ў Літамержыцах, а ў 1979 годзе абараніў ліцэнцыят па багаслоўю ў Варшаве.
У 1975 годзе дзяржаўныя ўлады забаранілі яму працаваць святаром, і на працягу амаль пятнаццаці гадоў, да 1989 года, Дамінік Дука працаваў чарцёжнікам на заводзе «Шкода». Адначасова з гэтым ён быў падпольным магістрам навіцыяў і выкладчыкам багаслоўя. З 1986 па 1998 гады быў правінцыялам дамініканцаў Багеміі і Маравіі. З 1990 па 1999 год працаваў дацэнтам на багаслоўскім факультэце ў Оламаўцы, выкладаў уводзіны ў Свяшчэннае Пісанне і біблейскую антрапалогію. 6 чэрвеня 1998 года быў прызначаны біскупам у Градзец-Кралавэ і 26 верасня таго ж года прыняў біскупскае пасвячэнне.
13 лютага 2010 года змяніў кардынала Міласлава Влка на пасадзе Архібіскупа пражскага.
Кардынал
6 студзеня 2012 года было абвешчана, што Папа Рымскі Бенедыкт XVI узвядзе Дамініка Дуку ў сан кардынала на кансісторыі 18 лютага 2012 года.
18 лютага 2012 года, у саборы Святога Пятра адбылася кансісторыя, на якой Дамінік Дука быў узведзены ў сан кардынала-святара з тытулам царквы Ss. Marcellino e Pietro. На новага Князя Царквы была ўскладзена кардынальская шапка і ўручаны кардынальскі пярсцёнак.
Герб Чарнагорыі
Гл. таксама
Гербы былых югаслаўскіх рэспублік
Vae victis
Vae victis (, «гора пераможаным») — лацінскі крылаты выраз, які мае на ўвазе, што ўмовы заўсёды дыктуюць пераможцы, а пераможаныя павінны быць гатовыя да любога трагічнага павароту падзей.
Выраз звязаны з падзеямі 390 г. да н.э. Рымляне пацярпелі разгромнае паражэнне ад Брэна — правадыра гальскага племя, якое пракралася на тэрыторыю Апенінскага паўвострава праз Альпы. Затым галы ўвайшлі ў Рым, разрабавалі і спалілі значную частку горада і аблажылі Капітолій, дзе ў крэпасці схаваліся адборныя рымскія воіны і магістраты. Аблога зацягнулася. Адзін раз галы знянацку нават ледзь не захапілі крэпасць. Сярод абаронцаў Капітолія пачаўся голад. У той час як у горадзе Веях Каміл, абвешчаны дыктатарам, збіраў новую армію, консулы дамовіліся з Брэнам пра выкуп у тысячу фунтаў (327 кг) золата.
Узважваць яго, як паведамляе Ціт Лівій («Гісторыя Рыма ад заснавання Горада», V, 48, 8—9), прыйшлося фальшывымі гірамі ворага. Рымляне спрабавалі пярэчыць, і Брэн са зневажальнымі для іх словамі «Гора пераможаным» паклаў зверху гір свой цяжкі меч.
Падчас спрэчкі ў варотах з'явілася армія Каміла, які, як дыктатар, абвясціў рашэнне консулаў несапраўдным, а армія Каміла вызваліла горад.
Крысціна Стэнбек
Крысціна Мейвіл Стэнбек (Cristina Mayville Stenbeck; нар. 27 верасня 1977, Нью-Ёрк) — шведска-амерыканская прадпрымальніца. Крысціна з'яўляецца асноўным уладальнікам і былым выканаўчым дырэктарам інвестыцыйнай кампаніі AB Kinnevik, адной з найбуйнейшых сямейных кампаній у Швецыі.
Раннія гады
Стэнбек нарадзілася ў Нью-Ёрке ў сям'і шведскага прамыслоўца і прадпрымальніка Яна Стэнбека і амерыканкі Мэрыл Маклеад. Стэнбек вучылася ў школе Святога Андрэя ў штаце Дэлавэр, cкончыла Джорджтаўнскі ўніверсітэт са ступенню бакалаўра ў 2000 годзе.
Кар'ера
Крысціна Стэнбек пачала сваю бізнэс-кар'еру у 1997 годзе, пасля таго, як яна ўвайшла ў кіраванне Invik & Co, у той час фінансавай кампаніі-дачкі АВ Kinnevik. Стэнбек узяла на сябе кіраўніцтва кампаніяй у 2003 годзе, калі яна стала віцэ-старшынёй AB Kinnevik, пазней атрымаўшы статус старшыні у 2007 годзе.
У 2016 годзе яна пайшла з пасады старшыні AB Kinnevik, каб засяродзіцца на сваёй ролі галоўнага ўладальніка, надаючы асноўную ўвагу інвестыцыям, пераважна ў галіне інтэрнэт-камерцыі.
На працягу наступнага дзесяцігоддзя пасля 2003 года Стэнбек правяла паспяховыя змены ў AB Kinnevik. Яна таксама прадала перыферыйныя прадпрыемствы, для таго каб знізіць пазыковы ціск і павысіць празрыстасць кампаніі.
Пад яе кіраўніцтвам глабальная сетка AB Kinnevik пашырылася. У цяперашні час кампанія працуе ў больш чым 80 краінах у сферы сувязі, забаў, СМІ і электроннай камерцыі з такімі вядомымі брэндамі як Tigo, Tele2, Viasat і Zalando, якія ўваходзяць у склад фірмы.
У пачатку 2014 года яе прызначылі старшынёй праўлення інтэрнэт-крамы моднага адзення Zalando. У мае 2014 года Крысціна ўзяла на сябе ролю старшыні праўлення тэлекамунікацыйнага гіганта Millicom. Яна таксама далучылася да знешніх саветаў дырэктараў Spotify і Babylon.
Стэнбек з'яўляецца членам праўлення фонду Reach for Change, які садзейнічае развіццю сацыяльнага прадпрымальніцтва і прадпрымальніцкай дзейнасці ў Афрыцы, Скандынавіі, Расіі і СНД.
Узнагароды і прэміі
У красавіку 2012 года Крысціна атрымала ўзнагароду Шведскага Каралеўскага патрыятычнага таварыства — бізнес-медаль "За выдатнае прадпрымальніцтва», а ўжо ў лістападзе 2012 года яна атрымала прэмію "Залаты малаток" за вядучую ролю ў якасці старшыні лістынгавай кампаніі.
Салігорскі краязнаўчы музей
У асобным раздзеле пра гісторыю Салігорска дэманструюцца прылады працы шахцёраў, узоры калійных солей. У зале прыроды чучалы птушак, жывёл, калекцыі насякомых рэгіёну.
Герб Сербіі
Дзяржаўны герб Рэспублікі Сербія (серб. Државни грб Републике Србије) — адзін з знакаў суверэнітэту Рэспублікі Сербіі, зацверджаны 17 жніўня 2004 г  разам з іншымі дзяржаўнымі знакамі (сцяг, гімн), замяніўшы герб Рэспублікі Сербіі ў складзе Югаславіі. На гербе намаляваны двухгаловы арол, на яго грудзях чырвоны шчыт з крыжом і чатыры крэсіва. Зверху каралеўская карона і плашч. Герб сапраўды такі жа як герб Каралеўства Сербіі дынастыі Абрэновічэй, упершыню прыняты ў 1882 годзе. Увядзенне гэтага герба азначае вяртанне гістарычнага герба Сербіі, але не ўзнаўленне манархіі. Ёсць і іншыя краіны, якія не з'яўляюцца манархіямі, але маюць на сваім гербе карону: Расія, Балгарыя, Грузія, Венгрыя.
Ужыванне
Сучасны герб Сербіі выкарыстоўваецца з 17 жніўня 2004 г ў адпаведнасці з Пастановай аб выкарыстанні герба, сцяга і гімна Рэспублікі Сербіі,якое прыняла Скупшчына Сербіі. Паводле канстытуцыі Сербія, як самастойная дзяржава мае свой герб, сцяг і гімн. Усталявана выкарыстаць герб, уведзены законам аб Гербе Каралеўства Сербіі ад 16 чэрвеня 1882 г., у двух варыянтах: вялікі герб і малы герб.
Карыйцы
Кары́йцы (Κάρες)  — старажытны індаеўрапейскі народ, карэнныя насельнікі малаазіяцкай вобласці Карыя і некаторых астравоў Эгейскага мора.
Паходжанне і рассяленне
Дзякуючы дадзеным лінгвістыкі, вядома, што карыйцы размаўлялі на індаеўрапейскай мове лувійскай групы і такім чынам былі блізкія да іншых індаеўрапейскіх народаў Малой Азіі. Археолагі высветлілі, што да канца 3 тысячагоддзя да н.э. Карыя была амаль ненаселена. Карыйцы з'явіліся на паўднёвым захадзе Малой Азіі верагодна толькі ў 2 тысячагоддзі да н.э. Яны таксама займалі паўднёвую частку Іоніі, а таксама некалькі астравоў у Эгейскім моры, найбольшым з якіх быў Родас.
Герб Сербіі
Ужыванне
Вялікі герб ужываецца на фасадах будынкаў і ў памяшканнях: народнай скупшчыны,прэзідэнта рэспублікі, урада, канстытуцыйнага і вярхоўнага судоў, філіялаў нацыянальнага банка, а гэтак жа на іх пячатках. Малы герб размяшчаецца на фасадах будынкаў і ў памяшканнях іншых дзяржаўных і муніцыпальных устаноў.
Гл. таксама
Гербы былых югаслаўскіх рэспублік
Карыйцы
Паходжанне і рассяленне
З пачатку 1 тысячагоддзя частку эгейскага карыйскага ўзбярэжжа захапілі грэкі-іанійцы, якія паводле Герадота часткова змяшаліся с тубыльцамі і размаўлялі на карыйскай гаворцы грэчаскай мовы. Каланізацыя грэкамі Эоліі і Іоніі выклікала перасяленне ў Карыю лелегаў. Некалькі пазней паўднёва-заходняе ўзбярэжжа Карыі і Родас занялі грэкі-дарыйцы. Найбуйнейшымі грэчаскімі гарадамі на землях карыйцаў былі Мілет і Галікарнас.
Са спасылкай на жыхароў Крыта, Герадот паведамляў, што раней карыйцы зваліся лелегамі, насялялі эгейскія астравы, пакуль не былі выціснуты ў Малую Азію грэкамі. «Аднак самі карыйцы, — заўважае ён, — лічаць сябе спрадвечнымі жыхарамі мацерыка і сцвярджаюць, што заўсёды мелі адное і тое ж імя». Тое, што да 1 тысячагоддзя н.э. карыйцы ўжо насялялі захад Малой Азіі, кажуць шматлікія ўзгадкі народа з падобнай назвай у дакументах хетаў. У грэчаскай міфалогіі продкам карыйцаў з'яўляўся Кар, родны брат малаазіяцкіх лідыйцаў і лікійцаў.
Антычнасць
У сярэдзіне VI ст. да н.э. карыйцы трапілі пад кантроль спачатку манархаў Лідыі, а потым Персіі. Разам з грэкамі, яны вялі барацьбу супраць персаў, выявілі сябе як адважныя воіны. Пасля заканчэння войнаў паміж грэкамі і персамі ў V ст. да н.э. карыйскія гарады знаходзіліся пад уплывам Афін. У пачатку IV ст. да н.э. афінян з Малой Азіі адсунулі спартанцы. У 386 г. яны зноў перадалі ўладу персам.
На тэрыторыі Карыі была створана персідская сатрапія, дзе ўладу захапіў карыйскі род Гекатамнідаў. Найбольш выбітным яго прадстаўніком быў Маўзол (377 — 353 гг. да н.э.). У 334 г. да н.э. Карыя была далучана да Македоніі. У 133 г. да н.э. — да Рымскай дзяржавы.
Ужо ў 1 тысячагоддзі да н.э. карыйцы былі значна элінізаваны, аднак захоўвалі сваю адметнасць ад суседзяў. У наш час карыйцы не існуюць як самастойная этнічная супольнасць, але вылучаюцца сярод іншых жыхароў Турцыі сваім дыялектам і асаблівасцямі матэрыяльнай культуры.
Асаблівасці культуры
Згодна археалагічным дадзеным, насельніцтва Карыі ў 1 тысячагоддзі да н.э. матэрыяльна не вельмі адрознівалася ад грэкаў, асабліва жыхароў Іоніі і дарыйскіх полісаў Паўднёва-Заходняй Малой Азіі і Родаса. Аднак пісьмовыя крыніцы сведчаць пра тое, што ўплыў быў узаемным. Так, Герадот паведамляў, што грэкі перанялі ў карыйцаў звычай упрыгожваць шлемы пер'ем, прыладжваць да шчытоў дзяржальні і маляваць на паверхні шчыта выявы. У апавяданні пра распаўсюджанне ў Атыцы іанійскага тыпу жаночай вопраткі без шпілек ён заўважаў: «Першапачаткова гэта вопратка была не іанійскай, а карыйскай».
Галоўнымі заняткамі карыйцаў былі земляробства і жывёлагадоўля. Прыродныя асаблівасці Карыі не дазвалялі мець з іх вялікіх прыбыткаў, таму мясцовае насельніцтва было вымушана шукаць і іншыя магчымасці для жыцця. Карыйцы лічыліся добрымі воінамі, служылі наёмнікамі, а таксама не грэбавалі пірацтвам. Ваенныя пахаванні карыйцаў антычнага перыяду знойдзены ў Лідыі, Іране і на востраве Родас. Калі ў 425 г. да н.э. афіняне выдалялі з Дэласа магільні, то знайшлі шмат долаў, якія належылі ваенным карыйцам. Герадот апавядаў, пра карыйскіх і іанійскіх піратаў, якія перасяліліся ў Егіпет і служылі там наёмнікамі. Яны працягвалі падтрымліваць сувязі з радзімай. Частка карыйцаў, якая перасялялася ў грэчаскія гарады, прымала грэчаскую мову і культуру. Сярод найбольш вядомых дзеячаў карыйскага паходжання з'яўляліся лідыйскі валадар Кроз (па маці), Арцемісія з Галікарнаса і Герадот. Яго бацька Лікс і дзядзька, паэт Паніасід, мелі карыйскія імёны. Значна элінізаваным быў род Гекатамнідаў.
Нягледзячы на моцны культурны ўплыў з боку грэкаў, карыйцы ніколі не прымаліся імі за сваіх. Заўсёды падкрэслівалася, што тубыльцы Карыі — гэта варвары. Адрозненне карыйцаў перш за ўсё вызначалася іх мовай. Карыйцы не толькі захоўвалі родныя гутарковыя дыялекты, але таксама распрацавалі пісьмо на аснове фінікійскага алфавіта. Другім важным элементам адрозненняў была рэлігія — культ ваяўнічага бога, якога грэкі называлі Зеўсам Карыйскім, багіні, якую вызначалі як Афіну (у момант вялікай небяспекі ў яе жрыцы расла барада ), а таксама Эндыміёна, якога шанавалі ў наваколлі Мілета. Магчыма, што з Карыі ў Грэцыю прыйшоў культ багіні Гекаты.
Герб Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў
На гербе Аб'яднаных Арабскіх Эміратаў намаляваны жоўты сокал — знак адзінаўладдзя ў краіне, вялікую частку якой займае пустыня. Хваставое апярэнне сімвалізуе сем эміратаў — сем пёраў.
Калі раней сакалінае паляванне было для жыхароў узбярэжжа спосабам пражытка, то цяпер яно захавалася ў выглядзе элітарнай забаўкі, даступнай толькі найболей забяспечаным людзям. Цяпер у ААЭ такое паляванне забароненна (дзеля захавання пагалоўя пустынных жывёл), і аматарам гэтага спорту прыходзіцца лётаць у іншыя пустынныя краіны, напрыклад, у Туркменію. Дарэчы, у Дубаі існуе адмысловая лякарня для сокалаў з абсталяваннем для анестэзіі, сардэчнымі стымулятарамі і рэнтгенаўскімі апаратамі.
На грудзі ў сокала ў чырвоным крузе (знак мужнасці і незалежнасці ў дужанні за волю) па блакітных марскіх хвалях плыўна слізгае драўляная шхуна «доу». Менавіта на такіх суднах выходзілі ў мора арабскія нырцы за жэмчугам. І не толькі яны — мора баразнілі ваяўнічыя піраты. Гандаль і марская справа здаўна былі асноўнымі заняткамі жыхароў узбярэжжа. З Захаду і Ўсходу ў парты Аравійскага паўвострава з'язджаліся ювеліры, гандляры жэмчугам і каштоўнасцямі.
Пруды (пасёлак)
Пруды́ (, Пруды) — пасёлак у Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лебедзеўскага сельсавета.
Веі
Веі (Veji) — старажытны горад этрускаў (на поўначы ад Рыма). Існаваў з часу Віланаўскай культуры як важны цэнтр Сярэдняй Італіі; уваходзіў у этрускі саюз. З V стагоддзя да н.э. рымляне сістэматычна вялі войны супраць Веяў, якія скончыліся разбурэннем горада ў 396 да н.э.; пазней Веі былі адноўлены імператарам Аўгустам.
Раскопкі (з XIX ст.) выявілі акропаль з рэшткамі крапасных сцен і дамамі, храм VI ст. да н.э., вялікі басейн, выдатныя этрускія скульптуры Апалона і Гермеса, мноства пахаванняў, самае цікавае з якіх (у гроце Кампана) упрыгожана старажытнымі этрускімі фрэскі.
Кансерваторыя
Кансервато́рыя (conservatorio ад conservo — захоўваю) — вышэйшая навучальная ўстанова, якая рыхтуе спецыялістаў у галіне музычнага мастацтва — выканаўцаў (інструменталістаў, вакалістаў, дырыжораў), кампазітараў, музыказнаўцаў.
Гісторыя
Першапачаткова кансерваторыяй называліся гарадскія прытулкі для сірот у Італіі, дзе дзяцей навучалі і музыцы (першая — у, 1537). У 18 ст. ў краінах Заходняй Еўропы ўзніклі спецыялізаваныя музычныя вышэйшыя навучальныя ўстановы, у т.л. у Парыжы (1793; у 1795 рэарганізаваны ў Кансерваторыю музыкі і дэкламацыі). У 19 ст. кансерваторыі адкрыты ў многіх буйных гарадах Еўропы і Амерыкі. Многія навучальныя ўстановы тыпу кансерваторыі называліся акадэміямі, вышэйшымі музычнымі школамі, музычнымі інстытутамі, каледжамі, ліцэямі і інш. Першыя кансерваторыі ў Расійскай імперыі — Маскоўская кансерваторыя, Санкт-Пецярбургская кансерваторыя, пазней адкрыты, кансерваторыі ў Адэсе, Кіеве і інш.
У 1932 годзе адкрыта Беларуская дзяржаўная кансерваторыя (з 1992 — Беларуская акадэмія музыкі). З 1956 дзейнічае.
Не загаснуць зоркі ў небе
Не загаснуць зоркі ў небе — верш Янкі Купалы. Мае прысвячэнне «Нашай Ніве». Дасланы Янкам Купалам з Пецярбургу ў 1911 годзе да пяцігоддзя газеты (№ 47—48).
Мастацкія ўвасабленні
Верш пакладзены на музыку Міколам Янчуком, гарм. Міколы Равенскага. Песня выконвалася як гімн у асяродку беларускіх патрыётаў. У 2020 годзе песня ўвайшла ў патрыятычны музычны альбом «Годныя песні» Вольнага хора.
Патсдамскае пагадненне (1911)
Патсдамскае пагадненне — пагадненне паміж Расійскай і Германскай імперыямі, якое было падпісана ў Пецярбургу 19 жніўня года таварышам міністра замежных спраў Расіі А. А. Няратавым і германскім паслом у Расіі графам Фрыдрыхам фон Пурталесам.
Патсдамскае пагадненне было завяршэннем перамоў падчас Патсдамскай сустрэчы Мікалая II і Вільгельма II у 1910 годзе, адкуль і назва пагаднення.
Па Патсдамскім пагадненні Расія абавязалася не перашкаджаць будаўніцтву чыгункі Берлін — Багдад, а таксама ўзяла на сябе абавязацельства атрымаць ад Ірана канцэсію на будаўніцтва чыгункі Тэгеран — Ханекін на ірана-турэцкай мяжы.
Германія прызнала наяўнасць «асобых інтарэсаў» Расіі ў Паўночным Іране і абавязалася не дамагацца там канцэсій, а таксама запэўніла, што не будзе будаваць адгалінаванні Багдадскай чыгункі на поўнач ад Ханекіна.
Марыя Сапега (1910—2009)
Мары́я Крысці́на Сапе́га (у дзявоцтве Здзяхоўская, Maria Krystyna Sapieha; 26 красавіка 1910, Сухаволя — 1 красавіка 2009, Польшча) — польская грамадская дзяячка, сузаснавальніца і прэзідэнт фундацыі Ex Animo.
Біяграфія
Паходзіла са шляхецкага роду Здзяхоўскіх герба «Равіч». Нарадзілася ў сям’і Ежы Здзяхоўскага, будучага міністра фінансаў Другой Рэчы Паспалітай, і Марты з Блаўдзевічаў.
Навучалася ў Вялікабрытаніі і Францыі. У 1937 з мужам пераехала з Скідзелю ў Ружанскую пушчу. У Ружанах Марыя Крысціна адчыніла дзіцячы садок і школу для дзяўчынак з бедных сем’яў.
Пасля бальшавіцкага ўварвання вымушаная была эміграваць у Літву, адтуль у Францыю, дзе была ўцягнута ў выведную працу на Французскі рух супраціву, а таксама на заданне Генеральнага штаба Войска польскага дзейнічала ў Італіі. Тры гады правяла ў зняволенні ў Італіі і Германіі, па вайне пераехала ў Лондан да мужа і дзяцей.
Пазней заснавала фундацыю «Дапамога польскім дзецям». У 1980-х гадах падтрымлівала «Medical Aid for Poland» і «Polską Macierz Szkolną» ў Англіі. У 1992 годзе пераехала ў незалежную Польшчу. Таксама займалася дабрачыннасцю ў фундацыі «Ex Animo» па дапамозе анкалагічна хворым дзецям.
У 2003 прыязджала на Беларусь, дзе дапамагала ўзнаўляць ружанскі Траецкі касцёл.
У 2008 выдала кнігу ўспамінаў «Маё жыццё, мой час».
Сям’я
У шлюбе з Янам Андрэем Сапегам мела дзяцей:
Мая малітва (1912)
«Мая малітва» — верш Янкі Купалы, напісаны ў 1912 годзе і ўпершыню апублікаваны ў газеце «Наша Ніва».
Апісанне
У развіццё спецыфічнага для мастакоўскага светапогляду пантэістычнага светапогляду, паэт кажа: малюся свабоднаму ветру, малюся агню, малюся жывучай вадзіцы. Гэты верш, іншыя творы з прыкметамі мастацкага пантэізму сёй-той прыняў за паганства, ці, прынамсі, за схільнасць паэта да паганскай аксіялогіі. Вульгарны сацыялагізм падтасаваў багаборчыя матывы Купалы пад бальшавіцкі атэізм.
Значэнне
Крытыкі адзначалі праграмнасць купалаўскага верша не толькі для самога аўтара, але і для ўсёй беларускай літаратуры перыяду нацыянальнага Адраджэння:
Вялікая пячатка ЗША
Вялікая пячатка ЗША (Great Seal of the United States) — выкарыстоўваецца, каб пацвердзіць сапраўднасць дакументаў, выпушчаных урадам Злучаных Штатаў Амерыкі.
Пярэдні бок
На пярэднім боку пячаткі намаляваны белагаловы арлан, які з'яўляецца нацыянальным знакам ЗША. У адной лапе ён трымае 13 стрэл, у другой — аліўкавую галіну, сімвалізуючы, што Злучаныя Штаты Амерыкі «жадаюць міру, але заўсёды гатовыя да вайны». Аліўкавая галіна традыцыйна намаляваная з 13 лісткамі і 13 аліўкамі. Галава арла звернутая ў бок аліўкавай галіны, што азначае большую перавагу міру, а не вайне. У дзюбае арол трымае скрутак з надпісам на лацінскай «E Pluribus Unum», што перакладаецца як «са шматлікіх — адзін». Над галавой арла размешчаны 13 зорак у блакітным воблаку. Зоркі размешчаныя ў шэрагах 1-4-3-4-1, фармуючы шасціканцовую зорку. На грудзях ў арла шчыт з 13 чырвонымі і белымі палосамі і 50 зоркамі на сінім фоне.
Зваротны бок
На зваротным боку пячаткі намаляваная няскончаная піраміда, вяршыню якой вянчае вока ў трыкутніку. Піраміда складаецца з трынаццаці ўзроўняў, традыцыйна сімвалізуючы 13 штатаў, якія першапачаткова ўваходзілі ў склад ЗША — Масачусетс, Конэкцікут, Род-Айленд, Нью-Гэмпшыр, Нью-Ёрк, Нью-Джэрсі, Пэнсільванію, Дэлавэр, Вірджынію, Мэрылэнд, Паўночную Караліну, Паўднёвую Караліну, Джорджыю. На першым узроўні нанесеная дата 1776 рымскімі лічбамі — MDCCLXXVI. Вока на вяршыні піраміды азначае «Вока Провіды». Надпіс «Annuit C?ptis» азначае «яно добразычлівае да нашых пачынанняў». Фраза, размешчаная на скрутку пад пірамідай, абвяшчае «Novus Ordo Seclorum» — «Новы парадак навекі».
Цікавыя факты
«Вялікая пячатка ЗША» з 1935 года размешчаная на адваротным боку банкноты $1. Злева выява адваротнага боку пячаткі, зправа — пярэдняга боку.
Мая малітва (1906)
«Мая́ малі́тва» — верш Янкі Купалы, напісаны 5 ліпеня 1906 года. Упершыню надрукаваны ў 1929 годзе ў часопісе «Полымя» (№ 2). Тэматычна прымыкае да купалаўскіх твораў аб ролі паэта і паэзіі ў жыцці народу, іх сувязі з людзьмі працы і роднай зямлёй.
Апісанне
Паэт жыве верай і надзеяй на лепшую будучыню свайго народа і роднага края. Купала абяцае маліцца «да яснага сонейка» за ўсіх сіротаў і бедакоў, каб яно часцей заглядала ў іх цёмныя хаты, маліцца «да хмараў з грымотамі», каб яны не пасылалі перуноў і градаў на скупыя ўраджаямі палі гаротных сялян. Аўтар блізка да сэрца бярэ ўсе жыццёвыя клопаты мужыка-гаротніка, шчыра жадае памагчы яму перамагаць бяду, нястачы і беднасць. Купала прыгадвае павер’е, якое бытавала ў народзе: нібыта, калі памірае чалавек, адразу згасае яго зорка. Паэт жа хоча, каб зоркі згасалі не так часта, каб працаўнік, улюбёны ў жыццё і ў сваю ніву, жыў шчасліва і доўга. Малітва яго зямная і жыццёвая, насычаная сацыяльным зместам, самымі гуманнымі намерамі.
Значэнне
Верш меў уплыў на маладую беларускую паэзію савецкага часу, у прыватнасці на М. Чарота (верш «Каб я быў…»).
Пераклады і мастацкія ўвасабленні
На асецінскую мову верш пераклаў А. Пухаеў, на англійскую — У. Мэй і В. Рыч, на малдаўскую — П. Дарые, на рускую — А. Пракоф’еў, І. Садоф’еў, на ўкраінскую — А. Малышка. Верш таксама з’явіўся ў французскім перакладзе (перакладчык не названы) у анталогіі беларускай паэзіі «У краіне паэтаў» (Парыж, 1982).
У 1994 годзе спалучаны і крыху зменены тэкст двух аднайменных вершаў Я. Купалы «Мая малітва» (прыпеў узяты з верша 1912 года, а асноўны тэкст — з ранняга верша 1906 года, пры гэтым у прыпеве слова «загон» заменена на слова «народ», а замест Купалавага «распетаю душой» ужыта акрэсленне «распятаю») паклаў на музыку кампазітар, удзельнік гурту «Песняры» А. Моўчан. Выконваў песню «Малітва» кіраўнік гурту Ул. Мулявін.
H2-293
H2-293 — паравоз, пабудаваны амерыканскай паравозабудаўнічай кампаніяй Richmond Locomotive Works для чыгунак Фінляндыі ў 1900 годзе. На паравозе H2-293 10 жніўня 1917 года і 7 кастрычніка 1917 года Уладзімір Ільіч Ленін нелегальна перасякаў мяжу Фінляндыі. У наш час дадзены паравоз з’яўляецца адным з нешматлікіх захаваных паравозаў гэтай серыі, прыналежыць да аб’ектаў культурнай спадчыны Расійскай федэрацыі.
Гісторыя
Паравоз H2-293 быў пабудаваны ў 1900 годзе амерыканскай паравозабудаўнічай кампаніяй Richmond Locomotive Works. У 1913 годзе ён быў набыты Упраўленнем Фінляндскіх чыгунак і вазіў прыгарадныя цягнікі па маршруце Пецярбург — Райвола. Машыністам паравоза з’яўляўся Гуга Ялава.
9 жніўня 1917 года Г. Ялава, машыніст паравоза H2-293, які рухаўся з цягніком № 71, на станцыю Ўдзельная ўзяў пад выглядам качагара ў паравозную будку Ўладзіміра Ільіча Леніна, які хаваўся ад Часовага ўраду. Абмінуўшы памежны кантроль на станцыіі Белавостраў, Ленін пакінуў паравоз на станцыі Тэрыокі (цяпер станцыя Зеленагорск).
7 кастрычніка 1917 года на гэтым жа паравозе пры садзейнічанні Ялавы Ленін вярнуўся з Фінляндыі ў Петраград.
Напачатку 1918 года машыністам паравоза стаў Мікалай Рыбкін. У красавіку 1918 года манеўровы паравоз уразаўся ў бок 293-га, у аварыі разбіла левую паравую машыну, зляцела труба і пясочніца.
У 1924 годзе разам з іншай маёмасцю паравоз быў перададзены Фінляндскай чыгунцы.
У 1947 годзе Вірэлайнэн заняўся пошукамі паравоза і вызначыў, што H2-293 прыпісаны да дэпо Тамперэ, водзіць прыгарадныя цягнікі. У Фінляндыі паравоз часткова мадэрнізавалі, паставіўшы, у прыватнасці, параперагравальнік. Акрамя таго, з-за пераабсталявання на вугальны апал, была ўсталявана цыліндрычная дымавая труба. У 1957 годзе ўрад Савецкага Саюзу даручыў Віралайнэну адшукаць паравоз у Фінляндыі. Пасля перамоў урадам Фінляндыі было прынята рашэнне аб перадачы паравоза Савецкаму Саюзу.
13 чэрвеня 1957 года ў Хельсінкі адбылася цырымонія перадачы 293-га савецкай урадавай дэлегацыі. 17 чэрвеня таго ж года фінская лакаматыўная брыгада (машыніст Т. Соліа, памочнік машыніста X. Якола) прывяла яго на памежную станцыю Вайнікала. Лакаматыў прыняла савецкая паравозная брыгада лакаматыўнага дэпо Выбарг (машыніст В. Цяплякоў, памагаты машыніста В. Серыкаў), і ў 16 гадзін 21 хвіліну паравоз адправіўся да савецкай памежнай станцыі Лужок. 20 чэрвеня ст. машыніст Адольф Данілавіч Ліндстрэм прывёў яго ў Ленінград.
Паравоз-помнік
Пасля вяртання ў Савецкі Саюз паравоз больш не эксплуатаваўся. Паравоз быў усталяваны як помнік у скверы на рагу Нейшлотскага завулка і Ляснога праспекта, дзе прастаяў каля пяці месяцаў. 22 красавіка 1961 года (у 91-я ўгодкі з дня нараджэння У. І. Леніна), гістарычны паравоз быў усталяваны каля адной з платформаў Фінляндскага вакзала горада Ленінграда, цяпер Санкт-Пецярбурга. Да 1964 года, для паравоза быў пабудаваны шкляны павільён па праекце архітэктараў П. А. Ашасціна і Е. В. Лаханавай. 4 лістапада 1964 года а 8 гадзіне 40 хвіліне паравоз H2-293 быў усталяваны на вечную стаянку.
У красавіку — траўні 2005 года Кастрычніцкая чыгунка капітальна адрамантавала мемарыял: на паравозе былі заменены шыбы, адноўлена будка, машыну ачысцілі пескаструменевым апаратам і перафарбавалі. Адначасова з гэтым, былі выраблены працы па рамонце ахоўнага павільёну: заменена шкленне, усталявана начное падсвятленне.
Алег Вільгельмавіч Іоў
Алег Вільгельмавіч Іоў (, в. Бронная Гара,, Брэсцкая вобласць — , Мінск) — беларускі археолаг, даследчык Беларускага Палесся. Кандыдат гістарычных навук (1991).
Біяграфічныя звесткі
Скончыў гістарычны факультэт БДУ (1984), аспірантуру Інстытута гісторыі АН БССР па спецыяльнасці «археалогія» (1989).
Працаваў у Інстытуце гісторыі Акадэміі навук Беларусі (1979—1994), потым у выдавецтве «Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі» (1994—1995). Зноў вярнуўся ў Інстытут гісторыі, дзе працававаў да канца свайго жыцця старшым навуковым супрацоўнікам аддзела археалогіі Сярэдніх вякоў і Новага часу.
Памёр 18 чэрвеня 2021 года ў Мінску.
Навукова-даследчыцкая дзейнасць
Сфера навуковых інтарэсаў — археалогія Беларускага Палесся IX—XIII ст., праблемы экамічнага развіцця і палітычнай гісторыі Тураўскага княства.
У 1991 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю «Сельские поселения IX—XIII вв. западной части Белорусского Полесья» (нав. кіраўнік — П. Ф. Лысенка).
Праводзіў археалагічныя даследаванні на сярэднявечных помніках (гарадзішчах і селішчах): г. Камянец, вёскі Франопаль, Піліпавічы, Чарнаўчыцы (Брэсцкі раён), Жабер (Драгічынскі раён), Гарадзішча, Грыўковічы (Пінскі раён), Снядзін (Петрыкаўскі раён), Юравічы (Калінкавіцкі раён і інш.
Вынайшаў скарбы: Несвіжскі (1997) і Брылеўскі (2000). Сумесна з В. С. Вяргей даследаваў адзін з першых на тэрыторыі Беларусі гандлёва-рамесных цэнтраў (VIII — пач. XI ст.) — гарадзішча на Ясельдзе (протагорад). Устанавіў, што ў Паўднёвай Беларусі ў канцы IX — пач. X cт. адбылася моцная «культурная» рэвалюцыя, выкліканая небывалым развіццём гандлю і рамяства. Гэта прывяло практычна да поўнай змены матэрыяльнай культуры насельніцтва.
Удзельнік эксгумацыі ахвяр палітычных рэпрэсій ва ўрочышчы Курапаты.
З 2004 года раскапваў гарадзішча ў Юравічах, адно з самых вялікіх у Беларусі. Былі знойдзены манеты, частка коннай збруі, наканечнік ножнаў скандынаўскага паходжання, якія датуюцца X—XI стагоддзямі. Цэнтральная частка гарадзішча нагадвае дзядзінец. Калі меркаваць па знаходках, у Юравічах існаваў вялікі горад, але ніякіх пісьмовых звестак аб ім няма. Грунтуючыся на гістарычных і археалагічных фактах, Алег Іоў выказаў гіпотэзу, што менавіта на юравіцкім гарадзішчы ў X — пачатку XI стагоддзяў узнік і першапачаткова існаваў летапісны Тураў.
Адзін з аўтараў «Гісторыі Беларусі» (т. 1, 2000). Аўтар трох манаграфій і больш за 160 навуковых і энцыклапедычных артыкулаў.
Альфін
Альфін (Alphyn) — выдуманая істота, вельмі падобная на геральдычнага тыгра, але з больш шчыльным і валасатым целам, густой грывай, выцягнутымі вушамі, доўгім тонкім языком і перакручаным хвастом. Пярэднія лапы ў альфіна арліныя.
Новаарлеанскі ўніверсітэт
Новаарлеанскі ўніверсітэт (University of New Orleans) — амерыканская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам даследчага ўніверсітэта, якая месціцца ў горадзе Новы Арлеан у штаце Луізіяна.
Агульная характарыстыка
Упершыню адкрыты ў 1958 годзе як Луізіянскі дзяржаўны ўніверсітэт у Новым Арлеане, гэта буйнейшы дзяржаўны ўніверсітэт і адзін з двух доктарскіх даследчых універсітэтаў у рэгіёне так званага Вялікага Новага Арлеана.
Галоўны кампус вучэльні плошчай 195 акраў размешчаны на беразе возера Понтчартрэйн у мясцовасці Джэнтылі. Ва ўніверсітэцкім кампусе размешчаны таксама шматлікія спартыўныя аб'екты.
Універсітэт таксама валодае і кіруе навукова-тэхналагічным паркам, які прымыкае да галоўнага кампуса.
Гербавыя фігуры
гербавыя фігуры — усе выявы, размешчаныя на палях герба. Гербавыя фігуры падпадзяляюць на геральдычныя — адмысловыя сімвалы, якія мелі ўмоўнае значэнне і негеральдычныя — усе астатнія выявы, капіраванныя з рэчаіснасці: жывёлы, расліны, зброя і г.д. або з міфалогіі — гарпіі, грыфоны, цмокі і г.д.
Гедвіга Элеанора Гольштэйн-Готарпская
Гедвіга Элеанора Шлезвіг-Гольштэйн-Готарпская (ням. Hedwig Eleonora von Schleswig-Holstein-Gottorf; 23 кастрычніка 1636 — 24 лістапада 1715) — каралева Швецыі з 1654 па 1660 як жонка караля Карла X Густава. Рэгентка (1660-1672) падчас сталення свайго сына, караля Карла XI, і падчас (1697) сталення свайго ўнука, караля Карла XII. Таксама прадстаўляла Карла XII за яго адсутнасцю падчас Паўночнай вайны, з 1700 года да рэгентства яе ўнучкі Ульрыкі Элеаноры ў 1713 годзе. Гедвігу Элеанору апісваюць як дамінуючую асобу і лічылі фактычнай першай лэдзі каралеўскага двара на працягу 61 года, з 1654 і да смерці.
Шлюб
Гедвігу Элеанору вітаў кароль Карл X Густаў у шведскім Даларэ 5 кастрычніка 1654, яна засталася ў палацы Карлберг да афіцыйнага прыбыцця ў Стакгольм на вяселле 24 кастрычніка. Яе сустрэла, апранутая ў срэбную парчу, каралеўская ўдова Марыя Элеанора Брандэнбургская ў Стакгольмскім каралеўскім палацы, дзе ў той жа дзень адзначалася вяселле. Яна была каранавана ў Сторкіркане 27 кастрычніка. Неўзабаве яе муж з’ехаў у Польшчу для ўдзелу ў патопе (гісторыя). Гедвіга Элеанора засталася ў Швецыі да нараджэння будучага Карла XI 24 лістапада 1655 года і да наступных Каляд. Вясной 1656 года яна пакінула Швецыю і пайшла за Карлам Густавам падчас яго паходу, падчас якога яна праявіла як фізічную, так і псіхічную сілу. Яна прысутнічала падчас бітвы пад Варшавай (1656), падчас якой атрымала афіцыйную пахвалу ад шведскай арміі разам са сваім мужам. Яна вярнулася ў Швецыю восенню 1656 года. У Швецыі яна ўзяла пад свой кантроль свае зямлі, якія яна строга кантралявала пры жыцці. Пасля дана-шведскай вайны (1657—1658) яе паклікалі да мужа ў Гётэбарг, потым яна пайшла за ім у Готарп і Вісмар. Падчас дана-шведскай вайны (1658—1660) яна і яе нявестка Марыя Эўфрасіння Пфальц жылі ў Кронбаргу ў Даніі пасля таго, як яго ўзяў шведскі генерал Карл Густаў Врангель. У Кронбаргу Гедвігу Элеанору наведаў яе муж і пацешыў замежных паслоў. Яна наведала Фрэдэрыксборгскі палац і палявала ў лесе разам з англійскім паслом. Падчас кампаніі ў Фальстэры яна забаўляла паслоў у Нюкёбінгу. Гедвіга Элеанора выехала ў Гётэбарг у снежні 1659 года, дзе шведскі парламент павінен быў сабрацца ў студзені 1660 г.
Рэгенцтва
Пасля смерці мужа 13 лютага 1660 года Гедвіга Элеанора стала рэгентам Швецыі і старшынёй Рэгенцкага савета яе сына Карла XI падчас яго сталення. Згодна з запаветам Карла Густава, Гедвіга Элеанора павінна была стаць старшынёй і рэгентам з двума галасамі і апошнім словам да астатняй часткі савета: уладу над урадам падзялілі пяць высокіх чыноўнікаў, у тым ліку Пер Браге але перавагу была ў яе голасе. Рада неадкладна аспрэчыла завяшчанне, асабліва таму, што яе былы шурын Адольф Джон I, граф Палацін Клебургскі, атрымаў уладу над арміяй. На наступны дзень пасля смерці мужа Гедвіга Элеанора накіравала савету паведамленне, што ведае, што яны аспрэчваюць тэстамент, і яна запатрабавала выконваць яго. Савет адказаў, што тэстамент трэба спачатку абмеркаваць з парламентам. На наступным савеце ў Стакгольме, які адбыўся 13 мая, савет паспрабавала ўтрымаць яе ад удзелу. Яны задаліся пытаннем, ці будзе гэта карысна для яе здароўя ці падыдзе ўдове ўдзел ў савеце, і што, калі не, то будзе цяжка працягваць адпраўляць пасланца ў яе пакоі. Яе адказ, што савету будзе дазволена збірацца без яе і паведаміць ёй толькі тады, калі яны палічаць патрэбным, быў задаволены саветам. Відавочная абыякавасць Гедвігі Элеаноры да палітыкі стала вялікай палёгкай для лордаў урада-апекуна.
Нягледзячы на сваё першапачатковае паведамленне, Гедвіга Элеанора фактычна прысутнічала на ўсіх паседжаннях савета, за выключэннем выпадкаў, калі яна адсутнічала ў адміністрацыі сваіх зямель. Яна выкарыстала сваю пасаду галоўнага рэгента, каб абараніць інтарэсы і правы сына ў дачыненні да савета, і, такім чынам, расцаніла сваім абавязкам быць інфармаванай і прысутнічаць у рашэннях, хаця і не прымала ў іх удзелу. Адольф Джон Клібургскі страціў камандаванне арміяй і статус прынца Швецыі, і адзіную падтрымку ў савеце атрымаў ад Магнуса Габрыэля Дэлагардзі. Яна ўсведамляла, што ёй не хапае ведаў і падтрымкі для таго, каб сама займацца палітыкай, і не хацела даваць савету ніякіх падставаў, каб адхіліць яе ад удзелу ў пасяджэннях. Яна пагадзілася з антыдацкай і прафранцузскай знешняй палітыкай у гады рэгенцтва. Ёй не падабалася вайна і падтрымала партыю міру ў савеце: яна падтрымала Аліўскі мір, беспаспяхова выступіла супраць вайны супраць Брэмена, але паспяхова прадухіліла прапанаваную вайну супраць Расіі, а гэта апісваецца як адзіны час, калі яна прымушала сваю волю да савета. Сама Гедвіга Элеанора распавяла, як ёй не падабаліся палітыка і дыпламатыя, і падчас свайго рэгенцтва яна мала ўдзельнічала ў палітыцы. Яе нязначная роля ў палітыцы падчас яе рэгентства прывяла да таго, што яе сын вызваліў яе, пазней ён абвінаваціў урад апекуна ў злоўжыванні ўладай падчас іх рэгенцтва. Падчас першага з’яўленя яе сына ў парламенце ён размаўляў толькі праз яе з членамі ўрада; ён шаптаў ёй пытанні для парламента, а яна задавала іх гучна і выразна.
Пасля смерці свайго сына 5 красавіка 1697 года Гедвіга Элеанора зноў стала рэгентам Швецыі ў якасці старшыні Рэгенцкага савета падчас сталення яе ўнука Карла XII. На гэты раз яе рэгентства праіснавала толькі да абвяшчэння паўнагоддзя ўнука ў снежні таго ж года. Падчас свайго другога рэгенцтва яна падтрымала шлюбны саюз паміж Швецыяй і Гольштэйн-Готарпам праз вяселле сваёй унучкі Хедвіг Соф’і Швецыі з герцагам Гольштэйн-Готарпам. Яна выступіла супраць датэрміновага абвяшчэння паўнагоддзя Карла XII, але была вымушана саступіць. Яна таксама беспаспяхова пратэставала супраць таго, што яе ўнука не папрасілі даць прысягу падчас яго каранацыі.
Падчас свайго рэгенцтва яна вяла грунтоўны ўлік сваіх кантрактаў і рахункаў. Яна выдаткоўвала значныя сумы, каб аднавіць веліч двара, бо каралева Крысціна ўзяла шмат скарбаў на сваё адрачэнне. Яна змагла пакрыць гэтыя выдаткі за кошт значнага даходу са сваіх асабістых земляў. Яна курыравала будаўніцтва некалькіх сядзіб і палацаў, у тым ліку палаца Дротнінгхольм.
Каралева ўдова
Гедвіга Элеанора карысталася вялікай павагай як каралева. Яна больш засяродзілася на кіраванні сваімі пасажнымі землямі і выхаванні сына, чым на палітыцы. Выхоўваючы сына Карла XI, яна засяродзілася на рэлігіі, маральна-фізічнай падрыхтоўцы і лёгкай атлетыцы, а не на акадэмічных даследаваннях, і яе крытыкавалі за тое, што яна яго сапсавала, не прымушаючы наведваць вучобу. Нягледзячы на тое, што яна сама цікавілася культурай і навукамі, яна не прад’яўляла да яго ніякіх патрабаванняў і дазваляла яму прапусціць вучобу: паколькі ў дзяцінстве ў яго было кволае здароўе, ёй было важней умацаваць цела і дысцыплінаваць яго мараль вывучэннем рэлігіі.
У 1661 годзе Гедвіга Элеанора лічылася магчымай жонкай англійскага караля Карла II. Аднак нічога не атрымалася, бо яна адмовілася ад гэтай прапановы: афіцыйнай падставай для яе адмовы было тое, што яна заявіла, што хоча захаваць вернасць памерламу мужу. У 1667 годзе маладога двараніна графа Карла Гіленстыерну (1649—1723) стаў падкаморым Гедвігі Элеаноры. Ён стаў яе ўлюбёнцам служыў яе кур’ерам падчас сканскай вайны, у 1679 годзе быў узведзены ў генерал-губернатары яе пасажных земляў, а ў 1687 годзе атрымаў графскі тытул. Карл Гіленстыерна быў улюбёнцам Гедвігі Элеаноры і быў адзначаны у якасці яе каханага, хоць гэта і не пацвярджаецца яго хуткая кар’ера ў двары была звязана з яго добрай знешнасцю. Існуе легенда, што рэзідэнцыя Гіленстыерны, Палац Штынге, была пабудавана з сакрэтным пераходам ад яго спальні да спальні ў так званым крыле каралевы, якім карысталася Гедвіга Элеанора падчас сваіх частых наведванняў. У наступныя гады Гедвігу Элеанору крытыкавалі за яе фаварытку Ганну Катарыну фон Барфельт, уплыў якой прывёў да адкрытага канфлікту з Гіленстыернай. Берфельт была вядома тым, што злоўжывала сваім уплывам і становішчам, каб атрымліваць хабар за ўплыў на каралеву і займалася крадзяжом з каралеўскіх уладанняў. Гіленстыерна выставіў ультыматум і папрасіў Гедвігу Элеанору, каб выбраць паміж ім і Берфельт, што ў выніку прывяло да таго, што Берфельт выганалі са двара пасля таго як Гіленстыерна сфармаваў саюз з Крысцінай Піпер, Беатай Спэр, гаспадыня мантыі Мартай Берэндэс, Арвідам Горн і капіланам двара Малін. Ноччу перад сваім ад’ездам Гіленстыерна павінен быў зачыніць дзверы ў спальню Гедвігі Элеаноры, каб Барфельт не магла звязацца з каралевай.
Гедвіга Элеанора перапісвалася са сваімі нямецкімі сваякамі і часта забаўляла іх гасцямі: яна выхоўвала сваю пляменніцу Магдалену Сібілу з Гесэн-Дармштата, а таксама пляменніцу нябожчыка мужа Джуліяну з Гесэн-Эшвеге. Апошняя доўга неафіцыйна разумелася як будучая каралева па шлюбе з Карлам XI, калі ён стане дарослым, але ад гэтага плана адмовіліся, калі Джуліяна нарадзіла дзіця па-за шлюбам (1672). Гедвіг Элеанора адправіла Джуліану ў сельскую мясцовасць, але калі ў яе нарадзілася другое дзіця, яна была прымусова выдадзена замуж за бацьку і была выслана.
Мяркуецца, што на Карла XI паўплывала маці, калі ён ацаніў катэхізіс біскупаў Тэрсэры, Шпегеля і Эмпарагі як ерась: вядома, што Гедвіга Элеанора асабліва не любіла катэхізіс біскупа Эмпарагі, бо ў ім жанчына вызначалася як уласнасць. Таксама, як мяркуецца, яна ўплывала на рашэнні Карла XI у галіне чыноў і мастацтва.
Унук Карл XII вельмі паважаў яе. Вядомы эпізод з так званай Готарпскай лютасьці, калі Карл XII праводзіў час за напоямі і вечарынкамі са сваім шурамі і яе пляменнікам Фрыдрыхам IV, герцагам Гольштэйн-Готарпскім. Аднойчы Карл XII у стане алкагольнага ап’янення сутыкнуўся са сваёй бабуляй, якую доўга глядзела на яго, а потым павярнулася да яго спіной. Ён адрэагаваў, апаражніўшы кубак і сказаў: «Мая міласцівая бабуля, рада мне дараваць. З гэтага часу я больш ніколі не буду піць віна», сваё абяцанне ён выканаў. Падчас Паўночнай вайны яна прадстаўляла свайго адсутнага ўнука і прымала замежных паслоў замест яго. Паводле іх паведамленняў, яна ставілася да іх з маўчаннем альбо магла з іх смяяцца.
Гедвіга Элеанора была бліжэй за ўсё да сваёй старэйшай унучкі Гедвігі Сафіі, і пасля смерці Гедвігі Сафіі яна падтрымала сына Гедвігі Сафіі Карла Фрыдрыха, герцага Гольштэйн-Готарпа, як спадчынніка трона пасля Карла XII, раней за яе малодшую унучку Ульрыку Элеанору. Прыхільнікі Карла Фрыдрыха таксама пажадалі, каб Гедвіга Элеанора была прызначана рэгентам падчас сталення Карла Фрыдрыха. Аднак у 1713 годзе яна была вымушана пераканаць Ульрыку Элеанору прыняць пасаду рэгента падчас адсутнасці Карла XII. Яна падтрымала шлюб Ульрыкі Элеаноры з Фрыдрыхам Гесенскім з думкай, што Ульрыка Элеанора пераедзе ў Гесэн, што аблегчыць Карлу Фрыдрыху пераемнасць на шведскім троне. Гедвіга Элеанора была апісана як цвёрдая і дамінуючая; яна была папулярна пры двары за гумар і прыхільнасць да вечарынак, і яе супрацоўнікі лічылі строгай, але справядлівай. Сярод інтарэсаў Гедвігі Элеаноры былі архітэктура і жывапіс, а таксама ігральныя карты; яе апетыт да азартных гульняў быў вялікім, і, як паведамляецца, яна працягвала гуляць да самай ночы. Калі яе жалоба афіцыйна скончылася ў 1663 годзе, двор быў завалены вечарынамі, якія прымала каралева. У рамках урачыстасці яна адкрыла тэатры Болхусэт і Лёнкулан. Яна таксама набыла першы ў Швецыі курорт Медэві (1688). Яна фінансавала такіх мастакоў, як Нікадэмуса Тэсіна Малодшага і Дэвіда Клокера Эрэнштраля.
Бахайскі заліў
Баха́йскі заліў (Бахайва́нь, ) — заліў у паўночна-заходняй частцы Жоўтага мора ля берагоў Кітая даўжынёй каля 280 км з глыбінямі да 40 м. Ад адкрытага мора аддзелены Шаньдунскім паўвостравам (паўвостравам Шаньдун) з поўдня і Ляадунскім паўвостравам з усходу.
Назва
У кітайскай (і, часта, міжнароднай) тэрміналогіі ўвесь Бахайскі заліў называецца проста «Бахай» (гэта значыць «мора Бо», «Бахайскае мора»); яго заходні ўскраек, які ўразаецца ў сушу да Цяньцзіня, завецца Бахайскім залівам (渤海湾, Бахайвань); паўночная частка, у якую ўпадае Ляахэ — Ляадунскім залівам (Ляадун-вань), а паўднёвая, ля берагоў Шаньдунскага паўвострава — залівам Лайчжоу (莱州湾, Лайчжоу-вань).
Гідралогія
У Бахайскі заліў упадаюць рэкі Хуанхэ, Хайхэ і Ляахэ. Характарызуецца паўсутачнымі прылівамі да 3,5 м.
Замярзае ўзімку ў прыбярэжнай частцы. З 1980 адзначана тэндэнцыя скарачэння перыяду лёдаставу і змяншэння колькасці лёду ў Бахайскім заліве.
Гаспадарчае выкарыстанне
У акваторыі заліва вядзецца прамысловае рыбалоўства. На шэльфе выяўлены радовішчы нафты, у прыватнасці — радовішча Луда і група радовішчаў Бачжун.
На ўзбярэжжы заліва размешчаны порт Тангу, які з’яўляецца аванпортам горада Цяньцзіня. На заліве ж стаіць і курортны горад Ціньхуандаа.
Спіс аб’ектаў PGC (2021001—2022000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2021001—2022000)
Францішак Томашак
Яго Высокапраасвяшчэнства кардынал Францішак Томашак (František Tomášek;, Студзенка, Маравія — , , Чэхаславакія) — чэхаславацкі кардынал, каталіцкі багаслоў, палітвязень (у 1951—1954), архібіскуп пражскі з 30 снежня 1977 па 26 сакавіка 1991. Кардынал-святар in pectore з 24 мая 1976, з тытулам царквы Ss. Vitale, Valeria, Gervasio e Protasio з 27 чэрвеня 1977.
Біяграфія
Францішак Томашак нарадзіўся 30 чэрвеня 1899 у мараўскім гарадку Студзенка (Studénka, Stauding) у сям’і настаўніка. У шэсць гадоў застаўся без бацькі, скончыў гімназію, у 1918 быў прызваны ў армію, але неўзабаве звольнены па хваробе (сухоты). Паступіў у семінарыю, 5 ліпеня 1922 пасвечаны архібіскупам Антанінам Кірылам Стоянам у сан святара. У 1940—1945 выкладаў у дыяцезіяльным багаслоўскім вучылішчы ў Оламаўцы. Займаўся катэхезай, а таксама катэхетыкай і педагогікай.
Тайна пасвечаны ў біскупы архібіскупам Оламаўцкім Ёзефам Матахам 14 кастрычніка 1949, які сам стаў біскупам трохі больш чым за год да гэтага; прызначаны дапаможным біскупам Оламаўца і тытулярным біскупам Бутуса. У якасці свайго біскупскага дэвіза абраў фразу «Laxabo rete!» («Буду раскідваць сеткі»).
23 ліпеня 1951 арыштаваны камуністычнымі ўладамі і без суда адпраўлены ў канцлагер для святароў у Жэліве (Želiv). Працаваў на каменяломні. Выпушчаны 28 мая 1954.
У 1954—1965 служыў святаром у Мораўскай Гузаве (Moravská Huzová), пры гэтым у 1962—1965 браў удзел у Другім Ватыканскім Саборы (адзіны чэшскі біскуп, які прысутнічаў на ўсіх чатырох яго сесіях). 18 лютага 1965 прызначаны апостальскім адміністратарам Прагі (архібіскуп пражскі, Ёзеф Беран, быў у 1965 абраны кардыналам, і ўлады дазволілі яму выехаць у Рым пры ўмове, што ён ужо не вернецца ў Чэхаславакію).
24 мая 1976 Францішак Томашак абраны кардыналам in pectore (гэта значыць тайна, без абвяшчэння), 27 чэрвеня 1977 пра яго кардынальства абвешчана на кансісторыі, дзе, у прыватнасці, стаў кардыналам Ёзеф Ратцынгер. 30 снежня таго ж года ён прызначаны 34-м Архібіскупам пражскім. У 1978 годзе браў удзел у канклавах, на якіх былі абраны Папы Ян Павел I і Ян Павел II.
У 1989 кардынал Томашак падтрымаў аксамітную рэвалюцыю.
Апошнія гады
Пасля аксамітныя рэвалюцыі каталіцкая царква ў Чэхаславакіі вызвалілася ад кантролю з боку ўлад. У 1990 Чэхаславакію наведаў Папа Ян Павел II. Мара кардынала Томашка здзейснілася, і ён, быўшы ўжо ва ўзросце 90 гадоў, падаў прашэнне аб адстаўцы. 26 сакавіка 1991 яго прашэнне было задаволена. Пераемнікам кардынала Томашка быў прызначаны біскуп Міласлаў Влк.
Улетку 1992 кардынал Францішак Томашак быў шпіталяваны, а 4 жніўня 1992 сканаў. Пахаваны ў пражскім кафедральным саборы Св. Віта.
Рэдзькі (Маладзечанскі раён)
Рэ́дзькі (, Редьки) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Лебедзеўскага сельсавета.