cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фламандскія Бегінажы
Бегінажы засталіся таксама ў Антверпене, Бруге, Тонгерэне і Лёвене.
Ёзэф Зімлер
Ёзэф Зімлер (Józef Simmler;,  — , ) — польскі жывапісец.
Біяграфія
Пад канец свайго жыцця (з 1867) меў званне ганаровага вольнага супольніка Санкт-Пецярбургскай акадэміі мастацтваў.
Вялікае Засомінае
Вялікае Засомінае — возера ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці, за 21 км на паўднёвы ўсход ад горада Столін, за 2,7 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Альманы, за 0,9 км ад мяжы з Украінай. Адносіцца да басейна ракі Льва. Уваходзіць у склад заказніка «Альманскія балоты».
Плошча паверхні 1,0165 км², даўжыня 1,3 км, шырыня 1,1 км. Даўжыня берагавой лініі 3,85 км. Максімальная глыбіня 2,0 м, сярэдняя – 1,04 м. Аб’ём вады 1,04 млн м³.
Берагі моцна забалочаны, пераважна зліваюцца з люстрам возера. Вада ў возеры тарфяністая, карычневага колеру. На захадзе выцякае ручай, які ўпадае ў раку Мышанка. Возера абкружана густым хмызняком, месцамі лесам і вялікімі забалочанымі ўчасткамі.
Міява (рака)
Міява (Myjava, часам Мыява) — рака ў заходняй Славакіі і паўднёвай Маравіі, левы прыток Моравы, працякае па тэрыторыі раёнаў Міява і Сеніца.
Выток Міявы знаходзіцца ў чэшскіх Белых Карпатах каля гары Шыбенічны Врх, недалёка ад вёскі Нова-Лгота. На Міяве размешчаны гарады Міява, Сеніца і Шашцін-Стражэ.
Спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Іране
Спіс
У данай табліцы аб'екты размешчаны ў храналагічным парадку іх дадання ў спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Кандыдаты ў спіс
У табліцы аб'екты размешчаны ў парадку іх дадання ў папярэдні спіс. У гэтым спісе прыведзены аб'екты, прапанаваныя ўрадам Ірана ў якасці кандыдатаў на ўнясенне ў спіс Сусветнай спадчыны.
Фіялка Рывініуса
Фіялка Рывініуса (Viola riviniana) — шматгадовая травяністая расліна роду сямейства.
Марфалагічнае апісанне
Мнагалетнік вышынёй 5—15 см з доўгім, паўзучым карэнішчам.
Сцябло прамое або узыходнае, разгалінаванае ля асновы.
Лісце прыкаранёвае — доўгачарашковае, яйкападобнае, тупое, гародчатае; верхняе — кароткачарашковае, меншага памеру. Прылісткі ланцэтныя, з доўгімі махрамі.
Кветкі абодваполыя, сіметрычныя, на доўгіх кветаножках, з 5 пялёсткамі. Чашалісцікі шырокаланцэтныя, з вялікімі, сэрцападобнай прыдаткамі. Пялёсткі венчыка светла-ліловыя, у сярэдзіне белыя, шыроказваротнаяйкападобныя, з тупым белым шпорцам.
Цвіце ў красавіку—чэрвені.
Геаграфічнае распаўсюджанне
Распаўсюджаная ў Еўропе, Паўночнай Афрыцы і на захадзе Азіі ў галінах міжземнаморскага, умеранага і марскога клімату. Святлалюбівая. Расце на сухіх, багатых мінеральнымі рэчывамі глебах: на травяністых палянах, лугах, сярод кустоў, па ўзлесках светлых лясоў. Ценевынослівая расліна, мезафіт, мезатроф, эўтроф.
Сеніца (Славакія)
Сеніца (Senica, Senitz, Szenice) — горад у раёне Сеніца Трнаўскага края заходняй Славакіі, размешчаны на рацэ Міява на поўначы Загорскай нізіны побач з Малымі Карпатамі.
Гісторыя
Першыя людзі з’явіліся ў ваколіцах горада яшчэ ў часы палеаліту. У прыгарадзе Сеніцы — Чачове былі знойдзены сляды стаянкі паляўнічых на мамантаў. У Сеніце-Кунаве знойдзена вялікая колькасць працоўнае зброі часоў неаліту. Акрамя таго ў Сеніцы знойдзены сляды кельцкіх і раннеславянскіх паселішчаў.
У XI стагоддзі Сеніца была ўключана ў Галіцкі камітат Венгерскага каралеўства. Упершыню горад згадваецца ў 1256 годзе. З тых часоў належыў розным дваранскім родам. У XVII стагоддзі горад пацярпеў ад турэцкіх войнаў, антыгабсбургскіх паўстанняў, рэфармацыі і контррэфармацыі. У 1746 годзе Сеніца стаў цэнтрам аднаго з раёнаў Нітранскага княства.
З 1918 года ў складзе Чэхаславакіі. Тут пачынаюць засноўвацца шматлікія прадпрыемствы, дзякуючы якім Сеніца становіцца прамысловым цэнтрам Паўночнага Загор’я.
Дэмаграфія
Паводле перапісу 2001 года колькасць насельніцтва горада налічвае 21 253 чалавекі. Нацыянальны склад: 96,40 % — славакі, 1,56 % — чэхі, 0,84 % — цыгане і 0,14; — венгры.
Рэлігійны склад: 47,28 % — рыма-каталікі, 31,18 % — людзі без прыналежнасці да рэлігіі і 17,03 % — лютэране.
Tallink
AS Tallink Grupp — эстонская суднаходная кампанія з штаб-кватэрай у Таліне, якая займаецца круізнымі і паромнымі перавозкамі ў акваторыі Балтыйскага мора. Асноўныя маршруты пралягаюць паміж Эстоніяй, Швецыяй, Фінляндыяй і Латвіяй. Бізнес-мадэль кампаніі ўключае прадастаўленне паслуг пасажырскіх і грузавых перавозак, турыстычных пакетаў у партовых гарадах і паслуг duty-free закупаў на борце ўласных паромаў. Паводле стану на 2013 г. Tallink займаў 11 месца сярод самых буйных duty-free аператаў у свеце з абаротам больш за $300 млн.
Гісторыя
Кампанія вядзе сваё існаванне ад 1989 г., калі савецкая Эстонская судаходная кампанія (праз англамоўны акронім больш вядомая як ESCO) і фінская Palkkiyhtymä Oy утварылі сумесны праект для рэгулярных пасажырскіх перавозак паміж Хельсінкі і Талінам. Дзеля гэтых мэтаў партнёрамі быў набыты паром Scandinavian Sky, які з наступнага года выйшаў на маршрут пад назвай Tallink. У 1993 фіны прадалі свае акцыі ў праекце, і кампанія стала цалкам эстонскай.
Перламутраўка Селена
Перламутраўка Селена (Boloria selene) — матылёк з сямейства німфалід (Nymphalidae). Адна з самых распаўсюджаных перламутравак у Паўночнай Амерыцы і Еўразіі.
Апісанне
Даўжыня пярэдняга крыла 18-20 мм. Верхні бок крылаў руда-буры з характэрным чорным малюнкам. Малюнак можа моцна вар'іраваць, часам могуць сустракацца цёмныя асобнікі з пашыраным узорам малюнка на верхнім боку крылаў, карычневая афарбоўка пры гэтым захоўваецца толькі па краях крылаў. Светла-жоўтая перавязь на ніжнім боку задніх крылаў звычайна з трыма сярэбранымі плямамі. Наперадзе сярэдзінай перавязкі знаходзіцца шэраг чорных кропак.
Распаўсюджанне
Шырока распаўсюджаны ў Цэнтральнай і Паўночнай Еўропе і Азіі да Карэі. Таксама можна сустрэць і ў Паўночнай Амерыцы.
Кармавыя расліны вусеняў
Фіялка сабачая, фіялка балотная, фіялка трохкаляровая, буякі, суніцы.
Нікола Чыркавіч
Нікола Чыркавіч (Никола Ћирковић; нар., Прыбай, Сербія) — сербскі футбаліст, абаронца клуба «Младаст» з Лучані.
Клубная кар’ера
Выхаванец клуба ФАП з роднага горада Прыбай, пазней выступаў за «Борац». З 2010 па 2015 год быў іграком клуба «Металац» (да 2012 года гуляў у сербскай Суперлізе, пасля — у Першай лізе). Па выніках сезона 2014/15 дапамог «Металацу» вярнуцца ў Суперлігу.
6 ліпеня 2015 года падпісаў кантракт з футбольным клубам «Мінск». Аднак, за сталічны клуб згуляў усяго ў двух матчах Кубка Беларусі, яшчэ тры матчы правёў за дубль, але так і не дэбютаваў у Вышэйшай лізе. 28 жніўня 2015 года кантракт з паўабронцам па ўзаемнай згодзе быў разарваны.
У ліпені 2021 года далучыўся да ізраільскага клуба «Бней Сахнін», а ў лютым 2022 года перайшоў у «Кафр-Касем». У ліпені 2022 года вярнуўся ў Сербію, далучыўшыся да «Младасці».
Міжнародная кар’ера
У 2016—2017 гадах правёў два матчы за нацыянальную зборную Сербіі.
Залатаміно
У 1974—1991 гадах цэнтр Залатамінскага сельсавета.
Назва
Згодна з С. Санько, назву Залатаміно ўтвараюць два складнікі, другі з якіх хавае ў сабе індаеўрапейскі корань *men- «узвышацца».
Сама назва, адсюль, з’яўляецца адпаведнікам распаўсюджаных на тэрыторыі цяперашняй Беларусі тапонімаў і мікратапонімаў (назваў пагоркаў) тыпу «Залатая гара», «Залатая горка».
Той жа корань *men- можа таксама прысутнічаць у тапонімах Рудаміна (каля Вільнюса), (каля Смаленска).
Талінская фондавая біржа
Талінская біржа была створана ў красавіку 1995 г. на базе Эстонскага цэнтральнага дэпазіторыя каштоўных папераў высілкамі 10 камерцыйных банкаў, 9 брокерскіх фірмаў і некаторых дзяржаўных устаноў (Банка Эстоніі і Міністэрства фінансаў). Першы гандлёвы дзень адбыўся 31 мая 1996 г., а індэкс упершыню быў падлічаны 3 чэрвеня 1996 г. Тады ў лістынг трапілі каштоўныя паперы ад 11 эмітэнтаў.
У красавіку 2001 г. стратэгічнае кіраўніцтва біржай перайшло да фінскай HEX Group, якая ў 2003 г. злілася з шведскай OM, утварыўшы разам новую біржу OMX. У 2008 г. праз зліццё OMX з NASDAQ Талінская фондавая біржа перайшла пад кантроль NASDAQ OMX.
Працоўныя часы біржы: 9:00-17:30.
Адольф Грылі
Адо́льф Вашынгто́н Гры́лі (Adolphus Washington Greely;, (штат Масачусетс), ЗША — , ) — амерыканскі ваенны дзеяч, навуковец і вандроўнік, палярны даследчык, пісьменнік. Ганаровы член, адзін з заснавальнікаў Нацыянальнага геаграфічнага таварыства (National Geographic).
Талінская фондавая біржа
Кампаніі, акцыямі якіх гандлююць на біржы
Па стане на красавік 2015 г.
Адольф Грылі
Сваю кар’еру ваеннага пачаў у 17 гадоў, добраахвотнікам адправіўшыся на грамадзянскую вайну, да канца якой меў званне маёр. Быў тройчы паранены, узяў удзел у 9 кампаніях. Пасля залічэння ў рэгулярную армію ЗША служыў у розных падраздзяленнях. У 1881 годзе ўзначаліў амерыканскую арктычную экспедыцыю на поўнач Канады. Пасля экспедыцыі працягнуў службу, з часам узначаліў і даслужыўся да звання генерал-маёр, стаў першым у гісторыі ЗША афіцэрам найвышэйшага рангу, які распачаў ваенную кар’еру радавым.
Біяграфія
Адольф Вашынгтон Грылі нарадзіўся 27 сакавіка 1844 года ў Ньюберыпорце (штат Масачусетс) у сям’і амерыканцаў у дзявятым пакаленні Джона Грылі (John Balch Greely) і Фрэнсіс Коб (Frances D. Cobb). Пачатковую адукацыю атрымаў у для хлопчыкаў. Бацька, які меў жывую цікавасць да навукі, значна дапоўніў яго агульную адукацыю, і ўжо ў юнацкасці Адольф меў добрыя веды па гісторыі краіны і нядрэнна разбіраўся ў палітыцы і іншых рэаліях таго часу. Ён жа, як удзельнік англа-амерыканскай вайны 1812 года, шмат у чым прышчапіў цікавасць сыну да ваеннай службы. Яго маці была кабетай бескампраміснай сумленнасці і мела валявы характар. Апроч гэтага яна была нададзена ад прыроды хвацкім здароўем і цягавітасцю, якія, напэўна, гэтак жа як і псіхалагічныя якасці, успадкаваў яе сын. Фрэнсіс Коб ніколі не хварэла і памерла ў веку васьмідзесяці аднаго года ад натуральных прычын.
Пачатак ваеннай кар’еры
З пачаткам грамадзянскай вайны Грылі добраахвотнікам пайшоў на фронт (пры гэтым на сумоўі ў канторы ён сказаў, што яму больш 18 гадоў, хоць насамрэч было 17) і быў залічаны ў 19-ы Масачусецкі пяхотны самаахвотніцкі полк. Свой першы «баявы» досвед ён атрымаў у, дзе яго заданнем было хаваць загінулых ваяроў і даглядаць за параненымі. Улетку 1862 года ў адной з сутычак з войскам паўднёўцаў пад Рычмандам быў паранены ў нагу, аднак ад шпіталізацыі адмовіўся. Генерал , — камандуючы войскамі, у той дзень, убачыўшы кульгаючага Грылі, спытаў: «Чаму ў Вас няма зброі?» На што Грылі адказаў: «Мыю вінтоўку ўчора вечарам, калі я быў паранены, пабіла куляй. Я застаўся з маім падраздзяленнем і вазьму яе ў таго, хто будзе першым паранены сёння». Сэджвік сказаў: «Гэта слушна, тады я аддам вам сваю » і асабіста ўручыў яе Грылі. У Адольф быў паранены ў твар і ў сцягно, пасля чаго быў адпраўлены ў шпіталь у Гарысберг. У 1863 годзе быў пададзены да падвышэння ў званні да лейтэнанта і прызначаны ў 8-ы Каляровы пяхотны полк (Colored Infantry), у якім праслужыў да канца вайны.
Пасля яе сканчэнні А. Грылі застаўся ў арміі, браў удзел у фармаванні новых рэгулярных частак, і 27 сакавіка 1867 года быў прызначаны другім лейтэнантам у 36-ы пяхотны полк і накіраваны для далейшага праходжання службы ў Форт Сандэрс, Ваёмінг, дзе праслужыў да канца гады, пасля чаго нечакана быў адкамандзіраваны ў ізноў сфармаваны Сігнальны корпус.
Да 1870 года Адольф Грылі служыў афіцэрам сувязі пры генерале, пасля чаго атрымаў новае прызначэнне ў ізноў утворанае , у якім прыклаў максімум высілкаў для арганізацыі і развіцця гэтага новага кірунку дзейнасці ведамства (паколькі справаздачы бюро перадаваліся па лініях сувязі, што знаходзіліся ў веданні Сігнальнага корпуса, то і сама служба была яму падпарадкавана). У 1872—1873 гадах Грылі займаўся зборам і аналізам дадзеных для службы прагназавання паводак. У 1873 годзе быў падвышаны ў званні да першага лейтэнанта і прызначаны на пасаду афіцэра сувязі 5-га кавалерыйскага палка. З 1875-га (з невялікімі перапынкамі) займаўся арганізацыяй будавання і абслугоўвання тэлеграфных ліній сувязі, пераважна на поўдні краіны, — у Тэхасе і, а таксама ў Мантане.
Экспедыцыя ў Арктыку
У 1881 годзе Адольф Грылі быў прызначаны кіраўніком амерыканскай навукова-даследчыцкай арктычнай экспедыцыі на поўнач Канадскага арктычнага архіпелага, якая была арганізавана ваенным ведамствам ЗША ў рамках першага. Яе мэтай было стварэнне метэаралагічнай станцыі і правядзенне метэаралагічных, астранамічных і магнітных назіранняў, а таксама геалагічных і геадэзічных прац. Асноўныя заданні, пастаўленыя экспедыцыі, былі выкананы, а яе ўдзельнікі, і Фрэдэрык Крысціянсен падчас санкавых паходаў дасягнулі самай паўночнай на той час шыраты 83° 24'.
Апроч агульнага кіраўніцтва экспедыцыяй, з 26 красавіка па 7 мая 1882 года Грылі здзейсніў паход ва ўнутраную вобласць вострава Элсмір і выявіў даўнейшыя стаянкі інуітаў, а таксама адкрыў вялікае, названае ім у гонар начальніка Сігнальнага ведамства генерала Уільяма Бэбкака Хейзена (William Babcock Hazen).
Паколькі з-за складанага лёдавага становішча ў пралівах паміж Грэнландыяй і Канадай экспедыцыя не магла быць эвакуявана суднамі, то Грылі, як кадравы ваенны, карыстаючыся пакінутымі яму інструкцыямі (хоць на базе было досыць правіянту, каб пратрымацца яшчэ год), разам з усімі палярнікамі ў жніўні 1883 года выйшаў на поўдзень насустрач ратавальнікам, але не сустрэўшыся з імі, быў змушаны пры мінімальных запасах харчу арганізаваць зімоўку на, падчас якой ад голаду і знясілення загінулі 18 з 25 удзельнікаў экспедыцыі. Сем выжылых, у тым ліку сам Грылі, былі выратаваны 22 чэрвеня 1884 года.
Далейшая служба
Некаторы час пасля экспедыцыі Грылі аднаўляў фізічнае і псіхічнае здароўе. Праз некалькі месяцаў па запрашэнні, нямецкага і Каралеўскага геаграфічнага таварыстваў ён з’ехаў у Еўропу, дзе чытаў лекцыі і быў вельмі цёпла прыняты многімі выбітнымі прадстаўнікамі розных навуковых школ. Па вяртанні з Еўропы працягнуў ваенную службу, асталяваўшыся ў Вашынгтоне. У 1886 годзе быў падвышаны ў ваенным званні да капітана, а ў сакавіку 1887 года ўказам прэзідэнта Гровера Кліўленда быў прызначаны начальнікам Сігнальнага корпуса (Chief Signal Officer) і атрымаў званне брыгаднага генерала.
Пасля ўступу на пасаду ён цалкам рэарганізаваў Бюро надвор’я, што зрабіла яго вядучай метэаралагічнай арганізацыяй у свеце. Пад яго кіраўніцтвам былі значна ўдасканалены метадалогіі прадказання надвор’я, паводак і штармавых папярэджанняў. З яго ж падачы было прынята рашэнне пра перадачу Бюро з Сігнальнага корпуса ў Дэпартамент Сельскай гаспадаркі — Грылі заўсёды лічыў, што Бюро надвор’я выключна грамадзянскае ведамства. У 1888 годзе ён апублікаваў кнігу «Надвор’е ў Амерыцы» (American Weather), якая ўтрымвала значна больш дакладныя дадзеныя пра пагодныя ўмовы ў ЗША, і нават праз значны час выкарыстоўвалася ў якасці падручніка па метэаралогіі, у прыватнасці, прафесарам Гарвардскага ўніверсітэта.
У 1898 годзе ў ходзе іспана-амерыканскай вайны па асабістай дырэктыве прэзідэнта ЗША Уільяма Мак-Кінлі Грылі ўзяў пад кантроль усе вонкавыя лініі сувязі, фактычна стаўшы першым атрымальнікам усёй прыватнай інфармацыі, што накіроўвалася ў адрас ЗША. Пазней пад яго патранажам былі арганізаваны працы па пракладцы тэлеграфных і тэлефонных ліній сувязі на Алясцы, Кубе і Філіпінах. Толькі на Алясцы былі пракладзены 2200 міль правадоў, якія адкрылі паўвостраў для цывілізацыі.
У 1903 годзе Грылі ўяўляў ЗША ў Берліне на першай міжнароднай канферэнцыі па пытаннях выкарыстання радыёсувязі ў тэлеграфіі (First International Radio Telegraphic Conference), на якой упершыню былі вызначаны базавыя прынцыпы міжнароднага радыёабмену. Грылі быў адным з нешматлікіх ваенных чыноў, хто бачыў за гэтай новай тэхналогіяй будучыню. У гэтым жа годзе ён браў удзел як прадстаўнік краіны на міжнароднай канферэнцыі па тэлеграфіі ў Лондане (International Telegraph Conference).
10 лютага 1906 года Адольфу Грылі было прысвоена званне генерал-маёр і ён быў прызначаны камандуючым, штаб-кватэра якой знаходзілася ў Сан-Францыска. Раніцай 18 красавіка 1906 года ў Сан-Францыска адбылося адно з самых разбуральных землятрасенняў у гісторыі Злучаных штатаў. Грылі ў гэты дзень знаходзіўся непадалёк ад Чыкага, у дарозе на вяселле дачкі. Ён неадкладна прыняў рашэнне вярнуцца (хоць камандаванне на гэтым не настойвала), і супольна з грамадзянскімі службамі ўзначаліў ліквідацыю наступстваў стыхійнага бедства. Ваеннымі пад яго пачаткам былі ўзяты на сябе пытанні забеспячэння пацярпелых харчам, а таксама ён сваімі паўнамоцтвамі рэгламентаваў яго размеркаванне. Апроч гэтага ім быў аддадзены загад страляць на паразу ў марадзёраў. Пры ўсім гэтым, аднак, ён імкнуўся дзеяць асцярожна і прыклаў максімум высілкаў, каб ваенныя ў новай для сябе сітуацыі не выходзілі за рамкі закона.
У 1908 годзе Адольф Грылі пакінуў ваенную службу і выйшаў на пенсію.
Наступныя гады жыцця
Пасля выйсця на пенсію па прапанове мужы А. Грылі разам з сям’ёй адправіўся ў кругасветнае вандраванне. Яны пабывалі на Філіпінах, у Японіі, Кітаі, праехалі па транссібірскай магістралі з Уладзівастока да Масквы, наведалі Германію, Італію, Аўстрыю і толькі ў 1909 годзе вярнуліся ў Вашынгтон.
У 1911 годзе Грылі рашэннем Прэзідэнта краіны быў прадстаўніком арміі ЗША ў Вялікабрытаніі на каранаванні Георга V. Па вяртанні ён прыняў прапанову Універсітэта Джорджа Вашынгтона, і некалькі гадоў працаваў у ім на кафедры геаграфіі. Ён шмат пісаў, сотні яго артыкулаў былі апублікаваны ў розных выданнях. Убачылі свет яго кнігі «Даведнік па Алясцы» (1909), аўтабіяграфія «Успаміны пра прыгоды і службу» (1927) і іншыя.
У сакавіку 1917 года памерла яго жонка, з якой ён быў неразлучны 39 гадоў. Грылі перадаў у дарунак National Geographic сваю ўнікальную палярную бібліятэку з больш за 500 тамоў (яго сынам тэма палярных даследаванняў аказалася не цікавай), прадала дом у Вашынгтоне і пераехаў у Кембрыдж да дачкі Роўз. У 1920 годзе вярнуўся ў Вашынгтон (Роўз знайшла там новую працу) і пражыў у ім аж да самай смерці 20 кастрычніка 1935 года.
Пахаваны на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках.
Казімірава (Кармянскі раён)
Казімі́рава (, Казимирово) — вёска ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ліцвінавіцкага сельсавета.
Адольф Грылі
Грамадская дзейнасць
Пасля экспедыцыі 1881—1884 гадоў А. Грылі па праве лічыўся экспертам у вобласці палярных даследаванняў, і з ім, у той ці іншай меры, кансультаваліся большасць лідараў будучых экспедыцый у высокія шыроты, са многімі з якіх ён стаў асабіста знаёмы і цягам доўгага часу падтрымваў сяброўскія сувязі.
Грылі быў вельмі высокай думкі пра Фрыцьёфа Нансена, хоць спачатку катэгарычна не ўхваляў план яго вандравання на «Фраме», і нават пазней, нягледзячы на трыўмфальнае завяршэнне гэтай экспедыцыі, крытычна ацэньваў яго рашэнне пакінуць судна дзеля дасягнення паўночнага полюса: «''Кожны пагодзіцца, што Нансен, такім чынам, занядбаў святым абавязкам начальніка экспедыцыі. Шчаслівае вяртанне мужнага капітана Свердрупа разам з „Фрамам“ не апраўдвае Нансена. Вернасць, мужнасць і мастацтва Свердрупа, які застаўся на „Фраме“ і даставіў сваіх таварышаў у Нарвегію, увенчваюць яго ў вачах многіх больш хвалебнымі лаўрамі, чым тыя, якія выпадуць на долю яго прадпрымальнага і здольнага правадыра''». Але менавіта Грылі падчас аднаго з візітаў Нансена ў Амерыку прадстаўляў яго ў National Geographic, адным з заснавальнікаў якога стаў у 1888 годзе. Апроч Нансена ён таксама прадстаўляў перад таварыствам, , Дугласа Моўсана і іншых.
Грылі быў адным з першых кансультантаў Роберта Піры, які хацеў першым перасекчы Грэнландыю у 1886 годзе, і таму пільна сачыў за яго поспехамі. Але ён жа, на грунце аналізу яго палярных «рэкордаў», выказаў недавер з нагоды яго першасці ў дасягненні паўночнага полюса, і пры гэтым лічыў дасягненне доктара Фрэдэрыка Кука неперасягненым у гісторыі Арктыкі вычынам.
У 1904 годзе А. Грылі (разам з Дэвідам Брэйнардам) стаў адным з заснавальнікаў, а з 1905 па 1906 гады быў першым прэзідэнтам. У 1922 годзе ён быў абраны яго ганаровым членам, а ў 1923 годзе ўзнагароджаны яго найвышэйшай узнагародай — медалём Клуба Даследчыкаў.
На працягу 70-ці гадоў — з часоў пачатку грамадзянскай вайны, А. Грылі быў асабіста блізка знаёмы з усімі Прэзідэнтамі Злучаных Штатаў (за выняткам А. Лінкальна) і іх першымі лэдзі, а таксама з усімі кіраўнікамі. Адзін з яго старшыняў (а раней непасрэдны начальнік, а таксама будучы Прэзідэнт ЗША) Уільям Тафт сказаў: «Я рады вярнуцца ў Вашынгтон толькі па дзвюх прычынах — там ёсць манумент Вашынгтона і генерал Грылі» (I am glad to return to the only two permanent things in Washington: the Washington Monument and General Greely).
За ўсю сваю шматгадовую службу Адольф Грылі не быў ганараваны ніводнай з урадавых узнагарод Злучаных Штатаў. Толькі 27 сакавіка 1935 года, на свой 91-ы дзень народзінаў, з падачы генерала Уільяма Мітчэла — біёграфа генерала, у знак прызнання яго выбітных заслугі ён быў узнагароджаны «Медалём Пашаны ЗША». На цырымоніі ўручэння гэтай найвысокай дзяржаўнай узнагароды, апроч афіцыйных асоб, быў брыгадны генерал Дэвід Брэйнард — апошні жывы удзельнік яго арктычнай экспедыцыі.
Гэта падзея дае мне магчымасць аддаць належнае майму начальніку на поўначы генералу Грылі. Няма больш лаяльнага, адважнага і знаходлівага афіцэра, які калі-небудзь камандаваў у Арктыцы ці ў любым іншым месцы; яго лідарскія якасці асабліва выявіліся на мысе Сабін, дзякуючы яго цвёрдасці і непахіснай волі атрымалася захаваць рэшткі партыі разам і падтрымваць дысцыпліну аж да нашага выратавання адміралам Шлеем.
Сям’я
У 1878 годзе Адольф Грылі жаніўся з Генрыэтай Несміт (Henrietta Nesmith). У іх нарадзілася шасцёра дзяцей: дочкі — Роўз, Гертруда, Антуанэта і Эдала; сыны Джон і Адольфус (малодшы).
Бібліяграфія
Адольф Грылі — аўтар многіх прац па метэаралогіі і ізатэрмічных карт. Апроч афіцыйнай навуковай справаздачы па выніках экспедыцыі ў Арктыку ён апублікаваў цэлы шэраг кніг:
Узнагароды і памяць
За значны ўнёсак у «даследаванні ўзбярэжжа Паўночнага Ледавітага акіяна і ўнутраных абласцей Зямлі Грынела (вострава Элсмір)» у 1886 годзе А. Грылі быў ганараваны медалі Каралеўскага геаграфічнага таварыства, а ў 1920-м за выбітныя заслугі ў вобласці геаграфіі Амерыканскім геаграфічным таварыствам ён быў узнагароджаны медалём Ч. Дэлі.
У гонар А. Грылі было названа транспартнае судна (спушчана на ваду ў 1944 годзе), ваенная база ЗША на Алясцы, з яго выявай у 1986 годзе выпушчана паштовая марка.
У яго гонар таксама названы шэраг геаграфічных аб’ектаў :
Міява
Міява (Myjava, Miava) — горад у заходняй Славакіі на рацэ Міява каля падножжа Белых Карпат на поўначы Загорскай нізіны. Асаблівасцю Міявы з’яўляецца факт, што гэта адзіны раён Славакіі з перавагай лютэран. Насельніцтва каля 13 тыс. чалавек.
Гісторыя
Міява была заснавана ў 1586 годзе бежанцамі з паўднёвай Славакіі, якія ратаваліся ад турэцкага нашэсця. Пазней сюды прыйшлі перасяленцы з Оравы і Трэнчына. У XVIII стагоддзі ў горадзе ўзнікаюць шматлікія цэхі. У канцы XIX стагоддзя пачынаецца заняпад Міявы. Насельніцтва масава эмігруе ў ЗША, асабліва ў г. Літл Фолс. У 1937 годзе адкрыццё заводу арматуры змяняе эканамічную сітуацыю на больш спрыяльную. Актыўная індустрыялізацыя працягнулася і ў 1950-х.
Буджак
Буджа́к (Буджак, Bugeac, ; у перакладзе з bucak — «вугал», «кут») — гістарычная вобласць на поўдні Бесарабіі, якая займае паўднёвую частку міжрэчча Дуная і Днястра, на ўсходзе абмываецца Чорным морам. Уключае частку дэльты Дуная. Гістарычна з'яўляецца часткай буйнейшага, пераважна стэпавага макрарэгіёна, вядомага як Паўночнае Прычарнамор'е. Цяпер уключае паўднёвыя раёны Малдовы і паўднёва-заходнюю частку Адэскай вобласці Украіны. Характарызуецца пярэстым нацыянальным складам. Адзін з самых своеасаблівых рэгіёнаў сучаснай Украіны ў моўным, культурным, геаграфічным плане.
Этымалогія
Этымалогія назвы рэгіёна ўзыходзіць да турэцкага слова буджак (вугал) — так называлася стэпавая тэрыторыя, якія ляжалі паміж турэцкімі крэпасцямі Ізмаіл, Бендэры і Акерманская крэпасць (цяпер Білгарад-Дністроўскі). Альтэрнатыўная назва рэгіёна — Акерманшчына ўзыходзіць да турэцкай калькі славянскай назвы найбуйнейшага горада рэгіёна — Білгарад-Дністроўскі (гэта значыць белая крэпасць), які ў канцы сярэдневяковага перыяду займала Асманская імперыя. У XV—XVIII стагоддзях рэгіён займала Буджацкая арда (Акерманская/Белгародская арда), прадстаўнікі якой — качавыя цюркі-ёрукі прынялі іслам і былі лаяльныя Крымскаму ханству і турэцкаму султану і ўвесь час канфліктавалі з запарожскімі казакамі. У выніку змяшэння некалькіх качавых цюркамоўных плямёнаў паміж вусцямі Днястра і Дуная да пачатку XVIII стагоддзя склаўся і мясцовы татарскі этнас — буджацкія татары.
Гідраграфічная сетка
Рачная сетка Буджака належыць да басейнаў Чорнага мора, Днястра. Галоўныя рэкі: Дунай (з Кілійскім гірлам), Днестр (з прытокам Кучурган). Дэльта Дуная і плаўні Днястра месцамі забалочаны. Буйныя рэкі маюць важнае гаспадарчае значэнне для суднаходства, арашэння і атрымання гідраэнергіі.
Даўжыня ліманных і марскога ўзбярэжжа ад гірла ракі Дунай да Тылігульскага лімана дасягае 300 км.
У прыморскай паласе шмат прэснаводных (Кагул, Ялпуг, Катлабуг) і салёных (Сасык, Шаганы, Алібей, Бурнас) азёр. Таксама на ўзбярэжжы знаходзіцца вялікая колькасць ліманаў цалкам ці часткова адгароджаных ад мора пясчана-ракушачнымі перасыпамі.
Гісторыя
У VII—X стагоддзях Буджак (тады па па-славянску яго называлі Оглас, або Онглас) знаходзіўся ў сферы ўплыву Балгарскага ханства і Першага Балгарскага царства, а ў XII—XIV стагоддзях — Другога Балгарскага царства (пад грэчаскй назвай Параталасія (Παραθαλασσια — даслоўна «прымор'е»)). У Буджаку наогул панавалі качэўнікі, акрамя кароткіх прамежкаў у канцы I тысячагоддзя, калі яго засялілі балгары (выцесненыя каля 1000 года печанегамі ), і затым у XV стагоддзі, паміж заняпадам Залатой арды і прыходам турак.
У канцы XIII стагоддзя былі заснаваны першыя калоніі генуэзцаў на нізоўях Днястра, і зноў ажывіўся гандаль. У XIII—XV стагоддзях была збудавана Білгарад-Дністроўская крэпасць. У сярэдзіне XIV стагоддзя прыморская Бесарабія ўвайшла ў склад Малдаўскага княства; тады ж тэрыторыя, спустошаная татарскімі нашэсцямі, была заселена валахамі, якія і склалі асноўную частку насельніцтва краіны. 5 жніўня 1484 года малдаўскі гарнізон Білгарад-Дністроўскай крэпасці быў вымушаны капітуляваць перад асманскім войскам, крэпасць пераназвана ў Акерман.
У 1503 годзе Турцыя далучыла паўднёвую Бесарабію (Буджак), дзе былі пабудаваны крэпасці Бендэры і Ізмаіл. Акерман і Кілія з акругай сталі турэцкімі адміністрацыйнымі адзінкамі — рая, у 1538 годзе новая рая была ўтворана на адрынутай у Малдовы бесарабскай тэрыторыі з цэнтрам у Бендэрах — Тыгіна. У Буджаку пасяліліся татары і нагайцы, якія падпарадкоўваліся Крымскаму ханству. Буджак уваходзіў у склад Асманскай імперыі да 1812 года. У Расійскай імперыі назва Буджак выкарыстоўвалася для апісання паўднёвай стэпавай часткі Бесарабскай губерні, у сваю чаргу якая ўваходзіла ў большы гісторыка-этнаграфічны рэгіён Наваросія.
Насельніцтва
Буджак здаўна вядомы сваім пярэстым этна-моўным складам насельніцтва ў цэлым. Ніводны з народаў не складае ў Буджаку большасці, пры гэтым доля ўкраінцаў у ім (40 %) амаль удвая ніжэйшая чым па краіне ў цэлым (78 %) і ў паўтара разы ніжэйшая чым у Адэскай вобласці ў цэлым (60 %). Павышана доля балгараў, малдаван, гагаузаў; доля этнічных рускіх адпавядае агульнаўкраінскі. У XIX і XX стагоддзях значную частку насельніцтва Буджака складалі нямецкія каланісты. Цяпер немцаў амаль няма. У рэгіёне захоўваецца невялікі арэал кампактнага рассялення албанцаў-арнаўтаў.
Так, паводле перапісу 1989 года ва ўкраінскай частцы Буджака пражывалі:
Малацкі
Гісторыя
Першае згадванне пра Малацках адбываецца з 1206 года як пра «паселішча пры рэчцы Маліна — Малучка», Maliscapotoca. 300 гадоў Малацкі былі ўладаннем дваранскага роду Гонт-Пазнаньскіх, потым роду Балаш, якія зрабілі Малацкі цэнтрам Плавецкага панства, а пазней, наступных 300 гадоў, сям’і Палфі, якія шмат зрабілі для росквіту горада.
Мачулішча (возера)
Мачулішча — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 38 км на паўночны ўсход ад горада Полацк, за 3,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Труды, у басейне ракі Дражбітка.
Плошча паверхні 0,02 км². Даўжыня 0,2 км, найбольшая шырыня 0,1 км. Даўжыня берагавой лініі 0,45 км.
Знаходзіцца сярод забалочанага хмызняку. На поўначы за 150 м ад возера лясістыя пясчаныя ўзгоркі вышынёй 10 м.
Вахтанг I Гаргасалі
Вахтанг I Гаргасалі (каля 440—502) — цар Іберыі ў другой палове V стагоддзя, адзін з заснавальнікаў грузінскай дзяржаўнасці. Сын Мірдата V з дынастыі Хасраідаў. Яго мянушка «Гаргасал» перакладаецца з персідскай як «ваўчыная галава» (намёк на форму яго шлема).
Сваяк і даннік персідскіх Сасанідаў, Вахтанг браў удзел у іх войнах з грэкамі і эфталітамі. У адносінах з Візантыяй дамагаўся прызнання аўтакефальнасці Грузінскай царквы. Ён правёў мерапрыемствы па ўмацаванні грузінскіх крэпасцей і ўступіў у саюз з армянскімі Маміканянамі, а ў 482 годзе ўзначаліў буйное паўстанне супраць персідскага валадарства.
Калі антыперсідская барацьба грузінаў і армян пацярпела паражэнне, Вахтанг I быў вымушаны шукаць выратавання ў Эгрысі. Абяцаючы пакору Сасанідам, вярнуўся ў Іберыю і ці то заснаваў, ці то перабудаваў Тбілісі, у які разлічваў перанесці з Мцхеты сталіцу дзяржавы. Ён адмовіўся браць удзел у персідскіх войнах з Візантыяй і загінуў у бітве з карным атрадам Сасанідаў.
Грузінскі народ на працягу стагоддзяў захоўвае памяць пра цара Вахтанга I. Ён стаў улюблёным героем народных паданняў, а грузінская царква прылічыла яго да ліку святых. Ордэн Вахтанга Гаргасала з'яўляецца адной з вышэйшых дзяржаўных узнагарод Грузіі. Рэшткі яго пахаваны ў саборы Светыцхавелі.
Уладзімір Рыгоравіч Карачун
Уладзімір Рыгоравіч Карачун (1914, вёска Кухцічы,, Мінская вобласць — 1998) — падпалкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1946).
Біяграфія
Да канца вайны капітан Уладзімір Карачун камандаваў эскадрылляй 947-га штурмавога авіяпалка 289-й штурмавой авіядывізіі 15-й паветранай арміі. За час свайго ўдзелу ў баях ён здзейсніў 133 баявыя вылеты на разведку, штурмоўку і бамбаванне вялікіх колькасцяў баявой тэхнікі і жывой сілы праціўніка, яго ваенных аб'ектаў. У выніку яго дзеянняў было знішчана 27 танкаў, 112 аўтамашын, 17 мінамётаў, 19 вагонаў, 3 самалёты на аэрадромах, 2 паравоз, 7 цыстэрнаў з палівам. Прыняў удзел у 17 паветраных баях, збіў 2 самалёты праціўніка.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 15 мая 1946 года за «ўзорнае выкананне заданняў камандавання і праяўленыя пры гэтым мужнасць і гераізм», капітан Уладзімір Карачун быў удастоены высокага звання Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» за нумарам 6650.
Пасля заканчэння вайны Карачун працягнуў службу ў Савецкай Арміі. У 1949 годзе ён скончыў Вышэйшыя афіцэрскія лётна-тактычныя курсы. У 1957 годзе ў званні падпалкоўніка ён быў звольнены ў запас. Пражываў у Мэлітопалі. Памёр 25 чэрвеня 1998 года, пахаваны ў Мэлітопалі.
Быў таксама узнагароджаны пяццю ордэнамі Чырвонага Сцяга, ордэнам Аляксандра Неўскага, двума ордэнамі Айчыннай вайны 1-й ступені, ордэнам Чырвонай Зоркі, шэрагам медалёў.
Мікаэла Энгель
Мікаэла Энгель (Mikaela Engell, Mikaela Engell; нар. ) — дацкі і грэнландскі дзеяч.
Біяграфія
У 1983 г. скончыла Капенгагенскі ўніверсітэт. Працавала ў, у якасці Пастаяннага сакратара ў Грэнландыі (2003—2005), а потым у якасці саветніка (2005—2011).
З 1 красавіка 2011 г. займае пасаду Вярхоўнага камісара Грэнландыі.
Shoot-Out 2016 (снукер)
Shoot-Out 2016 (таксама вядомы як Coral Shoot-Out 2016 — ад назвы спонсара) — прафесійны запрашальны турнір па снукеры, які праходзіў з 12 па 14 лютага 2016 года ў тэатры Гексагон, у Рэдынгу, Англія. Турнір стаў сёмым розыгрышам Shoot-Out, які быў заснаваны ў 1990 годзе і адноўлены ў 2011 годзе. Кампанія Coral упершыню спансавала турнір Shoot-Out. Прызавы фонд турніру склаў £130,000, з якіх £32,000 атрымаў пераможца.
Леташні чэмпіён Майкл Уайт саступіў ужо ў другім раўндзе Бэну Вуластану (1:66). Пераможцам турніру стаў Робін Хал з Фінляндыі, які перайграў на свяім шляху да тытула Крэйга Стэдмэна (41:35), Джад Трампа (70:6), Яна Бэрнса (49:21), валійцаў Раяна Дэя ў чвэрцьфінале (78:7) і Марка Уільямса ў паўфінальным матчы (62:41), а таксама бельгійца Луку Брэсэля ў фінальным паядынку (50:36). Такім чынам, 41-гадовы фін, які ніколі не праходзіў далей за чвэрцьфінал рэйтынгавых турніраў, выйграў свой другі прафесійны тытул у кар'еры і першы з сезона 2001/2002 (пасля перамогі на адным з этапаў адкрытага туру WPBSA). У матчы першага раўнда супраць Марка Джойса Дэвід Гілберт выканаў адзіную соценную серыю на турніры і другі тотал-клірэнс у гісторыі Shoot-Out (пасля брэйка ў 135 балаў, які Мартын Гоўлд здзейсніў у 2012 годзе) — 127 ачкоў.
Прызавыя грошы
У 2016 годзе спонсарам турніру Shoot-Out стала кампанія Coral. Яна забяспечыла традыцыйны прызавы фонд турніру, які склаў £130,000, з якіх £32,000 атрымаў пераможца.
Удзельнікі
На турніры Shoot-Out 2016 прынялі ўдзел 64 снукерысты, якія займалі найвышэйшыя пазіцыі ў рэйтынгу і прынялі запрашэнне на ўдзел. Чатыры снукерысты з топ-16 не прынялі ўдзел у турніры: Марк Сэлбі (1), Ніл Робертсан (3), Роні О'Саліван (5) і Дзін Дзюньхуэй (12).
Трое гульцоў удзельнічалі на Shoot-Out у сёмы раз, г.зн. да гэтага гулялі ва ўсіх розыгрышах турніру, уключаючы 1990 год: Алан МакМанус (21), Кен Доэрці (36) і Род Лоўлер (44).
Дэбютантамі Shoot-Out у 2016 годзе сталі васьмёра гульцоў: Лі Хан (48), Робін Хал (49), Чжоу Юэлун (52), Сцюарт Кэрынгтан (53), Дэвід Грэйс (54), Олівер Лайнс (55), Крэйг Стэдмэн (61) і Майкл Джорджыу.
Сярод удзельнікаў розыгрышу 2015 года да гэтага на турніры Shoot-Out перамагалі Бары Хокінс у 2012 годзе, Мартын Гоўлд у 2013 годзе, Дамінік Дэйл у 2014 годзе і Майкл Уайт у 2015 годзе.
Самым узроставым удзельнікам Shoot-Out 2016 года стаў 46-гадовы Джо Свэйл. Кену Доэрці і Пітэру Лайнсу падчас турніру таксама было па 46 гадоў, а Пітэру Эбдану і Алану Мак-Манусу — па 45. Самым маладым удзельнікам Shoot-Out 2016 стаў 18-гадовы Чжоу Юэлун. Оліверу Лайнсу і Луку Брэсэлю было па 20 гадоў, а Кайрэну Уілсану, Майклу Уайту і Джэку Лісоўскі — па 24.
Ніжэй прадстаўлена табліца, якая дэманструе статыстыку выступленняў удзельнікаў спаборніцтва на ўсіх папярэдніх турнірах Shoot-Out.
Ход турніру
Лёсаванне першага раўнда было праведзена 6 студзеня 2016 года. Лёсаванне кожнага наступнага этапу, уключаючы паўфінальны, адбывалася на самой арэне.
Брэйкі, вышэйшыя за 50 ачкоў
У рамках турніру Shoot-Out 2016 было зроблена было зроблена 22 паўсоценныя брэйкі (на 3 менш, чым у мінулым годзе), з якіх толькі адзін быў соценным.
Адзіным снукерыстам, які выканаў тры паўсоценныя серыі, стаў Роберт Мілкінс. У матчы першага раўнда супраць Марка Джойса Дэвід Гілберт здзейсніў адзіны сэнчуры-брэйк на турніры і другі тотал-клірэнс у гісторыі спаборніцтва — 127 ачкоў. Гэтая серыя прынесла яму традыцыйную ўзнагароду ў £2,000.
Ніжэй прадстаўлены ўдзельнікі, спарадкаваныя па іх вышэйшай серыі на турніры. Насупраць пералічаныя ўсе соценныя і паўсоценныя брэйкі кожнага гульца.
Беланожка
Беланожка — возера ў Беларусі, у Полацкім раёне Віцебскай вобласці, за 38 км на паўночны ўсход ад горада Полацк, за 3 км на поўдзень ад вёскі Труды, у басейне ракі Сосніца.
Плошча паверхні 0,05 км². Даўжыня 0,36 км, найбольшая шырыня 0,12 км. Даўжыня берагавой лініі 0,95 км.
Размешчана сярод лесу. Вакол забалочаная пойма шырынёй ад 20 м на поўдні да 100 м на поўначы, пад хмызняком. На поўдні ўздоўж возера парослая лесам озавая града вышынёй 15 м.
Храм Неба
Храм Неба (Цяньтань, ) — храмава-манастырскі комплекс у цэнтральным Пекіне, у які ўваходзіць адзіны храм круглай формы ў горадзе — Храм Ураджаю (гэта галоўны храм комплексу, які часта называюць Храмам Неба). Занесены ЮНЕСКА ў спіс Сусветнай спадчыны чалавецтва. Плошча комплексу складае 267 га. Цяньтань з'яўляецца адным з сімвалаў горада.
Комплекс пабудаваны ў 1420 годзе у часы кіравання пад дэвізам «Юнлэ» дынастыі Мін. Першапачаткова называўся Храмам Неба і Зямлі, але пасля ўзвядзення ў 1530 годзе асобнага Храма Зямлі стаў выконваць функцыю пакланення Небу.
Храм неба размешчаны на паўднёвы ўсход ад імператарскага палаца. З'явіўся ён у той жа час, што і Забаронены горад, і першапачаткова дзейнічаў як храм Неба і Зямлі. Гэтым тлумачыцца незвычайная форма тэрыторыі храмавага комплексу (паўднёвая частка пабудовы мае форму квадрата, а паўночная акруглая): паводле кітайскай традыцыі, круг сімвалізуе Неба, а квадрат — сілы Зямлі; з тых часоў у сценах Цяньтаня ўзносіліся малітвы выключна Небу.
На працягу амаль 500 гадоў раз у год, у дзень зімовага сонцастаяння, імператары прыбывалі сюды, каб пасля трохдзённага строгага пасту прынесці Небу шчодрыя дары. Лічылася, што ва ўладара Паднябеснай боскае паходжанне, таму толькі імператар мае права звяртацца да Нябёсаў з малітвамі пра росквіт дзяржавы. Уладар замаўляў вецер, дождж, жару і холад, каб яны з'яўляліся менавіта тады, калі ім прызначана па прыродных цыклах, — гэта было залогам добрага ўраджаю.
Банк Эстоніі
Гісторыя
Банк быў заснаваны 24 лютага 1919 года Часовым урадам Эстоніі. Праз два гады ён пачаў выпускаць першую нацыянальную валюту — маркі.
У 1927 годзе быў зацверджаны новы статут банку, паводле якога ён станавіўся незалежным эмісійным цэнтральным банкам з абмежаванымі функцыямі. Неўзабаве ён быў пераўтвораны ў акцыянернае таварыства.
Пасля савецкага ўварвання 1940 года Банк Эстоніі быў нацыяналізаваны і стаў Эстонскай рэспубліканскай управай Дзяржаўнага банка СССР, страціўшы свае асноўныя функцыі асабліва пасля ўвядзення савецкага рубля. Дэпазіты ў кронах былі абменены на рублі па курсе 1:1,25 пры рэальнай пакупніцкай здольнасці 1 крона = 8,10 рублёў.
1 студзеня 1990 банк аднавіў самастойную дзейнасць, хоць на той час Эстонія яшчэ не займела незалежнасці. У сакавіку новым статутам банку быў зацверджаны яго статутны фонд у памеры 400 мільёнаў рублёў.
У красавіку 1992 года выйшлі ў абарачэнне новыя грошы («другія кроны»). Дзеля забеспячэння яе стабільнасці крона была прывязана да дойчмаркі. Абмен савецкіх рублёў на кроны адбываўся ў адносінах 10:1 з абмежаваннем максімальнай сумы 1500 рублёў на чалавека.
25 мая 1992 Эстонія стала членам Міжнароднага валютнага фонду. У 1993 Банк Эстоніі і яшчэ пяць камерцыйных банкаў далучыліся да міжнароднай сістэмы SWIFT.
Пасля ўвядзення еўра 1 студзеня 2011 года Банк Эстоніі стаў членам Еўрасістэмы, у той самы час застаючыся таксама ўдзельнікам і Еўрапейскай сістэмы цэнтральных банкаў; некаторыя яго функцыі перайшлі да Еўрапейскага цэнтральнага банка.
Касцюкоўка (Кармянскі раён)
Касцюко́ўка (, Костюковка) — былая вёска ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіла ў склад Ліцвінавіцкага сельсавета.
Ліквідавана 4 лютага 2011 года.
На поўдзень ад вёскі знаходзіцца возера Засыпнае.
Перламутраўка малінавая
Перламутраўка малінавая (Brenthis daphne) — від дзённых матылькоў з сямейства німфалід.
Этымалогія назвы
Дафна (грэчаская міфалогія) — дачка фесалійскага рачнога бога Пенея і багіні Зямлі Геі. Гнаная закаханым у яе Апалонам, Дафна узмалілася аб дапамозе да багоў і была пераўтвораная ў лаўравае дрэва.
Апісанне
Даўжыня пярэдняга крыла 21-29,5 мм. Верхні бок крылаў вохрыста-аранжавы з малюнкам з цёмных плям. Ніжні бок задніх крылаў зелянява-жоўты ад аснавання да сярэдзіны, да знешняга краю фіялетава-чырвоны, з маленькай бурай плямкай са светлай сярэдзінай. На знешнім краі маюцца 2 лініі, з якіх ўнутраная звычайна матавая
Арэал
Матылі засяляюць сухія рознатраўныя лугі і ўскрайкі шыракалістых і змешаных лясоў з падростам з маліны. У лесастэпавай і стэпавай зонах жыве па бэльках з хмызняковай расліннасцю і на ўзлесках пойменных лясоў. У перадгор'ях і гарах Карпат і Каўказа падымаецца на вышыні да 800—1000 м над узр. м.
Біялогія
На ўсім сваім арэале развіваецца ў адным пакаленні за год. Час лёту з чэрвеня па пачатак жніўня — з пікам ў чэрвені. Самкі адкладаюць па 1 яйку на ніжнюю паверхню лісця кармавых раслін. Зімуе яйка са сфармаваным вусеням, па іншых дадзеных — гусеніцы першага ўзросту. Вусень цёмна-бурага колеру, з аранжава-жоўтымі палоскамі на спіне і баках. Шыпы маюцца на ўсім целе, жоўтага колеру, галінастыя. Стадыя кукалкі каля 14 дзён.
Кармавыя расліны вусеняў: ажына, маліна, Sanguisorba officinalis, фіялкі. У Карпатах і Цэнтральнай Еўропе асноўная кармавая расліна — маліна, у стэпах паўднёвага ўсходу еўрапейскай часткі Расіі — ажына.
Касяляцкі
Касяля́цкі (, Коселяцкий) — пасёлак у Кармянскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Ліцвінавіцкага сельсавета.
Русенорск
Русено́рск, русано́рск, мая-па-твая (russenorsk, russonorsk, moja på tvoja; руссено́рск, руссоно́рск, моя-по-твоя) — змешаная руска-нарвежская мова (піджын), якой карысталіся нарвежскія ды рускія гандляры на паўночным узбярэжжы Нарвегіі.
Функцыянавала ў 1750—1914 гады, калі ішоў збожжам і рыбай паміж Нарвегіяй і Расіяй.
У мове зафіксавана каля 400 слоў. 50 % лексікі — з нарвежскай мовы, 40 % — з рускай, рэшту складаюць запазычанні з англійскай, нідэрландскай, ніжненямецкай, фінскай, саамскай. Граматыка і фанетыка празмерна спрошчаныя.
Характэрныя рысы русенорска
У многіх выпадках сказ утвараўся не як у нарвежскай; напрыклад: «Канске ден принципал по стова?» (Ці ты дома?). Тут, з погляду нарвежскай мовы, нестае дзеяслова-звязкі «er». Многія сказы мовы пачынаюцца словам «канске» (kanskje — мабыць), асабліва, у гаворцы рускіх. Спалучэнне «ден принципал» з указальным займеннікам вызначанай формы («ден») і нявызначанай формай назоўніка не адпавядае норме нарвежскай мовы, але чутно ў гаворцы іншаземцаў. Выраз «по стова» азначае «дома», прыназоўнік «по» ёсць і ў рускай, і ў нарвежскай мовах, але мае ў нечым розныя значэнні. Русенорск ужывае «по» як для перадачы месца знаходжання, так і для азначэння ўласнасці.
Канчатак «-ум» (ці «-ом») ужываецца ў шматлікіх дзеясловах русенроска, напрыклад «копум» — «купить» (kjøpe). Прапанавана 8 тэорый паходжання гэтага канчатка — ад лацінскай да шведскай (параўн.: sjungom). Магчыма і тое, што канчатак «-ум» узнік пад уплывам паўночна-рускіх дыялектаў, дзе яго мае ў некаторых формах частка дзеясловаў. Яшчэ адна рыса русенорска — надаваць назоўнікам, а ў нейкіх выпадках і прыметнікам, канчатак «-а». Напрыклад: «Пят вога мука по сто фиска» (Пять возов муки за сто рыб).
Русенорск мае цікавую асаблівасць, якая сведчыць пра сацыяльную роўнасць рускіх і нарвежцаў — у большасці піджынаў адна з моў мае вышэйшы статус, у русенорску ж прапорцыя слоў рускай і нарвежскай моў прыблізна роўная.
Матэрыялы на русенорску
Першае навуковае апісанне мовы здзейсніў у 1927 годзе славіст Олаф Брок. У 1930 годзе ён публікуе 13 сабраных ім тэкстаў. Звесткі былі сабраны ў Нарвегіі, таму большасць інфарматараў былі нарвежцамі. Магчыма, гэта мела значэнне ў апісанні маўлення. Нарвежцы і рускія вымаўлялі адзін і той жа тэкст на русенорску па-рознаму, зыходзячы з гукаў родных моў. Як правіла, гукі, якіх няма ў нейкай мове, змяняюцца. Напрыклад, слова «гаф» (hav) у русенорску; руская мова не мае гука «h», звонкі гук «v» на канцы слова ператвараецца ў глухі «ф». Так, нарвежскае этымалагічна слова прыстасавалася да фанетычнага ладу рускай мовы. Яшчэ адзін прыклад — рускае па паходжанні слова «чай», ператварылася ў kjai/sjai («хьяй»/ «шай»). Нарвежцы не ўспрымалі слыхам гук «ч», таму вымаўлялі замест яго «kj»/«sj».
Словы русенроска ўзяты з розных моў, таму існуюць моўныя дублеты. Напрыклад, ёсць словы «фиска» (з нарвежскай) і «риба» з рускай, альбо «твоя» (з рускай), «ду» (з нарвежскай) і «ю» з англійскай мовы. Для назваў тавараў і адзінак вагі існуе толькі адно слова, але назвы лікаў могуць пазычацца і з нарвежскай, і з рускай у выглядзе дублетаў. Што да назваў рыбы, то іх паходжанне вызначыць няпроста. Напрыклад, калі «пікша» называецца «пикса» / «пикша», то слова паходзіць з рускага «пикша», але яе могуць называць і «тикса» / «тикша», што дае грунт меркаванню, якое выводзіць гэтае слова з саамскага «диксу».
Mirage 2000
Зборачная лінія Mirage 2000 была спынена ў 2007 года пасля пастаўкі апошняга самалёта. Апошні Mirage 2000 быў пастаўлены ВПС Грэцыі 23 лістапада 2007. ВПС Францыі замяняюць Mirage 2000 шматмэтавым знішчальнікам Dassault Rafale, прынятым на ўзбраенне ВПС 27 чэрвеня 2006 года.
Русенорск
Матэрыялы на русенорску
Як бачна, не кожны разумеў размову на русенорску; нягледзячы на простасць граматыкі і дастаткова значныя слоўныя мажлівасці, трэба было ведаць значэнні асноўных слоў і адчуваць будову сказа.
Mirage 2000
Гісторыя стварэння
На трэцім пакаленні «Mirage» канструктары кампаніі «Dassault» захавалі трохкутнае крыло, але з мэтай ліквідацыі наяўных недахопаў зрабілі самалёт няўстойлівым па канале тангажу і ўсталявалі электрадыстанцыйнную сістэму кіравання. Ад сваіх папярэднікаў Mirage 2000 успадкаваў крыло вялікай плошчы (Mirage 2000—541,00 м²) і планёр са значнымі ўнутранымі аб'ёмамі (для паліва і бартавога абсталявання). Распрацоўка самалёта пачалася ў 1972 годзе ў нізкапрыярытэтнай праграме «Delta 1000». Афіцыйнае тактыка-тэхнічнае заданне на новы самалёт было выдадзена ў сакавіку 1976 года. Пастаўкі ў армію аднамесных перахопнікаў Mirage 2000С пачаліся ў красавіку 1983 года, стану першаснай боегатоўнасці самалёты дасягнулі ў ліпені 1984 года.
Русенорск
Знікненне русенорска
Мова, як яна да нас дайшла, развівалася доўгі час. Прыклады асобных слоў, характэрных для русенроска, сустракаюцца даволі рана, яшчэ ў канцы XVIII ст. Відавочна, што мова поўнасцю развілася ў XIX стагоддзі, і ў першай палове XIX стагоддзя ёй карысталіся ўсе, хто вёў менавы гандаль з паморамі. Па меры павелічэння аб’ёмаў гандлю, руская мова замяняе русенорск, які нарвежскія купцы ўжо лічаць «дрэннай рускай» мовай.
Mirage 2000
Гісторыя стварэння
У 1979 годзе «Dassault» заключыла кантракт на пабудову двух прататыпаў ўдарнага знішчальніка, якія атрымалі абазначэнне Mirage 2000Р, якое неўзабаве змянілі на Mirage 2000N. Ударны варыянт адрозніваўся ўзмоцненым планёрам, аптымізаваным для палётаў з высокай хуткасцю на малых вышынях. Істотныя адрозненні меліся і ў БРЭА, самае значнае — ўсталяванне РЛС Dasault Electronique / Thompson-CSF Antilope 5, здольнай працаваць у рэжымах картаграфавання, навігацыі, рэжыме прытрымання рэльефу мясцовасці, а таксама навядзення на цэль ракет «паветра-паветра» і «паветра-паверхня». РЛС забяспечвае аўтаматычны палёт з абмінаннем рэльефу мясцовасці на вышыні каля 90 м з хуткасцю да 1112 км/г.