cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Адамавічы)
Гісторыя
Падчас Другой сусветнай вайны касцёл часткова знішчаны. Цалкам былі разбураны вежа, хоры і старадаўнія арганы. У 1950-56 гады ў касцёле не было святара. Ксёндз Казімір Арлоўскі знаходзіўся ў турме, а пасля выхаду з яе ўлады перашкаджалі яму выконваць працу.
У 1994 годзе касцёл быў адноўлены.
Архітэктура
Аб’ёмна-прасторавая кампазіцыя храма сплучае прамавугольны аб’ём, накрыты вальмавым дахам. Над асноўным аб’ёмам над яго франтальным фасадам квадратная ў плане двух’ярусная чацверыковая званіца, завершаная чатырохгранным шатром. Над арачным парталам цэнтральнага увахода скульптурная выява Святой Тэклі — патранесы касцёла. Гладкія атынкаваныя і пабеленыя фасады пазбаўлены архітэктурнага дэкору. Сцены храма атынкаваны, дэкарыраваны пілястрамі, аконныя праёмы арачныя ў ліштвах.
Касцёл абнесены бутавай агароджай з вуглавымі капліцамі і 3-слупавай брамай, абсаджаны невялікім скверам.
Інтэр’ер
У Адамавіцкім касцёле знаходзіцца можа адзіная ікона ў стылі мадэрн (сецэсіі) на Гродзеншчыне, якую напісаў у 1940 мастак Глогер — абраз высокага эстэтычнага ўзроўню.
Катоўскае (возера)
Като́ўскае возера — возера ў Беларусі, у Лепельскім раёне Віцебскай вобласці ў басейне ракі Тураўлянка, каля вёскі Катоўшчына.
Плошча паверхні возера 0,56 км². Даўжыня 1,19 км, найбольшая шырыня 0,66 км. Даўжыня берагавой лініі 3,37 км. Найбольшая глыбіня дасягае 22,9 м, сярэдняя 8,6 м. Аб’ём вады 4,79 млн м³. Плошча вадазбору 59,6 км².
Катлавіна Катоўскага возера лагчыннага тыпу, выцягнутая ў напрамку з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Схілы катлавіны вышынёй ад 6 да 19 метраў, спадзістыя. На паўднёвым захадзе схілы катлавіны стромкія. Берагавая лінія слабазвілістая. Берагі пясчаныя вышынёй да 0,2 м, месцамі зліваюцца са схіламі катлавіны. Літаральная зона вузкая, сублітаральны схіл стромкі. Глыбіні да 2 м займаюць каля 14 % плошчы возера. Дно плоскае з трыма невялікімі ўпадзінамі. Да глыбіні 3—3,5 м (на поўдні да 5,5—8 м) дно возера выслана пяском і апясчаненым ілам, глыбей — гліністым ілам.
Возера мезатрофнае, слабапраточнае. Упадаюць ручаі і рака Дзіва. На поўначы выцякае ручай у раку Лукомка. Надводная расліннасць пашырана на адлегласці ад 20—25 да 75 метраў ад берага і да глыбіні 1,6—2,2 м. Падводная расліннасць распаўсюджваецца да глыбіні 3,5 м.
У возеры водзяцца шчупак, акунь, плотка, краснапёрка, гусцяра, лінь іншыя рыбы. Сустракаюцца ракі.
На ўсход ад возера праходзіць аўтамабільная дарога.
Рагава
Рагава́ (, Рогова) — вёска ў Беларусі, у Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шаршунскага сельсавета. Праз вёску працякае рака Гуйка.
Геаграфія
Знаходзіцца за 35 км у напрамку на паўночны захад ад Мінска, за 12 км ад чыгуначнай станцыі Радашковічы.
Назва
Вёска знаходзілася пры паштовай дарозе з Вільні ў Мінск і ўтварала крайні вугал або «рог» уладанняў памешчыка Валадковіча (Новы двор), з гэтай прычыны, быццам бы, і пайшла назва вёскі.
Гісторыя
У пачатку 1860-х гадоў насельніцтва Рагавы складалася з двух двароў: памешчык пабудаваў тут цагляны і гарбарны заводы і пасяліў выключна майстравых; заводы дзейнічалі да 1890 года.
Першая царква ў імя святога Георгія была пабудавана ў 1814 годзе памешчыкам Валадковічам; яна была вельмі бедная: посуд алавяны, кап’ё жалезнае, крыжы медныя, падсвечнікі драўляныя з такімі ж свечкамі.
Больш позні каменны храм у імя раўнаапостальных Канстанціна і Алены, пабудаваны за казённы кошт, асвячоны 8 верасня 1869 года. У храме — сярэбраны, пазалочаны пацір з надпісам: «Вклад Благоверных Государей Великих Князей Александра, Сергия, Павла Александровичей и Благоверной Государыни Великой Княжны Марии Александровны, 1863 г.»; напрастольны срэбны пазалочаны крыж з вензелем Вялікай Княгіні Алены Паўлаўны; Евангелле ў ліст у пераплёце малінавага аксаміту з срэбнымі выявамі евангелістаў з надпісам: «Вклад Благовернаго Государя Наследника Цесаревича и Великаго Князя Николая Александровича»; Евангелле ў 1/4 л. — таксама ўклад Спадчынніка Цэсарэвіча; дзве фарфоравыя свечкі, выш. 1 арш. з упрыгожаваннем, — «дар Ея Императорскаго Величества Государыни Императрицы Марии Александровны, 1863 г.».
Станам на 1876 год прыхажанамі царквы ў Рагаве былі жыхары вёсак Пухлякі, Грыні, Жукі, Галавачы, Касачы, Шчадроўшчына, Мідраўшчына, Пецькавічы, Хацянаўшчына, Бахметаўка, Горы, Агаркі, Кісялі, Ермакі, Раўкуцевічы і Камкі.
У царкоўным архіве захоўваўся наступны дакумент, дадзены памешчыкам Валадковічам 29 снежня 1813 года: «Во владение церкви — 1 уволока 8 моргов 221 прент 37 1/2 прутиков земли, плац для дома, устроеннаго для богадельни; ежегодно выдавать настоятелю 200 злотых, на вино и свечи 100 злотых, дьячку или понамарю, который должен содержать школу и учить приходских крестьянских детей — 200 злотых. Если церковь перестанет быть униатскою, то фундуш возвращается вотчинникам».
Прыхаджане-уніяты перайшлі у праваслаўе ў 1839 годзе, з 1868 года сталі пераходзіць каталікі.
З 13 чэрвеня 1929 года па 20 студзеня 1960 года і з 1968 года па 28 мая 2013 года вёска з’яўлялася цэнтрам Рагаўскога сельсавета.
Пага-Пага
Па́га-Па́га (Pago Pago) — сталіца і найбуйнейшы горад Амерыканскага Самоа. Насельніцтва складае 11 500 чалавек (2000). Дзейнічае міжнародны аэрапорт.
Спартыўная гімнастыка на Еўрапейскіх гульнях 2019
Спартыўная гімнастыка на Еўрапейскіх гульнях 2019 — спаборніцтвы па спартыўнай гімнастыцы на Еўрапейскіх гульнях 2019, якія прайшлі ў Мінску з 27 па 30 чэрвеня 2019 года ў палацы спорту Мінск-Арэны. Разыграна 12 камплектаў медалёў. У спаборніцтвах удзельнічала 90 чалавек.
Танелева
Тане́лева (, Тонелево) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шаршунскага сельсавета.
У 1783 годзе ў вёсцы была пабудаваная царква ў імя св. Мікалая.
Сярэдняя
Сярэ́дняя (, Середняя) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шаршунскага сельсавета.
Гісторыя
У 1858 годзе вёска маёнтка Мануйлы, 37 жыхароў мужчынскага полу, ва ўладанні Тукалы, у Радашкавіцкай воласці Мінскага павета. У 1870 г. вёска — цэнтр сельскай грамады, у склад якой уваходзілі 6 вёсак. У 1897 г. 17 гаспадарак, 112 чалавек. З лютага да снежня 1918 г. акупаваная войскамі кайзераўскай Германіі. З ліпеня 1919 г. да ліпеня 1920 г. — войскамі Польскай Рэспублікі. У 1919 годзе ўключаная ў склад БССР. У 1921 годзе складалася з 21 гаспадаркі, 130 чалавек. 20 жніўня 1924 года вёска уключаная ў склад Шаршунскага сельсавета Заслаўскага раёна Мінскай акругі (да 26 ліпеня 1930 г.). У 1924 г. працавала пачатковая школа. У 1926 годзе ў вёсцы 27 двароў, 152 жыхары. З 20 лютага 1938 года ў Мінскай вобласці. У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 г. акупаваная нямецкімі захопнікамі, загінулі 9 жыхароў. З 8 жніўня 1959 года ў Мінскім раёне, з 20 студзеня 1960 года ў Рагаўскім сельсавеце. У 1997 г. складалася з 16 двароў, 32 жыхары, у саўгасе «Савецкі» (цэнтар — в. Шаршуны). У 1963 г. на брацкіх могілках 101 партызанскай брыгады «Штурмавая» пастаўлены помнік. Каля вёскі помнік у гонар партызанскай брыгады «Штурмавая», дзе ў Вялікую Айчынную вайну базіраваўся яе штаб.
Чыравічы
Чы́равічы (, Чировичи) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шаршунскага сельсавета.
Хацянаўшчына
Хаця́наўшчына (, Хотяновщина) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шаршунскага сельсавета.
Палерма
Пале́рма (Πάνορμος, Palermo, Palermu, Panormus) — галоўны горад італьянскага рэгіёна Сіцылія, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай правінцыі. Насельніцтва — 659,623 жыхароў. Палермскі ўніверсітэт.
Заступнікам горада лічыцца Св. Разалія. Свята горада — 15 ліпеня.
Палікір
Палікір (Palikir) — гарадское паселішча (urban area) на востраве Панпеі ў Федэратыўных Штатах Мікранезіі, сталіца краіны.
Шаршуны (вёска)
Шаршу́ны (, Шершуны) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шаршунскага сельсавета.
Шпіталь Сясцёр Міласэрнасці (Асвея)
Шпіталь Сясцёр Міласэрнасці — помнік архітэктуры XVIII стагоддзя. Пабудаваны ў 1759 годзе пры манастыры міласэрных сясцёр.
У будынку знаходзіцца бальніца. Ён занесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб'ект гісторыка-культурнай спадчыны рэспубліканскага значэння.
Глухая крапіва
Глухая крапіва
Папеэтэ
Папеэтэ (Papeete) — сталіца Французскай Палінезіі, заморскай супольнасці Францыі. Насельніцтва складае 26 017 чалавек (2007).
Сядзіба (Аляксандраўшчына)
Сядзіба Мураўскіх — помнік архітэктуры неакласіцызму. Пабудаваны ў канцы XIX ст. на паўночна-заходняй ускраіне вёсцы Аляксандраўшчына (Зэльвенскі раён, Гродзенская вобласць, Беларусь) у эклектычных формах.
Архітэктура
Аднапавярховы мураваны прамавугольны ў плане будынак складанай аб'ёмнапрасторавай кампазіцыі, накрыты двухсхільным дахам. Да ўваходнага фасада прыбудаваны ўваходны службовы эркер. Цэнтральная частка галоўнага фасада вылучаная высокім ганкам з верандай і мансардай. Галоўны ўваходны праём і бакавыя вокны ствараюць аркаду, размежаваную паўкалонамі. Сіметрыя фасаду падкрэсленая бакавымі трохграннымі эркерамі з лучковымі аконнымі праёмамі, якія дэкарыраваныя прафіляванымі ліштвамі, паўкалонамі. Фасады раскрапаваныя плоскімі кутнімі пілястрамі, рустам, прафіляваным карнізам з сухарыкамі. Цэнтральная частка дваровага фасада вылучаная неглыбокім рызалітам.
Першапачатковая анфіладная планіроўка змененая пры рэканструкцыі будынку пад школу.
Бег трушком
Бег трушком (джогінг, jogging) — адна з формаў бегу ў павольным тэмпе. Асноўная мэта заключаецца ў атрыманні эфекту ад практыкаванняў, зніжэння ўзроўню стрэсу (у параўнанні з хуткім бегам).
Бег трушком можа таксама выкарыстоўвацца як размінка або «астуджэнне» для бегуноў. Гэта часта выкарыстоўваецца спартсменамі як сродак актыўнага аднаўлення падчас інтэрвальных трэніровак.
Пры працяглым бегу трушком, як і пры іншых працяглых аэробных нагрузках (крос, плаванне, веславанне, велагонкі, бег на лыжах і іншых), выяўляецца эфект асаблівага ўздыму, падобнага з лёгкім ап’яненнем («эйфарыя бегуна»).
Касцёл Дабравешчання Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Альковічы)
Архітэктура
Касцёл уяўляе сабой трохнефны аднавежавы храм сіметрычнай аб’ёмна-прасторавай кампазіцыі з трохграннай высокай апсідай, да якой прымыкаюць невысокія сакрысціі. Апсіда і бакавыя фасады па вуглах умацаваныя ступеньчатымі контрфорсамі. Вежа шмат’ярусная (завяршэнне не захавалася). Ніжні ярус вылучаны стральчатым парталам галоўнага ўваходу з вімпергам, над якім вялікае акно-«ружа». Другі ярус аддзелены ад ніжняга цагляным накладным арнаментам паміж двума карнізамі. Тарэц алтарнай часткі завершаны трохвугольным шчытом з невялікай вежачкай. Вокны касцёла стральчатыя, розныя па шырыні і вышыні. Сцены дэкарыраваныя аркатурнымі паясамі сухарыкаў, нішамі. Унутраная прастора перакрытая стральчатым скляпеннем (захавалася часткова), якое падтрымліваюць шматслойныя калоны і пілястры. Калоны завершаныя керамічнымі плітамі з выявамі лісця і пладоў вінаграду. На хорах — арган, упрыгожаны драўлянай разьбой з гатычнымі матывамі ў кампазіцыі і дэкоры.
Дах касцёла адрамантаваны пасля пажару 1969 г.
Сардэчнік сардэчны
Сардэчнік сардэчны, Глухая крапіва, Шанта   (Leonurus cardiaca) — від травяністых раслін сямейства , распаўсюджаны ў Еўропе і Азіі на ўсход да Заходняй Сібіры і на паўночны ўсход да Ірана.
Апісанне
Шматгадовая травяністая расліна, 50-100 см вышынёй. Верхавіннае лісце 3-лопасцевае або суцэльнае, з 2 бакавымі, накіраванымі наперад зубцамі, амаль голае або знізу рассеяна-валасістае. Вяночак светла-ружовы, 8.5-9.5 мм даўжынёй.
Распаўсюджанне
Від распаўсюджаны ў Еўропе і Азіі на ўсход да Заходняй Сібіры і на паўночны ўсход да Ірана; культывуецца ў Паўночнай Амерыцы, Новай Зеландыі, і інш.
Ва Украіне від расце на пустазельных месцах — у Закарпацці, Лесастэпе і Стэпе, рассеяна.
Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Адэльск)
Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі — помнік драўлянага дойлідства ў в. Адэльск (Гродзенскі раён).
Касцёл дзейнічае. Занесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб'ект гісторыка-культурнай спадчыны рэспубліканскага значэння.
Гісторыя
Пабудаваны ў сярэдзіне XVIII ст., мае рысы стылю барока. У 1898 г. адноўлены.
Драўляны касцёл Унеба­ўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў Адэльску быў заснаваны ў 1490 годзе. Яго фундатарам быў польскі кароль Казімір IV. Святыня была збудавана ў форме крыжа, мела адну вежу. У 1674 яе кансэкраваў кс. біскуп суфраган Слупскі.
У 1781 годзе парафія налічвала 4319 вернікаў. У яе склад уваходзілі Адэльск, Крынкі, Кузніца і інш.
Касцёл у Адэльску дзейнічаў на працягу ўсяго перыяду існавання БССР.
Архітэктура
Схема трохнефная базілікальная з трансептам, пяціграннай апсідай з дзвюма бакавымі сакрысціямі. У кампазіцыі дамінуе аб'ём цэнтральнага нефа, перакрыты высокім вальмавым дахам, вільчык якога з боку галоўнага фасада завершаны ярусным фігурным купалам на васьмігранным барабане. Вертыкальна ашаляваныя фасады расчлянёны падвойнымі арачнымі вокнамі з брусамі-сцяжкамі па баках і аперазаны шырокім карнізам. Ва ўнутранай прасторы дамінуе высокі цэнтральны неф, адмежаваны ад бакавых высокімі аркадамі на пяці парах слупоў і расчынены ў апсіду і крылы трансепту шырокімі арачнымі прасветамі. Над вузкім нартэксам на двух слупах галерэя хораў з арганм. Нефы і тарцы трансепта завершаныя высокамастацкімі драўлянымі алтарамі, выкананымі ў XVIII ст. ў стылі ракако: пілястры і каланады нясуць моцна крапаваныя антаблементы, на якіх узвышаюцца фігурныя шчыты з бакавымі валютамі, фігуркамі пуцці і дэкаратыўнымі вазамі.
Святыня мае галоўны алтар Адэльскай Божай Маці. Іншыя алтары (з левага боку): Сэрца Езуса, Перамянення Пана, св. Антонія Падуанскага і Шкаплернай Божай Маці. У алтарах творы жывапісу XVIII ст.
Брама і званіца
Перад касцёлам трохарачная стральчатая брама і дзвюхярусная чацверыковая шатровая званіца з бутавага каменю.
Панама (горад)
Панама (Ciudad de Panamá), сталіца і найбуйнейшы горад Панамы. 814 тыс. жыхароў (2000). Размешчана на ўзбярэжжы Ціхага акіяна. Каля горада знаходзіцца ўваход ў Панамскі канал. Істотны камерцыйны і банкаўскі цэнтр свету. Паводле агляду International Living Magazine горад уваходзіць у пяцёрку лепшых месцаў для жыцця пенсіянераў. Міжнародны аэрапорт.
Група перыядычнай сістэмы
Група перыядычнай сістэмы — паслядоўнасць хімічных элементаў з аднатыпнаю электроннаю будоваю, упарадкаваная па ўзрастанню зараду ядра. Інакш кажучы, група — гэта слупок у перыядычнай табліцы хімічных элементаў.
Нумар групы вызначаецца колькасцю электронаў на вонкавай абалонцы атама (валентных электронаў) і, як правіла, адпавядае найвышэйшай валентнасці атама.
У кароткаперыядным варыянце перыядычнай сістэмы групы падзяляюцца на падгрупы — галоўныя (ці падгрупы A), якія пачынаюцца з элементаў першага і другога перыядаў, і пабочныя (падгрупы В), якія ўключаюць d-элементы. Падгрупы таксама маюць назвы па элементу з найменшым зарадам ядра (як правіла, па элементу другога перыяду для галоўных падгруп і элементу чацвёртага перыяду для пабочных падгруп). Элементы аднае падгрупы валодаюць падобнымі хімічнымі ўласцівасцямі.
Эрык III (кароль Даніі)
Эрык III Добры (Erik 3. Lam, каля 1100 — 27 жніўня 1146, Одэнсэ) — кароль Даніі з 1137 па 1146 гады (адрокся ад прастола).
Група перыядычнай сістэмы
З нарастаннем зараду ядра ў элементаў аднае групы з-за павелічэння ліку электронных абалонак павялічваюцца атамныя радыусы, у выніку адбываецца зніжэнне электраадмоўнасці, узмацненне металічных і аслабленне неметалічных уласцівасцей элементаў, узмацненне аднаўленчых і аслабленне акісляльных уласцівасцей утвораных імі рэчываў.
Эрык III (кароль Даніі)
Унук дацкага караля Эрыка I па матчынай лініі. Маці Рагнхільда (Ragnhild) — дачка Эрыка I.
Глыбачка
Глыбачка — тапонім:
Група перыядычнай сістэмы
Нумарацыя груп
З 1989 года Міжнародны саюз тэарэтычнай і прыкладной хіміі (IUPAC) у якасці асноўнага варыянта перыядычнай сістэмы зацвердзіў доўгаперыядычную форму. У сувязі з гэтым IUPAC рэкамендуе суцэльную нумарацыю груп: арабскімі лічбамі ад 1 да 18.
Эрык III (кароль Даніі)
Атрымаў у спадчыну трон пасля забойства свайго дзядзькі Эрыка II. У цэлым яго кіраванне было спакойным, хоць ён некалькі гадоў змагаўся супраць свайго стрыечнага брата Олуфа, які абгрунтаваўся ў 1139 годзе на паўвостраве Сконэ і спрабаваў адтуль захапіць дацкі трон. У 1141 годзе Эрык забіў Олуфа ў бітве каля Хельсінгбарга.
Група перыядычнай сістэмы
Нумарацыя груп
Нягледзячы на гэта, працягваюць ужываць традыцыйныя сістэмы нумарацыі з выкарыстаннем рымскіх лічбаў і лацінскія літары, розныя для Амерыкі і Еўропы.
Эрык III (кароль Даніі)
Эрык быў першым дацкім каралём, які выпрабоўваў моцны ўплыў германскай культуры. Раннія гады ён правёў сярод нямецкіх рыцараў, чыімі ідэаламі ён кіраваўся ўсё жыццё. Яго жонка Лютгард (Luitgard) была немкай з Зальцведэля.
Спіс аб’ектаў PGC (922001—923000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (922001—923000)
Эрык III (кароль Даніі)
Асоба Эрыка была супярэчлівая. Часам яго малююць як пасіўнага і нерашучага чалавека, часам як энергічнага і храбрага воіна. Яго мянушка з дацкай мовы даслоўна перакладаецца як «ягня» (Lam).
Група перыядычнай сістэмы
Нумарацыя груп
Сучасная сістэма нумарацыі ўтрымлівае наступныя групы (старыя сістэмы, еўрапейская і амерыканская, прыведзены ў дужках):
Эрык III (кароль Даніі)
Прычыны яго адрачэння ад прастола невядомыя. Пасля адрачэння ён пасяліўся ў манастыры і памёр у тым жа годзе з-за хваробы.
Шаршуны (аграгарадок)
Шаршу́ны (, Шершуны) — аграгарадок (да 2014 г. пасёлак ) у Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шаршунскага сельсавета.
3 кастрычніка 2018 года мітрапаліт Мінскі і Заслаўскі Павел, Патрыяршы Экзарх усяе Беларусі, здзейсніў чын на заснаванне царквы і ўзвядзенне крыжа ў будуемым храме ў гонар Прарока, Прадцечы і Хрысціцеля Гасподняга Іаана, падчас якога здзейсніў закладку каменя і памятнай граматы ў падмурак храма.
Нільс (кароль Даніі)
Нільс — кароль Даніі з роду Эстрыдсенаў, які кіраваў у 1104—1134 гг.
Біяграфія
Сын Свена II і Гюды. Быў жанаты на Маргарэт, дачцы караля Швецыі Інгэ і Ульвхільд, дачцы Харальда Фінсана.
Адпраўляючыся ў Палесціну, кароль Эйрык Велікадушны прызначыў кіраўніком свайго сына Харальда, але Харальд наклікаў на сябе ўсеагульную нянавісць рабаваннямі і іншымі благімі ўчынкамі. На сходзе ў Ізеры народ выбраў каралём Нільса, малодшага сына Свена. У сілу свайго слабога характару ён падаў знаці шмат свабоды і яна неўзабаве перастала падпарадкоўвацца каралю. Кіраўніком Шлезвіга Нільс прызначыў свайго пляменніка Кнуда Лаварда. Ён быў майстэрскім палкаводцам і адораным маладым чалавекам. Ад імператара Лотара ён атрымаў у лен Абадрыцкае каралеўства і стаў магутным. Гэта выклікала падазрэнне Нільса і яго сына Магнуса. На Ражство 1131 г. Магнус запрасіў Кнута сустрэцца з ім у лесе і там засек яго. Гэта стала нагодай для міжусобнай вайны. Малодшы брат Кнута, Эрык Эмунэ абвясціў сябе мсціўцам. Жыхары Шлезвіга паўсталі супраць караля. Стары Нільс павінен быў прынесці клятву, што не вінаваты ў смерці пляменніка і выгнаць свайго сына-забойцу. Але неўзабаве Магнус вярнуўся, схіліў на свой бок бацьку і пачаў вайну з Эрыкам. У 1134 г. Эйрык і Магнус змагаліся ля заліва Фодвіг і Эйрык атрымаў перамогу. У бітве паў сам Магус. Нільс бег у Ютландыю. Каб уціхамірыць смуту, ён завяшчаў дзяржаву Эрыку і яго брату Харальду, але гэта не выратавала яго ад гвалтоўнай смерці. Калі кароль спыніўся ў Шлезвігу, тут паднялося паўстанне. Гараджане ўварваліся ў палац, забілі караля і ўсіх, хто спрабаваў яго абараніць.
Аляксандр Лявонавіч Новікаў
Аляксандр Лявонавіч Но́вікаў ( — ) — вучоны ў галіне лесаводства і дэндралогіі, доктар сельскагаспадарчых навук (1962), прафесар (1932).
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Сярэднія Малынічы (зараз у Гомельскай вобласці Беларусі). У 1910 годзе скончыў гарадское вучылішча, у 1917 — Магілёўскі настаўніцкі інстытут. У 1924 годзе скончыў лясны факультэт Горацкага сельскагаспадарчага інстытута. У 1932—1937 гг. загадчык кафедрай лесаводства ў Беларускім лесатэхнічным інстытуце. У 1937—1949 гг.працаваў у Куйбышаўскім сельскагаспадарчым інстытуце, у 1949—1960 гг. у Кіеўскай сельскагаспадарчай акадэміі. У 1960—1966 гг. А. Л. Новікаў на пасадзе загадчыка кафедрай біялогіі ў Беларускім тэхналагічным інстытуце.
Навуковая дзейнасць
Асноўныя працы А. Л. Новікава па дэндралогіі, лесаводстве і інтрадукцыі раслін. Сярод апублікаванага:
Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам Леніна (1953) і медалямі.
Зорка-гігант
Гігант — тып зорак са значна большым радыусам і вышэйшай свяцільнасцю, чым у зорак галоўнай паслядоўнасці, якія маюць такую ж тэмпературу паверхні. Звычайна зоркі-гіганты маюць радыусы ад 10 да 100 сонечных радыусаў і свяцільнасць ад 10 да 1000 свяцільнасці Сонца. Зоркі са свяцільнасцю большай, чым у гігантаў, называюцца звышгігантамі і гіпергігантамі. Гарачыя і яркія зоркі галоўнай паслядоўнасці таксама могуць быць аднесены да белых гігантаў. Акрамя гэтага, з-за свайго вялікага радыусу і высокай свяцільнасці, гіганты ляжаць вышэй галоўнай паслядоўнасці (V клас свяцільнасці ў Еркскай спектральнай класіфікацыі) на дыяграме Герцшпрунга-Расела і адпавядаюць класам свяцільнасці II і III.
Эрык IV Плужны Грош
Эрык IV Плужны Грош (Плоўпенінг) (Erik 4. Plovpenning, 1216 — 9 жніўня 1250) — кароль Даніі з 1241 года. Сын Вальдэмара II і прынцэсы Берэнгарыі Партугальскай, брат дацкіх каралёў Абеля і Крыстафера I. З 1232 года суправіцель свайго бацькі.
Біяграфія
Эрык здушыў паўстанне сялян Сканіі. Прычынай паўстання паслужылі цяжкія падаткі, уведзеныя Эрыкам. Падаткі спаганяліся за выкарыстанне плуга — т.зв. «падатак з плуга», з-за якога ён атрымаў сваю мянушку (Plovpenning).
Пасля цяжкай перамогі над Абелем у 1250 годзе Эрык вёў перамовы аб заключэнні перамір’я, але ў тым жа годзе падчас праезду праз Шлезвіг быў запалонены братам і змешчаны ў турму, дзе быў забіты, меркавана людзьмі Абеля.
Шчадроўшчына (Мінскі раён)
Шчадро́ўшчына (, Щедровщина) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Шаршунскага сельсавета. Каля вёскі працякае рака Гуйка.
Гісторыя
У 1779 г. вёска, уласнасць біскупа Масальскага і  шляхціча Валадковіча.
У 1795 годзе вёска Шчадроўшчына знаходзілася ў Вілейскім павеце Мінскай губерні і належала спадчыннаму ўладальніку, камергеру двара польскага Мельхіёру Валадковічу, сыну Ксаверыя Валадковіча.
Сканія
Сканія (Сконеланд; Skåneland, Skånelandskapen; Terra Scania або Terra Scaniae; Scanian Provinces; Skånelandene) — гістарычны рэгіён на поўдні Швецыі, які складаецца з трох былых дацкіх правінцый Сконэ, Халанда і Блекінгэ, якія прыблізна супадаюць з трыма сучаснымі ленамі: Сконэ, Халанд і Блекінгэ. Да 1658 года ўваходзіла ў склад Даніі пад назвай Усходніх правінцый. Востраў Борнхальм, які тады ж адышоў да Швецыі, але пазней быў вернуты Даніі, таксама часам уключаецца ў склад Сканіі.
У моўным плане Сканія прыкметна адрозніваецца ад астатняй Швецыі, бо ў ёй размаўляюць на сканскім дыялекце, які больш блізкі да дацкай мовы, чым да шведскай.
Беліца (Мінскі раён)
Бе́ліца (, Белица) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Самахвалавіцкага сельсавета.
Магілёўская абласная філармонія
Магілёўская абласная філармонія — філармонія ў Магілёве. Створана ў 1990 годзе пры Упраўленні культуры Магілёўскага аблвыканкама на базе гастрольна-канцэртнага аддзялення Белдзяржфілармоніі. У 1996 годзе пад філармонію рэканструяваны былы дом палітычнай асветы, размешчаны на Тэатральнай плошчы, па адрасе вуліца Першамайская, 10.
У яе складзе (1999): мужчынскі камерны хор «Унія» (мастацкі кіраўнік і дырыжор К. Насаеў), аркестр народных інструментаў (мастацкі кіраўнік і галоўны дырыжор Л.  Іваноў), камерны інструментальны ансамбль «Барыня», шоу-балет, гурты — вакальны-інструментальны «03», сямейны народных спеваў «Весялуха», эстрадна-цыркавыя «Казіно смеху» і «М+М», «Цырк на сцэне» і інш.; сярод артыстаў — спявачкі І.  Абалян, А. Мацярынка, Н. Шарубіна, флейтыст У. Буры, ілюзіяніст С. Фельдман. У філармоніі пачынаў творчую дзейнасць А. Цівуноў, у яе студыі па падрыхтоўцы маладых артыстаў вучыліся спевакі С. Франкоўскі, А. Кавалеўскі.
Кіраўнікі
Дырэктары і мастацкія кіраўнікі філармоніі: …
Парамарыба
Парама́рыба (Paramaribo ) — горад у Сурынаме, сталіца краіны.
Насельніцтва 243,5 жыхароў.
Гісторыя развіцця горада
Парамарыба заснавалі французы ў 1640 годзе. Назва горада ў перакладзе з тупі-гуарані азначае «жыхары вялікай вады». З 1667 года горад разам з усёй тэрыторыяй Сурынама па дамове паміж Нідэрландамі і Вялікабрытаніяй перайшоў пад уладу Нідэрландаў і атрымаў статус адміністрацыйнага галандскага валодання Сурынам. Калонія была саступлена галандцам наўзамен тэрыторый у Паўночнай Амерыцы (раён сучаснага Нью-Ёрка). З 1954 года з’яўляўся цэнтрам аўтаномнага дзяржавы ў складзе Каралеўства Нідэрландаў. Афіцыйна сталіцай Рэспублікі Сурынам горад стаў пасля таго, як у 1975 годзе краіна дамаглася незалежнасці.
Культурнае значэнне
У сталіцы знаходзіцца адзіны ў краіне ўніверсітэт, заснаваны ў 1968 годзе, горад мае адзін музей, у якім можна ўбачыць археалагічныя экспанаты, выставы па гісторыі сурынамскай культуры і натуральнай гісторыі рэгіёну. Цэнтр горада — плошча Незалежнасці, размешчаная ля сцен прэзідэнцкага палаца. Адразу за палацам размешчаны гарадскі парк, а на ўсход ад плошчы — Форт Зеландыя, прыбярэжная ўмацаваная крэпасць XVII стагоддзя. Увогуле, архітэктура горада ўяўляе сабой спалучэнне вялікіх цагляных каланіяльных будынкаў з травяністымі квадратамі плошчаў і драўлянымі пабудовамі, вузкімі вуліцамі, абсаджаная высокімі пальмамі.
Валіцкаўшчына
Валі́цкаўшчына (, Валицковщина) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Самахвалавіцкага сельсавета.
Вулканалогія
Вулканалогія (ад Vulcanus — Вулкан, бог агню ў старажытных рымлян + ст.-грэч. Λόγος — «слова, вучэнне») — навука, якая вывучае працэсы і прычыны ўтварэння вулканаў, іх развіццё, будову і склад прадуктаў вывяржэння, змяненне характару іх дзейнасці, а таксама заканамернасці размяшчэння вулканаў на паверхні Зямлі. Практычная мэта вулканалогіі — распрацоўка метадаў прадказання вывяржэнняў і выкарыстанне вулканічнага цяпла гарачых вод і пары для патрэб народнай гаспадаркі.
Кубак Беларусі па баскетболе сярод жанчын
Кубак Беларусі па баскетболе сярод жанчын — штогадовы турнір Беларускай федэрацыі баскетбола.
Гісторыя
Кубак Беларусі па баскетболе сярод жанчын праводзіцца з 1997 года.
У 1997 і 1998 гадах Кубак праводзіўся ў канцы вясны, пасля заканчэння чэмпіянату Беларусі. У 1998 годзе Кубак меў статус адкрытага (у турніры прыняла ўдзел юніёрская зборная Расіі U-18).
З 1999 года Кубак праводзіцца восенню або ў пачатку зімы, напярэданні або падчас чэмпіянату Беларусі. Да 2009 года пераможца вызначаўся па выніках групавога турніру, з 2010 года — у Фінале чатырох.
Гідрахімія
Гідрахімія — навука, раздзел гідралогіі, якая вывучае хімічны склад прыродных вод і заканамернасці яго змены пад уплывам фізічных, хімічных і біялагічных уздзеянняў.
Гідрахімія цесна звязана з геахіміяй, гідрагеалогіяй, гідралогіяй сушы, петраграфіяй, мінералогіяй, глебазнаўствам, гідрабіялогіяй.
Задачай з'яўляецца ўсталяванне хімічнага складу асноўных элементаў экасістэм акіянаў і мораў, працэсаў біягеахімічнай трансфармацыі і эвалюцыі. Мінеральныя рэсурсы Сусветнага акіяна можна падзяліць на тыя, якія знаходзяцца ў самой вадзе, і тыя якія здабываюцца з яго дна. Найкаштоўнейшы рэсурс Сусветнага акіяна - сама вада, якая ўтрымлівае 75 хімічных элементаў. З яе ў прамысловых маштабах здабываюць магній, натрый, хлор і бром.
Веданне хімічнага складу вады неабходна для такіх галін практычнай дзейнасці, як водазабеспячэнне, ірыгацыя, рыбная гаспадарка; гідрахімічныя звесткі важныя для ацэнкі карозіі будаўнічых матэрыялаў (бетон, металы), для характарыстык мінеральных вод, пры пошуках карысных выкапняў (нафта, рудныя радовішчы, радыеактыўныя рэчывы ) і г. д.
Ігар Міронавіч Губерман
Ігар Міронавіч Губерман (И́горь Миро́нович Губерма́н; нар., ) — расійскі паэт і празаік, які атрымаў шырокую вядомасць дзякуючы сваім афарыстычным і сатырычным чатырохрадкоўям — «Гарыкі».
Біяграфія
Ігар Губерман нарадзіўся 7 ліпеня 1936 года ў Харкаве. Пасля школы паступіў у Маскоўскі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту. У 1958 годзе скончыў яго, атрымаўшы дыплом інжынера-электрыка. Некалькі гадоў працаваў па спецыяльнасці, паралельна займаючыся літаратурай.
У канцы 1950-х пазнаёміўся з А. Гінзбургам, які выдаваў адзін з першых самвыдатаўскую часопісаў «Сінтаксіс», а таксама з шэрагам іншых філосафаў, дзеячаў літаратуры, выяўленчага мастацтва. Пісаў навукова-папулярныя кнігі, але ўсё больш актыўна выяўляў сябе як паэт-дысідэнт. У сваёй «неафіцыйнай» творчасці выкарыстаў псеўданімы, напрыклад І. Міронаў, Абрам Хаям.
У 1979 годзе Губерман быў арыштаваны па сфальсіфікаваным абвінавачванні (аб куплі крадзеных абразоў) і асуджаны на пяць гадоў пазбаўлення волі. Не жадаючы лішняга палітычнага працэсу, улады судзілі Губермана як крымінальніка па артыкуле за спекуляцыю.
Трапіў у папраўча-працоўны лагер, дзе вёў дзённікі. Затым, ужо ў перыяд ссылкі, на базе гэтых дзённікаў была напісана кніга «Прагулкі вакол бараку» (у 1980 напісана, апублікавана ў 1988). У 1984 годзе ён вярнуўся з Сібіры. Доўга не мог прапісацца ў горадзе і ўладкавацца на працу.
У 1988 годзе Губерман эміграваў з СССР у Ізраіль, жыве ў Іерусаліме.
У 1990 годзе быў уганараваны прэміяй «Залатое цяля» «Літаратурнай Газеты» («Клуба 12 крэслаў»).
Атмасферная хімія
Атмасферная хімія — раздзел навукі пра атмасферу, які даследуе хімію атмасферы Зямлі і іншых планет. Міждысцыплінарная галіна даследаванняў, якая абапіраецца на хімію навакольнага асяроддзя, фізіку, метэаралогію, камп'ютарнае мадэляванне, акіянаграфію, геалогію, вулканалогію і на іншыя дысцыпліны. Даследаванні ўсё больш звязаны з іншымі галінамі навукі, такімі, як кліматалогія.
Склад і хімія атмасферы важныя па некалькіх прычынах, але ў першую чаргу з-за ўзаемадзеяння атмасферы з жывымі арганізмамі. Склад зямной атмасферы змяняецца ў выніку натуральных працэсаў, такіх, як вулканічныя выкіды, маланкі і бамбардзіроўка часціцамі з сонечнай кароны. Яна таксама змяняецца пад уздзеяннем чалавечай дзейнасці, і некаторыя з гэтых змяненняў шкодныя для чалавечага здароўя, раслінных культур і экасістэм. Прыкладамі праблем, якія даследуе хімія атмасферы, з'яўляюцца кіслотныя дажджы, разбурэнне азонавага пласта, фотахімічны смог, парніковыя газы і глабальнае пацяпленне.
Касцёл Святых Казьмы і Даміяна (Астравец)
Касцёл Святых Казьмы і Дзям'яна — помнік архітэктуры класіцызму. Пабудаваны з цэглы ў 1785—87 гг. у г. Астравец (вул. Камсамольская, 1). Архітэктар Аўгуст Касакоўскі.
Гісторыя
Знаходзіцца на месцы старажытнага касцёла і кляштара дамініканцаў, узведзенага магнатамі Корсакамі ў 1616—1618 гг. Пабудаваны ў 1785—1787 гг. з цэглы на месцы старажытнага драўлянага касцёла. У 1866 г. храм перабудаваны пад праваслаўную царкву.
Касцёл дзейнічае.
Архітэктура
Уяўляе сабой трохнефную базіліку з плоскай алтарнай сцяной прэсбітэрыя і фасадам-нартэксам, які мусіў быць двухвежавым. Усе часткі храма храма аб'яднаны ў строгім прамавугольным аб'ёме, накрыты пасля перабудовы агульным пакатым дахам. Пры перадачы касцёла пад праваслаўную царкву ў 1866 г. над ім узвялі несапраўдны купал з цубуляй. Архітэктурна-дэкаратыўны акцэнт створаны на галоўным фасадзе. Яго двух'ярусная сіметрычна-восевая кампазіцыя вылучаная па цэнтры чатырохкалонным іанічным порцікам з трохвугольным франтонам, фасад крапаваны пілястрамі таго ж ордара. Другі ярус — высокі парапет з дзвюхгранным шчытом па цэнтры і крапоўкай арачнымі нішамі па баках (надбудаваны ў другой палове XIX ст.). Верхнія ярусы вежаў адсутніцаюць, іх ніжнія чацверыкі завяршае масіўны атык, аздоблены падобным на старажытнарускую трохлопасцевую арку-нішу і па баках крапаваны арачнымі нішамі. Бакавыя фасады рытмічна расчлянёныя высока ўзнятымі арачнымі аконнымі праёмамі, шырокімі лапаткамі ў прасценках і завершаныя развітым карнізам. За манументальнай класіцыстычнай стылістыкай фасада ўжо складана заўважыць барочную сутнасць фрхітэктонікі святыні. Унутраная прастора храму падзеленая чатырма слупамі на тры нефы і две сакрысціі, якія ў цэнтральным нефе вылучаюць алтарнае памяшканне, асветленае дзвюма высокімі арачнымі вокнамі на тарцовай сцяне. Цэнтральны неф перакрыты цыліндрычным скляпеннем з распалубкамі і папружнымі аркамі, больш вузкія бакавыя нефы — крыжовымі. Над нартэксам хоры.
Парафіі Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі
На тэрыторыі Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі знаходзіцца 122 парафіі, што ўваходзіць у склад 11 дэканатаў, 9 з якіх размешчаныя на тэрыторыі Мінскай вобласці і 2 — на тэрыторыі Магілёўскай.
Кенет Брана
Сэр Кенет Чарлз Брана (Kenneth Charles Branagh; нар. ) — брытана-ірландскі акцёр тэатра і кіно, кінарэжысёр, сцэнарыст і прадзюсар.
Вядомы дзякуючы шматлікім экранізацыям п’ес Шэкспіра — «Генрых V» (1989, прэмія BAFTA за рэжысуру, намінацыя на прэмію «Оскар» за лепшую мужчынскую ролю), «Шмат шуму з нічога» (1993, намінацыя на «Залатую пальмавую галіну» Канскага кінафестывалю), «Гамлет» (1996) і інш.
Лаўрэат прэмій BAFTA і «Эмі», чатыры разы намінант на «Залаты глобус», пяціразовы намінант на «Оскар».
Нафтахімія
Паняцце нафтахіміі ахоплівае некалькі узаемазвязаных значэнняў:
Задачы: выяўленне заканамернасцяў фармавання кампанентнага складу нафты і структуры нафтавых дысперсных сістэм, стварэнне навуковых асноў нетрадыцыйных метадаў павелічэння нафтааддачы: фізіка-хімічнага рэгулявання фільтрацыйных патокаў, абмежавання вадапрытоку, мікрабіялагічнага ўздзеяння на пласт, вывучэнне механізмаў структураўтварэння і рэалогіі нафтавых дысперсных сістэм у працэсах здабычы, транспарту і перапрацоўкі вуглевадароднай сыравіны, фізіка-хімічныя асновы стварэння новых матэрыялаў і тэхналогій іх прымянення для вырашэння экалагічных праблем нафтахіміі і нафтаперапрацоўкі, распрацоўка геаінфармацыйных сістэм па геалогіі і хіміі нафты і тэхналогій для вырашэння праблем навакольнага асяроддзя і ўстойлівага развіцця рэгіёну, аналіз і экалагічная ацэнка тэхналогій атрымання і прымянення хімічных прадуктаў.
Палацава-паркавы комплекс Тышкевічаў (Астрашыцкі Гарадок)
Комплекс у XVII стагоддзі
У інвентары 1650 года апісаны драўляны замак. Меў абарончыя сцены і чатыры кутнія вежы, быў абкружаны штучным ровам і сажалкамі. Да замка вёў мост, уваход праз трох'ярусную фланкіраваную з двух бакоў вежамі і завершаную высокім шатровым дахам браму-вежу «прускага муру», унутры якой былі жылыя, гаспадарчыя і абарончыя памяшканні. Злева ад брамы стаяў аднапавярховы драўляны палац. Жылыя памяшканні палаца мелі размаляваныя дзверы і столь, печы і каміны з каляровай кафлі. За палацам уздоўж абарончай сцяны размяшчаліся варыўня,, пякарня, лазня, бровар. Справа ад брамы стаялі дом «прускага муру» з жылымі пакоямі, каморай, вазоўняй, стайняй і свіран. Перад замкам знаходзіліся стайня, вадзяны млын і тартак.
Комплекс у XVIII стагоддзі
У інвентары 1745 г. апісаная сядзіба, у якую ўваходзілі драўляны палац (меў шэраг жылых, гаспадарчых, парадных пакояў з выхадам у бок звярынца), некалькі гаспадарчых пабудоў побач з палацам, фальварак з дзвюма жылымі будынкамі, пякарняй, стайняй, аборай, броварамі і інш. За сядзібай былі ставы з млынамі і рыбныя сажалкі.
Комплекс у XIX стагоддзі
У першай палове XIX стагоддзя за 1 км ад вёскі пабудаваны мураваны двухпавярховы палац у стылі несапраўднай готыкі з чатырохяруснай квадратнай у плане вежай, завершанай чатырма шчытамі і чатырма кутнімі дэкаратыўнымі вежачкамі. У ім знаходзілася каштоўная калекцыя твораў выяўленчага і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, сабраная М. Тышкевічам. Згарэў у 1860 г. Да 1876 г. каля яго пастаўлены новы мураваны атынкаваны знадворку палац, які складаўся з двухпавярховых прамавугольных у плане цэнтральных і двух бакавых аб'ёмаў, злучаных паміж сабой аднапавярховымі часткамі. На галоўным фасадзе аб'ёмы ўтваралі рызаліты, да цэнтральнага рызаліта прыбудаваны прамавугольны ў плане тамбур з вялікай тэрасай наверсе, што злучаўся з параднай залай другога паверху. Палацы абкружаў вялікі парк, у якім быў.
Васілеўшчына (Мінскі раён)
Васіле́ўшчына (, Василевщина) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Самахвалавіцкага сельсавета.
Піньінь
Піньі́нь (拼音, pīnyīn; больш афіцыйна: 汉语拼音, Hànyǔ pīnyīn, Ханьюй піньінь, гэта значыць «Запіс гукаў кітайскай мовы») — сістэма раманізацыі для кітайскай мовы. У Кітайскай Народнай Рэспубліцы (КНР) піньінь мае афіцыйны статус. З 1 студзеня 2009 г. піньінь стаў афіцыйным стандартам раманізацыі на Тайвані. У ліпені 2009 г. прэзідэнт астраўной дзяржавы Ма Інцзю на пасяджэнні Форума па эканоміцы, гандлю і культуры паміж бакамі Тайваньскага праліва (г. Чанша, правінцыя Хунань) прапанаваў таксама перайсці на спрошчаныя іерогліфы.
Піньінь быў прыняты ў 1958 г. , з 1979 ён выкарыстоўваецца ва ўсім свеце ў якасці афіцыйнай лацінскай транскрыпцыі імёнаў і назваў з КНР. Яна замяніла транскрыпцыі Уэйда—Джайлза і чжуінь, якія існавалі раней.
Транскрыпцыя была ўхвалена Міжнароднай арганізацыяй па стандартызацыі (ISO) у якасці асноўнай лацінскай транскрыпцыі кітайскай мовы.
У піньіне выкарыстоўваюцца ўсе літары лацінскага алфавіта, акрамя V, і дададзена літара Ü (u-умляўт; пры ўводзе ў камп'ютар літара V можа выкарыстоўвацца замест Ü). Абазначэнне тонаў у піньіне прадугледжана з дапамогай надрадковых знакаў. Звычайна іх пішуць толькі ў навучальнай літаратуры. У слоўніках нумар тону часам указваецца за словам, запісаным піньінем, напрыклад: dong2 або dong² (= dóng).
Беларуская транскрыпцыя складоў піньінь
Стык складоў: пры перадачы транскрыпцыі двух суседніх складоў, першы з якіх заканчваецца на -н, а другі пачынаецца на галосную, на стыку складоў ставіцца апостраф: 长安 Чан’ань.
Транскрыпцыя падаецца паводле "Кітайска-беларускі слоўнік. Беларуска-кітайскі слоўнік, Мінск, 2020"
Вуглы (Мінскі раён)
Вуглы́ (, Углы) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Самахвалавіцкага сельсавета.
Георгій Самсонавіч Дзацэнідзэ
Георгій Самсонавіч Дзацэнідзэ (გიორგი სამსონის ძე ძოწენიძე;, —) — грузінскі геолаг. Акадэмік АН Грузінскай ССР (1955), акадэмік АН СССР (1968).
Скончыў Тбіліскі ўніверсітэт у 1929 годзе. З 1933 года ў педагагічным інстытуце ў Кутаісі. З 1934 года ў Тбіліскім універсітэце (у 1958-59 гадах рэктар). У 1955-58 гадах віцэ-прэзідэнт АН Грузінскай ССР. Навуковыя працы прысвечаны праблемам палеавулканалогіі, сувязі магматызму з тэктонікай, вулканагенна асадкавага літагенезу.
Куркавічы
Ку́ркавічы (, Курковичи) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Самахвалавіцкага сельсавета.
Джудзі Дэвіс
Джудзі Дэвіс (Judy Davis; нар., Перт) — аўстралійская актрыса. Уладальніца прэмій «Эмі», BAFTA і «Залаты глобус», двойчы намінаваная на прэмію «Оскар». Дэвіс з’яўляецца сяміразовым лаўрэатам вышэйшай кінематаграфічнай прэміі Аўстраліі — AACTA.
Справа TUT.BY
Справа TUT.BY — крымінальны пераслед медыяцэнтра TUT.BY. З'явілася на фоне палітычнага крызісу ў Беларусі, які пачаўся ў 2020 годзе. Прысуд абвешчаны ў 2023 годзе.
Перадгісторыя
25 верасня 2020 года стала вядома, што па запыце Міністэрства інфармацыі партал хочуць пазбавіць рэгістрацыі ў якасці СМІ. Пасяджэнне суда па іску прызначана на 8 кастрычніка 2020 года. 1 кастрычніка 2020 года ў падтрымку сваёй іскавой заявы і за асвятленне парталам пратэстаў у Беларусі (2020) Міністэрствам інфармацыі была прыпынена рэгістрацыя TUT.BY у якасці СМІ на тры месяцы. Сам рэсурс заявіў, што пакуль мае намер працягнуць працу. Міжнародная арганізацыя «Рэпарцёры без межаў» раскрытыкавала такую палітыку ў адносінах да медыя.
У кастрычніку 2020 года Беларуская асацыяцыя журналістаў і рэдакцыі шэрагу незалежных СМІ выступілі з сумеснай заявай з нагоды ціску на партал TUT.BY і абмежавання доступу да незалежных сайтаў. У сумеснай заяве ЗША і яшчэ больш за пяцідзесяці краін і ЕС аб сітуацыі з правамі чалавека ў Беларусі ад 26 кастрычніка 2020 года было сказана, што «нядаўнія захады адносна Tut.by, найбуйнейшага беларускага незалежнага СМІ, павінны спыніцца». Блогер Сяргей Ціханоўскі ў лісце да рэдакцыі «Брестской газеты» ў лістападзе 2020 года асудзіў рэпрэсіі ўладаў у адносінах да журналісцкай супольнасці, у прыватнасці тое, што TUT.BY «душаць».
Журналістка Кацярына Барысевіч, якая напісала артыкул пра забітага Рамана Бандарэнку ў 2020 годзе, была арыштавана ў Мінску 19 лістапада 2020 года. 2 сакавіка 2021 года была прыгавораная да шасці месяцаў пазбаўлення волі і штрафу ў 100 базавых велічынь.
Затрыманне супрацоўнікаў і закрыццё афіцынага сайта
"ТАА «Тут бай Медыя» ў 2019 годзе атрыманы статус рэзідэнта Парку высокіх тэхналогій (ПВТ). Пасля гэтага кампанія стала плаціць меншыя падаткі. Аднак паводле звестак Дэпартамента фінансавых расследаванняў Камітэта дзяржаўнага кантролю Беларусі Tut.by была атрыманая выручка, не абумоўленая дзейнасцю, дазволенай для рэзідэнтаў ПВТ. На падставе прадастаўленых ДФР звестак аб дапушчаных ТАА парушэннях Назіральнай радай ПВТ 18 мая 2021 года прынята рашэнне аб страце ТАА «Тут бай Медыя» права на падатковыя льготы. Органы фінансавых расследаванняў Камітэта дзяржкантролю пачалі неадкладныя следчыя і іншыя працэсуальныя дзеянні. У дачыненні да службовых асоб Tut.by распачата крымінальная справа па нясплаце падаткаў у асабліва буйным памеры. Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь у гэты ж дзень заявіла, што Tut.by распаўсюджваў інфармацыю ад фонда салідарнасці «Байсол», які не мае рэгістрацыі ў Беларусі (хоць зарэгістраваны за мяжой). Чыноўнікі палічылі, што гэтага дастаткова для блакіроўкі сайта. Ператрусы прайшлі у офісах і дома ў многіх журналістаў.
Па стане на 25 мая 2021 года па справе TUT.BY 12 чалавек былі змешчаны ў СІЗА (генеральная дырэктарка Людміла Чэкіна, галоўная рэдактарка Марына Золатава, рэдактарка Вольга Лойка, намесніца дырэктара Ірына Рыбалка, журналістка Алена Талкачова, галоўная бухгалтарка Анжэла Асад, намесніца галоўнай бухгалтаркі Марыя Новік, галоўная інжынерка Ала Лапатко, намеснік генеральнага дырэктара па тэхнічных пытаннях Аляксандр Дайнека, менеджэр Андрэй Аўдзееў, дырэктар Hoster.by Сяргей Павалішаў, дырэктарка Rocket Data, TAM.BY Дар’я Данілава); тры чалавекі (юрыстка Кацярына Ткачэнка, былая юрыстка Ірына Касцючэнка, удава Юрыя Зісера Юлія Чарняўская) знаходзіліся пад хатнім арыштам. 25 мая 2021 года дзевяць арганізацый (Праваабарончы цэнтр «Вясна», Беларуская асацыяцыя журналістаў, Беларускі Хельсінскі камітэт, Беларускі ПЕН-цэнтр і іншыя) выступілі з сумеснай заяваю і прызналі ўсіх 15 палітычнымі зняволенымі.
11 сакавіка 2022 года тром фігурантам «справы» змянілі меру стрымання, у выніку чаго яны выйшлі з СІЗА. Праз некалькі дзён яшчэ тры фігуранты апынуліся на свабодзе. Яшчэ адна фігурантка выйшла на свабоду ў сярэдзіне траўня.
Судовыя разбіральніцтвы
24 чэрвеня 2021 года пачалося слуханне аб прызнанні экстрэмісцкімі матэрыялаў сайта TUT.BY i яго сацыяльных сетак; суд адклаў разбіральніцтва па гэтай справе на неазначаны тэрмін.
7 ліпеня Эканамічны суд Беларусі разгледзіў скаргу медыяхолдынга на МУС і прызнаў законным рашэнне спецыяльнай камісіі, на падставе якога МУС просіць прызнаць матэрыялы сайта і сацыяльных сетак TUT.BY экстрэмісцкімі. Кампанія вырашыла падаць апеляцыю.
Людміле Чэкінай былі інкрымінаваныя «ўхіленне ад выплаты падаткаў, арганізацыя распальвання сацыяльнай варожасці і варажнечы, а таксама распаўсюд матэрыялаў з заклікамі да дзеянняў, накіраваных на прычыненне шкоды нацыянальнай бяспецы Беларусі». Марына Золатава абвінавачвалася ў «дапамозе ва ўхіленні ад выплаты падаткаў, распальванні сацыяльнай варожасці і варажнечы, распаўсюдзе матэрыялаў з заклікамі да дзеянняў, накіраваных на прычыненне шкоды нацыянальнай бяспецы Беларусі».
16 сакавіка ў фільме, паказаным БТ, супрацоўніц парталу вінавацілі ў тым, што ў 2013—2014 гадах журналісты асвятлялі падзеі ва Украіне падчас Майдану, у 2010 годзе пісалі пра паслявыбарчыя акцыі пратэстаў у Беларусі, пра дэвальвацыі ў краіне, а таксама пра рэпрэсіі супраць беларускіх пратэстоўцаў у 2020 годзе. Сутнасць прад’яўленых крымінальных абвінавачванняў засталася невядомая.
Янсен
Янсен — прозвішча.
Справа TUT.BY
Судовыя разбіральніцтвы
У Мінскім гарадскім судзе 17 сакавіка абвешчаны прысуд: былую гендырэктарку Людмілу Чэкіну і галоўную рэдактарку партала Марыну Золатаву асудзілі на 12 гадоў калоніі агульнага рэжыма.
Zerkalo.io
8 ліпеня 2021 года частка журналістаў TUT.BY, якая засталася на волі, прэзентавала часовы сайт Zerkalo.io. Паводле рэдакцыі, ён скончыць сваё існаванне, калі TUT.BY зможа легальна аднавіць сваю працу ў Беларусі з усім архівам публікацый. У той жа дзень доступ да сайта Zerkalo.io ў Беларусі быў заблакаваны.
9 жніўня 2021 года стала вядома, што МУС жадае прызнання Zerkalo.io экстрэмісцкім матэрыялам, слуханні аб гэтай справе будуць праходзіць 13 жніўня ў судзе Цэнтральнага раёна Мінска. 13 жніўня матэрыялы Zerkalo.io і TUT.BY суд прызнаў экстрэмісцкімі.
У чэрвені 2023 г. МУС Беларусі аб'явіла «Люстэрка», уключаючы яго сайт, сацыяльныя сеткі і лагатып, экстрэмісцкім фарміраваннем. За стварэнне экстрэмісцкага фарміравання або ўдзел у ім беларускія законы прадугледжваюць крымінальную адказнасць.
Брацкая магіла (Рудзенск)
Брацкая магіла — вайсковае пахаванне ў гарадскім пасёлку Рудзенску, Пухавіцкі раён, Мінская вобласць. Знаходзіцца на могілках.
Гісторыя
Пахаваны 61 воін і партызан, якія загінулі ў баях з нямецкімі войскамі ў 1941—1944 гадах. Сярод іх воіны, загінулыя ў ліпені 1944 года пры вызваленні раёна.
Помнік
У 1956 годзе на магіле ўсталяваны абеліск. Трохкантовы абеліск з шэрага шліфаванага граніту вышынёй 2 м, падставай 0,3×0,25×0,4 м на пастаменце вышынёй 1 м, падставай 1,2×0,4 м абкладзеным беламармуровымі плітамі. Вяршыню абеліска карануе пяціканцовая зорка на металічным стрыжні. На пліце выбіты тэкст: «Вечная слава воинам и партизанам, павшим в боях за свободу и независимость нашей Родины годы Великой Отечественной войны 1941—1945 г.г.» Магіла абнесена металічнай агароджай 3×6 м.
Фамке Янсен
Фамке Бёмер Янсен (Famke Beumer Janssen; нар., Амстэлвен, Нідэрланды) — нідэрландская і амерыканская актрыса, фотамадэль і кінарэжысёр.
Марыпаль
Ма́рыпаль (, Мариполь) — вёска ў Мінскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Самахвалавіцкага сельсавета.