cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Беларускі мост
Гісторыя будаўніцтва і рэканструкцыі
У 1875 годзе драўляны мост быў заменены на металічны, таксама аднапутны, які меў двухпралётную неразрэзную ферму з яздой паверсе. Канструкцыя шырынёй ўсяго 100 метраў аказалася няўдалай: падчас паводкі нізкія фермы сыходзілі пад ваду і ператвараліся ў плаціну, а правабярэжная аснова моста амаль адразу прасела і дала расколіны.
У 1895 годзе быў пабудаваны новы, двухшляховы мост. Тры пралёты па 55,75 метраў мелі агульную адтуліну ў 160 метраў — у паўтары разы больш папярэдняй канструкцыі. Два пралёты былі пабудаваны з выкарыстаннем старой маставой фермы, разрэзанай напалам і узмоцненай па нормах 1884 года.
У такім выглядзе мост праслужыў да пачатку будаўніцтва канала імя Масквы. Пабудова канала запатрабавала павышэння габарыту моста для пропуску рачных судоў. Праект поўнай замены моста быў адхілены на карысць эканомнай перабудовы існуючага моста. У сярэднім пралёце моста ферма з яздой паверсе была заменена на ферму з яздой унізе.
Двухшляховая канструкцыя 1938 года апынулася цалкам жывучай і працуе па сённяшні дзень. Бакавыя пралёты XIX стагоддзя, якія мелі шмат вытворчых дэфектаў, у 1950-я гады запатрабавалі замены. У 1961 годзе іх замянілі на сталежалезабетонныя бэлькі. Галоўным крытэрыем пры выбары праекта і тэхналогіі рамонту быў час («акно»), на працягу якога спыняецца рух цягнікоў. На замену чатырох пралётных будынкаў метадам папярочнай перасоўкі спатрэбілася не больш за 16 гадзін «вокнаў».
Міцкевічы (Смаргонскі раён)
Міцке́вічы (, Мицкевичи) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.
У 1940—1978 гадах цэнтр Міцкевіцкага сельсавета. Да 31 мая 2016 года вёска ўваходзіла ў склад Войстамскага сельсавета.
Ларэнцага-дзі-Кадорэ
Ларэнцага-дзі-Кадорэ (Lorenzago di Cadore) — камуна ў Італіі, размяшчаецца ў рэгіёне Венета, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Белуна.
Насельніцтва складае 576 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 21 чал./км². Займае плошчу 28 км². Паштовы індэкс — 32040. Тэлефонны код — 0435.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы Santi Ermacora e Fortunato.
Анамастыка
Анамастыка (ад onomastike — майстэрства даваць імёны) — раздзел мовазнаўства, які вывучае ўласныя імёны і геаграфічныя назвы.
Анамастыка вывучае любыя ўласныя імёны, іх паходжанне, гісторыю, асноўныя заканамернасці развіцця і функцыянавання, а таксама сукупнасць уласных імён — анімію, анамастыкон. Уласныя імёны мастацкіх твораў даследуе паэтычная анамастыка. Раней замест тэрміна анамастыка ўжываўся тэрмін тапанамастыка. Спецыфіка прадмета анамастыкі ў тым, што яго вывучэнне выходзіць за межы мовазнаўства і патрабуе ўліку гістарычных, геаграфічных, сацыяльна-эканамічных і іншых фактараў.
Асноўныя і найбольш распрацаваныя раздзелы анамастыкі — тапаніміка, якая вывучае ўласныя назвы геаграфічных аб’ектаў (Беларусь, Палессе, рака Вілія, вуліца Петруся Броўкі і інш.) і антрапаніміка — уласныя імёны людзей (Адам, Сафрон, Францыск Скарына, Рыгор Раманавіч Шырма).
Сонечнае зацьменне 7 верасня 1877 года
Сонечнае зацьменне 7 верасня 1877 года — частковае сонечнае зацьменне 152 сараса.
Анамастыка
Да анамастыкі адносяцца:
Сучасную навуку пра ўласныя імёны нельга ўявіць без паэтычнай (літаратурна-мастацкай) анамастыкі, якая стала арганічнай часткай і спецыяльным раздзелам анамастыкі ў цэлым. Мастацкая літаратура з’яўляецца адной з важных сфер функцыянавання розных відаў уласных імён. Імя ў мастацкім тэксце — больш складаная адзінка, чым звычайны онім. Асаблівая прырода ўласных імён мастацкага твора вымагае выкарыстання асаблівага тэрміна для іх называння. Апошнім часам у лінгвістыцы і літаратуразнаўстве ўсё часцей ужываецца тэрмін паэтонім. «Паэтонім — уласнае імя, выкарыстанае пісьменнікам у яго творы (у назве ці ў самім тэксце)». Трапіўшы у мастацкі тэкст, імя, як правіла, ускладняе сваю зместавую структуру, набываючы дадатковыя сэнсавыя адценні за кошт пашырэння асацыятыўных сувязей. Дзякуючы гэтаму паэтонімы не проста вылучаюць, ідэнтыфікуюць аб’екты навакольнага свету, а характарызуюць, ацэньваюць з’явы, выказваюць аўтарскія адносіны да аб’ектаў характарыстыкі, дапамагаюць пісьменніку ствараць мастацкія вобразы. Уласныя імёны, іх паходжанне і гісторыя цікавілі чалавецтва з даўніх часоў. Аднак навуковы падыход да іх — з’ява адносна нядаўняя. Пачатак ім паклаў нямецкі вучоны В. Гумбальт (1767—1835). У Расіі прыхільнікам гэтага кірунку быў А. Х. Вастокаў (1781—1864). Асобныя рускія і беларускія вучоныя ўжо ў сярэдзіне 19 ст. разумелі важнасць уласных імён для вызначэння гістарычных межаў рассялення славян і суседніх з імі народаў (А. Кіркор, А. А. Качубінскі, А. Л. Пагодзін). Больш высокі этап у развіцці ўсходнеславянскай анамастыкі звязаны з імёнамі А. А. Шахматава (1864—1920) і А. І. Сабалеўскага (1857—1929) і нашых землякоў З. Я. Тараноўскага і Ю. Ю. Трусмана. І ўсё ж асноўная частка даследаванняў гэтага перыяду не ўзнялася вышэй за ўзровень прыватных назіранняў і заўваг. Сістэмны, навуковы характар вучэнне пра ўласныя імёны набыло толькі ў апошнія дзесяцігоддзі, калі з’явілася шмат спецыяльных выданняў, былі выпрацаваны прынцыпы анамастыкі як самастойнай навуковай дысцыпліны.
Сонечнае зацьменне 7 верасня 1877 года
Зацьменне мела велічыню 0,6382 і дасягнула свайго максімуму ў 12:48:42 UTC у пункце з каардынатамі 61° пд. ш. 92° з. д..
Анамастыка
Беларускую анамастычную школу засанаваў акадэмік АН Беларусі М. В. Бірыла. Вывучаюцца два класы анамастычнай лексікі — антрапонімы і тапонімы, (айконімы, гідронімы, мікратапонімы, урбонімы). Даследчыкі засяроджваюць увагу на сукупнасці тых ці іншых класаў уласных імён у межах пэўных тэрыторый (рэспублікі, вобласці, басейна ракі і інш.), а таксама на асобных тыпах уласных імён, вылучаных на аснове агульнасці словаўтваральнай або семантычнай прыкметы. Так, у працах «Беларуская антрапанімія» Бірылы, «Антрапанімія Гродзеншчыны і Брэстчыны 14-18 стст.» Г.К.Усціновіч высвятляецца паходжанне старажытных і сучасных беларускіх асабовых імён, імён па бацьку і прозвішчаў, а ў працах «Тапаніміка Беларусі» і «Вуліцы помняць» В. А. Жукевіча, «Беларуская айканімія» В. П. Лемцюговай даследуецца паходжанне, станаўленне і развіццё ўласных назваў паселішчаў, вуліц, прыродных і гаспадарчых аб’ектаў.
Сонечнае зацьменне 7 верасня 1877 года
Зацьменне 7 верасня 1877 года стала 3-ім сонечным зацьменнем у 1877 годзе і 188-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 9 жніўня 1877 года, наступнае — 2 лютага 1878 года.
Анамастыка
Паэтычная анамастыка
Паэтычная анамастыка — асобны від анамастычных даследаванняў, які заключаецца ў аналізе ўжывання імён у пэўных літаратурных творах.
Уласныя імёны, ужытыя ў мастацкіх тэкстах, атрымалі назву паэтонімаў.
Бульвар дзю Тампль (фатаграфія)
«Бульвар дзю Тампль» (Boulevard du Temple) — першая ў гісторыі фатаграфія, якая адлюстроўвае іншага чалавека. Створана французскім вынаходнікам Луі Дагерам у 1838 годзе. Фатаграфія паказвае ажыўленую, якая выглядае пустыннай, за выключэннем аднаго чалавека ў левай ніжняй частцы фатаграфіі, якому чысцяць абутак. Вытрымка пры стварэнні доўжылася 10 хвілін, таму рух транспарту і іншых людзей незаўважны, а адлюстраваны чалавек стаяў на месцы ўвесь гэты час.
Анамастыка
Паэтычная анамастыка
Адбор і стварэнне ўласных імён у мастацкім тэксце, як правіла, носіць невыпадковы характар і адбываецца ў адпаведнасці з пэўнымі ідэйна-эстэтычнымі задачамі аўтара. Сістэма паэтонімаў у тэксце адыгрывае значную ролю ў вызначэнні аўтарскага ідыястылю, аўтарскай карціны свету. Значнасць імёнаў уласных у паэтычных і празаічных творах пацвярджаецца наяўнасцю спецыяльных слоўнікаў уласных імёнаў, якія ужываюцца ў мастацкіх тэкстах пэўных аўтараў.
Прысынак (Смалявіцкі раён)
Да 2008 года вёска знаходзілася ў раённым падпарадкаванні.
Лаўкі (Пастаўскі раён)
Ла́ўкі (, Лавки) — хутар у Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Юнькаўскага сельсавета.
Мікалай Якаўлевіч Кісялёў
Мікалай Якаўлевіч Кісялёў (19 снежня, сяло Багародскае, Уфімская губерня —, Масква) — савецкі палітрук, партызан атрада «Мсціўца» («Дзядзькі Васі») у Беларусі, які выратаваў жыццё 218 яўрэям з Даўгінаўскага гета, вывеўшы іх за лінію фронту ў жніўні — кастрычніку 1942 года. Праведнік народаў свету (2005).
Біяграфія
Нарадзіўся 6 (19) снежня 1913 года ў вёсцы Багародскае Уфімскай губерні ў сялянскай сям’і.
У 1941 годзе скончыў Інстытут знешняга гандлю ў Маскве і пайшоў добраахвотнікам на фронт. На пасадзе палітрука ваяваў у складзе 29-й стралковай дывізіі 32-й арміі, якая апынулася ў акружэнні пад Вязьмай. Трапіў у палон, збег, выйшаў да падпольшчыкаў у вёсцы Ілья. У пачатку 1942 года ўступіў у атрад «Мсціўца» пад камандаваннем Васіля Варанянскага (Дзядзька Вася), які дзейнічаў у Вілейскім раёне Вілейскай вобласці.
Летам 1942 года атрымаў заданне забяспечыць пераход праз лінію фронту менш за 300 ацалелых з 3000 яўрэйскіх жыхароў вёскі Даўгінава. Пасля больш чым 1500-кіламетровага паходу вывеў праз лінію фронту 218 чалавек, большая частка з якіх былі старыя, жанчыны і дзеці.
Ваяваў да 1944 года. Пасля вайны ў 1946 годзе ажаніўся з Ганнай, сувязной, якая разам з ім суправаджала групу яўрэяў.
Жыў і працаваў у Маскве, у Міністэрстве знешняга гандлю, выхоўваў дачку Таццяну і сына Мікалая.
Памёр 27 кастрычніка 1974 года. Пахаваны ў Маскве на Вастракоўскіх могілках.
Баравое (станцыя)
Бараво́е (, Боровое)  — станцыя Віцебскага аддзялення Беларускай чыгункі ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Размешчана ў вёсцы Баравое; на лініі Полацк — Маладзечна, паміж станцыяй Зябкі і станцыяй Падсвілле.
Сумарокава (Навадугінскі раён)
Сумарокава (Сумароково) — вёска ў Навадугінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Дняпроўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
NGC 662
NGC 662 (іншыя абазначэнні — UGC 1220, IRAS01416+3726, MCG 6-4-60, KUG 0141+374, ZWG 521.73, KARA 62, 5ZW 98, ARAK 55, PGC 6393) — спіральная галактыка (Sc) у сузор’і Андрамеда.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Яромін
Яромін — шматзначны тэрмін.
Захле
Захле (زحلة, Захла) — адміністрацыйны цэнтр правінцыі Бекаа ў Ліване. Насельніцтва каля 100 000 жыхароў, гэта трэці па велічыні горад у Ліване пасля Бейрута і Трыпалі. Насельніцтва, галоўным чынам, хрысціянскае. Цэнтр Ліванскай мелькіцкай (грэка-каталіцкай) царквы. Захле лічыцца жамчужынай даліны Бекаа. Яна славіцца чыстым паветрам, курортамі і арыгінальнай кухняй.
Агульная інфармацыя
Горад размешчаны за 55 км на ўсход ад сталіцы Лівана Бейрута. Гэта адзіны пераважна каталіцкі горад на Блізкім Усходзе. Знакаміты сваімі старымі цэрквамі, рэстаранамі на адкрытым паветры, унікальнай кухняй і лёдавытворчым заводам у Вадзі-эль-Арэіш. Да Бейрута можна дабрацца аўтамабілем, паездка зойме ад 30 да 50 хвілін, у залежнасці ад руху. Цэнтр горада знаходзіцца на вышыні каля 900 м над узроўнем мора.
Гісторыя
Захле заснаваны каля 300 гадоў назад. Напачатку XVIII стагоддзя яшчэ малады горад быў раздзельны на тры асобных квартала, у кожным быў свой кіраўнік.
У XIX стагоддзі на кароткі час Захле стаў першым незалежным горадам-дзяржавай у рэгіёне, у яго быў свой сцяг і гімн.
Захле зведаў пажары ў 1777 і 1791 гадах, а ў 1860 годзе — быў не толькі спалены, але і разрабаваны.
Падчас кіравання Мутасарыфіі (1861—1914) Захле зноў стаў квітнець. Чыгуначная галіна, пракладзеная праз горад у 1885 годзе, палепшыла яго эканоміку і Захле стаў унутраным «портам» для даліны Бекаа і Сірыі. Ён таксама быў сельскагаспадарчым цэнтрам і цэнтрам гандлю паміж Бейрутам і Дамаскам, Масулам і Багдадам. Лічыцца, што Захле з'яўляецца радзімай ліванскай арміі. Горад і цяпер адыгрывае важную ролю ў палітычным жыцці краіны.
Эканоміка
Аснова эканомікі Захле — тэкстыльная і харчовая прамысловасць, а таксама сельская гаспадарка.
Эн Хеберляйн
Эн Хелен Хеберляйн, народжаная Хольмстром (швед. Ann Helen Heberlein; 22 чэрвеня 1970)  — шведская навукоўца і аўтарка, якая шмат піша пра тэалогію і этыку. Найбольш вядома дзякуючы аўтабіяграфічнаму апісанню жыцця з біпалярным засмучэннем, Jag vill inte dö, jag vill bara inte leva (2008; «Я не хачу паміраць, я проста не хачу жыць»).
Балатавалася ў парламент на агульных выбарах 2018 года ў якасці прадстаўніка Умеранай партыі.
Кар’ера
Хеберляйн абараніла дысертацыю Kränkningar och förlåtelse (Злоўжыванні і прабачэнне) у Лундскім ўніверсітэтце ў 2005 годзе. Тэзісы ў дысертацыі тычыліся віны, сораму, маральнай адказнасці, злоўжыванняў і прабачэння.
У студзені 2007 года яна пачала выкладаць практыку філасофіі ў Стакгольмскім універсітэце, працуючы над праектам пра сістэму крымінальнага правасуддзя. З 2009 года Хеберляйн працавала ва Лундскім ўніверсітэтце.
Яна напісала «Den sexuella människan» у 2004 годзе і зрабіла свой уклад у «Systematisk teologi» (Martinsson, Sigurdson & Svenungsson, 2007). У 2008 годзе Хеберляйн выдала кнігу «Det var inte mitt fel! Om konsten att ta ansvar».
Хеберляйн таксама з’яўляецца аўтаркай і аглядальніцай газет Sydsvenskan і Dagens Nyheter, а таксама раней пісала калонкі для Expressen і Axess. У яе таксама ёсць рубрыка ў хрысціянскай газеце Kyrkans tidning. Акрамя таго, яна стала вяла перадачу Tankar för dagen на радыё Sveriges Radio P1. Улетку 2009 года Хеберляйн была адной з вядучых знакамітасцяў на радыё-шоу Sommarpratarna.
У 2008 годзе Хеберляйн выдала «Jag vill inte dö, jag vill bara inte leva», аўтабіяграфічную кнігу пра яе жыццё з думкамі пра самагубства і моцнай трывожнасцю і біпалярным засмучэннем, якая прыцягнула да яе ўвагу па ўсёй краіне. У 2012 годзе па яе кнізе паставілі спектакль у Драматычнай тэатры Кунглігі ў Стакгольме.
26 студзеня 2018 года Kickstarter забараніў краўдфандынг Хеберляйн за кнігу «Згвалтаванне і культура — даследаванне групавога гвалту ў Швецыі 2012—2017», якая стала навіной у асноўных СМІ Швецыі. 30 студзеня 2018 года Хеберляйн паведаміла, што ёй удалося прыцягнуць крыху больш за 1 мільён шведскіх крон з дапамогай краўдфандынгу прыблізна ад 5000 прыхільнікаў праз іншыя каналы.
Дыега Веласкес дэ Куэльяр
Дыега Веласкес Кансуэла дэ Куэльяр (Diego Velázquez de Cuéllar;, Куэльяр, правінцыя Сеговія — , горад Сант'яга-дэ-Куба) — іспанскі канкістадор, заваёўнік Кубы.
Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Куэльяр (правінцыя Сеговія) у шляхетнай сям'і.
Удзельнічаў у другой экспедыцыі Хрыстафора Калумба, прыбыў з ім у 1493 годзе на востраў Гаіці. Распачаў некалькі экспедыцый на Юкатан, у Фларыду і ў Мексіку.
Заснаваў гарады: у 1511 — Асунсьён-дэ-Баракоа, у 1513 — Сан-Сальвадор-дэ-Баяма, у 1514 — Сант'яга-дэ-Куба, Пуэрта-Прынсеп, Санкт-Спірытус і Рэмед'ёс, у 1515 — Гавану.
Быў праціўнікам Картэса.
У 1511 годзе пачаў заваёву вострава Кубы і быў прызначаны яго губернатарам да сваёй смерці. Памёр ад ліхаманкі, пахаваны ў Сант'яга-дэ-Куба.
Араксія Ашотаўна Даўцян
Араксія Ашотаўна Даўцян (22 красавіка 1949, Мілан — 28 ліпеня 2010, Масква) — армянская оперная спявачка (сапрана).
Біяграфія
Нарадзілася ў звычайнай сям'і — бацька быў вайсковым лётчыкам, маці — медычны працаўнік. Пасля адстаўкі бацькі сям'я вяртаецца з Расіі ў Ерэван, дзе будучая спявачка паступае ў музычную школу імя Сараджава ў клас фартэпіяна. Дырэктар школы — вядомая спявачка Малання Чалахян адкрыла ў дзяўчынкі выдатныя вакальныя дадзеныя і стала займацца з ёй.
У 1984 г., пасля перамогі на конкурсе ім. Виотти у Верчэлі, была запрошана ў Вялікі тэатр, дзе яна дэбютавала ў партыі Віялеты («Травіята» Вердзі). Наступны сур'ёзны поспех прынесла ёй канцэртнае турнэ ў ЗША і па краінах Еўропы з аркестрам «Віртуозы Масквы» пад кіраваннем Уладзіміра Співакова.
Выступала больш за ў 120 аўтарытэтных канцэртных залах свету: «Карнэгі Хол» (Нью-Ёрк), «Гаво» (Парыж), «Канцэрт Гебау» (Амстэрдам), «Сентр Хол» (Токіа) і г.д., супрацоўнічала з такімі вядомымі артыстамі, як Рыкарда Шаі, Генадзь Раждзественскі, Клаўс Петэр Флор, Алена Абразцова, Тамара Сіняўская і інш.
Выкладала вакал у Дзяржаўнай кансерваторыі ім. Камітаса (з 1997 г. — прафесар кансерваторыі), а таксама ў Маскве, дзе працавала да канца жыцця.
Была аднадумцам апазіцыйнага руху Арменіі і змагалася за свабоду палітвязняў.
МАЗ-103
МАЗ-103 — аўтобус, прызначаны для перавозкі пасажыраў на гарадскіх і прыгарадных маршрутах. Вырабляецца Мінскім аўтамабільным заводам з 1996 года.
Выкарыстоўваецца на гарадскіх і прыгарадных маршрутах у большасці гарадоў Беларусі, а таксама ў Расіі, Украіне, Польшчы, Румыніі, Сербіі, Венгрыі.
Гісторыя
У 1993 годзе былі пабудаваныя шэсць гарадскіх аўтобусаў з нямецкіх машынакамплектаў. днак гэтыя аўтабосы былі дарагімі (200 000 $) і мелі крохкія элементы падвескі, якія хутка ламаліся на беларускіх дарогах. Праблемы пастаянна ўзнікалі з хадавой часткай і рулявым кіраваннем.
У выніку было прынята рашэнне прыстасаваць аўтобус да беларускіх умоў эксплуатацыі шляхам максімальнага замяшчэння імпартных дэталяў айчыннымі і дапрацоўкі канструкцыі аўтобуса. Праца над гэтым пачалася адразу ж, змяненні ў канструкцыю ўжо беларускіх аўтобусаў, якія атрымалі індэкс МАЗ-101, уносіліся ў ходзе вытворчасці. З-за немажлівасці вытворчасці задняга моста партальнага тыпу ў чыстым выглядзе, быў распрацаваны больш просты вузел. Гэта прывяло да павышэння ўзроўню падлогі (з 360 мм да 580 мм) у задняй частцы салона. Бесступенчаты ўваход у салон быў захаваны ў раёне пярэдніх і сярэдніх дзвярэй. Так з'явіўся аўтобус для ўнутрыгарадскіх перавозак МАЗ-103, які каштаваў прыкладна ў 2,5 разы менш за першыя МАЗаўскія аўтобусы. Доля імпартных частак, калі не лічыць сілавы агрэгат, складала не больш за 15% у любым выкананні, а ў стандартным варыянце 8%.
З восені 2008 года вырабляецца рэстайлінгавы варыянт.
Планавалася, што ў 2021 годзе будзе зняты з вытворчасці, аднак на мадэль працягвалі паступаць заказы. У выніку агулам за 2021 год было выпушчана 125 адзінак МАЗ-103.486, 45 адзінак МАЗ-103.445, 11 прыгарадных МАЗ-103.586 і 18 газавых МАЗ-103.965. У 2023 годзе апошняя партыя з 10 аўтобусаў МАЗ-103.965 была пастаўлена ў Растоў-на-Доне (Расія).
Апісанне
Кузаў аўтобуса МАЗ-103 — апорны, цэльнаметалічны, вагоннага тыпу. Шкло — уклеенае, і, як правіла, таніраванае. Бакавыя вокны могуць устанаўлiвацца як з вузкімі адкіднымі форткамі, так і з шырокімі ссоўнымі. Аўтобус мае трое дзвярэй ссоўнага тыпу, для пасажыраў двое двухстворкавых дзвярэй і задняя палова пярэдніх дзвярэй (пярэдняя палова пярэдніх дзвярэй — для вадзіцеля). Праёмы дзвярэй — 1250 мм. Кабіна вадзіцеля адгароджана ад салона.
Пасажырскі салон МАЗ-103 некалькі пашырыўся ў параўнанні з МАЗ-101, у прыватнасці, павялічылася адлегласць паміж левым і правым радамі сядзенняў. Звычайна мае трохрадную планіроўку. Па левым борце размешчаны падвоеныя сядзенні, па правым — адзіночныя. Месцаў для сядзення — ад 21 да 28 у залежнасці ад камплектацыі, агульная (намінальная) пасажыраўмяшчальнасць — 100 чалавек, максімальная — 123 пасажыры. У салоне ёсць назапашвальная пляцоўка насупраць сярэдніх дзвярэй. Маторны адсек размешчаны ў заднім левым куце салона і займае ўсю прастору ад падлогі да столі. Узровень падлогі (360 мм) ад сярэдніх дзвярэй да маторнага адсека падымаецца да 580 мм, таму ўваход праз заднія дзверы мае прыступку вышынёй 220 мм.
Поўная вага аўтобуса МАЗ-103 складае 18 000 кг, у тым ліку нагрузка на пярэднюю вось — 6 500 кг, на заднюю — 11 500 кг. 220-літровы паліўны бак устаноўлены ў нішы з правага боку па ходзе аўтобуса і мацуецца да каркасу кузава хамутамі.
Маторны адсек размешчаны ў заднім левым куце салона і займае ўсю прастору ад падлогі да столі. Доступ да сілавога агрэгата ажыццяўляецца праз люкі ў задняй частцы. Радыятары і сістэмы прамежкавага ахалоджвання размешчаныя ў верхняй частцы маторнага адсека над рухавіком і ўстаноўлены ўздоўж левай сценкі салона машыны. Ззаду на левым баку аўтобуса знаходзіцца паветразаборнік сістэмы ахалоджвання, на задняй сценцы — месца для вываду паветра, якое прадзімаецца вентылятарамі. Дадаткова зверху ў маторным адсеку маецца люк.
Першапачаткова на аўтобусы ўстанаўлівалі рухавікі ЯМЗ-236 і ММЗ Д-260.5. Аднак з-за малой магутнасці, шумлівасці і вібранагружанасці, вельмі вялікіх масы і габарытаў яраслаўскія рухавікі на МАЗ-103 надоўга не «затрымаліся». Знешне аўтобусы з рухавіком ЯМЗ можна пазнаць па маторнаму адсеку, які займае большую шырыню ў салоне. У далейшым рухавік ММЗ-260.5 магутнасцю 230 к.с. стаў самым папулярным  — такая камплектацыя аўтобуса мела пазначэнне МАЗ-103.002. Таксама абсталёўваўся ў розныя гады рухавікамі Renault, Deutz, Mercedes-Benz.
Пярэдняя падвеска — незалежная, пнеўматычная на 2-х пнеўмабалонах з двума амартызатарамі і двума рэгулятарамі палажэння кузава. Задняя — залежная, пнеўматычная на 4-х пнеўмабалонах с чатырма амартызатарамі і двума кранамі ўзроўню падлогі. Каб забяспечыць нізкую падлогу ў салоне, картэр рэдуктара задняга моста ссунуты ў левы бок.
МАЗ-103С
Аўтобус МАЗ-103С з'яўляецца прыгараднай версіяй базавай мадэлі 103. Адрозніваецца адсутнасцю задніх дзвярэй, іншай планіроўкай салона і іншым перадатачным лікам вядучага моста. Месцаў для сядзення — 36-41 у залежнасці ад камплектацыі, агульная (намінальная) пасажыраўмяшчальнасць — 92 чалавека. Выпускаецца з 1996 года.
МАЗ-103.075 «Арктыка»
У параўнанні са звычайнымі аўтобусамі, у канструкцыю аўтобусаў прызначаных для работы ва ўмовах халоднага клімату быў унесены шэраг змен. Была зменшаная плошча шклення, былі прыбраныя ўсе форткі, а шкло замененае на шклопакеты. Дадаткова ўцяплілі падлогу, бакавіны і столь, акумулятарны адсек і ўсе камунікацыі, размешчаныя пад дном аўтобуса. Была ўсталявана сістэма вертыкальнага выхлапу адпрацаваных газаў. Для абагравання кабіны кіроўцы ўсталявалі паветраны ацяпліцель, з'явілася спецыяльная перагародка з дзвярыма, якая аддзяляе кабіну кіроўцы ад салона. Усе сядзенні былі размешчаныя на пастаментах, пад якімі знаходзіліся дадатковыя печкі для абагравання.
Цягам трох гадоў, з 2002 года па 2004 гады, у Нарыльск было пастаўлена больш за 250 аўтобусаў МАЗ-103.070 і МАЗ-103.075 «Арктыка».
МАЗ-163
Для сантэхнічнага абслугоўвання мерапрыемстваў, прымеркаваных да 300 годдзя Санкт-Пецярбурга, па замове была выраблена партыя перасоўных аўтобусаў-туалетаў на базе МАЗ-103. Спецыяльны аўтобус атрымаў індэкс МАЗ-163. Прадстаўлены ў дзвюх мадыфікацыях — МАЗ-163М і МАЗ-163Ж (мужчынскі і жаночы адпаведна).
Унутры аўтобуса знаходзяцца кабінкі, аддзеленыя адна ад адной перагародкамі і дзвярыма, а таксама рукамыйнікі, абсталяваныя ёмістасцямі з вадкім мылам. Унітазы з нержавеючай сталі без смыўнага бачка, абсталяваныя смыўным паўаўтаматычным кранам. Рукамыйнікі таксама зроблены з нержавеючай сталі і аснашчаны кранамі з аўтаматычным адключэннем вады. Побач з рукамыйнікамі мацуюцца люстэрка, дазатары вадкага мыла, ёмістасць для папяровых ручнікоў і кошыкі для выкарыстаных ручнікоў. На першых дзвюх машынах была ўсталявана фінская сантэхніка, а на наступных, з тым, каб знізіць выдаткі — расійскай вытворчасці. Злева ў задняй частцы салона размешчаны адсек касіра з дзвярыма і акенцам для прыёму грошай, сталом з сейфам для захоўвання грошай і разеткай 12В для падключэння касавага апарата, а таксама пультам кіравання механізмам адчынення дзвярэй. У шафе, размешчанай па правым борце за заднімі дзвярыма, захоўваецца ўборачны інвентар, мыйныя сродкі і спецвопратка для абслугоўваючага персаналу.
На левы борт кузава выведзеныя патрубкі камунікацый, праз якія аўтобус злучаюць з вадаправодам і каналізацыяй.
Вокны салона таніраваныя, непразрыстыя. Уваход ажыццяўляецца праз заднія дзверы, выхад — праз пярэднія. Насупраць сярэдніх дзвярэй размешчана кабінка для інвалідаў.
Самотлор-НН-5295
Яны адрозніваліся ад стандартных МАЗ-103 змененай пярэдняй маскай, модульнай оптыкай фірмы Hella і электронным маршрутапаказальнікам у выглядзе бягучага радка. У значнай ступені быў мадэрнізаваны салон: былі змененыя канструкцыя поручняў, сістэмы асвятлення і ацяплення, з'явіліся антывандальныя сядзенні, змянілася планіроўка змененая канструкцыя поручняў, усталяваны 27 антывандальных сядзенняў ўласнай вытворчасці, палепшаная сістэма асвятлення і ацяплення. Пры праходжанні расійскай сертыфікацыі аўтобусы атрымалі ўласны індэкс "5295".
Цягам 2006-2007 гадоў ніжагародская кампанія "Самотлор-НН" ажыццявіла зборку дзвюх буйных партый аўтобусаў для свайго рэгіёна.
МАЗ-103.4, МАЗ-103.5
У 2008 годзе аўтобусы МАЗ-103 атрымалі абноўленую знешнасць з новай пярэдняй і задняй вонкавымі панэлямі кузава. Ззаду з'явіліся блокі вертыкальна размешчаных круглых ліхтароў, а спераду — павялічылася плошча шклення маршрутаўказальніка. Замест прамавугольных фар цяпер гарызантальна ўстанаўліваюцца некалькі «кропкавых» фар фірмы Hella. У 2009–2010 гадах змяніўся інтэр'ер. Поручні сталі жоўтага колеру, а замест фанернай абіўкі бакавін і перагародак з'явіўся шэры пластык.
МАЗ-103.965
МАЗ-103.965 — мадыфікацыя аўтобуса з рухавіком на кампрыміраваным прыродным газе (метане). Прадстаўлены ў маі 2015 года.
Аўтобус аснашчаны 279-моцным рухавіком Daimler М 906 LAG EEV экалагічнага класа Еўра-5 і аўтаматычнай шасціступеньчатай каробкай перадач Allison Т310R, такія ж самыя, што ўсталёўваюцца на МАЗ-203.965. Шэсць палімерна-кампазітных газавых балонаў агульным аб'ёмам 1380 літраў (230 л кожны) устаноўлены на даху. Яны месцяць прыблізна 276 м³ сціснутага метану (пры ціску 200 атмасфер).
Мадыфікацыя з 6-ступеньчатай аўтаматычнай каробкай ZF мае індэкс МАЗ-103.966, прыгарадныя мадыфікацыі пазначаюцца як МАЗ-103.965С і МАЗ-103.966С (аснашчаныя каробкамі Allison і ZF адпаведна) .
Салон МАЗ-103.965 — з мадэрнізаванымі элементамі (скругленыя поручні, камбінаваныя двухколерныя молдынгі). Намінальная пасажыраўмяшчальнасць — 100 чалавек, месцаў для сядзення — 22. Аўтобус абсталяваны функцыяй "кнілінга": нахіл кузава на прыпынку ў бок дзвярэй дазваляе паменшыць вышыню прыступкі з 340 да 270 мм над узроўнем дарогі.
ФК Ліда
«Ліда» — беларускі футбольны клуб з горада Ліда, заснаваны ў 1962 годзе. У цяперашні час выступае ў Першай лізе чэмпіянату Беларусі. Хатнія сустрэчы праводзіць на стадыёне «Старт».
Гісторыя
У 1992—2000 гадах (з перапынкамі) гуляла ў Вышэйшай лізе. З 2001 года выступае ў Першай лізе, двойчы (па выніках сезонаў 2006 і 2010) апускаліся ў Другую лігу.
2013
У сезоне 2013 «Ліда» мела добры склад, у якім галоўным чынам выступалі ўласныя выхаванцы. Каманда выдала добры старт, не атрымаўшы ніводнага паражэння за першыя 10 тураў. У многім гэта адбылося дзякуючы намаганням нападніка Ігара Крывабока, які хутка ўзначаліў табліцу бамбардзіраў усёй Першай лігі. Але ў ліпені Крывабок перайшоў у наваполацкі «Нафтан», а «Ліда» выдала некалькі дрэнных матчаў (сярод іх паражэнне ў Кубку Беларусі ад «Смаргоні» 0:5).
У жніўні гульня каманды зноў наладзілася. Замест Крывабока лідарства ў камандзе ўзяў іншы ветэран, Дзмітрый Кавалёнак. У выніку «Ліда» выйшла на чацвёртае месца і нават навязвала барацьбу «Віцебску» за трэці радок. Тым не менш, у канцы турніру камандзе прыйшлося бараніць сваё чацвёртае месца ад «Бярозы-2010». Толькі дзякуючы перамозе ў апошнім туры над «Гарадзеяй» (2:0) «Ліда» змагла заняць чацвёртае месца, якое стала найлепшым для каманды з 2001 года.
2014
Узімку 2014 «Ліду» пакінулі вопытныя ігракі: Віталь Надзіеўскі і Віталь Тарашчык завяршылі кар'еру, а ўжо перад самым пачаткам сезона ў склад гродзенскага «Нёмана» вярнуўся Дзмітрый Кавалёнак. У выніку каманда, хоць і захавала большую частку ігракоў, ужо не здолела змагацца за высокія месцы і большую частку сезона правяла ў сярэдзіне табліцы. Але, правальны канец сезона адкінуў «Ліду» на 14 месца з 16.
2015
У сезоне 2015 у «Лідзе» адбылася змена на трэнерскім мастку: замест Андрэя Пятрова каманду ўзначаліў былы брамнік клуба Максім Лычоў, які раней уваходзіў у трэнерскі штаб. Нягледзячы на тое, што клуб пакінула значная колькасць ігракоў, гэта было кампенсавана запрашэннем шэрагу выканаўцаў, як Эдуард Чудноўскі і Сяргей Кавалюк. «Ліда» няўдала пачала сезон, атрымаўшы два паражэнні на старце, але потым стала атрымліваць перамогу за перамогай, і першы круг каманда скончыла на трэцім месцы, якое давала права на выхад у Вышэйшую лігу. Падчас летняга трансфернага акна Кавалюк перайшоў у гродзенскі «Нёман», і другі круг «Ліда» правяла няўдала, хутка выбыўшы з барацьбы за медалі. Сезон каманда скончыла на шостым месцы.
2016
У пачатку сезона 2016 галоўным трэнерам «Ліды» быў прызначаны Віталь Тарашчык. Аднак, ужо ў чэрвені ён пакінуў сваю пасаду, на той момант каманда знаходзілася ў сярэдзіне табліцы. У жніўні 2016 года новым трэнерам стаў Вячаслаў Герашчанка. Пры ім «Ліда» доўгі час знаходзілася ў ніжняй палове, але паспяховы фініш дазволіў камандзе ўзняцца на шосты радок.
2017
Сезон 2017 «Ліда» пачала пад кіраўніцтвам Пятра Качуры. Пасля неблагога пачатку каманда стала цярпець паражэнні, некаторы час «Ліда» займала апошні радок табліцы. Улетку замест Качуры новым трэнерам стаў Сяргей Саладоўнікаў. Лідскі клуб па выніках сезона заняў 14-е месца і захаваў месца ў Першай лізе.
2018
Перад пачаткам сезона 2018 «Ліда» істотна ўзмацніла склад, запрасіўшы шмат ігракоў з вопытам гульні ў Вышэйшай лізе. Каманда разглядалася як адзін з прэтэндэнтаў на барацьбу з выхад у Вышэйшую лігу. Аднак, з самага пачатку турніру «Ліда» стала саступаць асноўным канкурэнтам і хутка перастала навязваць барацьбу першым тром камандам. Далей сезон прайшоў даволі паспяхова, каманда ўпэўнена замацавалася на чацвёртым радку і ў канцы амаль дагнала «Белшыну», але ўсё ж фінішавала на чацвёртым месцы.
2019
У пачатку 2019 года «Ліду» пакінула большая частка ігракоў, каманду замест Сяргея Саладоўнікава зноў узначаліў Вячаслаў Герашчанка. Склад быў сабраны ў асноўным з маладых ігракоў, а таксама выхаванцаў лідскага футбола. Каманда не разглядалася як прэтэндэнт на высокія месцы, аднак здолела добра пачаць сезон, доўгі час ішла ўверсе табліцы. У ліпені 2019 года Герашчанка стаў галоўным трэнерам літоўскай «Палангі», кіраваць «Лідай» застаўся яго памочнік Юрый Каратай. У другой палове сезона «Ліда» паказвала горшыя вынікі і фінішавала ў чэмпіянаце сёмай.
2020
У сезоне 2020 у каманды значна абнавіўся склад, былі запрошаны ў асноўным маладыя ігракі, а таксама расійскія выканаўцы. Трэнерам быў зацверджаны Юрый Каратай. Каманда пачала турнір са штрафам у тры ачкі за ўдзел у дагаварных матчах у сезонах 2017—2018. На працягу сезона «Ліда» заставалася ў сярэдзіне табліцы, паказваючы нестабільныыя вынікі: перамогу над камандамі верхняй паловы чаргаваліся з паражэннямі і нічыямі з аўтсайдарамі. У кастрычніку ад трэнерскай пасады быў адхілены Юрый Каратай, яго абавязкі стаў выконваць Сяргей Петрушэўскі. Каманда зноў скончыла сезон на сёмым месцы.
2021
У сезоне 2021 камандай працягваў кіраваць Сяргей Петрушэўскі. Клуб страціў асноўных ігракоў, якіх зноў замянілі маладыя, пераважна гродзенскія футбалісты. Сезон пачаўся для каманды няблага, але пазней клуб трапіў у ніжнюю частку табліцы. Гэта праходзіла адначасова з пагаршэннем фінансавага становішча, з-за чаго ўлетку каманду пакінула некалькі вопытных ігракоў, а пазней, у кастрычніку, з-за нявыплаты заробку былому трэнеру клуба Паўлу Лісоўскаму на «Ліду» была накладзена забарона на трансферы. Апошняя трэць турніру была правалена, каманда цярпела паражэнні за паражэннямі і скончыла сезон на 11-м месцы з 12.
Сезон 2022 пачала пад кіраўніцтвам новага трэнера Віталя Рашкевіча. Каманда апынулася ўнізе табліцы, хоць часам адбірала ачкі ў фаварытаў. У ліпені Рашкевіч быў звольнены, выканаўцам абавязкаў галоўнага трэнера стаў яго памочнік Аляксей Дабравольскі. Чэмпіянат лідская каманда скончыла на 10-м месцы з 13.
Цяперашні склад
Станам на жнівень 2023 года.
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Аляксандр Мікалаевіч Ніціеўскі
Аляксандр Мікалаевіч Ніціе́ўскі (нар. ) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Скончыў у 1983 годзе архітэктурны факультэт БПІ. З 1983 года працуе ў інстытуце «Белдзяржпраект»: архітэктар, вядучы архітэктар, з 2000 года галоўны архітэктар праектаў АМ-2.
Творчасць
Асноўныя працы (у суаўтарстве): гандлёва-грамадскі цэнтр у г.п. Муякан (1984); спартыўны комплекс у г. Лангепас Цюменскай вобласці (1985); НДІ ядзерных праблем БДУ ў Мінску (1989, дыплом 1-й ступені СА БССР); сацыяльна-культурны цэнтр Музея народнай архітэктуры ў в. Шчомысліца Мінскага раёна (1991, залаты медаль агляду-конкурсу на лепшы праект года СССР; дыплом 2-й ступені СА БССР); гандлёва-бытавы цэнтр у г. Бяроза Брэсцкай вобласці (1991); будынак Мінскага гарадскога ўпраўлення АК БелПСБ па вул. Дразда ў Мінску (1995); гасцініца ў г. Полацку (1997); гасцініца на возеры Плаўна ў Віцебскай вобласці (1998); ФАК ДАІ УУС Мінаблвыканкама (1999); рэканструкцыя пансіяната «Ольгінка» ў Туапсінскім раёне Краснадарскага края (2000); жылыя дамы па вул. Прытыцкага і Маякоўскага ў Мінску (2004, 2005); мадэрнізацыя фасадаў навучальнага корпуса БДУФК па пр. Пераможцаў (2008—2010); канькабежны стадыён у складзе шматфункцыянальнага спартыўнага комплексу «Мінск-Арэна» (2008-2009), Цэнтр алімпійскай падрыхтоўкі па мастацкай гімнастыцы па пр. Пераможцаў, вяслярная база «Серабранка» па вул. Малініна.
Сям’я
У шлюбе з архітэктарам Аленай Яўгенаўнай Ніціеўскай.
Еўрапейскае касмічнае агенцтва
Еўрапейскае касмічнае агенцтва (скарочана ЕКА; European Space Agency, ESA) — міжнародная арганізацыя, створаная ў 1975 годзе ў мэтах даследавання космасу.
ЕКА складаецца з 22 сталых членаў, у некаторых праектах таксама бяруць удзел Славенія, Латвія і Канада.
Арганізацыя ЕКА
Штаб-кватэра Агенцтва знаходзіцца ў Парыжы. У Нордвейку (Нідэрланды) размешчаны Еўрапейскі цэнтр касмічных даследаванняў і тэхналогій. Еўрапейскі касмічны цэнтр кіравання размешчаны ў Дармштаце (Германія). У іншым германскім горадзе, Кёльне, размешчаны Еўрапейскі цэнтр астранаўтаў. Цэнтр назірання за Зямлёй і інфармацыйны цэнтр Еўрапейскага касмічнага агенцтва знаходзяцца ў Фраскаці пад Рымам (Італія). Для запускаў створаных касмічных апаратаў выкарыстоўваецца касмадром Куру ў Французскай Гвіяне. ЕКА мае кантактныя офісы ў Бельгіі, ЗША і Расіі і наземныя станцыі сачэння па ўсім свеце.
Членства і ўклад у ESA
У гэтай табліцы прадстаўлена агульная інфармацыя пра краіны, якія ўваходзяць у ESA, і іх уклад.
Выдаткаванне і размеркаванне бюджэту
Бюджэт ESA складаў 2,977 млрд. € у 2005 годзе, 2,904 млрд. € у 2006, 3,018 млрд. € у 2008 і 3,600 млрд. € у 2009. Кожныя 3-4 года члены ESA узгадняюць бюджэтны план на некалькі гадоў на канферэнцыі членаў ESA. Хоць план можа быць зменены, ён вызначае асноўны кірунак дзейнасці. Апошняя канферэнцыя была праведзена ў 2008 годзе, калі быў вызначаны бюджэт да 2012 года.
Як правіла краіны маюць уласныя касмічныя праграмы, якія па-рознаму ўзаемадзейнічаюць з ESA у фінансавым і арганізацыйным плане. Да прыкладу, французскае касмічнае агенцтва CNES мае бюджэт, які перавышае вылучаемыя ESA сродкі ўдвая. Існуюць таксама сумесныя праекты паміж ESA і нацыянальнымі касмічнымі агенцтвамі.
Пашырэнне
Уваходжанне ў ESA адбываецца у тры этапы. На першым этапе краіна падпісвае Пагадненне аб Супрацоўніцтве (Cooperation Agreement). Калі краіна жадае больш поўна супрацоўнічаць з ESA, яна падпісвае ECS пагадненне (European Cooperating State Agreement). Пагадненне дзейнічае на працягу пяці гадоў, па заканчэнні якіх краіна можа або пачаць перамовы аб поўным членстве, або падпісаць новае пагадненне.
Статус «ECS пагадненне» атрымалі 5 краін: Славенія, Латвія, Славакія, Літва і Балгарыя.
Статус «Пагадненне аб Супрацоўніцтве» атрымалі 5 краін: Кіпр, Мальта, Турцыя, Украіна і Ізраіль. Статус назіральніка даецца краінам, якія разглядаюць патэнцыйную магчымасць супрацоўніцтва а ў далейшым і далучэнні да касмічнага агенцтва.
Магчымая кааперацыя з іншымі агенцтвамі
Існуюць планы да 2014 годзе зрабіць ESA агенцтвам Еўрасаюза.
Праграмы ЕКА
ЕКА арганізоўвала і арганізоўвае праграмы фундаментальных касмічных даследаванняў:
1021
1021 — невысакосны год, пачаўся ў нядзелю. 1021 год нашай эры, 21 год 2 тысячагоддзя, 21 год XI стагоддзя, 1 год 3-га дзесяцігоддзя XI стагоддзя, 2 год 1020-х гадоў.
IC 398
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сабачы грыб
Сабачы грыб — шматзначны тэрмін.
Стужачка з шатландкі
«Стужачка з шатландкі» (The Tartan Ribbon) — першая ў свеце каляровая фатаграфія, якую 17 траўня 1861 года паказаў у лонданскім англійскі фізік Джэймс Максвел падчас лекцыі на тэму асаблівасцяў каляровага зроку. Фатаграфічныя пласціны, выкарыстаныя ў працэсе, зараз захоўваюцца ў доме-музеі Максвела, на Індыя-стрыт, 14 у Эдынбургу.
Цішына (Навадугінскі раён)
Цішына (Тишино) — вёска ў Навадугінскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Дняпроўскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў сакавіку 1943 года.
Паўлюк Трус
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і малазямельных сялян Адама Емяльянавіча і Ганны Міхайлаўны. Спаконвечнаю сялібаю роду Трусаў была вёска Старое Сяло, але незадоўга да нараджэння Паўлюка вёска згарэла праз навальніцу і сям’я адбудавалася ў найбліжэйшым Нізку. Меў брата Міхася і сёстраў Марыю і Веру. З малых гадоў дапамагаў у гаспадарцы. Першым з дзяцей пачаў парабкаваць. У дзесяць гадоў хадзіў за бараною, крыху пазней вазіў з бацькам узімку лес да Вусы на сплаў, у дванаццаць браў першыя ўрокі аратага, у пятнаццаць дапамагаў пры касьбе.
Першую асвету атрымаў у вясковай школе, дзе таксама спяваў у хоры і маляваў вясковыя краявіды. У 1918—1923 гадах вучыўся ва Уздзенскім вышэйшым пачатковым вучылішчы, пазней рэарганізаваным ў сямігодку, дзе блізка пасябраваў з Алесем Якімовічам і Пятром Глебкам. Некаторыя іх вершы змяшчаліся ў насценнай газеце. Пятро Глебка ўспамінаў, што вучні-аднавяскоўцы называлі будучага паэта «Паўлюк Шастаковых», відаць, праз тое, што яго бацька валодаў шостай часткай сялянскага надзелу, дзвюма дзесяцінамі зямлі.
Улетку 1920 года, знаходзячыся на вакацыях у Нізку, быў рэкрутаваны ў Чырвоную армію. У дарозе хварэў і спрабаваў уцякаць. Паводле пазнейшых прызнанняў паэта, яго лавілі і білі (гэтыя падзеі адлюстраваліся ў вершах «Ліпнёвае» і «З успамінаў абозніка»). Вярнуўшыся з вайны, жыў у роднай хаце і дапамагаў бацьку па гаспадарцы.
У 1923—1927 гадах вучыўся ў Беларускім педагагічным тэхнікуме ў Менску. Наведваў лекцыі Якуба Коласа, Міхайла Грамыкі, Аляксандра Круталевіча, В. Баташэвіча, М. Рыдзеўскага, Усевалада Ігнатоўскага, сустракаўся з Янкам Купалам, Цішкам Гартным, Міхасём Чаротам і Язэпам Лёсікам. Пасябраваў з Язэпам Пушчам, Максімам Лужаніным, Сяргеем Дарожным, Зінаідай Бандарынай і многімі іншымі. Быў пастаянным удзельнікам студэнцкага хору. Наладжваў пастаноўкі п’ес, быў акцёрам, маляваў дэкарацыі. Рэдагаваў насценную газету. Паводле слоў Пятра Глебкі, «ні адна з газет у тэхнікуме не выходзіла без яго ўдзелу». Разам з Максімам Лужаніным і Пятром Глебкам выпускаў вусную сатырычную газету «Чырвоны прамень» пад псеўданімам «Шавец». У той час Паўлюк Трус кватараваў у свайго дзядзькі Ігнася Нісцюка — шаўца паводле прафесіі (адкуль і псеўданім). Актыўна друкаваўся ў газетах і адначасова займаўся апрацоўкай фальклорна-паэтычных матэрыялаў для кампазітараў Уладзіміра Тэраўскага, Нестара Сакалоўскага, Рыгора Пукста, Ісака Любана. У 1925 годзе прыняты ў літаратурнае аб’яднанне «Маладняк». Раз на тыдзень наведваў паэтычную студыю, дзе слухаў лекцыі Адама Бабарэкі. Наведваў школы і рабочыя клубы, прымаў удзел у літаратурных дыскусіях. У гэтым жа годзе ўдзельнічаў у першым з’едзе літаратурнага аб’яднання «Маладняк» і быў абраным у ягоны сакратарыят.
У 1926 годзе ўслед за групай пісьменнікаў выйшаў з «Маладняка», аднак пасля настаўленняў Платона Галавача, Міхася Чарота і Міхася Зарэцкага вярнуўся ў арганізацыю. У чэрвені 1927 года атрымаў дыплом настаўніка сямігодкі і Цэнтральнае бюро «Маладняка» прапанавала паэту рэдактарскую пасаду ў Менску, але ён вырашыў з’ехаць са сталіцы. У лісце да Янкі Ліманоўскага ад 20 чэрвеня 1926 напісаў: «Перад тым, як пераводзіцца ва ўніверсітэт, я думаю год ці 1,5 папрацаваць». Ліпень 1927 года правёў у Нізку, дапамагаючы бацькам па гаспадарцы.
5 жніўня 1927 года разам з іншымі пісьменнікамі-маладнякоўцамі па пуцёўцы Наркамасветы на два тыдні выправіўся ў Крым, а ў верасні паехаў на працу ў Гомель, дзе акруговы аддзел народнай асветы вызначыў яму пастаяннае месца працы ў Рэчыцкай дзевяцігодцы настаўнікам беларускай мовы і літаратуры. Але ў Рэчыцу не паехаў, бо ў першыя ж дні ўладкаваўся ў акруговую сялянскую газету «Новая деревня». Пасля ліквідавання газеты праз некалькіх месцаў перайшоў на пасаду загадчыка беларускага аддзела ў газету «Палеская праўда».
Акрамя рэдакцыйнай працы актыўна займаўся асветніцкай дзейнасцю на нядаўна далучанай да БССР Гомельшчыне:
У Рэчыцы, Увараўскім і Буда-Кашалёўскім раёне ладзіў вакальна-літаратурныя вечары, на якіх неадменна чытаў свой даклад «Беларусь і яе культура», знаёміў слухачоў з навінамі беларускай літаратуры, дэкламаваў свае вершы. Пасля Гомеля вярнуўся ў Менск. У жніўні 1928 года зрабіў падарожжа ў Капыль, дзе яго сустракаў Мікола Хведаровіч, і наведаў маці Цішкі Гартнага Яўгенію Антонаўну. Пасля Капыля адправіўся ў Нізок да хворай маці, якая памерла 16 снежня 1928 года. З невядомых прычын Паўлюк Трус на пахаванні не прысутнічаў.
У верасні 1928 года стаў студэнтам літаратурна-лінгвістычнага аддзялення педагагічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Узімку 1928 года жыў у пакойчыку Міколы Хведаровіча на вул. Шпітальнай. Пасля знайшоў сабе кватэру ў Серабранцы. Узімку 1929 года ўладкаваўся на працу ў Беларускі радыёкамітэт як супрацоўнік літаратурнай рэдакцыі.
Пасля здачы экзаменацыйнай сесіі за першы курс улетку 1929 года, пагасціўшы ў Нізку, аправіўся ў падарожжа па Магілёўшчыне і вярнуўся ў Менск у сярэдзіне жніўня. Па дарозе дамоў адчуў як штохвілінна мацнеюць сімптомы невядомай хваробы. Наведаў сяброў, якія адпачывалі ў Ждановічах пад Менскам. Адчуўшы сябе зусім кепска, пакінуў Ждановічы і пехатаю дабраўся да гарадской бальніцы, ужо з высокай тэмпературай. Выратаваць паэта лекарам не ўдалося.
Памёр 30 жніўня 1929 года ад тыфу ва ўзросце дваццаці пяці гадоў. На хаўтурах паэта прысутнічалі шматлікія пісьменнікі, паэты і прадстаўнікі ЦК КП(б)Б. Тагачасная перыёдыка надрукавала шматлікія некралогі і жалобныя словы ад Беларускай асацыяцыі пралетарскіх пісьменнікаў, літаратурных аб’яднанняў «Узвышша» і «Полымя». Пахаваны на Вайсковых могілках у Менску.
Творчасць
Друкавацца пачаў з 1923 года. У 1923—1924 гадах публікаваўся ў газетах «Радавая рунь», «Малады араты», «Савецкая Беларусь», «Чырвоная змена», часопісах «Беларускі піянер», «Маладняк», «Полымя» і інш. У газеце «Беларуская вёска» друкаваў вершы, фельетоны, дасціпныя прыпеўкі, кансультаваў і апрацоўваў допісы карэспандэнтаў (з 30 верасня да 17 снежня 1924 года ў газеце было надрукавана каля дзесяці твораў паэта).
У 1925 годзе выдаў зборнік паэзіі «Вершы», апублікаваў больш за шэсцьдзясят сваіх твораў у беларускай перыёдыцы. У 1928 годзе разам з Міколам Хведаровічам стварыў серыю літаратурных пародый пад агульным псеўданімам Себасцян Старобінскі, якія былі надрукаваныя ў «Маладняку» (1929, № 4)
Аўтар зборнікаў паэзіі «Вершы» (1925) і «Ветры буйныя» (1927). Рыхтаваў трэці зборнік пад назваю «Чырвоныя ружы» і працаваў над паэмаю «Сірата Алеся».
Пасмяротна выйшлі «Творы» (1935), кнігі Выбраных твораў (1931, 1940, 1941, 1946, 1949, 1953, 1958, 1967, 1977, 1979), «Новай квадры настаў маладзік» (вершы і паэмы, 1984). Для дзяцей была выдадзеная кніга паэзіі «Падаюць сняжынкі» (1983).
Памяць
У гонар Паўлюка Труса названыя вуліцы ў Мінску і Уздзе.
Лусонскі праліў
Лусо́нскі праліў — праліў, які злучае Філіпінскае мора ў заходняй частцы Ціхага акіяна і Паўднёва-Кітайскае мора, паміж астравамі Тайвань і Лусон на Філіпінах.
У шырыню праліў мае прыкладна 250 км. На ім размешчаны шэраг астравоў з двух груп: Бетанскія астравы правінцыі Батанес і астравы Бабуян правінцыі Кагаян.
Праліў падзяляецца на некалькі больш дробных праходаў. Праход Бабуян аддзяляе Лусон ад астравоў Бабуян, якія аддзеленыя ад Бетанскіх астравоў праходам Балінтанг. Бетанскія астравы аддзеленыя аддзеленыя ад Тайваня праходам Башы.
Наталля Пятроўна Жукава
Наталля Пятроўна Жукава (нар., Іркуцк, Расія) — беларускі ўрач-акушэр-гінеколаг. Доктар медыцынскіх навук (2003), прафесар (2007).
Біяграфія
Скончыла Віцебскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (спецыяльнасць «Лячэбная справа», 1980; аспірантура, 1988). Працавала ў Радзільным доме № 1 г. Віцебска (1981—1985, урач-акушэр-гінеколаг); Віцебскім дзяржаўным медыцынскім універсітэце (з 1988, лячэбны факультэт, кафедра акушэрства і гінекалогіі, асістэнт, з 1999 — дацэнт, з 2007 — прафесар).
Навуковыя інтарэсы: акушэрства і гінекалогія; гінекалагічная эндакрыналогія; дзіцячая і падлеткавая гінекалогія.
Узнагароды
Знак «Выдатнік аховы здароўя Рэспублікі Беларусь» (2007).
Рабы Слуп
Рабы́ Слуп (, Рябый Слуп) — былая вёска ў Смалявіцкім раёне Мінскай вобласці.
У 2008 годзе ўвайшла ў склад Смалявіч.
Логавінцы
Ло́гавінцы (, Логовинцы) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Юнькаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Паставы Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Сонечнае зацьменне 9 жніўня 1877 года
Сонечнае зацьменне 9 жніўня 1877 года — частковае сонечнае зацьменне 114 сараса.
Зацьменне мела велічыню 0,3889 і дасягнула свайго максімуму ў 05:30:24 UTC у пункце з каардынатамі 62° пн. ш. 139° з. д..
Зацьменне 9 жніўня 1877 года стала 2-ім сонечным зацьменнем у 1877 годзе і 187-ым у XIX стагоддзі. Папярэдняе сонечнае зацьменне адбылося 15 сакавіка 1877 года, наступнае — 7 верасня 1877 года.
Калдычэўскае
Калдычэўскае возера — возера ў Беларусі, у Баранавіцкім раёне Брэсцкай вобласці плошчаю 49 га.
З Калдычэўскага возера некалі брала пачатак рака Шчара. Але пасля меліярацыі возера змялела і Шчара пачынае сваю плынь з асушальных каналаў на тэрыторыі былога Карыцінскага балота. Меліярацыя з 1976 года значна скараціла плошчу і глыбіню возера. .
Падзеі на возеры апісаў Ян Чачот у паэме «Калдычэўскі шчупак». Паводле легенды пан Незабытоўскі выпусціў некалькіх акальцаваных шчупакоў у возера Свіцязь. Тыя кольцы былі падпісаны, што калі нехта зловіць тую рыбу павінен паведаміць пра тое Незабытоўскага. І аднаго са Шчупакоў сяляне вылавілі ў Калдычэўскім возеры. З чаго паўстала паданне пра падземную раку паміж азёрамі.
Пад час І Сусветнай вайны каля возера праходзіла лінія фронту. Адбывалася Скробава-Гарадзішчанская аперацыя.
Навасёлкі (Вішнеўскі сельсавет, Смаргонскі раён)
Навасёлкі (, Новосёлки) — вёска ў Смаргонскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавета.