cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Рэпля)
Гісторыя
Першы касцёл быў заснаваны тут у 1632 годзе гродзенскім падкаморыем Сцыпіёнам. Новы драўляны касцёл пад тытулам св. Ганны пабудаваў у 1730 князь Міхал Юзаф Масальскі, кашталян віленскі і польны гетман ВКЛ. У святыні было тры алтары: галоўны — св. Ганны; левы бакавы — двух’ярусны алтар з абразом Найсвяцейшай Панны Марыі ў сярэбранай шаце ў цэнтры і з абразом Маці Божай Чанстахоўскай у другім ярусе; правы бакавы — св. Антонія Падуанскага з абразом св. Міхала Арханёла наверсе. Да таго ж, у 1783 генерал Ксаверый Масальскі ўзнёс тут яшчэ і капліцу.
У 1850 годзе старажытная свя­тыня была адноўлена: гэта быў прамавугольны ў плане драўляны дзвюхвежавы касцёл, памерамі 29 на 17 локцяў (каля 18,5 на 11 м), унутры якога размяшчалася пяць алтароў.
Пры канцы ХIХ ст. стала відавочна, што старажытная святыня ўжо не можа змясціць усіх сваіх вернікаў. Архітэктар Іван Плотнікаў у 1900 годзе склаў праект дзвюхвежавай неагатычнай святыні з цэглы, але праект не задаволіў парафіян, бо касцёл прызналі замалым. Дойлід перарабіў праект, памеры касцёла былі павялічаны, і ў 1902 пачалося будаўніцтва новай велічнай святыні. 15 верасня быў урачыста закладзены і асвечаны вуглавы камень.
Будаўніцтва вялося дзякуючы ахвярнасці парафіян. У 1908 годзе будаўніцтва новага мураванага касцёла завяршылася. Стары касцёл быў арыентаваны алтаром на поўдзень, а новы пабудавалі перад усходнім фасадам старога і арыентавалі алтаром на ўсход. Новы касцёл быў кансэкраваны пад новым тытулам — Імя Найсвяцейшай Панны Марыі. Падчас I Сусветнай вайны касцёл быў пашкоджаны, але ў міжваенны час яго аднавілі.
Да рэплеўскай парафіі належала капліца ў Цярэшках і мураваная святыня на мясцовых парафіяльных могілках, а таксама філіяльны касцёл у Вярэйках (да 1864, з 1921 года — самастойная парафія). Пры касцёле дзейнічалі парафіяльная школа і шпіталь. У 1939 годзе колькасць вернікаў парафіі перавышала 4200.
Статус помніка архітэктуры касцёл атрымаў толькі ў 1990-я гады.
Архітэктура
Касцёл уяўляе сабой дзвюхвежавы базілікальны храм з прамавугольнай апсідай і дзвюма сакрысціямі. Цэнтральная частка галоўнага заходняга фасада завершаная ступеньчатым шчытом з шэрагам пінакляў. Падобны шчыт размешчаны над апсідай. Вежы двух’ярусныя, першы чацверыковы, другі — васьмігранны, завершаныя шатром. У цэнтры фасада — галоўны ўваход, дэкарыраваны ступеньчатым франтонам, над уваходам акно-«ружа». Бакавыя фасады маюць стральчатыя аконныя праёмы, паміж імі размешчаныя контрфорсы. У інтэр’еры нефы падзеленыя стральчатымі арачнымі праёмамі, перакрыцце — цыліндрычныя скляпенні з крыжовымі нервюрамі.
Касцёльны ўчастак абнесены агароджай з бутавага каменю, галоўны ўваход пазначаны трохпралётнай брамай з вонкавай чырвонай цэглы. У паўднёвую лінію агароджы ўмуравана двухпакаёвая неагатычная костніца з чырвонай цэглы і буту.
Інтэр’ер
Інтэр’ер касцёла, падзелены чатырма парамі апор на тры нефы і перакрыты сістэмай крыжастых скляпенняў на спічастых падпружных арках, упрыгожваюць тры алтары. Галоўны алтар створаны ў 1990-я гады, у яго цэнтры змешчана разьбяное Укрыжаванне, злева знаходзіцца абраз св. Фаўстыны, справа — Езуса Міласэрнага. Бакавыя алтары, разьбяныя і неагатычныя, створаны на пачатку ХХ ст.: у левым алтары змешчаны абраз Маці Божай Нястомнай Дапамогі з абразом св. Юзафа наверсе, а ў правым — абраз св. Антонія (яго манаграма змешчана ў верхняй частцы алтарнай нішы), наверсе — абраз Езуса, які нясе крыж. Цікавасць выклікаюць разьбяныя неагатычныя амбон і канфесіяналы. Падлога выкладзена керамічнымі пліткамі. Над нартэксам зроблены арганныя хоры, на якіх і цяпер размяшчаецца дзеючы старажытны барокавы арган.
Капліца-пахавальня
У гады савецкай улады капліца была разрабавана і пакінута ў руіннах, яе адраджэнне пачалося толькі ў 1990-я гады. Праведзены кансервацыйныя працы — над ратондай адноўлены бетонны спічак 1930-х гадоў, заменены дах, устаўлены вокны.
Петыцыя за палітычныя правы Бушакі
Петыцыя за палітычныя правы карэнных алжырцаў 1920 года або петыцыя Бушакі, таксама вядомая як петыцыя № 30 — першая петыцыяй, якой праз Махамеда Сегіра Бушакі патрабаваліся палітычныя правы для карэнных алжырцаў у Французскім Алжыры пасля муніцыпальных выбараў 1919 года.
Гісторыя
Удзел дзясяткаў тысяч алжырскіх салдат у баях Першая сусветная вайны ў Францыя і іх значаная роля ў перамозе над Германскай імперскай арміяй прынесла ім узнагароды па вяртанні ў Алжыр.
Закон Жанара дазваляў ветэранам і тубыльцам-інвалідам служыць удзелу ў каланіяльнай адміністрацыі і набываць нерухомасць у гарадах і сельскай мясцовасці ў знак асіміляцыі ў межах Кодэксу карэннага насельніцтва (індыгенату).
Палажэнні, прынятыя законам 4 лютага 1919 года вызначылі прафесіі дазволеныя карэнным алжырцам і абмежаванні для іх у адміністрацыйнай прафесійнай іерархіі.
Нагорскі пасад
Гісторыя
Каля 1526 года на месцы старажынага замка на высокім плато, дзе цяпер размяшчаецца парк імя Горкага, быў пабудаваны новы Магілёўскі замак, плошчай больш за 1 га. Паміж замкам і пасадам сфарміравалася гандлёвая плошча, якая ў пачатку XVII ст. займала тэрыторыю больш за 2 га і мела форму няправільнага многавугольніка. На плошчы знаходзілася 26 драўляных крам.
На працягу XVI стагоддзя тэрыторыя Нагорскага пасада пашыралася, на поўначы каля яго фарміравалася новае паселішча, якое пазней было названа Новым горадам, адначасова ўзніклі паселішчы за Дняпром (Задняпроўскі пасад) і Дубравенкай (Задубравенскі пасад).
Петыцыя за палітычныя правы Бушакі
Гісторыя
Муніцыпальныя выбары 1919 годзе пашырылі палітычнае прадстаўніцтва карэнных жыхароў у муніцыпалітэтах, што спарадзіла большую патрэбу палітычных і іншых свабод.
Генеральны саветнік Халід ібн Хашым у Алжыры, а таксама муніцыпальны саветнік Махамед Сегір Бушакі, як прадстаўнікі карэннага насельніцтва пачалі арганізоўваць акцыі ў абарону яго правоў праз французскія інстытуцыі, пачынаючы ад камун да французскага Сената, і нават праз ліст прэзідэнту ЗША Вудра Вільсану (1856—1924).
Нагорскі пасад
Гісторыя
У другой палове XVI — пачатку XVII ст. канчаткова сфарміраваліся вуліцы Вялікая Шклоўская (цяпер Першамайская), Ветраная (Ленінская), Няхвёдаўская, Спаская, Мікольская (не захаваліся).
Петыцыя за палітычныя правы Бушакі
Петыцыя
Патрабаванне палітычных правоў для карэнных алжырцаў пасля Першай сусветнай вайны было канкрэтызавана афіцыйнай петыцыяй ад 18 ліпеня 1920 года ў Сенат Францыі.
Нагорскі пасад
Гісторыя
Найбольш магутны культурны пласт XVII ст., добра насычаны знаходкамі (кафля, скураныя, металічныя і шкляныя вырабы), што сведчыць пра высокую шчыльнасць забудовы. Стары горад з’яўляўся найбольш прэстыжнай часткай Магілёва. Тут размяшчаліся галоўныя культавыя збудаванні, ратуша, дом войта, сядзібы магілёўскага купецтва, магістрацкай і цэхавай вярхушкі.
За будынкам Магілёўскай ратушы, на месцы мураваных гандлёвых радоў XVIII ст., побач з домам № 9 па вул. Ленінская І. А. Марзалюк у 2009 выявіў рэшткі багатага сядзібнага комплексу канца XVI — сярэдзіны XVII ст. Зафіксаваны зялёнапаліваная і паліхромная кафля з геральдычнымі сюжэтамі, калекцыя скураных вырабаў (шырокі пояс з бронзавай спражкай, шматслойны гуж ад павозкі, плётка-карбач і інш.), фрагменты похваў шпагі з раслінна-геаметрычным арнаментам і кінжала другой паловы XVI — 1-й паловы XVII ст. На тэрыторыі квартала, абмежаванага з захаду вул. Няхвёдаўская, з поўначы — Вялікая Шклоўская, з поўдня — Ветраная, размяшчаліся майстэрні ювеліраў і гарбароў. У 1989—1990 гадах Д. Л. Яцкевіч разам з рэшткамі пабудоў XVII—XVIII стст. выявіў 214 тыгляў, сотні фрагментаў скураных вырабаў, абрэзкаў, нарыхтовак, некалькі цэлых форм абутку, збаны і глякі з-пал дзёгця. На прылеглым з захаду квартале размяшчаўся комплекс будынкаў Богаяўленскага манастыра. Забудова па вул. Шклоўскай бліжэй да гандлёвай плошчы была пераважна купецкай. На гэтай частцы пасада з XVI ст. існавала драўляная Мікольская царква. Дамы заможных гараджан знаходзіліся і побач са Спаскім манастырскім комплексам, у паўночна-ўсходняй частцы вул. Ветраная. Пры ахоўных археалагічных раскопках 1989 у двары дома № 15 па вул. Ленінскай Д. Л. Яцкевічам знойдзены завал кафлі сярэдзіны 17 ст. плошчай каля 4 м², сабраны 2 тыс. фрагментаў пераважна паліхромнай і зялёнапаліванай кафлі, каля 100 цэлых вырабаў. Сярод іх унікальныя медальёны з выявамі «Пагоні», двухгаловага арла на геральдычным шчыце.
Тэрыторыя пасада была ў XVII—XVIII ст. абнесена земляным абарончым валам, які называўся Кругавым, або Блізкім, і праходзіў па цяперашнім Тэатральным скверы. За валам ішоў глыбокі роў, які аддзяляў тэрыторыю Стары горад ад Новага. У сярэдзіне XVII ст. ва ўмацаваннях Старога горада меліся 4 брамы — Алейная (на спуску з гандлёвай плошчы да берага Дняпра), драўляная Ветраная і мураваная Каралеўская (у паўночнай частцы ўмацаванняў, дзе праходзіў роў), Дубравенская (Малая, у заходняй лініі абароны горада, кантралявала спуск да Дубравенкі). Ад Ветранай і Каралеўскай брам цераз роў перакідваўліся драўляныя масты. Ад Ветранай брамы пачыналася вуліца Ветраная (цяпер вул. Ленінская), ад Каралеўскай — вуліца Шклоўская (цяпер вул. Першамайская), якія вялі да гандлёвай плошчы. Гэта двухпрамянёвая сістэма планіроўкі Нагорскага пасада, якая сфарміравалася да XVII ст., захавалася да нашага часу.
Петыцыя за палітычныя правы Бушакі
Петыцыя
Дакумент натхнёны эмірам Халедам і канкрэтызаваны муніцыпальнымі саветнікамі на чале з Махамедам Сегірам Бушакі, абраным у муніцыпалітэт Тэніі (раней Менервіль).
Сакратарыят Сената зарэгістраваў дакумент як петыцыю № 30, разумеючы важнасць пратэсту муніцыпальных саветнікаў ад алжырскага карэннага насельніцтва перад Сенатам супраць праекту новых палажэнняў Кодэкса карэннага насельніцтва (індэгінату).
Нагорскі пасад
Гісторыя
У XVII ст. па тэрыторыі пасада пабудаваны мураваныя храмы: Фарны касцёл (1624), Богаяўленская царква (1633—1634). На працягу 1686—1725 гадоў склаўся архітэктурны ансамбль езуіцкага касцёла з калегіумам побач з Каралеўскай брамай. На месцы спаленай у пачатку XVIII ст. войскамі Пятра I драўлянай Спаскай царквы ў 1740—1762 гадах была ўзведзена мураваная (да 1802 кафедральны сабор Магілёва), побач з ёй у 1762—1785 — архірзйскі палац. Фарны і езуіцкі касцёлы фланкіравалі галоўныя брамы Старога горада  — Ветраную і Каралеўскую.
Петыцыя за палітычныя правы Бушакі
Петыцыя
У верхнюю палату парламента службамі французскага ўрада быў унесены законапраект пра змены правіл Кодэксу карэннага насельніцтва (індэгінату) у Алжыры і надання ўраджэнцам Алжыра палітычных правоў.
Дэбаты ў сенаце
Сенатар ад Ландаў Шарль Кадыльён (1876—1940) быў упаўнаважаны і прызначаны французскім Сенатам дакладваць пра дыскусіі і дэбаты іншых сенатараў па змесце законапраекту падчас сесіі 19 мая 1921 года.
Нагорскі пасад
Славутасці
На тэрыторыі Нагорскага пасада адноўлена гарадская ратуша (XVII ст.), рэшткі езуіцкага калегіума (XVII—XVIII стст.), фарны касцёл (XVII ст.), архірэйскі палац (XVIII ст.), будынак гарадской управы (XIX ст.), будынак акруговага суда (XVIII—XIX стст.), абласнога драмтэатра (XIX ст.), жылы дом (XVIII ст.). Акрамя таго ў мінулым на тэрыторыі пасада знаходзіліся два буйнейшыя праваслаўныя манастыры XVII ст. — Богаяўленскі і Спаскі.
Петыцыя за палітычныя правы Бушакі
Дэбаты ў сенаце
Кадыльён адзначыў у дакладзе, што законапраект змянення Кодэксу (індыгенату), якога тычылася петыцыя прыняты і ўхвалены дзвюма французскімі парламенцкімі асамблеямі. Праект стаў законам 4 жніўня 1920 года, пасля прыняцця большасцю дэпутатаў і сенатараў, і апублікаваны ў Journal officiel de la République française ад 6 жніўня 1920 года, пачынаючы са старонкі 11287.
Па заканчэнні сенатарскіх дэбатаў па петыцыі № 30, камітэт пад старшынствам дакладчыка Шарля Кадыльёна канчаткова выступіў з адмовай адносна пашырэння палітычных правоў карэнных жыхароў, адмова была занесена ў рэестры Сената.
Віктар Анатолевіч Фядосік
Віктар Анатолевіч Фядосік (, в. Сінкевічы, Ленінскі раён, Пінская вобласць) — беларускі гісторык, антыкавед, медыевіст.
Біяграфія
Нарадзіўся 9 лютага 1951 года ў вёсцы Сінкевічы Ленінскага раёна Пінскай вобласці (цяпер — Лунінецкі раён Брэсцкай вобласці). Сын беларускага фалькларыста А. С. Фядосіка.
Вучыўся на гістарычным факультэце БДУ з 1968 па 1973 гады, з 1973 па 1976 гады — у аспірантуры. З 1976 па 1983 гады працаваў у Мінскім інстытуце культуры: у 1976—1980 гадах — выкладчыкам, а з 1980 года — дацэнтам кафедры гісторыі СССР, БССР і замежных стран. З 1983 года на кафедры гісторыі старажытнага свету і сярэдніх вякоў БДУ (з 1988 года — загадчык кафедры). Доктар гістарычных навук (1992), прафесар (1993).
Навукова-даследчыцкая дзейнасць
Даследуе праблемы гісторыі антычнага хрысціянства: узнікнення ранняй хрысціянскай царкоўнай арганізацыі ў Рымскай імперыі, станаўленне раннехрысціянскай царкоўнай ідэалогіі, імперскія ганенні на хрысціян, барацьбу ўнутры хрысціянскай абшчыны і царквы па пытанні адносін да свецкіх улад у канцы існавання адзінай імперыі; вывучае праблемы рэлігійнай ідэалогіі і рэлігійнага жыцця эпохі сярэдневякоўя. Аўтар больш як 350 навуковых прац, у тым ліку манаграфій, падручнікаў па гісторыі сярэдніх вякоў для ВНУ і школ, энцыклапедычных даведнікаў, навукова-папулярнай літаратуры.
Спіс аб’ектаў PGC (2013001—2014000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2013001—2014000)
Яніс Судрабкалн
Яніс Судрабкалн (Jānis Sudrabkalns, сапр. Арвід Судрабкалнс, да 1923 Арвід Пейне;, с. Інчукалнс, Латвія — ) — латышскі паэт. Заслужаны дзеяч культуры Латвіі (1943). Народны паэт Латвіі (1947). Акадэмік АН Латвіі (з 1973). Герой Сацыялістычнай Працы (1974).
Творчасць
Друкаваўся з 1909. Выступіў як рамантык (зборнік «Крылатая Армада», 1920). Зборнікі вершаў «Пераўтварэнні» (1924), «Ліхтар на ветры» (1931) адметныя эмацыянальнасцю і інтэлектуальнасцю, віртуознасцю формы. Гумарыстычныя і сатырычныя вершы ў зборніках «Трубадур на асле» (1921), «Джэнтльмен у бэзавым фраку» (1924). Паэтычныя зборнікі «У братняй сям’і» (1947), «Яшчэ адна вясна» (1964), «Ясень за акном» (1969), «Летуценнікам» (1974) прасякнуты грамадзянскімі матывамі. Аўтар кніг лірычных мініяцюр, публіцыстыкі.
Пераклаў на латышскую мову верш Я. Купалы «Абвілася краіна». Аўтар верша «Памяці Купалы». Сярод перакладчыкаў яго вершаў на беларускую мову Э. Агняцвет, П. Броўка, С. Блатун, С. Гаўрусёў, С. Грахоўскі, А. 3вонак, В. Зуёнак, А. Кудравец, Е. Лось, М. Танк, Г. Шаранговіч і інш.
Кайцені
Кайце́ні (, Койтени) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Аляхновіцкага сельсавета.
Аўтадор (баскетбольны клуб)
Аўтадор — баскетбольны клуб з горада Саратаў, Расія.
Гісторыя
Заснаваны ў 1960 годзе.
У Адзінай Лізе ВТБ клуб выступае з сезона 2014/15, а лепшае яго дасягненне — 5 месца рэгуляркі 2 гады таму.
Аляксандр VI
Аляксандр VI, Радрыга-Ленцуолі Борджыя ( — ) — Папа Рымскі (1492—1503). Значна пашырыў межы Папскай вобласці, ператварыўшы яе ў адну з найбуйнейшых дзяржаў Італіі. Разам з тым скандалы, якія суправаджалі яго 11-гадовае панаванне ў Ватыкане, моцна падарвалі маральны аўтарытэт папства і наблізілі пачатак Рэфармацыі.
Біяграфія
Нарадзіўся ў мястэчку Хáціва, непадалёк ад Валенсіі, 1 студзеня 1431. Яго бацькамі былі Жафрэй Ланзол дэ Борджыя (1390-1437) і Ізабела дэ Борджыя (пам. 1468), сястра кардынала Альфонса Борджыя. Канчатковы выбар прафесіі Радрыга зрабіў, калі яго дзядзька стаў папай Калікстам III, ў 1455 годзе. У 1456 Радрыга становіцца кардыналам, у 1457 — віцэ-канцлерам Рымскай Царквы. Нягледзячы на тое, што яго прызначэнне, верагодна, было следствам высокага становішча дзядзькі, Радрыга Борджыя паказаў сябе ўмелым адміністратарам. Асабісты аскетызм і шырокія валоданні (ён быў арцыбіскупам, біскупам і абатам ў многіх галінах Італіі і Іспаніі) дазволілі яму стаць адным з найбагацейшых людзей свайго часу.
Канклаў
У 1492 г. занямог Папа Рымскі Інакенцій VIII. Паводле падання, яго спрабавалі адпойваць крывёй хлопчыкаў, але пантыфік памёр, і быў аб'яўлены канклаў. На ім за кандыдатуру кардынала Борджыя з 23 выбаршчыкаў выказалася ўсяго 7. Тады, па звычаі таго часу, пайшоў у ход подкуп (сіманія). Аднаму з кандыдатаў, Асканіа Сфорца, былі абяцаны бенефіцыі, прыбытковае месца біскупа Эрла і горад Непі. Пасля гэтага Сфорца зняў сваю кандыдатуру і стаў агітаваць за Борджыя. Кардыналу Арсіні паабяцалі Манцічэлі і Сарыяна, а таксама пасады біскупа Картахены і легата пры імператару. Абацтва Субіяка з яго вялізнымі зямельнымі валадарствамі было гарантавана кардыналу Калонне. Такім чынам Борджыя заручыўся 14 галасамі у сваю падтрымку, што забяспечыла яго абранне.
Італьянскія войны
Партыю непрыяцеляў новага пантыфіка пры папскім двары ўзначаліў кардынал дэла Равэре (будучы Папа Юлій II). Баячыся фізічнай ліквідацыі, ён збег у Францыю да двара караля Карла VIII, які рыхтаваў сваё войскі да паходу на Неапалітанскае каралеўства. Пад уплывам дэла Равэре кароль прыгразіў Папу Борджыя зрушэннем і правядзеннем рэлігійнай рэформы.
З'яўленне французаў ў Італіі і іх рух на поўдзень спалохала кіраўнікоў Мілана і Венецыянскую рэспубліку. Аляксандр VI у гэты час быў заняты падрыхтоўкай да вайны з туркамі, але з прычыны французскага ўварвання змяніў свае планы і нават прапанаваў султану Баязіду II заключыць альянс супраць французаў. Ён памірыўся з неапалітанскай дынастыяй Трастамара, і гэты саюз быў змацаваны двума дынастычнымі шлюбамі. Да «свяшчэннай лігі» ўладароў, накіраванай супраць Францыі, далучыўся і імператар Максіміліян.
Дыпламатычная актыўнасць дазволіла на час нейтралізаваць пагрозу французскай гегемоніі ў Італіі. Калі ў пачатку 1495 Аляксандр удастоіў Карла VIII асабістай аўдыенцыі, французскі кароль прынёс яму запэўніванні ў сваёй вернасці. Папа падтрымліваў добрыя адносіны з яго пераемнікам Людовікам XII і ў знак сваёй прыхільнасці жаніў свайго сына Чэзарэ на французскай прынцэсе.
Распушчанасць
Акрамя дынастычных шлюбаў, магутным палітычным інструментам у руках Аляксандра была раздача кардынальскіх шапак. За час яго пантыфікату было прызначана 47 новых кардыналаў, і кожнае прызначэнне мела сваю палітычную падаплёку. Яго сын Чэзарэ стаў кардыналам у 18 гадоў, Алесандра Фарнезэ — брат папскай палюбоўніцы Джуліі — у 25 гадоў. Пры папскім двары панавалі распушчаныя норавы. Еўропа поўнілася чуткамі аб кровазмяшальны сувязі пантыфіка з уласнай дачкой Лукрэцыяй і пра тое, што ён пазбаўляецца ад асабістых ворагаў пры дапамозе яду.
Бесклапотнае жыццё скончылася 14 чэрвеня 1497 г., калі з Тыбра вылавілі цела сына пантыфіка, Хуана, з 9 колатымі ранамі. Пагаворвалі, што расправу над братам арганізаваў Чэзарэ, які недалюбліваў яго. Трагедыя ва ўласным сямействе на час працверазіла Аляксандра. На нейкі час ён зачыніўся ў замку Святога Анёла, а потым распарадзіўся прыняць меры супраць прыдворнай раскошы, распушчанасці і сіманіі.
Шырока вядомая варожасць Аляксандра VI з Саванаролай, які выкрываў яго заганнасць і злоўжыванні. Папа спрабаваў прыцягнуць прапаведніка на свой ​​бок, прапанаваўшы яму спачатку архібіскупства ў Фларэнцыі, затым — пост кардынала. Аднак Саванарола заставаўся непрымірымым апанентам. У 1497 годзе Аляксандр VI аддзяліў манастыр Святога Марка ад правінцыі дамініканскага ордэна і падпарадкаваў яго рымскай правінцыі. Саванарола не падпарадкаваўся, і Папа адлучыў яго ад царквы. 23 мая 1498 г. пры велізарным збегу народа Джыралама Саванарола быў павешаны, а потым цела яго спалена.
Цэнтралізацыя ўлады
Палітычныя амбіцыі Ватыкана традыцыйна абмяжоўвала тая акалічнасць, што на поўнач ад Папскай вобласці былі рассыпаны камуны, дэ-факта кіраваныя незалежнымі князькамі з мясцовых феадальных родаў накшталт Монтэфельтра, Малацеста і Бентыволья. Папа Аляксандр VI адправіў свайго сына Чэзарэ на заваёву гэтых гарадоў. Чаргуючы аблогі з палітычнымі забойствамі, Чэзарэ і Аляксандр за некалькі гадоў аб'ядналі пад сваёй уладай усю Умбрыю, Эмілію і Раманью.
У самым Рыме тата разграміў алігархічныя кланы Калона і Арсіні, якія за стагоддзі назапасілі ў сваіх руках велізарныя багацці і традыцыйна карысталіся вялікім уплывам на гараджан. Канфіскаваныя ў іх землі былі раздадзеныя сваякам і саюзнікам папы.
Паколькі цэнтралізацыя ўлады ў руках Борджыя выклікала незадаволенасць ўнутры Італіі, тата паспрабаваў абаперціся на іспанскіх манархаў, якім дараваў тытул каталіцкіх каралёў. 4 мая 1493 года ён выдаў булу «Inter caetera», якой прызнаваў за каралямі Іспаніі і Партугаліі права на валоданне землямі, адкрытымі ў марскіх паходах, і сцвярджаў пагадненне аб падзеле свету паміж імі.
Смерць
За дванаццаць дзён да смерці Папа з сынам Чэзарэ абедаў на віле кардынала Адрыяна да Карнета. Пасля трапезы ён неабачліва застаўся пасля заходу сонца на адкрытым паветры. Усе, хто прысутнічаў на абедзе прастылі, у іх пачалася гарачка. Аляксандр VI памёр 18 жніўня 1503. Уздуцце і хуткае раскладанне трупа Папы нарадзіла чуткі аб яго атручванні. Распавядалі нават, што Аляксандр з'еў па памылцы атручаны яблык, які ён сам падрыхтаваў для Чэзарэ. Але памёр ён ад гарачкі, а не ад атруты.
Мецэнацтва
Адразу пасля абрання тата паклапаціўся пра Рым і аднавіў струхлелы замак св. Анёла. Умацаваўшы квартал Тор-ды-Нона, ён абараніў горад ад нападаў з мора. Аляксандра VI можна лічыць заснавальнікам Леаграда — жылой часткі Ватыкана. У 1500 годзе ён з усёй магчымай пышнасцю справіў 1500-гадовы юбілей нараджэння Хрыста.
Аляксандр VI шырока вядомы як мецэнат, аматар мастацтваў. Па яго ініцыятыве былі выкананы шматлікія архітэктурныя працы. Паводле яго заказаў працавалі Перуджына і Даната Брамантэ. Адным з праектаў Папы Борджыя была роспіс сабора Санта Марыя Маджорэ. Папа спрыяў рымскаму універсітэту, падтрымліваў прафесараў.
Рэпутацыя
Яшчэ пры жыцці Аляксандр VI быў затаўраваны як «пачвара распусты» — нібыта сужыцель уласнай дачкі, якая нарадзіла яму сына. Нядобразычліўцы стварылі яму рэпутацыю маніякальнага атрутніка, «аптэкара сатаны». У Найноўшы час прымаліся спробы спісаць гэтыя водгукі на незадаволенасць яго аб'яднаўчай палітыкай, якія ішлі, у першую чаргу, ад італьянскай эліты кватрачэнта. Тым не менш, нават сучаснікам здаваліся непрыстойнымі яго пагоня за асабістай выгадай і усёпаглынальнае жаданне ўзвялічыць сваіх бліжэйшых сваякоў за кошт старой арыстакратыі. Афіцыйнай гісторыяй каталіцкай царквы ён характарызуецца як самая змрочная фігура папства, а яго пантыфікат называюць «няшчасцем для царквы».
Дубрава (Маладзечанскі раён)
Ду́брава (, Дуброво) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Аляхновіцкага сельсавета. За 36 км на паўднёвы усход ад Маладзечна, 42 км на паўночны захад ад Мінска, 3 км ад чыгуначнай станцыі Дубрава на лініі Мінск-Маладзечна. На рацэ Заходняй Бярэзіне.
Гісторыя
За 0,3 км на поўнач ад вёскі знаходзіцца гарадзішча, што сведчыць пра даўнюю гісторыю паселішча.
Уваходзіла ў Заслаўскае княства. Прынамсі з 1-й паловы XV ст. належала Мантыгердавічам. Пасля гібелі ў бітве на Вядрошы (1500) апошняга Мантыгердавіча — Яна Пятровіча, маёнткі роду перайшлі да яго сястры Соф'і, жонкі Станіслава Кішкі. У 1524 годзе пры падзеле маёнткаў паміж Кішкамі і Радзівіламі Дубрава дасталася апошнім. З 1539 года ва ўладанні Глябовічаў.
Паводле Яна Ходзькі, у 1453 годзе Глябовічы ў Дубраве пабудавалі касцёл гэтыя звесткі часта сустракаюцца ў даведачнай літаратуры. Аднак, вядома, што да Глябовічаў гэтыя ўладанні перайшлі значна пазней. У крыніцах касцёл згадваецца з 1576 года.
У даведачнай літаратуры можна сустрэць звесткі пра бернардынскі кляштар у Дубрава, а таксама пра аднаўленне Марцыбелай Глябовіч у 1670 годзе дубраўскага касцёла, аднак, гэтыя звесткі тычацца кляштара і касцёла ў Дуброўне.
У XVIII ст. — мястэчка Мінскага ваяводства ВКЛ. У 1787 годзе ў ім быў пабудаваны мураваны касцёл. Станам на 1791 год у мястэчку змяшчаўся маёнтак пана С. Марцінкевіча, таксама тут знаходзіліся 2 карчмы і бровар. У Марцінкевічаў маёнтак быў куплены апошнім менскім ваяводам Адамам Хмарай.
Пасля 2-га падзелу Рэчы Паспалітай (1793) мястэчка апынулася ў Расійскай імперыі. Станам на 1796 год з'яўлялася ўласнасцю тайнага саветніка Адама Хмары. Хмара пабудаваў у Дубрава палац, а таксама замест згарэлага новы касцёл, дзе пазней быў пахаваны (1805).
Станам на 1800 год — сяло, цэнтр маёнтка куды таксама ўваходзілі вёскі Навасёлкі і Татарскія. Частка Дубрава належала Дубраўскай ўніяцкай плябаніі. У Дубрава быў гаспадарчы двор маёнтка, касцёл з плябаніяй, драўляная ўніяцкая царква, 2 карчмы, вадзяны млын на Заходняй Бярэзіне.
Гэнрыка Кшывонас
Гэнрыка Крыстына Кшывонас-Стрыхарска (Henryka Krystyna Krzywonos-Strycharska; нар. 27 сакавіка 1953, Ольштын) — дзеяч апазіцыі ў ПНР, дэпутат Сейму Рэспублікі Польшча VIII і IX склікання.
Дубрава (Маладзечанскі раён)
Гісторыя
Станам на 1833 год у Дубраўскім маёнтку, які належаў мінскаму павятоваму маршалку Г. Хмары, агулам 552 сялянскія душы, 1483 дзесяціны зямлі, вінакурнае прадпрыемства, 3 млыны, 3 карчмы.
У 1861 годзе — сяло з касцёлам, капліцай і вадзяным млыном. У 1868 годзе касцёл перароблены ў праваслаўную царкву Раства Багародзіцы.
Гэнрыка Кшывонас
Біяграфічныя звесткі
У часы камунізму ў Польшчы працавала ў Гданьску машыністкай трамвая. 15 жніўня 1980 года яна спыніла свой трамвай і загадала пасажырам выйсці, абвясціўшы пра страйк. Гэтую падзею называюць пачаткам страйку гданьскага грамадскага транспарту. Гэнрыка Кшывонас-Стрыхарска ўдзельнічала ў перамовах гданьскіх рабочых з уладамі. У выніку тых перамоваў паўстала «Салідарнасць».
Дубрава (Маладзечанскі раён)
Гісторыя
У 1880 годзе — мястэчка, цэнтр сельскай грамады ў Ракаўскай воласці Мінскага павета Мінскай губерні. У 1886 годзе ў Дубраве працавала народнае вучылішча. У 1897 годзе ў сяле Дубрава — царква, народнае вучылішча, хлебазапасны магазін; у маёнтку Дубрава — вінакурны завод, млын, сукнавальня; побач таксама было аднайменнае ўрочышча Дубрава.
Гэнрыка Кшывонас
Біяграфічныя звесткі
Падчас ваеннага становішча яна дапамагала інтэрнаваным, распаўсюджвала падпольны друк. Пазней і сама стала ахвярай рэпрэсій: страціла працу, ёй загадалі пакінуць Гданьск. Падчас аднаго з вобшукаў яе моцна збілі, у выніку яна страціла цяжарнасць.
Дубрава (Маладзечанскі раён)
Гісторыя
З лютага да снежня 1918 года занята нямецкімі войскамі. З ліпеня 1919 да ліпеня 1920 года і з кастрычніка 1920 года занята польскімі войскамі. Паводле Рыжскага мірнага дагавора (1921) у складзе Польшчы. Станам на 1938 года вёска Дубрава і засценак Дубрава ў Ракаўскай гміне Маладзечанскага павета Віленскага ваяводства. З прыходам палякаў касцёл у Дубрава быў павернуты каталікам
Гэнрыка Кшывонас
Біяграфічныя звесткі
Ужо ў незалежнай Польшчы разам з мужам яны ўсынавілі і выхавалі 12 дзяцей. Гэнрыка Кшывонас-Стрыхарска — дэпутат Сейму і сябра парламенцкай групы па кантактах з Беларуссю.
Дубрава (Маладзечанскі раён)
Гісторыя
З 1939 года ў БССР, з 12.10.1940 года — цэнтр Дубраўскага сельсавета Радашковіцкага раёна Вілейскай вобласці.
З канца чэрвеня 1941 да пачатку ліпеня 1944 года акупіравана нямецкімі войскамі. У баях за вызваленне вёскі загінула 14 салдат і 11 партызан (брацкая магіла знаходзіцца каля развілкі дарог на Аляхновічы і Навасёлкі, абеліск устаноўлены ў 1965 годзе).
З 20 верасня 1944 года ў Маладзечанскай вобласці, з 20 студзеня 1960 года — у Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. 27 кастрычніка 1964 года Дубраўскі сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Аляхновіцкага сельсавета. Пэўны час у вёсцы размяшчалася цэнтральная сядзіба саўгаса «Дубрава».
Формула-1 у сезоне 2015
Сезон 2015 года будзе 66-ым сезонам Чэмпіяната Свету ў гонках класа Формула-1, які праходзіць пад эгідай Міжнароднай Аўтамабільнай Федэрацыі (FIA). Сезон, у якім прымуць удзел 20 пілотаў і 10 каманд, пачаўся ў Аўстраліі 15 сакавіка і скончыцца ў Абу-Дабі 29 лістапада. Па выніках сезона вызначыцца Чэмпіён Свету сярод пілотаў і ўладальнік кубка Канструктараў. Па выніках сезона пілот, які выйграе больш поўл-пазіцый, атрымае спецыяльны прыз ад FIA.
Пілот каманды Mercedes Льюіс Хэмілтан абараняцьме свой другой тытул чэмпіёна, які ён выйграў у 2014 годзе. Каманда Mercedes абараняцме тытул чэмпіёна сярод канструктараў, які ўпершыню выйграла ў папярэднім сезоне.
Удзельнікі: каманды і пілоты
10 сакавіка 2015 года FIA абвясціла спіс удзельнікаў на сезон 2015. 20 пілотаў, якія рэпрэзентуюць 10 каманд, згодна з папярэднім спісам прымуць удзел у Чэмпіянаце:
Заўвагі:
Каляндар
Афіцыйны каляндар быў абвешчаны 3 снежня 2014 года, але 20 сакавіка 2015 быў зменены з-за выключэння нямецкага этапа са спісу.
Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Сігневічы)
Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі — мураваны каталіцкі храм у аграгарадку Сігневічах Бярозаўскага раёна Брэсцкай вобласці, адзін з апошніх помнікаў архітэктуры сармацкага барока на тэрыторыі Беларусі. Цэнтр парафіі Апекі Найсвяцейшай Панны Марыі Ружанцовай. Таксама вядомы як Касцёл Апекі Маці Божай Ружанцовай, Пакроўскі касцёл, Пакроўская царква.
Гісторыя
Першы драўляны касцёл у Сiгневiчах быў заснаваны ў 1534 (1548) годзе Фларыянам і Ганнай Рудагоўскімі. У 1785 годзе на яго месцы будуецца новы цагляны храм, пры якім дзейнічалі школа і шпіталь. Фундатарам касцёла быў ўладальнік маёнтка Юзаф Прозар разам з жонкай Марыяй. Пасля смерці Юзафа, яго цела ў 1788 годзе было пахавана ў касцёле.
У 1899 годзе новая ўтрымальніца касцёла Ганна Мікульская аднавіла будынак. Па звестках 1911 года, прыход налічваў 1128 вернікаў. Падчас Першай сусветнай вайны ў 1915 годзе касцёл быў спалены рускімі войскамі. Адноўлены ў 1922 годзе намаганнямі шляхцічаў Лей-Нейгефаў пры дапамозе святара Ізідора Нідрашлянскага. У міжваенны час колькасць парафіян складала прыкладна 1600 чалавек, у 1938 годзе дасягала 2068 вернікаў. Працы па аднаўленні будынка ў 1939 годзе праводзіў ксёндз Далінец, аднак пасля яго арышту ў 1949 годзе савецкія ўлады ператварылі касцёл у склад мінеральных угнаенняў.
У 1989 годзе дзякуючы намаганням вернікаў будынак быў вернуты каталіцкай грамадзе. Пабудова знаходзілася ў дрэнным стане, была цалкам разбурана (засталіся толькі сцены, на якіх раслі дрэвы). Намаганнямі ксяндза В. Касінскага і прыхажан касцёл быў адрамантаваны і рэкансэкраваны 22 кастрычніка 1991 года біскупам Казімірам Свёнтакам. У 2007 годзе будынак быў занесены ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэспубліканскага значэння.
Архітэктура
Размешчаны ў паўднёвай частцы вёскі. Помнік архітэктуры з рысамі барока, паводле Т. В. Габрусь — сармацкага барока. Мураваны аднанефавы храм з паўкруглай апсідай і слаба развітым трансептам. Бакавыя крылы трансепта аб’яднаны з сакрысціямі ў невысокіх бакавых прыбудовах. Сцены расчлянёныя лапаткамі. Двухярусны галоўны фасад завершаны дзвюма вежамі з атыкавым франтонам паміж імі. Плоскасці фасадаў раскрапаваны пілястрамі і прарэзаны прамавугольнымі аконнымі праёмамі. Дах пакрыты жалезам (раней — гонтам), двухсхільны пад нефам і вальмавы над апсідай.
У інтэр’еры асноўнае зальнае памяшканне злучана аркавымі праёмамі з апсідай і бакавымі памяшканнямі трансепта. Над прытворам размешчаны хоры. Бакавыя сцены раскрапаваны пілястрамі, якія ўверсе злучаны паўцыркульнымі і лучковымі аркамі. Перакрыцце бэлькавае, з падшыўной столлю.
Анангула
Анангула (Anangula), або  Ананіўліяк (Anaiuliak) — невялікі востраў у складзе Алеуцкага архіпелага (Аляска, ЗША). Плошча — каля 1,5 км². Хаця востраў з’яўляецца найстаражытнейшым вядомым населеным месцам на Алеуцкіх астравах, у нашы дні тут няма сталых жыхароў.
Геаграфія і прырода
Востраў Анангула месціцца за 1,57 км ад большага па плошчы вострава Умнак. Мае агульнае з ім паходжанне і доўгі час з’яўляўся часткай Умнака. Адлучыўся пасля заканчэння ледавіковай эпохі ў сувязі з падвышэннем узроўню акіяна. Даўжыня з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад — 2,5 км. Шырыня — ад 180 м да 640 м. Берагавая лінія крутая і няроўная, сустракаюцца камяністыя пляжы, на паўднёвым захадзе прыбярэжныя скалы рэзка ўзвышаюцца над вадой да 50—54 м.
Паверхня вострава пакрыта тундрай. Фаўна прадстаўлена трусамі, інтрадуцыраванымі ў пачатку XX стагоддзя, а таксама марскімі птушкамі.
Археалогія
У 1938 г. амерыканскі антраполаг, удзельнік экспедыцыі Смітсанаўскага інстытута, адкрыў археалагічны помнік Ігахсіілуг («месца вырабу каменных лёзаў») на паўднёвым захадзе Анангулы. Далейшыя даследаванні паказалі, што гэта найстаражытнейшае вядомае месца, населенае чалавекам, на Алеуцкіх астравах. Яно датавана 6400 г. да н.э. Насельнікі Ігахсіілуга займаліся вытворчасцю каменных прылад (пластынчатых адшчэпаў, скрэблаў і лёзаў) з мясцовых радовішчаў абсідыяна, крамяню і сланца. Паселішча было знішчана вывяржэннем вулкана на суседнім востраве Умнак і апынулася пад тоўстым пластом попелу.
Над пластом попелу знойдзены рэшткі 2 алеуцкіх вёсак з характэрнымі будынкамі-барабарамі. Яны існавалі на працягу 500 гадоў. У нашы дні нашчадкі алеутаў з Анангулы жывуць у паселішчы Ніколькі на востраве Умнак.
У 1978 г. археалагічныя помнікі Анангулы (усяго 19 га) былі абвешчаны раёнам нацыянальных гістарычных славутасцей.
Касцёл Маці Божай Ружанцовай (Солы)
Касцёл Маці Божай Ружанцовай — каталіцкі храм у а. Солы (Смаргонскі раён). Помнік архітэктуры мадэрну.
Гісторыя
Каталіцкі прыход у Солах заснаваны ў 1589 годзе. Тады ж быў пабудаваны першы драўляны касцёл на сродкі гетмана Крыштафа Радзівіла. Храм знішчаўся падчас вайны Расіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў і падчас напалеонаўскага нашэсця, але кожны раз адбудоўваўся зноў.
Сучасны храм з цэглы на месцы старога драўлянага храма пабудаваны ў 1926—1934 гг. па праекце 1925 года архітэктара Адама Дубановіча (1891—1953) на сродкі парафіян. Будаўніцтва вялося пад кіраўніцтвам прараба Баніфацыя Трахневіча, было затрачана 540 тыс. злотых. Пасля другой сусветнай вайны касцёл не зачыняўся і працягваў заставацца дзеючым.
Інтэр’ер
У канцы 1930-х гадоў святыню ўпрыгожыў фрэскавымі размалёўкамі мастак Пётр Сергіевіч. Асабліва вылучаюцца «Спасланне Святога Духа на Апосталаў» у купале, «Маці Божая са святымі Станіславам і Казімірам» у галоўным алтары і «Анёльскі спеў» над хорамі. Цікавыя і сюжэты на сценах прэсбітэрыя — «Абарона Чанстаховы» і «Цуд над Віслай». Першая малюе абарону Яснагурскага кляштара ў 1655 годзе ад шведаў, другая — перамогу польскіх войскаў над Чырвонай арміяй у 1920 годзе.
Сёння ў касцёле пяць алтароў: галоўны — Маці Божай Ружанцовай, левы бакавы — Найсвяцейшага Сэрца Пана Езуса, правы — Маці Божай Вастрабрамскай, яшчэ два алтары знаходзяцца ў капліцах, зробленых у крылах трансепта — св. Юзафа ў левай і св. Антонія ў правай. У інтэр’еры храма вылучаецца алтарны абраз Маці Божай Чэнстахоўскай.
1994 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва
1994 год быў адзначаны шэрагам падзей, якія пакінулі прыкметны след у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва.
Партрэт Канстанцыі Панінскай
Партрэт  аўтарства саксонскага мастака. Захоўваецца ў калекцыі Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь.
Апісанне
На гэтым партрэце Канстанцыя прадстаўлена ў сукенцы-. Яе сіняя сукенка па французскай модзе апранута на жорсткі гарсэт з вострым мысам спераду (шніпам). Дэкальтэ авальнай формы і аздоблена стужкай карункаў і нашытымі каралямі з жэмчугу і каштоўных камянёў. Прышпіленыя да станіка ніжэй пляча сукенкі рукавы складаюцца з каскада карункавых фальбонак, перахопленых у некалькіх месцах такімі ж каралямі.
Спадніца сукенкі ўздзета на рагоўку, аб чым сведчаць складкі чырвонай мантыі на, якая накінута на плечы і прышпілена справа брошкай з каштоўных камянёў.
Карсаковічы
Карсако́вічы (, Корсаковичи) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Аляхновіцкага сельсавета.
Партрэт Канстанцыі Панінскай
Апісанне
Прыпудраныя валасы зачасаны назад і з бакоў галавы завіты накшталт мужчынскага парыка, а ззаду спускаюцца двума туга завітымі локанамі. Такая прычоска называлася «малая пудраная» і была пашырана ў сярэдзіне XVIII стагоддзя ў Францыі і іншых еўрапейскіх краінах.
Карсаковічы
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета, гміны Краснае.
Сезон 2014/2015 «Алімпіі» Гродна
У сезоне 2014—2015 жаночы баскетбольны клуб «Алімпія» з Гродна прымаў удзел у наступных турнірах:
Васіль Елісеевіч Абаленскі-Белы
Васі́ль Абале́нскі-Бе́лы (?-пасля 1762) — расійскі дзяржаўны і ваенны дзеяч, князь, тайны саветнік (1755). З роду князёў Абаленскіх-Белых. У 1742 у чыне брыгадзіра быў камандантам у г. Кізляр, у 1743 тамсама камандзір мясцовых войскаў, у 1751 прызначаны генерал-маёрам, у 1753 — губернатарам Смаленска, у 1762 — прэзідэнтам Калегіі эканоміі.
Шварц
Шварц (Schwarz, שװאַרץ — чорны) — распаўсюджанае нямецкае і яўрэйскае прозвішча.
Зборная Азербайджана па шахматах
Зборная Азербайджана па шахматах — асноўная зборная краіны. Прадстаўляе Азербайджан на міжнародных спаборніцтвах па шахматах. Кіруецца Федэрацыяй шахмат Азербайджана. Упершыню была сабрана ў 1992 годзе. У камандным табелі аб рангах ФІДЭ, на красавік 2009 года, зборная Азербайджана сярод 153 краін свету дзяліла 4-5 месца са зборнай Ізраіля. У 2013 годзе была прызнана камандай года ў Азербайджане прэміяй Міністэрства моладзі і спорту Азербайджана «Zəfər 2013» (Перамога 2013).
Склад зборнай Азербайджана
Склад зборнай па стане на май 2015.
Бісау
Бісау (Bissau) самы буйны горад, сталіца Гвінеі-Бісау. Знаходзіцца на ўзбярэжжы Атлантычнага акіяна ў вусці ракі Геба. Насельніцтва налічвае 355 тыс. чалавек.
Горад быў заснаваны ў 1687 годзе партугальскімі каланістамі, як умацаваны порт. У той час ён з'яўляўся цэнтрам гандлю рабамі. У ХІХ стагоддзі Бісау стаў цэнтрам гандлю ўсёй партугальскай Гвінеі. У 1942 годзе горад стаў сталіцай калоніі, а ў 1974 сталіцай незалежнай Гвінеі-Бісау.
У наш час тут размешчаны каля 60% прамысловых прадпрыемстваў краіны. Ёсць міжнародны аэрапорт.
Анатоль Сямёнавіч Фядосік
Анатоль Сямёнавіч Фядосік (, вёска Кашэвічы Палескай вобласці, цяпер Петрыкаўскі раён Гомельскай вобласці — 2005, Мінск) — беларускі фалькларыст. Заслужаны дзеяч навукі Беларусі (1990). Доктар філалагічных навук (1974), прафесар (1981).
Біяграфічныя звесткі
Вучыўся ў Кашэвіцкай сярэдняй школе. У 15 гадоў быў залічаны байцом-разведчыкам 125-й Капаткевіцкай партызанскай брыгады Палескага злучэння. Пасля ваяваў на 3-м Беларускім фронце камандзірам аддзялення разведкі, быў накіраваны на вучобу ў Арлоўскае танкавае вучылішча, адкуль праз год дэмабілізаваны. Працаваў настаўнікам, завучам Кашэвіцкай сямігодкі Капаткевіцкага раёна (1946—1949), дырэктарам сярэдняй школы ў в. Сінкевічы Лунінецкага раёна (1949—1955) і Мікашэвічах (1955—1958). У 1953 годзе А. С. Фядосік заканчвае завочна філалагічны факультэт БДУ і ў 1958 годзе паступае ў аспірантуру інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору.
З 1961 у Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору НАН Беларусі, з 1962 вучоны сакратар, з 1967 загадчык сектара, адначасова з 1969 намеснік дырэктара.
Навуковая дзейнасць
Даследуе фальклорныя сатырычныя жанры, сямейна-абрадавую паэзію, літаратурна-фалькорныя сувязі, народную творчасць перыяду Вялікай Айчыннай вайны, гісторыю фалькларыстыкі, узаемасувязі славянскага фальклору. Адзін з аўтараў кніг «А. К. Сержпутоўскі» (1966, з В. Бандарчыкам), «Каляндарна-песенныя, абрадавыя і гульнявыя традыцыі славян у мінулым і сучасным» (1988, з З. Мажэйка), «Беларускі абрадавы фальклор у агульнаславянскім кантэксце» (1998), «Сямейна-абрадавая паэзія. Народны тэатр» (2001), «Народная проза» (2002, з К. Кабашнікавым і А. Цітаўцом), вучэбных дапаможнікаў і падручнікаў для ВНУ. Складальнік тамоў «Сацыяльна-бытавыя казкі» (1976), «Жарты, анекдоты, гумарэскі» (1984) з серыі «Беларуская народная творчасць» (галоўны рэдактар зводу). Член камісіі славянскага фальклору пры Міжнародным камтэце славістаў.
Узнагароды
Дзяржаўная прэмія Беларусі (1986). У 1990 па ініцыятыве Прэзідыума АН Беларусі ўрад краіны прысвоіў вучонаму званне заслужанага дзеяча навукі Беларусі.
Камітэт Шай
Камітэт Шай (Schei-komitéen) — быў камітэтам, створаным урадам Нарвегіі для змены структурнай арганізацыі муніцыпалітэтаў Нарвегіі пасля Другой сусветнай вайны.
Ён быў скліканы ў 1946 годзе. Яго больш распаўсюджаная назва паходзіць ад лідара камітэта Нікалаі Шая, які ў той час быў губернатарам акругі Согн-ог-Ф’юранэ.
Камітэт распачаў сваю працу ў 1962 годзе. Да таго часу ён апублікаваў васемнаццацітомную працу пад назвай «Канчатковая рэкамендацыя муніцыпальнага падраздзялення па муніцыпальным падраздзяленні» (Kommuneinndelingskomitéens endelige tilråding om kommunedelingen).
Магда Вашарыева
Магда Вашарыева (Magda Vášáryová; нар. ) — славацкая актрыса, палітык і дыпламат.
Біяграфічныя звесткі
Здымацца ў кіно пачала дзіцем, грала больш як у 30 мастацкіх фільмах. Пасля ролі ў фільме «Птушкі, сіроты і дурні» яе выключылі з універсітэту, а фільм быў забаронены да паказу да 1989 года. Фільм расказвае пра трох чалавек, якія асірацелі ў выніку палітычнага гвалту.
Пазней Магдзе Вашарыевай удалося скончыць вучобу, але працягнуць працу ва ўніверсітэце ёй не дазволілі. Пасля інтэрвэнцыі савецкіх войск у Чэхаславакію ў 1968 годзе Магда Вашарыева мела магчымасць эміграваць у Італію на запрашэнне Федэрыка Феліні, але адмовілася.
Падчас Аксамітнай рэвалюцыі брала ўдзел у дзейнасці Таварыства супраць гвалту, а ў 1990 годзе Вацлаў Гавел прызначыў яе паслом Чэхаславакіі ў Аўстрыі. Потым Магда Вашарыева працавала паслом у Польшчы і дзяржсакратаром у МЗС. Выкладае сацыялогію ў CEVRO INSTITUT’е (Прага).
Міна Кант
Міна Кант (першапачаткова Ульрыка Вільхельміна Ёнсан; 19 сакавіка 1844, Тамперэ — 12 мая 1897, Куапіа) — фінская пісьменніца, журналістка, прадпрымальніца і сацыяльны актывіст. Была адной з пачынальнікаў фінскага рэалізму ў літаратуры. Яе рознабаковую творчасць складаюць кароткія апавяданні, аповесці, п’есы і журналісцкія артыкулы; пераважна яна пісала на фінскай мове, але таксама і на шведскай. Яна была першым буйным драматургам і празаікам на фінскай мове пасля Алексіса Ківі і першай жанчынай, якая друкавалася ў газетах на фінскай мове. Яна адстойвала правы жанчын і фемінізм, і ў сваіх працах і трактатах тычылася сацыяльных пытанняў.
Кант была важным аўтарытэтам свайго часу ў Фінляндыі і пасрэднікам еўрапейскіх ідэй. У палітычным плане яна падтрымлівалася ідэй Младафінскай партыі. Кант павышала статус жанчын, сярод іншага, працуючы над паляпшэннем адукацыйных магчымасцей дзяўчынак. Яна была першаадкрывальніцай фінскамоўнай адукацыі.
У знак прызнання яе заслуг перад грамадствам дзень яе нараджэння, 19 сакавіка, адзначаецца ў Фінляндыі як дзяржаўнае свята — Дзень раўнапраўя.
Біяграфія
Міна Кант нарадзілася 19 сакавіка 1844 года. Бацька Густаў Вільхельм Ёнсан працаваў на баваўнянай фабрыцы майстрам, маці Ловіса Ульрыка — былая хатняя памочніца. У Міны быў брат Густаф Вільгельм па імені бацькі і сястра Аўгуста Катарына. Дзяцінства жыла ў бедным раёне Тамперэ. Калі фінансавае становішча сям’і палепшылася, у 1853 годзе яны пераехалі ў Куапіа, калі бацька Густаў Вільгельм пераняў краму пражы ў Тамперэ.
У Куапіа
У Куапіа Кант працягнула сваё навучанне. Першай са школ была гарадская рабочая школа для дзяўчынак у Куапіа, заснаваная па ініцыятыве Снелмана, якая была так званай правадной школай, бо прытрымлівалася англійскай методыкі навучання Бэла-Ланкастэра. Найбольш прыкметнай асаблівасцю метаду навучання было тое, што старэйшыя вучні кіравалі малодшымі. Мовай навучання была фінская. Адтуль Міну Ёнсан, якая ў той час называла сябе Мінай перайшла у шведскамоўную школу, якую вялі браты і сёстры Солдана (Аляксандра, Аўгуста і Эдла, Эдла пазней выкладала ў семінарыі Ювяскюля). Гэтая трохгадовая школа была толькі для дзяўчынак. Адсюль Кант перайшла ў яшчэ адну трохгадовую шведскамоўную дзяржаўную школу для дзяўчынак — школу Фрувасвякі для дачок самых цывілізаваных (джэнтльменскіх) бацькоў, да якой яна не павінна была мець доступу з-за свайго паходжання. Аднак з-за добрых фінансавых поспехаў купца Густава Ёнсана гэта адбылося. Густаў хацеў бы таксама выхоўваць свайго сына Густа, але яго гэта не цікавіла.
У юнацтве Кант магчымасці для навучання для дзяўчынак былі абмежаваныя, у адрозненне ад хлопчыкаў, што не было ў розуме Міны. Нават у панскай жаночай школе дзяўчынкі былі літаральна абаронены ад занадта вялікай колькасці інфармацыі — палова гадзін тыдня прысвячалася рукадзеллю. Згодна з уяўленнямі таго часу, жанчыны не вытрымалі б доўгіх школьных дзён і высокіх патрабаванняў, але захварэлі б, не дапамагаючы пры нервовай слабасці. Аднак дочкі Ёнсана так добра вывучылі шведскую мову ў школах, напрыклад, што яны размаўлялі на ёй дома і выкарыстоўвалі яе ва ўзаемнай перапісцы.
Час Ювяскюля
Бацька Кант, відаць, імкнуўся навучыць дачку буржуазнай дзяўчыне для шлюбу. Школьная адукацыя дзяўчынак уключала цэнзуру, французскую мову і добрыя манеры. Нягледзячы на супраціў бацькоў, Кант хацела працягваць навучанне. Яна вырашыла пакінуць Ювяскюлю нават у сакрэце, калі бацькі не дадуць дазволу. Аднак адзін быў дадзены. Восенню 1863 года Мііну Джонсан наведваў нядаўна створаную семінарыю Ювяскюля, якая рыхтавала настаўнікаў пачатковых класаў. Навучанне ў пачатковай школе заставалася марай, бо яна спыніла навучанне восенню 1865 г., калі прыняла іск суда да свайго настаўніка навукі Ёхана Фердынанда Канта. Яны пажаніліся і пасяліліся ў Ювяскюля.
Крывенкі
Крыве́нкі (, Кривенки) — вёска ў Маладзечанскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Аляхновіцкага сельсавета.
Міна Кант
Час Ювяскюля
Жыццё Кант было заняты ў Ювяскюля, бо пара мела ў агульнай складанасці сем дзяцей: Ані (1866—1911), Элі (1868—1944), Ханна (1870—1889), Маю (1872—1943), Юсі (1874—1929), Пекка (1876—1959) і Лілі (1880—1969). Тым не менш, Кант паспела займацца дабрачыннасцю сярод бедных і пісаць апавяданні, навіны і сацыяльныя заявы ў газетах у Цэнтральнай Фінляндыі і Пяянне, якія рэдагаваў яе муж, асабліва на тэмы, звязаныя з цвярозасцю і жанчынамі. Яе першай працай былі «Апавяданні і апавяданні» (1878), якая пачала доўгую пісьменніцкую дзейнасць. Кант таксама стала першай жанчынай газеты на фінскай мове ў Ювяскюля.
Крывенкі
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскага павета (з 1927 года Маладзечанскага павета), гміны Гарадок.
Міна Кант
Час Ювяскюля
У 1879 годзе ў жыцці Кант адбыўся значны пералом: яе муж памёр пасля працяглай хваробы незадоўга да нараджэння сёмага дзіцяці сям’і. Час, які рушыў услед, быў для Кант фізічна і псіхічна цяжкім часам. Праз некалькі месяцаў Кант завяршыла сваю першую п’есу «Узлом». Яна таксама паслала яе Карлу Бергбому, дырэктару Фінскага тэатра, які прыняў яе адразу; тады не хапала фінскамоўных п’ес. Таксама Узлом была ўзнагароджана Фінскім літаратурным таварыствам.