cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Эшэр Браўн Дзьюранд
Біяграфія
У маі 2005 года на аўкцыёне ў Нью-Ёрку за палатно Э. Б. Дзьюранда «Роднасныя душы», напісанае ў 1849 годзе, у памяць пра Томаса Коўла, які памёр год таму, было выплачана каля 35 мільёнаў долараў. У 2007 годзе ў Бруклінскім музеі адбылася выстава работ мастака, на якой былі прадстаўлены больш за 60 яго палотнаў.
Екацярынаўка
Екацярынаўка:
Кабала
Кабала (у перакладзе з іўрыту — «атрыманне») — вучэнне духоўнага самавыпраўлення. Першым кабалістам з’яўляецца Аўраам, прадаўжальнікамі і захавальнікамі — яўрэйскі народ. Стваральнікам новай кабалістычнай методыкі быў вялікі кабаліст Рашбі (II-е ст. н.э., поўнае імя рабі Шымон Бар Йохай), аўтар вядомай кабалістычнай кнігі «Зогар», у якой пры дапамозе так званай «мовы галін» ён апісаў увесь шлях выпраўлення чалавечага эгаізму і дасягнення еднасці з Творцам. Наступнае развіццё і карэкціроўку гэтая методыка атрымала толькі ў XVI-ым стагоддзі. Кабалістам, які стварыў новы метад зразумення вышняга свету для свайго пакалення, быў АР"І (поўнае імя Іцхак Лурыя Ашкеназі; 1534—1572). Апошнім даследчыкам, які зрабіў кабалістычныя веды прымальнымі для нашага пакалення, быў Йегуда Ашлаг (1884—1954), вядомы пад імем Бааль Сулям па назве свайго каментара «Сулям» [Perush Ha-Sulam] да «Кнігі Зогар». Бааль Сулям лічыцца заснавальнікам сучаснай навукі кабала, бо з’яўляецца стваральнікам новага падыходу да прац АР"І. Ён распрацаваў методыку зразумення вонкавага, духоўнага свету, якая адпавядае тыпу душ, які зыходзяць ў наш свет сёння. Сучасным прадаўжальнікам з’яўляецца Міжнародная Акадэмія Кабалы пад кіраўніцтвам вучонага-кабаліста, ураджэнца горада Віцебска, доктара філасофіі М.Лайтмана. Міжнародны сайт Акадэміі на 36-ці мовах: http://www.kab.info
Азначэнне Кабалы паводле Бааль Суляма
"Мудрасць гэтая ўяўляе сабой не больш і не менш, як парадак сыходжання каранёў, абумоўлены сувяззю прычыны і выніку, падпарадкоўвальны сталым і абсалютным законам, якія звязаныя паміж сабой і накіраваныя на адну ўзнёслую, але вельмі ўтоеную мэту, званую «расчыненне Боскасці Творцы Яго тварэнням у гэтым свеце…» (з артыкулу Бааля Суляма «Сутнасць Кабалы»)
Дэрмацін
Дэрмацін (ад δερμάτινος — скураны), гранітоль, нітраскура — гатунак, баваўняная тканіна з нітрацэлюлозным пакрыццём, нанесеным на адзін або абодва бакі тканіны.
Гісторыя
Цыратовыя матэрыялы з прамочваннем з розных даступных насельніцтву рэчываў выкарыстоўваліся з дагістарычных часоў. Першы аналаг сучаснага дэрмаціну атрымаў гандлёвую назву Fabrikoid — штучная скура вытворчасці. Fabrikoid складаўся з баваўнянай тканіны, пакрытай нітрацэлюлозай. Сярод іншага, ён выкарыстоўваўся для валізак, пераплётнай справы (у якасці матэрыялу для пераплётных крышак кніг і карэньчыкаў), галантарэйных вырабаў, абіўкі мэблі, працоўных паверхняў сталоў, плоскасцяў дзвярэй, аздаблення адзення і абутку. Да 1920-х гадоў фабрыкоід шырока выкарыстоўваўся як у чахлах аўтамабільных сядзенняў, так і ў дахах кабрыялетаў. Некаторыя з першых эксперыментаў па выкарыстанні дэрмаціну ў абіўцы былі праведзены. Дэрмацін шырока ўжываўся ў СССР з 1930-х гадоў (паводле БСЭ, прамысловая вытворчасць наладжана з 1930 года) як, танны аздобны матэрыял.
IC 1873-2
IC 1873-2 — галактыка тыпу C (кампактная галактыка) у сузор’і Кіт.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Вішнеўскі металургічны завод
Гісторыя
Вішнеўскі металургічны завод працаваў з 1780 па 1866 гг., хоць адносна апошняй даты ў сустракаюцца розначытанні. Узнік на месцы традыцыйных для рэгіёна рудных промыслаў, якія былі арганізаваны вакол невялікіх гутаў, яго росквіт прыйшоўся на 1840-50-я гг. Завод выпускаў значныя аб’ёмы прадукцыі: у 1852 г. — 8315 пудоў прадукцыі, у 1863 годзе — 11 720. Заняпад і закрыццё былі, сярод іншага, абумоўлены прыходам на рынак больш канкурэнтаздольнай прадукцыі буйных ліцейных вытворчасцей Урала і ростам канкурэнцыі з боку аналагічных вытворчасцей, якія ўзнікалі ў рэгіёне, у тым ліку ў в. Кляцішча Ашмянскага павета.
Прадукцыя
Нягледзячы на значныя аб’ёмы прадукцыі, большасць яе, натуральна, заставалася ананімнай і не несла на сабе пазнак паходжання. Выключэнне складаюць помнікі і агароджы, на якіх дастаткова шырока сустракаецца маркіроўка «Wiszniew». Адным з найбольш распаўсюджаных відаў вішнеўскіх надмагільных помнікаў з’яўляюцца літыя крыжы з шыльдамі. Блытаніну ў атрыбуцыю помнікаў тыпу «крыж з шыльдай» уносіць тое, што вытворчасць іх яшчэ ў 1860-я гг. была перанята іншымі ліцейнымі заводамі, якія ўзнікалі ў рэгіёне. Крыжы гэтага тыпу карысталіся папулярнасцю яшчэ да 1880-х гг., але вырабляліся заўважна меншых памераў, без прасветаў, з прастакутнымі ці сплюснутымі зверху і знізу авальнымі шыльдамі, з выкарыстаннем іншых, не ўласцівых для ранейшага перыяду шрыфтоў.
Другім надзвычай распаўсюджаным тыпам вішнеўскіх помнікаў з’яўляюцца літыя шыльды і пліты. Заўважную праблему складае датаванне такіх помнікаў, паколькі, як і ў большасці іншых выпадкаў, невядома колькі часу мінула ад смерці пэўнай асобы да замаўлення надмагілля. Можна казаць пра тое, што ў 1830-50-я гг. яны склалі істотную канкурэнцыю традыцыйна пашыраным каменным шыльдам і плітам. Асобныя пліты вішнеўскага тыпу, выяўленыя на тэрыторыі Беларусі, па годзе смерці адносяцца да першай чвэрці XIX ст., аднак пытанне, ці былі яны створаны ў гэты час, застаецца адкрытым.
Большую цікавасць уяўляюць зборныя літыя помнікі вішнеўскай вытворчасці, якія хоць і сустракаюцца радзей, але лепш раскрываюць магчымасці вішнеўскіх ліцейшчыкаў. Найбольш простым па выкананні з такіх помнікаў з’яўляецца тып крыжа на базе ў форме ўсечанай піраміды. Аснаванне для крыжа магло быць складзена і з некалькіх ярусна размешчаных прастакутных у плане блокаў, якія ўтваралі яшчэ адзін тып вішнеўскага помніка.
Цікавы матэрыял для вывучэння вішнеўскага ліцця даюць агароджы, некалькі відаў якіх прадстаўлена ў рэгіёне. Агароджы прадстаўлены абмежаваным наборам узораў, што палягчае іх атрыбуцыю. Даследчык Сяргей Грунтоў вылучае наступныя тыпы: "узор з кветкай", узор з чатырохліснікамі, узор з эліпсам і васьмю разамкнутымі кольцамі, узор з аваламі і стрэламі, узор з коламі і стрэламі.
Індывідуальныя заказы з’яўляюцца даволі рэдкімі для вішнеўскага ліцця, пераважае тыпавая адліўка па аднолькавых узорах.
Барыс Мікалаевіч Лагуцін
Барыс Мікалаевіч Лагуцін (Бори́с Никола́евич Лагу́тин;,  — , Масква) — савецкі баксёр. Выбітны баксёр СССР (1963). Заслужаны майстар спорту СССР (1963). Двухразовы Алімпійскі чэмпіён (1964, 1968). Двухразовы чэмпіён Еўропы (1961, 1963). Шасціразовы чэмпіён СССР (1959, 1961—1964, 1968). Старшыня Федэрацыі бокса СССР (1976—1981).
Тусен Дзюбрэй
Дзюбрэй нарадзіўся ў Парыжы. Яго творы ў стылі позняга маньерызму, многія з якіх былі страчаныя, працягваюць выкарыстоўваць моцна выцягнутыя і хвалістыя формы і шматлюдныя кампазіцыі, якія нагадваюць творы Франчэска Прыматычыа (каля 1505—1570). Многія з сюжэтаў Дзюбрэя ўключаюць міфалагічныя сцэны і сцэны з мастацкіх твораў такіх пісьменнікаў, як італьянец Тарквата Таса, старажытнагрэчаскі празаік Геліядор з Эмесы і французскі паэт П’ер дэ Рансар.
Мядзведзіца (прыток Дона)
Мядзве́дзіца (Медве́дица)  — рака ў Саратаўскай і Валгаградскай абласцях Расіі, левы прыток ракі Дон.
Даўжыня ракі 745 км, плошча вадазборнага басейна 34 700 км². Сярэдні расход вады каля станіцы Арчэдзінская складае 69 м³/с, сярэдні аб’ём сцёку — 2,178 км³/год.
Наваселле (Дзямідаўскі раён)
Наваселле (Новоселье) — вёска ў Дзямідаўскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Цітоўшчынскага сельскага паселішча.
Notitia Dignitatum
Notitia Dignitatum (скарочана ND, Спіс пасад) — дакумент эпохі позняй Рымскай імперыі (канец IV або пачатак V стагоддзяў), які змяшчае спіс пасад. У дакуменце прыведзена некалькі тысяч пасад Заходняй і Усходняй Рымскіх імперый, пачынаючы ад палацавых і канчаючы правінцыйнымі.
Мядзведзіца (прыток Дона)
Першы буйны населены пункт — горад Пятроўск. Іншымі гарадамі, размешчанымі на рацэ, з’яўляюцца Аткарск (Саратаўская вобласць), Жырноўск (Валгаградская вобласць) і Міхайлаўка. На рацэ ў сяле Фамёнкава пабудавана малая ГЭС.
Наваселле (Дзямідаўскі раён)
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з кастрычніка 1941 года, вызвалена ў 1943 годзе.
Notitia Dignitatum
Захавалася некалькі копій гэтага дакумента, зробленых у XV—XVI стст., уключаючы ілюмінаванае выданне 1542 года. Усе гэтыя копіі паходзяць, прама ці ўскосна, ад кодэкса пад назвай Codex Spirensis, які ў 1542 годзе знаходзіўся ў бібліятэцы Шпаерскага сабора, але да 1672 годзе апынуўся згублены. Далейшы яго лёс невядомы. Гэты кодэкс змяшчаў калекцыю дакументаў (так, адзін з іх адносіўся да XI стагоддзя); Notitia Dignitatum была апошнім і самым вялікім з іх, заняўшы 164 старонкі. Геральдычныя знакі ў ілюстраваных рукапісах, мабыць, з'яўляюцца перайманнямі ці копіямі выяў са згубленага Codex Spirensis. Варта адзначыць, што некалькі копій кодэкса захаваліся да цяперашняга часу.
Мрангова (гміна)
Мранго́ва (Mrągowo) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Мрангоўскага павета Вармінска-Мазурскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Мрангове. Плошча гміны складае 294,87 км². Станам на 2013 год у гміне Мрангова пражывалі 7933 чалавек, шчыльнасць — 26,9 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 31 салецтваў.
Населеныя пункты
На тэрыторыі гміны размешчаны 43 населеныя пункты.
Җ
Җ, җ (Ж з ніжнім выносным элементам) — літара пашыранай кірыліцы. Літара з'явілася ад кірылічнай літары Ж. Выкарыстоўваецца ў татарскім, уйгурскім, калмыцкім і дунганскім алфавітах. Таксама прысутнічала ў туркменскім алфавіце, дзе пасля пераводу на лацініцу была заменена на літару J, і ў алфавіце Маладоўцава для мовы комі. У татарскай мове пазначае гук [ʑ], у калмыцкай — [d͡ʒ], у дунганскай — [ʈ͡ʂ] або [t͡ɕ].
Пры пераходзе татарскага алфавіта на лацініцу яе прапаноўвалася замяніць літарай C.
У сучасным дунганскім алфавіце (з 1953 г.) җ адпавядае zh і j піньіня, або z̧ лацінскага (прад-1953) дунганскага алфавіта.
Піхта белая
Піхта белая, Ельніца еўрапейская , Ельніца белая (Ábies álba) — від вечназялёных дрэў роду сямейства.
Батанічнае апісанне
Вечназялёнае стройнае дрэва да 30-65 м вышынёй, з прамым ствалом дыяметрам да 2 метраў.
Крона вострапірамідальная ў маладосці, авальна-завостраная ў сярэднім узросце і прытупленая зверху, амаль цыліндрычная, у старасці. Галіны сабраныя ў гарызантальныя кальчакі. Бакавыя галіны гарызантальна распасцёртыя або злёгку прыўзняты ўверх. Кара серабрыста-шэрая, гладкая, на старых дрэвах лускаватая.
Расліна аднадомная, раздзельнаполая.
Маладыя пладовыя шышкі прамастаячыя, маладыя — зеленкаватыя, спелыя — цёмна-карычневыя, авальна — цыліндрычнай формы, даўжынёй 10-16 см, у дыяметры 3-4 см. У адрозненне ад елкі накіраваны не ўніз, а ўверх. Шышкі спеюць і рассыпаюцца ў першую восень. Пупышкі авальныя, не пакрытыя смалой.
Каранёвая сістэма глыбокая, маецца стрыжневы корань і некалькі моцных бакавых.
Дажывае да 300—400 гадоў.
Арэал
Барэальны рэліктавы від, арэал якога ахоплівае Атлантычную і Сярэднюю Еўропу, Карпаты, Міжземнамор’е. Расце ў гарах Цэнтральнай і Паўднёвай Еўропы, рэгіёнах з марскім кліматам і блізскіх па прыродных умовах тэрыторыях.
Адна з асноўных у Украіне горных лесаўтваральных парод, зрэдку сустракаецца і на раўніне, утварае чыстыя і змешаныя насаджэнні з букам і іншымі лісцянымі пародамі.
Распаўсюджаная ў Карпатах, зрэдку на раўніне ў паўднёва-заходніх раёнах у выглядзе астраўных пасадак. Займае каля 1,4 % дзяржаўнага ляснога фонду Украіны. Раёны нарыхтовак — Львоўская, Івана-Франкоўская, Чарнавіцкая, Закарпацкая вобласці. Запасы сыравіны нязначныя.
Шырока культывуецца паўсюль як дэкаратыўная паркавая расліна.
У культуры
Для паспяховага вырастання піхта белая патрабуе ўрадлівых, досыць вільготных глеб. Забалочвання не выносіць. Дрэнна пераносіць сухасць паветра і глебы. Абмярзае пры паніжэннях тэмпературы ніжэй −25 °C. Ценевынослівая, адчувальная да забруджвання паветра дымам і газамі.
Раёны выкарыстання: поўдзень Прыбалтыкі, захад Украіны, паўднёвы захад Беларусі. Ва ўмовах Масквы і Санкт-Пецярбурга рэгулярна абмярзае.
У якасці прышчэпы выкарыстоўваецца для размнажэння дэкаратыўных сартоў розных відаў піхтаў, што ва ўмовах сярэдняй паласы Расіі часта прыводзіць да вымярзання прышчэпы.
Выкарыстанне чалавекам
Піхта дае шмат пылка, клею, а ў канцы лета інтэнсіўна вылучае, з якой пчолы вырабляюць шкодны для іх.
Прамысловае выкарыстанне
Жывіца піхты белай утрымлівае каля 34 % эфірнага алею, смолы, невялікую колькасць бурштынавай кіслаты. 3 яе жывіцы вырабляюць піхтавы бальзам, які мае тыя ж фізічныя ўласцівасці, як і канадскі. Піхтавы бальзам шырока выкарыстоўваюць у аптычнай прамысловасці для склейвання лінзаў, а таксама пры вырабе мікрапрэпаратаў (паказчык праламлення бальзаму блізкі да паказчыка праламлення шкла).
Драўніна белая, зрэдку з жаўтлявым адценнем, бліскучая, лёгкая, мяккая, пругкая, нетрывалая, лёгка колецца. Выкарыстоўваецца для вырабу сталярных вырабаў, музычных інструментаў, тары ( і ), гонту, а ў некаторых мясцовасцях нават у будаўніцтве.
Каштоўнымі якасцямі драўніны вялікая даўжыня трахеіды і нязначная смалістасць, што дае магчымасць выкарыстоўваць яе ў папярова-цэлюлознай прамысловасці. Драўніна піхты змяшчае каля 60 % цэлюлозы, смалы ў ёй у 22,5 разоў менш, чым у драўніне елі. Прамысловы выхад цэлюлозы з драўніны піхты роўны 37 %.
З ігліцы, галінак і шышак піхты атрымліваюць каштоўны эфірны алей. Выхад алею з ігліцы 1,3-2,3 %, а з маладых галінак 0,61,1 %. Галоўная складовая частка эфірнага алею — барнілацэтат (30-40 %), які з’яўляецца сыравінай для сінтэзу медыцынскай камфоры, што па сваім дзеянні на арганізм раўнацэнная той, якая здабываецца з.
Піхтавы эфірны алей выкарыстоўваюць у парфумернай і лікёра-гарэлачнай прамысловасці, з яго вырабляюць тэхнічную камфару, якую выкарыстоўваюць пры вытворчасці цэлулоіду. 3 ігліцы піхты вырабляюць таксама канцэнтрат супрацьцынготнага вітаміну C.
Медыцынскае выкарыстанне
З ігліцы атрымліваюць эфірны піхтавы алей, які выкарыстоўваецца ў медыцынскіх мэтах.
У навуковай медыцыне ўжываюць эфірны алей і жывіцу піхты. Эфірны алей піхты ўжываюць часам для удыхання пры захворваннях дыхальных шляхоў, а таксама для ўцірання пры рэўматызме. У народнай медыцыне маладыя хваінкі і пупышкі піхты выкарыстоўваюць супраць цынгі, для лячэння рэўматызму, а таксама як мачагонны сродак.
Дэкаратыўнае выкарыстанне
Як дэкаратыўная расліна рэкамендуецца для адзіночных і групавых пасадак у парках і лесапарках удалечыні ад прамысловых аб’ектаў, паколькі яна не вытрымлівае газаў. Піхта белая маё дэкаратыўныя формы; пірамідальную, калонападобную, ніцую, пярэстую і залацістую. Было першым дрэвам, якое выкарыстоўвалася ў якасці каляднай елкі. Да гэтага часу шырока выкарыстоўваецца, у прыватнасці на захадзе Украіны, для ўпрыгожвання памяшканняў падчас навагодніх і калядных святаў.
Ключ 1
У слоўніку Кансі налічваецца 42 іерогліфа з 49 030 з такім ключом.
У каліграфіі
У іерагліфіцы і каліграфіі з'яўляецца адной з графем - гарызантальнай рысай хэн (橫 héng). Ўваходзіць у Восем прынцыпаў іерогліфа юн (永字八法 Yǒngzì Bāfǎ), які ляжыць у аснове кітайскай каліграфіі.
Амбруаз Дзюбуа
Амбруаз Дзюбуа (1542/43-1614/15) — французскі мастак фламандскага паходжання.
Дзюбуа памёр у Фантэнбло.
IC 1874
IC 1874 — галактыка тыпу SB0-a (кампактная выцягнутая галактыка) у сузор’і Персей.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Асвальда Дарцікос Тарада
Асва́льда Дарціко́с Тара́да (Osvaldo Dorticós Torrado,, Сьенфуэгас — , Гавана) — кубінскі палітычны дзеяч.
Біяграфія
Па адукацыі юрыст. Палітычную дзейнасць пачаў з 16 гадоў у левым студэнцкім руху, затым у шэрагах Народна-сацыялістычнай партыі. У перыяд барацьбы супраць тыраніі Р. Ф. Батысты ўступіў у Рэвалюцыйны рух. У канцы 1958 арыштаваны і высланы з краіны. Пасля перамогі Рэвалюцыі 1959 — міністр па справах рэвалюцыйнай законнасці. З ліпеня 1959 па снежань 1976 прэзідэнт Рэспублікі Куба. Са снежня 1976 член Дзяржаўнага савета. З сакавіка 1962 член Сакратарыята Нацыянальнага кіраўніцтва Адзінай партыі сацыялістычнай рэвалюцыі Кубы. Ганаровы доктар юрыдычных навук МДУ. Не здолеў перанесці смерць жонкі і скончыў жыццё самагубствам.
Сан-Гадэнца
Насельніцтва складае 1256 чалавек (2008 г.), шчыльнасць насельніцтва складае 13 чал./км². Займае плошчу 99 км². Паштовы індэкс — 50060. Тэлефонны код — 055.
Заступнікам населенага пункта лічыцца святы.
Дэмаграфія
Дынаміка насельніцтва:
Стэнлі Крамер
Стэнлі Эрл Крамер (Stanley Earl Kramer;  — ) — амерыканскі рэжысёр і прадзюсар, майстар вострасацыяльных драм.
Узнагароды
За ўсю сваю доўгую кар’еру Стэнлі Крамер зрабіў 40 фільмаў, якія ў цэлым атрымалі 85 намінацый на Оскара. Прэміі Оскар атрымалі амаль усе акцёры Крамера, яго сцэнарысты, яго кампазітар, але сам Крамер не атрымаў ніводнага.
Станіслаў Нікадзімавіч Булак-Балаховіч
Станісла́ў Нікадзі́мавіч Була́к-Балахо́віч (Станислав Никодимович Булак-Балахович, Stanisław Bułak-Bałachowicz; 22 (10) лютага 1883; в. Мейшты, цяпер Ігналінскі раён, Літва — 10 мая 1940; Варшава, цяпер Польшча) — беларускі, польскі і расійскі вайсковы дзеяч. Афіцэр кавалерыі Рускай імператарскай арміі, генерал-маёр Белай арміі, генерал Асобнага атрада БНР, камандзір добраахвотніцкіх атрадаў польскай арміі ў 1920 г., удзельнік грамадзянскай вайны ў Іспаніі на баку генерала Франка. Таксама вядомы як Бацька Булак-Балаховіч.
Дзяцінства. Паходжанне
Нікадзім і Юзэфа Балаховічы мелі 9 дзяцей: трох сыноў і шэсць дачок. Найстарэйшай была дачка Марыя, наступны — Станіслаў. Яго браты былі намнога малодшыя за яго: Язэп нарадзіўся ў 1894, Мечыслаў — у 1899. Малодшых сясцёр звалі: Паўліна, Людміла, Вераніка, Ганна і Стэфанія. Бацька Балаховіча быў свядомым беларусам. Маці варожа ставілася да беларускага пытання. Дома Балаховічы гаварылі па-беларуску. Станіслаў ведаў таксама рускую, польскую (даволі дрэнна), літоўскую і нямецкую мовы.
Паводле мужчынскай і жаночай лініі сваякамі Балаховічаў з’яўляліся сем’і Карловічаў, Лапінскіх, Ясінскіх, Лаўрыновічаў, Рабельчышаў, Эйсмантаў, Рудзінскіх і Балаховічаў. Усе яны жылі ў Новааляксандраўскім і Свянцянскім паветах.
Сваё імя Станіслаў, першы сын Балаховічаў, атрымаў па хросным бацьку Станіславе Незабытоўскім. Хроснаю маці была Марыя Мейштовічыха.
«Булак» — уласнабеларускае слова, якое азначае «воблака». Праўдападобна, гэта мянушка аднаго з шматлікіх адгалінаванняў Балаховічаў.
Альфонса X Кастыльскі
Альфонса (Альфонс) X Кастыльскі (Alfonso X de Castilla) ці Альфонса X Мудры (Alfonso X el Sabio) (23 лістапада 1221, Таледа — 4 красавіка 1284, Севілья) — кароль Кастыліі і Леона з 1252 па 1284 гг. Старэйшы сын Фердынанда III Кастыльскага і Елізаветы Гогенштаўфен, дочкі Філіпа Швабскага. Караля таксама звалі Альфонс Адукаваны або Альфонс Астраном.
Станіслаў Нікадзімавіч Булак-Балаховіч
Адукацыя
Хатнім настаўнікам, які даў першую навуку, быў стрыечны брат Юліюш Ясінскі. Пачатковую адукацыю атрымаў у павятовай школе ў Новааляксандраўску Ковенскага павета. Пасля вучыўся ў чатырохгадовай прыватнай польскай гімназіі св. Станіслава ў Пецярбургу, пад апекай кс. Ксаверыя Ясінскага, яго дзядзькі па маці, у якога і жыў.
Альфонса X Кастыльскі
Біяграфія
Альфонс X з’яўляецца складальнікам і выдаўцом зборніка Las Cantigas de Santa Maria і некаторыя з песень, напрыклад «Quen a omagen da Virgen» прыпісваюцца яму. Пісаў вершы, галоўным чынам хвалы Дзеве Марыі.
Станіслаў Нікадзімавіч Булак-Балаховіч
Пачатак Першай сусветнай вайны. Імператарская армія
З пачаткам Першай сусветнай вайны, 20 жніўня 1914 года з групай добраахвотнікаў з Дзісеншчыны і братам Язэпам на ўласных конях, экіпіраваны і ўзброены, адправіўся добраахвотнікам на фронт. Паводле яго слоў, зрабіў гэта пасля адозвы вялікага князя Мікалая Мікалаевіча да палякаў ад 1 жніўня, у якой той заявіў «Хай сатруцца граніцы, якія разадралі на часткі рускі народ. Ды ўз’яднаецца ён разам пад скіпетрам рускага цара. Пад скіпетрам гэтым адродзіцца Польшча, вольная ў сваёй веры, мове і самакіраванні». Быў накіраваны на перападрыхтоўку ў 53 батальён у Полацку.
Альфонса X Кастыльскі
Біяграфія
Альфонс патраціў амаль 20 гадоў на тое, каб стаць імператарам Свяшчэннай Рымскай імперыі, супрацьдзейнічаючы англійскаму прэтэндэнту — Рычарду, графу Карнуольскаму; пакуль той не памёр у 1272 годзе і Папа Рыгор X не пераканаў Альфонса пакінуць свае дамаганні.
Станіслаў Нікадзімавіч Булак-Балаховіч
Пачатак Першай сусветнай вайны. Імператарская армія
20 жніўня 1914 года прыбыў і залічаны ў спісы 2-га Лейб-уланскага Курляндскага палка (на 1910 полк быў размешчаны ў горадзе Кальварыя). Службу адбываў у 5-м эскадроне, 3-м звязе. Паказаў сябе на службе добра, атрымаў медаль Св. Георгія 4-й, 3-й і 2-й ступені, два срэбныя і адзін залаты. Быў паранены ў баі пад Ваўрам. 9 чэрвеня 1915 быў паранены ў плячо ў часе бою ля вёскі Сярдыкі пад Коўнам. Быў акружаны выведвальным атрадам немцаў, аднак прарваўся і своечасова папярэдзіў рэзерву пра напад, які рыхтаваўся. Паранены, браў удзел у адбіцці начной атакі і быў за мужнасць прадстаўлены да афіцэрскага чыну.
Альфонса X Кастыльскі
Біяграфія
Альфонсу не атрымалася завяршыць крыжовы паход, пачаты яго бацькам Фердынандам III супраць маўраў у Паўднёвай Іспаніі.
Станіслаў Нікадзімавіч Булак-Балаховіч
Пачатак Першай сусветнай вайны. Імператарская армія
9 ліпеня 1915 года атрымаў першы афіцэрскі чын за мужнасць, са старшынствам з 9 чэрвеня. За захоп нямецкага абозу 17 ліпеня атрымаў першую афіцэрскую ўзнагароду, стужку Св. Ганны за адвагу і падвышэнне да камандзіра 3-га звяза 5-га эскадрона. 30 жніўня у часе контратакі на вёску Лепалаты ў Ковенскай губерні быў кантужаны цяжкім снарадам і лекаваўся ў Кейданах.
Альфонса X Кастыльскі
Біяграфія
Спробы ўстанавіць прававую аднолькавасць і павялічыць падаткі нараўне з канфліктам з-за пераходу ў спадчыну прастола заахвоцілі сына Альфонса Санча IV падняць паўстанне ў 1282 годзе і ізаляваць Альфонса ў Севільі, дзе ён і памёр.
Станіслаў Нікадзімавіч Булак-Балаховіч
Пачатак Першай сусветнай вайны. Імператарская армія
2-я кавалерыйская дывізія была перакінутая на Дынабургскі фронт. Балаховіч вызначыўся ў часе адступлення, камандуючы ўзводам каля Фрыдрыхштата і Якабштата, яму атрымалася 2 тыдні абараняць гэтую пазіцыю.
У лістападзе 1915 года быў камандзіраваны ў партызанскі атрад асаблівай важнасці пры штабе Паўночнага фронту ў якасці камандзіра эскадрона. Пад камандаваннем Леаніда Пуніна гэты атрад дзейнічаў супраць немцаў у раёне Рыгі. За сталыя дзёрзкія вылазкі ў тыл немцаў пунінскія партызаны былі празваныя «рыцарамі смерці». 23 студзеня 1916 года ў часе бітвы пад Тукумам быў паранены карабіннай куляй у левае плячо. Быў эвакуяваны ў Петраград у Англійскі шпіталь, у красавіку вярнуўся на фронт і атрымаў Крыж Св. Станіслава II ступені і прызначэнне камандзірам эскадрона. Пазней быў прызначаны камандзірам 2-га эскадрона Пуніна і прадстаўлены на атрыманне чыну паручніка. У жніўні 1916 года быў адкамандзіраваны з 2-м эскадронам са 120 людзьмі ў 6-ы сібірскі корпус у распараджэнне начальніка штаба генерала Ярашэвіча. Тут дабіўся поспеху і атрымаў намінацыю на памочніка камандзіра атрада Пуніна і прадстаўлены да чыну ротмістра, а таксама атрымаў падзяку корпусу і XII арміі ў загадзе. 25 снежня 1917 года ў часе наступлення быў цяжка паранены куляй у сківіцу і галаву. Паранены давёў атаку да канца.
У чэрвені 1917 года быў абраны салдацкім камітэтам камандзірам эскадрона і ў сувязі з гэтым пераведзены ў паручнікі ваенным камісарам Часовага ўрада. Пасля знаходзіўся на лячэнні ў Петраградзе. На момант Кастрычніцкай рэвалюцыі знаходзіўся ў Лузе (Санкт-Пецярбургская губерня), дзе меў атрад і кантраляваў ваколіцы.
Служба ў Чырвонай арміі
Бальшавікі, не маючы рэальных сіл у раёне дыслакацыі атрада Балаховіча, вырашылі легалізаваць яго. У лютым 1918 прызначаны камандзірам I Лужскага партызанскага кавалерыйскага палка IV Петраградскай дывізіі Чырвонай Арміі, які пазней быў перайменаваны ў 3-і Петраградскі кавалерыйскі полк. Загадам Льва Троцкага частка не падлягала кантролю ваеннага камісара. Балаховіч выкарыстаў гэта, не дапускаючы набору камуністамі і запаўняючы шэрагі беларусамі, палякамі ды рускімі.
У ліпені 1918 года партызанскі атрад займаўся задушэннем сялянскіх антыбальшавіцкіх паўстанняў у Лужскім павеце і ў Стругах Белых, якія былі выкліканыя дзеяннямі прадатрадаў. Пазней старшыня Пскоўскага губвыканкама дакладваў пра задушэнні на з’ездзе наступнае: «Атрад вёў відавочна правакацыйную работу ў вёсцы. На яго зверскія „рэквізіцыі“ і наогул яго манеру ад сялян увесь час даводзілася чуць скаргі. Калі з прычыны гэтага паднімалася сялянскае паўстанне, Балаховіч ехаў і ўціхамірваў яго са страшнай жорсткасцю…».
З узмацненнем белага руху і адначасовым ростам рэпрэсій з боку органаў ЧК Булак-Балаховіч прыйшоў да высновы пра неабходнасць перайсці на бок белых. У сярэдзіне кастрычніка 1918 года ў Пскове, які заставаўся ў руках немцаў, з’явіліся два афіцэры-балахоўцы, якія ўсталявалі кантакт з штабам белага Добраахвотніцкага корпуса, які фармаваўся ў гэтым горадзе. 17 кастрычніка было распрацавана пагадненне паміж Балаховічам і начальнікам выведкі Пскоўскага корпуса. Згодна з ім, Балаховіч меўся перайсці на бок белых у пачатку лістапада. Але яго I эскадрон пад камандаваннем падэсаула Пярмікіна перайшоў да белых ужо 26 кастрычніка, праз што Балаховіч апынуўся ў складанай сітуацыі. Намеснік камісара Паўночнай камуны Багацін выклікаў Балаховіча да сябе, пагражаючы ў выпадку няяўкі Рэвалюцыйным трыбуналам.
У Петраград паехаў пераапрануты ў Балаховіча яго ардынарац, татарын Куба Хасяневіч, які перад канцом падарожжа пераапрануўся і збег. Балаховіч у гэты час пераканаў вайсковага камісара Гдоўска-Тарошынскага раёна Яна Фабрыцыуса ў сваёй адданасці савецкай уладзе і паабяцаў адпомсціць Пярмікіну. Пасля гэтага сфабрыкаваў загад ваеннага Рэўкама, паводле якога яму прадпісвалася наступаць на Пскоў, ды пачаў збіраць свае падраздзяленні ў раёне станцыі Белыя Стругі. Тут як «атаман сялянскіх партызанскіх атрадаў» ён выдаў адозву да сялянства з заклікам змагацца з бальшавікамі ды пачаў прасоўвацца ў бок Тарошына.
У Пскоў Булак-Балаховіч са сваімі паплечнікамі (каля 800 шабель) прыбыў 2 лістапада 1918 года. Атраду была абвешчана амністыя, афіцэрам былі захаваныя іх ранейшыя чыны, а Булак-Балаховічу — нададзенае званне ротмістра.
У Белай арміі
У сярэдзіне лістапада Булак Балаховіч і яго афіцэры дабіліся адхілення генерал-маёра Аляксея Вандама ад камандавання і паспрабавалі правесці на пасаду самога Балаховіча, аднак камандаванне корпусам прыняў Г. Нэф.
25 снежня 1918 года часткі Паўночнай арміі падпарадкаваліся ўладзе незалежнай Эстоніі. Армія была пераўтвораная ў Паўночна-Заходні корпус, які быў падзелены на дзве групы ў аператыўных адносінах. Адна група дзейнічала ў раёне Нарвы, другая — на пскоўскім кірунку.
У студзені 1919 года за паспяховае адступленне ад Пскова быў прызначаны падпалкоўнікам. У лютым атрад увайшоў у склад Паўночнага корпуса генерала Радзянкі.
У канцы лютага Булак-Балаховіч прапанаваў камандаванню зрабіць набег на бальшавікоў. Балаховіч павінен быў з вострава Парысара зайсці ў тыл, выставіўшы заслону для прыкрыцця левага фланга атрада палкоўніка Вятрэнкі. Наступленне павінна было пачацца а 4-й гадзіне раніцы, але а 1-й гадзіне ночы Балаховіч папрасіў адкласці набег да наступнага дня. Гэтую просьбу ён матываваў з’яўленнем трэшчын на лёдзе Чудскога возера, па якім меўся ісці партызанскі атрад. Адмяніць прыказ Радзянка ўжо не мог, бо іншыя часткі выступілі ўжо ўвечары мінулага дня і сувязі з імі не было. У выніку атрад Вятрэнкі атрымаў неапраўданыя страты. Пасля гэтага няўдалага набегу, з мэтай пераўтварэння партызанскага атрада ў страявую частку, камандаванне скасавала штаб атрада Булак-Балаховіча як залішні, а сам конны атрад быў пераназваны ў Конны полк Булак-Балаховіча.
Вясной полк дзейнічаў на беразе Чудскога возера ў раёне вёскі Мехікарм і вострава Пійрысар, адкуль рабіў пірацкія напады ў тыл частак Чырвонай Арміі, у тым ліку на Талабскія астравы. 5 красавіка Балаховіч заняў Гдоў, дзе яму ўдалося захапіць казначэйства, кулямёты і вялікую колькасць рыштунку.
Да Вялікдня 1919 года Булак-Балаховіч атрымаў званне палкоўніка і, паводле хадайніцтва генерала А. Радзянкі, прызначаны інспектарам кавалерыі корпуса. Паводле слоў Радзянкі, зрабіў ён гэта з мэтай «адцягнуць яго ад партызан яго атрада і гэтым спыніць у корпусе імкненне да партызаншчыны». У гэты час ён знаходзіўся ў Нарве. Камандаванне палком атрымаў Язэп Балаховіч.
У канцы красавіка, у часе падрыхтоўкі да наступлення, Станіслаў атрымаў назад камандаванне зыходнай групай. 15 мая яго атрад пераправіўся на караблях праз Чудское возера і заняў Гдоў. Гэты манеўр дапамог эстонцам заняць 25 мая Пскоў. За гэтыя дзеянні Балаховіч падвышаны да палкоўніка.
29 мая часткі Балаховіча ўступілі ў Пскоў, ужо заняты на той час часткамі 2-й эстонскай дывізіі. Тут Балаховіч гаспадарыць як вайсковы камендант Пскоўска-Гдоўскага раёна. З часам гаспадарання Балаховіча звязаныя публічныя павешанні на ліхтарах, якія праходзілі днём. Пакаранні праходзілі амаль штодзённа ў прысутнасці самога Балаховіча. У ліпені, пасля пратэсту прадстаўнікоў саюзнікаў, пакаранні смерцю ў цэнтры горада былі спыненыя. Балаховіч таксама прымяняў смяротныя пакаранні ў дачыненні да прадаўцоў нюхацельнага какаіна, таксама за некаторыя злоўжыванні расстраляў некалькі байцоў сваёй сотні. За 10 месяцаў было павешана агулам каля 120 чалавек. Таксама Балаховічам практыкаваўся прымусовы збор з «заможных элементаў» (у асноўным жыдоў) на ўтрыманне частак Белай арміі.
У ліпені 1919 года на бок Булак-Балаховіча перайшоў пяхотны полк Чырвонай Арміі.
У кіраўніцтве белай арміі наспяваў канфлікт паміж белымі генераламі Мікалаем Юдзенічам і Аляксандрам Радзянкам, манархістамі, якія складалі бальшыню ў палітычным і вайсковым кіраўніцтве Паўночна-Заходняй арміі, і рэвалюцыйна-дэмакратычнай групай на чале з Булак-Балаховічам, які быў на левым, эсэраўскім, крыле гэтай групы.
У жніўні, паводле просьбы генерала Арсеннева, Балаховіч быў прызначаны генерал-маёрам. Падставай для падвышэння стаў пераход частак Балаховіча і эстонцаў у контарнаступленне супраць бальшавікоў, якія блізка падышлі да Пскова. Прыкладна ў той жа час Балаховіч быў абвінавачаны ў друкаванні фальшывых грошай, так званых керанак. Паводле патрабаванняў Балаховіча Тэшнер вырабіў клішэ для 40-рублёвых керанак, якія друкаваліся ў доме Камерцыйнага банка пад памяшканнем раённай камендатуры.
У Пскове Балаховіч актыўна кантактаваў з прадстаўнікамі Антанты і эстонскага войска, у выніку чаго прадстаўнікі саюзнікаў 19 жніўня 1919 года адхілілі генерала Арсеннева з пасады камандзіра 2-га корпусу і прызначылі на яго месца Балаховіча.
У хуткім часе Балаховіч уцёк з-пад хатняга арышту. 25 жніўня Балаховіч з невялікім атрадам сышоў у кірунку станцыі Могліна, дзе прыняў удзел у баі з бальшавікамі. Працягваў партызанскую барацьбу пры эстонскай падтрымцы ў раёне Пскова.
Пасля паражэння Паўночна-Заходняй арміі пад Петраградам у лістападзе 1919 года сярод яе камандавання ўзмацніліся рознагалоссі. Яны абвастрыліся пасля адыходу Паўночна-Заходняй арміі на тэрыторыю Эстоніі і пачатку мірных перамоваў паміж Савецкай Расіяй і Эстоніяй. Расійская Паўночна-Заходняя армія павінная была быць інтэрнавана і падлягала ліквідацыі.
На баку БНР
Рада БНР звярнула ўвагу на Булак-Балаховіча яшчэ восенню 1918 года, адразу пасля яго пераходу на бок белых. Усталяванне кантакту было немагчымым праз адсутнасць беларускага прадстаўніцтва ў Эстоніі. Акрамя гэтага, нямецкія акупацыйныя ўлады не пагаджаліся на арганізацыю беларускага войска. Праз год, 18 кастрычніка 1919 года, шэф Беларускай вайскова-дыпламатычнай місіі ў Латвіі і Эстоніі палкоўнік Кастусь Езавітаў устанавіў кантакт з Балаховічам. «Бачыўся з прадстаўнікамі Атрада Ген. Балаховіча. Балаховіч цяперака зусім вольны чалавек… Хацеў бы быць бліжэ да Бацькаўшчыны (Вільня). Лічыў адзін раз сябе літвіном, але цяпер даведаўся аб беларусах і сам ня ведае хто ён. Трэба, кажэ, добра пазнаёміцца з картай, рухам і гісторыяй.» — так адзначыў першую завочную сустрэчу Кастусь Езавітаў. Далей Езавітаў зазначыў: «Я прапанаваў запытаць яго: Ці ведае ён беларускую (простую) мову; ці ведае мову літоўскую; ці ведае што фамілія его зусім беларуская; па літоўску была б Балаховічунас; як ён адносіцца да нацыянальных пытанняў і ці прызнае ён незалежнасць Беларускай Народнай Рэспублікі». Праз некалькі дзён прадстаўнікі генерала ізноў сустрэліся з Езавітавым. «Яны прыйшлі да мяне і паведамілі, што Балаховіч беларускую мову ведае і Беларускую Народную Рэспубліку прызнае і гатоў бараніць». Для свайго пераходу Балаховіч запрасіў 400 тысячаў марак, якія была патрэбныя на ўтрыманне атраду.
14 лістапада 1919 года Балаховіч падаў афіцыйную дэкларацыю аб беларускім грамадзянстве і прыняцці яго на беларускую службу. Атрад атрымаў афіцыйную назву «Асобны аддзел войскаў БНР у Балтыі». Не пазней за 24 лістапада Балаховіч атрымаў ад Клаўдзія Дуж-Душэўскага і Кастуся Езавітава беларускую форму, пячаткі і штамп Асобнага атраду.
26 лістапада — «Асобны аддзел», паводле дамовы беларускіх дыпламатаў Клаўдзія Дуж-Душэўскага і Езавітава з урадам Эстоніі, прыняты на часовае ўтрыманне Эстоніі, фінансавыя выдаткі залічаныя ў якасці дзяржаўнай пазыкі БНР. Не ўдалося дабіцца згоды эстонцаў на павялічэнне атрада шляхам мабілізацыі беларусаў, якія знаходзіліся на тэрыторыі Эстоніі, а таксама атрымаць дапамогу з боку дзяржаў Антанты. Амерыканская місія перадала балахоўцам палявы шпіталь і медыкамэнты.
У пачатку студзеня 1920 года Латвія выказала згоду прыняць частку атраду на сваёй тэрыторыі, у населеным пункце Марыенбург, аднак адмовілася прыняць яго пад сваё камандаванне.
22 студзеня 1920 «Асобны аддзел» юрыдычна ўключаны Радай БНР (урад Антона Луцкевіча) у склад беларускага войска.
У ноч на з 27 на 28 студзеня 1920 Балаховіч арыштаваў галоўнакамандуючага Паўночна-Заходняй арміі Мікалая Юдзеніча. Арышт Юдзеніча быў здзейснены Булак-Балаховічам нібыта для «разлікаў» на ўтрыманне рэшткаў Паўночна-заходняга войска. Юдзеніч быў вызвалены эстонскімі ўладамі.
8 лютага 1920 Езавітаў звярнуўся з лістом да Юзафа Пілсудскага, у якім, спасылаючыся на яго дэкрэт аб фармаванні беларускага войска, прасіў выдзеліць атраду генерала Булак-Балаховіча ўчастак фронту на левым флангу польскіх войскаў. Гэты ліст прадстаўніку Польскай рэспублікі ў Рызе, Б. Боўфалу ўручыў сакратар беларускай місіі Янка Чарапук. Боўфал адмовіўся рабіць нейкія крокі ў гэтай справе, сцвярджаючы што Езавітава і Душэўскага адклікаў іх ўласны ўрад, якога Польшча не прызнае.
Пад польскім камандаваннем. Польска-савецкая вайна
Палякамі былі распачатыя сакрэтныя перамовы з Балаховічам пры пасярэдніцтве яго брата Язэпа ў канцы студзеня 1920 года.
17 лютага 1920 года Балаховіч выказаў згоду на пераход пад польскае камандаванне (у дзень прыняцця ў склад беларускага войска ўрадам Антона Луцкевіча), адпаведнае пагадненне было падпісанае ў Рызе 23 лютага. Паводле ўспамінаў Зінаіды Гіпіус, сам Булак-Балаховіч у канцы сакавіка 1920 года так тлумачыў абставіны пераходу свайго атраду з Эстоніі ў Польшчу :
26 лютага атрад (налічваў каля 800 байцоў) пераведзены ў Брэст (у Брэсцкую крэпасць) для падмацавання і перафармавання. Адзіным папаўненнем атраду былі няпоўныя 200 жаўнераў, дастаўленыя з Эстоніі і Латвіі 21 чэрвеня 1920 года. Толькі кожны пяты жаўнер быў беларусам.
Атрад генерала Булак-Балаховіча быў адасланы на фронт у ваколіцы Кіева 9 чэрвеня 1920. 10 чэрвеня польскія войскі пачалі адступленне з глыбіні польскіх пазіцыяй ва Украіне, выкліканае прарывам арміі Сямёна Будзённага. У сярэдзіне ліпеня часткі Балаховіча абараняюць лінію Стыр і выхады з палескіх абшараў. У канцы ліпеня атрад адступіў на Стаход. У хуткім часе, атрад, падмацаваны арэнбургскімі казакамі правёў паспяховы бой за Любяшоўў, аднак для прыкрыцця пяхоты адступіў да Камень-Кашырскага. 3 жніўня генерал пакінуў і Камень-Кашырскі. Праз некалькі дзён Балаховіч перайшоў Буг і перайшоў у Людвінаў. На гэты час яго атрад складаў не больш за 700 чалавек.
У верасні польскія войскі пачалі наступленне на фронце ад граніцы з Румыніяй да Брэста. 13 верасня група генерала Балаховіча ўзяла Камень-Кашырскі. 26 верасня Балаховічам ўзяты Пінск, гэтым рассек 4-ю савецкую армію. Аперацыя па захопе самога Пінска сталася адной з самых удалых вайсковых аперацый групы Балаховіча за час ваенных дзеянняў на бальшавіцкім фронце. 30 верасня група генерала Булак-Балаховіча была замененая 18-й ПД, завяршыўшы свой удзел у польска-савецкай вайне.
Перадумовы
У той час, калі вяліся перамовы пра перавод Балаховіча на польскі бок, Пілсудскі шукаў хаўруснікаў з боку Расіі. Пілсудскі знайшоў паплечніка ў асобе Барыса Савінкава. 16 студзеня ён пагадзіўся на правядзенне плебісцыту на тэрыторыі Літвы і Беларусі. Савінкаў атрымаў ад Пілсудскага дазвол на стварэнне расійскага вайсковага фармавання на тэрыторыі Польшчы. 27 жніўня 1920 года паміж Савінкавым і Булак-Балаховічам была складзеная дамова, паводле якой Савінкаў абавязваўся правесці кандыдатуру генерала на пост галоўнакамандуючага расійскімі ўзброенымі сіламі на тэрыторыі Польшчы, а Булак-Балаховіч згаджаўся прызнаць палітычнае кіраўніцтва Савінкава і яго Расійскага палітычнага камітэта (РПК). Булак-Балаховіч назваў сваю групу Рускай народнай добраахвотніцкай арміяй, а над яго штабам у Пінску расійскі сцяг.
Восенню 1920 з’явіўся Беларускі палітычны камітэт. Паводле гісторыка Алега Латышонка, камітэт быў патрэбны каб стварыць палітычную шыльду для далейшага беларускага паходу. У пачатку кастрычніка Пілсудскі прымае рашэнне пра паход Люцыяна Жалігоўскага на Вільню, у выніку якога пазней была створаная марыянеткавая дзяржава Сярэдняя Літва. На думку Алега Латышонка, паход Балаховіча павінен быў быць працягам паходу Жалігоўскага.
12 кастрычніка 1920 года ў Рызе падпісаная папярэдняя польска-савецкая мірная дамова. Гэтая дамова абавязвала польскі бок выдаліць са сваёй тэрыторыі або раззброіць антысавецкія ўзброеныя фармаванні да 2 лістапада. Польскае камандаванне прапанавала Балаховічу далей весці барацьбу самастойна або пакінуць тэрыторыю Польшчы са зброяй у руках, у выніку чаго той вырашыў перайсці польска-савецкую мяжу. 12 кастрычніка Балаховіч падпісаў пагадненне з Беларускім палітычным камітэтам. БПК абавязваўся дапамагаць генералу ў арганізацыі беларускай арміі, а Балаховіч павінен быў перадаць уладу на занятай ім тэрыторыі.
Баявыя дзеянні
Армія генерала Булак-Балаховіча ў пачатку лістапада 1920 года налічвала каля 20 тысяч чалавек. Яна складалася з 1, 2 і 3-й ПД, Пешай сялянскай брыгады, 1-й кавалерыйскай дывізіі (КД), палка данскіх казакоў, Тубыльскага кавалерыйскага палка (КП), асабістых сотняў братоў Балаховічаў, палка цяжкай артылерыі, чыгуначнага палка, самалётнай эскадрыллі, а таксама штабных і тылавых частак. На баявыя часткі прыпадала каля 15 тыс. У баях не бралі ўдзел некаторыя часткі, якія не паспелі прыбыць альбо былі інтэрнаваныя польскім бокам (полк цяжкай артылерыі). Полк данскіх казакоў ухіліўся ад баявых дзеянняў. У бой уступілі каля 11 тыс. жаўнераў.
План прадугледжваў заняцце лініі Оўруч—Мазыр—Жлобін, а затым удар на поўнач, на Бабруйск і Барысаў, і вызваленне Беларусі. Верагодна, план быў распрацаваны самім Пілсудскім. План быў разлічаны на заняцце Менска польскімі войскамі, што і адбылося 15 кастрычніка. Аднак Балаховіч прамарудзіў з ударам, а польскія войскі вымушаныя былі пакінуць Менск 17 кастрычніка, выконваючы пагадненне аб замірэнні.
Ноччу з 17 на 18 лістапада пасля бальшавіцкага наступлення, войска Балаховіча пакінула горад Мазыр. У выніку адступлення 29 лістапада Балаховіч адступіў у нейтральную зону, створаную раней між Польшчай і СССР. 30 лістапада ён перайшоў граніцу і на наступны дзень накіраваўся ў Варшаву з дзеячамі БПК. Атрад пазней быў раззброены польскімі войскамі.
Міжваенны перыяд. Другая сусветная вайна
Пасля савецка-польскай вайны быў прызнаны генералам, але не залічаны ў склад польскага войска як чынны генерал.
У лютым 1921 года Балаховіч арганізаваў сустрэчу прадстаўнікоў Беларускага палітычнага камітэта і «Зялёнага Дуба» дзеля падрыхтоўкі да партызанскай вайны ў Беларусі на выпадак польска-савецкай вайны. Але ў хуткім часе штаб Зялёнага Дуба ў Лунінцы быў ліквідаваны расійскім Саюзам абароны Радзімы і свабоды. Пры падтрымцы Балаховіча і на польскія грошы была ўтвораная новая арганізацыя Беларускіх беспартыйных актывістаў, але вялікіх поспехаў яна не дабілася.
27 красавіка 1921 года склаў дамову з Дзяржаўным камітэтам БНР у асобе часткі дэлегацыі БНР у Парыжы палкоўніка Яўгена Ладнова і сакратара прэзідыуму камітэта БНР Браніслава Тарашкевіча, паводле якой камітэт прызнаваў генерала Булак-Балаховіча «вярхоўным камандуючым над усімі ўзброенымі сіламі Беларусі». Ён быў уведзены ў склад камітэта з правам вырашальнага голаса, аднак неўзабаве гэты камітэт распаўся і бальшыня яго сяброў распачала антыпольскую дзейнасць.
Булак-Балаховіч займаўся сельскай гаспадаркай, разводзіў коней; на лясных работах у Белавежскай пушчы былі заняты яго былыя партызаны. Агенты АДПУ арганізавалі на Булак-Балаховіча некалькі замахаў, але ўсе яны скончыліся няўдала, у выніку аднаго з іх 11 чэрвеня 1923 года быў застрэлены малодшы брат Язэп.
Займаўся ветэранскай дзейнасцю. Але з 1937 да 1939 года ўдзельнічае ў грамадзянскай вайне ў Іспаніі на баку генерала Франка, дзе дапамагае арганізоўваць разведку ў тыле рэспубліканцаў.
Пасля акупацыі Польшчы Трэцім Рэйхам спрабаваў арганізаваць партызанскі атрад для барацьбы з нацысцкімі акупантамі, удзельнічаў у абароне Варшавы. Быў забіты ў Варшаве 10 мая 1940 года нямецкім патрулём. Месца яго пахавання невядомае.
Сімвалічная магіла генерала Станіслава Булак-Балаховіча месціцца на варшаўскіх Камунальных, былых вайсковых, могілках. У Варшаве на будынку праваслаўнай духоўнай семінарыі ў раёне Саска-Кэмпа знаходзіцца памятная дошка ў памяць пра Булак-Балаховіча.
Сям’я
У 1905 годзе ажаніўся першы раз з дачкой лекара з Лужкоў Марціна Гарбэля, Генрыетай. У гэтым шлюбе ў 1907 годзе ў іх нарадзілася дачка Алена, а ў 1910 годзе сын Медард, у 1911 годзе сын Генрык. З першай жонкай жыў асобна з 1913 года, яна мела ўнутраны рак і памерла ў 1915 годзе.
Другім шлюбам (1918/9) жанаты з Гертай фон Герхард. У шлюбе дочкі: Зоф’я і Марыя.
Трэцім шлюбам жанаты з Янінай Карэчкай. У шлюбе дочкі: Данута і Барбара.
Літаратурная дзейнасць
Выпусціў дзве кнігі пра магчымасць вайны з Германіяй: «Wojna będzie czy nie będzie» («Вайна, будзе ці не будзе», 1931) і «Precz z Hitlerem czy niech żyje Hitler» («Далоў Гітлера ці хайль Гітлер?», 1933).
Вядомыя два вершы, якія ён напісаў па-беларуску: «Покліч бацькі» (1919) і «Шарак ці брысь» (1927).
Сяргей Міхайлавіч Смотрын
Сяргей Міхайлавіч Смотрын (нар., в. Барок, Слуцкі раён, Мінская вобласць) — беларускі ўрач-хірург. Доктар медыцынскіх навук (2004), прафесар.
Біяграфія
Навуковыя інтарэсы: абдамінальная, хуткая, гнойная, эндаскапічная і лазерная хірургія.
Узнагароды
Медаль Свяціцеля Кірылы Тураўскага.
Пуцявінамі Янкі Купалы
«Пуцявінамі Янкі Купалы» — зборнік дакументаў і матэрыялаў, прысвечаных жыццю і творчасці беларускага паэта Я. Купалы. Выдадзены ў 1981 годзе ў Мінску ў выдавецтве «Навука і тэхніка».
Змест
Змешчаны дакументы і матэрыялы з 16 архіваў, з прэсы дарэвалюцыйнага і даваеннага часу і іх каментарыі. У зборніку змешчаны: расшвфроўка ўсёй радаслоўнай роду Луцкевічаў з XVII ст.; пасямейныя спісы Мінскай мяшчанскай управы (апублікаваныя ўпершыню), дзе згадваецца «Доминика сын Иван» — будучы Купала і яго сваякі; выпіска з метрычнай кнігі Радашковіцкага касцёла за 1882 год; расшыфроўка і каментарыі ўсіх запісаў у пашпарце паэта, якім ён карыстаўся на працягу 1907—1920 гадоў.
У зборніку апублікаваны пісьмы У. І. Самойлы да Б. І. Эпімах-Шыпілы (1909 год) і Б. І. Эпімах-Шыпілы да Л. М. Клейнбарта (1928 год) і іншыя цэнзурныя матэрыялы, што датычыць суіыкненняў Я. Купалы з цэнзурай (забарона брашуры І. С. Свянціцкага, у якой былі надрукаваны вершы Я. Купалы «Што ты спіш?» і «Там», і зборніка вершаў «Жалейка»), таго, як паэт імкнуўся хутчэй правесці праз цэнзуру на сцэну драматычныя творы беларускіх пачынаючых аўтараў (напрыклад, п’есу Л. Родзевіча «Блуднікі»), яго сутыкненняў з цэнзурай як рэдактара «Нашай Нівы» (грунтоўна пракаменціраваны дакументы судовай справы Я. Купалы 1915—1916 гг.).
Упершыню апублікаваны матэрыялы вучобы Я. Купалы ў верасні 1915—студзені 1916 гадоў у Маскоўскім гарадскім народным універсітэце імя А. Л. Шаняўскага. Дзесяць дакументаў з фондаў Дзяржаўнага архіва Смаленскай вобласці раскрываюць яшчэ адну старонку біяграфіі паэта, калі ён вымушаны быў працаваць раз’язным агентам аддзела забеспячэння Заходняй вобласці ў Смаленску ў 1918 годзе.
Шматлікія матэрыялы зборніка расказваюць пра купалавы юбілеі (50-годдзе паэта, 20-годдзе літаратурнай дзейнасці ў 1925 годзе, калі Купалу было нададзена ганаровае званне народнага паэта Беларусі, 25-, 30-, 40-годдзі літаратурнай дзейнасці). У зборніку прыведзены некаторыя пісьмы і публіцыстычныя творы Я. Купалы, якія да гэтага не трапілі ў зборы твораў паэта.
Змешчана 17 ілюстрацый, імянны паказальнік.