cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gossypium herbaceum
Апісанне
Парасткі пакрытыя разгалінаванымі або зорчатымі валасінкамі. Лісце 3-5-лопасцевае з трохкутна-яйкападобнымі завостранымі лопасцямі, чашачка зрослая, з 5 зубчыкамі; подчашачка з 3 буйных сэрцападобных лісткоў. Кветкі ў пачатку цвіцення жоўтыя, а пасля цвіцення чырвона-фіялетавыя, хутка ападаюць. Калякветнік актынаморфны, двайны, пяцічленны. Тычынак шмат, гінецэй складаецца з 3-5 зрослых плодалісткоў, якія даюць пасля паспявання плод — трох- або пяцігнездавую каробачку. Завязь верхняя. Насенне густа пакрытае кароткімі грубаватымі валасінкамі, якія прадстаўляюць сабой амаль хімічна чыстую абалоніну. Квітнее ў ліпені-верасні.
Арэал
Расліна родам з Паўночнай Афрыкі і Заходняй Азіі. Шырока культывуецца ў Сярэдняй Азіі, Азербайджане, Індыі, Кітаі і Японіі. Вырошчваюць як адналетнік, таму што ён у першы год вегетацыі і квітнее і плоданасіць.
Андэрс Цэльсій
Андэрс Цэльсій (Anders Celsius; 27 лістапада 1701, Упсала, Швецыя - 25 красавіка 1744, Упсала, Швецыя) — шведскі астраном, геолаг і метэаролаг (у тыя часы геалогія і метэаралогія лічыліся часткай астраноміі).
Біяграфія
Разам з французскім астраномам П'ерам Луі Мора дэ Маперцюі ўдзельнічаў у экспедыцыі з мэтай вымярэння адрэзка мерыдыяна ў 1 градус ў Лапландыі (тады - частка Швецыі). Аналагічная экспедыцыя была арганізавана на экватар, на тэрыторыі цяперашняга Эквадора. Параўнанне вынікаў пацвердзіла здагадку Ньютана, што Зямля ўяўляе сабой эліпсоід, пляскаты ля палюсоў.
Назіраў палярнае ззянне і апісаў больш за 300 сваіх і чужых назіранняў. Выявіў, што адхіленні стрэлкі компаса карэлююцца з інтэнсіўнасцю ззяння. На гэтай падставе зрабіў правільнае заключэнне, што прырода Паўночнага ззяння звязана з магнетызмам.
У 1741 годзе заснаваў Упсальскую астранамічную абсерваторыю. Вельмі дакладна вымераў яркасць 300 зорак, выкарыстоўваючы сістэму аднолькавых шкляных пласцін, паглынае святло.
Бацька Андэрса Цэльсія, Нільс, і абодвы дзеда, Магнус Цэльсій і Андэрс Споўл, таксама былі прафесарамі. Навукоўцамі былі і шматлікія іншыя сваякі Андэрса Цэльсія, у тым ліку яго дзядзька Улаф Цэльсій (1670-1756), тэолаг, батанік, гісторык і ўсходазнаўца.
У гонар вучонага названы мінерал Цэльзіян.
Пап’ямента
Пап'ямента (саманазва на востраве Аруба Papiamento) або Пап'яменту (саманазва на астравах Кюрасаа і Банайрэ Papiamentu) — крэольская мова, распаўсюджаная на поўдні Малых Антыльскіх астравоў, галоўным чынам на астравах Аруба, Кюрасаа і Банайрэ. У аснове ляжаць партугальская і іспанская мовы, з ясна акрэсленым уплывам галандскай, англійскай моў, а таксама розных дыялектаў, на якіх размаўлялі афрыканцы-рабы і індзейцы-аравакі.
Гісторыя
Пап'ямента сфарміравалася на поўдні Малых Антыльскіх астравоў у галандскіх калоніях, аднак у аснову ўвайшлі гутарковыя партугальская і іспанская мовы, на якіх размаўлялі пасяленцы з Пірэнейскага паўвострава, што з'явіліся раней за сяр. XVII ст. Некаторыя даследчыкі ўпэўнены, што асновай была мова яўрэяў-сефардаў. Моцны ўплыў таксама аказалі гаворкі афрыканскіх рабоў і мясцовых індзейцаў-аравакаў. У сяр. XVII - XX стст. ішло лексічнае запазычанне з галандскай і англійскай моў.
Такі рознабаковы ўплыў тлумачыцца гістарычнымі асаблівасцямі развіцця дадзенага рэгіёну, а таксама сталымі гандлёвымі і культурнымі кантактамі з іншымі Антыльскімі астравамі і Лацінскай Амерыкай.
Назва мовы паходзіць ад слова "Papia" ("размаўляць", "балбатаць") меркавана запазычанага з старой гаворкі партугальскіх маракоў або партугальскіх сефардаў.
У пісьмовых крыніцах пап'ямента была зафіксавана ў XVIII ст. Першы слоўнік складзены ў 1876 г.
У 2007 г. стала афіцыйнай мовай Нідэрландскіх Антыльскіх астравоў. У 2010 г. гэты статус фактычна захаваўся на астравах Аруба і Кюрасаа. На Банайрэ мясцовыя жыхары маюць права звяртацца на пап'ямента да ўладаў і атрымоўваць на гэтай мове адказ.
Асаблівасці
Вылучаюць 2 асноўных дыялекты: непасрэдна пап'ямента, на якім размаўляюць на Арубе, і пап'яменту, характэрны для насельнікаў Кюрасаа і Банайрэ. Яны адрозніваюцца лексічна, а таксама ў напісанні і інтанацыі вымаўлення пэўных слоў:
Пісьмовасць на аснове лацініцы.
Вайна Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім (1512—1522)
Вайна Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім 1512—1522 гадоў — чацвёртая вайна паміж Маскоўскай дзяржавай і Вялікім Княствам Літоўскім за ўсходнеславянскія землі. «Вечны мір» 1508 года, якім скончылася вайна Маскоўскай дзяржавы з Вялікім Княствам Літоўскім 1507—1508 гадоў, маскоўскі ўрад разглядаў як часовую перадышку. З 1510 года Васіль III займаўся непасрэднай падрыхтоўкай смаленскай кампаніі. Яго дыпламаты заручыліся падтрымкай Лівонскага і Тэўтонскага ордэнаў.
Вайна пачалася першым паходам на Смаленск, прымеркаваным на зіму 1512—1513 гадоў. У лістападзе 1512 года выйшла войска князя Івана Рапніна-Абаленскага і канюшага Iвана Чалядніна, якое, спаліўшы пасады Смаленска, павінна было накіравацца да Оршы і Друцка, а на злучэнне з ім з Вялікіх Лук рухалася войска князя В. С. Адоеўскага. У снежні 1512 года на Смаленск рушылі галоўныя сілы з Масквы на чале з Васілём III. Пасля шасцітыднёвай аблогі маскоўскае войска, якое пацярпела значныя страты, вярнулася дадому. У чэрвені 1513 года пачаўся 2-і паход на Смаленск. Да восені пад горадам была сканцэнтравана 80-тысячная маскоўская армія з вялікай колькасцю гармат і 2 тыс. пішчаляў. Каля 24 тыс. ратнікаў ваявалі на Полаччыне, 8 тыс. чалавек — пад Віцебскам, а 14-тысячная групоўка аблажыла Оршу. Жыхары Смаленска зноў адбілі напад маскоўскіх войск, і Васіль III у лістападзе 1513 года адвёў свае палкі назад.
У лютым 1514 года прынята рашэнне аб 3-м паходзе на Смаленск. Тады ж у выніку перагавораў паміж Маскоўскай дзяржавай і Свяшчэннай Рымскай імперыяй утварылася ваенная кааліцыя супраць Вялікага Княства Літоўскага і Кароны Польскай, у якую ўвайшлі яшчэ 5 еўрапейскіх краін. Паводле пагаднення ў выпадку перамогі членаў кааліцыі аўстрыйскі эрцгерцаг Максімілян I прызнаваў права Масквы на беларускія і ўкраінскія землі, а Васіль III — права Вены на некаторыя польскія тэрыторыі. У канцы мая 1514 года пачаўся 3-і паход на Смаленск, у якім удзельнічала каля 80 тыс. маскоўскіх ратнікаў. 31 ліпеня пасля няспыннага абстрэлу з 300 гармат Смаленск капітуляваў. Імкнучыся выкарыстаць гэты поспех, ваяводы Васіля III хутка рухаліся ў глыб Беларусі. Яны захапілі Мсціслаў, Крычаў, Дуброўну, перайшлі Дняпро і Друць і толыкі каля Бярэзіны сутыкнуліся з перадавымі атрадамі 35-тысячнай арміяй вялікага князя літоўскага Жыгімонта I Старога. 8 верасня 1514 года падчас генеральнай бітвы пад Оршай гетман найвышэйшы Канстанцін Астрожскі дашчэнту разбіў 80-тысячнае маскоўскае войска. Усходняя Беларусь была вызвалена ад непрыяцеля. Астрожскі аблажыў Смаленск, але авалодаць горадам у яго не хапіла сіл. Перамога пад Оршай была ўдала выкарыстана ў дыпламатычных колах. Максімілян I адмовіўся ад блоку з Масквой, у выніку чаго кааліцыя распалася. На Венскім кангрэсе 1515 года Ягайлавічы і Габсбургі прыйшлі да поўнага паразумення. Максімілян I заняў прыхільныя да Жыгімонта I Старога пазіцыі і абяцаў дапамагаць яму ў прымірэнні з Васілём III.
На працягу 3 гадоў пасля перамогі пад Оршай ваенныя дзеянні вяліся стрымана. Гэта былі асобныя рэйды ў глыб чужой тэрыторыі. Вясной 1515 года маскоўскае войска з Пскова хадзіла на Рослаў, спаліла Браслаў і Друю, а літоўскія харугвы на чале з Астафіем Дашкевічам і Андрэем Неміровічам пры падтрымцы крымскіх татар напалі на Северскую зямлю. У тым жа годзе маскоўскія ваяводы хадзілі на Полацк, Віцебск і Мсціслаў, а літоўскае войска — на Вялікія Лукі. У 1516 годзе абодва бакі абмежаваліся дробнымі парубежнымі рэйдамі. У 1517 годзе войска Астрожскага з Полацка рушыла на Пскоўшчыну і аблажыла Апочку, асобныя харугвы хадзілі да Варонеча, Краснага, Веллі і Пскова, аднак у цэлым кампанія скончылася няўдала. Летам 1517 года ў Маскву прыбыло пасольства Жыгімонта I Старога, якое пры пасрэдніцтве імператарскага ўпаўнаважанага Сігізмунда Герберштэйна спрабавала дамовіцца пра спыненне вайны, але пазіцыі абодвух бакоў былі ўзаемна непрымальныя, і ваенныя дзеянні актывізаваліся. Летам 1518 года Васіль III накіраваў на Беларусь свае войскі з Вялікіх Лук — на Полацк, з Белай — на Віцебск, са Смаленска і Старадуба — ў Падняпроўе. Пад Полацкам маскоўскае войска было разгромлена і адступіла, у іншых месцах яно даходзіла да Слуцка, Менска, Наваградка. У 1519 годзе вайну на баку Маскоўскай дзяржавы ўступіў Тэўтонскі ордэн. У ліпені 1519 года на Кіеўшчыну і Валынь уварвалася 40-тысячнае крымскае войска і разбіла конніцу Астрожскага пад Сокалам. Выкарыстаўшы цяжкі для Вялікага Княства Літоўскага момант, Васіль III зноў ударыў па Беларусі з Вялікіх Лук, Смаленска і Старадуба. Накіроўваючыся да Вільні, яго войска па дарозе паліла гарады і вёскі, бралі ў палон жыхароў і дайшлі да Крэва, Ашмян, Меднікаў, а праз месяц вярнуліся дадому. Апошняй акцыяй Васіля III у гэтай вайне стаў рэйд ваяводы В. Гадунова ў лютым 1520 пад Полацк і Віцебск. Перамогі над тэўтонцамі і пагадненне, падпісанае Жыгімонтам I Старым з Крымскім ханствам, схілілі Васіля III да перагавораў. Летам 1520 года пасольства Вялікага Княства Літоўскага дамовілася ў Маскве пра спыненне ваенных дзеянняў. Для падпісання мірнага пагаднення «вялікае пасольства» на чале з полацкім ваяводам Пятром Кішкам прыбыло ў Маскву толькі ў 1522 годзе. 18 лютага 1523 года ў перамірнай грамаце паміж каралём Польскім і вялікім князем Літоўскім Жыгімонтам І і вялікім князем Маскоўскім Васілём ІІІ Жыгімонт І звярнуўся да свайго ўсходняга суседа:
Пагадненне мела кампрамісны характар і прадугледжвала перамір’е тэрмінам на 5 гадоў (пасля чаго меркавалася падпісаць «вечны мір»). Смаленск застаўся ў Маскоўскай дзяржаве, шматлікі «маскоўскі палон» — у Вялікім Княстве Літоўскім. У 1526 годзе пры пасрэдніцтве паслоў імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Карла V перамір’е было прадоўжана яшчэ на 6 гадоў.
Аднак гады перамір’я не былі ціхія. Гэта адзначалі як магілёўскі намеснік-дзяржаўца вялікага князя Жыгімонта І Васіль Саламярэцкі, так і маскоўскія ваяводы памежных тэрыторый.
Валгаград
Валгаград (Волгоград; да 1925 — Царыцын, да 1961 — Сталінград) — горад (з 1780 года) у Расіі, адміністрацыйны цэнтр Валгаградскай вобласці. Насельніцтва (2022, 15-е месца ў Расіі). Найбуйнейшы прамысловы горад у Ніжнім Паволжы.
Горад размешчаны на правым беразе ракі Волгі ў яе ніжнім цячэнні. Працягнуўся ўздоўж берага ракі на 90 км.
Гісторыя
Горад заснаваны ў XVI стагоддзі на востраве, насупраць ўпадзення р. Царыцы ў Волгу, для абароны волжскага шляху на стыку Волгі і Дона. У пачатку XVII стагоддзя Царыцын згарэў: ізноў пабудаваны ў 1615 годзе на правым беразе Волгі. У XVII—XVIII стагоддях Царыцын з’яўляўся буйным цэнтрам паўстанняў: у маі 1670 года горад быў захоплены атрадамі Сцяпана Разіна, у жніўні 1774 года войскі Емяльяна Пугачова разбілі пад Царыцынам буйны атрад царскіх войскаў. З 1782 года павятовы горад Саратаўскай губерні. У XIX стагоддзі былі пабудаваны найбуйнейшая на Волзе нафтабаза таварыства Нобель, кацельныя майстэрні француза Баро, Урала-Волжскі металургічны завод (1898) і інш. У другой палове XIX стагоддзя праз Царыцын прайшла чыгунка і ён ператварыўся ў буйны чыгуначны вузел, звязаны з цэнтрам Расіі, Данбасам, Каўказам.
Крыўка
Назву Кры́ўка маюць:
Герб Рэчы Паспалітай
Герб Рэчы Паспалітай — сімвал уніі Каралеўства Польскага і Вялікага княства Літоўскага. Уяўляў сабою аб'яднаны герб абедзвюх дзяржаў на чатырохчасткавым шчыце, у першай і чацвёртай частках польскі белы арол, у другой і трэцяй вялікалітоўская «Пагоня». На малым шчытку звычайна знаходзіўся герб правячага манарха.
Герб Студзеньскага паўстання
Падчас Студзеньскага паўстання выкарыстоўваўся адменнік герба, які складаўся ўжо з трох палёў. Трэцяе поле займаў Архангел Міхаіл. Новы герб меў уяўляць сабой Рэч Паспалітую Трох Народаў, аднак афіцыйна так ніколі і не быў выкарыстаны.
Пазнаньскае паўстанне
Пазнаньскае паўстанне (Велікапольскае паўстанне, польск. Powstanie wielkopolskie) — узброенае паўстанне (27 снежня 1918 — 16 лютага 1919), якое адбылося ў правінцыі Прусіі Позен. Паўстанцы дамагаліся ўключэння зямель Вялікапольшчы ў склад абвешчанай у лістападзе 1918 Польскай дзяржавы. Паўстанне скончылася ваеннай і палітычнай перамогай палякаў. Землі Вялікапольшчы былі перададзены Польшчы яшчэ да набыцця правамоцнасці палажэнняў Версальскай дамовы.
Гісторыя паўстання
Пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай у 1793 годзе, а затым, пасля Венскага кангрэса 1815 Вялікапольшча належала Прусіі. З аб’яднаннем Германіі Бісмаркам ў 1871 годзе, правінцыя Позен стала часткай новай нямецкай нацыянальнай дзяржавы. Палітычныя супярэчнасці ў правінцыі, якую насялялі амаль дзве траціны каталіцкіх палякаў пачаліся ў сувязі з германізацыяй (Kulturkampf).
У канцы Першай сусветнай вайны, польскі нацыянальны рух у Познані не страчваў надзеі ўключэння ў магчымую адроджаную польскую дзяржаву. Асновай да ўз’яднання стала марыянеткавае прагерманскае рэгенцкае каралеўства Польшча. Тым не менш, нягледзячы на ​​Чатырнаццаць пунктаў прэзідэнта ЗША Вудра Вільсана і абвяшчэння ў іх нацыянальнага самавызначэння палякаў, межы Польшчы былі нявызначанымі. Нацыянальныя польскія войскі ў правінцыі Позен вырашылі паўстаць. Яны чакалі спрыяльнага моманту і ён быў выкарыстаны: лістападаўская рэвалюцыя ў Германіі паскорыла прыняцце рашэння паўстаць, тым болей палітычная расстаноўка сіл у рэгіёне была нявырашанай.
Калдычэўскі шчупак
«Калдычэўскі шчупак» (Szczupak Kołdyczewski) — балада Яна Чачота, напісаная каля 1819 года, прысвечаная Міхалу Верашчаку.
Прадмова
Балада складаецца з 48-радковай прадмовы, адрасаванай Міхалу Верашчаку, брату Марылі Верашчакі, каханай Адама Міцкевіча, і 296-радковай, уласна, балады.
У прадмове да свайго сябра Міхала Яна Чачот наракае на яго за бяздзейнасць і гультайства і супрацьпастаўляе яму чалавека дзеяння, жывога Яна Верашчаку, які імкнецца чыніць на карысць людзям і ўсяму свайму краю:
На думку Кастуся Цвіркі, аўтар выступае ў сваёй прадмове супраць так званых «лішніх людзей», увасобіўшы іх у вобразе разумнага, але бяздзейнага Міхала Верашчакі.
Сюжэт
Дзеянне адбываецца ў Жыгімонтавыя часы. Балада апавядае пра тое, як Анцута, багаты наваградчанін, жывучы ў сваім замку, дзе на абшары раскінулася Калдычэўскае возера, прагнучы надаць урачыстасці народзінам дачкі, запрасіў шмат гасцей і даў пышны баль. Да яго прыехаў і Ян Верашчака, які жыў у Пясчанцы ля Свіцязі. Будучы адмысловым рыбаком, ён падахвоціў гасцей пасля гутаркі пайсці на возера. Пасля таго, як кінулі невады і выцягнулі агромністага шчупака, Анцута прапаноўвае панству адпусціць рыбіну, але папярэдне ўздзеўшы яму ў хрыбет стальное кольца з выбітым залатымі літарамі надпісам: «Той, хто шчупака таго дзе-небудзь зловіць, Дасць баль мне, Анцуту, шыкоўны». Ад гэта пары шмат прайшло гадоў і Анцутава дачка вырасла ў статную паненку, а пра шчупака забылі назусім. Аднак у пэўны дзень стары Верашчака ловіць у Свіцязі таго акальцаванага шчупака. Назаўтра прыязджае Анцута і ў часе вясёлага балю ён дамаўляецца выдаць сваю дачку за Верашчакавага сына, якія ўжо даўно былі закаханы.
Аўтарства
Калі ў 1905 годзе Ян Квятнеўскі ўпершыню знайшоў на Наваградчыне рукапіс балады, аўтарства яе ён прыпісаў Адаму Міцкевічу. У сваю чаргу, які амаль адначасова знайшоў яшчэ адзін рукапіс гэтай самай балады (толькі без уступу, з дароўным надпісам Міхалу Верашчаку), выказваў меркаванне, што яна належыць пяру Яна Чачота. Гэтай жа ідэі прытрымліваўся і член Літаратурнага таварыства Адама Міцкевіча Тадэвуш Піні. Разам яны ўсебакова давялі, што А. Міцкевіч не мог быць аўтарам балады, і што, мяркуючы па шматлікіх прыкметах, яго трэба прыпісаць Яну Чачоту, што паклала пачатак вялікай дыскусіі на старонках польскага друку. У адказ на довады апанентаў Ян Квятнеўскі ў 1911 годзе надрукаваў брашуру «Праўда пра „Шчупака“», у якой упарта імкнуўся замацаваць свой ранейшы погляд. Дыскусія працягвалася некалькі гадоў, пакуль не было даказана, што аўтар «Калдычэўскага шчупака» — Ян Чачот.
Фальклорны матэрыял
Асноваю балады паслужыла мясцовае паданне пра тое, як некалі ў Свіцязі быў злоўлены шчупак, акальцаваны ў Калдычэўскім возеры, які быццам бы трапіў з аднаго возера ў другое падземнай ракой. Пра гэта паданне згадвае некалькімі словамі таксама і Міхал Федароўскі. Выкарыстаны Я. Чачотам фальклорны матыў шырока распаўсюджаны на Наваградчыне. Доктар філасофіі ў галіне польскай і славянскай літаратур Станіслаў Станкевіч у часе сваіх росшукаў на гэтай тэрыторыі занатаваў ажно шэсць варыянтаў гэтага падання:
Апроч таго, Ян Чачот уводзіць у сваю баладу некаторыя народныя прымхі. Верашчака, ловячы ўначы рыбу ў Свіцязі, загадаў запаліць вязанкі лучыны, каб такім чынам яе цікаваць:
Паводле гэта прымхі, задакументаванай М. Федароўскім, люд верыць, што калі ўначы зяхцяць мігатлівыя агеньчыкі, то гэта д’ябал перасушвае заклятыя ў зямлі скарбы альбо пераносіць іх у больш бяспечнае месца.
Геаграфія
На думку Станіслава Станкевіча, у сваёй баладзе Ян Чачот падае дакладную лакалізацыю ўсяго дзеяння. Тут згадваюцца такія населеныя пункты як Цырын, Слонім, Брэст, «Пінскі край», Прыпяць, Мазыр, рака Сэрвач, якая плыве цераз Навагрудскі павет, Нёман, Плужыны, Туганавічы і Гарадзішча.
Ванда Лявіцкая
Ванда Лявіцкая (па мужу Лёсік;, , цяпер Маладзечанскі раён — , пас. Татарка, Стаўрапольскі край, Расія) — беларуская пісьменніца, педагог.
Біяграфія
Ванда Лявіцкая была адзінай дачкою пісьменніка Ядвігіна Ш. (Антона Лявіцкага). Пасля вышэйшага пачатковага вучылішча ў Радашковічах яна рыхтавалася да экзаменаў на вясковую настаўніцу, але гэтаму перашкодзілі каталіцкае веравызнанне і пачатак Першай сусветнай вайны. З 1914 года ў Мінску, працавала ў «Беларускай кнігарні» і гарадской бібліятэцы імя А. Пушкіна, куды яе рэкамендавала А. Пашкевіч (Цётка). Потым была выхавацелькай і выкладчыцай у беларускіх дзіцячых прытулках і ў Першай мінскай беларускай школе. У 1917 Ванда Лявіцкая стала жонкай палітыка, вучонага і пісьменніка Язэпа Лёсіка. Таксама займалася літаратурнай творчасцю: друкавала вершы і апавяданні ў «Нашай Ніве», газетах «Беларусь» і «Вольная Беларусь». Калі ў 1930-х Лёсіка арыштавалі па справе «Саюзу вызвалення Беларусі», як толькі стала магчымым, паехала да высланага мужа, з 1933 дзяліла з ім ссылку. Напісала ўспаміны пра бацьку. Дзеці Лёсікаў — Люцыя, Алеся і Юры — у Беларусь не вярнуліся.
Спіс аб’ектаў PGC (871001—872000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (871001—872000)
Балічы
Назву Балічы маюць:
Торт-Кудук
Торт-Кудук — сяло ў Паўладарскай вобласці Казахстана. Знаходзіцца ў падпарадкаванні гарадской адміністрацыі Экібастуза. Адміністрацыйны цэнтр Торт-Кудукскай сельскай акругі. Код КАТА — 552255100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва сяла складала 1109 чалавек (557 мужчын і 552 жанчыны). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у сяле пражывалі 735 чалавек (388 мужчын і 347 жанчын).
ГЭС гідравузла № 1 Дубой
ГЭС «Дубае» гідравузла № 1 «Дубае» Дняпроўска-Бугскага каналу — малая гідраэлектрастанцыя. Вызначаная магутнасць 330 кВт. Гадавая выпрацоўка электраэнергii 1380 тыс. кВт*гадзiн.
Праект рэканструкцыі суднаходнага шлюзу «Дубае» і пабудовы на яго ніжняй галаве малай ГЭС распрацаваны ў 2006 адмыслоўцамі РУЭБП «Днепра-Бугскі водны шлях». ГЭС пабудаваная на месцы старога шлюзу. У склад збудаванняў ГЭС на гідравузле «Дубае» уваходзяць вадазабор, падводзячы і адводзячы вадаводы, будынак станцыі, вадавыпуск і адводзячы канал. Паводле праекту на ГЭС усталяваны тры ГЭУ, вызначанай магутнасцю 110 кВт кожная, вытворчасці ТАА «Прамысловы саюз — Энергія», абсталяваныя сухімі генератарамі. Будынак ГЭС — невялікая пабудова напаўзаглыбленнага тыпу з цяжкага бетону. Уведзеная ў эксплуатацію ў 29 жніўня 2008 года. Кошт ГЭС склаў ~2 млрд бел.руб. (сакав. 2007), тэрмін акупнасці — 6-8 гадоў.
Клод Леві-Строс
Клод Леві-Строс (Claude Lévi-Strauss;, Брусель — , Парыж) — французскі антраполаг, этнолаг; адзін з галоўных прадстаўнікоў французскага структуралізму.
Біяграфічныя звесткі
Вучыўся ў Сарбоне. Выкладаў у Бразіліі, быў дарадцам па культуры пасольства Францыі ў ЗША, дырэктарам Музея чалавека ў Парыжы, дырэктарам Школы вышэйшых даследаванняў. Член Французскай Акадэміі, многіх іншых акадэмій, ганаровы прафесар многіх універсітэтаў Еўропы, Амерыкі і Азіі.
Даследчыцкая дзейнасць, светапогляд
Распрацаваў тыпалогію культур, у якой выдзяляў т.зв. «гарачыя» і «халодныя» культуры. Пры гэтым «гарачыя» культуры (у адрозненне ад «халодных») уключаюць у сваё развіццё гісторыю і пошук ўсё больш багатых інфармацыйных магчымасцей. Сцвярджаў, што неўсвядомленая творчасць чалавечага духу ляжыць у аснове культуры і мовы, прычым у дадзеным выпадку мова выступае як неабходная ўмова культуры. Ён лічыў, што сучасныя людзі (у адрозненне ад першабытных народаў) страцілі адзінства пачуццёвага і рацыянальнага ў сваім культурным жыцці, што ў перспектыве можа прывесці да дэградацыі гуманізма. На яго думку (у адрозненне ад меркаваня Л. Леві-Бруля), ужо першабытнай ментальнасці быў уласцівы даволі развіты лагічны апарат, які дасягае сваіх мэтаў пераважна «вакольнымі шляхамі». Меркаваў, што «сучасны чалавек імкнецца зразумець адрозненні культур, адначасова знішчаючы тое, што ў іх яго не задавальняе». Лічыў, што міфалагічнае мысленне ўласціва для архаічных грамадстваў, а міфы з'яўляюцца фундаментальным зместам калектыўнай свядомасці, інструментам першабытнай логікі, якая аперыруе бінарнымі апазіцыямі (напр., высокі-нізкі, правы-левы, неба-зямля, свяшчэнны-прафанны і інш.). Сцвярджаў, што ХХІ стагоддзе будзе стагоддзем гуманітарных навук, або яго не будзе зусім.
Якаў Балглей
Якаў Балглей (Jacques Balgley;, , Гродзенская губерня — , ) — французскі мастак Парыжскай школы і гравёр, выхадзец з Беларусі. Працаваў у Парыжы.
Некаторыя карціны Балглея захоўваюцца ў карпаратыўнай калекцыі Белгазпрамбанка ў Мінску.
Біяграфія
Памёр ад сардэчнага прыступу, пахаваны на могілках Пер-Лашэз.
Статыстычная фізіка
Статысты́чная фі́зіка — раздзел тэарэтычнай фізікі, які вывучае ўласцівасці сістэм з вялікай колькасцю часціц (малекул, іонаў, атамаў, электронаў, інш.).
Вызначае ўплыў мікраструктуры рэчыва на ўсе яго фізічныя ўласцівасці (дыэлектрычныя, вязкія. пругкія. акустычныя і інш.). У статыстычную фізіку ўваходзіць статыстычная тэрмадынаміка, якая вывучае ўласцівасці рэчыва ў стане статыстычнай раўнавагі (неўраўнаважаныя ўласцівасці і працэсы даследуе фізічная кінетыка), вызначае залежнасць паміж ціскам, аб’ёмам і тэмпературай у сістэме (ураўненне стану рэчыва) у адпаведнасці з характарам сіл міжмалекулярнага ўзаемадзеяння.
Асноўным паняццем статыстычнай фізікі з’яўляецца статыстычны ансамбль.
Васіль Дзмітрыевіч Соўпель
Васіль Соўпель (нар., ) — беларускі футбаліст, паўабаронца казахстанскага клуба «Кайсар» з Кызыларды.
Клубная кар’ера
Пачынаў займацца футболам у мінскім МТЗ-РІПА, а пасля таго як клуб спыніў існаванне ў 2012 годзе перабраўся ў акадэмію варшаўскай «Легіі». Пазней таксама займаўся ў акадэміях «Лугана», «Монцы» і «Франкавілы», а ў пачатку 2018 года вярнуўся ў Беларусь і быў заяўлены за дубль мінскага «Дынама».
У жніўні 2018 года разам з іншымі маладымі дынамаўцамі быў аддадзены ў арэнду клубу Першай лігі «Чысць». Стаў адным з асноўных ігракоў каманды, але не здолеў выратаваць яе ад вылету ў Другую лігу. У студзені 2019 года падпісаў кантракт з «Энергетыкам-БДУ». Дэбютаваў у Вышэйшай лізе 13 красавіка 2019 года ў матчы супраць «Гомеля» (0:3), выйшаўшы на замену ў другім тайме. У далейшым стаў трывала з’яўляцца на полі, у тым ліку ў стартавым складзе.
У студзені 2020 года падоўжыў кантракт са сталічным клубам. У сезоне 2020 чаргаваў выхады ў стартавым складзе і на замену, прыцягваўся да дубля. У студзені 2021 года падоўжыў пагадненне з «Энергетыкам-БДУ».
З пачатку 2023 года трэніраваўся з казахстанскім «Кайсарам» і ў выніку пачаў у складзе клуба сезон 2023.
Апісальная статыстыка
(Descriptive statistics, Описательная статистика)
Апісáльная статыстыка — дысцыпліна колькаснага апісання асноўных асаблівасцей збору інфармацыі або ўжо сабранай інфармацыі. Апісальная статыстыка адрозніваецца ад метаду статыстычных высноў (або індуктыўнай статыстыкі) тым, што апісальная статыстыка імкнецца абагульніць выбарку, а не выкарыстоўваць яе, каб даведацца пра генеральную сукупнасць, якой гэтая выбарка, як лічыцца, належыць. Як правіла, гэта азначае, што апісальная статыстыка і яе метады, у адрозненні ад метаду статыстычных высноў, не распрацаваны на аснове тэорыі імавернасцей. Нават тады, калі асноўны аналіз дадзеных прадстаўлены метадам статыстычных высноў, апісальная статыстыка, як правіла, таксама мае месца. Напрыклад, у медыцынскіх навуковых працах (з удзелам чалавека ў якасці суб'екта), як правіла, ёсць табліца, якая дае агульны памер выбаркі, памеры асобных падгруп (для кожнага варыянта лячэння або фактара ўздзеяння), а таксама дэмаграфічныя або клінічныя характарыстыкі (такія як сярэдні ўзрост, доля суб'ектаў кожнага полу, доля з адпаведнымі спадарожнымі захворваннямі і г.д.).
Для агульнага апісання набору дадзеных выкарыстоўваюцца меры цэнтральнай тэндэнцыі, меры зменлівасці або варыяцыі. Меры цэнтральнай тэндэнцыі ўключаюць сярэдняе значэнне, медыяну і моду.
Для апісання зменлівасці асобных вымярэнняў выкарыстоўваюцца стандартнае адхіленне (або дысперсія), мінімальная і максімальнае значэнні зменных, каэфіцыенты эксцэсу і асіметрыі.
Апісальная статыстыка дае інфармацыю аб выбарцы ў некалькіх простых лічбах (зводках) або графіках. У залежнасці ад мэты, апісальная статыстыка можа або
Напрыклад, працэнт пападанняў у баскетболе з'яўляецца апісальнай статыстыкай, якая сумуе якасць гульца або каманды. Каб вылічыць працэнт пападанняў патрэбна раздзяліць колькасць пападанняў на агульную колькасць зробленых кідкоў. Напрыклад, гулец, які кідае на 33 % пападае кожны трэці кідок. Працэнт апісвае некалькі дыскрэтных падзей.
Разгледзім таксама сярэдні бал. Гэта адзіны лік, які апісвае агульную прадукцыйнасць студэнта па дыяпазоне курсавых заняткаў.
Крыўкі
Назву Кры́ўкі маюць:
Роўнае Поле
Назву Ро́ўнае По́ле маюць:
NGC 3661
NGC 3661 (іншыя абазначэнні — IC 689, MCG -2-29-22, PGC 34986) — галактыка ў сузор’і Чаша.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Завядзёнка
«Завядзёнка» — беларускі дакументальны кароткаметражны фільм рэжысёра, зняты на кінастудыі «Беларусьфільм» (студыя «Летапіс») ў 2006 годзе.
Сюжэт
Кароткі фільм з дзвюх частак здымаўся на Палессі, героі — сям’я Івана і Таццяны Слуцкіх з вёскі Старына. У іх 12 дзяцей, 9 унукаў — і гаспадарка з чатырма каровамі і грузавіком. Але фільм далёкі ад афіцыёзнага кічу ці этнаграфічнае замалёўкі. Ён — пра святасць штодзённасці і клапатлівую прысутнасць сакральнага. Побытавыя справы, гаспадарка, кухня асвечаныя цяплом і любоўю; турботы дня заспяваюць гаспадыню ў царкве, а твары дзяцей ззяюць, як жывыя абразы.
Падземны звон на горцы ў Пазяневічах
«Падземны звон на горцы ў Пазяневічах» — балада Яна Чачота, напісаная ў 1818—1819 гадах.
Сюжэт
Балада апавядае, як паблізу мястэчка Турэц, на горцы ў Пазяневічах стаяла колісь праваслаўная царква. Мясцовы поп меў надзвычай фанаберыстую жонку, якая на ўсіх кірмашах — у Сталовічах і Міры «ўборамі свет асляпіла», і калі змарнавала ўвесь свой набытак, пачала думаць, дзе ўзяць грошы на новыя строі. У сквапнай пападдзі ўзнікла ідэя праз дзірку заліць вады ў адлітую з бронзы фігурку Збаўцы, што была на царкве. Такім чынам, з вачэй-дзірак мусілі пацячы «слёзы». Неўзабаве людзі з усяго павета пачалі з'яджацца, каб паглядзець на цуд і даваць багатыя ахвяры. На гэтыя сродкі жонка святара мела мажлівасць выхваляцца новымі строямі. Аднак, калі аднойчы, пакаяўшыся ў святатацтве, яна сваімі рукамі аздабляла алтар, раптоўна сцямнела, пачалі біць перуны і царква паляцела ў бездань. З гэтага часу ад горкі, на якой стаяла царква, часта чуецца голас званоў.
Фальклорны матэрыял
У аснову балады Ян Чачот паклаў народнае паданне пра царкву, што правалілася пад зямлю — як пакаранне за папоўскае ашуканства парафіян. Варыянт выкарыстанага паэтам падання занатаваў у сярэдзіне XIX стагоддзя Ян са Слівіна (Адам Кіркор):
Адрозненні паміж паданнем і зместам балады датычаць толькі спосабу, пры дапамозе якога створаны фальшывы цуд.
Алюзіі
Паводле польскіх літаратуразнаўцаў, матыў западзення ў зямлю царквы з твору Яна Чачота запазычыў пазней Адам Міцкевіч для сваёй балады «Лілеі».
Гагаузы
Гагаузы — народ, які жыве галоўным чынам на поўдні Малдовы (гл.Гагаузія) і ў сумежных раёнах Украіны і ў невялікай колькасці ў Запарожскай вобласці, а таксама ў Расіі і Румыніі. Агульная колькасць каля 200 тыс. чал.
Гавораць на гагаузскай мове. Вернікі - праваслаўныя. Займаюцца земляробствам, жывёлагадоўляй, працуюць у прамысловасці. Сучасная матэрыяльная і духоўная культура гагаузаў блізкая да культуры навакольнага насельніцтва.
Індурскі сельсавет
Інду́рскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Індура.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Гродзенскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. Цэнтр — гарадскі пасёлак Індура. З 20 верасня 1944 года ў складзе Гродзенскай вобласці. 29 снежня 1949 года гарадскі пасёлак Індура атрымаў статус вёскі. 30 жніўня 1957 года ў склад сельсавета з Далінскага сельсавета перададзены вёскі Баброўнікі, Кунцаўшчына, Паценкі, Рагачы. 11 верасня 1962 года ў склад сельсавета з Далінскага сельсавета перададзены населеныя пункты Балічы, Буракі, Занявічы і Ланявічы. 23 сакавіка 1964 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Адэльскага сельсавета. У верасні 1975 года ў склад сельсавета з Квасоўскага сельсавета перададзена вёска Сухая Даліна. У 1977 годзе ў склад сельсавета з Квасоўскага сельсавета перададзены вёскі Кавалічы і Лаша. 12 верасня 1977 года ў склад Падліпкаўскага сельсавета перададзены вёскі Адэльск, Скраблякі і хутар Мінкаўцы, наўзамен у склад сельсавета з Падліпкаўскага сельсавета перададзены вёскі Лужкі і Новадубавая.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 3543 чалавекі, з іх 48,1 % — палякі, 41,2 % — беларусы, 8,6 % — рускія.
Ігар Уладзіміравіч Кароль
Ігар Уладзіміравіч Кароль (, г. Загорск, Маскоўская вобласць —, Мінск) — беларускі архітэктар.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і архітэктараў Уладзіміра і Галіны Каралёў. Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут у 1967 годзе. Працаваў старшым архітэктарам, галоўным архітэктарам праектаў у Мінскпраекце, з 1975 па 1978 г. — у Інстытуце фізічнага планавання ў Гаване (Куба).
Кіеўскі нацыянальны гандлёва-эканамічны ўніверсітэт
Кіеўскі нацыянальны гандлёва-эканамічны ўніверсітэт, скар. КНГЭУ (Київський національний торговельно-економічний університет) — вышэйшая навучальная ўстанова эканамічнага профілю, заснаваны ў Кіеве (Украіна) ў 1946 годзе. На сённяшні дзень з'яўляецца адным з найбуйнейшых і самых аўтарытэтных універсітэтаў Украіны.
Ігар Уладзіміравіч Кароль
Біяграфія
Член Саюза архітэктараў СССР з 1974 года.
Кіеўскі нацыянальны гандлёва-эканамічны ўніверсітэт
Гісторыя
Універсітэт быў створаны ў 1946 як Кіеўскі філіял Усесаюзнага завочнага інстытута савецкага гандлю. Згодна з пастановай Савета Міністраў УССР № 50 ад 14.01.1959 г. Філіял быў перададзены ў падпарадкаванне Харкаўскім інстытута савецкага гандлю, у тым жа годзе - Данецкі інстытут савецкага гандлю.
Ігар Уладзіміравіч Кароль
Творчасць
Асноўныя працы (у аўтарскім калектыве): афармленне экспазіцыі БССР на міжнародным кірмашы ў Дзюсельдорфе, ФРГ (1970), ТЭА генплана Гаваны (1978), 90-кватэрны жылы дом па вул. Крапоткіна (1979), падземны гараж па вул. Някрасава (1981), ПДП цэнтра Мінска (1974, 1983), праект архітэктурна-планіровачнай арганізацыі планіровачных зон Мінска (1986).
Кіеўскі нацыянальны гандлёва-эканамічны ўніверсітэт
Гісторыя
Згодна з пастановай Савета Міністраў УССР № 195 ад 04.03.1966 г. Створаны Кіеўскі гандлёва-эканамічны інстытут.
Ігар Уладзіміравіч Кароль
Узнагароды
1-я прэмія на Усесаюзным конкурсе за праект планіроўкі і забудовы цэнтра Мінска (1968, у аўтарскім калектыве).
Кіеўскі нацыянальны гандлёва-эканамічны ўніверсітэт
Гісторыя
Пастановай Кабінета Міністраў Украіны № 542 ад 29.08.1994 г. ператвораныя ў Кіеўскі дзяржаўны гандлёва-эканамічны універсітэт.
Указам Прэзідэнта Украіны № 1059/2000 ад 11.09.2000 г. Прысвоены статус нацыянальнага. У 2006 годзе далучыўся да сусветна вядомай Вялікай Хартыі універсітэтаў.
Структура
Ва універсітэце навучаецца больш за 35 тыс. Студэнтаў. У КНГЭУ функцыянуе 28 навуковых школ, аспірантура і дактарантура. Доля выкладчыкаў з навуковымі ступенямі доктара і кандыдата навук перавышае 80 адсоткаў.
Функцыянуюць 6 факультэтаў:
У склад універсітэта, акрамя базавай установы размешчанага ў Кіеве, уваходзяць 6 навучальных інстытутаў, 9 каледжаў і 3 вышэйшыя камерцыйных вучылішча, размешчаных у Кіеве, Харкаве, Вінніцы, Чарнаўцах, Хмяльніцкім, Ужгарадзе, Коломыя, Арлове, Жытоміры, Адэсе.
Інстытут вышэйшай кваліфікацыі з'яўляецца структурным падраздзяленнем КНГЭУ, які прадастаўляе паслугі, у тым ліку, міжнароднага ўзроўню па падрыхтоўцы высокакваліфікаваных спецыялістаў (праграмы МВА, другой вышэйшай адукацыі, перападрыхтоўкі і павышэння кваліфікацыі).
Для падрыхтоўкі студэнтаў таксама функцыянуюць Цэнтр еўрапейскай адукацыі, Цэнтр падрыхтоўкі да ЕГЭ, Цэнтр вучэбна-вытворчага трэнінгу, Падрыхтоўчае аддзяленне для іншаземцаў і асоб без грамадзянства, Цэнтр развіцця кар'еры, Цэнтр дыстанцыйнага навучання, Навукова-даследчы фінансавы інстытут, Цэнтр трансферу тэхналогій, бізнес-інкубатар, Цэнтр педагагічных і псіхалагічных даследаванняў, Вышэйшая школа педагагічнага майстэрства, Цэнтр кіравання якасцю, Цэнтр падрыхтоўкі вучэбна-метадычных выданняў, вучэбна-вытворчае аб'яднанне, Цэнтр прававой га абароны, Навукова-тэхнічны цэнтр сертыфікацыі прадукцыі, паслуг і сістэм якасці і інш.
Навучанне
Ажыццяўляецца падрыхтоўка спецыялістаў па 43 бакалаўрскіх і 56 магістарскіх праграмах (у тым ліку 9 магістарскіх і 2 бакалаўрскія англамоўныя) для сфер гандлю, эканомікі, бізнесу і дзяржаўнай службы. Студэнты праходзяць вытворчую практыку на ўкраінскіх прадпрыемствах і закордном.
Універсітэт мае сувязі ў больш чым 30 краінах свету, уваходзіць у шэраг міжнародных і ўсеўкраінскі арганізацый, з'яўляецца членам Magna Charta Universitatum, удзельнічае ў праграмах Erasmus Mundus, Erasmus+, Tempus, Jean Monnet і іншых.
Дзмітрый Георгіевіч Лебедзеў
Дзмітрый Лебедзеў (нар., ) — беларускі футбаліст, паўабаронца клуба «Астравец».
Родны брат Дзмітрыя, Аляксандр Лебедзеў, таксама з’яўляецца футбалістам.
Клубная кар’ера
У студзені 2015 года падоўжыў кантракт з «Гарадзеяй». У сезоне 2015 стаў капітанам каманды і здолеў прывесці яе да выхаду ў Вышэйшую лігу. У снежні 2015 года падоўжыў кантракт з клубам на наступны сезон. У сезоне 2016 быў адным з лідараў гарадзейцаў, з 8 галамі стаў адным з найлепшых бамбардзіраў каманды ў чэмпіянаце. Заставаўся іграком асновы і ў сезоне 2017, толькі ў маі і жніўні адсутнічаў з-за траўм. У сезоне 2018 забіў 11 галоў у чэмпіянаце Беларусі і стаў найлепшым бамбардзірам каманды.
У лістападзе 2018 года падоўжыў кантракт з «Гарадзеяй» на сезон 2019. Пачынаў сезон у аснове, у жніўні і верасні не гуляў з-за траўмы, пазней вярнуўся ў склад. У лістападзе 2019 года падоўжыў пагадненне з гарадзейцамі яшчэ на адзін сезон.
У пачатку сезона 2020 выхадзіў на замену, а ў красавіку па пагадненні бакоў пакінуў «Гарадзею» і неўзабаве стаў іграком «Крумкачоў». Стаў адным з лідараў сталічнай каманды. У ліпені 2020 года па пагадненні бакоў разарваў кантракт з «Крумкачамі» і неўзабаве далучыўся да бабруйскай «Белшыны», дзе часцей выхадзіў на замену. У снежні 2020 года пакінуў «Белшыну».
У лютым 2022 года падпісаў кантракт з «Астраўцом».
Парламент Канады
Парламент Канады (Parliament of Canada, Parlement du Canada) — канадскі федэральны заканадаўчы орган, які засядае на Парламенцкім узгорку ў горадзе Атава.
Склад
Фармальна, парламент складаецца з Караля, Сената і Палаты Абшчын.
Караля ўяўляе Генерал-губернатар Канады, які прызначае 105 членаў Сената па рэкамендацыі Прэм’ер-міністра. 308 дэпутатаў ніжняй палаты Абшчын выбіраюцца прамым галасаваннем па мажарытарнай сістэме.
Палата Абшчын — вядучы орган Парламента. Сенат рэдка адхіляе законапраекты, зацверджаныя ніжняй палатай. Правы і абавязкі караля і генерал-губернатара фактычна цырыманіяльныя, хоць фармальна ў іх застаецца права адхіліць Урад і назначыць новыя выбары. Прэм’ер-міністр і ўрад абавязаны мець падтрымку большасці дэпутатаў Палаты Обшчын.
Сёння засядае 40-ы састаў Парламента.
Барсучына
Назву Барсучы́на маюць:
Элвін Хейз
Элвін Эрнест Хейз (Elvin Ernest Hayes, нар., Рэйвіл, Луізіяна, ЗША) — амерыканскі прафесійны баскетбаліст, які выступаў у Нацыянальнай баскетбольнай асацыяцыі за каманды «Сан-Дыега/Х’юстан Рокетс» і «Балтымор/ Кэпітал / Вашынгтон Булетс». У 1990 годзе быў уключаны ў баскетбольную Залу славы, а ў 1996 годзе — у спіс 50 найвялікшых гульцоў у гісторыі НБА.
Крыўск
Назву Крыўск маюць:
Хейз
Хейз, Хейс — прозвішча.
Банк развіцця Рэспублікі Беларусь
Адкрытае акцыянернае таварыства «Банк развіцця Рэспублікі Беларусь» — спецыялізаваны фінансавы інстытут, створаны ў адпаведнасці з Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 21 чэрвеня 2011 года № 261. Заснавальнікамі банка выступілі Савет Міністраў і Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь. Банк утвораны ў форме юрыдычнай асобы і не з’яўляецца класічнай крэдытна-фінансавай арганізацыяй у вызначэнні, пастаўленым Банкаўскім кодэксам Рэспублікі Беларусь. Адпаведна банк не адносіцца да банкаў другога узроўня ў традыцыйным разуменні гэтага тэрміна.
Галоўнай мэтай дзейнасці Банка развіцця з’яўляецца развіццё сістэмы фінансавання дзяржаўных праграм і рэалізацыя сацыяльна значных інвестыцыйных праектаў.
Міжнародныя санкцыі
17 лютага 2022 года банк быў унесены ў Чорны спіс Еўрасаюза. Санкцыі Еўрапейскага Саюза прадугледжваюць абмяжаванні на пазыкі на рынках ЕС і даступнасць крэдытаў з тэрмінам пагашэння ў больш чым 90 дзён ад еўрапейскіх контрагентаў.
У сакавіку 2022 года адключаны ад SWIFT.
У тым жа годзе банк трапіў у санкцыйныя спісы Канады, Новай Зеландыі, Швейцарыі, Украіны і Японіі. У студзені 2023 года Украіна пашырыла санкцыі на «Прамагралізінг».
Дварышча
Назву Двары́шча маюць:
NEAR – Shoemaker
Near Earth Asteroid Rendezvous — Shoemaker ( «NEAR Shoemaker») — касмічны апарат NASA, адпраўлены ў 1996 годзе да астэроіда Эрас. Апарат, які зваўся раней «NEAR spacecraft», атрымаў сённяшнюю назву 14 сакавіка 2000 года, у гонар амерыканскага геолага Юджына Шумейкера, загінуўшага ў аўтакатастрофе ў Аўстраліі ў 1997 годзе. Шматгадовыя даследаванні Шумейкера істотна паўплывалі на разуменне ролі астэроідаў у фармаванні планет.
«NEAR Shoemaker» стаў першым штучным спадарожнікам астэроіда, і першым штучным аб'ектам, здзяйснілым пасадку на астэроід. Па шляху да Эраса апарат даследаваў астэроід Мацільда. «NEAR Shoemaker» у цэлым прапрацаваў нешматлікім больш пяці гадоў, у тым ліку каля аднаго года на арбіце Эраса.
Дзятлаўка
Дзятлаўка — тапонім і гідронім.
Чалавек-павук: Па-за сусветамі
«Чалавек-павук: Па-за сусветамі» (Spider-Man: Beyond the Spider-Verse) — будучы анімацыйны фільм амерыканскіх студый «Sony Pictures Animation» і «Columbia Pictures» сумесна з «Marvel Entertainment», прэм’ера якога запланавана на сакавік 2024 года. З’яўляецца працягам мультфільма «Чалавек-павук: Скрозь сусветы».
Навасёлкі (Краснасельскі сельсавет)
Навасёлкі (, Новосёлки) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Краснасельскага сельсавета.
Гісторыя
У 1796 г. належала Канстанцыі Білевічовай, старасціне Дзякоўскай. У 1914 г. 28 двароў, 143 жыхары.
Насельніцтва
На 01.01.2004 г. 61 двор, 67 жыхароў.
Памятныя мясціны
Каменны могільнік, эпоха Сярэднявечча (XV—XVШ ст.). За 1 км на паўднёвы захад ад вёскі, у лесе. Выявіў у 1980 г. М. У. Вераціла. У 1981 г. А. В. Квяткоўская расскапала 3 пахаванні.
Жан-Крыстоф Мітэран
Жан-Крыстоф Мітэран (Jean-Christophe Mitterrand; нар. 19 снежня 1946) — саветнік прэзідэнта Францыі па афрыканскім справах (1986—1992 гг.), бізнесмен, журналіст, сын былога французскага прэзідэнта Франсуа Мітэрана.
Біяграфія
Мітэран нарадзіўся ў горадзе Булонь-Біянкур ў 1946 годзе. У маладосці быў карэспандэнтам газеты Agence France Presse. Некаторы час жыў у Маўрытаніі.
У 1990-х гадах Жан-Крыстоф Мітэран разам з расійскім бізнэсмэнам Аркадзем Гайдамакам быў замяшаны ў скандале па гандлі зброяй у Афрыцы (Анголагейт). Паводле наяўнай інфармацыі, ён выконваў ролю пасярэдніка паміж расійскімі гандлярамі зброі і ўрадам Анголы на чале з Жазэ Эдуарду душ Сантушам, арганізуючы незаконную перавозку ўзбраення з Расіі ў Афрыку. 22 снежня 2000 года Мітэран, па асабістаму загаду магістрата Піліпа Кур’е, заключаны ў турму Сантэ ў Парыжы, адкуль выйшаў ужо 11 студзеня 2001 года. Аднак 4 ліпеня яму было прад’яўленае новае абвінавачванне па незаконнаму абароту зброі, таксама звязанага з Анголай.
17 кастрычніка 2001 года супраць Жан-Крыстафа Мітэрана вылучаны новыя абвінавачванні, але ўжо па факце карупцыі. Суд абклаў яго штрафам у памеры 600 000 еўра за ўхілення ад выплаты падаткаў.
Крыўцы
Назву Крыўцы́ маюць:
Статыстычны ансамбль
Статыстычны ансамбль фізічнай сістэмы — набор разнастайных станаў дадзенай сістэмы, якія адпавядаюць вызначаным крытэрыям. З'яўляецца асноўным паняццем статыстычнай фізікі.
Прыкладамі статыстычнага ансамбля з'яўляюцца: Фізічны сэнс набывае функцыя размеркавання сістэмы па статыстычнаму ансамблю, г.зн. размеркаванне верагоднасці сістэмы знаходзіцца ў тым ці іншым фізічным стане. Звычайна разглядаюцца раўнаважкія размеркаванні, якія апісваюць фізічныя сістэмы, якія знаходзяцца ў тэрмадынамічнай раўнавазе з навакольным асяроддзем. У агульным выпадку любая фізічная сістэма можа знаходзіцца ў нераўнаважным стане.
Шыдэрты (пасёлак)
Шыдэрты — пасёлак у Паўладарскай вобласці Казахстана. Знаходзіцца ў падпарадкаванні гарадской адміністрацыі Экібастуза. Адміністрацыйны цэнтр і адзіны населены пункт Шыдэрцінскай пасялковай адміністрацыі. Код КАТА — 552257100.
Насельніцтва
У 1999 годзе насельніцтва пасёлка складала 4431 чалавек (2175 мужчын і 2256 жанчын). Паводле дадзеных перапісу 2009 года, у пасёлку пражывалі 3557 чалавек (1706 мужчын і 1851 жанчына).
Ford Escort (1990—2000)
Ford Escort — кампактны легкавы аўтамабіль кампаніі Ford.
Дэбютаваў у 1990 годзе, пасля чаго зведаў дзве мадэрнізацыі, з-за чаго ў некаторых каталогах мадэль 1990—1998 гадоў падзяляюць або на тры пакаленні — пятае (MkV, 1990), шостае (MkVI, 1992) і сёмае (MkVII, 1995), або на два — пятае (MkV, 1990—1995) і шостае (MkVI, 1995—1998).
Гісторыя
На змену Ford Escort прыйшла мадэль Focus.
Мадыфікацыі
Аўтамабіль прапаноўваўся з даволі шырокай гамай мадыфікацый: трох і пяцідзверны хэтчбек, седан (да 1993 года прадаваўся як асобная мадэль Orion), універсал, кабрыялет і фургон.
Escort Van / Escort Express
Фургон. Грузападымальнасць стандартнай версіі складае 595 кг, а ўзмоцненага варыянта (з дызельным рухавіком) на 180 кг больш. Унутраныя памеры грузавога адсеку: даўжыня — 1823 мм, шырыня — 1625 мм, вышыня — 1076 мм; аб’ём — 2,5 куб. м.
XR3i
Escort ХR3i — мадыфікацыя з шаснаццаціклапанным маторам з электронным упырскам паліва аб’ёмам 1,8 літра і магутнасцю 130 к.с. Мог разганяцца да 60 міль у гадзіну (96 км/г) за 8,8 с і развіваў максімальную хуткасць звыш 200 км/г. У параўнанні са стандартнай мадэллю інтэр’ер меў сядзенні Recaro, люк у даху з механічным прывадам і прайгравальнік з эквалайзерам, спідометр на панэлі прыладаў быў разлічаны да 240 км/г. Знешне быў адметны адсутнасцю рашоткі радыятара, пры гэтым астуджэнне ажыццяўлялася праз адтуліну ў бамперы. Сярод іншых знешніх адрозненняў былі аэрадынамічны абвес і спойлер.
RS2000
Escort RS2000 — мадыфікацыя, абсталяваная 2-літровым агрэгатам магутнасцю 150 к.с., дзякуючы якому аўтамабіль мог паскарацца ад 0 да 100 км/г за 8,0 секунд і меў максімальную хуткасць 225 км/г. Escort RS2000 таксама мог пахваліцца шырокім стандартным абсталяваннем, у прыватнасці, гідраўзмацняльнікам руля, ABS, цэнтральным замком, электрычнымі шклападымальнікамі і кандыцыянерам.
Камплектацыі
Базавая камплектацыя CL з дадатковага абсталявання мела толькі цэнтральны замок і аўдыёпадрыхтоўку. Тахометра ў камплектацыі CL няма, а яго месца займаў блок кантрольных лямпаў. Таксама не было ўзмацняльніка рулявога кіравання. Знешне аўтамабілі ў камплектацыі CL можна адрозніць па нефарбаваных чорных пластмасавых бамперах.
Больш дарагая камплектацыя — CLX: цэнтральны замок, аўдыёпадрыхтоўка, тахометр, гідраўзмацняльнік рулявога кіравання, электрашклапад’ёмнікі ў пярэдніх дзвярах; бамперы, афарбаваныя ў колер кузава.
Люксавая версія Ghia мела падушкі бяспекі, узмацняльнік руля, нацягвальнік рамянёў бяспекі, заднія падгалоўнікі, імабілайзер, электрычны люк на даху, электрычныя шклапад’ёмнікі спераду, электрапрывад люстэркаў і прыборную панэль з імітацыяй аздаблення дрэвам. Кошт складаў 30 150 марак.
Седан Orion/Escort Sedan, што рэдка для гэтага тыпу кузава, мог мець у якасці опцыі задні шклоачышчальнік.
Рухавікі
Аўтамабіль абсталёўваўся бензінавымі рухавікамі аб’ёмам 1,3; 1,4; 1,6; 1,8; 2,0 л і 1,8-літровым дызелем.
Бензінавыя
Аўтамабіль абсталёўваўся бензінавымі рухавікамі трох сямействаў.
Да першага належаў чыгунны верхняклапанны матор 1,3 л з ніжнім размяшчэннем размеркавальнага вала ў блоку цыліндраў (OHV) і ланцужным прывадам ГРМ. Гэта матор серыі HCS (High Compression Swirl), ён жа Endura-E ў мадэрнізаваным варыянце пад стандарт выхлапу EEC ​​96.
Другое — васьміклапанныя рухавікі 1,4 л або 1,6 л з верхнім размяшчэннем размеркавальнага вала (OHC) і паўсферычнымі камерамі згарання. З зубчастым рамянём ГРМ і гідраштурхачамі клапанаў. Гэтая серыя матораў пазначаецца як CVH (Compound Valve Hemi) або PT-E на апошніх серыях Escort. Трэцяе — 16-клапанныя двухвальныя (DOHC) рухавікі серыі Zetec (у залежнасці ад сістэм упырску адрозніваюць Zetec-E і Zetec-SE), якія з’явіліся ў лютым 1992 года.
Трансмісія і хадавая частка
Прывад: пярэдні, або поўны.
Каробка перадач — механічная, пяціступеньчатая; перадатачныя лікі: I – 3,58 (3,15); II – 1,91; III – 1,28; IV – 0,95; V – 0,76; задні ход – 3,62; галоўная перадача – 3,82 (4,27).