cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Берасцейская унія
Успрыняцце уніі грамадствам
Некаторыя праваслаўныя дзеячы ж выступалі не супраць уніі, а супраць падпарадкавання Папу, супраць рэгіянальнага характару уніі. Такое моцнае супраціўленне было непрадбачаным, канфрантацыя нарастала. Адбываліся сутычкі, барацьба за храмы і епіскапскія кафедры, некаторыя падзеі прымалі жудасныя формы. Дзейнасць уніяцкага архіепіскапа Іасафата Кунцэвіча ў Полацку і Віцебску выклікала выбух гневу часткі насельніцтва, што падбухторваўся праваслаўным епіскапам — Кунцэвіч быў забіты і выкінуты ў Дзвіну. Такія паўстанні жорстка падаўляліся ўладамі, якія адпачатку падтрымалі новую царкву.
Уніяцтва праз падтрымку дзяржавы і культурна-асветніцкую дзейнасць паступова пашыралася сярод сялян і гараджан, дробнай шляхты. Да пачатку XVIII ст. яно стала самай масавай канфесіяй у княстве, значна дапамагло захаваць нацыянальныя адметнасці беларускага народа, стрымала апалячванне беларускіх земляў. Надзеі, што ўсклалі на ўніяцтва ў Ватыкане і Кракаве, збольшага не збыліся. Больш удала Ватыкан і Польская Карона дзейнічалі ў асяроддзі сярэдніх і буйных феадалаў ВКЛ. Падчас контррэфармацыі яны амаль усе перайшлі ў каталіцтва, што паспрыяла іх апалячванню, зліццю з феадальным саслоўем Польшчы ў адзінае феадальнае саслоўе Рэчы Паспалітай. Большасць беларускіх магнатаў страчвалі сувязь з гістарычнай традыцыяй дзяржавы ВКЛ, са сваім народам.
Прыхільнікі праваслаўя не зніклі з гістарычнай сцэны. У 1620 г. яны тайна, пры падтрымцы Маскоўскага патрыярха, пасвяцілі новую іерархію ў Кіева-Пячорскай Лаўры, якая кантралявалася праваслаўнымі.
Ва ўсходніх раёнах ВКЛ праваслаўныя мелі значны грунт, асабліва ў буйных гарадах. Таму кіраўнікі дзяржавы з цягам часу вымушаны былі афіцыйна прызнаць адраджэнне праваслаўя ў княстве. У 1632 і 1633 гг. Уладзіслаў IV Ваза прызнаў існаванне праваслаўных цэркваў і надаў ім некаторыя прывілеі, у 1650 г. гэтыя прывілеі пацвердзіў Ян Казімір.
Фёдар Фёдаравіч Брант
Фёдар Фёдаравіч (Іаган Фрыдрых фон) Брант (Johann Friedrich von Brandt,, г. , Германія — ) — расійскі заолаг, прэзідэнт Рускага энтамалагічнага таварыства. Акадэмік Імператарскай Пецярбургскай акадэміі навук (1833).
Берасцейская унія
Унія ў Расійскай імперыі
У 1839 годзе ўніяцтва на беларускіх землях было забаронена. Да 1874—1875 гадоў уніяцкія парафіі (у якіх было некалькі дзясяткаў тысяч вернікаў) яшчэ існавалі на невялікай тэрыторыі на паўночным захадзе сучаснай Беларусі (у Сапоцкінскім краі) і на Падляшшы.
Фёдар Фёдаравіч Брант
Біяграфія
Нарадзіўся 25 мая 1802 года ў Ютэрбогу ў прускай Саксоніі. Пачатковую адукацыю атрымаў спачатку ў гімназіі роднага горада, а потым у ліцэі Вітэнберга.
Скончыў Берлінскі ўніверсітэт. У 1826—1831 гадах працаваў у ім (з 1831 года — прафесар).
З 1831 года ў Расіі: заснаваў і ўзначаліў Заалагічны музей Пецярбургскай акадэміі навук, у 1857—1869 гадах — прафесар ў Санкт-Пецярбургу.
Берасцейская унія
Рух за ўніяцтва ў XX стагоддзі
З 1917 года да сярэдзіны 1920-х гадоў ва Усходняй Беларусі, занятай бальшавікамі, у Магілёве, Віцебску і іншых мясцовасцях праводзілася праца па адраджэнні уніі пад кіраўніцтвам расійскага грэка-каталіцкага экзарха Леаніда Фёдарава (беатыфікаваны Каталіцкай царквой) і магілёўскага рымска-каталіцкага дэкана Язэпа Белагаловага.
Фёдар Фёдаравіч Брант
Біяграфія
Прыняў удзел у экспедыцыі Рускага геаграфічнага таварыства 1846—1850 гадоў пад кіраўніцтвам. Ён прахварэў значную частку экпедыцыі, але напісаў вялікі артыкул у зводны том экспедыцыйнай справаздачы, апублікаваны ў 1856 годзе.
Берасцейская унія
Рух за ўніяцтва ў XX стагоддзі
На тэрыторыі Заходняй Беларусі, якая аказалася ў складзе Польшчы, з пачатку 1920-х гадоў пачалося стварэнне каталіцкіх парафій усходняга абраду пад кіраўніцтвам віленскага, пінскага і падляшскага рымска-каталіцкіх біскупаў. Са створаных за дваццаць гадоў пад Польшчай каля двух дзясяткаў уніяцкіх парафій і асяродкаў увосень 1939 года мітрапаліт Андрэй Шаптыцкі стварыў Беларускі экзархат Грэка-каталіцкай царквы, які з 1940 года ўзначаліў а. Антон Неманцэвіч, SJ.
Усе ўніяцкія парафіі пасля Другой сусветнай вайны знішчыла савецкая улада. Аднак пэўная частка вернікаў і некалькі манахінь у Пінску захоўвалі сваю ўніяцкую веру і практыкавалі абрад у рымска-каталіцкіх касцёлах Беларусі да сваёй смерці.
Фёдар Фёдаравіч Брант
Біяграфія
З 14 чэрвеня 1837 года — стацкі саветнік, з 7 снежня 1854 года — сапраўдны стацкі саветнік, з 1 студзеня 1869 года — тайны саветнік. Быў удастоены 12 студзеня 1876 года ордэна Белага арла і ў тым жа годзе ўзнагароджаны прускім ордэнам Чырвонага арла 2-й ступені з зоркай.
Берасцейская унія
Адраджэнне
Новы ўздым грэка-каталіцтва ў Беларусі пачаўся з распадам СССР і выхадам Грэка-каталіцкай царквы з падполля ва Украіне.
У Беларусі дзейнічаюць афіцыйна зарэгістраваныя ў органах дзяржаўнай улады асобныя парафіі Беларускай грэка-каталіцкай царквы (статус БГКЦ да канца не ўрэгуляваны), якая разам з Украінскай грэка-каталіцкай царквой з’яўляецца спадкаемцай Берасцейскай царкоўнай уніі.
Фёдар Фёдаравіч Брант
Біяграфія
Памёр 3 (15) ліпеня 1879 года ў мястэчку Мерэкюль, каля Нарвы. Пахаваны на Смаленскіх лютэранскіх могілках у Пецярбургу.
Навуковая дзейнасць
Адзін з аўтараў «Медыцынскай заалогіі» (т.1-2, 1829—1834), «Кароткага абрысу параўнальнай анатоміі з далучэннем гісторыі развіцця жывёл» (1858).
Хуан Гомес дэ Мора
Хуан Гомес дэ Мора (Juan Gómez de Mora;, - , ) — іспанскі архітэктар. Сын прыдворнага мастака караля Філіпа II Хуана Гомеса дэ Мора, пляменнік архітэктара Франсіска дэ Мора.
Біяграфія
Хуан Гомес навучаўся архітэктуры ў свайго дзядзькі. Пасля яго смерці ў 1610 годзе ва ўзросце 24 гадоў Хуан Гомес дэ Мора ўзначаліў будаўніцтва Мадрыдскага алькасара і атрымаў пасаду архітэктара пры двары караля Філіпа II. Сярод яго галоўных прац - мадрыдская плошча Пласа-Маёр, будынак турмы (цяпер палац Санта-Крус) недалёка ад яе. Хуан Гомес дэ Мора таксама ўдзельнічаў ва ўзвядзенні манастыра Энкарнасьён.
Лявонавецкі сельсавет
Ляво́навецкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мёрскага раёна Маладзечанскай вобласці. Цэнтр — вёска Лявонаўцы.
Транспаданская рэспубліка
Транспаданская рэспубліка (Repubblica Transpadana) — «даччыная» рэспубліка рэвалюцыйнай Францыі ў паўночнай Італіі на левым беразе рэкі По, якая існавала ў 1796—1797 гадах. Сталіца — горад Мілан.
Гісторыя
Утворана ў 1796 годзе генералам Банапартам пасля перамогі пры Лодзі з тэрыторый Міланскага герцагства, герцагствы Мантуя, Біскупства Трэнт і часці Венецыянскай рэспублікі. Была арганізавана па ўзоры Французскай рэспублікі.
Скасаванне
29 чэрвеня 1797 года Транспаданская рэспубліка была злучана з Цыспаданскай рэспублікай, ад якой яе аддзяляла рака По, у адзіную Цызальпінскую рэспубліку.
Сяргей Леанідавіч Гармаш
Сяргей Леанідавіч Гармаш (Серге́й Леони́дович Гарма́ш; нар., , Украінская ССР) — савецкі і расійскі акцёр тэатра, кіно, агучвання і дубляжу, тэатральны рэжысёр, сцэнарыст, кінапрадзюсар; народны артыст Расійскай Федэрацыі (2006).
Біяграфія
У 1980 годзе пасля службы ў арміі Гармаш паехаў у Маскву паступаць у вышэйшае тэатральнае вучылішча. Першапачаткова падаў дакументы адразу ў тры тэатральныя ВНУ, але потым спыніў свой выбар на Школе-студыі МХАТ. На іспыце чытаў дваццаціхвілінны ўрывак з Дастаеўскага.
У 1984 годзе скончыў акцёрскі факультэт Школы-студыі (інстытута) імя У. І. Неміровіча-Данчанкі пры МХАТ СССР імя М. Горкага (кіраўнік курса — Іван Міхайлавіч Тарханаў) і быў прыняты ў трупу Маскоўскага тэатра «Сучаснік». Стаў адным з кіроўных акцёраў тэатра.
Пікардская мова
Пікардская мова (picard) — раманская ойльская мова, цяпер цесна звязана з французскай мовай. З'яўляецца гутарковай у двух рэгіёнах у Францыі — Нор-Па-дэ-Кале і Пікардыя і ў рэгіёне Валонія ў Бельгіі, дзе таксама ўжываецца валонская мова. У Пікардыі гэту мову завуць picard, аднак у Нор-Па-дэ-Кале яна больш вядома пад назвай ch’ti (шты) ці ch’timi, у Валанс'ене і Лілі яе клічуць rouchi (рушы). Таксама можа выкарыстоўвацца тэрмін «паўночны (пікардскі) патуа». У Сярэднявеччы, да ўсталявання літаратурнай французскай мовы на аснове дыялекту Парыжа, пікардская мова мела ўласную літаратурную форму, карысталася папулярнасцю і мела значны прэстыж на поўначы Францыі. У наш час з-за рэзкага звужэння сферы выкарыстання падчас моўнай палітыкі ўрада Францыі па цэнтралізацыі мовы (дырыжызм) уяўляе сабой дыялект уласна французскай мовы, і абмежавана выкарыстоўваецца толькі ў рэгіянальным фальклоры для надання нацыянальнага каларыту.
Паходжанне
Пікардская мова, як і іншыя раманскія мовы, развілася на аснове народнай латыні часоў позняй антычнасці. Размяшчаючыся на перыферыі раманскага арэала Еўропы ўздоўж рамана-германскай моўнай мяжы, выпрабавала моцны ўплыў суседніх германскіх моў, у першую чаргу нідэрландскай. Сярэднявечная пікардская мова займала прамежкавае становішча паміж нармандскай мовай на захадзе і валонскай мовай на ўсходзе (найбольш германізаванай з усіх). Германцы склалі значную частку насельніцтва Пікардыі, Шампані і Нармандыі ў часы ранняга Сярэднявечча. Паколькі яны займалі больш высокія сацыяльныя пазіцыі ў Франкскай дзяржаве, чым аўтахтонныя гала-рымляне, прэстыж раманскай мовы гэтых рэгіёнаў быў таксама вышэйшы, паколькі менавіта ёй у першую чаргу авалодвалі германцы. Сярэднявечныя летапісцы зазначалі, што прэстыж пікардскай мовы быў настолькі высокі, што панаванне гэтай мовы пачыналася «ля паўночных варот Парыжа». Пры гэтым на перыферыі пікардскага арэала германская мова захоўвалася даволі доўга. Горад Кале быў нідэрландамоўным да канца XVI стагоддзя, што дазволіла англічанам кантраляваць горад да 1588 г. (Гл. Брытанскі Кале). Дзюнкерк і шматлікія сельскія акругі былі двухмоўнымі ці нават пераважна нідэрландамоўнымі да пачатку XX стагоддзя.
Францыя
Пікардская мова не выкладаецца ў школах (за выключэннем пазакласных кружкоў для валанцёраў) і не з'яўляецца агульнаўжывальнай нават на поўначы Францыі. Тым не менш, ён вывучаецца на філалагічных факультэтах універсітэтаў у паўночнафранцузскіх гарадах Ліль і Ам’ен у складзе раманістыкі і параўнальна-гістарычнага мовазнаўства. Пісьмовая пікардская мова абмежавана выкарыстоўваецца ў шыльдах невялікіх гарадоў і пасёлкаў, вусновы — у фальклоры, прыказках і прымаўках, рознага роду абрадах.
Pony Time
«Pony Time» («Час поні») — песня, выпушчаная Донам Кавэем і Джонам Беры (удзельнікам ранейшай вакальнай групы Кавэя, «The Rainbows»), а запісаная ў 1960 годзе Кавэем і ягонай групай «The Goodtimers».
Але ж песня дасягнула найбольшага поспеху, калі яе перазапісаў у 1961 Чабі Чэкер. У ягоным выкананні яна ўзнялася на #1 у Білборд Хот 100 (гэта быў другі такі ягоны поспех пасле песні «The Twist» у 1960 годзе). Так жа сама гэты хіт трапіў на #1 у Білборд РнБ.
Песня спарадзіла новы танец, поні, танцуючы які выканаўцы выглядалі так, быццам яны скакалі на кані. А фраза «Boogety Shoe» («бугі-башмак») з песні была запазычана Беры Мэнам у ягоны хіт «Who Put the Bomp» (1961).
Тамара Аляксандраўна Дубкова
Тамара Аляксандраўна Дубкова (, г. Полацк) — беларускі музыказнавец. Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі (1992), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1998).
Дыхіл
Дыхіл — горад у Джыбуці, цэнтр рэгіёна Дыхіл. Праз горад праходзіць шаша са сталіцы Джыбуці на ўсход да возера Абэ. Насельніцтва Дыхіа — каля 12000 чалавек.
Тамара Аляксандраўна Дубкова
Біяграфія
Скончыла ў 1958 годзе Беларускую кансерваторыю па класе тэорыі музыкі, у 1959 годзе па класе фартэпіяна. У 1959—1992 гадах у Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН Беларусі.
Дыхіл
Гісторыя
Англійскі даследчык Вілфрэд Тэзігер, які наведаў горад у 1934 годзе, выявіў тут непрыступную крэпасць, нядаўна пабудаваную французскімі каланіяльнымі ўладамі.
Тамара Аляксандраўна Дубкова
Біяграфія
Член Беларускага саюза кампазітараў‎ з 1961 года.
Навуковая дзейнасць
Даследуе жанравыя, стылёвыя асаблівасці сучаснай беларускай музыкі, ладавыя, меладычныя сістэмы народных песень і іх увасабленне ў творчасці беларускіх кампазітараў («Новыя тэндэнцыі ў беларускай музыцы 70—80-х гг.», 1993; «Беларуская сімфонія», 1974). На падставе больш чым 10 тыс. узораў даследавала (з Л. М. Салавей) жанр балады як асобную музычна-паэтычную стылявую з’яву ў беларускім фальклоры («Балады», кн. 1—2, 1977—1978). Выступае як музычны крытык. Аўтар сцэнарыяў тэлефільмаў «Жыцця вымярэнні» (1983), «Мая васьмідзясятая восень» (2001), «Дзесяць споведзяў» (2002), фільма-оперы «У пушчах Палесся» А. Багатырова (1984), радыё і тэлеперадач. Адзін з аўтараў кнігі «Музычны тэатр Беларусі» (кн. 2, 4; 1993, 1997).
Узнагароды
Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі (1992), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1998).
Дыхіл
Гісторыя
Пасля Вайны за Агадэн Дыхіл і Алі-Саб’е прынялі парадку 8000 самалійцаў з клана Іса, які бег з Эфіопіі.
Эканоміка
Больш усяго горад знакаміты дзякуючы размешчанаму непадалёк папулярнаму салёнаму возеру Аба. Большасць экскурсій да возера пачынаюцца менавіта з Дыхіла. Практычна ўсе мясцовыя жыхары могуць распавесці пра возера і папрацаваць правадніком або экскурсаводам.
Ельня (Руднянскі раён)
Ельня (Ельня) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Смалігоўскага сельскага паселішча. Станам на 2007 год пастаяннага насельніцтва не мае. Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 21 км на паўднёвы ўсход ад Рудні, за 7 км на поўнач ад аўтадарогі, на беразе ракі Яленка. За 8 км на паўднёвы ўсход ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Гусіна на лініі Масква — Мінск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.
Мазаўшане
Мазаўшане — заходнеславянскае этнапалітычнае аб'яднанне, этнаграфічная група польскай народнасці.
Гісторыя
У VI—VII стст. засялілі сярэдняе Павісленне. Межавалі на паўночным усходзе з яцвягамі. У XII ст. мазаўшане згадваюцца ў «Аповесці мінулых гадоў» і ў хроніцы Гала Ананіма. Паводле ўзроўню сацыяльна-эканамічнага становішча землі Мазовіі адставалі ад зямель Вялікай і Малой Польшчы. У X ст. пры Мешку I (960—992) Мазовія ўвайшла ў склад старажытнапольскай дзяржавы. Пры Баляславе II (1034—1037) мазавецкая знаць дамаглася поўнага аддзялення Мазовіі ад Польшчы, абраўшы сваім князем Маіслава (Маслава, Мацлава). Казімір I, каб падпарадкаваць Мазовію, пайшоў на саюз з князем Русі Яраславам Мудрым, які ў 1041, 1043, магчыма 1039, хадзіў на мазаўшан. Да 1047 супраціўленне мазавецкай знаці было канчаткова задушана, Маіслаў забіты, Мазавецкая зямля далучана да Польшчы. 3 1138 Мазовіяй валодаў Баляслаў Кучаравы, пазней яго брат Конрад. Нашчадкі апошняга валодалі Мазовіяй да XIV ст. На працягу XIII—XIV стст. вялікія князі літоўскія неаднойчы хадзілі на мазаўшан. У 1526 Мазовія канчаткова ўвайшла ў склад Польшчы.
Касцёл Святога Казіміра (Магілёў)
Фарны касцёл, або касцёл Святога Казіміра — касцёл у Магілёве, размешчаны ў Нагорскім пасадзе, па адрасе вул. Болдзіна, 3. Помнік архітэктуры пач. 17—19 ст. Пабудаваны ў 1604 годзе па фундацыі караля Жыгімонта III, які быў уладальнікам гарадской зямлі ў Магілёве. У 1810 годзе касцёл перабудаваны ў стылі класіцызму.
Архітэктура
Мураваны 1-нефавы прамавугольны ў плане храм з бакавымі прыбудовамі і 5-граннай алтарнай апсідай. Усходні і заходні фасады вырашаны ў выглядзе класічных порцікаў. Аб’ём завершаны драўляным купалам на нізкім барабане. Хоры, дзе размяшчаўся 7-галосны арган, падтрымліваліся 4 драўлянымі слупамі. Тры алтары былі ўпрыгожаны драўлянай скульптурай. Захаваўся часткова, зараз тут складское памяшканне РУП «Белтэлекам».
Мінскі з’езд арыстакратаў
Мінскі з’езд арыстакратаў — з’езд у канцы 1811 года ў Мінску арыстакратыі літоўска-беларускіх губерняў Расійскай імперыі, скліканы князем Міхалам Клеафасам Агінскім (1765—1833), на якім абмяркоўвалі праект аднаўлення Вялікага Княства Літоўскага на чале з расійскім манархам Аляксандрам I і на якім адбылося прымірэнне былых прыхільнікаў Канстытуцыі 3 мая 1791 года і былых таргавіцкіх канфедэратаў.
Гісторыя
У красавіку 1811 года па прапанове расійскага імператара Аляксандра I група арыстакратаў літоўска-беларускіх губерняў Расійскай імперыі (князь Міхал Клеафас Агінскі (1765—1833), князь Францішак Ксаверый Друцкі-Любецкі (1778—1846), граф Людвік Плятэр (1775—1846) і інш.) распрацавала асноўныя палажэнні праекта аднаўлення Вялікага Княства Літоўскага на чале з расійскім манархам Аляксандрам I.
Мінскі з’езд не прывёў, аднак, да вызначанай мэты, бо большасць яго ўдзельнікаў выказалася супраць ідэі разрыву шматвекавой уніі зямель былых Вялікага Княства Літоўскага і Польскага Каралеўства. Выказваліся таксама патрабаванні, каб расійскі імператар Аляксандр I абвясціў сябе не толькі вялікім князем літоўскім, але і каралём польскім. Адзіным станоўчым вынікам гэтай сустрэчы арыстакратыі ў Мінску стала прымірэнне былых удзельнікаў таргавіцкай канфедэрацыі з былымі прыхільнікамі Канстытуцыі 3 мая 1791 года.
На з’ездзе ўдзельнічаў сярод іншых асоб Станіслаў Солтан (1756—1836). Магчыма, вестка аб удзеле Станіслава Солтана ў мінскім з’ездзе прывяла да таго, што яго імя не аказалася ў спісе шасці арыстакратаў літоўска-беларускіх губерняў, якім напярэдадні вайны з Расійскай імперыяй было даручана імператарам французаў Напалеонам «арганізаваць Літву» пасля яе чаканага авалодання Вялікай арміяй. Тым не меней, пасля прыходу напалеонаўскіх войск у Вільню Станіслаў Солтан па прызначэнні Напалеона 19 чэрвеня (1 ліпеня) 1812 г. стаў старшынёй (прэзідэнтам) прафранцузскай Камісіі Часовага ўрада Вялікага Княства Літоўскага, а таксама паралельна старшынёй камітэта харчавання і складоў той Камісіі.
Марскі сцяг
Марскія сцягі бываюць некалькіх відаў. Акрамя дзяржаўных ваенна-марскіх сцягоў (кармавых, якія размяшчаюцца на карме) існуюць гюйсы, сцягі рангаў, службовыя сцягі, вымпелы заданняў, сігнальныя сцягі і сцягі раскаляроўкі.
Завадзіў (Львоўскі раён)
Завадзіў (Зава́дів) — вёска ў Львоўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны. Падпарадкавана Львоўскаму гарадскому савету, з’яўляецца часткай Львоўскай аб’яднанай тэрытарыяльнай грамады і Львоўскай агламерацыі.
Вердэр
Вердэр (Werder) — нямецкае прозвішча, а таксама тапонім і назва арганізацый.
Гармаш
Гармаш — прозвішча.
Матагуа
Матагуа (ісп. Motagua) — рака ў Гватэмале, найбуйнейшая рака краіны. Бярэ пачатак у заходніх высакагорных раёнах Гватэмалы, дзе яе таксама называюць Рыа-Грандэ, далей працякае на ўсход, дзе ўпадае ў Гандураскі заліў. Апошнія некалькі кіламетраў ракі з'яўляюцца часткай мяжы паміж Гватэмалай і Гандурасам. Басейн ракі займае плошчу 12 670 км² і з'яўляецца найбуйнейшым у Гватэмале.
Рака працякае ў даліне, у якой знаходзіцца адзіная крыніца нефрыту ў Цэнтральнай Амерыцы, таму рака была важным гандлёвым маршрутам у дакалумбаву эпоху. Горад мая Кірыгуа знаходзіцца недалёка ад паўночнага берага ракі, таксама тут выяўлены і некалькі больш дробных паселішчаў.
Левыя (партыя Германіі)
Левыя (Die Linke) — палітычная партыя ў Германіі, утворана праз злучэнне «Левай партыі. ПДС» з партыяй «Праца і сацыяльная справядлівасць — Выбарчая альтэрнатыва». Выступае за адмаўленне ад капіталізму на карысць дэмакратычнага сацыялізму. Партыя найбольш папулярна на ўсходзе Германіі.
У Еўрапейскім парламенце прадстаўнікі партыі ўваходзяць у фракцыю Аб’яднаныя еўрапейскія левыя.
Дзейнасць
У сваёй дзейнасці выступае супраць удзелу Германіі ў ваенных дзеяннях. Выступае супраць вайны як сродку міжнародных адносін. Галасавала за прававое прызнанне аднаполых шлюбаў у Германіі.
Мігель Прыма дэ Рывера
Мігель Прыма дэ Рывера і Арбанеха (ісп.: Miguel Primo de Rivera y Orbaneja; -) — 2-і маркіз дэ Эстэла і 8-ы маркіз Сабрэмонтэ. Іспанскі ваенны і палітычны дзеяч, у 1923-1930 гады - дыктатар, старшыня ўрада пры каралі Альфонса XIII.
Загір’я (Жоўкіўскі раён)
Загір’я (Загі́р'я) — вёска ў Жоўкіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Джоэл Робертс Пойнсет
Джоэл Робертс Пойнсет (Joel Roberts Poinsett, 2 сакавіка 1779, Чарлстан, Паўднёвая Караліна — 12 снежня 1851) — амерыканскі палітычны дзеяч, ваенны міністр пры прэзідэнце Марціне Ван Бюрэне.
Нацыянальны савет кінакрытыкаў ЗША
Нацыянальны савет кінакрытыкаў ЗША (National Board of Review, NBR) — амерыканская арганізацыя кінакрытыкаў, заснаваная ў 1909 годзе. Штогод група абраных аматараў кіно, кінавытворцаў, спецыялістаў і вучоных праглядае больш за 250 фільмаў і ўдзельнічае ў дыскусіях з рэжысёрамі, акцёрамі, прадзюсарамі і сцэнарыстамі, перш чым абвясціць свой выбар найлепшых фільмаў года.
Віць (вадасховішча)
Вадасховішча знаходзіцца каля вёскі Дуброва, за 20 км у напрамку на захад ад горада Хойнікі. Створана ў 1980 годзе. Плошча паверхні 0,51 км². Даўжыня 1,02 км, найбольшая шырыня 0,68 км. Найбольшая глыбіня 4,2 м. Даўжыня агараджальнай дамбы 1,76 км. Ваганні ўзроўню вады 3,2 м. Напаўняецца вадой з ракі Тур’я. Выкарыстоўваецца ў мэтах арашэння і рыбагадоўлі.
Іаан III Дука Ватац
Іаан III Дука Ватац (Ιωάννης Γ΄ Δούκας Βατάτζης); каля 1192, Дыдымотыка, Візантыйская імперыя —, Німфей, Нікейская імперыя) — нікейскі імператар, які панаваў з 1221 па 1254 гады.
Аляксей Уладзіміравіч Меляшэвіч
Аляксей Уладзіміравіч Меляшэ́віч ( — )  — вучоны ў галіне хірургіі, доктар медыцынскіх навук (1990), прафесар (1991).
Іаан III Дука Ватац
Паходзячы паводле жаночай лініі ад адной з самых знакамітых сем’яў Візантыі, Ян ажаніўся з дачкой Феадора I Ласкарыса, Ірынай. Як таленавіты кіраўнік і военачальнік, атрымаў верх над іншымі кандыдатамі на імператарскі сталец, гэта значыць змагаючыся супраць братоў Феадора I. Валадаранне Іаана прайшло ў клопатах пра аднаўленне ранейшай Візантыйскай імперыі. Вельмі важнае значэнне мела перамога Іаана над лацінянамі пры Піманіёне ў 1224 годзе, вынікам якой было адабранне ў Лацінскай імперыі ўсіх зямель, што ляжалі ў Азіі. Затым Іаанам у кароткі час былі заваяваны Лесбас, Родас, Хіёс, Самас і Кос. Аднак у спробе авалодаць Кандыяй, а таксама пад сценамі Канстанцінопаля, Іаан пацярпеў няўдачу.
Пакуль балгарскім царом быў Іван II Асень, Іаан дзейнічаў у саюзе з ім супраць лацінянаў, але пасля смерці балгарскага кіраўніка ў царстве ўзніклі смуты, чым скарыстаўся Іаан дзеля таго, каб набыць цэлы шэраг важных балгарскіх гарадоў.
Аляксей Уладзіміравіч Меляшэвіч
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Нарутавічы Пружанскага павета Палескага ваяводства (сучасны аграгарадок у Брэсцкай вобласці Беларусі). У 1957 годзе скончыў Мінскі медыцынскі інстытут. Працаваў хірургам-анколагам у Гродзенскай абласной клінічнай бальніцы, у 1962—1976 гг. хірургам у Гродзенскай гарадской бальніцы № 1. З 1972 г. А. У. Меляшэвіч у Гродзенскім дзяржаўным універсітэце імя Янкі Купалы. Займаў пасады старэйшага выкладчыка, дацэнта, а з 1991 года — загадчыка кафедрай асноў медыцынскіх ведаў.
Навуковая дзейнасць
А. У. Меляшэвічу належаць навуковы працы па патагенезе гнойна-запаленчых працэсаў у скуры і падскурнай клятчатцы, прафілактыцы і лячэнні панарыцыю і флегмоны кісці, органазахавальных аперацыях і інш. З’яўляецца аўтарам шэрагу патэнтаў.
Варушка
Варушка — шматзначны тэрмін
Залазы (Львоўскі раён)
Залазы (За́лози) — вёска ў Жоўкіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
HMS C28
HMS C28 — брытанская падводная лодка тыпу С. Пабудавана ў 1908-1909 гадах кампніяй Vickers, на верфі Бараў-ін-Фёрнас, дзе судна было спушчана 22 красавіка 1908 года. Яна пачала службу ў Каралеўскім флоце 14 жніўня 1909 года.
Падчас Першай сусветнай вайны была размешчана ў, дзе была ўключана ў Сёмую падводную флатылію.
У 1921 годзе лодка была прададзена на металалом.
NGC 2897
NGC 2897 (іншыя абазначэнні — NPM1G +02.0220, PGC 26949) — лінзападобная галактыка (S0) ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Электрахімія
Электрахімія — раздзел фізічнай хіміі, які вывучае кандэнсаваныя іонныя сістэмы і з'явы на межах паміж розна-зараджанымі фазамі.
Паводле Міжнароднага таварыства электрахіміі, электрахімія займаецца хімічнымі з'явамі, звязанымі з раздзяленнем і пераносам зарадаў, і практычна ўжываецца ў разнастайных сферах дзейнасці, ад фундаментальных даследаванняў да прамысловасці, аховы навакольнага асяроддзя і медыцыны.
Тэарэтычную аснову электрахіміі складаюць: тэорыя электралітаў, тэорыя падвойнага электрычнага слоя і тэорыя элементарнага акту пераносу электрона. Электрахімія выкарыстае тэарэтычныя метады матэматычнай і квантавай хіміі з улікам спецыфікі паводзін сістэм, апарат тэарэтычнай электрадынамікі і электрастатыкі, метады статыстычнай фізікі, хімічнай тэрмадынамікі і кінэтыкі.
Сучасныя даследванні ў галіне электрахіміі дазваляюць умоўна вылучыць наступныя напрамкі яе развіцця: электрахімія межфазавай мяжы метал-электраліт, электрахімія паўправаднікоў, электрааналітычная хімія, электрахімія цвердых электралітаў, электракаталіз, а таксама распрацоўка электрахімічных крыніц току.
Падкаморы вялікі літоўскі
Адказваў за парадак і ўбранства ў пакоях вялікага князя, быў яго дарадцам і ўваходзіў у склад Рады ВКЛ.
Пасля 1559 падкаморыя не прызначаліся. Пасаду аднавіў у 1633 годзе вялікі князь Уладзіслаў Ваза.
Алекшыцкі сельсавет
Але́кшыцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бераставіцкага раёна Гродзенскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2009 г. вёска) Алекшыцы.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Крынкаўскага раёна Беластоцкай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласці. З 25 снежня 1962 года ў Свіслацкім раёне. 23 сакавіка 1964 года да сельсавета далучана частка скасаванага Жукевіцкага сельсавета. З 30 ліпеня 1966 года ў адноўленым Бераставіцкім раёне.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 2233 чалавекі, з іх 69,8 % — беларусы, 19,9 % — палякі, 6,3 % — рускія.
Сезар (прэмія, 2021)
46-я цырымонія прысуджэння прэміі «Сезар» адбылася 12 сакавіка 2021 года ў Парыжы. Найлепшым фільмам і пераможцай яшчэ ў пяці намінацыях прызнана карціна «».
Тогульскі раён
Тогульскі раён (То́гульский райо́н) — адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (сельскі раён) і муніцыпальная ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Алтайскім краі Расіі. Адміністрацыйны цэнтр — сяло Тогул, размешчанае за 200 км ад Барнаула.
Геаграфія
Раён размешчаны на паўночным усходзе края. Мяжуе з Зарынскім, Кытманаўскім, Цалінным і Яльцоўскім раёнамі Алтайскага края. На ўсходзе мяжуе з Пракоп’еўскім раёнам Кемераўскай вобласці. Плошча — 2000 км².
Рэльеф узгорысты, адгор’і Салаірскага кражу. Клімат кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня −16,5 °C, ліпеня +18,8 °C. Гадавых атмасферных ападкаў — 520 мм. Глебы — чарназёмныя ападзоленыя, часткова вышчалачаныя, шэрыя лясныя, балотныя. Здабываюцца гліна, пясок, разведаны запасы друзу, граніту, золата.
Па тэрыторыі раёна працякаюць рэкі Чумыш, Уксунай, Тогул.
Быстроўка (Смаленская вобласць)
Быстроўка (Быстровка) — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Казіміраўскага сельскага паселішча. Насельніцтва — 31 жыхар (2007).
Белакапытнік
Белакапытнік — шматзначны тэрмін.
Быстроўка (Смаленская вобласць)
Геаграфічнае становішча
Размешчана ў заходняй частцы вобласці за 9 км на поўдзень ад Рудні, за 10 км на поўдзень ад аўтадарогі Арол — Віцебск. За 10 км на поўнач ад вёскі размешчана чыгуначная станцыя Рудня на лініі Смаленск — Віцебск.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.
Абок (горад)
Абок (أوبوك) — партовы горад у Джыбуці, адміністрацыйны цэнтр аднайменнага рэгіёна.
Гісторыя
У канцы 2002 года марскія пехацінцы ЗША прыбылі ў Абок, дзе праходзілі трэніроўкі перад уварваннем у Ірак.
Геаграфічнае становішча
Цэнтр горада размяшчаецца на нулявой вышыні над узроўнем мора.
Абок
Абок — шэраг геаграфічных назваў.
Значэнні:
Алафон
Алафо́н фанемы (ад allos іншы, розны і phōnē гук), гук мовы, у якім праяўляецца (рэалізуецца ў мове) фанема мовы.
У залежнасці ад фанетычнай пазіцыі фанема рэалізуецца рознымі алафонамі, але ў кожнай пазіцыі — толькі адным з іх; у адной і той жа фанетычнай пазіцыі алафоны ўзаемазамяняцца не могуць.
У кожнага алафона фанемы ёсць фанетычныя пастаянныя прыметы (іначай канстытутыўныя ці вызначальныя), паводле якіх гэтая фанема адрозніваецца ад іншых фанем.
Таксама ў кожнага алафона фанемы ёсць фанетычная пераменная прымета, паводле якой ён адрозніваецца ад іншых алафонаў гэтай самай фанемы.
Біфштэкс па-татарску
Тата́рскі біфштэ́кс, Біфштэ́кс па-тата́рску — старадаўняя страва стэпавых качэўнікаў з сырога мяса (пачаткова, з каніны).
Малінавыя жукі
Малінныя жукі, Малінавыя жукі, або Маліннікі (Byturidae) — сямейства насякомыя з атрада цвердакрылыя. Па ўсім свеце сустракаюцца 16 відаў, з якіх 2 сустракаюцца ў Паўночнай Амерыцы. У Беларусі 2 віды: малінны жук звычайны і малінны жук охрацэус.
Апісанне
Маліннікі — жукі невялікіх памераў, даўжынёй ад 2,5 да 5,5 мм.
Аўгустс Кірхенштэйнс
Аўгустс Кірхенштэйнс (Augusts Kirhenšteins;,  — , Рыга) — латвійскі навуковец, палітычны і дзяржаўны дзеяч, прэм’ер-міністр Латвіі ў 1940 годзе, старшыня Вярхоўнага Савета Латвійскай ССР у 1940—1952 гадах.
Паходзіў з сялянскай сям’і з нямецкімі каранямі. Пасля заканчэння школы ў Рызе вывучаў ветэрынарную медыцыну ў Тарту. У 1905 годзе ўдзельнічаў у рэвалюцыі на тэрыторыі Латвіі.
Атрымаў адукацыю ў Цюрыхскім універсітэце ў галіне медыцыны, пасля чаго выехаў у Сербію, дзе падчас Першай сусветнай вайны служыў лекарам у арміі.
Пасля вяртання ў Латвію заняў ветэрынарны факультэт Рыжскага ўніверсітэта. Акрамя навуковай дзейнасці займаўся грамадска-палітычнымі справамі — быў прыхільнікам сацыял-дэмакратыі, узначальваў Таварыства латвійска-савецкай дружбы.
У 1940 годзе ён быў прызначаны прэзідэнтам Карлісам Улманісам (пад ціскам СССР і асабіста Андрэя Вышынскага) кіраўніком латвійскага ўрада. Актыўна падтрымліваў акупацыю Латвіі Савецкім Саюзам, у выніку чаго заняў пасаду старшыні Вярхоўнага Савета Латвійскай ССР, якую ён займаў да 1952 года.
Пасля нападу Трэцяга рэйха на СССР ён быў эвакуіраваны ў Маскву, дзе быў прызначаны намеснікам старшыні Вярхоўнага Савета СССР.
У 1945—1962 гадах быў прэзідэнтам Латвійскага інстытута мікрабіялогіі і вірусалогіі ў Рызе.
Табунскі раён
Табунскі раён (Табу́нский райо́н) — адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэнне (сельскі раён) і муніцыпальнае ўтварэнне (муніцыпальны раён) у Алтайскім краі Расіі.
Адміністрацыйны цэнтр — сяло Табуны, размешчанае за 370 км ад Барнаула.
Геаграфія
Раён размешчаны на захадзе края. Мяжуе з Благавешчанскім, Кулундзінскім і Слаўгарадскім раёнамі Алтайскага края, а таксама з Казахстанам. Плошча — 1960 км². Рэльеф раўнінны. Здабываюцца пясок, гліна. Клімат рэзка кантынентальны. Сярэдняя тэмпература студзеня −18,5 °С, ліпеня +20,5 °С, колькасць атмасферных ападкаў — 230—250 мм. Глебы каштанавыя.
Дварэцкі сельсавет (Лунінецкі раён)
Дварэ́цкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Лунінецкім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтр — вёска Дварэц.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў Лунінецкім раёне Пінскай вобласці. З 8 студзеня 1954 года — у Брэсцкай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Бродніцкага сельсавета, 1 снежня 1975 года — тэрыторыя скасаванага Любачынскага сельсавета (вёскі Азярніца, Боркі і Любачын). На 1 студзеня 1974 года ў складзе сельсавета 3 населеныя пункты. 11 жніўня 1980 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Язвінскага сельсавета (вёскі Любажэрдзе, Ракітна, Сасноўка, Яжаўкі і Язвінкі), у склад Вулькаўскага сельсавета перададзена вёска Бродніца. 27 снежня 2022 года скасавана вёска Урэчча.
Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета складае 6324 чалавекі, з іх 98,9 % — беларусы.
Kerbal Space Program
Kerbal Space Program («Кербінская касмічная праграма»), ці скарочана KSP — камп’ютарная гульня у жанры касмічнага сімулятара для Microsoft Windows, Mac OS X, Linux, PlayStation 4 і Xbox One, якая была выпушчана 25 красавіка 2015. Распаўсюджваецца з дапамогай лічбавай дыстрыбуцыі у афіцыйнай краме KSP Store, а з 20 сакавіка 2013 года даступна ў Steam. Скарочаная магчымасцямі версія 0.18.3 застаецца ў вольным доступе ў якасці дэмаверсіі. KSP мае падтрымку мадыфікацый, большасць з якіх змешчаны на афіцыйным вэб-сайце модынгу: SpacePort.
Геймплэй
Kerbal Space Program — гэта шматжанравая гульня, у якой гулец стварае сваю касмічную праграму. Гульцу патрэбна стварыць і пабудаваць касмічны карабель ці ракету, здольную даставіць экіпаж спачатку ў космас і на іншыя планеты. У распараджэнні маюцца шматлікія часткі і камплектуючыя, якія можна выкарыстоўваць для зборкі карабля. Кожная частка мае сваю функцыю і ўплывае на магчымасці карабля ў палёце. Таксама прысутнічае ангар для гарызантальнай зборкі звычайных караблёў і арбітальных самалётаў.
Караблі кіруюцца «кербанаўтамі», жыхарамі планеты Кербін. Асноўнымі навігацыйным прыборам у гульні з’яўляецца «навігацыйны шар»(Navball), аналаг авіягарызонта з адлюстраваннем вектару і антывектару хуткасці, вектару на мэту, хуткасці і курсу (хуткасць карабля паказваецца адносна паверхні, цэнтру нябеснага цела альбо абранай мэты), альтыметр, паказальнік вертыкальнай хуткасці з лагарыфмічнай шкалой. Таксама ў кабіне прысутнічае ўказальнік радарнай вышыні.
У версіі 0.22 быў даданы рэжым кампаніі (Career Mode). Падчас гульні патрэбна зарабляць «ачкі навукі» (Science) з дапамогай розных навуковыя эксперыментаў і даследаванняў біёмаў. Ачкі навукі дазваляюць гульцу адкрываць новыя дэталі і прыборы, развіваючы «дрэва тэхналогій» (Tech Tree).
Зорная сістэма
Кербальская сістэма — адзіная даступная ў гульні зорная сістэма, цэнтральным аб’ектам якой з’яўляецца зорка Кербал у планетнай сістэме, у якой існуюць 5 планет, 9 спадарожнікаў планет і 2 карлікавыя планеты. Толькі Кербін і Лейт маюць атмасферу з кіслародам, і толькі на Кербіне існуе жыццё. У параўнанні з Сонечнай сістэмай, Кербальская сістэма вельмі малая.
Спіс аб’ектаў сістэмы Кэрбол:
Гісторыя дадання аб’ектаў:
Мадыфікацыі
Гульня падтрымлівае вялікія магчымасці для модынгу. У выніку гульня прыцягнула значную модынг-суполку, на сённяшні дзень выпушчаны сотні мадыфікацый. Гэтыя змены дадаюць у гульню новую функцыянальнасць, якая дазваляе канструяваць такія аб’екты, як наземныя транспартныя сродкі і самалёты, значна прасцей, чым у асноўнай гульні.
Неадпаведнасці
Прыцягненне цел з іх памерамі нашмат больш, чым магло б быць у рэальным жыцці, з прычыны велізарнай шчыльнасці іх рэчыва (~56 тонн/м³ у Кэрбіна).
У гульні значна спрошчана аэрадынамічная мадэль, якая не ўлічвае мноства фактараў, такіх як: арыентацыя часткі (толькі для крылаў, у іх іншая аэрадынамічная мадэль, пра іх ніжэй), змяшчэнне яе за іншай часткай (калі адна частка знаходзіцца за іншай, то іх супраціўленне складваецца), крылы ствараюць пад’ёмную сілу незалежна ад арыентацыі (калі крыло паставіць вертыкальна, самалёт усё роўна будзе падымацца), адсутнасць эфектаў экрану/звальвання/штопару і г. д. У выніку атмасферная мадэль непоўная і месцамі нават вар’яцкая, напрыклад, карабель можа лёгка страціць кіраванне пры зваходзе ў шчыльныя слаі атмасферы, пры тым што ў трапасферным палёце ён стабільны, таксама істотная пад’ёмная сіла з’яўляецца толькі ў шчыльных слаях атмасферы, у выніку чаго істотна змяніць курс карабля з дапамогай атмасферы і застацца на арбіце ці прытармазіць, «блінчыкамі» адскокваючы ад атмасферы, рэгуляваць сілу тармажэння вуглом атакі і г. д. не атрымліваецца.
Мадэляванне фізікі ажыццяўляецца злучальным праграмным рухавіком PhysX, які выкарыстоўваецца ў якасці часткі Unity 3D. Унікальная асаблівасць гульні палягае ў тым, што фізічны рухавік павінны правільна апрацоўваць адлегласці ў дыяпазоне не менш 13 парадкаў велічыні і хуткасці парадку некалькіх кіламетраў за секунду, для чаго спатрэбілася некалькі абыходных шляхоў, каб пазбегнуць праблем з вылічальнай устойлівасцю. Некаторыя памылкі такога роду да гэтай пары не вырашаны цалкам.
Запланаваныя магчымасці
Паводле звестак з сайта гульні, некаторыя функцыі плануюцца ў KSP у будучыні. Асноўныя запланаваныя новаўвядзенні:
Магчымасці, якія ніколі не з’явяцца ў гульні:
Замачак (Львоўская вобласць)
Замачак (За́мочок) — вёска ў Жоўкіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Авернь
Авернь (Auvergne) — рэгіён у цэнтры Францыі. Мяжуе на поўначы з Цэнтрам i Бургундыяй, на ўсходзе — з Ронай-Альпамі, на поўдні — з Поўдзень-Пірэнеямі i Лангедок-Русільёнам, на захадзе — з Лімузенам. Плошча 26 013 км². Насельніцтва па стане на 2007 год складала 1 339 247 чалавек. У склад рэгіёна ўваходзяць 4 дэпартаменты: Алье, Канталь, Луара Верхняя і Пюі-дэ-Дом. Адміністрацыйны цэнтр і найбуйнейшы горад — Клермон-Феран (139 006 жыхароў).
Малітва
Малітва — зварот да звышнатуральных ці асацыяваных з Богам істот, а таксама тэкст гэтага звароту.
Малітва часта прымае выгляд глыбокай пашаны, ўсхвалення, просьбы ці проста выкладу сваіх думак. Малітва таксама часта прымае формы абраду.
Абдулай Вад
Абдулай Вад (Abdoulaye Wade; нар., , Французская Заходняя Афрыка) — прэзідэнт Сенегала з 1 красавіка 2000 па 2 красавіка 2012.
Біяграфія
У 1974 у згодзе з прэзідэнтам тады аднапартыйнага Сенегала Леапольдам Седарам Сенгорам заснаваў апазіцыйную партыю СДП. У 1976 ў Сенегале быў прыняты закон аб дазволе дзейнасці ўсяго трох палітычных партый, кожная з якіх павінна была вызнаваць адну з асноўных ідэалогій (сам Сенгор узначальваў Сацыялістычную партыю), і СДП прыняла ідэалогію лібералізму. Вад удзельнічаў у прэзідэнцкіх выбарах у 1978 супраць Сенгора і 1983, 1988 і 1993 супраць яго пераемніка Абду Дыуфа, але займаў другое месца. Супрацоўнічаў з урадам, займаючы міністэрскія пасты (міністр без партфеля ў красавіку 1991 - кастрычніку 1992, дзяржаўны міністр у сакавіку 1995 - сакавіку 1998), арыштоўваўся за антыўрадавую дзейнасць і знаходзіўся ў эміграцыі ў Францыі. Вярнуўшыся адтуль 27 кастрычніка 1999, Вад ў першым туры прэзідэнцкіх выбараў, які прайшоў 27 лютага 2000 зноў быў другім, але выйшаў у другі тур, дзе перамог прэзідэнта Абду Дыуфа дзякуючы падтрымцы астатніх кандыдатаў, атрымаўшы 58,47%. У красавіку 2001 СДП атрымала большасць і ў парламенце. У тым жа годзе была прынятая новая канстытуцыя, уводзячы пяцігадовы прэзідэнцкі тэрмін, прычым сам Вад заставаўся на пасадзе на працягу сямі гадоў. 11 сакавіка 2007 г. адбыліся новыя прэзідэнцкія выбары, на якіх Абдулай Вад перамог у першым туры, атрымаўшы 55,9%. Спробы апазіцыйных кандыдатаў аспрэчыць вынікі ў Канстытуцыйным судзе не мелі поспеху. Абдулай Вад падтрымлівае стварэнне Злучаных Штатаў Афрыкі.
NGC 2898
NGC 2898 (іншыя абазначэнні — MCG 0-24-18, ZWG 6.48, NPM1G +02.0221, IRAS09271+0217, PGC 26950) — галактыка ў сузор’і Гідра.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Фаналогія
Фаналогія (ад phōnē гук і logós слова, вучэнне) — раздзел фанетыкі, які вывучае фанемы і іх сістэму.
Асноўныя палажэнні вучэння аб фанеме выкарыстоўваюцца пры разглядзе суперсегментных з’яў: націску, інтанацыі, сінгарманізму і інш. Ідэі фаналогіі знаходзяць прымяненне ў тэорыі пісьма — графіцы і арфаграфіі, пры стварэнні алфавітаў, практычнай транскрыпцыі і транслітарацыі, а таксама пры апісанні з’яў словаўтварэння і граматыкі.
Асноўныя пытанні
Да ліку асноўных пытанняў фаналогіі належаць: вызначэнне існасці самой фанемы, г.зн., вызначэнне тых прыкмет, якія складаюць змест фанемы; высвятленне суадносін, з аднаго боку, паміж фанемай і гукамі, у якіх яна рэалізуецца, а з іншага боку, з іншымі фанемамі.
Моўны апарат чалавека можа ўтвараць мноства самых разнастанных у фізічных адносінах гукаў. Але далёка не ўсе яны служаць сродкам адрознення значымых моўных адзінак (марфем, слоў). Напрыклад, розныя ў акустычных і артыкуляцыйных адносінах гукі [т] і [т°] у словах там і т°ом успрымаюцца носьбітамі беларускай мовы як адзін гук [т]. Пры моўных зносінах іх адрозненне неістотнае (адрознівальную функцыю выконваюць гукі |а| і [о]). У іншых, напрыклад лезгінскай мове, наадварот, словы могуць адрознівацца толькі гэтымі гукамі. Гэта азначае, што для пэўнага моўнага калектыву важныя не ўсе магчымыя гукі, а толькі тыя, што служаць сродкам адрознення слоў і іх форм. Такія асноўныя функцыянальна важныя адзінкі мовы, якія служаць для адрознення (ці атаясамлівання) слоў, марфем, называюць фанемамі. Уся разнастайнасць гукаў у кожнай мове зводзіцца да невялікай колькасці фанем, якія ўтвараюць звычайна рацыянальную і эканомную сістэму (у розных мовах свету колькасць фанем вар’іруецца ад 12 да 80).
Фаналогія вывучае гукавы бок мовы ў яго функцыянальным аспекце, таму фаналогію яшчэ называюць функцыянальнай фанетыкай ( Фанетыка).
У цэнтры ўвагі фаналогіі як навуковай дысцыпліны — праблема тоеснасці фанемы як мінімальнай (непадзельнай у часе) сэнсаадрознівальнай адзінкі гукавога ладу мовы. Так, фаналогія вызначае прыкметы, якія складаюць змест фанемы, высвятляе суадносіны, з аднаго боку, паміж фанемай і гукамі, у якіх яна рэалізуецца ў моўнай плыні, а з другога боку, з марфемай, словам. У задачы фаналогіі ўваходзіць таксама вызначэнне колькаснага складу фанем у мове, выяўленне сувязей, што існуюць паміж асобнымі фанемамі і іх групамі, інакш кажучы, устанаўленне сістэмы фанем.
Гісторыя
Ідэі Бадуэна дэ Куртэнэ аб розных аспектах фанетыкі — акустчна-артыкуляцыйным і функцыянальным, аб ролі гукаў «у механізме мовы» зрабілі вялікі ўплыў на развіццё фанетычных даследаванняў у рускім і сусветным мовазнаўстве, з’явіліся зыходнымі тэарэтычнымі пасылкамі для розных фаналагічных школ 20 ст.
Вялікую ролю ў фарміраванні агульнай тэорыі фаналогіі мелі працы Л. У. Шчэрбы, які вызначыў фанему як адзінку, здольную дыферэнцыраваць словы і іх формы, а таксама працы М. С. Трубяцкога і Р. В. Якабсона. Як самастойная дысцыпліна фаналогія пачала фарміравацца ў канцы 19 ст. і канчаткова аформілася ў 1930-я гады ў Еўропе (пражская лінгвістычная школа, капенгагенская школа — Л. Ельмслеў, О. Есперсен, X. Педэрсен і інш., лонданская школа Д. Джоунза) і ў ЗША (як раздзел дэскрыптыўнай лінгвістыкі). У СССР склаліся дзве фаналагічныя школы — ленінградская (Л. У. Шчэрба, Л. Р. Зіндэр, М. I. Матусевіч, Л. В. Бандарка і інш.) і маскоўская (Р. І. Аванесаў, У. М. Сідараў, М. В. Паноў і інш.). Да 1930-х гадоў адносіцца і пачатак дыяхранічнай фаналогіі, у развіцці якой вялікае значэнне, мелі працы Я. Дз. Паліванааа, Р. В. Якабсона, А. Марцінэ і інш.
Лонданскі мост
Мост размешчаны паміж Таўэрскім мостам і чыгуначным мостам вуліцы Кенан-стрыт.
Фаналогія
Сучасныя калізіі
Развіваючы ідэі I. А. Бадуэна дэ Куртэнэ, розныя фаналагічныя школы падыходзяць, аднак, з розных бакоў да цэнтральнага пытання фаналогіі — вызначэння сутнасці фанемы, г. зн. вызначэння тых прыкмет, якія складаюць змест фанемы. Яны па-рознаму асвятляюць суадносіны паміж фанемай і гукамі, у якіх яна праяўляецца ў моўнай плыні. Гэта тлумачыцца найперш тым, што фанемы, як і іншыя адзінкі мовы, маюць двума спосабы існавання — у сістэме мовы, дзе яны знаходзяцца ў адносінах апазіцыі (проціпастаўлення адна адной), і ў тэксце, дзе яны рэалізуюцца ў канкрэтным гуку. У сувязі з гэтым адны даследчыкі вызначаюць і апісваюць фанему праз фаналагічную апазіцыю, другія — праз фаналагічную пазіцыю.
Лонданскі мост
Мост быў адкрыты 17 сакавіка 1973 года, аднак задаўга да гэтага на гэтым месцы таксама існавалі масты. Нейкі час мост, які існаваў на гэтым месцы, быў адзіным праз Тэмзу, адсюль і назва.
Канструкцыя Лонданскага моста нагадвае мост Ватэрлоа, але мае дзве апоры (у Ватэрлоа — чатыры).
Фаналогія
Сучасныя калізіі
Асноўнае разыходжанне ў тэорыі фанем звязана з крытэрыем фанемнай ідэнтыфікацыі гукаў маўлення — фізічнай ці функцыянальнай (у другім аспекце — фанетычнай ці марфемнай). У першым выпадку вучоныя апіраюцца на фанетычны крытэрый атаясамлівання, гэта значыць фанема трактуецца як аўтаномная адзінка мовы, якая ўяўляе сабой клас падобных гукаў, ці гукатып (Л. У. Шчэрба, Л. Р. Зіндэр, Дж. Джоунз, некаторыя амерыканскія дэскрыптывісты), а асноўным кантэкстам рэалізацыі і фукцыяніравання фанемы з’яўляецца толькі фанетычнае слова (фанетычны сегмент). У другім выпадку, пры функцыянальна-марфематычным падыходзе, у цэнтры ўвагі знаходзіцца сэнсаадрознівальная функцыя фанемы, а асноўным кантэкстам функцыяніравання фанемы лічацца марфемы і словы. Фанема пры такім падыходзе не аўтаномная фанетычная адзінка, а будаўнічы кампанент марфемы, праз тоеснасць якой вызначаецца і тоеснасць фанемы ў розных яе праяўленнях.
Галяшава (Смаленская вобласць)
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была акупавана нямецкімі войскамі ў ліпені 1941 года, вызвалена ў кастрычніку 1943 года.
Зарышчэ
Зарышчэ (За́рище) — вёска ў Жоўкіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Зігфрыдс Ганна Мейеровіцс
Зігфрыдс Ганна Мейеровіцс (Zigfrīds Anna Meierovics;, — , Тукумс) — латвійскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, прэм’ер-міністр Латвіі ў 1921-1924 гадах.
Нарадзіўся ў сям'і лекара і хатняй гаспадыні, бацька — габрэй, маці — латышка. Паколькі маці памерла праз два дні пасля нараджэння хлопчыка, а бацька пакутаваў ад псіхічнага захворвання, яго дзядзька даглядаў за ім усё дзяцінства. Скончыў гарадскую гімназію ў Тукумсе (1905), каб далей вучыцца ў гандлёвай школе ў Рызе. З 1907 па 1911 год вучыўся ў мясцовай політэхніцы.
У 1918 годзе стаў членам Часовай латышскай нацыянальнай рады, ад яе імя падаў у Лондане заяўку аб прызнанні Вялікабрытаніяй маладой Латвійскай Рэспублікі, якое адбылося 11 лістапада 1918 года.
Двойчы быў прэм'ер-міністрам Латвіі: упершыню з 19 чэрвеня 1921 года па 26 студзеня 1923 года, затым з 28 чэрвеня 1923 года па 26 студзеня 1924 года. Трагічна загінуў у аўтамабільнай катастрофе каля Тукумса ва ўзросце 38 гадоў.
Casus belli
Casus belli (Ка́зус бэ́лі, літ.: выпадак вайны) — юрыдычны тэрмін рымскага права, які пазначае фармальны повад для аб’явы вайны. Шырока выкарыстоўваецца ў гістарыяграфіі, дзе таксама вызначаецца casus foederis, які прадугледжвае ўступ у вайну, зыходзячы з умоў саюзнага дагавора з адным з ваюючых бакоў.
Тэрмін быў вернуты ў шырокае выкарыстанне ў XVII – XVIII стагоддзях дзякуючы працам Гуга Гроцыя (1653) і Карнэліуса ван Бенкешука (1707) ў часы станаўлення дактрыны jus ad bellum (права вайны).
Першая сусветная вайна
Класічным прыкладам casus belli з’яўляецца забойства аўстрыйскага эрцгерцага Франца Фердынанда ў Сараева 28 чэрвеня 1914 сербскім студэнтам Гаўрылам Прынцыпам, які з’яўляўся членам рэвалюцыйнай арганізацыі «Млада Босна», што дала Аўстра-Венгрыі права выставіць ўльтыматум Сербіі. Няпоўнае выкананне ўмоў ультыматума стала повадам для аб’явы Аўстра-Венгрыяй вайны Сербіі.