cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Храналагічная табліца
Агульнапрынятай у большасці краін з’яўляецца храналогія на аснове Хрысціянскай эры («наша эра») (з моманту меркаванага нараджэння Ісуса Хрыста).
Паводле даных пісьмовых крыніц найбольш дакладна (з дакладнасцю да года) можна вызначыць даты да 900 года да н.э., а з дакладнасцю да некалькіх дзесяцігоддзяў — да 3 тысяч гадоў да н.э. Больш старажытныя падзеі (да 50 тысяч гадоў назад) звычайна датуюцца на падставе радыевугляроднага аналізу, а больш раннія — іншымі фізічнымі метадамі. Пры выкарыстанні радыевугляроднага аналізу звычайна выкарыстоўваецца формула XXX гадоў назад (пры гэтым пунктам адліку з’яўляецца 1950 год нашай эры), аднак для карэктнага ўсталявання даты неабходна выкарыстоўваць калібравальныя табліцы.
Свіслацкая пушча
Свіслацкая пушча — паўночная частка Белавежскай пушчы на правым беразе ракі Нараў, у Свіслацкім раёне Гродзенскай вобласці. Плошча 25 тыс. га.
Паўночную ўскраіну займаюць чарнічныя і мшыстыя боры і суборы. У цэнтральнай частцы ў даліне ракі Рудаўка і ўздоўж Нарава на нізінных праточных балотах растуць чорнаалешнікі з дзялянкамі ельнікаў і шыракалістых лясоў. У паўднёвай частцы масівы верхавых (хваёвых), пераходных і нізінных (пухнатабярозавых), а таксама бязлесных гіпнава-асотавых балатоў.
Цяжкая вада
Ця́жкая вада́ (хімічны сімвал D2O або ²H2O) — аксід дэйтэрыю, вада H2O, у якой звычайны атам вадароду (протый) замешчаны цяжкім ізатопам вадароду — дэйтэрыем, у якім у дадатак да пратона ёсць яшчэ адзін нейтрон.
Існуе таксама паўцяжкая вада HDO, з адным атамам дэйтэрыю.
Гісторыя
Амерыканскі хімік Гаральд Клейтан Урэй у 1931 годзе апублікаваў апісанне тэхналогіі аддзялення дэйтэрыю ад звычайнага вадароду, а ў 1934 годзе Гілберт Ньютан Льюіс першым здабыў чыстыя ўзоры цяжкай вады.
Першы завод для камерцыйнай вытворчасці цяжкай вады быў пабудаваны ў Нарвегіі ў 1934 годзе канцэрнам Norsk Hydro. Завод быў разлічаны на выраб 12 тонаў цяжкай вады ў год. Падчас Другой сусветнай вайны ў 1942—1943 гадах брытанцы некалькі разоў спрабавалі знішчыць завод, каб спыніць праграму распрацоўкі ядзернай зброі фашысцкай Германіі. Нарэшце 20 лютага 1944 года яны знішчылі завод, скінуўшы каля 400 бомбаў (на падставе гэтай гісторыі быў зроблены фільм «Героі Тэлемарку» з удзелам Керка Дугласа).
Хімічныя ўласцівасці
Цяжкая вада мае трохі меншую распушчальнасць за звычайную ваду. Эксперыменты з мышамі паказалі, што спажыванне толькі цяжкай вады запавольвае працэс мітозу, дзялення клетак. Цяжкая вада не лічыцца таксінам ці атрутай, але некаторыя метабалічныя рэакцыі патрабуюць толькі звычайную лёгкую ваду, і таму спажыванне цяжкай вады чалавекам можа выклікаць пэўныя праблемы.
Выкарыстанне
Адна з самых важных уласцівасцей цяжкай вады гэта тое, што яна ў адрозненні ад звычайнай вады не паглынае нейтроны, і таму яна выкарыстоўваецца ў некаторых тыпах атамных рэактараў для запавольвання нейтронаў (звычайная вада таксама добра запавольвае нейтроны, але яна ў дадатак іх паглынае). Запавольванне нейтронаў патрэбнае для таго, каб яны маглі ўступаць у рэакцыю з уранам у рэактары. Такая тэхналогія ўжываецца, напрыклад, у канадскім рэактары CANDU.
У некаторых іншых мадэлях рэактараў ужываецца звычайная вада, але тады рэактару патрэбны ўзбагачаны ўран для дасягнення ланцуговай рэакцыі. У мадэлях з цяжкай вадой можна выкарыстоўваць неўзбагачаны ўран (напрыклад, 0,7 % 235U у рэактары CANDU).
Яшчэ адзін прыклад выкарыстання — пошук нейтрына. Садбургская абсерваторыя нейтрына ў Антарыа ўзяла на пракат 1000 тон цяжкай вады, якую памясцілі ў спецыяльны дэтэктар нейтрына на глыбіні 3 кіламетры пад зямлёй. Садбургская абсерваторыя нейтрына рэгіструе радыяцыю Чаранкова, калі нейтрына пралятаюць праз рэзервуар з цяжкай вадой.
Цяжкая вада таксама ўжываецца як ізатопны індыкатар у хіміі і біялогіі.
Выраб
На зямлі паўцяжкая вада HDO сустракаецца ў звычайнай вадзе ў прапорцыі 1 на 3200. Яна можа быць выдзеленая шляхам дыстыляцыі, шматступеннага электролізу, рэктыфікацыі вады, іоннага абмену, рэктыфікацыі аміяку, а таксама з дапамогай іншых хімічных рэакцый, якія па-рознаму рэагуюць на протый і дэйтэрый. Як толькі HDO пачынае мець істотную прапорцыю ў вадзе, то пачынаюць з'яўляцца і малекулы цяжкай вады D2O, паколькі малекулы вады часта абменьваюцца між сабой атамамі вадароду.
Найбуйнейшым вытворцам цяжкай вады ў свеце з'яўляецца Канада, на другім месцы — Індыя.
Помнік у гонар воінаў-вызваліцеляў (Гарадок)
Помнік у гонар воінаў-вызваліцеляў — помнік у Гарадку (Беларусь), размешчаны на вуліцы Баграмяна.
Горад Гарадок быў вызвалены 24 снежня 1943 г. 11-й гвардзейскай арміяй 1-га Прыбалтыйскага фронту ў ходзе Гарадоцкай наступальнай аперацыі.
У баях за горад прымалі ўдзел воіны 2-й гвардзейскай мінамётнай дывізіі. У ліку 12 воінскіх часцей, якія вызначыліся ў гэтых баях, ёй прысвоена найменне «Гарадоцкай». У 1983 г. да 40-годдзя з дня вызвалення Гарадка ў гонар воінаў 2-й гвардзейскай Чырванасцяжнай ордэна Аляксандра Неўскага Гарадоцка-Берлінскай мінамётнай дывізіі вучнямі школы № 703 г. Масквы быў распрацаваны і ажыццёўлены праект помніка.
Архітэктура
Помнік мае асіметрычную кампазіцыю, дамінантай якой з'яўляецца вертыкальная стэла з рэльефнымі выявамі ордэнаў Чырвонага Сцяга і Аляксандра Неўскага. На другім плане — гарызантальная бетонная панель са стылізаванай рамай ракетнай устаноўкі, мемарыяльнай дошкай-прысвячэннем, выявамі зоркі і ордэнскай стужкі.
Лявонкавічы
Ляво́нкавічы (, Левонковичи) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Цяцеркаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Пераброддзе Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Мікшаны
Мікша́ны (, Микшаны) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гудагайскага сельсавета.
11 лютага 1972 года вёска перададзена са складу Ізабелінскага сельсавета ў Астравецкі сельсавет.
Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан (Хвайніца)
Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан — вайсковае пахаванне ў в. Хвайніца, размешчана каля школы.
У брацкай магіле пахаваны 3 лётчыкі, якія загінулі ў чэрвені 1941 г., 11 воінаў, што загінулі 25— г. пры ліквідацыі акружанай групоўкі нямецкіх войск, 4 партызаны 9-й Кіраўскай партызанскай брыгады, што загінулі ў баі супраць карнікаў  г.. сярод пахаваных Герой Савецкага Саюза Аляксандр Канстанцінавіч Шомін. У 1958 г. на магіле ўстаноўлены абеліск.
Цёмная пушча
Цёмная пушча — лясны масіў у Сенненскім раёне Віцебскай вобласці, за 5 км на поўдзень ад г.п. Багушэўск. Плошча 1 тыс. га.
У мінулым на 90 % складалася з ельнікаў, якія надавалі масіву выгляд дрымучых цёмнахваёвых лясоў тайговага тыпу (захаваліся на 15 % тэрыторыі, астатнія змяніліся асіннікамі, часткова бярэзнікамі і шэраалешнікамі). Месцамі сустракаюцца чорнаалешнікі.
Зона адпачынку і турызму.
Ясенцы
Я́сенцы (, Ясенцы), або Ясянцы — вёска ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Завалочыцкага сельсавета.
У перыяд з 2013 па 2018 гады знаходзілася ў складзе Калаціцкага сельсавета.
Спіс аб’ектаў PGC (2142001—2143000)
Гэта спіс аб'ектаў Спіс аб'ектаў PGC (2142001—2143000)
Старая пушча
Старая пушча — лясны масіў у Мёрскім раёне Віцебскай вобласці, на паўночным усходзе ад вёскі Даўгінава. Плошча 0,9 тыс. га.
Пераважаюць кіслічныя ельнікі і вытворныя ад іх бярэзнікі і асіннікі. Шэраалешнікавыя лясы займаюць ускраіны пушчы. У дрэвастоях сустракаецца дуб звычайны. У падлеску ляшчына, брызгліна барадаўчатая, бружмель лясны. На захад ад пушчы працякае рака Волта, усходняя частка ляснога масіва ў складзе вадаахоўнай зоны Заходняй Дзвіны.
Папулярнае месца турызму і адпачынку.
Гетэрагенны ядзерны рэактар
Гетэрагенны ядзерны рэактар — рэактар, у якім ядзернае паліва канструктыўна аддзелена ад запавольніка і іншых элементаў актыўнай зоны.
Асноўны прызнак гетэрагеннага рэактара — наяўнасць цеплавыдзяляльных элементаў (ЦВЭЛаў). ЦВЭЛы могуць мець розную форму (стрыжні, пласціны і г. д.), але заўжды ёсць выразная мяжа паміж палівам, запавольнікам, цепланосьбітам і г. д.
Міндзяны
Міндзя́ны (, Миндяны) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гудагайскага сельсавета.
Мількі (Браслаўскі раён)
Мі́лькі (, Мильки) — аграгарадок у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Цяцеркаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска i маёнтак Мількі I, Мількі II i Мількі III y складзе гміны Ёды Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Яўсеевічы (Глускі раён)
Яўсе́евічы (, Евсеевичи) — вёска ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Завалочыцкага сельсавета.
Помнік Кірылу Пракопавічу Арлоўскаму
Помнік Арлоўскаму Кірылу Пракопавічу — бюст у в. Мышкавічы Кіраўскага раёна, размешчаны на плошчы, каля Дома культуры. Пастаўлены ў 1977 г. на ўшанаванне памяці былога старшыні калгаса «Рассвет», ураджэнца вёскі, Героя Савецкага Саюза, Героя Сацыялістычнай Працы К. П. Арлоўскага.
Геаграфія Еўрапейскага саюза
Геаграфія Еўрапейскага саюза апісвае геаграфічныя асаблівасці Еўрапейскага саюза. ЕС размешчаны на большай частцы Заходняй і Цэнтральнай Еўропы і ахоплівае 4 422 773 км². Яго еўрапейская тэрыторыя цягнецца ад паўночнага ўсходу Фінляндыі і паўночнага захаду Ірландыі, да паўднёвага ўсходу Кіпру і паўднёвага захаду Пірэнейскага паўвострава.
Геаграфія краін-членаў ЕС
Еўрапейскі саюз уключае 27 краін. Глядзець геаграфію кожнай краіны:
Фізічная геаграфія
Большая частка Еўрапейскага саюза знаходзіцца на еўрапейскім кантыненце. Значная частка кантынента, асабліва на усходзе, і некаторыя часткі на поўначы і ў цэнтры не з'яўляюцца часткай ЕС. Краіны-члены Еўрапейскага саюза мяжуюць з 19 іншымі краінамі.
Узрост Зямлі
Узрост Зямлі — час, які прайшоў з моманту ўтварэння Зямлі як самастойнай планеты. Паводле сучасных навуковых дадзеных узрост Зямлі складае 4,54 мільярдаў гадоў (4,54 гадоў ±1%). Гэтыя дадзеныя грунтуюцца на радыеізатопнай даціроўцы не толькі зямных узораў, але і метэарытнага рэчыва. Яны былі атрыманы ў першую чаргу з дапамогай свінец-свінцовага метаду. Гэта лічба адпавядае ўзросту найстарэйшых зямных і месяцавых узораў.
Геаграфія Еўрапейскага саюза
Фізічная геаграфія
Некалькі замежных і заморскіх тэрыторый і фармальныя члены ЕС (Для Іспаніі: Канарскія астравы, Сеута і Мелілья; для Партугаліі: Азорскія астравы, Мадэйра; для Вялікабрытаніі: Гібралтар і базы на Кіпры; для Францыі: Рэюньён, Французская Гвіяна, Марцініка, Гвадэлупа, Востраў Святога Марціна і Сен-Бартэльмі), а ў іншых выпадках тэрыторыі, звязаныя з краінамі-членамі не з'яюляюцца часткай ЕС (напрыклад, Грэнландыя, Фарэрскія астравы, Французская Палінезія і інш.).
Узрост Зямлі
Пасля навуковай рэвалюцыі і развіцця метадаў радыеізатопнай даціроўкі аказалася, што многія ўзоры мінералаў маюць узрост большы за мільярд гадоў. Найстарэйшыя са знойдзеных на гэты момант — дробныя крышталі цыркону з Джэк Хілз у Заходняй Аўстраліі — іх узрост не меншы чым 4404 мільёны гадоў. На аснове параўнання масы і свяцільнасці Сонца і іншых зорак была зроблена выснова, што Сонечная сістэма не можа быць нашмат старэйшая за гэтыя крышталі. Багатыя на кальцый і алюміній канкрэцыі, якія сустракаюцца ў метэарытах — самыя старыя вядомыя ўзоры, якія сфарміраваліся ў межах Сонечнай сістэмы: іх узрост роўны 4567 мільёнаў гадоў, што дае магчымасць высветліць узрост Сонечнай сістэмы і верхнюю мяжу ўзросту Зямлі. Існуе гіпотэза, што акрэцыя Зямлі пачалася неўзабаве пасля ўтварэння кальцый-алюмініевых канкрэцый і метэарытаў. Паколькі дакладны час акрэцыі Зямлі невядомы і розныя мадэлі даюць ад некалькіх мільёнаў да 100 мільёнаў гадоў, дакладны ўзрост Зямлі цяжка вызначыць. Акрамя таго, цяжка вызначыць абсалютна дакладны ўзрост найстарэйшых парод, якія выходзяць на паверхню Зямлі, бо яны складзены з мінералаў рознага ўзросту.
Геаграфія Еўрапейскага саюза
Фізічная геаграфія
Заморскія тэрыторыі краін-членаў ЕС уключаюць большасць тыпаў клімата, ад арктычнага да трапічнага. Большая частка насельніцтва жыве ў раёнах з міжземнаморскім (Паўднёвая Еўропа) і ўмераным кліматам (Цэнтральная Еўропа).
Рэкі
Наступныя рэкі з'яўляюцца самымі доўгімі ў ЕС:
Буйнейшыя гарады
У Еўрапейскім саюзе існуюць каля 16 гарадоў з насельніцтвам больш за мільён чалавек.Таксама існуюць агламерацыі, якія аб'ядноўваюць некалькі буйных гарадоў Напрыклад Рандстад (Амстэрдам, Ротэрдам, Гаага), Фламандскі ромб і інш.
Хваёвыя лясы
Хваёвыя лясы (сасновыя лясы) — светлаіглічныя лясы з перавагай хвоі ў дрэвавым ярусе. Распаўсюджаныя ў лясной і лесастэпавай зонах умеранага і субтрапічных паясоў, а таксама ў горна-лясным поясе. Растуць на супесках, пясках, вапняках, даламітах, тарфяных балотах. Распаўсюджаны хвойнікі мохавыя, чарнічныя, даўгамошныя, верасовыя, арляковыя, бруснічныя, асакова-сфагнавыя, сфагнавыя і інш.
Драбналістыя лясы
Драбналістыя лясы — лясы, прадстаўленыя галоўным чынам бярозай і асінай, г. зн. дрэвамі з дробным лісцем (у адрозненні ад шыракалістых лясоў). Драбналістыя лясы шырока распаўсюджаныя ў лясной зоне Усходне-Еўрапейскай і Заходне-Сібірскай раўнін, у горах і на раўнінах Далёкага Усходу.
Хваёвыя лясы
Беларусь
У межах Беларусі займаюць каля 48 тыс. км² і з'яўляюцца дамінуючай у краіне лясной фармацыяй. Большасць хваёвых лясоў краіны мае век ад 50 да 55 гадоў. Па адносінах да экалагічных асаблівасцей хваёвыя лясы Беларусі можна раздзяліць на тры групы:
Драбналістыя лясы
Беларусь
У Беларусі драбналістыя лясы распаўсюджаныя ў асноўным на месцы зведзеных хваёвых і шыракаліста-хваёвых лясоў. Такім чынам, большасць драбналістых лясоў краіны належыць да другасных фармацыяў. Карэннымі драбналістымі лясамі з'яўляюцца толькі тыя, якія растуць на балотах. Найбольшую плошчу займаюць бярэзнікі — каля 11,6 тыс. км² (16,2 % лесапакрытай плошчы Беларусі). Іх сярэдні ўзрост складае 35—40 гадоў. Агульная плошча асінавых лясоў каля 2 тыс. км². (2,5 % лесапакрытай плошчы краіны). Чорнаальховыя лясы займаюць каля 6,2 тыс. км², або 8,7 % усіх лясоў Беларусі.
Помнік Уладзіміру Ільічу Леніну (Бабруйск)
Помнік Уладзіміру Ільічу Леніну — помнік у г. Бабруйск, размешчаны на цэнтральнай плошчы Леніна.
Помнік, створаны скульптарам П. Белавусавым і архітэктарам М. Мызнікавым, устаноўлены ў 1969 годзе. У 2006 годзе быў рэканструяваны, у выніку чаго быў паменшаны пастамент.
Апісанне
Помнік выраблены з бронзы, чорнага лабрадарыту, бетону. Манументальная пластыка, выразнасць сілуэта, удала знойдзены маштаб ставяць помнік у шэраг лепшых твораў манументальнага мастацтва на Магілёўшчыне.
Рэдукаваная фотаметрычная велічыня
Рэдукава́ная фо́таметры́чная велічыня́ — фотаметрычная велічыня, утвораная па матэматычнай мадэлі лінейнага спектральна-адытыўнага для разгляданай з'явы прыёмніку:
дзе K — пераводны множнік ад адзінак энергетычных велічынь да адзінак, ужывальных у дадзенай сістэме рэдукаваных велічынь; — адносная спектральная адчувальнасць рэальнага або мадэльнага фотапрыёмніка.
У залежнасці ад выгляду крывой спектральнай адчувальнасці можна пабудаваць некалькі сістэм рэдукаваных фотаметрычных велічынь. У цяперашні час толькі адна такая сістэма — сістэма светлавых велічынь — з'яўляецца міжнародна-прызнанай. Сьстэма светлавых велічынь заснаваная на крывой спектральнай адчувальнасці чалавечага вока, адаптаванага да дзённага зроку.
Таксама можна вызначыць сістэму рэдукаваных фотаметрычных велічынь для бактэрыцыднага дзеяння, гадоўлі раслін, карцынагеннага дзеяння выпраменьвання, або напрыклад для жывёльнага зроку — бо ў шматлікіх жывёл крывыя спектральнай адчувальнасці вачэй не супадаюць з чалавечай крывой. Па гэтай прычыне вымярэнне колькасці святла пры дапамозе звычайных люксметраў пры вопытах, напрыклад, на пацуках, трэба рабіць з асцярогай — люксметр па прынцыпе свайго дзеяння выкарыстоўвае крывую спектральнай адчувальнасці чалавечага вока і колькасць святла, атрыманая пацукамі не будзе супадаць з паказаннямі прыбора.
Падгайцы (Браслаўскі раён)
Падга́йцы (, Подгайцы) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Цяцеркаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Ёды Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Цэра
Цэра (ад cera — воск) — прылада для пісьма, васкаваная дошчачка.
Залессе (Глускі раён)
Зале́ссе (, Залесье) — вёска ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Казловіцкага сельсавета.
Цэра
Звычайныя памеры дошчачкі — 8×14×0,8-1 см. На адным яе баку рабілі паглыбленне на 2-5 мм, так званы каўчэжац, яго запаўняліся воскам. Калі дошчачак было дзве іх злучалі, звычайна скуранымі раменьчыкамі, каб складаліся вошчанымі паверхнямі адна да другой. Калі дошчачак было болей, сярэднія ў складанцы маглі быць вошчаныя з абодвух бакоў. Пісалі па воску вострым канцом стыла, а лапаткай на другім канцы стыла — сціралі напісанае, загладжвалі воск ад непатрэбных ужо надпісаў.
У Ноўгарадзе знойдзена паўтары дзясяткі цэраў, у гарадах Беларусі — па адной ў Брэсце і Мсціславе.
Палушы
Па́лушы (, Палуши) — аграгарадок у Беларусі, у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гудагайскага сельсавета (з 24 мая 2013 г. яго цэнтр ).
З 11 лютага 1972 года да 17 лістапада 1986 года Палушы ўваходзілі ў склад Астравецкага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 5 км у напрамку на захад ад горада Астравец, за 250 км ад Гродна, за 2 км ад чыгуначнай станцыі Гудагай.
Засценак Усцярхі
Засце́нак Усцярхі́ (, Застенок Устерхи) — аграгарадок у Глускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Казловіцкага сельсавета.
Аграгарадок знаходзіцца каля левага берага ракі Ліса.
Паддубнікі
Падду́бнікі (, Поддубники) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Цяцеркаўскага сельсавета.
Паракіці
Паракі́ці (, Поракити) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гудагайскага сельсавета.
Бярозавыя лясы
Бярозавыя лясы (бярэзнікі) — драбналістыя лясы, у якіх пераважае бяроза.
У Беларусі бярозавыя лясы складаюць 18,1 % (16,2 % — 1978; 16,5 — 1994) плошчы лясоў, пашыраны па ўсёй тэрыторыі. З іх бародаўчатабярозавыя лясы складаюць 11,9 % і пушыстабярозавыя лясы — 6,2 %. Бярозавыя лясы растуць на добра асветленых участках. На забалочаных тэрыторыях Палесся растуць карэнныя бярозавыя лясы, пераважна пушыстабярозавыя. Бярозавыя лясы самыя маладыя: сярэдні ўзрост складае 35—40 гадоў.
Прадукцыйнасць бярозавых лясоў: сярэдняя паўната 0,70, банітэт 1,9, запас спелага дрэвастою (50—60 гадовага) 154 м³/га. Даюць драўніну для фанернай, мэблевай, тарнай вытворчасці, сыравіну для дзёгцекурэння, бярозавы сок. Маюць рэкрэацыйнае значэнне.
Формула Стырлінга
У матэматыцы формула Стырлінга (таксама формула Муаўра — Стырлінга) — формула для прыбліжанага вылічэння фактарыяла і гама-функцыі. Названа ў гонар Джеймса Стырлінга і Абрахама дэ Муаўра, апошні лічыцца аўтарам формулы.
Найбольш ужывальны варыянт формулы:
Наступны член у O(log(n)) — гэта ln(2πn); такім чынам больш дакладнае прыбліжэнне:
што раўназначна
Формула Стырлінга з’яўляецца першым прыбліжэннем пры раскладанні фактарыяла ў рад Стырлінга:
Казловічы (Глускі раён)
Казло́вічы (, Козловичи) — вёска ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Казловіцкага сельсавета.
Рабіноўка
Рабіно́ўка (, Рябиновка) — хутар у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гудагайскага сельсавета.
Лабрадарыт
Лабрадары́т — асноўная магматычная горная парода, разнавіднасць анартазіта. Складаецца пераважна з плагіяклаза - лабрадора з нязначнай прымессю (не больш за 5-7%) піраксенаў і рудных мінералаў. Названы па месцы першай знаходкі - на паўвостраве Лабрадор у Паўночнай Амерыцы.
Яловыя лясы
Яло́выя лясы́, е́льнікі — фармацыя карэнных хвойных лясоў, у дрэвастоі якіх пераважае елка. Адносяцца да прыродна-прагрэсіўных эдыфікатараў, здольных укараняцца ў іншыя фітацэнозы і выцясняць іх. Пашыраны ва ўмераным поясе Паўночнага паўшар’я.
Беларусь
У Беларусі яловыя лясы займаюць плошчу каля 6,9 тыс. км², што складае каля 9,6 % усяго лесапакрытага абшара краіны. Пашыраны амаль па ўсёй тэрыторыі рэспублікі; часцей за ўсё ельнікі сустракаюцца на поўначы Беларусі (прыкладна 70 % усіх яловых лясоў краіны ), дзе займаюць тэрыторыі, складзеныя гліністымі і суглінкавымі горнымі пародамі.
Узрост тэхнічнай спеласці 81—90 гадоў. У выніку павышанай эксплуатацыі ў яловых лясах пераважаюць маладнякі. Прадукцыйнасць высокая, насаджэнні вышэйшых банітэтаў (Іа—II) складаюць каля 96 %. Ценевынослівасць елкі спрыяе фарміраванню насаджэнняў з высокай паўнатой, самкнутым полагам.
Вылучаюць 12 тыпаў яловых лясоў: імшыстыя, кіслічньм, чарнічныя, арляковыя, даўгамошныя і інш. У напрамку з поўначы на поўдзень яловыя лясы істотна адрозніваюцца. Найбольш устойлівыя фітацэнозы характэрны для Паазер'я. Цёмнахваёвым ельнікам паўночнай часткі Беларусі ўласцівыя ў першым і другім ярусах бяроза і асіна, у падлеску — ядловец, бружмель. У больш паўднёвых раёнах краіны ў першым і другім ярусах яловых лясоў з’яўляецца дуб, ясень і граб, а ў падлеску — ляшчына, брызгліна, жаўтазель, ракітнік.
Па ўскраінах нізінных і пераходных балотаў растуць своеасаблівыя травяна-асотавыя і асотава-сфагнавыя яловыя лясы, якія выконваюць важную водарэгулюючую функцыю — садзейнічаюць устойліваму пераводу павярхоўных водаў у грунтавыя падземныя воды. У падлеску і ў наглебавым полазе гэтых лясоў пераважаюць расліны — гіграфіты.
Значэнне
Яловыя лясы маюць вялікае прыродаахоўнае і гаспадарчае значэнне. Даюць высакаякасны будаўнічны матэрыял, сыравіну для цэлюлозна-папяровай прамысловасці, атрымання віскознага валакна, кармавых дражджэй, спірту, каніфолі і інш.
Кастрычнік (Глускі раён)
Кастры́чнік (, Костричник) — вёска ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Казловіцкага сельсавета.
Расолы
Расо́лы (, Расолы) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гудагайскага сельсавета.
З 11 лютага 1972 года да 17 лістапада 1986 года вёска ўваходзіла ў склад Астравецкага сельсавета.
Абрамы
Абра́мы (, Абрамы) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарацкага сельсавета.
Гісторыя
У 1847 г. маёнтак Свянцянскага павета Віленскай губерні, валоданне памешчыцы Івановай, 3 двары, 30 сялян. У 1904 г. вёска Занарачанскай воласці Свянцянскага павета Віленскай губерні, 44 жыхары, у 1907 г. — 7 двароў, 40 жыхароў.
З 12.10.1940 г. у Шэметаўскім сельсавеце Свірскага раёна Вілейскай вобласці, з 20.09.1944 г. у Маладзечанскай вобласці, з 31.08.1959 г. Мядзельскага раёна, з 20.01.1960 г. таго ж раёна Мінскай вобласці, з 05.08.1954 г. вёска ў Сырмежскім сельсавеце.
У 1949 г. вяскоўцы аб'ядналіся ў калгас «Светлы шлях» (цэнтр — вёска Малая Сырмеж). З 20.03.1954 г. вёска ў калгасе імя Малянкова (08.08.1957 г. перайменаваны ў калгас імя Калініна), з 27.11.1973 г. — у сучасным калгасе імя Калініна (цэнтр — вёска Старлыгі).
У 2004 годзе Абрамы былі перададзены з Сырмежскага сельсавета ў склад Нарацкага сельсавета.
Петкуны (Цяцеркаўскі сельсавет)
Петкуны́ (, Петкуны) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Цяцеркаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Пераброддзе Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Самшытавы грэбень з Бярэсця
Самшытавы грэбень — грэбень канца ХІІІ ст. з Брэста.
Зроблены з самшыту, на грэбені выразаны 13 літар кірылічнага алфавіта, на адным боку літары А, Б, В, Г, Д, Е, на другім — Ж, Ѕ, З, И, І, К, Л. Захоўваецца ў археалагічным музеі «Бярэсце». Станам на 2022 год грэбень лічаць найстаражытнейшым букваром, выяўленым на тэрыторыі Беларусі.
Пажардзе
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Ёды Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 16 верасня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Ёдскага сельсавета Шаркаўшчынскага раёна.
Браткаўскі сельсавет
Бра́ткаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Капыльскага раёна Мінскай вобласці Беларусі. Цэнтр — аграгарадок (да 2011 г. вёска) Браткава.
Утвораны 20 жніўня 1924 года ў складзе Капыльскага раёна Слуцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года ў складзе Мінскай акругі. Пасля скасавання акруговай сістэмы 26 ліпеня 1930 года ў Капыльскім раёне БССР. З 21 чэрвеня 1935 года ў складзе Слуцкай акругі. Пасля ўвядзення абласнога падзелу 20 лютага 1938 года ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці. З 20 верасня 1944 года па 8 студзеня 1954 года ў складзе Бабруйскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Крывасёлкаўскага сельсавета. 16 верасня 2009 года скасаваны пасёлак Савічыкі. 28 мая 2013 года скасаваны, тэрыторыя далучана да Цімкавіцкага сельсавета.
Станам на 1 студзеня 2008 года ў сельсавеце налічвалася 628 гаспадарак, 1260 жыхароў, па стане на 1 студзеня 2009 года — 604 гаспадаркі, 1232 жыхары. Паводле перапісу 2009 года насельніцтва сельсавета складала 1103 чалавекі, з іх 99,3 % — беларусы.
На момант скасавання ў склад сельсавета ўваходзілі 9 населеных пунктаў: аграгарадок Браткава, вёскі Вясёлае, Дзягцяныя, Заракаўцы, Комсічы, Навасёлкі, пасёлкі Арэхаўка, Каралінка і Славінка.
Нязнанне
Нязна́нне (, Незнанье) — вёска ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Казловіцкага сельсавета.
Рафалова (Браслаўскі раён)
Рафало́ва (, Рафалово) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Цяцеркаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Ёды Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 16 верасня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Ёдскага сельсавета Шаркаўшчынскага раёна.
Альжуткі
Альжу́ткі (, Альжутки) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Будслаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1904 г на месцы сучаснай вёскі знаходзіліся: сядзіба (валоданне Міхневіча, 6 жыхароў), 2 вёскі Крывіцкай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні (6 і 11 жыхароў). У 1908 г. у вёсцы Ельжуткі было 3 двары, 15 жыхароў. У 1921 вёска Крывіцкай гміны Вілейскага павета Віленскага ваяводства, 13 двароў, 76 жыхароў.
З 12.10.1940 г. у Пузырэўскім сельсавеце Крывіцкага раёна Вілейскай, з 20.09.1944 Маладзечанскай абласцей, з 25.03.1952 г. у Будслаўскім сельсавеце таго ж раёна і вобласці, з 20.01.1960 г. у Мінскай вобласці. З 25.12.1962 г. ў Мядзельскім раёне. У 1949 г. у вёсцы створаны калгас імя Дзімітрава. З красавіка 1965 вёска ў складзе саўгаса «Будслаўскі» (цэнтр — вёска Будслаў), з 04.09.1991 г. калгас.
Сасноўка (Астравецкі раён)
Сасно́ўка (, Сосновка) — хутар у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гудагайскага сельсавета.
Да 11 лютага 1972 года хутар знаходзіўся ў адміністрацыйным падпарадкаванні Астравецкага пассавета.
Суперсиметрія (альбом)
«Суперсиметрія» — чацвёрты студыйны альбом украінскага гурта «Океан Ельзи », выпушчаны 2003 года лэйблам «Lavina Music».
Сяргей Краўчанка
Сярге́й Кра́ўчанка (нарадзіўся 9 снежня 1963 года, Мінск) — беларускі рок-музыкант. Скончыў Мінскі радыётэхнічны інстытут.
Біяграфія
У 1983-1989 гадах граў на бас-гітары ў гурце Бонда, з якога ў 1989 годзе сышоў разам з Вячаславам Коранем і Валерам Цініцкім і заснаваў гурт ULIS. У 1993 годзе сышоў з ULIS.
Цяпер узначальвае мінскую кампанію Muztech, якая займаецца гандлем музычнымі інструментамі, прафесійным музычным абсталяваннем і аўдыё-праграмамі.
Жанаты, мае дачку.
Селішчы (Астравецкі раён)
Се́лішчы (, Селищи) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гудагайскага сельсавета.
Рудабісць
Рудабі́сць (, Рудобисть) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Цяцеркаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Ёды Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 16 верасня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Ёдскага сельсавета Шаркаўшчынскага раёна.
Поўстка
По́ўстка (, Повстка) — вёска ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Казловіцкага сельсавета.
Брыцалавіцкая пушча
Гідраграфія
Аснову гідралагічнай сеткі пушчы складаюць рэкі Бярэзіна і Свіслач са шматлікімі старыцамі і абалонавымі азёрамі. Лясны масіў прарэзаны ручаямі, якія моцна разліваюцца ў паводку і перасыхаюць улетку. Частка масіву застаецца забалочанай на працягу ўсяго цёплага часу года.
Расліннасць
У складзе дрэвавай расліннасці паўночна-заходняй часткі пушчы (левы бераг Свіслачы) пераважаюць ельнікі з прымешкай асіны і грабава-дубовыя лясы. Тут ёсць дзве невялікія дзялянкі верхавых балотаў. Паўднёва-заходнюю частку займаюць старыя шыракалістыя лясы з перавагай дуба і граба і з прымешкай ліпы, клёна, елкі і асіны. Асобныя дзялянкі дуброў і ліпнякоў маюць век больш за 100 гадоў. У абалонах лясных ручаёў растуць чорнаалешнікі. Уздоўж левага берага Бярэзіны працягнуліся старыя дубровы, якія перамяжоўваюцца з забалочанымі алешнікамі. Берагі Свіслачы больш сухія, але тут таксама сустракаюцца фрагменты старых дуброў. Дзюны і марэнавыя ўзгоркі звычайна пакрытыя хваёвымі лясамі.
На тэрыторыі пушчы выяўленыя больш за 750 відаў сасудзістых раслін, 15 з якіх занесеныя ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь: баранец звычайны, мнаганожка звычайная, цыбуля медзвядзіная, зубніца клубняносная, плюшч звычайны, званочак шыракалісты, шпажнік чарапіцавы, касач сібірскі, пальчатакарнявік балтыйскі, ядрушка камарнікавая, тайнікі сэрдцападобны і яйцападобны, чараўнік зяленакветкавы, мурожніца высокая, фіялка багнавая, пустапялеснік зялены, асот карэнішчавы.
Жывёльны свет
У пушчы водзяцца: заяц-бяляк, заяц-русак, дзік, алень, сустракаюцца казуля, лось, лісіца звычайная, воўк, куніца лясная, ласка, гарнастай, вавёрка звычайная. Па берагах рэчак і лясных ручаёў жывуць бабёр рачны і норка амерыканская. З рэдкіх і экалагічна ўразлівых відаў тут сустракаецца барсук. У паўднёва-заходняй частцы ляснога масіву былі выпушчаны і зараз жывуць некалькі зубраў.
Арніталагічная каштоўнасць тэрыторыі вызначаецца, перш за ўсё, наяўнасцю тут такоў і выдатных гнездавых угоддзяў для рэдкага вілу — дупеля. Усяго ў межах ТВП выяўленыя гнездаванні 127 відаў птушак, 17 з якіх занесеныя ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь, 32 аднесены да катэгорый 1—3 Спісу відаў Еўрапейскага Ахоўнага Статуса (SPEC). У іх ліку чорны бусел, малы падорлік, чорны каршун.
Гаспадарчая дзейнасць
Асноўнай формай выкарыстання тэрыторыі з'яўляецца лесагаспадарчая дзейнасць. Пушча выкарыстоўваецца таксама ў паляўнічых мэтах і для рыбнай лоўлі, мясцовае насельніцтва збірае тут ягады і грыбы, пасе жывёлу, нарыхтоўвае дровы і косіць сена.
Сібірок
Сібіро́к (, Сибирок) — хутар у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гудагайскага сельсавета.
Рымуні
Рыму́ні (, Рымуни) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гудагайскага сельсавета.
Геаграфія
Знаходзіцца за 13 км на паўднёвы захад ад Астраўца, 17 км ад чыг. ст. Гудагай на лініі Маладзечна—Вільнюс.
Гісторыя
У XIX ст. вёска ў Шумскай воласці Віленскага павета Віленскай губерні Расійскай імперыі. Увходзіла ў маёнтак Кемяны. У 1860 годзе 55 рэвізскіх душ, уласнасць памешчыка Сідаровіча. У 1897 годзе ў вёсцы працавалі сукнавальня, вадзяны млын, размяшчаўся хлебазапасны магазін. У пач. XX ст. вёска ў Шумскай воласці Віленскага павета, непадалёку знаходзілася сядзіба (11 жыхароў) Камара.
З лістапада 1939 года ў складзе БССР.
Славутасці
За 2 км на паўночны ўсход ад вёскі знаходзіцца археалагічны помнік — курганны могільнік, 25-30 насыпаў. Знойдзена спіральная фібула, сярэбранае кольца арбалетападобнай формы, 3 бронзавыя спіралі, жалезныя кольцы і серпападобная пласціна.
НФЛ у сезоне 1924
Cезон 1924 году стаў пятым рэгулярным сезонам Нацыянальнай футбольнай лігі (NFL). Сезон пачаўся 27 верасня і скончыўся 30 лістапада 1924 году.
Турнірная табліца
М = Месца, В = Выйгрыш, П = Паражэнне, Н = Нічыя, % = Адсотак перамог, АН = Ачкі набраныя, АП = Ачкі прапушчаныя''
Рэвуты
Рэ́вуты (, Ревуты) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Цяцеркаўскага сельсавета.
НФЛ у сезоне 1924
Турнірная табліца
Заўвага: Да 1972 года, нічыі ў турнірных табліцах не ўлічваліся.
Рысевічы
Ры́севічы (, Рысевичи) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Цяцеркаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Ёды Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 16 верасня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Ёдскага сельсавета Шаркаўшчынскага раёна.
Андрэйкі
Андрэ́йкі (, Андрейки) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Сваткаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1846 годзе вёска маёнтка Вузла Вілейскага павета Віленскай губерні, валоданне графа К. І. Тызенгаўза. У 1904 годзе ў Мядзельскай воласці Вілейскага павета Віленскай губерні, працавала школа граматы, дзе ў 1896—1897 навучальным годзе вучыліся 20 хлопчыкаў і 8 дзяўчынак.
У 1921 годзе — вёска Мядзельскай гміны Дунілавіцкага (з 1925 года — Пастаўскага павета Віленскага ваяводства). З 12 кастрычніка 1940 года — у Брусоўскім, з 1 кастрычніка 1973 года — Вузлянскім сельсаветах Мядзельскага раёна Вілейскай, з 20 верасня 1944 года — Маладзечанскай, з 20 студзеня 1960 года — Мінскай вобласці, з 23 сакавіка 1987 года — у Сваткаўскім сельсавеце.
У Вялікую Айчынную вайну ў верасні 1943 года нацысты поўнасцю спалілі вёску, забілі 12 жыхароў. 5 вяскоўцаў загінулі на франтах Вялікай Айчыннай вайны і ў партызанскай барацьбе. Пасля вайны вёска аднавілася.
У 1949 годзе арганізаваны калгас «Звязда». З 15 красавіка 1954 года ў складзе калгаса імя Леніна (да 9 лістапада 1961 года — калгас імя Сталіна з цэнтрам у вёсцы Сваткі), з 1994 года — у аграфірме «Зара», з сакавіка 1997 года — у сельскагаспадарчым прадпрыемстве імя М. Танка (цэнтр — вёска Сваткі).
Інфраструктура
Працуе крама.
Памятныя мясціны
Помнік ахвярам нацызму.
Прыплавы
Прыпла́вы (, Приплавы) — вёска ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Казловіцкага сельсавета.
Антанізберг
Антанізбе́рг (, Антонисберг) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарацкага сельсавета.
Сцяпанаўка (Глускі раён)
Сцяпа́наўка (, Степановка) — вёска ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Казловіцкага сельсавета.
Антанізберг
Гісторыя
У 1847 г. маёнтак Свянцянскага павета Віленскай губерні, валоданне братоў Галкаў, 79 рэвізскіх душ. Складаўся з засценка Лапцена і вёсак Варанцы, Галубенькі, Логвіны, была карчма. У 1868 г. маёнтак Кабыльніцкай воласці Свянцянскага павета, налічваў 16 жыхароў, у 1904 г. — 14 жыхароў.
З 12.10.1940 г. у Ляшчынскім сельсавеце Мядзельскага раёна Вілейскай, з 20.09.1944 г. Маладзечанскай, з 20.01.1960 г. Мінскай абласцей, з 09.08.1979 г. у Нарацкім сельсавеце. У 1949 г. сяляне вёсак Сымоны і Антанізберг стварылі калгас імя Леніна. З 1979 у складзе калгаса «Нарач» (цэнтр — вёска Чараўкі).
НФЛ у сезоне 1925
Cезон 1925 году стаў шостым рэгулярным сезонам Нацыянальнай футбольнай лігі (NFL). Сезон распачаўся 20 верасня і завяршыўся 20 снежня 1925 году перамогай Chicago Cardinals.
Турнірная табліца
М = Месца, В = Выйгрыш, П = Паражэнне, Н = Нічыя, % = Адсотак перамог, АН = Ачкі набраныя, АП = Ачкі прапушчаныя''
Заўвага: Да 1972 года, нічыі ў турнірных табліцах не ўлічваліся.
Сяргей Усеваладавіч Краўчанка
Сярге́й Усе́валадавіч Кра́ўчанка (, Мінск —, Мінск) — беларускі. Заслужаны артыст Рэспублікі Беларусь (2001). Акцёр Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы.
Біяграфія
Нарадзіўся 13 мая 1949 года ў Мінску. У 1971 годзе скончыў тэатральны факультэт Беларускага дзяржаўнага тэатральна-мастацкага інстытута па спецыяльнасці «Акцёр драмы і кіно» (курс У. А. Маланкіна). Працаваў у Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Янкі Купалы з 1971 па 2014 год.
Слабодка (Гудагайскі сельсавет)
Слабо́дка (, Слободка) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Гудагайскага сельсавета.
Сяргей Усеваладавіч Краўчанка
Біяграфія
Член Беларускага саюза тэатральных дзеячаў з 1973 года.
Памёр 30 чэрвеня 2014 года ў Мінску. Пахаваны на Усходніх могілках.
Слабодка (Гудагайскі сельсавет)
Гісторыя
У 1954—1965 гадах цэнтр Слабодкаўскага сельсавета.
Сяргей Усеваладавіч Краўчанка
Творчасць
Сярод найлепшых роляў Краўчанкі: Федзя («Стары Новы Год» М. Рошчына), Пецька («Характары» В. Шукшына), Данілка («Раскіданае гняздо» Я. Купалы), Драгун («Парог» А. Дударава), Арнольд («Шрамы» Я. Шабана), Люнгстран («Жанчына з мора» Г. Ібсена), Машу («Месье Амількар, альбо Чалавек, які плаціць» І.Жаміяка), Бачана («Закон вечнасці» Н. Думбадзэ), Гайдук («Ідылія» В. Дуніна-Марцінкевіча), Захар («Апошні шанц» В. Быкава), Мядзведзенка («» А. Чэхава), Карыцын («Жыццё Карыцына» А. Паповай), Парадаксаліст («З нагоды мокрага снегу» Ф. Дастаеўскага), Нешчасліўцаў («» А. Астроўскага), Дамаш («Князь Вітаўт» А. Дударава), Тэзей («Сон у чарадзейную ноч пасярэдзіне лета» У. Шэкспіра), Растанёў («Вечны Фама» У. Бутрамеева паводле Ф. Дастаеўскага), Монс / Нільс Юленшэрн («» А. Стрындберга), Дункан («» У. Шэкспіра), Панталоне дэі Бізаньёзі («Слуга двух гаспадароў» К. Гальдоні), Бацька («Прыгоды Заранкі і Янкі» В. Бяловай).
Слабодка (Гудагайскі сельсавет)
Гісторыя
11 лютага 1972 года вёска перададзена з адміністрацыйнага падпарадкавання Астравецкага пассавета ў Гудагайскі сельсавет.
Усцярхі
Усцярхі́ (, Устерхи) — вёска ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Казловіцкага сельсавета.
Стасюкішкі
Стасю́кішкі (, Стасюкишки) — былы хутар у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіў у склад Гудагайскага сельсавета.
Ліквідаваны ў 2011 годзе.
Смілгі
Смілгі́ (, Смилги) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гудагайскага сельсавета.
Антонава
Антонава — жаночая форма прозвішча Антонаў, тапонім.
Рэпішча (Браслаўскі раён)
Рэ́пішча (, Репище) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Цяцеркаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Ёды Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 16 верасня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Ёдскага сельсавета Шаркаўшчынскага раёна.
Еўрапейскі тур PTC 2013/2014 – Этап 7 (снукер)
Еўрапейскі тур PTC 2013/2014 – Этап 7 (таксама вядомы як Адкрыты чэмпіянат Антверпена 2013) — прафесійны нізкарэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 14 па 17 лістапада 2013 года на Лота арэне, у Антверпене, Бельгія. Турнір стаў трэцім розыгрышам адкрытага чэмпіянату Антверпена, які штогод праходзіць на міні-рэйтынгавым узроўні з 2011 года. Прызавы фонд турніру склаў €125,000, з якіх €25,000 атрымаў пераможца.
Самуйлы
Саму́йлы (, Самуйлы) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Цяцеркаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Пераброддзе Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Мероэ
Ме́раэ, Мероэ (Μερόη, أهرامات مروي) — старажытны горад, цэнтр старажытнай цывілізацыі ў Афрыцы. Знаходзіцца на тэрыторыі сучаснага Судана, на поўдзень ад 5-га парога Ніла (паміж вёскамі Кігейк, Дэркаб і Бегаравія).
Сталіца Мераіцкага царства ў IX—VIII ст. да н.э. — VIII—IX ст. н.э. Зручнае геаграфічнае размяшчэнне (караванныя шляхі ад Ніла і Чырвонага мора да Міжземнамор’я), радовішча жалезнай руды садзейнічалі ўзвышэнню горада. У Мероэ ўзнік першы ў Афрыцы алфавіт. Каля 330—340 н.э. заваявана Аксумскім царствам. 3 пачатку 20 ст. вядуцца археалагічныя раскопкі. Захаваліся руіны замкаў, рымскіх лазняў, абсерваторыі, храмаў Амона, Ісіды і інш. Асноўная тэрыторыя Мероэ занята жылымі кварталамі і вытворчымі майстэрнямі. На ўсход ад Мероэ некропалі: адзін царскі і 2 агульныя.
Рэшткі Мероэ плошчай 24 км² ўключаны ў 2011 г. у спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Антанова (Мядзельскі раён)
Антано́ва (, Антоново) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Будслаўскага сельсавета.
Сяржанты
Сяржа́нты (, Сержанты) — хутар у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гудагайскага сельсавета.
З 11 лютага 1972 года да 17 лістапада 1986 года хутар уваходзіў у склад Астравецкага сельсавета.
Слабада-Сасноўка
Слабада́-Сасно́ўка (, Слобода-Сосновка) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Цяцеркаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Пераброддзе Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Дворкін
Дворкін — прозвішча.
Балашы
Назву Балашы́ маюць:
Уюнішча
Ую́нішча (, Вьюнище) — вёска ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Казловіцкага сельсавета.
Вячэрні Мінск (ток-шоу)
«Вячэрні Мінск» — гумарыстычнае ток-шоу для ўсёй сям’і, якое выходзіць на тэлеканале АНТ. Выпускі праграмы адрозніваюцца адзін ад аднаго (у праекце няма адзінага сцэнарыя, шаблона або выразнай структуры) — гэта бліскучы гумар, зразумелы і блізкі кожнаму, толькі станоўчыя эмоцыі і мноства нечаканых сюрпрызаў, і жартаў ад вядучых. Немалаважнае ўвага надаецца імправізацыі і нестандартным знаходкам. Праграма здымаецца ў Кіеве, у студыі ўкраінскага аналогу праграмы Кіеў вячэрні
Барысаўшчына (Глускі раён)
Бары́саўшчына (, Борисовщина) — вёска ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Калаціцкага сельсавета.
У 1964—1973 гадах цэнтр Барысаўшчынскага сельсавета.
Шунэлішкі
Шунэ́лішкі (, Шунелишки) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гудагайскага сельсавета.
Карта Віда-Ляцкага
Ка́рта Віда-Ляцкага — першая вядомая геаграфічная карта, створаная і выдадзеная на тэрыторыі ВКЛ (першае выданне — Антверпен, 1542 (?), другое — Вільня, 1555).
Жалвінец
У 1924—1954 гадах цэнтр Жалвінецкага сельсавета.
Карта Віда-Ляцкага
Паказвае ўсходнія раёны Маскоўскай дзяржавы і частку тэрыторыі ВКЛ, прызначалася для інфармавання заходнееўрапейскай аўдыторыі пра малавядомую Масковію. Гравёр і картограф Антоній Від разам з аселым у Літве былым акольнічым Васіля III Іванам Ляцкім працавалі над ёй у 1537—1542 гадах, скарыстаўшыся картаграфічнымі матэрыяламі, вывезенымі Ляцкім з Масквы ў 1534 годзе. Яшчэ да апублікавання Ляцкі рассылаў чарнавыя варыянты карты вядомым еўрапейскім вучоным, у тым ліку Себасціяну Мюнстэру (1540) і Сігізмунду Герберштэйну (1541).
На карце нанесеныя стратэгічныя замкі памежжа ВКЛ і Маскоўскай дзяржавы — Веліж, Віцебск, Гомель, Кіеў, Крычаў, Орша, Полацк, Смаленск, — на думку Міхася Ткачова, выявы замкаў добра стасуюцца з археалагічнымі і інвентарнымі звесткамі і зробленыя з натуры. Пададзеная інфармацыя пра Аршанскую бітву 1514 года з сімвалічным малюнкам. Некалькі дзесяцігоддзяў лічылася адной з самых верагодных карт Масковіі. У 1570 годзе яе перагравіраваў Франц Хогенберг, адзін з рэдактараў энцыклапедычнай серыі «Гарады зямнога шара».
Карта з'яўляецца найбольш раннім вядомым помнікам старабеларускага свецкага кнігадрукавання, змяшчаючы тлумачальны тэкст на старабеларускай мове з вялікай колькасцю паланізмаў. Белая Русь, паводле карты Віда-Ляцкага — іншая назва Маскоўскай дзяржавы.
Канадскі шчыт
Канадскі шчыт — выступ дакембрыйскага складкавага падмурка, які займае паўночную палову Паўночна-Амерыканскай (Канадскай) платформы, уключаючы Грэнландыю. Складаецца з абмежаваных разломамі пліт, утвораных метамарфіраванымі і гранітызаванымі складкавымі ўчасткамі архейскай і пратэразойскай эпохі, з якімі звязаны паклады руд жалеза, золата, медзі, нікелю, кобальту, урану, свінцу, цынку і інш.
Упісаная акружнасць
Акружнасць называюць упісанаю (умежанаю) у вугал, калі яна ляжыць унутры вугла і датыкаецца да яго старон. Цэнтр акружнасці, упісанай (умежанай) у вугал, ляжыць на бісектрысе гэтага вугла.
Акружнасць называецца ўпісанаю ў выпуклы многавугольнік, калі яна ляжыць унутры дадзенага многавугольніка і датыкаецца да ўсіх яго старон.
У трохвугольніку
Уласцівасці ўпісанай акружнасці:
У чатырохвугольніку
Апісаны чатырохвугольнік, калі ў яго няма самаперасячэнняў («просты»), павінен быць выпуклым.
У выпуклы чатырохвугольнік ABCD можна ўпісаць акружнасць тады і толькі тады, калі сумы яго процілеглых старон роўныя:.
Ва ўсякім апісаным чатырохвугольніку сярэдзіны дыяганалей і цэнтр упісанай акружнасці ляжаць на адной прамой (тэарэма Ньютана). На ёй жа ляжыць сярэдзіна адрэзка з канцамі ў пунктах перасячэння процілеглых бакоў чатырохвугольніка. Гэтая прамая называецца прамою Гауса. Цэнтр умежанай у чатырохвугольнік акружнасці — пункт перасячэння вышынь трохвугольніка з вяршынямі ў пункце перасячэння дыяганалей і пунктах скрыжавання процілеглых старон (тэарэма Брокараў).
Яросішкі
Яро́сішкі (, Яросишки) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гудагайскага сельсавета.
Аелі (Астравецкі раён)
Ае́лі (, Аели) — хутар у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Рытанскага сельсавета.
Солакаўшчына
Со́лакаўшчына (, Солоковщина) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Цяцеркаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Ёды Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 16 верасня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Ёдскага сельсавета Шаркаўшчынскага раёна.
Балашы (Мядзельскі раён)
Балашы́ (, Балаши) — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарацкага сельсавета.
Гісторыя
Пасля Вялікай Айчыннай вайны ў вёсцы працавала пачатковая школа. З 1973 вёска ў складзе калгаса імя Калініна (цэнтр — вёска Старлыгі).
Глінскі
Глі́нскі — славянскае прозвішча.
Аддача ствала
Аддача ствала — дзеянне аўтаматыкі зброі заснавана на выкарыстанні аддачы рухомага ствала, з якім падчас стрэлу трывала счэплены затвор. У гэтым выпадку пры стрэле назад адкідаецца не адзін затвор, а ствол разам з засаўкай. Тым самым забяспечваецца поўнае прыцісканне гільзы да сценак патронніка на працягу ўсяго часу дзеяння ціску ў гільзе. Таму дапушчальныя больш высокія ціскі і адпаведна больш высокія пачатковыя хуткасці адносна зброі з вольнай засаўкай.
Засценак Дуброва
Засце́нак Дубро́ва (, Застенок Дуброва) — вёска ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Калаціцкага сельсавета.
Спаруны
Спару́ны (, Споруны) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Цяцеркаўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска i паселішча ў складзе гміны Ёды Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Алёкса (Рытанскі сельсавет)
Алёкса (, Алёкса) — хутар у Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Рытанскага сельсавета.
Апушыны
Апушы́ны (, Апушины) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Рытанскага сельсавета.
Трайгі (Астравецкі раён)
Трайгі́ (, Трайги) — вёска ў Астравецкім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Гудагайскага сельсавета.
11 лютага 1972 года вёска перададзена са складу Ізабелінскага сельсавета ў Астравецкі сельсавет.
Калюга (Глускі раён)
Калю́га (, Калюга) — вёска ў Глускім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Калаціцкага сельсавета.
Барыс Тэвелевіч Мацэвіч
Барыс Тэвелевіч Мацэвіч (Мацевич Борис Тевелевич;, Ухвала  — , ) — савецкі журналіст, публіцыст.
Эбсторфская карта
Эбсторфская ка́рта створаная каля 1284 года (паводле іншых звестак, у 1240 годзе) круглая (дыяметр каля 3,5 м) каляровая карта вядомага свету на пергаментным аркушы агульнай плошчай 13 м².