cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аляксандр Паўлавіч Шпакоўскі
Біяграфія
З’яўляецца дырэктарам Цэнтра «Актуальная канцэпцыя», удзельнік праекта Аляксея Дзерманта«Цытадэль». Шпакоўскі разам з Пятром Пятроўскім і Аляксеем Дзермантам удзельнічаў у дзейнасці праекта «Санар-2050», што фінансуецца Адміністрацыяй Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі. Аналітычны цэнтр ISANS згадаў Аляксандра Шпакоўскага ў якасці аднаго з актыўных дзеячаў прарасійскіх арганізацый у Беларусі. У 2017 годзе невядомыя размясцілі ў адкрытым доступе дамп перапіскі, якая нібыта мела месца паміж Шпакоўскім і меркаваным каардынатарам антыўкраінскіх акцый Аляксандрам Усоўскім. У лістападзе 2020 года праўладны Беларускі саюз журналістаў выбраў Шпакоўскага ўпаўнаважаным па абароне журналістаў.
У 2021 годзе ўвайшоў у склад заснаванай Аляксандрам Лукашэнкам Канстытуцыйнай камісіі, якая павінна распрацаваць папраўкі да Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь.
У 2023 годзе Шпакоўскі трапіў ў санкцыйны спіс Украіны.
Тумінічы
Ту́мінічы (, Туминичи) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Зубрэвіцкага сельсавета.
Іаакім Вуіч
Іаакім Ву́іч (Јоаким Вујић;  — ) — сербскі акцёр, драматург, перакладчык, тэатральны дзеяч.
Кіраваў аматарскімі тэатральнымі калектывамі ў Ваяводзіне і Сербіі, у 1833—1836 гг. княжацкім тэатрам у г. Крагуевац, у 1839 годзе аматарскім тэатрам у г. Нові-Сад, з 1840 у г. Заграб; паклаў пачатак стварэнню нацыянальнага тэатра. Вуіч стварыў тэатральны рэпертуар на роднай мове і выхаваў першых прафесійных сербскіх акцёраў, за што быў названы «бацькам сербскага тэатра». Пакінуў аўтабіяграфію (1833), а таксама шматлікія дзённікі сваіх падарожжаў.
Пагарыска
Пагарыска (Пога́рисько) — вёска ў Жоўкіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Янтра
Янтра (Янтра, Iatus) — рака на поўначы Балгарыі, правы прыток Дуная. Даўжыня — 285 км, плошча вадазбору — 7862 км². Бярэ пачатак на паўночным схіле гор Стара-Планіна на вышыні 1 220 метраў над узроўнем мора. Да горада Габрава цячэ ў глыбокай даліне, парослай букавым лесам, паміж Габрава і сялом Янтра — перасякае плато Стражата ў глыбокай цясніне, за сялом Янтра — выходзіць на Ніжнедунайскую раўніну, пятляе. Жыўленне ракі змешанае: снегавое, дажджавое і ад карставых падземных вод.
Янтра мае 30 прытокаў даўжынёй больш 10 км. Буйнейшыя з іх:
На Янтры стаяць гарады Габрава, Вяліка-Тырнава, Горна-Арахавіца, Полскі-Трымбеш і Бяла.
Царква Святых апосталаў Пятра і Паўла (Мокрае)
Гісторыя
Асвечаная 3 чэрвеня 1873 года святаром пружанскага дабрачыння Мікалаем Жуковічам у імя святых першавярхоўных апосталаў Пятра і Паўла. Адноўлена ў 1990-х гг.
Архітэктура
Храм мае прадольна-восевую кампазіцыю, якая ўключае ў сябе званіцу, трапезную, асноўны аб’ём і апсіду. Званіца трох’ярусная з цыбулінавай галавой на васьмігранным барабане. На даху асноўнага аб’ёму такі самы васьмігранны барабан з цыбулепадобным купалам.
Мазалева
Мазалева (Мозалево) — вёска ў Рослаўльскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Астапкавіцкага сельскага паселішча.
Гісторыя
25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Мазалева абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 года згодна з пастановай I з’езда КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам з іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР.
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з жніўня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
З 2004 па 2019 год у складзе Леснікаўскага сельскага паселішча.
Didymium wildpretii
Didymium wildpretii — від слізевікоў з сямейства, які харчуецца гнілымі рэшткамі розных відаў кактусаў.
Апісанне
Упершыню ён быў апісаны ў 2007 годзе і быў знойдзены ў Мексіцы і на Канарскіх астравах, але можа прысутнічаць там, дзе растуць іншыя кактусы. Яго спаракарпіі кароткія (0,1—0,7 мм вышыні); іх спаратэка бледна-жоўтая з аранжавай ножкай, а споры маюць дыяметр 7,5 мкм. Пры вырошчванні на агары завяршае свой жыццёвы цыкл за 28—56 дзён. Расце на асноўных асяроддзях з pH 7,8—10,0, аптымальны рост — пры 8,5—9,4. Від быў названы ў гонар, знаўцы флоры Канарскіх астравоў.
Гаспадары
Вядома, што Didymium wildpretii расце на відах шарападобных кактусаў, і ; апунцыяпадобных кактусаў , ,  і ) і калонападобных кактусаў ( geometrizans, , ,  і.
NGC 2220
NGC 2220 (іншае абазначэнне — ESO 255-**4) — група зорак у сузор’і Карма.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Пільцэ
Пільцэ (Пільце) — вёска ў Жоўкіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Парламенцкія выбары ў Германіі (1871)
Асаблівасці выбараў
Да галасавання былі дапушчаныя падданыя мужчынскага полу старэйшыя за 25 гадоў. З выбараў былі выключаныя ваенаслужачыя, а таксама жыхары Эльзас-Латарынгіі (паколькі далучэнне гэтай тэрыторыі ў склад Германіі было афіцыйна замацавана пазней, пасля падпісання 14 мая 1871 года Франкфурцкага мірнага дагавора з Францыяй). Да моманту правядзення галасавання не была дэмабілізавана шматлікая армія ваеннага часу, створаная ў сувязі з франка-прускай вайной. У выніку агульная колькасць выбаршчыкаў склала толькі 7,65 мільёна чалавек — 19,4% насельніцтва імперыі. У выбарах прынялі ўдзел 51% ад ліку маючых права голасу.
Выбары праводзіліся па мажарытарнай сістэме ў 382 акругах. У выпадку, калі пераможца не атрымліваў абсалютнай большасці галасоў, прадугледжвалася перабалаціроўка (падлік вынікаў «паўторнага выбару» выбаршчыкаў).
Вынікі выбараў
Найбольшую падтрымку выбаршчыкаў атрымалі кандыдаты ад Нацыянал-ліберальнай партыі, за якіх быў пададзены 1,171 млн галасоў (30,1 %). Партыя атрымала 119 мандатаў. Другое месца заняла каталіцкая Партыя цэнтра (724 тыс. галасоў, 18,6 %, 60 мандатаў). Трэцяе — Нямецкая кансерватыўная партыя (549 тыс. галасоў, 14,1 %, 53 мандаты). У агульнай складанасці ў парламент прайшлі прадстаўнікі 14 розных палітычных груп. Акрамя агульнанацыянальных партый, у галасаванні прымалі ўдзел рэгіянальныя і нацыянальныя палітычныя аб’яднанні. 7 месцаў атрымалі прыхільнікі звергнутай у 1866 годзе гановерскай дынастыі Вельфаў; 14 — прадстаўнікі польскай меншасці, 1 — дацкай.
Летнія Юнацкія Алімпійскія гульні 2014
Летнія Юнацкія Алімпійскія гульні 2014, афіцыйна вядомыя як Гульні II Юнацкай Алімпіяды (2014 Summer Youth Olympics), прайшлі з 16 па 28 жніўня 2014 года, у горадзе Нанкін (КНР).
Паляны (Жоўкіўскі раён)
Паляны (Поляни) — вёска ў Жоўкіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Універсітэт прыкладных навук «CODE»
Універсітэт прыкладных навук «CODE» (CODE University of Applied Sciences) — нямецкая прыватная вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у Берліне.
Агульная характарыстыка
Універсітэт быў заснаваны ў 2017 годзе Томасам Бахемам, Мануэлем Дольдэрэрам і Джонатанам Рутам разам з 24 інтэрнэт-прадпрымальнікамі і пачынаючымі інвестарамі і быў афіцыйна зарэгістраваны 14 ліпеня 2017 года канцылярыяй гарадскога савета Берліна. Памяшканне ўніверсітэта з’яўляецца часткай стартап-кампуса плошчай 14 000 м² і грамадскай прасторы «Factory Berlin», размешчанай у берлінскім раёне Альт-Трэптаў.
(916) Амерыка
(916) Амерыка (America) — астэроід галоўнага астэроіднага пояса. Адкрыты 7 жніўня 1915 г. расійскім (савецкім) астраномам Рыгорам Нявуйміным у Сімеізскай абсерваторыі, у Крыме. Астэроід, спачатку які зваўся 916ΣI, 23 сакавіка 1923 г. па ініцыятыве Пулкаўскай абсерваторыі быў пераназваны ў "Амерыку", каб падкрэсліць дружалюбныя адносіны паміж астранамічнымі абсерваторыямі і астраномамі. У 1986 г. вынікі аптычных даследаванняў астэроіда паказалі, што Амерыка мае дыяметр 15 км і перыяд вярчэння каля 38 гадзін. Аднак, даныя, атрыманыя з дапамогай Інфрачырвонай арбітальнай абсерваторыі IRAS, аспрэчылі гэтыя вынікі (у прыватнасці, дыяметр Амерыкі паводле даных IRAS апынуўся большым прыблізна ў два разы). Астэроід не перасякае арбіту Зямлі, і робіць поўны абарот вакол Сонца за 3,63 Юліянскіх гадоў.
IC 4774
IC 4774 — галактыка тыпу SBbc (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Паўлін.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Германа-савецкі ваенны парад у Брэст-Літоўску
Германо-савецкі ваенны парад у Брэст-Літоўску — праходжанне ўрачыстым маршам па цэнтральнай вуліцы горада падраздзяленняў XIX матарызаванага корпусу вермахта (камандуючы корпусам — генерал танкавых войскаў Гайнц Гудэрыян) і 4-га батальёну 29-й асобнай танкавай брыгады РСЧА (камбрыг — Сямён Майсеевіч Крывашэін), якое адбылося 22 верасня 1939 г. ў час афіцыйнай працэдуры перадачы Брэст-Літоўска і Брэсцкай крэпасці савецкаму боку ў час уварвання ў Польшчу войскаў Германии і СССР. Працэдура завяршылася ўрачыстым спускам нямецкага і ўзняццем савецкага сцягоў.
Перадача гораду адбывалася паводле савецка-нямецкага пратаколу аб усталяванні дэмаркацыйнай лініі на тэрыторыі былой Польскай дзяржавы, падпісанага 21 верасня 1939 г. прадстаўнікамі савецкага і нямецкага камандаванняў.
Юрый Багушэвіч (пісьменнік)
Юрый Багушэвіч (Георгій Канстанцінавіч;, Орша — ) — беларускі пісьменнік і перакладчык.
Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і чыгуначніка. Скончыў факультэт мовы і літаратуры Мінскага педагагічнага інстытута (1941), адначасова працаваў у газеце «Сталинская молодежь». У час Вялікай Айчыннай вайны знаходзіўся ў дзеючай арміі на Калінінскім і Беларускім франтах, з 1943 — ваенны карэспандэнт. З 1945 — у ваеннай газеце на Далёкім Усходзе (Карэя, Кітай). Пасля дэмабілізацыі (1949) працаваў у рэдакцыях газет «Піянер Беларусі», «Мінская праўда», «Фізкультурнік Беларусі», быў карэспандэнтам газеты «Советский спорт», літкансультантам СП БССР, галоўным рэдактарам Мінскай кінастудыі навукова-папулярных і дакументальных фільмаў. Сябра СП СССР (1954).
Творчасць
Дэбютаваў у 1938 годзе. Пісаў пераважна на рускай мове. Выйшлі аповесці «Побратимы» (1955), «Дерево дружбы» (1959), «Повести и рассказы» (1970), «В городке над Неманом» (1973), «Дырэктар „зялёнай школы“» (1975), «Юность пришла» (1977, 1987). Прымаў удзел у напісанні гісторыі мінскіх станкабудаўнічага і аўтамабільнага заводаў.
Напісаў некалькі сцэнарыяў кароткаметражных кінафільмаў, у сааўтарстве з В. Зубам — п'есу «Сябры» (1960, пастаўлена ў 1958).
Пераклаў на рускую мову асобныя творы П. Пестрака, А. Рылько, П. Кавалёва, аповесць Р. Няхая «Сарочы лес», зборнік «Піянеры-героі» (з Б. Бур'янам).
Памлыніў
Памлыніў (Помли́нів) — вёска ў Жоўкіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Маршавы рухавік
Маршавы рухавік — асноўны рухавік лятальнага апарата, прызначаны для прывядзення апарата ў рух, які працуе да дасягнення апаратам яго мэты, ці да канца актыўнага ўчастку палёту апарата, ці ступені многаступеньчатай ракеты. Назва служыць для адрознення ад рухавікоў стартавых ці разгонных паскаральнікаў, рулявых, арыентацыйных, і іншых дапаможных рухавікоў лятальнага апарата.
Падзяляюцца па відзе паліва на
Бюст Андрэя Грамыкі
Бюст Андрэя Андрэевіча Грамыкі — помнік у Гомелі, размешчаны па Савецкай вуліцы, у скверы імя А. А. Грамыкі. Устаноўлены ў 1983 годзе ў Піянерскім скверы ў гонар савецкага дзяржаўнага і партыйнага дзеяча, міністра замежных спраў СССР, двойчы Герой Сацыялістычнай Працы Андрэя Андрэевіча Грамыкі, які нарадзіўся на тэрыторыі Гомельскай вобласці. Аўтары — скульптар І. Рукавішнікаў, архітэктары А. Клімачкін, М. Пасохін. Помнік уяўляе сабой бронзавы бюст вышынёй 1,1 м устаноўлены на 3-метровым пастаменце. У 2009 годзе Піянерскі сквер быў перайменаваны ў гонар Грамыкі.
Касцёл Святога Міхаіла Арханёла і кляштар дамініканцаў (Віцебск)
Касцёл Святога Міхаіла Арханёла і кляштар дамініканцаў — колішні рымска-каталіцкі кляштарны комплекс у Віцебску. Дзейнічаў у XVII — першай палове XIX стст. Займаў пляц плошчай 4950 м² на левым беразе Дзвіны пры ўпадзенні ў яе ручая.
Комплекс складаўся з мураванага касцёла, драўлянага аднапавярховага кляштарнага корпуса на мураваным падмурку і шэрагу гаспадарчых збудаванняў.
Гісторыя
Віцебскі дамініканскі кляштар заснаваў падкаморы Адам Кісель (з Брусілава) у 1682 годзе (магчыма, раней — у 1642). У 1771 годзе (паводле іншых звестак — у 1731) пачалося ўзвядзенне мураванага касцёла, якое завяршылася толькі ў XIX ст. у значна спрошчаным варыянце (вынікае з абмерных чарцяжоў, зробленых у час закрыцця кляштару). У 1811 годзе каля касцёла збудавалі новы кляштарны корпус.
Па здушэнні вызваленчага паўстання (1830—1831) у 1832 годзе расійскія ўлады ліквідавалі кляштар. Таго ж года будынак касцёла перадалі Віцебскаму гарнізоннаму батальёна. У наш час кляштарныя збудаванні не існуюць (магчыма, захаваліся падмуркі).
Архітэктура
Касцёл — помнік архітэктуры барока. Гэта была 3-нефная прамавугольная ў плане базіліка з паўкруглая алтарнай часткай і сіметрычнымі сакрысціямі па баках вімы прэзбітэрыя. Хвалістая познебарочная ў ніжняй частцы структура галоўнага фасада-нартэкса была незавершанай. Вышэй за карніз цэнтральнага нефа вежы накрывалі пакатыя шатры з трохвугольным класіцыстычным франтонам паміж імі.
Касцёл меў цыліндрычныя скляпенні на распалубках, што падтрымліваліся апорнымі слупамі ў форме латарынгскага крыжа і адпаведныя ім тонкімі спаранамі падпружнымі аркамі. Інтэр’ер упрыгожвалі шэсць прысценных разьбяных алтароў.
Апроч драўлянага кляштарнага корпуса, у склад комплексу ўваходзілі будынкі флігеля (7 жылых і 1 нежылое памяшканне), лядоўні, свірана, бровара, стайні, пуні і кузні (агульная плошча 4950 м²). Пры кляштары меўся агарод (1531 м²).
Камаровіцкае падняцце
Выдзяляецца па паверхні фундамента, падсалявых, міжсалявых і верхнесаляносных дэвонскіх адкладах. Па паверхні фундамента і падсалявых адкладах Камаровіцкае падняцце — паўантыкліналь субшыротнага распасцірання, ускладненая на поўдні і захадзе малаамплітуднымі (да 100 м) разрывамі. Памеры 5×1,5 км. Амплітуда 100 м. Па міжсалявых адкладах Камаровіцкае падняцце — брахіантыкліналь субшыротнага распасцірання, заходняя перыкліналь і паўднёвае крыло якой ускладнены малаамплітуднымі разрывамі. Памеры 5×2,5 км. Амплітуда каля 100 м. Па паверхні солі падняцце — брахіантыкліналь субмерыдыянальнага распасцірання. Памеры 4,5×3 км. Амплітуда 200 м. Па паверхні солі скляпенне Камаровіцкага падняцця ссунута на 0,5 км на захад. Па надсалявых адкладах невыразнае. Залажылася Камаровіцкае падняцце ў сярэднім дэвоне. Рост яго перарываўся ў сямілуцка-яўланаўскі час. Найбольш інтэнсіўна пачало развівацца з лівенскага часу. Сучасны структурны план сфарміраваны пераважна ў лебядзянскі час (позні дэвон) і каменнавугальны.
Хадулы (Аршанскі раён)
Хадулы́ — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Зубрэвіцкага сельсавета.
Гісторыя
Згадваецца ў 1643 як вёска ў складзе Шклоўскай воласці ў Аршанскім павеце ВКЛ. З 1772 г. у складзе Баранскай воласці Аршанскага павета Магілёўскай губерні. Затым у складзе Беларускай і Магілёўскай губерняў.
Да 27 снежня 1962 года вёска ўваходзіла ў склад Тумініцкага сельсавета, да 22 студзеня 1963 года знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Баранскага пассавета , да 8 красавіка 2004 года ўваходзіла ў склад Першамайскага сельсавета.
Камета Данаці
Камета Дана́ці (умоўныя абазначэнні: C/1858 L1, 1858 VI) — доўгатэрміновая камета, якая была адкрытая італьянскім астраномам Джавані Данаці 2 чэрвеня 1858 года. Бліжэйшай адлегласці да зямлі дасягнула 10 кастрычніка 1858 года. З’яўляецца першай сфатаграфаванай каметай і першай, да якой быў ужыты спектральны аналіз (вынікам стала вызначэнне складу каметы). Наступны раз чакаецца ў ХХХІХ ст.
У жніўні 1858 года стала галоўным упрыгожваннем паўночнага неба. Яе назіралі пад коўшам Вялікай Мядзведзіцы. Камета Данаці адначасова дэманстравала ўсе тры тыпа каметных хвастоў (пылавы, газавы, кароткі плазмавы). Амаль паўгады назіралася няўзброеным вокам. Марк Твэн сцвярджаў, што мог нават чытаць газету пры святле ззяння каметы Данаці (хутчэй за ўсё - перабольшанне).
Назіралася над тэрыторыяй Беларусі: "У верасні, пры ясных начах, была бачная камента Данаці; вечарам яна была на захадзе і адрознівалася незвычайнымі памерамі, раніцамі спачатку з'яўлялася ніжэй Вялікай мядзведзіцы, потым перасунулася з поўначы на захад; у канцы верасня з'явілася на паўднёва-заходнім баку і 2 кастрычніка знікла".
NGC 2221
NGC 2221 (іншыя абазначэнні — ESO 121-24, AM 0619-573, IRAS06194-5733, PGC 18833) — спіральная галактыка (Sa) ў сузор’і Жывапісец.
Раўскэ
Раўскэ (Ра́вське) — вёска ў Жоўкіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
Вялікая сінагога (Будапешт)
Будапешцкая Вялікая сінагога (Nagy Zsinagóga; таксама сінагога на вуліцы Дохань, Dohány utcai zsinagóga) — найбуйнейшая сінагога ў Еўропе. Размешчана ў яўрэйскім квартале Пешта, дзе дагэтуль пражывае шмат яўрэяў, якія беражліва захоўваюць свае традыцыі.
Праект сінагогі з двума купаламі-цыбулінамі ў псеўдагістарычным маўрытанскім стылі, закліканым нагадаць пра блізкаўсходнія карані яўрэяў, быў створаны венскім архітэктарам Людвігам Фёрстэрам, які стварыў да гэтага сінагогу ў Вене. Будаўніцтва сінагогі праходзіла ў 1854—1859 гадах. Яўрэйская абшчына, не цалкам задаволеная тварэннем Фёрстэра, прыцягнула на дапамогу венцу мясцовых архітэктараў Фрыдэша Фесля і Ёжэфа Хільда. Вынікам гэтага супрацоўніцтва стала культавае збудаванне ў выглядзе двухпавярховага будынка з трыма нефамі з белай і чырвонай цэглы, упрыгожанага паліхромнай керамікай, з філігранным карнізам і акном-разеткай. Будынак разлічаны на 3000 чалавек. Плошча ўнутраных памяшканняў складае 1200 кв. м., вышыня вежаў складае 44 м. Асвячэнне сінагогі адбылося 6 верасня 1859 года. Арган Вялікай сінагогі памятае Ферэнца Ліста і Каміля Сен-Санса.
Да Вялікай сінагогі прылягае будынак Яўрэйскага музея Будапешта, пабудаванага ў 1929—1931 гадах па праекце Ласла Вага і Ферэнца Фарага на месцы дома, дзе нарадзіўся заснавальнік сіянізму Тэадор Герцль.
Італьянцы
Італья́нцы (італ.: itagliani) — раманскі народ, карэнныя жыхары Італіі, поўдня Швейцарыі, Сан-Марына. Жывуць таксама ў іншых Еўрапейскага Саюза, Лацінскай Амерыкі, ЗША, Канадзе і г. д. У Рэспубліцы Беларусь у 2009 г. жыло 98 чал., якія вызначалі сваю тоеснасць як італьянцы. З іх 3 лічылі роднай мовай беларускую. Агульная колькасць (2012 г.) - 34 407 тыс.
Гісторыя
Паводле дадзеных археалогіі, першыя людзі на тэрыторыі Італіі з'явіліся ў глыбокай старажынасці – 50.000 – 100.000 гг. таму, і яны пакінулі рэшткі сваёй працы, мастацтва, узоры і інш.
Праз тысячагоддзі, пачалася міграцыя індаеўрапейскіх груп, якія далі такія вядомыя культуры як Этрускі, Лаціны і іншыя італійскія плямёны.
Барбарскія нашэсці і крызіс Рымскай імперыі прывеў да дэўрбанізацыі, заняпаду гарадоў і скрачэнню папуляцыі. Войны, якія вялі іншаземныя дзяржавы па тэрыторыі краіны, эпідэміі чорнай смерці (чумы) і халеры не спрыялі ўзросту папуляцыі. Калі на пачатку тысячагоддзя, у Італіі жыло прыблізна 17 мілёнаў асоб, то ў 1850, іх было толькі каля 25 мільёнаў.
Узрастанне колькасці жыхароў
У 1861 г. утварылася адзіная Італія. Тады ж быў праведзены першы перапіс насельніцтва. Паколькі перапіс вельмі дарагі і складаны працэс, таму ён праводзіўся толькі адзіны раз у дзесяць год. Прыкладна кожнае дзесяцігоддзе, колькасць жыхароў павялічвалася на 2-4 мільёны. Графік перапісаў паказаў, што колькасць папуляцыі павялічылася на 100% толькі праз 100 год пасля набыцця Незалежнасці, у 1961 г. Тады той паказчык склаў 97,65%. Адмоўным бокам ува ўзросце стала іміграцыя, у выніку якой узніклі шматлікія дыяспары італьянцаў у Злучаных Штатах, Бразіліі, Аргенціне і іншых краінах Еўропы і свету. Вельмі важным у перапісах стаў 1988 год, паводле якога, у Італіі жыло 57.399.000 чалавек, што склала ў параўнанні з 1861 г. - рост на 124%. На кожнага, хто нарадзіўся тады, прыходзілася 2,25 чалавек, на кожных 4 прыходзілася 9.
Узрастанне папуляцыі італьянцаў была вельмі значнай для яе тэрыторыі. Павялічылася шчыльнасць насельніцтва, павялічылася колькасць новых дамоў, школаў, фабрык і працоўных месцаў.
Для прыкладу, павелічэнні насельніцтва за мінулыя такія ж перыяды не былі такімі значнымі і буйнымі. Так, у перыяд з 1700 па 1850 колькасць насельніцтва павялічылася толькі прыкладна на 47%.
Мова
Італьянская мова з'яўляецца пераважнаю і дзяржаўнаю моваю ў Італіі; яна вядома як літаратурная з ХIIІ стагоддзя. У аснову сучаснай італьянскй мовы леглі дыялекты Тасканіі і Фларэнцыі. Падчас аб'яння краіны ў 1861 г., толькі 2,5% насельніцтва маглі размаўляць на нацыянальнай італьянскай мове. Астатнія дыялекты страчваюць сваю значнасць і паступова зыходзяць з практыкі, таму што сярэдняя школа, міграцыі прымушаюць выкарыстоўваць толькі італьянскую мову. Большасць дыялектаў набыла сваю граматыку і правапіс і могуць звацца як асобныя мовы.
Рэлігія
Каталіцызм з'яўляецца дамінуючай рэлігіяй сярод італьянцаў.
Рата (вёска)
Рата (Рата) — вёска ў Жоўкіўскім раёне Львоўскай вобласці Украіны.
IC 4775
IC 4775 — галактыка тыпу Sb (кампактная выцягнутая галактыка) ў сузор’і Паўлін.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Віка касматая
Ві́ка касматая, Віка азімая, Гарошак касматы (Vicia villosa) — аднагадовая травяністая расліна роду гарошак сямейства бабовых.
Батанічнае апісанне
Сцябло кусцістае, апушанае, даўжынёй да 2 м, палягае. Кветкі сіне-фіялетавыя, чырвона-фіялетавыя ў гронках. Плод — шырокі кароткі струк.
Значэнне і выкарыстанне
Культывуецца з канца XIX ст. Кармавая расліна. Высяваецца на зялёны корм разам з азімым жытам. Пасля скошвання або страўлівання хутка адрастае і дае другі, часам трэці ўкос. Добра расце на лёгкіх супясчаных глебах.
Будагдэрэ
Будагдэрэ (Budaqdərə) — сяло ў Лачынскім раёне Азербайджанскай Рэспублікі.
У 1992—2020 гадах было пад кантролем узброеных сіл Арменіі і ўваходзіла ў Кашатагскі раён непрызнанай Нагорна-Карабахскай Рэспублікі. У ходзе Другой карабахскай вайны 1 снежня 2020 года сяло было занята ўзброенымі сіламі Азербайджана (армяне лічаць гэта акупацыяй).
Didymium squamulosum
Didymium squamulosum — від слізевікоў сямейства.
Апісанне
Утварае групамі або рассеяна шарападобныя, амаль шарападобныя, дыскападобныя або лейкападобныя ў ніжняй частцы спарангіі дыяметрам 0,3—1 мм і вышынёй да 1,5 мм. Перыдый перапончаты, злёгку бліскучы, празрысты, звычайна пакрыты тоўстай белай скарынкай з зоркападобных крышталяў карбанату кальцыю, якія могуць адрывацца ад сеткападобнай паверхні. Звычайна спарангіі размешчаны на ножцы, радзей сядзячыя. Ножка тоўстая, вапнавая, звычайна гафрыраваная, белая, часта заглыбленая ў паражніну спарангія, можа складаць да двух трацін агульнай вышыні пладовага цела. Ложа (гіпаталус) дыскападобнае, перапончатае, ад амаль бескаляровага да белага. Бясколерны, белы або жоўты плазмодый.
Калумелы белыя або бледныя, дыскападобныя або паўшарападобныя. Трыхінелы складаюцца з гіфаў рознай таўшчыні, прамых або разгалінаваных, бясколерных або светлых. Споры ў масе чорныя, цёмна-фіялетава-карычневыя ў праходзячым святле, тонкапапілярныя або калючыя, дыяметрам ад 8 да 11 мікраметраў.
Падобныя віды
маюць даўжэйшую і чарнаватую ножку.
Арэал і месцазнаходжанне
Касмапалітычны від. Сустракаецца на шматлікіх астравах і на ўсіх кантынентах, акрамя Антарктыды. Таксама сустракаецца на апалым лісці дрэў і экскрыментах траваедных.
Каралеваслабодскія камяні з крыжамі
Каралеваслабодскія камяні з крыжамі — гранітныя валуны, на якіх высечаны старадаўнія выявы крыжоў; гістарычныя славутасці. Выяўлены пры археалагічных раскопках у вёсцы Каралева Слабада-2 (Краснаўскі сельсавет, Светлагорскі раён, Гомельская вобласць, Беларусь). Знаходзяцца на тэрыторыі Светлагорскага гісторыка-краязнаўчага музея.
Валуны можна аднесці да т. з. закладных (падмуркавых) камянёў з крыжамі. Яны з'яўляюцца адметнымі прыкладамі знаходак, якія ўтрымліваюць інфармацыю аб старадаўніх звычаях.
Камень 1
У 2007 г. пры раскопках г. Казімір, які існаваў у 17 ст. на месцы в. Каралева Слабада-2, былі знойдзены фундаментныя валуны. Як лічыць доктар гістарычных навук С. Я. Рассадзін (г. Мінск), яны ляжалі ў падмурку вялікай пабудовы, магчыма, ратушы.
Пасля перавозкі знаходак у Музей гісторыі г. Светлагорска рабочы музея заўважыў на адным з валуноў выяву 4-канцовага крыжа. Просты роўнаканцовы крыж мае даўжыню каля 10 см у вертыкальнай і гарызантальнай рысах, пры іх шырыні і глыбіні каля 1 см.
Камень 2
У 2009 г. у в. Каралева Слабада-2 вяліся раскопкі на царковішчы Благавешчанскага храма, які вядомы па дакументах з 1835 г. (як мяркуецца, існаваў з часу г. Казіміра). Пры раскопках былі выяўлены фундаментныя валуны. На адным з іх кіраўнік раскопак С. Рассадзін вызначыў неглыбока высечаную выяву 6-канцовага крыжа, пад якім сімвалічная выява гары Галгофа.
(915) Казета
(915) Казета — астэроід галоўнага астэроіднага пояса. Адкрыты 14 снежня 1918 г. французскім астраномам Франсуа Ганесье ў Алжырскай абсерваторыі. Астэроід быў названы ў гонар малодшай дачкі навукоўца. У 1994 г., па выніках навукова-даследчага праекта, які праводзіцца ў Еўрапейскай паўднёвай абсерваторыі (ESO), размешчанай у Чылі, быў вызначаны перыяд вярчэння астэроіда. Казета не перасякае арбіту Зямлі, і робіць поўны абарот вакол Сонца за 3,33 Юліянскіх гадоў.
Сонечнае зацьменне 2 кастрычніка 1959 года
Сонечнае зацьменне 2 кастрычніка 1959 года — поўнае сонечнае зацьменне 143 сараса.
Зацьменне мела велічыню 1,0325 і дасягнула свайго максімуму ў 12:27:00 UTC у пункце з каардынатамі 20° пн. ш. 1° з. д. Працягласць максімальнай фазы зацьмення склала 3 хв. 2 с., а месяцавы цень на зямной паверхні дасягнуў шырыні 120 км.
Марк Эмануілавіч Шнейдэрман
Марк Эмануілавіч Шнейдэрма́н (, г., Украіна — ) — беларускі , ,. Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1940).
Біяграфія
Скончыў у 1930 годзе Ленінградскую кансерваторыю, клас,. З 1935 (з перапынкамі) дырыжор Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі. У 1947—1957 гадах мастацкі кіраўнік і галоўны дырыжор сімфанічнага аркестра Беларускай філармоніі. Адначасова ў 1936—1971 гадах (з перапынкамі) выкладаў у Беларускай кансерваторыі.
Творчасць
На беларускай сцэне пад яго музычным кіраўніцтвам пастаўлены опера «Міхась Падгорны» Я. Цікоцкага, балет «Салавей» М. Крошнера (абодва 1939) і інш. Аўтар музыкі для сімфанічнага аркестра, у т.л. уверцюры (1939), п’ес для фартэпіяна з аркестрам (1953), для аркестра беларускіх народных інструментаў (1939), песень, балад, рамансаў, музыкі для дзяцей, апрацовак беларускіх народных песень і інш.
Мікалай Пятровіч Цішачкін
Мікалай Пятровіч Ці́шачкін (,  — ) — беларускі акцёр. Заслужаны артыст Беларускай ССР (1976).
Творчасць
Выконваў вострахарактарныя ролі, якія вызначаліся выразным пластычным малюнкам. Сярод роляў беларускага рэпертуару: Шкаляр, Самахвальскі («Несцерка» В. Вольскага), Тата («Зацюканы апостал» А. Макаёнка), Віктар Пятрэня («Вайна пад стрэхамі» паводле А. Адамовіча), Жора Сыч, Навіцкі («Укралі кодэкс», «Трывога» А. Петрашкевіча). Інш. ролі: Іпаліт («Мінулася кату масленіца» А. Астроўскага), Іван Пятровіч («Прыніжаныя і зняважаныя» паводле Ф. Дастаеўскага), Епіходаў («Вішнёвы сад» А. Чэхава), Румін, Міхаіл («Дачнікі», «Зыкавы» М. Горкага), Гела («Не трывожся, мама!» паводле Н. Думбадзе), Ламбардзі, Маскатэль, Дэ ля Катары («Слуга двух гаспадароў», «Каханне не жарты», «Забаўны выпадак» К. Гальдоні), Броннікаў («Пяць рамансаў у старым доме» У. Аро), Леанідзік («Мой бедны Марат» А. Арбузава), Чарнявы («Энергічныя людзі» В. Шукшына), Навасельцаў («Таварышы па службе» і Э. Разанава), Джордж («Любоўнікі з Каліфорніі» Б. Слэйда), Афіцыянт («Жаночы стол у Паляўнічай зале» В. Мярэжкі), Аляксандр II («Кастусь Каліноўскі» У. Караткевіча), Генрых VI («Генрых VI» У. Шэкспіра) і інш.
Андрэй Аляксандравіч Мельнікаў
Андрэй Аляксандравіч Мельнікаў (, Магілёў —, Афганістан) — Герой Савецкага Саюза, удзельнік Афганскай вайны (1979—1989), гвардыі радавы 9-й парашутна-дэсантнай роты 345-га гвардзейскага асобнага парашутна-дэсантнага палка 40-й арміі, Абмежаваны кантынгент савецкіх войскаў у Афганістане, які загінуў у баі на «вышыні 3234» ў правінцыі Хост, у ходзе вайсковай.
Біяграфія
Нарадзіўся 11 красавіка 1968 года ў горадзе Магілёве ў сям’і рабочага. Беларус. У 1985 г. скончыў 10 класаў Магілёўскай сярэдняй школы № 28, у 1986 — СПТВ № 1. Працаваў трактарыстам у саўгасе «Дняпроўскі» Магілёўскай вобласці. У 17 гадоў ажаніўся. Праз год нарадзілася дачка. Нягледзячы на магчымасць адмовіцца ад службы ў арміі, сам пагадзіўся ляцець у Афганістан.
У Савецкай Арміі з кастрычніка 1986. У складзе 40-й арміі ў Дэмакратычнай Рэспубліцы Афганістан з красавіка 1987. Удзельнічаў у 6-ці баявых аперацыях.
Пахаваны на Польскіх могілках у Магілёве. На магіле героя усталяваны помнік з бронзавым бюстам.
Подзвіг і званне Герой Савецкага Саюза
''«Кулямётчык 9-й парашутна-дэсантнай роты 345-га гвардзейскага асобнага парашутна-дэсантнага палка гвардыі радавы Мельнікаў а. А. асабліва вызначыўся 7 і 8 студзеня 1988 года ў з перавышаючымі сіламі праціўніка. Прыцэльным агнём з частай зменай пазіцый Андрэю Мельнікаву доўгі час ўдавалася адбіваць шматлікія атакі ворага. Калі ў Андрэя скончыўся боекамплект, ён дабраўся да суседняга сховішча за новымі боепрыпасамі, але ўпаў дагары, паспеўшы толькі сказаць: „Баепрыпасы, усё…“. Калі з мёртвага героя знялі бронекамізэльку, то не паверылі, як ён заставаўся жывым столькі часу. Мяркуючы па раненням, Андрэй павінен быў памерці яшчэ некалькі гадзін таму. Пласціны бронекамізэлькі былі ўціснуты ў яго цела ад выбуховых хваляў»''.
Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 28 чэрвеня 1988 года — «За мужнасць і гераізм, праяўленыя пры выкананні інтэрнацыянальнага абавязку ў рэспубліцы Афганістан гвардыі радавому Мельнікаву Андрэю Аляксандравічу пасмяротна прысвоена званне Героя Савецкага Саюза».
У кампьютарнай гульні
У гульні «» Мельнікаву, прысвечана місія «Начны бой 22-00». У ёй, гуляючы за Мельнікава, задача гульца ўважліва назіраць за ворагам, своечасова заўважаць і знішчаць групы духаў, якія спрабуюць пракрасціся да пазіцыяў.
Берлінскі міжнародны ўніверсітэт прыкладных навук
Берлінскі міжнародны ўніверсітэт прыкладных навук (Berlin International University of Applied Sciences) — нямецкая прыватная вышэйшая навучальная ўстанова з сядзібай у Берліне.
Агульная характарыстыка
Кампус установы знаходзіцца ў камерцыйным ансамблі будынкаў «Salzufer 6». Ён размешчаны ў Шарлотэнбургу, які знаходзіцца на мяжы з Тыргартэнам. У кампусе ёсць класы, камп’ютарныя кабінеты, дызайн-студыі і пакоі для студэнтаў, якія працуюць у групах, і інш.
Установа арганізавана ў пяць асобных навуковых падраздзяленняў — два факультэты, падрыхтоўчая школа, навукова-даследчы інстытут і бібліятэка — з кампусам, размешчаным у Шарлотэнбургу. Ён уяўляе сабой міжкультурную адукацыйную прастору, якае дае студэнтам інструменты для развіцця іх інтэлектуальнага росту, вопыту і творчасці. У цяперашні час каля 400 студэнтаў з 85 розных краін свету навучаюцца ва ўніверсітэце.
Радзевічы
Да 6 чэрвеня 1960 года вёска ўваходзіла ў склад Вярховіцкага сельсавета, да 23 чэрвеня 2011 года — у склад Каленкавіцкага сельсавета (у 1960—1968 гадах — Бушміцкі сельсавет).
Лахар
Лахар (lahar), гразевы вулканічны паток, гразевая лава — гразевы паток на схілах вулкана, які складаецца з сумесі вады і вулканічнага попелу, пемзы і горных парод.
Лахар узнікае пры змешванні распаленага вулканічнага матэрыялу з халаднейшымі водамі кратарных азёр, рэк, ляднікоў ці дажджавой вадой.
Рухаецца лахар, падобна селю, пад дзеяннем сілы цяжару. Паток мае высокую нясучую здольнасць і вялікую рухомасць, што тлумачыцца значнай шчыльнасцю гразевай масы.
NGC 2222
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Бостан Селтыкс у сезоне 2018/2019
Сезон 2018/2019 стаў 73-м сезонам у НБА ў гісторыі франшызы Бостан Селтыкс.
Скалалажанне
Скалала́жанне (rock climbing) — від спорту і актыўнага адпачынку, які складаецца ў лажанні па натуральным або штучным рэльефе. З’явіўшыся як разнавіднасць альпінізму, скалалажанне ў цяперашні час з’яўляецца самастойным відам спорту. 3 жніўня 2016 года спартыўнае скалалажанне было ўключана МАК у алімпійскую праграму летняй алімпіяды 2020.
IC 4776
IC 4776 — галактыка тыпу PN (планетарная туманнасць) ў сузор’і Стралец.
Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Брандберг
Бра́ндберг (Brandberg) — найвышэйшая гара Намібіі. Вяршыня дасягае 2606 м над ўзроўнем акіяну.
Уяўляе купалападобны гранітны масіў вулканічнага паходжання, які ўзнік каля 120 млн гадоў таму. Кальцыты на схілах утрымоўваюць магнетыты. Падчас заходу сонца гранітныя слюды выдатна адлюстроўваюць чырвонае святло, з-за чаго падаецца, быццам бы гара палае. Лічыцца, что менавіта з-за гэтага набыла сваю назву (ад Brand berg — "вогненная гара").
У 1955 г. на схілах Брандберга былі знойдзены петрогліфы, застаўленныя каля 4000 - 2000 гадоў таму. Усяго налічваецца 50 000 наскальных малюнкаў.
Аляксандр Гроза
Алякса́ндр Ка́раль Гро́за (Aleksander Groza;, в. Закрынічча, цяпер Вінніцкая вобласць, Украіна — , Халаімгарадок, цяпер Андрушоўскі раён, Жытомірская вобласць) — польскі паэт, празаік, драматург; прадстаўнік т.зв. «украінскай школы» польскага рамантызму.
Біяграфія
Нарадзіўся ў багатай шляхецкай сям’і. Яго бацька быў вядомым валынскім памешчыкам. Брат пісьменніка Сільвестра Венжыка. Аляксандр атрымаў досыць добрую адукацыю спачатку на медыцынскім факультэце Віленскага ўніверсітэта, затым у Дэрпцкім універсітэце. Дэбютаваў у друку ў віленскім штогодніку «Noworocznik litewski na rok 1831». У 1837—1841 гадах рэдагаваў і выдаваў у Вільні штогадовы альманах «Rusałka» («Русалка»).
У 1840-я гады жыў у сяле, якое атрымаў у спадчыну ва Украіне, дзе займаўся літаратурнай працай. У 1850 г. пераехаў у Бярдзічаў, затым у Жытомір, дзе прысвяціў сябе выпуску танных навучальных і літаратурных выданняў для бедных і іншай дабрачыннай дзейнасці.
Пахаваны на могілках с. Безыменнае каля свайго брата Сільвестра Венжыка Грозы.
Творчасць
Пісаў вершы і паэмы на гістарычную («Магілы») і фальклорную тэматыку («Помета Чорнага Бога», «Аліна» і інш.). Выкарыстоўваў і творча асэнсоўваў беларускі фальклор («Марына. Беларуская аповесць», «Глухое возера. Беларуская аповесць»). Аўтар паэтычнага зборніка «Паэзія» (1835), паэм «Канёўскі стараста» (1836), «Сарока» (1838), «Пра памерлыя душы» (1848), «Марцін» (1849), «Смяцінскі» (1860), драмы «Грыць» (1858) і інш. У альманаху «Rubon» («Рубон») змясціў тэксты беларускіх народных песень, этнаграфічныя матэрыялы.
У лісце да польскага пісьменніка і публіцыста Міхала Грабоўскага пісаў :
Антоніа Вівальдзі
Антоніа Вівальдзі (Antonio Lucio Vivaldi;, Венецыя — ліпень (пахав. 28.7) 1741), італьянскі кампазітар і скрыпач, значная постаць у культуры барока, лічыцца адным з найбуйнейшых прадстаўнікоў італьянскага скрыпічнага мастацтва XVIII стагоддзя, пры жыцці атрымаў шырокае прызнанне ва ўсёй Еўропе. Майстар ансамблева-аркестравага канцэрта — канчэрта гроса, аўтар каля 40 опер. Яго найбольш вядомай працай з'яўляецца цыкл з чатырох скрыпічных канцэртаў «Поры года».
Паходжанне
Далёкія продкі Антоніа Вівальдзі былі шаноўнымі людзьмі ў Брэшыі, дзе нарадзіўся і бацька кампазітара, Джавані Батыста (1655—1736). У дзесяць гадоў Джавані пераехаў з маці у Венецыю, дзе навучаўся цырульніцкаму рамяству. У той час у італьянскіх цырульнях для занятку свабоднага часу кліентаў, зазвычай, трымалі розныя музычныя інструменты. Джавані час ад часу музыкаваў на скрыпцы і пасля цалкам прысвяціў сябе музыцы.
У 1677 годзе Джавані жэніцца з Камілай Калік'я (1655—1728) і годам пазней у іх нараджаецца сын — Антоніа. Згодна царкоўным запісам, у Антоніа было тры сястры — Маргарыта Габрыэла, Чэчылія Марыя і Дзанета Ганна, і два браты — Банавентура Тамаса і Франчэскі Гаэтана, якія працягнулі справу бацькі і сталі пасля цырульнікамі.
У 1685 годзе імя Джавані Батысты значылася ў спісе стваральнікаў музычнай супольнасці «Sovvegno dei musicisti de Santa Cecilia». Пасля ён стаў галоўным скрыпачом у капэле сабора Святога Марка. За нязвыклы для венецыянцаў руды колер валасоў, які Антоніа ўспадкаваў ад бацькі, яго пасля звалі «рудым святаром» (il prette rosso). У 1689 годзе была пастаўлена опера пад назвай «La Fedelta sfortunata», складзеная Джавані Батыста Росі, з чаго можна дапусціць, што бацька Антоніа і сам быў кампазітарам.
Раннія гады
Антоніа Вівальдзі нарадзіўся 4 сакавіка 1678 года ў Венецыі, якая з'яўлялася ў тую пару сталіцай Венецыянскай рэспублікі. Да сярэдзіны XX стагоддзя даследчыкамі біяграфіі Вівальдзі меркаваліся розныя даты нараджэння кампазітара, сустракаліся сцверджанні, што ён нарадзіўся ў 1675 годзе, прыводзіліся і іншыя даты. Выяўленыя ў 1963 годзе англійскім навукоўцам Эрыкам Полам (Eric Paul) запісы царкоўнага прыходу Святога Іаана Прадцечы (Сан-Джавані-ін-Брагора, раён Кастэла) дазволілі канчаткова ўсталяваць дату нараджэння кампазітара. Ён быў хрышчаны дома адразу ж пасля нараджэння, што было звязана або з яго слабым здароўем, або з землятрусам, які ўзрушыў горад у той дзень. Пад гэтым уражаннем маці Антоніа Вівальдзі адразу ж вызначыла сына ў святары. Афіцыйнае хрышчэнне немаўляці ў царкве адбылося праз два месяцы.
Пра юнацкія гады і музычную адукацыю Антоніа Вівальдзі мала звестак. Напэўна, менавіта бацька стаў яго першым музычным настаўнікам, навучыўшы граць на скрыпцы, да якой юны кампазітар прылучыўся з дзесяці гадоў, і ўжо ў 1689—1692 гадах замяшчаў бацьку ў капэле сабора Святога Марка з прычыны яго адлучак з Венецыі.
Згодна некаторых крыніц, Антоніа навучаўся тэорыі музыкі і кампазіцыі ў Джавані Легрэнцы, але ўлічваючы, што Легрэнцы памёр у 1690 годзе, многімі даследчыкамі факт настаўніцтва ставіцца пад сумнеў. Хоць люксембургскі навуковец Уолтэр Калнедэр адзначыў уплыў стылю Легрэнцы ўжо ў адной з першых кампазітарскіх прац Вівальдзі — «Laetatus sum…» («Будзем радавацца…»), напісанай ім у 1691 годзе. Віртуозная ігра на скрыпцы і водгаласы ў ранніх творах Антоніа музычнага стылю рымскага скрыпача Арканджэла Карэлі спрычыніліся здагадак, што, магчыма, Антоніа навучаўся ў гэтага майстра. Аднак няма сведчанняў, што пацвярджаюць гэта, а часовая храналогія царкоўнай службы Антоніа не супадае з датай меркаванага яго навучання ў 1703 годзе ў Рыме.
Здароўе Антоніа Вівальдзі было слабым — такія сімптомы, як «strettezza di Petto» («цесната ў грудзях»), былі інтэрпрэтаваны як форма астмы.
Юнацтва
Служба бацькі ў царкоўным саборы і кантакты з духавенствам паўплывалі на выбар далейшай кар'еры юнага Антоніа. Ён прыняў рашэнне стаць святаром, і гэта цалкам вытлумачальна, бо ў Італіі тых часоў з'яўлялася звыклай справай сумяшчэнне духоўнай і музычнай кар'ер. Неўзабаве пасля свайго пасвячэння ў 1704 годзе, ён атрымаў паслабленне ў правядзенні Імшы па прычыне дрэннага стану здароўя. Вівальдзі правёў імшу як святар усяго некалькі разоў, пасля чаго пакінуў свае абавязкі ў цэрквы, хоць і застаўся пры гэтым святаром.
У верасні 1703 года Вівальдзі стаў Maestro di Violino (майстрам скрыпкі) у дзіцячым доме пад назвай «Pio Ospedale della Pietà» у Венецыі. З'яўляючыся, перадусім, вядомым кампазітарам, Вівальдзі ў той жа час лічыўся вылучным па віртуознасці скрыпачом. Вівальдзі было толькі 25 гадоў, калі ён пачаў працаваць у «Ospedale della Pietà». Менавіта там ён склаў большасць сваіх буйных твораў цягам наступных трыццаці гадоў. У Венецыі існавала чатыры аналагічныя ўстановы. Іх мэта складалася ў тым, каб даць прытулак і адукацыю дзецям, якія былі пакінуты, а таксама сіротам, чые сем'і не маглі іх падтрымаць. Гэтыя ўстановы фінансаваліся за кошт сродкаў Рэспублікі. Хлопчыкі навучаліся гандлю і ва ўзросце 15 гадоў павінны былі пакінуць навучальную ўстанову. Дзяўчынкі ж атрымвалі музычную адукацыю, а самыя таленавітыя заставаліся і рабіліся ўдзельніцамі вядомага аркестра і хору ў Ospedale.
Вівальдзі пісаў канцэрты, кантаты, а таксама вакальную музыку на біблейскія тэксты для навучэнцаў. Гэтыя складанні, лік якіх перавышае 60, размаітыя: яны складаюцца з сольных спеваў і буйнамаштабныя харавыя творы для салістаў, хору і аркестра. У 1704 годзе Вівальдзі да сваіх абавязкаў настаўніка скрыпкі атрымаў таксама абавязкі настаўніка альта. Становішча маэстра дзі Кора, якія былі прыняты ў свой час Вівальдзі, патрабавалі шмат часу і працы. Ён павінен быў складаць новую араторыю ці канцэрт да кожнага свята, а таксама вучыць сірот тэорыі музыкі і гульні на вызначаных інструментах.
Адносіны з Вівальдзі з саветам дырэктараў Ospedale часта былі напружанымі. Раду кожны год уладкоўваў галасаванні, ці пакідаць яго на працы ў якасці настаўніка. Галасаванні рэдка праходзілі згоднена; і ў 1709 годзе яго не падтрымалі. Праз год пасля службы ў якасці пазаштатнага музыканта Савет Ospedale аднагалосна прыняў рашэнне вярнуць кампазітара назад (у 1711 г.). За час гадавой адсутнасці Вівальдзі ў Савеце ўсвядомілі важнасць яго ролі. У 1716 годзе ён быў прызначаны музычным кіраўніком Ospedale і стаў адказным за ўсю музычную дзейнасць установы.
У 1705 годзе выдавецтва Джузэпэ Сала ў Венецыі апублікавала яго 12 санат, пазначаныя опусам 1. У наступныя гады Вівальдзі неаднаразова звяртаўся да жанру санаты для аднаго і некалькіх інструментаў. Другі опус Вівальдзі, апублікаваны ў Венецыі выдавецтвам Барталі ў 1709 годзе, улучаў 12 санат для скрыпкі з суправаджэннем чэмбала (італьянская назва клавесіна). У 1706 годзе адбыўся першы публічны выступ Вівальдзі ў палацы французскага пасольства. Імёны віртуозных скрыпачоў, бацькі і сына Вівальдзі, згадваецца і ў выданні «Даведніка па Венецыі», падрыхтаванага італьянскім картографам Вінчэнца Каранэлі. У гэты перыяд Вівальдзі пераязджае з плошчы Брагара ў новы, больш прасторны дом у суседнім прыходзе Сан-Правола. У 1711 годзе былі апублікаваны 12 канцэртаў «L’estro armonico» («Гарманічнае натхненне»). У гэтым жа годзе ён атрымаў цвёрды гадавы аклад і стаў галоўным кіраўніком канцэртаў выхаванак, з 1713 года дырэктарам жаночай кансерваторыі «Паэта» («Ospedale della Pietà»). У гэтыя гады юны Вівальдзі ўзмоцнена працуе, сумяшчаючы выкладніцкую і кампазітарскую дзейнасць. Яго імя робіцца вядомым у роднай Венецыі, а ўлічваючы тое, што Венецыя ў тую пару наведвалася вялікай колькасцю вандроўнікаў, папулярнасць Вівальдзі шырыцца за межы Венецыі. Так, у 1709 годзе падчас уяўлення араторыі ў «Паэта» Вівальдзі быў прадстаўлены дацкаму каралю Фрэдэрыкe IV, якому пазней прысвяціў 12 скрыпічных санат. У 1712 годзе, падчас знаходжання ў Венецыі, адбылася сустрэча нямецкага кампазітара, капельмайстра з Брэслаў Готфрыда Шцёльцля (Gottfried Heinrich Stölzel) з Антоніа. Такім чынам, Шцёльцль быў першым нямецкім музыкантам, які асабіста кантактаваў з Вівальдзі.
Нягледзячы на частыя адлучкі Вівальдзі на гастролі, пачынаючы з 1718 года, «Pietà» плацілі яму 2 цэхіны ў месяц за абавязанне пісаць па два канцэрты ў месяц для аркестра, а таксама рэпетаваць з імі не менш пяць разоў падчас яго знаходжання ў Венецыі. Запісы «Pietà» паказваюць, што кампазітару аплацілі 140 канцэртаў паміж 1723 і 1733 гадамі.
Пачатак кампазітарскай дзейнасці. Венецыя (1713—1718)
У пачатку 18-га стагоддзі опера была самай папулярнай музычнай забаўкай. Гэты жанр апынуўся найболей выгадным для Вівальдзі. У Венецыі існавала некалькі тэатраў, што супернічаюць за ўвагу публікі. Вівальдзі пачаў сваю кар'еру ў якасці опернага кампазітара паступова: у 1713 годзе Вівальдзі напісаў свой першы твор, трохактовую оперу «Ottone in villa» («Атон на віле»), прэм'ера пастаноўкі якой адбылася 17 мая таго ж года на сцэне венецыянскага Тэатра дэлу Грацыі (Teatro delle Grazie). Гэта опера ўяўляе сабою характэрны ўзор оперы-серыя з яе расцягненасцю дзеяння і заблытанай сюжэтнай інтрыгай. Напісаная на лібрэта Даменіка Лолі, з якім Вівальдзі пазней неаднаразова супрацоўнічаў, яна ўзнаўляе адзін з эпізодаў рымскай гісторыі. У адпаведнасці са звычаем у якасці салістаў, якія выконвалі і мужчынскія і жаночыя партыі, выступалі спевакі-пакладанцы. Іх выкананне спалучала сілу і бляск мужчынскіх галасоў з лёгкасцю і рухомасцю жаночых. Відаць, пастаноўка мела значны поспех, бо прыцягнула ўвагу венецыянскіх імпрэсарыа. Неўзабаве Вівальдзі атрымаў заказ (scrittura) на новую оперу ад Модотто, уладальніка тэатра Сан-Анджэла, з якім ён падтрымваў кантакт аж да сваёй апошняй оперы «Фераспе» (1739). Праз год, у 1714 годзе, ён напісаў сваю другую оперу «Orlando finto pazzo» («Роланд, уяўны вар'ят»), напісаную на лібрэта Грацыа Брач'ёлі, якая ўяўляла сабой вольную перапрацоўку вядомай паэмы «Апантаны Роланд» італьянскага паэта Лудовіка Арыёста. Неўзабаве кампазітар напісаў дзве араторыі на лацінскія тэксты, «Майсей, бог фараонаў» у 1714 годзе і «Юдыф пераможная» ў 1716 годзе. Партытура яго першай араторыі «Майсей, бог фараонаў» была пасля згублена. У рымскай кансерваторыі Святой Сесіліі захаваўся толькі тэкст араторыі з указаннем імёнаў выканаўцаў, з якога бачна, што ўсе партыі, улучаючы мужчынскія персанажы, выконваліся дзяўчынамі — выхаванкамі. Араторыя «Юдыф пераможная», адрозная свежасцю меладычнага натхнення і тонкасцю аркестравага каларыту, ставілася да лепшых стварэнняў Вівальдзі. З шырокім прызнаннем таленту кампазітара і педагога павялічвалася і колькасць вучняў Вівальдзі, аднак ні новыя вучні, ні дастатак кампазітарскай працы ў кансерваторыі «Паэта» не маглі адцягнуць Вівальдзі ад інтэнсіўнай працы ў тэатры. У 1715 годзе ён атрымаў заказ ад тэатра Сан-Анджэла — 12 галоўных арый у оперы «Nerone fatto Cesare» («Нерон, які стаў Цэзарам»). У 1716 годзе Вівальдзі на заказ тэатра Сан-Анджэла напісаў яшчэ адну оперу «L’incoronazione di Dario» («Каранаванне Дарыя»). У гэтым жа годзе ім была напісана опера «La costanza trionfante degl’amori e de gl’odii» («Сталасць, пераможная над каханнем і нянавісцю») для другога па значнасці венецыянскага тэатра Сан-Мазе, з якім кампазітар быў таксама цесна злучаны ў наступныя гады. Прэм'еры гэтых опер адбыліся на карнавале 1716 года. Пра тое, што Вівальдзі робіцца знакамітым не толькі ў Венецыі, але і за яе межамі, сведчыць і тое, што ў 1718 годзе яго опера «Scanderbeg» («Скандэрбег») ставіцца на сцэне фларэнтыйскага тэатра.
Прагрэсіўны оперны стыль Вівальдзі прычыніў яму некаторыя праблемы з больш кансерватыўнымі музыкантамі, прыкладам, такімі як Бенедэта Марчэла — магістрата і музыканта-аматара. Яго артыкул пад назвай «Il Teatro Alla Moda» (1720) асуджае Вівальдзі і яго оперы, хоць не згадвае яго наўпроста ў тэксце. Але на вокладцы артыкула была намалявана лодка (Сантаў-Анджэла), на левым канцы якой стаіць маленькі анёл у шапцы святара і гуляе на скрыпцы.
У лісце, напісаным Вівальдзі ў 1737 годзе свайму апекуну маркізу Бентыволья, ён спасылаецца на тое, што напісаў «94 оперы». Аднак было выяўлена толькі каля 50 опер Вівальдзі, і ніякай іншай дакументацыі пра астатнія оперы не існуе. Нягледзячы на тое, што Вівальдзі, вядома, напісаў шмат опер у свой час, і ўсё ж, ён ніколі не дасягнуў слыннасці такіх вялікіх кампазітараў-сучаснікаў як Алесандра Скарлаці, Ёган Адольф Хесэ, Леанарда Леа, і Бальдасарэ Галупі.