cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Цясніна
Цясні́на — глыбокая горная даліна са стромымі непраходнымі схіламі. Як правіла, у цяснінах захоўваецца пагроза сходу лавін, ледавікоў і селевых патокаў. Цясніны ўтвараюцца, калі рака як бы прамывае шчыліну ў горным масіве. У адрозненне ад каньёна ў цясніне дно не цалкам занята ракой (іншую частку дна часта займае лес), таму цясніны нярэдка выконваюць функцыю натуральнага праходу ў горах.
На рэльефах з пакатымі схіламі, аналагам цясніны з'яўляецца лог паміж сопкамі ці горамі, горнымі хрыбтамі.
Пукапука
Пукапука (саманавзва Pukapuka) — карэнныя палінезійскія насельнікі атола Пукапука на Астравах Кука. Жывуць таксама ў Новай Зеландыі, Вялікабрытаніі, ЗША. Агульная колькасць — 5600 чал., з іх на Астравах Кука — 1200 чал. (2011 г.)
Гісторыя
Насельнікі Пукапука значна адрозніваюцца па мове і культуры ад маары астравоў Кука. Мяркуецца, што яны з’яўляюцца нашчадкамі перасяленцаў XIII ст. з Заходняй Палінезіі або з астравоў Туамоту. Аднак археолагамі было выяўлена, што людзі жылі на атоле значна раней. У пластах III ст. да н. э. былі знойдзены косткі сабак, якія не маглі дасягнуць ізаляванай сушы самастойна. Не вядома, ці быў атол Пукапука населены бесперапынна, і перасяленцы XIII ст. асімілявалі папярэдніх жыхароў, ці старажытныя тубыльцы пакінулі яго да з’яўлення заходніх палінезійцаў.
У 1525 г. атол Пукапука перажыў цунамі, пасля якога ў жывых засталося ўсяго 15 мужчын і 2 жанчыны. Яны сталі прамымі продкамі ўсіх сучасных пукапука.
20 жніўня 1595 г. атол быў адкрыты іспанскімі мараплаўцамі. У 1857 г. на ім высадзіліся хрысціянскія місіянеры палінезійскага паходжання, што стала прычынай хуткай хрысціянізацыі астравіцян. У 1892 г. быў усталяваны брытанскі пратэктарат, а ў 1901 г. атол увайшоў у склад Астравоў Кука.
Навуковыя даследаванні пукапука пачаліся ў 1930-ыя гады.
Культура
Дзякуючы адноснай ізаляванасці пукапука добра захавалі традыцыйную культуру. Іх асноўнымі заняткамі да нашых дзён з’яўляюцца земляробства і лоў рыбы. Галоўныя сельскагаспадарчыя культуры — тара і какосавая пальма. Тара вырошчваюць на штучна забалочаных агародах. Праца на іх лічылася жаночым абавязкам. Акрамя таго, пукапука вырошчваюць цукровы трыснёг, садавіну і гародніну. Развіццю традыцыйнай сельскай гаспадаркі садзейнічае палітыка мясцовых уладаў на падтрыманне здароўя жыхароў праз здаровую ежу, што ў першую чаргу адбіваецца на абмежаванні продажу прывазных прадуктаў.
Сем’і вялікія пашыраныя і малыя нуклеарныя. Нават у нашы дні захоўваецца вызначальная роля суседскай абшчыны, якая кантралюе і пераразмяркоўвае зямлю, аказвае дапамогу і прымае супольныя рашэнні.
Пукапука вядомы сваёй прыхільнасцю да спорту. На маленькім атоле існуе футбольная, тэнісная, валейбольная і іншыя спартыўныя каманды. Асабліва папулярны крыкет кірыкіры, запазычаны з Самоа.
Мова
Пукапука размаўляюць на асобнай мове, якая застаецца непісьменнай.
Падгорная (Слонімскі раён)
Падго́рная (, Подгорная) (да 30 ліпеня 1964 года Бло́шна ) — вёска ў Слонімскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Дзераўноўскага сельсавета.
Дашкі Вялікія
Да́шкі Вялі́кія (, Дашки Великие) — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Камайскага сельсавета.
Лідынгэ (камуна)
Камуна Лідынгэ (Lidingö kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Стакгольм у цэнтральнай Швецыі.
Лідынгэ 285-ая па памеры тэрыторыі камуна Швецыі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — горад Лідынгэ.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 44 434 чалавек (станам на студзень 2013 года).
Населеныя пункты
Камуне падпарадкаваныя 3 гарадскія пасяленні (tätort) і некалькі сельскіх, найбольшыя з якіх:
Цішкоўка (Манастыршчынскі раён)
Цішкоўка (Тишковка) — вёска ў Манастыршчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Татарскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Фрыдрых Герштэкер
Фрыдрых Герштэкер (,  —, ) — нямецкі пісьменнік і падарожнік. Аўтар падарожных нарысаў: «Падарожжы і паляванне ў Злучаных Штатах Паўночнай Амерыкі» (т. 1-2, 1844), «Падарожжы вакол свету» (т. 1-6, 1847—1848), «Карціны Місісіпі» (т. 1 — 3, 1847-48), «Падарожжы» (т. 1-5, 1853—1854). Яго раманы «Разбойнікі Місісіпі» (т. 1-3, 1848), «У Амерыку!» (1855), «Золата» (т. 1-3, 1858), «Калонія» (т. 1-3, 1864), «Маці» (т. 1-3, 1867), а таксама «Каліфарнійскія нарысы» (1856) насычаны багатым этнаграфічным матэрыялам.
Энтані Ідэн
Сэр Энтані Ідэн (Sir Anthony Eden, 12 чэрвеня 1897 — ; з 1961 пэр і 1-ы граф Эйванскі, 1st Earl of Avon) — брытанскі дзяржаўны дзеяч, кансерватар, у 1935—1938 (кабінет Болдуіна) і ў 1940—1945 (ваенны ўрад Чэрчыля) міністр замежных спраў, у 1955—1957 64-ы прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі. Ён адзін з першых распавёў усяму свету пра планы нацыстаў знішчыць усіх еўрапейскіх яўрэяў. Менавіта яму належыць заслуга ў выратаванні некалькі сот тысяч яўрэяў ад Халакоста.
З адзнакай скончыў факультэт усходніх моў у Оксфардзе.
З 1945 па 1973 займаў пост рэктара Бірмінгемскага ўніверсітэта.
NGC 666
NGC 666 (іншыя абазначэнні — UGC 1236, MCG 6-5-2, ZWG 521.79, ARAK 56, 6ZW 26, PGC 6483) — галактыка ў сузор’і Трыкутнік.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Надзея Касцючык
Надзея Касцючык (нар., г. Брэст, Беларусь) — беларуская бадмінтаністка.
Дасягненні
Чэмпіянат Беларусі па бадмінтоне
Адзіночны разрад
Парны разрад
Імператарскі фарфоравы завод
Імператарскі фарфоравы завод — адно з найстарэйшых у Еўропе, першае і адно з найбуйнейшых у Расіі прадпрыемстваў па вытворчасці мастацкіх фарфоравых вырабаў. Размешчаны ў Санкт-Пецярбургу, заснаваны ў 1744 годзе.
Назвы
Першапачаткова называўся «Неўская парцэлінавая мануфактура», з 1765 года — Імператарскі фарфоравы завод, з 1917 года — Дзяржаўны фарфоравы завод (ДФЗ — абрэвіятура кляйма). З 1924 года — Ленінградскі фарфоравы завод. У 1925 годзе заводу ў сувязі з 200-годдзем Расійскай акадэміі навук было прысвоена імя М. В. Ламаносава; прадпрыемства атрымала афіцыйнае найменне — '''Ленінградскі фарфоравы завод імя М. В. Ламаносава, нароўні з якім мела ўжыванне кароткая форма — Ленінградскі фарфоравы завод (ЛФЗ '''— абрэвіятура кляйма тлумачылася і як Ламаносаўскі фарфоравы завод) — да 2005 года.
Чароты
Чаро́ты (, Чароты) — вёска ў Пухавіцкім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Блужскага сельсавета. Месціцца за 29 км на паўднёвы ўсход ад Мар’інай Горкі, 84 км ад Мінска, 10 км ад чыгуначнай станцыі Талька.
Гісторыя
Пасёлак Чароты ўтвораны на месцы хутароў Барок у 1920-я гады. З 20 жніўня 1924 года ў складзе Талькаўскага сельсавета Пухавіцкага раёна Менскай акругі (да 26 ліпеня 1930), з 20 лютага 1938 года ў Менскай вобласці.
У Другую сусветную вайну з канца чэрвеня 1941 года да пачатку ліпеня 1944 года вёска пад акупацыяй Германіі.
Да 30 кастрычніка 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Талькаўскага сельсавета.
Турэмск
Турэмск (Туремск) — вёска ў Манастыршчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Татарскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Холм (Манастыршчынскі раён)
Холм (Холм) — вёска ў Манастыршчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Татарскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Уткіна дача
Уткіна дача (мыза Акервіль) — былая сядзіба, помнік архітэктуры федэральнага значэння ў Санкт-Пецярбургу, размешчаны на мысе ля ўпадзення ракі Акервіль у раку Охту. Была пабудавана ў 1790-х гадах для дырэктара пеўчай прыдворнай капэлы Марка Палтарацкага і яго жонкі Агафаклеі, пасля сядзібай валодала княгіня Зінаіда Шахоўская (у другім шлюбе — Уткіна). Станам на 2017 год Уткіна дача з’яўляецца філіялам музея гарадской скульптуры, будынак не выкарыстоўваецца. З 2019 года ідзе актыўная рэстаўрацыя аб’екта. Умацоўваецца падмурак будынкаў, у адным з карпусоў заменены дах. Праводзяцца рэгулярныя экскурсіі. Запланаваная дата заканчэння рэстаўрацыі — канец 2022 года.
Лас-Тунас (правінцыя)
Ту́нас (Лас-Ту́нас) (Las Tunas) — адна з 14 кубінскіх правінцый. Адміністрацыйны цэнтр — горад Вікторыя-дэ-лас-Тунас.
NGC 661
NGC 661 (іншыя абазначэнні — UGC 1215, MCG 5-5-5, ZWG 503.14, PGC 6376) — эліптычная галактыка (E) у сузор’і Трыкутнік.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Беларуска-эстонскае згуртаванне
Белару́ска-эсто́нскае згуртава́нне (БЭЗ) у Йыхві — грамадска-культурная арганізацыя беларусаў у Эстоніі. Заснавана ў 1989 годзе. Асноўныя мэты: спрыяць кансалідацыі беларусаў на падставе духоўнай, культурнай, рэлігійнай агульнасці, развіваць сувязі з замежнымі суайчыннікамі, прапагандаваць гістарычную і культурную спадчыну Беларусі. Праводзіць значную культурна-асветніцкую работу, адзначае нацыянальныя беларускія і эстонскія святы, беларускія гістарычныя ўгодкі, удзельнічае ў выстаўках аб’яднання беларускіх мастакоў краін Балтыі «Маю гонар» і штогодніх у Саўт-Рыверы (ЗША), арганізоўвае экскурсіі па Беларусі, Эстоніі, Расіі, прэзентацыі літаратурных твораў беларускіх аўтараў. Працуе бібліятэка, з 1992 года намаганнямі згуртавання дзейнічае беларуская праграма на эстонскім радыё. Удзельнік Першага з’езда беларусаў свету (1993), сходаў беларусаў блізкага замежжа (1992, 1995), з’езда беларусаў краін Балтыі (1994), Першай сустрэчы беларускай моладзі свету (1994).
Дэпутатам органаў мясцовай улады некалькіх скліканняў была М. Астравумава, дырэктар школы мастацтваў Йыхві — адна з заснавальніц БЭЗ.
Кейт Буш
Кейт (народжаная Кэтрын) Буш (Kate [Catherine] Bush; нар. 30 ліпеня 1958, Бексліхіт, Кент, Англія, Вялікабрытанія) — брытанская спявачка, якая працуе на стыку поп-музыкі і прагрэсіўнага року.
Мікаэль Самуэльсан
Мікаэль Самуэльсан (Mikael Samuelsson, нар., Мар’ефрэд, Швецыя) — прафесійны хакеіст, правы крайні нападнік.
Самуэльсан пачаў сваю кар’еру ў шведскай элітнай серыі ў клубе «Сёдэртэлье СК», пасля чаго гуляў у клубах «Вестра Фролунда» і «Брунес ІФ». У 1998 годзе быў абраны на драфце НХЛ пад агульным 145-м нумарам камандай «Сан-Хасэ Шаркс». Пасля недоўгачасовага перыяду выступлення за «Сан-Хасэ» выступаў за клубы «Нью-Ёрк Рэйнджэрс», «Пітсбург Пінгвінз» і «Фларыда Пантэрз». Падчас лакаўту у НХЛ у сезоне 2004/05, гуляў у клубах швейцарскай нацыянальнай лігі «Жэнева-Сервет» і «Раперсвіль-Ёна Лейкерс». Пасля лакаўту вярнуўся ў НХЛ і пачаў выступаць за клуб «Дэтройт Рэд Уінгз», з якім заваяваў Кубак Стэнлі ў сезоне 2007/08. Летам 2009 года Самуэльсан перайшоў у клуб «Ванкувер Кэнакс», з якім падпісаў трохгадовы кантракт на суму 2,5 мільёна долараў у год.
Беларускія могілкі (Іст-Брансуік)
Беларускія могілкі — праваслаўныя могілкі ў, штат Нью-Джэрсі, ЗША. Належаць да парафіі Жыровіцкай Божай Маці, царква якой знаходзіцца ў Хайленд-Парку, за 10 кіламетраў ад могілак.
Дзялянка плошчай 3,5 акры была выкуплена пад могілкі ў 1959 годзе. У асяроддзі беларускай эміграцыі існаваў раскол паводле палітычна-грамадскай прыналежнасці, таму ў Саўт-Рыверы хавалі і хаваюць прыхільнікаў БЦР, у Іст-Брансуіку прыхільнікаў Рады БНР. На могілках хаваюць не толькі праваслаўных беларусаў з парафіі Жыровіцкай Божай Маці, але і з усіх ЗША і Канады, а таксама беларусаў-каталікоў. Агульная колькасць пахаванняў складае каля сотні, што робіць могілкі ў Іст-Брансуіку найбуйнейшымі беларускімі могілкамі ў ЗША.
Нідэрландская мова
Нідэрландская мова (таксама галандская або фламандская) — германская мова заходнегерманскай падгрупы.
Распаўсюджанне: Нідэрланды, Бельгія, Сурынам, некаторыя краіны Цэнтральнай Амерыкі. Колькасць носьбітаў у свеце 24 млн., Нідэрланды 16 млн.ч. (2003). Для 4 млн. другая мова. 7 млн гаворыць на мове афрыкаанс (узнікла з галандской мовы).
Статус афіцыйнай або нацыянальнай мовы (1990): Нідэрланды, Бельгія, Сурынам.
Гісторыя
Нідэрландская або галандская мова паходзіць ад мовы берагавых франкаў і з'яўляецца наўпростым нашчадкам протагерманскай мовы індаеўрапейскай моўнай групы. Найбліжэйшыя сваякі — старажытнаанглійская, фрызская, ніжненямецкая мовы.
Сінтаксіс
У сучаснае нідэрландскае мове няма склонаў (за выключэннем дыялектаў). Ёсць тры роды: ніякі, мужчынскі і жаночы. Апошнія два паступова зліваюцца ў адзін агульны род: існуюць, напрыклад, толькі два вызначаныя артыклі — het, для ніякага роду, і de, для жаночага і мужчынскага роду.
Звесткі аб дыялектах
Для нідэрландскай мовы характэрна вялікая колькасць дыялектаў, толькі ў Фландрыі іх каля дзвюх з паловай тысяч. У адукацыі, СМІ і ў якасці дзяржаўнай выкарыстоўваецца «ўсеагульная нідэрландская мова» (AN, Algemeen Nederlands), зацверджаны нідэрландскім моўным саюзам (Nederlandse Taalunie) афіцыйны варыянт мовы. З 15 кастрычніка 2005 праводзіцца рэформа арфаграфіі.
Афрыка́анс
Пасля пераходу калоніі пад кіраўніцтва Брытаніі на пачатку XIX стагоддзя, каланісты пачалі засвойваць новыя ўнутраныя раёны Паўднёвай Афрыкі, забраўшы сваю мову з сабой. Наступствы ізаляцыі ад астатняга нідэрландскамоўнага свету зрабілі мову каланістаў такой, якая яна ёсць на сённяшні дзень, гэта значыць афрыкаанс.
На пачатку XX стагоддзя народны «афрыканскі» варыянт нідэрландскай мовы стаў пераважаць над літаратурнай «еўрапейскай» мовай. У 1925 годзе ў Канстытуцыю Паўднёва-Афрыканскага Саюза ад 1909 года была ўнесена папраўка, якая сцвярджала «нідэрландскае слова ў Артыкуле 137 (…) уключае ў сябе афрыкаанс». Новая канстытуцыя ад 1961 года толькі пералічала англійскую і нідэрландскую мовы ў якасці афіцыйных.
Згодна з прыкладнай ацэнкай, каля 90% словаў афрыкаанс маюць нідэрландскае паходжанне. Абедзве мовы маюць высокую ступень узаемапаразумення, аднак гэтая ступень у некаторых выпадках (у дачыненні да лексікі, напісання) можа быць асіметрычнай: для нідэрландскамоўнага чалавека часцей лягчэй зразумець афрыкаанс, чым жыхару ПАР зразумець нідэрландскую.
Юрчонкі
Юрчонкі — вёска ў Вымнянскім сельсавеце Віцебскага раёна.
Гісторыя
Вядома з XIX ст. у Вымнянскай воласці Віцебскага павета і губерні. У 1905 г. вёска (7 двароў, 37 жыхароў) належала Манулкаўскаму сельскагаспадарчаму таварыству, якое мела 48 дзесяцін зямлі.
З 20 жніўня 1924 г. вёска ў Войтаўскім сельсавеце Віцебскага раёна і акругі, з 27 чэрвеня 1930 г. — Віцебскага раёна, з 15 лютага 1931 г. — Суражскага раёна, з 20 лютага 1938 г. гэтага ж раёна Віцебскай вобласці.
У 1933 г. у Юрчонкі пераселены жыхары паселішча Пракуды, у 1938 г. — Папелы. З ліпеня 1941 па чэрвень 1944 гг. Юрчонкі акупіраваны нямецкімі войскамі. З 22 снежня 1960 г. вёска ў Вымнянскім сельсавеце. На 1 студзеня 2003 г. 14 двароў, 17 жыхароў. Вёска ў складзе сельскагаспадарчага вытворчага кааперытава «Войтава»
Фрыдберг
Фрыдберг:
Хатылеўка
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Нака (камуна)
Камуна Нака (Nacka kommun) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка мясцовага самакіравання, якая знаходзіцца ў лене Стакгольм у цэнтральнай Швецыі.
Нака 273-ая па памеры тэрыторыі камуна Швецыі. Адміністрацыйны цэнтр камуны — раён Стакгольма Нака.
Насельніцтва
Насельніцтва складае 92 873 чалавек (станам на студзень 2013 года).
Населеныя пункты
Комуну формують 8 гарадскіх пасяленняў (tätort):
Ноч музеяў
Ноч музеяў — міжнародная акцыя, прымеркаваная да Міжнароднага дня музеяў, падчас якой можна агледзець музейныя экспазіцыі ноччу. У гэтую ноч многія музеі адкрыты для наведвальнікаў пасля заходу сонца і амаль да раніцы. Асноўная мэта акцыі — паказаць рэсурс, магчымасці, патэнцыял сучасных музеяў, прыцягнуць у музеі моладзь.
Упершыню «Ноч музеяў» была праведзена ў Берліне ў 1997 г.
Апісанне свята
18 мая ва ўсім свеце адзначаюць Міжнародны дзень музеяў. Гэты дзень святкуецца з 1977 года, калі XI генеральная канферэнцыя ICOM (International Council of Museums — Міжнародны савет музеяў), якая праходзіла ў Маскве і Ленінградзе, прыняла рашэнне па прапанове савецкай дэлегацыі аб усталяванні штогадовага прафесійнага свята. Напярэдадні гэтага дня ў многіх краінах свету праходзіць міжнародная акцыя «Ноч музеяў», асноўная мэта якой — папулярызаваць мастацтва, паказаць рэсурс, магчымасці, патэнцыял сучасных музеяў, прыцягнуць увагу моладзі.
Гэта не проста паказ гістарычных, археалагічных або жывапісных калекцый, часам адмыслова падрыхтаваных для музейнай ночы, але гэта і своеасаблівая тэатральная, забаўляльная і культурная дзея. Выключныя эфекты, уласцівыя начному асвятленню, надаюць новае аблічча добра вядомым зборам музеяў, ператвараючы іх агляд у займальнае і захапляльнае дзеянне.
Ноч музеяў — гэта ўнікальная магчымасць па-новаму зірнуць на музейную справу, зазірнуць у выставачныя залы ў незвычайны час, адсачыць актуальныя тэндэнцыі ў мастацтве, дакрануцца да помнікаў гісторыі і культуры.
Адкрытасць для гледачоў — асноўны дэвіз «музейнай ночы» усяго свету. Таму ў шматлікіх музеях захавальнікі скарбаў адкрываюць свае засекі і дазваляюць зірнуць на музейныя каштоўнасці, якіх няма ў экспазіцыйных залах.
Акрамя традыцыйных экспазіцый і выстаў, яны да таго ж у большасці імкнуцца падрыхтаваць да фестывалю спецыяльную праграму: аўтарскія экскурсіі, лекцыі, майстар-класы, гістарычныя рэканструкцыі, інсталяцыі, кінапаказы, арт-праекты, канцэрты класічнай і джазавай музыкі, тэатралізаваныя шоу, квэсты і многае іншае, чаго не ўбачыць у музеях у звычайныя дні.
Гісторыя свята
Ідэя свята ўзнікла яшчэ ў 1970-х гг., калі ў Еўропе ў майскія дні музеі традыцыйна адчынялі дзверы для бясплатнага наведвання, а часам, калі наведвальнікі не паспявалі агледзець экспазіцыю, нават працягвалі час працы.
У 1997 г. у Берліне прайшла першая афіцыйная акцыя, якая ўвайшла ў гісторыю як «Доўгая ноч музеяў» (Lange Nacht der Museen). Адміністрацыя горада Берліна вырашыла ў той дзень дазволіць бясплатны агляд музеяў з іх экскурсійным абслугоўваннем. Ідэя мела вялікі поспех і ўжо ў наступным годзе да акцыі далучыліся яшчэ 20 гарадоў Германіі.
Свята імкліва заваявала папулярнасць ва ўсіх галоўных еўрапейскіх сталіцах. Пазней акцыям пачалі задаваць тэматыку, а акрамя асноўных мерапрыемстваў таксама арганізоўвалі кірмашы, тэатралізаваныя паказы, маскарады і канцэрты.
У першы год у «Ночы музеяў» бралі ўдзел 750 музеяў Францыі і 500 музеяў з іншых краін Еўропы. У 2007 годзе музеяў стала больш за 1900, а колькасць наведвальнікаў дасягнула 1,3 млн. У 2009 годзе ў акцыі бралі ўдзел ужо 2300 музеяў Еўропы. Мерапрыемствы адрозніваліся па маштабе: некаторыя з іх былі масавыя, а некаторыя прызначаныя для 20-30 чалавек, запісвацца на якія трэба было загадзя. А ў 2017 годзе мерапрыемства падтрымала ЮНЕСКА: у музейную ноч усе жадаючыя маглі наведаць штаб-кватэру арганізацыі ў Парыжы.
Рэкамендаваны фармат агульнаеўрапейскай акцыі прадугледжвае бясплатны ўваход і працу да 01.00. Гэты фармат ні ў якім разе не з’яўляецца абавязковым, музеі самі вызначаюць час працы і цану квіткоў, так што ў кожным горадзе атрымліваецца свая «Ноч музеяў» з уласнымі традыцыямі і ўмовамі працы.
У Расіі першым паслядоўнікам французскага прыкладу стаў Краснаярскі музейны цэнтр, які ў 2002 годзе, з нагоды свайго 15-гадовага юбілею, прапанаваў наведаць музей ноччу.
У 2006 годзе Цэнтральны Дзяржаўны музей Казахстана ўпершыню правёў акцыю «Ноч у музеі».
Масква далучылася да сусветнай тэндэнцыі ў 2007 годзе, калі ў фестывалі ўзялі ўдзел некалькі дзясяткаў дзяржаўных і прыватных галерэй. З кожным годам папулярнасць акцыі ў маскоўскіх музеях расце, і ў 2011 годзе свае дзверы адкрылі ўжо каля 200 прыватных і дзяржаўных музеяў, галерэй, тэатраў і культурных ўстаноў, якія прынялі больш за 500 тысяч наведвальнікаў. Традыцыйна «Ноч музеяў» у Маскве праходзіць у трэція выходныя мая.
У 2008 годзе да міжнароднай акцыі далучыліся музеі Санкт-Пецярбурга.
Ноч музеяў у Беларусі
Удзельнікам агульнаеўрапейскай культурнай акцыі Беларусь стала ў 2005 годзе, мерапрыемства не стала разавым і трывала ўмацавалася ў нацыянальным культурным календары.
У 2013 годзе больш за 100 музеяў Беларусі далучыліся да еўрапейскай акцыі, прысвечанай святкаванню дня музеяў і ночы музеяў. Калектыў кожнага з музеяў падрыхтаваў сваю арыгінальную праграму, якая адпавядала міжнароднаму дэвізу «Музей, памяць і крэатыў — сацыяльныя змены». У актыўную працу ўключыліся не толькі сталічныя музеі, але і рэгіянальныя.
Так, напрыклад Археалагічны музей «Бярэсце» (Валынскае ўмацаванне Брэсцкай крэпасці) і музей гісторыі Брэста ў 2013 годзе адкрывалі музейную ноч прэзентацыяй выстаўкі «Артэфакт Бярэсця», інтэрактыўнымі экспазіцыіямі «рублі сякерай» і «Займальная археалогія». Завершылася свята ў музеі гісторыі горада Брэста інтэрактыўнай экскурсіяй «Габрэйскі Брэст», майстар-класам па сярэднявечным танцам і вогненным шоў.
Гродзенскі гісторыка-археалагічны музей у тым жа годзе падрыхтаваў праграму «Усходняя ноч у Новым замку». У праграме былі базар ўсходніх тавараў, праца чайнага дома «Чайкоффский», гісторыка-музычная праграма «Подых Усходу» з удзелам школы ўсходніх танцаў, клуба кунг-фу «Іліцюань», Лігі спартыўных мастацтваў.
Таксама важна адзначыць, што ў беларускім сегменце інтэрнэту з 2017 года дзейнічае сайт, прысвечаны Ночы музеяў, на якім можна пачытаць пра гісторыю гэтага мерапрыемства, а таксама даведацца аб праграмах і асаблівасцях яго правядзення ў розных музеях Беларусі.
Юрый Георгіевіч Малумаў
Юрый Георгіевіч Малумаў ( года ў Мінску) — беларускі палітычны і дзяржаўны дзеяч, дыпламат.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Мінску ў 1953 годзе.
Скончыў Беларускі палітэхнічны інстытут, інжынер-будаўнік (1979) і юрыдычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта, юрыст (1987).
З красавіка 1980 — ліпень 1994 г. служыў на пасадах аператыўна-начальніцкага складу органаў Міністэрства ўнутраных спраў. З ліпеня 1994 па студзень 1996 старшыня Камітэта па барацьбе з карупцыяй Адміністрацыі прэзідэнта, начальнік галоўнага упраўлення кадравай палітыкі Адміністрацыі прэзідэнта.
Быў дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 13-га склікання (1995—1996), уваходзіў у склад Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 1-га склікання. З студзеня 1996 па студзень 1998 — намеснік старшыні Вярхоўнага Савета XIII-га склікання. У студзені 1998 — кастрычніку 2000 начальнік галоўнага упраўлення Выканкама Саюза Беларусі і Расіі і Пастаяннага камітэта Саюзнай дзяржавы.
Юры Малумаў, займаючы пасаду намесніка начальніка аддзела Упраўлення па барацьбе з эканамічнымі злачынствамі МУС Беларусі, быў адным з аўтараў антыкарупцыйнага дакладу А. Лукашэнкі (1993). Падчас прэзідэнцкіх выбараў 1994 г. падтрымаў кандыдата А. Лукашэнка і ўвайшоў у склад выбарчага штаба.
Будучы віцэ-спікерам парламента, забяспечваў адкліканне дэпутацкіх подпісаў пад зваротам групы дэпутатаў у Канстытуцыйны суд, што прывяло да зрыву імпічменту А. Лукашэнка. Таксама ён старшыняваў на дэпутацкім сходзе, які прыняў рашэнне аб незаконным роспуску Вярхоўнага Савета, і быў адзіным з удзельнікаў сходу, хто ўстрымаўся пры галасаванні.
9 лістапада 2000 года прызначаны саветнікам-пасланцам пасольства Рэспублікі Беларусь у Расійскай Федэрацыі.
10 кастрычніка 2003 года прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Туркменскай Рэспубліцы, хаця яго папярэднік, Леанід Рачкоў, фармальна не быў адстаўлены яшчэ праз адзін месяц (толькі 6 мая 2004 года Юрый Малумаў быў фармальна адстаўлены з пасады саветніка-пасланца ў пасольстве ў Расіі). Адстаўлены з пасады пасла 26 жніўня 2011 года.
Сям'я
Жанаты. Мае трох сыноў. Яго дзеці жывуць у Маскве і кіруюць адвакацкім бюро «Малумавы і партнёры».
Эрытрэя
Эрытрэ́я — краіна ў паўночна-ўсходняй частцы Афрыкі, на ўзбярэжжы Чырвонага мора. Мяжуе з Суданам на захадзе, Эфіопіяй на поўдні і Джыбуці на паўднёвым усходзе. У склад Эрытрэі ўваходзяць астравы Дахлак і Ханіш у Чырвоным моры. Сталіца — горад Асмара. У 1993 годзе стала незалежнай ад Эфіопіі — другая паводле маладосці пасля Паўднёвага Судана краіна Афрыкі. Мае аднапартыйную палітачныю сістэму, сітуацыя з правамі чалавека неаднаразова прызнавалася адной з найгоршых у свеце. Адна з бяднейшых краін свету. Уваходзіць у ААН, Афрыканскі Саюз, з’яўляецца назіральнікам пры ЛАД
Этымалогія
Ад грэцкай назвы Чырвонага мора (Ἐρυθρὰ Θάλασσα), упершыню ў новы час гэтае імя было ўжыта ў назве калоніі Італьянская Эрытрэя ў 1890 годзе.
Геаграфічнае становішча
Эрытрэя — краіна ў паўночна-ўсходняй Афрыцы. На ўсходзе яна абмываецца Чырвоным морам; мяжуе з Джыбуці, Эфіопіяй і Суданам. У склад Эрытрэі ўваходзяць астравы Дахлак і Ханіш у Чырвоным моры. Плошча тэрыторыі без уліку астравоў складае 117,6 тыс. кв. км.
Прырода
Большая частка тэрыторыі краіны ляжыць на Эрытрэйскім плато Эфіопскага нагор'я. На паўднёвым усходзе Эрытрэі знаходзіцца ўпадзіна Афар. Узбярэжжа Чырвонага мора з’яўляецца верхнім бортам тэктанічнай упадзіны, у якой знаходзіцца мора. Клімат узбярэжжа трапічны пустынны і ў Чырвонае мора не ўпадае ніводнае ракі, што робіць яго ваду надзіва празрыстай. Заходнюю, нагорную, частку краіны закранае непрацяглы сезон даждоў. Гэта зона саванаў з тыповым для Афрыкі жывёльным светам: газелі, страусы, вялікі і малы куду, аліўкавы бабуін і інш. Марскі нацыянальны парк астравоў Дахлак уваходзіць у спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Гісторыя
Разам з Джыбуці, Эфіопіяй, паўночнай часткай Самалі і ўзбярэжжам Чырвонага мора Судана, Эрытрэя лічыцца найбольш верагодным месцам, вядомым старажытным егіпцянам як Пунт, што азначае Боская зямля. Старажытныя жыхары Пунта мелі цесныя адносіны з фараонамі Егіпта ў часы Сахуры і Хатшэпсут. Каралеўства Аксум, што займала большую частку сучаснай Эрытрэі і паўночнай Эфіопіі, была створана падчас першага або другога ст. н.э. У сярэдзіне чацвёртага стагоддзя н.э. Аксум адным з першых у свеце прыняў хрысціянства. У сярэднявеччы вялікая часткі Эрытрэі трапіла пад уладу каралеўства Медры-Бахр. Стварэнне сучаснай Эрытрэі з'яўляецца вынікам каланіяльнага захопу ўзбярэжнай паласы некалькіх царстваў і султанатаў, што ў канчатковым рахунку, прыводзіць да ўтварэння Італьянскай Эрытрэі. Пасля паразы італьянскай каланіяльнай арміі, з 1942 па 1952 год Эрытрэя знаходзілася ў падпарадкаванні ў брытанскай ваеннай адміністрацыі. З 1952 года Эрытрэя, у адпаведнасці з рашэннем Генеральнай асамблеі ААН, на працягу 10 гадоў суіснавала з Эфіопіяй у федэрацыі, маючы ўласны парламент; і мусіла ў 1962 годзе атрымаць незалежнасць. Аднак Эфіопія не падпарадкавалася гэтаму рашэнню, распусціла эрытрэйскі парламент і захапіла Эрытрэю. У краіне пачалася ўзброеная барацьба за незалежнасць, што расцягнулася на 30 гадоў.
У ліпені 2018 года прэм'ер-міністр Эфіопіі Абій Ахмед пагадзіўся перадаць спрэчныя зямельныя тэрыторыі Эрытрэі і «пачаць новую эру міру і дружбы». Адразу пасля ўступлення на пасаду ён падпісаў мірную дэкларацыю з Эрытрэяй і такім чынам спыніў 20-гадовую вайну паміж дзвюма краінамі.
Дзяржаўны лад і палітыка
Эрытрэя — рэспубліка. Кіраўнік дзяржавы і ўрада — прэзідэнт. Паводле канстытуцыі павінен абірацца парламентам на 5-гадовы тэрмін. З чэрвеня 1993 прэзідэнт — Ісаяс Афеворкі. Выбары прэзідэнта дагэтуль не праводзіліся, дата найбліжэйшых выбараў не вызначана. Заканадаўчы орган — аднапалатная Нацыянальная асамблея — 150 дэпутатаў, прызначаных у маі 1997. Выбары былі запланаваны на снежань 2001, але затым адкладзены на нявызначаны час.
Эрытрэя падзяляецца на 6 правінцый.
Палітычная сітуацыя і правы чалавека
У Эрытрэі толькі адна легальная партыя — Народны фронт за дэмакратыю і справядлівасць (кіраўнік — Ісаяс Афеворкі). Паводле Human Rights Watch сітуацыя з правамі чалавека ў Эрытрэі неаднаразова адносілася да ліку найгоршых у свеце. З 1997 прэзідэнтам фактычна забаронена незалежная прэса.
Хоць канстытуцыя і прызнае права свабоды веравызнання, у 2002 Афеворкі дазволіў дзейнасць толькі чатырох цэркваў; астатнія ж — пяцідзясятнікі, сведкі Іеговы — падвергліся пераследванням, а актывісты былі кінутыя ў засценкі турмаў і катаваныя.
З-за абавязковай ваеннай службы, на якую грамадзяне прызываюцца на нявызначаны тэрмін, многія эрытрэйцы пакідаюць краіну.
Беларуска-эрытрэйскія адносіны
Дыпламатычныя адносіны паміж Рэспублікай Беларусь і Дзяржавай Эрытрэя ўсталяваныя 11 верасня 1998 года. Візіты на вышэйшым і высокім узроўнях не ажыццяўляліся. Дагаворна-прававая база двухбаковых адносін адсутнічае. У 2004 годзе тавараабарот сфарміраваны беларускім экспартам (шыны) на суму 56 тыс. долараў ЗША.
Насельніцтва
Агульны гадавы прырост — 0,85 % (2017). Фертыльнасць — 4 нараджэнні на жанчыну (2017). Высокі натуральны прырост суправаджаецца міграцыйным адтокам (-1,39 % у 2017). Працягласць жыцця дастаткова высокая для Трапічнай Афрыкі — 62,7 гадоў у мужчын, 67,8 года ў жанчын (2017). Заражанасць вірусам імунадэфіцыту (ВІЧ) — 0,6 % (па ацэнцы 2017 года).
Грамадства краіны з'яўляецца этнічна неаднастайным. Паводле ўрадавых дадзеных у Эрытрэі налічваецца дзевяць этнічных груп. Незалежны перапіс ніколі не праводзіўся, аднак лічыцца, што народнасць тыграі складае каля 55 % ад усяго насельніцтва краіны. Другой паводле колькасці насельніцтва з'яўляецца народнасць тыгрэ, якая складае каля 30 % насельніцтва. Гэтыя народнасці складаюць асноўную частку пераважна семіцкамоўнага насельніцтва Эрытрэі. Большая частка астатняга насельніцтва належыць да іншых (пераважна, кушыцкіх) афраазійскіх моўных супольнасцей, маюцца нілоцкія меншасці. Рэлігіі — іслам 50 %, хрысціянства (хрысціяне-монафізіты 30 %, каталікі 13 %, пратэстанты 5 %). Пісьменнасць — 70 % мужчын, 48 % жанчын (па ацэнцы 2003 года).
Гарадское насельніцтва — 23 % (2017). Буйнейшая агламерацыя — Асмэра (563 тыс.), іншыя гарады — Керэн (75 тыс.) і Масауа (23 тыс.)
Эканоміка
Эрытрэя працягвае заставацца адной з найбяднейшых дзяржаў свету. Яе ВУП на душу насельніцтва дагэтуль меншы за 1500 долараў. Эканоміка Эрытрэі перажыла значны рост у апошнія гады, пра што сведчыць павелічэнне ВУП у кастрычніку 2012 года на 7,5 % ў параўнанні з 2011 годам. У 2015-2017 назіраўся значны ўстойлівы рост ВУП — 3-5 %. Асноўнай прычынай нядаўняга росту эканомікі краіны з'яўляецца пачатак распрацоўкі здабычы золата і серабра ў шахце Біша і вытворчасць цэменту на цэментавым заводзе ў Масаве.
У гарадах працуе некалькі ТЭЦ на імпартным паліве агульнай магутнасцю 141 тыс. кВт, толькі 32 % насельніцтва маюць магчымасць карыстацца электрычнасцю. Наладжана прамысловая здабыча солі з марской вады. Працуюць прадпрыемствы харчовай прамысловасці. Заводы паліўнай, тэкстыльнай, абутковай прамысловасці належаць узнаўленню. Шырока распаўсюджана саматужная прамысловасць.
80 % насельніцтва занята ў сельскай гаспадарцы, што дае ўсяго 11,7 % ВУП. Краіна адчувае востры недахоп урадлівых зямель, у тым ліку з-за інтэнсіўнага працэсу эрозіі глеб. Апрацоўваюцца ўсяго каля 5 % тэрыторыі. Вырошчваюць бананы, бульбу, кукурузу, кунжут, гародніну, папаю, проса, пшаніцу, сорга, тэф, бавоўну, цытрусавыя і інш. Развіваецца рыбалоўства (анчоус, ласось, сардзіны, тунец, марскі шчупак). Краіны Еўрапейскага саюза і Японія аказваюць краіне фінансавую дапамогу для развіцця рыбнай гаспадаркі.
У 2016 годзе 95 % экспарту прыходзілася на руды каляровых металаў: медзь (42%), цынк (10%), каштоўныя металы (42%, у тым ліку 25 % золата). Траціну імпарту склалі прадукты харчавання
Грашовая адзінка — накфа (= 100 цэнтаў). Уведзена ў абарот у лістападзе 1997 г. У 1993—1997 гадах у абароце знаходзіўся эфіопскі быр.
Транспарт
Рух на аўтамабільных дарогах правабаковы. Дзейныя міжнародныя правы кіроўцы. Варта адзначыць, што ў некаторых абласцях рух ноччу забаронены.
Культура
Культура Эрытрэі ў значнай ступені вызначаецца становішчам краіны на ўзбярэжжы Чырвонага мора. Адной з самых вядомых частак культуры краіны з'яўляецца кававая цырымонія.
Спорт
Футбол і веласіпедны спорт з'яўляюцца найбольш папулярнымі відамі спорту ў Эрытрэі. Мясцовыя лёгкаатлеты паспяхова выступаюць на міжнародных спаборніцтвах па бегу на доўгія дыстанцыі.
Усць-Іжора
Усць-Іжора (Усть-Ижо́ра) — пасёлак у Расіі, унутрыгарадское муніцыпальнае ўтварэнне ў Колпінскім раёне горада федэральнага значэння Санкт-Пецярбурга. У пасёлку знаходзіцца чыгуначная станцыя Іжоры. Пасёлак размешчаны пры ўпадзенні ракі Іжора ў Няву, на левым беразе Нявы. Мяжуе па сушы з муніцыпальнымі акругамі Пантонны, Металабуд і Рыбацкае. Па Няве праходзіць міжрэгіянальная мяжа горада федэральнага значэння Санкт-Пецярбурга і Ленінградскай вобласці. Царква Аляксандра Неўскага.
Аталанта
Аталанта — імя гераіні старажытнагрэчаскай міфалогіі, аповяд аб якой мае некалькі версій. Часам адрознівалі двух Аталант: аркадскую і беатыйскую (жонку Гіпамена). Міфы аб абедзвюх Аталантах часта змешваюцца і знаходзяцца ў сувязі з паданнямі аб Артэмідзе.
Дачка Іаса і Клімены, альбо Схенея, альбо Менала (па Еўрыпідзе).
Пасля смерці яе душа абрала наступнае жыццё мужчыны-атлета.
Хацяны
Хацяны (Хотяны) — вёска ў Манастыршчынскім раёне Смаленскай вобласці Расіі. Уваходзіць у склад Татарскага сельскага паселішча.
Гісторыя
У гады Вялікай Айчыннай вайны вёска была пад нямецкай акупацыяй з ліпеня 1941 года, вызвалена ў верасні 1943 года.
Сусветная прэмія саўндтрэкаў 2009
9-я цырымо́нія прысуджэ́ння Сусве́тнай прэ́міі саўндтрэ́каў адбылася 17 кастрычніка 2009 года ў Генце, Бельгія.
Намінанты ў трох асноўных катэгорыях былі абвешчаны 18 жніўня 2009 года.
Пераможцы і намінанты
Ніжэй прыведзены спісы пераможцаў і намінантаў. У межах адной катэгорыі намінанты ўпарадкаваны паводле беларускага алфавіта. Пераможца адзначаны жоўтым колерам фона    і прыводзіцца першым.
Універсітэцкая набярэжная
Універсітэцкая набярэжная (да канца XVIII стагоддзя Кадэцкая, да 1887 года набярэжная Вялікай Нявы) — набярэжная Вялікай Нявы ў Санкт-Пецярбургу, на Васільеўскім востраве, пралягае ад Біржавой плошчы да плошчы Трэзіні і 6-й лініі. Узнікла ў пачатку XVIII стагоддзя. З левым берагам злучаецца Палацавым мастом і мастом Лейтэнанта Шміта. У пачатку XVIII стагоддзя пабудаваны палац Меншыкава.
NGC 653
NGC 653 (іншыя абазначэнні — UGC 1193, MCG 6-4-58, ZWG 521.70, PGC 6290) — галактыка ў сузор’і Трыкутнік.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі новага агульнага каталога.
Аляксандр Цімафеевіч Сасноўскі
Аляксандр Цімафеевіч Сасно́ўскі ( — ) — вучоны ў галіне дэрматавенералогіі, доктар медыцынскіх навук (1971), прафесар (1972).
Валянціна Васільеўна Яноўская
Валянціна Васільеўна Яноўская (нар., Глыбочыца, Чачэрскі раён, Гомельская вобласць, БССР) — беларускі гісторык, кандыдат гістарычных навук (1983), дацэнт (2001), загадчык аддзела гістарыяграфіі і метадаў гістарычнага даследавання Інстытута гісторыі НАН Беларусі.
Аляксандр Цімафеевіч Сасноўскі
Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Каралёў Стан (Мінскі раён, Мінская вобласць, Беларусь). Скончыў сярэднюю школу ў 1941 годзе. У час Вялікай Айчыннай вайны партызанскі сувязны, баец разведвальнай групы, камандзір гарматы. Прымаў удзел у баях на Заходнім, 3-м Беларускім, 4-м Украінскім франтах. Быў цяжка паранены. У 1951 годзе скончыў Мінскі медыцынскі інстытут. У 1951—1955 гадах клінічны ардынатар кафедры скурных і венерычных хвароб інстытута. У 1955 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю «К вопросу о влиянии центральной нервной системы на течение экспериментального сифилиса кроликов». У 1955—1971 гадах працаваў у Навукова-даследчым скурна-венералагічным інстытуце Міністэрства аховы здароўя БССР, да 1963 года старшым навуковым супрацоўнікам, потым — загадчыкам аддзела. З 1968 года А. Ц. Сасноўскі зноў у Мінскім медыцынскім інстытуце. Да 1970 года асістэнт кафедры венерычных хвароб, у 1970—1971 — дацэнт, у 1971—1986 — загадчык кафедры, у 1986—1996 — прафесар.
Валянціна Васільеўна Яноўская
Біяграфія
Скончыла Чачэрскую сярэднюю школу № 1, Магілёўскае дашкольнае педагагічнае вучылішча. У 1973 г. скончыла гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. З 1978 г. працуе ў Інстытуце гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. У 1983 г. абараніла кандыдацкую дысертацыю на тэму «Рост культурно-технического уровня рабочих промышленности БССР. 1971—1980 гг.» (навуковы кіраўнік — д.г.н., прафесар, член-карэспандэнт АН БССР Іван Ягоравіч Марчанка) па спецыяльнасці 07.00.02 «Гісторыя СССР».
Аляксандр Цімафеевіч Сасноўскі
Біяграфія
Памёр А. Ц. Сасноўскі 21 лістапада 1996 года ў Мінску. Пахаваны на радзіме.
Валянціна Васільеўна Яноўская
Навуковая дзейнасць
З 1978 г. працуе ў Істытуце гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі: з 1978 г. — малодшы навуковы супрацоўнік, з 1985 г. — старшы навуковы супрацоўнік, з 1999 г. — загадчык аддзела гісторыі Беларусі ХІХ — пачатку ХХ ст., з 2006 г. — загадчык сектара гістарыяграфіі і метадаў гсітарычнага даследавання аддзела гісторыі беларускай дзяржаўнасці, з 2010 г. — загадчык аддзела гісторыі беларускай дзяржаўнасці, з 2014 г. — загадчык аддзела гістарыяграфіі і метадаў гістарычнага даследавання.
Аляксандр Цімафеевіч Сасноўскі
Навуковая і грамадская дзейнасць
А. Ц. Сасноўскаму належаць больш за 230 навуковых прац па пытаннях тэрапіі герпесу, вострых прамянёвых дэрматытаў, псарыязу і інш.
Валянціна Васільеўна Яноўская
Выкладчыцкая дзейнасць
Працавала па сумяшчальніцтве на гістарычным факультэце БДУ.
Публікацыі
Аўтар каля 250 навуковых прац сярод якіх:
Аляксандр Цімафеевіч Сасноўскі
Навуковая і грамадская дзейнасць
Сярод апублікаванага:
Ганаровы член Беларускага навуковага таварыства дэрматавенеролагаў, уваходзіў у склад рэвізійнай камісіі Усесаюзнага таварыства дэрматавенеролагаў, быў намеснікам старшыні Мінскага гарадскога грамадства дэрматавенеролагаў.
Джон Рональд Руэл Толкін
Джон Ро́нальд Ру́эл То́лкін (John Ronald Reuel Tolkien;,  — , ) — англійскі пісьменнік, паэт, перакладчык, лінгвіст, філолаг. Адзін з найбольш уплывовых пісьменнікаў XX стагоддзя, адзін са стваральнікаў жанру фэнтэзі. Найбольш вядомы як аўтар класічных твораў «высокага фэнтэзі»: «Хобіт, або Туды і назад», «Уладар Пярсцёнкаў» і «Сільмарыліян». Гэтыя кнігі спарадзілі сотні перакладаў, перайманняў, працягаў і адаптацый і сталі прыкметнай з’явай культуры XX стагоддзя.
Толкін займаў пасаду прафесара ў  Оксфардскага ўніверсітэта (1925—1945), затым быў прафесарам  ў  Оксфардскага ўніверсітэта (1945—1959). Разам з блізкім сябрам К. С. Льюісам належыў да нефармальнага літаратурнага таварыства «Інклінгі». 28 сакавіка 1972 года каралева Лізавета II надала яму чын Камандора Ордэна Брытанскай імперыі.
Пасля смерці Толкіна яго сын выпусціў некалькі твораў, заснаваных на шырокім корпусе нататак і нявыдадзеных рукапісаў бацькі, у тым ліку «Сільмарыліян». Гэтая кніга разам з «Хобітам» і «Уладаром Пярсцёнкаў» складае адзіны збор казак, вершаў, гісторый, штучных моў і літаратурных эсэ пра выдуманы свет пад назвай Арда і яго частку Міжзем’е. У 1951—1955 гадах для абазначэння большай часткі гэтага збору Толкін выкарыстоўваў слова «легендарыум» (Legendarium). Многія аўтары пісалі творы ў жанры фэнтэзі і да Толкіна, аднак з-за вялікай папулярнасці і моцнага ўплыву на жанр многія называюць Толкіна «бацькам» сучаснай фэнтэзі-літаратуры, маючы на ўвазе, галоўным чынам, «высокае фэнтэзі».
Брытанская газета «Таймс» адвяла яму 6-е месца ў спісе «50 найвялікшых брытанскіх пісьменнікаў з 1945 года». У 2009 г. амерыканскі часопіс «Форбс» назваў яго 5-м у ліку памерлых вядомых людзей з найвялікшым прыбыткам.
Дзяцінства
Джон Рональд Руэл Толкін нарадзіўся ў Блумфантэйне ў Аранжавай Свабоднай Дзяржаве ў сям’і банкаўскага служачага Артура Толкіна і Мэйбл Толкін (дзявочае прозвішча Сафілд). Артур Толкін паходзіў з саксонскіх немцаў, што пераехалі ў Англію ў 18 стагоддзі. У 1894 годзе нарадзіўся малодшы брат Толкіна, Хілары Артур Руэл. У хуткім часе Мэйбл разам з дзецьмі перабралася ў Англію — пагасціць у сваякоў. Бацька будучага пісьменніка — Артур Толкін, служачы Афрыканскага банка — збіраўся паехаць следам за імі крыху пазней, але нечакана памёр ад інсульту. Сям’і давялося застацца ў Англіі. У 1900 годзе Мэйбл прыняла каталіцтва, моцна сапсаваўшы гэтым адносіны са сваімі сваякамі-пратэстантамі. Жывучы ў беднасці, яна, тым не менш, імкнулася даць дзецям лепшую адукацыю. Менавіта яна спрыяла развіццю ў маленькага Джона Толкіна цікавасці да іншых моў. Мэйбл выхоўвала дзяцей у каталіцкай веры, і вернасць гэтай рэлігіі Толкін захаваў да канца дзён.
Сям’я жыве ў Сэйрхоле, каля Бірмінгема. Гэтая прыгожая сельская мясцовасць вельмі ўразіла маладога Толкіна, паўплывала на вобразы яго літаратурных твораў і на малюнкі. Толкіну палюбілася хараство дрэў, іх бясконцыя таямніцы. Малога Рональда таксама захапляюць казкі пра эльфаў і драконаў. Якраз гэтыя істоты зрабіліся персанажамі яго першай казкі, прыдуманай ім у 7 гадоў. Расце цікавасць Рональда да латыні і грэчаскай мовы, за яе «знадворную бліскучасць і асаблівае, непаўторнае, чароўнае гучанне».
Рыгор Віктаравіч Гершуні
Рыгор Віктаравіч Гершуні (нар. 21.7 (3.8).1905, Мінск — ) — савецкі фізіёлаг жывёл і чалавека, член-карэспандэнт АН СССР (1964).
Джон Рональд Руэл Толкін
Дзяцінства
Пасля смерці маці ад дыябету ў 1904 годзе апякунства над дзецьмі ўзяў яе духоўнік, айцец Фрэнсіс Ксаўер Морган. Чалавек высокай маральнасці і разам з тым строгі, ён дапамог Джону Толкіну стаць оксфардскім стыпендыянтам. Пакуты і выпрабаванні дзяцінства, здавалася, мала паўплывалі на характар Толкіна — ён заставаўся чалавекам пазітыўным, прыемным і далікатным. Вакол яго часта фармаваліся колы аднадумцаў, аматараў літаратуры, старадаўніх моў, мастацтва і гісторыі. Толькі дзённікі і лісты, апублікаваныя пасмяротна, адкрылі чытачу «іншага» Толкіна — глыбока песімістычнага, схільнага да беспрычыннай дэпрэсіі.
Рыгор Віктаравіч Гершуні
Біяграфія
Сын доктара Віктара Осіпавіча Гершуні. Скончыў 1-ы Ленінградскі медыцынскі інстытут (1927); з 1925 - на кафедры фізіялогіі гэтага інстытута. У 1931-36 працаваў у Ваенна-медыцынскай акадэміі імя С. М. Кірава пад кіраўніцтвам Л. А. Арбелі. З 1936 у інстытуце фізіялогіі імя І. П. Паўлава АН СССР, з 1951 кіраўнік лабараторыі фізіялогіі слыху. Асноўныя работы па адаптавальным уплыве сімпатычнай нервовай сістэмы на нервова-мышачную функцыю (1927-32) і па фізіялогіі органаў пачуццяў, пераважна органаў слыху (з 1932). Адкрыў метад колькаснай ацэнкі дзейнасці органаў слыху (аб'ектыўная аудыяметрыя). Вылучыў уяўленне аб апрацоўцы слыхавой інфармацыі ў нервовай сістэме. Прапанаваў метады дыягностыкі паражэнняў слыхавых цэнтраў.
Джон Рональд Руэл Толкін
Пачатак творчага самавызначэння
У Школе Караля Эдуарда Толкін вывучаў класічную літаратуру, старажытнаанглійскую і сярэднеанглійскую мовы. У яго рана выявіўся лінгвістычны талент, пасля вывучэння старавалійскай і фінскай моў ён пачаў вынаходзіць свае штучныя мовы. Хутка ён пачынае самастойна вывучаць старажытнаірландскую мову, а затым чытае нямецкія кнігі па філалогіі. Жартам ён стварае ўласную мову «ньюбаш», што значыць «новая лухта», над якой працуе разам са сваёй стрыечнай сястрой Мэры. Наогул стварэнне гумарыстычных лімерыкаў робіцца для іх адпачынкам і адначасова знаёмствам з такімі першапраходцамі англійскага абсурдызму, як Эдвард Лі, Хілэр Бэлак і Гілберт Кійт Чэстэртан. Джон Рональд Толкін у вялікай колькасці паглынае чароўныя казкі і гераічныя легенды. «Толькі ў гэтым свеце іх было, на маю думку, надта мала, каб задаволіць голад» , — прызнаецца ён пазней.
Рыгор Віктаравіч Гершуні
Біяграфія
Прэмія імя І. П. Паўлава АН СССР (1949). Узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга.
Джон Рональд Руэл Толкін
Пачатак творчага самавызначэння
У школьныя гады Толкін сустрэў Эдыт Брэт і закахаўся ў яе. Яны бавілі шмат часу разам, і айцец Морган, занепакоены, каб гэта не перашкодзіла паступленню хлопчыка ва ўніверсітэт, на доўгі час забараніў ім сустракацца. Толкін паступіў у Оксфардскі ўніверсітэт, выдатна здаўшы экзамены па англійскай мове і літаратуры, і сур’ёзна заняўся мовамі. За сваё жыццё Толкін вывучыў вялікую колькасць моў, у тым ліку валійскую, стараанглійскую, гоцкую. Адначасова ён праходзіць курсы радыстаў-сувязістаў.
Удзел у Першай сусветнай вайне
Калі пачалася Першая сусветная вайна, Джон Толкін прайшоў ваенную падрыхтоўку ў Бетфардзе, атрымаў званне малодшага лейтэнанта і запісаўся ў полк Ланкашырскіх стралкоў. У сакавіку 1916 г. ён ажаніўся з Эдыт Бэт. Ужо 4 ліпеня 1916 г. бярэ ўдзел у Бітве пры Соме. Ён назаўсёды захаваў захапленне сваімі аднапалчанамі, простымі брытанцамі, упартымі, немнагаслоўнымі і насмешлівымі. «Магчыма, без салдат, побач з якімі я ваяваў, не стала б краіны Хабітаніі. А без Хабітаніі не было б Уладара Пярсцёнкаў» , — напісаў ён праз многія гады. Разам з тым ён да канца жыцця ўзненавідзеў вайну, роўна як і «натхняльнікаў жудасных пабоішч». Толкін не быў нават паранены, але захварэў на акопную ліхаманку. Некалькі месяцаў ён змагаўся з хваробаю за сваё жыццё і моцна пакутаваў. Пазней ён са шпіталя ў Ле-Туке быў адпраўлены назад у Англію. А па прыедзе быў накіраваны цягніком у Бірмінгем.
Пасля вайны
У 1917 у Джона Толкіна і Эдыт нарадзіўся сын Джон, у 1920 — Майкл, у 1924 — Крыстафер, у 1929 — дачка Прысцыла. У 1918 г., пасля сканчэння Першай Сусветнай вайны, сям’я Толкіна перасяляецца жыць у Оксфард.
У 1920 годзе Толкін атрымаў месца выкладчыка ва ўніверсітэце Лідса, у 1925 годзе вярнуўся ў Оксфард у якасці прафесара старажытнаанглійскай мовы. З 1945 года да выхаду на пенсію ў 1959 годзе быў прафесарам англійскай мовы ды літаратуры ў Мертан-каледжы, Оксфард. Сярод ягоных студэнтаў быў Уістан Х’ю Одэн. Падчас выкладчыцкай працы Толкін уваходзіў у клуб Інклінгаў, пасябраваў з Клайвам Льюісам.
Смерць
Жонка Толкіна памірае ў 1971 г., і пісьменнік вяртаецца ў Оксфард. З канца 1972 г. ён моцна хварэе на страўнік, і лекары забараняюць яму ўжываць алкаголь. 28 жніўня 1973 г. ён прысутнічаў на мерапрыемстве з нагоды дня нараджэння місіс Толхерст. Адчуваў сябе дрэнна, еў мала, выпіў трохі шампанскага. Ноччу яму стала яшчэ горш, і ён быў дастаўлены ў прыватную клініку, дзе знайшлі крывацёк язвы страўніка. Развіўся плеўрыт, і ноччу на нядзелю 2 верасня 1973 г. Дж. Р. Р. Толкін памёр ва ўзросце 81 года, у Бо́рнмуце. Пахаваны на могілках Оксфарда побач з жонкай. На надмагільнай пліце было напісана:
Толкін атаясамліваў сябе і сваю жонку з персанажамі свайго фантастычнага сусвету — магутным ваяром і прыгожай эльфійскай дзяўчынай.