cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мікалаеўская царква (Магілёў)
Гісторыя
Будаўніцтва манастыра пачалося ў XVII ст., калі кіеўскі мітрапаліт Пётр (Магіла), атрымаў згоду польскага караля і вялікага князя літоўскага Уладзіслава IV на будаўніцтва у Магілёве царквы Святога Мікалая. Падчас праўлення магілёўскай епархіяй епіскапам Сільвестрам (Косавым) ў 1637 г. была пабудавана часовая драўляная Мікольская царква. Будаўніцтва неацепленнага цаглянага храма пачалося ў 1669 г., а ў 1672 г. ён быў асвечаны біскупам Феадосіем I (Васілевічам). . У гады савецкай улады царкоўная рэчы храмаў манастыра былі канфіскаваны і выкарыстоўваліся не па прызначэнні, іканастас разбураны. А ў 1934 г. са смерцю святара Міхаіла Пляшчынскага Свята-Мікольскі сабор быў зачынены. У 1937 г. спыніла існаванне і Магілёўская епархія (адроджана ў 1989 г.).
Комплекс моцна пашкоджаны ў гады Вялікай Айчыннай вайны. З 1946 г. у саборы размяшчалася кніжная база. З 1956 года вяліся, т.зв. рэстаўрацыйныя работы, у ходзе якіх будынак Свята-Мікольскага храма прыйшоў у яшчэ большы заняпад.
У 1981 г. скончаны знешнія работы па аднаўленні і рэканструкцыі комплексу манастыра паводле праекта, распрацаванага ў Спецыялізаваным навукова-рэстаўрацыйным аб’яднанні «Белрэстаўрацыя» Міністэрства культуры БССР (архіт. А. Канаваленка). Адноўлена Мікалаеўская царква, вяліся работы па рэстаўрацыі манументальнага жывапісу ў інтэр’еры і экстэреры.
У 1995 г. да Свята-Мікольскага храма падвялі ацяпленне.
Архітэктура
Уяўляе сабой трохапсідную крыжова-купальную базіліку з васьмігранным светлавым барабанам і цыбулепадобным купалам над сяродкрыжжам. Да цэнтральнага нефа з захаду далучаны прытвор. Галоўны фасад падзелены карнізамі па 3 ярусы і завершаны 2 вежамі з фігурным франтонам паміж імі. Першы масіўны ярус аздоблены 3 плоскімі паўцыркульнымі нішамі на ўсю вышыню, з’яўляецца п'едэсталам для наступных ярусаў. Другі дэкарыраваны «глухой» аркатурай, пілястры якой пакрыты ляпным раслінным арнаментам, спаранымі нішамі з гіркамі. У трэцім ярусе аркатурны матыў з паўкалонкамі прарысаваны больш дэталёва. Бакавыя фасады расчлянёны высокімі пілястрамі. Крылы трансепта завершаны фігурнымі шчытамі. Аконныя праёмы паўцыркульныя і лучковыя.
Інтэр’ер
У інтэр’еры 2 рады калон падзяляюць прастору на 3 нефы. Базілікальная частка завершана трансептам, які крыху выступае. Перакрыцце цэнтральнага нефа і крылаў трансепта — цыліндрычныя скляпенні, бакавых нефаў (завершаны паўцыліндрычнымі апсідамі) — крыжовыя. У бабінцы над уваходам размешчаны хоры. Абапал бабінца — 2 службовыя памяшканні, у адным з іх знаходзілася вітая лесвіца на вежы. Інтэр’ер царквы ўпрыгожаны манументальным жывапісам розных часоў. Самыя раннія фрэскі — кампазіцыя «Тройца новазапаветная» (па скляпенні купала) і выявы 4 евангелістаў з сімваламі (па ветразях) — адносяцца да канца 17 ст. Сюжэтныя сцэны на біблейскія і евангельскія тэмы (захавалася 19 кампазіцыіі) размешчаны ў 2 ярусы паміж аконнымі праёмамі светлавога барабана (1-я палова 18 ст.). У алтарнай частцы захаваліся невялікія сюжэтныя кампазіцыі і арнаментальны дэкор канца 18 — пачатку 19 ст. Размалёўкі выкананы ў тэхніцы фрэскі (па сырой тынкоўцы) і клеявымі фарбамі. Палітра стрыманая, светлая і цёплая: пераважае вохра з адценнямі ружова-чырвоных, жоўта-карычневых, зялёных і блакітна-сініх колераў. Мадэліроўка форм, твараў і складак адзення — колеравая. Кампазіцыі характарызуюцца прасторавай глыбінёй і аб’ёмам. Тыпаж простанародны. У сцэны ўведзены скупы пейзаж з певялікімі архітэктурнымі кулісамі, але кампазіцыі цэласныя, напоўненыя ўнутраным рухам.
Чатырох’ярусны іканастас (скразная разьба па дрэве, пазалота) зроблены мясцовымі майстрамі да 1672 г. Некалькі разоў рамантаваўся, але істотна змяніліся толькі дэталі ніжняга яруса. Увенчаны скульптурным распяццем у абрамленні пышнай разьбы.
Томас (дакумент)
Томас (τόμος < τέμνω — «кавалак»; «Тым» ад «рэзаць», «дзяліць») — указ прадстаяцеля памеснай праваслаўнай царквы па некаторых важных пытаннях царкоўнага ладу. Напрыклад, шырока вядомы  папы рымскага Льва I. У прыватнасці, шляхам выдання томасу некаторай частцы «мацярынскай» (кірыярхальнай)  прадастаўляецца  або аўтакефалія. У томасах выкарыстоўваецца больш ўрачысты і поўны подпіс, чым у іншых патрыяршых ўказах, са словамі «Божай ласкай» і іншае.
Losted
«Losted» ― беларуская камп’ютарная гульня ў жанры сярэднявечнага RPG з выглядам ад трэцяй асобы з элементамі стэлс-экшэна, якая знаходзіцца ў стадыі распрацоўкі студыяй «Sector13». Сюжэтна гульня пра Полацкае княства XI стагоддзя, галоўны герой ― вучоны Блэйк Норман, чый эксперымент па стварэнні тэлепорта заканчваецца трапленнем у мінулае дзе яго чакаюць сустрэчы з гістарычнымі асобамі, бітвы з нячысцікамі з беларускіх казак і легенд. Анонс гульні адбыўся ў афіцыйным «Twitter»-акаўнце распрацоўшчыка 28 лістапада 2022 года. У цяперашні час гульня грунтуецца на «Unreal Engine 4», але ў будучыні распрацоўшчыкі плануюць перайсці на «Unreal Engine 5».
NGC 7168
NGC 7168 (іншыя абазначэнні — PGC 67882, ESO 237-26, AM 2158-515) — эліптычная галактыка (E3) ў сузор’і Індзеец.
2019 год у гісторыі спорту
2019 год быў адзначаны шэрагам спартыўных падзей.
Сунаі
Сунаі́ (, Сунаи) — вёска ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Грозаўскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Камсамольскага сельсавета.
Віленская навучальная акруга
Ві́ленская навуча́льная акру́га (Виленский учебный округ) — тэрытарыяльная адзінка кіравання навучальнымі ўстановамі ведамства Міністэрства народнай асветы, якая ахоплівала некалькі губерняў на захадзе Расійскай імперыі (на тэрыторыі сучасных Беларусі, Літвы, Украіны, а таксама Латвіі) у 1803—1832 і 1850—1917 гадах. Адміністрацыйны цэнтр — Вільня.
1803—1832 гады
Віленская навучальная акруга створана ў ліку першых шасці навучальных акруг указам імператара Аляксандра I ад 24 студзеня 1803 года. Пры стварэнні акруга аб’яднала навучальныя ўстановы васьмі губерняў: Віленскай, Віцебскай, Валынскай, Гродзенскай, Магілёўскай, Мінскай, Кіеўскай і Падольскай. Навучальным і адміністрацыйным цэнтрам акругі была вызначана Галоўная віленская школа, ператвораная ўказам ад 4 красавіка 1803 года ў Імператарскі Віленскі ўніверсітэт. Першым папячыцелем акругі стаў князь А. А. Чартарыйскі (1803—1823), які сумяшчаў гэту пасаду з пасадамі таварыша міністра, а потым і міністра замежных спраў Расіі і іншымі дзяржаўнымі справамі.
Адукацыя на тэрыторыі Віленскай акругі напярэдадні яе стварэння была прадстаўлена вучылішчамі, якія знаходзіліся ў распараджэнні каталіцкага і ўніяцкага духавенства (у іх лік уваходзілі ў тым ліку былыя школы Эдукацыйнай камісіі, якія былі перададзеныя пад кіраванне духавенства пасля апошняга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе, але заставаліся свецкімі навучальнымі ўстановамі), а таксама галоўныя і малыя народныя вучылішчы, адкрытыя на землях Усходняй Беларусі паводле ўказу 1786 года. У 1803 годзе, на тэрыторыі акругі ў галоўных і малых народных вучылішчах навучалася 767 вучняў, у школах, якія кіраваліся каталіцкім і ўніяцкім духавенствам — 5820.
У 1826 годзе акруга была рэарганізавана. Навучальныя ўстановы Віцебскай і Магілёўскай губерняў былі перададзены Санкт-Пецярбургскай навучальнай акрузе (у 1829 годзе яны былі пераведзены ў ізноў утвораную Беларускую навучальную акругу). Праведзеная ў 1828 годзе рэформа змяніла сістэму пачатковай і сярэдняй адукацыі. З гэтага часу пачатковыя навучальныя ўстановы былі прадстаўленымі прыхадскімі і павятовымі вучылішчамі, а сярэднія — гімназіямі.
Паўстанне 1830—1831 гадоў прывяло да сур’ёзнага павароту ў адукацыйнай палітыцы Расійскай імперыі. У паўстанні бралі ўдзел многія студэнты і нават выкладчыкі Віленскага ўніверсітэта. У гэтых умовах навучальная акруга была падвергнута далейшай рэарганізацыі. Указам ад 12 студзеня 1831 года навучальныя ўстановы Мінскай губерні былі перададзены Беларускай, а Валынскай і Падольскай губерняў — Харкаўскай навучальнай акрузе. 1 мая 1832 года Віленскі ўніверсітэт быў зачынены і разам з ім расфарміравана Віленская навучальная акруга. Навучальныя ўстановы, якія заставаліся ў яго распараджэнні, былі ўключаны ў Беларускую навучальную акругу, цэнтр якога некаторы час працягваў знаходзіцца ў Віцебску, а ў 1836 годзе быў перанесены ў Вільню.
1850—1917 гады
У 1850 годзе Беларуская навучальная акруга была скасавана, а на яго месцы адноўлена Віленская. У адноўленую Віленскую акругу былі ўключаны навучальныя ўстановы Віленскай, Гродзенскай, Мінскай і Ковенскай (вылучанай з заходняй часткі Віленскай губерні ў 1846 годзе) губерняў. Навучальныя ўстановы Віцебскай і Магілёўскай губерняў ізноў былі далучаны да Санкт-Пецярбургскай навучальнай акругі.
У 1855 годзе ў Віленскай, Гродзенскай, Мінскай, Магілёўскай і Віцебскай губернях налічвалася 19 пяцікласных і 8 трохкласных павятовых вучылішчаў, 89 прыхадскіх вучылішчаў МНА і 89 — Міністэрства дзяржаўных маёмасцей, 7 вучылішчаў пры цэрквах замежных спавяданняў, 3 жаночыя школы. Існавалі таксама школы, падведамныя Найсвяцейшаму Сіноду.
За ўдзел у паўстанні 1863—1864 гадоў у 1864 годзе папячыцель акругі ў 1864—1868 гадах І. П. Карнілаў звольніў практычна ўсіх настаўнікаў-палякаў і каталікоў, выплаціўшы ім дараванне за год наперад. Быў зачынены і Віленскі дваранскі інстытут, які вёў выкладанне на польскай мове. Папячыцелем акругі І. П. Карнілавым пры падтрымцы генерал-губернатара М. М. Мураўёва на патрэбы народнай адукацыі былі вылучаны 25 000 руб. з агульнай сумы 10 %- збору з памешчыкаў, якія ўдзельнічалі ў паўстанні. Цыркулярам ад 1 студзеня 1864 года Мураўёў прадпісаў кіраўніцтву паветаў, паліцыі і міравым пасрэднікам назіраць за выпадкамі «недазволенага навучання». Без дазволу адміністрацыі не дапушчаліся да выкладання ксяндзы і навучанне на польскай мове. Каталікам Закон Божы выкладаўся асобна і на «мясцовай гаворцы».
Акрамя палякаў, беларусаў і літоўцаў, навучэнцамі з’яўляліся і яўрэі. Да 1882 годзе ў сярэдніх навучальных установах акругі займалася 1703 яўрэі, што ў сярэднім складала 25 % ад агульнай колькасці навучэнцаў. У Ковенскай гімназіі колькасць яўрэяў дасягала 44 %.
12 студзеня 1918 года Пастановай народнага камісара па асвеце А. В. Луначарскім Віленская навучальная акруга была ліквідавана.
Склад навучальнай акругі
У 1803 годзе на тэрыторыі Беларусі 25 сярэдніх і няпоўных сярэдніх і каля 130 пачатковых школ. У пачатку 1820-х гадоў многіх выкладчыкаў-каталікоў вымусілі сысці.
Навучальная акруга ў пачатку XX стагоддзя
Станам на 1915 год Віленская навучальная акруга налічвала 11,967 устаноў усіх тыпаў, у якіх навучалася ўвогуле 685,526 якія вучацца, у тым ліку пачатковых школ 9,636 з колькасцю навучэнцаў 575,272. У размеркаванні па адміністрацыйна-тэрытарыяльных складніках акруга: Размеркаванне навучэнцаў па тыпах навучальных устаноў (у лічніку — колькасць навучэнцаў, у назоўніку дробу — колькасць навучальных устаноў). Заўвага. Лічбамі ў слупках табліцы пазначаны адміністрацыйна-тэрытарыяльныя складнікі навучальнай акругі:
Каладзеевічы
Каладзе́евічы (, Колодеевичи) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ахоўскага сельсавета.
NGC 7169
NGC 7169 (іншыя абазначэнні — PGC 67913, ESO 237-28) — галактыка ў сузор’і Журавель.
Ахова
Ахо́ва (, Охово) — аграгарадок у Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ахоўскага сельсавета.
Гісторыя
Упершыню ўпамінаецца пад назвай Тохава ў 1495 годзе ў прывілеі караля Казіміра Ягелончыка, калі ён падараваў Ахова пінскаму францысканскаму манастыру. Паселішча належала гэтаму каталіцкаму ордэну да 2-й трэці XIX ст. З 1560 года ў Пінскім павеце Берасцейскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, сяло кляштарнае. У 1639 годзе згадваецца царква.
У 1758 годзе на сродкі францысканцаў пабудавана драўляная ўніяцкая царква. У 1786 годзе пасля пажару перабудаваная ў касцёл. У 1864 годзе касцёл перабудаваны ў праваслаўную царкву. У 1924 годзе царква перайшла да католікаў, а пасля Другой сусветнай вайны перададзеная праваслаўным.
Пасля Другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 года ў складзе Расійскай імперыі. З 1796 года ў Пінскім павеце Мінскай губерні. У канцы 1850-х гадоў сяло падухоўнае, цэнтр сельскае грамады, у якой 1149 дзяржаўных сялян, 130 аднадворцаў на сваёй зямлі і 6 на дзяржаўнай (старшыня грамады Гаўрыла Мініч). У 1860-я гады сяло перайшло ў дзяржаўную ўласнасць, у Жабчыцкай воласці Пінскага павета.
У пачатку XX ст. адкрылася народнае вучылішча, працавалі 50 мясцовых рамеснікаў (выраблялі колы, абады, сані і г.д.). У 1914—1941 гадах працаваў кааператыў «Дольнік».
У Першую сусветную вайну з верасня 1915 года паселішча занялі войскі Германскай імперыі. 20 лістапада 1917 года адбылося абвяшчэнне Украінскай Народнай Рэспублікі з прэтэнзіяй у тым ліку на Піншчыну, якая была пад кантролем Германскай імперыі. 27 студзеня (9 лютага) 1918 года ў Брэсце падпісалі мір паміж Германіяй і Аўстрыяй з аднаго боку, і УНР з другога, паводле якога УНР вызнавалася з Пінскам у сваім складзе. 3 сакавіка 1918 года ў Брэсце немцы падпісалі Брэсцкі мір з бальшавікамі, паводле якога Савецкая Расія прызнавала УНР і ўсе ўмовы папярэдняга нямецка-ўкраінскага міру, значыць Савецкая Расія прызнавала Пінск у складзе УНР. З лютага-сакавіка 1918 года Германія дазволіла УНР ствараць органы і арганізацыі ў Пінскім павеце пад сваім кантролем. 25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Піншчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Жыхары, сярод іншых, Жабчыцкай воласці Пінскага павета атрымалі Пасведчанні Народнага Сакратарыята БНР. З 25 студзеня 1919 года пад кантролем бальшавікоў, у складзе БССР, пазней ЛітБел ССР. У сакавіку 1919 года тэрыторыю занялі войскі Польскай Рэспублікі.
Паводле Рыжскага мірнага дагавора 1921 года ў складзе Польскай Рэспублікі, у Жабчыцкай гміне Пінскага павета Палескага ваяводства. Пасля пачатку Другой сусветнай вайны ў выніку Заходняга паходу Чырвонай арміі з 1939 года ў складзе БССР. З 4 снежня 1939 года ў Пінскім павеце Пінскай вобласці, з 15 студзеня 1940 года ў Жабчыцкім раёне, з 12 кастрычніка 1940 года цэнтр сельсавета, ёсць лесазавод і механізаваны млын. З ліпеня 1941 да ліпеня 1944 года пад акупацыяй войскаў нацысцкай Германіі. На вайне загінулі 144 вяскоўцы.
З 1954 года ў Брэсцкай вобласці, калгас імя Сталіна. З 1957 года ў Пінскім раёне, у складзе калгаса «50 гадоў Кастрычніка». У пачатку 1990-х пабудаваныя 2 капліцы. 29 снежня 2010 года вёска Ахова ператворана ў аграгарадок. У снежні 2021 года мясцовыя ўлады спілавалі старажытныя дубы на вясковых могілках, нягледзячы на пратэсты мясцовых жыхарак сталага ўзросту. Супраць жанчын быў ужыты атрад АМАП, таксама быў затрыманы дырэктар мясцовага дому культуры, які залез на дрэва.
Магілёў (рачны порт)
«Магілёў» — рачны порт у Магілёве, размешчаны ў затоцы на левым беразе Дняпра, па адрасе вул. Куцепава, 28. Уваходзіць у структуру РТУП «Беларускае рачное параходства». Порт прызначаны для перапрацоўкі навалачных грузаў. Даўжыня прычальнай лініі — 120 метраў.
Вырас на базе прыстані Магілёў, створанай у 1931 годзе адначасова з утварэннем Верхне-Дняпроўскага рачнога параходства. У годзе 1975 годзе перайменавана ў рачны порт 3-га разраду, а ў 1980 — у рачны порт 2-га разраду. У 1970—1975 гадах створана акваторыя порта, пабудаваны механізаваныя прычалы з канвеернымі лініямі і партальнымі кранамі для выгрузкі грузаў, адміністрацыйна-бытавы корпус, рамонтна-механічная майстэрня, кацельня, гандлёвы комплекс.
Порт з’яўляўся высокамеханізаваным транспартным прадпрыемствам Верхне-Дняпроўскага рачнога параходства Галоўнага ўпраўлення рачнога флоту БССР, заняты ў асноўным пагрузкай, перавозкай і выгрузкай грузаў для будаўнічых і дарожных арганізацый, вёў таксама распрацоўку радовішчаў будаўнічных матэрыялаў у рэчышчы Дняпра. Сярэдняя працягласць эксплуатацыйнага перыяду 220 дзён у годзе.
На пасажырскіх перавозках эксплуатуецца плаўверанда «Хваля».
Банк Албаніі
Банк Албаніі (Banka e Shqipёrisё) — цэнтральны банк Албаніі.
Гісторыя
15 мая 1925 года італьянскім кансорцыумам па пагадненні з урадам Албаніі створаны Нацыянальны банк Албаніі. Галоўны офіс банка знаходзіўся ў Дурэсе, а Адміністрацыйны камітэт — у Рыме. У сакавіку 1926 года банк пачаў выпуск банкнот. У 1944 годзе Нацыянальны банк пераназваны ў Дзяржаўны банк Албаніі. У студзені 1945 года ўказам Прэзідыума Антыфашысцкага нацыянальнага вызваленчага савета была адменена замежная канцэсія Дзяржаўнага банка. 3 студзеня 1945 года прыняты закон аб Дзяржаўным банку Албаніі, які ўсталяваў яго статус як цэнтральнага банка.
22 красавіка 1992 года Дзяржаўны банк Албаніі пераназваны ў Банк Албаніі.
Зорная атмасфера
Зо́рная атмасфе́ра — знешняя вобласць зоркі, размешчаная над зорным ядром, зонай радыяцыі і зонай канвекцыі. Усярэдзіне зорнай атмасферы адрозніваюць некалькі падабласцей, якія валодаюць рознымі ўласцівасцямі.
Структура зорнай атмасферы
Самая глыбокая і халодная частка зорнай атмасферы, якую можа бачыць знешні назіральнік, называецца фотасфера. Фотасфера выпраменьвае светлавыя хвалі ва ўсёй вобласці бачнага бесперапыннага спектру. Тэмпература гэтай вобласці расце з глыбінёй і для зорак тыпу Сонца ляжыць у межах ад 4500 да 6500 К. Іменна ў фотасферы з'яўляюцца так званыя зорныя плямы — халодныя вобласці прарыву магнітнага поля.
Тэмпература храмасферы спачатку плаўна змяняецца, павялічваючыся з выдаленнем ад мяжы з фотасферай, а затым у невялікай, пераходнай вобласці, памерам не больш за 100 км, скачкападобна павышаецца да тэмпературы ў 10 разоў больш тэмпературы фотасферы.
Карона — верхняя частка зорнай атмасферы, якая складаецца з распаленай плазмы, з'яўляецца найбольш гарачай і разрэджанай. Яе тэмпература дасягае некалькіх мільёнаў градусаў. Так, тэмпература сонечнай кароны дасягае 2000000 Кельвінаў. Гэтак высокае значэнне каранальнай тэмпературы застаецца адной з нявырашаных праблем сучаснай астрафізікі. Адказ на гэтае пытанне крыецца ў магнітных палях, але дакладны механізм застаецца незразумелым.
У той час, як наяўнасць пераходных абласцей і карон характэрна для ўсіх зорак галоўнай паслядоўнасці, іншыя тыпы зорак могуць не мець падобных абласцей. Так, падобна, што толькі некаторыя зоркі-гіганты і невялікая колькасць звышгігантаў валодаюць каронамі.
Атмасфера Сонца, як самай блізкай да Зямлі зоркі, у цяперашні час вывучана найбольш глыбока. Падчас поўных сонечных зацьменняў, якія хаваюць яе фотасферы ад вачэй зямнога назіральніка, на невялікі час можна ўбачыць тонкае мякка-ружовае кольца сонечнай храмасферы і ўражлівае гало сонечнай кароны. Аналагічна можна назіраць храмасферы іншых зорак у зацьменна-зменных сістэмах, калі адзін кампанент засланяе іншы.
Казімір Пратасевіч
Казімір Пратасевіч (Kazimierz Protassewicz; 1896—1949) — дзяржаўны дзеяч Польскай Рэспублікі, падпольшчык у гады Другой сусветнай вайны.
Біяграфія
Паходзіў з беларускага шляхецкага роду Пратасевічаў. Меў брата (1899—1991), грамадзянскага інжынера.
Да мая 1936 г. займаў пасаду гарадскога старосты ў Львове. Звальненне адбылося пасля. У 1936—1939 гадах выконваў функцыі старосты Маладзечанскага павета.
У 1936 годзе быў старшынёй праўлення спартыўнага клуба, у тым ліку яго футбольнай секцыі.
У гады Другой сусветнай вайны дзейнічаў у падполлі. Пад псеўданімам «Сокал» (Sokół). Выконваў абавязкі кіраўніка аддзела бяспекі з чэрвеня 1943 г. па снежань 1944 г., калі быў арыштаваны НКУС.
Сям’я
Быў у шлюбе з Яаннай Лысак.
Фотасфера
Фотасфера — выпраменьвальны слой зорнай атмасферы, у якім фармуецца бесперапынны спектр выпраменьвання. Фотасфера дае асноўную частку выпраменьвання зоркі.
Фотасфера істотна непразрыстая (аптычная таўшчыня ), яна паглынае і затым перавыпраменьвае энергію, якая паступае з нетраў зоркі. У сілу непразрыстасці фотасферы перанос энергіі ідзе канвектыўным шляхам: у выпадку сонечнай фотасферы канвекцыя назіраецца як грануляцыя фотасферы, гэта значыць у выглядзе светлых гарачых канвектыўных ячэек (гранул). Працягласць фотасферы залежыць ад яе празрыстасці і, такім чынам, шчыльнасці. Так, тыповая працягласць фотасфера па глыбіні складае для Сонца ~300 км, для белых зорак галоўнай паслядоўнасці спектральнага класа A0V — ~1000 км, для гігантаў класа G — ~104—105 км, гэта значыць значна менш дыяметра зоркі, з чым, у прыватнасці, звязана тое, што Сонца мае рэзкі бачны край.
Тэмпература фотасферы расце з глыбінёй, што выклікае бачнае пацямненне краю сонечнага дыска: пры аднолькавай аптычнай даўжыні шляху выпраменьванне ў цэнтры дыска прыходзіць вертыкальна з большай глыбіні і, адпаведна, з больш гарачых слаёў фотасферы, у адрозненне ад выпраменьвання перыферыі дыска, што прыходзіць па датычнай з больш халодных знешніх слаёў фотасферы. На паверхні фотасферы Сонца таксама назіраюцца буйнамаштабныя вобласці паніжанай тэмпературы — сонечныя плямы (розніца тэмпературы дасягае 1500 К).
У фотасферы фармуецца бесперапынны спектр выпраменьвання зоркі. Над фотасферай тэмпература і празрыстасць зорнай атмасферы (храмасферы, у якой фармуюцца лініі паглынання зорных спектраў, і кароны) пачынае падвышацца, даходзячы ў кароне да мільёнаў градусаў.
NGC 7170
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Яніс Царухіс
Яніс Царухіс (Γιάννης Τσαρούχης; 13 студзеня 1910, Пірэй — 20 ліпеня 1989, Афіны) — грэчаскі мастак і кінарэжысёр.
Біяграфія
Яніс Царухіс нарадзіўся ў 1910 годзе ў Пірэі. У перыяд 1929—1935 гадоў вучыўся ў Афінскай школе вытанчаных мастацтваў, быў студэнтам Фотыяса Контаглу, які пазнаёміў яго з візантыйскай іканаграфіяй. Паралельна таксама вывучаў народную архітэктуру і традыцыі грэчаскага народнага касцюма. Разам з Дзімітрысам Пікіёнісам, Фотыясам Контаглу і Ангелікай Хатзіміхалі ён узначальваў рух за ўвядзенне грэчаскай традыцыі ў жывапісе.
Ён вярнуўся ў Грэцыю ў 1936 годзе і праз два гады стварыў сваю першую персанальную выстаўку ў Афінах. Удзельнічаў у баях італа-грэчаскай вайны ў 1940 годзе. У 1949 годзе ён і іншыя мастакі, у тым ліку Нікас Хатзікірыякас-Гікас, Яніс Мораліс, Нікас Нікалау, Нікас Энганопулас і Панаётыс Тэціс стварылі мастацкі кружок «армас». У 1951 адбыліся выстаўкі прац Царухіса ў Парыжы і Лондане. У 1958 годзе ён удзельнічаў у Венецыянскай біенале. У 1967 годзе ён пераехаў у Парыж.
У 1982 годзе адкрыты Музей Яніса Царухіса, якім стаў дом мастака ў афінскім прыгарадзе Марусі. Дзейнічае таксама Фонд Яніса Царухіса. Мастак памёр у 1989 годзе ў Афінах.
Труханавічы (Капыльскі раён)
Тру́ханавічы (, Трухановичи) — вёска ў Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Грозаўскага сельсавета.
Кашавічы
Кашаві́чы (, Кошевичи) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ахоўскага сельсавета.
У 1940—1954 гадах цэнтр Кашавіцкага сельсавета.
Храмасфера
Храмасфера (ад χρομα — колер; σφαίρα — шар, сфера) — знешняя абалонка Сонца і іншых зорак таўшчынёй каля 10 000 км, навакол фотасферы.
Храмасфера Сонца
Паходжанне назвы гэтай часткі сонечнай атмасферы звязана з яе чырвоным колерам, выкліканым тым, што ў яе бачным спектры дамінуе чырвоная H-альфа лінія выпраменьвання вадароду. Верхняя мяжа храмасферы не мае выяўленай гладкай паверхні, з яе пастаянна выцякаюць гарачыя выкіды, званыя спікуламі (з-за гэтага ў канцы XIX стагоддзя італьянскі астраном Анджэла Секі, назіраючы храмасферу ў тэлескоп, параўнаў яе з падпаленымі прэрыямі). Тэмпература храмасферы павялічваецца з вышынёй ад 4000 да 15 000 градусаў. Храмасферу прынята падзяляць на дзве зоны:
Шчыльнасць храмасферы Сонца невялікая, таму яркасць яе недастатковая, каб назіраць яе ў звычайных умовах. Але пры поўным сонечным зацьменні, калі Месяц закрывае яркую фотасферу, размешчаная над ёй храмасфера становіцца бачнай. Яе таксама можна назіраць у любы час з дапамогай спецыяльных вузкапалосных аптычных фільтраў.
Для назірання розных структур, спецыфічных для храмасферы Сонца, лепш за ўсё падыходзіць фільтр, які вылучае выпраменьванне ў нейкай яркай храмасфернай лініі, гэта значыць з даўжынёй хвалі, на якую прыпадае значная частка выпрамененага (або паглынальнага для ліній паглынання) храмасферай святла. Як ужо паказана, гэта ў першую чаргу чырвоная лінія H-альфа (Hα) з серыі Бальмера з даўжынёй хвалі 656,3 нм, здымак Сонца ў якой атрымліваецца чырванаватым. Таксама шырока выкарыстоўваюцца фільтры двух фіялетавых фраунгоферавых ліній іанізаванага кальцыю, здымак Сонца ў святле кожнай з іх атрымліваецца сіняватым: лінія Ca II K (393,4 нм) і лінія Ca II H (396,8 нм). Асноўныя храмасферныя структуры, якія бачныя ў гэтых лініях, гэта :
Храмасферы зорак
Храмасферы існуюць не толькі ў Сонца, але і ў іншых зорак, аднак іх даследаванне спалучана са значна большымі цяжкасцямі, чым для храмасферы Сонца.
Чэмпіянат Беларусі па плаванні 2014
'''Адкрыты чэмпіянат Беларусі па плаванні памяці А. А. Каваленкі 2014''' праходзіў 13-17 мая ў БА ЦАР па водных відах спорту ў Брэсце.
Бітва ў Тэўтабургскім лесе
Бітва ў Тэўтабургскім лесе — бітва ў верасні 9 года паміж германцамі і рымскай арміяй.
Нечаканым нападам германцаў, на чале з правадыром херускаў Армініям, на рымскае войска ў Германіі на маршы праз Тэўтабургскі лес, 3-ы легіёны былі знішчаны, іх камандуючы Квінтылій Вар скончыў самагубствам. Вынікам бітвы было вызваленне Германіі з-пад улады Рымскай імперыі і пачатак працяглай вайны Імперыі з германцамі. Урэшце, германскія землі захавалі незалежнасць, а Рэйн стаў паўночнай мяжой Рымскай імперыі на захадзе.
Прадгісторыя
У 5 годзе была заснавана імперская правінцыя Германія, пра палітычны лад якой амаль няма звестак. Вядомы даследчык Т. Момзен рэканструяваў яе, абапіраючыся на асобныя дэталі ў старажытнарымскіх крыніцах, па аналогіі з рымскай Галіяй. У прырэйнскіх лагерах, а таксама ва ўмацаваных лагерах усярэдзіне Германіі размяшчаліся 5—6 рымскіх легіёнаў. Улетку рымляне здзяйснялі паходы ў вобласці германскіх плямёнаў для разбору судовых спраў, якія вялі рымскія юрысты паводле рымскіх законаў. Меркавалася перапісаць насельніцтва, абкласці яго падаткамі і арганізаваць прызыў германцаў у рымскае войска, як рабілася па ўсёй Імперыі.
Аднак Рым асцерагаўся моцнай дзяржавы, якая сфарміравалася на чале з правадыром маркаманаў Марабодам ў Байахэмуме (Багемія, сучасн. Чэхія). Марабод пазбягаў адкрыта варожых дзеянняў адносна Імперыі, з іншага боку, ён не заключаў з Рымам саюзу і даваў прытулак ворагам Імперыі.
У 6 годзе рымляне арганізавалі ваенны паход супраць Марабода. Тыберый павёў 5 легіёнаў ад Дуная на поўнач, легіёны Гая Сенцыя Сатурніна з верхняга Рэйна павінны былі нанесці ўдар у фланг і тыл маркаманаў. Калі войскі Тыберыя выступілі супраць Марабода і ўжо блізка падышлі да яго ўладанняў, у Паноніі і Далмацыі нечакана ўспыхнула антырымскае паўстанне. Пра яго маштабы сведчыць Светоній, называе гэтую вайну самай цяжкай, якую вёў Рым пасля Пунічных, паведамляючы пра ўдзел 15 легіёнаў (больш паловы ўсіх легіёнаў Імперыі). Імператар Аўгуст прызначыў Тыберыя камандуючым войскамі для задушэння паўстання, з Марабодам заключаны ганаровы для яго мір.
Намеснікам Германіі ў адсутнасць Тыберыя быў прызначаны Публій Квінтылій Вар, быўшы праконсулам Сірыі. Паводле Велея Патэркула, Вар паходзіў з сям'і хутчэй вядомай, чым знатнай, і быў ад прыроды чалавекам мяккім, спакойнага нораву, непаваротлівым целам і духам, прыдатным хутчэй да лагернага адпачынку, чым да ваеннай дзейнасці. Вар любіў грошы, што даказала яго праконсульства ў Сірыі — бедным ён прыйшоў у багатую краіну, а вярнуўся багатым з беднай.
Паводле Флора, Вар даволі неасцярожна выхваляўся тым, што можа ўтаймаваць дзікасць варвараў розгамі ліктараў і голасам глашатая, а Велей Патэркул ставіць яму ў віну ўцягненне ў працяглыя судовыя працэсы і страту пільнасці ў адносінах з германцамі.
Толькі ў 9 годзе Тыберый здолеў разграміць паўстанцаў у Паноніі і Далмацыі, але амаль адразу ж у верасні таго ж гады пачалося паўстанне ў Германіі.
Падрыхтоўка паўстання
Паўстанне германцаў падрыхтаваў і ўзначаліў Арміній, 25-гадовы сын правадыра херускаў Сігімера. Арміній служыў у рымскім войску, камандаваў атрадам германцаў, і заслужыў рымскае грамадзянства. Квінтылій Вар яму цалкам давяраў, яны часта разам піравалі. Рымскі намеснік перанёс сваю стаўку ў землі херускаў (басейн ракі Везер), каб адтуль уладжваць спрэчкі паміж германскімі плямёнамі і арганізоўваць збор подацей.
Германцы паводзілі сябе мірна. Квінтылій Вар распыліў войскі па іх краіне для барацьбы з разбойнікамі, а Арміній тым часам падрыхтоўваў змову, пераконваючы іншых правадыроў выступіць супраць рымлян. Крыніцы не паведамляюць, якія менавіта плямёны змовіліся, паводле ўскосных сведчанняў, апроч херускаў гэта былі бруктэры, марсы і хаўкі. Адзін са знатных херускаў Сегест, чыя дачка Туснельда была жонкай Армінія, папярэдзіў Вара аб небяспецы, але той палічыў гэта паклёпам на свайго саюзніка і не прыняў ніякіх мер.
Паводле задумы Армінія, спачатку паўсталі аддаленыя германскія плямёны. Быццам для барацьбы з імі Арміній сабраў войска і суправаджаў легіёны Вара, якія выступілі ў паход на паўстанцаў, але потым адстаў, чакаючы падыходу новых сіл. Ваенны гісторык Г. Дэльбрук мяркуе, што Вар выступіў не ў ваенны паход, а проста адводзіў войскі з цэнтральнай Германіі ў зімовыя лагеры бліжэй да Рэйна (як рабілася заўсёды), пра што сведчаць пара года і вялікі абоз з жанчынамі і дзецьмі.
Бітва ў Тэўтабургскім лесе
Адстаўшы ад Вара, воіны Армінія перабілі асобныя рымскія атрады, пасля чаго нагналі на маршы рымскае войска, якое затрымліваў вялікі абоз.
Пэўна не вядома, колькі рымскіх салдатаў было ў маршавай калоне Вара. Велей Патэркул паведамляў пра гібель у Германіі 3-х легіёнаў, шасці кагорт і 3 конных атрадаў, частка з іх магла быць знішчана ў іншых месцах (па-за калонай Вара). Гісторык Г. Дэльбрук ацэньвае сілы ў маршавай калоне Квінтылія Вара ў 12—18 тыс. салдат, а ўлічваючы абоз з жанчынамі і дзецьмі, павялічвае колькасць да 18—30 тысяч.
Падрабязнасці 3-дзённай бітвы ў Тэўтабургскім лесе ёсць толькі ў «Гісторыі» Дыяна Касія. Германцы выбралі для нападу ўдалы момант, рымляне не чакалі, а моцны дождж узмацніў блытаніну ў калоне. Паводле Дыяна Касія, рымляне, як у мірны час, вялі за сабою мноства вазоў і ўючных жывёл, за калоннай ішла вялікая колькасць дзяцей, жанчын і іншай прыслугі, таму войска расцягнулася на вялікую адлегласць, яно наогул распалася на некалькі частак з прычыны моцнага дажджу і ўрагану.
Германцы пачалі з абстрэлу рымлян з лесу, затым атакавалі ў рукапашную. Ледзь адбіўшыся, легіёны спыніліся і паводле свайго звычаю разбілі лагер на ноч. Большасць вазоў і частку маёмасці спалілі. На наступны дзень калона рушыла у больш арганізаваным парадку. Германцы не спынялі нападаў, але мясцовасць была адкрытай, нязручнай для засад.
На 3-ці дзень калона ўвайшла ў лясістую мясцовасць, дзе немагчыма было трымаць самкнуты баявы парадак, да таго ж зноў пайшоў праліўны дождж. Прамоклыя шчыты і лукі рымлян страцілі баяздольнасць, гразі заміналі руху абозу і цяжкаўзброеных салдат, тым часам лёгкаўзброеныя германцы рухаліся хутка. Рымляне спрабавалі ўзвесці абарончы вал і роў. Колькасць нападаючых павялічылася, да херускаў, даведаўшыся пра горкае становішча рымлян і ў спадзяванні на здабычу, падыходзілі новыя воіны. Параненыя Квінтылій Вар і яго афіцэры прынялі рашэнне закалоцца, каб не трапіць у ганебны палон. Пасля іх самагубства дэмаралізаваныя салдаты кідалі зброю і гінулі, амаль не абараняючыся. Прэфект лагера Цэйоній здаўся ў палон, легат Нумоній Вал з конніцай бег да Рэйна, кінуўшы пяхоту.
Германцы прынеслі ў ахвяру сваім багам палонных трыбунаў і цэнтурыёнаў. Тацыт піша пра шыбеніцы і ямы, на месцы апошняга бою засталіся развешаныя на дрэвах чарапы рымлян. Флор паведамляе, пра выключную лютасць германцаў адносна рымскіх суддзяў — адным выколвалі вочы, іншым адсеклі рукі, аднаму зашылі рот, перад гэтым выразаўшы язык — трымаючы ў руках язык, адзін з германцаў выклікнуў: «Урэшце ты перастаў шыпець, змяя!». Велей Патэркул адзначыў мужнасць аднаго палоннага — Кальд Цэлій, убачыўшы катаванні германцамі рымлян, разбіў сабе галаву звяном ланцуга, якім быў закуты, і адразу памёр.
Ацэнка рымскіх страт асноўваецца на колькасці падраздзяленняў Квінтылія Вара, якія патрапілі ў засаду, і вар'іруецца ў шырокіх межах. Найболей кансерватыўную ацэнку дае Г. Дэльбрук (18 тыс. салдат), верхняя ацэнка даходзіць да 27 тысяч.
Германцы перабілі не ўсіх палонных рымлян. Прыкладна праз 40 гадоў пасля бітвы, у раёне верхняга Рэйна быў разбіты атрад хатаў, здзіўленыя рымляне знайшлі ў гэтым атрадзе палонных салдатаў з легіёнаў Вара.
Вызваленне Германіі. I ст.
Паводле Флора, вынікам паражэння рымскіх легіёнаў у Тэўтабургскім лесе было тое, што Імперыя, якую не затрымліваў і бераг акіяна, была спынена на беразе ракі Рэйн.
Аслабленыя 3-летняй Панонскай і Далмацкай вайной легіёны Імперыі знаходзіліся ў Далмацыі, далёка ад Германіі, таму з'явілася сур'ёзная пагроза ўварвання германцаў у Галію. Баяліся паходу германцаў на Італію, як колішняга нашэсця кімвраў і тэўтонаў. У Рыме імператар Актавіян Аўгуст спешна збіраў свежыя войскі, забяспечваючы мабілізацыю пакараннямі смерцю тых грамадзян, якія ўхіляліся ад яе. Светоний у біяграфіі Аўгуста ярка перадаў роспач імператара, які настолькі бы зломлены, што некалькі месяцаў не стрыг валасоў і барады і не раз біўся галавою аб сцяну, усклікаючы: «Квінтылій Вар, вярні легіёны!».
На сярэднім Рэйне заставаліся толькі 2 легіёны легата Луцыя Аспрэната, які актыўна рыхтаваўся процістаяць пераправе германцаў у Галію і распаўсюджанню паўстання. Аспрэнат перакінуў войскі на ніжні Рэйн і заняў крэпасці ўздоўж ракі.
Паводле Дыяна Касія, германцаў затрымала аблога крэпасці Алізон у глыбіні Германіі. Рымскі гарнізон пад камандаваннем прэфекта Луцыя Цэцыдзія адбіў штурм, пасля беспаспяховых спроб авалодаць Алізонам большасць варвараў разышлася. Не чакаючы зняцця блакады, гарнізон у штармавую ноч прабіўся праз германскія пасты і паспяхова дасягнуў дыслакацыі рымскіх войскаў на Рэйне.
У 10 годзе Тыберый з легіёнамі здзейсніў паход у цэнтральную Германію, захапіў некаторых германскіх правадыроў, аднак галоўным вынікам яго экспедыцыі стала змяншэнне пагрозы ўварвання германцаў у Галію. Хоць трыумф, прысуджаны яму ў 12 годзе імператарам Аўгустам, быў прысвечаны галоўным чынам перамозе ў Панонскай вайне 6—9 гадоў, рымляне радаваліся найперш з нагоды адносна сціплых германскіх поспехаў.
Арміній паслаў галаву Квінтылія Вара Марабоду, каб заахвоціць маркаманаў сумесна выступіць супраць Рыма, але той адмовіўся, праз некалькі гадоў быў выгнаны Армініям і знайшоў прытулак у Імперыі. Галаву Вара пахавалі ў яго фамільным склепе, астатніх загінулых рымскіх салдатаў пахавалі войскі рымскага палкаводца Германіка, які здзейсніў у 15 годзе паход супраць Армінія. Германік захапіў цяжарную жонку Армінія, але сам Арміній пасля няўдалай бітвы адступіў.
Урэшце, Германія была назаўсёды страчана для Рымскай імперыі. Рымскія правінцыі Ніжняя і Верхняя Германіі размяшчаліся на левым беразе Рэйна, такім чынам знаходзіліся ў Галіі, насельніцтва там хутка раманізавалася. Рымская імперыя больш не спрабавала захапіць і ўтрымаць тэрыторыі за Рэйнам.
Новы час. XIX ст.
Напачатку XIX ст. правадыр паўсталых германцаў Арміній (пераназваны немцамі ў Германа ) стаў сімвалічнай постаццю, якая ў вачах немцаў адлюстроўвала ідэю нацыянальнага адраджэння і аб'яднання германскіх дзяржаў (падр.гл. Аб'яднанне Германіі, 1871). У бітве ў Тэўтабургскім лесе немцы бачылі сімвал перамогі германскіх народаў над спрадвечным раманскім ворагам, з якім асацыявалі імператара Напалеона, які да 1807 года заваяваў большую частку Еўропы.
Вялікую цікавасць да бітвы была не толькі ў нямецкай гістарыяграфіі, але і ў нямецкай культуры. У 1808 годзе Г. Клейстам напісана п'еса «Die Hermannsschlacht», у 1847 годзе з нагоды бітвы склалі песню «Als die Römer frech geworden». У 1875 годзе ў Дэтмольдзе ўстаноўлены 53-мятровы манумент у памяць бітвы. Манумент уяўляе сабою медную статую Армінія з узнятым мячом.
Месца бітвы
Месца, дзе адбылася бітва, назваў толькі Тацыт (Аналы, 1.60) — Saltus Teutoburgiensis (Тэўтабургскі лес), размешчаны дзесьці ў вярхоўях рэк Амізі (Эмс) і Лупіі (Ліпэ). Больш дакладнае месцазнаходжанне лесу было невядома, гісторыкі прапанавалі дзясяткі версій, але толькі ў 1987 годзе англійскі аматар-археолаг Тоні Клан (Tony Clunn) зрабіў знаходкі, якія дазволілі лакалізаваць месца лёсавызначальнай для гісторыі Германіі бітвы. У мястэчку Калькрызэ (паблізу мястэчка Брамшэ) на полі, вядомым у мясцовых жыхароў як Залатое за частыя знаходкі там старажытнарымскіх манет, Тоні Клан з металашукальнікам выявіў 162 срэбныя манеты, датаваныя часамі імператара Актавіяна Аўгуста ці больш раннімі, і 3 свінцовых ядра для прашчы. Ядры сведчылі пра прысутнасць у гэтым месцы рымскіх войскаў, што стала вырашальнай акалічнасцю для правядзення тут з 1989 года маштабных раскопак.
Было знойдзена некалькі тысяч прадметаў рымскай вайсковай амуніцыі, фрагменты мячоў, даспехаў, прылад, у тым ліку падпісаныя. Важнейшыя знаходкі — срэбная маска рымскага афіцэра-кавалерыста і манеты, адштампаваныя з адзнакай VAR. Даследнікі мяркуюць, што гэта пазначэнне імя Квінтылія Вара на адмысловых манетах, вырабленых часы яго кіравання Германіяй і прызначаных для дарэння легіянерам. Вялікая колькасць знаходак сведчыць пра разгром у гэтым месцы буйнага вайсковага падраздзялення рымлян, якое складалася прынамсі з аднаго легіёна, конніцы і лёгкай пяхоты. Выяўлена 5 групавых пахаванняў, на некаторых костках бачныя глыбокія рэзаныя сляды.
На паўночным схіле Калкрызскага ўзгорка, звернутага да месца бітвы, адкапаны рэшткі ахоўнага вала з торфу. Падзеі, якія тут адбыліся даволі пэўна датуюцца шматлікімі манетамі перыяду 6—20 гадоў. Паводле антычных крыніц, у гэты перыяд і ў гэтым рэгіёне была адзіная буйная параза рымскіх войскаў — разгром легіёнаў Квінтылія Вара ў Тэўтабургскім лесе.
Спасылкі
Катэгорыя:9
Малы Халажын
Малы́ Халажы́н (, Малый Холожин) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ахоўскага сельсавета.
Хвойнікі (Капыльскі раён)
Хво́йнікі (, Хвойники) — пасёлак у Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Грозаўскага сельсавета.
Да 28 мая 2013 года пасёлак уваходзіў у склад Камсамольскага сельсавета.
Афраеўразія
Афраеўразія (радзей Афразія ці Еўрафразія) — суперкантынент і найбуйнейшы масіў сушы на Зямлі, які ўключае мацерыкі Афрыку і Еўразію (Еўразія ў сваю чаргу падзяляецца на Азію і Еўропу). Плошча паверхні дасягае 84 980 532 квадратных кіламетраў, на якіх пражывае каля 5,7 мільярдаў чалавек, ці прыблізна 85% насельніцтва Зямлі. Ён таксама вядомы як Стары Свет, у супрацьлегласць Амерыцы, названай Новым Светам.
Кантынент Афраеўразія згадваўся як Сусветны Востраў: назва, прапанаваная сэрам Хэлфордам Джонам Мак-Кіндэрам у артыкуле "Геаграфічная вось гісторыі". Тэрмін не ўключае немацерыковыя астравы і архіпелагі.
NGC 7173
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Афраеўразія
Геалогія
У геалогіі лічыцца, што Афраеўразія стане суперкантынентам, калі Афрыка сутыкнецца з Еўропай. Зрэшты, Афрыка была злучана з Еўразіяй да будаўніцтва Суэцкага канала. Як мяркуецца, гэта адбудзецца праз 600 000 гадоў, калі паўднёвы пункт Іспаніі дасягне Афрыкі. Калі гэта адбудзецца, Міжземнае мора будзе ізалявана ад Атлантычнага акіяна. Канчатковае зліццё Афрыкі і Еўропы, як лічыцца, наступіць праз 70 мільёнаў гадоў, самкнуўшы Міжземнаморскі рэгіён і ўтварыўшы новыя горныя хрыбты ў дадатак да Альпаў.
Падзелы
Звычайна Афраеўразію дзеляць на Афрыку і Еўразію па Суэцкаму каналу, а Еўразію дзеляць на Еўропу і Азію. Але таксама існуе падзел на Еўразію-Паўночную Афрыку і Афрыку на поўдзень ад Сахары паводле культурных і гістарычных прычын.
Цікавыя факты
Нямецкі архітэктар Герман Зёргель прапанаваў перагарадзіць гідраэлектрычнай дамбай Гібралтарскі праліў і другой меншай дамбай — перакрыць Дарданэлы. У выніку ўзровень вады ў Міжземным моры панізіўся б, а Еўропа і Афрыка ўтварылі б адзін кантынент — Атлантропу.
NGC 7174
NGC 7174 (іншыя абазначэнні — PGC 67881, ESO 466-40, IRAS21592-3214, MCG −5-52-10, HCG 90D, VV 698, AM 2159—321) — галактыка ў сузор’і Паўднёвая Рыба.
Радгашч
Ра́дгашч (Radgoszcz) — вёска ў Мазавецкім ваяводстве Польшчы, у Астралэнцкім павеце, у гміне Трошын.
Варшаўскае ваяводства (1944—1975)
Варшаўскае ваяводства (Województwo warszawskie) — адно з ваяводстваў, якія існавалі ў Польшчы ў 1944—1975 гадах.
Сядзібай ваяводскіх улад быў горад Варшава (не ўваходзіў у яго склад, будучы горадам на правах ваяводства).
У 1973 годзе ў ваяводcтве было 28 сельскіх і 5 гарадскіх паветаў.
Андросаўшчына (пасёлак)
Андро́саўшчына (, Андросовщина) — пасёлак у Капыльскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Слабада-Кучынскага сельсавета.
Да 24 мая 1960 года пасёлак уваходзіў у склад Вялешынскага сельсавета, да 30 сакавіка 2016 года — у склад Капыльскага сельсавета.
Гарыбальдзійскі батальён
Гарыбальдзійскі батальён (Batallón Garibaldi, Battaglione Garibaldi, Гарыбальдзійская брыгада з красавіка 1937) — група італьянскіх, албанскіх і іспанскіх добраахвотнікаў, якія прымалі ўдзел у грамадзянскай вайне ў Іспаніі на баку Народнага фронту з кастрычніка 1936 па верасень 1938 года. Названы ў гонар Джузэпэ Гарыбальдзі, актыўнага дзеяча італьянскага руху Рысарджымента. Структурна быў адным з батальёнаў 12-й інтэрбрыгады.
Гісторыя
Баявое хрышчэнне батальён атрымаў 13 лістапада 1936 года на ўзгорку Лос-Анджэлеса падчас абароны Мадрыда. Затым ён ваяваў у раёнах Мадрыдскага ўніверсітэта Камплутэнсэ, Пасуэла, Баадзілья-дэль-Монтэ, Мірабуэна, Махадаонда і ракі Харама. Падчас бітвы пры Хараме, Пачыардзі быў паранены і яго месца заняў Іліа Баранціні, які ўзначальваў батальён у Гвадалахарской аперацыі. Пазней у баях пры Уэска і Вільянуэва-дэль-Пардзільа Пачыардзі вярнуўся на пасаду камандзіра падраздзялення.
У канцы красавіка 1937 года, батальён быў ператвораны ў Гарыбальдзійскую брыгаду, афіцыйна сфармаваную 1 мая. У брыгаду ўвайшлі байцы з батальёна Дзімітрава, добраахвотнікі з іншых італьянскіх падраздзяленняў і навабранцы, якія прыбывалі ў Іспанію з іншых краін. Да жніўня 1937 года Гарыбальдзійская брыгада ўваходзіла ў 12-ю інтэрбрыгаду і складалася з чатырох батальёнаў. Да яе расфармавання 24 верасня 1938 года змянілася 5 камандзіраў брыгады. Акрамя паўночнай часткі Мадрыда і Арагона, брыгада адыграла вялікую ролю ў бітве на Эбра.
Адным з добраахвотнікаў, які ваяваў у брыгадзе быў Мехмет Шэху, будучы прэм’ер-міністр Албаніі.
Манью (дэпартамент)
Манью (Manyu) — адзін з 6 дэпартаментаў Паўднёва-Заходняга рэгіёну Камеруна. Знаходзіцца ў паўночнай частцы рэгіёну, займаючы плошчу ў 9 565 км².
Адміністрацыйным цэнтрам дэпартамента з’яўляецца горад Мамфе. Мяжуе з Нігерыяй на поўначы і захадзе, а таксама дэпартаментамі: Менчум (на паўночным усходзе), Мамо (на ўсходзе), Леб’ялем (на паўднёвым усходзе), Купэ-Маненгуба і Ндыян (на поўдні).
Паўтаранавічы
Паўтара́навічы (, Полторановичи) — вёска ў Пінскім раёне Брэсцкай вобласці. Уваходзіць у склад Ахоўскага сельсавета.
NGC 7175
NGC 7175 — группа звёзд ў сузор’і Лебедзь.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі «Новага агульнага каталога».
Уладзімір Аляксандравіч Мацкевіч
Уладзімір Аляксандравіч Мацкевіч (нар., Мар’іна Горка) — беларускі ваенны і дзяржаўны дзеяч, старшыня КДБ РБ (1995—2000).
Біяграфія
Нарадзіўся 1 сакавіка 1947 года ў г. п. Мар’іна Горка Пухавіцкага раёна Мінскай вобласці.
У 1970 г. скончыў Беларускі тэхналагічны інстытут па спецыяльнасці «хімічная тэхналогія перапрацоўкі нафты і газу». У 1970—1973 гг. працаваў інжынерам-тэхнолагам, начальнікам устаноўкі гідравычышчэння дызельных паліваў нафтаперапрацоўчага завода ў г. Мазыр. У 1973—1976 гг. — другі, затым першы сакратар Мазырскага ГК камсамола, другі сакратар Гомельскага АК камсамола.
У 1978 годзе скончыў пры Савеце міністраў СССР. У органах дзяржбяспекі з 1976 г. Мінуў усе прыступкі, пачынаючы з аперпрацаўніка. У 1982—1985 — начальнік Наваполацкага гараддзела УКДБ БССР па Гомельскай вобласці, з 1985 — намеснік начальніка аддзела, начальнік аддзела 4-га ўпраўлення КДБ БССР. У 1990—1994 — намеснік начальніка, начальнік УКДБ Рэспублікі Беларусь па Мінскай вобласці. У 1994—1995 — начальнік УКДБ Рэспублікі Беларусь па Брэсцкай вобласці.
З 20 снежня 1995 г. па лістапад 2000 — старшыня КДБ РБ.
Указам А. Лукашэнкі ад 13 ліпеня 2001 года У. Мацкевіч быў прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным паслом Рэспублікі Беларусь у Саюзнай Рэспубліцы Югаславія. 4 ліпеня 2002 года быў прызначаны таксама паслом у Босніі і Герцагавіне па сумяшчальніцтве. Змешчаны з гэтых пасад быў 3 студзеня 2008 года.
Гарадзішчанская сядзіба
Гарадзішчанская сядзіба — колішняя сядзіба ў в. Гарадзішча Баранавіцкага раёна.
Уладзімір Аляксандравіч Мацкевіч
Біяграфія
Званне — генерал-лейтэнант (1999).
Гарадзішчанская сядзіба
Паводле пісьмовых крыніц, вядома з 1413 г. як маёнтак Гарадзішча. З канца XV ст. у розны час уладанне князя Сямёна Бельскага, вялікай княгіні Алены Іванаўны, Няміравічаў, Давойнавічаў, Карыцкіх, Гастомскіх, Хадкевічаў, Каменскіх, Зяновічаў, Л. Паца, Бухавецкіх.
Уладзімір Аляксандравіч Мацкевіч
КДБ РБ
Уладзімір Мацкевіч узначальваў Камітэт дзяржбяспекі Беларусі з 20 снежня 1995 года па 27 лістапада 2000 года. Незадоўга да сваёй адстаўкі — 22 лістапада 2000 года — генерал-лейтэнант У. Мацкевіч падпісаў пастанову аб ужыванні прэвентыўнага затрымання тэрмінам на 30 дзён у дачыненні да камандзіра воінскай часці № 3214 Дзмітрыя Паўлічэнкі. Вось радкі з гэтага дакумента:
Гарадзішчанская сядзіба
Гарадзішча да 1831 г. належала графу Людвіку Пацу, аднаму з найбольш заможных беларускіх магнатаў, які меў у зарэчанскай частцы раскошны двор. У яго ўваходзілі палац, гаспадарчыя пабудовы, млын, малатарня, сад і маляўнічы парк.
За ўдзел у паўстанні 1831 года маёнтак быў канфіскаваны і перададзены царскім урадам расійскім землеўладальнікам, а мураваны касцёл (1640) перабудаваны ў 1864 г. пад праваслаўную царкву. На сённяшні час ад палаца і парку практычна ўжо нічога не засталося.
Уладзімір Аляксандравіч Мацкевіч
КДБ РБ
Дзмітрый Паўлічэнка быў арыштаваны па загадзе Генеральнага пракурора Алега Бажэлкі, але праз суткі вызвалены з унутранай турмы КДБ па асабістым загадзе Лукашэнкі.
Асабістае жыццё
Некалькі гадоў таму У. Мацкевіч перанёс рак, яму зрабілі аперацыю ў Германіі, куды ён ездзіць рэгулярна, кожныя паўгады на даследаванне.