cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Піва
Гісторыя піва
Піва — старажытны напой, вядомы яшчэ ў Старажытным Егіпце (пры гэтым ёсць меркаванне, што пшаніцу і ячмень людзі там пачалі культываваць выключна для падрыхтоўкі піва, а стварэнне хлеба з'явілася толькі пабочным эфектам), Вавілоне, Кітаі часоў Шанскай дынастыі (II тыс. да н.э.), Арменіі. Адна з самых ранніх пісьмовых згадак пра піва сустракаецца ў Анабасысе Ксенафонта (V стагоддзе д.н. э.): падчас перабывання ў адной з вёсак у Арменіі ён пісаў:
У Вавілоне, дзе былі вядомыя 19 гатункаў піва, дзейнасць півавараў рэгулявалася Законамі Хамурапі. Паказаныя ў іх правіла вызначалі, напрыклад, кошт піва, і любыя іх парушэнні караліся смерцю. У старажытным Егіпце, дзе піваварства было шырока распаўсюджанае, піва было адным з улюблёных напояў. Падчас археалагічных раскопак у гэтай краіне быў знойдзены самы старажытны рэцэпт падрыхтоўкі піва. У Рымскай імперыі піва не карысталася папулярнасцю, тут перавага аддавалася віну. Аднак некаторыя рымскія гісторыкі ў пачатку нашай эры згадвалі, што кельцкія, нямецкія і іншыя плямёны пілі піва. Вікінгі лічылі, што нават у Вальхале (паводле скандынаўскай міфалогіі, гэтае жыллё загінулых у баі адважных ваяроў) кубкі мужчын перапаўняюцца півам. Піва варылі з пшаніцы, аўса, жыта, проса, ячменю і полбы.
У сярэднія вякі вытворчасць піва ў Еўропе перамясцілася ў кляштары. Першая згадка пра выкарыстанне хмелю прыпісваецца да манастырскіх хронік VIII ст. У Германіі яго сталі дадаваць прыкладна ў XII ст., у Нідэрландах — у пачатку XIV, а ў Англію хмель прыйшоў у пачатку XV ст. Еўрапейскія манахі ўдасканалілі тэхналогію піваварства, пачаўшы выкарыстоўваць у якасці кансерванта хмель. Піва, як правіла, выраблялі ў паўночных рэгіёнах, дзе кліматычныя ўмовы не дазвалялі вырошчваць вінаград. У сярэднія вякі піва лічылася напоем беднякоў, мела ніжэйшы статут у параўнанні з віном. Вінаробы, натуральна, заміналі будаўніцтву бровараў і імкнуліся падтрымаць прэстыж сваёй прадукцыі. Ужо ў 1782—86 гг. у Парыжы спажывалі віна ў 14 раз больш, чым піва. Шматлікім піваварам прыходзілася займацца яшчэ і вырабам сідра, каб не застацца ў страце, бо ў перыяды эканамічнага росту іх спажыўцы нязменна пераходзілі на віно.
Французскі хімік і мікрабіёлаг Луі Пастэр выявіў, што дрожджы, што выклікаюць закісанне піва, уяўляюць сабой жывыя арганізмы. Гэтае адкрыццё дазволіла з большай дакладнасцю ажыццяўляць кантроль за ператварэннем цукру ў спірт. Дацкі батанік Эміль Хансен зрабіў вельмі важны ўнёсак у гісторыю піваварства. Усё сваё жыццё ён даследаваў і класіфікаваў віды дрожджаў. Акрамя іншага, ён працаваў над выводзінамі чыстага штаму дрожджаў для піваварства. І яго распрацоўкі літаральна здзейснілі рэвалюцыю ў піваварнай прамысловасці.
Якасць піва
Якасць піва можна вызначыць толькі ў працэсе дэгустацыі. Нягледзячы на тое, што многія лічаць, што галоўная прыкмета якасці піва — яго вялікая і ўстойлівая пена, гэта не зусім так. А часам і цалкам няслушна, асабліва калі гаворка ідзе аб элях. Практычна любое піва можна наліць так, што пена будзе высокая, або наадварот. Што застаецца пэўным, дык гэта тое, што ў добрым піве пена павінна быць устойлівая. Але канчатковы вердыкт можа быць зроблены толькі падчас дэгустацыі.
Вытворчасць і спажыванне піва
Вытворчасць піва складаецца з наступных этапаў:
Вытворчасць паводле рэгіёнаў
Найбуйнымі вытворцамі піва з'яўляюцца па парадку: Кітай, ЗША, Германія, Расія і Бразілія. Асабліва інтэнсіўна расце выпуск напоя ў Кітаі і Расіі. Так у 2006 годзе Расія выйшла на чацвёртае месца ў свеце па вытворчасці піва, павялічыўшы яго выпуск на 9,8 %. Яна адціснула на пятае месца Бразілію, аднак пакуль саступае Кітаю, ЗША і Германіі. У 2006 годзе Кітай таксама павялічыў яго выпуск на 14,7 %, давёўшы агульны абьём амаль да 35,2 млн кілалітраў.
«The Brewers of Europe» ацэньваюць аб'ём вытворчасці 3733 еўрапейскіх піўных заводаў у 427 млн гэкталітраў паводле вынікаў 2008 года. Такім чынам, Еўропа з'яўляецца найбуйнейшым вытворцай піва (Кітай і ЗША выпусцілі 393 і 234 млн гэкталітраў піва адпаведна). Пры гэтым аб'ём спажывання піва ў Еўропе складае прыкладна 394 млн гэкталітраў, а ў грашовым выражэнні роўны 124 мільярдам еўра.
Спажыванне паводле рэгіёнаў
Найбуйнейшымі рынкамі піва з'яўляюцца Кітай, ЗША, Расія і Германія. Краінай з найбольшым спажываннем піва на душу насельніцтва з'яўляецца Чэхія, маючы 159,3 літраў піва на душу насельніцтва ў 2009 годзе.
Тыпы піва
У цяперашні час не існуе адзінай сістэмы класіфікацыі піва ва ўсёй яго разнастайнасці. Меркаванні амерыканскіх і еўрапейскіх аўтараў некалькі разыходзяцца ў пытаннях класіфікацыі.
Па спосабу закісання
У ЗША і большасці краін Еўропы асноўнай класіфікацыяй гатункаў піва з'яўляецца менавіта такая. Паводле яе, большасць гатункаў піва па спосабе закісання можна аднесці да лагера або эля.
Эль зброджваецца пры адносна высокай тэмпературы (15-25 °C) з выкарыстаннем дрожджаў веpхавога закісання. Элі часта маюць фруктовы прысмак, звычайна ў іх падвышанае ўтрыманне спірту.
Аднак некаторыя гатункі піва ў Еўропе не ўпісваюцца ў такую класіфікацыю і вылучаюцца ў самастойныя групы:
Ламбік (бельгійскае піва самаадвольнага закісання) — зброджваецца без выкарыстання культурных дрожджаў пры дапамозе мікраарганізмаў, прысутных у самім сусле, і тых, якія трапляюць у яго з паветра.
Пшанічнае піва — акрамя наяўнасці пшанічнага соладу адрозніваецца тым, што для падрыхтоўкі піва выкарыстаюць метад дабражвання ў бутэльцы. Як правіла, пшанічнае піва падаецца нефільтраваным, таму замест назову Weizenbier (пшанічнае піва) выкарыстаюць Weissbier (белае піва).
Гібрыдныя гатункі — іх падрыхтоўка звязаная з камбінаваннем інгрэдыентаў і тэхналогій, характэрных для розных тыпаў піва.
Адмысловыя гатункі — як правіла, да гэтай катэгорыі адносяць незвычайныя па складзе гатункі піва, а таксама піва з рознымі дадаткамі, або роднасныя піву напоі на аснове закісання.
Паводле колераў
Класіфікацыя піва паводле колераў шырока распаўсюджаная ў Расіі, а таксама ў некаторых іншых еўрапейскіх краінах, напрыклад Іспаніі. Адрозніваюць цёмнае, светлае, чырвонае і белыя тыпы піва.
Пры падрыхтоўцы цёмнага піва выкарыстоўваецца абсмалены солад.
Каляровасць піва вызначаецца ступенню абсмажанасці соладу і колькасцю цёмнага соладу, які выкарыстоўваецца пры варэнні. Найбольш цёмныя гатункі соладу не могуць выкарыстоўвацца самастойна без светлых гатункаў, бо пры абсмажванні губляюць ферменты, неабходныя для абцукравання сусла.
Найбольш распаўсюджаныя тыпы цёмнага соладу:
Выразнага супастаўлення колераў і класіфікацыі па спосабу закісання няма: цёмным можа быць як эль, так і лагер.
Піва не на аснове ячменю
У некаторых гатунках піва ячменны солад часткова замяняецца на іншыя збожжавыя (солад або збожжа, якое не прарасло).
Існуюць таксама экзатычныя гатункі піва, цалкам не на аснове ячменю. У большасці выпадкаў гэтыя гатункі з традыцыйнага еўрапейскага пункта гледжання цяжка назваць півам.
Моцнасць піва
Для большасці відаў піва, утрыманне алкаголю знаходзіцца ў межах 3—5,5 %. Ёсць і болей моцныя гатункі піва з утрыманнем 6—8 %. У 1994 годзе самым моцным півам быў двайны бок «Фетэр 33» з Германіі крэпасцю 10,5 %. «Фетэр 33» патрапіў у кнігу рэкордаў Гінэса, але неўзабаве рэкорд быў пабіты аўстрыйскім «Саміклаусам» моцнасцю 11,8 %. У цяперашні час самымі моцнымі відамі піва ў Еўропе з'яўляюцца аўстрыйскі «Самікляус» і чэшскі «X-BEER 33» з утрыманнем алкаголю 14 %. Гэтыя ж гатункі піва з'яўляюцца самымі моцнымі відамі піва ў свеце, зваранымі традыцыйным спосабам.
Ёсц і больш моцныя віды піва, звараныя нетрадыцыйным спосабам — пры дапамозе шампанскіх дрожджаў. Гэта амерыканскія «Utopias» (27 %) і Dave (29 %), якія ў мінулым вырабляліся піваварам Hair of the Dog Brewing Company. У канцы лістапада 2009 года шатландскі бровар BrewDog выпусціў піва «Тактычны ядзерны пінгвін» (Tactical Nuclear Penguin), моцнасцю ў 32 %. Такая высокая канцэнтрацыя дасягнута за кошт таго, што вада спосабам замарозкі адлучалася ад алкаголю. Пасля чаго, піва паўтара года даходзіла ў бочках з-пад віскі.
Нямецкі бровар Schorschbräu у снежні 2009 года паведаміў на сваім вэб-сайце пра вытворчасць піва з утрыманнем алкаголю 40 %. У лютым 2010 года працаўнікі шатландскага бровары Brewdog пабілі рэкорд сваіх нямецкіх калег, абвясціўшы пра стварэнне піва моцнасцю 41 градус. У Германіі быў пачаты выпуск піва моцнасцю 43 градусы. Фармальна гэта сапраўды піва, паколькі пры яго вытворчасці ўжываюцца толькі ячменны солад, хмель і вада. Зваранае звычайнае піва 15 разоў падвяргаюць замарожванню, прычым замярзаючую ваду і крышталі лёду адфільтроўваюць, а спірт канцэнтруецца. У выніку з 350 літраў піва атрымліваецца 35 літраў моцнага напою, які разліваюць у бутэлечкі ёмістасцю 350 мілілітраў і коштам 100 еўра.
Безалкагольнае піва
Нягледзячы на назву, у безалкагольным піве ўтрымліваецца 0,2-1,0 % спірту, цалкам ад яго пазбавіцца не атрымліваецца. Існуе некалькі тэхналогій атрымання безалкагольнага піва. Спірт, які змяшчаецца ў звычайным піве, прыбіраюць пры дапамозе вакуум-дыстыляцыі (выкарыстоўваючы нізкую кропку кіпення спірту) і пры дапамозе дыялізу (мембранны спосаб). Таксама пазбаўляюцца ад спірту шляхам прыгнечання закісання, з ужываннем адмысловых дрожджаў, якія не ператвараюць мальтозу ў алкаголь, альбо спыняюць працэс закісання, паніжаючы тэмпературу.
Мембранны спосаб лічыцца лепшым, паколькі выкарыстоўваецца традыцыйная тэхналогія вытворчасці, і смак піва менш за ўсё адрозніваецца ад звычайнага. Але з-за малога ўтрымання спірту смак безалкагольнага піва пры любой тэхналогіі атрымліваецца іншым, таму што спірт аказвае істотны ўплыў на смак піва. З-за больш складанай тэхналогіі вытворчасці безалкагольнага піва яго кошт вышэй за кошт звычайнага.
Уздзеянне на здароўе
Пры раскладанні алкаголю арганізм мае патрэбу ў многіх вітамінаў і мінералаў, таму спрэчна, ці спрыяе ўжыванне піва павышэнню карысных рэчываў у арганізме.
Mantidae
Mantidae — найбуйнейшае сямейства багамолаў (Mantodea). Каля 1500 відаў.
Верхняя частка галавы без выступаў. Праторакс ў некалькі разоў даўжэйшы за сваю шырыню. Вентралатэральныя шыпулькі пярэдніх галёнак вертыкальныя або нахільныя, больш ці менш аддаленыя адна ад адной. Найбуйнейшым відам з'яўляецца Ischnomantis gigas: самка, выяўленая ў Афрыцы, мела рэкордную для багамолаў даўжыню ў 17 см.
(180) Гарумна
(180) Гарумна (Garumna) — гэта невялікі астэроід галоўнага пояса, прыналежны да светлага спектральнага класа S. Ён быў адкрыты 29 студзеня 1878 года французскім астраномам Ператэнам у Тулузскай абсерваторыі і названы ў гонар даўнейшай назвы ракі Гарона ва Францыі, на берагах якой знаходзіццп Тулуза.
Кашыцы (гміна)
Кашы́цы (Koszyce) — вяскова-гарадская гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Прашавіцкага павета Малапольскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Кашыцах. Плошча гміны складае 65,96 км². Станам на 2004 год у гміне Кашыцы пражывалі 5697 чалавек, шчыльнасць — 86,4 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 20 салецтваў.
Ной-Ізенбург
Ной-Ізенбург (Neu-Isenburg) — горад у Германіі, у зямлі Гесэн. Падпарадкоўваецца адміністрацыйнай акрузе Дармштат. Уваходзіць у склад раёна Офенбах. Насельніцтва складае 36 034 чалавека (на 31 снежня 2010 года). Займае плошчу 24,29 км². Афіцыйны код 06 43 8 009. Горад падзяляецца на 3 гарадскія раёны.
Свята-Варварынская царква (Сухадол)
Свята-Варварынская царква — праваслаўны храм у в. Сухадол Камянецкага раёна Брэсцкай вобласці.
Гісторыя
Знаходзіцца ў цэнтры вёскі. Пабудавана ў другой палавіне 18 ст. з цэглы, дабудавана ў 1869 г.
Архітэктура
Помнік архітэктуры з рысамі барока і рэтраспектыўна-рускага стылю. Вырашана прамавугольным у плане аб'ёмам з паўкруглай апсідай да якога далучана трох'ярусная (васьмярык на 2-х чацверыках) прытвор-званіца. Яе шацёр і дах храма завершаны цыбулепадобнымі галоўкамі. Плоскасныя фасады прарэзаны арачнымі аконнымі праёмамі, крапаваны вуглавымі лапаткамі.
Багамол звычайны
Багамол звычайны (Mantis religiosa) — прадстаўнік падатраду багамолавых атраду тараканападобныя, буйное драпежнае насякомае з добра прыстасаванымі для хапання ежы пярэднімі канечнасцямі. Дасягае 42-52 мм (самец) або 48-75 мм (самка) даўжыні.
Азербайджанскія народныя танцы
Азербайджанскія народныя танцы (Azərbaycan xalq rəqsləri; آذربایجان خالق رقسلری) — танцавальнае мастацтва азербайджанскага народа. Музычны памер азербайджанскіх танцаў — 6/8 і 3/4. Па характары і рытму азербайджанскія народныя танцы дзеляцца на вельмі плыўныя, плыўныя і ажыўленыя. Яны маюць характэрны малюнак, абумоўлены іх рытмічным пабудовай. Як правіла, азербайджанская танец трёхчастный: першая частка — ход па крузе, другая — лірычнай застыванне на месцы (сюзме) і трэцяя — зноў ход па крузе — упэўнены, імклівы і ўрачысты. Многія танцы, асабліва старадаўнія, носяць назву найбольш любімых жывёл або раслін: «джейрани» — газель, «лалэ» — палявой мак, «беневше» — фіялка, «иннаби» — плод фруктовага дрэва і інш. Амаль усе азербайджанскія танцы — сольныя.
Гісторыя
Працэс ўзнікнення і фарміравання народнага танцавальнага мастацтва на тэрыторыі Азербайджана быў доўгім і шматвяковым. Такія масавыя абрадавыя танцы, якія існавалі ў народзе яшчэ да нядаўняга мінулага, як «году-году», «каса-каса», «хыдыр Ільяс» і інш. Таксама з’яўляюцца старадаўнімі. Розныя віды народных танцаў выкрышталізоўваліся з гэтых абрадавых танцаў ўжо ў эпоху сярэднявечча. Пры дварах кіраўнікоў на тэрыторыі Азербайджана існавалі танцавальныя ансамблі, якія славіліся высокім майстэрствам танцоўшчыкаў.
У XIX стагоддзі стацкі саветнік Іван Іванавіч Шапэн апісваў жаночыя танцы наступным чынам :
Татарки скачуць звычайна парамі, маючы на руках кастаньеты, якімі вырабляюць ўдары, то хуткія, то павольныя; часам гукі зусім змаўкаюць і прабіваліся застаюцца як-быццам нерухомыя; раптам, пры паскораным бразджанні кастаньеты, — з сутаргавым рухам ўсяго цела і нібы ў жарсьці, яны кідаюцца наперад; але адзін крок, і яны зноў звяртаюцца ў ціхіх німф, якія лёгкімі і стройнымі рухамі выказваюць пагоня і гарачую лагоду. У гэты момант, самыя душы іх, здаецца, што знемагала і вылятаюць вільготнымі поглядамі, выкананымі палкага асалоды. Скокі гэтая называецца мирзаи.
Іншы род скокі, званы гюванк, верагодна, вынайдзенай ўвасабленнем лянотай, таму што спаўняецца седзячы. Пры пачатыя скокі, дзве пары, падціснуўшы ногі пад сябе, садзяцца адзін супраць аднаго, у даволі далёкай адлегласці і пад такт музыкі надаюць свайму стану розныя палажэнні, прищёлкивая пальцамі і ў руку; разам з гэтым усё пары, не ўстаючы, парухаць наперад і сыходзяцца разам, так, што калена іх дакранаюцца; тут яны надаюць рухі цела сваім больш страсці і жвавасці, і, выказваючы ўсю прыгажосць табара, танцуючая, то перахіляючы галаву назад, так, каб распушчанымі валасамі дакранацца падлогі, то закідваючы яе наперад, хаваюць свае палымяныя погляды пад густым покрывам валасоў.
Развіццё ў савецкі час
Пасля ўсталявання ў рэспубліцы Савецкай улады ў 1920 годзе народны танец ўзбагаціўся новым зместам, які адлюстроўваў духоўны свет, ідэалогію, працоўную дзейнасць новага чалавека. З’явіліся такія танцы, як «танец хлопкоробов», «ўраджайны танец», «танец рыбакоў», «касмічны танец» і інш. Нараўне з імкненнем захаваць такія старадаўнія жаночыя танцы, як «мирзаи», «узундара», ствараліся і новыя. Так, напрыклад, на музыку песень «Басти» Г. Гусейнли і «Сурайя» С. Рустамова былі пастаўленыя танцы дзяўчат. Моладзевыя танцы (сумесна юнакі і дзяўчаты) таксама набылі папулярнасць.
Першы прафесійны танцавальны калектыў у Азербайджане быў створаны ў 1938 годзе на базе самадзейнасці. Гэты ансамбль выступаў з разнастайным рэпертуарам, якія складаюцца з старадаўніх і сучасных народных танцаў. Дзейнасць гэтага ансамбля была звязана з прапагандай танцавальнага мастацтва як у самой рэспубліцы, у СССР, так і за мяжой. Сярод вядучых тады выканаўцаў можна назваць народных артыстак Азербайджанскай ССР Аміна Дильбази і Ружу Джалілавай, Алибаба Абдулаева, Б. Мамедава; заслужаную артыстку рэспублікі Туту Гамидову, алію Рамазанава і інш.
У 1959 годзе ў Азербайджане ствараецца дзявочы самадзейны танцавальны ансамбль «Чинар» (Çinar — Платан) пад кіраўніцтвам Аміны Дильбази. Неўзабаве гэты калектыў стаў прафесійным народным ансамблем.
Разнавіднасці
Па тэматычным змесце азербайджанскія народныя танцы разнастайныя і дзеляцца на працоўныя («чобан» — «пастуховыя»), абрадавыя (рытуальныя, каляндарныя, вясельныя), бытавыя («мирзаи», «тураджи»), гераічныя — ваенныя («дженги» — «баявой»), спартыўныя («зорхана»), карагодныя—гульнявыя («яллы», «халай») і іншыя.
Сярод асабліва папулярных танцаў можна назваць: «таракяма» (танец качэўнікаў), «гытгылыда» (карагодныя жаночы), «иннаби», які выконваецца на вяселлях, дзявочых вечарынках маладымі жанчынамі і дзяўчатамі, «джейран—бала», «яллы» і інш.
Выкананне
Азербайджанская народны танец, як правіла, трёхчастный. Першая частка танца імклівая і ўяўляе сабой ход па крузе. Другая — лірычная, то ёсць танцоўшчык як бы застывае на адным месцы («сюзма»), корпус танцора ў гэты час строга, і ганарліва падцягнуць. Трэцяя ўяўляе сабой ізноў ход па крузе, яна — імклівая і ўрачыстая, з вялікім эмацыйным парывам. Танцы звычайна выконваюцца пад акампанемент народных інструментаў: трыо зурначей (дзве зурна і адна нагара), трыо сазандары (тар, кяманча, деф) і інш. Жаночы і мужчынскі танцы рэзка адрозніваюцца адзін ад аднаго.
Танцавальная музыка прадстаўлена жаночымі танцамі — павольна лірычнымі («Тураджи», «Узундара» і інш.) Або радасна-ажыўленых («Терэкэмэ» і інш.), Мужчынскімі — урачыста—велічнымі («Мирзаи» — танец мудрасці, спаўняецца старымі, і інш.), палымяна-віхравымі («Гайтаты», «Аскерани» і інш.). Шырока распаўсюджаныя калектыўныя танцы — яллы (святочная карагодныя скокі, выкананая на адкрытым паветры), Джанго (ваяўнічы мужчынскі танец). Характэрны тактавы памер танцавальнай мелодыі (6/8) адрозніваецца як разнастайнасцю, так і вастрынёй рытмічных фігур (частыя пункцірныя рытмы, сінкопы).
Жаночыя танцы
Развіццё жаночага танца абумоўлена перш за ўсё касцюмам. Плыўнасць руху ног вызначала доўгая спадніца танцоркі, а ўсе яе ўвага засяроджана на распрацаванай тэхніцы рук і верхняй часткі корпуса (плечы, галава, міміка асобы і інш.). Для жаночага танца найбольш характэрны 3-Дольны памер.
Мужчынскія танцы
Менавіта тэхніка ног вызначае мужчынскі танец. Так, танцоўшчык з лёгкасцю ўстае на пальцы (як гэта робіцца ў танцы «казахі»), імкліва апускаецца на калена і т. Д. Для мужчынскага танца, у адрозненне ад жаночага характэрны 2-Дольны памер.
Нататкі
1. Пад словамі «татарка», «татарын» ў той час часта рускія вандроўцы мелі на ўвазе «азэрбайджанка», «азербайджанец»
Мідлсекс (значэнні)
Назву Мі́длсекс (Middlesex) маюць:
Рым (правінцыя)
Рым (Provincia di Roma) — колішняя правінцыя ў Італіі, у вобласці Лацыа. Большую частку правінцыі складала Рымская агламерацыя, хоць асобныя яе часткі, асабліва на поўначы, захопліваюць сельскагаспадарчыя землі.
Насельніцтва правінцыі на май 2009 года складала 4 148 913 чалавек. Правінцыя падзялялася на 121 камуну.
Паводле Латэранскіх пагадненняў 1929 года на тэрыторыі правінцыі была створана дзяржава Ватыкан.
У 2015 годзе замест правінцыі была ўтворана новая тэрытарыяльная адзінка метрапольны горад Рым-сталіца.
Геаграфія
Правінцыя межавала з поўначы з правінцыямі Вітэрба і Рыеці, на ўсходзе — з вобласцю Абруца (правінцыя Аквіла) і правінцыяй Фразінонэ, на поўдні — з правінцыяй Лаціна, на захадзе з Тырэнскім морам. Правінцыя займала прыблізна траціну тэрыторыі Лацыа.
Палітыка
Правінцыя кіравалася правінцыйным саветам Рыма, які складаўся з 45 членаў. Прэзідэнт правінцыі Рыма выбіраўся народам з 1993 года раз на 5 гадоў і дапамагаў органам выканаўчай улады, правінцыйнай выканаўчай улады.
Глядавічы (Старадарожскі раён)
Гля́давічы (, Глядовичи) — вёска ў Старадарожскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Палажэвіцкага сельсавета.
Казлоўка (Сенненскі раён)
Казло́ўка (, Козловка) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Нямойтаўскага сельсавета.
Да 20 мая 1960 года вёска знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Сенненскага гарсавета.
IC 1461
IC 1461 — галактыка тыпу S? (спіральная галактыка) у сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Спліцкі ўніверсітэт
Спліцкі ўніверсітэт (Sveučilište u Splitu) — харвацкая дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у горадзе Спліт.
Чэркас (Попраўскі сельсавет)
Чэркас (Черка́с) — вёска ў Білацэркаўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны. Уваходзіць у склад Попраўскага сельсавета.
Саюз левых партый
Саюз левых партый — грамадска-палітычная кааліцыя партый камуністычнай і сацыял-дэмакратычнай ідэалогій. Створана 17 снежня 2006 г. «у мэтах кансалідацыі ўсіх прагрэсіўных сіл грамадства ў імя дэмакратычных пераменаў да лепшага». Спробы зарэгістраваць СЛП не ўвянчаліся поспехам.
У кастрычніку 2010 г. на аснове Саюза левыя партыі пачалі працэс стварэння «Платформы левых сіл на прэзідэнцкіх выбарах».
Кіраўніцтва
Сустаршынямі саюза сталі лідары трох партый: Сяргей Калякін (ПКБ), Анатоль Ляўковіч (БСДП (Грамада), Алена Яськова (партыя жанчын «Надзея»). Чацвёртым сустаршынёй стаў Аляксандр Бухвостаў — кіраўнік аргкамітэта па падрыхтоўцы 2-га Кангрэса дэмакратычных сіл. У склад Цэнтральнага савета на парытэтнай аснове ўвайшоў 31 чалавек, у склад кантрольна-рэвізійнай камісіі — 4.
Шарсні (Барысаўскі раён)
Шарсні́ (, Шерстни) — вёска ў Барысаўскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Зембінскага сельсавета.
Тамыліўка
Тамыліўка (Томи́лівка) — вёска ў Білацэркаўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Другая бітва пры Гельгаландзе
Друга́я бі́тва ў Гельгала́ндскай бу́хце (Second Battle of Heligoland Bight, Zweites Seegefecht bei Helgoland) — марскі бой, які адбыўся 17 лістапада 1917 года ў Паўночным моры падчас Першай сусветнай вайны.
Пераўзыходзячыя сілы лінейных і лёгкіх брытанскіх крэйсераў атакавалі германскі атрад, які займаўся траленнем міннай загароды у Гельгаландскай бухце. Германскія крэйсеры пад камандаваннем адмірала фон Ройтэра, умела выкарыстоўваючы дымавыя заслоны, прыкрылі тральшчыкі i пацягнулi за сабой брытанскія караблі. Пагоня за германскімі крэйсерамі працягвалася да таго часу, пакуль брытанскія караблі не апынуліся пад агнём германскіх лінкараў «Кайзер» і «Кайзерын».
Брытанскія крэйсеры, спыніўшы пагоню, выйшлі з бою. У выніку бітвы некалькі германскіх і брытанскіх караблёў атрымалі нязначныя пашкоджанні. Германскі тральшчык «Кёдзінген», які выконваў функцыі брандвахты, у пачатку бою не паспеў зняцца з якара і быў затоплены артылерыйскім агнём брытанскіх эсмінцаў.
Но пасаран
«Но пасара́н» (¡No pasarán!, Ils ne passeront pas — «Яны не пройдуць») — палітычны лозунг, які выказвае цвёрды намер абараняць сваю пазіцыю.
У беларускую мову гэты лозунг патрапіў з іспанскай. Падчас Грамадзянскай вайны ў Іспаніі яго выкарыстоўвала Далорэс Ібаруры, зрабіўшы гэтыя словы адным з сімвалаў антыфашысцкага руху. Адказам паслужыла фраза Франсіска Франка «Hemos pasado» («Мы прайшлі»), сказаная ім пасля падзення Мадрыда.
IC 1462
IC 1462 — галактыка тыпу * (зорка) у сузор’і Пегас.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Агавэ
Агавэ́, Агаўэ (Ogooué, Ogowe) — рака ў Цэнтральнай Афрыцы, у Габоне і Рэспубліцы Конга.
Даўжыня ракі 1200 км. Плошча вадазбору 216 000 (222 700 ) км² Сярэдні расход вады каля 5000 м³/с. Аб’ём гадавога сцёку 149 км³. Выток ракі знаходзіцца на Паўднёва-Гвінейскім узвышшы. Упадае ў Гвінейскі заліў Атлантычнага акіяна, утвараючы дэльту. На рацэ парогі. У верхнім цячэнні вадаспад Пубара. Рака суднаходная да горада Нджоле.
Сыдары (Білацэркаўскі раён)
Сыдары (Сидори́) — вёска ў Білацэркаўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Славанска-Бродскі ўніверсітэт
Славанска-Бродскі ўніверсітэт (Sveučilište u Slavonskom Brodu) — харвацкая дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам універсітэта і з сядзібай у горадзе Славанскі-Брод.
Дэмэкалогія
Дэмэкалогія (ад demos — народ), экалогія папуляцый — галіна агульнай экалогіі, вывучае дынаміку колькасці папуляцый, унутрыпапуляцыйнай групоўкі і іх узаемаадносіны.
У рамках дэмэкалогіі вызначаюцца ўмовы, пры якіх фармуюцца папуляцыі. Дэмэкалогія апісвае ваганні колькасці розных відаў у выніку ўздзеяння экалагічных фактараў і ўстанаўлівае іх прычыны, разглядае асобіну не ізалявана, а ў складзе групы такіх жа асобін, якія займаюць пэўную тэрыторыю і адносяцца да аднаго віду.
, што з’яўляецца прамой, экспаненцыяльнай залежнасцю або  можна апісаць наступнымі формуламі:
Леў Мікалаевіч Гумілеўскі
Леў Мікалаевіч Гуміле́ўскі (, Масква — ) — беларускі, народны мастак Беларусі (1991).
Біяграфія
Нарадзіўся 31 кастрычніка 1930 года ў Маскве. Пасля вайны апынуўся ў Нясвіжы. Вучыўся ў мастацкай студыі ў мастака М. К. Сеўрука (1946—1949). Скончыў Мінскае мастацкае вучылішча. У 1955 годзе паступіў на аддзяленне скульптуры ў Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут. Вучыўся ў А. К. Глебава, А. А. Бембеля, А. Мазалёва.
Творчасць
Працаваў у манументальнай і станкавай скульптуры. Асноўныя творы: помнікі Я. Купалу ў Мінску (у суаўтарстве з Анатолем Анікейчыкам і Андрэем Заспіцкім), помнікі Я. Янішчыц, Ал. Клімавай у Мінску, мемарыяльная дошка Ф. Багушэвічу ў Вільнюсе, помнік «Плошча Славы» у Магілёве; станкавыя кампазіцыі «Скіф», «Партызанская сям’я», «А. Міцкевіч» (у сааўтарстве), «Кастусь Каліноўскі», «Ценям Касцюшкі», «А. Пушкін», юным падпольшчыкам братам Сянько (1973) у Мінску, мемарыяльны комплекс у Магілёве «Барацьбітам за савецкую ўладу» (1982), статуя «Русалка» (1990), бюсты Юрыю Нясвіжскаму і Мікалаю Хрыстафору Радзівілу Сіротке ў Нясвіжы і інш. Разам з сынам Сяргеем стварыў помнікі Кірылу Тураўскаму ў Гомелі, Янку Купалу ў Маскве, Францішку Багушэвічу ў Смаргоні.
Мішуты (Вілейскі раён)
Мішу́ты (, Мишуты) — вёска ў Вілейскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Нарачанскага сельсавета.
Дарошкавічы (Старадарожскі раён)
Даро́шкавічы (, Дорошковичи) — вёска ў Старадарожскім раёне Мінскай вобласці. Уваходзіць у склад Палажэвіцкага сельсавета.
Мішуты (Вілейскі раён)
Да 16 снежня 1982 года вёска ўваходзіла ў склад Рускасельскага сельсавета.
Славутасці
«Вялікі камень Мішуцкі» — буйны ледавіковы валун каля вёскі Мішуты, геалагічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння.
Кашэнцін (гміна)
Кашэ́нцін (Koszęcin) — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Люблінецкага павета Сілезскага ваяводства. Сядзіба размешчана ў Кашэнціне. Плошча гміны складае 129 км². Станам на 2004 год у гміне Кашэнцін пражывалі 11 453 чалавекі, шчыльнасць — 89,1 чал./км². Адміністрацыйна падзелена на 8 салецтваў.
Працэс 72-х
Працэс 72-х — судовы працэс над удзельнікамі рэвалюцыйнага і нацыянальна-вызваленчага руху ў Заходняй Беларусі ў Польскай Рэспубліцы.
Суд над беларускімі партызанамі адбыўся ў красавіку 1925 г. ў Гродне ў будынку акруговага суда. Партызаны, сярод якіх былі сяляне, рамеснікі і рабочыя, у 1922—1923 гг. дзейнічалі ва ўсходніх паветах Беластоцкага ваяводства і ў раёне Белавежскай пушчы. У 1922 г. яны разбурылі маёнтак князя Яна Друцкага-Любецкага ў Шчучыне і сядзібу асадніка каля Скідаля, узарвалі чыгуначны мост на р. Котра і інш. Суд прыгаварыў партызан да турэмнага зняволення.
Эдуард Штэтлер
Эдуард Штэтлер (Eduard Stettler, 1880—1940) — швейцарскі юрыст і дзеяч міжнароднага эсперанта-руху.
Біяграфія
Нарадзіўся ў Берне,паходзіў са старажытнага знатнага швейцарскага роду, атрымаў юрыдычную адукацыю. Мову эсперанта вывучыў у 1908 годзе, і ў 1909 годзе далучыўся да працы Сусветнай асацыяцыі эсперанта (UEA), у 1911 годзе стаў намеснікам дырэктара UEA (гэтую пасаду ў той час займаў Гектор Ходлер) і займаў гэтую пасаду да 1919 года. Як юрыст, ён бачыў слабыя месцы ў арганізацыі міжнароднага эсперанта-руху і пісаў шматлікія артыкулы па гэтых пытаннях. У 1919—1920 гадах быў, а ў 1920-1924 гадах — прэзідэнтам UEA. У 1924 годзе пакінуў пасаду прэзідэнта з-за цяжкай хваробы, і быў абраны ганаровым прэзідэнтам UEA. Зноў абраны прэзідэнтам UEA ў 1928 годзе і займаў гэты пост да 1934 года. У 1934 годзе на 26-м сусветным кангрэсе эсперантыстаў у Стакгольме сышоў у адстаўку ў знак пратэсту супраць неабрання шэрагу яго калегаў у новы склад камітэтаў Асацыяцыі. Двойчы абіраўся прэзідэнтам швейцарскай асацыяцыі эсперантыстаў. Распрацаваў Статуты UEA 1920 і 1934 гадоў, аўтар біяграфіі Г.Ходлера, шэрагу літаратурных перакладаў і вялікай колькасці артыкулаў у часопісе Esperanto.
Памёр у Берне ў 1940 годзе.
Сяргей Аляксандравіч Адашкевіч
Сяргей Аляксандравіч Адашкевіч (, в. Перацяткі, Койданаўская воласць, Заходняя вобласць) — беларускі скульптар.
Біяграфія
Вучыўся ў Віцебскім мастацкім вучылішчы. Працаваў у станковай і манументальнай скульптуры. Асноўныя працы: «За мір» (1953), «1941 год» (1958), «Ленін-гімназіст» (1981) і іншыя. Сярод яго прац помнік Францыску Скарыну ва ўнутраным двары галоўнага корпуса Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Жыве ў Мінску.
Сяргей Львовіч Гумілеўскі
Сяргей Львовіч Гумілеўскі (, Мінск) — беларускі.
Біяграфія
Нарадзіўся 29 сакавіка 1963 года ў Мінску. Бацька — скульптар, народны мастак Беларусі Леў Мікалаевіч Гумілеўскі. У 1987 годзе скончыў ў Беларускім дзяржаўным тэатральна-мастацкім інстытуце. З 1994 па 1997 стажыраваўся ў творчых акадэмічных майстэрнях: вучыўся ў Леаніда Давідзенкі, Льва Гумілеўскага, Анатоля Арцімовіча, Міхаіла Савіцкага. Член Беларускага саюза мастакоў (1990).
Працуе ў манументальнай і станкавай скульптуры. Асноўныя творы:
Разам з бацькам стварыў помнікі Кірылу Тураўскаму ў Гомелі, Янку Купалу ў Маскве, Францішку Багушэвічу ў Смаргоні і інш.
Лаўрэат прэміі Саюзнай Дзяржавы (2010).
Мідлсекс (акруга, Нью-Джэрсі)
Акруга Мідлсекс (Middlesex County) — акруга штата Нью-Джэрсі, ЗША. Паводле перапісу насельніцтва 2000 года, у акрузе Мідлсекс пражывалі 750 162 чалавекі. Паводле ацэнкі Бюро перапісу насельніцтва ЗША, да 2009 года насельніцтва павялічылася на 5,4 %, да 790 738 чалавек. Мідлсекс афіцыйна з’яўляецца часткай Нью-Ёркскай агламерацыі. У горадзе Нью-Брансуік размяшчаецца адміністрацыйны цэнтр акругі. Найбуйнейшы горад акругі — Эдысан.
Штадэ
Штадэ (Hansestadt Stade) — ганзейскі горад у Германіі, раённы цэнтр, размешчаны ў зямлі Ніжняя Саксонія, паміж Гамбургам і Куксхафенам. Уваходзіць у склад раёна Штадэ. Насельніцтва складае 46 159 чалавек (на 31 снежня 2010 года).
Аліеў
Аліеў — цюркскае прозвішча, жаночая форма —.
Фэсюры
Фэсюры (Фесюри́) — вёска ў Білацэркаўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
IC 1463
IC 1463 — галактыка тыпу *2 (падвойная зорка) у сузор’і Вадаліў.
Гэты аб’ект уваходзіць у лік пералічаных у арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталога.
Сафалк (значэнні)
Назву Са́фалк (Suffolk) маюць:
Алонса
Алонса (Alonso) — іспанскае імя і прозвішча.
Acanthopidae
Acanthopidae — сямейства багамолаў (Mantodea). Каля 70 відаў. Сустракаюцца ў Цэнтральнай і Паўднёвай Амерыцы.
Камарова (Сенненскі раён)
Камаро́ва (, Комарово) — вёска ў Сенненскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Нямойтаўскага сельсавета.
Да 2004 года ўваходзіла ў склад Раснянскага сельсавета.
Расціслаў Міхайлавіч
Расціслаў Міхайлавіч (Расціслаў Славанскі, Расціслаў Галіцкі; 1227—1262, Бялград) — князь наўгародскі (1229—1230), князь галіцкі (1238, 1241), князь чарнігаўскі (1241—1243), бан Славоніі (1247—1248) і Мачвы (1248—1262). Сын Міхаіла Усеваладавіча Чарнігаўскага і дачкі Рамана Мсціславіча Галіцкага Марыі.
Біяграфія
У 1230 годзе пасля смуты ў Ноўгарадзе, яго бацька Міхаіл з’ехаў у Чарнігаў, зрабіўшы княжацкі пострыг сыну Расціславу у наўгародскім Сафійскім саборы, пакінуў яго ў горадзе, пад наглядам уладара Спірыдона, але ў гэтым жа годзе Наўгародцы заклікалі пераслаўскага князя Яраслава Усеваладавіча, ён пабыўшы два тыдні ў Ноўгарадзе, пасадзіў на княжанне ў Наўгародскай зямлі сваіх сыноў — княжычаў Фёдара і Аляксандра. Расціслаў з былым наўгародскім пасаднікам Унездам Вадовікам пераязджаюць у Таржок, дзе Расціславу наўгародцы паведамляюць, што яго бацька ім больш не князь, пасля гэтага яны пераязджаюць у Чарнігаў.
У 1238 годзе Расціслаў быў пакінуты бацькам у Галічы, адкуль у канцы года пачаў паход супраць Літвы. Адсутнасцю Расціслава і яго прыхільнікаў скарыстаўся Данііл Раманавіч і заняў Галіч, Расціслаў з’ехаў у Венгрыю да караля Белы IV, але пасля няўдалага сватаўства да яго дачкі Ганны вярнуўся ў Чарнігаў (1241), адкуль распачаў два паходы супраць Данііла. Пасля першага, які скончыўся няўдалай аблогай Бакоты, Данііл нанёс удар па саюзных Расціславу балахоўцах, а падчас другога Расціславу нават удалося ненадоўга заняць Перамышль і Галіч.
У 1243 годзе Расціслаў ажаніўся з прынцэсай Ганнай Венгерскай, дачкой караля Венгрыі Белы IV, і з дапамогай цесця і палякаў распачаў апошнюю спробу авалодаць Галічам, якая скончылася паражэннем у 1245 годзе.
Пасля разгрому пад Яраславам Расціслаў схаваўся ў Венгрыі, дзе атрымаў у валоданне ад цесця банат Славоніі, а ў 1247 годзе спецыяльна створаны банат Мачва — міжрэчча Дуная, Дрыны, Савы і Моравы са сталіцай у Бялградзе.
У сярэдзіне 1250-х гадоў ён паспрабаваў умяшацца ва ўнутраныя справы Балгарыі, выдаўшы сваю дачку, Лізавету, за балгарскага цара Міхаіла I Асеня. Пасля чаго, з прычыны маленства цара, аказваў вялікі ўплыў на палітыку Балгарыі. Спрыяў заключэнню Рэгінскага міру паміж Балгарыяй і Нікейскай імперыяй
У 1256 годзе Расціслаў пад відам абароны сваёй дачкі Лізаветы, якая пасля смерці мужа выйшла замуж за новага балгарскага цара (Каламана II Асеня) прыйшоў з войскам да Тырнава. Каламан II Асень бег. Пасля чаго Расціслаў абвясціў сябе царом Балгарыі, спрабаваў зацвердзіцца ў краіне, але не быў прыняты мясцовай знаццю і не змог узяць пад свой кантроль сталіцу. Пацярпеўшы няўдачу, вярнуўся да сябе на Дунай, у Бялград, дзе і памёр у 1262 годзе.
Аж да смерці Расціслаў называў сябе князем галіцкім.
Сям’я і дзеці
Жонка: (з 1243) прынцэса Ганна Венгерская (1226/1227 — каля 1285), дачка венгерскага караля Белы IV з дынастыі Арпадаў. У шлюбе нарадзілася сем дзяцей, у тым ліку:
Разводдзе
Разводдзе — адна з фаз ракі, якая штогод паўтараецца ў адзін і той жа сезон года, — адносна доўгае і значнае павелічэнне воднасці  ракі, якое выклікае падняцце яе ўзроўню; звычайна суправаджаецца выхадам вод з  рэчышча і затапленнем поймы.
Разводдзе выклікаецца ўзмоцненым працяглым прытокам вады, які можа быць абумоўлены: Разводдзі, выкліканыя вясновым снегараставаннем, характэрныя для многіх раўнінных рэк, якія дзеляцца на 2 групы: Разводдзі, абумоўленыя летнім раставаннем горных снягоў і леднікоў, характэрныя для рэк Сярэдняй Азіі, Каўказа, Альпаў.
Паводкі, выкліканыя мусоннымі дажджамі, характэрныя для рэк Паўднёва-Усходняй Азіі (Янцзы, Меконг).
Храпачы
Храпачы (Храпачі́) — вёска ў Білацэркаўскім раёне Кіеўскай вобласці Украіны.
Мартук
Марту́к (Eremopýrum) — род аднагадовых травяністых раслін сямейства.
Батанічнае апісанне
Аднагадовыя травяністыя расліны. Сцеблы прамыя або каленчата-узыходныя, 4-30 см вышынёй. Похвы расшчэплены амаль дашчэнту, з кароткімі валаскамі або голыя; вушкі серпападобныя, на верхавіне. Язычкі перапончатыя, голыя, 0,2-1,5 мм даўжынёй. Лісце ланцэтна-лінейнае або лінейнае, плоскае, валасістае або голае, 1-7 мм шырынёй.
Таксанамія
Род Мартук уключае 4 віды :
Свята-Успенская царква (Сухары)
Гісторыя
На ўсходняй ускраіне вёскі. Пабудавана ў канцы 19 — пачатку 20 ст. з цэглы на месцы храма, які згадваецца ў 1789 г.
Архітэктура
Помнік архітэктуры стылізаванага рэтраспектыўна-рускага стылю. Трохчасткавую падоўжна-восевую планіровачную кампазіцыю фарміруюць прытвор-трапезная, кубападобная двух'ярусная малітоўная зала з бакавымі прыдзеламі, паўкруглая апсіда. Сяродкрыжжа завершанана светлавым барабанам-чацверыком, над пакатым шатровым дахам якога цыбулепадпбная галоўка на барабане. Фасады прарэзаны арачнымі аконнымі праёмамі і вокнамі-трыфорыумамі ў пластычных ліштвах у барабане, апяразаны прафіляванымі карнізамі. У інтэр'еры пануе двухсветлавая прастора сяродкрыжжа.
Будынак Гродзенскага акруговага суда
Будынак Гродзенскага акруговага суда — будынак у гістарычным цэнтры Гродна, размешчаны па адрасе вул. Савецкая, 31.
Гісторыя
У будынку акруговага суда ў час міжваеннай Польшчы праводзіліся палітычныя працэсы над удзельнікамі рэвалюцыйнага і нацыянальна-вызваленчага руху ў Заходняй Беларусі: у красавіку 1925 адбыўся «працэс 72-х» — суд над беларускімі партызанамі, якія дзейнічалі ў 1922-23 гг. ва ўсходніх паветах Беластоцкага ваяводства і ў раёне Белавежскай пушчы; 9-21 чэрвеня ішоў закрыты «працэс 75-ці» над сябрамі КПЗБ, арыштаванымі ў Косаўскім павеце Палескага ваяводства. У лютым 1938 г. тут адбыўся працэс над Ф. Д. Кавалеўскім, сакратаром Слонімскага раённага і акруговага камітэтаў КПЗБ.
У 1958 ва паўпадвальным памяшканні будынка адчынілася спажывецкая крама, у якой упершыню ў Гродне былі ўсталяваны аўтаматы па продажы газаванай вады. У 1970 будынак займалі абласная пракуратура, абласны камітэт Чырвонага Крыжа, бюро па працаўладкаванні насельніцтва. У 1982 — таварыства «Ураджай», абласны «Савет таварыства вынаходнікаў і рацыяналізатараў».
Сьрода Слёнска
Сьрода Слёнска (Środa Śląska, Neumarkt in Schlesien — Ноймаркт-ін-Шлезіен) — горад на паўднёвым захадзе Польшчы, за 380 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 30 км на захад ад цэнтра Уроцлава. Адміністрацыйны цэнтр Сьрэдскага павета Ніжнесілезскага ваяводства, сядзіба вяскова-гарадской гміны Сьрода Слёнска. Чыгуначная станцыя. Займае плошчу 14,94 км². Насельніцтва 9,4 тыс. чалавек.
Будынак Гродзенскага акруговага суда
Гісторыя
У 1986 у падвальным памяшканні адчынена крама «Верасок», пры якой дзейнічаў цэх па выпечцы кандытарскіх вырабаў. У 1989 г. будынак адрэстаўраваны па праекце С. Шэйна.
У наш час у будынку знаходзіцца Гродзенскае абласное аддзяленне ГА «Беларускі саюз пісьменнікаў», турыстычная арганізацыя «Спутнік Гродна», кафейня «КафеМанія» (надпіс на шкле — «Час піць каву»), бар «РэтраПіцца». Прымыкае да Г-падобнага будынка па вуліцы Ажэшка, 1.
Архітэктура
Трохпавярховы цагляны будынак з цокальным паверхам. Кампазіцыя галоўнага фасада асіметрычная: з паўднёвага боку да яго прымыкае двухпавярховае крыло. Пластыка фасада насычаная: руст, прафіляваныя філёнгі з гірляндамі, лучковыя сандрыкі, арнамент — меандр і дубовыя галінкі. Будынак завершаны атыкам. Бакавая лесвічная клетка вылучана неглыбокім рызалітам з балконам. На дваровым фасадзе — рызаліты лесвічнай клеткі і тарцовых залаў. Планіроўка калідорная. Архітэктура будынка мае стылізатарскі характар, у ёй выкарыстаны формы і прыёмы розных будаўнічых эпох.
Хоўм (востраў, Какосавыя астравы)
Хоўм (Home, Pulau Selma) — каралавы востраў у Паўднёвай групе Какосавых астравоў. Плошча — 0,95 км². Насельніцтва (2010 г.) — 500 чал.
Геаграфія
Хоўм з’яўляецца адным з астравоў Паўднёвага атола Какосавых астравоў, размешчаны ў яго паўночна-ўсходняй частцы. Аддзелены шырокай лагунай (8,2 км) ад вострава Вест-Айленд, адміністрацыйнага цэнтра Какосавых астравоў. Паміж Хоўмам і Вест-Айлендам дзейнічае сталая паромная пераправа.
Востраў мае каралавае паходжанне. Складзены пераважна вапнякамі. Берагі камяністыя. Формай нагадвае трохкутнік, выцягнуты з паўднёвага ўсходу на паўночны захад. Даўжыня — 2,6 км, найбольшая шырыня — 915 м. Больш за траціну тэрыторыі Хоўма займае вёска Бантам — найбуйнейшы населены пункт на востраве.
Гісторыя
Востраў Хоўм быў адкрыты разам з іншымі Какосавымі астравамі ў 1609 г. У 1857—1955 гг. быў часткай каланіяльных валоданняў Вялікабрытаніі. У 1955 г. перайшоў пад юрысдыкцыю Аўстраліі.
У 1826 г. на востраве Хоўм пасяліўся брытанскі гандляр Аляксандр Хэр разам з некалькімі жонкамі малайскага паходжання. Паміж ім і сям’ёй шатландцаў Клуніс-Рос, якія ў 1827 г. упадабалі суседні востраў Саўт-Айленд адбыўся канфлікт. У выніку, Хэр быў вымушаны пакінуць заснаваную ім калонію, а правы на Хоўм у 1886 г. перайшлі да сям’і Клуніс-Рос. У 1888 г. яе прадстаўнікі пабудавалі на Хоўме вёску Бантам для малайцаў, што прыязджалі на Какосавыя астравы для працы на камерцыйных плантацыях. Галоўным цэнтрам уладанняў Клуніс-Рос стала іх рэзідэнцыя, узведзеная на Хоўме ў тым жа годзе.
У 1978 г. аўстралійскія ўлады выкупілі зямельную маёмасць Клуніс-Рос, было арганізавана мясцовае самакіраванне. У 1993 г. грамадскай маёмасцю таксама стала рэзідэнцыя былых уладальнікаў.
Інфраструктура
Малайцы і ў нашы дні з’яўляюцца асноўнымі насельнікамі вострава Хоўм. У Бантаме працуе школа, некалькі мячэцяў, крамы і майстэрні, тут знаходзіцца офіс Мясцовай Рады Какосавых астравоў. Турысты прыязджаюць на Бантам для азнаямлення з арыгінальнай культурай мясцовых жыхароў. Працуе матэль на 28 месцаў. Значную ролю ў развіцці інфраструктуры і эканомікі вострава адыгрывае Кааператыўнае таварыства, якое аб’ядноўвае ўсе сем’і, што жывуць у Бантаме.
Будзьма беларусамі!
Грамадская культурніцкая кампанія «Будзьма беларусамі!» — грамадская кампанія, ініцыятарам і каардынатарам якой з'яўляецца Міжнароднае грамадскае аб'яднанне «Згуртаванне беларусаў свету „Бацькаўшчына“». Дзейнічае з 1 кастрычніка 2008 года дзеля паглыблення нацыянальнай ідэнтычнасці беларусаў. Кампанію падтрымліваюць грамадскія ініцыятывы, бізнес, інфармацыйныя агенцтвы, спартовыя клубы, творцы, розныя актыўныя і крэатыўныя людзі, якія падзяляюць агульную мэты «Будзьма беларусамі!». Каардынатарамі кампаніі з'яўляюцца Алена Макоўская і Ніна Шыдлоўская.
Мэта кампаніі — развіццё беларускага грамадства на глебе нацыянальных каштоўнасцяў. «Будзьма беларусамі!» дапамагае ўсвядоміць і папулярызуе каштоўнасці, што ёсць у нашых людзях, мове, шматвяковай гісторыі і культуры Беларусі. Для нас галоўнае — павага чалавека да беларускай культуры, а не яго этнічная прыналежнасць.
У межах кампаніі ладзіцца шэраг мерапрыемстваў, якія дэманструюць, што беларуская культура — сучасная і перспектыўная, а беларуская мова — якасны сродак камунікацыі. Пачынаючы з 2013 года кампанія ідзе пад слоганам «Культура паляпшае жыццё!», дзе паняцце «культура» ўжываецца ў шырокім значэнні: не толькі мастацтва, а найперш сістэма каштоўнасцяў, якімі кіруецца ў сваім жыцці чалавек штодня. Гэта і побыт, і стасункі з блізкімі, і сацыяльная адказнасць, і партнёрства, і шмат іншага.
Сярод самых адметных праектаў кампаніі — штогадовы фестываль беларускамоўнай рэкламы і камунікацыі «Аднак!», ток-шоў і «Кірмашы праектаў» , камунікацыйныя праграмы «Краіна цмокаў» і «Культура паляпшае жыццё» , музычныя праекты «Budzma The Best Rock / Budzma The Best Rock/New», «Тузін. Перазагрузка», «Будзьма! Тузін. Перазагрузка-2», мультфільм «Будзьма беларусамі» , серыя фільмаў-вандровак «Край|BY».
Сайт кампаніі — budzma.by — стаў адметным інфармацыйным рэсурсам, унікальнай пляцоўкай, дзе можна знайсці не толькі культурніцкія навіны і абвесткі, але і цікавыя анлайн-праекты, дыскусійныя матэрыялы на актуальныя для грамадства тэмы і шмат іншай карыснай інфармацыі.
Напрыканцы чэрвеня 2023 года сайт і Telegram-канал праекта прызналі экстрэмісцкімі матэрыяламі ў Беларусі.
Джуліа Трэмонці
Джуліа Карла Даніла Трэмонці (Giulio Carlo Danilo Tremonti; нар., Сондрыа, Ламбардыя, Італія) — італьянскі юрыст і палітык, міністр эканомікі і фінансаў у чатырох ўрадах Берлусконі.
Дзённік літоўскіх паслоў
Дзённік літоўскіх паслоў — умоўная назва літаратурных пасольскіх дзённікаў (каля 1556), аўтарства якіх належыць кіраўніку пасольскай місіі ў Маскву, князю Стафану Збаражскаму.
У творы перададзены падзеі дыпламатычнай місіі. Разгортванне падзей пачынаецца з моманту прыезду пасольства ВКЛ на землі Маскоўскага княства, паведамленнем пра час — 7 студзеня 1556, і пералікам кіраўнікоў пасольскай місіі з указаннем іх пасадаў. Апавяданне вядзецца ў асноўным ад імя «нас», г.зн., кіраўнікоў пасольства, за выключэннем аднаго выпадку, дзе аўтар гаворыць ад сваёй асобы: ''«Таго ж дня, у аўторак, прыставы былі на абедзе ў мяне, старэйшага пасла, князя Стафана Андрэевіча Збаражскага, ваяводы віцебскага. I там усе паслы разам абедалі і віталі прыставаў паводле нашага звычаю, што яны ад нас з удзячнасцю прымалі. Добра падпіўшы, яны падзякавалі нам і паехалі»''.
Дамінанта апавядальнасці — часава-храналагічныя прывязкі, што выяўляецца ў паведамленнях пра дні тыдня і чыслы падзеяў. Прасторавыя параметры ў мастацкай тканцы твора выяўляюцца праз фіксаванне геаграфічных і тапанімічных каардынатаў. У «Дзённіку літоўскіх паслоў» фігуруюць звыш дзесяці персанажаў, прычым усе яны — гістарычныя асобы: маскоўскі князь Іван IV Грозны, баяры Якаў Салтыкоў-Марозаў,, , , пісар. Аўтар аддае перавагу функцыянальнаму прынцыпу абмалёўкі персанажаў: называюцца іх учынкі, дзеянні, пасады. Зрэдку сустракаюцца мастацкія дэталі, партрэты, апісанні вопраткі, фізіягнамічныя асаблівасці (характарыстыкі голасу, вачэй, твару, жэстаў і інш.).
Сярод галоўных сюжэтна-кампазіцыйных кампанентаў «Дзённіка літоўскіх паслоў» — сцэны аўдыенцый у Крамлі. Яны ўключаюць наступныя топікі — прыезд прыставаў да вялікіх паслоў і запрашэнне ў Крэмль, праезд брамы (сцэна ля слупоў), сустрэча ў сенцах перад палацам князя з пералікам баяраў, якія выйшлі насустрач, рытуальнае прадстаўленне вялікаму князю паслоў, ветлівае запрашэнне ад манарха заняць адпаведнае месца на лаве насупраць ад яго, нарэшце, прапа-нова баярына-дыпламата Івана Віскаватага ад імя манарха перайсці ў палату для вядзення перамоў. Спецыфічная, бадай, толькі сцэна першай аўдыенцыі, якая ўключае цалаванне пасламі рукі вялікага князя, дыялог з ім пра яго здароўе, дазвол князя чыніць пасольства, паднашэнне падарункаў, ласкавае запрашэнне з боку князя сталавацца ў яго, вячэра ў гонар паслоў.
У «Дзённіку літоўскіх паслоў» некалькі сцэн перамоў паміж пасламі ВКЛ і маскоўскімі баярамі. Аўтар фіксуе ўдзельнікаў дыскусій з абодвух бакоў, перадае асноўныя прамовы, змест пытанняў, якія абмяркоўваліся. Галоўны прадмет перамоў — падпісанне артыкулаў перамір’я паміж дзвюма краінамі. У якасці прадмета абмеркавання ў творы выступаюць і другасныя з’явы, што былі звязаныя з бяспекай і побытам вялікіх паслоў у Маскве.
Каларытна пададзеныя ў творы сцэны пажару ў Маскве, збіццё возчыкаў памежнікамі пры ўездзе ў Крэмль, падпісанне перамір’я паміж Маскоўскай дзяржавай і Вялікім Княствам Літоўскім.
Аўтару ўдалося стварыць натуральнасць дыялогаў. Адзін з шляхоў да гэтага — ужыванне, побач з ускоснай, простай мовы. Аднак спектр сігнальных дзеясловаў перад простай мовай звужаны. Пісьменнік карыстаецца, як правіла, трыма нейтральнымі формамі: «паведалі», «мовілі», «адказалі». На ўсіх стылістычных узроўнях «Дзённіка літоўскіх паслоў» адчувальны ўплыў пратакольных запісаў, справаводчага дыскурсу, які пераважаў у тагачаснай дыпламатычнай практыцы фіксавання пасольскіх місій.
Літаратуразнаўчы аналіз «Дзённіка літоўскіх паслоў» сведчыць пра пісьменніцкія здольнасці С. Збаражскага, валоданне ім літаратурнай мовай.
Рукапісны арыгінал «Дзённіка літоўскіх паслоў» захоўваецца ў Цэнтральным дзяржаўным архіве старажытных актаў у Маскве.