cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сядзібна-паркавы комплекс Ельскіх (Дудзічы)
Архітэктура
Дудзіцкая сядзіба пабудаваная на рацэ Пціч Юзафам Прозарам у формах позняга барока за два гады (1767—1769). Сядзіба займала прыгожую мясцовасць: тэрасу і пойму ракі Пціч. Выцягнутая кампазіцыйная вось праходзіла перпендыкулярна да тэрасы. Уздоўж яе размяшчалася доўгая ўязная ліпавая алея, па якой праходзіў стары тракт праз раку на Рудзенск. Парадны двор не замыкаў восі, а быў размешчаны ў найбольш прыўзнятай частцы тэрасы. Уезд з алеі ў двор фіксаваўся брамай. У рад з пілонамі брамы з левага боку расло шэсць вялікіх дубоў. Уезд у сядзібу меў выгляд ліпавай алеі са скразным праездам у першым ярусе свірна. Сядзібны дом, злучаны з афіцынамі кароткімі пераходамі, утвараў курданёр, адкрыты ў бок уезда. У правай афіцыне да 1884 года была капліца, у левай — жылыя пакоі.
Драўляны дом меў высокі цокаль і быў пакрыты чатырохсхільным дахам, флігелі мелі аднасхільныя дахі, якія спускаліся да тыльных фасадаў. Характэрным элементам палаца XVIII ст. былі высокія вокны. Планіроўка будынка была сіметрычнай, уключала 20 вялікіх і высокіх пакояў. Акрамя сямейных партрэтаў у доме знаходзілася шмат старадаўніх рэчаў.
За домам на дзвюх тэрасах размяшчаўся рэгулярны парк у выглядзе невялікіх баскетаў, абнесеных па перыметры ліпамі. Адсюль адкрываўся від на пойму ракі, дзе размяшчаўся ніжні парк, да якога па схіле тэрасы вялі каменныя прыступкі. З усходняга боку была бачная сядзіба Ельскіх у Замосці, за ракой — фальварак Зыкава.
Водная сістэма ў Дудзічах не мела аналагаў на Беларусі. Быў вялікі канал шырынёй да 8 метраў, які перасякаў пойму. Канал рэгуляваў узровень вады ў перыяд паводкі. Старажылы называлі канал грабным. Сістэма шлюзаў мела вялікае водарэгулюючае значэнне. Яны былі ў Азярычыне, Цітве і іншых населеных пунктах на Пцічы, забяспечваючы паўнаводнасць невялікіх рэк.
Царква
У 1780 годзе Юзаф Прозар, выконваючы волю памерлай жонкі, будуе ўніяцкую Пакроўскую царкву на месцы драўлянага касцёла Заранкаў. Царква была высокай, каля 18 метраў, і славілася цудадзейным абразам Маці Божай. Пры царкве была арганізавана двухкласная народная школа. У 1839 царква ператвораная ў праваслаўную. Скляпенні храма служылі крыптай. Тут былі пахаваны Заранкі-Грабоўскія, Прозары, Ельскія, Ліпскія, Францішак Букаты. Пасля пажару ў 1895 годзе адбыліся перазахаванні (24 труны) у капліцу, пабудаваную Міхалам і Аляксандрам Ельскімі на могілках ва ўрочышчы Кобань.
Цяперашні час
Парк, сядзібны дом і ўсе іншыя пабудовы не захаваліся. Тэрыторыя забудоўваецца дачнымі дамамі. Фамільныя пахавальні разбураны.
Мост праз раку, пабудаваны ў 1914 годзе аўстрыйцамі каля маёнтка, згарэў у Другую сусветную вайну. Шлюзы і дамбы не захаваліся, але ў цэлым водная сістэма добра прасочваецца. Захаваўся насып, на якім праходзіла дарога — стары шлях. Цяпер на старым рэчышчы віруе маленькі ручай ад крыніцы каля падножжа тэрасы. Цераз канал перакінуты кладкі. Водная сістэма можа быць адбудаваная. Тэрыторыя двара і водная сістэма з’яўляюцца гісторыка-культурнай каштоўнасцю 3-й катэгорыі.
Млын згарэў у 1914 годзе, але быў адрамантаваны арандатарамі, братамі Салавейчыкамі, ён служыў яшчэ ў гады Другой сусветнай вайны. Не захаваўся да нашых дзён.
Недалёка ад сядзібы, каля вёскі Пціч, месціцца музей матэрыяльнай культуры «Дудуткі».
Помнік Аляксандру II, устаноўлены ў 1911 годзе, у памяць аб адмене прыгоннага права, размяшчаўся ў двары маёнтка. За савецкім часам быў замураваны ў сядзібу калгаса «Світанак». У наш час быў выняты і ўстаноўлены ля царквы Святой Ганны, што была пабудаваная ў 1990-х.
Міхаіл Юрый Чартарыйскі
Міхаіл Юрый Чартарыйскі ( — ) — дзяржаўны дзеяч ВКЛ і Рэчы Паспалітай.
Паходзіў з роду Чартарыйскіх, сын Мікалая Юрыя.
Ваявода брацлаўскі ў 1658—61, валынскі ў 1661—80 і сандамірскі з 1680. Удзельнік войнаў супраць украінскіх казакоў (1649, 1651, 1653), кампаніі супраць Расіі (1660). Прыхільнік караля Міхаіла Вішнявецкага. У 1678 удзельнічаў у пасольстве ў Маскву для зацвярджэння Андросаўскага перамір'я (1667). Падтрымліваў прааўстрыйскую палітыку караля Яна III Сабескага.
Эн-Набатыя
Эн-Набатыя   — паўднёваліванскі горад з насельніцтвам каля 120 тысяч чалавек. У горадзе знаходзіцца кіраванне аднайменнага раёна і аднайменнай мухафазы. Найважнейшы горад Джабаль-Амеля (гістарычная назва паўднёвага Лівана да стварэння сучаснага Лівана ў 1920 годзе).
Сэрэбрыя (Магілёў-Падольскі раён)
Сэрэбрыя (Серебрі́я) — вёска ў Магілёў-Падольскім раёне Вінніцкай вобласці Украіны.
Камісарава (Гродзенскі раён)
Каміса́рава (, Комисарово) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.
Да 2002 года вёска ўваходзіла ў склад Раціцкага сельсавета.
Дуброва (Цяцерынскі сельсавет)
Дубро́ва (, Дуброва) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Цяцерынскага сельсавета.
Канюхі (Падлабенскі сельсавет)
Канюхі́ (, Конюхи) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.
Да 2002 года вёска ўваходзіла ў склад Раціцкага сельсавета.
Капланаўцы
Капла́наўцы (, Каплановцы) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.
Да 11 лютага 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Навумавіцкага сельсавета, да 20 верасня 2002 года — у склад Раціцкага сельсавета.
Пераклады Бібліі
Пераклады Бібліі
Івесь (вёска)
І́весь (, Ивесь) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Псуеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах засценак у складзе гміны Празарокі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Зарэчча 1 (Круглянскі раён)
Зарэ́чча 1 (, Заречье 1) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Комсеніцкага сельсавета.
Да 18 сакавіка 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Комсеніцкага сельсавета, да 20 лістапада 2013 года — у склад Цяцерынскага сельсавета.
27 верасня 2012 года вёска Зарэчча перайменавана ў Зарэчча 1, а назву Зарэчча 2 атрымала вёска, якая была перададзена са складу Шапялевіцкага ў склад Комсеніцкага сельсавета.
Джон Пэрат
Джон Пэрат (John Parrott; нар., , Англія) — англійскі былы прафесійны гулец у снукер. Чэмпіён свету 1991 году. Адзін з дванаццаці снукерыстаў у гісторыі, якія выйгравалі чэмпіянат Вялікабрытаніі (1991) і чэмпіянат свету (1991) — два з трох спаборніцтваў трайной снукернай кароны (акрамя турніру Мастэрс).
Эн-Накура
Эн-Накура  — горад у правінцыі Паўднёвы Ліван, на ўзбярэжжы Міжземнага мора, наделёка ад маяжы з Ізраілем. З 23 сакавіка 1978 тут базуюцца Часовыя сілы ААН у Ліване. Насельніцтва — каля 4500 жыхароў.
Калячполле
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Пліса, пазней у складзе гміны Празарокі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Зацяцёрка
Зацяцёрка (, Затетёрка) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Цяцерынскага сельсавета.
Караліно (Гродзенскі раён)
Караліно́ (, Каролино) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.
Кунігунда Аўстрыйская
Кунігунда Аўстрыйская (Kunigunde von Österreich;,  — , ) — эрцгерцагіня Свяшчэннай Рымскай імперыі з роду Габсбургаў і ў замужжы герцагіня Баварыі.
Біяграфія
Ужо 1470 годзе рукі Кунігунды просіць венгерскі кароль Мацвей Корвін, аднак такое ранняе сватаўство было адпрэчана Фрыдрыхам III.
Ва ўзросце 15 гадоў дзяўчына, у суправаджэнні бацькі ўпершыню выходзіць у Вене ў свет. Тут прысутнічаў, па запрашэнні імператара, герцаг Баварыі Георг. Пасля святкаванняў Кунігунда быў адпраўлена пад аховай у замак Граца, якім кіраваў грацкі бургграф Ульрых III фон Грабен. Часы былі неспакойнымі, і прынцэсе нават тут пагражала небяспека — Ульрыхам у апошні момант была раскрытая разбойніцкая змова, удзельнікі якога разлічвалі абрабаваць і выкрасці прынцэсу. Злачынцы былі выкрыты і пакараны смерцю.
Тым часам імператар пераехаў у Лінц, а дачку адправіў пад заступніцтва свайго кузена, герцага Ціроля Сігізмунда, у Інсбрук. Тут Кунігунда знаёміцца з баварскім герцагам Альбрэхтам IV, які быў са старэйшым за яе на 18 гадоў. Герцаг разлічваў шлюбам з эрцгерцагіняй замацаваць за сабой зямлі свайго памерлага сябра, Нікаласа фон Арэнсберга, якія з'яўляліся імперскім ленам. Імператар Фрыдрых, які ўвесь час меў патрэбу ў свабодных грашовых сродках, згаджаўся даць герцагу за Кунігундай землі памерлага Арэнсберга як пасаг. Аднак у час перамоў аб заключэнні шлюбу Альбрэхт IV захапіў імперскі горад Рэгенсбург. Даведаўшыся пра гэта, імператар адмяніў сваю згоду на вяселле Кунігунды з баварскім герцагам. Тады Альбрэхт, пры дапамозе Сігізмунда, паказаў прынцэсе сфальсіфікаванае блаславенне яе бацькі на іх шлюб, і 2 студзеня 1487 года ў інсбрукскай палацавай капэле адбыўся шлюб Кунігунды і Альбрэхта.
Толькі дзякуючы ўмяшанню свайго брата Максіміліяна Кунігундзе ўдалося пазбегнуць імперскай няміласці, таму што імператар быў угневаны не толькі на Альбрэхта, але і на сваю дачку. У сямейным жыцці ў першыя гады падман пры заключэнні шлюбу таксама ствараў паміж сужэнцамі нацягнутыя адносіны, тым больш, што першыя тры дзіцяці Кунігунды былі дочкамі, што для Альбрэхта, які жадаў спадчынніка, было цяжкім ударам. Пасля прымірэння Кунігунды і Альбрэхта з Фрыдрыхам III, якое адбылося ў 1492 годзе пры пасродніцтве Максіміліяна, і з нараджэннем у Кунігунды трох хлопчыкаў наладзіліся і адносіны ў сям'і баварскага герцага. Пасля смерці ў 1508 годзе Альбрэхта IV яго жонка да самай сваёй смерці жыла ў мюнхенскім Пютрыхскім манастыры.
Касавінка
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Празарокі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Зялёная Дуброва (Круглянскі раён)
Зялёная Дубро́ва (, Зелёная Дуброва) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Цяцерынскага сельсавета.
Джэзін
Джэзін  — горад у Ліване.
Знаходзіцца ў паўднёвым Ліване, за 40 км на поўдзень ад сталіцы гэтай краіны Бейрута і за 22 кіламетры ад горада Сайда. Цэнтр аднайменнай акругі з насельніцтвам 14 500 чалавек. Джэзін ляжыць на вышынях нагор’я Тумат-Ніха, у асяроддзі пініевых лясоў, вінаграднікаў і садоў. Насельніцтва складаюць у пераважнай большасці арабы-хрысціяне (грэка-каталікі і мараніты).
Уладзіслаў Чартарыйскі
Уладзіслаў Чартарыйскі (Władysław Czartoryski;, — ) — польскі палітычны дзеяч.
Біяграфія
Паходзіў з роду князёў Чартарыйскіх, сын Адама Ежага.
Лідар кансерватыўнай плыні польскай эміграцыі («Атэль Ламбер») пасля смерці бацькі. У час паўстання 1863—64 гадоў прадстаўнік на Захадзе польскага Нацыянальнага ўрада, супрацоўнічаў з партыяй «белых». Старшыня гісторыка-літаратурнага таварыства ў Парыжы. Пераехаў у Галіцыю, у 1876 заснаваў у Кракаве Музей Чартарыйскіх.
Карма (Круглянскі раён)
Карма́ (, Корма) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Цяцерынскага сельсавета.
Ерванд Сямёнавіч Качар
Ерванд Сямёнавіч Качар (Երվանդ Քոչար; Качаран; 15 чэрвеня 1899, Тыфліс — 22 студзеня 1979, Ерэван) — армянскі і. Народны мастак СССР (1976).
Біяграфія
Нарадзіўся ў Тыфлісе ў 1899 годзе ў сям’і Сямёна Качарана, выхадца з Шушы (Карабах).
У 1906—1918 гадах вучыўся ў Нерсісянаўскай семінарыі, адначасна наведваў курсы малявання і скульптуры (школа О. Шмерлінга) у класе армянскага мастака Егішэ Тадэвасяна. У 1918—1919 гадах — навучанне ў маскоўскіх Дзяржаўных вольных мастацкіх майстэрнях, у класе Пятра Канчалоўскага.
У 1921—1936 гадах жыў у Парыжы. За 13 гадоў знаходжання ў Парыжы браў удзел у шматлікіх выставах. Арганізаваў 5 персанальных выстаў, ганаруючыся высокіх мастацтвазнаўчых водгукаў.
У гэтыя гады былі створаны палотны «Экстаз» (1960), «Жахі вайны» (1962), манументальныя скульптуры «Арол Звартноца» (1955), «Меланхолія» (1959), «Муза кібернетыкі» (1972), «Вардан Маміканян» (1975), «Давід Сасунцы» (1959), які стаў знакам Ерэвана, прасторавыя карціны і іншыя шэдэўры.
Памёр у 1979 годзе ў Ерэване.
У 1984 годзе ў Ерэване адкрыўся Музей Ерванда Качара (праспект Маштоца, 39/12), які прадстаўляе ўвесь творчы шлях мастака. Толькі ў музеі Ерванда Качара і ў Цэнтры Пампіду можна ўбачыць працы з серыі «Прасторавае маляванне».
Па ўспамінах Льва Аспавата, Качар казаў: «Тое, што вы бачылі ў майстэрні, я раблю для сябе. А гэта [статую Давыда Сасунскага] — для кесара. Але з кесарам я адплачваю чыстым золатам».
Узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга (02.07.1971).
Касцюковічы (Круглянскі раён)
Касцюко́вічы (, Костюковичи) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Цяцерынскага сельсавета.
Міцкевічы (Гродзенскі раён)
Міцке́вічы (, Мицкевичи) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.
Латышы (Глыбоцкі раён)
Латышы́ (, Латыши) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Псуеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Празарокі, пазней у складзе гміны Галубічы Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Ліпава (Глыбоцкі раён)
Лі́пава (, Липово) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Псуеўскага сельсавета.
Кулакоўшчына (Гродзенскі раён)
Кулако́ўшчына (, Кулаковщина) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.
Ліпава (Глыбоцкі раён)
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска i маёнтак у складзе гміны Тумілавічы Дзісенскага павета Віленскага ваяводства.
Кулакоўшчына (Гродзенскі раён)
Да 2002 года вёска ўваходзіла ў склад Раціцкага сельсавета.
Official Xbox Magazine
«Official Xbox Magazine» (Афіцыйны журнал Xbox) — амерыканскі штомесячны журнал пра відэагульнях, які пачаў выдавацца ў лістападзе 2001 года падчас запуску продажаў арыгінальнага Xbox'а. Журнал пастаўляецца ў камплекце з дыскам, які змяшчае: дэмаверсіі гульняў, відэаролікі і трэйлеры, а таксама іншыя матэрыялы, напрыклад, гульні або абнаўлення для зваротнай сумяшчальнасці гульняў ад Xbox для Xbox 360, а таксама гульнявыя аватары для профіляў.
У часопісе змяшчаюцца навіны, рэцэнзіі і чыт коды для гульняў Xbox, Xbox 360. 22 лістапада 2005 года журнал стаў выходзіць пад лагатыпам новай кансолі Microsoft, Xbox 360. З гэтага часу ў ім утрымліваліся толькі абнаўлення для сумяшчальнасці гульняў ад Xbox, больш нічога ад першага Xbox'а у ім не было. У няму змяшчаюцца гульнявыя рэцэнзіі, анонсы, Xbox Live дэмаверсіі гульняў. У ім пішуцца агляды для ўсіх гульняў Xbox, Xbox 360 і Xbox Live, а таксама на загружаны кантэнт і пакеты з пашырэннем гульнявых магчымасцяў.
Каменка (Круглянскі раён)
Ка́менка (, Каменка) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Цяцерынскага сельсавета.
Мастэрс 2000 (снукер)
Мастэрс 2000 (Masters 2000, таксама вядомы як Benson and Hedges Masters 2000 — па назве спонсара) — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 7 па 14 лютага 2000 года ў «Уэмблі канферэнц-цэнтры», у Лондане. Турнір стаў 26-м розыгрышам Мастэрс, які праводзіцца штогод з 1975 года. Спонсарам турніру ў чарговы раз стала тытунёвая кампанія Benson and Hedges. Прызавы фонд турніру склаў £615,000 (на £40,000 больш, чым у мінулым годзе), з якіх £175,000 (на £20,000 больш, чым у мінулым годзе) атрымаў пераможца.
У турніры прыняло ўдзел 18 гульцоў. Топ-14 афіцыйнага рэйтынгу аўтаматычна трапілі ў першы раўнд. Снукерысты, якія займалі 15 і 16 месца ў рэйтынгу, гулялі ў папярэднім раўндзе з пераможцам кваліфікацыйнага турніру і ўладальнікамі уайлдкард.
Валійскі снукерыст Мэцью Стывенс выйграў тытул, абыграўшы ў фінальным матчы Кена Доэрці, які ўжо другі год запар прайграў у фінальным матчы гэтага турніру.
Уайлдкард раўнд
У папярэднім раўндзе згулялі 15-ы і 16-ы нумары рэйтынгу і ўладальнікі ўайлд-кард: Алістэр Картэр, як пераможца кваліфікацыйнага турніру, і Марка Фу, які атрымаў спецыяльнае запрашэнне ад арганізатараў турніру.
Паўночнакарэльская дзяржава
Паўночнакарэ́льская дзяржа́ва (Ухці́нская рэспу́бліка, Беламо́рская Карэ́лія, Арха́нгельская Карэ́лія) — непрызнаная дзяржава, якая арыентавалася на Фінляндыю. Існавала ў 1919—1920 гадах на тэрыторыі пяці валасцей Архангельскай губерні, цяпер тэрыторыі суб’екту Расійскай Федэрацыі — Рэспублікі Карэлія. Сталіцай Паўночнакарэльскай дзяржавы з’яўлялася сяло Ухта (цяпер пасёлак Калевала).
Перадумовы
Перадумовы да ўзнікнення незалежнай карэльскай дзяржавы паўсталі яшчэ ў 1906 годзе, калі ў Тамерфорсе, на тэрыторыі Вялікага княства Фінляндскага, 3—4 жніўня быў створаны Саюз беламорскіх карэлаў. У 1911 годзе дзейнасць Звязу была забароненае, аднак пазней ён адрадзіўся ў відзе Карэльскага асветніцкага таварыства, які прыняў непасрэдны ўдзел у стварэнні Паўночнакарэльскай дзяржавы.
Пасля прыходу да ўлады бальшавікоў большасць сялян Карэліі падпала пад вызначэнне кулака, да якіх ужываліся жорсткія меры рэквізіцыі збожжа і скаціны з боку харчатрадаў. Гэта, а таксама знаходжанне карэльскага насельніцтва ў зоне вядзення баявых дзеянняў падчас Грамадзянскіх войнаў у Расіі і Фінляндыі і замежнай ваеннай інтэрвенцыі на поўначы Расіі схіліла насельніцтва да ўсіх наступных падзей.
Фінская інтэрвенцыя
Ваеннай апорай Паўночнакарэльскай дзяржавы паслужылі фінскія ваенныя атрады, якія пракраліся падчас фінскай Грамадзянскай вайны на тэрыторыю Архангельскай Карэліі з Фінляндыі. У канцы сакавіка 1918 года атрады" фінскага ахоўнага корпуса пад камандаваннем палкоўніка Мальма занялі сёлы Ухта і Вакнавалак. У сёлах і суседніх валасцях было арганізавана мясцовае самакіраванне пад кіраўніцтвам патрыятычна настроеных прыхільнікаў незалежнасці Карэліі ад РСФСР, арыентаваных на ўваходжанне ў склад Фінляндыі, — Ухцінскі камітэт (Uhtuan Toimikunta — Ухтуан Тоймікунта), які ўзначальваў нейкі Туйску . Вядомае таксама імя яшчэ аднаго члена Тоймікунты — Пааво Ахава.
Першая савецка-фінская вайна
21 чэрвеня 1918 года быў зацверджаны сцяг Карэльскай дзяржавы (Беламорскай Карэліі, першапачаткова ў складзе Ухцінскай воласці Кемскага павета Архангельскай губерні), дзе на сінім фоне размяшчаліся сем срэбных зорак у форме сузор’я Вялікай Мядзведзіці, у гонар чаго сцяг атрымаў назву Otava (Вялікай Мядзведзіці).
Канчаткова Паўночнакарэльская дзяржава аформілася 21 ліпеня 1919 года разам са стварэннем Часовага ўрада Беламорскай Карэліі (Часовы ўрад Архангельскай Карэліі, Ухцінскі ўрад) на чале з С. А. Ціханавым. Цэнтрам тэрытарыяльнага ўтварэння стала сяло Ухта. Першапачаткова быў узяты курс на ўступ Архангельскай Карэліі ў склад Фінляндыі, і 14 лістапада 1919 года быў зроблены адпаведны запыт ураду Фінляндыі. Аднак у далейшым быў прыняты курс на стварэнне незалежнай дзяржавы, якая б знаходзілася ў звязе з Фінляндыяй.
21 сакавіка 1920 года ўрад склікаў з’езд прадстаўнікоў 11 паўночных валасцей, якія знаходзіліся пад кіраванне Архангельскага Карэльскага Часовага ўрада. У рабоце з’езду прынялі ўдзел 116 дэлегатаў.
У першы ж дзень працы з’езду было разгледжана пытанне пра дзяржаўныя сімвалы. Паводле абмеркавання ўхвалілі наступнае: Герб — мядзведзь перад таўкачом з сякерай у лапе, сцяг з двух колераў чырвоны ўнізе, а жоўты ўверсе, на палях сузор’е вялікай мядзведзіці. Канчатковае рашэнне па абедзвюх прапановах было адкладзена да наступнага паседжання.
З’езд вырашыў аддзяліцца ад Савецкай Расіі і, кіруючыся абвешчаным савецкай уладай прынцыпам «права нацый на самавызначэнне», абвясціў незалежнасць Карэліі. У дэкларацыі з’езду было скзана: «Карэлія сама павінна кіраваць сваімі справамі і аддзяліцца ад Расіі».
З’езд таксама падзякаваў Фінляндыю за абяцанні «дапамогі і падтрымкі», якія даў прысутнічалы на з’ездзе фінскі прадстаўнік. Урад быў пераназваны ў Карэльскі часовы ўрад (Часовы ўрад Карэліі).
У канцы красавіка 1920 года на станцыю Белавостраў прыбыла дэлегацыя Карэльскага часавага ўрада і ўручыла патрабаванне аб аддзяленні Карэліі ад Савецкай Расіі камісару савецкіх памежных войскаў.
На падставе рашэнняў з’езду, у маі 1920 года Паўночнакарэльская дзяржава была прызнана Фінляндыяй, якая нават вылучыла ёй пазыка ў памеры 8 млн фінскіх марак. Аднак ужо 18 мая 1920 года часткі чырвонай арміі без бою ўвайшлі ва Ухту. Урад Паўночнакарэльскай дзяржавы бег у сяло Вакнавалак, у 30 км ад савецка-фінскай мяжы, адкуль перабраўся ў Фінляндыю.
Карэлія была пакінутая ў складзе РСФСР, дзе на яе тэрыторыі 8 чэрвеня 1920 года было ўтворана аўтаномнае абласное аб’яднанне Карэльская рабочая камуна, якое існавала па 25 ліпеня 1923 года, калі была ўтворана Карэльская АССР.
Падчас перамоў паміж РСФСР і Фінляндыяй фінскім бокам былі высунуты тэрытарыяльныя прэтэнзіі на Карэлію, аднак з прычыны поспехаў чырвонай арміі ўрад Фінляндыі быў змушаны ад іх адмовіцца. У выніку 14 кастрычніка 1920 года паміж РСФСР і Фінляндыяй быў заключаны Тартускі мірны дагавор.
Другая савецка-фінская вайна
Аднак, як апынулася, урад Фінляндыі і прыхільнікі незалежнай Карэліі не збіраліся цалкам адмаўляцца ад сваіх прэтэнзій. 10 снежня 1920 года ў Выбаргу быў створаны Карэльскі аб’яднаны ўрад, у склад якога, акрамя Часовага ўрада Карэліі, увайшоў Алонецкі ўрад і іншыя нацыянальныя ўтварэнні.
Надазер’е (Глыбоцкі раён)
Надазе́р’е (, Надозерье) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Псуеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Пліса, пазней у складзе гміны Празарокі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Краснаполле (Круглянскі раён)
Краснапо́лле (, Краснополье) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Цяцерынскага сельсавета.
Ласосна (вёска)
Ласо́сна (, Лососна) — да 2008 года вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіла ў склад Падлабенскага сельсавета.
Навумавічы
Наву́мавічы (, Наумовичи) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.
У 1940—1972 гадах цэнтр Навумавіцкага сельсавета.
Навасёлкі (Падлабенскі сельсавет)
Навасёлкі (, Новосёлки) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.
Да 2002 года вёска ўваходзіла ў склад Раціцкага сельсавета.
Лявонавічы (Глыбоцкі раён)
Ляво́навічы (, Леоновичи) — хутар у Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Псуеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Празарокі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Новая Псуя
Но́вая Псу́я (, Новая Псуя) — хутар у Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Псуеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах фальварак у складзе гміны Празарокі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Канстанцін Адам Чартарыйскі
Паходзіў з роду князёў Чартарыйскіх, сын Адама Казіміра, брат Адама Ежага.
Атрымаў выдатную адухацыю, падарожнічаў па Еўропе, потым пасяліўся пры двары свайго дзядзькі караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага. У 1795 разам з братам адпраўлены ў Пецярбург, дзе залічаны афіцэрам у лейб-гвардыі Ізмайлаўскі полк і стаў камер-юнкерам. Пасля ўступлення на трон Паўла I (1796) у чыне генерал-маёра прызначаны ад'ютантам вялікага князя Канстанціна Паўлавіча. У 1798 атрымаў дазвол вярнуцца на радзіму і пасяліўся ў Пулавах, звольніўся з расійскай службы (1801). У 1802 ажаніўся з А. Радзівіл, дачкой апошняга ваяводы віленскага М. Г. Радзівіла. Падчас аўстра-французскай вайны 1809 змагаўся на баку Напалеона як генерал Варшаўскага княства. Падчас вайны 1812 вызначыўся ў Смаленскай бітве. Цяжка кантужаны пад Барадзіном пакінуў войска. Пасля ўтварэння Каралеўства Польскага як генерал брыгады з 1815 каралеўскі генерал-ад'ютант пры імператару Аляксандру I. 3 1828 у Вене. Падчас паўстання 1830—31 выконваў дыпламатычную місію ад А. Е. Чартарыйскага да К. Метэрніха. 3 1830 як прыватная асоба жыў у Вене. Філантроп, мецэнат, калекцыянер. Меў маёнткі ў Каралеўстве Польскім, Галіцыі, на Валыні, Беларусі (Воўчынскі і Рэчыцкі ключы).
Лебедзеўскі сельсавет (Маладзечанскі раён)
Ле́бедзеўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Маладзечанскага раёна Мінскай вобласці. Цэнтр — аграгарадок (да 2008 г. вёска) Лебедзева.
Утвораны 12 кастрычніка 1940 года ў складзе Маладзечанскага раёна Вілейскай вобласці БССР. З 20 верасня 1944 года ў складзе Маладзечанскай вобласці. 16 ліпеня 1954 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Мароськаўскага сельсавета. 11 верасня 1959 года да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Заскевіцкага сельсавета. З 20 студзеня 1960 года ў складзе Мінскай вобласці. У 1974 годзе скасаваны вёскі Куп’ё, Старое Сяло, Шмараўка і хутар Устронне. У 1980 годзе скасавана вёска Уша.
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 года — 5093 чалавекі, з іх 94,4 % — беларусы, 3,9 % — рускія.
Эль-Мінія
Эль-Мінія  — горад на паўночным захадзе Лівана, на тэрыторыі правінцыі Паўночны Ліван. Адміністрацыйны цэнтр раёна Мініе-Даніе. Разам з населеным пунктам Набі-Юкхіеа ўтварае муніцыпалітэт, плошча якога складае 13,46 км², насельніцтва — 20 680 чалавек (2008).
Хасбея
Хасбея  — горад у Ліване, ля падножжа гары Эш-Шэйх.
У горадзе нарадзіўся Фарыс аль-Хуры — двухразовы прэм’ер-міністр Сірыі (14 кастрычніка 1944 — 1 кастрычніка 1945 і 3 лістапада 1954 — 13 лютага 1955 года).
Пожанькі (Глыбоцкі раён)
По́жанькі (, Поженьки) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Псуеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Празарокі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Хальба
Хальба  — горад на поўначы Лівана, на тэрыторыі правінцыі Акар. Адміністрацыйны цэнтр раёна Акар. Знаходзіцца ў паўночнай частцы правінцыі, у даліне Акар, на поўнач ад ракі Нахр-эль-Арка, прыблізна за 22 км на паўночны ўсход ад горада Трыпалі і за 87 км на паўночны ўсход ад Бейрута. Абсалютная вышыня — 327 метраў над узроўнем мора. Насельніцтва 4 730 чалавек (2013).
Крывуліна
Крыву́ліна (, Кривулино) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Комсеніцкага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Цяцерынскага сельсавета.
Новікі (Падлабенскі сельсавет)
24 красавіка 2008 вёска была ўключана ў межы горада Гродна.
Эль-Херміль
Эль-Херміль  — горад на паўночным усходзе Лівана, на тэрыторыі правінцыі Бекаа. Адміністрацыйны цэнтр раёна Эль-Херміль. знаходзіцца ў паўночнай частцы правінцыі, на тэрыторыі аднайменнай раўніны, на левым беразе ракі Эль-Асі, за 73 км на паўночны ўсход ад горада Захле, адміністрацыйнага цэнтра правінцыі і за 95 км на паўночны ўсход ад Бейрута. Абсалютная вышыня — 696 метраў над узроўнем мора.
Скрабатуны
Скрабатуны́ (, Скрабатуны) — хутар у Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Псуеўскага сельсавета.
Да 24 красавіка 1959 года хутар уваходзіў у склад Зябкаўскага сельсавета.
Маліна (Круглянскі раён)
Да 18 сакавіка 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Комсеніцкага сельсавета, да 20 лістапада 2013 года — у склад Цяцерынскага сельсавета.
Вадзім Аляксандравіч Васюцінскі
Вадзім Аляксандравіч Васюцінскі (Вадим Олександрович Васютинський) — украінскі псіхолаг, доктар псіхалагічных навук, прафесар, загадчык лабараторыі псіхалогіі мас і супольнасцяў Інстытута сацыяльнай і палітычнай псіхалогіі НАПН Украіны. Актыўны ўдзельнік беларускага размоўнага клуба ў Кіеве.
Біяграфія
Нарадзіўся 21 студзеня 1955 у вёсцы Сэрэбрыя Вінніцкай вобласці. З юнацтва цікавіцца беларускай мовай і беларускай літэратурай.
У 1977 годзе скончыў аддзяленне псіхалогіі філасофскага факультэта Кіеўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Т. Шаўчэнкі.
Працаваў псіхолагам Львоўскай абласной псіхіятрычнай бальніцы (1977—1980), асістэнтам кафедры педагогікі і псіхалогіі Львоўскага дзяржаўнага універсітэта імя Івана Франка (1980—1985), інжынерам-псіхолагам аддзела кадраў Львоўскага вытворчага аб’яднання «Іскра» (1985—1986), псіхолагам службы сям’і Львоўскага гарадскога фірмы абрадавых паслуг (1986—1989), выкладчыкам Кіеўскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута замежных моў (1992—1993). У 1992 годзе пасля заканчэння аспірантуры Інстытута псіхалогіі АПН Украіны абараніў кандыдацкую дысертацыю на тэму «Асаблівасці пола-ролевага самавызначэння хлопчыкаў-падлеткаў з няпоўнай сям’і».
Падлабенне
Да 11 лютага 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Навумавіцкага сельсавета.
Вадзім Аляксандравіч Васюцінскі
Біяграфія
З 1994 года прафесійная дзейнасць В. Васюцінскага звязана з Інстытутам сацыяльнай і палітычнай псіхалогіі НАПН Украіны (да 1996 года — Навукова-практычным цэнтрам палітычнай псіхалогіі). Ён працаваў загадчыкам лабараторыі псіхалогіі мас і арганізацый (1994—1998), вядучым навуковым супрацоўнікам лабараторыі метадалогіі псіхасацыяльных і палітыка-псіхалагічных даследаванняў (2001—2007), быў дактарант гэтага інстытута (1998—2001). З 2007 года працуе загадчыкам лабараторыі псіхалогіі мас і супольнасцяў. У 2006 годзе абараніў доктарскую дысертацыю на тэму «Інтэракцыйная псіхалогія ўлады».
Пад’ятлы
Пад'я́тлы (, Подъятлы) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.
Падлабенне
Геаграфія
Знаходзіцца за 8 км у напрамку на захад ад горада Гродна.
Вадзім Аляксандравіч Васюцінскі
Навуковая дзейнасць
В. А. Васюцінскі адным з бачных прадстаўнікоў сучаснай палітычнай псіхалогіі ва Украіне. Сярод найбольш значных навуковых вынікаў — стварэнне Інтэракцыйнай тэорыі ўлады, у якой усебакова асветлена сацыяльна-псіхалагічная прырода ўлады як дыскурсу інтэрсуб’ектнага ўзаемадзеяння, даследаваны асобасныя, ўзроставыя, гендэрныя, межполавыя, сямейныя, палітыка-ідэалагічныя вымярэння уладна-падначаленых адносін. В. А. Васюцінскі даследаваў праблемы псіхалогіі супольнасцяў, псіхалогіі беднасці як стылю жыцця, псіхалогіі масавай свядомасці і паводзін, праблемы культурна-этнічнай ідэнтычнасці. Сярод яго навуковых інтарэсаў — тэорыя і практыка псіхатэрапіі, ён з’яўляецца сертыфікаваным спецыялістам па групавога псіхааналізу.
В. А. Васюцінскі з’яўляецца членам Таварыства псіхолагаў Украіны (з 1989), Асацыяцыі палітычных псіхолагаў Украіны (з 1995), Украінскага саюза псіхатэрапеўтаў (з 2000), Украінскай асацыяцыі арганізацыйных псіхолагаў і псіхолагаў працы (з 2002), Польскай асацыяцыі сацыяльнай псіхалогіі (з 2011).
Цікавыя факты
В. А. Васюцінскі валодае беларускай мовай на высокім узроўні. Упершыню беларускую ён пачуў у юнацтве па радыё, пасля чаго на аматарскім узроўне пачаў яе вывучаць. Зараз Васюцінскі актыўны ўдзельнік беларускамоўнага размоўнага клуба, ініцыятар шматлікіх беларускіх літаратурных вечароў і тэатральных імпрэз.
Слабада (Псуеўскі сельсавет)
Слабада́ (, Слобода) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Псуеўскага сельсавета.
Папоўка (Круглянскі раён)
Папо́ўка (, Поповка) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Комсеніцкага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Цяцерынскага сельсавета.
Перстунь
Пе́рстунь (, Перстунь) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.
Да 1 жніўня 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Гінавіцкага сельсавета, да 17 лістапада 1986 года знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаванні Сапоцкінскага пассавета , да 20 верасня 2002 года ўваходзіла ў склад Раціцкага сельсавета.
Хралы (Глыбоцкі раён)
Хралы́ (, Хролы) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Псуеўскага сельсавета.
Ва ўрочышчы Псуеўскі лес непадалёку ад вёскі ў 1924—1939 гадах размяшчалася стражніца Корпуса аховы памежжа «Каменны Воз».
Да 24 красавіка 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Зябкаўскага сельсавета.
Слабодка (Глыбоцкі раён)
Слабо́дка (, Слободка) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Псуеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Празарокі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Мастэрс 1999 (снукер)
Мастэрс 1999 (Masters 1999, таксама вядомы як Benson and Hedges Masters 1999 — па назве спонсара) — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 7 па 14 лютага 1999 года ў «Уэмблі канферэнц-цэнтры», у Лондане. Турнір стаў 25-м розыгрышам Мастэрс, які праводзіцца штогод з 1975 года. Спонсарам турніру ў чарговы раз стала тытунёвая кампанія Benson and Hedges. Прызавы фонд турніру склаў £575,000 (на £40,000 больш, чым у мінулым годзе), з якіх £155,000 (на £10,000 больш, чым у мінулым годзе) атрымаў пераможца.
У турніры прыняло ўдзел 18 гульцоў. Топ-14 афіцыйнага рэйтынгу аўтаматычна трапілі ў першы раўнд. Снукерысты, якія займалі 15 і 16 месца ў рэйтынгу, гулялі ў папярэднім раўндзе з пераможцам кваліфікацыйнага турніру і ўладальнікамі уайлдкард.
Шатландскі снукерыст Джон Хігінс атрымаў перамогу на турніры, перайграўшы ў фінальным матчы ірландца Кена Доэрці з лікам 10:8
Польскі калідор
Польскі калідор (Polnischer Korridor, Korytarz polski) — таксама называны паморскім, гданьскім (хаця не належыў да тэрыторыі Вольнага Горада Гданьск), ці проста калідорам. Назва, якая распаўсюдзілася ад нямецкай наменклатуры ў 20-х гадах 20 стагоддзя. Акрэслівала тэрыторыю польскага ваяводства паморскага. Напярэдадні вайны ў нямецкай прапагандзе звярталі ўвагу, што гэты рэгіён аддзяляе Усходнюю Прусію ад астатняй Германіі.
Нямецкае абазначэнне польскай тэрыторыі, як «калідора», скрытыкаваў у сваёй прамове 5 мая 1939, на пленарнай сесіі Сойма РП, тагачасны міністр замежных спраў Юзаф Бек.
У Польшчы гэты абшар называлі «польскім Памор'ем», тэрыторыю, што злучала краіну з Балтыйскім морам. У міжваеннай Рэчы Паспалітай гэта быў адміністрацыйны раён Паморскага ваяводства. Паўстаў 28 чэрвеня 1919 года згодна з арт. 13. «Чатырнаццаці пунктаў Уілсана». У яго склад увайшлі тэрыторыі былых прускіх правінцый Заходняй Прусіі (Westpreußen і пазнаньскай правінцыі (Posen, створаных з земляў адабраных у Польшчы Прусіяй пад час падзелу Рэчы Паспалітай у XVIII ст. Афіцыйны пераход гэтых земляў да Польшчы адбыўся 20 студзеня 1920.
Курляндыя (значэнні)
Курляндыя:
Прудкі (Круглянскі раён)
Прудкі́ (, Прудки) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Комсеніцкага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Цяцерынскага сельсавета.
Мастэрс 1997 (снукер)
Мастэрс 1997 (Masters 1997, таксама вядомы як Benson and Hedges Masters 1997 — па назве спонсара) — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 2 па 9 лютага 1997 года ў «Уэмблі канферэнц-цэнтры», у Лондане. Турнір стаў 23-м розыгрышам Мастэрс, які праводзіцца штогод з 1975 года. Спонсарам турніру ў чарговы раз стала тытунёвая кампанія Benson and Hedges. Прызавы фонд турніру склаў £500,000 (на £40,000 больш, чым у мінулым годзе), з якіх £130,000 атрымаў пераможца.
У турніры прыняло ўдзел 18 гульцоў. Топ-14 афіцыйнага рэйтынгу аўтаматычна трапілі ў першы раўнд. Снукерысты, якія займалі 15 і 16 месца ў рэйтынгу, гулялі ў папярэднім раўндзе з пераможцам кваліфікацыйнага турніру і ўладальнікамі уайлдкард.
Стыў Дэвіс выйграў свой трэці тытул Мастэрс, абыграўшы ў фінальным паядынку суайчынніка Роні О’Салівана з лікам 10:8.
Пракопавічы (Падлабенскі сельсавет)
Прако́павічы (, Прокоповичи) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.
Прыгані 1
Да 18 сакавіка 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Комсеніцкага сельсавета, да 20 лістапада 2013 года — у склад Цяцерынскага сельсавета.
Пышкі
Пышкі́ (, Пышки) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.
Пушкары (Гродзенскі раён)
Пушкары́ (, Пушкари) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.
Да 11 лютага 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Навумавіцкага сельсавета.
Прыгані 3
Прыга́ні 3 (, Пригани 3) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Комсеніцкага сельсавета.
Да 18 сакавіка 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Комсеніцкага сельсавета, да 20 лістапада 2013 года — у склад Цяцерынскага сельсавета.
Вячаслаў Канстанцінавіч Шчэрбін
Вячаслаў Канстанцінавіч Шчэ́рбін (нар., в. Рудня-Антонаўская, Калінкавіцкі раён Гомельскай вобл.) — беларускі мовазнавец. Кандыдат філалагічных навук (1983).
Біяграфічныя звесткі
Скончыў БДУ (1979). 3 1982 у Інстытуце мовазнаўства імя Я. Коласа, з 1990 у прэзідыуме Нацыянальнай АН Беларусі. 3 1999 загадчык аддзела Аналітычнага цэнтра Нацыянальнай АН Беларусі.
Навукова-даследчыцкая дзейнасць
Даследуе агульную і беларускую лексікаграфію, сацыялінгвістыку, функцыянальную граматыку і навуказнаўства. Аўтар манаграфіі «Тэарэтычныя праблемы беларускай лексікаграфіі» (1996), сааўтар энцыклапедыі «Беларуская мова» (1994), «Руска-беларускага слоўніка матэматычных, фізічных і тэхнічных тэрмінаў» (1995), кнігі «Грамадства—мова—палітыка» (1988), «Супастаўляльнае апісанне рускай і беларускай моў: Марфалогія» (1990), «Лексікалогія сучаснай беларускай літаратурнай мовы» (1994). «Гуманізацыя навукі і адукацыі ў пераходны перыяд» (2000) і інш.
Церасполле (Глыбоцкі раён)
Цераспо́лле (, Тересполье) — хутар у Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Псуеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1945 гадах фальварак у складзе гміны Празарокі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 24 красавіка 1959 года хутар уваходзіў у склад Зябкаўскага сельсавета.
Польныя Багатыры
По́льныя Багатыры́ (, Польные Богатыри) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.
У 1940—1959 гадах цэнтр Багатырскага сельсавета. Да 2002 года вёска ўваходзіла ў склад Раціцкага сельсавета.
Геалогія
З 1,3 км на паўднёвы захад ад вёскі знаходзіцца Агародніцкае радовішча глін. Лінзападобны паклад мерыдыянальнага распрасцірання звязаны з марэннымі адкладамі сожскага зледзянення.
Мастэрс 1998 (снукер)
Мастэрс 1998 (Masters 1998, таксама вядомы як Benson and Hedges Masters 1998 — па назве спонсара) — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 1 па 8 лютага 1998 года ў «Уэмблі канферэнц-цэнтры», у Лондане. Турнір стаў 24-м розыгрышам Мастэрс, які праводзіцца штогод з 1975 года. Спонсарам турніру ў чарговы раз стала тытунёвая кампанія Benson and Hedges. Прызавы фонд турніру склаў £535,000 (на £35,000 больш, чым у мінулым годзе), з якіх £145,000 (на £15,000 больш, чым у мінулым годзе) атрымаў пераможца.
У фінальным матчы валійскі гулец Марк Уільямс выйграў у вырашальным фрэйме шасціразовага пераможцу шатландца Стывена Хендры.
Чашкі
Чашкі́ (, Чашки) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Псуеўскага сельсавета.
Прыгані 2
Да 18 сакавіка 1966 года вёска ўваходзіла ў склад Комсеніцкага сельсавета, да 20 лістапада 2013 года — у склад Цяцерынскага сельсавета.
Чашкі
Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Празарокі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 3 ліпеня 1970 года вёска ўваходзіла ў склад Зябкаўскага сельсавета.
Чэзарэ Борджыя
Чэзарэ Борджыя (поўнае імя Cèsar de Borja i Catanei — Се́зар дэ Бо́ржа-і-Катане́і, у італьянізаваным напісанні Cesare Borgia — Чэзарэ Борджа ;, Рым, Папская вобласць — , Віяна, Каралеўства Навара) — палітычны дзеяч эпохі Адраджэння з іспанскага роду Борджыя. Ён распачаў спробу аб’яднаць Італію пад эгідай Святога Прастола, які займаў яго бацька — Аляксандр VI. У 31 год загінуў у баі. Браты — Джавані Борджыя, Джофрэ Борджыя, сястра Лукрэцыя Борджыя. Тытулы — герцаг валанскі і раманьёльскі, прынц Андрыі і Венафра, граф дыёскі, кіраўнік П’ёмбіна, Камерына і Урбіна, ганфаланьер і генерал-капітан Святой царквы.
Мастэрс 1996 (снукер)
Мастэрс 1996 (Masters 1996, таксама вядомы як Benson and Hedges Masters 1996 — па назве спонсара) — прафесійны нярэйтынгавы турнір па снукеры, які праходзіў з 4 па 11 лютага 1996 года ў «Уэмблі канферэнц-цэнтры», у Лондане. Турнір стаў 22-м розыгрышам Мастэрс, які праводзіцца штогод з 1975 года. Спонсарам турніру ў чарговы раз стала тытунёвая кампанія Benson and Hedges. Прызавы фонд турніру склаў £460,000 (на £25,000 больш, чым у мінулым годзе), з якіх £125,000 атрымаў пераможца.
У турніры прыняло ўдзел 18 гульцоў. Топ-14 афіцыйнага рэйтынгу аўтаматычна трапілі ў першы раўнд. Снукерысты, якія займалі 15 і 16 месца ў рэйтынгу, гулялі ў папярэднім раўндзе з пераможцам кваліфікацыйнага турніру і ўладальнікамі уайлдкард.
Шатландскі снукерыст Стывен Хендры выйграў свой ​​шосты Мастэрс, перамогшы ў фінальным матчы леташняга чэмпіёна Роні О’Салівана з лікам 10:5.
Старкі
Старкі́ (, Старки) — былая вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіла ў склад Комсеніцкага сельсавета.
Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад Цяцерынскага сельсавета.
Скасавана рашэннем ад 29 снежня 2020 года.
Шо (вёска)
Шо́ (, Шо) — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Псуеўскага сельсавета.
Гісторыя
Да 24 красавіка 1959 года вёска ўваходзіла ў склад Зябкаўскага сельсавета.
Цікавыя факты
У вёсцы Шо жыў Уладзімір Паўлавіч Забела (1928 г.н.) - дудар і арганізатар традыцыйных, народных святаў. Ваколіцы возера Шо вядомыя сваёй багатай дударскай традыцыяй. Апрача Уладзіміра Забелы з акалічных вёсак паходзяць іншыя дудары - Адам Шульга (Палевачы) і Пётр Бурэц (вёскі Асінаўка). З неіснуючай вёскі Верацеі, непадалёк вёскі Шо выводзіцца "Глыбоцкая дуда", вядомая як найстарэйшая, захаваная беларуская дуда.
Рагачы (Падлабенскі сельсавет)
Рагачы́ (, Рогачи) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.
Храпы
Хра́пы (, Храпы) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Цяцерынскага сельсавета.
Шыпягі
Шыпя́гі (, Шипяги) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Цяцерынскага сельсавета.
Салаўі (Гродзенскі раён)
Салаўі́ (, Соловьи) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.
Да 11 лютага 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Навумавіцкага сельсавета.
Юсціянава (Глыбоцкі раён)
Юсція́нава (, Юстияново) — хутар у Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Псуеўскага сельсавета.
Аўсішча
Аўсі́шча (, Овсище) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Цяцерынскага сельсавета.
Да 21 снежня 2011 года вёска ўваходзіла ў склад Шапялевіцкага сельсавета.
Сафіёва
Да 2002 года вёска ўваходзіла ў склад Раціцкага сельсавета.
Стрэльчыкі (Гродзенскі раён)
Стрэ́льчыкі (, Стрельчики) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.
Беларусь (Круглянскі раён)
Белару́сь (, Беларусь) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Цяцерынскага сельсавета.
Да 21 снежня 2011 года вёска ўваходзіла ў склад Шапялевіцкага сельсавета.
Скрынікі
Скры́нікі (, Скрыники) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.
Да 11 лютага 1972 года вёска ўваходзіла ў склад Навумавіцкага сельсавета, да 20 верасня 2002 года — у склад Раціцкага сельсавета.
Тарусічы
Тару́січы (, Тарусичи) — вёска ў Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.
Янова (Глыбоцкі раён)
Яно́ва (, Яново) — хутар у Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Псуеўскага сельсавета.
Гісторыя
У 1921—1939 гадах фальварак у складзе гміны Празарокі Дзісенскага павета Віленскага ваяводства Польскай Рэспублікі.
Да 24 красавіка 1959 года хутар уваходзіў у склад Зябкаўскага сельсавета.
Святаслаў Ольгавіч
Святаслаў Ольгавіч (у хрышчэнні Мікалай; ? — ) — князь чарнігаўскі.
Сын Алега Святаславіча. У 1136 запрошаны ў Ноўгарад, дзе княжыў з перапынкамі да 1141. У 1142 меў нейкую воласць «около Гомья» (Гомеля). У 1146 яму належалі Курск, Ноўгарад-Северскі, Карачаў, Колцеск, Дзедаслаў, але ў тым жа годзе ён выгнаны з Чарнігаўскай і Северскай зямель. У 1147 увайшоў у саюз з Юрыем Далгарукім, з дапамогай яго войск заняў зямлю вяцічаў, пасля вярнуў свае ўладанні. Калі Юрый Далгарукі заняў Кіеў (1149), Святаслаў Ольгавіч атрымаў ад яго «и Случеск, и Клеческ, и вси Дрегвиче» (Слуцк і Клецк з навакольнымі землямі), а каля 1155 — Мазыр. Паводле дагавора 1157 з вялікім кіеўскім князем Ізяславам Давыдавічам атрымаў Чарнігаўскую зямлю, а г. Ноўгарад-Северскі перадаў пляменніку Святаславу Усеваладавічу. Некаторы час у яго землях знаходзіўся пазбаўлены ўладанняў полацкі князь Рагвалод Барысавіч, якому Святаслаў Ольгавіч у 1158 дапамог войскамі вярнуць свае землі.
Бялаўка
Бяла́ўка (, Белавка) — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласці. Уваходзіць у склад Цяцерынскага сельсавета.
Да 21 снежня 2011 года вёска ўваходзіла ў склад Шапялевіцкага сельсавета.
Герцагства Курляндскае і Семігальскае
Герцагства Курляндскае і Семігальскае было абвешчана 8 сакавіка 1918 годзе на акупаванай нямецкімі войскамі тэрыторыі Курляндскай губерні ландэсратам, які складаўся з остзэйскіх немцаў, што прапанавалі герцагскую карону кайзеру Вільгельму II. Хоць Рэйхстаг падтрымліваў самавызначэнне балтыйскіх народаў, германскі генеральны штаб працягваў палітыку далучэння Прыбалтыкі да Германскай імперыі, абапіраючыся на остзэйскіх немцаў.
Увосень 1918 года на тэрыторыі ўсёй Прыбалтыкі было створана аб'яднанае Балтыйскае герцагства, якое было фармальна прызнана кайзерам 22 верасня 1918 года; тэрыторыя Курляндскага герцагства стала яго часткай.
Перадумовы
Падчас Першай сусветнай вайны германскія войскі да восені 1915 годзе акупавалі тэрыторыю Курляндскай губерні Расійскай імперыі. Фронт стабілізаваўся па лініі Рыга-Дзвінск-Баранавічы.
16 лістапада 1917 годзе быў сфарміраваны Народны савет Латвіі, які 30 лістапада 1917 годзе абвясціў стварэнне аўтаномнай латвійскай правінцыі з межамі, праведзенымі па этнаграфічнай прыкмеце, а 15 студзеня 1918 годзе — стварэнне незалежнай Латвійскай рэспублікі.
Паралельна з гэтым у верасні 1917 года остзэйскія немцы пачалі фарміраваць палітычныя структуры, карыстаючыся заступніцтвам акупацыйнай адміністрацыі, і 8 сакавіка 1918 года ландэсрат, які складаўся з остзэйскіх немцаў, абвясціў стварэнне Герцагства Курляндскага і Семігальскага, і прапанаваў герцагскую карону кайзеру Вільгельму II.
Страта дзяржаўнасці
Увосень 1918 годзе на тэрыторыі ўсёй Прыбалтыкі было створана аб'яднанае Балтыйскае герцагства, якое было фармальна прызнана кайзерам 22 верасня 1918 года; тэрыторыя Курляндскага герцагства стала яго часткай.
Рацічы
Ра́цічы (, Ратичи) — аграгарадок у Беларусі, у Гродзенскім раёне Гродзенскай вобласці. Уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавета.