cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Estelito Jacob
Resipyente si Jacob nin Special Achievement Award in Creative Writing halì sa Unibersidad kan Nueva Caceres, ikaduwang premyo sa 1999 Bikol Poetry Writing Contest: Mga Tula Para ki Ina gikan sa lokal na gobyerno kan Syudad nin Naga, pinalista sa Inot na Premio Tomas Arejola para sa Literaturang Bikolnon (Fiction and Poetry Categories) asin kabilang sa Home Life Poetry Writing Contest (2001, 2004 asin 2005).
Nagin siyang partisipante sa Ika-40ng University of the Philippines National Writers Workshop (2002) na ginibo sa Syudad nin Baguio, tagapadalagan kan Pagsurat Bikolnon 2 sa Syudad nin Legazpi (2004), partisipante sa Inot na Juliana Arejola-Fajardo Workshop for Bikol Writing (2003), workshop director sa Ikaduwang Juliana Arejola-Fajardo Workshop for Bikol Writing (2005) asin panelista sa Saringsing Writers Workshop (2014 asin 2015), an taonan na hunglonan sa pagsurat kan Parasurat Bikolnon kan 2014 asin 2015.
Kan 2014, naipublikar an saiyang ikatulong libro sa titulong Pinagrok asin iba pang rawitdawit kan Ateneo de Naga University Press.
Mga tukdang nalathala
An minasunod na lista nin mga titulo gikan sa blog ni Jacob. Sarô siya sa mga tagapakarhay kan Bangraw kan Arte, Literatura asin Kultura kaiba sinda Jun Pesimo sagkod Marissa Reorizo-Redburn asin nagluwas man an nagkapira sa saiyang mga rawitdawit sa An Tambobong nin Literaturang Bikolnon.
Mga rawitdawit
right|thumb|250px|Si Jacob sa aktibidad kan Sumaro sa Salog sa Syudad nin Naga kan 2015
Clemente Alejandria
Si Clemente "Ente" Bolocon Alejandria (23 Nobyembre 1895 - 7 Oktobre 1981) sarong Bikolanong poeta asin kompositor nin kanta sa tataramon na Bikol. Namundag siya sa Dinaga, Canaman, Camarines Sur sa mga magurang na sinda Geronimo Alejandria, tubong Dinaga asin si Victoria Bolocon na gikan sa Mangayawan, sa parehong banwaan. Naagom niya si Valeriana Frondozo sa edad na 21 kan 1916 asin nagbunga an saindang pagsasarô nin pitong aki: Matea, Antero, Rita, Lucia, Laurentino, Herminia (na nagadan sa edad sanang 6) asín si Fe Levy.
Pag-adal
Gikan sa mga simpleng pamilya asin sa ordinaryong pamumuhay, si Alejandria nag-adal sa Canaman Central School sagkod ika-3ng grado. Dangan ipinadagos niya an saiyang edukasyon abot ika-5ng grado sa Naga sa Camarines Sur National Highschool na nakiki-estar sa harong ni Queteria de Cecilio, sa hampang kan Lindez Hotel (ngunyan, Grand Imperial Plaza).
Dawà dai natapos an pagklase, nagpahiling siya nin hararom na adal sa sadiring tataramon na Bikol asin abilidad sa paghaman nin mga rawitdawit sagkod komposisyon sa musika. Nagin maestro niya an dati asin dainang si Dip. Ignacio Meliton.
Pinagkasibotan
250px|thumb|right|Monumento ni Alejandria sa tangâ kan mga monumento kan Quadricentennial asín Tangcong Vaca Guerilla Unit sa Parke ni Don Damaso Requejo sa Canaman, Camarines Sur
Siya, kan soltero pa, naglilibot-libot sa probinsya kan Albay sa pagpabakal nin mga chucheria sa mga boro-banwaan kaini orog na sa banwaan nin Ligao na iyo an pinipirmihan niya. Kan pag-edad 22 anyos, nagpirmi siya sa Manguiring, Magarao asin naki-trabaho sa sarong Kastilang si Miguel Sanchez, sarong negosyante na may komprada sa abaka. Nagin man siyang paraoma asin katuwang sa mga panday na bantogan kan Canaman. Tatao siyang magtogtog nin gitara, banduria, bajo asin byolin huli ta hilig niyang gayo an musika.
Sa sarong patiribayan sa pag-Bikol kan rawitdawit na Mi Ultimo Adios ni Jose Rizal kan 1926, nagunò ni Alejandria an ikaduwang premyo. Kan luminuwas an Calendariong Bicol (1921) asin Sanghiran nin Bikol (1927), parehong publikasyon ni Casimiro Perfecto na nagtataong doon sa literatura, siya nagin na gayong mahigós na paraambág kaini. Malà ta kan nagpatiribayan an Sanghiran sa pagsurat nin halipot na osipon, siya an guminana kan saiyang entri na tituladong "Paniki." Ini bagay na nasapawan niya pa si orog na nakapag-adal na mga parasurat arog ninda Mariano Nicomedes asin an nagin alkalde kan Naga na si Rosalio Imperial, Sr. na nagkamit sana kan mga menor na premyo.
Mga tinokdâ niya
Susog sa saiya mansana, huli sa kagurangan, ini na sana an naromdoman niyang pinangagpadara niya asin nalagdâ sa Calendariong Bicol, sa Sanghiran nin Bikol asin sa iba pang mga magasin arog kan Bicolandia (1928-1932).
Tataramon na Sabüm
An Sabüm saróng aboriginal na puho'ng tataramon na Mon–Khmer kan Malaya.
Clemente Alejandria
Mga tinokdâ niya
Ini nagkapira sa mga rawitdawit ni Alejandria:
Sarô sa kinompos niya na kanta (Danza Menor, pig-adaptar):
Ika an Ilaw Ko
Tataramon na Abai
An Abai saróng tataramon na Murutiko kan Borneo na pigtataram kan mga tawo nin Abai sa mga kanayunan kan Sembuak asin Tubu. Napasalâng naklasipikar ini kan Ethnologue bilan saróng diyalektos kan Putoh.
Ignacio Meliton
Si Ignacio Basilia Meliton (1 Peb. 1889 - 1967) nagin Diputado sa Ika-10ng Lehislatiba kan Filipinas (1934-1935) asin nagin Gobernador kan Camarines Sur (1941).
Agi-agi kan buhay
Si Meliton namundag sa mga magurang na sinda Bernardino Meliton asin Sixta Basilia sa Naga, Camarines Sur. Napangagom niya si Maria de Mingo kan Sagñay asin nagkaigwa sinda nin pitong aki.
Siya matibay na orador magin man sa Bikol o Ingles, mahigos asin estriktong paratokdo, parasurog kan gugurang na kaogdan bikolnon asin siya an pinaka-enot nag'adal asin nagpalis kan epikong Bikolnon na Ibalong sa Ingles. Komo sarong paratokdo nin History sa Camarines Sur High School nakagibo siya nin silabus kan Historya nin Amerika (American History). Sinasabi ni Jaime Malanyaon na pinatokdo na siya (Meliton) sa haiskul maski ngani gradwado sana sa elementarya, asin dagdag pa niya si Meliton "mas marhay pang magtokdô ki sa mga gradwado kaidto sa unibersidad, huli gayod ta elokwente siyang magtaram sa Bikol asin sa Ingles."
Segun pa ki Malanyaon, "...an  paarog asin dai mabiko na panindogan (ni Meliton) dapit sa toltol, matanos asin igot na pagserbi sa banwaan (siya) pambihirang tawo, marahayon asin dakula sa nakamidbid saiya, pinakamaisog na parasurog kan Bikolnon na kultura asin honor."
Komo paratokdo
Nag-adal si Meliton nin elementarya sagkod ikaduwang taon sa sekundarya. Dawa dai niya nakomple an pagklase, nagin siyang paratokdo. Sarong taon siyang nagtokdo sa elementarya poon 1909 abot 1910 sa saiyang provincia dangan nagin principal sa Mambulao, Camarines Norte sa sumunod na sarong taon (1910-1911). Antes kaini, nagin assistant principal dangan nagin supervising teacher siya sa Goa, Camarines Sur sa periodong 1910 sungdo 1916. Sa Goa Intermediate Schoo kan 1915 sagkod 1919, siya nagin prinsipal, asin supervising teacher man sa Tigaon, parehong provincia, nin sarong taon (1919-1920). Poon siya 1920 sagkod 1925, nagin instructor man siya kan Camarines Sur High School.
Si Meliton, sarong junior, insular asin senior teacher eligible.
Pulitika
Kaapil si Meliton kan Nationalist Democratic Party.
Toltolan
1. Istorya Kan Kabikolan. Jaime T. Malanyaon. AMS Press. 1991. 568 p. Hilnga dahon 450-451.
Muscat
An Muscat o Maskat (Arabiko: مسقط‎, Masqaṭ, pagsayod [ˈmasqatˤ]) an kapitolyo asin pinakadakulang syudad sa Oman. Ini an sentro nin Gobernorato kan Muscat. Base sa National Centre for Statistics and Information (NCSI), an total na populasyon nin Muscat Governorate uminabot sa 1.28 milyon kan Setyembre 2015. An syudad may sukol na tinatanyang 3,500 km2 (1,400 sq mi) asin igwang anom na probinsya na inaapod na wilayats. [citation needed]Ini bistado bilang importanteng porte ning kalakalan kan enot na siglo sa pag'ultan kan sulnopan asin subangan. An Muscat pinamahalaan kan mga tribo asin mga dayo arog kan Persiyano, Imperyong Portuges, Iberian Union asin kan Imperyong Ottoman.
Sinacaban
An Sinacaban sarong ikalimang klase banwaan na namumugtak sa probinsya nin Misamis Occidental, Filipinas. Igwa ining sukol na 99.09 kilometro kwadrado na kadagaan asin namumugtak sa ikaduwang distrito. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Emilio Jacinto
right|thumb|250px|Si Emnilio Jacinto
Si Emilio Jacinto y Dizon (Desyembre 15, 1875 — Abril 16, 1899), sarong Filipinong rebolusyonaryo na midbid sa bansag na "Hutok kan Katipunan".
Buhay
Si Emilio Jacinto aki ninda Mariano Jacinto asin Josefa Dizon. An saiyang ama nagadan kan dai pa sana nahaloy na siya ipinangaki kaya an saiyang ina ginibo pinaampon siya sa saiyang tiyoon na si Don Jose Dizon ngane magkaigwang marhay na buhay asin pag'adal.
Namundag sa Trozo, Manila, siya matalasay magtaram magin sa Espanyol o Tagalog alagad mas ginugusto niyang magtaram sa Kastila. Nag'entra siya sa Colegio de San Juan de Letran, tapos nagbalyo sa Unibersidad kan Pilipinas ta nag'adal nin ley. Saiyang mga kaklase sinda Manuel Quezon, Sergio Osmeña, asin Juan Sumulong. Dai siya nakatapos asin sa edad na 20 pigmarhay niyang mag'apil sa grupong hilom na iyo an Katipunan. Igdi nagin siyang tagaholit sa pinansya asin alabes sekretaryo ni Andres Bonifacio. Ngapit kaini, nabansagan na siyang Hutok kan Katipunan.
Si Jacinto nagsurat man sa peryodiko kan Katipunan na Kalayaan. Sige an surat niya igdi alagad sa tagonghilom na Dimasilaw asin man ginagamit an bansag na Pingkian sa laog kan Katipunan. Si Jacinto an nagtokda' kan inapod na Kartilya kan Katipunan.
Kan magadan na si Bonifacio, si Jacinto nagpasige sa paghihingowa para sa Katipunan. Arog man ki Mariano Alvarez, siya habo na magbali sa pwersa ni Emilio Aguinaldo, an lider kan Magdalo na sarong nagsangang grupo sa Katipunan. Naolaktan siya nin malaria asin nagadan sa Magdalena, Laguna sa edad na 23. An saiyang restos ilinubong sa Manila North Cemetery.
Mga pag'omaw
Mga taon 1979, an saiyang restos pighubo asin pigsantuario sa Himlayang Filipino Memorial Park sa Quezon City. An santuario niya pinatindogan nin rebulto niya na nakasakay sa kabayo, matagas an panlalawog na nagpapaheling kan saiyang maigot na pakikibaka kan panahon nin rebolusyon.
Sarong eskwelahan an pigngaran saiya, an Emilio Jacinto Elementary School, Ltd., na namomogtak sa Velasquez, Tondo, Manila, Filipinas.
Sigourney Weaver
Si Susan Alexandra Weaver (Manhattan, Oktobre 8, 1949) dating sarong Amerikanong entertainer.
Pansekswalidad
thumb|250x250px|Wagayway kan pansekswalidad An pansekswalidad iyo sarong bantog na termino na nagtutukoy sa pagmati na an saro iyo igwa nang potensiyal para sa sekswal na atraksyon, sekswal na pagmama'wot, o romantikong pagkamuot, pasiring sa mga tawo kan gabos na mga tawuha asin biolohikal na tawuha. An pirang nag-amin na mga tawong pansekswal - napupukaw kan kapwa tawuha, lalaki man o babae - iyo pigtuturing an saindang sadiri bilang "buta sa tawuha"—na an tawuha asin seks iyo bakong masyadong mahalaga o bakong kasugpon sa pagtukoy kun nadadagka sind sa iba sa sekswal na paagi. Segun sa Oxford English Dictionary, ang pansexuality iyo nadadagka sa gabos na mga klase nin sekswalidad; na bakong nakasagkod o napupugulan sa pagpiling sekswal na may kinaaraman sa tawuha o gibohon." Mapupwede man na magin buot sabihon na an pansekswalidad an pagiging nadadagka sa tawo huli sa saiyang personalidad, imbes na sa saindang pisikal na itsura o tawuha.
An konsepto kan pansekswalidad iyong gayo an nagsasayuma sa ideya na may duwa lamang na tawuha, bilang áko' kan mga pansekswal an pagkakaigwa nin relasyon sa mga tawong bakong istrikto o mahigpit sa pagmidbid bilang lalaki o babai sana.
Carmen Camacho
Siya namundag sa Calolbon, San Andres, Catanduanes.
Danilo Gerona
Si Danilo "Danny" Madrid Gerona (Hulyo 18, 1960 sa Canaman, Camarines Sur) sarong Pilipinong historyador, propesor asin kagsurat kan Ferdinand Magellan: The Armada De Malucco and the European Discovery of the Philippines (2015). Bago kaini, siya nagsurat nin manlainlain na libro nin kasaysayan kan mga banwaan sa Albay, Camarines Norte, Camarines Sur asin Masbate, siring man kan Universidad de Santa Isabel sagkod Ateneo de Naga na Unibersidad, asin iba pa.
Siya an kagdiskobre kan petsang Mayo 27, 1579 komo aldaw nin pagkamukna kan probinsya nin Camarines. Kan 2015, isinurat niya an Ferdinand Magellan: The Armada De Malucco and the European Discovery of the Philippines na urog nagpabantog sa saiya.
Siya dating propesor sa Ateneo de Naga na Unibersidad asin direktor kan Instituto sa Historya asin Kultura nin Bikol (Institute of Bikol History and Culture) sa nasabing kolehiyo. Sa presente, siya sarong propesor sa Unibersidad nin Estado kan Partido (PSU) asin direktor kan PSU Sentro kan Pagsaligsig dapit ki Magellan-Elcano.
Nag-adal si Gerona nin elementarya sa Canaman Central School asin ipinadagos an sekondarya sa Unibersidad kan Nueva Caceres. Magpapadion kuta siya komo sarong Heswita, alagad pakalihis nin duwang taon, dai na nagpadagos. Nakua niya an titulong Batsilyer asin Master nin Arte sa Pilosopiya sa Ateneo de Manila na Unibersidad asin Doktor nin Pilosopiya sa Philippine Studies (History) sa Unibersidad kan Pilipinas.
Tulo sa saiyang naresibeng onra iyo an Kaogma Festival Hot Shots-Arts and Culture na iginawad kan lokal na gobyerno kan Camarines Sur kan 2005, Outstanding Bicolano in Civic Development na iginawad kan Dr. Melchor T. Villanueva Awards kan 2007, asin Outstanding Bicolano Award na iginawad kan Unibersidad kan Nueva Caceres taon 2016.
Pagsurat
Hararom an saiyang adal dapit asin urog na sa kasaysayan kan amay na pagkolonya kan mga Espanyol sa ronang Bikol. Dakul na siyang mga papel na binasa sa mga internasyunal na mga forum asin mga tiripon nin mga historyador sa iba-ibang nasyon. Siya bakô sanang maray magsurat asin maglektura sa Ingles, kundi kasi parehas an pakanood niya kan tataramon na Espanyol. May pakasabot man siya kan lenggwaheng Pranses, Aleman asin Portuges.
Inspirasyon ni Gerona sa pag-adal nin historya si Domingo Abella. Siya dakol nang naisurat gabos manunungod sa kasaysayan:
An Sadit na Prinsipe
An librong An Sadit na Prinsipe sarong pagpalis kan librong The Little Prince na ipigsurat kan sarong Pranses na aristokrata, parasurat, asin pilotong si Antoine de Saint-Exupéry, pasiring sa lenggwaheng Bikol. Ini Binikol kan padi na si Padre Wilmer S. Tria. Ini naisapublikar kan taon 2011 sa paagi kan Ina nin Bikol Foundation. Nagtao man nin tuyaw si Kristian S. Cordero na yaon man sa likod na takop kan libro. Gikan sa sabi ni Padre Tria, "Binikol ko an The Little Prince sa pagtubod na ini magigin dakulang kasangkapan asin tabang sa pagtukdo asin pag-adal. Bilang saro sa pinakabantog na libro sa kinaban, na pinagdakitaramon na sa labing 200 na lingwahe, an librong ini saro sa mga dapat mabasa nin sarong estudyante na maigot na nagmamawot makasabot kan saiyang paglakbay-lagalag sa kinaban." (Tria,2011)
Toltolan
*Tria, Wilmer Joseph S., An Sadit na Prinsipe, 2011, Ina nin Bikol Foundation
Panluwas na Takod
<references group="https://allicanhandle.blogspot.com/2018/04/the-little-prince-in-philippine.html" responsive="" />
Cagraray
An Cagraray sarong isla na namomogtak sa probinsya nin Albay sa Filipinas. Maliban pa sa mga barangay kan San Antonio asin Salvacion na kaapil sa banwaan kan Malilipot, an iba pang mga barangay kan Cagraray kabilang sa banwaan kan Bacacay.
Mabaybay an isla sa tahaw kan mga isla nin San Miguel asin Batan, asin istaran kan Misibis Bay, sarong luhosong resort.
Almazan
An Almazán (Pagsayod sa Espanyol: [almaˈθan]) sarong munisipyo namomogtak sa probinsya nin Soria, Castile asin León, Espanya. Susog sa senso kan 2013, ini igwang populasyon na 5,843 habitante.
Ini man an sentro kan distrito hudikatura nin Almazán, asin sakop kan Dioseses nin Osma, sarong sufraganeong dioseses kan Arsobispado nin Burgos. Konektado paagi kan Autovia A-15 asin Carretera nacional N-111, ini nakakaag sa 194 kilometrong rayo' norte-subangan nin Madrid. An munisipyong ini yaon sa kosang subangan kan Salog Duero.
Tubig (wuxing)
thumb|right|250px|An mga interaksyon kan Wu Xing
Sa pilosopiyang Intsik, an tubig (Chinese: 水; pinyin: shuǐ) iyo an hababang punto kan bagay, o an estadong mahingagdanon o pagtago kaiyan. An tubig iyo an ikalimang tangga nin Wu Xing, an limang elemento.
An tubig asosyado sa kolor na itom, sa planetang Mercury, sa bulan (na pigtutubod na iyo an nagpapatagdo kan ambon kun banggi), kaiba an kabanggihon, sa amihanan, sa tiglipot o malipot na panahon, asin sa Black Tortoise (Xuan Wu) sa Intsik na konstilasyon na Four Symbols.
Islamabad
thumb|Islamabad - Faisal Mosque An Islamabad (/ɪsˈlɑːməˌbɑːd/; Urdu: اسلام آباد‬‎ Islāmābād <span class="IPA" title="Representation in the International Phonetic Alphabet (IPA)">[ɪsˌlɑːmɑːˈbɑːd] ) an kapitolyo kan syudad nin Pakistan, asin federal na pinamamahalaan na parte kan Islamabad Capital Territory. Tinugdok bilang planadong syudad kan 1960 para maribayan an Karachibilang kapitolyo nin Pakistan. An Islamabad midbid sa pagkakaigwang  halangkaw na antas nin pagkabuhay, kaligtasan, asin abundang pananom.
Igwang populasyon na 1,014,825 katawo kan 2017 Census, an Islamabad iyo an ika siyam na pinakadakulang syudad sa Pakistan, mientras an dakulang  Islamabad-Rawalpindi metropolitan area an ika-tolong pinakadakulang nasyon na lampas sa apat na milyon. An syudad an sentro nin politika sa Pakistan aasin pinamamahalaan kan Islamabad Metropolitan Corporation, asin sinusuportahan kan Capital Development Authority (CDA).
Kalayo (wuxing)
thumb|right|250px|An mga interaksyon kan Wu Xing
Sa pilosopiyang Intsik, kalayo (Chinese: 火; pinyin: huǒ) an pag - asenso kan bagay, o kan estadong prosperidad kan bagay. An kalayo iyo an ikaduwang kabtang kan Wu Xng.
An kalayo igwa nin karakter na yang. An aksyon kaini paitaas asin an kusog kaini pwedeng konbektibo.
An kalayo kaayon sa Tig-init, sa habagatan, planetang Mars, an kolor pula (arog nin sobrang swerte), mainit na panahon, liwanag nin aldaw, asin sa Vermilion Bird (Zhu Que) sa Four Symbols.
Tori Koro
An Tori Koro (inapod man, Tricolo) sarong serye nin manga na minukna ni Hai Ran. Ini ginibo nang serye sa Manga Time Kirara'' kan Hobunsha sagkod 2005.
Abdon Balde, Jr.
Si Abdon "Jun" M. Balde, Jr. (kamundagan: Septyembre 12, 1946) saróng premyadong kontemporaneong Bikolanong parasurát sa mga tatarámon na Bikol, Filipino, asín Ingles. Ginawádan siya kan Outstanding Bikolano Artists for 2009 sa kategoryang Literary Arts sa ciudad nin Naga, asín Southeast Asian Writers Awards for the Philippines sa Tailandya ngonyán na taón 2009. Siyá saróng direktor kan Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas (UMPIL). Kan taon 2012, pinangaranan siya bilang pinaka-enot na Poet Laureate kan Albay. Namundág siyá sa Busac, Oas, Albay.
Agi-agi nin buhay
Nagtápos si Balde nin inhinyera sa Aquinas na Unibersidad kan Legazpi kun saín nagin tagapangatáman na tagapakarháy siyá kan The Aquinian. ( Labí sa tolóng dekadang nagtrabaho sa lado nin konstruksyon bàgo nagbuntóg sa literatura. Siyá nagin kagáwad kan Lupon sa Wika at Salin kan Nasyunal na Komisyon para sa Kultura asin kan Arte (NCCA), opisyal kan Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas, asín representante kan mga parasurát sa Filipinas Copyright Licensing Society. Kaapil man siya kan Kabulig Bikol Writer's Association.
Kabáli sa mga librong ipinalagdâ niyá iyó an Pangarap at Pangitain, Mâyong, Hunyangong Bato, asín Calvary Road. Kan Septyembre 15, 2008 ipigbungsód an Awit ni Kadunung durante kan Manila International Book Fair sa SMX Convention Center, SM Mall of Asia, Ciudad nin Pasay. An saiyang rawitdawit na Panunlog napublikar sa librong Sagurong: 100 na Kontemporanyong Rawitdawit sa Manlain-lain na Tataramon Bikol (DLSU, 2011).
Itik
thumb|An itsura kan itik An mga itik (duck) iyo idtong mga gamgam, duwang-bitisan espesye mga pamilya Anatidae asin naghihilomlom-sugok na mga hayop; sinda napipisan sa inaapod na sisne mga gansos.
Abdon Balde, Jr.
Mga pagbisto
Kaibá sa mga pagbisto na inakò ni Balde iyó an minasunód:
El Eco del Sur
An El Eco del Sur (1890–1892) iyó an pinakaenot na nalagdâ na peryodikong semanal sa rehiyon Bikol. Iní nasusúrat anas sa lenggwaheng Kastila asín igwáng apát na raya asín 14 pahina. Tinogdás iní kan mga Kastila asín enot na nagluwás kan Hunyo 25, 1893 sa Nueva Caceres, Ambos Camarines. Pinublikar iní sa Imprenta La Bicolana na an nagpapadalágan iyó si Fausto Carrasco, alágad napundo man tolos iní dangan an imprentahan kainí nabakál ni Manuel Artigas.
Arkanghel
right|thumb|296x296px|Si San Miguel ginagarod si Lucifer
An mga arkanghel (Kastila: arcangel; Ingles: archangel) kaapil sa ikaduwang koro nin mga anghel. An mga arkanghel yaon sa magkapirang relihiyosong tradisyon, kabali na diyan an Kristianismo, Islam, Hudaismo, asin Soroastrianismo.
An katagang arkanghel guminikan sa Griyegong tataramon na αρχάγγελος archangelos. Sa iba-ibang kultura, an mga pangaran kan mga Arkanghel ginagamit parati komo kangaranan (enot na pangaran) nin mga lalake.
Sa Kristiyanismo
Si Miguel iyo sana an inapod na arkanghel sa Bibliya siring sa binibisto pareho kan mga Katoliko asin mga Protestanteng denominasyon. Si Gabriel, nabanggit sa Lukas, konsideradong arkanghel, siring man ki Rafael, na nabanggitan sa Libro ni Tobit, asin si Uriel na nasambitan sa Libro ni Enoch. An Libro ni Tobit asin an Libro ni Enoch pareho kabali sa Kanon kan Katolikong Bibliya alagad hinihiling ini kan mga Protestante na apokripal (makaduda kun siisay talaga an kagsurat). An mga arkanghel na sinda Miguel, Gabriel asin Rafael tinatawan omaw na gayo sa Simbahan Katolika mala ta may kapiyestahan an tolong ini tuyong Septyembre 29.
Paggamit bilang tatak
Ginibong logo kan Ginebra San Miguel, Inc. (sarong kompanya sa Filipinas), an akto ni Arkanghel San Miguel sa saiyang pagtigbas ki Lucifer. Ini nakata'pil sa boteng kwatro kantos kan gin na Ginebra S. Miguel.
Neil Armstrong
right|thumb|250px|Si Neil Armstrong thumb|Astronaut Neil A. Armstrong Si Neil Alden Armstrong (Wapakoneta, Ohio, Agosto 5, 1930 - Agosto 25, 2012 Columbus, Ohio]) sarong dating astronuta kan NASA asin siya an enot na nakatongtong sa daga kan bulan nin kinaban kan Hulyo 21, 1969, sa sarong misyon kan Apollo II. Si Armstrong iyo an nagbutas kan historikong tataraman na "Iyan an sarong lakad nin (sarong) tawo, sarong higanteng lukso para sa katauhan" (That's one small step for a man, one giant leap for mankind). Kaiba niya sa misyon na ini si Buzz Aldrin asin pareho sinda naglakawlakaw sa ibabaw kan bulan sa pagmasid asin pagretrato manta na minilyon na tawo an nagdadalan sa pangyayaring ini.
Bago siya nagin astronuta, si Armstrong yaon sa Pwersang Pandagat kan Estados Unidos asin nagserbi sa Gerang Koreano. Dangan, pakatapos kan gera, siya nagserbi bilang test pilot sa National Advisory Committee for Aeronautics (NACA) High-Speed Flight Station, ngonyan inaapod nang Dryden Flight Research Center, kun saen siya nakapagpalupad nin sobra sa 900 na paglayog nin iba-ibang klaseng eroplano. Bilang research pilot, si Armstrong nagserbi komo piloto sa proyektong F-100 Super Sabre A and C variants, F-101 Voodoo, asin sa Lockheed F-104A Starfighter. Nakapagpalupad naman siya kan manlaenlaen na mga eroplano arog kan Lockheed F-104A Starfighter, Bell X-1B, Bell X-5, North American X-15, F-105 Thunderchief, F-106 Delta Dart, B-47 Stratojet, KC-135 Stratotanker asin Paresev. Siya naggradwar sa Unibersidad kan Purdue asin sa Unibersidad kan Southern California.
Bilang partisipante sa inapod na U.S. Air Force's Man In Space Soonest (E.U. Pwersang Pang-ayreng Programa na, Tawo sa Espasyo Tolostolos) asin sa X-20 Dyna-Soar human spaceflight programs (Programa kan X-20 Dyna-Soar sa pangtawong paglayog sa espasyo), si Armstrong nakabali NASA Astronaut Corps kan 1962. An enot niyang palayog-espasyo iyo an NASA GFemini Mission kan 1966, na igdi siya an namamayong piloto asin siya nagin saro sa pinakaenot na mga sibilyan na magpalayog sa espasyo. Sa misyon na ini ginibo niya asin ni David Scott an pinakaenot na pagtakodan nin duwang spacecraft. An ikaduwa asin ultimong palayog-espasyo na ginibo ni Armstrong iyo an bilang pamayo kan misyon kan Apollo II na iyo an paghugpa sa bulan kan Hulyo 20, 1969. Sa misyon na ini, kapwa si Armstrong asin si Aldrin naghilig sa kadagaan kan bulan asin duwa may bangang oras sinda naglakawlakaw duman manta' na si Michael Collins nagtener sa orbit sa Command Module. Huli sa mga palayog-espasyo niya, si Armstrong nakaresebi kan Congressional Space Medal of Honor.
Kagadanan
Si Amstrong ilinaog sa ospital kan Agosto 7, 2012 sa tuyong maoperararan ta nabara an ibang ugat sa puso alagad huli sa komplikasyon siya nagadan sa ospital sa Columbus, Ohio kan Agosto 25. Kan nagadan, siya nag'eedad na 82. An pasubol na tinaram ni Presidente Obama siya saro "sa nangangaenot na Amerikanong heroe- bako sana sa panahon niya kundi sa gabos na panahon."
Tudela, Misamis Occidental
An Tudela sarong ikaapat na klaseng banwaan na namumugtak sa probinsya nin Misamis Occidental, Filipinas. Igwa ining sukol na 98.52 kilometro kwadrado na kadagaan asin namumugtak sa ikaduwang distrito. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Capas
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Yaon igdi an inaapod na Capas National Shrine na itinogdok asin minamantener kan gobyerno nin Filipinas sa pagromdom sa mga Pilipino asin mga Amerikanong soldados na nagkagaradan sa Kampo O'Donnell resulta kan si Martsang Kagadanan nin Bataan.
Mga Barangay
right|298px Nababanga an Capas sa 20 mga baranggay:
Kino
An mga kinô iyo an mga magkakapirang mga may-ikog na mga paragatob (Rodentia) napipisan sa superpamilyang Muroidea. An "tunay na mga kino" daa na importante para sa mga tawo iyo an inaapod na black rat, Rattus rattus, brown rat, asin Rattus norvegicus. Dakul man daang mga myembro sa genera kan "mga paragatob" asin mga pamilya kaini natutumoyan man na mga kino, asin may mga pagkakaagid sa mga tunay na kino.
Sa Kabikolan, may mga nabibistong mga inaapod na kino na iba-iba an hitsura: arog kan bagto na talagang dai nadakula asin an halabang-ungos na distinggidong gayo huli sa saiyang makusog na nakakasumo-sumong parong. Sa Ingles, mas inaapod na "rat" kun dakulang mga kasta asin "mice" kun  saradit sana.
Mga tataramon na Senoiko
An mga tataramon na Senoiko (pig'aapod man na Sakai) iyo an grupo nin mga tataramon na Asliyano na pigtataram kan 33,000 katawo sa main range kan Rawis nin Malay. An mga tataramo sa grupo iyo an,
Kahoy (wuxing)
thumb|right|250px|An mga interaksyon kan Wu Xing
Sa pilosopiyang Intsik, kahoy (Chinese: 木; pinyin: mù), na kun beses tinatradusir na Tree, iyo an pagdakula kan bagay, o an estado nin pagdakula kan bagay na iyan. An kahoy an enot na kabtang kan Wu Xng. An kahoy iyo an mas hababang yang na karakter kan Limang elemento, na ipinangaki an kalayo. Nagrerepresentar ini sa panahon nin tigsoli, sirangan, planetang Jupiter, an kolor na berde, madoros na panahon, asin sa Azure Dragon (Qing Long) sa Four Symbols. An mga kolor na Blue asin cyan-type nagrerepresentar man sa kahoy.
Gamot
thumb|Panginot asin pangaduwang gamot kan [[gapas]] Sa mga baskular na mga tinanom, an gamot (Ingles: root) iyo an parte kan sarong tinanom na binabago nganing magtao nin angkla para sa tinanom asin kumua nin tubig asin nutrisyon sa hawak kan tinanom, na tinutugotan na rumambong an tinanom na mas halangkaw asin mas marikas.
Parating manunuparan sinda sa ibaba kan ibabaw ng daga, alagad mapupwedeng nasa himpapawid an mga gamot, buot sabihon, mapupwedeng tumambo an tinanom sa itaas kan daga o sa ibabaw kan tubig.
Tataramon na Wila'
An Wila’, iyo man an Bila’ asin Ibabang Kadagáang Semang, saró sa anuman kan kadaklan na puho'ng mga tataramon na Mon–Khmer kan Malaya na natala sa baybayon kan Wellesley kabaliktad sa Penang kan amay na 19th siglo.
Wu Xing
thumb|right|250px|An mga interaksyon kan Wu Xing
Doha
An Doha (Arabiko: الدوحة‎, ad-Dawḥa o ad-Dōḥa, minasayod sa [adˈdawħa]), iyo an kapitolyo asin pinakamatawong syudad sa Estado kan Katar. Igwa ini nin populasyon na 1,351,000 katawo sa mismong syudad na igwa na haros 1.5 milyon na populasyon. Manunumpungan ini sa baybayon nin Persian Gulf sa parteng subangan kan nasyon. Ini an nagdadakulang syudad sa Qatar, na nasa lampas 50% kan populasyon kan nasyon na nakaistar digd, ini man an sentro nin ekonomiya.
Wu Xing
An limang elemento o Wu Xing iyo an mga elementong nasasaad sa mga Sirangan na Sodyak, sa 12 sinyales na sodyak, Kino, Baka, Tigre, Kuneho, Dragon, Halas, Kabayo, Kanding, Ukay, Sulog, Ayam asin Orig, na kinabibilangan kan lima (5), An Kalayo, Tubig, Kahoy, Metal, asin Daga.
Isla nin Tablas
An kapuroan nin Tablas iyo an pinakadakula sa mga isla na kinabibilangan kan probinsya nin Romblon, Filipinas. Dati an pangaran kaini Isla nin Osigan na kan inabotan kan mga eksplorador, igwa nin mga 250 katawo na nag'eerok sa saradit na mga baryo.
Gregorio Y. Zara
Si Gregorio Y. Zara (8 Marso 1902 – 15 Oktobre 1978) iyo sarong Filipinong inhinyero asin pisiko.
Isla nin Tablas
An Odiongan, sa parteng solnopan sentral kan isla, sarong mayor na doongan asin pinakadakula sa Romblon kun paguurulayan iyo an populasyon. Nagkakabaranga an Tablas sa pag'administrar sa mga minasunod na munisipyo: Alcantara, Calatrava, Ferrol, Looc, Odiongan, San Agustin, San Andres, Santa Fe, asin Santa Maria (Imelda). Sa senso kan 2010, an total na populasyon igdi sa Islang ini nag'abot 157,050
Gregorio Y. Zara
Edukasyon
Bilang sarong katutubo kan Lipa, Batangas, si Zara nakapagtapos nin primaryang pag-aadal sa Lipa Elementary School, kun sain siya nagtapos bilang valedictorian kan 1918. Kaidtong 1922, siya nagin valedictorian liwat sa Batangas High School, na iyo sarong punto na nagusto siyang mag-adal sa luwas kan nasyun. Sa bilog na suporta kan saiyang magurang, nag-enrol siya sa Unibersidad kan Pilipinas sa Manila.
Sophie Germain
Si Marie-Sophie Germain ( 1 Abril 1776 – 27 Hunyo 1831) sarong Pranses na matematiko, pisiko asin pilosopo. Dawa may pagkontra kan saiyang mga magurang asin kasakitan sa sosyudad, nakanuod siya sa mga libro sa library kan saiyang ama, kabali na ki Leonhard Euler, asin mga sikat na matematiko arog ni Lagrange, Legendre, asin Gauss (sa pseudonym na «Monsieur LeBlanc»). Saro sa mga payunir kan elasticity theory, nanggana siya nin grand prize sa Paris Academy of Sciences sa sanaysay sa saiyang subject. An saiyang gibo sa Fermat's Last Theorem nagtaong pundasyon sa mga matematiko na aramon an subject sa sanggatos na taon pakatapos. Dahil sa siya babae, sae siya nagkaigwang karera sa matematika, pero nagtrabaho siya nin solo sa buong buhay niya. Bago siya magadan, si Gauss narekomendar na siya tawan nin onra, pero dae ini nangyari. Kan 27 Hunyo 1831, nagadan siya sa breast cancer. Sa sentenaryo kan saiyang buhay, sarong kalye saka eskwelahan na pambabae an pinangaran saiya. An Academy of Sciences nag-establisar nin Sophie Germain Prize sa saiyang onra.
Gregorio Y. Zara
Edukasyon
Si Dr. Zara dagos na luminaog sa Massachusetts Institute of Technology (MIT) sa Estados Unidos, asin naggradwar sa degri nin BS Mechanical Engineering kan 1926. Pagkatapos niyang maguno an Master of Science in Engineering (Aeronautical Engineering) sa University of Michigan, siya iyo pig-onrahan bilang summa cum laude. Nagpasiring dagos si Zara sa Pransya tanganing magkua nin halangkaw na pag-aadal sa pisika sa University of Paris. Kaidtong 1930 siya naggradwar liwat bilang summa cum laude sa degri na Doktor kan Siyensya sa Pisika, kaiba an "Tres Honorable," an pinakahalangkaw na onra na pigtatao sa sainda.
Isla nin Tablas
Heograpiya
An isla namomogtak 50 kilometro (31 mi) bandang subangan hale sa parteng habagatan kan Isla nin Mindoro. An iswil sa parteng amnayan kan Tablas mga 12 kilometro (7.5 mi) an rayo sa Isla nin Romblon. an Bukid Payaopao sa bandang norte-subangan na poro kan isla, iyo an pinakahalangkaw na alitoktok sa isla na may 2,182 pye (665) na langkaw asin ikaduwang pinakataas sa probinsya, ta an Bukid Guiting-guiting iyo an pinakahalangkaw.
Gregorio Y. Zara
Karera
Sa pagbalik niya sa Filipinas, Dr. Zara nagin teknikal na asistante sa materyang abiyasyon sa opisina kan Sekretarya nin Department of Public Works and Communications (DPWC). Dagos man siya nagin pamayo kan dibisyong aeronautical kan DPWC. Kan 1936, nagin siyang asistanteng direktor asin pamayong inhinyerong aeronautical sa Bureau of Aeronautics of the Department of National Defense. Sa 21 na taon, siya an direktor kan aeronautical board, sarong posisyon na kinakapotan asin pigkukumpirma nin Kongreso kan Filipinas hasta 1952. Pigkokonsidera bilang eksperto sa lado, napili siya bilang teknikal na editor kan Aviation Monthly asin sa nagkapirang beses, nagtrabaho bilang pangaduwang pamayo asin nag-aaktong pamayo kan National Science Development Board, kun sain an bilang nin mga siyensyang proyekto iyo impetus.
Isla nin Tablas
Edukasyon
An Romblon State University sarong nangengenot na institusyon sa edukasyon sa Rehiyon MIMAROPA. Ini may mahiwas na kampus sa munisipyo nin Odiongan.
Gregorio Y. Zara
Karera
Habang sibot sa mga posisyon sa gobyerno, si Zara iyo saro man na paratukdo. Nagin siyang paratukdo nin aeronautics sa Valeriano Aviation School, American Far Eastern School of Aviation (1933), asin sa Far Eastern University (1937–41). Sa FEATI University, siya iyo propesor nin aeronautics (1946), dagos pamayo kan Aeronautical Engineering Department (1962) sagkod dekano kan Engineering and Technology asin direktor kan research. Napili siya bilang ehekutibong bise presidente ka unibersidad poon 1946 hasta 1962 asin nag-aaktong presidente kan 1956.
Isla nin Tablas
Ekonomiya
An Tablas mayong darakulang industriya. An mayor na pigsisibotan iyo an pagtanom mga gulayon saka mga nagbubungang kahoy, pagsisira, pag'ataman hayop. Igwa man ining mahiwas na patanoman nin pili. An marmol totoo igdi naghahale sa kadakulaan kan Romblon asin iyo ini an ginagamit sa handikraft arog kan mga lamesa, mga manko, asin iba pang pagayon na gamit sa harong. An inuusar man na usong materyal sa lapida iyo an marmol na kadakulan hale man sa Romblon
Gregorio Y. Zara
Karera
Nagretiro siya sa serbisyo sa gobyerno kan 1946 asin nagbale sa Far Eastern Air Transport Incorporated (FEATI) asin dagos nagin kaapil kan board of trustees kaini. Miyembro man siya nin board of directors kan National Shipyards and Steel Corporation asin kan Civil Aeronautics Board.
Isla nin Tablas
Lenggwahe
An lenggwaheng Bisaya na Asi, Romblomanon, Onhan, Hiligaynon iyo an tinatararam igdi asin an Tagalog ikaduwang tataramon. Sa mga turistang dayo, makakaasa sinda sa Ingles na tinataram kan mga estudyante sa kolehiyo.
Gregorio Y. Zara
Karera
Kan Oktobre 15, 1978, sa edad na 76, si Dr. Zara nagadan sa pagpalya kan puso niya. Nawalat niya an saiyang agom, an nagligad na Miss Philippines asin Queen kan 1933 Philippine Carnival, Engracia Laconico, sagkod apat na aki: si Antonio, Pacita, Josefina, asin Lourdes. An gobyerno kan Filipinas pigtawan siya nin pang-estadong lubong sa Libingan ng mga Bayani.
Isla nin Tablas
Turismo
Dai pang gayo nagtatalubo igdi an turismo alagad igwa naman igdi nin mga resort arog kan Binucot Beach Resort asin Bar or Sunset Cove Resort na pareho yaon sa Binucot Beach.
Gregorio Y. Zara
Lokal na Gawad
Kan 1978 siya iyo ginawadan nin Order kan Nasyunal na Siyentista ni Presidente Ferdinand Marcos.
Isla nin Tablas
Mga lugar na nakakapadulok
An isla dakul nanggad na magagayon na tanawon asin dadalanon siring kan mga kabubukiran, kakahoyan na masusumpongan sa paglakawlakaw asin pagbisita sa mga salog asin sipi. Pwede man magbisita sa mga busay o mga lungib sa palibot na tropikal na gayo an atraksyon siring kan Sig-Kop Cave, Mablaran Falls, Garing Falls, asin Mainit Falls. An isla bukid-bukidon. An pinakahalangkaw na bukid iyo an Mr. Payaopao na an langkaw 665 metro (2,182 pye) namomogtak sa munisipyo nin San Agustin. Nin huli ta bako man darayohon, an mga kadagatan kaini asin mga kusa toninong asin solo kan mga madayo igdi na naghahanap nin mga lugar na tago, harayo sa ribok.
Metal (wuxing)
thumb|right|250px|An mga interaksyon kan Wu Xing
Sa pilosopiyang Intsik, metal o bulawan (Chinese: 金; pinyin: jīn), an ikaapat na kabtang kan Wu Xing, iyo an pagluya kan bagay, o an estadong pagluya kan bagay. Sa tradisyunal na medisina kan Intsik an Metal iyo an yin sa karakter, an paghiro kaiyan palaog asin an enerhiya kaiyan nagpipiot. Kairiba ini sa sulnupan, autumn, ini an nagkokontrol sa Yin, Zang organ na Baga asin sa Yang, Fu organ colon, dungo asin kublit, gurang nang edad, an planetang Venus, an kolor puti, alang na panahon, asin an White Tiger (Bai Hu) sa Four Symbols. An mga metal na archetypal iyo an pirak o bulawan.
Antonio Salazar
Siyá nagpapadión kutâ asín nagklase man sa Seminario Conciliar de Nueva Caceres alágad daí na tinápos huli ta nag-agóm. Huli sa adal niyáng iní, marháy siyáng magtarám asín magsúrat sa Kastila dawà nganì magián man siyáng sumúrat sa tataramon na Bikol. Bantóg sa arapodan na "Pay Toling," haros bilog na buhay niyá nag-erok siyá sa Ciudad nin Legazpi asín dumán piníli niyá an karera bilang peryodista. Nagin siyáng editor dumán kan Bicol Herald asin taga-ambág man sa ibá pang mga publikasyon. Kaamayi kaini, kan taon 1939, siya nagtogdas, asin mismo siya an editor, kan magasin na Bikolnon na nasusurat sa lenggwaheng Bikol.
An mga Itom na Tawo asin an Kahiroan nin Mga Banal sa Huring Aldaw
An Kahiroan nin Mga Banal sa Huring Aldaw nagkaigwa nin sarong tagaytayan nin mga palisiya asin mga doktrina na minapanungod sa rasa kan Aprikanong-lahi nin mga katawohan. An mga panultulan sa mga itom na mga katawohan, an saindang sosyal na mga kondisyon sa panahon kan ika-19 siglo, asin an saindang espirituwal na lugar sa Sulnupang Kristiyanidad (Western Christianity) siring man sa mga kasuratan ning mga Mormons na kumplikado, na may kadakul na grado nin tratamento na naiiba kesa tratamento na ipinapahiling kan mga puting tawo.
Alubijid
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
An mga Itom na Tawo asin an Kahiroan nin Mga Banal sa Huring Aldaw
Kunsoarin na an mga Mormons nagrilipat pasiring sa Missouri, sinda nakapag-engkuwentro nin mga kataraid na mga tawong uyon an sentimiyento sa pangongoripon (slavery). Sa kaenoti, si Joseph Smith, Jr. nagsuporta sa mga batas manunungod sa mga uripon asin mga among bilang sarong parteng bagay para sa katalingkasan asin kaayusan, pero kahaluyi nagsikwal sa institusyon asin nagsuporta sa pagpapondo kaini.
Antonio Salazar
Pamilya
An amâ niyá iyó si Ambrosio "Busoy" Salazar saróng Kastilaon, bulagáw an matá, lampyagáw, asín marháy na pintor asín eskultor. An amâ niyá namundág sa San Agustin, Pili alágad nag-estar na sa Malinao huli ta dumán nakapangagóm.
An enot na agóm ni Antonio iyó si Ester Mejillano asín an pagsasarô nindá nagbúnga nin anom (6) aki: sindá Teresita, Anita, Gregorio Sr., Barazel, Santos asín Rafael. Sa ikaduwáng agóm niyá kan nabálo, mayò sindáng nagin akì. Magsingakì sindá ni Manuel Salazar huli ta magtúgang an mga amâ nindá. Alagad, osipón kan akì ni Manuel na si Milagros, inatáman ni Ambrosio si Manuel poón kan sadít pa iní huli ta naílong-lubós. Mantâ naghuhúnà si Milagros na primo talaga ni Manuel si Antonio. An Bikol Region Directory nagsasábi na an tunay na magúrang ni Manuel iyó sinda Angel Bufete asín Ciriaca Bufete. Totóo bakóng malínaw kun anóng relasyon ni Angel ki Lutgarda Bufete.
An mga Itom na Tawo asin an Kahiroan nin Mga Banal sa Huring Aldaw
Kasunod sa pagkagadan ni Joseph Smith, Jr. asin sa krisis nin pagsasalida, an mga pamayo kan mayor na Kahiroan nin Mga Banal sa Huring Aldaw na denominasyon, An Simbahan ni Jesukristo nin Mga Banal sa Huring-Aldaw, nagpadagos sa pagtanggap sa gabos na mga katawohan na dae pinaghihiling an kulay na magigin mga miyembro; alagad, sinda nagpoon na dae ipagbali an maiitom haros na mga katawohan na Aprikano an lahi (o maski anong aktuwal na kulay nin kublit) na pag-ordinahan sa Pagkasaserdote (Priesthood) asin sa partisipasyon sa mga seremonyas nin templo. An arog kaining mga gibo nagpadagos sagkod kan Septiyembre 30, 1978, kunsoarin an Presidente kan Simbahan na si Spencer W. Kimball, habang naggigibo sa laog kan saiyang opisina bilang Buhay na Propeta, nagdeklara na sa kaamayan nin Hunyo 1978 siya nagkapagresibe nin sarong kapahayagan gikan sa Diyos na ipagtao man an pagkasaserdote asin an mga ordinansa sa templo sa gabos na maninigong lalake na mga miyembro kan Simbahan.
Antonio Salazar
Mga sinurat
Palibhásâ marháy sa Espanyol kinuá siyá kan Comision nin Centenario Ni Jose Rizal, katuwáng si Mariano Goyena del Prado sa pag-Bikol kan mga tokdâ ni Jose Rizal. An Noli Me Tangere asín El Filibusterismo, sa saindáng paghingówa, napalagdâ kan Comision kan taón 1962. Kadungán man digdí an mga Rawitdawit Ni Jose Rizal na tinostosán man kan Comision na mapalagdâ sa pagromdom kan Sentenaryo kan heroe kan Filipinas.
An sarong naiibá digdí sa paglapígot nindá na ma-Bikol an mga obra ni Rizal, pinagbúhay nindá an mga lumang tatarámon kan Bikol na saindáng ginuno' sa mga napalamán sa Vocabulario de la Lengua Bicol na hinamán ni P. Marcos de Lisboa.
An mga Itom na Tawo asin an Kahiroan nin Mga Banal sa Huring Aldaw
An ibang donominasyon kan Mga Banal sa Huring Aldaw pinag-atubang ang isyung ini sa ibang pananaw. An Komunidad ni Kristo, An Simbahan ni Jesuskristo (Bickertonitas), asin an Stranghitas pirmeng pinagpasunod sa mga itom na Aprikanong lahi na magkapot nin pagkasaserdote asin bilog na partisipasyon sa relihiyon. An Pundamentalistang Simbahan ni Jesukristo nin Mga Banal sa Huring Aldaw asin an iba pang Pundamentalistang Mormons na mga grupo nagpadagos sa paggibo na dae pagpapabali base sa rasa.
Kapanahunan kaidto sa New York (1820s asin amay nin 1830s)
An enot na panultulan sa Mga Banal sa Huring Aldaw na mga panurat na naglaladawan sa itom na kublit bilang sarong sumpa asin marka gikan sa Diyos na nagpapanungod sa mga Lamanita. An Libro ni Mormon, na pinagpublikar sa huring parte kan 1820s, nagsambit sa mga minasunod manungod sa sarong grupo nin mga katawohan na nagrebelde kontra sa Diyos:
"“Asin an Diyos nagkausa sa pagsusumpa na mag-abot sa sainda, iyo, iyo na ngani ang mangirhat na pagsusumpa, nin huli kan saindang kadaendatahan. Nin huli ta hilnga, saindang pinagpatagas ang saindang mga puso kontra saiya, na tangani baya sinda nagin siring sa sarong maitom na gapo; kumbaya, siring na sinda kaidto maputi, asin grabeng gayo kagayunon asin mainogmahon, na tangani baya sinda dae mapuwedeng makapag-agyat kan sakuyang mga katawohan, an Kagurangnang Diyos pinagkausa an kublit nin kaitoman na magdapo sa sainda. Asin kaya nagsabi an Kagurangnang Diyos; Ako magkakausa na tangani sinda magigin mga makatakot sa sakuyang mga katawohan, laen lang na sinda magsosolsol kan saindang mga kadaendatahan.” (2 Nephi 5:21)."
"'Sinda na nagrebelde pinag-apod na mga Lamanita asin sinda na dae pinag-apod na mga Nephita. An pagsusumpa man pinagkaag sa mga lahi kan mga Lamanita “nin huli sa mga tradisyon kan saindang mga ama”, (Alma 17:15) na iyo an pan-ultimong pagkukuahon gikan sainda asin paninimbagan kan mga payo nin saindang mga magurang.” (2 Nephi 4:6)"
An marka nin kadikloman ipinagkaag sa mga Lamanita tanganing an mga Nephita “dae maisalak asin dae maniniwala sa mga saltong mga tradisyon na iyo an mapagprobar kan saindang kadestrosohan” (Alma 3:7-9). An Libro ni Mormon nagtatala sa Kagurangnan na pinagbabawal na mag-aragoman sa tahaw kan mga Lamanita asin mga Nephita (2 Nephi 5:23) asin nagsasabi na sinda magrayong “separado gikan saimo asin sa saimong mga banhi (Nephites), magpoon ngonyan na panahon asin sa paabuton asin sa daeng kasagkoran, laen lang kun sinda magsosolsol kan saindang mga karigsokan asin magbalik sakuya na tangani na ako magkaigwa nin pagkaherak sa sainda. (Alma 3:14).
An sumpa man ipinagpamugtak sa mga iba na nagrebelde. Sarong grupo nin mga Nephita, na pinag-aapod na mga Amlisitas “na nagruluwas para sa sarong bukas na rebelyon kontra sa Diyos; kun kaya ini kapakinabangan na an sumpa dapat na maghugpa sa sainda.” (Alma 3:18). An mga Amlisitas kasunod nagbugtak nin sarong marka sa saindang mga sadire. Sa puntong ini, an parasurat nagpundo sa naratibong pinagsasabi “Ako magboboot na kamo dapat makapaghiling na sinda an nagdara sa saindang mga sadire an sumpa; asin sa arog kaini na maggibo daw nin lambang tawo na pinagsumpa magdara sa saindang mga sadire an saiyang kondenasyon.” (Alma 3:19). Sa pangyayaring ini, an mga Lamanita “nagin iyo, an kadakolon pa sa sainda, sarong matatanos na mga katawohan, na tangani baya na an saindang pagkamatanos naglampas pa sa mga Nephita, nin huli kan saindang paninindugan asin kan saindang katatagan sa pagtubod.” (Helaman 6:1)
An Libro ni Mormon dae nakapagpapahiling nin anuman na porma nin nakabaseng sumpa nin diskriminasyon. Ini nagsasabi na an Kagurangnan “dae naninikwal sainda na nagdurulok sa saiya, maitom o maputi, uripon asin libre, lalake asin babaye; asin siya nakapaggiromdom sa mga pagano; asin an gabos kaagid para sa Diyos, pareho an Hudiyo asin Hentil.” (2 Nephi 26:33). Sa katunayan, an kaoyitan kontra sa mga katawohan na may maitom na kublit pinagkokondena nin sobra sa saro, uya bilang sarong halimbawa:
"“O an sakuyang mga katugangan, ako natatakot na sagkod na kamo magsosolsol kan saindong mga kasalan na tangani na an saindang mga kublit magigin mapution kesa kan saindo, kunsoarin na kamo pagdadarahon kaiba ninda sa atubangan kan trono nin Diyos. Kumbaya, sarong kasugoan Ako matao sa saindo, na iyo an tataramon nin Diyos, na dae na kamo mag-anggot kontra sa sainda nin huli sa kaitoman kan saindang mga kublit; ni kamo mag-anggot kontra sa sainda nin huli kan saindang kaatian…” (Jacob 3:8-9)"
An maitomon na kublit man pinagsayon na kaiba sa sarong sumpa nin mainiton na klima sa pagsalin ni Joseph Smith kan Bibliya, sirka 1830, na minaladawan sa sarong mga katawohan kan bago pa an pagbahang dakula na pinag-aapod na mga “katawohan nin Canaan” (dae maipagribong ki Canaan, na akeng lalake ni Ham, o an Biblikong Canaanitas (Canaanites), na pinagsumpa nin huli ta sinda nakipaglaban kontra sa mga “katawohan ni Shum”.
An Libro ni Abraham, parte kan Perlas nin Dakulang Kahalagahan, na pinag-akong kasuratan kan An Simbahan ni Jesukristo nin mga Banal sa Huring-Aldaw” nagpahiling na an hade kan Ehipto iyo an saro sa kapag-arakianan ni Ham asin “sarong kaparte kan dugo nin mga Canaaanitas sa paagi ni pagkamundag sa paagi ni Ham sa pakisumaro niya sa babaye na si Ehiptos. An kasabihan nagpasiring dagos sa estado, “asin kaya an dugo kan mga Canaanitas pinagpreserba sa kadagaan.”