cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bauan
An Basuan sarong primera klaseng banwaan kan probinsya nin Batangas, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Mga Barangay
An Bauan nababanga sa 40 barangay.
Mga mayor na industriya
An Bauan namomogtakan nin mga darakulang kompanya. Yaon diyan an pagibohan nin mga kemikal, asayti, sarayan nin mga container, gibohan nin mga equipaje, asin kun ano-ano pa, siring kan mga minasunod:
• Babcock Hitachi Phils., Inc.
• Coastal Bay Chemical Phil., Inc.
• Engineering Equipment, Inc.
• International Container Terminal Services Inc.
• Keppel Batangas Dockyard, Inc.
• Minola Refining Corporation
• PNOC Coal Corporation
• Stepan Philippines, Inc.
• United Coconut Chemicals, Inc.
• Neobuilders Phil
Santa Ana, Cagayan
An Alcala sarong ikatolong klaseng banwaan sa provincia kan Cagayan, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Mga barangay
Nababanga an Alcala sa 16 barangay.
Controguerra
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Teramo sa rehiyon Abruzzo kan Italya.
Gading
250px|right|thumb|ika-11 siglong tingo nin elepante, Italya 250px|right|thumb|Inukitan na gading sa Sa'dabad Palace, Iran An gading o marpil (Ingles: ivory; Espanyol: marfil) iyo an deskripsyon kan kalabaan kan ngipon asin mga tingo kan magkapirang mga hayop na arog kan elepante (gadya,, inapod kaidto), hippopotamus, walrus, narwhal asin mammoth, orog na kun ini ginagamit na materyal sa arte o paghaman nin mga maarteng bagay. Ngonyan dai nang gayo garamiton an gading, alagad kan antigong panahon ginigibo ini sa manlaenlaen na bagay siring kan pustiso, kayab, domino, tekla kan piyano, butones, bagpipe kan Scot, o bola sa bilyar asin iba pang mga bagay na ornamental. alagad, igwa nang mga kasalida igdi arog kan mga plastik na haros garo na mansana arog kan tunay na teklang gading sa piyano. An Ingles na termino kaini, ivory, hale mansana sa Antigong Ehipto (âb, âbu, "elepante") paagi sa Latin ebor- o, ebur
Sa lawig nin panahon nagin kontrobersyal an pagnegosyo asin pagbariwas kan mga tingong gading huli ta napupuho an populasyon kan mga elepante. Mala ta kan 1975 an Asyanong elepante ibinugtak na sa Appendix One kan Convention on International Trade in Endangered Species (CITES), na ini nabawal nin pagbariwas sa mga myembrong nasyon kaini. Siring man, an Aprikanong elepante ikinaag man sa Appendix One kan taon 1990.
Lourdes J. Cruz
thumb|276x276px|Si Lourdes J. Cruz sa 2010 UNESCO-L’Oréal Prize for Women sa Siyensyang Gawad na Seremonya sa UNESCO Headquarters, Paris Si Lourdes J. Cruz (namondag kan Mayo 19, 1942) iyo sarong Filipinong biyokimiko na an saiyang pag-aadal iyo nag-ambag sa pagkakaintindi kan biyokimika nin mga tosksinong peptido gikan sa venom nin paradakop-sira asin marinong suso na Conus. Sa bilog na Filipinas, siya bistadong maray bilang an Sea Snail Venom Specialist. An karakterisasyon nin labing 50 na mga biyolohikal na aktibong peptido hale sa venom kan suso iyo nagin posible, sa parte, sa saiyang pag-aadal. An mga siyentipikong naguno manungod sa mga peptido na nahiling sa mga suso may aplikasyon sa diyagnostikong kagamitan para sa mga kanser asin paghaman nin mga druga para sa pagbulong nin neyorolohikal na kadinan. Nag-ambag man siya sa paghaman nin mga "konotoksino" (conotoxin) bilang kagamitan sa pag-eksaminar kan aktibidad nin utak kan tawo. An saiyang kontribusyon sa siyensya iyo nagtao saiya nin nagkapirang mga gawad asin pagbisto kabali an pagigin saro sa Nasyunal na Siyentista kan Filipinas kaidtong 2006.
Buhay asin edukasyon
Si Cruz iyo namondag kaidtong Mayo 19, 1942 sa Tanza, Cavite. Naresibe niya an saiyang batsilyer na degri sa kimika hale sa Unibersidad kan Pilipinas, Diliman kan taon 1962 kun sain pig-adalan niya an mga trypsin inhibitors. Dagos man siyang nagluwas pasiring Estados Unidos sagkod naguno an masteral asin doktoral na degri niya sa biyokimika hale sa Unibersidad kan Iowa kaidtong 1966 asin 1968. Nagtrabaho man siya sa International Rice Research Institute pagkatapos niyang makompleto parehas an undergraduate asin graduate na degri. Nakakompleto man siya nin limang-bulan na postdoktoral na posisyon sa Kansas State University.
Pag-aadal
Si Cruz nakapublikar nin labing 130 na mga akademikong papel asin igwa nin prolipikong karera sa research. Kan taon 1970, siya nagtukdo bilang sarong Asistanteng Propesor sa Kolehiyo nin Medisina, Unibersidad kan Pilipinas. Nakipagtabangan siya sa nagkapirang mga biyokimiko asin nagpoon kan saiyang pag-aadal sa Conus geographus, na iyo sarong nakakalason na paradakop-sira na suso na mahihiling sa katubigan nin Marinduque asin Mindoro sa Filipinas, na an kagat iyo nakakagadan nin sarong tawo. An saiyang kagibohan iyo minapokus sa pagsuway nin mga peptido hale sa konotoksino sa venom nin suso mientras an saindang epekto dae pa nanggad aram. An saiyang pag-aadal nagbukas nin liwanag sa mga epekto nin konotoksino sa sentral na sistemang nerbo asin an saindang koneksyon sa muskular na paralisis, pagkaturog, o pagkahilo, dae pigtutuyo na paghiro, asin iba pa. Sa ngunyan, an mga konotoksinong peptido iyo importanteng maray asin ekstensibong ginagamit bilang biyokmikal na probe arug kan sa pag-eksaminar nin kalsyong kanal sa neurons asin sa pagpondo nin muskular na paghiro kapag an imbestigasyon nag-aksyon sa mga sinapso. Halimbawa, duwang klase nin konotoksino an ginagamit bilang analitikal na ahente: an "ω-conotoxin" iyo mahiwas na ginagamit sa pag-aadal nin neuronal calcium channels asin an "μ-conotoxin" iyo ginagamit sa pag-kontrol nin muskular na aktibidad ngarig maobserbahan an mga kasibotan sa sipnaso.
Si Cruz nagpursigi man nin pag-aadal na minasugpon sa siyensya asin teknolohiya pasiring sa mga tios asin katutubong rural na komunidad. Kan 2001, ipiglunsar niya an inisyatibong inaapod na "Rural LINC Program" na nagtugot sa mga katutubong kababayihan sa Filipinas na magtrabaho sa sarong planta nin pagproseso nin prutas ngarig malabanan an katiosan. Dugang pa kaiyan, siya an presenteng nagsisirbe bilang pamayo kan proyektong Future Earth Philippines Program, na iyo sarong kasibotan sa pagbawas nin mga kagibohan na minaresulta sa pagkakalbo nin kagubatan, pagkaraot nin mga coral reef, polusyon, sagkod iresponsableng pagmimina asin pag-uuma sa Filipinas.
1851
An 1851 sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.
Mga tataramon na Muna–Buton
An Mga tataramon na Muna-Buton iyo an sarong grupo nin mga tataramon na pigtataram sa mga isla kan Muna asin Buton sa baybayo kan probinsiya nin Sur na Subangang Sulawesi, Indonesya. Kabali sinda sa sub-grupo nin Selebiko kan pamilya nin Austronesyo
Mga tataramon
Kada Ethnologue 16/17:
Dae na partikular na naklasipikar an Busoa asin Kaimbulawa.
Sando
thumb|right|220px|Sarong lalaking nakasulot nin sando
An sando sarong gubing na daing manggas na kamiseta. Depende sa estilo, iyan pwedeng isulot bilang pan - irarom, kan mga atleta sa isport na arog baga kan track and field asin triatlon, siring kan kaswal na gubing sana.
An sando, inaapod man na muscle shirt, igwa nin parehong disenyo sa T-shirt, alagad mayong manggas. An ibang sando, na igwa nin sadit na labot para sa takyag, mapupwedeng isulot kan kapwa babae asin lalaki. Sinda sinusulot durante kan atletikong aktibidad o bilang kaswal na gubing durante kan mainit na panahon. Sinda minidbid sa apod na shooter shirts sa habagatan na United States. Sinda bantogan na marhay kan 1980 asin komun na asosyado sa mga surfers asin bodybuilders (kaya baga inapod na "muscle" shirt) asin parating dara an ngaran asin an logo kan gym. An siring na gubing na mayong logo ngunyan komun na sinusulot bilang kaswal na gubing.
Bokod
An Bokod sarong primera klaseng banwaan kan probinsya nin Benguet, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
An banwaan na ini kataid sa amihanan an Kabayan, sa habagatan an Itogon, sa solnopan an Atok, asin sa subangan an Kayapa, Nueva Vizcaya. An Bokod iyo an ikaduwang pinakadakulang banwaan sa Benguet na igwang hiwas na 396.40 kilometro kwadrado o 13.40% kan kabiyoan kan daga nin Benguet.
Mga Barangay
An Bokod nababanga sa 10 barangay.
Lapida
right|thumb|Granaterng lapida ni Josiah Leavitt (1679–1717), Hingham Center Cemetery, Hingham, Plymouth County, Massachusetts right|thumb|280px|Mga paragibong lapida sa [[Kalye Barlin, siyudad kan Naga]] An lapida (Espanyol, lapida, Ing., tombstone) sarong tandá, na parati inuukit o linalabra sa marmol, gapo, o lansang asin ikinakaag sa pamayohan (o, pamitisan) kan lubongan o nitso nin sarong gadan. Igdi nakaguhit an pangaran kan gadan, petsa kun kasuarin namundag asin petsa kun kasuarin nagadan. Minsan man igwa pa nin dikit na pangadye o omaw na isinusurat sa pagromdom asin pag'onra kan nagadan hale sa saiyang pamilya o namomotan. An mga Kristiyano may krus na ikinakaag sa pamayohan kan lapida o sa taas mismo kan pantyon. Dati an lapida iyo na mismo an takop o lokdo sa lolobngan, kabaong o longon.
An mga lubongan asin an mga memoryal igdi iyo an pokus nin pagmumundo asin pagatid'atid kan mga dainang pariente. Huli ta an mga lubongan, nitso o pantyon dakulang kwarta an ginagasto, an mga ini nagigin simbolo nin yaman o pagkaprominente kan gadan sa komunidad kan siya nabubuhay pa. An ibang pamilya napakaag pa nin lubungan sa laog kan simbahan sa pagpatotoo kan saindang importansya bako sana sa komunidad kundi pati sa ddakulang naginibo ninda para sa Simbahan. An mga crematorium nataao man nin lugar para sa mga lapida sa laog mismo kan saindang kapilya sa pagromdom asin pagpangandye sa mga nag'ikaduwang buhay na alagad abo na sana an nakakaag sa urno.
Materyales
An sarong kamposanto, arog halimbawa kan kamposanto nin mga Katoliko o mga pribadong sementeryo, may reglamento sa pagpagibo kan mga lolobngan sa rason nin pagpagayon, unipormidad, o ngane madale an paglinig asin paghirahay. An iba may ibinoboot na langkaw kaini asin rarom nin paglubong asin hitsura kan lapida o an dekorasyon. An mga ini pigmamantener nin sepulturero ngane dai madootan o mabandal. Sa luwas kan Filipinas, kun ano-anong materyales na ginagamit sa paggigibo nin lapida arog kan flinstone, slate,granate, marmol, sandstone. Igdi sa Filipinas an usong maray na gamiton iyo an marmol asin an pinaghahalean na dakul kaini iyo an isla nin Romblon.
Colledara
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Teramo sa rehiyon Abruzzo kan Italya.
Burka
right|thumb|200px|An burka kan mga Apganistaning moslem
An burka {sinasayod sa Arabo, ˈbʊrqɑʕ}; sinusurat man, burkha, burka o, burqua hale sa Arabong pakasurat,(برقع} burqu'  o, burqa' ) gubing kan mga babaeng Moslem na nag'aayog sa tradisyon kan Islam, kun sinda yaon sa publiko. Ini haraluag sanang pantahob sa bilog na hawak asin pati an payo may soklob (inapod sa Arabo,ḥijāb) asin ini may mga labotlabot sana sa atubangan para sa paghiling o, pwede man may takop an nguso pero barang an mata (inapod sa Arabo,niqāb).
left|thumb|200px|Babaeng nakaburka sa Aleppo, Syria
Oga Bello
Si Adebayo Salami midbid sa saiyang pangaran sa entablado na Oga Bello, sarong beteranong Nigerian na aktor, paragibong pelikula, prodyuser nin pelikula asin direktor.
Karera
Dawa ngani si Salamina gikan sa Kwara, sya namundag kan 9 Mayo 1953 sa Estado nin Lagos kun sain sya nagklase kan saiyang elementarya sagkod segundarya.
Itinampok nya sa pinakainot na pelikulang Yoruba, an Ajani Ogun, na kun sain si Adeyemi Afolayan, an ama ni Kunle Afolayan asin Gabriel Afolayan, an nanginginot na papel.
Saro syang inot na myembro kan Association of Nigerian Theatre Arts Practitioners, asin nagsirbi man bilang presidente kaini.
1852
An 1852 sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.
Valery Leontiev
Valery Yakovlevich Leontiev (Ruso:Валерий Яковлевич Леонтьев) Marso 19, 1949) dating sarong Rusya
Vicente Ramirez
Si Vicente Ramirez sarong Bikolanong parasurat na nagtokdà kan komedya na tituladong Comedia qui Constantino kan taon 1948. Siya taga-Carangcang, Magarao, Camarines Sur.
Sarteano
thumb|tanawon sa Sarteano An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Siena sa rehiyon Tuscany kan Italya.
Sinalunga
thumb|Sinalunga coat of arms An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Siena sa rehiyon Tuscany kan Italya.
Civitella del Tronto
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Teramo sa rehiyon Abruzzo kan Italya.
David Bowie
Si David Robert Jones (8 Enero 1947 – 10 Enero 2016), mas bisto sa pangaran na David Bowie (/ˈboʊ.i/),[1] sarong Ingles ma parakanta, kompositor. parapagibong record, pintor asin actor. Limang dekada siya nabantog bilang tagatolod kan musikang popular, asin minibidbid kan mga kritiko asin mga musiko bilang sarong innovator sa mga trabaho niya kan mga taon 1970.
Thiago Lacerda
Si Thiago Ribeiro Lacerda (Rio de Janeiro, Enero 19, 1978) sarong Brasilianong aktor.
Franklin Drilon
thumb|Si Franklin Drilon Si Franklin "Frank" Magtunao Drilon (namondag Nobyembre 28, 1945) iyo sarong Filipinong politiko na nagsisirbe bilang Menoryang Lider kan Senado poon 2017. Poon kan 2010, yaon siya sa saiyang ikaduwang pagtukaw sa Senado, na enot na nagsirbi poon 1995 sundo 2007. Tolong beses siya nagsirbe bilang Presidente kan Senado: kan 2000, poon 2001 sundo 2006, asin poon 2013 sundo 2016. Sa saiyang pagsirbe kaidto bilang Mayoryang Lider kan Senado asin Presidente pro tempore kan Senado, siya sana an senador na nakasirbe sa gabos na apat na mayor na lideratong posisyon sa Senado. Bilang kaapil kan Partido Liberal poon 2003, siya nagin bise-chairman kan partido poon 2011 asin nagligad na nagsirbe bilang chairman asin presidente kan partido.
David Bowie
Nagadan si bowie huli sa kanser sa katoy.
Franklin Drilon
Nagsirbe man siya bilang Kahilom kan Paggibo asin Empleyo, Kahilom kan Hustisya, asin Ehekutibong Kahilom sa administrasyon ni Presidente Corazon Aquino. Nagin Kahilom kan Hustisya liwat durante sa administrasyon ni Presidente Fidel V. Ramos.
Si Drilon namondag asin nagdakula sa Syudad nin Iloilo asin nag-adal nin ley sa Unibersidad kan Pilipinas. Nag-ikatolo siya sa 1969 Bar Exams asin nagtrabaho ngona bilang pribadong abogado bago naaglaog sa gobyerno.
Cermignano
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Teramo sa rehiyon Abruzzo kan Italya.
Banagan
left|thumb|250px|Buhay na banagan
San Giovanni d'Asso
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Siena sa rehiyon Tuscany kan Italya.
1853
An 1853 sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.
Pancho Villa
right|thumb|200px|Si Pancho Villa
Si Francisco Guilledo (Agosto 1, 1901 - Hulyo 14, 1925), na mas bantog sa bansag niyang Pancho Villa sarong Filipinong boksyador. Si Villa, na natindog sanang 5 piye y 1 pulgada, asin dai naglampas sa timbang na 114 libra (51k), nagsikat huli sa panggana niya kan titulo bilang kampyeon sa dibisyon na World Flyweight kan 1923, asin huli kaini naggono nin omaw komo "iyo an pinakamahusay na Asyanong boksyador sa historya nin boksing." Sa kalawigan kan saiyang karera sa pagboboksing, 105 an nagin laban niya, 75 an saiyang ginana, sa 5 nadaog siya asin an 23 mayong desisyon. An karera niya totoo halipot sana ta sa edad na 23 nagadan siya sa impeksyon kan siya ginabotan nin ngipon.
Si Guilledo namundag sa Ilog, Negros Occidental, aki kan sarong katuwang nin sarong ranchero na linayasan an saiyang pamilya kan si Guilledo anom na bulan pa sana an edad. Nagdakula siya sa hasyenda nin sarong mayaman, nagtatabang sa ina niya sa pag'ataman nin mga kanding duman sa hasyenda.
Kalye Miranda
An Kalye Miranda (Ingles, J. Q. Miranda Ave.) iyo an dati inaapod na City Hall Avenue namomogtak sa siyudad nin Naga, Camarines Sur, Filipinas. Ini nahira sa pangaran sa ri'gon kan Ordinansa Nu. 1013 kan taon 1985. Sa pag'onra asin pagromdom saiya, ini pigngaran ki Koronel Juan Q. Miranda an dating Kongresista asin Lider nin Gerilya igdi sa Camarines Sur.
Maonabi palan, an natad kan City Hall na nag'aatubang sa Kalye Miranda nginaranan na Plaza Juan Q. Miranda sa siring na dakulang pag'onra ki Miranda bilang "Ama kan Naga City Charter" ta siya an nag'ama sa Kongreso na magin sarong siyudad an Naga.
Napoon an tinampong ini sa pagkasiko sa may tongod kan Naga Civic Center pasiring City Hall hanggan sa pagluwas asin pagtakod kaini sa Kalye Panganiban sa ibong na poro. Sa kalabaan niya yaon an edipisyo kan Metro Naga Water District, an Naga Post Office, an City Hall kan Naga, an lugar kan Starmark, an Bicol Science Centrum, an Naga Fire Station, asin an opisina  kan Bureau of Internal Revenue, dangan sa poro na nahanggilid an Bicol Medical Center.
Agatha Christie
Si Dame Agatha Mary Clarissa Christie, Lady Mallowan, DBE (née Miller; 15 Septyembre 1890 – 12 Enero 1976) sarong Ingles na nobelista sa krimen, parasurat halipot na osipon, asin dramatista. Nagsurat man siyang anom na romansa sa tagong-ngaran na Mary Westmacott, alagad bisto siyang gayo sa tinokda niyang 66 na nobelang pang-detektib asin 14 halipot na mga osipon na saiyang sinurat sa tunay niyang pangaran, na kadaklan nag'iitok sa gibong pagimbestigar kan mga bidang karakter siring ki Hercule Poirot, Jane Marple, Parker Pyne, Harleym Quin/Mr. Satterhwaiter asin sina Tommy saka Tuppence Beresford. Siya an dramatista sanang may sinurat na dramang halawig nang pinapasale, sarong misteryo kun isay an kaggibo kan panggagadan, an The Mousetrap. Kan 1971, siya naputongan kan titulong Dama huli sa mga ambag niya sa literatura.
An Guiness Book of World Records ilinista si Christie bilang, "pinakamabentang nobelista" sa bilog na panahon. An mga nobela niya, nagbenta na ning 2 bilyon na kopya asin an saiyang pagrorogaring pigsasabi na ikatolo sa ranggo kan saiyang mga tokda' sa mga pinakadakul na nalagdang mga titulo nin mga libro, nalampasan niya na an mga trabaho ni Shakespeare asin kan Bibliya. Susog sa Index Translationum, siya an autor na may pinakadakul na pagpalis sa iba-ibang tataramon na nag'abot na sa 103 na lenggwahe. An nobela niyang may titulong And Then There Were None, iyo an pinakamasulong na nobela, na sa ngonyan nakabenta na ning sobra sa 100 na milyon na kopya, bagay na mayo pang nakakaarog.
Cellino Attanasio
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Teramo sa rehiyon Abruzzo kan Italya.
Mahayag
An Mahayag sarong ikatulong klaseng banwaan na namumugtak sa probinsya nin Zamboanga del Sur, Filipinas. Igwa ining sukol nin 194.90 kilometro kwadrado kadagaan asin namumugtak sa inot na distrito. An designadong zip code kaini iyo.
Susog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Mga Barangay
An Mahayag nababangâ sa 29 na barangay. • Bag-ong Balamban
• Bag-ong Dalaguete
• Boniao
• Delusom
Margosatubig
An Margosatubig sarong ikatulong klaseng banwaan na namumugtak sa probinsya nin Zamboanga del Sur, Filipinas. Igwa ining sukol nin 111.69 kilometro kwadrado kadagaan asin namumugtak sa ikaduwang distrito. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Mahayag
Mga Barangay
• Guripan
Margosatubig
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Mahayag
Mga Barangay
• Kaangayan
Margosatubig
Mga Barangay
An Margosatubig nababangâ sa 17ng barangay.
Mahayag
Mga Barangay
• Lourmah (Lower Mahayag)
• Lower Salug Daku
• Lower Santo Niño
• Malubo
• Manguiles
• Marabanan (Balanan)
• Panagaan
• Paraiso
• Pedagan
• Poblacion (Upper Mahayag)
• Pugwan
• San Isidro
• San Jose
• Santa Cruz
• Sicpao
• Tuboran
• Tulan
Santa Teresita, Cagayan
An Santa Teresita sarong ikaapat na klaseng banwaan sa provincia kan Cagayan, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Mahayag
Mga Barangay
• Tumapic
San Gimignano
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Siena sa rehiyon Tuscany kan Italya.
Mahayag
Mga Barangay
• Upper Salug Daku
Santa Teresita, Cagayan
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Mahayag
Mga Barangay
• Upper Santo Niño
Santa Teresita, Cagayan
Mga barangay
Nababanga an Santa Teresita sa 13 barangay.
San Quirico d'Orcia
thumb|San Quirico D'Orcia panorama An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Siena sa rehiyon Tuscany kan Italya.
Santa Praxedes
An Santa Praxedes sarong ikalimang klaseng banwaan sa provincia kan Cagayan, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Mga barangay
Nababanga an Santa Praxedes sa 10 barangay.
Hindi
An Hindi iyo an nacional na tataramon nacional kan India. Ini an sarong lenguaheng opisyal kan India asin kapwa-opisyal sa mga manlainlain na rehiyon kan ining nacion. Mga 250 milyon total na katawo an parataram na natibu kan Hindi. Apuera sa India mismo, piggagamit ini sa Pakistan, Banglades, Sur Aprika asin sa mga manlainlain na mga komunidad kan mga Indios sa enterong kinàban. Segun sa mga linguistiko sadit sana an pagkakaiba kan Hindi asin Urdu, may mga iba ngani na dae pigkokonsiderar na ibang tataramon ining duwa, imbis diyalektos kan sarong tataramon na Hindustani.
Tataramon na Hapones
Pigdara kan mga imigranteng Hapón ang saindang tataramon sa Brasil, Kalipornya (Estados Unidos) asin sa Hawai. An base kan estandar na Haponés iyo an diyalekto kan syudad nin Tokyo. An sistemang pansusurat nin Hapón hale sa sistemang Intsik.
Miuccia Prada
An pinakahuben na makuapo niya na si Mario Prada an namahala kan negosyo kan 1978. Puon kadto, nakua kan kompanya si Jil Sander, Helmut Lang asin an paragibong sapatos na Church & Co. Kan 2002, nagbukas si Prada nin sadiri niyang galeriya nin kontemporaryong sining.
Kaamayan kan saiyang buhay asin edukasyon
Pinangaki si Maria Bianchi kan Mayo 10, 1949 sa Milan, kinua niya an ngarang Miuccia Prada kan 1980 pakatapos na siya ampunon kang saiyang tiyaon. An saiyang bayolohikan na magurang iyo si Luigi Bianchi asin Luisa Prada. Igwa siyang duwang matuang tugang na si Albert asin Marina. Nagklase siya sa Liceo Classico Berchet kan hayskul sa  Milan asin nakatapos nin igwang "laurea" (bachelor's degree) nin political science sa University of Milan.
Personal na buhay
Kinasal si Miuccia Prada ki Patrizio Bertelli,sarong negosyante. Igwa sindang duwang ako na lalaki na pinangaki kan taong 1988 asin 1990 na an matua sarong drayber na si  Lorenzo Bertelli.
Siya kolektor nin kontemporaryong sining asin may sadiring mga gibo kan Young British Artists. Katood niya si Cindy Sherman asin Francesco Vezzoli.
Kimikang analitikal
thumb|280x280px|Laboratoryo para sa gas na kromatograpiya An kimikang analitikal (Ingles: analytical chemistry) iyo an pag-aadal asin kagamitan nin mga instrumento asin paagi na ginagamit sa pagsuway, pag-identipika, asin pagkwantipika nin materya. Sa praktika, an pagsuway, pag-identipika, o pagkwantipika pwedeng magbilog nin entirong analisis o isalak sa lain na paagi. An separasyon iyo pigsusuway an mga "analyte". An kwalitatibong analisis iyo pig-iidentipika an mga analyte, mientras an kwantitatibong analisis iyo pig-aaram an numerikal na bilang o konsentrasyon.
An kimikang analitikal iyo pigbibilog nin klasikal, basang kimikal na paagi, asin modernong instrumental na mga paagi. An klasikal na kwalitatibong paagi iyo minagamit nin separasyon arug kan presipitasyon, ekstraksyon, asin distilasyon. An identipikasyon pwedeng magbase sa kaibahan sa kulay, parong, punto nin pagkatunaw, punto nin pagkalakaga, solubilidad, radyoaktibidad o reaktibidad. An klasikal na kwantitatibong analisis iyo naggagamit nin pagbabago sa masa o bolyum sa pagkwatipika nin bilang. An mga instrumental na paagi pwedeng magamit sa pagsuway nin mga sampol gamit an kromatograpiya, elektroporesis, o field flow fractionation. Dagos gibuhon an kwalitatibo asin kwantitatibong analisis, harus sa kaparehas na instrumento asin pwedeng maggamit nin interaksyon nin liwanaga, interaksyon nin init, elektrikong kahiwasan, o magnetikong kahiwasan. Harus an kaparehas na instrumento kayang magsuway, mag-identipika, asin magkwatipika nin analyte.
Nakapokus man an kimikang analitikal sa pag-uswag kan eksperimental na disenyo, kemotrika, asin pagmokna nin mga bagong pagsukol na kagamitan. An kimikang analitikal igwa nin mahiwas na aplikasyon sa medisina, siyensya, asin inhenyeriya.
Moro-moro
right|thumb|250px|An komedya ni Vicente Ramirez sinurat kan 1948 sa Carangcang, [[Magarao, Camarines Sur]]
Ang moro-moro iyo an sarong klase nin komedya sa Filipinas na sarong adaptasyon gikan sa dula sa Europa na comedia de capa y espada. An moro-moro iyo an sarong drama sa pormang berso na nagpapahiling kan buhay-buhay, pagkamoot, asin ralaban pulitika kan mga Moro (na iyo an usong apod sa Moslem sa Filipinas) asin Kristiano. Gikan ini sa Kastilang comedia na uso kan ika-16 na siglo. Sa teatro nin Gryegong komedya an pinapasale iyo an pagdingkilan nin duwang grupo o sosyedad sa paaging makangisi o makahadit. Alagad an komedya sa paglakop kaini nasentro parati sa dai pagkasinarabotan kan mga muslim sa mga kristyanong kahadean sa europa sa panahon na antigo. Totoo may elementong personal an istorya ta naitok ini sa buhay nin duwang personahe, parati mga prinsipe o ginoo.
An "komedya" pwede nagtotomoy kan modernong drama na nagtataong-buhay sa entablado kan dingkilan kan duwang persona dapit sa pagkamoot o siplingan kan mga personahe sa sarong istorya piglaladawan an dai pagkanuruto o dai pagkakuruanan huli sa iba-iba an mga intereses na pigtutulod.
Sa Filipinas an komedya iyo an naserbing lingaan kan banwaan tuyong piyesta asin an entablado na ginagamit bakong permanente. Gibo sa kawayan asin mga pala'pa nin niyog, ini tinutugdok kun nagdadangadang na an piyesta. An istorya nasentro sa relasyon kan mga Moslem sa mga Kristiyano saka saro sa popular na tema igdi iyo an pagkamoot nin sarong Kristiyanong lalake sa sarong daragang Moslem kun bako man an istorya manongod sa pagbawe kan hokbong Kristiyano sa mga lugar na nasasakop kan mga Moslem.
Sa kawa'ran pa nin radyo o telebisyon, an komedya popular pa sa mga pwera o mga baro-banwaan kun piyesta mala ta mga 1940, lampas nang apat na dekada nagharale na an mga Espanyol asin mga Amerikano na an kagsakop, an komedya sinusurat asin dinadalan pa.
Nagkapira sa mga midbid na parasurat nin komedya iyo sinda Sabas Armenta na kagsurat kan Comedia ni Hadeng Grimaldo sa Reinong Irlanda, Juan Miraflor kan Drama en Comedia de la Vida Conde Urbano asin Vicente Ramirez kan Comedia qui Constantino.
Asmara
thumb|tanawon sa syudad kan Asmara An Asmara (Tigrinya: ኣስመራ Asmera, dating pigaapod na Asmera, "Nagkasaro sinda" sa tataramong Tigrinya) iyo an ciudad kapital asin pinaka dakulang banwa kan Eritreya, na harong kan mga 579,000 na katawo. An kahalangkawan kaini 2,325 na metro, asin nakabugtak siya sa kataidan na norte-sulnopan kan Kaba'ban nin Great Rift buda kan mga bulod nin Eritreya.
Nakabugtak an ciudad sa Rehiyong Maekel kan Eritreya. An ciudad mismo nakabanga' sa treseng distrito o mga partidong administratibo. Iyo an; Acria, Abbashaul, Edaga Hamus, Arbaete Asmara, Mai Temenai, Paradiso, Sembel, Godaif, Maekel Ketema o Sentro, Tiravolo, Gejeret, Tsetserat buda Gheza Banda.
Castilenti
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Teramo sa rehiyon Abruzzo kan Italya.
San Casciano dei Bagni
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Siena sa rehiyon Tuscany kan Italya.
Mga tataramon na Selebiko
An Mga tataramon na Selebiko sarong ipigmungkahing grupo nin mga tataramon na Austronesyo na pigtataram sa isla kan Sulawesi, kadtong pigbabanggit na '' Celebes o Selebes. '' Haros Kabali sa gripo nin Selibiko an gabos kan mga tataramon na piggagamit sa probinsiya kan Norteng Sulawesi dangan Sur-Subangang Sulawesi. Mahihiling sa probinsya kan Sur na Sulawesi an pirang mga tataramon sa Selibiko (hal. Wotu,  Bonerate). Sa lambang bilang nin mga tataramanon mga wika (alagad bako sa bilang kan mga nagtataram kaini), an Selibiko iyo an pinakadakulang sub-grupo nin mga tataramon na Austronesyo sa Sulawesi.
Mga tataramon
Pigklasipikar ni David Mead (2003a:125) an mga tataramon na Selibiko bilang mga minasunod.
Panluwas na mga pakikipag-ugnayan
Igwang manlaen-laen na linyada nin mga tataramon an Sulawesi. An mga pamilya sa norte - Gorontalo, Sangiriko, dangan mga tataramon na Minahasan - igwang sistema nin Sintaksto nin Austronesyong pagkakalinyada sa mga tataramon kan Filipinas dangan Borneo, asin utro na itigtindog para sa proto-Malayo-Polinesyo.
Nawara sa sistemang ini an mga tataramon kan sentro dangan sur kan isla. Sinabi ni Wouk asin ni Ross(2002) na an Sulawesi iyo an sentro kan dispersal para sa sarong grupo kan mga tataramon na nagheheras nin pagkawara na ini, na pig-aapod nindang Nukleyar Malayo-Polinesyo. Naghali sinda sa Gorontalo, Sangiriko, asin Minahasan sa luwas kan saindang Nukleyar MP, asin sa iba pan mga pamilya sa Sulawesi bilang mga pangenot na mga sanga kan Nukleyar MP. Lalo pang pig-uugnay nina Adelaar asin Himmelmann (2005) an Gorontalo, Sangiriko, dangan Minahasan bilang mga tataramon na Filipino, kaiba an Gorontalo sa sanga kan "Pinaka Dakulang Sentral Filipino" kaiba kan Tagalog.
Pagsasangli nin mga tanog
Piglista ni David Mead (2003a:125) an mga minasunod na pagsasangli nin tanog para sa Selebiko dangan mga subgrupo kaini.
1. Proto-Malayo-Plinesyo paduman sa Proto-Selebiko
2. Proto-Selebiko paduman sa Proto-Subangan na Selebiko
3. Proto-Subangan na Selebiko paduman sa Proto-Saluano–Banggai
4. Proto-Subangan na Selebiko paduman sa Proto-Sur-Subangan na Selebiko
5. Proto-Sur-Subangan na Selebiko paduman sa Proto-Bungku–Tolaki
6. Proto-Sur-Subangan na Selebiko paduman sa Proto-Muna–Buton
Tataramon na Intsik
An Intsik an tataramon na may pinaká dakol na parataram sa enterong kinàban. Piggagamit ini kan sobra sa 850 milyon na katawo. Muyang sabihon, ini ang tataramon kan mayoria na tawong Intsik. May kontrobersyo sa pangagnaran kaini. Segun sa iba ang pigaapud na Intsik bakô man sarong tataramon imbis, sarong pamilya o grupo kan mga tataramon. Ang pigaapud na Mandarin ini ang muya sabihon kan terminong Intsik sa artikulung ini.
Castiglione Messer Raimondo
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Teramo sa rehiyon Abruzzo kan Italya.
Gabriel Elorde
Si Gabriel "Flash" Elorde (Marso 25, 1935- Enero 2, 1985) sarong propesyonal na boksingerong Filipino. Namundag siya asin nagdakula sa Bogo, Cebu.
Si Elorde nagin kampyon sa dibisyon na World Super Featherweight kan 1960. Kan 1963, nasikwit niya an rekord komo kampyon kan WBC asin WBA. Siya man an nagpugol nin halawig na maray kan titulong kampyon kan Junior Lightweight sa laog nin pitong taon. Si Elorde konsideradong saro sa pinakamahusay na boksingerong Filipino, kapantay nanggad sa husay asin liksi ni Manny Pacquiao asin ni Pancho Villa.
1854
An 1854 sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.
Radicondoli
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Siena sa rehiyon Tuscany kan Italya.
Serena Williams
Si Serena Jameka Williams (namundag, Septyembre 26, 1981) sarong Amerikanang propesyonal na parakawat-tennis, na dati Nu. 1 sa Kinaban sa ranking asin ngonyan ika-10 sa singles asin ika-20 sa doubles, katampad an tugang niyang si Venus. An Women's Tennis Association pigtawan siyang ranking na Nu. 1 sa singles sa limang suwaysuway na okasyon. Nabawi niya ini sa ika-limang beses giraray kan Nobyembre 2, 2009. Nagin siyang Nu. 1 sa Kinaban enot na beses kan Hulyo 8, 2002. Siya konsideradong saro sa pinakamahusay na parakawat sa kinaban igdi sa isports nin tennis na sinasabi parati nasapo igdi an parakawat nin kun ano-anong aksidente.
Angat
An Angat sarong ikaduwang klaseng banwaan kan probinsya nin Bulacan, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo.
Susog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Mga barangay
An Angat nababanga sa 16 barangay.
Mga Magagayon na Dumanan
An Simbahan kan Santa Monica de Angat: Saro sa pinakamagayon na simbahan igdi sa Filipinas asin tinutubod na saro sa pinakagurang na; ginagaom na mag'aapat nang gatos na taon an edad. An saiyang arkitektura baroque asin an interior ipig-arog sa hitsura kan Sistine Chapel.
Midsalip
An Midsalip sarong primera klaseng banwaan na namumugtak sa probinsya nin Zamboanga del Sur, Filipinas. Igwa ining sukol nin 161.56 kilometro kwadrado kadagaan asin namumugtak sa unang distrito. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Mga Barangay
An Midsalip nababangâ sa 33ng barangay.
Rapolano Terme
thumb|panoramang ladawan kan mga kaharungan sa Rapolano Terme An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Siena sa rehiyon Tuscany kan Italya.
Santo Niño, Cagayan
An Santo Niño sarong ikaapat na klaseng banwaan sa provincia kan Cagayan, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo an. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Mosciano Sant'Angelo
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Teramo sa rehiyon Abruzzo kan Italya.
Rufo Tuy, Jr.
Si Rufo Ocampo Tuy, Jr. (9 Enero 1936 – 26 Septyembre 2021) sarong Bikolanong parabareta sa radyo, peryodista asin brodkaster. Namundag sa Tinambac, Camarines Sur, siya aki kaidtong Rufo, Sr. na nagin sarong District Supervisor kan Departamento nin Edukasyon.
Edukasyon
Graduado sa sekundarya sa Ateneo de Naga High School kan 1954, siya nag'adal man sa University of Nueva Caceres kun saen nagkua man siya kan kurso nin Bachelor of Arts asin nagin editor siya igdi kan publikasyon kan kolehiyo. Nagkua man nin Law alagad dai tinapos.
Karera
An karera niya sa media halawig nanggad. Nagpoon siyang magtrabaho sa DZDR na an istasyon namumugtak sa Kalye Barlin, Syudad nin Naga bilang parabareta kan Insular Life News. Dangan nakabalyo siya sa DZRB na nakapwesto sa Dinaga, Canaman. Alagad, siya nagin man peryodista sa Bicol Mail kan buhay pa idtong si dipuntong Leon Aureus. Nagtrabaho pa man siyang dikit na oras sa Naga Times na pagsasadiri ni Ramon Tolaram. Kan taon 1965, si Rufo Tuy kinua kan DZGE, sarong istasyon nin radio sa Haring, Canaman na ini pagrorogaring ni Senador Edmundo Cea. Igdi siya naglabing 30 anyos na serbisyo sa pagdarang bareta sa komunidad. Mala ta nagretiro siya sa media kan taon nang 2000, pero kinua pa ngani siyang consultant ni Manubay sa pag’asikaso kan mga tubohan kaini.
Bilang parabareta, agang amay na alas 7 an boses niyang garo baga pighahapag nangalatikat sa ayri kan an radyo iyo pa an dominanteng dalaydayan nin bareta asin dai pang gayo uso sa Kabikolan an mga istasyon nin telebisyon. Parati tinatapos niya an pagbabareta sa siring na pagboses, "Iyan an mga bareta ngonyan na aldaw, iyo man ini si Rufo Tuy, Jr."
Pagpipilang
Kan Desyembre 14, 2018 si Rufo Tuy, Jr. pig'onra kan Sumaro Bikolnon sa sarong pagtiripon sa kaogmahan nin Pasko asin ginawadan siya kan Gawad Hiyangta sa halawig na serbisyo niya sa komunidad bilang parabareta sa radyo asin pagtulod sa lenggwaheng Bikol sa mahiwas na paggamit kaini.
Si Rufo Tuy, Jr. saro man sa kagresibi nin pag'onra sa Ika-11 Taboan National Writers Festival ginibo sa Central Bicol State University of Agriculture (CBSUA) sa banwaan nin Pili, Camarines Sur kan Oktubre 7-8, 2019 komo saro sa tagatulod kan tataramon na Bikol sa saiyang karera.
Naga City Science High School
An Naga City Science High School o an Halangkaw na Eskwelahang Pangsiyensya kan Syudad nin Naga saro sa mga pampublikong hayskul sa irarom kan Departamento kan Edukasyon sa Dibisyon kan Syudad nin Naga. Namumugtak ini sa Leon SA Aureus St., Gimenez Park Subdivision, Balatas, Syudad nin Naga, Camarines Sur, Filipinas.
Parokya ni San Francisco de Asis (Buhi)
thumb|279x279px|right|An marker na itinao kan kaidto Philippine Historical Research and Markers Committee ngunyan National Historical Commission taon 1938 bilang paggirumdom sa mga agi-agi kan parokya asin bilang pagbisto sa kultural asin historikal na halaga kan simbahan.
thumb|280x280px|An laog kan simbahan kan Parokya ni San Francisco de Asis na nag-agi na nin magkapirang pagliwat sa pisikal na itsura sa pagribay nin panahon.
An Parokya ni San Francisco de Asis sarong Katoliko Romanong parokya sa irarom kan Arkidyosesis nin Caceres sa banwaan nin Buhi, Camarines Sur. Tinugdas an paroko kan Oktobre 4, 1605 ni Fray Antonio Mendez, O.F.M. na iyo man an nagserbing pinaka-inot na kura. Idinulot sa pangataman ni San Francisco de Asis an simbahan. Saro ini sa mga pinakasuanoy na parokya sa bilog na Kabikolan.
Naga City Science High School
Kasaysayan
An Naga City Science High School naitugdas huli sa pagsunod kan Syudad nin Naga sa kasuguan kan Department of Education, Culture and Sports (Departamento kan Edukasyon ngonian), partikularmente an DECS Order Nos. 5, s. 1989, 19-a, s.1994 asin 69, s.1993, manungod sa pagpatindog nin mga pangsiyensyang eskwelahan sa nasyon. An departamento nagkaigwa nin inisyatibo na magmukna nin halangkaw na eskwelahang pangsiyensya, sa pakikipagtabangan sa Departmento kan Siyensya asin Teknolohiya (DOST) bilang simbag sa pangapudan na maipadagos an paggiya asin pagmolde nin mga jovenes para sa futuro kan komunidad. Sa kusog kan Resolusyon Num. 94-030, an mga miyembro kan Ikaapat na Sangguniang Panlunsod nagtugot kan Pebrero 2, 1994 na an alkalde kan syudad na si Jesse M. Robredo (dating secretario kan DILG), matawan nin awtoridad na makipagnegosyar sa DECS para sa pagtugdas kan halangkaw na eskwelahang pangsiyensya sa Syudad nin Naga, sa paagi ni Dr. Elena C. Tino, Superintendente kan Departamento kan Edukasyon - Dibisyon kan Syudad nin Naga durante kan nasambit na taon. Sa bisa man kaini, nagtagama an syudad nin dos milyones pesos (Php 2,000.000.00). Dugang pa digdi, nagpasar an Sangguniang Panlungsod nin Resolusyon Num. 94-124 kun sain ninda ipinahayag an dakulang suporta sa eskwelahan.
Parokya ni San Francisco de Asis (Buhi)
Duwang beses kun magpintakasi an parokya. Enot kun Mayo 25 asin ikaduwa kun Oktubre 4 sa pagselebrar kan aldaw kan kapyestahan kan saindang patron na si San Francisco de Asis asin aldaw kan pagtugdas kan parokya.
Kimikang pisikal
Mga konsepto
An nagkapira sa mga relasyon na mawot masimbagan kan kimikang pisikal iyo kabali an epekto kan:
Parokya ni San Francisco de Asis (Buhi)
= Agi-agi kan Parokya asin Simbahan = Sinususog an kapinunan kan banwaan nin Buhi sa mga usipon kan  'nakabuhi' o ' mga nakadulag sa ano man na pag-alaman '. Igdi man naghali an pangaran kan banwaan. Alagad dai masyerto kun anu baya talagang pag-alaman an dinulagan kan mga enot na nag-irok igdi. Saro sa mga popular na usipon manungod sa 'nakabuhi' isinurat ni Fray Felix Huertas kan 1865, susog saiya igwa daang pamilyang nag-iirok sa sarong sadit na bukid na inaapod na Ligñion na napiritan na maghali sa saindang iniistaran pakatapos na gadanon nin sarong rimuranon na halas an magkapirang myembro kan saindang pamilya. Nagdulag an mga ini sagkod makaabot sa sarong bukid na an apod Requit (sa ngunyan Macaangay) sa tahaw kan Polangui asin Malinao. Siring man kaini an enot nang naisurat ni Fray Juan Francisco de San Antonio kan 1741, sinabi niya na hali sa Riquit, padagos pasindang nagralakaw sagkod makaabot sa Buraburan. Nagpadagos pa an iba sagkod makaabot sa sarong lugar sa kataid kan salog. Inapod ninda idtong Marayag nin huli ta igwa ini nin Marahay-A-Raga (Marahay na Daga) para sa pagtanom. Tighihiling ninda na iyo idto an inot asin kapinunan kan komunidad sa Buhi.
Kamundagan (ika-16 siglo)
Kan 1577, enot na nag-abot an mga misyonerong Pransiskano sa Manila. Nagkalakop an saindang ebanghelisasyon sa Bikol kan punan ni Fray Bartolome Ruiz, O.F.M. asin Fray Pablo de Jesus, O.F.M. na bunyagan an mga Bikolnon sa Katolikong pagtubod kan taon 1578. Asin sa parehong taon naitugdas ninda an magkapirang mga parokya sa mga malain-lain na rona kan rehiyon, natugdas kasabay kaini an mga banwaan nin Libong, Nabua, Naga, Quipayo, Bula asin Minalabag. An Buhi nagin visita kan '''Parokya kan Sta. Cruz sa Nabua'''. Alagad dai naghaloy ibinalyo an pamamayo sa kura kan Iriga nin huli sa rayo kaini sa Nabua, asin huli man sa katikapuhan sa misyonero.
Kan 1605, pinunan ni Fray Antonio Mendez, O.F.M. an Kristyanisasyon sa Buhi. Binunyagan niya an mga nag-iirok sa Marayag asin an iba pang mga saradit na visita sa balyong salog (sowong). Tinugdas niya an parokya Oktubre 4, 1605 asin sya man an nagin inot na kura paroko. Alagad padagos ining nagin iregular na mayong tultol asin permamenteng nangangataman sagkod amay kan 1700's. Igwa man magkapirang mga padi an nag-irok igdi sa mga nasabing panahon alagad daing tultol na susugan nin mga taon kun nuarin sinda nagserbi sa parokya.
Enot na mga Taon (Ika-17 Siglo)
Taon 1609 kan ngaranan na Presidente kan Buhi si Fray Dionisio San Martin, O.F.M. alagad naibalyo tulos sya sa Libong kan parehong taon. Liwat syang nagserbi sa Buhi kan taon 1616. Ginigirumdom sya sa saiyang karahayan asin kabanalan. Nagadan sya kan 1630 kan daphagan sya nin sarong buwaya sa Salog Bikol. Nagsalihid saiya kan taon 1620 si Fray Andres del Sacramento, O.F.M. na nagin Probinsyal nin mga Pransiskano kan taon 1628. Kan parehong taon iniladawan ni Fray Antonio Llave sa saiyang Chronica of the Franciscans an banwaan, sinurat niya:
'' 'Hali sa kumbento ([kan] San Antonio de Yraga) sagkod sa kumbento kan Francisco de Buy aabuton nin duwang liga. Igwa digding 1,200 Kristyano asin dakul na negrillos sa kabukidan.''
1649 kan iniladawan man an Buhi kan sarong dai maaraman na parasurat sa sarong manuskrito na igwang titulong Entrada de la Seraphica Religion de Nuestro P.S. Francisco en Las Islas Filipinas. Sinabi nya duman:
'' 'Tulong liga an rayo kan kumbento kan satong amang si San Francisco de Buy na igwang 200 tributo asin 900 na katawo. Gibo sa kahoy an kumbento asin pinangangatamanan nin sarong relihiyoso.''
Naga City Science High School
Kasaysayan
Nagpuon an operasyon kan eskwelahan kan Taong Panukduan 1994-1995, na may 68 na estudyante asin duwang (2) seksyon, an I-Mars na igwang 35 estudyante asin I-Pluto na kompwesto nin 33 na estudyante. An mga inot na maestra kan eskwelahan iyo sina Alicia C. Naag, na may kapot kan Science I asin PEHM I; Sonia D. Teran, na nagtukdo nin English asin Speech; Victoria C. Israel, na kapot an Matematika asin THE; asin Anita Villaraza, paratukdo kan Filipino, Social Studies, asin Values Education. Kan panahon na ini, dai pa naipapatugdok an eskwelahan asin inokopar sana ninda an duwang kuwarto sa sarong edipisio sa Camarines Sur National High School. Narisibi kan eskwelahan an pormal na pag-aprobrar kan DECS sa operasyon kaini kan Disyembre 27, 1994. Kan nagsunod na Taong Panukduan 1995–1996, nagdagdag nin 133 estudyante, alagad dai pa nahahaman an eskwelahan kaya kinaipuhan liwat na magsubli nin duwang (2) kuwarto sa Naga Central School II. Makalihis nin tolong (3) taon na mayong sadiring mga klasrum, kan 1997 binuksan an kampus kan eskwelahan sa Brgy. Balatas, Syudad nin Naga.
Kulasisi
thumb|An kulasisi, pinakasadit na species nin parrot sa Filipinas
Taksonomiya
An espesye tigladawan ni Statius Müller kan 1776. Eksaktong taksonomiya dae malinaw.
thumb|L. p. bonapartei
Libon Bikol
An Libon Bikol sarô sa mga tataramon na Bikol na pigtataram sa banwaan nin Libon, Albay. Igwa ini nin haros 68,800 na parataram kan 2009. Haros nakakaagid ini sa Rinconada Bikol.
Naga City Science High School
Kasaysayan
Kan 1998, sarong kongresista an nagpasar nin panukalang batas na nagtutulod na gibuhong pangnasyunal na eskwelahan an NCSHS asin kan taong 2000 nagin ganap na pangnasyunal na sekondaryang eskwelahan an Halangkaw na Eskwelahang Pangsiyensya kan Syudad nin Naga.
Libon Bikol
Kabali ini sa grupo nin mga tataramon sa Kadagaan na Bikol sagkod an Rinconada Bikol, Mt. Iriga Agta, Buhi Bikol, West Albay Bikol asin Miraya Bikol.
Naga City Science High School
Kasaysayan
Inot na pinamayuhan an eskwelahan ni Mrs. Leonor Fresnido, officer-in-charge; sinalidahan siya ni Dr. Sonia Teran, officer-in-charge; sunod ki Dr. Teran si Mr. Marcelino Relayo; sinanlian siya ni Mr. Sulficio Alferez III; asin nagbalik liwat si Dr. Sonia Teran. Puon kan 2020 hasta sa presente, an prinsipal kan eskwelahan iyo si Mr. Erwin de los Reyes.
Kurikulum
An Naga City Science High School igwang kurikulum na nakatutok sa Siyensya, Matematika asin Ingles, dugang sa rekisito kan New Secondary Education Curriculum (NSEC). Kun an NSEC igwa nin sampulong (10) periodo (62⁄3 oras) sa kada saro kan apat na taon sa sekondarya, an eskwelahan igwang onseng (11) periodo (71⁄3 oras) sa primero asin ikaduwang taon mantang doseng (12) periodo (8 oras) sa ikatolo asin ikaapat na taon, siring sa oras kan mga pansiyensyang eskwelahan sa nasyon. An eksaminasyon tangani na makalaog sa eskwelahan itinatao sa mga estudyante sa ikaanom na grado na igwang magayon na akademikong rekord. Ipinapaotob man sa eskwelahan an inaapod na "retention policy," kun sain an mga estudyante na nagkaklase sa eskwelahan kinakaipuhan na magmantinir nin grado na dai mababa sa 85%.
Kan taong 2016, kasabay kan pag-introdusir kan repormang Kindergarten to Grade 12 (K to 12), nagkaigwa nin duwang dagdag na lebel sa eskwelahan, an ikakagsarong (11) grado asin ikakagduwang (12) grado o an Senior High School. Duwang (2) strand sa irarom kan Academic Track an ipig-oopresir igdi, ini iyo an Science, Technology, Engineering and Mathematics (STEM) asin Accountancy, Business and Management (ABM). An mga estudyante kan Junior High School na naggraduwar sa eskwelahan, pwedeng digdi man giraray magpadagos kan saindang Senior High School, alagad nag-aako man an eskwelahan nin mga estudyanteng nasa ikasampulong (10) grado gikan sa ibang eskwelahan na mawot magklase nin Senior High School sa NCSHS, kinakaipuhan sana nindang makapasar sa eksaminasyon kan eskwelahan.
Kuwalipikasyon
An eksaminasyon kan mga buot na magklase sa Naga City Science High School, ginigibo tuyong ikaapat na kwarter kan Taong Panukduan. An mga rekisito para sa pagparehistro, inaanunsyar kan Naguenian (Opisyal na Publikasyon kan NCSHS) sa Facebook. An minasunod iyo an mga kuwalidad na dapat igwa an sarong estudyante na gusting makalaog sa institusyon.
Ikakagsarong (11) Grado (Senior High School)
Para sa mga mapili nin strand na STEM: Research Portfolio (nagpapahiling nin research o siyentipikong imbestigasyon)