cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
An 17 Martires Sa Kabicolan
Laman kan artikulo
''IDTONG mga piniot sa Albay, na nagadan sa pagkatapokan sainda sa Fernando Poo, itinapok sa Jolo asin nabilanggo sa Manila iyo sa (1)Agustino Samson, taga Camalig, parmaceutico sa Ligao kan siya pioton. Nagadan sa saiyang tinapokan sa Fernando Poo. (2) Bonifacio Villareal, sarong midbid na abogado sa Albay. Nagadan man sa tinapokan saiya sa Fernando Poo. (3) Ramon Francisco Santos, sarong proprietario sa Ligao, itinapok man sa Jolo. Idto iyo an kaenot-enoteng gobernador provincial sa Albay kan panahon nin mga Americano. (4) Macario Samson, taga Camalig, Albay, ama ni Agustino Samson asin ni Domingo Samson. an tugang na Domingo nagin gobernador provincial man sa Albay. Idtong ama na si Macario saro man sa mga itinapok sa Fernando Poo. (5) Enrique Villareal, maestro sa escuela publica duman sa Guinobatan, Albay, itinapok man sa Fernando Poo. (6) Rufino Soler, ex-muncipal capitan sa Daraga, Albay, nabilanggo man sa Manila. (7) Margarito Ragos, bantog na taga Oas, Albay. (8)Guido Recato, ex-capitan municipal sa Oas, Albay, nabilanggo man sa Manila. (9) Luis Romano, sarong proprietariong taga Oas, nabilanggo man sa Manila.''
''An duwang daing palad na nagemngenot sa listang ini kan mga taga Albay, idtong Agustino Samson asin idtong Bonifacio Villareal, tunay man idtong nagpakagadan sa tinapokan saindang lugar sa Fernando Poo, alagad ta dai kaiba an saindang humildeng pagngaran sa mga napiling iba na itinapok duman iba na itinapok duman sa monumento sa Ciudad nin Naga.''
''Uya man idtong mga taga Camarines Sur na kairiba duman sa itinapok sa Fernando Poo; (1) Antonio Arejola, sarong midbid na taga Naga. (2) Luduvico Arejola, escriibano kaidto sa Naga, aki kaidtong Antonio Arejola. (3) Tomas Valenciano, sarong mayaman na taga Naga. (4) Severo Patrocinio, saro man na bantog na taga Naga. (5) Vicente Ursua, proprietariong taga Libmanan, ama ni Dr. Agaton Ursua, administrador kaidto kan Cruz Roja sa Albay, ngonyan yaon na sa Naga. (6) Esteban Villareal, sarong midbid na taga Naga. (7) Jose Desiderio, saro man na midbid na taga Naga. (8) Francisco Alvares, sarong bantog na abogado na nagerok kaidto sa Naga. Si Abogado Alvarez, kan 1898, yaon sa Barcelona, España, bago nagpuli digdi sa Filipinas, isinurat ngona idtong saiyang "Memoria Inedita De Mi Destierro A Fernando Poo."''
''IYAN, mga tugang, sa halipot na kasaysayan, an historia kan satong mga martir sa Bicolandia. Ipinagkolog nin boot ko, na tuyawon an nangyaring mali, sa pagpamugtak kan mahusay na katotoohan. Enot, pinagpaimprenta nindo ining programa na an nasasambit 13 martires sana. An olay ko man 17 martires. An ika-dua an saindong programa nagsasabi na Antonio Goyena an ngaran kan piniling makipagolay digdi ngonyan; alagad, uya akong nakikipagolay saindo na nagdadara nin pagngaran na Mariano Goyena. Ipagpatawad ining kadikit na rawitdawit. Sa kastotoohan, paoorogon ko pang apodon akong Antonio ki sa kan Mariano. kadakul kan mga kakulangan kan Mariano, dai ini kaiba kan mga piniling ngaran sa Calendario saka labilabi kagaramiton nang maray na ngaran, Mariano; Mariano Canot, Mariano Gaway, Mariano Bolnot, Mariano Kalunggay,  Mariano Pogot. Alagad an Antonio abang hamis na pagngaran; Tony, Toñing, Tonito, an gaha na dayaday na sa kayangahan na ngabil nin mga daraga.''
GINONO sa:
Bacacay
An Bacacay sarong segunda klaseng banwaan sa provincia kan Albay, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo.
Susog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. Igwa ining sukol na kilometro kwadrado. thumb|218x218px|Wagayway kan Bacacay, Albay
Mga barangay
right|thumb|218x218px|An simbahan katoliko sa Bacacay Nababanga an Bacacay sa 56 barangay.
• Banao
Tataramon na Salog Klias na Kadazan
An Salog Klias na Kadazan saróng tataramon na Austronesyo kan Sabah, Malaysia.
Lista nin mga TOYM Awardee sa Taon 2009
An An mga Napapalaen na mga Lalakeng Hubin na papremyo sarong proyektong pinagmukna kan JCI Philippines (Jaycees) asin inaanduyogan kan TOYM Foundation saka kan Gerry Roxas Foundation poon pa kan 1959. Nagselebrar ini kan ika-50ng Anibersaryo kan taon 2009. Sa taon na 2009, an paghingoang ini nagtabang man an mga minasunod na mga organisasyon: Development Academy of the Philippines (DAP), Infinite Community Integrated Development Support (ICIDS), Manila Bulletin, Rizal Commercial Banking Corporation (RCBC).
Bacacay
Mga barangay
• Bariw
• Basud
• Bayandong
• Bonga (Upper)
• Buang
Manito
An Manito sarong ikaapat na klaseng banwaan sa provincia kan Albay, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo.
Bacacay
Mga barangay
• Cabasan
Manito
Susog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Bacacay
Mga barangay
• Cagbulacao
Manito
Mga barangay
Nababanga an Manito sa 15 barangay.
Bacacay
Mga barangay
• Cagraray
• Cajogutan
• Cawayan
Antonio B. Chavez
Si Antonio Bermejo Chavez (Disyembre 15, 1960 - ) iyo an presenteng alkalde kan San Jose, Camarines Sur.
2018
An 2018 sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.
Antonio B. Chavez
Siya nagtapos nin elementarya sa San Jose Central School asin nagpadagos nin sekondarya sa Camarines Sur State Agricultural College ngunyan iyo an Central Bicol State University of Agriculture (CBSUA).
Bacacay
Mga barangay
• Damacan
Antonio B. Chavez
Dara sana an makusog na pagtubod sa Diyos asin bilog na determinasyon tanganing makapagtapos kan saiyang Edukasyon sa kolehiyo labaw sa mga nakakapugol na pinansyal na pangangaipo na iyo pirme an nakakasagabal saiya tanganing makapagtapos nin kolehiyo, saiyang naipagpadagos an saiyang Batsilyer de Arte sa Siyensiya Politikal sa Technical Institute of the Philippines (TIP) asin University of the East (UE) bilang sarong estudyante na sinusuportaran an sadire.
Bacacay
Mga barangay
• Gubat Ilawod
Antonio B. Chavez
Saiyang pinapahalagahan an Edukasyon nin sobra siring sa sarong kayamanan na dae makukua o mapupura tulos. Iyo ini an rason kun tadaw ta bilang Pinakapamayong Lokal na Ehekutibo kan San Jose, nag-alokar siya nin mga pundo para sa saiyang programa sa pagpapa-eskuwela para sa mga pobre alagad maninigong mga estudyante. Mala ngani, ini an saiyang pinakamawot na magkakaigwa nin sarong graduwado sa kolehiyo sa kada pamilya tanganing magtindog bilang sarong pangarugan kan iba.
Bilang sarong estudyante, siya aktibong gayo sa manlaen-laeng panluwas sa akademikong mga aktibadades na iyo an horno saiya na magin sarong responsableng hoben asin lider nin mga estudyante na igwa nin tunay na pagmato para sa karahayan kan iba.
Bacacay
Mga barangay
• Hindi
Antonio B. Chavez
Siya dating pamayo kan Kabataang Barangay sa Metro Manila poon 1983 hanggan 1984. Saiyang naresibe an prestihiyosong onra bilang sarong Pinakamatibay na Estudyanteng Lider kan Taon 1983 na pinagtao ni dating President Ferdinand E. Marcos sa Palasyo Malakanyang.
Bacacay
Mga barangay
• Igang
Antonio B. Chavez
Bilang sarong estudyanteng lider, siya nakapag-atendir na nin nagkapirang training asin mga kumperensiya sa luwas kan nasyon:
Bacacay
Mga barangay
• Langaton
• Manaet
Antonio B. Chavez
Bilang sarong serbidor kan publiko, siya nagkaigwa kan mga minasunod na nagkaginiribohan:
Bacacay
Mga barangay
• Mapulang Daga
• Bonga (Pongco)
Antonio B. Chavez
Asin sa pribadong propesyon, siya sarong
Tataramon na Bintulu
An Bintulu saróng tataramon na Austronesyo kan Borneo. Winalat ini ni Blust (1974, 2010) bilan pigsuway sa laog kan mga tataramon na Norteng Sarawakano. Pigtalá kan Ethnologue na pwedeng kaano-ano kaini an Baram na nasa laog kan mga tataramon na ito.
Bacacay
Mga barangay
• Mataas
Antonio B. Chavez
Poon 2010 sagkod sa presente bilang sarong Alkalde Munisipal kan San Jose, siya nakapagguno nin nagkapirang prestihiyosong honra; asin sa pampulitikal na historiya kan San Jose, siya pa sana an pinaka-enot na Pamayong Ehekutibo sa Lokal an nakaresibe nin kadakol na mga honra.
Bacacay
Mga barangay
• Nahapunan
• Namanday
Antonio B. Chavez
Nin huli kan saiyang pinakamatibay na kaggibohan asin tunay na pagmato mapanungod sa progreso asin pag-asenso kan banwaan, siya nakapagresibe kan minasunod na mga honra para sa Yunit kan Lokal na Gobyerno nin San Jose:
Kurów
An Kurow ([kú·ruv]) sarong village sa sur-subangan kan Polonya na namomogtak sa tahaw kan Puławy asin Lublin sa Salog Kurowka. Ini an kapitolyo kan suhay na gmina o banwaan sa laog kan Lublin Voivodship asin igwang 2,817 na namamanwaan (2015).
Bacacay
Mga barangay
• Namantao
• Napao
Zumarraga
An Zumarraga sarong ikalimang klaseng banwaan sa provincia kan Samar, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Bacacay
Mga barangay
• Pigcobohan
Zumarraga
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Bacacay
Mga barangay
• Pili Ilawod
Zumarraga
Mga barangay
Nababanga an Zumarraga sa 25 barangay.
Manapla
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Bacacay
Mga barangay
• Pili Iraya
• Barangay 1 (Pob.)
• Barangay 10 (Pob.)
• Barangay 11 (Pob.)
• Barangay 12 (Pob.)
• Barangay 14 (Pob.)
• Barangay 2 (Pob.)
• Barangay 5 (Pob.)
• Barangay 6 (Pob.)
• Barangay 7 (Pob.)
• Barangay 8 (Pob.)
• Barangay 9 (Pob.)
• Pongco (Lower Bonga)
• Busdac (San Jose)
• San Pablo
• San Pedro
• Sogod
• Sula
• Tambilagao (Tambognon)
• Tambongon (Tambilagao)
• Tanagan
• Vinisitahan-Basud (Mainland)
• Vinisitahan-Napao (Island)
Yuumi Shida
Si Yuumi Shida (志田 友美, Shida Yūmi, namundag kan Pebrero 11, 1997, sa Ichinoseki, Iwate Prefecture, Japan ) sarong modelo asin aktres na Hapon na kaapil sa Tambourine Artists. Siya urog na midbid huli sa saiyang pagganap bilang Mai Takatsukasa/Maiden of Fate, an bida sa seryeng Kamen Rider na Kamen Rider Gaim.
Kan 2008, si Shida nanggana sa ika-16 na Pichimo Audition Grand Prize. Siya ipinamidbid sa dramang pantelebisyon na Triangle. Kan Hunyo 2012, si Shida nagin myembro kan iniidolong grupong Yumemiru Adolescence. Abril kan 2013, siya naggradwar sa Pichi Lemon asin kan Mayo 1, 2013, si Shida nagin eksklusibong modelo sa pang-Hunyong edisyon kan Popteen. An saiyang inot na solo photo book na Yuumi ipinaluwas kan Setyembre 22, 2014. Bilang Mai Takatsukasa, si Shida nagkanta sa saiyang pinakainot na single "Lights of My Wish" kan Abril 22, 2015.
Nagtapos siya sa Yumemiru Adolescence kan Desyembre 20, 2019 asin an saiyang inot na photobook matapos maghali sa grupong RESTART ipinaluwas kan Mayo 12, 2021.
Kan Hunyo 30, 2021, saiyang pinagbareta sa Twitter na naghali na siya sa Tambourine Artists huli ta nagpaso na an kontrata niya digdi.
Biliran
An Biliran sarô sa pinakásadit na provincia kan Republika kan Filipinas asin namómogták sa rehiyon Subangan na Visayas. Sarô ining islang provincia na namómogták pirang kilometro sa norte kan isla nin Leyte. An kapitolyo kaini iyo an Naval.
Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. Igwa ining sukol na kilometro kwadrado. An designadong area code kaini iyo.
Mga tawo asin kultura
Demograpo. Basado sa sensus kan 2007, an Biliran may populasyon na 150,031 nin huli kaiyan ini an ikalimang may pinakádikit na populasyon, asin an pinakásadit na provincia sa nacion. Igwa nin 27,907 pamilya (senso 2000) sa provincia na may katamtaman na bilang (average size) na 5.02 katawo, halangkaw na kadikit sa nacional na katamtaman na 4.99.
Tataramon. An mga nag-eerok sa Biliran nagtataram nin Cebuano asin Waray-Waray. An Cebuano na pigtataram kan 57.79% kan populasyon sa sulnopan na parte kan isla na pinakáharani sa Cebu, mientras na Waray-Waray an pigtataram kan 40.80% sa subangan na porsyon. Mayoriya kan mga resident nakakataram asin nakakaintidi nin Tagalog sagkod Ingles.
Juan Requejo
Si Don Juan Calvo Requejo dating consejal encargado kan distrito nin Canaman, Nueva Caceres poón 1903 sagkod 1904 siring man presidente municipal kan 1909. Sarô siyang capitan de los cordones militares o tagakua nin impormasyon asin tagapahirô nin pwersa kan Guerrang Filipino-Amerikano. Nagin kaapil siya kan Academia Bicolana kan mga-1930. Napangagom niya si Eulalia Portugal Ruero, akì ni Clemente Ruero. Akì niya sinda Felisa, Neomedia, Clemente, Teodoro, Damaso, asin Leoncio.
Baga
right|thumb|250px|Uring na nagbabaga right|thumb|250px|Loon sa sarong pwera sa Australia, dakul na manok-manok nag'aalimbukad thumb|nagbabagang kahoy An mga baga mga naglalaad, mapula asin mainiton na mga oring nin nagsulo na kahoy o anoman na materyal na basado sa karbon asin iyo ini an nawawalat sa pagkasulo o sa pagkatomtom. An mga baga nainit na marhay asin kun minsan ngane mas orog pa kainit sa kalayo na kawsa kaini. An mga ini naalintoto nin grabeng init dawa nasigbo o nawara na an kalayo, asin kun dai maasikaso, pwede gikanan giraray nin kalayo maski pighuna mayo naman naglalaad. Kaya an dapat sinisigbo asin linalamos sa tubig an mga nagbabaga ngane siguradong naubos an saiyang tagong laad.
An mga baga parati ginagamit sa pagluto siring sa oring sa pagbarbekyu. Ini nin huli ta mas sarama an saiyang init na inaaalintoto bakong arog kan kalayo na pahira-hira an init depende sa kusog kan kalayo.
An manok-manok sarong halimbawa nin baga na naglalayog huli ta pinapadpad nin duros asin pwede gikanan naman nin dakulang kalayo harayo sa pino'nan kan kasulo.
An baga nangyayari pag an kalayo sinusulo an sarong kahoy o anoman na ginagatongan asin igwa pang enerhiyang termal natatada sa laog o kairaroman kaini asin daing ayre nasaromsom mala ta dai nakurab na magresulta sa kalayo, pero an init kan baga yaon asin sinusulo kaini an kahoy sagkod na ini "matomtom". Pag'arog na kani, an kahoy purong karbon o oring na, asin narunot sana kun hiroon. Sa arog na kamugtakan sinasabing ini "abo" na lang.
An mga baga dakula an papel sa mga karaba sa kadlagan huli ta an dakul na baga igdi mga dahon asin saradit na sanga (mga giring) y madaling ipadpad kan duros asin magluyap kun saensaen. An mga bagang ini inaapod nang "manok-manok"; kun saen-saen ini nakakaabot depende sa direksyon kan paros. An nangyayari bigla igwang mga purakputak na kalayo nabutwa harayo sa pinu'nan kan kasulo.
Toltolan
Горение
Akselerasyon
An SI na yunit para sa akselerasyon iyo an metro kada kwadradong segundo (m⋅s−2, ).
Bilang halimbawa, kapag an sarong awto nagpoon hale sa kawaran (mayo nin belosidad, sa sarong sistema na reperensyang inersyal) asin nagbabaiyahe sa matanos na linya sa pasakat na rikas, ini iyo minaakselerar sa direksyon kan biyahe. Kun mag-ikot an awto, an akselerasyon nangyayari pasiring sa bagong direksyon asin pigbabago an mosyong bektor kaini. An akselerasyon kan awto sa presenteng direksyon kan mosyon kaini iyo inaapod na linyar (o tangensyal durante sa pabilog na mga mosyon) na akselerasyon, an namamating rekasyon kan mga pasahero bilang pwersa na nagbubusol sa sainda pabalik sa saindang pigtutukawan.
Kapag nagbabago nin direksyon, an minaepektong akselerasyon iyo an inaapod na radyal (o ortogonal durante sa pabilog na mga mosyon) na akselerasyon, an namamating reaksyon kan mga pasahero bilang sentripugal na pwersa. Kun an rikas kan awto naiinaan, ini iyo akselerasyon sa kabaliktadang direksyon asin negatibo sa matematika, minsan inaapod na deselerasyon, asin namamati kan mga pasahero na reaksyon sa deselerasyon bilang sarong inersyal na pwersa na nagbubusol sa sainda paabante. An arug kaiyang negatibong akselerasyon iyo harus naguguno nin mga nasusulong retrorocket sa spacecraft. Parehas an trato sa akselerasyon asin deselerasyon, huli ta sinda parehas na pagbabago sa belosidad. An lambang mga klase nin akselerasyon (tangensyal, radyal, deselerasyon) iyo namamati kan mga pasahero hasta an saindang relatibong (diperesnyal) belosidad iyo minatoninong bilang reperensya sa awto.
2019
An 2019 sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.
Breinigerberg
thumb|Breinigerberg An Breinigerberg sarong sitio sa sur-subangan na Alemaniana na mananagpuan sa tangâ kan Stolberg asin Aquisgrán. Igwang 971 katawong nageerok digdi kan 2005.
Juha Leiviskä
Buhay asin Karera
Aki kan inhenyerong si Toivo Ilmari Leiviskä asin maestrang si Sonja Jämsén-Astala, si Leiviskä nag'adal arkitektura sa Helsinki University of Technology, asin nakua saiyang diploma kan 1963. Siya nagtugdas kan saiyang opisina kan 1964, manta siya saro man na katuwang na maestro sa Helsinki University of Technology.
Si Leiviskä nagtrabaho katuwang man si arkitektong Bertel Saarnio, asin sindang duwa ginana an kompetisyon arlkitektural para sa pagdesenyo kan Kouvola Town Hall (1964–68), na minimirar kan mga 1960 na saro sa mga importanteng edipisyo publiko sa Finlandya, na naghakot dakulang pag'umaw asin atensyon sa hubin na arkitekto.
Si Leiviskä nakaganyat nin atensyon internasyonal durante kan mga taon na 1970, 1980 asin 1990 kan saiyang mga desenyo para sa mga simbahan sa iba-ibang parte kan Finlandya, lambang saro naglalaladawan nin magkaagidan na lenggwahe sa desenyo. An saiyang estilong batikano kinokombinar an sensitibong pag'aayog sa dramatikong kawat nin natural na liwanag kan mga simbahan Aleman sa estilong Baroko, na ginagamit an prinsipyo nin paghahaman sa arkitekturang Holandes De Stijl kan mga taon 1920, siring halimbawa kan mga syereng magkaarabay na mga lanob na nakatirindog na nagtataong espasyo na garo winawara' an tradisyonal na kahulogan nin mga pagkapiot nin mga enkluso.
Si Leiviskä igwang kabakas na opisina sa Helsinki ki arkitekto Vilhelm Helander - Vilhelm Helander, Juha Leiviskä arkkitehdit SAFA.
Disenyo
An integral na parte kan arkitektura kan mga simbahan ni Leiviskä iyo an mga lampara na mismo siya an nagdesenyo. Si Leiviskä nagtaram na an saiyang mga pagpapailaw binabase niya sa mga prinsipyo pinaghaman kan si Danes na paradesenyo na si Poul Henningsen para kan saiyang mga PH-lampara. An mga lampara parte kan mga lampara na binibenta kan kompanyang Artek, na iyo man ngani an nagpapapbakal kan mga lampara pinagdesenyo ni Alvar Aalto. Mga kalay na lampara ni Leiviskä tinatampok man sa British Library sa London, dinisenyo kan Ingles na arkitektong si sir Collin St John Wilson, na bisto ni Leiviskä personalmente.
Si Leiviskä pigdesenyo man an mga JCDecaux bus and tram stop shelters na ginagamit kan Helsinki City Transport na kompanya.
Quote
"An arkitektura mas kaugos an musika kisa an arte biswal. Ngani masabi na an mga edipisyo tunay na arkitektura, an mga edipisyo, kasararo an saindang internal na espasyo asin mga detalye kaini, dapat parteng organiko kan kapalibotan, an makuring drama kaini, an mga hiro kaini asin pag'isog sa pasurunod na bwelo igdi. Para sako, an edipisyo sa pagkatindog kaini, komo "pidasong arkitektura" mayong halaga. An kahulogan kaini natama sana sa pagsabat sa paralibot igdi kaini, na may buhay asin liwanag."
- Juha Leiviskä
Mga gawad
Si Leiviskä ginibong myembro kan Royal Swedish Academy of Fine Arts kan 1991. Kan 1992 nagawadan siya kan Pro Finlandia Medal of the Order of the Lion of Finland, asin nanombrahan na 'Artist Professor' kan Pinlandes na Presidente. Kan 1994 siya ginibong Honorary Fellow of the American Institute of Architects asin ginawadan kan Prince Eugen Medal sa parehong taon. Siya nagawadan kan prestihiyosong Carlsberg Prize sa arkitektura kan 1995. Kan 1997 si Leiviskä nag'arpg ki Alvar Aalto asin Reima Pietilä sa pagigin myembro arkitektural kan Academy of Finland - na nangyari nabadoan siya kan titulong Akateemikko (Akademiko). Kan 2008 siya nagawadan naman kan internasyonal na Antonio Feltrinelli Prize kan Accademia Nazionale dei Lincei, asin siring man kan RIBA International Fellowship. Kan 2020 si Juha Leiviskä nagawadan kan The Daylight Award sa Arkitektura, para sa saiyang trabaho sa arkitektura na nagmomostra kan pambihirang abilidad na gibohon an liwanag nin aldaw integral na elemento sa mga edipisyo.
Kuwaw
An kuwaw (Ingles: owl; Tagalog: kuwago) sarong klase nin gamgam na pambanggi kun nagdadakop para magkakan nin mga kino tapos iba pang saradit na mga gamgam.
Malinao
An Malinao sarong ikalimang klaseng banwaan sa probinsya kan Albay, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo. thumb|274x274px|Hispanikong sementeryo kan Malinao Susog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Mga barangay
Nababangâ an Malinao sa 29 barangay, 12 kaini namumugtak sa kalangkawan, 13 sa kapatagan asin 4 sa baybayon. Duwampulo may lima sa mga barangay kaini rural an kamugtakan mantang urban an natatadang 4.
• Awang
• Bagatangki
• Bariw
• Baybay
• Bulang
• Burabod
• Cabunturan
• Estancia
Tataramon na Tontemboano
An Tontemboan saróng tataramon na Austronesyo na pigtataram sa norteng Sulawesi, Indonesya. Saró ining tataramon na Minahasan na saróng sub-grupo kan mga tataramon na Filipino.
Malinao
Mga barangay
• Jonop
Tataramon na Tontemboano
An iba pang pangaran asin diyalektos na pangaran, iyo an: "Makela'i-Maotow, Makelai, Matana'i-Maore', Matanai, Pakewa, Sonder, Tompakewa, Tompaso, Tountemboan."
Malinao
Mga barangay
• Labnig
Tataramon na Tontemboano
Paggamit
Hanggan sa ngunyan na 2013, pigtatantyang mga 100,000 katawo an nagtataram kan tataramon, alagad dae ining gayóng naipasa sa mga akí. Piggagamit pa ini sa mga lugar na nakapalibót sa Langoan, Sonder, Suluun asin sa Amurang. Pig'asembleya an dokumentasyon kan naturáng tataramon kan mga misionaryo, mga siglo na an nakakaagi na kaano'ano na inaccessible sa mga parataram nin Tontemboan, bilan nakasurat ini sa tataramon na Olandes. Kan 2013, nag'organisa an Endangered Language Alliance nin mga seryo kan mga event nin tataramon na Tontemboan sa Syudad nin Nueva York.
Kan 1907, pigpublikar ni Firma P.W.M Trap, Leiden, Holland an Bibliya sa tataramon na Tontemboan. Pigliwát ini ni M. Adriani-Gunning asin ni J. Regar.
Liston nin retrato
An liston nin retrato sarong pamugol sa paralibot kan sarong retrato o pintura ngarig ini dai maraot, orog na mapagayon o mata'wan na mas marhay na hitsura o ngane madali an pagdispley kaini.
Konstruksyon
An liston kaiba an pantukod kaini, nataong proteksyon kan atubangan asin pinapaorog an gayon kaini sa arte. Huli kaini, nahaloy sa marhay na kamugtakan sa halawig na panahon. An atubangan kan retrato may silag na salming sa pagtahob kaini tangarig dai maalpogan, mamu'singan o maatian. Ngani dai direkta magduta sa salming na silag ta pwede dumukot ini asin magpa'kit kun tatangkason sakali, sinusuknongan nin karton sa pag'ultan kan mismong retrato asin silag na salming pero tinatabas syempre na bwelo mahiling an retrato o pintura. Sa likod man kan retrato hinahapinan man nin karton, tela o plastik sa dugang na proteksyon kan likod kaini.
An liston pwede inuukitan na dekorasyon sa orog na pagsamno kaini o maghitsurang maarte. An pagsu'lot kan retrato sa liston taro-tangkas man ta kun maisipan gamiton sa ibang retrato.
Malinao
Mga barangay
• Libod
• Malolos
• Matalipni
• Ogob
• Pawa
• Payahan
• Poblacion
• Bagumbayan
• Quinarabasahan
• Santa Elena
• Soa
• Tagoytoy
• Tanawan
• Tuliw
Mga tataramon kan Filipinas
Sarô an Filipinas sa mga nacion na igwang may pinakadakol na tataramon sa bilog na kinàban. Afuera sa nacional na tataramon na Filipino, na kaiba sa labing sangribong katutubong mga tataramon. An nacion na Filipinas, pigtataram man an tataramon na dayuhan arog kan mga tataramon na Ingles, Mandarin, Fookien, Kantones, Koreano, Kastila o Español, asin an tataramon na Arabe.
Igwang lampas 170 na mga tataramon sa Filipinas. Haros gabos kaini kabali sa familia nin tataramon na Austronesyo. An mga ini, grupo nin mga tataramon na piggagamit kan mga tawo hale sa Rawis kan Malay sangkod sa mga warak-warak na isla kan teritoriongPolinesya sa Kadagatang Pacifico. Pigtatatyang ini an igwang pinakadakulang familia nin tataramon sa buong kinában. Alagad mas dakol na tataramon kan familiang ini an kabalí, diit lang an bilang kan panggabusan nin mga tawong naggagamit kaini.
Nacional na tataramon kan Filipinas
Segun sa Constitucion kan nacion na Filipinas:
Mga Katutubong mga Tataramon
Igwang 12 na mga katutubong tataramon na dae mababá sa saróng milyon nin nativong mga parataram:
Saró o dakol kan mga ini pigtataram nin nativo kan dakol sa 90% kan populacion.
Pig-identificar ni Robert Blust an sub-familia nin tataramon na Filipino kabalé an mga tataramon kan norteng Sulawesi asin an tataramon na Yami kan nacion na Taiwan, alagad dae pig'bale an mga tataramon na Sama–Bajaw kan kaiislahan nin Tawi-Tawi, iyo man an mag-agom na mga tataramon na Norteng Borneano na pigtataram sa sur kan Palawan.
An Eskayano saró sa mga artificial auxiliary language na piggibó bilan pagkakaugwá nin kabihasnán an nacion na Bohol sa pagkatapos kan Gerang Filipino–Amerikano. Piggagamit ini kan mga 500 na katawo.
Kaliwanagan kan sarô sa sarô
An pagkakaiba sa pagitan kan mga tataramon, kayang mailing sa mga minasunod na mga dakitaramon kan Nacional na mga :
Kaibhan nin mga dialectos
An numero kan kaibhan nin mga dialectos nag-iiba hale sa tataramon paduman sa tataramon. An mga tataramon arog kan Tagalog, Kapampangan asin Pangasinan visto sa saindang napakamoderatong kaibhan nin mga dialectos.
An mga tataramon kan Region Bikol, mantang, igwang pinakakaibhan nin mga dialectos. May mga ciudad asin mga banwaan kun saen igwang sadiri mga dialectos asin kaibhan. Sa ibabâ an pangungulay na "Haloy ka duman sa saod?" Pigsalin sa iba-ibang mga variedad kan Bikol. An dakitaramon sinundan kan dialectos asin katumbas na tataramon, asin mga ciudad/banwaan kan Bikol kun saen ini pigtataram. An pampurit na dakitaramon iyo an Tagalog.
An 2010 na Pagmamarca kan UNESCO
An Endangered o namemeligro asin puho'ng mga tataramon sa Filipinas, pigbased sa pigluwas na 3rd world volume kan UNESCO kan taon na 2010.
Degree of endangerment (Estandarteng UNESCO)
Oas
An Oas sarong segunda klaseng banwaan sa provincia kan Albay, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo.
Tubajon
An Tubajon sarong ikalimang klase banwaan na namumugtak sa probinsya nin Dinagat Islands, Filipinas. Igwa ining sukol na 90.00 kilometro kwadrado na kadagaan asin namumugtak sa solong distrito. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Oas
Susog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Tubajon
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Austronesyo (klaripikasyon)
An Austronesyo pwedeng minatukoy sa:
Tubajon
Mga barangay
Nababanga a Tubajon sa 9 na mga barangay.
Pio Duran
An Pio Duran sarong ikatolong klaseng banwaan sa provincia kan Albay, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo.
Oas
Mga barangay
Nababanga an Oas sa 52 barangay.
Pio Duran
Susog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Mga barangay
Nababanga an Pio Duran sa 33 barangay.
Catalão
An Catalão ciudad nin estado nin Goiás, Brasil. Segun sa sensus kan 2007, igwang 75.623 katawo.
Fredrika Bremer
Si Fredrika Bremer (17 Agosto 1801 - 31 Disyembre 1865) sarong Suecong parasurat asin feministang repormista. An saiyang Sketches of Everyday Life popular na marhay sa Britania asin Estados Unidos durante kan 1840s asin 1850s asin sya pigtampad sa Suecong si Jane Austen, na nagdara sa nobela na magin prominente sa mga babasahon na Sueco. Sa paghinanapos kan saiyang ika-30, nakimahirak sya ki Hadeng Charles XIV na mag - administrar sa pakikigera kan saiyang tugang; sa saiyang 50, an saiyang nobelang Hertha nagpahiro sa sarong sosyal na mobimyento na nagtao sa gabos na daing agom na babaeng Sueco nin legal na mayorya sa edad na 25 asin inistablisar na Högrinneseriet, an inot na babaying iskwelahan sa Sweden. Nainspirar man kaiyan si Sophie Adlersparre na punan an pagpublikar kan Home Review, an magasin sa Sweden manunungod sa mga babayi. Kan 1884, sya an nagin ngaran kan Fredrika Bremer Asociation, an organisasyon kan mga deretsos kan inot na mga babae sa Sweden.
Mga Gibo
too|nakakawadro
Nueva Caceres Heritage Movement
An Nueva Caceres Heritage Movement, Inc. (NCHMI) sarong organisasyon kultural na naka-base sa Syudad nin Naga. Katuyohan kaini na pangatamanan an pamanang-yaman kan Kabikolan asin panginotan an pagtulod kan pagpangataman, pagpadanay asin pagsulit kan mga pamanang istruktura asin lugar siring man kulturang pamana sa syudad sagkod pagtaraid na komunidad.
Pagpoon kan organisasyon
Kan 2013, an Centro Naga Business Club (CNBC), United Architects of the Philippines (UAP) Camarines Sur Chapter asin Sumaro Bikolnon nagpadrino kan tulong aldaw na seminar-worksyap sa Akta Republika Blg. 10006 o an National Heritage Act of 2009. Sa ikaduwang aldaw kan seminar-worksyap, ginibo an pagbungsod kan libro ni Danilo Madrid Gerona na igwa nin titulong La Ciudad de Nueva Caceres: the Rise of the Sixteenth Century Spanish City. An mga myembro kan tulong organisasyon na ini asin nagkapirang partisipante kan seminar-worksyap nagtiripon asin nagmukna nin sarong grupo na matulod sa pagpangataman kan pamanang kultural sa Kabikolan.
Napili bilang hunta direktiba kan organisasyon iyo sinda Rosa Pilar D. de Guzman kan CNBC bilang Tagapamayo, Fr. Nunilo Bancaso, Jr., Ramon Olaño, Jr. kan Sumaro Bikolnon, Danilo Gerona, DC Nathan Sergio, Badette F. Roco, Architect Oliver V. Gulapa, Architect Josenia B. Merencilla, Sor Soledad F. Espaldon, D.C., Simeon DL. Bonacua, asin J. Antonio Amparado.
Inot na pinamayohan an organisasyon kan minasunod na opisyal:
Mga aktibidad asin proyekto
Saro an organisasyon sa mga nagtulod kan selebrasyon kan Philippine-Spanish Friendship Day siring man kan Ika-150ng Taon nin Kaaldawan ni Jose Maria Panganiban sa Syudad nin Naga.
Kan Abril 30, 2015, sa enot na anibersaryo kani, an kasararoan nagbunsod kan Premyo Bahandi para sa Arte asin Kultura asin an pinakaenot na ginawaran kan Papremyo iyo si Abogado Gualberto Cea Manlagnit bilang saro sa pinakamahusay na pararawitdawit sa lenggwaheng Bikol, bilang pintor, peryodista, asin kaggibo kan 3-tomo na diksyunaryong Ingles-Bikol.
An kaayonan igot man ipigtutulod an pag'kurit palaen kan lugar sa syudad nin Naga na Lumang Sentro bilang Heritage District o Distrito Pamana sa pagtubod na dapat masaray an lugar na pano nin pagromdom kan mga nakaaging panahon na pagsasalingoyon ngapit kan kapag'araking maarabot.
Dinastiyang Deva (Saketa)
thumb|An Dhanadeva-Ayodhya inskripsiyon, Ika-1 siglo BCE. thumb|Sensilyo kan tagapagpadalagan na si Muladeva, gibo sa Ayodhya, Kosala. Obv: Muladevasa, elepante.dahon asin halas.
An Dinastiyang Deva kan Saketa, sarong dinastiya kan mga hade na namuno sa syudad kan Ayodhya, Kosala, sa India poon kan ika-2 siglo BCE hasta ika-1 siglo BCE.
Historiyang Politikal
Limang hade kan Deva an mahihiling sa saindang mga sensilyo: Mula-deva, Vayu-deva, Vishakha-deva, Patha-deva, and Dhana-deva. Asin sarong hade man pinatotoohan kan saron ika-1 siglo BCE Inskripsiyong Ayodhya kan saiyang aki na si Dhanadeva.
Pagkatapos kan pagkadaog kan Emperyong Maurya, an Saketa (modernong Ayodhya) masasabing napasairarom kan tagapagpadalagan na hali sa Shunga na si Pushyamitra. Saro sa mga interpretasyon kan mga inskripsiyon ni Dhanadeva nagsasabi na si Pushyamitra itinalaga bilang gobernador kan Saketa. Huli igdi, masasabi na an mga Devas namuno bilang mga vassal kan Shunga. Igwa man ibang interpretasyon na nagsasabi na an mga Deva, namuno nin may soberanya asin kinonsiderar an saindang mga sadiri na lehitimong tagapagmana kan mga Shunga.
An Yuga Purana sinambit an Saketa bilang istaran kan gobernador, asin pinaliwanag ini na inatake kan mga pwersang Griyego, Mathuras asin Panchalas. An Patanjali's commentary sa Panini nagiistorya man kan Griyegong pagsakop sa Saketa. An Yuga Purana nagsasabi na an Saketa pinamunuan nin pitong makapangyarihan na hade pagkatpos na maghali an mga Griyego. An Vayu Purana asin an Brahmanda Purana nagsasbi na an pitong makapangyarihan na mha hade nagpadalagan sa kapitolyo kan Kosala. An mga hade na ini pareho kan mga hade sa Deva: Si Dhanadeva pinabisto bilang hade kan Kosalsa (Kosaladhipati) sa saiyang inskripsiyon.
An Dinastiyang Deva niribayan kan Dinastiyang Datta sa katapusan kan ika-1 siglo BCE, na niribayan man kan Dinastiyang Mitra kan ika-1 asin ika-2 siglo CE, na nagpadalagan man kan Mathura. Sinasabi na an mga Indo-Scythian Northern Satraps an nagribay sa mga lokal na mga hade, hanggang sa pag-abot kan Emperyong Kushan.
Mga Hade
Base sa identipikasyon ni Mitradeva bilang hade kan Deva, si Hans T. Bakker, nagtao nin lista kan mga hade kan Deva:
1980
An 1980 sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.
Moises Padilla
An Moises Padilla sarong ikatulong klaseng banwaan na namumugtak sa probinsya nin Negros Occidental, Filipinas. Igwa ining sukol na 144.10 kilometro kwadrado na kadagaan asin namumugtak sa ikatulong distrito. An designadong zip code kaini iyo.
Susog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Baga (anatomiya)
An baga (Ingles: lung) iyo an organong ginagamit sa paghangos kan mga hayop na ayre an giniginhawa, kaiba na diyan an tawo, magkapirang sira asin mga atol. Sa mga mammal asin mas halangkaw na pormang-buhay, an duwang baga nakakaag harani sa talodtod, sa duwang gilid kan puso.
Alkalde kan Syudad nin Naga
An mga alkade kan Syudad nin Naga iyo an mga hefe ehekutibo kan syudad poon Mayo 14, 1945 kan an Konseho Municipal mareorganisar sa paagi kan inisyatibo kan Philippine Civil Affairs Unit kan 8th United States Army.
Baligang
right|thumb|200px|An tinanom na balîgang
An balì'gang (Syzgium curranii) sarong klaseng tinanom na nagkakahoy, nalangkaw mga siyam na metro o sobra pa. An bunga kaini porongot, birilogbilogon, mga 20 mm an diametro, asin nagkokolor mairom na pula, minsan lila, hanggan itom kun tirom na, tanda na hirinog na. An hinog kaini mahamis-hamis na masarosakrot asin mahamyo. Apod pa man kaini igdi sa Kabikolan, malu'gang o amhi'.
Nathan Sergio
Si David Casper Nathan Sergio (gikan Buhi, Camarines Sur) sarong Bikolanong politiko, tagahiro pankultura asin kag-resibe nin Disabled Filipino of the Year Award. Nagtapos siya nin sekondarya kan 1984 asin kolehiyo sa Ateneo de Naga kan 1988. Kan parehong taon, napili siya bilang City Youth Mayor.
Si Sergio naelihir bilang konsehal kan Syudad nin Naga kan 2007, 2010 asin 2013. Saiyang itinulod an pagkamukna kan opisina para sa mga may kakundian, an Persons with Disabilities Affairs Office (PDAO) na nagdara nin mga programa asin asistensya para sa mga PWDs asin senior citizen. Saiya man na ibinusol an pagkakaigwa kan Naga City Blood Council na saiyang pinamayohan sagkod 2015. Ini nagawadan kan National Sandugo Award nin tulong beses.
Baligang
An tinanom na ini tal na tubo sa Filipinas, orog na igdi sa ronang Bicol. Sa ibang rona inaapod man ining lipote, bahag o igot.
Nathan Sergio
Kan 2011, saro si Sergio sa mga minidbid kan Gawad Apolinario Mabini, sarong program kan Foundation for the Rehabilitation of the Disabled (PFRD) na nag-oonra sa mga tawong may kakundian na naglataw sa saindang piniling karera. Ganador man siya nin Dangal ng Bayan Award hali sa Komisyon sa Serbisyo Publiko siring man kag-ako kan Public Servant of the Year Award hali sa Kilosbayan Foundation asin GMA-7 Foundation.
Baga (anatomiya)
An mga baga mayormente nagdadara nin oksiheno hale sa atmospera pasiring sa dalaydayan nin dugo asin pagpaluwas kaini kan carbon dioxide hale sa dalaydayan-dugo paluwas sa atmospera. An paribayribay kan mga gas na ini huli sa dakul na tarakodtakod na selula na nagpoporma nin milyon na pirinong mga mahimpis na air sac, na ini inapod na alveoli.
Nathan Sergio
Myembro siya kan Sumaro Bikolnon asin bise presidente kan Nueva Caceres Heritage Movement kun sain saiyang itinulod sa konseho an nagkapirang mga aktibidad asin proyekto dapit sa pagpapahalaga sa kultura asin historya kan Bikol siring kan pagselebrar kan Philippine-Spanish Friendship Day asin Ika-150ng Taon nin Kaaldawan ni Jose Maria Panganiban sa Syudad nin Naga.
Thiago Martins
thumb|si Thiago Martins sa kawat Si Thiago Martins (Rio de Janeiro, Agosto 18, 1988) sarong Brasilianong aktor.
2012 Gawad Obrang Literaturang Bikolnon (Abril)
thumb|right|300px|Banggi kan Inot na GOLB An inot na Gawad Obrang Literaturang Bikolnon para sa bulan nin Abril ginibo kan Abril 17, 2012 sa Sosimo Restobar sa Abenida nin Magsaysay, Syudad nin Naga, Bikol. Igwa ini nin duwang kategorya kabilang an Rawitdawit asin Saysay.
Ginawadan nin pagmidbid bilang Pinakamatanos na Rawitdawit an Via Crucis ni Jomark Baynado kan Baao, Camarines Sur asin Biernes Santo ni Niño Manaog kan Tinambac, Camarines Sur. Para sa kategoryang Saysay, ginawadan an Ultimo na Tagdo san mga Luha ni Rodel Añosa kan Aroroy, Masbate.
Kadungan an okasyon kan ikaduwang anibersaryo kan Parasurat Bikolnon asin bisita kan banggi an Kaboronyugan Cultural Group.
Dinastiyang Deva
An Dinastiyang Deva (c. ika-12 – 13 siglo) sarong dinastiyang Hindu na magpoon sa rehiyong Bengal kan subkontinenteng Indiano. An dinastiya pinadalagan kan sirangang Bengal pagkatapos kan Dinastiyang Sena. An kapitolyo kan dinastiya, Bikrampur, sa ngunyan Distrito kan Munshiganj kan Banglades.
Ang dinastiyang Hindu Vaishnava naiiba sa nainot na Budistang Dabnyawatti dinastiya kan (ika-8 hanggang ika-9 na siglo) kan Samatata, an kapitolyo Danyawatti. Apat na tagapadalagan kan dinastiya an nabisto hali sa mga inskripsiyon: Shantideva, Viradeva, Anandadeva and Bhavadeva.
An paghade kan mga Deva sarong peryodo nin katoninongan, kauswagan asin pagtalubo, asin inaapod na "Golden Age".
Mga Hade
An mga primerong ginikanan kan historiya kan dinastiyang ini iyo an tulong kobreng inskripsiyon kan Damodaradeva pinaluwas kan mga taon na 1156, 1158 asin 1165 sa Panahon kan Saka, an pang-apat, pang-anom asin pang-treseng taon kan saiyang pagiging hade. An inot na tagapagpadalagan kan dinastiyang ini si Purushottamadeva, hali sa pagiging pinuno kan tribo (garamani). An saiyang aki na si Madhumathana o Madhusudanadeva, an inot na independenteng tagapamuno kan dinastiyang ini, nakakua kan titulong nripati. Sinundan man kan saiyang aki na si Vasudeva, asin si Vasudeva sinundan man kan saiyang aki na si Damodaradeva. Si Damodaradeva (namuno kan 1231-12-43) an pinakamakapangyarihan na tagapadalagan kan dinastiyang ini. Igwa siyang titulo na Ariraja-Chanura-Madhava-Sakala-Bhupati-Chakravarti. An mga ebidensiyang inskripsyonal nagpapahiling na ang kahadean na ini nag-abot pa sa presenteng panahon sa rehiyon kan Comilla-Noakhali-Chittagong. Si Ariraja-Danuja-Madhava Dasharathadeva, sarong modernong tagapadalagan pinalwaig an pigsasakopan hanggang Bikrampur asin ini ginibong kapitolyo.
Girok (programa)
An Girok sarong programa na sarong banggi nin mga rawitdawit na erotika kan Kabulig Bikol. An programa sa sarong pamanggi igwa nin katuyohan na makalikom nin pondo para sa kawsa kan reorganisadong organisasyon. Ginibo ini kan Oktobre 27, 2012 sa Señor Avelino’s sa Abenidang Bagumbayan, Syudad nin Naga.
Linog
300px|right|thumb|An talâ kan agi nin episentro sa kinàban An linog (Ingles: earthquake) saróng pangyayári na resulta kan biglâ na pagsulwák kan nasáray na enerhiya sa irárom kan dagâ asín iní nagdadará nin seismikong alon. An siring na pagalon-alon kan dagâ minadará nin pagkarápak kan mga edipisyo sa mahíwas na lugar asín pagkawarâ kan buhay nin dakól na tawo. An pansukol sa kusóg kan linog iyó an seismometro. Sa eskala kan Richter, an magnitud na 3 o pababà pa, daí pa naririsá, alágad an magnitud na 7 minamate na gayo. An intensidad kan pagyogyóg sinusúkol man sa eskalang Mercalli.
Sa ibábaw kan dagâ, an mga linog namamate sa hayág na pagkunogkunog kan mismong dagâ o an pagkabungkál kainí. Kun an dakúlang episentro kan linog yaon sa lawód, an katugkádan kan dagat nasapò nin hustong pag-alsa na naresulta sa dolnop (Ingles, tsunami). An pagyogyóg huli sa linog pwede man magkawsa nin pagrásay asín minsán nin pagtúga kan bulkan.
Sa henerikong sentido, an taramon na linog iyó an naglaladáwan nin seismikong pangyayári, magin man iyán natural na penomena o gibogíbo nin tawo, na naresulta sa mga seismikonmg alon. An linog paratì bunga nin pagbarana' sa geologicong fault alágad pwede man mangyári huli sa nuklear na pagpaputók, sa makusóg na pagrásay o pagparadinamita sa irárom.
An pinònan nin enot na paggaták iyó iyán an inapód na focus o hiposentro. An termino na episentro tinotomóy an natotongdán sa ibábaw kan dagâ kan si hiposentro.
Joseph Smith, Jr.
right|thumb|180px|Si Joseph Smith, Jr. Si Joseph Smith, Jr. (Disyembre 23, 1805 – Hunyo 27, 1844) iyo an kagtugdas kan An Simbahan ni Jesucristo nin Mga Banal sa mga Huring Aldaw (Ingles: The Church of Jesus Christ of Latter-Day Saints), na sarong mahalagang relihiyosong kongregasyon na bantog man komo Mormonismo. Siya man saro sa mga nabantog na pulitiko kan mga-1830 asin 1840.
Si Joseph Smith, Jr. iyo man an nagsalin kan Libro ni Mormon na gikan sa orihinal na pagkasurat sa lingguwaheng konsistido nin kaaraman kan mga Hudiyo asin Ehipsiyano (1 Nephi 1:1) iyo an panulok-gapo kan An Simbahan ni Jesucristo nin mga Banal sa mga Huring Aldaw asin iyo an nagin nagsirbeng sandigan nin pagtubod kan gabos na mga miyembro kan Simbahan.
Mga tataramon na Sama-Bajaw
An mga tataramon na Sama-Bajaw sarong mabansay na pigtugdas na grupo nin mga tataramon na tinataram kan mga tawo nin Bajau asin Sama kan Filipinas, Indonesya asin Malaysia. An mga ini pangenot na pigbabanggit sa Borneo asin sa kaiislahang Sulu na natatanga kan Borneo asin Mindanao.
Tataramon na Okolod
An Okolod, o Kolod, saróng tataramon na tinataram kan mga tawo nin Murut kan Borneo.
Qatar
right|thumb|250px|An bandera kan Qatar right|thumb|250px|An mapa na kun saen ipinapaheling an kinamomogtakan kan Qatar An Estado nin Qatar sarong emiratong Arabo sa Tangang Subangan na laklak niya an sadit na Qatar Peninsula sa may norte-subangan na parte kan mas darodakula na Arabong Peninsula. Napapagdolonan siya kan Saudi Arabia sa may habagatan, an iba nang parte niya nalilikosan kan Golpo Persiko. Sarong mayaman sa asayti, an Qatar iyo an may ika-2ng pinakahalangkaw na GDP ( halaga kan total na produktong nagigibo sa laog kan nasyon) per capita.
Kan ika - 21 siglo, si Qatar nagluwas bilang sarong mahalagang kapangyarihan sa kinaban nin Arabo huli sa kayamanan asin kwarta kaini. Huli sa kadakulaan kaini, an Qatar may impluwensa sa kinaban, asin namidbid bilang sarong kapangyarihan may sinasabi sa Tangang Subangan.
Reima asin Raili Pietilä
Si Frans Reima Ilmari Pietilä (25 Agosto 1923 – 26 Agosto 1993) sarong Pines arkitekto asin teoriko. Ginibo niya kadakulan kan trabaho niya na katuwang an saiyang agom na si Raili Pietilä (Raili Inkeri Marjatta née Paatelainen, 15 Agosto 1926 – 16 Mayo 2021 ); pakalihis 1963 gabos na trabaho ninda opisyalmente pigkredito sa mag'agom na sinda "Raili asin Reima Pietilä". Si Reima Pietilä sarong propesor sa arkitektura sa University of Oulu poon 1973 sundo' 1979.
1st Dama Nin Tataramon Open Invitational
An 1st Dama Nin Tataramon Open Invitational iyo an pinakainot na karawat kan Dama Nin Tataramon na bukas sa mga parakawat na may edad 18 anyos pataas, mga eskwela sa kolehiyo asin sekondarya sa Syudad nin Naga asin Camarines Sur maliban sa ikalimang distrito kaini.
1234 Shille Hodi
An "1234 Shille Hodi" sarong kantaong Kannada na pigbuo ninda Puneeth Rajkumar, asin Rashmika. Gikan ini sa pelikulang Anjani Putra na kaiba sinda Rajkumar asin Rashmika Mandanna. Yaon man si Hariprriya sa kanta.
1st Dama Nin Tataramon Open Invitational
Ginigibo ini sa Komentarista Cafe, sa abenida nin Mayon, Syudad nin Naga.
Open Category
Kabali sa kategoryang bukas sa gabos iyo sinda:
College Category
Kabali sa kategoryang bukas sa mga eskwela sa kolehiyo iyo sinda:
High School Category
Kabali sa kategoryang bukas sa mga eskwela sa sekondarya iyo sinda:
Wenceslao Retana
Namundag siya sa probinsya nin Madrid sa lugar na inapod Boadilla del Monte kan taon 1862. Nag'adal siya na magin sarong inhinyero militar duman sa Guadalajara.
Dangan kaidto nagin siyang halangkaw na opisyal sa Ministerio de la Gobernacion. Kan taon 1884 natoka siya sa Filipinas komo sarong opisyal sa pinansya sa Batangas.
Naagom niya si Dona Adela Ramirez de Arellano, aki nin sarong distinguidong pamilya sa Manila. An mag'agom nagkaigwa nin walong aki, apat na babae, apat man na lalake. Saro sa aki niya iyo si Alvaro Retana, na ngapit nagin bantogan na baklang parasurat sa Espanya.
Siya nagsurat manongod haros gabos na aspeto kan buhay Pilipino, magin man sa pulitika, relihiyon, arte asin kultura. Mala ta arog kahiwas an saiyang adal, an kabantogan niya lakop nanggad sa kinaban na sinasabi gayod segunda sana ki Ferdinand Blumentritt. Kan Oktubre 13, 1922 naako siya bilang kaapil sa Real Academica de Historia. Sa saiyang kayaman na buhay, nagin pa siyang diputado sa Espanyol na Cortes, hepe kan polisya sa Barcelona, asin gobernador sibil nin duwang probinsya sa Espanya.
Robert Ripley
right|thumb|250px|Si Robert Ripley right|thumb|200px|An Ripley's Believe It or Not Odditorium sa Hollywood, Estados Unidos
Si Robert LeRoy Ripley (Desyembre 25, 1890 – Mayo 27, 1949) sarong Amerikanong kartonista, negosyante asin nobatong antropologo na iyo an nagmukna kan bantogan na maray na pasale, an Ripley's Believe It or Not!, na pinapaluwas sa seryeng publikasyon sa mga peryodiko, sa radyo asin telebisyon asin ini nagtatampok kan mga haros dai makatubod, pambihira asin naiibang mga pangyayari, mga bagay asin insidente na nadudukayan sa manlaenlaen na parte kan kinaban.