cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Siyensyang pangsosyedad
thumb|251x251px|Suanoy na sensus asin surbey na minatao nin demograpikong datos An siyensyang pangsosyedad (Ingles: social science; Aleman: sozialwissenschaft; Kastila, Portuges: ciencias sociales) iyo sarong grupo nin mga disiplinang akademiko na pinag-aadalan an mga aspekto nin tawo sa kinaban. Minarayo an mga ini gikan sa mga arte asin humanidades asin imbes, minataong-duon sa paggamit nin siyentipikong paagi asin mahigot na mga basehan nin ebidensiya sa pag-adal nin sankatawohan, kabali an mga paaging nabibilang asin paaging pangkarakter.
Inaapod minsan bilang mga malulumoy na siyensya an mga siyensyang pangsosyedad, sa pag-adal nin parehong inter-subhektibo asin obhektibo o aspetong istraktura kan sosyedad. Kabaliktadan ini sa mga matatagas na siyensya na pupuwedeng eksklusibong dapit sa obhektibong aspeto nin kapalibotan.
Mahihiling an mga eksperto sa siyensyang pangsosyedad sa pag-adal asin pag-teoriya manungod sa parehong pinagsalak asin indibidwal na mga kaugalian.
Bungang-saldang
An 'bungang-saldang resulta kan sobrang pagbalad sa saldang. Apektado kaini iyo an buhay na tisyu siring kan kublit na nadadangdang kumbaga sa radiasyon ultraviolet naghahale mismo sa saldang. Sintomas kaini sa mga tawo asin mga hayop iyo an namumulang kublit na maharatihit sa duta o sa hapros, makulog, asin pati may dara pang pagkaribong namamamate kan nanganganaan sa pagkabalad. Sa labis na pagkabalad sa saldang pwedeng magtaong peligro sa buhay. An bakong masyadong pagkabalad maresulta sana sa sinasabing suntan o "pangingitom" kan kublit.
Pangana' na radiasyon sa ultraviolet iyo an primeramenteng kawsa kan mga ludog sa kublit na totoo bako man madarang peligro. Pantahob sa saldang asin proteksyon sa kublit iyo an pang'ulang sa posiblerng kanser nin kublit. An pagsu'lot nin bado asin kupya' iyo an simpleng gamit pamproteksyon sa bungang-saldang. An bakong sobrang pagbalad natao man nin proteksyon sa sunod na pagkabalad huli ta nadagdagan kan inaapod na melanin, na nasagang sa sobrang pagkasulo kan kublit.
Mga iba pang sintomas asin tandaan nin pagkabalad
Sa pagkasulo kan kublit dara sa pagbalad, iyo an pangtutubig kan mga ludog (nagliliptok), paggagatol, pagbabaklas kublit, hiras, kalentura, pantatakig, asin pagkawarang malay. Saro pa, nanginginit an parte kan kublit na nasulo sa balad saldang gibo kan konsentrasyon kan dugo sa prosesong pag'uumay kan nasulo. An pagkasulo kublit o bungang-saldang pwedeng pahamraw, o mahibog na pagkasulo kan kublit.
Genghis Khan
Si Genghis Khan ( c. 1162 – 18 August 1227),namundag sa pangaran na Temüjin, iyo an kagtogdas asin Dakulang Khan (emperador) kan Imperyong Mongol, na iyo an nagin dakulaon, largong imperyo sa lawig nin historya kan siya nagadan na.
Aïda Yazbeck
Si Sister Aïda Yazbeck sarong Katolikong madre na iyo an Direktor kan Al-Mouna Cultural Center sa N'Djaména, Chad. An saiyang trabaho nakatutok sa pag-edukar kan mga internasyunal asin domestikong mga grupo asin mga NGO manungod sa pag-iriwal sa tahaw kan pirang mga grupo sa nasyun kan Chad. Sa pagtukdo sa mga tawo manungod sa pagresolba kan iriwal, an saiyang organisasyon igwa nin katuyohan na maitulod an pagrespeto sa mga manlain-lain na kultural na grupo asin pagpabantog ak katuninongan sa manlain-lain na aspeto kan buhay.
Genghis Khan
Nagsakat siya sa poder paagi nin pagburunyog niya kan mga nomadikong tribu kan Norte-subangan nin Asya. Pakatogdas niya kan Imperyong Mongol asin naproklamang "Genghis Khan", ginibo niyang magsakyada kan haros kabiyoan kan Eurasia. Kabali igdi an pagsakyada sa Qara Khiytai, Caucasus, Imperyo Khwarezmid, Habagatan Xia asin an mga Dinastiyang Jin. Parati daa an mga kampanyang ini imbwelto an makuri asin daing herak na pagmasaker kan populasyon na sibilyan. Sa pagtapos kan saiyang buhay, an Imperyo Mongol sinasakop an haros gabos na rona kan Asya Sentral asin Tsina.
Pagsakop naka-unong asin nagpagantad man
An kontemporaryo asin modernong mga pagmasid kan pamomoon ni Genghis Khan naghahayag na an pananakop niya makuri an ratak na sinapo' sa mga teritoryong rinadas niya, mala ta grabeng pagpuho sa populasyon na nagdara pa nin labilabing kagutoman. An konserbatibong tantya mga apat na milyon na sibilyan (na sa iba ngani daa an nagkagaradan yaon sa pag'ultan nin 40 abot 60 milyon katawo) an binawian-buhay huli kan mga kampanya militar ni Genghis Khan. Sa kabaligtaran, buddhist Uyghurs kan kahadean nin Qocho, na nagkuyog na magharale sa imperyo nin Qara Khitai ta tugot nagin sindang mga sakop kan Mongol, an paghiling ninda ki Genghis Khan sarong liberador. Si Genghis Khan minimirar man na may pag'umaw sa mababasang kan mga kasuratan gikan sa amay na Renaissance huli ta siya an kagkawsa kan marikas na pagpalakop kan kultura, syensia asin teknolohiya sa Imperyong Mongol. Sa paghinapos kan saiyang buhay, an Imperyong Mongol nalaklakan an kahiwasan kan Sentral Asia asin an Tsina. Huli sa pambihirang abilidad niya sa pagpanakop paagi kan mga kampanya militar, si Genghis Khan hinihiling na iyo na siya an pinakadakulang konkistador sa bilog na panahon.
Aïda Yazbeck
Aktibismo
Si Sister Yazbeck asin an saiyang foundation nagtrabaho kaiba an mga grupo sa luwas kan Chad tangani na itulod an pagmidbid sa resolusyon sa pag-iiriwal. Kaiba kaini an Swiss Embassy in Chad dangan an Geneva Cordoba Foundation, na nagtabang na magtukdo sa mga tawohan kan Cultural Center na maintindihan an mga manlain-lain na klase nin iriwal dangan kun pano ini maresolbar nin matuninong.
Kan Abril 2020, si Sister Yazbeck nagtabang man sa paglaban sa COVID-19 pandemic. Kaiba an pira pang mga boluntaryo sa Cultural Center, si Yazbeck nagtabang magpanao nin hand sanitizer, inumon, asin face masks duman sa mga nangangaipuhan. Dugang pa, nagtabang man sya mag organisar nin kampanyang virtual awareness manungod sa pagkontrol kan epekto kan pandemya.
Penny Marshall
Si Carole Penny Marshall (The Bronx, Oktobre 15, 1943 – Los Angeles, Desyembre 17, 2018) dating sarong Amerikanong entertainer.
Allacapan
An Allacapan sarong ikaapat na klaseng banwaan sa provincia kan Cagayan, Filipinas. Igwa ining sukol na kilometro kwadrado. An designadong zip code kaini iyo.
Susog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Mga Barangay
Nababanga an Allacapan sa 27 barangay.
Montereale (Abruzzo)
thumb|mapa kan komyun kan Montereale An Montereale sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin L'Aquila sa rehiyon Abruzzo kan Italya.
Mandurriao, Iloilo
An Mandurriao sarô sa anóm na distrito kan Ciudad nin Iloilo, Filipinas. Nahahanggan iní kan Molo sa sur sagkod sulnopan, centro sa sur sagkod subangán, asin La Paz sa norte.
Fabio Mangone
Si Fabio Mangone (1587–1629) sarong Italyanong arkitekto.
Namundag sa Caravaggio, siya sarong estudyante ni Alessandro Bisnati, asin siya an nagsalida bilang arkitekto para sa Duomo nin Milan. Dangan kaidto siya nagin propesor sa arkitektura sa Accademia Ambrosiana.
Siya tinabangan ni Francesco Maria Richini asin kan iba pa sa paghirahay kan Biblioteca Ambrosiana, na nagpokus duman sa mahiwas asin klasikal na patyo (1608) kan Collegio Elvetico (ngonyan Archivio di Stato o arkibo nin estado), kinontrata ni kardinal Federico Borromeo. An duwang patyo napapalibotan nin dobleng kolumna. An surungan kaini nakompleto ni Richini. An eskultura sa surungan gibo ni Dionigi Bussola. Siya nagtrabaho man sa pagtapos kan simbahan nin San Sebastiano sa Milan.
Siya nagadan sa Milan
Pakawat Olimpiko sa Tig-init 2016
An Pakawat Olimpiko sa Tig-init 2016 na binibisto opisyalmente bilang Ika-XXXI Olimpyada, sarong pankinaban na patiribayan itinalaan na gibohon sa siyudad nin Rio de Janeiro, Brasil. Napili an lugar na ini bilang sityo kan Olimpiko kan Oktubre 2, 2009 sa Copenhagen, Denmark. Ini an enot na pangyari na an Olimpiko sa Tig-init ibubunsod sa kontinente nin Habagatan Amerika.
An Pakawat pormalmenteng nagpoon kan Agosto 5 asin matapos sa Agosto 21, 2016.
Sobra sa 11,000 atleta hale sa 206 na mga Komiteng Olimpiko Nasyonal, kabali an ngonyan pa sanang malaog an Kosovo asin Habagatan Sudan an mapartisipar. May 306 na pongpong nin mga medalya, an mga kawat tinatampok kan 28 Olimpikong isports, kaiba an rugby sevens asin golf, na idinugang kan Komite Internasyonal Olimpiko kan 2009. An mga sinisibotan na mga event mangyayari sa 33 na sityo kan siyudad nin Rio de Janeiro, asin sa 5 pang ibang mga siyudad kan Brasil, sa São Paulo (pinakadakulang syudad kan Brasil), Belo Horizonte, Salvador, Brasília (kabisera kan Brasil), asin sa Manaus.
Tataramon na Momogun
An Kimaragang (Marigang), Tobilung, asin Rungus, iyo an mga klase kan single na tataramon na Austronesyo sa Sabah, Malaysia. An tolóng mga klase, nagheheras nin katamtaman na mutual intelligibility. Dae ini nanúnúdan nin toltol kan mga akí sa pirang lugar.
An Minokok, saróng endonym kan Sugut Dusun. An lengguwahe ninda pwedeng magin diyalektos kan Rungus. An bilang ninda dae kaiba sa pigtatantyang populasyon na yaon sa tuo.
Central Bicol State University of Agriculture-Calabanga Campus
An Central Bicol State University of Agriculture - Calabanga Campus saro sa apat na campuses kan Central Bicol State University of Agriculture. Makukua ini sa Sta. Cruz, Calabanga, Camarines Sur. Igwa ining tulong kolehiyo: an Kolehiyo kan Edukasyon, Kolehiyo kan Arte asin Siyensiya, asin Kolehiyo kan Teknolohiya
Mga Kolehiyo
An Kolehiyo kan Edukasyon igwa nin duwang programa: an Bachelor of Secondary Education major sa English, Filipino saka Mathematics saka an Bachelor of Elementary Education.
He Jingtang
Si He Jingtang (namundag 1938 Dongguan) sarong Insik na arkitekto asin iyo an pamayo kan programa arkitektural sa eskwela nin arkitektura kan South China University of Technology na an trabaho iyo idtong mga sityo para sa wrestling asin badminton na giniribo sa 2008 Beijing Olympics asin man idtong pabilyon kan mga Tsino na minsan inaapod na "Korona nin Tsina" para sa Expo 2010 na ginibo sa Shanghai asin ngapit binuksan liwat sa China Art Museum. Si He pigdesenyo man an bagong kampus kan University of Macau na natapos kan 2013.
Central Bicol State University of Agriculture-Calabanga Campus
Mga Kolehiyo
An Kolehiyo kan Arte asin Siyensiya igwa nin apat na programa: an Bachelor of Arts in English Language, Bachelor of Science in Mathematics, Bachelor of Science in Environmental Science asin an Bachelor of Science in Fishery.
An Kolehiyo kan Teknolohiyang Pang-industriyal igwa nin duwang programa an Bachelor of Science in Technology major in Electrical Technology Electronic Technology,  Refrigeration and Airconditioning saka  Automotive Technology saka Bachelor of Science in Hospitality Management.
He Jingtang
Si He nagpartisipar sa 2016 na Venice Biennale of Architecture, sa sarong eksibit nginaranan na "PLACE, CULTURE, TIME He Jingtang: Desenyo sa Makuring Paghira kan Tsina”".
Caluya
An Caluya sarong ikaapat na klaseng banwaan kan probinsya nin Antique, Filipinas. Igwa ining sukol na kilometro kwadrado. An designadong zip code kaini iyo.
Susog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Mga Barangay
An Caluya nababanga sa 18 barangay.
Terricciola
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Pisa sa rehiyon Tuscany kan Italya.
Catriona Gray
Si Catriona Elisa Magnayon Gray (namundag 6 Enero 1994) sarong Filipina-Australyanong modelo, parakanta, beauty queen, aktres, television host, asin bantog sa pagigin titulado bilang Miss Universe 2018 na ginibo sa Bangkok, Thailand. Siya an ikaapat nang Filipina na guminana sa pageant na Miss Universe.
Edukasyon/Karera
Nag-adal siya sa Trinity Anglican School sa Cairns. Sa kolehiyo, nakua niya an Sertipiko sa Music Theory sa Berklee College of Music duman sa Boston, Massachusetts. Nakakua pa man siya nin Sertipiko sa Outdoor Recreation asin ranggong black belt sa Choi Kwang-Do martial arts. Siya nagi man parakanta sa sarong jazz band kan saiyang eskwelahan asin nagpapel man sa mga produksyon lokal kan Miss Saigon. Kan matapos niya sekondarya sa Australya, siya naghubo na sa Manila, Filipinas kun saen nagin siyang modelong pangkomersyal.
Sa presente, si Gray kailusyon an modelong Filipino-Amerikanong si Sam Milby. Dating kailusyon kaini an Filipino-Aleman na si Clint Bondad.
1827
An 1827 sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.
Llorente
An Llorente sarong ikatulong klaseng banwaan na namumugtak sa probinsya nin Eastern Samar, Filipinas. Igwa ining sukol nin 496.07 kilometro kwadrado kadagaan. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Pizzoli
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin L'Aquila sa rehiyon Abruzzo kan Italya.
Hamtic
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Almanaque la Panayana
An Almanaque la Panayana iyo an pinakagurangan na almanake sa Filipinas. Ipinapalagdâ iní kan Libreria y Imprenta La Panayana sa Iloilo, sarong imprentahan na tinugdás ni Mariano Perfecto. Nagpoon malagdâ ini kan taon 1906.
Dinará man iní ni Casimiro Perfecto sa Bikol kan taon 1921. An pigdaráng pangaran kainí iyó an Almanaque Calendariong Bicol na nagin Calendariong Bicol kan an nagpapalagdâ na kainí iyó an Cecilio Press pakagadán ni Casimiro Perfecto kan Enero 10, 1953.
Pescocostanzo
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin L'Aquila sa rehiyon Abruzzo kan Italya.
Santa Maria a Monte
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Pisa sa rehiyon Tuscany kan Italya.
Ilya Bondarenko
Si Ilya Yevgrafovich Bondarenko (Илья Евграфович Бондаренко; 1867–1947) sarong Russian-Unyon Sobyet arkitekto, historyador asin tagapreserbar, asin midbid komo tagatulod nin partikular na estilo kan Old Believers na arkitektura kan 1905-1917, na pigraramas an inaapod na arteng Northern Russian revival kan "Art Noveau".
Edukasyon asin kaamayi kan mga trabaho
Si Bondarenko nag'adal sa Moscow School of Painting, Sculpture and Architecture poon 1887 abot 1891 (klase ni Alexander Kaminsky), asin natapos kan edukasyon niya sa Zurich Polytechnikum kan 1894, dangan sa kompanyang Fyodor Schechtel kan (1895–1896). Siya naglibot sa bilog na Rusya kan mga 1890, nag'aadal kan mga tradisyonal na arkitektura sa Norte asin sa mga rona nin Volga.
Siya nakasaro sa mga artistang grupo ni Savva Mamontov asin ni Abramtsevo Colony; an mga koneksyon niyang ini iyo an nakatabang saiya sa pagkua kan saiyang mayor na proyekto - an pagtugdok kan mga pabilyon sa Russian Crafts duman sa Exposition Universelle (1900) sa Paris, katuwang si Konstantin Korovin. Ngapit si Bondarenko nagsarig na gayo kan dakul na mga proyekto niya igdi ki Abramtsevo na seramik. Siya mahusay sa inapod na Art Nouveau'ng pagdesenyong interior, asin ta nagsali siya sa 1902 Art Nouveau na eksibisyon ni Ivan Fomin. An saiyang estilo, impluwensyado ni Victor Vasnetsov asin kan kontemporaryong trabaho ni Sergey Solovyov, iyo an direktamentng bunga kan eskwelahan Abramtsevo, alagad may napapalaen na hagod kan tradisyon nin Old Believers asin hararom na pakaaram kan mga relikya ni Pskov asin ni Novgorod.
Old Believers na mga simbahan
Durante kan Rusong Rebolusyon nin 1905, an gobyerno hinale an pagbawal sa Old Believers, na tinutugot sainda sikyera na magtugdok sadiri nindang mga simbahan (bago Abril, 1905, pagsamba ginigibo sana sa magkapirang mga historikong lugar arog kan Sementeryo Rogozhskoye. An mga kongregasyon nagpatugdok nin  mga bagong proyekto. Si Bondarenko, midbid kan mga maimpluwensyang lioder sa komunidad, siya nakontratang arkitekto Belokrinitskaya Hierarchy. Kan 1907-1908 siya naggibo kan enot na simbahan nin Old Believers sa Moscow, sa Tokmakov Lane (para sa Pomorian Old-Orthodox na Simbahan). Ini nagkasurundan pa kan mga soimbahan sa Noginsk, Riga, Kashin, Orekhovo-Zuevo, tolo pang simbahan sa Moscow. Siya nagtrabaho man sa Simbahan nin Estado, asin saiyang nahaman an Shuya na Katedral kan 1912.
Mga paghingowa sa preserbasyon
Si Bondarenko kinukugos na gayo an klase nin Neoklasisismo kan Moscow, asin ta hararom nag';aadal kan estilo siring poon pa kan 1904. Sa partikular, saiyang nadukayan an mga orihinal na mga drowing ni Domenico Giliardi asin ni Afanasy Grigoriev (1913) asin ta saiyang pigpublikar an mga ini, dangan siya nagsurat kan enot na biograpiya ni Matvey Kazakov (1912).
Pakatapos kan Rusong Rebulosyon nin 1917 si Bondarenko, maski igwa siyang koneksyon sa simbahan, siya nakakuang pwesto sa sistema Sobyet- enot bilang namamahala kan museo sa Ufa (1919–1921), kun saen siya nagkaag nin enot na teatro asin enot na museo, (presenteng Mikhail Nesterov Museum; si Nesterov asin Bondarenko kawasa magka-ugos na magaramigo). Kan 1921, si Bondarenko nagbalik sa Moscow, asin nagtrabaho sa magkapirang mga institusyon Sobyet sagkod na siya nagadan kan 1947. Kan mga 1930, siya nagbalik sa arkitektura, na saiyang pigsibotan mga edipisyong historiko, arog kan pagpalakbang kan 1938 kan Bakhrushin Museum of Theatre asin an 1933 na pagpadakula kan Moscow Conservatory. Siya nagkapot bilang pamayong arkitekto kan Kamposanto Vagankovo, kan Mosenergo, asin naimbwelto bilang konsultant para sa mga lumang edipisyoso, kairiba na diyan an paghirahay 1938-1940 kan Saint Basil's Cathedral. An ultimong toka niya iyo an paghirahay kan ki Matvey Kazakov na Travel Palace sa Tver, na narugba kan Ikaduwang Gerang Pankinaban.
Santa Luce
thumb|Lago di Santa Luce An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Pisa sa rehiyon Tuscany kan Italya.
Santa Croce sull'Arno
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Pisa sa rehiyon Tuscany kan Italya.
1826
An 1826 sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.
Luciano P.R. Santiago
Si Luciano P.R. Santiago sarong Filipinong doktor sa Sikiatriya, sarong historyador, asin parasurat. An saiyang mga libro dapit sa historya, arte asin kultura kan Filipinas nag'ani nin mga premyo huli sa husay nin pakasurat. Si Dr. Santiago alumnus sa Unibersidad kan Pilipinas, sa Kolehiyo nin Medisina sa Manila. Pakagradwar niya, siya nagtraining pareho sa sikiatriya nin pang-aki asin panggurang sa Sheppard and Enoch Pratt Hospital duman sa Baltimore, Maryland asin  nagpraktis duman nin dai man mahaloy dangan nagbalik sa Filipinas asin siya nagin doktor sa Departamento nin Sikiatriya  sa The Medical City Hospital sa Siyudad nin Pasig. Alagad, huli ta may kabangkagan sa mga bagay dapit sa historya asin kultura, siya nagin agit-agitan na parasurat sa siring na mga interes.
Mga napalagda
(1973) 191 na pahina
Mga pagpipilang
Si Santiago nagkamit na nin magkapirang onra sa saiyang mga sinurat: :
Laua-an
An Laua-an sarong ikaapat na klaseng banwaan kan probinsya nin Antique., Filipinas. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Mga Barangay
An Laua-an nababanga sa 40 barangay.
Kalesa
thumb|Kalesa An kalesa (sa Bikol, inaapod man na karetela) sarong pampasaherong lunadan na goyod nin kabayo, o kun minsan damulag, na nauso sa Filipinas orog na kan panahon nin Kastila asin kaamayan kan tyempo Amerikano. An taramon na ini, na mas amay pang ginagamit sa panahon nin Kastila, naggikan sa Pranses na kataga, caleche na sa Iningles, calash.
Pinauso ini kan mga Kastila kan ika-18 siglo sa Filipinas komo sarong espesyal na modo nin trasportasyon na an mga Kastilang opisyales asin mga hiyanta (principales) sana an nakakayang maggamit huli sa kamahalan kan plete. Ngonyan, talagsad (bihira) nang gamiton sa mga tinampo kan mga syudad liban sa mga panturistang lugar asin sa mga baryo.
Hitsura
An kalesa garo tuwal na kariton kun dai nakasakbit sa kabayo. May duwang patoloy sa duwang gilid na iyo an tinatakodan kan sakal nin kabayo. Magian ining goyodon ta may duwang ruweda magka-ibong saka may duwang halabang tukawan na pwede matukawan nin apat katawo o kun sorosoan, pwede anom. Sa ibang desenyo an tukawan naka-kana' oyon sa kaha niya, sa iba pabalagbag ini. Sa enotan na tukawan na pabalagbag, nakatukaw an kutsero.
Kun an mga pasahero naroso' paenotan sinasabing sobsob an dalagan, kun naroso' sa hurihan, sinasabing tuwal an dalagan asin magabat goyodon kan kabayo. Kun sobra an gabat ngane, naaalsa pa an kabayo sa ayre.
Modo nin transportasyon
thumb|245x245px|Ibang hitsura kan kalesa nauso sa Europa asin AmerikaKan an kalesa nauso kan ika-18 siglo igdi sa Filipinas, panahon na kolonyal, nagin ini sarong popular na modo nin transportasyon, orog na bilang gamit na pankomersyo. Mga mayayaman asin mga ginoo arog kan mga ilustrado inuusar an kalesa sa pagbyahe asin paghakot nin paninda o bagahe sa mga hararaning lugar.
Dawa ngani nagin nang maipo an kalesa, mahihiling pa ini sa magkapirang lugar, sa Vigan asin sa Laoag na an mga hitsura arog pa kan lumang desensyo panahon nin Kastila. Sa Intramuros asin Binondo kan Manila medyo dakuldakul pa man an nagbabaraybasay. Siring man sa syudad kan Iligan, an kalesa may mga samno pa na pwedeng arkilahon sa pagpasyar. Sa syudad kan Naga, igdi sa Bicol, an kalesa makukua na sana sa banwaan kan Camaligan na mayo na ngane 20 an bilang asin an ruta pasiring sa kanto kan barangay Abella asin barangay Igualdad. An pakagibo kaini simple na sana alagad dakul pa man an pasahero ta sobra kabarato an plete, dos pesos kada byahe. Dai na tinutugotan na maglaog an kalesa sa mismong sentro bakong arog kan panahon na igwa pang mga kalesa sa barangay Dayangdang, barangay Tinago asin sa barangay kan Sabang.
Alagad sa syudad kan Tuguegarao an kalesa tinutugot pang makiramas sa trapik nin mga awtong pampasahero, pribadong kotse, bisikleta, dyipni, mga motorsiklo asin mga trak.
Rawitdawit dapit sa kalesa
Sarong poetang Bikolnon pinasabngan magtokda' nin rawitdawit manongod sa kalesa:
Sinapi' sa- http://tanhaga.wordpress.com/?s=An+Kalesa
Tataramon na Karolanos
An Karolanos (pig'aapod man na Norteng Binukidnon), saróng tataramon na Sentral Filipino na tinataram sa munisipalidad nin Kabankalan, Provincia nin Negros Occidental, Isla nin Negros, Filipinas. Kaparehas kaini an Magahat, alagad sa ibang dae pig'aasahang apilyasyon.
San Miniato
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Pisa sa rehiyon Tuscany kan Italya.
Amulung
An Amulung sarong ikaapat na klaseng banwaan sa provincia kan Cagayan, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Mga barangay
Nababanga an Amulung sa 47 barangay.
Brandon Hardesty
Si Brandon Allan Hardesty (Baltimore, Abril 13, 1987) dating sarong Amerikanong entertainer.
Leon
An leon o Panthera leo sa siyentipikong ngaran, saróng klase nin hayop na mamalya.
Kultura
thumb|250x250px|An simbolikong eskpresyon kan mga tawo iyo nahaman habang an mga prehistorikong tawo nagpapasiring sa modernong pag-uugali. thumb|Manlainlain na anting-anting asin bulong na bakong medikal|250x250px An kultura (Ingles: culture, ) iyo sarong payong na termino na minasakop sa sosyal na paghiro sagkod norma na mahihiling sa mga pantawong komunidad, pati naman an kaaraman, pagtubod, arte, ley, kustoma, kapabilidad, asin an kaugalian kan mga indibidwal sa mga grupong ini.
An sarong kultural na norma minakaag nin inaakong pag-uugali sa sosyedad; minasirbe ini bilang sarong basehan para sa kaugalian, pagbado, pagtaram, pagyurak sa siwasyon na nagsisirbe bilang sarong plantilya para sa ekspektasyon sa sarong pansosyedad na grupo. An pag-ako sana sa sarong monokultura sa sarong sosyedad iyo pwede magtao nin peligro, kun sain garu sarong espesye sana an mawawara sa paghampang sa pagbabago sa kapalibotan, huli ta sa kakulangan sa minaganang simbag sa pagbabago. Kaya sa militaryong kultura, an kusog-boot iyo pigbibilang na sarong tipikal na kaugalian para sa sarong indibidwal sagkod katundan, onra, asin loyalidad sa sosyedad, sagkod iyo pigbibilang man na simbag sa pagpapadagos nin dae pagkakaintindihan. Sa praktika nin relihiyon, an mga analogong karakter iyo mahihiling sa sarong sosyedad.
Pescasseroli
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin L'Aquila sa rehiyon Abruzzo kan Italya.
Siddhartha Gautama
thumb|right|200px|Siddhartha Gautama Si Siddhartha Gautama (sanskrito, devanāgarī सिद्धार्थ गौतम; 1944 - 1864SM) sarong dating pilósopo kan Indya. Pinakakomun na inaapod bilang an Buddha, iyo sarong śramaṇa asin relihiyosong paratukdo na nabuhay sa Habagatan na Asya durante kan ika-6 o ika-5ng siglo BCE asin kagmukna kan Budismo.
Mga tataramon na Sentral Filipino
An mga tataramon na Katahawan na Filipino iyo an pinakalakop na grupo kan mga tataramon sa Filipinas, na ipinagtataram sa Habagatan na na Luzon, Visayas, Mindanao, asin sa Sulu. An mga ini man an pinakamatawo, kaiba an Tagalog (sagkod Filipino), Bikol, asin an darakulang tataramon na Bisaya arog kan Cebuano, Hiligaynon, Waray, Kinaray-a, asin an Tausug, na kabali sa apatnapulong (40) pinakadakulang mga tataramon sa nasyon.
Pangkagabsan
Parating nasasakop kan arog kaini an mga tataramon (mga tataramon sa italics minatukoy sa solong tataramon):
Laurel Ptak
Si Laruel Ptak sarong artista, curator, parasurat asin paratukdo na nakabase Syudad nin New York. Sarong multi-disiplinaryong pigura sa laog kan larangan kan kultura, nakagibo siya nin dakul na kontribusyon sa iba-ibang disiplina arog kan potograpiya, bago nang media, sining kasanayang panlipunan, curating, asin teknolohiya. Siya pinangaranan na saro sa 100 top Leading Global Thinkers kan Foreign Policy magazine kan 2014. Sa ngunyan, siya sarong MFA na propesor sa School of Art, Media and Technology sa The New School, asin sarong miyemro kan mga paratukdo sa Curatorial Practice graduate program kan School of Visual Arts.
Mga tataramon na Sentral Filipino
Pangkagabsan
Sa katotoohan, pigbubuo an kadaklan sa mga tataramon na Katahawan na Filipino nin sarong dialect continuum asin dai pwedeng matukdo nin suway bilang suway na tataramon. Nailista si Blust (2009) na an medyo hababang pagkakalainlain na madudugangan sa mga tataramon na Bisaya nin huli ta sa dai pa nahahaloy na pagpapalawig kan populasyon.
Laurel Ptak
An saiyang gibo naghihiling kan pangkomunidad na epekto kan teknolohiya asin mga bagong proyekto na nagtukar kan mga orolay manungod sa feminismo, hacking , asin social media. Siya saro man sa mga tagapagliwat kan Undoing Property? kaiba an artista na si Marysia Lewandowska. An mga sanaysay, panayam asin artistikong mga proyekto nagdidiskubre kan mga temang bakong material na pagtratrabaho, ekonomiya political asin an kagabsan. Saro sa mga pinakabistadong proyekto ni Ptak iyo an Wages For Facebook, na naglikom nin iba-ibang ideya poon sa internasyonal na feministang kampanyang kan 1970 na Wages for housework, na nagpapaisip kan kontemporaryong relasyon kan kapitalismo, klase asin apektibong pagtratrabaho sa laog kan social media. Kan nagluwas ini bilang sarong websityo, nakakua tulos ini nin 20,000 na pagdalan asin mabilis na pinagdebatehan sa social media asin sa dyaryo, na nagtao nin urulay para sa karapatan kan nagtratrabaho asin an totoong natura kan pagtratrabaho, pati na an politika kan paghabo sa digital na panahon. Si Ptak saro man sa mga natindog kan matrayumpong Art+Feminism Wikipedia Edit-A-Thon na proyekto kun sain nagtaong dalan na mabawasan ang pagkakaiba kan kasarian sa online asin an epekto kaini sa mga pampublikong orolay kan pagkaaram, an mga pampublikong edit-a-thon kada taon inoorganisa sa Museum of Modern Art sa Syudad New York, asin ikinakampanya man kan iba-ibang institusyon kan arte asin mga unibersidad sa kinaban.
Kanggaru
An kanggaru o Macropus sa siyentipikong ngaran, saróng klase nin hayop na mamalya.
Laurel Ptak
Si Ptak nag-aadal nin arte, kritikal na teorya asin historiya kan arte sa Hampshire College, asin igwa nin M.A sa pangangasiwa kan mga museo asin historya kan kontemporaryong arte sa Center for Curatorial Studies sa Bard College kun sain sinurat niya an siyang thesis tungkol sa mga feministang arte kan 1990.
Juan Alegre
Si Juan Bautista Alegre y Levantino (Pebrero 2, 1882 - Hunyo 14, 1931) dating senador kan Filipinas. Siya nagtukaw sa Ikaanom na Lehislatura poon 1922-1925 asin Ikapitong Lehislatura kan Filipinas poon 1925-1928 bilang representante kan ika-6 na Distrito na binibilog kan dating limang probinsya kan Kabikolan na iyo an Camarines Norte, Camarines Sur, Albay na sakop pa an Catanduanes, Sorsogon asin Masbate. Naelihir liwat si Alegre sa Senado kan 1928 alagad bàgo pa makatukaw siya nagadan huli sa hilang sa ulser sa edad na 49 taon. Si Jose O. Vera an nagribay sa saiyang pwesto kan manggana ini sa sarong sadyang pirilian.
Biograpiya
Si Juan B. Alegre namundag kaitong Pebrero 2, 1882 sa Casiguran, Sorsogon. Kaitong 1926, siya buminalyo nin estaran pasiring sa Irosin, Sorsogon.
Si Alegre tagsadiri nin tanuman que abaca asin saro sa mga kaiguwahon na tao sa Pilipinas kaitong panahon. Siya naging Presidente kan Chamber of Commerce of the Philippine Islands magpoon 1920 jasta 1921, nang dangan saro sa mga capitalista kaitong Philippines Herald  diario. Si Alegre kinasal kay Amanda Sargent. An mga nawalat niyang aki kaitong pagkagadan niya apat.
Pagkatapos niya sa pag- adal sa Pilipinas, si Alegre nag-eskwela sa Yale University poon 1903 jasta 1905. Pero kinaipo niyang bayaan an 3Ls niya na pag adal sa Yale por dahil sa mga trabajo sa negosyo asin sa pagkagadan kan sa iyang ama na si Narciso Alegre y Pellicer.
Para sa Partido Democrata, nang-gana na naman siya sa Senado. Pero bag-o siya nakatukaw sa puwesto niya sa 9th Philippine Legislature, nagadan siya sa harong niya sa Manila pagka-sumpa niya sa edad na 49 kaitong Junyo 14, 1931,  segun sa complicacion sa gastric ulcer. An puwesto niya ay na ocupa ni Jose O. Vera sa bisa kan special election. Si Alegre ay narurumduman nato sa ngaran kaitong tinampo sa atubangan mismo kan Sorsogon Provincial Capitol, nang dangan sa ngaran kaitong Park sa Capitolyo. Makuapo nya an kompositor-gitarista na si Johnny Alegre.
1825
An 1825 sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.
Mga tataramon na Sentral Filipino
Gallman (1997)
Ipinagklasipikar ni Andrew Gallman (1997) an mga tataramon na Katahawan na Filipino bilang mga minasunod:
Pereto
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin L'Aquila sa rehiyon Abruzzo kan Italya.
Iriga
An Syudad nin Iriga sarong ikaapat na klaseng syudad sa probinsya kan Camarines Sur sa Filipinas. Namumugtak ini 400 kilometro sa sur-subangan kan syudad nin Manila, 37 kilometro sa sur kan Syudad nin Naga asin haros 67 kilometro sa norte kan Syudad nin Legazpi. Kataid kaini an mga banwaan nin Ocampo asin Sagñay sa norte; an mga banwaan kan Baao, Nabua asin Bato sa sulnopan; an banwaan kan Buhi sa subangan, anas sa Camarines Sur; sagkod an banwaan nin Polangui, Albay sa habagatan.
An syudad may designadong zip code na. Susog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok sa  kaharongan kaini. An sukol kan syudad iyo kilometro kwadrado.
Nagin syudad ini kan Setyembre 3, 1968. An presenteng alkalde kan syudad iyo si Madelaine Yorobe Alfelor.
Mga barangay
thumb|right|An selyo kan syudad nin Iriga Nababanga an Iriga sa 36 barangay.
• Antipolo
• Cristo Rey
• Del Rosario (Banao)
• Francia
• La Anunciacion
• La Medalla
• La Purisima
• La Trinidad
• Niño Jesus
• Perpetual Help
• Sagrada
• Salvacion
• San Agustin
• San Andres
• San Antonio
• San Francisco (Pob.)
Clinton D. Abilong
Si Clinton D. Abilong sarong Bikolanong parasurat na namundag sa banwaan kan Pio V. Corpus, probinsya kan Masbate. Nagtapos sya nin cum lade sa kursong Bachelor of Elementary Education (BEED) sa Bicol University College of Education. Sa presente, sya an School Head o tagapamayo kan Lampuyang Elementary School, sarong pampublikong eskwelahan sa elementarya sa Distrito kan Pio V. Corpus, Masbate sa irarom kan Schools Division Office probinsya nin Masbate. Myembro sya kan KATAGA: Samahan ng Mga Manunulat sa Pilipinas. Nagin parte man sya kan Saringsing Writers Workshop kan taon 2014 asin kan panduwang Let's Read Philippines BookLab kan 2021. Pira sa saiyang mga tula an nakabali na sa manlain-lain na antolohiya sa luwas asin laog kan rehiyon kan Bicol. Saro man sya sa mga nagin editor kan PAGTUOD: Mga Sigulanong Europeo sa Minasbate kag Tigaonon na pigpublikar kan Ateneo De Naga University Press.
Iriga
Mga barangay
• San Isidro
Maslog
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Iriga
Mga barangay
• San Jose
• San Miguel
• San Pedro
• San Rafael
• San Ramon
• San Roque (Pob.)
• San Vicente Norte
• San Vicente Sur
• Santa Cruz Norte
• Santa Cruz Sur
• Santa Elena
• Santa Maria
• Santa Teresita
• Santiago
• Santo Niño
Namamanwaan
Inaapod na Irigueños an namamanwaan kan Iriga na nagtataram nin Rinconada Bikol asin Bikol Sentral sagkod Tagalog. An mga katutubò nin Agta nagtataram nin ibang tataramon alagad diit-diit nang nalilingawan kan mga bàgong tubò.
Nagkapira sa mga namamanwaan kan Iriga na nagtaong onra digdi iyo sinda Nora Aunor, Eddie Ilarde, Leila de Lima, Kristian Cordero asin iba pa.
Pagdugang
too|thumb|218x218px|3 + 2 = 5 kaiba an mga mansanas, sarong popular na ginagamit sa mga tekstong libro
An pagdugang o adisyon (Ingles: addition), harus pigsisignipika gamit an simbolong plus na +, iyo saro sa apat na basehang operasyon kan aritmetika, an iba iyo an pag-ina, pagpadakul, asin pagbanga. An adisyon kan duwang bilog na bilang iyo minaresulta sa kabilugang bilang o suma kan pinagsalak na mga bilang. Halimbawa, sa tampok na ladawan, nagpapahiling nin kombinasyon kan tolong (3) mansanas asin duwang (2) mansanas, kaya igwa nin limang mansanas sa kabilugan. An obserbasyong ini iyo kaparehas sa matematikong ekspresyon na "3 + 2 = 5" ("3 plus 2 iyo minatao nin 5").
An pagdugang iyo saro sa mga pinakasimpleng numerikal na kagibohan. An adisyon kan mga saraditon na bilang iyo kayang kaya na kan mga kaakian; an pinakabasehan ngani kaini an, 1 + 1, na kaya kan mga umboy poon limang bulan asin maski ngani kan ibang espesye nin mga hayop. Sa elementarya, an mga estudyante iyo pigtutukduan na magdugang nin mga bilang sa sistemang desimal, poon sa solong digit hasta sa mga masarakiton na mga problema. An mga mekanikal na pagtabang iyo minapoon sa mga suanoy na abakus hasta sa mga modernong kompyuter, kun sain an pag-aadal dapit sa pinakamarhay na implementasyon kan adisyon iyo nagpapadagos hasta sa ngunyan.
Pacentro
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin L'Aquila sa rehiyon Abruzzo kan Italya.
1824
An 1824 sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.
Riparbella
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Pisa sa rehiyon Tuscany kan Italya.
Alfred Cortot
Si Alfred Denis Cortot (26 Septyembre 1877 - 15 Hunyo 1962) sarong Pranses-Sweso na pianista asin konduktor na bantogan na gayo bilang musikero klasikal sa ika-20ng siglo. Siya pinapahalagahan nanggad huli kan mga poetikong interpretasyon niya kan mga obra sa piyanong mga Romantikong musika arog kan ki Chopin, Saint-Saëns asin ki Schumann.
Mga amay na taon/gibo
Aki nin sarong Pranses na ama asin Swesong ina, si Alfred Cortot namundag sa Nyon, Switzerland kan 1877. Kan siya aki pa an saiyang pamilya naghubo sa Paris asin siya sa edad na siyam nag'ayon sa Consaervatoire kun saen siya enot nag'adal piyano ki Émile Decombes. (1829–1912) asin kan edad 15, ki Louis Diémer (1843–1919). Si Cortot nag-debut kan 1897 na an saiyang ikinawat sa piyano iyo an Beethoven’s Piano Concerto No. 3 in C minor, Op. 37, asin nagtaong piano duet recital kapadis ni Edouard Risler (1873–1929) na saindang kinawat iyo an pahayag sa musika na ki Wagner na kaipo an apat na kamot. An saiyang gama-gama sa kompositor na Aleman na si Wagner nagresulta na siya magin sarong choral coach, dangan assistant conductor sa Bayreuth sa irarom nin pamahala ni Felix Mottl asin ni Hans Richter. An eksperensya niya sa Bayreuth nagtaong kakayahan saiya na darahon an musika ni Wagner sa mga Pranses na paradangog, asin kan 1902 saiyang minukna an Société de Festivals Lyriques, na paagi kaini saiyang kinondukta an Paris première kan Götterdämmerung kan bulan nin Mayo kan taon na idto. Sunod na taon, si Cortot nag'organisar naman nin sarong kasararoan kun saen nagin pasil saiya an pagkondukta naman nin performance kan mga mayor na obra arog kan ki Brahms Requiem, Liszt St Elisabeth, Beethoven Missa Solemnis asin Wagner Parsifal. Siya pakahaloy-haloy kaini, nagin konduktor kan Société Nationale, na sige niya itinotolod an mga obra kan mga kagurubay niyang mga kompositor na Pranses.
Kan Ikaduwang Gerang Pankinaban
Kan Ikaduwang Gerang Pankinaban, si Cortot nagsuporta asin nag'oyon kan pagsakop kan Alemanya sa Pransya. Inako niya an katongdan komo Haut-Commissaire ("High Commissioner") para sa arte sa Gobyerno Vichy asin duwang beses nagserbi (1941 asin 1942) bilang myembro kan Conseil national ("National Council") sa gobyerno. Nag'aayon siya sa mga opisyal na konsyerto ginigibo sa Paris durante kan okupado an Pransya asin siring man maski sa mga konsyerto sa laog kan Alemanya kan 1942. Kan matapos an gera, siya nakuang maykasalan sa akto niyang pagkampi sa mga Aleman asin an kastigo saiya kan gobyerno Pranses, iyo an pagsuspindir saiya na dai nanggad magtogtog nin sarong taon. Kan magtapos an suspensyon, siya nagbalik sa entablado pagtogtog mala ta nakasobrang 100 na konsyerto an nagibo niya sa lambang season.
Galileo Galilei
thumb|right|220px|Si Galileo Galilei Si Galileo Galilei (15 kan Pebrero, 1564 – 8 kan Enero, 1642) sarong dating pisiko, matematiko, astronomo asin pilosopo na Italiano na dakulang impluwensya sa Rebolusyon Pansiyensiya. Kabali sa mga piggibo niya an pinakáenot na pagaadal nin pagiiro na pakaskas, sa pankakaray nin teleskopio an mga suminunod na obserbasyon na astronomiko, asin sa pagapodar niya kay Copernicus. An sistemang empiriko ni Galileo winalatan an dating sistemang asbtrakto na namana ki Aristoteles.
Pigaapod si Galileo na "Ama nin Astronomiyang Obserbasyonal na Moderno", an "Ama nin Pisikong Moderno" asin an "Ama nin Siyensiya."
San Giuliano Terme
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Pisa sa rehiyon Tuscany kan Italya.
Pontedera
thumb|Piazza Trieste Pontedera Fontana An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Pisa sa rehiyon Tuscany kan Italya.
Tasaday
Kan enot sindang natagboan, nagbibilang sanang 27 katawo sinda. Segun ki Nadjo Tarlito Buntas, sarong namamayo kan mga Manobo, an mga Tasaday iyo an kaapo-apoi kan mga tribung T'boli asin Manobo. Dati inaapod daa sindang "Linat Batang". Sinda padagos kan ugaleng pag'estar sa mga lungib, nagbabatong sa kadlagan, asin ginagamit pang kasangkapan iyo an mga pigpolohan na mga gapo. Nagbabahag pa man sinda hale sa piglupnis na ubak nin tinanom.
1823
An 1823 sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.
Aparri
An Aparri sarong segunda klaseng banwaan sa provincia kan Cagayan, Filipinas. Igwa ining sukol na kilometro kwadrado. An designadong zip code kaini iyo.
Susog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Mga barangay
Nababanga an Aparri sa 42 barangay.
Ovindoli
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin L'Aquila sa rehiyon Abruzzo kan Italya.
Poggio Picenze
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin L'Aquila sa rehiyon Abruzzo kan Italya.
Maydolong
An Maydolong sarong ikaapat na klaseng banwaan na namumugtak sa probinsya nin Eastern Samar, Filipinas. Igwa ining sukol nin 399.63 kilometro kwadrado kadagaan asin namumugtak sa solong distrito. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Palaia
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Pisa sa rehiyon Tuscany kan Italya.
Pomarance
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Pisa sa rehiyon Tuscany kan Italya.
Libertad, Antique
An Libertad sarong ikalimang klaseng banwaan kan probinsya nin Antique, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Mga Barangay
An Libertad nababanga sa 19 barangay.
Gregorio del Pilar
Gregorio Hilario del Pilar y Sempio (Nobyembre 14, 1875 – Disyembre 2, 1899) sarong Pilipinong heneral kan Philippine Revolutionary Army sa panahon kan Giyera kan Pilipino-Amerikano.
Bilang pinakajoven na heneral kan Revolutionary Army, nabisto siya sa pagkagana sa pag-atake sa mga Spanish barracks sa munisipyo kan Paombong, enot niyang pagkagana iniyo, an Labanan sa Quinga asin ang huri niyang laban iyo an Labanan sa Pasong Tirad sa panahon kan Giyera kan Pilipino-Amerikano. Huli sa saiyang pagiging joven, mas nabisto siya sa apod na "Aking heneral". Bantog man siya sa pagiging maki-babayi, inapod ini kan sarong bilang "Byron kan Bulacan."
Agi-agi kan buhay asin edukasyon
wala|thumb|Monumento ni del Pilar sa lugar kan saiyang kamundagan sa [[Bulacan, Bulacan|Bulakan]] Namundag kan Nobyembre 14, 1875 kina Fernando H. del Pilar asin Felipa Sempio kan Bulacan, siya panlima sa anom na magturugang. Mga tugang niya sina María de la Paz del Pilar (namundag kan 1865), Andrea del Pilar (n. 1866), Pablo del Pilar (n. 1869), Julian del Pilar (n. 1872), asin Jacinto del Pilar (n. 1878). Siya parte kan pamilya del Pilar kan principalia, kun saen parte man kani an saiyang tiyo na si Marcelo H. del Pilar, editor kan Diariong Tagalog asin La Solidaridad. Pati man ang padi na si Toribio H. del Pilar, na ipinaapon sa Guam, nin huli ta ini tinutubudan na imbwelto sa Cavite Mutiny kan 1872.
Tataramon na Tonsawang
An Tonsawang, bistado sa Tombatu, saro sa nga tataramon kan Austronesyo sa norteng puro kan Sulawesi, sa Indonesya. Kaiba an tataramon na ini sa sanga nin mga tataramon nin Minahasan kan Mga tataramon na Filipino.
Juice
thumb|300x300px|Sarong baso nin orange juice An juice iyo sarong inomon na gikan sa ekstraksyon o pagpuga nin natural na likido na yaon sa prutas asin gulay. Pwede man na dapit ini sa mga likidong pigtawan nin namit kan konsentrado o iba pang mga biyolohikal na pagkakang gunuan, arug kan karne o pagkakang-dagat, arug kan clam juice. An juice iyo harus pigkokonsumo bilang sarong inomon o ginagamit bilang salak o pangnamit sa mga pagkakan o iba pang mga inomon, arug sa smoothies.
Luminuwas an juice bilang sarong popular na inomon pakatapos mahaman an pasteurization na paagi na nagtao sa kaini nin kakayahang mapreserba nin dae minagamit nin permentasyon (na ginagamit sa paggibo nin arak). An pinakadakulang nagkokonsumo nin prutas na juice iyo an New Zealand (harus sarong cup, o 8 ounces, kada aldaw) asin Colombia (lagpas sa tolong kwarterya nin cup kada aldaw). An pagkonsumo kan prutas na juice naglalangkaw nin kabilugan sa yaman kan nasyon.
Leonardo Da Vinci
right|thumb|180px|Sadiring Kurit ni Leonardo Da Vinci thumb|254x254px|An 'Mona Lisa' Si Leonardo Da Vinci sarong madunongon na eminenteng Italiano: siyentipiko, matematiko, inhinyero, imbentor, anatomista, pintor, eskultor, arkitekto, musiko, asin parasurat.
Aki sya sa luwas ni Messer Piero ki Caterina, sarong daragang tagabulod. Si Leonardo dae man nin apelyedo na tunay (sa sentidong moderno nin apellido) huli ta an "Da Vinci" boot sabihon sana, taga (banwa nin) Vinci.
Pigaapod si Leonardo an tipikong Tawo nin Renascimiento o Henyong Unibersal. An pinaká bistado sa saiyang obra iyo an retrato ni Mona Lisa asin an An Ultimong Pamanggi. iyo lang po ini ang aram ko kamo na mag dagdag kang iba.
Montopoli sa Val d'Arno
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Pisa sa rehiyon Tuscany kan Italya.
Lumad
An Lumad sarong termino na pinapanungdan an sarong grupo nin mga tinubo na tribu. An katagá na ini Cebuano na boot sabihon "tal na tubo". Ini kalipotan kan katawhang lumad (mga tinubo).
Sinda bako man na mga Muslim o mga Kristiyano.
Mga etnikong grupo
Kabilang sa Lumad an Erumanen ne Menuvu', Matidsalug Manobo, Agusanon Manobo, Dulangan Manobo, Dabaw Manobo, Ata Manobo, B'laan, Kaulo, Banwaon, Bukidnon, Teduray, Lambangian, Higaunon, Dibabawon, Mangguwangan, Mansaka, Mandaya, K'lagan, Subanen, Tasaday, Tboli, Mamanuwa, Tagakaolo, Talaandig, Tagabawa, Ubu', Tinenanen, Kuwemanen, K'lata asin Diyangan. Kabali sinda sa mga namimiligrong grupo na anas nakaistar pwede sa kadlagan, sa pamitisan kadagaan o sa baybayon na mga lugar.
Prata d'Ansidonia
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin L'Aquila sa rehiyon Abruzzo kan Italya.
Mercedes, Eastern Samar
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Monteverdi Marittimo
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Pisa sa rehiyon Tuscany kan Italya.
María Orosa
Nakompleto niya an saiyang batsilyer sagkod masteral na mga degri sa parmasiyutikong kimika, pati naman an dugang na degri sa kimikang pagkakan. Dagos man siyang pig-alok nin posisyon bilang kimikong asistante para sa estado nin Washington bago buminalik sa Filipinas kaidtong 1922 para magpokus sa pagsimbag sa problema nin malnutrisyon sa saiyang ginikanang nasyun. Nakaimbento siya nin nagkapirang klase nin kakanon para mapadikit an pangangaipo sa mga imported na produkto sagkod para mapakakan an mga Filipino. Ginibo niyang bentahe an abundanteng natural na nakukua sa mga isla nin Filipinas arug kan mga katutubong prutas, mga duma, asin mga gulay ngarig magkaigwa nin sadiring suplay an Filipinas.
Kaidtong Ikaduwang Gerang Pankinaban, si Orosa buminale sa Gerilya nin Marking para ipaglaban an katalingkasan kan Filipinas. Nakaimbento siya nin mas dakul sa 700 na resipe sa saiyang pagkabuhay, kabali na an Soyalac asin Darak, na nagsalbar sa buhay nin ribong mga buhay kaidtong panahon nin gera. Nakaimbento man siya nin mga nakalatang kakanon para sa mga gerilya na nakikipaglaban sa liberasyon nin Filipinas. Kun mayo an siyang mga imbensyon sa pagkakan, ribong katawohan an pigsasabing magagadan sa mga intermentong kampo, ospital, asin sa mga kalye.
Personal na buhay
Si Orosa iyo namondag kan Nobyembre 29, 1892 sa Taal, Batangas, sagkod an ikaapat sa walong aki ni Simplicio A. Orosa asin Juliana Ylagan-Orosa. Maski ngani an saiyang ama nagadan kan siya aki pa sana (sagkod nagtabang sa saiyang ina sa saindang tindahan), pira sa saiyang mga tugang an nabisto man sa Filipinas. An saiyang nakagugurang na tugang na lalaki, si Engr. Vicente Ylagan Orosa Sr., iyo nagin Sekretarya nin Pampublikong Kagibohan asin Komunikasyon, sagkod nagin, Pamayo nin People's Homesite and Housing Corporation (PHHC) kaidtong administrasyon ni Presidente Ramon Magsaysay. An saiyang sarong tugang na si Dr. Sixto Ylagan Orosa Sr., nagin pangenot na doktor, sagkod an saiyang mga pamangkin kabali an taga-bankong si Sixto L. Orosa, Jr., Filipinong Nasyunal na Artista na si Dance Leonor Orosa Goquiñgco, negosyanteng si José R. L. Orosa, dakol na gawad na pankulturang paraheras na si Rosalinda L. Orosa, sagkod an saiyang biyograpo na si Helen Orosa del Rosario.
Prezza, Italya
An Prezza sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin L'Aquila sa rehiyon Abruzzo kan Italya.
María Orosa
Personal na buhay
Bilang sarong iskolar nin gobyerno, si Orosa nakaguno nin batsilyer asin masteral na degri sa parmasiyutikong kimika, sagkod dugang na degri sa kimikang pagkakan hale sa Unibersidad kan Washington. Nagtrabaho man siya sa sarong planta nin paglata kan mga sira sa Alaska kan siya nasa kolehiyo pa.