cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mga Urulay Pankapalibutan sa Pilipinas
Kasaysayan nin klima
An pagbago kan klima magpapadagos na magkaigwa nin makosog na mga epekto sa klima kan Pilipinas. Poon kan 1951-2010, naheling kan Pilipinas an promedyong temperatura na naglangkaw nin 0.65 grado Celsio, na mas dikit an nakarekord na mga banggi asin mas mainit na mga aldaw. Poon kan mga taon nin 1970, nagdakol an mga bagyo durante kan kapanahonan nin El Niño. An Pilipinas bako sanang nakaheling nin 0.15 metro sa paglangakaw kan sea level poon kan 1940, kundi nakaheling man nin 0.6 sagkod sa 1 grado Celsio na nag - oorog na temperatura sa ibabaw kan dagat poon kan 1910, asin 0.09 grado nin paglangkaw kan temperatura kan dagat kan 1950. Durante kan peryodo nin panahon poon 1990 sagkod 2006, an Pilipinas nakaeksperyensia nin dakol na nakarerekord na mga pangyayari sa panahon, kabale an pinakamakosog na bagyo nin panahon, kaiba an pinakamakosog na tiphoon (na marikason), pinakamapanlaglag na bagyo (mga pangyayari sa panahon), asin an pinakagrabeng 24 oras na pag - oran sa rekord.
Bagyong Hayan
Sa 04:40 kan Nobyembre 8, 2013, an Super Typhoon Haiyan, na midbid man sa lokal na lugar bilang "Yolanda," nagkapurukan sa Pilipinas sa munisipyo nin Guiuan. An kategoriya 5 tiphon padagos na nagbiahe pasolnopan, na nag - uulakbo sa nagkapirang munisipyo, asin sa katapustapusi nandestroso nin grabe sa darakulaon na isla nin Pilipinas sa Samar, Leyte, Cebu, asin Visaya. Huling nasa rekord an pinakamakosog na tropikal na bagyo, si Typhoon Haiyan nagkaigwa nin rikas nin doros na labing 300 kilometros an distansia (haros 190 mph) na nagcausa nin darakulang pag - operar sa bagyo na nagresulta sa grabeng danyos sa dakol na lugar sa nasyon. Sa paghale sa labing 6,300 na gadan, 28,688 an naerido, asin 1062 na mayo, si Typhoon Haiyan an pinakamagagadan na bagyo na nakarekord sa Pilipinas. Labing 16 milyon katawo an naapektaran kan bagyo, nagsasakit huli sa bagyo, biglang pagbaha, mga lugar, asin grabeng doros asin oran na guminadan nin buhay, rinaot an mga harong, asin dakol an nanlaglag. Rinaot na marhay ni Typhoon Haiyan an labing 1.1 milyones na harong sa bilog na nasyon asin nagbalyo sa ibang nasyon. Sono sa NDRMC, an bagyo ikinagadan kan mga Pilipinas mga 3.64 bilyones na dolyar kan US.
Mga Proyekto sa Ngapit
An mga prediksion sa naturalesa para sa presenteng trahedya nin klima naghula na an pag - init sa bilog na globo posibleng malabihan an 3 doot na si Celsio, na posibleng marhay na 4degreso, pag - abot nin 2060. Espesipikong sa Pilipinas, an promedyong temperatura "haros segurado" na makaheheling nin pag - oswag na 1.8 sagkod 2.2 grado Celsio. An pag - oswag na ini sa temperatura an mapresko sa lokal na klima asin mapangyari sa basa asin marang mga kapanahonan na magin masiram asin maalang, sa kanya - kanyang paagi. An kadaklan na lugar sa Pilipinas maheheling an hababang oran poon Marso sagkod Mayo, mantang si Luzon asin Visayas makaheheling nin nag - oorog na makosog na oran. Madakol man: an kabilangan nin mga aldaw na labi pa sa 35degre C; iyan mayo pang 2.5 mula nin oran; asin iyan igwa nin labing 300 na pag - oran. Dugang pa, an pagbabago sa klima padagos na madugang sa kosog nin mga bagyo asin tropikong mga bagyo. An mga grado kan Dagat sa palibot kan Pilipinas pinoprobaran na bumangon nin 0.48 sagkod 0.65 metros sa palibot kan Pilipinas, na minalampas sa panglobong promedyo para sa rikas nin paglangkaw kan dagat. Kairiba an paglangkaw kan dagat, an panriribok na ini sa mas grabeng mga kapanahonan asin klima nagpapaorog sa pagigin parate asin grabeng alimbukad nin bagyo, baha, kadagaan, asin tigmara. An mga ini nagsasapeligro sa agrikultura, enerhiya, tubig, instruktura, salud nin tawo, asin mga sistema sa ekolohiya sa baybayon.
Tubig
An nagkapirang dahelan nin pagbabago sa klima nag - aapekto sa pagigin madaling makua nin tubig sa Pilipinas. An nagdadakol na grabeng tigmara nagpapababa sa kapatagan nin tubig asin nagbobolos an salog asin sa siring nagkukulang sa tubig. An mga baha asin kadagaan na bunga nin grabeng pag - oran na nararaot na salud asin kalidad na tubig paagi sa nag - oorog na mga pagbolos asin pagtubo na nag - oorog sa pagkaindiperente sa mga reserbang daga. Dakol na kabatang sa baybayon an nahelingan nin pagsalakay nin asin na hale sa tubig na nagpapadikit sa kadakolan nin preskong tubig na magagamit. Mga 25% kan mga munisipalidad sa baybayon sa Luzon, Visayas, asin Mindanao an apektado kaini asin an isyu linalaoman na magrabe pa sa paglangkaw kan dagat.
Mga Peligro sa mga Enviromentalista
An Pilipinas kun beses ibinibilang na pinakapeligrosong nasyon para sa mga aktibista sa palibot. Susug sa mga environmental watchdog Global Witness, kisuerra 30 lote asin paradepensa sa palibot an nagadan sa Pilipinas kan 2018, na an dakol sa sainda nakikilaban sa pribadong mga grupo nin negosyo. An Kalikasan People's Network for the Environment nagkaigwa nin 46 na pagkagadan kan 2019. An grupo nagsabi man na an mga aktibista riniribok, biniribid, "tinaraman," asin inapod na mga terorista o "mga kaiwal kan estado. "
Hinagad kanmga grupo para sa pagbuhay na makapasar an Kongreso nin Human Rights Defenders Bill tanganing makatabang sa pagprotehir sa mga aktibista asin sa saindang pamilya.
Biglaan na pagbago kan klima
thumb|An mga [[:en:Clathrate_hydrate|Clathrate hydrates an tinutukoy na posibleng nagkawsa nin biglang mga pagbabago sa panahon.]] An biglaan na pagbago kan klima nangyayari kun an sistema nin klima nagpipirit na maglipat sa bagong estado kan klima base sa balanseng enerhiya kan sistema nin klima, asin na mas marikas sa pagbabago kawsa kan mga panluwas na elemento. Kabali sa nainot na mga pangyayari an pagtapos kan Carboniferous Rainforest Collapse, Younger Dryas, an mga Dansgaard-Oeschger events, Heinrich events asin posible man an Paleocene–Eocene Thermal Maximum. An termino ginagamit man sa konteksto sa pag-init sa bilog na globo tanganing iladawan an biglang pagbabago sa klima na risang - risa sa paglihis nin panahon.
Mga Urulay Pankapalibutan sa Pilipinas
Mapangganang pag - oswag
Rinerekonoser an pangangaipo na pag - adalan an mga isyu sa palibot saka an pangangaipo na susteniran an pag - oswag asin pag - oswag, an Pilipinas nagdatong kadungan kan Sustinableng Estratehiyang Development. Kabale sa nasyon para sa Sustanableng Development Strategy an pag - ako nin mga kokonsiderar sa palibot sa pag - administrar, apisyonadong pagkua nin natural na mga rekurso, konserbasyon nin biodpodiviersidad, pagparahay sa mga sistema nin ekolohiya, pagkontrol sa pag - oswag kan populasyon asin kayamanan nin tawo, pag - oswag sa puerang mga lugar, pagpalakop nin promosyonal na edukasyon, pagpakosog sa mga partisipasyon nin "pag - aling - aling - aling - aling - aling - aling, asin pag - aling - aling saka pag - aling para sa mga gibo.An saro sa mga inisyatiba na pinirmahan sa sarong kabtang kan estratehiya iyo an Sumpa sa Daga kan 1992.
Biglaan na pagbago kan klima
An mga panahon nin mga pangyayari na ilinadawan na 'bigla-bigla' pwedeng magkaiba-iba. An mga pagbabago sa klima kan Greenland naitala sa mga huring aldaw kan Younger Dryas, ini sukol sa mga tahaw kan yelo, nagkaigwa nin biglaang pag-imbong na+10 C-change sa laog kan pirang taon sana. An iba pang biglang pagbabago iyo an +4 C-change sa Greenland 11,270 taon na an nakaagi o an biglang +6 C-change pag-imbong 22,000 na taon na an nakaagi sa Antartica. Sa kabaliktaran, an Paleocene-Eocene termal maximum sinasabing biglaang nagpuon saen man sa pagitan nin pirang dekada asin nagkapirang ribong taon. An mga modelong proyekto manungod sa sistema kan kinaban nagpapasairarom sa greenhouse gas emissions mas amay pa sa 2047, an temperatura kan kinaban posibleng mawara sa range of variability sa huring 150 taon, na maaapektuhan an 3 bilyon katawo asin kadaklan sa mga lugar na may mga maray na klaseng espesye sa kinaban
Mga Urulay Pankapalibutan sa Pilipinas
Mapangganang pag - oswag
Kan pirmahan an Summit sa Daga kan 1992, an gobyerno nin Pilipinas danay na sinisiyasat an dakol na laen - laen na inisyatiba tanganing mapakarhay an mga aspekto kan palibot kan nasyon.
Perla Santos-Ocampo
Si Perla Dizon Santos Ocampo, MD ONS iyo sarong Filipinong pedyatriko.
Mga Urulay Pankapalibutan sa Pilipinas
Proteksyon sa Kapalibotan
Sa presente, an Department of Environment and Natural Resources kan Pilipinas sibot sa pagsusog sa ilegal na mga pagtroso asin sa pag - andam kan kualidad nin dakol pang natatadang salog na dai pa nadidigtaan.
Biglaan na pagbago kan klima
Mga pakahulogan
Uyon sa sa Committee on Abrupt Climate Change of the National Research Council Igwa nin duwang kahulogan an biglang pagbago sa klima:
Perla Santos-Ocampo
Pamilya asin edukasyon
Si Perla Santos-Ocampo, ipinangaki sa Dagupan, Pangasinan kan Hulyo 25, 1931. Siya nagkua ning kursong medikal sa Unibersidad kan Pilipinas sa Manila asin nagtapos kan 1955. Nagtapos man siya nin post-gradwado sa pediatrics sa UP-Philippine General Hospital, asin nagfellowship sa Case Western Reserve University sa Cleveland, Ohio sa Estados Unidos.
Karera
An polisiya kan Departamentong Pangsalud kan Pilipinas sa mga helang manungod sa diarrhea binase sa pag-aadal na ginibu ni Santos-Ocampo sa mga helang diarrheal. Ang saiyang pag-adal kan relasyon kan malnutrisyon sa pagdakula kan aki an naging instrumento kan bansa para malabanan ang problema sa malnutrisyon kan kaakian.
Mga Urulay Pankapalibutan sa Pilipinas
Hilingon pa lalo
Mga espesya:
Biglaan na pagbago kan klima
Mga pakahulogan
An mga kahulogan na ini magkakomplemento: an naenot nagtatao nin pakarorop sa nangyayaring biglang pagbabago sa klima; an paliwanag kan ikaduwa kun taano ta kadakol kan pagsiyasat na idinusay igdi.
Perla Santos-Ocampo
Karera
Si Santos-Ocampo nagserbe man bilang Chanselor kan Unibersidad kan Pilipinas sa Manila kun saen siya nabisto sa paggigibo nin mga akademikong programa para mapagayon ang kalidad kan edukasyon pansalud na itinutukdo kan Unbersidad. Saro man siyang instrumento para maipatindog an National Institutes of Health, an National Graduate School of Health Science asin an National Telehealth Center.
Biglaan na pagbago kan klima
Mga epekto
too|thumb|320x320px|An sumaryo kan dalan kan sirkulasyon kan thermohaline. An mga dalan nin blue nagrerepresentar sa harararom na sulog kan tubig, asin an pulang mga dalan nagrerepresentar sa panluwas na mga sulog. too|thumb|320x320px|An Permian–Triassic extinction event, na inapod na "P-Tr" digdi, iyo an pinakamahalagang pangyayaring mapopoho sa pakanang ini para sa marine genera. An biglang pagbago sa klima posibleng marhay na iyo an nagin dahelan kan lakop asin grabeng mga epekto:
Perla Santos-Ocampo
Karera
Si Santos-Ocampo ginawad nin Nasyunal na Siyentista kan Filipinas na gawad kan 2011.
Pagkagadan
Si Perla Santos-Ocampo nagadan kan Hunyo 29, 2012 nin huli sa komplikasyon sa baga dulot kan saiyang minamati na colon cancer.
László Rajk Jr.
Si László Rajk Jr. (26 Enero 1949, Budapest – 11 Septyembre 2019 ) sarong Hunggarong arkitekto, paradesenyo asin aktibista sa politika.
Biograpiya
Bilang arkitekto, siya nagin kaapil sa hiron na Hunggarong avantgarde. Poon 1975 siya buminali sa Oposisyon Demokratiko, an patagong hiron politikal sa Hunggariya, kaya siya poon 1988 na blacklist asin dai tinugotan magtrabaho sa irarom kan saiyang sadiring pangaran.
Kan 1981 katuwang si Gábor Demszky (Alkalde nin Budapest saiyang tinugdas an independyente, patagong AB Publishing House, asin nagpapadalagan siya nin ilegal na tindahan-libro sa saiyang harong na inapod "Samizdat Boutique".
Kan 1988 saro siya sa kagmukna kan Network of Free Initiatives asin kan partidong liberal na Alliance of Free Democrats. Siya nagserbi nin anom na taon sa Parlamento Hunggaro asin nagserbi nin anom na taon sa Parlamento Hunggaro kan magkaigwa nang libreng eleksyon kan 1990. Siya man dai pa sana nahaloy nagtrabaho bilang arkitekto asin production designer para sa mga pelikula asin nagtukdo nin arkitektura pelikula sa Hungarian Film Academy sa Budapest. Kasal ki Judit Rajk (1991-)
Politika
Aki kan si bantogan na biktima nin show trial, ministro panluwas nin Hunggariya na si László Rajk, si Rajk Jr. bantog man sa sadiri niya kan saiyang mga aktibidad na anti-rehimen.
Gawad
Siya kagresibi kan Chevalier dans l'Ordre National du Merite, 1999, Pransya.
Mga pelikula
Lampas 25ng taon sa pagtugdok nin mga filmsets para sa mga pelikulang internasyonal asin mga Hunggarong pelikula asin mga dokumentaryo kabarali mga minasunod:
Roland Raymond Roldan
Si Roland Raymond Roldan (gikan sa Syudad nin Naga) sarong parasurat, premyadong parakanta, kompositor, taga-areglo nin musika, paratukdo asin ganador sa National Music Competition for Young Artists (NAMCYA) sa Vocal Solo Category B nin primer premyo kan 1990.
Siya nag-adal nin elementarya sa Naga Parochial School kun sain nakanood siyang magsurat nin mga rawitdawit. Nag-adal siya nin sekondarya sa Holy Rosary Minor Seminary poon 1984 sagkod 1988 kun sain siya nagin kompositor nin musika. Kan 1992, nakamtan niya an titulong Batsilyer sa Arte mayor sa Ingles sa Colegio de Sta. Isabel dangan ipinadagos an pag-adal sa pagkanta sa Kolehiyo nin Musika sa Unibersidad kan Pilipinas sagkod kan 1999.
865
An  sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.
.dz
An  iyo an Internet country code top-level domain (ccTLD) para sa Algerya.
Ayakashi (yōkai)
An Ayakashi (アヤカシ) iyo an kolektibong ngaran para sa yōkai na naglalataw sa ibabaw kan lawas nin tubig.
Sa Prepekturang Nagasaki, an atmosperikong mga multong ilaw na nagluluwas sa itaas nin tubig inaapod na ayakashi, asin iyo man an funayūrei sa Prepekturang Yamaguchi asin Saga Prefecture. Sa solnopan nin Hapon, sinasabi na an ayakashi iyo an nagbabalos na mga espiritu kan mga nagadan sa dagat asin ta sinda nagpoprobar na mas dakol pang tawo an madakop ninda. Sa Isla nin Tsushima, inaapod man sindang "atmosperikong mga multong ilaw nin ayakashi (ayakashi no kaika) ," asin naluwas sa mga baybayon sa pagkabanggi, asin sinasabing garo aki na naglalakaw sa tahaw nin kalayo. Sa baybayon kan Hapon, an atmosperikong mga multong ilaw minatunga bilang mga bukid asin inoolang an dalan nin sarong tawo, asin sinasabi na nawawara kun an saro dai naglilikay sa bukid asin pinagmamaigotan na sumugpa diyan nin maingat.
Igwa man nin pagtubod an mga tawo na kun an sarong live sharksucker maguot sa irarom nin baroto, dai ini pwedeng hiroon, kaya an ayakashi ginagamit na sinonimo kan arog kaining sira.
Sa Konjaku Hyakki Shūi ni Sekien Toriyama, an ayakashi pigrerepresentar kan sarong dakulang halas sa dagat, alagad posibleng ini totoong sarong ikuchi.
Inasal na manok
An inasal na manok, midbid sana sa apod na inasal, saróng grupo kan mga Filipinong manok na panira na inaapod na lechon manok. Ini manok na tigmarinada na pinaghalo na calamansi, paminta, suka sa niyog asin annatto, dangan inihaw sa mga mainit na uring mantang sinasalo kan marinada. Pigseserbi ini gamit an bagas, calamansi, toyo, lana nin manok asin suka (parateng sinamak na suka, suka sa palma na dinokdok nin bawang, chili peppers asin langkawas). Sarong komun na putahe sa Visayas, ini popular asin espesyal sa syudad nin Bacolod, kun saen an sarong bilog na tinampo na saudan idinusay sa lokal na mga putahe, partikularmente an inasal. Sarong tanda sa sentro kan saodan mababasa an "Manokan Country" (literal "Chicken Country" sa Hiligaynon) An dakol na restawran bantog sa pagserbi nin inasal, arog kan Bacolod Chicken Inasal asin Mang Inasal, na guminikan sa Siyudad nin Iloilo.
An ginikanan kan popularidad nin inasal masususog sa Kalye Cuadra (Chicken Alley) sa Bacolod kan mga 1970. Minsan siring, igwa man nin nagkapirang pagkasaysay na isinasapeligro an pag - eksister nin inasal sa Fort San Pedro sa Iloilo durante kan peryodong kolonyal kan mga Kastila. Minsan siring, magkalaen an namit nin inasal kan duwang syudad. Dakul na tawo an nagtutubod na an inasal kan Bacolod medyo may maalsom an namit, mantang an Iloilo igwang may mahamis na namit; huli kaini, an namit kan inasal sa restawran nin Mang Inasal.
Kan Nobyembre 16, 2022, an inasal na manok ka pigdeklarang importanteng rogaring kultural kan Bacolod.
Bibliograpiya kan mga sinurat ni Kim Stanley Robinson
Ini bibliograpiya kan Amerikanong science fiction autor na si Kim Stanley Robinson.
Nene De Asis
Termino sa Politika
Minsan na nabansagan bilang Kasurog kan Familia(Family defender), inot na nagin City Council si De Asis kan taon na 1998. Natapos niya an saiyang tulong taon na termino kan taon 2007. Alagad, kan 2010 siya giraray na-ilaag sa pwesto asin nanombrahan bilang "first woman" councilor topnotcher.
Bibliograpiya kan mga sinurat ni Kim Stanley Robinson
Science in the Capital series
Green Earth (2015) • collected and condensed omnibus edition
Nene De Asis
Mga Lakdang
Si De Asis nagpasa nin mga ordinansa na minatao nin proteksiyon sa mga nagkakaarabusong mga esposo, asin huli digdi naimukna niya man an primerong Naga City Council for Women. An petsa 8 hasta 14 kan Marso nagin opisyal na aldaw tangani na iselebrar an Women's Week sa syudad. Ipigtulod niya man an ordinansa para sa mga biktima nin panlulugos, orog na an paglaag nin Pink Crisis Center sa mga ospital sa Naga. Nagkaigwa man nin komitiba para sa mga babayi sagkod aki an kada baranggay huli sa saiyang inisyatibo. An mga ordinansa sa Breastfeeding, Foster Care for Abused Children, asin Council para sa Multi-sektoral STI/HIV/AIDS saiya paman na itinulod. Apwera kaini, kaiba sa mga lakdang niya iyo an pagtao nin proteksiyon sa mga nagkaka-arabusong mga kaakian katakod diyan an maninigo man na penalidad, an pagpalawig kan termino kan mga Baranggay Health Workers, pagtaas kan saindang Honoraria, asin an iba pang asistensiya na kaipohan. Sa saiyang primerong torno, pigtrabaho niya man an pag-implementar sa Foster Care for Abused Children. Huli sa saiyang pigmuknang Bantay Familia, napili bilang Gender and Development Local Learning Hub (GAD LLH) kan Philippine Commission on Women an Naga City.
Sa presente, siya minadalagan bilang para bise-alkalde sa lindong kan Team Naga ,gabus-kun-gabos, ubus-kun-ubos, na pinagpunan kan dating alkalde kan Naga asin DILG Secretary na si Jesse Robredo.
Sola' nin Køge
An Sola' nin Køge (Køge Bugt) sarong hababaw na Danes na sola' (500 kilometro an rarom) sa bandang habagatan kan Øresund, pag'ultan kan lugar na Greater Copenhagen sa Amnayan (o mas eksakto sa habagatan na parte kan alitoktok nin Amager) asin Stevns Klint sa parteng Habagatan, asin ini kaparte kan  Zealand.
Ini ipig-ngaran sa Danes na banwaan na Køge, na ini man nalulugar sa bandang habagatan. An lugar sa palibot kan kosa nin sola' gulodan poon Copenhagen abot Køge, na nasasakop an mga suburban na lugar kan Copenhagen arog kan Brøndby Strand, Vallensbæk, Ishøj, Hundige, Jersie asin iba pa. An katugkadan kan irarom dai na nararom pa sa 10 metro saen na parte kaini. Huli sa pagkarani kaini sa Dagat Baltic, an kababawan na kaaskadan (salinidad) mas hababa kesa saen man sa Øresund.
Historya
Kan 1427, sarong Kalmar Union na plota guminana sa sarong batalya kontra sa Liga Hanseatiko. Kan 1 Hulyo 1677, sarong batalya sa dagat sa pag'ultan kan pwersa Danes-Norwego asin kan mas makusog na Swesong plota nangyari sa sola' na ini. An resulta nanggana an Danes-Norwego, na an namoon iyo si Almirante Niels Juel. Saro man na batalya sa pag'ultan kan Danes-Norwegong plota asin Sweden nangyari kan 1710 alagad mayong malinaw kun siisay nanggana.
Kan Agosto 2017, an Swesong peryodista na si Kim Wall minurder sa sola' kan negosyanteng Peter Madsen sakay sa saiyang submarinong UC3 Nautilus.
Balagon
thumb|Sarong pangkanap An balagon (Ingles: vine) iyo an sarong tinanom na may hahahaba asin maniwang na paklang na nagpupurupot asin nagkakanap sa daga o nagsasakat sa paagi kan mga pangkanap. Sa nagkapirang kabtang kan kinaban, nanonongod parati an balagon sa balagon kan ubas. May mga nagkapirang tinanom na nagdadakula bilang balagon, mantang may nagkapirang tinanom man an nagigin balagon sa sarong kabtang sana kan pagdakula kaini. Halimbawa, an kanipay asin bittersweet (Solanum dulcamara) nagdadakula bilang palumpong kapag mayong suporta alagad mapupwedeng magin balagon kapag may suporta.
.dj
An  iyo an Internet country code top-level domain (ccTLD) para sa Djibouti.
Basuki Abdullah
Si Basuki Abdullah (Enero 25, 1915 – Nobyembre 5, 1993) sarong Indones na pintor asin nagkombertir sa Katoliko Romano haleng Islam. An saiyang trabaho may tandang realismo asin naeksibit sa Indonesian National Gallery. Nagresibi siyang pormal na training sa The Hague. Durante kan Okupasyon nin Hapon sa Indonesya siya sarong maestro sa arte. Pakagera, siya nabantog sa internasyonal na lantad, na nanggana nin kontes sa okasyon nin pagsakat sa trono ni Reyna Juliana kan Netherlands. An saiyang status sa Indonesya nagtao saiya nin oportunidad na magpinta kan opisyal na retrato ni Presidente Suharto. Si Abdullah binanog sagkod sa nagadan kan tolong nagsalakat sa harong niya sa Jakarta.
Marjory Aquino
Siya nagin partisipante Saringsing Writers Workshop kan organisasyon nin Parasurat Bikolnon na ginibo sa CBSUA Training Center, Central Bicol State University of Agriculture sa Pili, Camarines Sur kan Abril 17-19, 2015. Kairiba niya igdi, iyo sinda Edwin S. Breva Jr. kan Calabanga, Camarines Sur; Julius Bulahan kan Syudad nin Naga; Melchor De Villa kan Balatan, Camarines Sur; Sabina Marites F. Desacola kan Sipocot, Camarines Sur; asin Ian Kenneth Orasa kan Syudad nin Naga. Nagluwas an saiyang rawitdawit sa Girok: erotika na ipinublikar kan Kabulig-Bikol.
Si Aquino nagin marketing assistant sa Fil Estate Realty Corporation poon Enero 2007 hasta Disyembre 2008. Pakalihis kaini, siya man nagin sales marketing executive sa Fairways & Bluewater Newcoast Boracay magpoon Enero 2009 sagkod na Disyembre 2009.
Lato-lato
An lato-lato iyo an popular na kawatan kan kahurihan nin dekada 1960 asin kaamayan kan 1970.
Kaidtong 1968, naglataw an mga modelong tempered sphere sa huri magkakaparasa, na nagdadara nin bubog sa lalawgon kan naggagamit asin siisay man na harani. Kaidtong amay nin 1970, binago sinda kan mga tagagibo pasiring sa plastik na sphere na nakakalaykalay sa lambang pisi. Kapag sinda naglalabyog paitaas asin paibaba, nagbabaranggaan sa lambang saro nin dakul na pwersa mala ta sa ginibo nindang tanog an makusog na "lagatik". An mga lato-lato nakakaagid sa itsura nin bolas, an armas kan Argentina.
An kawatan nabibilog hale sa duwang solidong bola nin polymer, lambang saro mga 2 pulgada (5 sm) an diametro, nakakatakod sa sarong morong tabyos na may halos matibay na lubid. Kapot kan parakawat an taklob na may mga bolang nakabitay sa ibaba asin sa paagi nin pabilog na aksyon gibo kan duwang bola naglalabyog, ginigibong lagatik na ribok na nagtataong pangaran kaini. Sa pagpraktis pwedeng gibohon an mga bola na parantay ngane magkasabay sindang maglagatik sa itaas sagkod ibaba kan kamot.
An pagbalik
Sa kahurihan kan 2022, buminalik giraray an kawatan sa bilog na Indonesia asin marikas na nagin bantog sa publiko. Bistado sinda bilang "katto-katto" o "latto-latto". An katagang Latto sarong kataga sa Buginese na nangangahulogan na tanog na lagatik, mantang an Katto iyo an saiyang Makassarese counterpart na igwa nin kaparehas na kahulugan. Luminakop an saiyang kabantogan sa paagi kan TikTok pasiring sa kataid na nasyon na Filipinas kaidtong 2023, na kun saen ini bistado bilang "lato-lato".
Solnopan
right|thumb|250x250px|Sarong kompas na igwang solnopan nakaturo sa wala. An solnopan (Ingles: west) iyo an saro sa apat na kardinal na direksyon o punto kan kompas. Ini an kabaliktaran na direksyon hale sa sirangan asin iyo an direksyon na kun saen nagsusulnop an Saldang sa kadagaan.
Kultural
An konsepto kan kabtang nin kinaban sa solnopan naggagamot sa Emperyong Romano sa Solnopan asin sa Kristianismo sa Solnopan. Durante kan Cold War "the West" iyo parating ginamit na nangungod sa kampo kan NATO bilang kakontra sa Warsaw Pact asin sa non-aligned nations. An kapahayagan nganing mabuhay, kaiba an nagdadakul na bakong siguradong pakahulogan.
Pritos na badi
An pritos na badi sarong luto kan binadi na sira'. Ini prinipritos sa lana. Alagad, bago pritoson mas masiram kun ipalbag ngona sa suka' ngane mata'wan namit saka dai tolos maraot an prinitos. An badi na prinipritos pwedeng bangus, tilapia, abo, tabangongo asin iba pang sira na ngane masaray haloy, binabadi, inaasinan, asin binabalad sa saldang na husto.
Paratinda
thumb|Sarong [[Bengalis|Bengali na paratinda nin sira gikan sa Sylhet]] Sa sarong kadena nin suplay, an paratinda, tagasuplay, o parapabakal (Ingles: vendor) iyo an sarong negosyo na nakakokontribwir nin mga produkto o serbisyo. Sa pangkagabsan, an sarong paratinda naggigibo nin mga inventory/stock na mga gamit asin ipinapabakal an mga ini sa sunod na takod sa kadena. Ngonyan, an mga terminong ini nanonongod sa sarong tagasuplay nin ano man na rogaring o serbisyo.
Bluetooth
thumb|Tatak kan Bluetooth An Bluetooth sarong halipot na istraktura nin teknolohiya na ginagamit sa pag- oltanan nin permanente asin mobile gamit an UHF radio na mga alon sa bandang ISM, poon 2.402 GHz sagkod 2.48 GHz, asin personal na mga network nin pagtogdok (PANs). phF.Kinua 2.48 GHz.S.MI. bandang Sarong tamboan an artikulong ini. Ini orihinal na ipinangidam bilang sarong daing kuentang alternatibo sa RS-232 data cables. RS-232 Pangenot na ginagamit iyan bilang alternatibo sa mga koneksion sa alambre, an pagrinibayan nin mga file sa pag - oltanan nin kaharaning aroalsang mga aparato asin pagtakod nin mga cell phone asin parakawat nin musika na may daing darang mga headphone. cell phone. Sa pinakamahiwas na paggamit nin mode, limitado sana sa 2.5 milliwatts an ginagamit sa transmission.
Etimolohiya
An ngaran na "Bluetooth" iprinoponer kan 1997 ni Jim Kardach of Intel, saro sa mga kagpundar kan Bluetoth SIG. Intel. Nainspirar an pangaran kan sarong pakikipag-ulay ni Sven Matisson na nagsaysay kan kasaysayan nin Scandinavian sa paagi kan mga saysay hali sa Frans G. Bengtsson's The Long Ships, sarong historikal na nobela manungod sa mga Bikolano asin ika-10 siglo na si Danish na hade Harald Bluetootth. Frans G. Bengtsson. The Long Ships. Harald Bluetoth. Kan madiskobre an retrato kan serye sa irarom kan payo ni Harald Bluettoth sa librong Gwyn Jones's A History of the Biblicals, si Jim nagproponer na si Bluetoth bilang an kodigoname para sa haralipot na programang alambre na inaapod ngonyan na Bluetootth. Harald Bluetoth rune rock. Gwlyn Jones. A History of the Bikol Sarong tamboan an artikulong ini.
Si Kardach kan huri pignotaran na nagsasabi, "King Harald Bluetoth... bantog sa pagsararo kan Scandinavia siring sa tuyo tang pagsaroon an mga industriya nin PC asin cellular na may halipot na alambreng mayong batayan." An lukot tuyo sanang parabugtak sagkod na an pagnegosyo pwedeng magdukot nin sarong bagay na talagang malipot.
Uusipon
An pagmukna kan "short-link" teknolohiya sa radyo, na kan huri nginaranan na Bluetoth, pinonan kan 1989 ni Nils Rydbeck, CTO at Ericsson Mobile sa Lund, Sweden. Ericsson Mobile. Lundsson Mobile. An katuyohan iyo na magkaigwa nin mga istuet na mayong alambre, sono sa duwang imbension ni Johan Ullman, SE 8902098-6., nagpaluwas nin 1989-06-12 asin SE 920239, nagpaluwas kan 1992-07-24. ⁇ ..SE 89098-6.,. issued 1989-06-12. Ginibohan ni Nils Rydbeck si Tord Wingren nin espesipiko asin Holandes na si Jaap Haartsen asin Sven Matisson na may nagtatalubo. Jaap Haartsen Pareho sindang nagtatrabaho ki Ericsson sa Lund. Nagpoon an panginot na disenyo asin pagtalubo kan 1994 asin kan 1997 nagkaigwa nin pangtrabahong solusyon an grupo. Poon 1997 si Örjan Johansson an nagin lider sa proyekto asin nagpropose kan teknolohiya asin estandarte.
Sirangan
right|thumb|250x250px|Sarong kompas nana igwang sirangan na nakaturo sa tuo. An sirangan o subangan (Ingles: east) iyo an saro sa apat na kardinal na direksyon o punto kan kompas. Ini an kabaliktaran na direksyon kan solnopan asin iyo an direksyon kun saen an Saldang minaitaas sa kadagaan.
Kultural
An Sirangan iyo an direksyon pasiring sa Kinaban kun saen naro-rotate sa saiyang axis, asin kun siring an pangkagabsan na direksyon gikan sa kun saen an Saldang nagpapahiling na nagsisirang. An praktis na kun saen an pagpangadyi na nakaatubang sa sirangan iyo an urog na gurang pa sa Kristianismo, alagad inadaptar iyan kan ibang relihiyon sa pagtubod na yaon sa sirangan an orihinal na ineerokan kan gabos na tawo. Kaya man baga an ibang mga simbahan na Kristiyano tradisyunal na nakaatubang sa sirangan.
An Orient iyo an Sirangan, na tradisyunal na kinokompso nin dawa anong bagay na pagsadiri kan Eastern world, sa relasyon kaini sa Europa. Sa Ingles, iyan iyo igwa nin kinaaraman sa metonym para sa, asin nanunungod sa parehong ideya komo, an kontinente nin Asya, binabanga sa Harayong Sirangan, Katahawan na Sirangan, asin Haraning Sirangan. Sa ibong kaining Eurocentric na ginikanan, an mga rehiyon na ini manunuparan man giraray sa Heograpikal na sentro kan Kinaban.
Sa gabos na indibidwal na syudad, an puro kan sirangan iyo tipikal na makuri an pagtios nin huli ta an duros diyan naghuhuyop gikan sa solnopan.
Pambanwang Museo kan Filipinas
[[File:National Museum, Philippines.JPG|right
An Pambanwang Museo nagpapalakaw asin nagmamato kan National Museum of Fine Arts, National Museum of Anthropology, asin an National Museum of Natural History, na gabos yaon sa National Museum Complex sa Manila. An institusyon iyo nag-ooperar man nin mga sangang museo sa bilog na nasyon.
An Pambanwang Museo iyo nagtogdas man asin nag-ooperar nin mga rehiyonal na museo sa bilog na Filipinas: National Museum Eastern-Northern Mindanao (Syudad nin Butuan), National Museum Central Visayas Regional Museum (Syudad nin Cebu), National Museum Western Visayas (Syudad nin Iloilo), National Museum Western-Southern Mindanao (Syudad nin Zamboanga), asin National Museum Ilocos (Syudad nin Vigan), asin iba pa.
864
An  sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.
Gibsaw sa Salakab
An Gibsaw sa salakab, sarong libro na an kag-surat iyo si Bernardo Miguel Olayon Aguay na tubong San Roque Calabanga, Camarines Sur na naglalaog nin mga rawit-dawit manungod sa buhay rural kan mga namamanwa. An libro ginibo kan taon 2008.
Hutok nin tawo
An hutok nin tawo iyo an pangenot na organo kan sistemang nerbyos nin tawo, asin sa kaiba an spinal cord minabilog sa sentral na sistemang nerbyos. An hutok kompwesto kan cerebrum, an brainstem asin an cerebellum. Kontrolado kaiyan an kadaklan na aktibidad sa hawak, pagproseso, pag-integrar, asin pagkoordinar kan impormasyon na nakukua kaiyan hale sa mga organo sa sentido, asin paggibo nin mga desisyon kun dapit sa mga instruksiyon na ipinadara sa ibang parte kan hawak. An hutok yaon sa laog, asin protektado kan mga tulang na bungo kan payo.
An mga selula kan hutok kabali an neurons asin supportive glial cells. Igwa nin labing 86 billion neurons sa hutok, asin sarong poco mas o menos pantay na bilang nin iba pang mga selula. An aktibidad kan hutok nagigin posible sa paagi kan pagkatarakod kan mga neurons asin an saindang pagrelihir nin neurotransmitters sa pagsimbag sa nerve impulses. An mga neurons nagkokonektar nganing makabilog nin neural pathways, neural circuits, asin elaborate network systems. An bilog na circuitry iyo pinapaandar nin proseso nin neurotransmission.
An hutok protektado kan bungo, nakalaylay sa cerebrospinal fluid, asin isolated sa bloodstream huli sa naka-ulang na blood–brain. Alagad, an hutok bulnerable man giraray sa danyos, helang, asin impeksyon. An danyos pwede magin kawsa kan trauma, o kan pagkawara nin suplay nin dugo midbid bilang stroke. An hutok bulnerable sa degenerative disorders, siring kan Parkinson's disease, dementias including Alzheimer's disease, asin multiple sclerosis. An mga psychiatric conditions, kabali an schizophrenia asin clinical depression, hinohona na asosasyado sa brain dysfunctions. An hutok pwede man na magin lugar nin tumor, kapwa benign asin malignant; an mga ini kadaklan naggikan sa ibang lugar kan hawak.
An pag-aadal nin anatomiya kan hutok iyo an neuroanatomiya, mantang an pag-aadal nin saiyang trabaho iyo an neurosiyensya. Kadakol na mga techniques an ginamit nganing maadalan an hutok. Specimens from other animals, which may be examined microscopically, have traditionally provided much information. An mga medical imaging technologies siring kan functional neuroimaging, asin electroencephalography (EEG) recordings importante sa pag-aadal kan hutok. An medical history kan mga tawo na may brain injury nakapagtao nin pananaw sa function kan lambang kabtang kan hutok. An pagsaligsig dapit sa hutok nag-evolve sa paglihis kan panahon, kaiba an philosophical, experimental, asin theoretical phases. An nagbubutwang phase posibleng ma-simulate an aktibidad kan hutok.
Sa kultura, an pilosopiya kan isip igwa sa laog nin halawig na siglo binalo na masimbagan an kahapotan kan naturalesa nin agimadmad asin an problemang isip–hawak. An pseudosiyensya nin prenolohiya binalo na ilokalisar an personalidad na nag-aatribwir sa mga rehiyon nin cortex kaidtong ika-19th na siglo. Sa siyensya fiction, an brain transplants iyo hinohona sa mga usipon siring kan 1942 Donovan's Brain.
Paglangkaw kan tubig dagat
alt=|thumb|Obserbasyon sa Lebel kan Dagat sa pag-oltanan nin 1993 asin Nobyembre 2018. too|thumb|Pagkarkulo sa lebel kan dagat hanggang 2100 na pinublikar kan January 2017 kan U.S. Global Change Research Program for the Fourth National Climate Assessment. [[:en:Representative_Concentration_Pathway|RCP 2.6 kan naglangkaw an mga emission bago an 2020, RCP 4.5 kung sain malangkaw sa maabot na 2040, asin RCP 8.5 kung sain inaasahan an dagos na pagparalangkaw.]] An pagtaas kan tubig dagat sa bilog na kinaban nagpoon sa pagpoon kan ika-20 siglo. Sa pag-ultanan nin 1900 asin 2016, an lebel kan dagat sa bilog na kinaban luminangkaw nin 16-21 sentimetro (6.3-8.8 pulgada). Ihinahayag kan mas eksaktong impormasyon hali sa pagsukol kan mga satelayt radar an pagrikas sa paglangkaw nin 7.5 sentimetros (3.0 pulgada) puon 1993 sagkod 2017, haros 30 sentimetro (12 pulgada) kada siglo. An pagrikas na ini epekto kan pag-init kan kinaban na dara kan kagibuhan kan tawo, an nagin kawsa kan termal na paghiwas kan tubig dagat asin pagtunaw kan mga yelo sa daga. Sa pag-oltanan nin 1993 asin 2018, an termal na paghiwas kan kadagatan nagdugang nin 42% sa paglangkaw kan tubig dagat; pagtunaw nin yelo, 21%; Greenland, 15%; asin Antarctica, 8%.:1576 Inaasahan kan mga sientista sa klima na an bilang orog pang marikas sa laog kan ika-21 siglo.
Masakit an pagkarkulo kan lebel kan dagat, huli sa pagkakomplikado kan dakol na aspeto kan sistema nin klima. Mantang an pagsiyasat sa klima sa nakaagi asin sa presenteng mga lebel kan dagat minagiya sa pinakarhay na mga modelo nin komputer, an mga pagkarkulo daing pagbabagong naglalangkaw. Kan 2007, an Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) nagprodusir nin halangkaw na pagkarkulo na maabot 60 sentimetro (2 piye) hanggang 2099, alagad an saindang pagkarkulo kan 2014 nagpahiling nin mas halangkaw pang kalkulasyon na maabot sa 90 sentimetro (3 piye). An mga huring pag-adal nagtao nin konklusyon na an paglangkaw nin 200 sagkod 270 sentimetros (6.6 sagkod 8.9 piye) sa lebel kan tubig dagat sa kinaban sa siglong ini saro man na posibilidad. An sarong konserbatibong pagkarkulo kan haralawig na pradyeksyon iyo na an kada grado nin temperatura sa Celsio nagpapalangkaw sa sukol kan dagat nin mga 2.2 na metro (4.2 ft/degree Fahrenheit) sa laog nin duwang milenyo (2,000 na taon): sarong halimbawa nin inersia sa klima.
An lebel kan dagat dai sarabay na malangkaw sa gabos na lugar sa kinaban, asin iyan mababa pa ngani nin kadikit sa nagkapirang lugar, arog baga kan Arctic. Kabali sa lokal na mga dahilan an mga epektong tektonik asin pagbaba kan daga, alon, sulog asin bagyo. An paglangkaw kan dagat pwedeng makaapektar na marhay sa mga populasyon nin tawo sa mga rehiyon sa baybayon asin isla. An lakop na pagbaha sa baybayon linalaoman mantang sustenido an nagkapirang grado nin pag-init sa laog kan milenyo. An dugang pang epekto iyo an mas haralangkaw na pagbaha sa baybayon pag may bagyo asin mas peligrosong tsunami, paglipat kan mga populasyon, pagkawara asin pagkaraot sa agrikultural na daga asin danyos sa mga syudad. An natural na mga kamugtakan arog nin mga sistema nin ekolohiya sa dagat apektado man, na may mga sira, gamgam asin tinanom na nawawaran nin mga parte kan saindang istaran.
An mga sosyudad pwedeng magresponde sa paglangkaw kan tubig dagat sa tolong lain-lain na paagi: implementasyon kan pagpaatras kan baybayon, pag-andam sa pagbabago kan baybayon, o protektaran an kadagaan laban sa paglangkaw kan tubig dagat sa paagi kan pagtugdok nin mga seawall o sa paagi kan rehabilitasyon kan baybayon. An mga estratehiyang ini konektadong marhay sa kada saro, alagad sa ibang panahon kaipuhan na gibuhon an mga pagpili sa lain-lain na estratehiya. An mga sistema nin ekolohiya na nakikibagay sa paglangkaw kan tubig dagat sa paagi kan pag-atras sa daga tibaad dai pirmeng posible, huli sa natural o artipisyal na mga kaulangan.
863
An  sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.
Retrato
An retrato (na inaapod man na ladawan) sarong ladawan na linalang sa paagi kan liwanag na nahoholog sa ibabaw na photosensitibo, na sa parate retratong pelikula o drowing na elektronikong retratong sensor, siring kan CCD o CMOS chips.
An kadaklan na retrato linalang ngonyan na naggagamit nin smartphone/camera, na naggagamit nin sarong lente tanganing isentro an naheheling na mga alon nin liwanag kan eksena sa pagprodusir kan maheheling kan mata nin tawo. Inaapod na potograpiya an proseso asin pagpraktis nin paggibo kan siring na mga ladawan.
Takla
thumb|303x303px|Mga kulay asin labot-labot na tekstura kan takla An takla (Ingles: rust) iyo an sarong bakal na oxide, na sa parate mapulang oxide na naporma huli sa reaksyon nin bakal asin oksiheno sa presensia nin tubig o alumaad sa aire. An takla iyo kompuwesto nin hydrous iron (III) oxides (Fe2O3·nH2) asin bakal (III) oxide-hydrdroxide (FeO (OeOH), Fe (OH) 3), asin tipikal na konektado sa pagkulubot kan pinong bakal.
Sa igong panahon, an ano man na gabat kan bakal, sa presensya nin tubig asin oksiheno, sa kahurihurihi puedeng makombertir nin biyo pasiring sa takla. An takla sa ibabaw kan daga sa parate madaling mawara, asin dai nagtatao nin proteksyon sa bakal sa irarom, bakong arog kan pagkaporma nin patina sa ibabaw nin tanso. An pagtakla iyo an komun na termino para sa pagkulubot kan elementong bakal asin kan mga sangkap kaiyan na arog kan asero. Dakol na iba pang metal nagsasairarom nin kaagid na pagkulubot, alagad an resultang mga oxides bako parateng inaapod na "takla".
An nagkapirang porma nin takla namimidbid bako sang naheheling asin sa paagi nin espectrokopi, asin nabibilog sa irarom kan laen - laen na kamugtakan. ' Kaiba sa iba pang klase nin takla an resulta nin mga reaksyon sa pag - oltanan nin bakal asin cloride sa kapalibotan na mayo nin oksiheno. An Rebar na ginagamit sa mga hariging paril na nasa irarom nin tubig, na nagpapaluwas nin berdeng takla, iyo an sarong halimbawa.
Minsan ngani an takla sa pankagabsan iyo an negatibong kabtang nin bakal, an sarong partikular na porma nin pagtakla, na inaapod na masarig na takla, nagpapangyari sa bagay na iyan na magkaigwa nin mahimpis na pangtahob nin takla sa ibabaw. Kun dai magdadanay sa hababang tamang tamang pagkaalumaad, ginigibo kaiyan an "stable" na suon na nagpoprotehir sa bakal sa ibaba, alagad bakong sagkod sa punto nin ibang oxide arog kan aluminium oxide.
Saluyot
An saluyot (Corchorus olitorius; Ingles, Jute mallow o nalta jute, o inaapod man "Jew's mallow", "tossa jute", "bush okra", "krinkrin", "molokhia", asin "West African sorrel", apwera pa kan mga lokal na pangaran kaini, sarong species nin sadit na tinanom sa pamilyang Malvaceae. Ini an mayor na pigkukuan kan inaapod na jute fiber dawa totoo an Corchorus capsularis saro pa man na pigkukuan awat na jute. An mga dahon kaini asin mga prutas ginigibo man berdura sa pagluto na sinabawan. An mga pinaalang na dahon nasisirbing tsa asin pampalipotok sa mga sopa. Siring man, an mga pisog kaini pwedeng kakanon.
Pinaghalean
An tinanom na ini (Corchorus olitorius) daing gayo madeterminaran kun gikan sa Aprika o Asya. An ibang mga may pagka-aram sinasabing tal na tubo ini sa Indo-Burmang lugar o hale pang Indya. Alagad an totoo, haloy na ining kinukultibar sa duwang kontinenteng ini.
An tinanom
An Corchorus olitorius sarong tisong tinanom na herbal, nagsasanga-sanga man asin nalangkaw nag'aabot saro may kabangang metro (1.5 m). Kun ini pinapatalubo bilang pagkuahan nin mga awat, naabot ining langkaw na apat na metro (4 m). An kahawakan niya pusog asin mayong hibo, na an kolor nagbeberde na igwang pula-kayumanggihon na lahid asin minsan an sa poon kaini natagas-tagas na pangahoy. An mga dahon may pinong gari'gi' na nalaba 6 abot 10 sentimetro, may lakbang 2 abot 4 na sentimetro. Ini may prutas na saradit, matilaba na nasukol 2 abot 8 sm sa laba asin nakolor abohon-asul, o berde, o kayumanggihon-itom. Lambang pitak sa pisog igwang 25 abot 40ng tu'lang na sa kagabosan pwedeng magsuma nin 125-200 na pisog sa lambang prutas.
Awat kan saluyot
An mga nasyon nin Indya, Bangladesh asin ibang lugar pa sa Asya nagpoprodusyer nin jute hale sa mga awat kan ubak nin Corchorus capsularis asin Corchorus Olitorius, an huri totoo medyo maluya an kalidad kan awat. An mga awat naghihitsurang mala-sedang buru-bulawan asin igwang laba abot 3 metro. An pinutol kaining kahawakan inaagi sa pirisan ngane magkaparasa-pasa, magkabaraak. Dangan ini binubuntog sa tubig ngani magtukal sa mga awat an mga dukot na pirinong kahoy-kahoy. Hinuhugay ini ngarig mapaluwas an malinig asin pinong mga awat, saka ini binabalad sa saldang.
Dakul an napapaluwas na produkto kaini: torsido, pisi, sakong kostura, panhapin sa alpombra, kurtina, papel na magaspang, bag, tela asin mga lubid na panggakot. Sinasabing sa ibang parte kan Aprika asin Tangang Subangan, sarong klaseng tinanom an pinag'aataman na an mayor na tuyo iyo an paggutol kan mga dahon asin ogbos kaini bilang pagkakan, mantang an awat mayong importansya igdi.
Mga gamit sa pagkakan asin medisina herbal
An saluyot haloy nang ginagamit komo berdura, bulong asin bahog sa hayop sa Antigong Ehipto. Ini dusok sa mga bitamina arog kan bitamina A, B, asin E. Orog pa, pano man ini nin mga mineral na calcium, phosphorous asin iron. . Huli kaini, popular na gulayon sa dakul na parte kan Ehipto, the Levant, Arabia asin kahiwasan kan Tangang Subangan na dara an manlaenlaen na pangaran kan giso depende sa lugar. An mga dahon kaini, oras na linuto, nataong madamilot na saro-sarsa arog kan linutong okra. An madamilay na sopa igdi pwedeng mananalean an bagohan, alagad, sa haloy nang nagkakan kaini, sinasabing an gisong saluyot may mapresko, mana'gom na namit.
An dahon saluyot pampaihi, panlahid sa kublit, pamaghat, pampurga, asin pamparahay sa raot an tulak. Bulong man ini sa mga kulog-kulog, asin mga yaya, bulong man sa almoranas asin mga tumor. An ginaga kaini nakakapagana sa apetito asin kusog hawak.
Engkanto
An engkanto (hale sa Kastilang encanto, lit. enchantment) osiponal na mga espiritu sa satong palibot na sinasabing may kakayahan na magluwas sa porma nin sarong taw. Sinda pirming asosyado sa espiritu nin mga apoon sa Pilipinas. Midbid man sinda bilang klase nin espiritu na arog nin mga sirena, tawong lipod, bisla, asin dakol pa. An pagtubod sa saindang pag-eksister posibleng uminabot na nin dakol na siglo, asin nagpapadagos sagkod ngonyan.
Saro ining "bracket" na termino para sa mga pinaká dakolang tawo na mga persona kan daga na kaiba an manlaen-laen na mga rasang osipon. An termino mismo inarog pa sa mga Kastila, na pinag-ayog sa kadakulon na mga rasang osipon sa Filipinas asin inaapod sana an dakul sa mga rasa na "enchanted." Minsan ngani kadungan kaiyan an termino dai man lamang nalalaen sa pangenot na kahulogan kan termino sa España na nanonongod sa sarong lihis sa natural na aparisyon, na kun minsan konektado sa sarong lugar.
Abo (sira)
An ábo (Otolithes ruber(Bloch & Schneider, 1801); Ingles, Tigertooth croaker) sarong klaseng sira napipisan sa pamilya Sciaenidae. Igdi sa Filipinas, an kadakulan kan sirang ini nakukua sa katubigan kan probinsyang Camarines Sur, orog na sa Sola' nin San Miguel. Nabibistong gayo an sirang ini huli sa biti' (Ingles, swim bladder) kaini na paboritong pritoson bilang maragamong somsoman.
Distribusyon
An ábo lakop sa Indo-Solnopan Pasipiko: Sulnupang Afrika, kaiba an Madagaskar (pero mayo sa Dagat na pula), pasiring subangan asin abot sa habagatan kan Tsina asin sundo sa Queensland, Australya.
Pagkadakula
Pag ini gurang na, an abo naabot 90.0 sentimetro sa pinakagabat na timbang na 7.00 kilogramo. Natala na sa rekord na ini naabot sa edad na limang taon
Pagkakan
An abo sa pag'andam, ginigibong badi, prinipritos, ginigibong sarsiado o bangot man sa mga ginutaan na giso.
Bulan (astronomiya)
thumb|249x249px|An Bulan iyo an sarosaroeng natural na satelayt kan Kinaban. Harus nahihiling ini sa kinaban kapag banggi. An bulan (simbolo: ; Ingles: moon) iyo an kasaro-sarong natural na satelayt kan Kinaban. Ini man an panglima sa lista kan pinakadarakulang mga satelayt sa Sistemang Solar. An Crescent (Unicode: ) an nagsisirbing simbolo sa bulan.
A bulan, kaiba an kinaban, sa ngunyan iyo an solamenteng bagay sa uniberso kun sain an tawo iyo nakalakaw na, gikan sa bistadong mga misyon nin Apollo, na an pinakabistado sa gabos iyo an Apollo 11.
Pangaran
An bulan iyo inaapod sa manlainlain na pangaran sa kadakulon na lenggwahe sa kinaban, bakong arug kan sa iba pang mga satelayt sa bilog na uniberso. An bulan iyo paminsan-minsan man na inaapod na "Luna", gikan sa tataramon na Latin.
Relasyon sa kinaban
Gikan sa tahaw kan kinaban pasiring sa tahaw kan bulan, iyo igwang estimadong distansya na 384,403 na kilometro. Tag-anom kan grabidad nin kinaban an kabilogan kan sa bulan. Nakakalibot an bulan sa kinaban sa laog nin 27.3 na aldaw, pero huli sa pana-panahong paglain sa karahayan sa tahaw nin aldaw-kinaban-bulan, an nahihiling na rikas kan paglibot nin bulan gikan sa kinaban iyo 29.5 na aldaw. Kun minsan, nagtatampad an orbit kan bulan sagkod kan aldaw, huli kaini, sarong kulop an nabibilog.
Eksplorasyon
Sa tahaw kan 1969 sagkod 1972, nagpadara an programang Apollo kan Estados Unidos nin kagduwang (12) na tawo para makatungtong sa Bulan, sinda si Neil Armstrong asin si Buzz Aldrin kan Apollo 11 na iyo an naenot sa sainda. Kaiba sinda Frank Borman, James Lovell, asin William Anders kan Apollo 8 sa enot na ipinadara sa Bulan. Bago kan panahon ito, target an Bulan nin dakulong mga misyon sagkod paglibot sa orbit kan mga space probe, na pigpunan kan Soviet Luna 1 kaidtong 1959.
Premyo Solzhenitsyn
An Premyo Solzhenitsyn sarong pribadong Rusong literaryong gawad tinugdas kan Rusong parasurat na si Alexander Solzhenitsyn kan taon 1997.
An papremyong $25,000 itinatao para sa "mga trabaho na nagpapahayag kan mga kasakitan sa buhay Ruso sa paaging may sentido nin trahedya asin bibihirang pagpapatunay kaini, sa malinaw na paghanap kan katotohanan". An premyo ginagastosan hale sa royalty na nakukua sa benta kan librong The Gulag Archipelago.