cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Malcolm Ross (linguwista)
Nagsirbi si Ross bilang Prinsipal kan Goroka Teachers' College sa Papua New Guinea puòn 1980 hanggan 1982, habang nasa oras sya nin pagdakula na nagkakaigwa syang interes sa mga lokal na mga tataramon, dangan puminuon syang mangulekta nin datos sa mga ini. Kan 1986, nareseber niya an saiyang PhD hale sa ANU na nasa irarom nin superbisyon ni Stephen Wurm, Bert Voorhoeve asin si Darrell Tryon. Patungkol an saiyang disertasyon sa genealohiya kan mga tataramon na Osyaniko sa sulnupan na Melanesya, dangan naglalaman ini nin mga amay na rekonstruksyon kan Proto Osyaniko. Pig-introdusir man nya an konsepto kan linkage, sarong grupo kan mga tataramon na nagbago o nag-evolve sa paagi kan pagkakaibá kan diyalektos kaysa sa tree-like splits.
Kaiba si Andrew Pawley asin Meredith Osmond, nakaambag si Ross sa Proyekto kan Leksiko nin Proto-Osyaniko, na nakagibo nin mga pirang mga bolyum kan mga pigrekonstruk na mga bokabularyong Proto-Osyaniko sa pirang mga semantikong mga domain.
Kalaunan, napublikar si Ross sa mga tataramon na Pormosano asin sa mga tataramon na Papuano.
==Mga Nota=
Vetralla
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Viterbo sa rehiyon Lazio kan Italya.
Mao Zedong
Si Mao Zedong sinasayod ; sa kinagawean sa surat na romano Mao Tse-tung (Desyembre 26, 1893 – Septyembre 9, 1976), na midbid man sa apod na Chairman Mao, sarong komunistang Tsinong  rebolusyonaryo na iyo siya an amang kagtugdas kan Republika Popular nin Tsina (RPT), na kun saen siya an namoon komo pamayo kan Partido Komunista nin Tsina poon kan ini natugdas sundo sa saiyang pagkagadan kan 1976. Sa ideolohiya siya sarong Marsisista–Leninista, alagad an saiyang mga teoriya, estratehiya militar, asin polisya politikal tiripon midbid sa apod na Maoismo.
Salamanca
right|thumb|250px|An syudad nin Salamanca, Espanya
1784
An 1784 sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.
Salamanca
An Salamanca (pop. 155,740) sarong ciudad sa solnopan kan Espanya, na iyo mansana an kabesera kan probinsya nin Salamanca, Espanya. An probinsyang Salamanca sakop kan autonomong komunidad nin Castilla asin Leon. Ining Lumang Ciudad pigdeklara kan UNESCO bilang World Heritage Site kan taon 1988.
Mao Zedong
Si Mao aki nin sarong gantad asin mayaman na tagabaryo sa Shaoshan, Hunan. Siya suportado niya an nasyonalismong Tsino asin sa atitud siya anti-imperyalista kaamayi sa buhay, asin siya naimpluensyang maray kan su mga pangyayari sa Rebolusyon Xinhai kan 1911, siring man kan Ikaapat na Mayong Hiron kan 1919. Ngapit kinugos niya an pilosopiya nin Marsismo-Lenisismo kan siya nagtatrabazho sa Peking University bilang sarong librarian asin ta siya nagin kagmuknang na myembro kan Partido Komunista nin Tsina (CCP), asin siya an namoon kan inapod na Autumn Harvest Uprising kan 1927. Durante kan Gera Sibil nin Tsina sa pag'ultan kan Kuomintang (KMT) asinkan Partido Komunista, si Mao nagtabang sa pagtugdas kan inapod na Chinese Workers' and Peasants' Red Army, asin pinangenotan an pagpasunod kan mga polisyang radikal dapit sa dazga' kan grupong  Jiangxi Soviet, asin ultimamente iyo an nagin pamayo sa Partido Komunista nin Tsina (PKT) kan mangyari an inapod na Halawig na Pagbaklay. Dawa ngani temporaryo na an PKT nakikampi sa KMT sa irarom kan inapod na Ikaduwang Prenterang Bunyog kan nagputok an Gera Hapon-Tsino (1937–1945), an gera sibil sa Tsina padagos pakatapos magsuko an Hapon kan magsara an Ikaduwang Gerang Pankinaban, asin an pwersa ni Mao nadaog an gobyerno Nasyonalista, na ini nagsibog sa Taiwan kan 1949.
thumb|left|Si Mao Zedong (1927) Kan Oktobre 1, 1949, si Mao pigproklama an pagtugdas kan RPT, sarong Marsista-Lenisistang solong-partidong estado kontrolado kan RPT. Kan masurunod na mga taon, pinari'gon niya an kontrol niya paagi kan inapod na Reporma sa Daga kan Tsina laban sa mga hasendero, an Kampanya sa Pagsupil kan mga Kontra-rebolusyonaryo, an "Tolong-anti asin Limang-anti na Kampanya", asin man paagi sa trayumpong sikolohikal naguno duman sa Gera Koreano, na sa kabiyoan nagresulta sa pagkagadan nin pirang milyon na mga Tsino. Poon 1953 abot 1958, si Mao nagkaigwang magabat na papel sa pagpasunod kan planadong ekonomiya sa Tsina, pagpanday kan si pinakaenot na konstitusyon kan RPT, pagbungsod kan programa industriyalisasyon, asin an pagpoon kan proyektong inapod na "Duwang bomba, Sarong Satelyete. Kan 1955, si Mao pigbungsod an Hiron Sufan, asin kan 1957 pigbungsod niya an Anti-Makatoong Kamoanya, kun saen an nabawian-buhay nag'aabot 550,000 katawo, kadaklan mga intelektwal asin mga oposisyon, an pigparaarapi.
Kan 1958, pigbungsod niya an Dakulang Lumpat Paabante na mahihira an ekonomiya kan Tsina hale sa agrikultural pasiring sa industriyal, na ini nagbunga kan pinakagraberng kagutoman sa historya, na huli kaini 15–55 million katawo sa pag'ultan kan taon 1958 asin 1962 an nagkapuruho. Kan 1963, si Mao pigbungsod an Hiron sa Sosyalistang Edukasyon, asin kan 1966 pigpasunod niya an inapod na Rebolusyon Kultural, sarong programa pagpuho kan mga kontra-rebulosyunaryong elemento sa sosyedad Tsino. Ini nag'ayaw nin 10 taon asin markado ini kan mapangahas asin maringis na class struggle, lakopan na pagrapak kan mga artifak kultural, asin an pagpagantad kan kulto personalidad ni Mao. Pirang polong milyon an pigpersegir durante kan Rebolusyon, manta pigtantya an mga nagkagaradan nag'aabot ginatos na ribo abot pirang milyon pa. Pakalihis nin pirang taon pagbuloy-bugoy, si Mao nagsapo' nin pirang atake sa puso kan 1976 asin nagadan sa edad na 82. Sa panahon ni Mao, an populasyon kan Tsina naglobo hale sa 550 milyon nag'abot sobra 900 milyon manta an gobyerno dai man higot na nagpasunod kan polisya nin pagplano sa pamilya. thumb|260px|Rebulto ni Mao Zedong
Fray Bernardino Melendreras
Sa edad na kagpito (17), naglaog na siya sa Orden kan Fransiscano. Nasulotan siya kan habitong Franciscano kan Agosto 8, 1832 sa Kumbento nin San Jose de Salamanca. Sa pornmal na pagbado saiya komo sarong Franciscano, ginamit niya an pangaran na "de la Santisima Trinidad". Kan Agosto 8, 1833, nagsumpa na siya sa sarong buhay na relihyoso. Anom na taon nakalihis, o eksakto Pebrero 11, 1839, nakaabot siya sa Manila, ta napag-isip niyang mag-ayon sa misyon kan Franciscano sa Filipinas. Ipinadagos niya sa Manila an mga estudio teolohika asin tapos kaidto naordenan na siya komo sarong lubos na Franciscanong padi.
Liza Maza
Si Liza Maza (namundag kan Setyembre 1957 ) sarong Pilipinang aktibista na naging punong tagapagtipon kan National Anti-Poverty Commission poon Agosto 2016 hanggang sa saiyang pagretiro kan Agosto 2018. Siya miyembro kan Philippine House of Representatives, na nagrerepresentar kan Gabriela Women's Party.
Fray Bernardino Melendreras
Isinobol siya sa provincia kan Camarines kan taon na 1844 asin kinapotan niya sa pagadministrar an Quipayo, taon 1844 kinapotan niya an Bombon taon 1845 an Libmanan naman. Pagkalihis sarong taon ibinalik siya sa Bombon komo Presidente. Kan 1847, nagin naman siyang Presidente kan Libmanan. Kan siya yaon pa sa Libmanan mga taon 1861, uminagi asin naki-estar ngani saiya si Feodor Jagor, sarong Aleman na antropologo, kan ini pinagadalan an lugar kan Libmanan asin siya naka-osip ngani igdi sa Aleman na ini na may nagkakorotkot duman nin mga antigong tapayan, plato asin iba pang gamit sa gugurang.
Liza Maza
Biograpiya
Nakua ni Maza an saiyang kursong Bachelor of Science in Business Economics sa Unibersidad kan Pilipinas kan 1978.
Fray Bernardino Melendreras
Pakalihis kaidto, taon 1865, ginibo siyang kura paroko kan Guinobatan, Albay kun saen nagkahelang siya nin makuri kaya nagbalik kan Oktubre 6, 1867 sa Manila ta mapabulong. Sa kadimalasan, pagsunod sanang aldaw binawian siya nin buhay. Nageedad siyang 52 kan siya nagadan.
An Franciscanong padi na ini reparong marhay komo sarong parasurat manongod sa manlaenlaen na aspeto kan kulturang Bikolnon asin mahilig magparasurat rawitdawit. An iba nagsasabi ngani na siya an kagsurat kan epikong Ibalong. Igwa siyang rawitdawit dapit sa tinanom na takay, dapit sa mga kalamidad, sa mga bulkan asin sa Kapalibotan, sa mga leyenda asin osipon kan mga gugurang, saka  manongod man sa mga tinanom asin kaburakan sa Bicol. Sinasabi ni Jose Calleja Reyes na kan siya nagduman sa Espanya, natawan siya nin kopya kan si 54 mga rawitdawit na tinokda ni Melendreras kan ini nadestino igdi sa Bicol, kan sarong man na Franciscanong padi na si Pading Apolinar Pastrana Riol,O.F.M. na iyo an may katongdan duman sa Archivo Franciscano Ibero-Oriental sa Madrid. An mga manuskrito napalaman sa obrang titulado,Antologia Poetica Sobre la Region Bicolana de Filipinas.
Dakul na iskolar an nagtutubod na an tunay na suminurat kan Ibalong sa tekstong Kastila iyo si Padre Melendreras.
Mga tataramon na Furu
An mga tataramon na Furu iyo an saróng pigpanukalang grupo nin maluyang attested extinct o haraní na mapuho' asin sa iban banda dae maklasipikat an mga tataramon na Sur na Bantoid kan Cameroon. Suggested nin mga tataramon na Furu iyo an:
Lee Hoi-chang
right|thumb|250px|Si Lee Hoi-chang thumb|Lee Hoi-chang (2010) thumb|Lee Hoi Chang Si Lee Hoi-chang (이회창, 2 Hunyo 1938 – ) an ika-26 na Prime Minister poon 1993 sagkod 1994.
Rehiyon kan Italya
An rehiyon kan Italya iyo an enot na tanggang administratibong bangâ kan estado. Igwang duwang pulong (20) rehiyon, lima kaini mga tinàwan sosog sa konstitusyon nin awtonomiya.
Lorne Cardinal
Si Lorne Cardinal (Sucker Creek, Enero 6, 1964) dating sarong Kanada entertainer.
Albay
An Albay sarô sa mga probinsya kan Republika kan Filipinas na namumugtak sa Rehiyon Bikol sa Luzon. An Syudad nin Legazpi an kapitolyo kaini. Natatangà an probinsya kan Camarines Sur sa norte asin Sorsogon sa sur. Yaon sa norte-subangan kaini an Golpo kan Lagonoy pasiringon sa Dagat Filipinas asin sa sur-subangan an Burias Pass.
An Bulkan Mayon an pinakanagpapagiromdom sa probinsya. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado. An designadong area code kaini iyo.
Heograpiya
Igwang sukol na 2,552.6 km² an probinsya kayâ ini ang ika-26 sa pinakasadit na probinsya sa nasyon. Namumugtak ini sa Bicol Peninsula asin kabali mayor na sa sakop kan probinsya an mga isla nin Rapu-Rapu, Batan (parte kan Rapu-Rapu), Cagraray (parte kan Bacacay), asin San Miguel (parte kan Syudad nin Tabaco).
Natatangâ an probinsya kan Camarines Sur sa norte asin Sorsogon sa sur. Nasa norte-subangan kaini an Golpo nin Lagonoy pasiringon sa Dagat Filipinas asin sa habagatan-sulnopan an Burias Pass.
Pulitikal
Nababangâ an Albay sa 15 banwaan asin 3 syudad.
Mga tawo
Populasyon. Sosog sa sensus kan 2007, an Albay igwang populasyon na 1,190,823 kaya ini an ika-22 na pinakamatawong probinsya sa nasyon. Igwa nin 208,640 pamilya sa probinsya na may katamtaman na dakol (average) na 5.22 katawo, urog kahalangkaw nanggad kan sa nasyonal na 4.99.
Tataramon
Bikol Sentral an mga panginot na tataramon sa probinsya mantang igwang dakol na parataram kan Miraya Bikol, West Albay Bikol asin Libon Bikol. Mayoriya kan mga nag-iirok digdi nakakasabot nin Tagalog asin Ingles.
Nasyunal na koponan nin basketbol kan Filipinas
An nasyunal na koponan nin basketbol kan Filipinas (Ingles: Philippines men's national basketball team) pinamamahalaan kan Samahang Basketbol ng Pilipinas (Basketball Federation of the Philippines o SBP) sarô sa mga pinakamatitibay na Asyanong koponan sa mga internasyunal na torneo.
Nanggana na ini nin medalyang bronse sa 1954 Kampeonatong FIBA Pankinaban nin kalalakihan, an pinakamarhay na nagunò nin sarong koponan sa luwas kan Amerika asin Europa. Siring man, nag-ikalima ini sa 1936 Karawat Olimpiko sa Tig-init, an pinakamarhay na nagunò nin sarong koponan sa luwas kan Amerika, Europa asin Osyanya. An Filipinas man an igwang pinakadakol na gana sa Olimpiko sa mga koponan sa luwas kan Amerika, Europa asin Osyanya.
Apwera kan medalyang bronse sa Kupang Pankinaban nin FIBA asin an ikalimang pwesto sa Olimpiko, nanggana na an Filipinas nin limang Kampeonatong FIBA Asya para sa Kalalakihan, apat na medalyang bulawan sa Basketbol para sa Kalalakihan sa Asyanong Karawat, walong kampeonato sa Sur-subangan na Asyanong Karawat (SEABA) asin gabos maliban sa sarong medalyang bulawan sa Asosasyon nin Basketbol kan Sur-subangan na Asya. Huli kaini, minimidbid na na pinakamapwersang koponan sa Sur-subangan na Asya asin saro sa pinakamatitibay sa Asya. Nagpartisipar na man an nasyon sa limang Kupang Pangkinaban nin FIBA asin pitong Torneong Olimpikong Basketbol.
An Gilas Pilipinas Men minarepresentar sa presenteng nasyunal na koponan nin kalalakihan.
Mga inot na taon
thumb|An nasyunal na koponan kan Filipinas naglalaban sagkod an Tsina sa [[1917 Harayong Subangan na Karawat|1917 Far Eastern Games sa Tokyo.]] Inot na nagpartisipar sa insternasyunal na laban an Filipinas sa Far Eastern Championship Games kan 1913. Dinaog kan Filipinas an Tsina sa pinakainot na internasyunal na kawat sa Asya. Ginana kan Filipinas an gabos maliban sa sarô (1921) na kampeonato sagkod kan 1934. An karawat mayò sa irarom kan pamamahala kan FIBA huli ta an organisasyon namuknâ kan 1932 sana.
An Basketball Association of the Philippines (BAP) namuknâ kan 1936, dangan nagin parte kan FIBA kan sa huring mga bulan kan taon na idto. Binasagan na "the Islanders" an koponan na ipinadara kan BAP sa pinakainot na torneong Olimpiko nin basketbol sa Berlin. Sa format na single-elimination round, ginana kan Filipinas an inot na tulong karawat sagkod na makatampad an Estados Unidos sa ikaapat na kawat kun sain doble an puntos na Estados Unidos sa nakua kan Filipinas. Daing daog ini na iyong nakakua kan kampeonato. Natapos an torneo na nag-ikalima an Filipinas, an pinakamarhay na tapos nin sarong Asyanong koponan sa kasaysayan kan basketbol sa Olimpiko. Maliban sa Kanada na iyo an nakagunò kan medalyang pirak, an Filipinas siring man kaini na igwa sanang sarong daog sa toreong ini.
Nagbalik an Filipinas sa 1948 Olympics sa London. Nag-ikaapat an nasyunal na koponan sa anom na koponan sa saindang grupo tanganing matanggal. Natapos an karawat kun sain nagunò kaini an ika-kagduwang lugar. thumb|Filipinas vs Argentina sa 1952 Summer Olympics. Dekada 1950–1960, an Filipinas sarô sa mga matitibay sa kinaban kun sain yaon an world-class na parakawat na si Carlos Loyzaga, Lauro Mumar, Mariano Tolentino, Francisco Rabat asin Edgardo Ocampo. Kan 1951, an koponan guminana kan pinakainot na torneong basketbol nin Asyanong Karawat sa New Delhi, Indya. An koponan nagtapos na inot sa Hapon asin apat pang koponan tanganing makua an medalyang bulawan. Kan suminunod na Asyanong Karawat kan 1954 sa Manila na nagserbeng pilian para sa Pangkinaban na Kampeonato sa masunod na taon, nanginot giraray an nasyunal na koponan, dinaog kaini an Republika kan Tsina (Taiwan), Hapon asin Sur na Korea sa final.
Sa 1954 FIBA World Championship sa Brasil, nagin parte kan Mythical Team si Loyzaga, kun sain naguno kan Filipinas an medalyang bronse. Nagtapos ini na ikaduwa sa saindang grupo kun sain inot an Brasil sagkod sinundan kan Paraguay tanganing makalaog sa final round. Nadaog kan Estados Unidos an nasyunal na koponan nin 13 puntos; an kadaogan sa Estados Unidos asin Brasil sana nanggad an kadaogan kan Filipinas sa kampeonatong ini. Sagkod sa ngunyan, an pangyayaring ini iyo an pinakamarahay na nagibo nin sarong Asyanong koponan sa Pangkinaban na Kampeonato.
Sa 1956 Olympics, nagtapos na ikapito an Filipinas. An koponan nakalaog sa kwartofinal, na igwa sanang daog laban sa Estados Unidos. Alagad, nadaog na ini sa gabos na karawat laban Pransya, Uruguay asin Tsile. Dinaog kaini an Tsile sa ikapitong-pwesto tanganing matapos na igwang 4–4 na rekord. Duwang taon matapos ini, sa 1958 Asian Games sa Tokyo, an Filipinas nanggana kan ikatulong surunod na medalyang bulawan, na nanginginotan sa final round.
Nakagrupo an Filipinas kaiba an Bulgaria, Puerto Rico asin Uruguay sa 1959 FIBA World Championship. An koponan natapos na ikatulo, dinaog kan Bulgaria asin Puerto Rico, tanganing dai maka-abante sa final round. Ginana man kan koponan an gabos na karawat sa classification round laban sa United Arab Republic (Egypt) asin Kanada tanganing makatampad an Uruguay para sa ikawalong-pwestong kawat. Dinaog kaini an Uruguay tanganing makua an ikawalong lugar. Iyo na ini an huring torneo ni Loyzaga asin pag-iriba.
Talisay, Cebu
An Talisay sarong ikatulong klase syudad na namumugtak sa probinsya nin Cebu, Filipinas. Igwa ining sukol na 39.87 kilometro kwadrado na kadagaan asin namumugtak sa inot na distrito. An designadong zip code kaini iyo.
Vignanello
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Viterbo sa rehiyon Lazio kan Italya.
Talisay, Cebu
Susog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Makato
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Villa San Giovanni sa Tuscia
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Viterbo sa rehiyon Lazio kan Italya.
Developmental Institute for Bicolano Artists
An Developmental Institute for Bicolano Artists Foundation, Inc. o (DIBA) sarong kasararoan nin mga artistang Bikolano sa ciudad nin Naga na pinamamayohan ni Amelita P. Zaens. Kan 2004, kaiba an Lokal na Gobyerno kan Ciudad nin Naga, pinangenotan kaini an Cuerdas Nin Kagabsan, sarong sarong-semanang internasyunal na festival nin rondalla na pigbalihan nin mangiriba-ibang paratogtog nin rondalla sa Filipinas asin sa enterong kinàban.
1781
An 1781 sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.
Juan Martín Cermeño
Si Juan Martín Cermeño, Zermeño (Ciudad Rodrigo, Salamanca, 1700 - Barcelona, 1773) sarong Espanyol na arkitekto, inhenyero militar, asin tenyente heneral.
Buhay asin trabaho
Si Juan Martín Cermeño, aki ni Domingo Martín Báez asin ni Isabel Fernández Cermeño, namundag sa Ciudad Rodrigo. Kan 1719 siya nagbali sa Royal Engineers Corps. Inabot niya an ranggong field marshal kan 1748, asin sa pag'ultan kan 1749 asin 1756 siya akting na general commander nin mga inhenyero militar.
Marie Senghor Basse
Si Marie Senghor Basse (1930-2019), buong ngaran Marie-Thérèse Camille Senghor Basse, sarong Senegalese na doktor na nagpuon kan Centre de protection maternelle et infantile (Mother and Child Protection Center) asin nagserbe bilang representante kan Senegal sa Food and Agriculture Organization kan United Nations poon1961 hasta 1966. Nagbwelta sya sa Senegal kaiba an saiyang agom na si Edouard Camille Basse, an Senegalese ambassador kan Italya, dangan nagtrabaho nin duwang taon bilang inspector sa Dakar Medical School. Kan 1968, si Basse pigpundar an Senegal's l'Institut de Technologie Alimentaire (Institute of Food Technology) kun sain sya nagsaliksik manungod sa pagproseso nin mga prutas, gulay, paroy, asin mga produkto kan mga hayop. Dugang pa kainin, si Basse nahihiling man sa Senegalese national television na nagtutulod kan lokal na pagkonsumo kan mga kakanon. Dangan, si Basse saro man sa kagpundar kan seksyon kan African Cultural Community, sarong organisasyon na pigmukna ni Wole Soyinka kun sain igwa ini nin katuyohan na suportahan an mga intelektwal sa Aprika pati man an mga artista na makapag-adaptar sa mga kakundian digdi sa makabagong panahon.
Lee Hae-chan
thumb|Lee Hae-chan Si Lee Hae-chan (10 Hulyo 1952 – ) an ika-36ng Prime minister kan Sur na Korea poon 2004 sagkod 2006, Education Minister kan Sur na Korea poon 1998 sagkod 1999.
Muntingiaceae
An Muntingiaceae pamilya kan tinanom na nagbuburak, kabilang sa rosid order na Malvales. An pamilya igwa nin tolong genera: an Dicraspidia, Muntingia, asin Neotessmannia, an kada saro igwa nin pigsararong espesye. Ini mga malakahoy na tanom sa tropikal na rehiyon kan Amerika. An lumang Cronquist system ikinaag an pamilyang ini sa genera na Tiliaceae, kun sain sinda igwang morpolohikal na katangian, pero mayong ebolusyonaryong relasyon. An Muntingia calabura bisto sa mga tropikal na rehiyon bilang nakakakan na prutas. An Dicraspidia donnell-smithii asin Neotessmannia uniflora an iba pang espesye sa pamilya.
RSS Wifi Hotspot and piso net
An RSS Wifi Hotspot and piso net iyo sarong sadit na negosyo sa paggamit nin internet. Nagpoon ini kaidtong Pebrero 7, 2020. Ini iyo mahihiling sa Barangay Cawacagan sa banwaan kan Bato, Camarines Sur.
Tataramon na Ampanang
An Ampanang saróng tataramon na Austronesyo kan Borneo.
Jojo Bragais
Si Jojo Albao Bragais sarong Bikolanong paradisenyo nin sapatos na nabantog bilang pinakainot na Filipino na nagin opisyal na isponsor nin sapatos sa Miss Universe. Si Bragais sarong lisensyadong nars asin midwife gikan sa Syudad nin Naga, Filipinas bago nagsangli nin karera sa pagigin international shoe designer.
Taon 2014, inot niyang ipinagdisenyo nin sapatos amiga asin Bikolanang si Yvethe Marie Santiago kan ini magbali sa Binibining Pilipinas. inalok si Bragais na magin opisyal na isponsor nin sapatos kan kompetisyon kan sumunod na taon.
Igwa siya nin sadiring tatak na inaapod na Bragais Shoes.
Tucao Mastura
Si Datu Tucao Ong Mastura, CPA (Buo: Datu Ahmad Tucao Ong Mastura bin Sultan Kudarat; namundag Setyembre 3, 1946, Sultan Kudarat, Maguindanao) sarong mapang-ulakit na politikong Pilipino. Siya an mas huben na tugang na lalaki kan sarong bistadong abogado, historyador, propesor dangan kadtong Kongresman kan Enot na distrito nin Maguindanao dangan kan Syudad nin Cotabato na si Datu Michael Mastura,dangan kan mas gurang na tugang na lalaki ni Alkalde Datu Armando Mastura kan Sultan Mastura, Maguindanao.
Pigsasabi na si Datu Mastura, sarong "kingmaker" kan angkan nin Mastura, saro sa pinakadakulang mga pamilya nin politikal sa Maguindanao.
Chun Doo-hwan
thumb|Chun Doo-hwan, 1983-Marso-11Si Chun Doo-hwan (hangul=전두환|hanja=全斗煥|rr=Jeon Duhwan|mr=Chǒn Tuhwan) (18 Enero 1931 – 2021) an ika-11, 12ng Presidente kan Sur na Korea poon 1980 sagkod 1988. Nagi man syang dating army general. Nagserbe sya sa pwesto bilang sarong dai man elektadong lider nin coup poon Disyembre 1979 hasta Septyembre 1980 asin nailuklok para presidente kan taon 1980 hasta 1988. Pinagsentensiyahan sya nin kagadanan kan taon 1996 huli sa saiyang parte sa Gwangju masaker alagad dai sana nahaloy pinagpardonar man ni Presidente Kim Young-sam, sa abiso kan elehidong Presidente na si Kim Dae-jung, kun sain pinagsentensiyahan man kan administrasyon ni Chun nin kagadanan 20ng taon na an nakakaagi.
Madeleine Vionnet
Si Madeleine Vionnet (Hunyo 22, 1876, Loiret, France – Marso 2, 1975) sarong Pranses na taga desinyo nin moda. Si Vionnet nag-adal sa London bago nagbalik sa Pransiya tanganing siya makatugdok nin saiyang enot sa fashion house sa Paris kan 1912. Dawa ining pwersang pinasara kan 1914 kan nagsiklab an enot na Giyera Mundial, nagbukas ini pakatapos kan giyera asin si  Vionnet saro sa  nangengenot na paradisenyo sa  tahaw nin giyera(1919-1939). Napwersang ipasara an tindahan ni Vionnet kan 1939 asin nagretiro kan 1940.
Inaapod man na "Queen of the bias cut" asin "the architect among dressmakers", si Vionnet midbid sa ngunyan sa saiyang istilong Grecian na pagbado asin nagpasikat sa bias cut  sa moda asin nagtaong inspirasyon sa mga paradesinyo sa ngunyan.
Biograpiya
Pinangaki kan Hunyo 22, 1876 sa pobreng pamilya sa Chilleurs-aux-Bois, Loiret, si Vionnet naglipat sa Aubervilliers kaiba an saiyang ama sa edad na 5. Kan siya magpundo na sa pag-eskwela, siya nag-adal bilang paratahi kaiba an mga miyembro kan garde champêtre sa edad na dose. Sa halipot na pag-aguman sa edad na 18 asin pagkagadan kan saiyang aki sa edad na disiotso, binayaan niya an saiyang agom asin nagduman sa London para magtrabaho bilang paratahi sa hospital. Kan siya nasa London, si Vionnet nagtrabaho bilang fitter ni Kate Reily.
Si Vionnet nag desinyo ki Jacques Doucet sa tahaw kang taong1907 hanggang 1911; pero an saiyang istilo na mayong sapatos asin haluwag na bado nagkaigwang dae pagkakauyon sa istilo kan fashion house. Kan 1912, minukna niya an saiyang sadiring fashion house na "Vionnet", na nagsara kan 1914 nin huli sa giyera. nagbukas si Vionnet nin bagong tindahan kan 1923 sa Avenue Montaigne na smidbid bilang "Temple of Fashion". Kan 1925, naglawak an saiyang tindahan sa Fifth Avenue, New York City. Nagtinda siyang mga usong bado. thumb|318x318px|Vionnet evening gown, embroidered silk net, 1931 thumb|150x150px|The [[Bias (textile)|bias of a textile runs at 45 degrees to both the warp and weft threads.]]
Coritiba Foot Ball Club
Coritiba Foot Ball Club sarong Brasilenyo futbol klub.
Susanne Blakeslee
Si Susanne Ann Blakeslee (Los Angeles, Enero 27, 1956) dating sarong Amerikanong entertainer.
Vitorchiano
thumb|mapa kan komyun kan Vitorchiano An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Viterbo sa rehiyon Lazio kan Italya. Hasta kan Disyembre 31, 2004, igwa ini nin populasyon na 3,690 asin hiwas na 29.8 kilometro kwadrado (11.5 sq mi).
Toledo
An Toledo sarong ikatulong klase syudad na namumugtak sa probinsya nin Cebu, Filipinas. Igwa ining sukol na 216.28 kilometro kwadrado na kadagaan asin namumugtak sa ikatulong distrito. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Tataramon na Motu
An tataramon na Motu (inaapod man minsan na Pure Motu o True Motu para mapasuway ini sa tataramon na Hiri Motu), saro sa mga tataramon na Sentral na purong Papuano asin pigtataram ini kan mga Motuano, mga katutubó na nakaistar sa Papua New Guinea. Ginagamit ini sa rehiyon, partikular na nakapalibot sa kapitolyo, an Port Moresby.
Paoay
An Paoay sarong ikaapat na klaseng banwaan sa probinsya kan Ilocos Norte, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Mga barangay
Nababanga an Paoay sa 32 barangay. • Bacsil
• Cabagoan
• Cabangaran
• Callaguip
• Cayubog
• Campo Santo
• Dolores
• Laoa
• Masintoc
• Monte
• Mumulaan
• Nagbacalan
• Nalasin
• Nanguyudan
• Oaig-Upay-Abulao
• Pambaran
• Pannaratan (Pob.)
• Paratong
• Pasil
• Salbang (Pob.)
• San Agustin
Basilicata
thumb|right|Mga provincia kan Basilicata An Basilicata sarong rehiyon sa Italya.
Paoay
Mga barangay
• San Juan
• San Pedro
• San Roque (Pob.)
• Sangladan Pob. (Nalbuan)
• Santa Rita (Pob.)
• Suba
• Sungadan
• Surgui
• Veronica
Apulia
thumb|right|Mga provincia kan Apulia An Apulia sarong rehiyon sa Italya.
Bobsled
An bobsled sarong klaseng pamaba o daosdosan na pangnyebe na mayong ruweda kundi patuloy sana ngane magdarosdos sa nyebe asin ini ginagamit sa isports orog na sa Pakawat Olimpikong Pangnyebe asin nahuros sa sarong dalan na tuyong hinaman para sa kawat na ini.
An isports na ini nagpoon sa St. Moritz, Switzerland, kun saen si Caspar Badrutt (1848-1904), sarong operador nin mga hotel, naalok niya an saiyang mga bisita na magkawat sa siring na pangnyebeng isports ngane orog na maogmang magbalikbalik sa saindang paggamit kan hotel.
An pagkawat kaini
An pagbobsled sa nyebe kinakaipo nin duwa o apat na suruno sa daosdosan na mapahuros sa dalaydayan na pabulasok asin patos sa yelo. An rikas kaini paghuros naabot 135 m/h (84 mph). Kun arin an pinakamarikas asin enot nakaabot sa paontokan iyo an gana. Parati an ganahan kwestyon sana sa segundo. Nagbutwa an pangaran kaini na bobsled huli kan ugale kan mga naenot na parakawat na nag'uuru-ugdo ngani sa paghuna ninda sa gibong ini mas marikas an dalagan pahuros kan pamaba. Igdi nakua an pangaran kaini.
Wilhelm Roentgen
Si Wilhelm Conrad Röntgen (27 Marso 1845 – 10 Pebrero 1923) iyo sarong Alemang inhinyero mekanikal asin pisiko, na kaidtong 8 Nobyembre 1895, nakamokna asin nakadetekta nin elektromagnetikong radiasyon sa ranggo nin wavelength na inaapod na bilang mga X-ray or Röntgen ray, sarong trayumpo na nagtao saiya nin Premyong Nobel sa Pisika kaidtong 1901.
Bilang onra sa trayumpo ni Röntgen, kan 2004 an International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC) pigpangaranan an elemento 111 na roentgenium, sarong radyoaktibong elemento na igwa nin manlainlain na dae-pusog na isotopo, pakatapos saiya. An yunit nin pagsukol na roentgen iyo pigpangaran man pakatapos saiya.
Abruzzo
border|300px|right|Mga provincia kan Abruzzo An Abruzzo sarong rehiyon sa Italya.
An rehiyon namomogtak sa katahawan kan Italyanong peninsula na nakaatubang sa dagat Adriatiko.
Mga administratibong banga
Nababanga an rehiyon sa apat na provincia:
Caspar Badrutt
Si Caspar Badrutt (1848 - 1904) sarong operador nin hotel sa Engadin Alps, St. Mortiz, Switzerland kan mga taon 1890. . Siya an kagmana kan saiyang ama na si Johannes Badrutt na binakal an Hotel Beau Rivage kan 1892 asin saiyang pinagayon sa tabang kan mga arkitektong Chiodera & Tschudi; pinangaranan na niyang Palace Hotel asin ngapit nabisto na sa pangaran na Badrutt's Palace Hotel. Sa saiyang palakaw, an hotel na enot lingaan sana sa panahon nin tig-init, saiyang na'ilabyog sa sarong hotel na nagin eleganteng padumanan kan mga mayayaman para sa winter sports asin huli kaini nagin bantog an St. Moritz bilang destinasyon kan mga turistang naghahanap linga-lingaan panahon nin tig-lipot.
Sa otel niya, pinauso niya an isports na pangnyebe, an paumbasan sa pagdaosdos pababa sa sarong patos-sa-yelong dalaydayan lunad sa bobsled asin an gana iyo idtong pinakaenot na makaabot sa ibabang paontokan.
Miguel Robles de Covarrubias
right|thumb|300px|An rebulto ni P. Miguel Robles asin an Santuario ni Ina
Si Miguel Robles de Covarrubias sarong pading prayle na nagdara kan debosyon ki Nuestra Señora Peña de Francia sa Kabikolan kan taon 1710. An nasabing debosyon nagpoon asin naggikan sa Salamanca, Espanya.
Agi-agi nin buhay
Siya aki nin sarong pamilyang Espanyol na sinasabing nag'erok sa San Martin del Castañar, probinsya nin Salamanca, Espanya alagad an pamilya guminikan sa Covarrubias na sarong munisipyo kan probinsyang Burgos, ngonyan parte  kan autonomong kumonidad nin Castilla asin Leon, Espanya.
An pamilya niya naghubo sa Cavite, Filipinas haleng San Marin del Castañar. Pinaadal na siya nin gramatika sagkod natapos niya an teolohiya sa Unibersidad kan Santo Tomas. Kan siya seminarista, helangon siyang marhay asin an grabeng mate nin hawak niya ipinapangadye niya nin kaginhawahan ki Nuestra Senora de Pena de Francia asin an estampita kaini pirmi niyang daro-dara.
An nagtolod saiya kun napano ta nagtogdas siya kan debosyon ki Ina sa Nueva Caceres iyo ta ipigpromesa niya ki Nuestra Senora de Penafrancia na matogdok siya nin kapilya para igdi (ki Ina) sa pampang kan Salog Pasig alagad dai nadagos ta, manta nagaadal siya sa Unibersidad, inapod siya kan Obispo kan Nueva Caceres na kaidto iyo si Mons. Andres de Gonzales (1678-1700) na magpasiring sa Nueva Caceres.
Magkapirang bulan sa pag'estar niya sa Nueva Caceres, siya inordenan nang padi. Naalok siyang igdi na magtener asin kahurihan kaidto, ginibo na siyang kura paroko asin vicar general kan diocesis. Kan nahiling niyang mapawot nang maotob niya an promesa na magtogdok sa salog Pasig ta yaon na siya sa Nueva Caceres, pinagmarhay na lang niya na igdi na sana sa Nueva Caceres magpagibo kan kapilya.
Pakatapos kan kapilya, naghelang siya sa walang mata asin padagos nang nawaran an walang matang ini nin paghiling. Sa Manila, dai siya nakakuang remedyo. Pagbalik niya sa Nueva Caceres, sa maigot na mawot maglakop asin magdakula an debosyon, nagpagibo siya nin simbahan na gibo-sa-gapo kasalida kan kapilya. An milagro ta biglang naomayan siya sa pagkabuta.
Paggiromdom
thumb|300px|An Plasa P. Miguel Robles de Covarrubias Sarong plaza, kun saen igwang monumento siya, an hinaman bilang pagromdom ki P. Miguel Robles sa patio kan Santuario ni Nuestra Señora de Peñafrancia. Prinobaran man na ngaranan na Miguel Robles de Covarrubias Avenue an Tinampong Balatas alagad dai ini pig-uyonan kan mga residentes kan barangay huli ta masakit sayodon an apelyedong Covarrubias.
Eddie Ilarde
Si Edgardo U. Ilarde ( Agosto 25, 1934) - Agosto 4, 2000 ) bistong gayo sa apod na Eddie Ilarde, sarong Filipinong parapahayag sa radyo asin telebisyon, nagin aktor sa mga pelikula, asin nagin elehidong opisyal inot bilang konsehal sa Syudad nin Pasay kan 1963, dangan nagin kongresista (1965) na pigrepresentar an Inot na distrito kan Rizal asin nabotohan sumunod bilang senador (1972) na pareho sa sarong turno. Nagin man siyang assemblyman sa Interim Batasang Pambansa (1978).
Bilang host sa telebisyon, kinaptan an mga minasunod na programa: Kahapon Lamang, Student Canteen asin Darigold Jamboree.
Pamilya
Si Ilarde namundag sa banwaan nin Iriga (ngonyan, Syudad nin Iriga) kan Agosto 25, 1934. An saiyang mga magurang iyo si Emilio Ilarde asin Agapita Ubalde. Napangagom si Sylvia Arrasita, an pagsasaro ninda nagbunga nin limang (5) aki.
Inot na mga taon
Si Ilarde namundag sa Iriga, Camarines Sur. Kan magtapos sa haiskul, nagpasiring na siyang Manila kun saen nagin siyang paralinig-sapatos asin paratindang peryodiko sagkod na an saiyang tugang tinabangan siyang maka'entra sa kolehiyo. Nakatapos siyang Batsilyer en Artes major sa Journalism sa Far Eastern University.
Personalidad sa media
Kan siya yaon sa kolehiyo, nareparo siyang mahusay na orador sdin an abilidad niyang ini iyo an nagin dalan pagtrabaho niya sa mga istasyon nin radyo, mala ta nagin siyang popular na maray bilang radio host kan mga taon 1950. An saiyang mga programa nagruluwas sa DZBB, DZRH asin sa DZXL. An saiyang programang Kahapon Lamang kun saen dakul nagpapahayag kan mga personal na problema an mga paradangog nagbunga kan panaram na Dear Kuya Eddie, na ngapit iyo an ginamit niyang titutlo sa sarong programa, asin an olay na Napakasakit, Kuya Eddie na iyo an titulo kan sarong theme song kinanta ni Roel Cortez. Katuwang si Bobby Ledesma, si Ilarde may programa sa DZXL kan pang-odtong variety show na Student Canteen na an magkapwa dagos na pigmantener kan sinda nagbalyo sa telebisyon kan 1975.
Bilang pulitiko
Nagin siyang konsehal kan 1963 sa Siyudad nin Pasay kan 1963. Dangan pakalihis duwang taon, nag dalagan siyang kandidatong independiente kalaban an nakatukaw na kongresista kan primer distrito nin Rizal na saiyang dinaog. Sa ika-anom na kongresong ini, kapot niya an Committee on Fishing Industries. Kakampi kan mga Liberal, siya nagkandidato sa irarom kan partido kan taon 1969 alagad dai siya nakalusot. Kan 1971 nagkandidato naman para sa Senado sa lindong kan Partido Liberal alagad kan miting de avance, siya asin mga kairibang kandidato malaen na gayong na'erido sa pagbomba duman sa Plaza Miranda kun saen sinda tiripon. Si Ilarde asin 5 kan kapartido niya nabotohan sa Senado asin nagtukaw siya bilang Senador kan Enero 1972 alagad ini nasubak asin mayong kinaabtan ta si Ferdinand Marcos nagdeklara nin ley militar kan Septyembre kan taon na idto.
Si Ilarde nagbalyo sa Kilusan Bagong Lipunan, partido ni Marcos kan magkaigwang eleksyon para sa Interim Batasan Pambansa bilang kandidatong Assemnblyman representado an Metro Manila. Nagsirbe siya abot 1984 asin mantang yaon sa Batasan saiyang maigot na itinotolod na "Maharlika" imbes na "Filipinas" an darahon nang pangaran kan nasyon.
Mga iba pang pigkabangkagan
Si Ilarde nagkandidato otro kan 2004 para sa Senado pero naghugpa siya sa ika-33 sa 48 kandidato.
Tatâ
An pagtatatâ iyo an paghuhulog o pagraratâ kan mga dahon kan mga tinanom huli ta sa panahon naman nanggad na ini dapat maghurulog siring sa kinaugalean kaini. An mga kahoy na nagtatatâ (sa Ingles, deciduous) igdi sa Filipinas iyo an naga (Ingles,Pterocarpus o narra), banaba, mambog, melokoton asin dakul pang iba. Sa ibang nasyon siring kan sa Amerika, Europa asin ibang lugar na may nyebe, an tigtarataan (autumn) nangyayari bago maglaog an pagniyebe.
Eddie Ilarde
Mga iba pang pigkabangkagan
Si Ilarde iyo an kagmukna asin pamayo kan Maharlika Foundation for National Transformation, Inc., asin kan Golden Eagles Society International, Inc., kaayonan nin mga senior na namamanwaan.
Kagadanan
Si Ilarde nagadan kan Agosto 4, 2020 sa edad na 85 huli sa kagurangan sa harong niya sa Makati asin bako man huli sa COVID19, paliwanag kan pamilya. Si Ilarde ultimong pigkasibotan bago nagadan, iyo an pagigin konektado sa dzBB.
Hentaigana
An Hentaigana (変体仮名), saró sa panurat kan nacion na Hapon sa alternatibong pantigan - Kana Nagbubútwa an Hentaigana poon sa gayak na gayak na markang-record Man'yōgana na kun saen minrepresentar sa saróng solong pantig na pwedeng magamit nin manlaen-laen na mga Kanji. Bago an reporma kan 1900, pigtatáwan an kada Moroi nin saróng solong karakter na hiragana na piggagamit kaiba an hentaigana, an pagpili sa pagitan kan duwang ABC nakadepende sa pagtugot kan mga parasurat. Dae kaiba an Hentaigana sa table kan Unicode.
Isabel II
thumb|Si Isabel II kan 2015
Tataramon na Malimpung
An Malimpung sarong tataramon na pigtataram kan haros 5,000 katawo sa Sur na Sulawesi, Indonesya. Dae ining parisa na parehas sa Maiwa.
Isabel II
Si Isabel II o Elizabeth II (Elizabeth Alexandra Mary; Abril 21, 1926 - Setyembre 8, 2022) iyo an Reyna kan Reino Unido asin ibang mga miyembro na estado kan 16 na independienteng mga soberanong estado na inapod na mga Kumonwelt na mga nasyon poon 6 Pebrero 1952 hasta sa saiyang pagkagadan kan 2022.
Kaamayi kan buhay
Si Prinsesa Isabel namundag alas 02:40 (GMT) kan 21 Abril 1926, durante kan pagreynar kan saiyang lolohon sa ama na si Hading Jorge V. An saiyang amang si Prinsipe Alberto, Duke kan York (nagin Hading George VI), iyo an ikaduwang aking lalaki kan Hadi. An saiyang ina na si Isabel, Dukesa kan York (nagin Reyna Isabel An Inang Reyna), iyo an pinakanguhod na aking babai kan aristokratong Scot na si Claude Bowes-Lyon, ika-14ng Earl kan Strathmore asin Kinghorne.
Siya binunyagan kan Anglikanong Arsobispo kan York na si Cosmo Gordon Lang sa sarong pribadong kapilya kan Palasyo Buckingham. Nagin ninong asin ninang niya sinda Hading Jorge V asin Reyna Maria; Lord Strathmore; Prinsipe Arturo, Duke kan Connaught asin Strathearn (an ama kan saiyang lolohoan sa ama); Prinsesa Maria, Viscountess Lascelles (an saiyang tiyaon sa ama); asin Mary Elphinstone, Lady Elphinstone (an saiyan tiyaon sa ina).
An kasaro-sarong tugang niya si Prinsesa Margaret namundag kan 1930. An duwang prinsesa nag-adal sa saindang erokan sa irarom kan pamamahala kan saindang ina asin ni Marion Crawford. an mga leksyon nakasentro sa kasaysayan, lengwahe, literatura asin musika. Pinagpublikar ni Crawford an biograpiya ni Isabel asin Margaret kan saindang kaakian sa titulong The Little Princesses kan 1950, alagad dai ini ikinaugma kan pamilya ng royal. An libro iniladawa an pagkamoot ni Isabel sa mga kabayo asin ayam, an pagigi ninyang mabini asin responsable.
Kagadanan
Kan 8 September 2022, sa Buckingham Palace inanunsyo na an Reyna nasa irarom kan superbisyon medikal sa Balmoral Castle pagkatapos kan mga doktor ipahayag an saindang pagmakulog. An pahayag nagsasabi na "Following further evaluation this morning, the Queen's doctors are concerned for Her Majesty's health and have recommended she remain under medical supervision. The Queen remains comfortable and at Balmoral." An apat na aki kan Reyna pag-iriba an saiyang mga manugang, asin si Prinsipe William asin si Prinsipe Harry, nagbyahe pa tanganing makaibahan siya. An saiyang pagkagadan kinumpirma sa bangging iyan na nagtataong epektibo sa Operation Unicorn.
Rekado
An rekado anoman na pisog, prutas, gamot, ubak, o mga parte kan tinanom na primeramente ginagamit sa pagtaong namit, kolor sa pagkakan o pagpreserbar kaini. Iba man ini sa mga herb, ta an mga ini mga dahon, mga burak, o takogong kan mga tinanom inuusar sa pagtaong "kagat" sa pannamit o pambangot igdi. Sinasabi sa mga mainit na klima mas gamit an mga rekado orog na sa mga karne' ngani haloy magraot o mag'aya. An mga rekado kumboot ginagamit sa medisina, ritual relihiyoso, cosmetics o sa produksyon nin olor arog kan nakukua sa salong kan piling tinanom.
Plaza nin San Lorenzo Ruiz
An Plaza San Lorenzo Ruiz or Plaza Lorenzo Ruiz ( an pinaka-major na public square sa Binondo, Manila, kahampang kan Quintin Paredes Street (formerly Calle Rosario) sa sirangan asin Juan Luna Street (formerly Calle Anloague) sa kanluran, nakabalagbag ini sa Estero de Binondo. Ini an plaza na nakahampang sa inutan kan Minor Basilica of San Lorenzo Ruiz (Simbahan nin Binondo), saro sa mga pangunahing simbahan sa Syudad nin Manila asin kinokonsideran na tahaw kan kabuuhan kan Binondo.
1782
An 1782 sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.
Raul Bonoan
thumb|right|200px|Fr. Raul J. Bonoan, S.J. Hall
Enerhiyang potensyal
Sa pisika, an enerhiyang potensyal (Ingles: potential energy) iyo an enerhiya na yaon sa bagay huli sa posisyon kaini relatibo sa ibang mga bagay, mga stress sa saiyang sadiri, an elektrikong karga kaini, o iba pang mga kawsa.
Raul Bonoan
Si Fr. Raul J. Bonoan, SJ (Hulyo 3, 1935 - Abril 6,1999 ), sarong Heswitang padi, edukador, parasurat, lider sa komunidad, asin sarong Rizal scholar. Siya nagin dekano (1980) sa Ateneo de Manila University dangan nagin pamayo kan Ateneo de Naga kan Abril 1, 1989. Kan nagin unibersidad an Ateneo de Naga kan Pebrero 20, 1999 siya an nanombrahan na enot na presidente kaini.
Enerhiyang potensyal
An mga bistong klase nin enerhiyang potensyal iyo kabali an grabitasyonal na enerhiyang potensyal kan bagay na nakadepende sa masa kaini asin an distansya kaini hali sa sentro kan masa nin ibang bagay, an elastikong enerhiyang potensyal kan naglalabang spring, asin an elektrikong enerhiyang potensyal kan elektrikong karga sa elektrikong lugar. An yunit para sa enerhiya sa Internasyunal na Sistema nin mga Yunit (SI) iyo an joule, na may simbolong J.
Huli ta an gibo kan mga puwersang potensyal na minaakto sa sarong lawas na naghihiro hali sa kapinunan pasiring sa katapusang posisyon iyo naaaraman sana kan duwang posisyong ini, asin iyo dae nakadepende sa trahektorya kan lawas, igwa nin paggana na bisto bilang potensyal na pwedeng maebalwar sa duwang posisyon para madetermina an gibong ini.
Raul Bonoan
Si Fr. Bonoan iyo an sinasabing nagbangon kan Ateneo de Naga kan ini nagluluya-luya na. Sa laog sana nin tolong taon napagantad niya an kamugtakan kaini, napakaag niya sa lista kan DECS an Ateneo de Naga bilang saro sa mahusay na kolehiyo, napakarhay niya an pinansya kaini hale sa pagkalugi, nakakua siya nin damot na tabang pinansyal mala ta duminakul an mga iskolar kan kolehiyo, napalakbang an mga pasilidad asin nakapatogdok nin mga edipisyo.
Bilang sarong nakikilabot sa problema kan komunidad, siya saro sa kagtogdas kan Bikol National Park Foundation, Sekretaryo Heneral kan Regional Development Summit kan 1993 asin Moderator kan Socio-Economic Summit of Camarines Sur kan 1995. Saro kan edipisyo sa Ateneo Queborac Campus na ginagamit bilang cafeteria asin tiponan kan mga estudyante an ipigngaran saiya.
Siya sarong awardee kan TOFIL (The Outstanding Filipino Award) kan taon 1997 sa lantad nin edukasyon.
Nagadan si Padre Bonoan kan Abril 6, 1999, atake sa puso sa edad na 63.
Paglangoy sa 1951 Asyanong Karawat
An paglangoy pigralabanan sa 1951 Asyanong Karawat sa Delhi, Indya.
Paka
An paka iyo an paglalaban kan duwang tawo paagi pagpakusogan kan saindang takyag. Sa pagpatunay kun arin an mas makusog asin iyo an makakapatumba kan kalaban na takyag, an duwa nabalagbagan kan saindang takyag, na'ekisan, tinitiko mga siko kaini nakadoon sa lamesa asin an duwang kamaoo higot na magkatakmaan. An magkalaban, pareho pwersahan na pigkukusogan na mapatumba an takyag kan kalaban. An gana iyo idtong nakapukan asin napalakma an takyag kan kalaban, na nakababaw an saiyang kamot sa nadaog niya.
An pormal na pakahan asin ginigibo bilang kompetisyon saro nang isports na naglalakop luway-luway sa bilog na kinaban. . Igdi sa Filipinas, an binibistong kampyon sa pakahan iyo si Mark Ben.
Deskripsyon
Magkapirang konsiderasyon an nangangawat sa panggana sa pakahan. Teknik asin kusog kan takyag iyo an duwang bagay na nataong bentahe sa kagkawat kaini. Siring man, dakulang bagay pa kun halaba an takyag, gadot an masel kan takyag, dakula an kamaoo na pangpugol, halawig o nakakatagal sa pwersahan na pagpatumbahan, asin iba pang katusohan sa pagkawat kaini. Sa pormal na patiribayan sa pakahan, an duwang magkalaban nakatindog, magkaatubang asin sa sarong sadit sanang lamesa an bwelong pagkawatan ninda nin pagpakahan. Parati pinapakaag sa likod an sa ibong na takyag ngane maliwanag an ikinukusog sana iyo idtong panlaban na kalamias.
Karara'tan sa pagpaka
Sa pakahan, an grabeng nasapo nin peligro nin pagkabari iyo an tu'lang (Ingles, humerus) sa bilibili (Ingles, forearm) ta yaon igdi an pwersa nin pagkusog asin may tendensyang magpiripit an takyag igdi.
Endekagono
Sa heometriya, an endekagono (Ingles: hendecagon; inaapod man na undecagon o endecagon ) o 11-gon iyo sarong poligono na may kagsaro (onse) na gilid. An ngarang hendecagon, gikan sa Griyegong hendeka "kagsaro" asin –gon "kanto", iyo mas nagagamit kaysa sa hybrid na undecagon, na an enot na parte iyo naporma gikan sa Latin na undecim "kagsaro".
Aosta Valley
border|300px|right|Mga provincia kan Aosta Valley
Bagyo sa Filipinas
thumb|An bagyong Yolanda kadtong ika-8 nin Nobyembre, 2013 Sa historya kan nasyon na Filipinas, natural lang na maghampas an mga Bagyo sa Pilipinas, nin huli ta natural sana na tumama sa mga nasyon na napapalibotan kan kadagatang Pasipiko, nagpupuon an mga ini sa mga bulan kan amay na Mayo asin bihira na nagtatapos sa mga bulan kan Disyembre, sa ngunyan minakusog pa an mga ini sa bulan kan Hulyo sagkod Nobyembre. Pirming nabibilog an mga bagyo sa kadagatang Pasipiko dangan inaagihan kan mga ini an mga nasyon na Taiwan, Tsina, Sur na Korea, Hapon, Filipinas, Isla nin Carolina asin Byetnamita.
Cecilio Press
An Cecilio Press sarong paimpretahan na tinogdas ni Gaudencio Fernando Cecilio kan 1946 asin an enot na namugtakan kaini igdi San Jose St., Bgy Sabang, ciudad nin Naga.
Saba
thumb|BULIG SA BATAG
Imelda Papin
Si Imelda Papin (namundag, Enero 6, 1956 sarong Filipinong parakanta na nabantog bilang "Jukebox Queen" kan mga taon 1970 abot 1980. Nagpakol sa halangkaw na rating an kanta niyang "Isang Linggong Pag'ibig" na iyo an pino'nan kan kabantogan niya. Poon kadto dakul pa siyang naisaplaka arog kan "Bakit", "Taksil" na anas nag'ani nin halangkaw na benta asin nagin bantog na maray sa mga istasyon nin radyo.
Aosta Valley
An Aosta Valley sarong rehiyon sa Italya.
Calabria
border|300px|right|Mga provincia kan Calabria An Calabria sarong rehiyon sa Italya.
Kulatoy
An kulátoy ó kulatáy (sa Inglés, Stye) ay sarong impeksyon sa mata na nagdadakula habang naghahaluy. Nangyayari ini kapag may bacteria nahali sa balat ay nakaduman sa eye follicles kang sarong tao. Ang kulátoy ó Stye ay dae masyadong naghahaluy. Pwede siyang mawara sa laog kang 7-10 na aldaw na warang bulong ó treatment na piggigibo.