cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Erdman Penner
Si Erdman Penner (January 17, 1905 - November 10, 1956) sarong Amerikanong entrepreneur, animador, aktor sa boses, prodyuser nin pelikula, tagamukna nin mga programa sa telebisyon, asin pilantropo. screenwriter and producer, Layout known for his work with Walt Disney, including writing the screenplays for Cinderella, Sleeping Beauty, Lady and the Tramp among others. He was hired by Walt Disney Productions in 1935, where he wrote and adapted stories for Pinocchio, Fantasia, Dumbo, Cinderella, Alice in Wonderland and others.
Gawad Obrang Literaturang Bikolnon
thumb|right|200px|An tatak kan GOLB An Gawad Obrang Literaturang Bikolnon (GOLB) sarong patiribayán nin mga panurat Bikolnon nangurog na sa rawitdawit, saysay asín usipon na ginigibo bulan-bulan sa Facebook. Minuknâ an patiribayán ni Bernardo Miguel Aguay Jr. sa katuyohán na tàwan nin pagbisto an mga panurat nin parasurát na naaabot kan internet. Pinònan ini kan Marso 15 asin ginawadan an mga inot na obra kan Abril 17, 2012.
Anita Killi
Panlikod na impormasyon asin Trabaho
Naggibo si Anita Killi nin pirang mga award-winning animated films, apwera sa iba pang  The Hedge of Thorns  (2001), na nabibisto bilang an pelikulang Norwehiyano tanganing makua an pinaka pang-internasyonal na onra kadtong 2002. Sa kadagdagan sa mga pig-animar na halipot na arte, naggigibo man siya nin mga komersyal asin pagkasunod-sunod sa mga pelikula nin mga dokumentaryo asin industriyal. Kan 2009 nakompleto niya an pig-animar na Angry Man. An pelikula, na nakikitungo sa karahasan sa istaran, nakabatay sa Gro Dahle asin libro nin ladawan ni Svein Nyhus kan parehas na titulo. Sagkod kan 2011, ipinahiling an pelikula sa haros sarong gatos na mga kapistahan sa pelikula asin naggana nin lagpas sa apatnapulong mga onra, na ibinareta na si Anita Killi an pinaka naonrahan na paragibong-pelikula sa kinaban kan 2010.
Poon 1995, Pinapadalagan ni Killi an estudyo nin animasyon na Trollfilm AS gikan sa bukid kan saiyang pamilya sa Dovre. An mga tekniks na nakapalaog sa kadaklan kan saiyang mga pelikula, sarong kombinasyon kan cutouts asin object animation sa teknik nin multiplane, i.e. pigsapelikula an animasyon sa mga pipirang mga plane.
Baduy
An mga tawong Baduy (kun minsan pigbabaybay bilang Badui o Kanekes) sarong katutubong etnikong grupo na Sundanes na tubong sur-subangan na parte kan Banten na espesipikalmente sa rehensiyang Lebak sa sulnupan na hemispero kan isla Java sa Indonesya.
2011
An 2011 sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.
2012
An 2012 sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.
Tataramon na Tonsea
An Tonsea (Tonsea’) saróng tataramon na Austronesyo kan puróng norte kan Sulawesi, Indonesya. Kaibá ini sa sangâ kan Minahasan kan mga mga tataramon na Filipino.
Mga tataramon na Norteng Sarawakano
An mga tataramon na Norteng Sarawakano, iyo an saróng grupo kan mga tataramon na Austronesyo na pigtataram sa Norte-Subangang parte kan provincia nin Sarawak, Borneo, asin pigpanukala ini ni Blust (1991, 2010).
An Ethnologue 16 pigdagdag an Punan Tubu bilan pandagdag nin sangâ, asin mga talá na an Bintulu pwedeng magin kaano-ano an Baram. Pighali an mga tataramon na Melanau–Kajang sa Blust 2010.
Klasipikasyon
Pigklasipikar ni Smith (2017) an mga tataramon na Norteng Sarawakano bilan mga minasunod.
Talalora
An Talalora sarong ikalimang klaseng banwaan sa provincia kan Samar, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Mga barangay
thumb|Hilingon sa Talalora
Arkitektura
thumb|303x303px|Sa pagdugang nin dome sa Katedral nin Florencia ([[Italya) sa kapinunan kan ika-15 na siglo, an arkitektong si Filippo Brunelleschi bako sanang pigliwat an edipisyo asin an syudad, pero pati naman an obra asin istado kan arkitekto. ]]
An arkitektura (Ingles: architecture; Latin architectura, gikan sa Griyego ἀρχιτέκτων arkhitekton "arkitekto", hali sa ἀρχι- "pamayo" and τέκτων "kagmokna") iyo parehas na an proseso asin an produkto kan pagplano, pagdisenyo, asin paghaman nin mga edipisyo o istraktura. An arkitektural na kagibohan, sa materyal na porma nin edipisyo, iyo harus nahihiling bilang mga kultural na simbolo asin kagibohan nin arte. An mga suanoy na sibilisasyon iyo harus nabibisto sa saindang mga nakasalbar na arkitekturang akomplisimiyento.
Sa pagdalagan nin panahon, an lado nin arkitekturang paghaman iyo nagsanga-sanga na para maibali an kagabsan poon sa pagdisenyo nin mga barko pasiring sa interyor na pagdekorar.
Bilang lalawgon kan sibilisasyon
An praktis, na nagpoon sa prehistorikong panahon, iyo nagamit bilang paagi nin pagheras kan kultura para sa mga sibilisasyon sa gabos na mga pitong kontinente. Sa rasong ini, an arkitektura iyo pigkokonsidera bilang sarong porma nin arte. An mga teksto sa arkitektura iyo naisurat poon pa sa suanoy na panahon.
An modernong arkitektura iyo nagpoon pakatapos kan Enot na Gerang Pankinaban bilang sarong avant-garde na kahiroan na mawot maghaman nin sarong kompletong bagong istilo na bagay para sa bagong sosyedad asin ekonomikang order pakatapos kan giyera na nakapokus sa pag-abot sa pangangaipo nin mga tahaw asin obrerong klase. An empasis iyo naikaag sa modernong teknik, materyales, asin simplipikadong heometrikong porma, na nagtao nin paagi sa mga haralangkawong super-istraktura. An nagkapirang mga arkitektura nagkaigwa nin disilusyon sa modernismo na saindang nahihiling bilang ahistorikal asin anti-aestetiko, asin nahaman an postmoderno asin an kontemporaryong arkitektura.
Tarangnan
An Tarangnan sarong ikalimang klaseng banwaan sa provincia kan Samar, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Mga barangay
Nababanga an Tarangnan sa 41 barangay.
Risto-Veikko Luukkonen
Si Risto-Veikko Luukkonen (25 Hunyo 1902, Mikkeli – 7 Sepytembre 1972, Helsinki) sarong Pinlandes na arkitekto. Siya midbid na maray sa pagdesenyo kan Töölö Sports Hall asin kan  Olympia Terminal sa Helsinki katuwang si Aarne Hytönen, na an mga trabahong ini pareho nakalista sa  Docomomo (sarong global na kasararoan nagmamato kan modernong arkitektura) na importanteng ehemplo kan modernong arkitektura sa Finlandya.
Dinastiyang Kanva
An Dinastiyang Kanva o Kanvayana hali sa Dinastiyang Brahmin na nagribay sa Dinastiyang Shunga sa mga parte kan sirangan asin sentrong Indya, asin pinadalagan poon 75 BCE hasta 30 BCE.
Dawa an mga Puranikong literatura nagsasabi na an Dinastiyang Kanva pinadalagan kan Magadha (sa sirangang Indya), an saindang mga sensilyo enot na nahiling sa palibot kan Vidisha sa sentrong Indya, kun sain haen an kapitolyo kan mga lider kan Shunga.
An huring lider kan Dinastiyang Shunga, Devabhuti, niribayan kan saiyang ministro na si Vasudeva, an nagtindog kan Dinastiyang Kanva kan 75 BC. An tagapadalagan kan Kanva tinugutan an mga hade kan Dinastiyang Shunga na padagos na mamuno sa saindang pagsasadiri. Igwa nin apat na lider an Kanva. Base sa Puranas, an dinastiyang ini tinapos kan mga Satavahanas.
Mga tagapadalagan
An enot na naghade sa Dinastiyang Kanva, iyo si Vasudeva. Sinundan kan saiyang aki na si Bhumimitra. An mga sensilyong igwang ngaran ni Bhumimitra nadiskubre sa kahadean kan Panchala. An mga kobreng sensilyo na igwang "Kanvasya" nahiling man sa Vidisha, asin sa Kaushambi sa kahadean kan Vatsa. Si Bhumimitra nagmuno sa laog kan katorseng taon asin sinundan man kan saiyang aki na si Narayana. Si Narayana, namuno nin doseng taon. Sinundan man siya kan saiyang aki na si Shusharman, an huring hade kan Dinastiyang Kanva.
Pagsunod
An huring hade kan dinastiyang Kanva nagadan ni Balipuccha, an nagtindog kan Dinastiyang Andhra.
Pagkatapos kan Dinastiya
An pagkadaog kan Dinastiyang Kanva kan Dinastiyang Satavahana sarong lokal na pangyayari sa Sentrong Indiya. An mga numismatiko asin epigrapikong mga ebidensiya nagsasabi na an Magadha hali sa liderato kan Dinastiyang Mitra kan Kaushambi hali sa ika-1 siglo kan BCE hasta ika-2 siglo kan CE.
Botong elektoral
right|thumb|250px|Botong elektoral sa mga estado asin distrito federal, para sa maarabot na eleksyon sa taon 2012, 2016, asin 2020. Ipinaheling an mga paghihira sa bilang nin mga parapili basado sa senso kan 2000 asin 2010
An Botong elektoral sa Estados Unidos iyo an mga botong pinapatala sa eleksyon para sa presidente asin bise-presidente kan mga kaapil sa inaapod na Electoral College, na ini binibilog kan mga parabotong (elector) pinili kan mga namamanwaan sa lambang estado. Poon pa kan 1964, igwang 538ng mga parapili sa nangyayaring mga eleksyon presidensyal. Sinda mga representante kan mga elektorado na iyo an naboto para sainda sa katongdan na presidente asin bise. Kun siring, naluwas bakong direktang naboto an mga namamanwaan para sa duwang nasambit na pwesto.
An konstitusyon kan Estados Unidos, partikularmente sa Artikulo II, Seksyon 1, Clause 2 kaini, iyo an nagboboot kun pirang parapili (electors) an igwa sa lambang estado, manta an lehislatura kan estado iyo an naboot kun pano iboboto an nasabing mga parapili.
An mga parapili libre man bumuto kun siisay an maninigo na iboto para sa Presidente, pero sa praktis lambang saro sainda nasumpa kun isay nanggad an saindang inaampoyonan, asin an mga botante ninda napili sa sainda depende sa ipigpanuga' nindang mamanokon na kandidato para sa presidente asin sa bise.
Hagahag
thumb|Hagahag na gibo sa kahoy An hagahag (Ingles: ladder) sarong patindog o nakahurayday na hilera nin tangga.
Igwa nin duwang klase: pusog na hagahag o hagahag na kayang suportaran an sadiring sarig o posibleng patindogon na ibabaw na arog baga nin lanob, asin mga hagahag, arog baga kan mga gibo sa pisi o alumino, na pwedeng ibitay poon sa itaas.
Sa parati, an pusog na hagahag parati madaling bitbiton, alagad an nagkapirang klase permanenteng nakatakod sa sarong estruktura, edipisyo, o kasangkapan. An mga iyan sa parate gibo sa metal, kahoy, o fiberglass, alagad midbid iyan na gibo sa matagas na plastik. An mga modernong hagahag nasosoksok na pwedeng palipoton o palabaon asin ngani magian sana, parati gibo sa aluminyo.
Antabay sa Ortograpiya nin Bikol Sentral
An Antabay sa Ortograpiya nin Bikol Sentral (Ortograpiya Bla Bla Bla!) sarong independyenteng publikasyon nin pag-adal dapit sa ortograpiya kan tataramon na Bikol Sentral. Ini sarong giya sa ortograpiya, pagbaybáy asin paggamit nin mga diyakritiko kan kasararoan na Parasurat Bikolnon.
Sakop kan hinaman na giya an mga diyalekto kan Bikol Sentral: Naga, Legazpi, Partido, Daet sagkod Virac na lain kan iba pang mga tataramon na Bikol na Rinconada Bikol, Buhi Bikol, Libon Bikol, Bikol Sulnopan na Albay, Miraya Bikol asin Bikol Norteng Catanduanes. Kan 2010, hinimò ni Sto. tomas an sarong publikasyon nin mga rawitdawit sa manlainlain na tataramon sa Bikol, an An Tambobong nin Literaturang Bikolnon na nagluwas nin tulong beses sagkod kan 2011.
Publikasyon asin bilang reperensya
Independyenteng ipinublikar an mga kopya kaini asin ipinagpaluwas kaiba an iba pang mga surusadiring publikasyon kan organisasyon sa Ikaapat na komperensyang Pagsurat Bikolnon na ginibo kan Abril 29-30, 2012 sa Ateneo de Naga na Unibersidad kun sain sarô sa mga ulayon iyo an ortograpiyang Bikolnon. Makukua man kopya kaini sa blog na Ortograpiya.
Ipinalagdâ kan independyenteng Don Quixote Press sa paagi nin potokopya an publikasyon asin idinesenyo ini ninda Noel Regachuelo asin Red Patricio.
Ginagamit bilang toltolan an Antabay sa Ortograpiya nin Bikol Sentral sa pagkawat kan Dama nin Tataramon, sarong kawat na inspirasyon kan Scrabble, sa taonan na patiribayan na Padurunongan sa banwaan nin Canaman, Camarines Sur.
Mga reaksyon
Pinanginotan ni Irvin Sto. Tomas an komite sa pagsaligsig sa antabay sa ortograpiya kan Parasurat Bikolnon na pinamayohan bilang presidente ni Bernardo Miguel Aguay, Jr. Igwang titulo nin Maestro kan Arte (MA) sa Filipino sa Unibersidad kan Nueva Caceres si Sto. Tomas asin sarong posgradong estudyante nin Doktor sa Edukasyon (EdD) sa Pagtukdô nin Lengwahe asin Literatura sa parehong institusyon. Kan kasagsagi kan blogging, tinukar asin ipinahiling niya sa saiyang blog na Filipinayzd (mayò na) an pagbabàgo sa ortograpiyang Filipino na ipinaluwas kan Komisyon sa Wikang Filipino kan 2001 sagkod na ipawarang bisa ini kan 2006. Nakasurat an siring na pagbabago kan tataramon na Filipino an tesis ni Sto. Tomas na TV Ads: Hanguan ng mga Kagamitang Pagtuturo sa Elementarya.
Tinuyaw ninda Vic Nierva asin Kristian Cordero an pagkakahaman kan publikasyon asin an bàgong muknang organisasyon na nagpalagdâ kaini.
Sosog sa kolum ni Nierva sa Vox Bikol, dai nin bàgo sa ipinapamidbid sa hinaman na giya asin nangangaipo nin pagkaaram asin pagkasabot sa ortograpiyang Bikol an mga nagtutulod kaini:
"'...[A]n pagdukay nin ortograpiya nangangaipuhan nin hararom na pag-aadal, paghurup-hurop asin—kun itutugot an termino—pamimilosopiya.' —Mayon Limited: Hurup-hurop sa pagbilog nin ortograpiyang Bikol (9 Mayo 2012)"
Si Cordero na taga-Syudad nin Iriga asin lenggwaheng Rinconada Bikol an kinagimàtan na tataramon, natuyawan an pakagibo kan publikasyon sa saiyang kolum sa Bicol Mail na nakasurat sa lenggwaheng Bikol Sentral: "'...an saindang panurat na pigtatakupan ninda nin hababang klase nin patos asin daing kamunangdanan na laog, ta apwera sa mga pigsasabi nindang dapat siring kaini an pagsurat, an sunod na mahihiling mo iyo an dakulang pagbutog, pagbutong asin pangum-um, na iyong saindang magayon na pangiturogan na inaapod nindang pagsurat Bikolnon na sigun sa mga tawong ini...' —Santigwar: Kabulig Ako (17 Mayo 2012)"
Tinàwan kan mga ini nin diskusyon an problema sa pagkairiba-iba kan mga tataramon sa Bikol asin mahihiling an karibongan kan mga ini sa ulayon dapit sa ortograpiya sagkod bokabularyo asin an pagkalain kan duwang bagay na ini. Sa saindang diskusyon, luminawas sa partikular na tataramon na sakop (scope) kan ginibong pag-adal na iyo an Bikol Sentral asin ipinamugtak na an hinaman na giya para sa mga tataramon na Bikol.
"'An kamugtakan na ini kan mga dilang Bikol an urog na minapasakit kan sirkumstansiya para sa mga nagmamawot o nagtutulod nin pormal asin sasarong ortograpiya. Kun manlainlain an tataramon, papano mapipirit an sarong ortograpiya. —Mayon Limited: Hurup-hurop sa pagbilog nin ortograpiyang Bikol (9 Mayo 2012)"
An diskusyon sa bokabularyo matutumoyan pa kan tubong Baao, Camarines Sur na si Dr. Jazmin Llana kan De La Salle University-Manila, na Rinconada Bikol man an inot na tataramon, sa saiyang lektura sa ginibong urulay kan Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas (UMPIL) kun sain ihiniras niya an kamugtakan kan pagsurat sa mga rehiyon.
"'Ang pagkakaroon ng maraming lenggwahe at diyalekto ay may dalang praktikal na suliraning kailangan ng lunas. Subali’t ang dalang panganib ng iisang standard ng ortograpiya, ayon kay Vic Nierva ay ang pagkakawala ng mga tataramon o lenggwaheng hindi makakasunod sa standard o masasakop nito—tulad na lang kung ang ‘arong’ na tawag sa bahay ng ilang Bikolano ay pipiliting ibaybay bilang ‘harong’ na siya namang gamit sa ilang mga pook. At hindi pa napag‐uusapan diyan ang mga tataramon o lenggwaheng ibang‐iba sa ginagamit ng mga sentro tulad ng Naga at Legazpi—halimbawa ay ang Rinconada na tataramon mi [sic] ni Kristian Cordero.' (An pagkakaigwa nin kadakol na lenggwahe asin diyalekto igwang praktikal na problema na kaipohan nin solusyon. Alagad an darang humâ kan sarong pamantayan na ortograpiya, sosog ki Vic Nierva iyo an pagkawarâ kan mga mga tataramon o lenggwaheng dai makakasunod sa standard o masasakop kaini—siring na sana kan ‘arong’ na apod sa bahay kan pirang Bikolano na pipiriton na ibaybay bilang ‘harong’ na iyo man an gamit sa pirang mga lugar. Asin dai pa napapag-ulayan diyan an mga tataramon o lenggwaheng nalalain sa ginagamit kan mga taga sentro arog kan Naga asin Legazpi—halimbawa an Rinconada na tataramon mi ni Kristian Cordero.)"
Dating mga paratukdô sinda Nierva asin Cordero sa Ateneo de Naga na Unibersidad sagkod mga myembro kan grupong Kabulig-Bikol antes na mareorganisar ini. Kan 2014, ipinaluwas kan unibersidad an Guide to Bikol Orthography ni Wilmer Joseph S. Tria kun sain nagin parte sinda sa paghaman asin pagpabantog kan libro. Sa libro, mauunambitan man an nahaman na Giya sa Ortograpiyang Bikol na gibo kan Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) alagad nungka an Antabay sa Ortograpiya nin Bikol Sentral kan Parasurat Bikolnon.
Proton
An proton iyo sarong sub-atomikong partikulo, may simbolong p o p+, na may positibong elektrikong karga na +1e elementaryang karga asin gabat na mas magian nin kadikit sa neutron. An mga proton asin neutron, kun sain an duwa iyo may parehas na gabat na sarong atomikong masang yunit, iyo kolektibong inaapod man bilang mga "nucleons" (mga partikulong yaon sa atomikong nukleyi).
Minorka
An Minorka sarong isla sa Dagat Mediterano.
Proton
Saro o mas dakol na mga proton an yaon sa nukleyus kan lambang mga atomo; sinda iyo sarong kinakaipong parte kan nukleyus. An bilang kan mga proton sa nukleyus an pang-depinisyon karakter kan elemento, asin iyo inaapod bilang an atomikong bilang (pigrerepresenta kan simbolong Z). Huli ta an kada elemento iyo may solamenteng numero nin proton, an kada elemento iyo may sadiring unikong atomikong bilang.
An taramong proton iyo an Griyego para sa "enot", sagkod an ngarang ini iyo pigtao sa nukleyus kan hidroheno ni Ernest Rutherford kan 1920. Sa mga nagligad na taon, si Rutherford nadiskobre an nukleyus kan hidroheno (bisto bilang an pinakamagian na nukleyus) iyo pwedeng maguno sa nukleyi kan nitroheno sa paagi nin atomikong kolisyon. An mga proton iyo dagos na kandidato para magin sarong pundamental na partikulo, sagkod panghaman na bloke kan nitroheno asin gabos nin iba pang mas magabat na atomikong nukleyi.
2013
An 2013 sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.
Libon
An Libon sarong segunda klaseng banwaan sa provincia kan Albay, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo. Susog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. Igwa ining sukol na kilometro kwadrado kan daga' niyang nag'abot 22,276 na ektarya. thumb|255x255px|Baybayon kan Talin Talin Bantog an banwaan sa apod na "Tambobong nin Paroy kan Albay" huli ta 35% kan daga kaini omahan nin paroy. Igdi man rinorokyaw an inapod na Paroy Festival tuyong Hulyo 22 abot 25, kasabay kan piyestang Katoliko sa paroko kun saen an patrona iyo si San Jaime Magno.
Mga barangay
Nababanga an Libon sa 47 barangay.
Manuel Salazar
Si Manuel Salazar (12 Peb. 1898 - 1 Enero 1974) sarong parasurat sa Bikol, maestro, peryodista, asin notario publico. Namundag sya sa Malinao, Albay alagad nag-pamilya asin nagerok hanggan kagurangan sa banwaan kan Bombon, Camarines Sur.
2014
An 2014 sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.
Manuel Salazar
Agi-agi nin buhay
Siya aking bogtong asin na-ilo sadit pa. Nagdakula sa saiyang tiyoon na si Ambrosio 'Busoy' Salazar, na an orosipon mahusay na pintor asin iskultor, asin ini nakapangagom sa sarong taga-Malinao, Albay, si Lutgarda Bufete. An tiyoon niyang Ambrosio mestisong Kastila daa, lampyagaw, asin may bulagaw na mata. Magsingaki sinda ni Antonio Salazar, saro man na parasurat, ta ini aki ni Ambrosio. Pareho sinda nagdarakula sa Malinao. Dawa ngani si Ambrosio namundag sa Pili, Camarines Sur siya (Ambrosio) nag-estar na sa Malinao poon kan naagom niya si Lutgarda.
Alagad, an relasyon kan sinasabing mag-singaki iyo an bersyon kan aki niyang si Milagros. Susog sa librong The Bicol Region Directory an tunay na magurang ni Manuel iyo sinda Angel Bufete asin Ciriaca Bufete. Kun siring, pwedeng nailong lubos si Manuel sa tunay na magurang, Kaya, nagima'tan ni Milagros na nagdakula si itay niya ki Ambrosio mala ta sa pag'ampon an dinara na niyang apelyido Salazar, bakong Bufete. Bakong malinaw totoo kun anong relasyon ni Lutgarda, agom ni Ambrosio, ki Angel Bufete.
Kun napano ta napadpad si Manuel sa Bombon dahel ta nagtataga bakasyon siya sa kumbento kan Simbahan sa Bombon ta nataon an kura paroko duman iyo si Fr. Santiago Bufete na tugang kan Lutgarda. Si Manuel magpapadion asin madali nang magkantang Misa kan napusoan niya asin padagos naagom an tagaBombon na si Eduviges Pelausa y Adorna (17 Okt. 1903 - Peb. 1976), na an edad 17 anyos pa sana kan saiyang inagom.
Nin huli kaini, sa Bombon na siya nagestar. An pagsasaro ninda nagbunga nin 16 na aki: Salvacion, Jose(+), Salvador(+), Honesto(+), Manuel, Jr (+), Benjamin (+), Cecilia, Mercedes, Milagros, Calixto (+), Grace (+), Ruth (+), Consejo(+), Angustias, Carlos, asin Angelita. Tolo kaini omboy pa nagkagaradan.
Sabi kan aki niyang si Milagros Salazar na balo ki Calixto Bersabal, an ama niya binabansagan na "Botete" ta hababa sana (5 pie sana) asin dakula an tulak. Maray na pintor, nag-adal nin kurso sa abogasya alagad dai natapos. Maray man sa kastila palibhasa uminadal sa Seminario Conciliar de Nueva Caceres. May halipot na panahon nagtokdo siya nin Espanyol sa San Juan de Letran.
Palibhasa may inadalan sa ley, nagin hanapbuhay an pagnotario asin paggibo nin mga dokumento legal. Nin huli ta mahilig sa pagtotokda' man, na gamit an tataramon na Bikol, amot nanggad an nasurat niya asin napalagda' na mga komposisyon, mga rawitdawit, mga nobela na an iba pinalis hale sa Kastila.
Sinasabing maray an pakiki-iba niya sa mga prominenteng tawo na mga tagaNaga asin saiya nganing karamas-ramas an mga ini. Sabi kan aki niya, mga amigo intimo niya asin kliyente an gurang na Bichara, mga Centenera, an sarong Dr. Florentes asin si Gob. Gabriel Prieto na iyo ngani an nagtubong kan aki niyang si Concejo.
The Oasis of the Seas
An The Oasis of the Seas sarong bapor panturista na iyo na an pinakadakula sa bilog na kinaban. Ini limang beses kadakula kan RMS Titanic, haros katumbas sa laba kan limang eroplanong Airbus A380 na sinorogpon, kaya maglunad nin 8,600 katawo kaiba na an mga personahe kaini asin may 24ng kusina sa pagpakakan kan mga pasahero. Sadiri ini kan The Royal Caribbean Cruises Ltd. asin ta ibinungsod ini sa enot niyang byaheng dagat kan Desyembre 2009.
Manuel Salazar
Edukasyon
Si Manuel nag'elementarya sa Escuela de P. Capuchino sa Tabaco, Albay. Hag'adal pa man siya sa Philippine Normal School asin Manila High School asin sa Post Telegraph School, gabos ini sa Manila. Siring man nag'entra siya sa Escuela de Derechos sa Manila. Ultimo niyang piglaogan iyo an Seminario Conciliar de Nueva Caceres igdi sa Nueva Caceres, ngonyan ciudad na kan Naga.
The Oasis of the Seas
An timbang kan bapor nag'abot sa 225,282 na tonelada.
Mga panluwas na takod
Bareta manongod sa bapor
Manuel Salazar
Mga Sinurat Niya
Aktibo siyang taga ambag nin mga artikulo, mga rawitdawit asin mga pinalis na mga obra haleng Kastila asin mga artikulo man ngani na Ingles, sa mga magasin asin mga peryodiko igdi sa Naga arog kan Sanghiran Nin Bikol, Bikolana, Bicolandia na igdi contriburting editor siya, Bicol Star, asin iba pa. Nagpalagda man siya nin mga librito sa Cecilio Press na siya an kag-autor. Kan pinapalagda na kan Cecilio Press an Kalendariong Bikol, minsan nagin siyang editor kaini.
Siya an kagsursat kan ''Trunco el Mundo: agui-agui kan religion bago mag-abot si Jesucristo na ipag-aawit (Cecilio Press, 82 p, 1959).
Panatismo
thumb|The Fanatics of Tangier ni [[Eugène Delacroix, Minneapolis Institute of Arts]]
An panatismo (hale sa Latin na adberbo na fānāticē [fren-fānāticus; entusiastiko, ekstatiko; maringis, panatiko, maisog] ) sarong paniniwala o gawi-gawi na may kinaaraman sa bakong kritikal na kaigotan o labi-labing entusiasmo. An fanatiko iyo an sarong tawo na pigsusurog an saiyang pagtubod asin opinyon na may labi-labing tenasidad, siya man an sarong butang entusiastiko o nagmamakulog dapit sa sarong bagay o sarong tawo.
San Jose, Dinagat Islands
An San Jose sarong ikaapat na klaseng banwaan na namumugtak sa probinsya nin Dinagat Islands, Filipinas. Igwa ining sukol na 27.80 kilometro kwadrado na kadagaan asin namumugtak sa solong distrito. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Mga Barangay
Nababanga a San Jose sa 12 na barangay.
Tataramon na Sanggau
An Sanggau saróng tataramon na Dayak kan Borneo. Naiiba an mga klase nin Sanggau, asin pwedeng pagkakaiba nin mga tataramon.
2015
An 2015 sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.
Villareal
An Villareal sarong ikaapat na klaseng banwaan sa provincia kan Samar, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Mga tataramon na Kadagáang Dayak
An mga tataramon na Kadagáang Dayak iyo an dosenang grupo o mga tataramon na pigtataram kan mga Bidayuh Kadagáang Dayak kan Borneo, na may solo-solong tataramon sa Sumatra.
Mga tataramon
Pigklasipikar kan Glottolog an mga tataramon na Kadagáang Dayak bilan minasunod.
Pigklasipikar ni Smith (2017) an mga tataramon na Dayak bilan minasunod.
La Castellana
An La Castellana sarong primera klaseng banwaan na namumugtak sa probinsya nin Negros Occidental, Filipinas. Igwa ining sukol na 185.22 kilometro kwadrado na kadagaan asin namumugtak sa inot na distrito. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
2016
An 2016 sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.
Lumod
right|thumb|250px|An lumod thumb|An mammal An mga lumod (Ingles: dolphin) mga marinong mammal na "kapinsanan" kan mga balyena asin mga porpoise. Haros mga apat na pulong species an mga lumod. Manlaenlaen an saindang tamanyo, poon 1.2 metro (4 na pie) na may gabat na 40 kilogramo (88 libra) arog kan lumod sa Maui kan Hawaii, abot 9.5 metro (30 pie) na nagaabot na an gabat sa 10 tonelada, arog kan inaapod na mga Orka, o mga balyenang paragadan (Ingles killer whale). An mga lumod lakop sa bilog na kinaban, kadaklan sa mga mababaw na dagat kan mga parteng kontinente.
Pilmograpiya ni Chloë Sevigny
too|thumb|Si Sevigny kan 2015 Chloë Sevigny sarong Amerikanang aktres asin direktor na nagluwas sa kontrobersyal na 1995 drama Kids, ginampanan niya an daragang nadiskubre na siya HIV-positive sa New York.
Basilan
An Basilan sarong islang provincia kan Republika kan Filipinas na namomogtak sa Awtonomong Rehiyon kan Bangsamoro sa Muslim Mindanao. Ciudad nin Lamitan an kapitolyo kaini. An isla nin Basilan an nasa pinakánorteng gampi sa mga mayor na isla kan Arkipelago kan Sulu.
Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado. An designadong area code kaini iyo.
Heograpiya
Nababanga an Basilan sa 2 ciudad asin 9 banwaan.
2017
An 2017 sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.
Irvin Sto. Tomas
Si '''Irvin Parco Sto. Tomas''' sarong kagubay na Bikolanong parasurat, parakurit asin obrerong pangkultura gikan sa Canaman, Camarines Sur. Kagsurat siya kan Antabay sa Ortograpiya nin Bikol Sentral (2012), sarong antabay sa ortograpiya, pagbaybay asin paggamit nin mga diyakritiko para sa tataramon na Bikol Sentral.
Personal
Gikan sa pamilya nin mga paratukdô, parasurat asin musikero, lolohon niya an orador asin parasurat na si Apolonio Sto. Tomas sagkod kompositor na si Felimon Sto. Tomas asin tiyoon na si Willy Sto. Tomas, dating retratista asin paratigsik.
Akì siya kan mga retiradong paratukdong si Ireneo Caudilla Sto. Tomas, sarong lirisista, taga-ensayo nin koro nin parakanta asin kagsurat kan librong Canaman: Girà nin Banwaan (2010) kan Canaman, Camarines Sur asin ni Gregoria Nelly Abonal Parco, sarong taga-ensayo sa folk dance asin street dance kan Nabua, Camarines Sur.
Nag-adal siya sa Canaman Central School nin elementarya dangan sa Unibersidad kan Nueva Caceres nin sekondarya. Siya nagtapos nin Batsilyer kan Arte sa Literatura sa Ateneo de Naga na Unibersidad asin Maestro kan Arte sa Filipino sa Unibersidad kan Nueva Caceres kan 2008. Siya nagin posgradong estudyante nin Doktor sa Edukasyon (EdD) sa Pagtukdô nin Lengwahe asin Literatura sa parehong institusyon.
Pagsurat asin pangkulturang adbokasiya
Dakulà an nagin impluwensiya ki Sto. Tomas kan librong Canaman Through the Centuries (1983) na isinurat ni Jose Barrameda sa saiyang pagsurat asin adbokasiya sa pagpapahalaga kan sadiring kultura. Hinimò niya kan 2010 an sarong publikasyon kan Sumaro Bikolnon asin BikolianA nin mga rawitdawit sa manlainlain na tataramon na Bikolnon, an An Tambobong Nin Literaturang Bikolnon na nagluwas nin tulong beses kan 2010 sagkod 2011. Kan 2010, pinakarhay niya an librong CANAMAN: Girà nin Banwaan na isinurat kan saiyang ama.
Iniluwas niya an saiyang duwang inot na koleksyon nin mga rawitdawit: Bungkaras, ika na man asin #lapigotpa sa Better Living Through Xeroxography Naga kan Hulyo 30, 2016. An iba pa niyang suru-sadiring publikasyon iyo an Ginisang Poesia: pinirilian na rawitdawit (2016) asin Ginisang Poesia 2: pinirilian na rawitdawit (2017) kaiba sinda Anthony Diaz sagkod Ian Kenneth Orasa, asin Dama nin Tataramon (2016). An limang publikasyon anas ipigluwas kan Parasurat Bikolnon.
Kan 2020, an Parasurat Bikolnon nagpublikar nin anom na na libro sa saindang Writers Series kaiba an mga panurat niya asin ninda Eilyn Nidea, Edwin Breva, Jr., Froy Beraña, Elbert O. Baeta, asin Jerome Hipolito sa mga tataramon na Bikol Sentral, Rinconada Bikol, asin Filipino/Tagalog.
Blogging
Kan kasagsagi kan blogging, nagkaigwa siya nin manlainlain na blog siring kan Filipinayzd.i.ph (mayò na), sarô sa mga pinakapopular sa Filipinas , kun sain tinukar asin ipinahiling niya an pagbabàgo sa ortograpiyang Filipino  na ipinaluwas kan Komisyon sa Wikang Filipino kan 2001 sagkod na ipawarang bisa ini kan 2006. Mantang an artikulo niyang Hindi lang Filipina Dating, Dating Filipina, Wow Filipina talaga! iyo an sarô sa mga napilì sa Filipino Writing Contest. Iyo ini an pinakabinasa asin nainot sa nagluwas sa search engine kan websityong Microsoft sa mga entry sa kompetisyon. Katuyohan kan patiribayan na bàgohon an imahen kan mga Filipina sa internet sa paagi nin pagpapopular kan tataramon na "Filipina" gamit an blog.
Sa inot na Annual Bloggy Awards kan Unibersidad nin Bikol nagin pinalista an blog niyang CamSur Bum, Running (ipinundo na) sa duwang kategorya para sa Best Hobby & Recreation Blog asin Best Sports Blog.
Workshop sa literaryong pagsurat
Siya nagin pinalista sa Premio Tomas Arejola para sa Literaturang Bikolnon sa kategoryang Rawitdawit kan 2009 asin 2016. Kan 2012, nagin partisipante siya kan Juliana Arejola-Fajardo Workshop sa Pagsurat-Bikol kun sain tinàwan nin kritiko an saiyang dulâ pan-entablado na Daraga na si Kristina. Sarô siya sa mga panelista sa Saringsing Writers Workshop, an taonan na hunglonan sa pagsurat kan Parasurat Bikolnon. Siring man, nagtukaw siya bilang kritiko sa CBSUA Writers Workshop asin San Miguel Bay Writers Workshop sa Calabanga, Camarines Sur poon kan 2015. Nag-atendir man siya sa pinakainot na Saling-Panitik Bienvenido Lumbera Translation Seminar-Workshop poon Pebrero 8-10, 2018 asin Gemino H. Abad Seminar-Workshop on Teaching Literature poon Setyembre 20-22, 2019 na parehong ginibo sa Unibersidad kan Pilipinas, Diliman, Syudad nin Quezon.
An saiyang rawitdawit na Lagaylay napublikar sa librong Sagurong: 100 na Kontemporanyong Rawitdawit sa Manlain-lain na Tataramon Bikol (DLSU, 2011), asin nagkapira pang mga rawitdawit sa magasin na Bangraw kan Arte, Literatura asin Kultura, taonan na dyornal na Burak, An Tambobong Nin Literaturang Bikolnon, Girok: Erotika, asin mga literaryong polyetong Saringsing asin Rimpos.
Padurunongan
Pinapadalagan niya man an taonan na patiribayan sa Bikol quiz asin tigsik sa Padurunongan sa Canaman, Camarines Sur na pinonan kan 2010. Kaiba si Edna Campana, hinaman ninda an Dama nin Tataramon na inspirasyon kan dama asin Scrabble tanganing itulod sa kaakian an paggamit kan tataramon na Bikol sa paagi nin kawat.
Mga organisasyon
Sarô siya sa mga kagmuknâ kan Parasurat Bikolnon, sarong kasararoan nin mga parasurat na Bikolano sa Camarines Sur na iminuknâ kan 2010. Ngunyan, siya an tagapamayo mga direktor kan organisasyon. Nagin siyang bise-presidente kan organisasyon poon 2013 sagkod 2014 asin nagin presidente kaini poon 2016 sagkod 2017.
Kaapil man siya kan organisasyon pangkultura na Sumaro Bikolnon, Nueva Caceres Heritage Movement sagkod Minalabac Cultural Society. Sarô man siya sa tagapangataman kan Philippine Wikipedia Community asin Apolonio B. Sto. Tomas Foundation. Nagin parte man siya kan produksyon kan pelikulang Posporo ni Bernardo Miguel Aguay, Jr. bilang taga-dokumento asin taga-asikaso kan props. Kan 2013, ipinaluwas an pelikula sa Teatro Emily sa Syudad nin Naga sa tabang kan foundation.
Tagaambag sa Wikipedia
Kabilang sa saiyang pinagkakasibotan iyo an pagpabantog kan Bikol Wikipedia na saiyang pinanginotan na muknaon kan 2007. Nagin siyang partisipante sa Philippine Wikimedia Conference asin sarô sa mga tagapagtaram duman sa temang Building Regional Wikimedia Communities kan 2012 asin Orthography Issues in the Bikol Wikipedia kan 2013.
Myembro siya kan Wikimedia Philippines sagkod na mapatalsik kan Mayo 30, 2015. Sosog sa Resolusyon Blg. 182, si Sto. Tomas:
"'[n]agdara nin karaotan sa Wikimedia Philippines huli sa sarong artikulo sa Wikipedia na ipigsurat niya, na ipinaisi sa sarong opisyal kan Wikimedia Foundation.' ([c]aused moral injury to Wikimedia Philippines through a Wikipedia article that he authored, which was elevated to an officer of the Wikimedia Foundation.)"
Siring man, saiyang:
"'[b]inasang-basang an integridad nin sarong kapwa kaapil kan Wikimedia Philippines huli sa sarong artikulo sa Wikipedia na daing rekurso sa tamang proseso kan organisasyon.' ([d]isparaged the integrity of a fellow member of Wikimedia Philippines through a Wikipedia article without recourse to the organization’s due process.)"
Itinugdas kan suminunod na aldaw an Philippine Wikimedia Community (PH-WC) ninda Sto. Tomas asin duwa pang dating myembro kan organisasyon. Minidbid kan Wikimedia Affiliates Committee kan Wikimedia Foundation an grupo kan Oktobre 17, 2015. Sa iminuknang Harong kan Literatura asin mga Tataramon na Bikolnon (Harong Bikol) kan Lokal na Gobyerno kan Syudad nin Naga kan 2016, natàwan tukawan sa hunta an organisasyon na saiyang ipigrerepresentar.
Resipyente siya nin manlain-lain na grants gikan sa Wikimedia Foundation siring kan proyektong Wikipedia Takes Rinconada na ginibo sa Syudad nin Iriga katuwang an lokal na gobyerno asin PhilWiki Community, Burikbutikan Artists Collective, Nueva Caceres Heritage Movement, Sumaro Bikolnon sagkod Tribo Bikolano. Kan 2017, saiyang inorganisar an aktibidad para sa selebrasyon na 10th Bikol Wikipedia Anniversary na ginibo sa Ateneo de Naga na Unibersidad asin Sentral na Bikolanong Unibersidad nin Estado kan Agrikultura sa banwaan nin Pili, Camarines Sur.
Sarô siya sa duwang delegado kan Filipinas sa Wikimedia Conference 2017 na ginibo sa Berlin, Alemanya asin duman naghiras nin tataramon sa sarong forum sa temang Bikol Wikipedia as a local resource. Parte man siya kan organizing team kan Wikimedia ESEAP Conference 2018 na ginibo sa Bali, Indonesya kan Mayo 5-6, 2018.
Pagdalagan
Saiyang kinakapotan an pagpadalagan kan RUAB para sa Aking Parabasa, sarong adbokasiya na nagtutulod kan ugaling pagbasa sa kaakian kan Parasurat Bikolnon. Itinataon an aktibidad sa bulan nin Nobyembre na iyo man an Bulan nin Pagbasa o National Book Month. Inot na ginibo an padalagan sa Syudad nin Naga kan 2013 asin sinundan sa Canaman, Camarines Sur kan 2014. An mga nagin resipyente kan aktibidad iyo an Triangulo Elementary School, Canaman Central School, Mangayawan Elementary School, Calambog Elementary School asin Poro Elementary School, anas mga pampublikong paadalan sa Camarines Sur.
Bago kaini, saiyang pinanginotan an padalagan na Dalagan para sa Eskwelahan kan Desyembre 29, 2010 na naglikom nin donasyon para sa Canaman Central School bilang parte kan aktibidad kan Canaman Central School Alumni Association (CCSAA) kun sain sarô siya sa mga direktor kaini. Siring man kan 2011, sarô man siya sa mga nag-organisar kan Tabang para sa CDO-Iligan (12.29.2011) kan Caceres Runners Club, Tribute Run for Sec. Jess (8.26.2012) asin Dalagan para sa Malinig na Pirilian (5.10.2013).
Nagkapirang beses nang nakaantos si Sto. Tomas sa madistansyang mga dalagan siring kan 21 Kilometro asin 42 Kilometro. Kan 2013, natapos niya an 80-kilometrong Mayon 360 Ultramarathon Race na ginibo sa Syudad nin Legazpi, Albay sa laog nin 15:07:17 oras.
Jose Ignacio Pawa
Si Jose Ignacio Pawa (Abril 29, 1856 - Mayo 24, 1926), sarong rebolusyonaryong heneral kan Hokbong Rebolusyonaryo kan Filipinas kan panahon nakikipaglaban ini sa mga Kastila. Siya purong Intsik na nag-igdi sa Filipinas kan 1890. Gikan siyang Lao-na, Fookien, Tsina.
An 17 Martires Sa Kabicolan
An An 17 Martires Sa Kabicolan iyo an tokdang sinurat ni Mariano Goyena del Prado. Ini napublikar sa babasahon na Bicolandia kan Enero taon 1955.
Jose Ignacio Pawa
An napangagom niya iyo si Antonia Jamir kan Binakayan, Kawit, Cavite.
An 17 Martires Sa Kabicolan
Laman kan artikulo
Siring kaini an nilalaman kan artikulo:
An 17 Martires Sa Kabicolan
Jose Ignacio Pawa
Kan buminongkaras an rebolusyon, taon 1896, nag-ayon siya sa rebolusyonaryong gobyerno ni Hen. Emilio Aguinaldo, na kaiba an sangribong ka-andorog. Nagkaag siya nin pandayan sa Cavite kun saen naggigibo nin mga armas asin naghihirahay man kan mga naraot na badil.
Sa panahon na iyan nagsakat an ranggo niya asin ginibo siyang heneral ni Aguinaldo. Masabi pa, dakulaon an natabang niya sa laban ta dakul an napalaog niyang kwarta asin ambag sa kaban kan gobyerno rebolusyonaryo. Sinubol siya sa Bicol asin sa Tayabas (ngonyan Quezon Province ) sa pag-awod nin mga kontribusyon pinansyal. Igdi sa Kabikolan, sinasabing nakadamot siyang kontribusyon hale mansana sa kapwa Insik nin nag'abot Php 386,000, na iyo na daa an pinakadakulang inentrega sa kaban kan Hokbong Rebulusyunaryo Filipino. Sa Tayabas man naka-awod siya nin Php 220,000.
An 17 Martires Sa Kabicolan
Laman kan artikulo
Sarong daing kabagay na pag-api, na igwa kita nin paorogon sa mga martir na Bikolnon
ki Mariano Goyena del Prado   Legazpi, Albay
Jose Ignacio Pawa
Magkapirang sakyada asin laban na makuri an natapsokan niya. Sa Imus, Cavite, pigplano asin piggigbo niya an pag-atake sa mga pwersa kan Kastila. Sa Sta. Cruz, Laguna, dara niya an dakulang pwersa sa batalya laban sa pwersang Amerikano na pinamayohan ni Hen. Lawton asin siring man sa Bicol kun saen siya pinadara, winarak niya an mga paratanom na Ingles asin kinumpiska niya an mga rogaring kan mga Kastila.
An 17 Martires Sa Kabicolan
Laman kan artikulo
Sa saro kan mga plasa kan Ciudad nin Naga, nakatindog an sarong pusog asin makawiwiling monumento na pinakangdulot sa 15 martires (o, Quince Martires), kan Bicolandia. Kun an katuyohan kan pagpatindog kan monumentong ini iyo an malinig na pagomaw asin maliputok na pagiromdom na daing katapusan kaidtong mga nagtios asin nagpakagadan tanganing mabuhay an satuyang katalingkasan, kun siring kayan an katuyuhan, mga tugang panahon na ini ngonyan na mamidbid ta, bako sanang an sampolo kag-limang iyan, kundi na gabos na Bikolnon na nagako nin pasakit asin kagadanan sa ringis nin bala o sa ibang bagay sa paglingkod kan saindang Inang Banwaan. Nin huli ta ini iyo an boot nindong maaraman, ipaliliwanag ko sinda gabos saindo, orog pa ta utang ta ini sa masoronod na satuyang kaakian, na pamogtakon na mahusay na an tunay na nangyari para sa katotoohan kan satuyang historia o salaysay.
Kan Agosto 26 kayan, taon na 1896, kan irokyaw ni Bonifacio an "KURAHAW KAN BALINTAWAK," nagsulwak an mga puso kan mga Bikolnon asin huli sa mari'gon na pagkamoot kan saindang banwaan, nagkangoroyog na magsorog kan laban sa katalingkasan, sa tataramon ni Dr. Gregorio Zaide, namayo kan Departamento de Historia kan Universidad kan Far Eastern, na olay- "iyo an kaenot-enoting nakilaban na may armas kan bilog na nasyon Pilipino para sa saiyang katalingkasan asin an madugong katapostaposan kan laban na daing paki'mano na pino'nan duman sa Mactan kaidto kan 1521 ni Lapulapu na iyo an enot na nagpaturo nin dugo sa siring na labanan."
Jose Ignacio Pawa
Pag'abot kan mga Amerikano
Alagad, tyempo naman idto na palaog na an Amerikano asin an Kastilang gobyerno saro-saro nahuhulog na sa kamot kan mga Pilipino. An saiyang pagkaheroe asin pagka-maisog nahiling sa madugong laban duman sa Legazpi kan Enero 23, 1900 kan luminaog an mga Amerikano sa nasabing probinsya. Siya an namayo sa tropang Pilipino. Sa sagupaan na ini, labing tolong polo na mga kawad Pilipino an napukan. Mayong i-aasba an isog kan mga Pilipino ta superior nanggad an mga armas kan mga Amerikano.
An 17 Martires Sa Kabicolan
Laman kan artikulo
Sa Albay asin sa Camarines Sur dakol an mga piniot, ilinaog sa bilanggoan, itinapok asin nagkagaradan sa mga hararayong lugar, siring baga sa San Fernando Poo, sa kamping Solnopan kan baybayon kan Africa, sa Carolinas asin Islas Marianas sa dagat nin Pacifico, asin sa Jolo kan Mindanao.
Jose Ignacio Pawa
Pag'abot kan mga Amerikano
Pakatapos kan gera, nagbalik sa Albay siya asin nag-agom liwat ta nabalo. An naagom niyang ikaduwa iyo si Carolina Imperial kan Legazpi. Na-elihir siyang kapitan munisipal kan Manito, Albay.
Sa Manila nagadan siya kan Mayo 24, 1926 huli sa ratak nin kanser.
An 17 Martires Sa Kabicolan
Laman kan artikulo
''Kan enot na semana kan bulan na Septiembre, 1896, si mga nabibilanggo na hali sa Naga piglunad sa vapor Isarog, sarong sadit na sakayan na nagpapalayag hali sa Naga pasiring sa doro'ngan kan Cabusao. Pagabot sa Cabusao duman na ibinalyo sa vapor Montañes na iyo si nagdara sainda sa Manila.''
''Si mga nabibilanggo nahali sa Albay, sagkod ki Padre Gabriel Prieto, cura sa banwaan nin Malinao kan Albay, ilinunad sa vapor Acolus kan Octubre 9, 1896, asin pakalihis nin limang aldaw, nagabot sa Manila. An vapor naghapit sa Batangas ta dinara an 24 pang nabilanggo sa provinciang iyan, an 4 kaidto mga taga Mindoro. Iyo ini an dahilan kan pagkaabala.''
''Kagabos-gabosan, sampolo-may-pito (17) an nagpakapagadan sa causang ini. An sampolo-may-saro kaini, ipinabadil sa Luneta. kan ika-apat na aldaw kan bulan na Enero, 1897, apat man an nagadan sa tinapokan sainda sa Fernando Poo, asin duwa pa an nagadan sa bilangguan. Alagad sa monumento kan Ciudad kan Naga, sampolo-may-tolo (13) sana an nanambitan. Maliwanag kun siring na igwa nin mali an historia, na kaipohan patamaon sa madaling panahon. Laen sana kaidtong Camilo Jacob, na taga Polangui, Albay, asin idtong taga Bulan, Sorsogon, an mga martir na nagiromdoman kan monumentong iyan sa Naga, anas mga taga Camarines Sur sana.''
Malilipot
An Malilipot sarong ikaapat na klaseng banwaan sa provincia kan Albay, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo. thumb|251x251px|Simbahang katoliko kan Malilipot Susog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
An 17 Martires Sa Kabicolan
Laman kan artikulo
Sarong daing kabagay na pag-api, na igwa kita nin paorogon sa mga martir na Bicolon, na kun pagiisipon an causa na dinusayan kan saindang buhay, saro sana naggad daing iba, an causa kan bilog na nacion Filipino.
Kun gigibohon ta an tama asin totoong kabilangan kan  gabos na mga martir sa Bicolandia, nagkakaipo na patindogon ta an sarong monumento na kayan na bogtakan bako sanang 15 martires na tinawan dangog sa Naga asin bako sanang idtong dai tinuyong dai pinag-iba, kundi si gabos na nagpakagadan sa satuyang causa, kaiba pa idtong mga idinusay an saindang buhay sa labanan kan Filipinas asin America kan Enero 23, 1900, digdi sa satuyang baybayon, may limang polo may limang taon nang nakaagi.
''IDTONG mga nagkamit kan sentencia nin kagadanan na ipinabadil sa Luneta iyo ining mga minasunod. (1) P. Gabriel Prieto, taga Magarao, Camarines Sur, cura parroco sa Malinao, Albay, tugang kaidtong Tomas Prieto, saro man na martir na ipinagadan. (2) Rev. P. Severino Diaz, taga Bulan, Sorsogon, padi sa Catedral kan Naga. Siya idtong enot na padi na nagin cura sa Catedral. (3) Rev. P. Inocencio Herrera, taga Pateros, Rizal, maestro kan cantor sa Catedral kan Naga. (4) Manuel Abella, taga Catanawan, provincia kan Tayabas, sarong mayaman na nageerok sa Naga. 5) Domingo Abella, aki ni Manuel Abella, sarong midbid na parasukol sa Naga. Siya iyo an pinakang- aki sa gabos na martir, mala ngani ta 26 años pa sana si edad kan siya ipagadan.(6)Camilo Jacob, taga Polangui, Albay. Siya retratista asin midbid na gayo sa Albay asin Camarines Sur. (7) Tomas Prieto, boticario graduado sa Universidad kan Sto. Tomas, taga Naga, ama ni Hon. Gabriel Prieto, na ngonyan Commissioner, Public Service Commission. (8) Florencio Lerma, taga Quiapo, Manila, manunurat nin mga drama asin kagrogaring kaidto kan Naga Theatre. (9) Macario Valentin, taga Naga, Sargento kan Serenos sa Naga. (10) Cornelio Mercado, taga Atimonan, Tayabas, empleado sa obras publicas. (11) Mariano Melgarejo, taga Santa Cruz, Manila, empleado man sa obras publicas.''
''DIGDI sa 11 ining mga martir na ginadan sa Luneta, 4 pa an bilang idinagdag sa kari'gonan kan resolucion na inaprobaran kan Junta Provincial sa Camarines Sur, kan panahon ni Gobernador Julian Ocampo. Ini iyo idtong (1) Leon Hernandez, saro man na may kaya na taga Libmanan, Camarines Sur, nagin maestro sa escuela public kan mismong banwaan na iyan. Nagadan sa bilanggoan sa Naga. Idto iyo an ama kan satuya ngonyan na Secretario del Hacienda, si Hon. Jaime Hernandez.(2) Ramon Abella, matuang aki kaidtong Manuel Abella. Nagadan duman sa tinapokan na lugar sa Fernando Poo. (3) Mariano Ordenanza, taga Naga, empleado kaidto sa obras publicas. Nagadan sa bilanggoan sa Manila. (4)Mariano Arana, taga Magarao, Camarines sSr. Nagadan man sa saiyang tinapokan sa Fernando Poo.''