cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Shahla Aghapour
Biograpiya
Si Shahla Aggapaur nagtrabaho bilang freelance artist sa Berlin asin ipinahiling an saiyang mga isinurat asin babasahon sa Alemania asin sa iba pang nasyon. Nagtapos siya nin Master of Art sa Berlin University of the Arts in Art in Context kan 2003 asin nagtrabaho bilang sarong maestra sa arte asin pamayo kan mga proyektong artistiko.
Museo Iloilo
Tinatampok igdi an mga artifaks paleontolohiko asin arkeolohiko na nakotkot sa paralibot kan Iloilo na rapot sa historya asin kultura kan probinsya. Mga maoonabihan na mga bagay igdi iyo an mga fossils, mga artifaks hale sa mga nalubog na bapor, na saro kaini iyo idtong pagsasadiri nin mga Ingles, mga gamit kan panahon na Stone Age, mga koron, mga dulay, mga mangko asin platong haleng Tsina, Annam asin Siam, mga lubongan na tapayan asin longon, mga bulawan na ornamento. Igwa man igdi mahihiling an mga rebulto nin mga santo na ginamit sa simbahan kan panahon nin Kastila, mga iba pang bagay relihiyoso, sarong tanhaga na representasyon kan gantad an industriya nin paghabol, arog kan mga sinamay asin jusi, sa probinsyang ini.
Shahla Aghapour
Biograpiya
Si Shahla Aggapaur myembro kan Federal Association of Artists in Germany, PEN Center of writers na pigpalayas kan mga nasyon na nagtataram nin Aleman asin poon 2007 sagkud 2009 chairman kan Asosasyon nin Iranian Writers' Association in exile.[2] Si Agtapaur myembro man kan "Group Seven" na kolektibong grupo nin limang babaeng Iranang pintor na nakaistar asin nagtatrabaho sa Alemania, na nakasentro sa mga babae asin sosyal, kultural, asin politikal na mga isyu sa bilog na kinaban, nangurog na an manungod sa Iran.
Juan Triviño
Pamilya asin pag'adal
Maray kuta an praktis niya sa pagka'abogasya alagad naputol pagputok kan Ikaduwang Gerang Pankinaban, bagay na nagtolod saiya na magbali sa gerilya sa lindong kan inaapod na PQOG, President Quezon's Own Guerilla. Sinasabi na siya sana an nagsayuma na magkua kan saiyang backpay.
Shahla Aghapour
Mga Eksibisyon
Lista ini kan mga piling eksibit:
Museo Iloilo
Igwa man igdi kan mga maipo nang mga retrato asin mga memento kan Ikaduwang Gerang Pankinaban, arog kan kwartang kenkoy, mga taklaon nang masinggan asin badil. An lugar na ini igdi man naka'eksibit an mga obra kan mga Ilonggong pintor asin iskultor.
Juan Triviño
Karera
Kan magtapos an gera, nagtukdo siya sa Nueva Caceres Colleges (ngonyan, University of Nueva Caceres) sa College of Law. Natapsok siya sa politika kan pinakapot saiya an padalagan kan administrasyon kan probinsya ta nagkaigwa nin kumbensyon probinsyal kan taon 1951. Enero 1952, nagtukaw siyang bilang gobernador na elehido. Nanggana siya sa lindong kan Partido Nacionalista alagad an administrasyon naabtan niya iyo an ki Pres. Elpidio Quirino na sarong Liberal, bagay na masabi "bakong surumpay an tubo".
Paglaog niya, an probinsya nagsasapo nin dakulang deficit sa badyet alagad napara niya an deficit sa laog lang nin sarong taon pagtukaw niya.
Saiyang mga naginibohan
Manlainlain an saiyang magin ambag sa probinsya:
Huli ta "surumpay na an tubo", asin maray an pag'iribanan ninda na Trivino, asin kan mga ibang opisyales kan probinsya arog ki Finance Secretary Jaime Hernandez, Senador Edmundo Cea, Kongresista Emilio Tible, asin Felix Fuentebella, dakula an nagbulos na mehoras sa probinsya arog kan minasunod:
Alagad, igwa pang mga nahaman siya na lingaw na an mga namamanwaan arog kan:
Kan siya may imprentahan para sa Balalong, tinugdas niya an Academiang Bicol, asin pighingowa kan kaayonan na ining minukna niya, na mapakarhay asin mapatalubo an literaturang Bikolnon. Mala ta siya mismo may kolum sa Balalong na Bicolon Ta Sana. Sa maugmang pakiramas niya sa kapwa Nagueño, nagbilog siya nin sarong klab, an Jardin Club na binabalihan nin mga lataw na personalidad sa siyudad.
Sebastián Benfeld Garcés
Si Sebastián Benfeld Garcés sarong aktibista sa klima. Siya sarong organisador para sa Biyernes para sa Punan Tsile.
Nagdakula siya sa Valparaíso. Siya nagprotesta sa2019 United Nations Climate Change Conference, kaiba si Toledo Muñoz. Siya parasuportar kan Acazú Agreement. Siya sarong panelista sa #Wiki ForHumanRights UN Environment Program, kaiba si David Boyd.
Simbahan nin Daraga
Itinugdas an banwaan nin Daraga bilang bagong sityo kan namamanwaan gikan sa Cagsawa huli sa takot kan pagtuga kan Bulkan Mayon. Naghagad an mga ini nin permiso sa gobyernong Kastila tanganing makatugdas nn bagong komunidad asin simbahan sa sur kan Cagsawa. An saindang kahurotan tinugotan ni Gobernador-Heneral Simon de Salazar sa paagi kan Alkade-Mayor kan probinsya nin Camarines kan Hunyo 12, 1772.
An presenteng simbahan kan Daraga ipinatugdok sa irarom kan pamamahala kan mga pading Pransiskano kan 1773 kan an Daraga sarô pa sanang visita kan Cagsawa. Nakatugdok ini sa itoktok kan bulod sa barangay Santa Maria natatànaw an Bulkan Mayon. Kan an Mayon magtuga kan Pebrero 1, 1814, naghubò an namamanwaan kan Cagsawa matapos an pagkaraot kan saindang simbahan. Idinulot an simbahan ki Nuestra Señora de la Porteria taon 1854.
Mga tampok
180px|thumbnail|too|Pinto kan Simbahan Bantog an simbahan huli sa saiyang kakaibang istilo arkitektural na Churrigueresque sa atubangan na sarong halimbawa kan arkitekturang Baroque. An tatâ asin mga harigi kaini gibo sa mga gapo gikan sa bulkan. An puting kolor kaini ngunyan resulta kan pinturang gibo sa materyal na calcium tanganing mapangatamanan ini sa padagos na pagkaraot.
An kampanaryo kaini na kurting octagonal, namumugtak sa gamping too kan simbahan. Igwa ini mga ladawan nin doseng apostoles na nakahurma. An tore igwa nin apat na eskalon asin igwang krus sa bobong.
Pagpakarhay
Huli sa manlainlain na pagpakarhay asin pagbabagong ginibo sa simbahan sa mga nakalihis na taon asin sa kawàran nin plano sa pagpangataman, nasanglian na an ibang parte kan simbahan asin nawarâ an historikal asin kultural na kahalagahan kaini.
An Gobyerno Probinsyal kan Albay sa pamamayo ni Joey Salceda nagtagama nin 35 milyon para sa pagpakarhay kan nagkapirang pamanang historikal asin kultural sa probinsya kabali na an simbahan kan Daraga.
Bulan
An Bulan sarong primera klaseng banwaan sa provincia kan Sorsogon, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo.
Susog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Napapalibotan an banwaan kan Magallanes sa norte, Irosin sa subangan, Matnog sa habagatan, asin Ticao Pass sa sur hanggan sulnopan.
Mga barangay
right|thumb|350px|Express terminal pa-Bulan sa Legazpi Nababanga an Bulan sa 63 barangay.
• A. Bonifacio (Tinurilan)
• Abad Santos (Kambal)
• Aguinaldo (Lipata Dako)
• Antipolo
• Aquino (Imelda)
• Bical
• Beguin
• Butag
• Calomagon
• Calpi
• Cocok-Cabitan
• Danao
• Dolos
• E. Quirino (Pinangomhan)
• G. Del Pilar (Tanga)
• Gate
• Inararan
• J. Gerona (Biton)
• Jamorawon
• Libertad (Calle Putol)
• Lajong
• Magsaysay (Bongog)
• Managa-naga
• Marinab
• Nasuje
• Montecalvario
• N. Roque (Calayugan)
• Namo
• Obrero
• Padre Diaz
Datu Saudi Ampatuan
An Datu Saudi-Ampatuan sarong banwaan sa probinsya nin Maguindanao, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Bulan
Mga barangay
• Quezon (Cabarawan)
• R. Gerona
• Recto
Datu Saudi Ampatuan
Mga Barangay
An Datu Saudi-Ampatuan nababanga sa 9 na barangay.
Bulan
Mga barangay
• Roxas (Busay)
Ai Weiwei
Si Ai Weiwei (namundag Mayo 18, 1957) sarong Intsik na artista asin aktibista sa pulitika. Siya sibot man sa arkitektura, potograpiya, pelikula y komentarista sa mga isyu sosyal asin kultural. Siya nakisaro' sa mga arkitektong Suesya Hertzog & de Meuron bilang sarong konsultant sa pagtogdok kan Beijing National Stadium para sa 2008 Olympics. . An desensyo kan stadium, na garo na tataghan nin gamgam saiyang gayong konsepto asin muknang isip. Alagad, bilang sarong aktibista hayag na natuyaw siya sa gobyernong Intsik orog na sa tindog kaini manongod sa demokrasya asin sa mga deretsong pantawo. Saiyang pinagimbestigar an korupsyon sa gobyerno, arog kaidtong iskandal sa korupsyon sa paggibo kan mga eskwelahan sa Sichuan na abang dali nagrarampaog resulta kan paglinog. Kan Abril 2011, pakaaresto saiya sa aeropwertong Beijing, siya ikinulong nin sobra sa duwang bulan na mayo lamang pormal na kargong isina'ngat saiya; an mga opisyal nagtataram soboot na si Weiwei pinupugol huli sa dai pagbayad nin tamang buhis.
Datu Saudi Ampatuan
Historya
An Datu Saudi-Ampatuan namukna sa ri'gon kan Akta Autonomiya kan Muslim Mindanao Nu. 151 kan Hulyo 1, 2003. Ini kino'lit sa munisipoyo kan Datu Piang.
Bulan
Mga barangay
• Sagrada
Ai Weiwei
Buhay asin pamilya
Si Weiwei pinangaki sa sarong Insik na poeta, si Ai Qing na kan 1958 nakulong man asin an agom kaining si Gao Ying sa sarong labor camp sa Xinjiang kan magbungkaras sa Tsina an inapod na Anti-Rightist Movement. Kan mangyari ini, si Ai Weiwei sarong taon pa sana an edad asin siya nag'estar sa Shihezi nin 16 anyos. Kan 1975, an pamilya niya nagbalik sa Beijing. Si Weiwei an naagom iyo si Lu Qing, sarong artista man.
Datu Saudi Ampatuan
Historya
Kan Hulyo 30, 2009, pakaratipikar kan Akta Autonomiya kan Muslim Mindanao Nu. 225 (na naenmyendahan kan MMAA Nu. 252) asin Nu. 222 (naenmyenda kan MMAA 253), an mga munisipyo nin Shariff Saydona Mustapha asin Datu Salibo, sunodsunod namukna hale sa total na 5 barangay asin parte kan sarong barangay haleng Datu Saudi-Ampatuan na nadugangan pa kan mga iba pang barangay harale sa Datu Piang, Datu Unsay, Mamasapano asin Shariff Aguak.
Bulan
Mga barangay
• San Francisco (Polot)
Ai Weiwei
Buhay asin pamilya
Kan 1978 si Ai nag'entra sa Beijing Film Academy asin nagklase sa lindong kan mga direktor na sinda Chen Kaige asin Zhang Yimou. Saro siya sa kagtogdas kan sarong art group na sinasabing avant agarde, an "Stars", kairiba niya si Ma Desheng, Wang Keping, Huasng Rui, Li Shuang, Zhong Acheng asin Qu Leilei. Kan 1983 an grupo nagrilitikan na. Pero siya aktibo sa pagbali sa mga eksibit kan grupong ini: sa The Stars: Sampolong Taon, kan 1989 duman sa Hanart Gallery, sa Hongkong asin sa Taipei. Kan 2007 nagpartisipar man siya sa sarong inapod na retrospective exhibition sa Today Art Museum, Beijing.
Bulan
Mga barangay
• San Isidro (Cabugaan)
Gubat
An Gubat sarong primera klaseng banwaan sa probinsya kan Sorsogon, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo. Susog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Napapalibotan an banwaan kan Syudad nin Sorsogon sa norte hanggan sulnopan, Prieto Diaz sa norte-subangan, Barcelona sa sur, Casiguran sa sur-sulnopan hanggan sulnopan. Nababanga an banwaan sa 2ng distrito: North District asin South District.
Nagtataram an mga Gubatnon nin Sorsogon Waray o Southern Sorsogon na baga kombinasyon nin Tagalog asin Waray-Waray.
Mga barangay
Nababanga an Gubat sa 42 barangay.
Kaymito
An kaymito (inaapod man na "star apple", Chrysophyllum cainito) sarong tinanom na nagkakahoy. Ini tropikal kaiba sa pamilya Sapotaceae. Tal na tubo sa Antilles asin sa West Indies, naglakop nanggad asin hanggan sa Sur-subangan na Asya. Marikas magtalubo mala ta naabot sobrang 30 metros an langkaw.
May sinasabing maputing kaymito na kun hinog na nakolor sanang mapusaw na berde sa luwas asin puti an kolor sa laog. Igwa man lilang kaymito ta kun hinog na, lilang-lila nanggad an kublit kan ubak kan bunga asin kun baakon, lila man an palibot kan laman pero totoo an malomhok na laman mismo malamuti. An prutas matagok asin may darang pulot nakaagid sa pulot kan tsiko. An mga pisog maitom asin daradakula arog pakadakula kan sa tsiko.
Mga arapodan kaini sa ibang tataramon: tar apple, golden-leaf tree (Ingles), caimito, estrella, caimo morado, caimito maduraverde, (Espanyol), cainito, ajara (Portuges), caimite, caimitier (Pranses). Sa Filipinas asin sa Puerto Rico, inaapod man ining star apple
Martin Short
Si Martin Hayter Short (Hamilton, Marso 26, 1950) dating sarong Amerikanong entertainer.
Bulan
Mga barangay
• San Juan Bag-o
• San Juan Daan
• San Rafael (Togbongon)
• San Ramon
• San Vicente
• Sta. Teresita (Trece)
• Sigad
• Somagongsong
• Taromata
• Zone 1 (Ilawod)
John Mahoney
Si Charles Jonathan "John" Mahoney (Blackpool, Hunyo 20, 1940 – Chicago, Pebrero 4, 2018) dating sarong Ingles-Amerikanong aktor sa entablado, pelikula asin telebisyon.
Bulan
Mga barangay
• Zone 2 (Sabang)
• Zone 3 (Central)
John Mahoney
Namundag sa Blackpool, Inglatierra, R.U., si Mahoney nagpoon sa karera niya sa akting sa entablado kan 1977, dangan nagbalyo sa pelikula kan 1980. Siya mas bisto sa pagpapel niya bilang si patriarkang si Martin Crane duman sa sitcom Amerikanong titulado Frasier, na pinag-ayre sa NBC poon 1998 abot 2004. Laen pa kan mga trabaho niya sa pelikula asin telebisyon, siya nagtrabaho man bilang voice aktor  asin maigot na gayo sa saiyang papel sa entrablado kan Broadway saka sa teatro kan Chicago.
Bulan
Mga barangay
• Zone 4 (Central)
• Zone 5 (Canipaan)
Datu Saudi Ampatuan
Mga panluwas na takod
Mga banwaan kan Filipinas
Bulan
Mga barangay
• Zone 6 (Baybay)
• Zone 7 (Iraya)
• Zone 8 (Loyo)
Miguel Lukban
right|thumb|180px|Si Gob. Miguel Lukban Si Miguel Lukban (Septyembre 29, 1880 - Oktubre 20, 1940 ) iyo an pinaka-enot na gobernador kan Camarines Norte (1920) komo siya nanombrahan sa siring na katongdan kan an probinsyang ini pigsuhay na sa Camarines Sur (Marso 3, 1919). Alagad, kan taon 1925 nagtukaw siya sa parehong katongdan ta siya nanggana sa eleksyon. Kan taon 1931, siya napili bilang Representante na nagtukaw sa ika-9 na Lehislatura kan Filipinas. Kan taon 1934, siya naman naelihir komo gobernador kan probinsya.
An saiyang mga magurang iyo sinda Don Agustin Lukban asin an ikaduwang agom kaini na si Ruperta Agustin Martinez. May limang tugang-sa-ama siya: si Vicente, Justo, Cayetano, Rafaela asin Concepcion. Naka pag agom siya ng sarong taga Vinzons, Camarines Norte - si Rosario Rayos Balce asin nag ka 11 na aki, sina Anita, Justo, Luz, Francisco, Miguel, Salvador, Antonio, Julian, Manuel, Domingo asin Rosario.
Namundag siya sa Daet, Camarines Norte. Nagkua siya nin edukasyon sa mga minasunod na eskwelahan: Manila College of Pharmacy, Unibersidad kan Filipinas, Kolehiyo nin Medisina, Unibersidad kan California, Kolehiyo nin Engineering. Nagin siyang residenteng doktor sa St. Paul's Hospital, nagpraktis pribado sa Tayabas, nagin doktor kan Manila Railroad Company, asin nagpraktis man pribado sa Camarines Norte. Pakatapos kaini, nagtapsok na siya sa pulitika.
Sinasabi na dakula an tabang na gayo niya sa saiyang tugang na si Hen. Vicente Lukban sa pagtipon nin mga armas asin tauhan sa nagdadangadang na rebolusyon sa ronang Bikol kan 1899.
John Mahoney
Siya man nagluwas sa pasali sa telebisyon sa Hot in Cleveland, asin bisita sa 2015 na pasaling Foyle's War. Sa kurtinang pirak, siya yaon sa pelikulang The American President, Eight Men Out asin Tin Men, asin sa Dan in Real Life. Siya duwang beses nominado sa Emmy Award para sa pelikulang Frasier asin nasikwit an 1986 Tony Award para sa pelikula niyang The House of Blue Leaves.
Toltolan
[[
Ai Weiwei
Buhay asin pamilya
Poon 1981 abot 1993, siya nag'estar sa Estados Unidos, kadaklan sa Nweba York, sa pagsibot sa pagmukna nin conceptual art, na resulta sa paghira niya kan dati nang haraman na bagay. Nag'adal siya sa Parsons School of Designs. Alagad siya may posikit na interes sa mga sugal sa baraha asin parating laman kan mga casino sa Atlantic City.
Matsudaira Sadanobu
Si Matsudaira Sadanobu (松平 定信, Enero 15, 1759 – Hunyo14, 1829), sarong Hapon na daimyō kan mid-Edo period, bantog sa saiyang mga repormang pinansyal na nagsalbar sa Shirakawa Domain, asin sa mga kaparehong reporma na ginibo nya sa saiyang pagtukaw bilangchief senior councilor (老中首座, rōjū shuza) saTokugawa shogunate, poon 1787 hasta 1793.
Ai Weiwei
Buhay asin pamilya
Nagbalik si Ai kan 1993 sa Tsina dahelan ta naghelang an saiyang ama. Duman sa Tsina katuwang siya sa pagtogdas kan grupo nin mga artista, an Beijing East Village asin siya nagpalagda' nin serye nin tolong libro manongod kaining bagong henerasyon nin mga artista: an Black Cover Book (1994), an White Cover Book (1995) asin an Gray Cover Book (1997). right|thumb|250px|An Beijing National Stadium (2008 Summer Olympics)
Matsudaira Sadanobu
Enot na parte kan Buhay
Si Sadanobu ipinangaki sa Edo Castle kan Enero 15, 1759, sa Tayasu parte kan harong kan Tokugawa. An Tayasu saro sa mga gosankyō, an
Ai Weiwei
Mga obra
An mga obra sa arte ni Ai napaeksibit na sa Australasia, Europa, Norte asin Sur Amerika. Mga solong eksibit ginibo na niya, kabali diyan an Stiftung DKM, Duisburg (2010); Museum of Contemporary Craft, Portland (2010); Arcadia University Gallery, Glenside (2010); Mori Art Museum, Tokyo (2009); Haus der Kunst, Munich (2009); Three Shadows Photography Art Center, Beijing (2009); Sherman Contemporary Art Foundation, Cambelltown Arts Center, Sydney (2008); Groninger Museum, Groningen (2008).
Matsudaira Sadanobu
Enot na parte kan Buhay
pinakagurang sa mga mas kadiit na sanga nin mga kadeta kan pamilya kan Shōgun's, na igwa pa nin ngaran na Tokugawa (imbis na sa mga mas dakulang sanga nin mga kadete na igwa nin apelyidong Matsudaira ).
shōgun kan Tokugawa Yoshimune. An harong kan Tayasu harayo sa iba pang mga sanga nin kadete na nag-iirok sa Edo Castle, na namumuhay sa mas simpleng pagbuhay, mantang pigsusunod an ehemplo ni Yoshimune—sa mga tataramon ni Munetake, an pag-omaw kan panlalaking espirito (masuraoburi) kontra sa pambabaying espirito (taoyameburi). Ipigsuway man kaini an saiyang sadiring sanga huli sa mga nakaagi kaining pagsuway sa ambisyon politikal - an kagmukna kan grupo, si Munetake, nag-andam na magin tagapagmana kan saiyang ama alagad sya nalampasan kan pinakamatuang aki ni Yoshimune na si, Ieshige. Resulta kaini, si Sadanobu pinadakula na mag-andam bilang sunod na tagapagmana kan Shogun dawa sa hoben nya pa sanang edad. Nagin metikuluso asin pulido an ginibong pagtutukdo saiya, kairiba pa kaini an pagmemorya kan mga linyang hali ki Confucios, asin sa saiyang pagsoltero nabasa nya na asin namemorya an Kanon kan Confucianismo. Mantang nagkaka-edad sya, nagkaigwa pa nin kagabatan na sya na an magribay sa pagka-shogun huli ta an mga miembro kan Tayasu nagpopoon nang magkagaradan. Naggibo pa nin paagi an pamilya ni Sadanobu na sya na nanggad an magsunod na shogun alagad huli ki Tanuma Okitsugu, presenteng hepeng rōjū, ini nabulilyaso.
Mambog (kahoy)
Bulong na tradisyonal
An tinanom na ini natabang sa pagdigwa kun may gustong ipasuka na maraot kinakan, nasirbe man laban sa malaria asin may indikasyon na anti-kanser. Maray man idapog sa mga lugad-lugad ta naparikas sa pag'umay kaini. Ini kun tinotomar maray na panpaluwas kan mga halod. Ini nakakahale man daang mga makulog sa hawak arog kan kulog sa ngipon. An rinunot na dahon dinadapog sa mga gatok-gatok sa hawak.
Sa Malaysia, an bunga kinakakan kan mga amid asin mga kabalang alagad sa Australya, an mga aborigine kinakakan ini pero sobra kapait kaini.
Sa Filipinas, an pasagi kaini ginagamit sa paghaman mga muebles, sa mga paglanob, sa mga handikraft na ukit, sa paggibo kan kaha nin gitara asin iba pang instrumento musikal. An ubak nakukuan tugma' na giyaw. Siring man, an tagok kan ubak nagagamit na pambungaw sa sira ta ini kinakaag sa medyo toong na salog. Sa gurang nang mambog, an ubak garatak-gatak asin tiso an kahawakan na nasanga sa palibot niya. Hararom maggamot, makunot an supat, ini magayon na pangsagang sa mga makukusog na lamasa nin duros kun nagbabagyo.
Brunei
An Brunei sarong nasyon sa Asya na namumugtak sa isla kan Borneo sa Sur-subangan na Asya. Maliban sa baybayon kaini sa South China Sea, napapalibotan an nasyon kan Sarawak, sarong estado kan Malasya. Nababanga ini sa duwa kan distrito nin Limbang.
Mga administratibong dibisyon
An daerah kan Temburong nakasuhay sa kadaklan kan Brunei huli kan estado nin Sarawak.
An daerah kan Brunei-Muara sakop an kabisera kan Brunei, Bandar Seri Begawan, kun sain an suburbs sakop an 15 sa 18 mukims sa daerah na ini.
Lampas 90% kan kabilogan na populasyon kan Brunei nag-iistar sa 15 sa 38 na mukims:
Canolo
thumb|simbahan sa Canolo An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Reggio Calabria sa rehiyon Calabria kan Italya.
Monumento ki Washington
An Monumento ki Washington (Ingles: Washington Monument) iyo an sarong puting obelisko na hinaman para sa pagromdom ki George Washington, an pinakaenot na presidente kan Estados Unidos asin lider kan si rebolusyonaryong  Hokbong Kontinental na nakipagbokbokan sa mga Briton sa mawot makamit an  katalingkasan.
An monumento tinogdok sa bandang subangan kan National Mall kan Washington D.C. Ini gibo sa marmol, granito, asin bluestone gneiss, ; iyo ini an pinakahalangkaw na gapong estruktura asin pinakahalangkaw na nakatindog na obelisko sa  enterong kinaban. Nagpoon pagtogdok kan monumento kan taon 1848, napondo ngona kan 1854 asta 1877 alagad natapos kan 1884. Na'ontok ngona su trabaho gibo kan pagkulangkulang pondo asin huli sa pagputok kan gera sibil sa Estados Unidos. Ini may langkaw na 555 pye, 51/8 pulgada (169.294 milya).
An orihinal na desenyo kaini naisip ni Robert Mills, sarong arkitekto kan mga 1840, pero naibang maray an desenyo kan ini pinadagos na hamanon. Si tugmadan na gapo pigkana' kan Hulyo 4, 1848, si capstone nakaag kan Desyembre 6, 1884, asin natawan dedikasyon kan Pebrero 21, 1885, binuksan sa publiko kan Oktobre 9, 1888. Kan natapos, ini na an nagin pinakahalangkaw na estruktura sa bilog na kinaban nagsalida sa Katedral kan Cologne. Alagad kan nahaman an Eiffel Tower kan 1889 sa Paris, Pransya nadaog na siya sa langkaw kaini. Kan Agosto 23, 2011, nagatak ini kan Linog sa Virginia asin pinasara ngona sagkod na mahiling an danyos na sinapo.
Bayinnaung
Si Bayinnaung Kyawhtin Nawrahta(ဘုရင့်နောင် ကျော်ထင်နော်ရထာ [bəjɪ̰ɴ nàʊɴ tɕɔ̀ tʰɪ̀ɴ nɔ̀jətʰà]; Thai: บุเรงนองกะยอดินนรธา, rtgs: Burengnong Kayodin Noratha; 16 Enero 1516 – 10 Oktobre 1581) hade kan Dinastiya nin Toungoo poon 1550 sundo 1581. Durante kan 31-taon na pamomoon niya, sinasabing iyo na ini "an pinakadakulang pagboag kan enerhiya nin tawo na namalas sa Burma" ta si Bayinnaung nabilog an pinakamahiwas asin pinakamakusog na Emperyo sa historya nin Sur-subangan nin Asya, na sakop an modernong Burma, an mga estadong Tsinong Shan, Lan Na, Lan Xang, Maniput asin Siam.
Sudipen
An Sudipen sarong ikaapat na klaseng banwaan na namumugtak sa probinsya nin La Union, Filipinas. Igwa ining sukol na 97.59 kilometro kwadrado na kadagaan asin namumugtak sa inot na distrito. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Pinakro
right|thumb|180px|Pinakrong rimas
An pinakrô sarong lutong Bikolnon. Linsa, bongkokan, batag na parati hilaw, o arin pa man na bunga o duma na angay lâbonan sa gutâ an pinápakrô. Pinápakrô man an rimas asin pulotan na bagas
Ginatan
An ginàtan sarong lutong pan-merindalan na an mga sangkap mga giniris na batag na sa'ba, an mga duma na bongkokan asin kamote. Ngani mas masiram, kinakaagan pa man mais, kunab kan langka, tapioca asin sago.
Pinakro
Ini garo mansana naglàbon pero imbes na tubig, gutâ kan niyog an ginagamit. Pina-pakalâkagà sa gutâ sagkod na maglomoy. Kinakaagan dikit na asin ngani magtaong dagdag na namit. Darakulà sana an giris kan linsa o rimas.Kun luto na, magboot an makakan kun gusto nyang pahamisan nin asukar o tsokolate.
Ginatan
Pagluto
An gutâ kan niyog iyo an enot na ikinakaag sa kawali. Pag kalâkagâ kani saka isusunod an gabos na sangkap. An panhamis magsalang asukar o sangkakà. Tangarig pumolot kinakaagan dikit na gawgaw. Kaagan kadiit na asin, pantimbang sa hamis.
Kamatis
thumb|An hilaw na kamatis An kamatis (Solanum lycopersicum) sarong klaseng tinanom na hababa sana an langkaw ( 1-3m o 3-9 na pie) pero medyo nasaranga asin an kahawakan niya malomhok asin gamay, saka medyo pakanap na kun nagtutubo nang husto. Sakop ini kan pamilyang Solanaceae arog kan saiyang mga "pinsan", an tabako, patatas, talong, asin sili. Sarong tinanom na perennial ini (naabot 2 taon an buhay) pero parati pipatalubo sa saro sanang taranoman sagkod na magtao siyang bunga.
An bunga niya berde kun hilaw, giyaw sagkod na napula kun naghihinog na.
Tigsik
350px|thumb|right|Mga eskwela sa elementarya na nagpapatiribayan sa Tigsik sa [[Padurunongan (Canaman, Camarines Sur)|Padurunongan 2014]] An tigsik o kansíng sa Daan na Bikol saróng suanoy na porma nin halìpot na rawitdawit na minapahilíng kan natural na talento kan mga Bikolano sa pagberso. Kompwesto iní nin duwá o abót apát na taytáy na igwáng walóng silaba o sobra pa. Lambáng sarô kainí igwáng eskimang saróng sarambít o mono-rhyme. Pabiglâ na tinitìyaw o inginungusò iní sa atubangan nin pagtiripon. Iní haros makangingirít, o igwáng "piltik" sa siisáy man na pinapatamáan. Nahihimò na "sarambít" o arangay sa paririkasan na pagkawingkawíng kun mahusay an paratigsík.
An pakasabot kan tigsik sa Bikolnon na kultura
An pagtigsík sa abatayo (urogmahan asín irinoman) naglilibot sa aragitong, natindóg dangan minatigsík asín kaipuhan tulos na masimbág kan sarô man na daíng abala. Iní dapat halìpot saná, panô nin maragsíp na subá o pagsugót. Sa siring na kamugtakan, daí pwede an halawig na pagtarám na garó na nag-uusipón, huli ta siring sa basong naglilibot, makakantiyawán an paratigsík asín mapapatukaw.
An pormang literaryong iní pambihirà huli ta daí nakukuá sa mas darakulang grupong etniko sa Filipinas. Nakagamót nanggád iní sa daan na kulturang Bikol malà ta igwá pang saróng katagâ an mga Bikolano sa pagladawan kan nasabing kaugalián nin pag-ugmá sa katiriponán. Inaapód man ining pag-aalap.
Alagad, an mismong katagang "tigsik" na iyo an popular ngonyan dai masusog sa mga lumang kasuratan. An tunay na lumang kataga kan "tigsik" an gamit daa kan mga gugurang iyo an taramon na "kangsin".
Faiza Jama Mohamed
Si Faiza Jama Mohamed (minundag kan 1958) sarong Somalian na aktibista para sa mga deretsos kan mga babayi, Panrehiyonal na Direktor kan Aprika sa Equality Now. Nagin prominenteng tagapagkampanya para sa Maputo Protocol asin pagkontra sa female genital mutilation.
Kan taon 2004, si Faiza Jama Mohamed ipigsurat an Pambazuka News na mga editoryal kun sain pigdidiskurso nya an importansya kan African Protocol on the Rights of Women. Nagsurat man sya para sa The Guardian.
Tigsik
An pag-aalap sa kulturang kamugtakan sa Sulnopan
Sa kulturang Sulnopan, an pag-aalap ginigibo bakô man na gayo sa pagpagubkás nin kantyáw o pangisí kundî sa pagtaóng onra asin umaw sa saróng tawo huli sa saiyang naginibohán.
Halimbawà, an saróng persona iyó an sentro nin pag-aalap sa banggíng iyán, asín an saro' man minatindóg sa "pagtaóng alap", komo sa pagpasalamat/pag-umaw sa tao asín an ibá man "minaalap" sa pag-uyon kan inot na nagtindóg asín nag-alap.
Piltik na Malanit
Saro sa mga tokdang rawitdawit ni Lorenzo Rosales, (Siling Layas) na pinaluwas niya sa saiyang kolum na tituladong "Piltik na Malanit", sa Sanghiran Nin Bikol:
Tigsik
An pag-aalap sa kulturang kamugtakan sa Sulnopan
An siring na praktis gamot sa kultura asin tradisyon sa Solnopan kun saen an pag'inom nin arak rapot sa ideya nin pagselebrar asin pag'onra. Alagad, maski mayong itini'yaw na mensahe, dawa sana itinaas an baso para sa sarong tawo, saro nang pag'alap. An mensahe iyo na nagpapahiling an gabos na tiripon nin maimbong asin marhay na boot sa tawo (o bagay man ngani) na tinotonggohan kan aktong ini.
Piltik na Malanit
PARAHA' NA
Tigsik
Agi-agi kaini sa kulturang Solnopan
An kinaugalean nin pagsantik kan mga basong inoman naggikan daa sa pagha'dit na tibaad may hilo an pigtangrong arak, ta sa pagtubod na pag nagsantikan an duwang baso, mag'uurula an laog asin makasi'wag sa kapingkian na baso. Sa siring na gibo, mahahale soboot an duda na may hilo an arak. Alagad, ini daa bako man totoo.
Taoismo
right|thumb|178x178px|Diagramo na parati itinata'pil bilang simbolo kan Taoismo
Tigsik
Agi-agi kaini sa kulturang Solnopan
An katagang "toast" (alap) nararapot sa kustombre kan ika-17ng siglo kun saen an mga inomon (arak) dinadagdagan panamit ngani magin mas masiram. Igdi nagpoon an pagtubod na an sarong inoonrang gining (dama) na iyo an tinotonggohan kan pag'omaw, sarong nataong namit sa inomon.
Taoismo
An Taoismo (Ingles: Taoism) o Daoismo (Ingles: Daoism) pwedeng manungod sa paadalan nin pilosopikal na pagtubod (道家; daojia) o sa sarong relihiyon (道教; daojiao); na parehas igwang mga ideya asin konsepto na gikan sa Tsino asin pigpapahiling an pagkabuhay nin marhay kaiba an Tao ( “do”, kun sasayodon) na may boot-sabihon na “dalan” o “agihan”. An Tao Te Ching, sarong libro na yaon an mga tukdo gikan ki Laozi (老子), kaiba an mga minasunod na pagsurat ni Zhuangzi, iyo mahiwas na pigkokonsidera na panginot na kagibohan kan Taoismo.
Tigsik
Agi-agi kaini sa kulturang Solnopan
An International Handbook on Alcohol and Culture nagsasabi na pag'aalap " posible daa nagpoon sa praktis nin pag'aatang kan mga gugurang na padi (kun sa Bikol, mga balyana) kasabay an pag'atang nin arak na sagrado sa mga dinidiyos, asin an mga ini pwedeng dugo mismo o arak (igdi sa pre-Hispanikong Bikol, pwede tuba o intos) sabay an pagnguso nin sarong pag'mawot na logod "magkaigwa man nin halawig na buhay o maray na salud"..
Mga kinakabtang sa pag'aalap
An pag'aalap susog sa solnopan na kinaugalean, tolo an kinakabtang: an pagtiti'yaw, an pag'ooyon, asin an paglala'gok kan inomon.
An pag'inom
Sa Hapon, an kurahaw "Kampai", sa Korea, naboses "Gunbae" asin sa Tsina o Taiwan, an tiniti'yaw "Ganbei". Ining mga taramon na ini boot sabihon mansana, "alang na baso". Kaya, la'gok talaga (sarong inoman sana) an naaangay sa siring na mga pag'alap.
Taoismo
Uusipon
thumb|300px|Si Laozi, bilang sarong diosnon|wala
Tinutubod na an kagtogdas kan Taoismo iyo si Lao Tze (640-531 BK) Siya naghahanap daa kan “paagi” o “dalan” kun pano mapag-oroyon an mga siriplingan asin iriwal kan panahon nya na kun saen ralaban na sanang ralaban an mga poon kan mga tribu tribu na nakaka-onong na maray sa sosyodad. Asin sa saiyang paghorophorop nakasurat siya kan libro na inapod “Tao-te-ching” Nagpoon an Taoismo bilang saro sanang pilosopiya asin sikolohiya na nagiya sa tamang gawe nin tawo. Alagad, sa lakad nin panahon nagin nang sarong relihiyon mala ta binisto nang sarong relihiyon opisyal kan estado kan mga taon na 440 BK (Bago ki Kristo) asin si Lao Tze garo na sinasambang diyos-diyosan. Kan mga panahon na ini an Taoismo, kaiba na an Budhismo asin Confucianismo, iyo an nagin darakula asin lakop na mga relihiyon sa laog kan Tsina.
Pagsara kan Dinastiyang Chi’ing kan 1911, suporta kan estado natapos naman asin ini luminuya na. Kan an Kumunismo iyo an nangimbabaw sa Tsina kan 1949, nagkaigwa nin pang-iipit sa libreng pagprapraktis nin relihiyon asin rinibo an mga monghe na pinaluwas sa mga monasteryo asin pinatrabaho sa tinampo,. Hale sa pirang milyon na mga monghe, nagin na sanang 50,000 paglaog kan taon na 1960.
Durante kan rebolusyon kultural sa Tsina na nagpoon 1966 sagkod 1976, dakula na maray nawara sa pamanang Taoismo dawa ngani sarabi na medyo nagpaluag sa relihiyon pag'abot ni Dong Xia-ping kan 1982 sagkod abot ngonyan na periodo. Susog sa estadistikang presente, igwa nin paratubod na 20 milyon an Taoismo, kadaklan yaon sa Taiwan asin may mga sangribo sa Canada.Igwa daang 30,000 na Taoista an nageestar sa Amihanan Amerika. An impluensya kan Taoismo sa Amihanan Amerika yaon sa acupuncture, pagbulong na natural, asin sa martial arts.
Cardeto
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Reggio Calabria sa rehiyon Calabria kan Italya.
Duelo
.
An duelo iyo an pinagkasundoan na pagbugtian kan duwang indibidwal na gamit an parehas na armas asin susog sa pinagka'oyonan na mga reglamento. An siring na duelo kinaugalean kan kaamayi kan modernong Europa na nag'aayog sa mga antigong gawe nin paglalaban kan duwa huli sa punto nin pagbawe kan onrang sa pagtubod kan saro sa duwa makuring naduhagi. An praktis na ini nagpadagos hanggan modernong panahon sa pag'oltan kan ika-19 abot amay kan ika-20ng siglo, orog na sa mga opisyales kan militar.
Durante kan ika-17 asin ika-18 siglo, an mga duelo pigkokondukta gamit an espada o sable. Alagad kahurihan kan ika-18ng siglo sa Inglatierra, an duelo ipiglalaban gamit an pistola. Pag'eskrima asin pistola sabay-sabay ginagamit kan ika-19ng siglo.
An duelo batay sa sarong kodigo nin honra. An mga duelo pigkondukta bako na gayo na magadan an kalaban kundi mas pa na makamtan an '"pagbalos" asin makabalik an "onra" na "natinaktinakan", sa pagpapahiling na an saro maabot sa punto na itataya an buhay niya. Dati an pagduelo tradisyon sana sa mga kalalakihan kan nobilidad alagad mga taon na moderno, ginigibo naman ini kan mga tawong yaon sa "alta sociedad".
Lehislasyon kontra duelo nagpoon pa kan mga soanoy na panahon. An Ika-apat na Konseho Laterano (1215) pinagbawal na an duelo asin lehislasyon sibil sa Imperyong Banal na Romano kontra pagduelo pinagpasar kan magputok an Tolong Polong Gera. Poon kan kaamayi nin ika-17ng siglo, mga duelo ilegal na sa mga nasyon kun saen ini praktis. An pagduelo haros dai na popular sa Inglatierra kan katangaan nin ika-19ng siglo asin sa Europa Kontinental pag'abot kan ika-20ng siglo. An pagduelo nagpawara' na sa Subangan kan Estados Unidos kan ika-19ng siglo asin pagpoon kan magputok na an Gera Sibil nin Amerika. Opinyon nin publiko, bako lehislasyon, an nagkawsa kan pagpawara' kan praktis.
Kosido
An kosido (< Esp. 'cocer' magluto, magga'ga') luto sana man sa tubig na sinasalakan nin mga rekado, mga gulay-gulay, mga duma o prutas. Pwedeng magkosidong sira' o karneng orig.
Pagluto
Kun karneng orig an ikukusido, medyo iba an mga sangkap. An parati nang isalak igdi iyo an bongkokan, kamote, hubal na batag asin dahon kangkong o talinom. Pwede man na patatas saka repolyo. An iba ogob sana an kasalak. Kan dai pa uso an mga "sinigang mix", ngani magtaong namit kinakaagan nin kamatis saka pinipirisan lemonsito an kosido.
Caraffa del Bianco
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Reggio Calabria sa rehiyon Calabria kan Italya.
Sun Wukong
right|thumb|Sun Wukong An Hadeng Ukay (Ingles: Monkey King), bisto man bilang Sun Wukong (tradisyunal na Tsino: 孫悟空; Pinasimpleng Tsino: 孙悟 sa Mandarin Chinese, sarong maalamat asin mitikal na persona na bantog na marhay bilang saro sa mayor na mga karakter sa ika - 16 na nobelang Intsik na Journey to the West (tradisyonal na Tsino: 西遊記; Pinasimpleng Tsino: 西游记.
Sa Journey to The West, si Sun Wukong sarong kabalang na namundag hale sa sarong gapo na nagkukua nin lihis sa natural na kapangyarihan sa paagi kan mga kaugalean na Taoismo. Pakatapos na magrebelde tumang sa langit, siya ibinilanggo sa sirong nin sarong bukid kan Budha. Pakalihis nin limang gatos na taon, inibahan niya an mongheng si Tang Sanzang (唐三藏) asin duwa pang disipulo sa pagbiyahe tanganing makabalik sa mga sutrang Budhista hale sa Solnopan (Indya), kun saen nag-eerok si Budha asin an saiyang mga parasunod.
Dakul an kakayahan ni Sun Wukong. Siya may makangangalas na kusog asin nakakasuporta sa gabat kan duwang bukid sa langit sa abaga niya mantang nagdadalagan "sa rikas kan sarong bulalakaw." Siya marikason, nakabiyahe nin 108,000 li (54,000 km, 34,000 mi) sa sarong somersault. Nagkaigwa man si Sun Wukong nin 72 na mga transpormasyon, na nagtutugot na makakua siya nin 72 na daing-siring na kapangyarihan, kaiba na diyan an kakayahan na magtranspormar pasiring sa mga hayop asin sa mga bagay. Siya sarong ekspertong parapakilaban, na kayang daogon an pinakamarahay na mga parapakilaban sa langit. An saiyang buhok may mga kakayahan sa mahika, na kayang gumibo nin mga kopya kan saiyang sadiri o magtranspormar sa manlaenlaen na armas, hayop asin iba pang bagay. Nagpapaheling man siya nin parsyal na abilidad sa pagkontrol nin panahon asin kaya niyang papondohon an mga tawo na may paghirahay na mahika.
Juban
An Juban sarong ikalimang klaseng banwaan sa provincia kan Sorsogon, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo.
Susog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Napapalibotan an banwaan kan Sorsogon Bay sa norte, Casiguran sa subangan, Irosin sa sur, asin Magallanes sa sulnopan.
Mga barangay
Nababanga an Juban sa 25 barangay.
Rabies
An rabies (IPA: /ˈreɪbiːz/, hale' sa Latin: rabies, "karungawan") sarong natnat na paggatok kan hutok kan tawo asin sa mga ibang hayop na may dugong-mainit. Enot na sintoma iyo an kalentura asin paghuto-huto sa lugar na kinagatan o kun saen nagduta an rabies huli sa pag'olakit. An kamugtakan na ini sinusundan nin mas grabeng sintomas arog kan pagkibig-kibig, dai mapugol na paghiro, pagkatakot sa tubig (hydrophobia), dai mahiro an ibang kabtang kan hawak arog kan pagtuyob kan salang o pagtagas kaini na dai na mabukas an nguso, pagkawarang linaw nin pag'iisip, asin pagkawara nin malay. Kun magluwas an siring na mga sintomas, haros daing liban an pagkagadan kan biktimang naulakitan. An panahon nin pag'ulakit sagkod sa pagpahiling nin mga sintomas pwede sa laog sana nin sarong bulan o hanggan mag'abot an tolong bulan. Alagad, pwede man na bigla nagbutwa an pag'ulakit sa laog sana nin sarong semana o pakalihis nin sobra sa sarong taon. An periodo depende ogaring sa rayo kan virus sa pagkamang pasiring sa sentral na parte kan sistema nerbyos kan naulakitan.
An rabies sinasabing kinakawsa kan mga inaapod na lyssaviruses, kaiba diyan an: rabies virus asin kan Australyanong lyssavirus nin paniki. An rabies napapalakop kun an may-ulakit na hayop nakamrot o nakagat an saro man na hayop o tawo. An laway kan may-ulakit na hayop pwede man makabalyo kun an liwoy malahid sa nguso, dungo o mata. Kadaklan, ayam an parating nagdadara nin rabies ta sabi ngane 99% kan mga kaso nin rabies sa mga nasyon na an mga ayam may daro-darang siring na virus, resulta kan kagat ayam. Sa Amerika, an kagat paniki sarong komun na gikanan nin pang'uulakit rabies sa mga tawo asin kulang sa 5% kan mga kaso huli sa kagat-ayam. An mga kino sinasabing bihira may darang rabies. An rabies nabyahe pasiring sa hutok paagi kan mga nerbyos peripheral, asin naririsa sana kun nagpoon nang magluwas an mga sintomas.
An rabies daa nakawsa nin 26,000 abot 55,000 kagadanan taon-taon sa bilog na kinaban. Lampas 95% kaining kagadanan nangyayari sa Asya asin Aprika. An rabies presente sa 150ng nasyon asin yaon sa gabos na kontinente maliban sa Antarktika. Lampas 3 bilyon nagbubuhay sa mga rona kan kinaban kun saen yaon an rabies. Sa magkapirang nasyon kabali diyan an Australya, Kanada, Hapon, Malaysia, Estados Unidos, asin Solnopan Europa mayo an rabies nakukua sa mga ayam. Dakul man saradit na islang nasyon an mayo nanggad an rabies.
Bakuna laban sa rabies
Haros gabos na kaso sa rabies nakakagadan asin nata'wan solusyon sana kan makahaman nin bakuna kan 1885 sinda Louis Pasteur asin Emile Roux. An saindang nahaman na bakuna kinua sa naulakitan na koneho na kun saen an virus sa tissue nerbyos pinaluya paagi kan pag'alang kaini nin lima abot sampolong aldaw. Dakul pang bakuna na hale sa tissue nerbyos an ginagamit sa dakul na nasyon ta ini mas barato kisa kan mga bakuna pinatubo sa paagi nin cell culture.
Huring Pamanggi
right|thumb|315x315px|An Huring PamanggiSa pagtubod kristiyano, an Huring Pamanggi iyo an okasyon na kun saen si Hesus kan Nazaret nagsararo siya asin an saiyang mga apostoles para ihiras niya an tinapay asin arak bago siya nagadan sa sinasabing krusipiksyon. Ini para sa simbahan katolika iyo an momento na itinogdas an sakramento nin eukaristiya. Ini an nagtaong katugmaran sa banal na eskritura kan inaapod ngonyan na "komunyon" o "An pamanggi kan Kagurangnan" kan mga Katoliko. An 'An Huring Pamanggi' nagin tema nin dakulon na pagpintura asin saro na igdi iyo an obra ni Leonardo Da Vinci na mas bantog asin aram-aram kan gabos.
An Enot na Surat ni Pablo sa mga taga-Corinto iyo an pinaka'enot na nagsambit dapit sa Ultimong Pamanggi. An pagsaysay sa Evangelio Canonica naghihiras nin mga elemento na an Ultimong Pamanggi nangyari sa kataposan kan semana, pakapangyari kan si matriumpong paglaog niya sa Jerusalem asin si Hesus saka an saiyang mga disipulo nagsarama' sa sarong pamanggi bago si Hesus pigkrusipiho kan magtapos na an semana. Sa pamanggi, si Hesus saiyang pighula na igwang masalubot saiya kan saro sa saiyang disipulo asin pighula man na si Pedro sasayumahan siya nin tolong beses sa aldaw na idto.
Gera Sibil nin mga Amerikano
right|thumb|280px|Retrato kan gera sibil
An Gera Sibil nin mga Amerikano (1861-1865), na inapod man An Gera sa Pag'oltan kan mga Estado, sarong gera sibil nangyari sa Estados Unidos kan Amerika. Kagsarong (11) Habagatan na Estadong Oripnon an nagdeklara kan saindang paglitik sa Estados Unidos asin nagbilog kan inaapod na Confederadong Estado nin Amerika, bisto man sa pangaran na "the Confederacy". An namoon kaini iyo si Jefferson Davis. An Confederado naglaban patumang sa Estados Unidos ("an Kaburunyogan") na ini man inaandoyogan kan gabos na "talingkas na estado" asin kan limang estadong oripnon sa pagdolonan.
Kan mag'eleksyon kan taon 1860, an Partido Republikano, pinamayohan ni Abraham Lincoln, nagkampanya kontra sa paglakop kan kaoripnan sa luwas kan mga estadong dati nang praktis an pag'ooripon. An kapangganahan kan Republikano nagresulta sa pagsuway kan pitong Habagatan na estado na nagdeklara kan saindang paglitik sa Kaburunyogan maski dai pa ngane si Lincoln nasumpa komo presidente kan Marso 4, 1861. An pangyaring ini nin paglitik inapod asin pinaghiling kan si administrasyon na paluwas ni James Buchanan asin kan palaog na administrasyon ni Lincoln na bakong legal asin sarong hayag na pagtutumang.
Nagpoon an iriwal kan Abril 12, 1861, kan an pwersa kan mga Confederado piglusob an instalasyon militar yaon sa Fort Sumter sa South Carolina. Si LIncoln an ginibo nagpaapod nin mga boluntaryong hokbo hale sa lambang estado, na an siring na aksyon niya nagresulta man sa apat pang Habagatgan na oripnon na estado na maglitik. An duwang grupo nagbilog nin saindang mga hokbo manta an Kabunyogan (Union) kinaptan sa kontrol an mga estado nasa pagdolonan asin nagbugtak nin bagat sa kadagatan. Kan Septyembre 1862, an Proklamasyon nin Paglungkas ni Lincoln nagin osol sa pagpondo kan kaoripnan sa Habagatan bilang obhetibo kan gera. Ini man nagpaluya sa boot kan mga Ingles na magsahong-sahong sa gera.
An kumander na Confederado na si Robert E. Lee ginarana an mga batalya sa subangan, alagad kan 1863 si saiyang pagroso' pa'amnayan nasubak na dakul an nagkagaradan resulta kan si Batalya sa Gettysburg. Sa parteng solnopan, an Kaburunyogan nakontrol an Salog Mississippi kan saindang masikop an lugar kan Vicksburg, Mississippi na huli kaini nabaak an teritoryo kan Confederado sa duwa. Nagkaigwang bentahe an Kaburunyogan sa mga soldados asin materyal kan si Ulysses S. Grant daing ontok sa paglusob ki Lee manta an Heneral kan Kaburunyogan na si William Tecumseh Sherman natalikopan an Atlanta, Georgia hanggan nakaabot sa kasagkoran kan dagat.An pakitusay kan Confederado napondo kan si Lee nagsuko na sayod ki Grant sa Appomattox Court House kan Abril 9, 1865
Mga nota
<references group="lower-alpha" />
Irosin
An Irosin sarong ikatolong klase asin solong banwaan sa provincia kan Sorsogon, Filipinas na dai nin baybayon. An designadong zip code kaini iyo. Susog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Napapalibotan an banwaan kan Juban sagkod Casiguran sa norte, Bulusan sa subangan, Santa Magdalena sa habagatan, Matnog sa sur, Bulan sa sulnopan hanggan sur-sulnopan, asin Magallanes sa amihanan.
Mga barangay
thumb|264x264px|Wagayway kan Irosin, Sorsogon Nababanga an Irosin sa 28 barangay.
Maria Verónica Reina
Si Maria Verónica Reina (mga 1960 – 27 Oktobre 2017) sarong dating sikolohistang edukasyonal nin Argentina asin aktibista na nagkampaya sa luwas kan nasyon para sa katanosan nin disabilidad. Siya an nanginot na paraambag sa negosasyon sa United Nations Convention on the Rights of Persons with Disabilities bilang representante kan International Disability and Development.
Kaamayi kan buhay
Ipinangaki sa Argentina kan kaamayi kan mga 1960, si Maria Verónica Reina nagkaigwa nin kapansanan sa sarong aksidente sa behikulo sa edad na 17 kan siya yaon sa huring taon sa pagklase. Matapos an pagpaumay sa ospital, siya dai na nakatapos nin pag-adal. Nangaturogan siyang magin sarong paratukdo alagad dai tinugotan na makalaog sa mga institusyon nin edukasyon huli ta an mga mga tawong may kakundian dai itinutugot sa magtukdo sa Argentina. Nalampasan niya an bagay na ini sa paagi nin pagkua nin kursong sikolohiyang pan-edukasyon asin nakagradwar sa Universidad Católica de Santa Fe (Katolikong Unibersidad kan Santa Fe) sa Special Education for School Integration. Siya nagpadagos tanganing makakua nin master's degree sa Open and Distance Learning and Teaching gikan sa National University of Distance Education kan Espanya.
Karera
Si Reina nakaguno nin eksperyensya sa pagtrabaho sa manlainlain na institusyon kabali na an University Institute San Martin sa Rosario, Argentina; an Argentinean Disabled People Organization, Cilsa; an Center for International Rehabilitation, Chicago (1997); an Institute for International Disability Advocacy; an Institute for International Cooperation and Development; an Institute for International Disability Advocacy; asin an Center for International Rehabilitation.
Siya nagserbe bilang direktor kan international projects sa Burton Blatt Institute (BBI) kamn Unibersidad nin Syracuse sa Washington D.C. poon 2006. Kan 2008, huli sa suporta kan BBI asin kan World Bank, siya nahirang bilang pinakainot na Executive Director kan Global Partnership for Disability and Development. An pakikipagtabangan nagtutulod kan pagigin bukas sa mga tawong igwa nin kakundian sa mga polisiya asin aktibidad sa paagi kan mga ahensiyang pangpagbabago. Aktibo siyang gayo sa United Nations Ad Hoc Committee for the Disability Convention.
Sa mga pagkikipag-ulay sa UN Convention, siya nagin aktibo sa mga pangkinaban na organisasyon nin disabilidad huli sa saiyang kamawotan para sa unibersal na deretsos humano para sa mga igwang kakundian sa sarong bukas, aksesable asin sustinableng kinaban. Sa saiyang papel bilang sarong Coordinator kan International Disability Caucus saiyang inirepresentar an mga tawong igwa nin kakundian sa mga negosasyon. Epektibo niyang napamahalaan an mga pag-urulay asin nakakua nin pagkasararo sa manlainlain na grupo na igwa in magkaibang mga interes. Saiyang pinamayohan an mga urulay asin komperensya, mga komunikasyon asin nakipagtabangan para sa pagpalis asin pagbariwas kan mga dokumentasyon sa Espansyol para sa Latin America.