cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kamahalan
Sa semanang ini sinusunod an paglelehe, an pag-abstenensya asin an hararom na pagpapangadyì, pagsosolsol kan mga Kristyano sa saindang mga pagkakasalà. Kinaugalian kan mga Katoliko na magtiripon sa simbahan, magkumpisal asin mag-Via Crucis, o mag-Bisita Altares. Digdi sa Filipinas uso, alagad pawara na, an gawì na magpa-Pasyon na iyo ini an sarong semana na ikinakanta na pano nin paglogologo an istorya kan enterong buhay ni Hesus. Pag-Biyernes Santo may nagkukulto arog kan pagpàsan nin krus o minapapako na tunay sa krus sa makuring pakikidumamay sa inagihan na sakit ni Hesukristo asin sa paghagad nin kapatawaran sa mga kasàlan. Sa ibang mga banwaan ginigibo an Senakulo, sarong pagsa-drama kan pagpasakit ki Hesus kun saen an sarong deboto napagakot sa itinindog na krus. Sa aldaw man na ini, gawì na gayo sa Filipinas, urog na kan mga Katoliko, na iprusisyon an mga rebultong nagpapahiling kan agi-agi ni Hesus sa huring aldaw kan siya pinasakitan asta pinako sa krus. Pagkabanggi isinusunod an inaapod na Soledad sa palibot kan sentro kun sain sa mga estasyon may pagpangadyì, may pagkantang maludok asin mapùngaw sa pagladawan kan paglogologo ni Santa Maria sa pagkawara kan saiyang Aki na si Hesus.
Pag'ataman kan mga rebulto
An pag'aataman kan rebulto sarong pagdebosyon asin pangako, asin uso igdi sa Filipinas na an mga pamilyang prominente iyo an na'asikaso asin nagsasaray kan mga rebulto sa taon-taon asin iyo an naggasto sa pagsamno kaini. Sarong tradisyon an pagpamana kan rebulto sa laog kan pamilya.
Igdi sa syudad nin Naga, sa Arkidioseses nin Caceres, ini an mga pamilyang may mga ataman nin rebulto: an pamilya Delloro (Paghampak asin pagputong tunok ki Hesus, pamilya Fidel Cu (Pagpa'san kan krus), pamilya Guazon (Pagsabat ki Hesus kan saiyang Ina), pamilya Boncodin (Pagpahid ni Veronica sa pandok ni Hesus), pamilya de la Cruz (Pagpa'san kan Krus), pamilya Magtoto (Hesus ipinako sa Krus), pamilya Cosay (San Jose nin Arimatea), pamilya Cepriaso (Hesus sakolo ni Santa Maria), pamilya Ragragio (Pieta), pamilya Claros (Mater dolorosa), pamilya Fuentebella (Mater Dolorosa), pamilya Monson (Paghulid ki Hesus sa lolobngan), pamilya Cecilio (Juan Evangelista), pamilya Rentoy (Santa Marta), pamilya Guiriba (Maria Magdalena), pamilya Primo (Maria Salome), pamilya Jimenez (Agonia ni Hesus hardin nin Getsemani), pamilya Imperial (Tres Marias), pamilya Morano (Pagsaluib ki Hesus ni Hudas), pamilya ni Miguel Perez (Pagsayuma ni San Pedro).
Anastacia
Si Anastacia (* 17.09.1968, Chicago) sarong parakanta, Estados Unidos.
Maggie de la Riva
Si Maria Magdalena Torrente de la Riva (Pinangaki sa Manila, Filipinas; 3 Septyembre 1943 ) bistado man bilang Maggie de la Riva sa Filipinas, sarong aktres na Filipina asin dating pageant beauty queen na nagluwas man sa haros 80 na pelikula. Namidbid lalo si Riva kan kaamayi kan saiyang karera kan sya pinadukot asin piglupigan kan apat na lalakeng gikan sa mga maipluwensyang pamilya kan taon 1967.
Kinaamayi kan Buhay
Si Maggie De la Riva aki ninda Pilar Torrente (Mestisang Español) asin ni Juan de la Riva (German Swiss).
Kan 1958, nakatapos sa elementarya asin sa sekondarya sa Miriam College (Midbid ngunyan bilang Maryknoll College) asin natapos an saiyang secretarial training kan taon 1960 sa Saint Theresa's College. kan 1963, pig-elihir sya bilang saro sa limang pinalista para sa beauty pageant na " MIss Caltex of 1963". Kan pareho sanang taon, pigrepresentar man ni Riva an mga Filipino Gowns para sa "Fashion Guild of the Philippines" na dinisenyo man kan "Millie's Gowns". Kan taon 1964, pigkua sya bilang brand promoter para sa "Respect the Centavo", sarong savings advertisement. BAgo sya nagin aktres, saro syang ballet dancer.
Bilang sarong aktres sa pelikula, pigbabayadan sya nin ₱8,000 para saba sa saiyang pagluwas. Sa ABS-CBN, nagtrabaho sya para sa mga radio broadcasts asin television shows (₱800 kada bulan para sa mga permanent shows, dangan ₱100-200 para sa pagluwas bilang bisita sa ibang mga palabas). Sya sana an tagapag-dispuner para sa saindang pamilya poon kaidtong magadan an saiyang ama na si Juan. An saiyang ina iyo man an nag ataman kan intirong pamilya.
DZZH-AM
An DZZH (1287 kHz Syudad nin Sorsogon) iyo an nangenot nin istasyon na radyo kan Manila Broadcasting Corporation
1776
An 1776 sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.
Pedro Claver
Si San Pedro Claver, S.J., (Espanyol: Pedro Claver y Corberó, Katalan: Pere Claver i Corberó) (26 Hunyo 1580 – 8 Septyembre 1654) sarong Hesuwitang Espanyol asin misyonerong namundag sa Verdú (Katalunya) na huli sa saiyang buhay asin trabaho nagin patrona nin mga oripon, patrona kan Republika nin Colombia asin ministro sa mga Aprikanong Amerikano. Sa 40 taon na pagmiministro, tinatanyang nakabunyag siya sa nag'aabot 300,000 katawo. Siya man patrona kan mga paralayag sa dagat. Siya an ladawan na gayo kan sinasabing Kristiyanong modelo nin pagkamoot asin pagpaorog sa deretsong pantawo, sa mga tios asin mga naapi. An Kongreso kan Republika nin Colombia pigdeklara an Septyembre 9 komo Human Rights national day sa pag'onra saiya.
Uusipon
Aki nin sarong Katalan na parauma, si Claver namundag sa Verdu kan 1581. An ama niya iyo si Pedro Claver y Minguella, alkalde kan Verdu asin an ina niya iyo si Ana Corberó y Claver. Enot na tongtong niya sa pag'adal sa Unibersidad nin Barcelona. Sa edad na 20 luminaog siya sa noviciado nin Heswita sa Tarragona asin nag'adal siyang pilosopiya sa Majorca kan taon 1605. Duman pigparasonsonan siya kan sarong banal na si Alphonsus Rodriguez na magmisyon siya sa mga kolonya kan Espanya sa Amerika. Kinuyog niya an sonson kaini asin kan 1610 nagpasiring siya sa Cartagena na kun saen sa laog nin 44 taon siya nagin sarong Apostol sa mga oripon na itom.
Tataramon na Abaknon
An tataramon na Inabaknon, bisto man bilang Abaknon, Abaknon Sama, Capuleño, Kapul, o Capul Sinama, saróng tataramon na Austronesyo na tinataram pangenot sa Islang Munisipalidad nin Capul kan Norteng Samar, sa Rehiyon Subangan na Bisaya kan Filipinas.
Bakong arog kan mga katutubóng tataramon kan Subangan na Bisaya, pinangaranan na Waray-Waray, Cebuano asin Boholano, dae pigklasipikar an Inabaknon na parte kan pamilya nin tataramon na Bisaya, alagad pig'bali Siya sa grupo kan mga tataramon na Sama–Bajaw.
Bernabe Buscayno
Si Bernabe Buscayno, bantog man sa arapodan na Kumander Dante, iyo an kagtogdas kan Bagong Hokbo nin Banwa (Ingles: New People's Army), an sangang militar kan Partido Komunista nin Filipinas.
Mga enot na taon
Si Bernabe Buscayno saro sa walong aki nin sarong tios na pamilya na mga sakada sa Capas, Tarlac. Kan an saiyang ina nagadan sa tuberkolosis kan mga taon 1960 asin an saiyang sarong tugang na babae nagadan man sa meningitis, an saiyang ama dai na kayang buhayon an mga iba pang kaakian, pinagmarhay na ipaampon an mga ini. Si Buscayno, na saro nang bagong-tawo, naghanapbuhay komo sarong paratapas nin tubo na nagkikita nin 18 pesos sa sarong semana. Sa edad na hubin pa, namoon siya sa sarong pag'alsa ngane mapirit an hasenderong kagsadiri na langkawan an saindang mga tandan. Saro man na para-oma, dating kaapil sa mga Huk, pig'alok siyang mag'apil sa Partido Komunista nin Filipinas sa edad na 17 anyos asin binansagan siyang "Dante".
Buhay rebolusyonaryo
Sa pagpoon an NPA igwa sanang 35ng myembro na 10 sanang riple an kapot. Ini hustong duminakula sa mga 26,000 na myembro sa kasagsagan kaini kan mga 1980- ngonyan tinatanya na igwa na sana ining kaapil sa pag'oltan 6,000-10,000 susog sa C.I.A.)- na nagtutumang sa rehimen ni Marcos asin lakop sa bilog na Filipinas. Alagad, si Buscayno natoklo' man giraray kan Septyembre 1976 sa edad na 32 sa inapod na kampanyang "Operation Scorpio" kan militar. Siya nagin sarong rebolutionaryo sa laog nin 32 na taon.
Spiro Agnew
right|thumb|250px|Si Spiro Agnew
Si Spiro Agnew (Griyego:Σπύρος Θεόδωρος Άγκνιου, Spiros Theódoros Agkniou) (sinasayod, /ˈspɪroʊ ˈæɡnuː/; Nobyembre 9, 1918 – Septyembre 17, 1996) iyo an ika-39 Bise Presidente kan Estados Unidos (1969-1973), na nagserbi sa termino ni Presidente Richard Nixon, asin siya man nagin ika-55 Gobernador kan Estado nin Maryland (1967-1969). Siya an kaenot-enoteng Griyego-Amerikano na nagkapot kan siring na mga katongdan.
Bernabe Buscayno
Buhay rebolusyonaryo
Kan magputok an EDSA Revolution, pakalihis nin 10 taon poon kan maaresto si Buscayno, si Presidente Aquino pinagboot na paluwason pirang gatos na prisonerong pultikal asin si Buscayno saro sa napaluwas sa preso. Siya, kairiba kan ibang mga lider na makawala, nagorganisar kan Partido nin Banwa (Tag. Partido ng Bayan) kan 1987 asin nagdalagan bilang kandidato para senador alagad siya dai nakaluwas. Kan parehong taon, siya pinagngataan na gadanon alagad siya nabuhay pero duwa niyang kaiba natigpo. Nagbalik siyang Capas, Tarlac kun saen nag'oma na sana siya asin nag'organisar kan People's Livelihood Foundation-Tarlac Integrated Livelihood Cooperative (PILF-TILCO) kan 1988. Alagad kan 1991 nagtuga an Bulkan Pinatubo asin ini nagratak na gayo sa kahiwas-hiwas na omang agrikultural sa Luzon, orog na sa Tarlac asin ta an kooperatiba niyang tinogdas padagos nawara kan 1994. Kan 1999, an Departamento sa Agraryong Reporma pinagwarasan si Buscayno asin saiyang pamilya nin Sertipiko nin Pagrorogaring kan saindang daga. Kan 2000 si Buscayno nagpundar naman nin sarong kooperatiba, an Tarlac Integrated Agricultural Modernization Cooperative (TIAMC) na boot magin moderno an pag'uuma na gamit an makinarya poon sa pagtanom abot sa pag'ani.
Kathy Acker
Si Kathy Acker (Abril 18, 1947 - Nobyembre 30, 1997) sarong Amerikanong eksperimental na nobelista, mandudula, asin postmodernista asin feministang parasurat. Siya naimpluwensiyhan kan mga Black Mountain School na makata, an parasurat na si Wiliam S. Burroughs, asin an artista asin theoritician na si David Antin, an teoristang kritikal na Pranses asin feministang si Carolee Schneeman asin Eleanor Antin, asin kan pilosopiya, mistisismo asin pornograpiya.
Biograpiya
An solong aking babayi nina Donald asin Claire (nee Weill) Lehman, Si Kathy Acker o Karen Lehman namundag sa Syudad kan New York kan 1947, dawa pa idineklara kan Library of congress na an saiyang kamundagan 1948, and mga tagaliwat kan Encyclopedia Britannica ginibong April 18, 1948, New York, U.S. an saiyang kamundagan asin Nov. 30, 1997, Tijuana, Mexico an saiyang kagadanan. and most obituaries, including The New York Times, cited the year as 1944. An saiyang pamilya gikan sa mayaman asin bistadong Aleman-Hudyong ginikanan. An saiyang lola sa ama na si Florence Weill, sarong Austrian-Jew na nagmana nin kadikit na yaman hali sa negosyo nin paggibo nin mga guwantes. An saiyang mga nuno nakaeksperensiyanin politikal na pagpapaapon hali sa Alsace-Lorraine bago pa ang Inot na Giyerang pankinaban huli sa nagpuon na nasyonalismo kan pre-Nazi Germany, naglipat sa Paris asin sa Estados Unidos. Base ki Acker, an saiyang mga nuno mga inot na henerasyon kan Pranses-Aleman na mga Hudyo, kun sain an mga ninuno man nagpoon sa Pale of Settlement.
An pagbados sa saiya dai nakaplano; si Donald Lehman binayaan an pamilya bago paman maimundag si Karen. An saiyang amain na si Albert Alexander an nagluwas na ngaran sa saiyang sertipiko kan kapangakian. An relasyon niya sa saiyang dominanteng ina, hanggang sa saiyang paggurang pano nin poot asin pagkabalisa nin huli ta namamati ni Acker na siya dai padangat asin dai ako. An saiyang ina inagom si Albert Alexander na nagtao nin apelyido ki Kathy, pero kalaunan iniladawan ni Acker na an pakikiibanan kan saiyang ina ki Alexander sarong mayong pagkamoot na kasal sa sarong mayong saysay na lalaki. Si Karen (nagin Kathy) igwa nintugang sa luwas na si Wendy, dahil sa pag-agom liwat kan saiyang ina, pero an duwang babayi dai nanggad nagkasundo. Si Acker nagdakula sa harong kan saiyang ina asin amain sa Syudad nin New York, Upper East Side. Kan 1978, si Claire Alexander, ina ni Karen, nagpatiwakal. Sa saiyang pagkadakula, hinanap ni Acker an saiyang ama, pero nagpundo na sa paghanap kan madiskubre niya na an saiyang ama nakagadan nin tao sa saiyang yate, asin inilaog sa psychiatric asylum hanggang sa ini kinasuhan nin paggadan nin tawo.
Kan 1996, pinakasalan niya si Robert Acker, asin niribayan niya an saiyang apelyidong Alexander nin Acker. Si Robert Acker aki kan hababang klaseng imigranteng Plish-Jewish. An magurang ni Kathy nag-aasa na siya makakaagom nin mayaman na lalaki asin dai nagtutubod na an saindang kasal mahaloy. . Dawa an ngaran niya pakapangaki Karen, an saiyang pamilya asin amigo inaapod siyang Kathy. An saiyang inot na gibo nagluwas sa imprenta bilang parte kan New York City literary, sekretong literatura kan katahawi kan 1970. Arog kan ibang joven na babayi, na nagpupursige maging parasurat asin artista, siya nagtrabaho nin pirang bulan bilang sarong bayarang babayi. Sa paagi kan pagdangog sa mga istorya kan mga babaying ibang-iba sa saiyang mga nabisto an nagtao nin grabeng impluwensiya sa saiyang mga inot na gibo. Ini an nagbago kan saiyang paghiling sa kasarian asin mga relasyon.
Salud asin kagadanan
Kan Abril 1996, si Acker nagkaigwa nin kanser sa suso asin nagpasairarom sa duwang mastectomy. Kan Enero 1997, nagsurat siya patungkol sa pagkawara kan saiyang kumpiyansa sa konbensiyonal na medisina sa sarong artikulo sa Guardian, na may titulong "The Gift of Disease".
Sa artikulo, pinaliwanag niya na pagkatapos kan dai matrayumpong operasyon, na nagresulta sa pagmati kan pisikal na multilasyon asin pagiging emosyonal na debilitado, hinaboan niya na an mga pormal na medisina asin nagpuon nang manghagad nin tabang sa mga nutrusyunista, acupuncturists, psychic na parabulong asin mga Tsinong herbalista. Nakakua siya nin pagtubod na sa halip na maging obheto nin pag-adal sa kanlurang Medisina, an pasyente dapat magin tagahanap nin kaaraman, an helang magiging paratukdo asin an pasyente magiging tagapag-adal. Makatapos an paghanap kan iba-ibang porma kan alternatibong medisina sa Inglatera asin Estados Unidos, si Acker nagadan pagkalihis kan saro may bangang taon, kan Nobyembre 30, 1997, sa edad na 50, huli sa mga kumplikasyon kan kanser, sa sarong alternatibong klinika nin kanser sa Tijuana, Mexico, an saro-sarong fasilidad nin alternatibong pagbulong na nag-ako saiya sa estado kan saiyang helang.
James O'Brien
Si James J. O'Brien SJ ( Sept 8, 1927 - Mayo 26, 1994) na bantog sa bansag na Fr. OB, sarong Amerikanong pading Heswita. Nagtukdo siya nin kinseng (15) taon, poon 1953 abot 1956, sa Ateneo de Naga na Unibersidad sa panahon kan saiyang regency, dangan naman poon 1961 sundo 1972 kan nagbalik siya haleng Maryland, Estados Unidos ta duman siya nagkua kan Teolohiya sa Woodstock College (1956-1960). Kan nabalyo siya sa Ateneo de Manila, nagtukdo siya igdi nin 22 na taon, poon 1972 sundo 1994.
Sa saiyang pagtokdo
Kan siya nadestino magtukdô sa Ateneo de Naga, an mga subject pinakapot saiya iyo an Relihiyon, Ingles, Latin asin Sosyo-Ekonomiks asin maigot man itinulod an isports urog na an basketbol sa mga estudyante. Partikularmente, nagin siyang Prefect of Discipline sa eskwelahan na ini (1961-1962), Director of Athletics (1961-64), paratukdo nin Religion sa haiskul (1961-66), paratukdo nin Ekonomiks (1962-69), paratukdo nin Ingles (1962-70), Lekturer sa haiskul asin kolehiyo kan subject na "Historical and Cultural Heritage of the Bikol People (1966-73), Moderator sa Bicol Culture Club (1968-69), asin Student counselor sa haiskul (1971-72)
Sa destino niya sa syudad nin Naga, nagkainteres siyang mag-adal nin maigot manungod sa kulturang Bikolnon malâ ta nakanood siyang magtaram nin matalasay kan tataramon na Bikol asin patotoo kan saiyang mahigos na pag-adal igdi, nagsurat siya nin mga artikulong historikal sa sinabing tataramon.
Sa saiyang pagsasadol man, an haiskul kan Ateneo de Naga nagmuknâ nin publikasyon, An Maogmang Lugar kun sain tinàwan doon an pagsurat kan mga estudyante nin mga tukdang literaryo sa tataramon na Bikol dawa totoo may mga seksyon man para sa Ingles asin Filipino. Inaagyat niya man an mga estudyante na magtokda nin mga komedi skit sa Bikol na pinapasale sa mga boro-banwaan. Sa pagbabakasyon kan mga estudyante niya, an "assignment" na tinatao niya iyo an pagkotkot kan mga istorya nin mga gurang manongod kan saindang banwaan, anong mga nangyari kan panahon nin gera, asin  pagrekord kan mga kanta, patood, asin ariwaga sa tuyong an mga siring dai na mapara sa kalingawan. An siring na aktibidad dakulang gayo an ibinunga ta nagrarom an pagkasabot kan mga estudyante kan sadiri nindang kinamundagan na lugar. Sa taon-taon na ginigibo ini ni Fr. OB, nakadamot nin mga istorya, mga osipon asin mga salaysay dapit sa pamanang kultura asin tataramon kan Bikol na nabilog sa sarong libro.
Sa lawig kan pagtokdo niya sa Ateneo de Naga, nagin siyang dakulang impluwensya sa mga nasakopan niya orog na sa liwat-liwat idinodoon niya na dai dapat malingawan an pagtabang sa pag'uswag kan ekonomiya kan Ronang Bicol. Siring man sinasabi niya an mga Bicolano dapat mamoot sa sadiring kultura asin tataramon. Huli sa padara niya, dakul na nagsurunod na mga Bikolano an nagsururat sa tataramon na Bikol asin pinag'adalan an kulturang Bikolnon nin hararom.
Kan taon 1972 siya nadestino sa Ateneo de Manila High School. Igdi kinaptan niyang subject Ingles, Religion, Socio-Economics man giraray asin nasibot man sa athletics, orog na sa pag'asikaso kan isports nin basketbol. Dangan nagmukna siya kan programang Tulong Dunong na an katuyohan makatabang sa pag'adal kan mga daing sukat. Sinasabing napo'nan an programa kan nabuksan an mata ni Padre OB ta inaalok niya an saiyang mga estudyante magbirisita sa mga lugar na yaon an sobrang nagtitirios na pamilya. Enot na mga taon kan programa, an mga estudyante niya sa haiskul inoobligar magtaong oras sa pagtukdo nin Ingles, Matematiks asin Religion sa mga estudyante sa mga eskwelahan publiko alagad guminantad an programa na pino'nan ni Padre OB. Ngonyan nagtatao na nin mga scholarship sa pag'adal sa kolehiyo kan mga tios na estudyante sa paagi nin tabang kan mga donasyon pinansyal hale sa iba-ibang nagigibong-herak. Hanggan ngunyan an programang ini pasige.
Personal
Si O'Brien ipinangaki sa Nueva York sa mga magurang na Irish: sinda Denis O'Brien asin Mary Elizabeth Lee. Siya nagtapos nin elementarya sa St. Andrew Avelino Parochial School sa Flushing, Nueba York, kan 1941. Kan 1945, nagtapos sya nin sekondarya sa Bishop Loughlin School, sa Brooklyn, Nueba York.
Siya halipot an pasensya asin madaling magburuka pero maigot sa mga kinamomo'tan niyang trabaho, asin ogmang gayo sa mga estudyanteng mahigos asin toltol sa pag'adal. Mala ta bantog siya sa ugale na nataong gradong sanggatos (100) sa report card na mismo. Padre OB sa gabos na Atenista, siya sinasabing iyo an Irish-Americanong Bicolano.
Sa mga kantang Bikol, pinakasuno' niya an Ano Daw Idtong Sa Gogon ta igdi daa, sabi niya, nahihiling an pagpadangat kan mga Bicolano ki Inang Santa Maria.
Nagadan si Padre O'Brien huli sa skin cancer.
Pag-onra asin pagromdom
Bilang pag-onra asin pagromdom saiya, ipinangaran an bàgong library kan Ateneo de Naga sa saiya asin ini inapod na James J. O'Brien S.J. Library.
Saro man na libro an nalagda tituladong A Jesuit Safari: Essays and Interviews on Fr. James J. O'Brien, S.J. an pinaluwas kan mga tapos nang iskolar kan Tulong Dunong Program sa pagpamidbid ki Fr. OB.,  paagi kan mga interbyu sa mga nagin estudyante niya igdi sa Ateneo de Naga asin kan Departamento nin High School kan Ateneo de Manila University na naglaladawan na gayo kan pagkatawo, pagkapadi, pagkaDiosnon asin pagkamamomo'ton-sa-kapwa niya sa tahaw kan komunidad nin Ateneo asin kan mas mahiwas na komunidad kan banwaan nalugaran niya. Pinublikar ini kan Ateneo de Manila University High School ngonyan taon 2014 asin pinangenotan kan tolong tagarinsay na sinda Emmanuel Quintos Velasco, Aries Belza Espinosa asin Noel Romero del Prado.
Kan ika-25 nin Oktobre, 2014, an Sumaro Bikolnon, naggawad nin sarong pagmidbid (Plaka nin PagpaDios Mabalos) ki Padre O'Brien huli sa saiyang mga naginibohan para sa Kabikolan, orog na an mga ambag niya sa kultura kaini.
An High School Batch '66 kan Ateneo de Naga nagmukna kan O'Bikoliana Section sa Ateneo de Naga University Library na pormal inaguraran kan Septyembre 20, 2016 kadungan kan Golden Jubilee kan batch. An Batch '66 nagdadamot para sa seksyon na ini nin "mga libro, publikasyon, CD, video asin anopaman na mga materyales na nag'aanduyog sa pagtalubo kan kulturang bikolnon",  asin kun saen pwedeng tuyohon kan mga parasaligsig asin mga trabahador sa kultura sa pag'adal igdi.
1774
An 1774 sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.
Portal:Kabikolan
{| width="100%" cellpadding="4" cellspacing="1" style="border-style:solid; border-width:3px; border-color: #0038A8; table-layout:fixed" {| width="100%" cellpadding="4" cellspacing="5" style="border-style:solid; border-width:3px; border-color: #CE1126; table-layout:fixed"
{| id="mp-lower" style="margin:4px 0 0 0; width:100%; background:none; border-spacing: 0px;" {| id="mp-bottom" style="vertical-align:top; background:honeydew; color:#000; width:100%" ! style="padding:2px;" | <h2 id="mp-tfp-h2" style="margin:3px; background:#ddcef2; font-size:120%; font-weight:bold; border:1px solid #a3b0bf; text-align:left; color:#000; padding:0.2em 0.4em"> Katakod sa Wikimedia
Pedro Sabido
right|thumb|200px|Si Sen. Pedro Sabido
Si Pedro Sabido ( 19 Okt. 1894 - 3 Peb. 1980) sarong diplomatiko, estadista, edukador, ekonomista asin lehislador na Bikolano namundag sa Polangui, Albay.
Ma-ayon
An Ma-ayon sarong ikaapat na klaseng banwaan kan probinsya nin Capiz, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Mga barangay
An Ma-ayon nababanga sa 32 barangay.
Torre de' Passeri
thumb|mapa kan Torre de' Passeri An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Pescara sa rehiyon Abruzzo kan Italya.
Tocco da Casauria
thumb|selyo kan Tocco da Casauria-Stemma An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Pescara sa rehiyon Abruzzo kan Italya.
Ward Kimball
Si Ward Walrath Kimball (Marso 4, 1914 – Hulyo 8, 2002) sarong Amerikanong entrepreneur, animador, aktor sa boses, prodyuser nin pelikula, tagamukna nin mga programa sa telebisyon, asin pilantropo.
Bakteryoterapiya
An bakteryoterapiya iyo an makatuyohan na paggamit nin bakterya o an saindang mga produkto sa pagbulong sa sarong hilang. Kaiba sa mga porma nin bakterya iyo an paggamit nin mga probiotiko, mikroorganismo na nagtatao nin mga pakinabang sa salud kun kinokonsumo; mga fecal matter transplant o (FMT) / intestinal microbiota transplant (IMT), an pagbalyo nin mga mikroorganismong hali sa fecal matter nin mga nagdonar na may marhay na salud sa mga pasyente ma-ako kaini tanganing ibalik an mikrobiota; o mga sinobiotiko na pinagsasaro an mga probiotiko, dai natutunaw na mga sangkap na nagpapalakop kan pag-uswag nin kapakipakinabang na mga mikroorganismo, asin mga probiotiko. Sa mga siring na paaging ini, an mikrobiota sa bituka, an komunidad nin 300-500 mikroorganismong espesyo na nakapirmi sa digestive tract kan mga hayop na nagtatabang sa pagtunaw, sarayan nin enerhiya, nagagamitt na immunidad, asin pagprotehir tumang sa mga nagtatao nin helang, na may paborableng mga epekto.
Serramonacesca
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Pescara sa rehiyon Abruzzo kan Italya.
Spoltore
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Pescara sa rehiyon Abruzzo kan Italya.
Tripoli
right|thumb|250px|An mga edipisyo sa Tripoli right|thumb|250px|An mapa kan Libya kun saen ipinapaheling an kinamomogtakan kan Tripoli
An Tripoli iyo an pinakadakula asin iyo an kabesera kan Libya. Inaapod man ining Tripoling Solnopan (Arabo: ‎طرابلس الغرب Ṭarābulus al Gharb), sa pagdistingir sa Tripoli, Lebanon. left|thumb|250px|Du'ngawon kan siyudad nin Tripoli An Tripoli /ˈtrɪpɵli/ sarong Griyegong pangaran na boot sabihon "Tolong Syudad". Sa Arabo, طرابلس Ṭarābulus, sa Libyanong Arabo, Ṭrābləs, sa Berber, Trables, hale sa antingong Griyego: Τρίπολις Trípolis ("Tolong Siyudad"). Ini igwang populasyon na 1,065,405 (2006 na senso). An siyudad na ini namomogtak sa norte-subangan kan nasyon sa gati kan disyerto, sa tongod kan magapong lugar na naiswil sa Dagat Mediteraneo asin naporma nin sarong sula'. An Tripoli napundar kan ika-7 siglo kan mga Fenicio na inapod nindang Ocea.
Komo pinakadakulang siyudad, an Tripoli nasirbe man na prinsipal na daongan, an pinakamahiwas na komersyal asin manufacturing na lugar. Ini man an namomogtakan kan Al-Fateh UNiversity. Huli sa halawig niyang historya, dakulon igding makukuang artifaks. An klima tipikal na Mediterraneo, alang asin maarasahas an mga summer, an winter malipoton asin igwa man nin dikit na pag'uran-uran.
Olutanga
An Olutanga sarong ikalimang klase nin banwaan sa provincia kan Zamboanga Sibugay sa Republika kan Filipinas. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
1773
An 1773 sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.
Olutanga
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Mga barangay
Nababanga an Olutanga sa 19 barangay.
Daniel Matsunaga
Si Daniel Kenji Matsunaga (namundag, Nobyembre 28, 1988) o Daniel Matsunaga sana, sarong Brasiliano-Hapon na aktor asin modelo. Nabisto siyang gayo igdi sa Filipinas kan siya natampok sa magasin na Cosmopolitan Philippine sa isyung Septyembre 2009 sa "Cosmo Men" na suplemento. Poon kaidto siya nagtrabaho na sa Filipinas bilang sarong aktor asin natawan kan GMA Network nin mga proyekto sa TV drama. Nagin man siyang kontratadong aktor sa TV5 kan Hunyo 2012. Nagluwas man siya sa magkapirang mga pasale sa ABS-CBN asin man sa mga sine.
Bilang sarong atleta, siya nagpapel na midfielder para sa Kaya F.C. sa Dibisyon 1 kan United Football League. Alagad enot siyang nagkawat sa Dibisyon 2 Team Socceroo kan 2011 asin naglipat sa Dibisyon 1 Pachange Diliman kan taon 2012 UFL Cup, bago siya nagbalyo sa Stallion kan taon 2013 na karawat.
Kan Mayo 17, 2014, si Matsunaga nag'entra sa Pinoy Big Brother kan ika-21ng aldaw bilang ikatolong celebrity asin ika-18ng opisyal na housemate kan PBB: All In. Katapos-taposi, kan Agosto 24, 2014, siya an napili asin guminana bilang Big Winner sa apat na mga finalista.
Payao
An Payao sarong ikaapat na klase nin banwaan sa provincia kan Zamboanga Sibugay sa Republika kan Filipinas. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Mga barangay
Nababanga an Payao sa 19 barangay.
Kamunduan
An kamunduan saro sa anom na pundamental na emosyon na ilinadawan ni Pablo Ekman, kaiba an kaugmahan, kaanggotan, pagkabigla, takot, asin pagkabalde.
Gomihan
An gomihan (Artocarpus sericicarpus; Ingles: monkey-jackfruit ), na inaapod man gomian asin gumihan, sarong nagkakahoy na tinanom sakop kan pamilya Moraceae. Natural na tubo sa Borneo, Sulawesi asin sa Filipinas, ini nalangkaw abot 120 na pye. An saiyang prutas, na naabot 20 sentimetro (8 pul.) an pagkadakula, nataong mga kunab na puti, malumoy, mamulotpulot pero naghahalnas, mahamot asin may pambihirang hamis asin namit. An bunga mismo bilogon, patos nin malomhok na "buhok" asin kun ini hinog na, nagkokolor malamulaw, o buru-bulawan. Ini totoo nagtutubo man na layas sa mga kadlagan, asin sa natad nataong mahiwas na limpoy, pakinabang na gayo kun mainit o masaldang. An mga dahon kaini nakaagid sa ogob saka sa rimas.
An mga pisog na hinalean nang kunab, pwede man labo'nan, sanlagon o pritoson. Ngane magnamit, winiwirikan gasiprot na asin. Garo mansana ini mani o pisog-langka na pwedeng pagsinga'singaon. Sa sarong bunga, pwedeng makakua nin dai mababa sa 40 pisog.
Mga arapodan sa ibang tataramon: pedalai, pulantan, tera bulu.
Tataramon na Palawan Batak
An Batak saróng tataramon na Negrito na tinataram sa isla nin Palawan kan Filipinas. Minsan ini pigkaklaripikasyon sa mga tataramon na Batak bilan Palawan Batak.
Pigtataram an Batak sa mga Komunidad nin Babuyan, Maoyon, Tanabag, Langogan, Tagnipa, Caramay, asin Buayan (Lobel 2013:87). An mga nakapalibot na mga tataramon kaiba an Sur na Tagbanwa, Sentral na Tagbanwa, Kuyonon, asin Agutaynen.
Scafa
thumb|mapa kan komyun kan Scafa An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Pescara sa rehiyon Abruzzo kan Italya.
Mambusao
An Mambusao sarong ikaapat na klaseng banwaan kan probinsya nin Capiz, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Mga barangay
An Mambusao nababanga sa 26 barangay.
1772
An 1772 sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.
Tataramon na Manide
Kaano-ano kan Manide an Agta (Inagta) kan Alabat asin Lopez, Provincia nin Quezon (Lobel 2013:66-67). An Agta kan isla Alabat kun saen orihinal na gikan an mga imigrante hale ki Lopez (Lobel 2010). Naghihingandan an tataramon nindang Inagta Alabat. An mga tataramon na ini dae nagbutwa na kaano-ano ninda an iba pan mga tataramon na Filipino, asin dae ini sub-grupo kan Sentral Filipino o miski na sa mga sangâ kan Mas Dakulang Sentral Filipino (Lobel 2013:275).
Distribusyon
Pigbareta ni Lobel (2010) an Manide na tinataram kan total na maabot sa 4,000 katawo sa mga minasunod na lugar.
Trindade
[[Ladawan:Município de Trindade visto pelo Santuário Basílica.jpg|310px|right|thumb|Trindade, Goiás, Brasil 16° 38' 56" S 49° 29' 20" V]] 70px|left
An Trindade ciudad nin estado nin Goiás, Brasil. Segun sa sensus kan 2016, igwang 119.385 katawo.
Rinconada Bikol
too|thumb|300px|Padukot sa tataramon na Rinconada Bikol
Andor Basch
Si Andor Basch (Budapest, 1885 - Budapest, 1944) sarong Hunggarong pintor na saiyang trabaho natatampok sa Hungarian National Gallery.
Rinconada Bikol
An Rinconada Bikol sarô sa mga tataramon na Bikol na pigtataram sa probinsya nin Camarines Sur, Filipinas. Igwa ini nin haros 234,000 na parataram kan 2000 asin iyo an lingua franca kan mga banwaan nin Baao, Bato, Balatan, Bula, Nabua asin Syudad nin Iriga.
Bikol Buhi
An Bikol Buhi o Buhi-non (Bikol Buhi na tataramon: Boinën o Boië’nën) (mga alternatibong apod: Bikol Buhi, Boînan, Buhi, Buhi’non, Buhi-non) sarô sa mga tataramon na Bikol na pigtataram sa banwaan nin Buhi, Camarines Sur. Igwa ini nin haros 73,600 na parataram kan 2009. Haros nakakaagid ini sa Rinconada Bikol. Inot ining iklinasipikar bilang suway na tataramon ni Malcolm Mintz kan 1973 asin inuyonan sa pag-adal nin Jason Lobel kan 2009.
Philippine trogon
thumb|An Philippine trogon (Harpactes ardens) An Philippine trogon (Harpactes ardens) sarong species nin gamgam sa pamilya Trogonidae.Ini endemic sa Filipinas.
Domingo Abella (klasipikasyon)
thumb|Si Don Domingo Abella sa Monumento kan Quince Martires Klaripikasyon:
Bikol Buhi
Kabali an Buhinon sa grupo nin mga tataramon sa Kadagaan na Bikol sagkod an Rinconada Bikol, Mt. Iriga Agta, Libon Bikol, West Albay Bikol asin Miraya Bikol.
Mga pagsaligsig asin klasipikasyon kan tataramon
right|thumb|300px|Paisi na nakasurat sa tataramon na Buhinon Sa pagsaligsig ninda Barbara Anderson asin Frank Lynch kan 1956, an diyalekto na ginagamit sa Buhi, Camarines Sur asin sa Oas, Albay na igwa nin nadagdag na tanog na /ɣ/ (voiced velar fricative) klasipikado sa grupong Interior Bikol kaiba an duwa (2) pang diyalekto. Sa pag-adal na ini, igwa nin apat na mga tataramon na Bikol kabilang an Interior Bikol.
Nagluwas sa pag-adal ni Jon Epstein kan 1967 na kabilang sa diyalektong Rinconada an tataramon na ginagamit sa Buhi siring man an tataramon na ginagamit sa Bula, Baao, Iriga, Nabua asin Bato na anas yaon sa Camarines Sur mantang dai kabali sa pag-adal an Balatan asin mayong sinambit na susogan an saiyang klasipikasyon. Alagad sa pagsaligsig ni Malcolm Mintz kan 1973 sa kaso asin semantikong panugpon sa mga berbo, suway an tataramon na Buhi sa tataramon na Rinconada dawà sa pagsaligsig na ini ninda Anderson sagkod Lynch (1956) asin Mintz (1973), kadikit an datos na ginamit asin susog sana sa obserbasiyon an pag-adal.
Milaor
An Milaor sarong ikaapat na klaseng banwaan sa probinsya kan Camarines Sur, Pilipinas. Igwa ining sukol na kilometro kwadrado. An designadong zip code kaini iyo.
Roseller Lim
An Roseller Lim sarong ikaapat na klase nin banwaan sa provincia kan Zamboanga Sibugay sa Republika kan Filipinas. Igwa ining sukol na kilometro kwadrado. An designadong zip code kaini.
Susog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Mga Barangay
Nababanga an Roseller Lim sa 26 barangay.
Milaor
Susog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Philippine trogon
Deskripsyon
An payo asin lalamunan kan lalaki kolor itom asin an mukha asul. An liog asin mantle kolor brown, rump light brown na may rufous na ikog. An suso kaini kolor light grey hanggang pink, asin pulang breast line asin malamlam na pula  sa irarom kan pant. An mga babayi medyo malamlam an mga kolor.
Bikol Buhi
Mga pagsaligsig asin klasipikasyon kan tataramon
Siring man sa pagsaligsig ninda Jason William Lobel, Wilmer Joseph Tria asin Jose Maria Carpio kan 2000, kun sain naidugang pa an diyalektong Partido sa kagsarong (11) diyalekto na nainot nang iklinasipikar ni Mcfarland (1974), an diyalektong Buhinon kabilang sa grupong Southern Coastal and Inland Bikol. Kaiba sa grupong ini an lima (5) pang diyalektong Rinconada, Buhinon, Libon, West Miraya asin East Miraya.
Philippine trogon
Reproduksyon
Nagigibo ini nin pugad sa labot kan gadan na kahoy mga 6 metros nin taas. An clutch size kaini mga 3 sugok.
Milaor
Etimolohiya
An pangaran na Milaor gikan sa mga ngaran na Milarrit, Milave asin Milauod. Gikan an Milauod sa tataramon na "May Laud". An May na may boot sabihon na "ugwa", asin Lawod na an boot sabihon, "hararom na parte kan dagat o salog". Nin huli kaini, an Maylauod nangangahulugan nin "magduman sa hababang parte nin banwaan".
An Milaor, dae lang namumugtak sa hababang lugar kundi ini barahaon na puon pa kan panahon kan kolonyal.
Rinconada Bikol
Tinataram man ini sa ibang barangay kan Minalabac, Pili asin Buhi, Camarines Sur sagkod kan mga dayo sa Syudad nin Naga. Nakakaagid ini sa Libon Bikol asin Buhi Bikol.
Milaor
Mga Barangay
Nababanga an Milaor sa 20 barangay. Pinangengenotan an kada barangay kan kapitan asin mga kagawad na binoto kan mga rehistradong botante.
Mga pagbuhay
Manlaen-laen an pinag kukuanan nin pagbuhay kan mga taga igdi. Nin huli sa harani sa umahan asin salog, kadaklan sa mga nag eerok digdi mga paraoma asin parasira. Mantang an ibang nag eerok digdi, nasa sainda lang na mga harong asin nag gigibo nin alang na sira, lonnganisa, tossino, embotido, chicharon, mga dulce, mga pandekorasyon asin kadakol pang iba.
Turismo
Duwa sa mga magagayon na tanawon an pinag-oorgulyo kan mga taga digdi, iyo an Embarcadero asin an Leaning Tower kan Milaor. An Embarcadero sarong sadit na parke sa gilid nin salog asin ginigibong tambayan kan mga taga digdi. An kampanaryo kan simbahan igdi naghoraray asin sarong bagay nang ngangalasan.
Kagadanan ni Hitler
right|thumb|200px|Pabalangibog kan pagkagadan ni Hitler An inaako kan kadaklan na an dahelan kan pagkagadan ni Hitler kan 30 Abril 1945 iyo an paghugot sa pagbadil sa sadiri kadungan nin pag'inom nin kapsulang cyanide, na mararang gayong hilo. Huli sa kakulangan nin pakaisi kan publiko kun napasaen an bangkay niya na nakaribong pa an bareta na duwang paagi si paghugot niya asin huli pa sa mga ibang sirkuntansyas, naggatong sa mga huringhuding na si Hitler daa nakaligtas asin buhay pakatapos kan Ikaduwang Gerang Pankinaban. Kan binuksan kan mga Ruso an mga rekord, orog na idtong kapot kan KGBng Sobyet asin kan Rusong FSB, iyo an nagpatotoo na si lakop na bersyon kan kagadanan ni Hitler tama mananggad, sosog man ngane sa pigladawan ni Hugh Trevor-Roper sa saiyang librong The Last Days of Hitler na pinalagda' kan taon 1947. Sa archivo kan mga Ruso napatotoanan padagos kun anong nangyari sa saiyang bangkay.
Milaor
Kultura
Nabubuhay an mga taga Milaor sa lumang pagtubod asin mga kaugalian. Mga relihiyoso, mahihigos, mabuboot, simple asin matinabang tabang.
Rinconada Bikol
Ini an ikatulo sa pinakadakol na parataram sa mga tataramon na Bikol sunod sa Bikol Sentral asin Miraya Bikol. Kabali ini sa grupo nin mga tataramon sa Kadagaan na Bikol sagkod an Libon Bikol, Mt. Iriga Agta, Buhi Bikol, Libon Bikol, West Albay Bikol asin Miraya Bikol. Inot ining iklinasipikar bilang suhay na tataramon ni Malcolm Mintz kan 1973 asin inuyonan sa pag-adal ni Jason Lobel kan 2009.
Tataramon na Karay-a
An Tataramon na Karay-a, o Kinaray-a (Karay-a + infix -in-) (ISO: krj), an sarông Austronesyong panrehiyon na tataramon na pigtataram kan mga tawo nin Karay-a, laló na sa Antique sa Filipinas na iyo man sa Iloilo asin sa iba pang mga provincia kan isla nin Panay. Sarô man ini sa mga tataramon na Bisaya, na kairiba man an Aklanon/Malaynon, Capiznon asin Hiligaynon.
Rinconada Bikol
Mga pagsaligsig asin klasipikasyon
Sa pagsaligsig ninda Barbara Anderson asin Frank Lynch kan 1956, iklinasipikar ninda sa apat an mga tataramon na Bikol asin yaon sa irarom kan grupong Interior Bikol iyo an tulong diyalekto. An inot kaini iyo an diyalekto na ginagamit sa Bula, Baao, Nabua sa Camarines Sur asin Libon, Albay na igwang pinakahababang imbentaryo nin tanog susog sa pagsaligsig. An ikaduwang diyalekto na igwang pinakahababang imbentaryo asin nadagdagan nin pepet iyo an ginagamit sa Iriga sa Camarines Sur asin Polangui, Ligao, Guinobatan, Camalig, Jovellar asin Daraga, Albay. Mantâ, an ikatulong diyalekto na ginagamit sa Buhi, Camarines Sur asin sa Oas, Albay na liban sa pepet igwa nin nadagdag na tanog na /g/ (voiced velar fricative).
Tataramon na Karay-a
Pangaran
Gikan an taramon na karay-a sa taramon na iraya "mountain dwellers", hale sa Sanskrit na laya "abode" (as in Himalaya). An iba pang mga pangaran iyo an Hamtikanon, Hiniraya, Binisaya nga Karay-a asin Bisaya nga Kinaray-a.
Rinconada Bikol
Mga pagsaligsig asin klasipikasyon
Nagluwas sa pag-adal ni Jon Epsen kan 1967 na sarô sa anom na sakop nin diyalekto an diyalektong Rinconada kabilang an mga ginagamit sa Bula, Baao, Buhi, Iriga, Nabua asin Bato na anas yaon sa Camarines Sur. Dai kabali sa pag-adal ni Epsen an Balatan asin mayong sinambit na susogan an saiyang klasipikasyon. Alagad sa pagsaligsig ni Malcolm Mintz kan 1973 sa kaso asin semantikong panugpon sa mga berbo, isinuhay niya bilang mga tataramon an tataramon na Rinconada asin an tataramon na Buhi alagad dai nasambit kaini an susogan kan pakabarangâ niya sa mga tataramon sa Bikol.
Brown shrike
thumb|An Brown Shrike sa Cagayan De Oro City, Misamis Oriental An brown shrike (Lanius cristatus) sarong gamgam sa pamilya shrike na manunumpungan kadaklan sa Asya. Ini harani sa red-backed shrike (L. collurio) asin isabelline shrike (L. isabellinus). An genusna ngaran, Lanius, hali sa Latin na tataramon na "butcher", asin an mga shrikes midbid bilang "butcher birds" nin huli sa saindang pagkakan. An espesipikong cristatus an Latin sa "crested", na ginagamit sa Ingles sa malawak na pagpapakahulugan. An Ingles na ngaran na "shrike" hali sa Old English scríc, "shriek", na tumutukoy sa shrill call. thumb|Lanius cristatus lucionensis, the Philippine shrike; note the grey crown and white throat contrasting with the rufescent underside. Kolkata, India
Rinconada Bikol
Mga pagsaligsig asin klasipikasyon
Siring sa pagsaligsig ninda Anderson sagkod Lynch (1956) asin Mintz (1973), kadikit an datos na ginamit asin susog sana sa obserbasiyon an pag-adal. Dai man nasambitan an sakop kan Rinconada sa duwang pag-adal na ini.
Sa urog na siyentipikong pag-aadal ni Curtis Daniel Mcfarland kan 1974, igwa nin kagsarong (11) klasipikasyon nin diyalekto sa rawis kan Bikol sagkod Catanduanes. Kabilang digdi iyo an diyalektong Iriga sagkod mga nakapalibot digding banwaan nin Baao, Nabua sagkod Bato, asin an diyalektong Buhi. Ibinali an duwang diyalektong ini sa sarô sa apat na mga grupo, an Inland Dialect. Sa ginibong pagsaligsig, ikinumpara an mga diyalekto sa tanog asin mga relasyon kaini, tataramon asin pagbilog nin mga tataramon. Dai ibinali an mga banwaan na Tagalog an ginagamit sa Camarines Norte sagkod Camarines Sur asin an mga isla nin Masbate sagkod Ticao.
Siring man sa pagsaligsig ninda Jason William Lobel, Wilmer Joseph Tria asin Jose Maria Carpio kan 2000, kun sain naidugang pa an diyalektong Partido sa kagsarong (11) diyalekto na nainot nang iklinasipikar ni Mcfarland (1974), kabilang an diyalektong Rinconada na sakop an Baao, Bula, Iriga, Nabua, Balatan asin Bato. Ini kabilang sa grupong Southern Coastal and Inland Bikol na yaon man an apat pang diyalektong Buhinon, Libon, West Miraya asin East Miraya.
Sant'Eufemia a Maiella
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Pescara sa rehiyon Abruzzo kan Italya.
Rinconada Bikol
Mga Diyalektos
Nababanga an tataramon sa 2 diyalektos asin nababanga-pa sa anóm na barayti:
Sant'Eufemia a Maiella
thumb|left|Roccacaramanico
Rinconada Bikol
Sinabukid (diyalektong tagataas)
(Makusog na accent, patag na intonasiyon lang, asin igwang )
Sinaranəw (diyalektong tagababa)
(Malumoy na accent na may manlain-lain na mga tipo nin intonasyon, asin mayong )
Mga Bilang
An mga bilang asin mga tataramon o katagâ (sa natibong alpabeto) bilang minasunod:
Bilang sarong suway na tataramon
Susog sa pag-adal ni Jason Lobel, tinàwan kan Ethnologue nin identipikasyon na ISO 639-3 na "bto" an Rinconada Bikol kan 2009. Igwa ining kasanglíng apod na Iriga Bicolano asin Rinconada Bicolano. Ginagamit ini kan 234,000 na parataram kan 2000 sa Siyudad nin Iriga asin mga banwaan nin Bula, Baao, Nabua, Balatan asin Bato. Klasipikado ini sa Inland Bikol kabilang an mga tataramon na Libon Bikol, Mt. Iriga Agta, Buhi Bikol, West Albay Bikol asin Miraya Bikol.
Publikasyon
An diyalektong Irigueño an ipinapamugtak na pamantayan o estandarteng diyalekto kan tataramon huli sa gamit kan tataramon asin nakasurat na literatura. An iba pang diyalekto kaini iyo an taga-Nabua, taga-Baao asin taga-Bula.
An Rinconada: Bikol-Filipino-English Phrasebook: with Mini-dictionary (2001) ninda Jason Lobel asin Grace Bucad kan Nabua, Camarines Sur iyo an solamenteng diksyonaryo sa tataramon ini. Hinihimò man kan DEPED an sarong diksyunaryo sa tataramon na Rinconada Bikol. Nagkapirang mga publikasyon an napalagda sa tataramon na ini siring kan mga panurat ninda Frank Peñones, Jason Chancoco, Rizaldy Manrique, Jonher Cañeba asin Kristian Cordero kan Syudad nin Iriga, Camarines Sur. Kan 2004, ipinublikar an Ragang Rinaranga: mga rawitdawit ni Frank Peñones, an inot na antolohiya nin mga rawitdawit sa tataramon na ini.
Ibinungsod kan Hunyo 25, 2013 kan Camarines Sur Polytechnic Colleges sa Nabua, Camarines Sur an Center for Rinconada Studies o Sentro nin Pagsaligsig sa Rinconada.
Nur Misuari
thumb|Nur Misuari kaibahan si Kjartan Sekkingstad Si Nur Misuari sarong Filipinong pulitiko, dugong Tausug, asin dating lider kan Moro National Liberation Front.
Brigham Young
Si Brigham Young (/ˈbrɪɡəm/; Hunyo 1, 1801 – Agosto 29, 1877) sarong Amerikanong lider nin Kahiroan nin mga Banal sa Huring-Aldaw asin sarong paraerok sa Kasulnopan kan Estado Unidos. Siya sarong Presidente kan An Simbahan ni Jesukristo nin mga Banal sa Huring-aldaw (LDS Church) magpoon 1847 sagkod na siya naggadan kan 1877, siya an pundador kan Salt Lake City, asin siya nagsirbe bilang pinakaenot na gobernador sa Utah, Estados Unidos. Siya man an nangenot na ipagpundar an University of Utah asin Brigham Young University.
Si Brigham Young nagkaigwa nin manlaenlaen na gaha, sa mga ini mas bantog siyang pinag-aapod na “Amerikanong Moises”, (alternatibong kaapudan iyo an “Modernong Moises” o an “Mormon Moises” nin huli ta, arog sa biblikong pigura, si Young an nangenot sa saiyang mga parasunod, an Mormon Pioneers, sa sarong eksodus na nag-agi sa disyerto, hanggan sa nanagboan ninda bilang sarong pinagpromisang kadagaan. Si Young pinag-apod man kan saiyang mga parasunod na an “Leon nin Kagurangnan” nin huli kan saiyang pusoanong personalidad, asin bantugan man sa kaapudan na “Brother Brigham” kan Mga Banal sa Huring-Aldaw. Si Young sarong poligamista asin imbuwelto sa mga kontrobersiya mapanungod sa mga Maitom na katawohan asin an Pagkasaserdote, an Giyera sa Utah, asin an masaker sa Mountain Meadows.
Dila Ko, Pagmaan
DILA KO, PAGMAAN
Nur Misuari
Nag'adal siya sa Unibersidad kan Pilipinas bilang sarong iskolar asin siya nagin sarong estudyanteng aktibista. Nagin man siyang sarong paralektura sa sinabing unibersidad, sa adal na political science. Kan mga taon 1960, saiyang tinogdas an Mindanao Independence Movement na an katuyohan iyo an pagmukna nin sarong nasusuway asin nagsasadiring estado na islamiko, putol asin dai sakop kan Filipinas, sa Habagatan kan Mindanao.
An Movimientong pinundar niya iyo an nag'ama kan Moro National Liberation Front, na enot naghahagad nin reporma, alagad, kan mga taon 1972-1976, an grupong ini nakibokbokan sa militar kan gobyerno, pero mayong inabtan an saindang pakikilaban. Tuminulas siya sa Saudi Arabia, asin nagbalik sana kan mahale sa pwesto si Ferdinand Marcos kan taon 1986.
Kan 2007, nakarsel siya huli sa kargong terorismo. Kan Desyembre 20, 2007, pigsayumahan kan Korte an saiyang petisyon na makapyansa pero ngane si kairiba niyang pito tinugotan sa pyansang 100,000 pesos. Kan Abril 2, 2008, an dating rebeldeng lider na si Muslimin Sema asin alkalde kan syudad nin Cotabato, sinalidahan siya komo lider kan M.N.L.F. Kan Abril 25, 2008 tinugotan man giraray siyang magpyansa, sa pagkuyog kan pagboot kan grupong seguridad sa Gabinete.
Nag'aatubang nin mga kaso
An Departamento nin Hustisya nagsangat nin kasong rebelyon laban ki Misuari asin ki Ustadz Habier Malik saka 59 pang iba katakod kan madugong pagsakyada kan mga tauhan niya sa Siyudad nin Zamboanga kun saen poon Septyembre 9, 2013 ginatos na tawo an nagkagaradan asin sobra sa sampolong ribong harong an tuyong sinulo kan mga rebelde. An grupo ni Misuari nandarakop nin mga sibilyan asin ginamit ining kalasag ninda sa saindang paglaban sa gobyernong tropa
Sa Misuari asin saiyang kairiba kinasuhan nin kargong rebelyon asin  paglapas sa Akta Republika Nu. 9851, an akta tituladong "The Philippine Act on Crimes Against International Humanitarian Law, Genocide and other Crimes against Humanity".
Cucumis
thumb Cucumis genus kan tanom sa pamilyang Cucurbitaceae kun sain kasali an pepino (Cucumis sativus), muskmelons (Cucumis melo, asin cantaloupe, asin honeydew), ang horned melon (Cucumis metuliferus), pati an West Indian gherkin (Cucumis anguria).
Igwang 30 espesye sa Aprikaa, asin 25 sa India, Southeast Asia, asin Australia.
Bikol Buhi
Bilang sarong suway na tataramon
Susog sa pag-adal nin Jason Lobel, tinàwan kan Ethnologue nin identipikasyon na ISO 639-3 na "ubl" an Buhinon Bikol kan 2009. Igwa ining kasanglíng apod na Buhi Bikol asin Buhinon. Ginagamit ini kan 73,600 na parataram kan 2009 sa banwaan nin Buhi. Klasipikado ini sa Inland Bikol kabilang an mga tataramon na Rinconada Bikol, Libon Bikol, Mt. Iriga Agta, Libon Bikol, West Albay Bikol asin Miraya Bikol.
Sa ginibong pag-adal ni Dominga Portugal kan 2000, nakalikom siya nin 108 tataramon na Buhinon na magkaagid para sa 71 kahulogan kaiba an mga rapsak na tataramon. Kabali man an mga rapsak na tataramon sa pag-adal ni Jason Lobel kan 2005 sa The Angry Register of the Bikol Languages of the Philippines kun sain iklinasipikar kaini bilang diyalekto an Buhi Bikol kan Southern Bikol o haros siring sa Interior Bikol, Inland Dialect asin Inland Bikol na sakop. Kan 2009, idinokumento ninda Nilo Borromeo asin pag-iriba an 207 na tataramon sa Buhinon.