cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Emilio Aguinaldo
Si Emilio Aguinaldo y Famy (22 Marso 1869 - 6 Pebrero 1964) an inot na presidente kan Inot na Republika kan Filipinas na saiyang itinugdas kan Hunyo 12, 1898 kun sain dineklara niya an katalingkasan kan nasyon dawa nganì dai ini binisto kan gobyernong Amerikano.
Kaamayan kan buhay asin karera
Siya an ikapito sa walong aki kan mag-agom na si Crispulo Aguinaldo asin Trinidad Famy. An ama niya, na dugong mestisong Insik, nagin gobernadorcillo (Poon nin Banwaan). An pamilya niya sinasabing gantad sa buhay. Namundag siya sa Cavite El Viejo (ngonyan Kawit, Cavite na.).
Jose Ofrasio
Si Fr. Jose Ofrasio (3 Agosto 1899 - 1980)  sarong Bikolanong pading sekular, edukador, dramatista, peryodista, profesor sa kolehiyo, asin parasurat sa Bikol, Ingles asin Kastila. Siya an nagsurat sa Bikol kan Bagong Tipan kan Flores de Mayo, Via Crucis, 'Visita Domiciliario, asin Santos Ejercicios Sa Tataramon Na Bicol''.
Pamilya
Siya namundag sa Guinobatan, Albay. An saiyang mga magurang iyo sinda Enrique Ofrasio y Orogo asin Josefa Orpiada y Olaguer, pareho tubo sa Guinobatan, Albay. Nagkaigwa siya nin limang tugang: si Lorenzo, Jose, Julian (na nagin alkalde kan Guinobatan), Concepcion asin Efren. An huri nagadan huben pang maray daa.
Emilio Aguinaldo
Kaamayan kan buhay asin karera
Sa edad sanang 17 anyos, nagin siyang cabeza de barangay kan Binakayan, an pinakamauswag na baryo kan Cavite el Viejo. Sa katungdan na ini, sinerbehan niya nin walong taon mga kabaryo niya. Siya man naglaog sa negosyong pagbyahe sa kadagatan asin nakakadangtol pa siya hanggan sa Sulu Archipelago.
Jose Ofrasio
Pamilya
Saiyang primo si Msgr. Julian Ope y Ojeda (Peb. 16, 1867-Des. 10, 1926) ) sa amang parte, na nagin kura paroko kan Guinobatan, Albay asin igdi niya namana an sarong kopya kan Vocabulario de la Lengua Bicol ni Lisboa alagad sabi niya, pakagadan kaining primo niya, ipinanao gabos na dagang rogaring sa Simbahan.
Emilio Aguinaldo
Kaamayan kan buhay asin karera
Huli sa pwersa kan Maura Law na pinasar kan 1883, an mga gobyerno sa mga burubanwaan pinagreorganisar nganì magin ini mas pusog asin mapakarhay an pagadministrar asin an gobernadorcillo inapod nang capitan municipal kan taon 1895. Si Aguinaldo an pinaka-enot na capitan municipal (alkalde) kan Cavite el Viejo.
Jose Ofrasio
Pag'adal asin pagpadi
Nagkua siya kan saiyang elementarya sa Guinobatan Parochial School abot ika-4 na grado. An ika-5 hanggan matapos niya an kurso sa Humanidades, igdi siya sa Seminario Conciliar de Nueva Caceres nagadal.
Emilio Aguinaldo
Pamilya
Dakol kan mga sadiring tawo niya nagin mga prominente asin darakulang katungdan an kinarapotan. Si Cesar Virata, sobrino niya sa tohod, nagin primer ministro (1981-1986) kan Filipinas. Si Ameurfina Melencio-Herrera na saiyang makuapo, nagin Katuwang na Hokom sa Korte Suprema. An makuapo niya sa bitis na si Joseph Emilio Abaya nagtukaw man bilang Representante sa ika-13 asin ika-14ng Kongreso.
Jose Ofrasio
Pag'adal asin pagpadi
Nagin siyang padi asin naordenan kan Abril 5, 1922, alagad bago kaini nagdagdag pa siyang adal sa Unibersidad kan Santo Tomas kun saen duman nagkua siyang kurso sa Canon Law, Piiosopiya, Letras (1921). Kan 1922 nagin siyang chaplain sa St. Agnes Academy abot 1924.
Emilio Aguinaldo
An rebolusyon sa Filipinas
Sa edad na 27, siya nag-ayon asin mismong pinasumpa ni Andres Bonifacio sa Katipunan, sarong hilom na kabunyogan na an katuyohan iyo an pagpatalsik kan mga Kastila sa poder sa pwersa nin hamo asin an pagtogdas nin talingkas na Filipinas. Pagbali niya igdi sa lindong ni Hen. Baldomero Aguinaldo siya sarong tenyente asin sa laog sana nin pirang bulan nagsakat siya sa ranggong heneral. Sa tinipon na kusog nagaabot 30,000 si Aguinaldo temporaryong napalukmo an mga Kastila sa Kaminalaan asin ibang kataraid na probinsya. Huli kaini an pangaran niya luminataw na maray asin an liderato niya iyo na an binibisto sa Kabite mala ta naapod na an grupo niya duman Magdalo.
Islam
right|thumb|250px|Pagpapangadye kan mga Muslim right|thumb|250px|Arabong Kinalingking kan Pangaran ni Allah right|thumb|250px|An [[Kaaba na yaon sa Mecca, Saudi Arabia, pigtitiponan kan gabos na Muslim sa pagpangandye nin pagkaboronyog]] thumb|250x250px|Pagresibe ni Muhammad kan saiyang enot na rebelasyon hali sa anghel na si Gabriel. Gikan sa manuskriptong Jami' al-Tawarikh ni Rashid-al-Din Hamadani, 1307.
Jose Ofrasio
Mga Parokong Nadestinohan Niya
Kan 1934, nadestino siyang kura paroko kan Legazpi. Sunod na taon, 1935, yaon siya sa Sorsogon, Sorsogon kun saen siya duman an kura paroko. Nagpoon siyang magpagayon kan simbahan alagad inabot kan ika-2 Gerang Pangkinaban.
Emilio Aguinaldo
An rebolusyon sa Filipinas
An paglataw ni Aguinaldo nagbunga na nin duwang sentro nin liderato, na an sa ibong man iyo an liderato ni Bonifacio na ngapit an grupo niya naapod man na Magdiwang.
Islam
An Islam sarong relihiyon na tinogdas ni Muhammad. An mga katokdoan kaini nababatay sa pagtubod asin sa mga obligasyon (din) na dapat gibohon nin sarong Moslem kun sya may maimbod na pagkuyog sa mga ibinoboot kan relihiyon na ini.
Jose Ofrasio
Mga Parokong Nadestinohan Niya
Kan taon 1945, nadestino siya komo kura paroko kan Malinao, Albay. Duman an simbahan enterong naraot resulta kan guerra. Nagpagibo na sana siya nin simbahan gibo sa kahoy asin tiklad na nipa.
Emilio Aguinaldo
An rebolusyon sa Filipinas
Ngani mabugkos an duwang grupo, pinagmarhay ni Bonifacio mag-apod nin kumbensyon. Hinasì ini sa Tejeros, Cavite lugar na hayag na balwarte ni Aguinaldo. Duman sa pagtiripon kan duwang grupo, na naapod na Kumbensyon sa Tejeros, naagaw ni Aguinaldo an liderato. Siya an nabotohan kan mayorya na Pamayo kan bagong gobyerno rebolusyonaryo na iyo an nagsalida sa Katipunan. Si Bonifacio napili na sana na Sekretaryo kan Interior. Alagad, ini kinwestyon pa kan sarong suportador ni Aguinaldo, si Daniel Tirona. Sabi ni Tirona kulapos sa adal si Bonifacio kaya bakong maninigo na magkapot kan siring na katongdan.
Huli kaining pan-iinsulto, nag-balinghaw na si Bonifacio asin dineklarar na nulo asin mayong saysay an Kumbensyon. Nahigingan kan grupong Magdalo na si Bonifacio nagbibilog nin suway na gobyerno. Huli ta totoo makakaraot na gayo ini sa rebolusyon, si Bonifacio pinagbista in absensya kan sarong tribunal militar asin nakua na may sala nin pagpasaluib {pagtraydor}. Sinentensyahan siya nin kagadanan.
Palarong Bicol
An Palarong Bicol (Bikol: Pakawat nin Bikol) sarong taon-taon na patiribayan sa manlainlain na isports kan kagtulong (13) dibisyon nin mga pampublikong eskwelahan (Departamento kan Edukasyon) kan Rehiyon Bikol. Kabali sa mga kopohan iyo an pitong (7) syudad: Iriga, Legazpi, Ligao, Masbate, Naga, Sorsogon asin Tabaco sagkod anom (6) na probinsya: Albay, Camarines Norte, Camarines Sur, Catanduanes, Masbate asin Sorsogon.
Jose Ofrasio
Mga Parokong Nadestinohan Niya
Kan taon 1946, isinobol naman siya sa Irosin, Sorsogon. Siya an kura paroko duman asin ta pinatogdok niya ulit an simbahan duman ta kan Mayo kan taon na idto, entero ining narogba huli sa Bagyong Trix.
Naghale siya sa Bulusan kan 1961 asin an edad na niya 63. Sa Putiao, Sorsogon siya nadestino naman pero nagpahingalo siya nin husto huli sa helang. Siya an nagin capellan kan Holy Family Academy na pinapadalagan kan mga Madreng Agustino.
Palarong Bicol
2012
Sa Syudad nin Naga ginibo an Palarong Bicol 2012 kun sain nakakua nin pinakahalangkaw na puntos an Albay (569 puntos) asin iyo an idineklarar na kampeon. Sinundan ini kan Camarines Sur (402.5) asin Camarines Norte (400.5). An Albay man an nagkampeon kan 2011 bilang host.
Jose Ofrasio
Mga Parokong Nadestinohan Niya
Kan taon 1965, ilinaog siya sa V. Luna Ospital ta nagpaoperar.
Palarong Bicol
2012
An minasunod iyo an nakuang puntos kan lambang delegasyon: Naga (303.25), Legazpi (292), Catanduanes (167.5), probinsya nin Masbate (90.75), probinsya nin Sorsogon (91), Iriga (83.25), syudad nin Masbate (79), Tabaco (74.25), Ligao (58) asin Sorsogon (34).
Jose Ofrasio
Mga Parokong Nadestinohan Niya
Taon 1966, natoka siyang komo profesor sa Our Lady of Penafrancia Seminary (Sorsogon, Sorsogon) na ini may haiskul. Duman nagtokdo siya nin Latin, History, Modern Literature, Espanol, asin Ingles. Paglaog kan 1971, pinagparetiro na siya na mayo nang pa'san nin ano pa man na katongdan dawa ngani siya nombradong assistant sa kura paroko.
Mga Tokdang Literaryo Niya
Si Ofrasio, sa hiwas kan saiyang dunong asin rarom kan adal, dakulon an pigsurat sa lawig kan saiyang pagkapadi. An dakul may kuneksyon sa pagsasaDiyos arog kan Binikol niya an Flores de Mayo, an Via Crucis, Pitong Ultimong Tataramon, an Visita domicilario asin an bilog na Bagong Tipan.
Palarong Bicol
2014
Ginibo an Palarong Bicol 2014 kan Pebrero 2-7 sa Catanduanes Athletic Complex, Virac, Catanduanes. Nangawat giraray bilang kampeon an probinsya nin Albay (583 puntos) na sinundan ini kan Camarines Sur (513.5) dangan syudad nin Naga (276). Nagsurunod an Camarines Norte, Syudad nin Legazpi, Catanduanes (host) asin Sorsogon.
Jose Ofrasio
Mga Tokdang Literaryo Niya
Alagad, huli ta may pagmakulog man sa tataramon na Bikol, igwa siyang mga artikulo dapit sa lingwistika na nagtataong linaw kan tataramon na Bikol. Siring man siya nagtokda nin mga drama, mga rawitdawit asin osipon. Huli ta sayon siya sa pagsurat, igwa kaining nakasurat sa Bikol, sa Ingles asin sa Kastila.
Nakakahinayang ta kadakulan kan mga manuskrito niyang sinurat asin kadamotan kan saiyang mga libro natomtom kan magkasulo' sa kumbento niya duman sa Sorsogon bago siya nagadan kan 1980.
Ini an mga tinokda niyang obra:
Sarong politico-religiosong istorya. Ipinasale ini sa Naga sa likod kan Katedral sa pag-anduyog kan Crusaders' Association
Narra (kahoy)
An Narra (Pterocarpus indicus (Amboine, Pashu Padauk, Malay Paduak, New Guinea Rosewood, amboyna) sarong tinanom na nagkakahoy na inaapod man naga, sarong species kan Pterocarpus na tubong natural sa Sur-subangan na Asya, sa amnayan kan Australasia, sa habagatan na parte kan Pacific Ocean Islands sa Cambodia, sa bandang porong habagatan kan Tsina, sa Subangan na Timor, sa Indonesya, sa Malaysia, Papua New Guinea, sa Filipinas, sa Isla nin Ryukyu, sa Isla nin Solomon, sa Tailandya, asin sa Bietnam.
Emilio Aguinaldo
An rebolusyon sa Filipinas
Nabagat siya asin an saiyang mga kabwan sa Indang, Cavite na kun sain sa ralaban na-erido siya nin marara. Kinumpirmar ni Aguinaldo an sentensya saiya kan siya masikop, dinara siya sa kabukidan nin Buntis, Cavite, asin duman, kadamay an saiyang tugang si Procopio, binaradil kan tauhan ni Aguinaldo. Nangyari ini Mayo 10, 1897. An mga pangyayaring ini nagkurit na gayo kan pagkasiriblag kan mga boot asin pwersa kan si mga Katipunero manta na sa panahon na idto nagdudurulag na sa Aguinaldo ta maigot nang nagaatake an mga Kastila.
Narra (kahoy)
Ibang mga apod kaini: narra (Filipinas, Sonokembang (Indonesya), agsana o sena (Indonesya, Malaysia, asin Singapore), tnug (Cambodya).
Emilio Aguinaldo
An rebolusyon sa Filipinas
Huli ta naghihigot na an pangangatake kan Kastila asin pigrurusô na an pwersang Katipunero sa kabukidan, si Aguinaldo napiritan nang akoon an areglo kan mga Kastila. Napapirma siya sa inaapod na Pakto sa Biak-na-Bato (Desyembre 14, 1897)na kun saen sa mga kundisyon mapundo na sinda paglaban, masuko kan saindang mga armas, asin an liderato matulas kan sadiri ninda sa ibang nasyon, an mga Kastila tatawan sinda nin indemnipikasyon na $800,000, asin duduholan nin amnistiya an gabos na nagtumang sa gobyernong Kastila.
An $400,000 (kwartang Mehikano) tinao saiya paenot na bayad. An balanse itatao sa pag-utob kan ibang mga kundisyon. Si Aguinaldo asin pili kan pag-iriba niya, nagpaHongkong kun sain ginamit mansana an pirak na tinao kan mga Kastila sa pagbakal nin dagdag na armamento. thumb|220px|left|Si Emilio Aguinaldo left|thumb|250px|An harong ni Hen. E. Aguinaldo sa Cavite, Filipinas left|thumb|250px|An karwahe ni Aguinaldo nakasaray sa Museo nin Barasoain, Bulacan
Pagsakop kan Amerikano
Kan buminungkaras an Gera Espanyol-Amerikano, nakita niya an posibilidad na pwede nang makamit an katalingkasan kan Filipinas sa pigsaboot niyang makukuang tabang sa Amerika. Kaya kan Mayo 19,1898 patago siyang buminalik sa Pilipinas. Nagtabang an mga rebolusyonaryo sa mga Amerikano na mapatalsik an mga Kastila. Asin inaprobetsahan niya an sitwasyon. Daing duwa-duwa dineklara niya an pagtogdas kan enot na Republika kan Filipinas kan Hunyo 12, 1898. Sa Kumbensyon sa Malolos (Enero 1, 1899) na nagpanday kan inapod na Konstitutusyon sa Malolos siya an napiling Presidente. Dai ini binisto kan Estados Unidos ta iba an kaisipan kan mga Amerikano, mala ta luway-luway nagkanap na sa ibang parte kan nasyon sa pagsakop.
Kan malinaw na nadaog an Espanya kan Estados Unidos, sa sarong Kasunduan na inapod Tratado de Paris, ilinito na kan mga Kastila an pagrorogaring kan Filipinas sa Estados Unidos. Napirmahan ining Kasundoan na ini kan duwang nasyon kan Des. 10, 1898 asin syempre dai kabali igdi sa urulay an mga Pilipino.
Sa sitwasyon na siring mayong mapilian an pwersa ni Aguinaldo kundi makipagsabatan nin kusog laban sa mga bagong mananakop na Amerikano. Kan Peb. 1, 1899 si Hen. Aguinaldo, nagdeklara nin guerra laban sa pwersang Amerikano. Nasikop siya kan Marso 23, 1901 asin nagsumpa siya nin lealtad sa gobyernong Amerikano. right|thumb|250px|Kwartang papel nakaladawan si Emilio Aguinaldo
Si Aguinaldo nagbalik sa pribado nang pamumuhay. Alagad, pag-eleksyon kan 1935 kan itindog an Kumonwelt kan mga Amerikano, siya nagkandidato para presidente. Nadaog siya ni Manuel Quezon.
Paglaog kan mga Hapon sa Filipinas asin pagpoon kan Ika-2ng Gerang Pangkinaban, si Aguinaldo nagparataram sa radyo na hayag kampi siya sa Hapon asin hinuhurot na an mga tawo magtabang na sa gobyerno ni Jose Laurel na iyo kaidto an pinatukaw kan Hapon komo presidente. Sa saiyang pagdiskurso sa radyo pinakiulayan niya pa an mga Amerikano na dai na maglaban ngani "dai na magkawsang ratak sa mga bagongtawo kan Pilipinas."
Pakatapos kan guerra, siya tinoklo' asin kinonkon sa Kulongan sa Bilibid sa kargong pagpasaluib (pagtraydor) asin pagkolaborar sa kaiwal. Pinaluwas siya sa karsel kan magdeklarang amnistiya heneral an bagong gobyerno.
Narra (kahoy)
An naga may ugaleng magtatâ sarong beses sa sarong taon, parati mga bulan nin Enero abot Pebrero siring kan tinanom na banaba, gaway-gaway, asin mambog.
Emilio Aguinaldo
Pagsakop kan Amerikano
Kan si Elpidio Quirino na an presidente kinua siya na magtukaw (1950) sa Konseho de Estado nin ssrong termino. Sa kagurangan niya, maogma niyang nasaksi kan si Presidente Diosdado Macapagal ipig-isog an pagrokyaw kan Aldaw nin Katalingkasan kan Filipinas sa Hunyo 12. Nagadan siya atake sa puso diyan sa Veteran's Memorial Hospital, sa Manila kan taon 1964 sa edad na 95.
Jose Ofrasio
Toltolan
1. Pahayag asin osipon ni Padre Jose Ofrasio (c. 1977) sa kagsurat. 2. Istorya Kan Kabikolan. Jaime T. Malanyaon. AMS Press. Naga City. 1991.p. 467-68.
Emilio Aguinaldo
Mga nota
<references group="lower-alpha" />
Bova Marina
thumb|mapa kan komyun kan Bova Marina An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Reggio Calabria sa rehiyon Calabria kan Italya.
Islam
An sarong sanga nin adalan kan Islam hinahayag an mga dapat tubodon ("Tawhid”) asin an saro an mga dapat otoban o gibohon nya (“Shari’a”). Mayo igdi nin kapadian o mga sacramento arog kan sa Katoliko asin an mga nagtotokdo sainda idtong tinutubod na hararom an adal sa doktrina kan islam.
An batayan kan mga doktrina nin Islam nakukua sa Koran (Qur’an). an mga Muslim nagtutubod na gayo ini binibilog kan mga tataramon nin Diyos o ni Allah na ipinasabong ki Muhammad ni Gabriel, an sugong anghel ni Allah.
Narra (kahoy)
Mga pakinabang
Nagtataong pambihirang hamot, ini matagas na kahoy asin an mga pasagi kaini sirbing gayo sa paggibong harong: ginigibong mwebles, harigi, mga tinurno, kabinet asin ginigibo man na plywood o tablang pansalog. Ini matagal nanggad asin dai tolos nalalapa o laogon kan mga aloy. An tagok kaini iyo an inaapod na salong (resin), mapula an kolor asin ginigibo gamit sa pagprodusir nin barnis. An kahoy niya, na pwede nakolor mamula-pula, rosa o giyaw-giyaw, pino an supat asin napapakinis na gayo. Ini gadot man asin magabat. Sa saiyang poon may natalubo na mga dalig na nalaba parayo mga limang metro. An dalig kaini magayon na gibohon pang'ibabaw kan lamesa o polo sa sundang.
An burak kaini may hamis nakukua saka an gina'ga' kan mga dahon nasirbing ha'nos. Kinakakan man daa an mga burak saka dahon kan narra. An mga dahon pwede man panggosgos sa tumbaga asin sa kubre ngane kumintab. An mga sinapsap sa kahoy kaini binubuntog sa tubig asin an tubig pig'iinom bilang pampakusog sa pag'ihi.
An narra paboritong itanom komo ornamental sa mga gilid kan tinampo asin sa natad, ta ini nalangkaw (sobra pang 30 metros) saka narambong na gayo na nataong limpoy. Pag naburak magayon pagdalanon. Tinatanom kaini pwede an saiyang mga pisog o mga sanga.
Miriam Rodriguez Martinez
Si Miriam Rodriguez Martinez (hinuhunang ipinangaki kan 1967 - 10 Mayo 2017, sa San Fernando, Tamaulipas, Mehiko), sarong aktibista nin deretso humanos kan Mehiko. Siya nagin sarong magurang kan mga "Nawawarang Aki kan mga Magulang" matapos dakopon asin magadan an saiyang aking babae. Si Martinez ginadan nin mga militante na naglusob sa saiyang harong kan Mayo 10, 2017.
Islam
Kan buhay pa si Muhammad, an Koran dai pa nasusurat asin pasa-pasa lang sa ngimot asin an interpretasyon sana ni Muhammad asin kan saiyang mga parasunod an pagtokdo kan mga doktrina. Alagad, kan siya nagadan na, pinaguhit na ini sa surat sa panahon kan califa na si Abu Bkr. Tinutubod kan mga Moslem na an Koran dalisay na pasabong ni Allah nanggad asin mayong pagkakundian o pagka-lisya sa katotohanan.
Miriam Rodriguez Martinez
Buhay
Nawara an saiyang aking babae kan 2012. Kan 2014, nadukayan an hawak kan saiyang aki. Itinugdas niya an organisasyon na Colectivo de Desaparecidos de San Fernando (Ang Kasararoan Para sa Satong Mga Nawawarang Kapag-arakian). An mga hinihinalaan sa paggadan iyo an mga nakadulag sa preso.
Islam
An Koran kumpunido nin 114 na surahs (kapitolo). Si Muhammad an an pinaka-ultimo asin pinakadakula na sugo nin Diyos na propeta
Miriam Rodriguez Martinez
Buhay
Si Miriam Elizabeth Rodriguez Martinez nakaistar sa San Fernando ng Mehiko. Ginadan siya kan Mayo 10, 2017, an aldaw kun suarin isiniselebrar sa Mehiko an Aldaw nin Ina. Siya nalugadan nin labi asin nagadan mantang dinadara sa ospital.
Islam
Maliban pa kan Koran, may ibang pang mga kasuratan an tinotoltolan kan mga Moslem: An “Hadith” (mga kinagawean), an “Suhuf” (mga libro nin mga propeta). “Zabur” (mga salmo ni David), “Injil” (an mga tokdo ni Hesus), asin an “Torat” (ni Moses) pero mas paorog man giraray ninda an mga katokdoan sa Koran.
Miriam Rodriguez Martinez
Buhay
An komunidad kan San Fernando namumugtak sa Tamaulipas, saro sa mga pinakamaribok na rehiyon ng Mehiko. Sosog sa datos kan gobyerno, an populasyon kaini iyo an may pinakadakulang bilang nin mga tawong nawawara sa nasyon.
An aking babae ni Miriam na si Karen Alejandra Salinas Rodriguez nawara kan 2012. Si Miriam padagos na naghanap nin haros duwang taonalawang taon, hanggan taon 2014 kan managboan an bangkay kan saiyang aking babae sa dai namidbidan na lulubngan. Pagkatapos kaini, sinabi niya sa mga awtoridad an dapit sa panggagadan sa saiyang aki. An pira sa kalalakihan na naaresto nagdurulag sa preso matapos an pag-aresto sa sainda. Sinabi ni Miriam Rodriguez sa mga interbyu na nakakua siya nin mga trato nin kagadanan gilan sa mga grupo nin kriminal alagad dai siya pinoprotektahan kan mga lokal na awtoridad. Kasabay kan paghanap kan saiyang aking babae, naghingowa siyang matabangan an iba pang mga magurang na an mga aki nawawara man, asin siya an nagin Colectivo de Desaparecidos (The Vanished collection) kan organisasyon. Nakatabang an organisasyon sa labi sa 600 pamilya.
Islam
May limang Artikulo nin Pagtubod an Islam: 1.) Saro lang an Diyos, na mayong iba kundi si Allah, na iyo an kaglalang kan gabos. 2.) May mga anghel na totoo, na mga sugo ni Allah asin bantay sa tao. Lambang tao tinutubod na may duwang anghel siyang katambay, an saro tagatala kan maray na gibo nya, an saro tagatala kan maraot na gibo.3. Apat an mga librong pasabong ni Allah sa tao: an Torah ni Moses, an Salmo in David, mga Katokdoan ni Hesus, asin an Koran. 4. May mga propeta na pili ni Allah na iyo sinda sa Adan, Noa, Abraham, Moses, Hesus, asin Muhammad na iyo an ultimo asin nangingimbabaw sa gabos.
Miriam Rodriguez Martinez
Buhay
Kan Mayo 10, 2017, sarong grupo nin mga militante an naglusob sa harong nin Miriam asin ginadan siya.
Islam
Sa mga Moslem, limang gigibohon (“mga harigi nin pagtubod”) an dapat otoban ninda sa pagpatalubo asin pagpahiling kan saindang liputok na debosyon: 1. Testimonio nin Pagtubod (“Kalima”) Saro lang an Diyos asin mayong iba kundi si Allah sana na iyo an kaglalang kan gabos. 2. Pagpamibi (“Salat”) Dapat limang beses magpangadye – pagkaaga, pagka-odto, tanga nin hapon, pakasolnop kan saldang, asin bago magturog) 3. Maglimos sa mga tios (“Zakat”) 4. Mag-ayuno (“Sawm”) Sa panahon nin “Ramadan” an Moslem obligado na mag-ayuno aro-aldaw poon pagkulat kan saldang sagkod sa pag solnop. Pagdedebosyon na natao sa lambang Moslem nin displina, makusog na pagtubod ki Allah asin pakisumaro sa mga tingating. 5. Pagsongko sa Mecca (“Hajj”). Gabos na Moslem dapat magsongko sa Mecca maski sarong beses lamang kun may kakayahan sa paragasto asin daing kaulangan sa pisikal na kamugtakan nya. Saro ini sa kaipuhan sa kaligtasan kan kalag asin an mga gurang (o mga padad na daa) pwede man may kasalihid sa pagsongko.
Miriam Rodriguez Martinez
Buhay
Bilang pakikisumaro, an mga nagpoprotesta nagtaong pahayag nin suporta para ki Miriam Elizabeth Rodriguez Martinez kan 10 Mayo 2017, na ipinapangapodan sa Mehiko, gobyerno kan Estados Unidos asin gobyerno pederal na hinahagad an kaligtasan kan mga paratulod kan deretsos humano. An Syudad kan San Fernando nagkaag nin sarong plaka na tinatawan nin pagmidbid si Miriam.
Islam
Saro pang praktis kan Moslem iyo an Jihad  ( “maigot na paghihingoa”). Ini an paghihingoa na magin siya tunay na banal o perfecto sa buhay asin gibohon an mga paagi na libre siya sa pagsunod sa mga dikta kan saiyang pagtubod sa mga katokdoan kan Islam.
Sa Asya, an mga Moslem nag-abot nang 780 milyon. Sa Aprika, sinda nag-abot nang 308 milyon. Sa Europa, an bilang kan Moslem suminakat na sa 32 milyon. Asin sa Amerika, an bilang kan Moslem nag-aabot naman 7 milyon. Alagad sa Australia, an bilang kan Moslem yaon pa sana sa 358,000 na ribo. An total kaini uminabot 1,127,358,00 na bilyon.
Alagad, an ibang otoridad sa relihiyon itinataya na an Islam ikaduwa sa pagkadakul nin paratubod (1.2 bilyon) kumpara sa Kristianismo, na iyo an nangengenot, na may 2 bilyon asin an Hinduismo, may 900 na milyon na parasunod. An estadistikang ini basado sa taon na 2005.
Bova (RC)
An Bova sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Reggio Calabria sa rehiyon Calabria kan Italya.
Prinsipe Alberto II
right|thumb|180px|Si Prinsipe Alberto II
Si Alberto II, Kataastaasing Prinsipe kan Monako (Albert Alexandre Louis Pierre Grimaldi; namundag Marso 14, 1958) iyo an pamayo kan Harong nin Grimaldi asin iyo an namomoon sa Prinsipalia kas Monako. Siya aki kan mag'agom na si Rainier III, Prinsipe kan Monako asin Grace Kelly, sarong aktres na Amerikana. Siya may duwang babaeng tugang, si Caroline, Prinsesa kan Hanover, asin si Prinsisesa Stephanie kan Monako.
Clara Lim-Sylianco
Si Clara Y. Lim-Sylianco (18 Agosto 1925 – 23 Hulyo 2013 ) iyo sarong Filipinong kimiko na piggawadan nin titulong Nasyunal na Siyentista kan Filipinas kaidtong 1994. An mga pag-aadal ni Lim-Sylianco iyo nakapokus sa mutagens, antimutagens, asin mga biyo-organikong mekanismo. Nagpublikar siya nin mga artikulo, libro, asin monograpo sa organikong kimika, biyokimika, henetikong toksikolohiyo, asin molekular na nutrisyon. Bilang sarong paratukdo, si Lim-Sylianco iyo nakasurat na nin mga libro na ginagamit bilang toltolang teksto sa mga kurso nin pankolehiyong kimika sa Filipinas.
Education
Si Lim-Sylianco iyo nakaresibe nin asosasyong degri para sa pre-medisinang programa sa Siliman University kaidtong 1947. Alagad, nagbalyo siya hale sa dalang Medisina tulos para magpursigi nin batsilyer na degri sa Kimika, kun sain siya nakapagtapos bilang magna cum laude kan 1949. Si Lim-Sylianco dagos nagpursigi nin masteral sa Kimika sa Unibersidad kan Pilipinas kan 1949. Nagtrabaho siya bilang sarong research assistant hasta 1951 sagkod nagin paratukdo hasta siya makapagtapos kan 1953. Pagkatapos niyang maresibe an iskolarship sa Fulbright, nagpasiring siya sa Estados Unidos para magpursigi nin doktoral na pag-aadal sa biyokimika asin organikong kimika sa University of Iowa. Saro siyang research assistant sa Departamento nin Pedyatriko kan unibersidad poon 1953 hasta 1955 asin sarong research fellow sa Departmento nin Biyokimika poon 1955 hasta 1957.
Karera asin pag-aadal
Si Lim-Sylianco nagbalik liwat ngarig magtukdo sa mga departamento nin kimika asin biyokimika kan Unibersidad kan Pilipinas kan 1957. Poon 1970 hasta 1973, nagsirbe siya bilang sarong konsultant para sa Nasyunal na Instituto nin Siyensya asin Tekonolohiya. Si Lim-Sylianco iyo sarong prolipikong researcher, na nagtao nin ambag sa nagkapirang lado arug kan mga pankapalibotang mutaheno asin anti-mutaheno, biyokimikal na nutrisyon, biyo-organikong mekanismo, asin mutahenisidad kan mga bulong na tinanom sa Filipinas (oftrilaurin, trilinolein, asbp.). Kan 1989, nagin siyang miyembro kan International Advisory Committee on Anti-mutagens. Dedikado man siya sa edukasyong kimikal asin nagsurat nin mga libro sa organikong kimika asin molekular na biyokimika na ginamit sa bilog na nasyun. Kabali digdi an mga: Principle of Organic Chemistry, 5th ed., 1975; Modern Biochemistry, 1976; Monograph Series on Molecular Biochemistry: Nucleic Acids, Protein, Carbohydrates, Lipids, 1974; Laboratory Manual in Organic Chemistry, 1965; asin Laboratory Manual in Biochemistry, 1961.
Mga gawad asin pagbisto
Kan 1958, nagin siyang Fellow kan Royal Society.
Kan 1977, naresibe niya an Gregario Y. Zara na Gawad.
Poon 1974 hasta 1977, siya an "Endowment Professional Chair in Chemistry" kan Unibersidad kan Pilipinas
Pigbisto siya bilang sarong Nasyunal na Siyentista kan Filipinas kaidtong 1994.
Kim Kyusik
Si Kim Kyusik(28 Pebrero 1881 – 10 Desyembre 1950) sarong Koreanong pulitiko, philosophers, tagapagturo.
Daphne Guinness
Si Daphne Diana Joan Susanna Guinness (pinangaki kan Nobyembre 9,1967) sarong socialite asin tagadesinyo nin moda.
Francisco Peñones, Jr.
Si Higino Francisco "Frank" V. Peñones, Jr. sarong premyadong kagubay na Bikolanong parasurat asin dating representante kan Sur nin Luzon para sa mga Arteng Panliteratura kan Nasyunal na Komisyon para sa Kultura asin kan Arte (NCCA). Kagsurat siyang kaapil kan Ragang Rinaranga (2006), sarong katiripon kan 52 na mga rawitdawit sa Rinconada Bikol na igwang pagpalis sa Ingles, asin sarô sa mga awtor kan Sinaraysay. Kaiba si Paz Verdades Santos, saindang pinakarhay an librong Hagong: Mga Osipon (2013), sarong antolohiya nin mga usipon.
Daphne Guinness
Moda
Enot na nakatrabaho ni Guinness si Isabella Blow. Nakatrabaho niya man si Karl Lagerfeld, NARS, MAC, Akris, Gareth Pugh asin Philip Treacy, bilang model or sa arte.
Katood niya an nagadan na tagadesinyo man nin moda na si Alexander McQueen. Nakaiskedyul na maging modelo sa sarong kawanggawa na pagrampa sa entablado an aldaw na inanunsyar an saiyang pagkagadan, si Guinness nagmundo.
Puno nin pamilya kan suanoy na mga emperador na Intsik
Ini an saróng puno nin pamilya kan mga hade nin Intsik bago an pagtugdas kan titulong emperador ni Shi Huangdi.
Bovalino
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Reggio Calabria sa rehiyon Calabria kan Italya.
Daphne Guinness
Moda
Siya nagdedesinyo nin moda, alahas asin pahamot. Kan 1994, kabali siya sa International Best Dressed List. Kan 2010, pinangaranan siya sa Tatler' bilang kaayon sa listahan nin sampolo na matibay magbado. Kan 2011, naggibo siya nin tatak sa pampagayon na MAC cosmetics.
Francisco Peñones, Jr.
Sarô siya sa mga nairinot na kaapil kan Kabulig Bikol. Saro man siya kan organisasyon pangkultura na Sumaro Bikolnon kun sain siya nagin direktor kaini kan 2010-2011 asin kan grupong nin mga parakurit na Burikbutikan Artists Collective.
Natàwan si Peñones kan 1991 nin CCP Creative Writing Grant for Poetry (Bicol). Ginawadan man siya kan Premio Tomas Arejola para sa Literaturang Bikolnon para sa saiyang usipon na pan-akì na Kan Magutom si Buchok kan 2004. Siya napilì man bilang sarô sa Outstanding Bikolano Artists for 2009 (Literary Arts) asin Sumagang Award (Literary Arts).
Sarô siya sa mga panelista sa Juliana Arejola-Fajardo Workshop sa Pagsurat-Bikol siring man sa Saringsing Writers Workshop, an taonan na hunglonan sa pagsurat kan Parasurat Bikolnon.
Nagluwas an nagkapira sa saiyang mga rawitdawit sa Burak asin An Tambobong nin Literaturang Bikolnon.
Nagtapos si Peñones nin Bachelor of Arts sa Political Science sa Ateneo de Naga kan 1978 asin nagkua an titulong M.A.T.L asin M.F.A kan 2002 dangan 2009. An saiyang pang-akademyang saligsig na P.I.: Poetry and the imagination naipublikar bilang libro sa titulong P.I. and Cancion nin Tawong Lipod kan Ateneo de Naga University Press.
Pelikula
Si Peñones dating aktor sa Senakulo, sarong dulâ sa tinampo tuyong Semana Santa sa Syudad nin Iriga bàgo nagin aktor sa pelikula. Nagluwas siya sa manlainlain na pelikulang independyenteng iprinodusir siring kan pelikulang Angustia (2013) ni Kristian Cordero asin Posporo (2013) ni Bernardo Miguel Aguay, Jr. Ipinaluwas sa Teatro Emily sa Syudad nin Naga an Posporo sa tabang kan Apolonio B. Sto. Tomas Foundation, Inc.
Daphne Guinness
Moda
Kan 2011, nalitratohan si Guinness kan sarong litratista na si Bryan Adams asin nagluwas sa cover nin sarong magasin na Zoo Magazine.
Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi
Si Muḥammad ibn Mūsā al-Khwārizmī (c. 780), naka-Arabiko na al-Khwarizmi asin dating naka-Latin Algorithmi, iyo sarong Persyano  na polymath na may impluwensiyal na gibo sa matematika, astronomiya, asin heograpiya. Mga 820 CE, siya nagin astronomo asin pamayo kan library kan House of Wisdom sa Baghdad.
Puno nin pamilya kan suanoy na mga emperador na Intsik
An limang mga emperador
An maalamat na Limang mga Emperador na pantradiyunal na pigbisto bilan kagtugdas kan estado nin Intsik. An Mga listahan kan Dakilang Historiyador pigsabi na an Shaohao dae na pigpayagan sa trono mantang an pandalian asin bakong toltol na tuntunin ni Emperador Zhi pigdiskuwalipikar siya sa Limang mga Emperador sa gabos na gunuan. An ibang gunuan pinangaranang Yu an Dakila, an kagtugdas kan Dinastiyang Xia, bilan huri kan Lima. Naka italicized an mga sinunudan
Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi
Pinasikat ni Al-Khwarizmi an treatise sa alhebra (The Compendious Book on Calculation by Completion and Balancing, c. 813–833 CE ) pigpresentar an enot na sitematikong solusyon sa mga linyar asin kwadratikong ekwasyon.
Puno nin pamilya kan suanoy na mga emperador na Intsik
Dinastiyang Xia
Ini an punô nin pamilya kan dinastiyang Xia na kun saen namahala kan circa 2100–1600 BK. An historikasidad kan dinastiya minsan nan pighapot, alagad sa sirkumstantiyal na pan'arkiologong ebidensiya minasuporta sa saindang pagkabuhay.
Dinastiyang Shang
Ini an punô nin pamilya para sa Dinastiyang Shang, kun saen namahala sa Sentrong Tsina na natatangâ sa circa 1600 BK asin 1046 BK. Namahala an Shang na daradara an titulong Di(帝）
Dinastiyang Zhou
Ini an punô nin pamilya kan Dinastiyang Zhou, na gikan sa Duke Wu kan Zhou na pigpatalsik an huring paramahalang Shang, na nagtugdas an dinastiya. Namahala poon 1046 BK abot 256 BK, na notable ini bilan pinakahalabang dinastiya kan historiyang, miski na an aktuwal na kontrolado an panpolitika asin militar kan Tsina kan huminaloy lang an dinastiya sa kasagsagan kan Sulnupang Zhou.
東野家族大宗世系翁 Punô nin pamilya nin mga ginikanan kan Duke kan Zhou sa tataramon na Intsik
Nagbabagang panahon kan mga Estado
Kan 771 , sarong pagsasagibo nin pyudal na mga kagurangnan asin an mga tribo nin Sulnupang Rong pigbagsak an Hadeng You asin pinalayas an Zhou sa luwas kan Lambak nin Wei. Sa kasagsagan kan Tigburak asin Tiglagas asin kan mga panahon nin Nagbabagang mga Estado, nagtataguyod an mga pangenot na estado ini mga independiyenteng patakaran asin kalaunan nagpahayag nin ganap na katalingkasan na nag-aangkin sa titulong na pinangengenotan kan mga pinuno kan Zhou.
Nag-aangkin an gabos poon sa Emperador na Dilaw sa paagi kan mga linya nin kadete kan mga harong kan hade sa itaas, bagaman kadalkang pinag-aalinlangan an pagiging makahistoriya kan gayong mga paghahabol.
Qin
An mga hade kan Qin na inangkin na gikan ki Lady Xiu, "an apo" kan "sarong harayo na inapo" kan Emperador Zhuanxu, an apo kan Emperador na Dilaw. Parehas man sa minasunod na henerasyon, pigsabi man si Lady Hua, gikan man sa Shaodian, an maalamat na pigura na kun minsan an ama asin minsan an nagserbing ama kan Dilaw asin mga Emperador nin Kalayo. Dawa na si Nüfang ( lit. "Lady Fang") pigbilang bilan aki ni Elai, pig'ako kan mga pirang iskolar an pigura, iyo an aking babaye ni Elai asin, kaiba kan mga mabilang-bilang na mga importanteng kababayehan sa amay na pedigree, nagpapahiling in na an amay na Qin, saróng matriyarkiya.
Pigsasabi na pigkaloob an apelyidong Ying ( lit. "sagana") ni Shun ki Dafei (an magbubukid na Yi). Kun ini nuarin man na pigkaputan kan anuman kan saiyang mga ginikanan, buminagsak an paggamit kaini kan sa oras ni Feizi, na pigtawanan nin bágong pangaran ni Hadeng Xiao kan Zhou.
Kalawag
Mga kinaugalean na pag'usar kaini
Ribo nang taon sa Asya na an kalawag nagsisirbing parte kan Siddhang medisina. Enot ini nagagamit komo tugma', dnangan inuusar nang bulong huli ta pigtutubod ini pampalasaw sa dugo, bilang antioxidant, pampakupos sa gatok, pampakalma sa arthritis, pampalikay sa colon cancer asin bulong man sa tendinitis asin bursitis. Bilang tugma' gamit ini sa seda, koton, asin wool. Sa sarong ekspiremento man, nahiling na an pagsalak kaini sa pagkakan, igwang sayod na maray na epekto sa genes, orog na idtong may kuneksyon sa helang na depression, hapo, eczema asin kanser.
Sa pagkakan, ini ginagamit ngane magtaong kolor giyaw na nagbuburubulawan. Ginagamit ini sa de latang mga inomon, mga cake o mamon, mga produkto panggatas, mga sorbetes, yogurt, orange juice, biskwit, popcorn, cereal, sarsa, gulaman asin sa mga pulbos na curry. An unod kaini asin mga dahon nagtataong maisog na amyo na mahamot man sa pamarong. An dahon gamit man pamatos sa kakanon.
Maski totoo parati an inalang asin pinulbos nang unod kasini an gamit sa mga resipeng Asyano, an iba man la'bas na unod an inaatsara. Ini rekado man sa mga luto sa Taangang Sujbangan asin sas Habagatan Asya. Mga gisong Irano arog kan khoresh, napoon sa pag'arnibal sa lana kan mga sibulyas asin unod-kalawag bago sinasalak an ibang ingrediente o sangkap. An Morokanong rekadong timpla na ras el hanout may salak na kalawag.
Sa Indya asin Nepal, an kalawag mahiwas na tinatanom asin gamit na maray sa mga gisong gulay asin karne sa pagtaong kolor igdi asin gamit man sa tradisyonal na medisina igdi.
Sa Sud Aprika, an kalawag ginaagmit pagtaong kolor buru-bulawan sa sinapnang puting bagas.
Catalina Silva
Si Catalina Silva (namundag kan 2002) sarong aktibista sa klima kan Tsile. Siya an sarong embahador nin mga hoben sa Naciones Unidas. Siya kampyon sa premyong "Sustainable Champion" sa Tsile.
Kalawag
Mga kinaugalean na pag'usar kaini
Sa Byetnam siring man, an kalawag pangtaong kolor sa mga luto igding bánh xèo, bánh khọt, asin mi quang. An pulbos pati kaini sinasalak man sa sabaw o pagpritos.
An Kambodyang pastang curry na inapod na kroeung na parati gamit sa dakul na giso arog kan Amok, sinasalakan nin bagong kalot na kalawag.
Sa Indonesya, an dahon kalawag pirming yaon salak sa curry kan Sumatra arog kan rendang, sate padang asin iba pa.
Sa Thailand, bagong kalot na unod nin kalawag inuusar sa dakul na mga giso arog kan yellow curry asin sopa.
Sa Medieval na Europa mas nauso an gamit kan pulbos na kalawag ta mas barato kisa sa rekadong saffron.
Mga iba pang pakinabang sa arte nin pagbulong
An kalawag igwang mayor na aktibong ingrediente nanggad na nakakarahay sa mga kamatean: an inaapod na curcumin. Ini may maisog na epektong anti-inflammmatory asin makusog na anti-oxidant. Sa mga pagsukit sa mas hararom na kanoodan, nadiskubre na an curcumin nakakatabang na gayo sa paglikay sa mga helang sa hutok asin sa puso.
An kalawag binubulong man sa arthritis, dyspepsia, kulog nin mga ngalo-ngaloan, kulog-tulak, Crohn's disease, colitis, pagdudugo, pagbugris, bu'dal, pagbutog tulak, pagka'maamli pagkakan, pagdadarag kublit, mga helang sa katoy, mga helang sa butog, halangkaw na cholesterol, asin sa pagkakapoy kan hawak.
Ibinubulong man ini sa kulog-payo, bronchitis, sipon, impeksyon sa baga, amotol, kalentura, problema sa pag'iiyo, paggagatol kublit, pagmalaymay sa operasyon, asin sa mga kanser. Ginagamit man ini sa diabetes, sa halod, tuberkulosis, asin problema sa bato.
An iba piglalahid ini sa kulog kublit, panaw, mga pagtamilis asin paggagatok kan mga ngalo-ngaloan, mga rungas, kagat linta, impeksyon sa mata, impeksyhon sa lugad, helang sa ngaros asin mga lugad-lugad sa kublit.
Frankie Muniz
Si Francisco "Frankie" Muniz IV (Wood-Ridge, Desyembre 5, 1985) dating sarong Amerikanong entertainer.
Bosnya asin Hersegobina
thumb|Wagayway kan Bosnya asin Hersegobina right|thumb An Bosnya asin Hersegobina (sa Ingles: Bosnia and Herzegovina) sarong nacion sa Europa.
Bruzzano Zeffirio
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Reggio Calabria sa rehiyon Calabria kan Italya.
Santol, La Union
An Santol sarong ikaapat na klaseng banwaan na namumugtak sa probinsya nin La Union, Filipinas. Igwa ining sukol na 93.70 kilometro kwadrado na kadagaan asin namumugtak sa inot na distrito. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Tataramon na Bushi
An Kibosy (Shibushi o Kibushi) sarong diyalekto kan Malagasy na ipinagtataram sa pigpamunuang nin ̺Pranses na isla nin Komoryano kan Mayotte. Ipinagtataram an mga diyalekto kan Malagasy na mas kaano-ano sa Bushi sa norte-sulnupan kan Madagaskar sa lugar kan Antsiranana (Diego-Suarez) asin Mahajanga (Majunga),na kun siring man iyo an pinakaharaning puro sa Madagaskar paduman Mayotte. Pigkokonsiderar na saro sa mga tataramon na Malagasy an magkaibahan na Kibosy asin Majunga sa paagi kan Glottolog.
Panheograpiya na pagkawararak
Bisto an Bushi bilang Kibushi sa Mayotte asin ipinagtataram kan 40% na katawo sa isla (1980). Pigtataram ini kaiba kan diyalektong Maore (Shimaore) kan Komoryano, sarong tataramon na Bantu. Sa pan-uusipon, ipinagtataram sa mga tiyak na baryo an Kibushi asin Shimaore alagad may kaugaliang an Shimaore na maging  de facto  na katutubong lingua franca sa pang-aro-aldaw na buhay, nin huli ta sa mas dakulang populasyon na nagtataram nin Shimaore. An Shimaore lang an minakapot sa lokal na programa sa barita sa telebisyon sa paagi kan Réseau Outre-Mer 1re. KInababalihan an mga diyalekto kan Bushi sa Mayotte (bistado bilang  Shibushi  sa Shimaore) kan Kiantalaotse asin Kibushi-Kimaore ( Shibushi-Shimaore  sa Shimaore). Ipinagtataram an Bushi sa kalabaan kan subangang baybayon kan panginot na isla (Grande-Terre) kabali an mga baryo kan Bambo Est, M'Boueni, Passy-Kéli, Mronabeja, Kani-Kéli, Chirongui, Poroani, Ouangani, Chiconi, Sohoa, M'Tsangamouji, Acoua, Mtsangadoua, Handrema.
Miriam Santiago
Si Miriam Palma Defensor Santiago (15 Hunyo 1945 – 29 Septyembre 2016) sarong Filipinong pulitiko asin huwes na nagsirbi sa apat na sanga kan gobyernong Filipinas– sa hudikatura, lehislatura asin ehekutiba. Sa mga pigtapusan niyang mga alma mater kabali an University of the Philippines, University of Michigan, Oxford University, Maryhill School of Theology, University of California, Harvard University, asin Cambridge University. Si Santiago nangaranan saro sa 100 na Poderosong Babae sa Kinaban kan taon 1997 kan magasin na The Australian.
Kan 1988, nagin resipyente siya kan Gawad Ramon Magsaysay para sa serbisyo publiko.
Calanna
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Reggio Calabria sa rehiyon Calabria kan Italya.
Tataramon na Taaw't bato
An Taaw't Bato (Tau't Batu) iyo an saro sa mga pipirang pinaka magkaano-anong mga tataramon na ipinagtataram sa Isla nin Palawan sa Filipinas.
Tangid
An Tangid (Cananga odorata), sarong tinanom na nagkakahoy asin bistong maray sa saiyang giyaw na mga burak na nangangamyong biyô sa hamot kun tigbururakan. Sarong tinanom na tropikal, ini tubong tal sa Indya, ibang parte kan Indochina, Malaysia, Filipinas, Indonesya, Myanmar, Thailand, Cambodia, Laos, Papua New Guinea asin sa Queensland kan Australya. An mayor na npakinabang kaini ta ginigibo ining olor o pahamot. An saiyang asayti na pinugâ sa burak ginagamit man sa aromatherapy. Inaapod man ining cananga tree, fragrant cananga, Macassar-oil plant o perfume tree (sa Ingles), ilang-ilang (ibang parte kan Filipinas), asin kenanga sa Bahasa Indonesia.
Deskripsyon
An tangid marikas magtalubo, wararak an saiyang mga sanga na nagloloyloy asin ining tinanom na ini nataas abot 30 na metro. Ini napagkukuan nin tabla gamit sa konstruksyon asin nin mga awat na pwede gibohon lubid asin an mga burak napupugaan nin asayti nagigibong olor. Ini pig'aataman man sa natad bilang ornamental. Igwa man ining pandak na specie (var. Fruticosa (Craib) Sinclair) na nalangkaw sanang 1.5 metro. Ini nagbuburak bilog na taon pero daing binubunga.
An burak kaini arok na giyaw, an bunga matilabang bilogon na kulang sarong pulgada an laba,  asin kolor itom. Lambang bunga naglalaman nin poon sa duwa abot sa walong pisog.
Pag an burak nagbu'kad na, sa enot bako pang mahamot asin an petalo mga berde pa na may buhok-buhok; an berdeng petalo naralakbang sa laog nin 15 abot 20ng aldaw asin naarok nang giyaw. Sa panahon na ini an mga burak napoon nang mangamyo. An tinanom na ini namumurak bilog na taon pero depende sa klima orog na kun nag'agi nin tig'init na grabe.
Pansalak sa mga kakanon
An asayti pinuga' sa burak napapakinabangan kan industriya nin kakanon. Mala ta ini pantaong namit sa peach asin apricot. Ginagamit man ini sa mga dulse, icing, mga tinapay, sa inomon asin sa babulgam.
Islam Bibi
Si Islam Bibi (1974–2013) sarong dating Afghan police lieutenant sa probinsya kan Helmand.
Tangid
Medisina
An asayti sa burak nagsisirbing antifungal, panhaleng gatol sa kublit, panlinig sa lugad, asin pampaturog, nakaka-ina nin tension, nakakapababa nin presyon nin dugo asin nakakapahaleng kalentura. Sinasabi man na nakakabuhay sa libido. Sinasalak man ining sangkap sa paggibo nin sabon, ha'nos.
Islam Bibi
Saiyang buhay
Si Islam ipinangaki sa probinsya kan Kunduz kan 1974. Siya nagin sarong refugee sa Iran kan mga-1990s. Pagkatapos kaini, si Bibi nagbalik tanganing magin sarong opisyal nin polisya laban sa Taliban. An saiyang pamilya kontra sa saiyang trabaho asin an saiyang tugang na lalaki prinobaran na siya gadanon nin tulong beses. Ikinasal siya asin nagkaigwa nin anom na aki(4 na lalaki asin 2 babae).
Si Islam Bibi binadil asin nagadan aga kan 3 Hulyo 2013. Sa aldaw na siya ginadan, si Bibi nag-apod sa opisina tanganing antabayan mantang pasiringon sa trabaho. Kan siya pinag-impormar na kaipohan niyang humanap nin sadiring paagi, an saiyang bayaw, na saro man na opisyal nin polisya, nag-abot tanganing sundoon gamit an motorsiklo pasiring sa trabaho. Siya binadil 50 metros gikan sa saiyang harong. An saiyang bayaw nalugadan man sa pag-atake.
Castilla
An Castilla sarong ikatolong klaseng banwaan sa provincia kan Sorsogon, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo.
Susog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Napapalibotan an banwaan kan provincia kan Albay sa norte, Ciudad nin Sorsogon sa subangan, Sorsogon Bay sa sur hanggan habagatan, asin Pilar sa sulnopan.
Mga barangay
thumb|250x250px|Wagayway kan Castilla, Sorsogon Nababanga an Castilla sa 34 barangay.
Casiguran
An Casiguran sarong ikaapat na klaseng banwaan sa provincia kan Sorsogon, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo.
Susog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Napapalibotan an banwaan kan Ciudad nin Sorsogon sa norte, Gubat sagkod Barcelona sa subangan, Bulusan sa amihanan, Irosin sa sur, Juban sa sulnopan, asin Sorsogon Bay sa habagatan.
Mga barangay
thumb|262x262px|Wagayway kan Casiguran, Sorsogon Nababanga an Casiguran sa 25 barangay.
New Delhi
An New Delhi (/ˈdɛli/) sarong urban na distrito nin Delhi na nagsisirbing kapitolyo kan India asin pinamamahalaan nin tolong sanga sa Gobyerno kan Indya.
Bacong
An Bacong sarong ikaapat na klaseng banwaan na namumugtak sa probinsya nin Negros Oriental, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Camini
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Reggio Calabria sa rehiyon Calabria kan Italya.
Campo Calabro
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Reggio Calabria sa rehiyon Calabria kan Italya.
Museo Iloilo
right|thumb|280px|An Museo Iloilo
Juan Triviño
Si Juan F. Triviño (Mayo 18, 1917 - ?) iyo an ika-22 na Gobernador kan Camarines Sur. An katungdan niya komo gobernador nagpoon 1952 hanggan 1959. Siya an kagtugdas kan si peryodikong Balalong kan taon 1975 asin kan Academiang Bicol Siya man an saro sa mga nagporoon matindog an Nueva Caceres Colleges (ngonyan, University of Nueva Caceres).
Shahla Aghapour
Si Shahla Aghopaur na bisto man bilang Shahla Aggapaur-Benakohell (namundag sa Tehran) sarong Ilokanong artista, aWtor asin gallery director na nakaistar sa Alemanya. Nagtrabaho sya bilang parasurat, siring man sarong pintor, iskultor, tanghal-artista asin direktor kan Galerie-Bonakohell.
Juan Triviño
Pamilya asin pag'adal
Si Juan Triviño namundag sa San Juan, Batangas, Filipinas. An mga magurang niya na sinda Numeriano Triviño asin Juana Goitis naghubo igdi sa probinsya kan Camarines Sur kan siya aki pang marhay. Kaya siya nagGrade I abot haiskul sa Camarines Sur High School. Nagkua siya nin abogasya sa Unibersidad kan Pilipinas, kun saen nakaklase niya si Ferdinand Marcos, asin nagtapos sa kursong ini, asta nakapasar sa Bar kan taon 1940.