cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
George Carlin
Karera
Kan taon 1959, siya asin si Jack Burns nagkaag sarong pag'iriba sa komedi kan an duwa nagtatrabaho pa sa istasyon radyo KXOL sa Fort Worth, Texas. Pero an saindang pag'iriba nagduwang taon sana ta pareho nagsadiri nang sibot.
Lubungan nin La Loma
Mga Prominenteng Tawo Ilinubong Igdi
=Mga Panluwas na Takod=
George Carlin
Karera
Mga taon 1960, siya nagluluwas sa mga programang telebisyon kun saen an rutina niya magsagin na:
Kan mga oras man na ini, siya parati performer asin tagakapot kan programang The Tonight Show, enot katuwang si Jack Paar bilang host, dangan ki Johnny Carson sunod. Pirmi ngane siya naribay ki Carson sa lawig kan tolong dekada pagpadalagan kan programa. Siya man nagpapel sa Away We Go, sarong 1967 pasaleng komedi pig-ayre sa CBS. An pagluluwas niya asin an mga materyal pinapadangog niya mga kumbensyonal pa, mayong kontrobersya, kumpara sa mga huri niyang mga pasale na palaban nang maray.
Kagadanan
Nagadan siya huli sa helang sa puso sa edad na 71.
Barbados
thumb|Wagayway kan Barbados An Barbados sarong nasyon sa Amerika.
Iskriturang Tagbanwa
An Tagbanwa, bisto man sa Apurahuano, saró ini sa mga suyat na mga sistema nin panurát kan Filipinas na piggagamit kan mga katutubong Tagbanwa bilang saindang etnikong sistema nin panurát asin iskritura. An mga tataramon na Tagbanwa (Aborlan, Calamian asin Sentral), na saró sa mga tataramon na Austronesyo na igwang 25,000 mga parataram sa sentral asin norteng mga rehiyon kan Palawan, nagagadan na ini sa mga hoben na mga henerasyon kan Tagbanwa ta nakakanuod asin naggagamit sinda nin mga tataramon na bakong-tradisyunal, arog kan Cuyonon asin Tagalog, kaya ini nagin dikit na kaaraman sa saindang sadiring kultural na katutubong pamana. Igwang mga proposal an pighaín tanganing buhayon-utro an iskritura sa paagi kan pagtukdo kaini sa mga pampubliko asin sa providing mga eskwelahan na igwa nin mga populasyon na Tagbanwa.
Pinaghalian
Piggagamit an iskriturang Tagbanwa sa Filipinas hanggan kan kagpitóng siglo. Kaano'ano kaini an Baybayin, na pigtutubudan man na hale ini sa iskriturang Kawi kan Haba, Bali asin Sumatra, na nagin, pinaghalian hale sa iskriturang Pallava, saró sa mga iskritura nin Sur na Indyano na hale sa Brahmi.
Yodo-dono
Si Yodo-dono (淀殿) o Yodogimi (淀君) (1567 – Hunyo 4, 1615) sarong prominenteng kahurihan sa peryodo kan Sengoku. Siya sarong sambay asin ikaduwang agom ni Toyotomi Hideyoshi, na kan panahon na idto iyo pinakapodero sa Hapo. Siya man nagin ina kan saiyang aki asin tagamana, si Hideyoshi. Bisto man siya sa pangaran na Lady Chacha (茶々).Kan magadan an aki niyang si Hideyoshi, nagsulot siyang abito sa pagkamadre sa Buddhismo na nagpabisto na sa pangaran na Daikōin (大広院).
Akademya ni Sta. Ines
right|thumb|300px|An Atubangan Kan St. Agnes Academy
An '''Akademya ni Sta. Ines (Ingles: St. Agnes Academy' dating pinangaranang Academia de Sta. Ines''), naitindog kan 1912. Sarô ining eskuwelahan sa Ciudad kan Legazpi na pigpapalakaw nin mga Benedicto. Ang eskuwelahan na ini ay ang pinakagurang asin pinaka-haloy na sa Albay, Bikol. Si Obispo John Bernard MacGinley, nagin obispo kan Nueva Caceres (1910-1924) an kagmukna' kan eskwelahan na ini.
An eskuwelahan na ini ay nagtatao ki kalidad na edukasyon sa mga masunod na level na pang-akademiya; kindergarten, preschool, elementary asin high school. Ining eskuwelahan ay garo tugang kan St. Scholastica's College of Manila ta pareho sindang pigpapalakaw kan mga Benedicto.
Ining eskuwelahan ay co-educational. Kaidtong panahon, ang pigaako sana kan St. Agnes ay mga babahi pero kan 1980s pigbuksan na ninda para sa mga lalaki an enrollment.
Usipon
right|thumb|300px|St. Agnes Academy sa Cuidad kan Legazpi. Sa likod kaini maheheling an ina-araan na Bulkan Mayon
Kan enot na panahon, an St. Agnes ay sarong kumbento kan lokal na paruko na may tuwo maestra bago ini pigliwat sa sarong sadit na eskuwelehan na magtuturo ki katekismo asin pag-gigibo sa arong.
An Enot na Dekada - 1910s
Taong 1912, si Padre Juan Calleja, an lokal na padi kan Albay asin Vicar Forane, ay nailing na dapat ipadakula na an sadit na eskuwelahan kan simbahan. Nagrani ngunyan siya kay John B. McGinley, Obispo nin Archdiocese kan Caceres para mag-agad ki tabang. Nagrani ngunyan an obispo sa Benedictine Missionary Sisters of Tutzing na yaon sa Manila asin inagad an tabang ninda sa pagpapalakaw kan eskuwelahan.
Nagpuon mag-agad ki pam-pondo an obispo sa mga kamidbid at pamilya niya sa Estados Unidos. Nagbenta ngani siya ki mga asset nin Archdiocese kan Caceres, na nakatindog sa Cuidad kan Naga, Camarines Sur. Pagkatapos kaini, pig-isipan pa siya ki maraot kan mga tawo ta gagamiton daa an kwarta para magpatindog ki eskuwelahan sa Albay.
Nin ika-30 nin Mayo kan taong ito, ang madreng-Benedicto na sina M. Ferdinanda asin M. Edilbugis ay nag-abot sa Cuidad kan Legazpi. Pigpalakaw at pinangaranang, Academia de Sta. Ines. Pigpili ninda ang pangaran na ito ta ang patron kan eskuwelahan ay si Santa Ines kan Roma. Asin sa pagtataong respeto sa sarong pinakadakolang paratabang na si Agnes, na tiyaon ni Obispo McGinley.
Idi Amin
Si Idi Amin Dada (mga 1925-16 Agosto 2003) sarong Ugandanong militar na nagin diktador asin presidente kan Uganda, poon 1971 sagkod 1979. Namundag siya sa Koboko, harani sa probinsya kan West Nile na ngonyan iyo na an lugar kan Uganda. Si Amin nag'ayon sa rehimyento kolonyal kan Britanya, an inaapod na King's African Rifles, kan 1946, asin nagin nang Major General dangan Kumander kan enterong Hokbong Uganda. Naagaw niya an poder sa sarong coup de etat kan Enero 1971, ki Milton Obote, si nakatukaw na presidente. An saiyang administrasyon notado sa lakopan na abuso kan katanosan pantao, pang'iipit pulitikal, etnikong pamumuho, panggagadan na luwas sa proseso nin ley, asin an pagpapatalsik basta kan mga Asyanong nakaestar sa Uganda.
Akademya ni Sta. Ines
An Enot na Dekada - 1910s
Sa enot na taon, ang eskuwelahan ay igwang 47 para-adal asin nagbukas ki istaran sa laog. Pigpapalakaw nina Sr. Edilburgis asin Sr. Alexia, na nagtuturo man asin ang taga-hiling sa mga nakaistar. Nagabot sina Sr. Johanna kan taong 1913 asin Sr. Pudentiana kan 1914.
Idi Amin
Dai aram nanggad kun pira an ipinagadan bunga kan saiyang maringis na rehimen pero an mga paramasid asin kagbantay kan humano derecho tinataya na ini nag'kakawat poon 100,000 abot 500,000.
Akademya ni Sta. Ines
An Enot na Dekada - 1910s
An high school ay nagbukas kan Hunyo 1917 sa irarom ni Sr. Xavier, pero pigpundo an klase kan Oktubre asin Disyembre 1918 ta naraot kan sarong bagyo an kumbento. Kan Pebrero 1919, sinara an high school ta sa pagkagadan kan kasaro-saroing maestra, na si Sr. Xavier. Pigpalipat ninda ki ibang eskuwelahan an duwang estudyante sa high school, na parehong nasa ika-tulong taon.
An Ika-Duwang Dekada - 1920s
Nagtabang giraray sina Obispo McGinley, ibang mayaman na tawo asin lalo na si Tiyaong Agnes. Sa ika-duwa kan Enero 1920, an enot na gapo kan bago building ay piglatag sa bagong daga kun saing matindog ang dakolang St. Agnes Academy. Sa ika-22 kan Enero 1921, pigbendisyunan an bagong building at inako ang bagong pangaran na St. Agnes Academy.
Si Sr. Augustina an bagong Directress at maestra kan high school na nagbukas giraray an high school kan Hunyo 1921. Kasabayan, nagtindog man ki Music Department sa pagtuturo ni Bb. Trinidad Lacson, na nagtapos ki Musika sa St. Scholastica's College. Nagbukas man sinda para sa mga estudyanteng gustong magadal ki kursong sekretaryal.
Iskriturang Tagbanwa
Unicode
Pigdagdag an iskriturang Tagbanwa sa estandarteng Unikodo kan Marso, 2002 na may inirelease na 3.2 na bersiyon.
Akademya ni Sta. Ines
An Ika-Duwang Dekada - 1920s
Nagbukas ki libreng eskuwelahan an St. Agnes kan Hunyo 1925, sa pagpapalakaw ni Sr. Johanna. Ini ay may mga kurso sa pag-drawing, pag-pinta, pag-luluto, pagpapgayon kan arong, pag-ayos ki mga burak asin sa pagtatahi.
Nagpuon man an St. Agnes na magturo ki Español, Frances asin Aleman para sa mga gustong mag-adal ki tataramon kan ibang bansa.
An Ika-Tulong Dekada - 1930s
Sa ikat-tulong dekada, an pagtuturo kan katekismo ay naging parte na kan buhay nin Agnesian. Si Sr. Hedwig, ang enot na Pilipinong madre-Benedikto na nangenot sa trabahong katekismo sa probinsya kan Albay, ay naging ilaw sa mga aktibides na ini.
Sa taong 1930, nagbukas giraray an kindergarten 1930 asin nagtindog ki bagong Home Economics bulding kan ika-1 nin Hunyo 1930.
An Ika-Apat na Dekada - 1940s
An SAA ay bukas sana kan maaga nin 1940s, maski igwang World War II. Pero nang warang pondo sa pagbobomba an mga Amerikano sa Legazpi kan mga panahon na ito, ay nagsara ang eskuwelehan kan ika-25 nin Setyembre 1944.
Pagkatapos nin tulong bulan, naitindog giraray ang St. Agnes ale sa pagsakripisyo nin Arsobispo Pedro Santos asin sa pagpapalakaw ni Sr. Hedwig, kaibahan kan ibang madre. Nagtindog man sinda ki kumbento para sa mga madre kan 1946. Pinagibo giraray ang dormitoryo kan mga estudyante kan 1947, pinadakula ang industrial workshop asin itinindog giraray an library asin kapilya kan taong 1948.
1950s hanggang sa ngunyan
An pagpipirmi kan kalidad nin edukasyon sa pinaka-alangkaw na level sa paagi kan mga pagkusog asin pagluya kan SAA. Kan 1950s, ang eskuwelehan ay nasa rurok niya, na pigaapod na "the golden era of champions - in academics, athletics and drama".
Kan taong 1960, benedisyunan an bagong Sta. Maria Building, kun saen nakatindog an kagawaran ng elementarya. Sa taon 1968, nabukas ki Nursery asin Prep divisions sa kakatapos pa sanang Sto. Niño Building.
Kan taong 1975, an multipurpose building ay binuksan. Dinagdagan ini ki dakolang covered court, gymnasium na pwedeng magakumoda ki sang ribing katawo asin an audio-visual center. Pag-agi kan mga dekada, ang estudyante kan eskuwelahan ay nagpaparalangkaw. Puon kan sa tulong high school graduates kan 1923, ang total na estudyante ay 2,245 kan 1975, na iyo man ang ika-65 na anibersaryo kan SAA.
Nin ika-17 kan Enero 1974, an elementary department ay ginawadan ki Level I accreditation kan Philippine Accrediting Association of Schools, Colleges and Universities (PAASCU), ang ika-limang eskuwelahan na may gradeschool sa bansa.
Pero sa enot kan 1980s, nagka-problema an eskuwelahan ta na nauubusan sinda ki pondo asin diit ang nagdidikit an mga estudyante ta sa kumpitensya sa ibang eskuwelahan.
Natawan ki PAASCU Level II status an high school department kan 1983, pagkatapos ki sampulong taon kan pag-ako ki akreditasyon kan 1983. Nagtindog man ki bagong laboratoryo sa Agham an SAA kang taong 1990s.
Kan taong 2006, ang populasyon kan SAA ay nasa may 3,000 at nagdadag-dag kada taon.
Ang Kalidad nin Edukasyon
An mina-sunod ay ang pigtatawong serbisyo edukasyonal kan SAA:
Preparatory School or Prep
An preparatory school ay parte kan elementary department kan SAA. Nagpupuon ini sa ika-anom na edad asin pigkokonsidera na paghahanda para sa pag-Grade 1. Naka-pokus ini sa mga masunod:
Elementarya or Grade School
Minapuon ini sa Grade 1 hanggang matapos an Grade 6. An mga estudyante ay makaka-kuha ki maray na kalidad nin edukasyon asin ihahanda sinda para sa high school. An minasunod ay ang parte na pinagtutudo sa gabos na level:
Academic Facilities
An elementarya asin sekundarya ay may kanya-kanyang gusali para sa masunod:
Religious Activities
Bilang sarong Romano Katolikong eskuwelahan, an St. Agnes Academy ay nagse-selibrar ki mga aldaw kan simbahan asin pigsasabyan ki pag-misa. Pigse-selibrar an enot na Biyernes nin kada bulan sa pa-agi nin misa.
An mga Agnesians ay napa-pangadyi bago magpista an tulong santong patron kan eskuwelahan na sina Santo Benedikto, Santa Skolastika asin si Santa Ines.
Testimonyal
On 1 April 1945 at 1100 hours, the Third Portable Surgical Hospital disembarked from the USS LSM 203 onto the beach at Legaspi Port in support of the 158th Regimental Combat Team assaulting the port…
After a brief reconnaissance of the area…it was decided to establish … installations on the grounds of St Agnes' Academy, on the north side of Route #1 about half way between Legaspi Port and Legaspi…By 1530 hours on D-Day or 1 April our hospital was in operation.
''We received six patients during the afternoon, all of them medical patients since there were no battle casualties until that night or early the next morning. This was the first time in our combat history that we had an opportunity to make use of a building in setting up our hospital.''
''The main building of St. Agnes' Academy had been left with only the charred walls standing after the bombing and strafing attack the day before our landing. Three of the nuns had been burned to a crisp and the charred bodies could be seen in the main hall of the building.''
''However, a two-story residential building of the Academy, just to the west of the main building, was very slightly damaged and could be adapted to our needs. There were two large rooms and a small verandah on the ground floor. We used the verandah as a receiving and shock treatment pavilion, the smaller of the rooms as a surgery and the larger as a ward for the most seriously wounded casualties.''
''The second story of the building consisted of three rooms, one of which we used as a laboratory. The other two were used to store the civilian possessions, furniture and so forth, which had been scattered throughout the house. The remainder of the hospital was set up in tents on the Academy grounds. Three ward tents for the patients were pitched in front of the ruins of the main building. Three squad tents for the enlisted personnel, one squad tent for supply, a large wall fly for the kitchen and two small wall tents for the officers were pitched to the right of the ward tents, in front of the building that we were using as surgery and ward.
''There were two heavy long wood tables in the house and these served very well as operating tables. The 506th Medical Collecting Company (less detachment) was set up on the Academy grounds adjoining us on the east. As soon as the hospital was established everyone turned to digging a foxhole for use that night. The night proved to be an unpleasant one. Before dark the Japs began shelling the troops in Legaspi, only a few hundred yards from where we were, with artillery, rockets and heavy anti-aircraft guns.''
''Most of the men never did get used to the whoop and the suspense of the silence following it ... We remained in this …location from 1 April to 28 April, an unprecedented length of time for us to retain one position in combat…From 1 April to 28 April we operated on one hundred fifteen major battle casualties... On the morning of 28 April we evacuated all remaining patients to the 71st Evacuation Hospital, struck camp and at 1000 hours departed for Camalig, Albay…"
- ''' Hale sa report kan Ika-Tulong Portable Surgical Hospital nin United States Army na mga akitbidades ninda kan ika-1 nin Abril 1945, an aldaw pagkatapos bombahan an St. Agnes Academy.
Belhika
thumb|Wagayway kan Belhika An Belhika (sa Ingles: Belgium) opisyalmente, Kahadean kan Belhika, sarong nacion sa Europa.
2012 Gawad Obrang Literaturang Bikolnon (Hulyo)
An ikaapat na bulan kan Gawad Obrang Literaturang Bikolnon para sa bulan nin Hulyo minasentro sa tig-uran bilang tema. Igwa ini nin limang (5) kategorya kabali an Rawitdawit, Saysay, Kontemporanyong Usipon, Usipon Pan-aki asin an pinakabàgong kategorya para sa Rawidawit Pan-aki.
San Nicola da Crissa
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Vibo Valentia sa rehiyon Calabria kan Italya.
thumb|mapa kan San Nicola da Crissa
Ouroboros
An ouroboros o uroboros iyo an sarong suanoy na simbolo na naglaladawan sa sarong halas o dragon na kinakakan an saiyang sadiring ikog. An mga ouroboros naglaog sa tradisyon kan Solnopan sa paagi kan suanoy na ikonograpiya nin Ehipto asin sa tradisyon nin mahikang Griego. Inadaptar iyan bilang simbolo nin Gnostisismo asin Hermetisismo asin nangorogna sa alkimiya. An terminong iyan kinua sa Suanoy na Griego: ούροβόρος, gikan sa ούρο oura 'ikog' dangan -βορός -boros -nagkakakan. An ouroboros parati tinatawan kahulogan na simbolo para sa daing sagkod na sikliko o siklo nin buhay, kagadanan, asin pagkamundag liwat; An skin-sloughing kan halas minasimbolo sa transmigrasyon nin mga kalag.
An halas na minakagat kan sadiring ikog kaini simbolo nin pagkamainaki sa ibang relihiyon: An ikog simbolong phallic asin an nguso sarong yoniko o garo matris na simbolo.
May nagkapirang halas, arog kan mga rat snake, na midbid na kinakakan an saindang sadiri. Duwang beses na prinobaran nin sarong bihag na halas na tumtomon an saiyang sadiri, na nagadan sa ikaduwang pagprobar. Saro pang layas na rat snake an nakuang hinalon an haros duwa-katulo kan hawak kaini.
Benin
An Benin sarong nacion sa Aprika.
Banglades
thumb|Bandera kan Banglades An Republikang Popular kan Banglades (Ingles: People's Republic of Bangladesh) sarong nasyon sa Sur na Asya. An ngaran kaini nangangahulogan na "An Nasyon nin Bengal". Namumugtak ini sa norte kan Baya kan Bengal asin napapalibotan kan Indya asin Myanmar, sagkod kataid kan Tsina, Nepal asin Butan.
Belisa
thumb|Wagayway kan Belisa An Belisa (sa Ingles: Belize) sarong nacion sa Amerika nin Norte.
Hong Kong Disneyland
An Hong Kong Disneyland (Chinese: 香港迪士尼樂園) (midbid man na HK Disneyland o HKDL) sarong theme park namumugtak sa reclaimed land sa Penny's Bay, Lantau Island. Ini nasa laog kan Hong Kong Disneyland Resort pagsadiri asin pinamamahalaan kan Hong Kong International Theme Parks. Ini an pinakadakulang theme park sa Hong Kong, sunod sa Ocean Park Hong Kong. An Hong Kong Disneyland nagbukas kan Lunes, 12 Setyembre 2005 alas 13:00 HKT. An Disney prinobaran na likayan an mga problema dapit sa kultura sa paagi nin pagdugang nin kulturang Tsino, kinaugalian, asin mga tradisyon sa pagdisenyo nin imprastraktura kan resort, na pinagkokonsedirar an feng shui. Halimbawa, an sarong kurbada na ibinugtak sa agihan harani sa entrada kan Hong Kong Disneyland Resort tanganing an marahay na enerhiyang qi dae magdiretso sa Sur Dagat Tsina.
An parke igwa nin pitong themed areas: Main Street, U.S.A., Fantasyland, Adventureland, Tomorrowland, Grizzly Gulch, Mystic Point, asin Toy Story Land. An mga karakter kan theme park nagtataram nin Cantonese, Ingles asin Mandarin. Nakaimprenta an mga guide maps sa tradisyonal asin pinasimpleng Instik asin Ingles.
Sa ngunyan an Hong Kong Disneyland okupado an 27.5 ektarya  (68 ektarya) asin nagpapadagos nin 6 milyon hasta  7 milyon bisita lambang taon. An kapasidad kan parke malangkaw tanganing makaakomodar nin 10 milyon bisita lambang taon pakalihis nin 15 taon na peryodo nin pagpahiwas. thumb|right|Tata kan Disneyland
Tataramon na Krio Dayak
An Krio Dayak saróng tataramon na Kayan kan mga tawo nin Krio Dayak sa Sulnupang Kalimantan, Indonesya.
Usain Bolt
Si Usain St. Leo Bolt (namundag kan Agosto 21, 1986) sarong Yamaikanong paradalagan. Pinagmimidbid bilang iyong pinakamarikas na tawong nabubuhay, siya an inot na tawo na nakagunò kan pangkinàban na rekord sa 100 metros asin 200 metros. Nakaguno man siya nin rekord sagkod an pag-iba sa 4×100 metros na relay.
Tataramon na Krio Dayak
Halimbawá
Mga halimbawá kan tataramon na Krio Dayak:-
Jeremy Renner
right|thumb|Jeremy Renner Si Jeremy Renner (namundag Enero 7, 1971) sarong Amerikanong aktor sa entablado, sa sine asin sa telebisyon.
Usain Bolt
Kaamayan kan saiyang buhay
Si Bolt namundag kan Agosto 21, 1986 sa Sherwood Content, sarong sadit na banwaan sa Trelawny, Yamaika, asin nagdakula kaiba an mga magurang na sinda Wellesley asin Jennifer Bolt, tugang na lalaki na si Sadiki sagkod tugang na babaing si sister Sherine.
Nag-adal siya sa Waldensia Primary, kun sain duman nagpahiling siya nin potensyal bilang paradalagan. Sa edad na dose, siya an pinakamarikas na paradalagan sa saindang eskwelahan sa distansyang 100 metros.
Carl Friedrich Gauss
Si Johann Carl Friedrich Gauss (Gauß ; ; Abril 30, 1777- Pebrero 23, 1855) sarong matematikong Aleman asin pisiko na nagtaong importanteng kontribusyon sa matematika asin siyensya. Midbid na Princeps mathematicorum asin "the greatest mathematician since antiquity". Si Gauss igwang matibay na impluwensiya sa Matematika asin Siyensya, asin kabali sa pinaka-impluwensiyal na mga matematiko sa kasaysayan. thumb|German 10-[[Deutsche Mark Banknote (1993; dae na pigpadagos) na pigtatampok si Gauss|250x250px]]
Pili
An Pili (Canarium ovatum, Lat.) sarong tanom na nagkakahoy. An bunga kaini ginigibong iba-ibang klaseng dulse, asin an tagok na inaapod salong na naturo kun linulugad an kahoy niya, ginagamit pulot, asin kwenta pang-ilaw sangle sa lana o gas kan mga enot na mga panahon.
Hong Kong Disneyland
Mga Kanta
thumb|right|Disneyland Resort Line
Pili
An pili igwang 600 na species sa pamilyang Burseraceae. Ini tal na tubo sa Filipinas (Merill, 1923) asin dagya' na gayo sa Habagatan Luzon, orog na sa rehiyon Bikol. Igwa man kaini sa ibang parte kan Visayas asin Mindanao alagad an mga paratanom sa mga lugar na ini, susog sa impormasyon kan mga taga Departamento nin Agrikultura sa probinsya nin Camarines Sur, nagkukua nin semilya sainda pa sa pagtubod na mas maray an kalidad kan tinanom na pili sa Bikol.
Mga lugar na natural an tubo niya
An buhay kan kahoy na pili halawig palibhasa pusog na kahoy. Dai nababa sa limang polong taon asin iba ngane naabot lampas sanggatos na taon. Kun gurang na siya, dai matangkoros nin tolo katawo an saiyang poon. Sa totoo lang, igwang lakopan na paghanap an ginibo kan DA-Reg. V sa kahiwasan kan Bicol kun arin an pinakang gurangan nang pili na makusog pang bumunga. An nanggana iyo an sarong kahoy na pili na nabuhay na sa laog nin 4 na henerasyon (mga 200 na taon) na sige pa an pamunga apesar kan kadakul na bagyo nalamasa sa ronang Bicol. An piling ini sinasabing namumurongot pa an pagbunga, nagugusihan pa nin 12 sakong (20,000 - 24,000) litik taon-taon.
An kahoy na ini nalangkaw lampas 30 metro, magayon an tindog, masalong an kahawakan niya asin makunot an pagkakahoy mala ta dai basang mabari kan makukusog na bagyo. An c. ovatum daa inaapod na dioecious na boot sabihon igwang babae (na bunga) kaini, igwang lalake (dai nabunga), siring sa tapayas asin sa rambutan. An pagpapaburak kaini paagi sa babaro-balyo pagsopsop kan mga insekto.
Estadistika kan hiwas nin patanoman pili
Susog sa 1996 na estadistika kan Bureau of Agricultural Statistics nagaom na an mga tanoman nin pili arog kaini an distribusyon- an Bicol iyo an may pinakang mahiwas na tanoman, 968 ektarya (79.47%), an Bisayang Subangan, harayong ika-duwa, 139 ektarya,(11.41%), an Tagalog Habagatan, 72 ektarya (5.9%), an Bisayang Solnopan, 26 ektarya (2.13%) an Caraga asin Mindanaw Habagatan, 13 ektarya (1.07 Kan taon 2003, an total na produksyon sa rona kan Bikol ginagaom na mga 3,832,936 kg. An Albay iyo an mayor na nagproproseso kan pili (1,564,129 kg.), alagad an Sorsogon iyo an may pinakadakol na tinanom na kahoy na pili asin iyo an may pinakang mahiwas sa bilang nin ektarya na tinatanoman kan kahoy na ini.
Kun sa aktwal na ektarya kan daga na tinatanoman igdi sa Bicol, Sorsogon na an may pinakang mahiwas na daga na tinatanoman pili (669 ektarya), sunod an Albay (145 ektarya), sunod an Camarines Sur (100 ektarya), sunod Camarines Norte ( 50 ektarya) asin kaporet an Catanduanes (4 na ektarya).
Sa Isla nin Tablas, igwa nang 65 ektaryang pilihan na integrado an negosyo poon sa pagpatanom kan cultivar abot sa paggibo kan produktong dulseng pili asin sundo sa pagbariwas kaini sa merkadong lokal asin pageksportar sa ibang mga nasyon. Natogdas an pawa' nin pili kan taon 2010.
An bunga
An bunga kaini inaapod na drupe na boot sabihon sa kaluwasan niya igwang laman, an (mesocarp), (ini an laman na lantahon) na napatos sa matagas na lagting (endocarp) asin sa laog kan lagting makukua an inaapod na ilog. An ilog kaini igwang patos na makunotkunot na ubak na kayumanggihon an kolor. Ini dukot na maray sa ilog asin natukal sana kun sa mainit na tubig ibinubuntog. An laman na lantahon medyo magunot, magiyaw-giyaw an kolor asin "naluluto" ini kun hoom sa mainit na tubig. Kun labi an init dai na logod ini nalomoy kundi nahahagoy. An luwas na ubak kan bunga mismo berde kun hilaw alagad nalilang itom an kolor na boot sabihon hinog na nanggad asin an apod kaini litik na. An lagting magkaibong na poro mapanas, may tolong golod sa kalabaan niya.
Pagtatanom kaini
Sabi an pagtatanom kaini ornamental sana an katuyohan orog na sa Malaysia asin igdi man sa Filipinas. Alagad, igdi sana sa Filipinas na an pili pigpapatalubo asin pigproproseso sa komersyal na katuyuhan. An mga darakulang pabrika nin pilihan nasesentro sa rona kan Bikol: sa Sorsogon, Albay asin Camarines Sur. Igwa man diit na pagibohan kaini sa Katagalugan asin sa Bisayang Subangan. Kun kaidto dai ini tuyong pigtatanom, an pili ngonyan pigkukultibar na sa mga probinsya kan Bikol asin nangengenot nanggad an Agrikultura na magpalakop nin mga piling banhi kan pili. Igwa naman nin dakulang pilihan (patanoman asin dulsehan) sa Isla nin Tablas, sakop nin Romblon, igdi sa Filipinas. Nagdadakula na an mga order kaini sa mga merkado sa Hong Kong, Taiwan, Hapon, Guam, Australia, Canada asin sa Estados Unidos. Saro sa magkapirang eksporter na yaon igdi naglulugar igdi sa Bicol iyo an J. Emmanuel Pastries namomogtak sa Haring, Canaman, Camarines Sur,
An pili sarong kahoy tropikal na moot niya an mabagbag na daga, maray an bulos kan tubig (dai natotoongan), mainit na temperatura. Natubang ini sa maray na paguultan nin pag'uran. An pisog kaini dai masaray sa malipot na lugar. Kun ikaag sa lipot na sa 4 °C abot 13 °C, pakalihis nin limang aldaw, nawawara an abilidad niya nin pagtubo. An pisog niya pwedeng hale sa 98% mababa na lang sa 19% nin pagtuhaw pakalihis nin 12 semana sa temperatura ordinaryo sa kwarto; an mga pisog na sinaray nang labi sa 137 aldaw dai na tinutuhawan.
An pagpadakul kaini na madali pinapaagi sa marcotting, budding o grafting, alagad mas halawig an pagbunga kan pili kun natural sana siyang pipatalubo hale sa paggamot sa daga. An problema kan sistemang ini ta dai maaraman kun arin nangggad an maluwas na babae o lalaking pili. An marcoted na pili totoo madali magbunga, sa laog sana nin limang taon o kulang pa. Pwede makakua nin nagpepesadang 100 abot 150 kilogramong lagting sa paggusi sa mga bulan nin Mayo sagkod Oktubre, na nasu'dol ini sa pag'ultan kan bulan na Hunyo abot Agosto. Totoo sinasabi na grabe an pagkakaiba kan kalidad kan ilog asin an kantidad nin produksyon kaini depende sa piling tanom.
Mga tuyong pananom kan pili
Tolo an tuyong pananom (cultivar) kan pili ngonyan igdi sa Filipinas asin an mga ini kadaklan  nagtutubo igdi sa Bicol. Iyo ini an inaapod na "katutubo", "mayon" asin "Oas". Sarong specie na pananom sana sa Hawaii iyo an inaapod na "poamoho".
Pagpalakop tanoman pili
An problema sa produksyon kan dulseng pili napoon sa problema kan kahiwasan kan tatamnan pili. An pagsabat sa nagdadakulang mga order sa luwas kan Pilipinas kan lutong piling produkto yaon sa pagpahiwas kan mga tatamnan. An Departamento nin Agrikulgtura, katuwang an mga pribadong eksporter nin pili, pigbungsod an programang PILIpinas, kun  saen nangongontrata na an mga pribadong para-eksport pili sa mga paraoma kun pirang ektarya an tatanoman pili, an mga pananom bahala an Departamento asin an pribadong eksporter/paragibo kan piling produkto iyo an tuyong parabakal. Igdi nagharaman nin trilateral na kasundoan ngane may garantiya an mga paghingoang siring. Saro sa eksporter, an J. Emmanuel Pastries pusog na nakipagpirmahan sa siring na urulay. An Agrikultura, sa pagpalangkaw kita kan paratanom, nagsusuplay pa mga pananom na kakaw asin siling labuyo na itatanom sa mga pag'oltan kan pili para sa dagdag na ingreso.
Mga luto sa pili
An pinaka-importanteng produkto sa pili iyo an ilog. An ilog maputi kun hinale na an ubak, magkatakopan asin kun kinakakan malomoy na medyo maragamo, asin may mahamot na parong. Kun prinipritos, maragmo' siya, mas manamit sa kasoy, malana-lana. Dakul an gamit kan ilog sa luto. Ginagamit ini sa tsokolate, sa ice cream asin sa mga tapay na luto. An pinakamakusog magbakal kan pili ngonyan iyo an Hongkong asin Taiwan asin man an Hapon. An mga Insik, kaiba ining sangkap sa pagluto ninda kan inaapod na moon cake.
Enot, an pili dawa dai lutoon pwede pagsinga'singaon. Managom ini, maragmo' alagad kun manganaan, pwede kang magbugris.
Mas masiram kun an pili lutoon sa iba-ibang paagi.
Igwa diyan idtong piling turon: an giniling na ilog ramasan nin runot man na kamote asin asukar, dangan kaagan lana kan sesame asin banilya, ramason ini gabos asin lutoon sa tamang oras. Tabason sa gustong porma.
An piling buding, magiling ka kan ilog, isalak an pigronot na kamote, kaagan nin kondensadang gatas, mantikilya, asukar, mga sogok, wisikan banilya, dangan i-orno sagkod na maghitsurang mapu'saw na kayumanggi.
Kun gusto mong mas naiiba, imbes na kamote an isalak, runot na patatas an gamiton. O kun bako man pangkomersyal, pwede ngane anas pili sana ngarig lalong masiram.
Pwede man sanlagon an mga ilog na may asukar sagkod na ini magkaramelo, resulta na makintab na ini, mapulotpulot sa pagkapot. Ini pwede pang pansalak sa mga cake o pansalak sa santan. An sinanlag na ilog pansalak man sa mga tsokolate o sa ice cream.
An berdeng ilog masiram man na gibohon atsara o mismo an laman na boroberde pa (hubal pa an pili dapat) pwedeng gibohon man atsara. Paghubal pa siya bako pa siyang masyadong magunot.
An piglantang pili duwa an preparasyon igdi sa Bikol. Sa Naga saka sa paralibot kaini, ini nasirbing hamis ta pakalanta inaasukaran sana ini pwede nang kakanon komo garo dessert. alagad sa Rinconada, Albay asin Sorsogon, an linanta nasirbing kakanon nanggad ta inaasinan, pinapatisan asin may paminta pa saka sibulyas. An ibang preparasyon kaini winiwisikan tawyo, baggoong asin sili ngane magharang-harang.
Kun sa nutrisyon an pagoolayan, an ilog kan pili mayaman sa calcium, phosphorus, potassium asin man sa taba saka protina. Sinasabi ining malana (12%) asin garo mansana sa abokado an sustansya. May napapaluwas na lana igdi kolor giyaw-giyaw na komponido kan inaapod na glycerides nin oleic(44.4 to 59.6%) saka kan palmitic acids (32.6 to 38.2%).
An ogbos dahon kan pili kinakan man. An ogbos ini-ensalada asin an laman (pulp) linalanta (binubuntog sa mainit na tubig). Pwede man pagtiponon an lana kan pili asin gamiton sa pagpritos o kasangle sa cotton seed oil sa pagproseso nin mga sabon asin iba pang mga makakakan na produkto. An tibulaka kan lagting magayon na pansongo ta malaad na gayo o pwede man tanoman nin orkids o anthuriium.
Kahoy kan pili tinatabla, gamit sa pagtogdok
An kahawakan kan pili nasirbing pasagi' (lumber) asin gamit na maray sa pagtogdok nin harong asin ginigibo man na tabla sa kun ano-anong konstruksyon. An saiyang supat sarama asin pino, makunot siya asin dai basang nasi'lak. Pwedeng gamiton sa paggibo nin mga instrumento musikal arog kan gitara, pwede man ipanlanob o gibohon harigi ta may katagasan siya o pwede man gamiton sa paghaman nin mga kabinet asin mga mwebles. An saiyang dalig (gamot na oldot na nakanap, sirbing pampapusog saiya) ginagamit kan mga panday kwenta polo sa minasbad o sa anoman na armas. An salong (resin o Manila elemi) niya ginagamit na pulot ngane dai magpatpat an bugkos na bandala' (nin abaka) sa mga pana, asin pang-ilaw sa otoot kun banggi kan mga panahon na mayo pa naimbento an gas. An lana na napipiris sa salong nadiskubre na maray pampalinig asin pampahubin sa kurubot na kublit asin importanteng gayong ingrediente sa paggibo nin olor, barnis, turpentine asin iba-ibang produktong pampagayon
Naguilian
An Naguilian sarong primera klaseng banwaan na namumugtak sa probinsya nin La Union, Filipinas. Igwa ining sukol na 104.60 kilometro kwadrado na kadagaan asin namumugtak sa ikaduwang distrito. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Talinom
An Talinom (tataramon na Ingles flameflower, genus sa pamilya kan Talinaceae) sarong gulayon na tinanom. Ini nakaagid sa lumoy kan saiyang mga paklang sa kangkong, haros kamang sa daga, mga 12 pye sana an paglangkaw. An mga dahon kaini asin ugbos na paklang an sinasalak na pamberdura sa sinigang o kusido siring sa pagkaag sa luto kan dahon sili.
An mga dahon kaini nasirbi man na bahog, asin gustong gusto nanggad, kan mga itik, pato, ganso asin manok.
Iba pang pakinabang
Bilang pamberdura, ini mayaman sa mga bitamina arog kan bitamina A asin C asin mga mineral na iron saka calcium. Alagad ta ini halangkaw daa sa oxalic acid, dapat paglikayan na magkakan dakul an may mga rayuma, gout asin may helang sa kidney. Ini makusog na pinapadakul asin inaataman sa West Africa, South Asia, Southeast Asia, asin sa mga mainit na parte kan Norte asin Habagatan kan Amerika. Importante man na gulayon ini sa Nigeria. Sa Brasil, nagtuturubo ini sa pampang kan Salog Amason asin lakopan ining kinukunsumo sa estado nin Para, asin Amazonas.
Bagamanoc
thumb|watawat kan Bagamanoc, Catanduanes An Bagamanoc sarong ikalimang klaseng banwaan sa provincia kan Catanduanes, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo.
Susog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
An banwaan napapalibotan kan Pandan sa amihanan, Kadagatan Pacifico sa norte hanggan subangan, Panganiban sa sur, asin kan Caramoran sa sulnopan.
Mga barangay
thumb|255x255px|Wagayway kan Bagamanoc Nababanga an Bagamanoc sa 18 barangay.
Jason Bateman
right|thumb|Jason Bateman Si Jason Bateman (namundag Enero 14, 1969) sarong Amerikanong aktor sa entablado, sa sine asin sa telebisyon.
Tataramon na Murik Kayan
An Murik saróng tataramon kan Sarawak, Malaysia.
Norman Corwin
Si Norman Lewis Corwin (Mayo 3, 1910 – Oktober 18, 2011) sarong Amerikanong parasurat, screenwriter, prodyuser, parasurat saysay, maestro sa kursong journalism asin pagsusurat. An mga amay asin mga lataw na trabaho niya iyo an pagsurat asin pagpadalagan nin mga drama sa radyo durante kan mga taon 1930 asin 1940.
San Gregorio d'Ippona
thumb|mapa kan komyun kan San Gregorio d'Ippona thumb|Piazza zammaro An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Vibo Valentia sa rehiyon Calabria kan Italya.
Wilhelm Bockslaff
Si Wilhelm Ludwig Nikolai Bockslaff (Vilhelms Ludvigs Nikolajs Bokslafs, Вильгельм Людвиг Николай Бокслаф; 24 Oktobre 1858, Riga – 9 Marso 1945, Poznań) sarong Baltikong Aleman na arkitekto na nagtatrabaho sa Riga. Siya konsiderado bilang saro sa mas importanteng representante nin Eklektisismo, Neo-Gothic asin estilong Art Nouveau sa siyudad. Siya midbid sa mga konstruksyon nin simbahan.
Biograpiya
Si Wilhelm Bockslaff namundag sa Riga sa 12 Oktobre 1858. An saiyang ama iyo idtong mayaman na komersyante asin industrialistang Nicholas Ludwig Bockslaff. Kan 1878 nagpoon na siyang adal sa arkitektura sa Riga Polytechnicum asin naggradwar kan 1885. Pakagradwar, siya nagpirmi sa polytechnikum na magtrabaho bilang assistant. Siya nagtrabaho sa mga opisina nin mga arkitektong sinda Johann Koch asin Heinrich Scheel. Dangan siya nagbukas kan sadiring opisina sa arkitektura. Sa panahon na ini inadalan niya an historya kan St. Peter's church sa Riga asin ibang mga medieval na edipisyo sa siyudad. Kan 1894 inagom niya si Eva Riker.
Kan mga 1930 siya nagdesenyo nin memorial para saiya asin saiyang agom sa Riga Great Cemetery. Alagad, an agom niya mansana an nalubong duman kan 1939. Siya pinirit maghale sa Latvia kairiba an mayoriya kan mga Baltkong Aleman asin nag'estar sa Posen. Siya nagadan kan 9 Marso 1945 sa Posen. An saiyang aking babae ilinubong siya sa natad kan harongan ninda. Pakatapos kan gera siya anonimong inilubong sa sarong lokal na sementeryo.
Sa pag'onra kan ika-150ng anibersaryo niya, sarong monumento an ipinatindog sa parke nin Mālpils Manor.
Tomoyuki Yamashita
Si Tomoyuki Yamashita (山下 奉文, Yamashita Tomoyuki?, Nobyembre 8, 1885 - Pebrero 23, 1946) sarong heneral sa Hokbong Imperial kan Hapon durante kan Ikaduwang Gerang Pankinaban. Siya orog nabantog kan nasakop niya an enterong kolonya kan Britanya na iyo an Malaya asin Singapur. Mala ta huli kaini, nabansagan siyang "Tigre kan Malaya."
Carrie Fisher
Si Carrie Frances Fisher (Beverly Hills, Oktobre 21, 1956) dating sarong Amerikanong entertainer.
Albanya
An Albanya, (opisyal na pangaran sa tataramon na Albanes, Republika e Shqipërisë pagtaram [ɾɛˈpublika ɛ ʃcipəˈɾiːs] o Shqipëria sana) sarong nasyon sa sur-subangan nin Europa. Katakod kan Albanya an Gresya sa sur-subangan, Montenegro sa norte, Serbya sa norte-subangan asin an Norteng Masedonya sa subangan. Igwa ining baybayon sa Dagat Adriatiko sa sulnopan, asin sa Dagat Ionia sa sur-sulnopan. Halè sa Patasán nin Otranto, menos na 100km sana an rayo Albanya sa Italya.
Sarong demokrasyang parlamentarya an Albanya na pigkakambyo an saiyang ekonomiya sa sarong sistemang merkado-kapitalista. Kandidatong potensyal ining banwá na magin miembro kan Union Europea sagkod OTAN.
Epikong Ibalong
thumb|too|Monumento kan Epikong Ibalong na ipinapahiling an tulong heroeng si Baltog, Handyong asin Bantong, sa Syudad nin Legazpi An Epikong Ibalong sarong epikong rawitdawit kan mga Bikolano gikan sa Kabikolan kan Filipinas. Ini dai pa determinado kun siisay talaga an nagsurat sa tekstong Kastila.
Kasaysayan
Igwang teksto na nakasurat sa lengwaheng Kastila na maguguno sa sinurat ni Padre Jose Castaño sa saiyang artikulong "Breve noticia acerca del origen, religion, creencias y supersticiones de los antiguos Indios del bicol" na napalakip sa Archivo del bibliofilo filipino, vol. I, na an nagtipon man iyo si Wenceslao Retana asin ipinublikar kan Impr. de la viuda de M. Minuesa de los Rios duman sa Madrid,España, taon 1895.
Albanya
Tataramon
An opisyal na tataramon kan nasyon iyo an Albanyanang tataramon na tinataram kan mayoriya kan populasyon. An estandarteng pataram asin pasurat na porma kaini pinagpahira asin pinagsalak kan duwang panginot na diyalektong Gheg asin Tosk Albanian, alagad haros basado ini sa Tosk.
Epikong Ibalong
Kasaysayan
Kaya an iba naghuna an kagsurat kaini iyo si Padre Castaño, pero ini an nasambit ni Merito B. Espinas sa bagay na ini,(Ibalong, p. 48) "...na si Fray Bernardino Melendreras y de la Trinidad asin bako si Fray Jose Castaño, na iyo an pigtutubod kan dakul, an orihinal na nagpompon kan epikong ini sa Bikol asin dangan saiyang ipinalis sa Kastila mapapatunayan ni Valentin Marin y Morales sa saiyang Ensayo de una sentisis de los trabajos realizados por los corporaciones religiosos españoles de Filipinas, Tomo 2, Estableciemnto Tipogreafico del Colegio Santo tomas, Manila: 1901, p. 596, na kun saen nabanggit niya na si Fray Bernardino Melendreras, nagsurat sa Kastila nin sarong orog-orog (poesia) dapit sa antigong kinaugalean kan mga Indio sa Albay, na tituladong Ibal, sarong 400-na-pahinang manuskrito na kun saen nagsapi' si Castaño kan rawitdawit na Ibalong na nakalakip sa artikulong ginibo niya asin ikinaag ni Wenceslao Retana sa Archivo kan 1895:
"La poesia que trae el Jose Castaño en su obrita publicada por Retana en 1985 esta tomada de Ibal del P. Melendreras." --- na boot sabihon kinua man lang daa ni Castaño, sabi ni Valentin Marin, an rawitdawit-epikong ini sa Ibal ni P. Melendreras.
An problema man daa ta sagkod ngonyan dai pang nahahanap na kopya kan obra ini ni Melendrears, kaya an argumento ni Jose Calleja Reyes, na sagkod dai pa mapaluwas an sinabing Ibal tutubodon niyang si Jose Castaño pa an masabing autor kan Kastilang teksto.
Iyo ini an rason na pigdara ni Reyes sa saiyang librong pinalagda', an Bikol Maharlika ta sabi niya ngani sagkod na mayo an corpus delicti, komo sarong abogado siya, dai dapat pagtubodon. Si Reyes binikol man an Ibalong asin mababasa ini sa libro niyang Bikol Maharlika (p. 64-82) asin tinampadan niya man kan tinagalog na bersyon ni Arturo Camua Sampana.
Si Jaime T. Malanyaon ilinakip man niya an bersyon na bikol ni Leoncio F. Elopre sa saiyang librong Istorya Kan Kabikolan (p. 514-523).
Baras
thumb|BARAS, RIZAL POLITICAL MAP An Baras sarong ikalimang klaseng banwaan sa provincia kan Catanduanes, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo.
Josh Duhamel
right|thumb|Josh Duhamel Si Josh Duhamel (namundag Nobyembre 14, 1972) sarong Amerikanong aktor sa entablado, sa sine asin sa telebisyon.
Baras
Susog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. Igwa ining sukol na kilometro kwadrado. thumb|262x262px|Simbahan katoliko kan Baras, Catanduanes An banwaan napapalibotan kan Gigmoto sa norte, Kadagatan Pacifico sa subangan hanggan sur, Bato sa sur-sulnopan, asin kan San Miguel sa sulnopan.
Sant'Onofrio (banwaan)
An Sant'Onofrio sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Vibo Valentia sa rehiyon Calabria kan Italya.
Asiawise Study Center
An Asiawise Study Center, Inc. (Bikol Sentral: Sentro nin Pag-aadal kan Asiawise), midbid man sa apud na ASCI o Asiawise, iyo sarong nanginginot na tagatao nin pang-akademiko asin propesyonal na mga serbisyo sa Rehiyon Bikol. Itinogdas asin nairehistro ini sa Securities and Exchange Commission kan Pebrero 21, 2007.
Baras
Mga barangay
Nababanga an Baras sa 29 barangay.
Asiawise Study Center
An sentro nin pag-aadal pormal na nagpoon kan regular na operasyon kaini kan Marso 10, 2007 sa enot kaining opisina na mahihiling sa 36-H Kalye Barlin, Bgy. Sta. Cruz, Syudad nin Naga.
Epikong Ibalong
Kasaysayan
An iba nagdududa ngani na totoong epiko ini kan Bikol ta may mga elemento ini hale asin nakakaagid sa mga epiko kan Griyego arog kan persona ni Hercules na agid-agidan sa gawe ni Handiong saka ni Baltog, duwang importanteng heroe sa Ibalong. Garo soboot daa gibo-gibo lang ni Melendreras. An iba man nagsasabi autenticong osipon nin gugurang ta may mga elementong tinubo arog kan mga bukid na Kolasi, Hamtik, Isarog asin kan mga lugar na nasususog pa ngonyan arog kan Ponong (sa Magarao?), Panikwason (sa may pamitisan kan Isarog), Inarihan na salog o kan Kotmo' (sa may Pasacao). Asin an mga termino sa mga kagamitan na minukna arog kan "gatang", "surod", "landok" asbp mga termino lumaon na sa bikol.
Ano ta dai lamang nasambitan an bulkan Mayon sa epikong ini? An bukid na "Masaraga" na "aki pa." naenot pang marhay sa pagtuhaw asin huri na nagtalubo an Mayong? Kun hihilingon sa Vocabulario ni Lisboa, an "masaga" boot sabihon "malaad", "mabanaag" o sa Kastila, "...que relumbre mucho." Bako daw na an bulkan Masaraga naglalaad pang gayo kun naputok kumpara sa mga gurang nang bukid arog kan Isarog o Asog?
Sabi ni Stephen Sergio, sarong parasurat, an "Mayong" hale sa Buhi-non na taramon na "ma'yong" na boot sabihon "boklod, bukid" asin inaapod ninda an tinutuboan pa sana nin suso nin nagdadaraga na "moro-ma'yong". Ma-oyon ini sa analisis na an epiko antigo nang maray asin enot pang maray na naglakop sa panahon na an Ma'yong nagtatalubo pa sana.  Totoo, kahurihan kan kag-anom (16) na Siglo, inaapod na kan mga Bikolnon an bulkan na iyan na "Ma'yong" susog sa natala' ni Lisboa.
Naggikan an mga taga-Buhi sa Albay mansana asin nangaranan sindang Buhi-non ta sinda su mga "nakabuhi" (nakadurulag) kan tuminuga an Ma'yong.
Pinalis kan bikolanong poetang si Luis G. Dato an epiko sa Ingles na inapod niyang, "HANDIONG: EPIC OF BICOLANDIA." Nakabase ini sa manuskrito ni Fray Jose Castaño.
Nota: An sinurat ni Fray Jose Castaño napalaman asin nakukua sa Archivo del bibliofilo filipino, vol. I, na an nagtipon man iyo si Wenceslao Emilio Retana y Gamboa asin ipinublikar kan '''Impr. de la viuda de M. Minuesa de los Rios''' duman sa Madrid,España, taon 1895.
An laman kan epiko
An epikong ini naipalis na man sa mga ibang tataramon, lalo patin sa Bikol.
Asiawise Study Center
Uusipon
Apwera sa academic tutorial asin review programs, an sentro nin pag-aadal nag-oopresir man nin tutorials asin workshops sa gitara, violin, paggurit, pagbasa, pampublikong pagtaram, English Proficiency Program, campus journalism, Math Mastery Program, MS Office Applications, Adobe Photoshop; Thesis/Research Consultancy; asin paglakbay sa Albay and Camarines Sur sa Rehiyon Bikol.
Poon 2007, pirming partner kan University of the Philippines (UP) Harong an Asiawise sa taunan na Academic Festival, na iguang mga kompetisyon sa debate, public speaking, photojournalism, essay writing, poster making, radio broadcasting, asin quiz bee. An UP Harong asin ASIAWISE tandem man sa pagsagibo nin relief operations pag may kalamidad asin mga seminar para sa mga estudyante sa high school. Nakipartner man an sentro nin pag-aadal sa Naga City Youth Officials sa mga aktibidad ninda para sa karahayan kan mga hobenes asin kaakian.
Dakol an mga nahaman kan Asiawise sa enot na dekada kaini. Kan Febrero 2017, nag-sponsor an sentro nin pag-aadal kan ika-17 Regional Congress kan Association of Bicol Business Students (ABBS). Pig-organisar man kan Asiawise asin UP Harong an ika-9 na UP Primer para sa mga estudyante sa senior high school kan Hulyo 2017. Bilang kasimbagan sa pangapudan kan mga boot mag-adal nin abogasya, pigpunan kan Asiawise an pagkondusir kan Philippine Law School Admission Test (PhiLSAT) Review kan Marso asin Abril 2017. Marahayon ining pagpoon huli ta 100% kan mga estudyante kaini an nakapasar sa test asin ngonian tarapos na sa pagklase sa mga nangengenot na law schools sa nasyon. Nagpoon na man magbenta an sentro nin pag-aadal nin mga PhiLSAT asin CSE Reviewer kan 2017. Kan nagsurunod na mga taon, nagbenta na man an Asiawise nin reviewers para sa college admission tests, high school entrance tests, asin NMAT. An mga reviewer pigsurat asin pig-edit kan exam topnotchers, university professors, asin licensed professionals na iguang personal na eksperyensiya sa pagkua kan manlaenlaen na exam. Nakakaabot an reviewers sa hararayong parte kan Pilipinas, poon Norteng Luzon sagkod Sur na Mindanao, sa paagi nin pagbenta online (Facebook asin Shopee).
Kan Febrero 21, 2018, piglunsar an opisyal na websityo kan kompanya, www.asiawiseu.com, para orog pang makaserbe sa mga customer asin iba pang stakeholders, hain man sinda sa Pilipinas asin sa kinaban.
Kan 2019, nagpira sa memorando nin pagkakauyon (memorandum of agreement) an Asiawise asin Camarines Sur National High School (CSNHS), saro sa mga pinakadakulang mga eskwelahan pangsekondarya sa Sur na Luzon, para matabangan an mga estudyante kan eskwelahan sa saindang mga pangangaipong pang-akademiko. Apwera sa pagbale sa Brigada Eskwela, an sentro nin pag-aadal nagsagibo man nin tutorial para sa mga nasasakitan na mga estudyante siring man review para sa mga college admission test. Nagtao man an Asiawise nin mga para gamit sa pag-aadal sa mga estudyante kan CSNHS.