cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Maria Verónica Reina
Karera
Kan mga bulan bago siya magadan, siya nagtabang tanganing maitulod an pagigin epektibo kan Stakeholder Group of Persons with Disabilities sa irarom kan International Disability Alliance. Sa sarong urulay nin konsultasyon sa United Nations sa Buenos Aires, saiyang hinurot na ipautob an papel kan komunidad nin mga may kakundian sa pagpautob kan Kombensyon sa Deretsos kan mga Tawong igwa nin Kakundian.
Si Maria Verónica Reina nagadan sa saiyang banwaan sa Rosario, kan 27 Oktobre 2017. Siya 54 anyos.
Francisco Celebrado
An napangagom niya iyo si Angustia Perfecto, aki ni Casimiro Perfecto.
Pancho Guedes
Si Amâncio d'Alpoim Miranda "Pancho" Guedes (Lisbon, Portugal, 13 May 1925 – Graaff-Reinet, South Africa, 7 November 2015) sarong Portuges na arkitekto, eskultor, pintor asin edukador.
Siya sinasabing saro sa pinakaenot na post-modernist na arkitekto sa Aprika asin representasyon kan Eklektikong Modernista.
Kaamayi nin buhay
Si Guedes namundag sa Lisbon, Portugal kan 1925. Siya kadugo an Portuges na aristokratang si Luis de Alpoim.
Partido Federal
An Partido Federal iyo an pinakaenot na partido pulitikal na pinagbilog kan mga Filipino sa paglaog asin pagsakop kan Filipinas kan mga Amerikano. Ini itinindog kan Desyembre 23, 1900 sa pamomoon ni Trinidad Pardo de Tavera katuwang niya an iba pang mga prominenteng Filipino arog ka Benito Legarda, Cayetano Arellano, Florentino Torres, asin Tomas del Rosario. An partido namukna sa kaisipan asin pagtubod na mas marhay na lang mag'suporta asin magkooperar an mga Filipino sa mga plano asin progama kan Estados Unidos sa saiyang pagkokolonya kan Filipinas, bagay na ikina'ongis kan ibang Filipino orog na idtong hayag na kontra asin naglaban na pwersahan sa mga Amerikanong mananakop.
Pancho Guedes
Kaamayi nin buhay
Si Guedes haros an buhay niya yaon namugtak sa Portuges na Mozambique poon edad na 7 taon asin ta diyan na siya guminurang.
Gustong magin sarong artista, siya nag'enrol sa University of Witwatersrand sa Johannesburg kan 1945. Alagad siya nakapag'isip na an arkitektura an saiyang kinakaugmahan ta nakua niya diyan an mga interes niya sa arte.
Karera sa Arkitektura
Si Guedes nagpoon nang magsibot sa pagtugdok kun ano-anong mga proyekto kan mga 1950, 1960 kan an aktibidad sa konstruksyon nagkusog na marhay sa Mozambique.
Sa East Africa siya nagprodyusir nin mga desenyo sa ginatos na mga edipisyo, kadaklan kaini yaon sa siyudad nin Lourenço Marques (Maputo) alagad igwa man sa Angola, sa South Africa, asin sa Portugal. An saiyang mga mukna pinagsaralak an eskultural asin figurativo sa praktikal na karabuhaton saka sa tradisyonal na identidad lokal.
Si Guedes kaiba sa grupong inapod na “Team 10”, nin mga arkitekto na nagtiripon kan Hulyo 1953 sa Ika-9 Kongreso nin CIAM asin inadoptar an bagong paagi sa sinasabing urbanismo sa pag'anduyog sa maepektong teoritikong framework na nakaimpluwensyang gayo sa paggantad kan Europeong arkitektural na kaisipan durante kan pataposon na an ika-20ng siglo.
An pinakabantog masasabi na desenyo nin edipisyo na minukna ni Pancho Guedes iyo an inaapod na Smiling Lion Building na pinu'nan tinugkok kan 1956 sa Mozambique. Si Guedes apod niya kaining estilo STILOGUEDES na boot sabihon mansana 'GuedesStyle'. An mural sa bandang Sulnopan nakadukot pa asin siring man an "nakangirit na leon" sa Norteng sugod kaini.
Karera artistiko
Maliban sa saiyang darakulang mga proyekto arkitektural, siya saro man na eskultor asin pintor.
An mga eksibisyon niya kan saiyang arte biswal nangyari sa Berardo Collection Museum sa Lisbon, asin sa iba pang lugar.
Problema sa politika
Pakatapos kan kariribokan kan inapod na Carnation Revolution sa Lisbon, naghale siya sa bagong independyenteng Mozambique kan 1974. An Mozambique opisyalmente tinugdas kan 1975 bilang sarong Republika Popular nin Mozambique.
An saiyang biglaan na paglayas sa Mozambique kan 1974 na kasarabay iba pa man na mga Portuges na tinugot sana magdara sinda nin 20 kilogramong pagsasadiri 24/20 deklarasyon haros mapugrot an saiyang pamilya. Huli sa saiyang reputasyon, nakaresibi siya nin imbitasyon na tukawan niya an bakanteng pwesto sa Arkitektura sa University of the Witwatersrand sa Johannesburg.
Kagadanan
Si Pancho Guedes nagadan kan 7 Nobyembre 2015 sa edad na 90.
Tataramon na Itbayat
An tataramon na Itbayat, Itbayaten, na bisto man sa Ibatan, saróng tataramon na Austronesyo, na saróng parte kan grupo nin Bataniko, na pigtataram sa mga isla nin Batanes.
Mga katanog
Ipinagkukumparar an mga patanog sa tanga kan halaba asin halipot na patanog, halimbawa arog kan mahihiling sa mga kataga na tokod ('suporta') asin tookod ('sarong klasi nin nami o yam').
Libro ni Mormon
An Libro ni Mormon sarong katiriponan kan banal na mga kasuratan na komparable sa Bibliya. Saro ining rekord manungod sa pakikipagrelasyon nin Diyos sa mga suanoy na mga tawo na nabubuhay sa mga kadagaan nin Amerika, asin arog man kan Bibliya, nagpapahayag nin kapanoan kan daeng kasagkoran na ebanghelyo.
Ang libro sinurat kan dakul na mga suanoy na propeta na may pag-antabay kan espiritu nin propesiya asin kapahayagan. An saindang mga tataramon na isinurat sa mga laminang bulawan, sinambit asin pinahalipot nin sarong mangestoryang propeta na an pangaran Mormon. An rekord nagpapatotoo kan estorya nin duwang Bantog na banwaan na an saro kaini gikan mismo sa Jerusalem sa taon 600 B.C., asin ini nabanga asin nagin duwang nasyon, na inaapod na Nephita asin an saro Lamanita. An saro man na naenot na nag-abot sa kadagaan nin Amerika kan mga panahon na binaranga-banga nin Diyos an lingguwahe kan tawo sa Tore nin Babel.(Gen. 11:7) Ini man nabistong mga Jaredita. Pagkalipas nin rinibo-ribong taon,an gabos na banwaan na nasambit nagkagaradan asin nagkawarara asin mismong nagkatarada iyo na sana an mga Lamanita, asin sinda an mga pangenot na ninuno kan mga Amerikanong Indiyan.
Pagkatapos na makumpleto ni Mormon an pagsurat, saiyang ipinamana an kasaysayan sa saiyang ake na si Moroni na iyo na an nagsurat nin mga kadagdagang estoryang aram niya asin pinagtago an mga lamina sa burobukid na pinag-apod na Cumorah. Kan Septiyembre 21, 1823, an parehong persona ni Moroni na yaon na sa estado nin kamurawayan, asin saro nang tawo na nabuhay-liwat, nagpahiling sa propetang si Joseph Smith, Jr. asin nagtao nin instruksiyon mapanungod sa suanoy na libro asin ang nakatalaan na pagsurat kaini sa lingguwaheng Ingles.
Sa nakatalaang panahon an mga lamina ipinagkatiwalang itinao ki Joseph Smith, na iyo mismo an nagsalin kaini sa paagi nin regalo asin kapangyarihan nin Diyos. An libro ngonyan naipublisa na sa kadakul na mga lingguwahe bilang sarong bag-o asin kadagdagang patotoo na si Jesucristo iyo an Ake nin Nabubuhay na Diyos asin an gabos na magtutubod asin magdulok sa saiya, asin magsusunod sa gabos niyang kasugoan asin ordinansa nin ebanghelyo maliligtas.
Mapanungod sa rekord na ini, si Joseph Smith nagsabi: “Ako nagsabi sa mga katugangan na ang Libro ni Mormon iyo an pinakatamang libro na nalalaen sa gabos na mga libro nin mundo, asin iyo ini an pinakapundasyon kan satuyang relihiyon, asin an sarong tawo magigin harani sa Diyos sa paagi nin pagsunod sa mga kaisipan kaini, na mas labi pa sa paagi nin arin man na libro.”
Bilang kadagdagan ki Joseph Smith, an Kagurangnan nagpahayag pa sa onseng tawo tanganing para sa saindang mga sadire mahiling man an mga laminang bulawan asin magin mga espesyal na mga testigo sa katotooohan asin kabanalan kan Libro ni Mormon. An mga isinurat nindang testimonya kabilang sa librong ini bilang “An Patotoo nin Tolong Saks” asin “Ang Patotoo nin Walong Saksi.”
Iniimbitaran niyamo an gabos na tawo sa gabos na mga lugar na basahon an Libro ni Mormon, paghorop-horopan sa laog kan saindang mga puso an mga mensaheng kalamanan kaini, asin hapoton an Diyos, an Daeng Kasagkoran na Ama, sa pangaran ni Cristo kun an librong ini nanggad totoo. An mga tawong nag-utob sa paaging ini asin naghapot na may pagtubod, makakamtan niya an testimonya nin katotoohan asin kabanalan sa paagi nin kapangyarihan kan Banal na Espiritu. (Basahon an Moroni 10: 3-5).
An mga tawong nagkamit nin banal na patotoong ini gikan sa Banal na Espiritu makakaaram man sa paagi nin parehong kapangyarihan na si Jesucristo iyo an paraligtas nin kinaban, na si Joseph Smith iyo an saiyang parapahayag asin propeta sa mga huring aldaw, na An Simbahan ni Jesukristo nin mga Banal sa Huring-aldaw iyo an kahadean nin Kagurangnan na tinugdas liwat sa ibabaw nin kinaban, bilang sarong dusay na preparasyon para sa ikaduwang pag-abot kan Mesiyas.
Careri
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Reggio Calabria sa rehiyon Calabria kan Italya.
Casignana
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Reggio Calabria sa rehiyon Calabria kan Italya.
Bantayog nin Pinaglabanan
An Bantayog nin Pinaglabanan sarong monumento sa Albay, Filipinas. Namumugtak an bantayog sa Abenida nin Rizal sa Syudad nin Legazpi.
Walong gatos (800) na mga Pilipino na pinanginotan ni Heneral Jose Ignacio Paua an naglaban sa mga mananakop na Amerikano sa Albay na nagpoon kan Enero 23, 1900. An pinakamadugong kabtang kan laban nangyari sa Tulay San Rafael kun sain mano-mano an nagin labanan. Matapos an halawig na laban, 172 na Pilipino an nagkagaradan sa aksyon bilang pagdepensa sa saindang inang banwaan. Bilang pagromdom ipinatindog an monumento kan Laban kan Legazpi.
Siring kan mga pampublikong espasyo, an bantayog saro sa mga lugar na pinaggigibohan nin mga programang sibiko siring kan mga komemorasyon asin demonstrasyon sa Albay.
Pankinàban na Palayogan nin Kalibo
An Pankinàban na Palayogan nin Kalibo (Ingles: Kalibo International Airport, Aklanon: Paeoparang Panglilibutan ining Kalibo, Hiligaynon: Panglilibutan nga Hulugpaan sang Kalibo, Filipino: Paliparang Pandagig ng Kalibo; IATA: KLO, ICAO: RPVK) sarong internasyunal na aeropuerto na nagseserbi sa pangkagabsan na lugar nin Kalibo, an kabisera kan probinsya nin Aklan sa Filipinas, asin saro sa duwang aeropuerto na naglilingkod sa Boracay, na an saro iyo an Godofredo P. Ramos Airport (na inaapod man na Caticlan Airport) sa munisipyo nin Malay.
Ini an pinakaamay na nagdadakulang aeropuerto sa Filipinas sa mga termino kan pampasaherong trapik na igwang sobra sa 50% na pagtalubo kan 2010, asin ika-2ng pinakamarikas sa mga tukawan na pigdulot para sa Hunyo 2014 kisa sa katumbas na bulan kan nakaaging taon (20%). Pigklasipikar an aeropuerto bilang internasyonal na aeropuerto kan Civil Aviation Authority of the Philippines, sarong grupo kan Departamento nin Transportation na responsable sa mga operasyon kan gabos na aeropuerto sa Filipinas apuera sa mayor na internasyonal na mga aeropuerto.
Hade
thumb|[[Louis XIV kan Pransya, an "Sun King" (Roi-Soleil), na namayo kan kasagsagan kan French absolutism (pininta ni Hyacinthe Rigaud, 1701).]]
An hade iyo an sarong lalaking poderosong namamayo sa sarong teritoryo. An katumbas na rango kaini iyo an Emperador, Sultan, asin Emir.
Paghiro
too|thumb|300x300px|Naliliwat an posisyon sa akto nin paghiro
Sa pisika, an paghiro o mosyon (Ingles: motion) iyo an pangyayari kun sain an sarong bagay naliliwat an saiyang posisyon sa pagdalagan kan oras. An mosyon iyo matematikang naderiba bilang displasamento, distansya, belosidad, akselerasyon, rikas, asin oras. An paghiro kan sarong lawas iyo naoobserbahan sa pagtakod nin sarong reperensya sa sarong para-obserba asin nasusukol sa pagbabago sa posisyon kan nasambit na lawas relatibo sa reperensya kaiba an pagbabago sa oras. An sanga kan pisika na nagpapaliwanag sa paghiro kan mga bagay nin mayong reperansya sa saiyang kawsa iyo an kinematika; an sanga na nag-aadal sa mga pwersa asin an saindang epekto sa paghiro iyo an dinamika.
Kun an bagay dae nagbabago relatibo sa sarong reperensya, an bagay iyo nagpapahingalo, mayo nin paghiro, dae nakakahiro, nakapirmi, o para magkaigwa nin konstant o dae-naliliwat kan oras na posisyon sa saiyang kapalibotan. Huli ta mayo nin absolutong reperensya, an absolutong paghiro dae madedetermina. Kaya, an gabos sa uniberso pwedeng makonsidera na yaon sa paghiro.
An pangenot na kantidad na minasukol sa paghiro kan lawas iyo an momentum. An momentum kan sarong bagay naglalangkaw kaiba an masa asin an belosidad niya. An kabilugang momentum kan gabos na bagay sa isoladong sistema (dae naaapektaran kan mga panluwas na puwersa) dae naliliwat sa oras, bilang pagpapaliwanag kan ley kan konserbasyon nin momentum. An paghiro kan sarong bagay, asin naman an momentum kaini, dae maliliwat hasta may puwersa na mag-akto sa nasambit na lawas.
Minalabac
An Minalabac sarong ikaapat na klaseng banwaan sa provincia kan Camarines Sur, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo.
Susog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Duwa an sinasabing ginikanan kan ngaran kan banwaan: mina agua hale sa mga tataramon na "mina" asin "agua" (tubig), sagkod minalubog hale sa tataramon na "lubog" o paglubog kan lugar.
Mga barangay
Nababanga an Minalabac 25 barangay.
Amber Benson
Amber Benson (n. Enero 8, 1977 nin Alabama), sarong pangenot na babai na aktres, o singer kan Estados Unidos
Aikido
thumb|Kanji Aikido Aikido (合気道、合氣道) asin nagpoon kan saiyang arte marsyal mga moderno sa Hapon.
San Miguel Corporation
thumb|275x275px|An Head Office Complex kan SMC sa Mandaluyong A Korporasyon nin San Miguel o San Miguel Corporation, midbid man sa halipot na kaapudang SMC, iyo sarong Filipinong multi-nasyunal asin konglomeratong kompanya. Ini an pinakadakulang korporasyon sa bilog na Filipinas kun benta an pag-uulayan, na igwa nin lagpas 24,000 na mga empleyado sa lagpas 100 na mayor na pasilidad sa bilog na Asya-Pasipikong rehiyon.
Magallanes
An Magallanes sarong ikaapat na klaseng banwaan sa provincia kan Sorsogon, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo.
San Miguel Corporation
An flagship na produkto kaini, an Serbesa nin San Miguel o San Miguel Beer, iyo saro sa mga pinaka-nabebentang serbesa sa kinaban. An operasyong pang-manupaktura kan San Miguel iyo napalakop gikan sa ginikanang merkado kaini pasiring sa Hong Kong, Tsina, Indonesia, Vietnam, Thailand, Malaysia asin Australia, sagkod an mga produkto kaini iyo nailuwas na sa 60 na merkado sa bilog na kinaban.
Magallanes
Susog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
San Miguel Corporation
Poon 2008, an SMC iyo naglakop hali sa mga pangenot kaining negosyo pasiring sa petrolyo (Petron Corporation), pagguno nin enerhiya asin imprastraktura. Halipot man na nakapotan kan korporasyon an Philippine Airlines poon Abril 2012 hasta Septembre 2014.
Magallanes
Napapalibotan an banwaan kan Sorsogon Bay sa norte, Juban sa subangan, Bulan sa sur, Bulusan sa sur, asin Ticao Pass sa sulnupan hanggan sur-sulnopan.
Mga barangay
thumb|258x258px|Mapa kan banwaan nin Magallanes, Sorsogon Nababanga an Magallanes sa 34 barangay.
Lamao
thumb|Tulay kan Lamao thumb|Lamao Alangan Limay Bataan National Road Expressway An Lamao sarong primera klaseng barangay kan banwaan nin Limay, Bataan, Filipinas.
Mga baryo
Nababanga an Lamao sa 14 mga baryo:
Bangun Pemudi-Pemuda
An "Bangun Pemudi Pemuda" iyo an patriotikong kantaon kan Indonesya na minukna ni Alfred Simanjuntak, asin sa kaaldawan niya nasa alingawngaw pa langgad an kantaon, sa lambang pagbangkete kan Katalingkasan kada Agosto 17 dangan Youth Pledge kada Oktubre 28. TVRI, asin pinatugtog man kan Bekasi TV nilang sarong pantakop na kanta sa katapusan kan brodkast.
Uusipon
Pigkua an himmo kan  Bangun Pemudi Pemuda  gikan sa martsa kan eskwelahan kan Sekolah Rakyat Sempurna Indonesia (lit. an eskwelahan kan Indonesya para sa Sakdal kan mga Tawo),pigkomposer man ni Simanjuntak an tono kaining kantaon. Nagtalo si Simanjuntak na kaipuhan kan mga tawo sa Indonesya na makamati kan sarong maraot na espiritu nin pagiging makabanwa, imbes na anom lang na klase sa SRSI. An titulo kan kantaon na (Pemudi-Pemuda, lit. Kahubinang babae-Kahubinang lalaki), naghali sa katotoohan na dakol na mga tataramon sa Europa an naggagamit nin naayos na pagkakasunud-sunod kan "ladies and gentlemen", kaiba an Dutch, asin an inspiradong idtong si Simanjuntak na maglaag kan Pemudi sa atubangan kan Pemuda (parating an tanging termino na piggamit sa Indonesya para sa 'kaakian o kahubenan'.) Ipiglaag si Simanjuntak sa sarong listahan nin hit kan pulisya nin Hapon bilang sarong direktang resulta kan kanta na ini, alagad dai ini nangyari, asin nadiskobre niya an katotoohan pagkatapos kan katalingkasan.
Hadja Saran Daraba Kaba
Si Hadja Saran Daraba Kaba (namondag 1945, Guinea) an kagmukna kan Mano River Union for Peace Network (REFMAP).
An saiyang ama sarong suldados sa irarom kan Ahmed Sékou Touré. Nag-adal sya nin pharmacology sa Leipzig asin sa Halle. Kan 1970, nagbwelta sya sa Guinea asin nagtukdo sa Hadja Mafory Bangoura College bago sya naikaag sa pwesto bilang Deputy National Director of Exports at the Ministry of Foreign Trade. Kan taon 1996, nagi syang Minister of Social Affairs and Promotion of Women and Children.
Kan taon man na 2010, sya sana an solamenteng babaying nagdalagan para-presidente sa Guinea, sa kagabsi kan 24 na kandidato magpoon 2010 hasta 2017. Sekretarya heneral man sya kan REFMAP.
Cinquefrondi
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Reggio Calabria sa rehiyon Calabria kan Italya.
The Wiggles
An The Wiggles sarong grupong musikal na an musikang tinotogtog para sa mga aki. Nabilog an grupo kan 1991 sa HiT Entertainment, Mackinnon & Saunders, asin Australian Broadcasting Corporation. An mga kaapil igdi sa ngonyan iyo sinda Anthony Field, Lachlan Gillespie, Simon Pryce, asin Emma Watkins. An enot asin pinaka-orihinal na mga myembro igdi iyo sinda Field, Phillip Wilcher, Murray Cook, Greg Page, asin Jeff Fatt. Si Wilcher naglitik sa grupo pakahaman kan enot na album kaini. Si Page man nagretiro kan 2006 huli sa kahelangan asin nasanglean ni Sam Moran, alagad nagbalik kan 2012, na nagsalida man giraray ki Moran. Kan magtapos an taon 2012, si Page, Cook, asin Fatt nagretiro asin sinda nasanglean na Gillespie, Pryce, asin Watkins. Alagad, si Cook asin si Fatt kabakas sa negosyo kan grupo asin an tolo dagos na nag-aambag sa aspeto nin paghaman nin mga plano asin sa produksyon.
Mga studio'ng album
Lambang album natatala' an taon kun kasuarin ibinungsod. Ginunoan: HiT Entertainment
Tataramon na Bantayanon
An Tataramon na Bantayanon saróng panrehiyunal na tataramon kan isla nin Bantayan sa Filipinas. Parte ini kan pamilya nin tataramon na Bisayá asin kaano-ano kaini an Hiligaynon.
Nanfadima Magassouba
Si Nanfadima Magassouba sarong Guinean women's rights activist asin politiko. Nagin pamayo siya kan National Coalition of Guinea for the Rights and Citizenship of Women (CONAG-DCF), asin poon pa kan 2013 nagin miembro sya kan Guinea's National Assembly.
Buhay
Si Magassoubawas pinangaki sa Koundara Prefecture. Dawa pa ngani na nagtrabaho sya sa mga trade unions asin community groups sa laog nin tulong dekada,mas nabantog sya kan nagin presidente sya kan CONAG-DCF. Sa irarom kan saiyang liderato, an CONAG nakakuta nin nasyunal na estado nilang nanginginot na women's right organization asin pigmidbid man bilang advisory group sa United Nations.
Kan 2013 na eleksyon, naelihir sya bilang miembro kan National Assembly for the Rally of the Guinean People (RPG). Nagi man syang Minister of National Solidarity,
and Promotion of Women and Children in Guinea. Saiya man ipigtao an kredito sa pag-asigurar kan kapangganahan ni Alpha Condé sa Koundara kan 2015 na eleksyon para sa presjdente kan Guinea. Si Magassoubawa padagos na nagin tagapagkampanya kan RPG sa Koundara. Kan Hunyo 2016, pinaglaag sya sa pwesto tangani na salidahan si Mamady Diawara bilang tagapamayo kan delegations commision kan RPG Rainbow Alliance.
Kan Mayo 2017, si Magassouba nagpartisipar sa 4th Forum for African Political Leaders sa Yale University.
Si Magassoubawas nagserbe bilang presidente kan mga pag-iriba kan mga babaying parliamentarians, bago ribayan kan Hulyo 2016 ni Fatoumata Binta Diallo kan Union of Democratic Forces kan Guinea. Bilang babaying parliamentarian, pigboses nya an saindang pagkontra sa oposisyon sa legalisasyon kan polygamy sa Guinea. Kan Disyembre 29, 2018, kairiba an 26 na babaying miembros kan parliamentarya, si Magassouba nagsayuma na magboto para sa rebisyon kan Civil Code sa pagsasalegal kan polygamy, na pig-ban poon pa kan 1968:
Our mothers, aunts and grandmothers fought hard for this ban. There is no question of going back on these achievements. We want to move forward.
Cris Hugo
Si Cris Hugo sarong Bikolanong estudyanteng lider asin myembro kan Liga kan mga Estudyanteng Filipino (LFS) asin praternidad na Alpha Phi Omega (APO) sa Unibersidad nin Bikol. Sa edad na beynte anyos, siya binadil nin sarong grupo na pinagtutubodan na nanggagadan nin mga aktibista asin maka-wala kan Marso 19, 2006 sa Syudad nin Legazpi, Albay. Sosog sa Bagong Alyansang Makabayan (BAYAN), sarong progresibong grupo sa Filipinas, kabali si Hugo sa tulompulo may tulong (33) indibiwal na nagadan kan Pwersas Armadas kan Filipinas (AFP) kan inot na kwarto kan taon na idto.
Nagklase si Hugo nin Journalism sa Kolehiyo kan Artes asin Letras sa Unibersidad nin Bicol (BUCAL). Duwang taon siyang naglaog nin seminaryo kan siya yaon sa sekondarya sa Seminaryo nin Peñafrancia sa Syudad nin Sorsogon.
Gawad Cris Hugo
Ipinangaran saiya an sarong gawad sa Liyab Regional Journalism and Arts Festival o LIYAB (nangangahulugan na ludab sa tataramon na Bikol) na sarong taon-taon na festival nin panrehiyon na dyornalismo. Pinapadrinohan ini kan Pillars Publication nin Ateneo de Naga na Unibersidad asin College Editors Guild of the Philippines (CEGP). Katuyohan kan Gawad Cris Hugo na tawan onra an mga matitibay na dyornalista sa kolehiyo.
Nakua kan Catanduanes State Colleges (CSC) an pinakainot na gawad para sa saindang opisyal na publikasyon na CSC Statesman kan 2010.
Sauvälja
An Sauvälja sarong baryo sa Tamsalu Parish, Lääne-Viru County, sa norte-subangan kan Estonya.
Tanhaga
An tanhaga' inaapod man na tiral (hale sa Espanyol: telar; tanaga, habulan) iyo an kasangkapan na ginagamit sa paghabol nin mga awat nin abaka, jusi, cotton, asin iba pang awat hale sa mga tinanom o mga awat man na sintetiko. An habolan na ini parati gibo sana sa kahoy. Igwa na totoong mga modernong tanhaga ngonyan na an nagpapa'andar iyo an motor na de elektrisidad.
Aksyon nin paghabol
An paghabol nangyayari sa pagsulok pabalagbag kan pugawa (Ingles, weft) sa lindog (Ingles, warp), an mga nakahotay na torsidong tindido sa habolan.
Mayor na mga piyesa kan habolan
An mga piyesa kan simpleng tanhaga iyo an tampong o angkob, sorod, sikwan o lansadera (inaapod man na baroto), poronan, siton, kugon, tongtongan, ligid'ligid. An mga gamit na torsido o awat iyo an hina'nay na panlindog, asin an torsidong pampugawa. An huri ikinakarga sa sikwan. An bilog na porma kan tiral hinaman sa pormang rektangulo kun saen diyan nakakarabit an mga iba-ibang piyesa asin mga parte, maliban sa siton ta rapot na kasangkapan ini sa tilar.
An pampugawa naghahale sa sino'got na abaka- kumbaga an hinahabol abaka (an maputing maputi klasipikadong kinabite) na parati pinapabakal sa pormang tinagak ngane dai maggoromon. An pampugawa iyo idtong pigsusulok paborobalagbag kan sikwan sa lindog kun naghahabol.
left|thumb|200px|Sarong babae sa [[Turkey naghahabol sa patindog na tanhaga]] 200px|right|thumb|Amay kan ika-19ng siglong habolan nin Hapon kun saen magkapirang kugon napapahiro paagi kan bitis
Pasabot manongod kan mga parte kan tanhaga'
An tampong o angkob iyo an kinakaagan asin nagpupugol kan sorod. Iyo ini an pigkakabig sa pagdusok kan pugawa.
An sorod iyo an nagtataong sukol kan pagkarintok o pagkahaghag kan lindog.
An sikwan (o, siko'an) na hitsurang baroto iyo an kinakaagan kan torsidong pampugawa.
Aratilis
right|thumb|An hitsura kan dahon right|thumb|An bunga kan aratilis An Aratilis (Muntingia calabura L.) sarong tinanom na nagkakahoy. An bunga kaini birilog, mapula-pula, asin pakadakula 1-1.5 sentimetro; mahamis man, matagok asin sa laog mansana pano nin sorosaradit na pisog na madarag (0.5 sm). An burak kaini saradit, puti saka medyo mahangot an parong. Bakong darakul an sanga asin pagkakahoy niya, ini nalangkaw 7-12 metros.
Tanhaga
Pasabot manongod kan mga parte kan tanhaga'
An poronan iyo an sinasabodan kan haman nang hinabol
Aratilis
Ini tal na tubo sa bandang habagatan kan Mehiko, sa Caribbean, Sentral amerika, asin parteng solnopan sa Habagatan Amerika pasiring habagatan  kan Peru asin Bolivia. An arapodan kaining kumon sa Ingles: Jamaican cherry, Panama berry, Singapore cherry, Bajelly tree, Strawberry tree; (Espanyol) bolaina, yamanaza, cacaniqua, capulín blanco, nigua, niguito, memizo o memiso; (Indones) kersen, talok; (Byetnames) Trứng cá (thực vật); asin sa Filipinas inaapod ining alatris, aratilis, manzanitas, sarisa.
Tanhaga
Pasabot manongod kan mga parte kan tanhaga'
An siton iyo an rweda na pigpoporonan kan torsido sa paggibo nin pampugawa.
Aratilis
Sinasabing an aratilis tood sa mga pakdot na daga, maasido o ma'alkaline man asin panahon na paltik. An mga pisog kaini napapalakop kan mga gamgam, paniki, asin kan iba pang mga layog-layog. Ini naglakop asin natood naman magtalubo sa mga tropikal na lugar arog kan Sur-subangan na Asya. Bilang mabubuhayon na tinanom, maray ining magkondisyon kan daga na magin bagbag sa ibang pananom pero may peligro man na madaog logod an pagtubo kan ibang tinanom.
Tanhaga
Pasabot manongod kan mga parte kan tanhaga'
An kugon iyo an nagbabaton kan lindog, pag'orooltan ngane makasulok an sikwan
Aratilis
Mga pakinabang sa pagbulong asin pagkakan
An prutas pwedeng gibohon santan o an tagok gibohon inomon. An dahon ginagaga na pwedeng magsirbeng tsa. An ubak kan kahoy nagigibong lubid, an pasagi kaini pwedeng pagpandayon, asin mga sanga pwedeng pansungo. Sa sarong hararom na adal, nadukayan na an aratilis hinahale an pagkasensitibo sa kulog, nagpapakulpa nin gatok, asin nagpapawara nin kalentura. An mga extract igdi naaraman na garo mansana antibiotic na kayang maglaban sa bacteria. Ini nadiskubre man na may kakayahan maglaban sa pagtalubo kan magkapirang klase nin kanser.
Tanhaga
Pasabot manongod kan mga parte kan tanhaga'
An tongtongan iyo an nagkokontrol kan pagtaas pagbaba kan kugon na parati duwa.
Tagoloan, Lanao del Sur
An Tagoloan II sarong ikalimang klaseng banwaan sa provincia kan Lanao del Sur, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Tanhaga
Pasabot manongod kan mga parte kan tanhaga'
An ligid'ligid iyo idtong nakabalagbag na (parati kawayan) na naglilitong'litong sa aksyon na pagbaba pagtaas kan duwang kugon.(hilnga, Pig. 2)
Tagoloan, Lanao del Sur
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Mga barangay
Nababanga an Tagoloan II sa 19 barangay.
Tanhaga
Pasabot manongod kan mga parte kan tanhaga'
An hina'nay iyo an paghutay kan mga torsidong panlindog.(hilnga: {Pig. 1)
Jamby Madrigal
right|thumb|280px|Si Sen. Jamby Madrigal
Tanhaga
Hablondawani
Sa Bikol, an katagang "hablondawani" ginuno sa duwang tataramon habol, asin dawani. Susog ki Lisboa ini may istoryang soanoy. Si mga gugurang daang Bikolnon igwang pig'oosipon na kan mga lumang panahon igwang mahusay nanggad na parahabol, sarong babaeng nagngangaran Dawani. Kaya an pagtubod kan mga gugurang basta may hablondawani sa langit, ini sarong gibong hinabol ni Dawani.
An paghabol nababanggit man sa epikong Ibalong, na saro sa kabatiran asin paghanapbuhay na nano'dan kan mga antigong Bikolnon.
Jamby Madrigal
Si Maria Ana Consuelo Abad Santos Madrigal Valade (nmdg., Abril 26 1958) sarong Filipinang pulitiko. Siya ngonyan senador sa Senado kan Filipinas. Nagdalagan kuta sa eleksyon kan Mayo 10, 2010 para presidente alagad dai nakaluwas.
Cittanova
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Reggio Calabria sa rehiyon Calabria kan Italya.
Busay Niagara
right|thumb|280px|An Busay Niagara, barang an American Falls asin Bridal Veil Falls alagad medyo tago sa too an Horseshoe Falls An Busay Niagara (sinasayod, Busay Nayagra) iyo an arapodan sa tolong busay na nasakrang sa pagdolonan internasyonal kan probinsya nin Ontario kan Canada asin kan estado kan Nweba York kan Estados Unidos. Ini man iyo an naporma kan Ranggas Niagara (Niagara Gorge). Poon sa dakula pasadit, an tolong mga busay iyo an Horseshoe Falls, an American Falls, asin an Bridal Veil Falls. An tolong ini gabos yaon sa Salog Niagara na nadalahay asin natitipon sa Danaw Erie asin nabulos pasiring sa Danaw Ontario. Sinasabing an pagsararo na pagdalihig kan tolong busay iyo na an pinakahalangkaw na rata nin pagbulos nin arinman na busay sa kinaban, na may bulasok na paghulog nag'aabot 165 pye (50 m). An Busay Horseshoe iyo na an pinakamakusog na busay sa tolo, kun pag'uurulayan an langkaw kan vertical na paghulog kan tubig asin rikas kaini, sa bilog na Norte Amerika. An mga busay namomogtak 17 milya (27 km) an rayo' sa norte-norte'solnopan kan Buffalo, Nweba York asin 75 milya (121 km) an rayo man sa sur-sur'subangan nin Toronto, sa pag'oltan kan duwang magkambal na siyudad nin Niagara Falls, Ontario asin Niagara Falls, Nweba York.
Albay Park & Wildlife
350px|thumbnail|too|Tata kan Albay Park & Wildlife thumb|Close-up picture of Peacock in Albay Park and Wildlife in Legazpi City thumb|Pelican in Albay Park and Wildlife thumb|Peacock tail in Albay Park and Wildlife thumb|Peacock spread out his tail thumb|I love Albay Park and Wildlife thumb|A peacock during his interaction with tourist inside the Albay Park and Wildlife in Legazpi City, Albay thumb|Side-view cage of Peacock and Peahen in Albay Park and Wildlife thumb|The shy type of Peacock enjoying his own company in his cage An Albay Park and Wildlife sarong parke sa pamitisan an bulod Linyon sa Syudad nin Legazpi, probinsya nin Albay. Mahihiling digdi an manlainlain na hayop siring kan 288 na mga gamgam kabilang an Philippine Hawk Eagle asin mga bleeding-heart pigeon, iguana, sawa, sarong buaya, mga pulang squirrel, kabalang asin iba pang namemeligrong mawara na mga espesyo. Yaon man digdi naka-eksibit an nakapreserbang pating na megamouth (Megachasma pelagios) na may sukol na 15 pye.
Matnog
An Matnog sarong ikaapat na klaseng banwaan sa provincia kan Sorsogon, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo.
Susog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. Igwa ining sukol na kilometro kwadrado. thumb|258x258px|Baybayon nin Matnog Napapalibotan an banwaan kan Irosin sa norte, Santa Magdalena sa norte-subangan, Dagat Filipinas sa subangan, Itiot kan San Bernardino sa sur, asin Bulasn sa sulnopan hanggan habagatan.
Mga barangay
Nababanga an Matnog sa 40 barangay.
Olongapo
An Olóngapo sarong primera klaseng ciudad sa probinsya kan Bataan o Zambales, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Tataramon na Daro-Matu
An Daro asin Matu an mga diyalektos kan Tataramon na Austronesyo na pigtataram sa Sarawak, Borneo. An Gandamatu an pinakadiyalektos kan Meranau na nah'iistar sa Sarawak.
Condofuri
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Reggio Calabria sa rehiyon Calabria kan Italya.
Olongapo
Mga Barangay
Nababanga an Olóngapo sa 17 mga baranggay:
Pedro Vera
right|thumb|Si Dip. Pedro T. Vera Si Pedro T. Vera (28 Hunyo 1897- ? ) sarong abogado asin pulitikong Bikolano. Nagin siyang Diputado sa ika-8ng Lehislatiba (1928-1931) asin ika-9 na Lehislatiba (1931-1934) kan Filipinas na pigrerepresentar an Catanduanes.
Siya namundag sa Pandan, Catanduanes.An mga magurang niya iyo sinda Jose C. Vera asin Apolonia Tanquentic. An saiyang edukasyon kinua sa Manila High School, San Juan de Letran, asin sa Philippine Law School kun saen nakua niya an kurso na Bachiller en Leyes.
An dating Senador na si Jose O. Vera, saiyang tatahon, na siring man namundag sa parehong lugar.
Goura victoria
An gamgam na Goura victoria (tataramon na Ingles: Victoria crowned pigeon) sarong dakula, kolor abo na nag-aasul-asul asin igwang pulang mata. Ipinangaran ini ki Reyna Victoria kan Britanya. Lakop ini sa harababang kadagaan asin mga kadlagan sa norteng Bagong Guineya asin pagtaraid na isla.
Estasyon kan Masinag
An Estasyon nin Masinag o Himpilan kan Masinag iyo an saro sa mga pigpaplanong dagdag na estasyon sa sirangan sa Linyang Asul kan sistemang Magaan na Riles Pantawid ng Maynila (MRT-2). Pag naitindog ini, ini an solo-solong estasyon sa linya na nasa luwas kan Kalakhang Maynila nin huli ta madudugangan ini sa siyudad kan Antipolo na nasa probinsya nin Rizal. Magsisirbi an estasyon para sa Probinsya nin Rizal sa Syudad nin Antipolo asin ipinangaran gikan sa Tagpuang Masinag sa tanga kan Marcos Highway asin Sumulong Highway.
Magsisirbi an estasyon nin Masinag bilang bagong huring estasyon para sa mga treng MRT-2 na paduman sa sirangan asin bilang enot na estasyon para sa mga treng paduman sa Recto o sa puturo, padumang Pier 4.
Asinan
thumb An Asinan sarong west central na barangay sa ciudad nin Olongapo, Zambales, Filipinas.
Sinanlag na maluto
An sinanlag na maluto o apodon sanang sinanlag, sarong giso kan pagluto nin maluto sa sartin. Ini linuluto sa dikit na lana asin parati enot ngona gigisa-gisahon an rekadong bawang, sibulyas, sibuyas, laurel, kinsamsay asin iba pa. Dangan ikinakaag na an sanlagon na maluto pati an gusto pang idugang na mga sangkap arog kan puru-pidasong karne (giniris na longganisa, halimbawa), sugok na binati, pasayan na ubak na o sirang napritos nang dati, mga gulay-gulayon arog kan green peas, ligbos, o anoman pa man na magpakusog sa namit. Sa Filipinas, parati nasanlag kan mga bahaw nang maluto na natada kan nakaaging pamanggihan asin isinasalak an mga tada-tadang mga panira kan nag'aging banggi. Komo ini sinaralak na kun ano-anong sangkap, pwede na ining kakanon na ini sana o sabayan ibang panira'. An sinanlag na maluto totoo pwede man na mayong ibang sangkap. Simple sanang ipritos sa mga ginisang rekadong bawang, sibulyas, asin gasiprot na asin magtao lang namit asin magin mainit an luma o bahaw nang maluto. An sinanlag nagin nang popular na giso sa mga restoran sa Subangan, Sur-subangan asin Habagatan Asya asin manlaenlen na istilo asin arte sa pagluto kan sinanlag na kun aano-nong sangkap na uso o makukua sana sa saindang lugar.
Talitay
An Talitay sarong ikaanom na klase banwaan na namumugtak sa probinsya nin Maguindanao del Norte, Filipinas. Igwa ining sukol na kilometro kwadrado. An designadong zip code kaini.
Susog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
William Peter Blatty
Si William Peter Blatty(Enero 7, 1928 – Enero 12, 2017) sarong Amerikanong parasurat asin paragibong pelikula, na midbid na gayo kan saiyang nobelang tituladong The Exorcist na sinurat niya kan 1971. Ini ipinapelikula asin nakasikwit kan Academy Award. Sinurat pa man niya an kasunod igdi, an The Exorcist III May iba pa siyang maoonambitan na mga nobela, an Elsewhere (2009), Dimiter (2010), asin Crazy (2010).
Pilar
An Pilar sarong segunda klaseng banwaan sa provincia kan Sorsogon, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo.
Susog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan. Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Napapalibotan an banwaan kan provincia kan Albay sa norte, Castilla sa subangan, Ticao Pass sa sur, asin Donsol sa sulnopan.
Mga barangay
thumb|Tatak kan Pilar, Sorsogon Nababanga an Pilar sa 49 barangay.
Binamban
Ini pirming mayor na sangkap an bagas na pulotan manta an baliso'so' nagamit minsan nin balinghoy.
Buri
Kagamitan
An dahon kaini binabalad asin sinisirikmat sa paggibo nin mga bayong, kayab, basket o banig (hamak). Hale sa tinanom na ini, sa pala'pa', nakakapaluwas nin tolong klaseng awat, an buri, an raffia asin an buntal.
Karla Avelar
Siya ay Tagapadalagan na Direktor kan Comcavis Trans.
Buri
Kagamitan
An ubod kaini natao nin arina na ginigibong kalamay sa Filipinas. An bunga kaini iyo an inaapod na sago, dawa totoo igwang palmerang sago na an ubod kaini nakukuan man gawgaw na ginigibong pansalak sa pagkakan. An sago sinasalak sa mga kakanon arog kan taho, halo-halo asin iba pa. An tinanom na buri nasirbi man na ornamental sa natad.
Karla Avelar
Nakaresibe siya nin dakol na death threats asin nakaligtas sa mga pagprobar nin panggagadan sa saiya. An inot na pagprobar na panggagadan sa saiya nangyari kan 1992, kan siya saro pa sanang tenadyer kun sain saiyang naagawan nin .45 badil an nanambang sasaiya sa Avelar.
Buri
Kagamitan
An buhay kan buri halawig, mala ta naabot tolong polong (30) taon. Bago ini magadan, nagpaparaburak sana ngona asin nagbubunga kun yaon na sa panahon.
Barira
An Barira sarong ikaapat na klaseng banwaan na namumugtak sa probinsya nin Maguindanao, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Manggosten
An manggosten (Garcinia mangostana), sarong tropikal na tinanom na nagkakahoy. An mga dahon kaini dai nagtatatâ asin tal nagtutubo sa Sur-subangan na Asya asin man lakop sa mga tropikal na lugar kan Habagatan Amerika arog kan Columbia, siring man sa estado nin Kerala sa Indya asin sa Puerto Rico. An kahoy na ini nalangkaw 6 abot 25 metro (20-82 pye. An prutas kaini mairom na lila an kolor kun hinog na asin an mga kunab sa laog mahamis asin matagok na an namit agid sa namit kan santol alagad mayo siya nin makusog na alsom. An bilang kan kunab parati anom napapatos sa kiri (exocarp) na mahibog nagkokolor na malamulang lila. An mga pisog nakukua sa saro o duwang kunab sana. Kasaro ini sa genus kan iba pang mangosteen arog kan inaapod na button mangosteen (G. prainiana) o kan charichuelo (G. madruno).
Ngane makakan an mga kunab, an bunga pinipilsî arog kan santol alagad manta an laman kan santol sa laog nakakakan pa, an laman kan manggosten dai napapakinabangan. Mas dakula an kunab na nagpapatos sa pisog kaini.
Randa Siniora
Si Randa George Yacoub Siniora (namundag kan 1961) sarong dating Palestinyanong tagatulod kan deretsos humano asin katanosan nin kababaihan. Nailista niya an mga pagbalgar sa deretsos humano sa nasasakopan na mga teritoryo kan Palestina sa laog nin tulong dekada, asin ngunyan siya an pangkagabsan na direktor kan Women’s Center for Legal Aid and Counseling (WCLAC) sa Jerusalem.
Siya nag-adal sa University of Essex sa United Kingdom, asin nakaguno nin LLM sa International Human Rights Law, dangan sa American University sa Cairo, nakaguno nin MA degree sa Sociology-Anthropology. An saiyang tesis sa MA, sarong pag-adal kan mga nagtatrabaho ni tela sa West Bank, nin mga produkto para sa mga kompanyan Israelita, na napublikar sa American University. Digdi ginamit ni Siniora an dependency theory ni Arghiri Emmanuel asin Samir Amin sa sitwasyon nin Palestina.
Nagpoon an karera ni Siniora bilang sarong parasaligsig asin taga-koordinar kan mga programa para sa katanosan nin kababaihan sa Al-Haq, kun sain siya angserbe bilang direktor poon 2001 sagkod 2005. Bago kaini, siya man nagtrabaho bilang espesyalista sa deretsos humano kaiba an mga organisasyon na nagtutulod nin marahay na panggogobyerno sa mga okupadong teritoryong Palestinyano, asin nagin pamayo kan Advocacy and Networking Department sa WCLAC poon 1997 sagkod 2001.
Lemonsito
An lemonsito (Citrofortunella microcarpa; Ingles: calamondin) o suwa sarong klaseng poon nin sitrus (Ing. citrus) na an bunga saradit sana asin maalsom. Sakop ini kan pamilyang Rutaceae sa lindong kan grupong citrofortunella. Popular ini sa Sur-subangan na Asya orog na sa Filipinas kun saen gamit na maray sa pagluluto. Sa Solnopan arapodan ini sa iba-ibang pangaran, acid orange, calamondin orange o Panama orange.
Sa Amerika nin Norte, an suwa pigpapatalubo komo saro sanang ornamental na tinanom. Makagoro-ganyat ini orog na kun may mga bunga na. Palibhasa matalaw sa lipot, mas matubang an tubo kaini sa mas mainit na klima arog kan sa Florida, Habagatan Texas, asin Hawaii kan Estados Unidos. Kun ini minamasetera, pwede ilaog kun panahon nin nyebe sa lugar na pigdadapoan talaga nin makuring lipot.
Tinanom na lemonsito
Saro ining sadit na kahoy (kagobgoban, Ing. shrub)) na nalangkaw 3-6m, asin nabunga nin saradit na bungang sitrus inuusar sa pagpanamit sa kakanon asin sa mga inomon. An prutas kaini berde kun hilaw pa, nadulaw kun hinog na. Dawa ngane sinasabi na ini tal na tubo sa Filipinas, o sa ibang parte kan Sur-subangan nin Asya, sa totoo lang ini resulta sa hybrid kan mga specie sa genera na Citrofortunella asin dai bisto sa layas na kamugtakan. An lemonsito daa pinag-agom kan Citrus reticulata (Tangerine o Mandarin orange) asin kan Fortunella margarita (Kumquat).
An prutas kan lemonsito nakaagid sa sadit, matabilog na lima, parati 25-35mm an diametro, dawa totoo naabot sa 45mm. May parong siya kan inaapod na tangerine na may mahimpis na kublit na kolor berde o narangha. An namit kan prutas medyo maalsom na matoro-tigsom dawa totoo an ubak niya mahamot an parong. An prutas na ini pwede ipalipot bilog asin magamit na garo yelong galapod sa mga inom-inomon. Sa enot na makanamit kaini, napapangalas ta garo inagom an namit nin hamis asin alsom.
Inomon
An pinaghiris na tagok sa prutas paagi nin pagrunot o pagpilsi' kaini nakakagibo nin managom na inomon na apod lemonada. o pwede man sarong panamit sa pagsaro kan vodka asin asukar. Igdi sa Asya ginagamit na gayo ini sa pagpanamit sa sira, mga manok asin sa karneng orig o baka. Ginagamit man ining pantimpla sa mga luto arog kan pansit bihon o miswa gisado. Arog kan ibang mga sitrus, ini mayaman sa bitaminang C. Siring man, an hiniris sa lemonsito pigsasalak man sa mga dogdogan o pikpikan kan mga inasal, mga litson o anoman na luto na gustong ta'wan namit alsom.
Ferruzzano
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Reggio Calabria sa rehiyon Calabria kan Italya.
Payong pinakupos
An payong pinakupos payo na inutas sa hawak, pinasadit sa espesyal na pagproseso. Napapasadit arog na sana kan aranghita, an payo nasirbeng tropeo, darupi', o bilang parte sa sarong ritwal o panribay nin produkto
Delianuova
thumb|Mapa kan Delianuova An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Reggio Calabria sa rehiyon Calabria kan Italya.
Payong pinakupos
Sinasabing an pagpugot asin pagpakupos payo lakop sa iba-ibang rona kan kinaban, alagad mas naadalan asin nabantog na marhay an pagpakupos'payo sa norte-solnopan na rona kan Amasonang kadlagan, orog na sa Peru asin Ecuador. Sa lugar na ini, an mga tribu midbid na gayo sa praktis nin pagpakupos'payo, iyo an tribung Shuar, Achuar, Huambisa asin Aguaruna asin sinda nabibisto sa pangkagabsan na apod na Jibaro. Sa mga Shuar, an pinakupos'payo inaapod na tsantsa
Proseso
An proseso nin pagpakupos payo napoon sa paghukab kan bungo sa payo. Nasi'si' sa likod kan loong asin hinhaklas an banga kairiba an kublit saka laman sa bungo kaini. Dangan mga pisog kan sarong bungang kahoy sinosoksok sa irarom kan takobtakob saka ini tinatahi na matikom. An nguso man tinitikom paagi nin pagtusok kaini nin mga tunok. Anoman na taba kinakaros na matukal sa laman kan payo. Dangan ngarig magporma, sarong bilog na kahoy an sinosoksok sa linukab na lalawgon. An linukab na ining kublit asin laman ginaga'ga' sa tubig na may mga buntog na mga manlaenlaen na dahon na igwa nin tannin. Ini inaalang sa laog paagi nin paggogo igdi nin mga mainit na gapo asin baybay manta na ini kinukumol-kumol ngane mabalik an hitsura kan pandok. An kublit ginuguragod sa abo kan uring ngane umitom. Mga pansamnong biraybitay an tinatarakod sa lalawgon. Sa tradisyon na tinutubod, an pagsara kan mga mata, nguso saka pagkaag pasak sa dungo asin paggosgos kan kublit nin uring, ginigibo ngarig dai makaluwas an muisak, an espiritu na pwedeng bumalos sa parapakupos.
Am mga pinakupos na payo namimidbid sa saindang pagkayakmo', tarabingi na lalawgon, sungad na dungo', asin pagkurumos kan gilid nin angog. An mga ini resulta kan prosesong pagkupos.
Sa mga Jibaro, an praktis nin pagpakupos sinusundan nin urugmahan sa pagkuyog sa sarong importanteng mga ritwal. Sa mga Jibarong kawad, an praktis na ini sarong ritwal na napatotoo kan saindang pagkalalake. left|thumb|200px|Mga Jibaro nakuanan retrato ni [[Robert Ripley (Yaon sa saray kan Ripley's Believe it or Not Odditorium)]]
Kahulogan
Dati an praktis nin pagpakupos'payo rapot sa seremonyang relihiyoso ta an pagtubod kun pinapakupos an payo kan kaiwal an espiritu kaini nagigin tubodtubod na sana sa parapakupos. Ini nalilikay an pagbalos kan kalag kan ginadan na kaiwal.
An mga Shuar nagtutubod sa tolong pundamental na espritu:
Pagtunga kan mga arog'arog o pekeng payong pinakupos
Kan an mga puti nagdadarayo na sa lugar kan Jibaro poon mga taon 1850 ta naghaharanap kan payong pinakupos, orog na nagdakul an pamumugot asta ngane an iba na bako man tunay na Jibaro naglaog na sa negosyo nin pagtinda kan mga pekeng payong pinakupos. Mas amay pa sa 1870, igwa nang nagpapabakal kaini nin mga peke sa Colombia asin sa Panama. An gobyerno man kan Peru asin Ecuador nagkasararo na maontok an pagbariwas sa mga payo. Alagad, an iba man, orog na an mga taxidermista, nakua sa mga bangkay sa mga ospital na mayo nang nahingako o maski ngani an mga payo kan ukay ngane igwa sana ikatangro sa mga kolektor.
Alagad, an sarong adbenturero na si F.W Up De Graff, ini an sinabi: "Igwa (ngaya) sa Panama nin paragibong pinakupos na payo pero risa man na ginibo nin eksperto ta an sisi sa likod kan payo malinigon an tahi alagad an sa Jibaro, magaspang an pagtahi ta darakulang lubid an ginagamit asin an sa peke dai ngani marisa an sinisi'an.... Sa Panama, an mga turista sa sobrang hogophogop makabakal, maski ngane payo na nin ukay binabakal sa presyong 25 dolyar." ( F.W Up de Graff p.283)
Toltolan
sinasabi
Gobyerno
An gobyerno iyo an sistema o grupo nin mga tawo na namamayo sa sarong organisadong komunidad, na sa pankagabsan sarong estado.
Kun dapit sa mahiwas na pakahulogan kaiyan, an gobyerno sa parate kompwesto nin mga lehislatura, ehekutibo, asin hudikatura. An gobyerno sarong paagi na an mga palakaw kan organisasyon ipinaootob, siring man bilang sarong mekanismo sa pagdeterminar kan palakaw. Sa dakol na nasyon, an gobyerno igwa nin klase nin konstitusyon, kapahayagan kan namamayong mga prinsipyo asin pilosopiya kaiyan.
Minsan ngani an gabos na klase nin organisasyon an nagkokontrol, an terminong gobyerno parateng mas espesipikong ginagamit tanganing apodon an mga 200 na independienteng nasyonal na gobyerno asin subsidiaryong organisasyon.
An mayor na mga klase nin politikal na mga sistema sa modernong kapanahonan mga demokrasya, monarkiya, asin autoritaryarian asin totalitaryanong mga rehimen. Kaiba sa lakop sa kasaysayan na mga klase nin gobyerno an monarkiya, aristokrasya, timokrasya, oligarkiya, demokrasya, teokrasya, asin tiraniya. An mga pormang ini bako pirming esklusibo, asin an saralak na gobyerno ordinaryo na sana. An pangenot na aspekto kan arin man na pilosopiya nin gobyerno iyo an kun paano nagkakaigwa nin politikal na kapangyarihan, na an duwang pangenot na porma iyo an nin mga elektoral contest asin hereditaryong pagkasunodsunod.
Lituanya
thumb|150px An Lituanya (sa Ingles: Lithuania), o Republika nin Lituania (sa Lituano: Lietuvos Respublika, Lietuva) sarong sadit na nacion na yaon sa norte nin Europa asin miembro kan Unyon Europyano.