cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
An mga Itom na Tawo asin an Kahiroan nin Mga Banal sa Huring Aldaw
Kapanahunan kaidto sa Missouri (sa amay nin 1830s hanggan 1838)
Kan tag-init nin 1833, W.W. Phelps nagpublisa nin sarong artikulo sa dyaryo kan Simbahan, na garo baga nag-iimbitar sa mga libreng itom na tawo na yaon sa estado tanganing magigin mga Mormons, asin sa paghohorop-horop “sa koneksyon kan mga magagayon na mga pangyayari sa panahon na ini, na grabeng nagkaginibohan pasiring sa kauntokan kan pangunguripon, asin kolonisasyon kan mga itom, sa Africa.” (“Free People of Color”). Kariribokan ang nagsunod sa mga komentaryo ni Phelps, (Roberts [1930] 1965, p. 378) asin siya pinagpuwersang birikon an saiyang posisyon, na siya nag-ako na “dae naintindihan”, pero an kabirikan na ini dae nakapagtapos kan kontrobersiya, asin an mga Mormons biolenteng pinagpaharali gikan sa Jackson County, Missouri limang bulan paglipas kan Disyembre 1833 (Bush & Mauss 1984, p. 55).
Sa kaparehong pangyayari, kan Disyembre 16, 1833, si Joseph Smith, Jr. nagdikta nin sarong sitas sa Doktrina asin Mga Tipan na nagsasabi na “Ini bakong tama na an siisay na tawo dapat na magigin yaon sa kauripnan kan iba.” (Tipan 101:79).
Kan 1835, an Simbahan nag-isyu nin sarong opisyal testamento na nin huli ta an Estados Unidos na gobyerno nagtutugod nin pangunguripon, an Simbahan dae “makikiaram sa mga uripon, ni magbalangibog nin ebanghelyo sa, ni magbunyag sainda na kontraryo sa kagustuhan asin kamawotan kan saindang mga amo, ni makihalobilo sa o mag-impluwensiya sainda sa sadit na bagay na tanganing magkausa sainda na magigin diskontento sa saindang situwasyon sa buhay na ini, na kun saen magigin delikado ang mga buhay nin mga tawo. (LDS D&C Covenant 134:12)
Kan Pebrero 6, 1835, sarong prominenteng lider kan mga Mormons, W.W. Phelps, nagsurat nin sarong surat teoretikong pinagsasabi na an sumpa ni Cain (Curse of Cain) nakaligtas sa dakulang baha sa paagi kan agom na babaye ni Ham, akeng lalake ni Noah, na uyon ki Phelps sarong kapag-arakianan ni Cain. (Messenger and Advocate 1:82) Sa kadagdagan, si Phelps iyo an nagpoon sa ideya kan ikatulong sumpa ki Ham sa sadire niya nin huli sa “pag-aagom nin sarong maitom na babaye.” Ining maitom na agom na babaye, uyon ki Phelps, bako sanang kapag-arakian ni Cain, kundi saro sa mga enot na mga tawo bago pa ang dakulang baha na “mga katawohan ni Canaan” (bakong direktang karelasyon sa Biblikong mga Canaanitas pagkatapos kan baha).
Kan 1836, an mga patakaran na pinag-establisa kan Simbahan para sa pagpapamahala nin mga asembliya sa Templo nin Kirtland na kaayon sinda na mga “may gapos o libre, maitom o maputi.” (Historiya kan Simbahan, Vol. 2, Ch. 26, p. 368)
Nagsusurat para sa Messenger and Advocate (Abril 9, 1836) na dyaryo sa tema kan pangunguripon, Joseph Smith nagsasabi:
"“Pagkatapos na nakapagsabing libre sa sadire ko sa temang ini, Ako dae nagdududa pero sainda na nagpapangenot sa pagpapaabot kan saindang boses laban sa Katimogan, magkukurahaw laban sako bilang bakong matinabangon, mayong mati asin bakong bilog an kabootan na mayong kaaram-aram sa ebanghelyo ni Kristo. Ini an sakuyang pribilihiyo kasunod, na magpangaran nin nagkapirang mga sitas gikan sa bibliya, asin eksaminaron an mga katukdoan kan mga kasuanoyan sa naturang ini, siring na an pangyayari mayong kabirikan, na an enot na pinagsambit na igwa kita kan pangunguripon nananagboan sa banal na bibliya, pinagbalangibog nin sarong tawo na perpekto sa saiyang henerasyon asin naglakaw kaiba an Diyos. Asin bakong harayo sa mga prediksyon na idto bilang pasutil gikan sa kaisipan nin Diyos ini tinada siring sa sarong daeng katapusan na moog kan dikreto ni Jehovah, sa kasupganan asin kalibongan kan gabos na nagkururahaw kontra sa Katimogan, na sarong konsekuwensiya kan saindang kapangaputan kan mga akeng lalake ni Ham sa kauripnan!"
"'Asin siya nagsabi na sumpaon si Canaan; sarong surugoon kan mga surugoon siya magigin iyo sa saiyang mga katugangan. Asin siya nagsabi, An bendisyon mapasa Kagurangnang Diyos ni Shem; asin si Canaan magigin saiyang surugoon. An Diyos magpapadakol ki Japheth, asin siya mag-eerok sa mga tolda ni Shem asin si Canaan an magigin saiyang surugoon.' (Genesis 9:25-27)"
Kan Abril 1836, sa ''Messenger and Advocate pg. 290 Vol. 11 No. 7'', Kirtland, Ohio, si Smith nagsabi kan mga minasunod:
"Sa pag-iisip, baya, na an tingog puwedeng magluwas, na “an sarong abolisiyonista” nakipagpugulan nin kadakol na beses sa komunidad na ini, asin na an pampublikong kamatean dae pinagpa-alsa tanganing muknaon an mga mandarambong o mga kabingkilan, na nagwawalat nin impresyon na an gabos na saiyang pinagsabi dae pinagka-uruyunan, asin nagresibe bilang ebanghelyo asin an tataramon nin kaligtasan. Ako maogmang masabi, na mayong biolensiya o kalapasan nin publikong katuninongan an pinagkabtang, na harayo sa bagay na ini, na an gabos laeng lang sa nagkapira, na pinag-atendiran an sadire nindang mga gibohon asin bayaan an sarong mabootong tayo na mangaputan kan saiyang sadireng argumento na haranihon sa hubang mga pader."
Kan 1836, si Warren Parrish (Sekretaryo ni Smith) nagsurat manunungod sa mga sentimiyento kan mga katawohan sa Kirtland:
"Bakong pang haloy na an may sarong mabooton na tawo kan Presbiteryong pagtubod nag-abot sa banwaan na ini (Kirtland) asin nagpahayag na magtataram manungod sa kahaputan sa abolisyon. Nakakaaram na igwa nin sarong dakulaon na sanga kan Simbahan nin Mga Banal sa Huring Aldaw sa lugar na ini, na, bilang sarong katawohan, liberal sa samuyang mga sentimiyento; siya mayong pagdududa nag-antisipar nin dakulang trayumpo sa pag-eestablisa kan saiyang doktrina sa pag-iriba nyamo. Pero sa bagay na ini siya napasala. An doktrina ni Kristo asin an mga sistema nin mga tawo iyo an yaon sa isyu asin konsekuwensiyang bakong maharmoniya gabos. (Messenger and Advocate Vol. 2, No. 7)"
An Simbahan dae naninikwal nin mga miyembro base sa rasa (maski na an mga uripon kaipong igwa nin permiso kan saindang amo tanganing pagbunyagan), asin nagkapirang mga maitom na tawo an pinag-ordinahan sa pagkasaserdote sa bilog na kapanahunan ni Joseph Smith. An pinaka-enot na bantugang itom na Banal sa Huring Aldaw iyo si “Black Pete”, na nag-ayon sa Simbahan sa Kirtland, Ohio, asin igwa nin nagkapirang ebidensiya na siya nagkapot nin LDS na pagkasaserdote. An ibang Aprikano Amerikanong, kabali si Elijah Abel kan 1832, Joseph T. Ball kan 1835 or 1836 (na iyo an nagpangenot sa Boston Branch poon 1844-1845), asin Walker Lewis kan 1843 (asin siring an saiyang akeng lalake, si Enoch Lovejoy Lewis), na pinag-ordinahan sa pagkasaserdote sa bilog na kapanahunan ni Joseph Smith. Si William McCary pinag-ordinahan sa Nauvoo kan 1846 ni Apostol Orson Hyde. Duwa sa mga kapag-arakian ni Elijah Abel pinag-ordinahan man na mga Elders, asin duwa pang ibang maitom na tawo, si Samuel Chambers asin Edward Leggroan, pinag-ordinahan na mga Diyakono.
An mga amay na mga miyembro kan Simbahan pinagpalaog sa Templo sa Kirtland, Ohio, na kun saen si Elijah Abel nagresibe kan ritwal nin paghuhugas asin paglalahid (hilngon sa Journal of Zebedee Coltrin). Si Abel man nagpartisipar sa duwang pagbubunyag para sa mga gadan sa Nauvoo, Illinois, siring sa ginibo ni Elder Joseph T. Ball.
Kapanahunan sa Nauvoo bago magadan si Joseph Smith (1838 hanggan 1844)
Sa panahon nin 1839 nagkaigwa nin mas or menos na sarong dosenang mga maitom na miyembro sa Simbahan. An Nauvoo, Illinois pinagbareta na igwa nin 22 na maitom na mga miyembro, kabali an buhi asin oripon, sa katahawan kan 1839-1843 (Late Persecution of the Church of Latter-day Saints, 1840). “Sarong banggi nagdebatihan sinda John C. Bennet asin iba pa na tanganing maipahiling na an Indian mas pa an kausa na magreklamo sa tratamento kan mga puti, kesa sa mga negro o mga akeng lalake ni Cain.” (History of the Church 4:501.)
Sa kapinunan nin 1842, Si Joseph Smith nagpabantog kan saiyang naglalangkaw na kusog sa kontra pangongoripon na posisyon niya. Kan Marso 1842, siya nagpoon sa pag-aadal kan nagkapirang mga literatura mapanungod sa abolisyonista, asin nagtaram, “ini nakakahimong magkulo an sakuyang dugo sa kairaroman ko sa pagmangno sa mga inhustisya, kalupitan, asin pagdadaog-daog kan mga tagapagpamahala nin mga katawohan. Noarin daw an mga bagay na puwedeng mag-untok, asin an Konstitusyon asin an mga batas iyo an magpapangibabaw?” (History of the Church, 4:544).
Kan Pebrero 7, 1844, si Joseph Smith nagsurat kan saiyang pananaw bilang sarong kandidato para presidente kan Estados Unidos. An kontra pangongoripon na planketa kan saiyang plataporma nangangapudan para sa sarong paghinay-hinay na pagtapos kan pangongoripon sa pag-abot kan taon 1850. An saiyang plano nangangapudan sa gobyerno na bakalon an kalayaan nin mga uripon na gagamiton an kuwarta gikan sa pagpapabakal kan mga pampublikong kadagaan.
“Sa sakuyang mga pagbabana-bana, arog kan ki Daniel sa haloy na panahon nakapagrinsal sakuya, kun Ako maghiling sa kondisyon nin mga tawo sa bilog na mundo, asin mas lalo espesyalmente sa arog kaining mahambog kamugtakan, kun saen an Deklarasyon nin Independensiya ‘nangaputan kaining mga katotoohan na magigin pansadireng patunay, na an gabos na mga tawo pinaglalang na pantay-pantay; na sinda pinagpamanahan kan saing Kaglalang na may bulanos na daeng baring mga karapatan; na sa pag-iriba kaini iyo an buhay, libertad, asin sa paghahanap nin kaogmahan;’ kundi sa kaparehong pagkakataon may duwa o tolong milyones na mga katawohan an pinagkakaputan bilang mga uripon sa habang buhay, nin huli sa an espiritu na yaon sainda pinagtabunan nin sarong maitom na kublit kesa sa satuya.” (History of the Church, Vol. 6, Ch. 8, p. 197-198) An mga pananaw ni Joseph smith sa tunay na natura kan Aprikanong Amerikano, uyon sa modernong pananay, mapuwedeng paghilingon sa kasunod na pag-oorolay-olay (siring an pagkatala sa History of the Church, Volume 5, p. 216):
"Si Elder Hyde naghapot mapanungod sa sitwasyon kan mga negro. Ako nagsimbag, sinda nag-abot digde sa mundo na mga uripon sa isip asin hawak. Liwaton mo an saindang sitwasyon kaiba ang mga puti, asin sinda magigin kapareho man ninda. Sinda igwa nin mga kalag, asin mga pinanungdan nin kaligtasan.  Magduman ka sa Cincinnati o sa ibang siyudad, asin maghanap ka nin edukadong negro, na nakasakay sa saiyang karwahe, asin saimong mahihiling an sarong tawo na pinagpa-angat sa mga kapangyarihan kan saiyang sadiring isip pasiring sa saiyang pinagpalangkaw na estado nin kagalangan.  An mga uripon sa Washington iyo an mas pinagpino kesa sa yaon sa haralangkaw na mga lugar, asin an mga maiton na mga lalakeng ake iyo an magpapasirang sa kadaklan ninda na saindang pinaghirogan asin pinaghahalat."
"Si Elder Hyde nagsabi, “Ipagpamugtak mo sinda panungtungan, asin sinda magbubuhat na mas halangkaw sako.” Ako nagsimbag, kun Ako an magpapalangkaw saimo na magin kalangkaw ko, asin pagkatapos pinag-igot kong daog-daogon taka, bako daw na maanggot ka asin mahingohang makapangibabaw ka sako, siring kan ginibo ni Oliver Cowdery, Peter Whitmer, asin kadakol pang iba, na nagsabi na ako daa sarong hulog na Propeta, asin sinda kapable nang magpapamahala sa mga katawohan, maski na ngani ako dae nag-isip na dadaog-daogon sinda, kundi pirmeng iyong gayo an mipagpapalangkaw sainda? Kun ako igwa sanang magiginibo sa mga negro, ako an magpapamugtak sainda sa paagi nin estriktong batas sa saindang sadireng mga kalahi, asin ipagpamugtak sinda sa sarong nasyonal na kapantayan.”"
Mga Denominasyon kan Banal sa Huring Aldaw na Kahiroan
Pagkatapos sa kagadanan ni Joseph Smith, Jr., kan 1844, an kahiroan nag-agi nin inaapod na sarong krisis sa pagsasalida, kan ini nagkabaranga sa nagkapirang mga grupo, na iyo an nakapagtulak tanganing magkaigwa nin mga denosinang mga separadong denominasyon. An lambing saro kaining mga denominasyon pinagmansayan an isyu nin rase, asin espisipiko an ideya kan sarong itom na rasa, na manlaen-laen. Sa ibaba an sarong kalipotan kun paano na an nagkakapirang mga denominasyon pinag-asikaso ining mga isyu.
An Simbahan ni Jesukristo nin mga Banal sa Huring Aldaw
Pagkatapos na pagkagadan ni Joseph Smith Jr., an Propetang si Brigham Young Sr. nagtukdo na an mga “Negro” nagin maitom nin huli sa marka ni Cain. , na an boot man sabihon na sinda mga Canaanitas asin yaon sa irarom kan sumpa ni Ham. Nin huli kaining rason, an kadaklan sa mga itom na naggikan sa Aprikanong kapag-arakianan---kaiba an sarong kadikiton na numero kan bakong maitom na an Simbahan man pinaghuna na magigin mga Canaanitas---mapupuwede nang pag-oordinahan sa Pagkasaserdote. Sinda man pinagbarahan na makiayon sa Pamanang Regalo (Endowment) asin Selestiyal na Pag-aagom, pero pinagtugutan na maglaog sa mga templo kan simbahan tanganing gibohon an pagbubunyag para sa mga gadan. Habang ining palisiya eksistido sa sobra nin sarong siglo, ini pirme kaiba an promise na “an panahon maabot kunsoarin sinda magkakaigwa nin pribilihiyo kan gabos na igwa kitang pribilihiyo asin kadakol pa.” Kan 1978, an mga pamayo kan simbahan nagsabi na sinda nakaresibe nin sarong kapahayagan na an panahon kaining haloyon na promise nag-abot na.
Komunidad ni Kristo
An Komunidad ni Kristo nag-aako sa doktrina sa kahalagahan nin tawo o “kahalagahan kan gabos na mga persona”, asin nagsabi na “An Diyos namomoot sa lambang saro sa satuya na parehas asin mayong kondisyon.” An gabos na mga persona igwa nin dakulaon na kahalagahan asin dapat na pagrespetohon na siring sa mga nilalang kan Diyos na igwa nin tugmaad na mga karapatan. An bulanos na pagkamoot asin an pag-ako kan iba iyo an sarong esentiyal para sa katapatan sa ebanghelyo ni Kristo.” Sarong kapahayagan na ipinagtao sa paagi ki Joseph Smith III kan Mayo 4, 1865, espisipikong ipinagpanungod sa ordinasyon kan mga maitom na mga tawo. Ini ipinagdagdag sa edisyon kan Komunidad ni Kristo na Doktrina asin Mga Tipan bilang Seksyon 116.
Maski na ngani na an opisyal na palisiya iyo an bilog na suporta sa ordinasyon kan maitom na mga persona, an Komunidad ni Kristo bako sana pirmeng libre gikan sa panrehiyon na mga kalaenan, asin sa mga balakid na nagdadanay sa kultura.
Pundamentalistang Simbahan ni Jesuskristo nin mga Banal sa Huring Aldaw
Kan 2005, sarong Intelihensiyang Bareta nagpublisa kan minasunod na mga tataramon na pinaghimo ni Warren Jeffs, Presidente kan Pundamentalistang Simbahan ni Jesuskristo nin mga Banal sa Huring Aldaw:
"”An maitom na rasa iyo an katawohan na an diyablo iyo an pirmeng nakakapagdara nin karaotan sa kinaban.”"
"“Si Cain pinagsumpa na magkaigwa nin maitom na kublit asin siya iyo an ama kan mga katawohang negro. Siya igwa nin makusog na kapangyarihan, makakapagpahiling asin nawawara. Siya pinaggamit kan diyablo, bilang sarong mortal na tawo, na makapaggibo nin dakulang mga karaotan.”"
"“Ngonyan nakakahiling kamo nin sarong maitom na tawo na may kaibang mapution na babaye, et cetera. Sarong dakulang karaotan an nangyari sa kadagaang ini nin huli ta an diyablo nakakaaram na kun an gabos na mga katawohan igwa nin dugong Negro, mayo nang tawo an maninigo na magkaigwa nin Pagkasaserdote.”"
"“Kun kamo makakaagom nin sarong persona na igwang koneksyon sa sarong Negro, ika magigin sarong pinagsumpa man.'"
Simbahan ni Jesukristo nin mga Banal sa Huring Aldaw (Stranghita)
Sa Simbahan ni Jesukristo nin mga Banal sa Huring Aldaw (Stranghita), si James Strang nagpangenot sa sarong heneral na kumperensiyang resolusyon na pagtugutan an mga Aprikano-Amerikano na magkapot nin halanghaw na Pagkasaserdote kan 1849. Ini konsistido ni Joseph Smith na bantugang ordinasyon nin sarong maitom na tawo na nagngangaran na si Elijah Abel para sa halangkaw na pagkasaserdoteng opisina nin Sitenta kan 1836. An Libro ni Mormon nagsasabi na an “itom asin puti” gabos pinag-imbitahan asin “an gabos kaagid sa Diyos.” Nagkaigwa nin duwang signipikanteng maitom na mga elders sa simbahan sa irarom ni James Strang habang siya buhay pa, sinda Samuel Chambers asin Samuel Walker.
Simbahan ni Jesukristo (Bickertonita)
An Simbahan ni Jesukristo (Bickertonita) pinagbalangibog an bilog na integrasyon kan rasa sa kabilugan kan gabos na mga aspeto nin simbahan magpoon pa kaidtong organisasyon kan 1862. Kan 1905, an simbahan pinagsuspende an sarong elder nin huli ta pinagkontra niya an integrasyon kan gabos na mga rasa.
An historiyanong si Dale Morgan nagsurat kan 1949: “An sarong maka-interes na hitsura nin doktrina kan Simbahan iyo na ini minapagpalaen sa anumang paagi laban sa… mga miyembro kan manlaen-laen na rasyal na mga grupo, na bilog na pinag-ako an gabos na mga pribilihiyo kan Pagkasaserdote. Ini nakapagganap nin sarong makusugong tindog para sa pantawong mga karapatan, asin pa, halimbawa, an hayag na pagkontra sa Ku Klux Klan sa panahon kaidtong peryodo nin mga organisasyon kan ini minatalubo pa sana pagkatapos an Enot na Pankinabang Giyera.
Sa sarong panahon kunsoarin an rasyal na segregasyon o diskriminasyon iyo an pirmeng ginigibo sa haros kadakol na mga institusyon sa Amerika, an duwa sa pinakaprominenteng mga lider kan an Simbahan ni Jesukristo (Bickertonita) iyo na mga Aprikano Amerikano. Si Apostol John Penn, sarong miyembro sa Korum kan Dose magpoon 1910 hanggan 1955, pinaghimo an misyonaryong trabaho sa pag-iriba sa kadakol na mga Italyano Amerikano, asin kun minsan pinag-aapod bilang “An Italyanong Doktor”. Si Matthew Miller, sarong ebanghelista pinag-ordinahan kan 1937, nagbiyahe sa palibot nin Canada asin nag-establisa nin mga misyon sa mga katutubong mga Amerikano.
Moa Martinson
Si Moa Martinson, na namundag bilang si Helga Maria Swarts kun minsan pigsusurat na Swartz, (2 Nobyembre 1890- 5 Agosto 1964) saro sa pinakabantog na awtor nin literaturang proletarya sa Sweden. An saiyang ambisyon iyo na liwaton an sosyodad sa paagi kan saiyang pagigin parasurat asin iladawan an kamugtakan kan klase nin pagtrabaho, asin siring man an personal na pag - uswag nin mga babae. An saiyang mga gibo iyo an manongod sa pagigin ina, pagkamoot, kadukhaan, politika, urbanisasyon asin an masakit na pagbuhay kan mga nagtatrabahong mga babayi.
Kaamayi kan buhay
Si Martinson namundag kan Nobyembre 1890 sa Vürdnès, Linköpping. An saiyang ina iyo si Kristina Swartz (kun beses pigsusurat bilang Christina Schwartz) na naglilingkod bilang katabang kun sain man may trabaho. Mayo nin legal na mga rekord na nagsasabi kun siisay an saiyang ama, alagad sono sa mga parasiyasat na si Annika Johansson asin Bonnie Festin, sia posibleng si Ander Teodor Anderson, sarong paraoma na naglingkod sa oma nin Körr sa Mota kadungan kan Swartz. Huling sia an nagdara, an inaapod kan mga panahon na idto na aking lalaki sa luwas, kinaipuhan niang magduman sa saiyang mga magurang tanganing mamundag. An ama ni Swartz, si Nils Peter Swartz, sarong pobreng soldados na nag - istar kaiba kan saiyang agom, si Carin Olofsdoter, sa sarong mahibog na bubong sa Vördnès. Kan Pebrero 1891, sinutsutan ni Swartz si Anderson para sa pagsuportar sa mga aki sa palasyo kan distrito nin Motala, kun saen duwang testigo an nagpatunay na naheling ninda sia asin si Anderson sa parehong higdaan sa palibot kan panahon na ipinangidam kutana an aki. Si Anderson dai nakaatubang sa korte kan Pebrero saka sa duwang minasunod na pagbista. Sa katapustapusi sinabi ni Swartz na nagduman na sia sa Amerika asin pinadagos an mga areglo.
Kitchen maid asin pantry chef
Sa edad na kinse anyos, sia nagsanay na magin kusinero; Kan panahon na idto, sya an pinakanguhod sa propesyon na iyan sa Sweden. Durante kan tig - init nin 1906, nagtrabaho sia bilang katabang sa kusina sa panginot na restawran sa Amihanan na Exhibisyon nin Art asin Industriya. Nasa itaas kan Syltberget ("Sylt Hill"), an restawran nakua sa hagyanan nin 80 [stropes. Sa pag - usisa kan mga Kungen (An Hade), isinaysay ni Martinsson an saiyang gibohon sa restawran asin nasambitan an hagyanan. Nakua kan nobela an ngaran kaiyan sa pakikipag - olay nia ki Hadeng Oscar II nin Sweden kan Hulyo 1906. An urulay nakasentro sa mga burak, na sinabi kan Hade na sya may kalag. Kan taon 2016, yaon pa man giraray an hagyan asin inapod na "Moa Martinson's Stairs. "
Mga pelikula
(1974) Rågvakt, film for television, based on the novel with the same name, directed by Göran Bohman, starring Christina Evers (1986) Moa, biographical film directed by Anders Wahlgren, with Gunilla Nyroos in the title role
Harry Potter
right|thumb|An eskudo de armas kan Hogwarts
An mga librong Harry Potter seryeng popular nin mga librong pantasya na an kagsurat iyo si J.K. Rowling. An bidang karakter igdi sa mga usipon iyo si Harry Potter. Sa mga libro, an pantasya dapit sa mahika. Si Harry Potter namundag na may kapangyarihan sa pagmadyik huli ta siya sarong wizard. Saiyang nadiskubre na dakol man palan mga tawo na may kabatiran sa pagsalamangka, asin dakul pa man na mga wizard asin mga asuwang igdi sa kinaban na nabubuhay dai aram lamang kan mga tawong mayong darupi' sa pagsalamangka' (na inaapod nindang "muggles"). Kan siya onse, nakaresibi siya nin surat na nag'aagda saiya na mag'entra sa sarong eskwelahan na an pangaran Hogwarts na binibilog nin mga hubin na mga aswang asin mga wizard. An lambang libro pigsasaysay an buhay niya sa eskwelahan na ini, manongod sa mga tawo na nabisto y nasumpongan niya igdi, mga bagay na saiyang nano'dan asin an mga adbentura niya.
Igwang kagabsan na pitong libro sa serye. May serye nin mga pelikula an ginibo na kan Warner Bros. para sa enot na anom na libro. Pigpo'nan kaini an pagpelikula kan 2001. An ika-anom, Harry Potter and the Half Blood Prince, pinagpasale na kan Hulyo 7, 2009. An enot na kabangang kabtang kan ikapito na iyo na an ultimong pelikula, an Harry Potter and the Deathly Hallows, pinaluwas na kan Nobyembre, 2010. An ikaduwang kabtang ipapaluwas sa Hulyo, 2011.
Poon kan pigpaluwas an enot na nobela kan Hunyo 30, 1997 Harry Potter and the Philosopher's Stone, an mga libro grabe an ginuno na popularidad, pag'omaw na gayo asin labilabing pagbenta sa bilog na kinaban An serye totoo nag'ani man nin mga tuyaw, orog na ta an tenor garo malaen nang madyik. An serye nin mga libro, kun isisikad sa Hunyo 2011, nagbenta nang 450 milyon na kopya asin napalis na sa 67 lenggwahe. asin an ultimong apat na libro nagpako nin rekord sunodsunod na iyo na an pinakamasulong na mga libro sa bilog na historya kan kinaban.
Bilang serye ini nin iba-ibang genre, na kaiba na diyan an pantasya, pagdangadang nin bagong panahon, fiction, romansa, thriller, ini tagob nin mga kahulogan sa kultura. Susog ki Rowling, an mayor na tema iyo an kagadanan, dawa totoo primeramente konsiderado ining literaturang pang'aki. Igwa pa man nin ibang mga tema sa serye, arog kan pagkamoot asin pag'ori. An mga bersyon sa Ingles napublikar kan Bloomsbury sa Reyno Unido, kan Scholastic Press sa Estados Unidos, kan Allen & Unwin sa Australya, asin kan Raincoast Books sa Kanada. Sa Oktobre 2011, an serye ipapaluwas sa pormang e-libro paagi sa "Pottermore." An mga libro ginibo sa walong parte kan Warner Bros. Pictures, ta pigbaak an ikapitong libro sa duwang kabtang; ini na an serye nag'ingreso nin pinakadakula sa serye nin mga pelikula. An serye nagbunga man nin mga konektadong negosyo sa ibang mga paninda, na nagresulta na an marka "Harry Potter" nagkakahalaga na nin sobra sa $15 bilyon.
Manga
An Manga (漫画 Manga, sinasayod mang-ga) mga komiks minukna sa Hapon kan mga Hapones sa saindang tataramon na nag'aayog sa istilo na nagtalubo mansana sa Hapon poon pa kan ultimong parte kan ika-19ng siglo asin ini minasusog pa sa sarong arte nin Hapon na antigo na. Sa Hapon, an apod sa paragibo o nagiilustrar kan manga iyo an mangaka.
Mga Gawad
An industriya kan manga nin Hapon minagawad, kadaklan pinapadrinohan nin mga publisher, na igwang premyong pagpublikar kan nanaog na na mga usipon sa mga babasahon na ipigluluwas kan kagpadrinong publisher. Kabali digdi an mga minasunod:
Mariveles
An Mariveles sarong primera klaseng banwaan sa probinsya kan Bataan, Filipinas. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado. Alagad, sa sensus kan 2000, igwa ini nin 19,460 na kaharongan. An rata nin pagtalubo kan populasyon kaini nag'abot sa 4.71% taon-taon, doble kan sa probinsya niya mismo.
Danaw Segozero
An Danaw Segozero (Ruso: Сегозеро, Finnish: Seesjärvi) sarong danaw na ta'bang sa Republika nin Karella, norte-solnopan na parte kan Rusya. Yaon ini sa koordinades na 63.3°N 33.75°E. An Salog Segezha iyo an mayor na salog na winawawaan kaini danaw asin ini dalahay diretso sa Vygozero. Kan an planta hidroelektriko natogdok sa Salog Segezha, an kahiwasan kan danaw nagtaas hale sa 815 km² abot 906 km².
Toltolan
'
Mariveles
Mga barangay
Nababanga an Mariveles sa 18 barangay:
• Alas-asin
• Alion
• Batangas II
• Lucanin
• Townsite
• Mt. View
• Baseco Country (Nassco)
• Sisiman
• Maligaya
• San Carlos
• San Isidro
• Balon Anito
• Ipag
• Camaya
• Biaan
Balingasag
An Balingasag sarong ikaduwang klaseng banwaan na namumugtak sa probinsya nin Misamis Oriental, Filipinas. Igwa ining sukol na 147.11 kilometro kwadrado na kadagaan asin namumugtak sa ikaduwang distrito. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Manuel Fuentebella
Si Manuel T. Fuentebella (Okt 1890- 26 Peb. 1955) sarong Bikolanong doktor asin pulitiko na nagsirbe komo Diputado sa ika-7 (1925-1928) asin ika-8 (1928-1931) Lehislatura kan Filipinas representado an ika-2 Distrito kan Camarines Sur.
An mga magurang niya iyo sinda Mariano Fuentebella asin Perpetua Tria, na parehong namundag sa Sangay, Camarines Sur. Matuang tugang niya si Jose Fuentebella na saro man na nagin gobernador kan Camarines Sur asin Senador kan Filipinas. Matingog na orador, siya saro man na poeta sa Bikol asin sa Espanyol, abilidad na nagamit niyang gayo sa saiyang pagkakampanya sa panahon nin eleksyon. Bisto man siya sa pagimbento nin mga lokal na preparasyon sa pagbulong.
Saro man siyang kompositor, mala ta dakul siyang tinokdang musika para sa danzas, comparsas, asin foxtrot. Segun ki Realubit, si Manuel Fuentbella mahigos na taga-tokda' nin mga rawitdawit, direkta asin simple an mga tataramon na ginagamit.
Ogos siya ki Manuel Roxas kan ini Tagataram sa Lehislatura asin dakul siyang ipigtolod na mga bill na nagin mga importanteng mga leyes, asin saro kaini iyo idtong ley na nagtugot nang makaboto an mga kababaehan (Woman Suffrage).
Mga pag'onra
Saiya ipinangaran an sarong ospital sa barangay Consocep, Ocampo, Camarines Sur na kan Hunyo 21, 1969 nagin nang saro sa National District Hospital huli sa pwersa kan R.A. Nu,.5720.
Gemino Abad
Si Gemino Abad (5 Pebrero 1939) sarong Pilipinong poeta asin kritiko nin literatura. Namundag siya sa Sta. Ana, Manila.
K
An K [dakulang porma] o k [sadit na porna] (makabagong pagsayod: /key/, makalumang pagsayod: /ka/ ) iyo an kagsarong letra sa alpabetong Romano. Ini man an ikakagsarong letra sa makaba'gong alpabetong Tagalog. Ini an ikatulong letra sa lumang abakadang Tagalog.
Daga (wuxing)
thumb|right|250px|An mga interaksyon kan Wu Xing
Sa pilosopiyang Intsik, an daga (Chinese: 土; pinyin: tǔ), an nagbuburubagong punto kan bagay. An daga iyo an ikatolong elemento sa siklo nin Wu Xing.
An daga iyo an balansyadong yin sagkod yang, an pambabae asin panlalaki na magkaibahan. An paghiro kaini iyo an nakasentro, asin an enerhiya kaini stabilizing asin conserbado. Kairiba ini sa kolor kayumanggihon/ orchre asin sa planetang Saturn, asin namomogtak ini sa sentro kan kompas nin Intsik. Asosyado ini sa paitok kan lambang saro sa apat na panahon asin may daro-darang alumahad na panahon. Sa tradisyunal na Medisinang Intsik, pinamamahalaan kan daga an Yin, Zang organ na Spleen, asin an Yang, Fu organ Stomach, nguso asin kalamnan. An Primal na Espiritu kaini iyo an Yi, asin pigrerepresentar sa Yellow Dragon. Color Yellow, Golden (Saldang).
Butuan
An Butuan sarong primera klase syudad na namumugtak sa probinsya nin Agusan del Norte, Filipinas. Igwa ining sukol na 816.62 kilometro kwadrado na kadagaan asin namumugtak sa inot na distrito. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Ini namumugttak sa norteng subangan na parte kan Agusan Valley na nasa amihanan na kabtang kan norteng Minadanao. Ini nagsakrang na gayo sa Agusan River. Ini man kadolon sa parteng norte, solnopan asin habagatan kan Agusan del Norte, sa subangan niya iyo an "Agusan del Sur" asin sa norte-subangan yaon an Butuan Bay.
Susog sa sensus nin populasyon kan 2007, igwa ini nin 298,379 katawo asin sa sensus kan 2000, igwa ini nin 50,213 na kaharongan. An pangaran na 'Butuan" daa hale sa ngaran kan prutas na "Batuan". An iba nagsasabi na ini inginaran sa sarong datu na nagngangaran "Datu Buntuan".
Mga Barangay
An syudad nin Butuan nababanga sa 86 na barangay, 27 kaini pinipisan na urban asin 59 rural pa.
L
An L [dakulang porma] asin l [sadit na porma] (makaba'gong pagsayod: /el/, dating pagsayod: /la/) iyo an ikakagduwang letra kan alpabetong Romano. Ini man an ikakagduwang letra sa modernong alpabetong Tagalog. Ini an pangsiyam na letra sa lumang abakadang Tagalog.
Hinduismo
right|thumb|229x229px|An Simbolo kan Hinduismo thumb|Istatwa ni Shiva sa meditasyon na yoga An Hinduismo (Ingles: Hinduism) sarong relihiyon na nagtalubo asin naglakop sa India na dinadara bako lang sarong sistema teolohika, sarong sistema nin moralidad asin man mayo ning sarong sentral organisasyon na nagmamato kaini. Mayo man nin sarong tawo na binibisto na kagtogdas kaini. Masabi pa na nagtuhaw ini asin nagsanga-sanga dara kan rinibo asin manlaen-laen na grupong relihiyoso poon pa kan 1500 (B.K.), Bago ki Kristo.
Kun sa pagkadakul nin paratubod, ini an relihiyon na ika-tolo sa kinaban(900 milyon), sunod sa Islam na iyo an ika-duwa(1.5 bilyon), asin sa Kristianismo, na iyo an nangengenot (2.1 bilyon). Ini daa na an pinakagurang nang relihiyon sa kinaban.
An Hinduismo dominante sa India, Nepal, asin sa mga Tamil sa Sri Lanka. An ibang mga nasyon na may darakulang populasyon nin mga Hindu iyo an Bangladesh, Pakistan, Indonesya Malaysia, Singapur, Mauritius, Fiji, Suriname, Guyana, Trinidad, Tobago, Reyno Unido, Estados Unidos asin Kanada.
An Hinduismo nagdadara nin dakulaon na kaban nin mga eskritura. Binabanga' ini sa Sruti (pinasabong), asin sa Smriti (pinaromdom). An mga ini nagdebelop sa lawig nin ribo-ribong taon na natokar sa teolohiya, pilosopiya, asin sa mitolohiya, na nataong giya asin dunong sa tamang banal na pagbuhay. Sinasabi na an Vedas asin an Upanishads an pinakamatagom kun sa pagka-otoridad, importansya asin pagka-soanoy an pag-uurulayan.
Etimolohiya
Sinasabi na an Persyang taramon na Hindu gikan sa Sindhu, Sanskrito daa kan Salog na Indus.
Cindy Amaiza
Si Cindy Amaiza sarong estudyante na namumuhay na igwa nin HIV sa Nairobi asin konektado sa AYARHEP bilang PITCH partner. Sya man an nagtutulod kan KY-PLUS. Pigpaliwanag nya na igwa nin pangangaipo na pagsararuon an mga organisasyon tangani na magtrarabaho sa sarong obheto. Ini an saiyang sinabi, "“I envision a unified voice of young people living with HIV to be better able to address the challenges and issues young people, who are disproportionally affected by HIV and AIDS, are facing.”
Tanganing punan an inisyatibang ini nin PITCH sinuportaran an KY-PLUS paagi sa pag - organisar nin sarong workshop. Desidido si Jacqueline Alesi na ginamit an saiyang kaaraman asin eksperyensya bilang dating direktor kan UNYPA, an YPLHIV network nin Uganda, tanganing magtao nin malinaw na mga instruksyon sa mga hoben hali sa lain - lain na organisasyon sa pag - istablisar. An detalyadong mga pag - orolay nagbunga nin malinaw na ideya kun ano an maninigong magin pagboot asin katuyohan kan sistema nin mga grupo.
Sa pagsuportar hali sa PITCH asin Kenyano na nag - iistar na may darang gibohon na HIV (NEPHAK), an mga sobrino nagtatrabaho ngunyan sa pag - uswag nin sarong konstitusyon asin sarong estratehikong plano pasiring sa pagigin rehistrado. " Sa laog nin sarong taon nahihiling ko an boses kan mga hoben na namumuhay na igwa nin HIV. Bako kitang paslo, dai kita nagkawararak. Inuuyonan kita asin sinasabi an satong mga isyu sa sarong tingog. Huli kaiyan nareresolbaran nyato an mga kadipisilan asin mga isyu na inaatubang nin mga hoben, "an konklusyon ni Cindy.
Huang Xianfan
Si Huang Xianfan (Nobiembre 13, 1899 30px - Enero 18, 1982 30px ) iyo an historiador kan China.Pigaapod si Huang na "Ama nin aghamtao na Zhuang-etniko" asin an "Ama nin kasaysayan Zhuang-etniko".
Si Huang namundag kan Nobiembre 13, 1899 sa Fusui, Guangxi. Nag-adal siya kan saiyang primariya sa Fusui dangan naghaiskul sa Guangxi Provincial High School. Nagklase siya sa Normal University kan Pekín(o Pekín sana, an kapitolyo kan China) kan taon 1926(1926-1935), dangan naghaiskul sa University kan Tokio(1935-1937, o Tokio sana, an kapitolyo kan Hapon).Si Huang iyo an profesor sa historia sa University kan Guangxi(1938-1940,1943-1953), sa University kan Sun Jatsen(1941-1942), sa Normal University kan Guangxi(1954-1982).
J.K. Rowling
right|thumb|250px|Si J.K. Rowling (2010)
Si Joanne "Jo" Rowling, (namundag Hulyo 31, 1965, na mas bisto sa apod na J. K. Rowling, sarong Briton na autor  na bantog na gayo komo iyo an kagmukna kan Harry Potter na seryeng pantasya. An ideya daa kaini napo'nan kan an autor nagbabyahe sa tren haleng Manchester pasiring London kan 1990. An mga librong Potter nag'ani nin mahiwas na pagreparo sa kinaban, guminana nin manlaenlaen na premyo, nagbentang labi sa 400 million na kopya asin iyo an nagin pasisikaran kan si popular na serye nin mga pelikula, kun saen si Rowling may pagkikiaram asin pag'ooyon kan dalagan kan skript asin siring man, may kontrol sa pagmumukna kaini bilang siya an prodyuser sa pinal na kabtang kan serye.
Si Rowling masabi pa bantog man sa saiyang istoryang "hale sa pagkapobre nagin sobrang yaman" na istorya kan buhay, kun saen guminantad sa pagbuhay luwayluway hale sa pag'sarig sa welfare hanggan nakamit an status nin sarong multi-milyonaryo sa laog nin limang taon. Kan Marso 2011, kan pinagbalangibog si listahan kan mga bilyonarryo sa kinaban, an Forbes natantya na an netong halaga kan asset ni Rowling nag'abot nang E.U.$1 billion. Sa 2008 Sunday Times Rich List an magasin pinagpako an yaman ni Rowling na maabot £560 million ($798 million), o rinaranggo siya komo ika-12ng pinakamayaman na babae sa Reyno Unido.
Pwersas Armadas kan Filipinas
An Pwersas Armadas kan Filipinas (AFP) o Armadong Kusog kan Filipinas kompwesto kan Philippine Army, Philippine Navy asin Philippine Air Force. An AFP sarong boluntaryong pwersa asin igwang kabilogan na aktibong kusog na 113,500 na igwang nakatagamang 131,000 personeles.
Alabama
right|thumb|250px|An mapa kan Estados Unidos kun saen ipinapaheling an kinamomogtakan kan Albama An Alabama sarong estado kan Estados Unidos.
Boy Logro
thumb|yum yum yum na si Chef Boy Logro Si Pablo Logro, (namundag, 1957) na mas bisto sa apod na Boy Logro o Chef Boy sarong Filipinong chef na bantog sa saiyang mga padalan sa telebisyon, an "Idol sa Kusina" asin "Chef Boy Logro: Kusina Master".
Buhay Personal
Si Logro namundag sa Laak, Compostela Valley asin ikaduwang aki sa walong magturugang. Palibhasa tios na marhay an pamilya, siya nakaabot sanang Grade 6 sa elementarya.
Karera
Enot siyang nagtrabaho sa sarong restoran sa Quiapo na sadiri nin Intsik. Dangan naglaog siya sa Astral Villa Restaurant sa Makati. Duman nagin niyang mentor si Executive Chef Antonio Cuadrado, sarong Espanyol. Tapos si Chef Boy nagtrabaho man sa sarong restoran sa Matabungkay, dangan sa Bayview Plaza Hotel. Kan 1982, nagtrabaho siya bilang sous chef sa Palasyo ni Qaboos bin Said al Said sa laog nin sampolong taon. Huli kaini naabot niya iba-ibang lugar asin napalbag siya sa adal nin pagluto kan mga cuisine internasyonal. Nasangkap an adal niya sa pagluto sa paglibot niya sa Italya, Switzerland, Espanya asin Reyna Unido.
Kan 1992 kinua siya kan Manila Diamond Hotel bilang saro sa sous chefs asin nataas man an ranggo niya komo iyo an pinakaenot asin iyo-iyong filipinong executive chef sa 5-star deluxe hotel sa Filipinas, asin sinasabing siya an may pinakahalangkaw na sweldo sa industriya nag'abot 300,000 pesos an bulan.
Saiyang orog napakagantad pa an karera niya kan natogdas niya an CLICKS (Chef Logro's Institute of Culinary And Kitchen Services) namomogtak sa Gen. Mariano Alvarez, Cavite, Filipinas na ngonyan igwang 150 estudyante.
Si Logro nabisto sa telebisyon bilang tagapresentar kan aldawan na padalan sa pagluto na inapod Chef Boy Logro: Kusina Master. Igwa pa man siyang sarong padalan sa TV, an inapod na Idol sa Kusina na pinapasale sa Channel 11, GMA NEWS TV kun banggi.
Siya nagluwas man sa magkapirang pelikula arog kan "The Fighting Chefs".
Antonio Abad
Si Antonio Mercado Abad (10 Mayo 1894 - 10 Abril 1970) sarong Pilipinong parasurat sa Espanyol. Namundag siya sa Barili, Cebu asin nagkalase sa Colegio de San Carlos. Siya an ama kan poeta asin kritikong si Gemino Abad.
Nanggana si Abad nin Premio Zobel huli sa saiyang mga nobelang El Último Romántico, asin La Oveja de Nathán (kaiba si Flaviano Zaragoza), asin Premio Concurso Literario de la Mancomunidad Filipina para sa Dagohoy asin El Campeón. Saro man siya sa mga resipyente kan Commonwealth Literary Awards.
Editor man siya kan La Revolution, El Precursor, El Espectador, The Cebu Advertiser, asin El Debate; asin kan 1926, nagin siyang presidente kan La Opinion.
Mga nobela
Kabali sa mga naisurat niyang nobela:
Urduja
Hitsura
Si Urduja iyo pigsasaladawan bilang halangkaw asin magayon na babayi na may malabulawan-tanso na palnit, tanos asin makintab na buhok, asin hararom sagkod itom na mga mata. Napapano nin bulawan asin matibay sa pagkapot nin espada asin pagsakay sa kabayo. Pamayo man siya kan mga "Kinalakihan" (soldadong babayi). Bistado siya bilang may makusog na boot, matali, asin maboot na babayi. Dakol man siyang aram na lenggwahe na iyo sarong ordinaryong karakter sa mga noble kan pre-kolonyal na Sur-subangang Asya.
Sa popular na kultura
An Princesa Urduja, na iyo sarong "live-action adventure" na pelikula na pigbase sa nasambit na mitiko, iyo pigluwas kan 1942.
An Urduja, na iyo sarong animasyon na nakabase man sa mitikal na prinsesa, iyo pigluwas kaidtong Hunyo 18, 2008. Buminida digdi sinda Regine Velasquez (bilang si Prinsesa Urduja), Cesar Montano (bilang si Lim Hang), Eddie Garcia (bilang si Lakanpati), Johnny Delgado (bilang si Wang), Epi Quizon (bilang si Daisuke), Ruby Rodriguez (bilang si Mayumi), Michael V. (bilang si Kukut), Allan K. (bilang si Tarsir) asin si Jay Manalo (bilang si Simakwel) bilang mga aktor nin boses. Si Joey de Leon man an nagsurat nin liriko, asin an kanta iyo komposisyon ni Ogie Alcasid.
An menor na planetang 5749 Urduja na nadiskobre ni Eleanor Helin iyo pigpangaran bilang pag-onra saiya. An opisyal na pangngarang pagsambit iyo naipublikar nin Minor Planet Center kan 8 Nobyembre 2019 (M.P.C. 117229).
DZDT-TV
An DZDT-TV (Channel 10) Kapamilya Channel TV-10 Daet
Alaska
right|thumb|200px|An mapa kan Estados Unidos na ipinapaheling an kinamomogtakan kan Alaska
Babis Tsertos
Si Haralambos (Babis) Tsertos (Greyigo: Μπάμπης Τσέρτος; namundag Oktobre 27, 1956) sarong Greyigong musiko. An tugang niyang babae iyo idtong parakanta na si Nadia Karagianni. An saiyang ama musiko man, asin siya nagkakawat kan mandolin. Sa edad na 17, siya permanente nang nag'estar sa Athens asin ta kan 1974, siya nag'entra sa Faculty of Physics sa National and Kapodistrian University of Athens
Alaska
An Alaska sarong estado kan Estados Unidos.
Budismo
right|thumb|295x295px|Mga istatwa nin Budhismo thumb|Sermon sa Deer Park na pigdepikta sa Wat Chedi Liem-Kay
An Budismo (Ingles: Buddhism) iyo sarong relihiyon gikan sa Indya na ipigtogdas kan sarong espirituwal na paratukdo na inaapod na "Buddha". Ini an ika-apat na pinakadakulang mayor na relihiyon na igwang 520 milyong parasunod na 7% kan populasyon nin kinaban. Nadadaog lang ini sa pagkadakul kan Kristianismo, Islam asin Hinduismo. Mga budista (buddhists) an apud sa mga parasunod kan relihiyon na ini.
M
An M [dakulang porma] o m [sadit na porma] (makaba'gong pagsayod: /em/, makalumang pagsayod: /ma/) iyo an ikakagtulong letra kan alpabetong Romano. Ini man an ikakagtulong letra sa modernong alpabetong Tagalog. Ini an ikasampulong letra sa dating abakadang Tagalog.
Budismo
Uusipon
Tinogdas daa ini kan pinakaenot na Buddha na iyo si Siddhartha Gautama duman sa Amihanan kan India. Kan ika-6 na siglo (B.K.) napasabngan sya nin linaw-isip asin inasumir nya an pangaran na Lord Buddha (siya na iyo an napukawan).
An Budismo nagpawara sa India alagad nabuhay asin naglakop sa Sri Lanka dangan luminayap n a sa iba-ibang lugar kan kinaban, orog na sa kahiwasan kan Asya. Ini nani-porma sa tolong klaseng budhismo:
Thales
Si Thales kan Miletus (Θαλῆς (ὁ Μιλήσιος), Thalēs; c. 624/623) sarong Griyegong matematiko, astronomo asin pilosopo kan pre-Socratiko na pilosopo na hale sa Miletus kan Ionia, Asya Menor. Saro siya sa Seven Sages of Greece. Dakol, kaiba na si Aristotle, sinasabi na siya an enot na pilosopo sa tradisyon nin Griyego, asin sa historikal minimidbid na enot na indibidwal sa sibilisasyong Solnopan na nag-adal nin siyentipikong pilosopiya.
Giovanni Ribisi
Si Antonino Giovanni Ribisi (Los Angeles, Desyembre 17, 1974) dating sarong Amerikanong entertainer.
Arizona
right|thumb|250px|An mapa kan Estados Unidos kun saen ipinapaheling an kinamomogtakan kan Arizona
An Arizona sarong estado kan Estados Unidos.
Qaboos bin Said al Said
Si Qaboos bin Said Al Said (Arabo: قابوس بن سعيد آل سعيد‎ Qābūs bin Saʿīd ʾĀl Saʿīd; namundag 18 Nobyembre 1940) iyo an Sultan kan Oman asin mga kasarig igdi. Nagsakat siya sa poder kan napatalsik niya sa pwesto an saiyang ama, si Said bin Taimur, sa sarong coup sa palasyo kan 1970. Siya an ika-14'kapagaraki na makuapo kan kagtogdas kan dinastiya na si Al Bu Sa'id.
Bilang pamayo
Si Qaboos iyo na an saro sa pinakahalawig na nagkapot nin pwesto bilang pamayo sa bilog na kinaban, poon pa kan 1970 o 45 taon na.
N
An N [dakulang porma] o n [sadit na porma] (makaba'gong pagsayod: /en/, makalumang pagsayod: /na/) iyo an ikakagg-apat na letra kan alpabetong Romano. Ini man an ikakag-apat na letra sa modernong alpabetong Tagalog. Ini an ikakagsarong letra sa dating abakadang Tagalog.
Balikogkog sa Halonan
An Balikogkog sa Halonan an tinokdang rawitdawit ni Lorenzo Rosales (Siling Layas) na pinaluwas niya man sa kolum niyang Piltik na Malanit, sa Sanghiran Nin Bikol:
BALIKOGKOG SA HALONAN Dolot ki P. Eustaquio Revatoris)
Nota: Si TIQUIO sarong padi, si Padre Eutiquio Revatoris na kan mga taon 1927 Kura Paroko kan Oas, Albay. Si "Iroy" saka an "Don Casimiro" na nasasambit niya igdi iyo si Don Casimiro Perfecto. Kinaagan nin titulong "Balikogkog Sa Halonan" an saiyang rawitdawit sa itaas ta mayo siyang itinakod na kangaranan. Totoo maliwanag na pigtatalayop niya igdi si P. Revatoris bilang sarong pangisi sana man.
An "Bicolandia" na binanggit ni Rosales igdi iyo idtong peryodikong semanal na pinapalagda' asin pagsasadiri ni Juan San Agustin, posible nagluwas sa periodong 1927 abot 1932. Bikol asin Kastila an ginamit na lenggwahe.
Concepcion, Romblon
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado. Ini namomogtak sa isla kan Sibale (Maestro de Campo, apod man).
Balingoan
An Balingoan sarong ikalimang klase banwaan na namumugtak sa probinsya nin Misamis Oriental, Filipinas. Igwa ining sukol na 57.80 kilometro kwadrado na kadagaan asin namumugtak sa ikalimang distrito. An designadong zip code kaini iyo. Sosog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Igwa ining sukol na kilometro kwadrado.
Kalayo
thumb|264x264px|Sarong panluwas na kalayo huli sa mga kahoy An kalayo (Ingles: fire) iyo sarong klase nin pagsulo asin kimikal na reaksyon na kina-iimbweltuhan nin duwa o urog pang klase nin mga kemikal. Kun sain nagkakaigwang reaksyon an mga molekula sa lambang saro na nagigin kawsa nganing makabilog nin dugang na mga kemikal. Parating kulay kahel, mainit asin maaso ini. Bakong sarong klase nin materyal an kalayo: imbes, ini an proseso kan eksotermikong oksidasyon, na kun sain nagtatao nin enerhiya an init asin liwanag.