cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Parokya ni San Francisco de Asis (Buhi)
Enot na mga Taon (Ika-17 Siglo)
Itinugdok ni Fray Simon Salamanca O.FM. an enot na simbahan na gibo sa magian asin dai permamenteng materyales. Idinulot nya ini sa patronato ni San Francisco de Asis. 1690 kan magin ministro kan Buhi si Fray Mateo de San Jose, O.F.M. naghaloy sya digdi sagkod matapos an siglo.
Mga Taon nin Kawàran asin Kauswagan (Ika-18 sagkod 19 siglo)
Taon 1704-1710 kan madestino sa Buhi si Fray Francisco de San Juan Evangelista, O.F.M. sya an kagsurat kan Una Explicacion de la Doctrina Cristiana.
Oktubre kan taon 1718 kan ipadara sa Probinsyal kan mga Pransiskano an sarong petisyon na igwang titulong Obligacion que tienne heche el Pueblo de Buhy de dar para ayuda al sustento del Ministro que fuere, de dicho Pueblo desde el año de 1718. Pinirmahan asin ipinadara ini kan mga lokal na opisyales asin mga prominenteng namamanwaan sa paki-ulay na matawanan sinda nin sarong residenteng Pastor sa banwaan.
Nadestino man sa Buhi si Fray Jose de la Virgen O.F.M. na taga Segovia, Espanya kan taon 1720. Nagserbi man sya sa iba pang banwaan arog kan Camalig, Polangui, Bula, Canaman asin Buhi. Ginibo niya sa Bikol an Arte del Canto Gregoriano na naimprenta man sa Manila kan taon 1727. Nagadan sya sa Syudad kan Naga kan 1767.
An enot na naitugdok na simbahan sa harani kan Danaw nin Buhi nasulo kan taon 1730. Sa pamamayo ni Fray Jose Cerda, O.F.M. pinunan an pagpapatugdok nin bàgo asin dakulang simbahan na gibo sa mas makusog na mga materyales. (Itinugdok ini kun sain an presenteng lokasyon kan Rizal Park.) Natapos ini kan 1735, alagad naraot nin magkapirang beses nin linog.
Taon 1737 kan maitukaw si San Antonio de Padua bilang ikaduwang patron kan parokya. Ini pakatapos nin dakulang epidemdya na milagrosong nawara pakatapos na magdusay nin mga pamibi asin magpuon an debosyon saiya. Nagin ministro nin Buhi si Fray Antonio Tadeo Morales, O.F.M. na taga-Mexico kan 1760.
Enero 2, 1853 kan punan ni Fray Antonio de Guadalajara, O.F.M. an pagpagibo nin dalan na masugpon sa Buhi asin Iriga. Tinukduan nya man an mga taga-Buhi kun pano kultibaron an abaka. Sya man an nagtao kan diretso nin pagsasadiri kan imahe kan Nuestra Señora de Salvacion sa Joroan, Tiwi karibay an bayad na 75 pesos, 50 pesos para sa imahe asin 25 pesos para sa bagting. Nin huli ta sainda man naghali an kahoy na kalpi na inukitan kan imahe asin an dakulang debosyon na ipinahiling kan mga taga-Joroan para ki Inang Salvacion.
Nagtukaw man na kura paroko kan Buhi si Fray Manuel Maria Crespo, O.F.M. kan 1864 sagkod 1869. Sya an nagpagibo nin dakulang suanoy na sementeryong gibo sa mamposteria na sagkod ngunyan an an gira kaining nahihiling pa.
An presenteng edipisyo na igwang desenyong Romanesque, ipigibo ni Fray Angel Malumbres, O.F.M. sa katahawaan ka taon 1870 asin 1884. Gibo ini sa bato na igwa kita ngunyan, igwa ining crucero asin tulong naves, gamit sa pagpatugdok kaini an mga natadang materyales sa nagabang simbahan kan 1735. Si Fray Malumbres man an nagpagibo kan tulong tulay na gibo sa bato sa agihan pasiring sa Iriga.
Kan 1886, pinunan man ni Fray Gregorio Salinas O.F.M. an pagpapagibo nin bagong eskwelahan nganing ribayan an lumang edipisyo. Natapos ini kan 1900s
An atop kan bagong simbahan na tutong sa kasulo kan parehong taon na ini matapos. Pinakarhay na sana ini ni Fray Gabino Muñoz, O.F.M. kan taon 1889-1890.
Kan 1898 sagkod 1900, matapos an tyempo Espanyol asin mapatalsik kan mga Kano an gobyerno kaini sa Filipinas, an pamamayo asin pangataman kan mga parokya naipalis sa mga sekular o diocesan na padi.
Sa Katapusan kan Ikaduwang Milenyo (ika-20 siglo)
Kan 1963 sa pagmamahigot ni Msgr. Vargas, tinugdas an St. Bridget School pakatapos na aprobaran ini ni Arsobispo Pedro Santos. Saro ining Katolikong eskwelahan para sa mga daraga kan Buhi na pinapadalagan kan Religious of the Good Shepherd. Huli sa dakulaon na parte ni Msgr. Vargas sa paghaman kaining eskwelahan hinihiling sya kaini bilang saro sa mga kagtugdas asin sineselebrar taun-taon.
Itinugdas naman an Parokya ni Nuestra Señora la Medalla Milagrosa sa Santiago, Syudad kan Iriga kan taon 1966 nakua kaini an pangangataman sa 4 na barangay hali sa Parokya ni San Francisco.
Nagribay saiya kan 1972 si '''Msgr. Concordio Sarte''' alagad dai sya naghaloy asin naghali kan 1973 nin huli ta naitaas sya asin nagin ng sarong obispo. Sya an nagpatuod kan selebrasyon kan Oktubre 4 bilang Aldaw kan Parokya. Sya sana an kura kan banwaan na nagin obispo. Si '''Msgr. Antonio Reganit''' an nagbalyo saiya. Puon 1973 sagkod 1976 dakul syang ipinairahay sa parokya. Saro digdi an mga pagpalitada kan patyo asin pagkaag nin mga bagong tukawan. Sinundan siya ni '''Msgr. Dominador Galicia''' (1976-1984) na nagpagibo kan castillo, hosanahan, asin kan monumento ni San Francisco sa patyo. Taon 1984 sagkod 1990 kan magserbing kura si '''Msgr. Pablo Aguilar''' na dakulon an ipinairahay para papusugon an istruktura kan simbahan alagad mas ginigirumdom sya kan mga namamanwaan sa saiyang disiplina asin orden sa saiyang pamamayo asin ministeryo sa parokya.
Taon 1990 kan madestino si '''Msgr. Gerardo Espedido''' dakul man syang mga proyektong narealisar urog sa mga ini iyo an pagpapakusog kan katesismo asin serbisyo sa kapwa asin pagtugdas nin komprehensibong plano kan pastoral. Isinurat man niya an halipot na agi-agi kan parokya asin kan lambang sitio asin barangay na sakop kaini. Sinuysuy man nya an gabos na nagin kura kan parokya asin nagpasensus sa parokya. Rinibayan sya ni '''Msgr. Noe Badiola''' kan taon 1999.
1990 kan masuhay an 11 barangay hali sa parokya sa pagkakatugdas kan bagong Parokya ni San Vicente Ferrer kan San Vicente, Buhi. Enot an nagserbing kura si Reberendo Padre Godofredo Rueda. Kan 1994 tinugdas naman an Parokya ni Nuestra Señora dela Soledad kan Tambo, Buhi, isinuhay hale sa parokya an 7 asin nagserbing enot na kura si Reberendo Padre Beda Martinez.
Mga Presenteng Taon (ika-21 siglo)
Sa pagbukas kan bagong melinyo dakul na pagbabago an inagihan kan parokya dara kan pagpadagos kan panirbihan ni Monsignor Badiola. Nagserbi sya sagkod taon 2012. Magkapira digdi iyo an pagpapatugdok kan Parish Pastor Center, pagpakarahay asin pagpagayon kan palibot kan simbahan, kan patyo, santwaryo asin kumbento. Siya an nagpabisto liwat sa debosyon kan mga Buhinon ki Nuestra Señora del Pronto Socorro na dai lang naglakop sa bilog na Buhi kundi sa manlain-lain man na lugar sa rehiyon asin nasyon.
Isinelebrar an ika-400 taon nin pagkatugdas kan parokya o Quadricentinnial kan taon 2005. Sarong dakulaon na okasyon an inandam bako lang kan parokya kundi kan bilog na banwaan.
Kan Nobyembre 15, 2009 natugdas an Parokya ni San Pablo Apostol kan Sagrada Familia, Buhi nasuhay an 6 barangay hale sa parokya. Si Reberendo Padre Santiago Turiano an inot na nagin kura.
Si Reberendo Padre Antonio P. Delos Santos an nagsalihid ki Monsignor Badiola kan 2012 pakatapos nin haros 13 taon na paninirbihan sa Buhi. Sa presente si Reberendo Padre Edgar F. Adversario an nangangataman kaini kan salidahan nya si Reberendo Padre De Los Santos kan Agosto 2017.
= Pamamayo =
Sakop
Igwang 10 na barangay asin 4 na sitio sa pangataman kan Parokya ni San Francisco de Asis (Buhi).
Mga Buhinon na Madre
= Mga Ladawan =
Michael Phelps
Si Michael Fred Phelps II (namundag Hunyo 30, 1985) sarong Amerikanong paralangoy na pamkompetisyon. Siya an Olimpyanong may kapot sa rekord sa enterong panahon, na nakasikwit nin pinakadakul na medalyang bulawan (22, doble sa ikaduwang-pinakahalangkaw na nagawadan), Olimpikong medalyang bulawan para sa event na indibidwal (13), Olimpikong medalyang para sa lalaking indibidwal (15). Sa pagkakua niya nin 8 medalyang bulawan sa 2008 Pakawat sa Beijing, si Phelps nalampasan niya an rekord ni Mark Spitz, saro man na Amerikanong paralangoy na nakakua nin 7 medalyang bulawan sa solohan na pakawat Olimpiko. Sa Pakawat Olimpiko sa Tig-init sa 2012, na ginibo sa London, siya nakasikwit nin 4 na medalyang bulawan asin 2 medalyang pirak, bagay na siya na an pinakamahusay na atleta sa Pakawat Olimpiko sa tolong surunod-sunod na beses, 2008, 2012 asin 2016.
Amay pa kaini, siya guminana nin 6 na medalyang bulawan asin 2 medalyang tanso sa 2004 Olimpiko sa Atenas, Gresya.
Si Phelps man an nagkakapot kan rekord pankinaban sa 100-metrong butterfly, 200-metrong butterfly, asin sa 400-metrong individual medley. Ginana niya an 81 medalya sa mayor na mga kompetisyon internasyonal, na nag'abot 65 bulawan, 13 pirak, asin 3 tanso na saiyang naguno sa manlaenlaen na mga kompetisyon, poon sa Olimpiko, sa the World, asin sagkod sa Pan Pacific Championship. Gibo kan mga pangyari ini, siya nagawadan nin mga titulo siring kan "World Swimmer of the Year Award" pitong beses asin "American Swimmerr of the Year Award" siyam na beses asin man an FINA Swimmer of the Year Award kan 2012. An daing kaarog na kapangganahan niya sa Olimpikong 2008 sa Beijing nag'ani kan bansag saiyang "Sportsman of Year" kan magasin na Sports Illustrated.
Partido Federal kan Filipinas
thumb|An tatak kan Partido Federal kan Filipinas poon Septembre 2021 An Partido Federal kan Filipinas (Ingles: Federal Party of the Philippines; Tagalog: Partido Federal ng Pilipinas), bistado man sa inisyal na PFP, iyo sarong nasyunal na partido politikal sa Filipinas. Namokna ini kan mga mahigot na kaalyado ni Presidente Rodrigo Duterte na pinapangenotan kan Kahilom nin Departamento nin Agraryanong Reporma na si John Castriciones. An partido naitogdas bilang suporta sa gobyernong Duterte. Kan October 2018, an Komisyon sa Eleksyon kan Filipinas pigtugotan an akreditasyon kan Partido Federal kan Filipinas.
Michael Phelps
Siya na an inapod na pinakamahusay na paralangoy sa bilog na kinaban.
Partido Federal kan Filipinas
An partido susuportahan an kandidatora ni Bongbong Marcos, na nagbali sa partido kan Oktubre 5, 2021, para sa pang-presidenteng eleksyon sa 2022.
Munni Badnaam Hui
An "Munni badnaam hui" ("Niraotan si Munni"; मुन्नी बदनाम हुई) sarong kanta gikan sa 2010 Bollywood na pelikula Dabangg 'na pigtatampok ni Malaika Arora Khan kaiba siSonu Sood asin si Salman Khan. Pigkanta ni Mamta Sharma asin ni Aishwarya Nigam an kanta, kaiba kan musika ni Lalit Pandit. Nanggana nin Filmfare award for best female playback singer si Mamta Sharma para sa kantang ini, mantang nanggana sina Sajid-Wajid asin Lalit Pandit nin Filmfare award for best music director sa 56th Filmfare Awards 2011.
Tibaad sa saiyang popularidad, pigkumpara si Malaika (dangan an saiyang sadiring kanta) ki aktres na si Katrina Kaif asin an saiyang bilang na aytem na "Sheila Ki Jawani" gikan sa pelikulang 2010 na Tees Maar Khan.
Sistemang Solar
thumb|upright=1.5|Sarong representanteng imahe kan Sistemang Solar sa sukol pero bako sa distansya An Sistemang Solar (Ingles: Solar System) iyo an sistemang nakatakod sa Saldang sa paagi nin grabitasyon asin sa mga bagay na minaikot saiya, direkta man o dae. Sa mga bagay na minaikot sa Saldang nin direkta, an pinakadakula iyo an walong planeta kun sain an natatada iyo an saradit na bagay, an mga unanong planeta, asin saradit na lawas sa Sistemang Solar. Sa mga bagay na minaikot sa Saldang nin bakong direkta—an mga natural na satelayt—duwa an mas dakula sa Merkuryo (an pinakasadit na planeta).
An Sistemang Solar iyo namokna mga 4.6 bilyong taon na an nakaagi gikan sa grabitasyonal na pagkagaba nin sarong higanteng inter-istelar na molekular na urap. An mayorya kan gabat kan sistema iyo yaon sa Saldang, sagkod man an natatadang gabat mayorya iyo yaon sa Hupiter. An apat na saradit na panlaog na mga planeta, an Merkuryo, Venus, Kinaban, asin Marte iyo mga terestriyal na mga planeta, na primerong pigbibilog nin mga gapo asin metal. An apat na panluwas na mga planeta iyo mga higanteng planeta, na iyo magabaton kompara sa mga terestriyal. An duwang pinakadakula na planeta, an Hupiter asin an Saturno, iyo mga higanteng gas, na pangenot na pigbibilog nin hidroheno sagkod elyo; mientras an Urano sagkod an Neptuno, iyo mga higanteng yelo, na pangenot na pigbibilog harus nin mga substansya na may relatibong halangkaw na punto nin pagkatunaw kompara sa hidroheno asin elyo, na inaapod na bolatilo, arug kan tubig, amonya, asin metano. An gabos na walong planeta iyo may harus pabilog na orbit na yaon sa harus patag na disk na inaapod na ekliptiko.
An Sistemang Solar iyo igwa man nin mga saradit na bagay. An asteroyd belt, na yaon sa tahaw kan mga orbit nin Marte asin Hupiter, iyo harus pigbibilog nin gapo asin metal, arug kan sa mga terestriyal na planeta. Lagpas sa orbit kan Neptune iyo an Kuiper belt asin an nakawararak na disk, na iyo mga populasyon kan mga trans-Neptunian na bagay na harus pigbibilog nin yelo, sagkod lagpas sainda an bagong nadiskobreng populasyon kan sednoids. Sa mga populasyong ini, an nagkapirang mga bagay iyo may tamang dakula para mabilog an saindang sadiring grabidad, alagad may debate pa sa kaini. An mga bagay na ito iyo pigkakategorar na unanong planeta. An sigurado sanang unanong planeta iyo an Pluto, kaiba an lain na trans-Neptunyong bagay na Eris, sagkod an asteroyd na Ceres na harani na magin unanong planeta. Dugang pa sa kaining duwang rehiyon, nagkapirang iba pang saradit na populasyon, kabali an kometa, centaur, asin mga interplanetaryong alpog na urap, iyo talingkas na nakakabiyahe sa mga nasambit na rehiyon. Anom sa mga planetang ini, anom sa pinakadakulang posibleng unanong planeta, asin nagkapirang saradit na bagay iyo pig-iikotan nin mga natural na satelayt, harus inaapod na "bulan" pagkatapos kan Bulan. An kada panluwas na planeta iyo pigbibilogan nin mga planetaryong singsing nin alpog asin iba pang sadit na bagay.
An solar na duros, sarong bulos nin kargadong partikulo na minabulos paluwas gikan sa Saldang, iyo nahimo nin garu bulang rehiyon sa helyospero. An helyoposo iyo an punto kun sain an presyon kan solar na duros iyo parehas sa kalabang presyon kan helyospero; minalakop pa ini paluwas sa puro kan nakawarak na disk. An Oort cloud, na iyo pighona na ginakanan nin haloy na peryodong kometa, pwede man yaon sa distansyang harus ribong beses hale sa helyospero. An Sistemang Solar iyo yaon sa Orion Arm, 26,000 taong-liwanag hale sa sentro kan galaksiyang Milky Way.
German Moreno
Si German Molina Moreno (October 4, 1933 – January 8, 2016), na bantog man sa arapodan na Kuya Germs, o bilang Master Showman, sarong Filipinong TV host, aktor, komedyante, asin talent manager na popular na gayo kan mga taon 1980.
Enot na mga taon
An saiyang mga magurang iyo sinda Jose Moreno y Caloy (Pepe), sarong mestisong Espanyol asin si Aurora Molina. May saro siyang tugang na babae, si Pilar Moreno. Enot siyang nagtrabaho sa taxi kan saiyang nanahon asin ta siya nagin man paratinda nin bibingka, mani, saka sigarilyo. Nagin pa siyang parapalarga nin mga dyipni sa terminal.
Si Moreno napadamay sa industriya nin aling-alingan kan siya nagin dyanitor asin telonero sa Clover Theater kan 1957. Enot niyang makasaliot sa akting iyo kan nakua niya an papel bilang Hesukristo sa Manila Grand Opera House. Dangan nagin siyang komedyante sa entablado nin bodabil. Nagpoon an karera niya sa pelikula pakatapos kan gera. Kan 1963, nagin siyang aktor bilang komedyante sa Sampaguita Pictures na kaidto iyo an buntogan kan mga bantogan na mga artista arog ka Dolphy, Panchito, Gloria Romero asin Susan Roces. Igdi naglayog nang husto an karera niya sa pelikula. Sobrang 50 taon siya sa industriya nin aling-alingan asin haros sa GMA siya nakakontrata. Nagadan si Moreno sa atake sa puso kan Enero 8, 2016.
Goa
An Goa sarong ikaduwang klaseng banwaan sa probinsya kan Camarines Sur, Filipinas. Igwa ining sukol na kilometro kwadrado. An designadong zip code kaini iyo.
Susog sa sensus kan, igwa ining katawong nag-eerok digdi sa  kaharongan.
Heograpiya
thumb|Simbahang Katolika kan Goa |260x260px Napapalibotan an banwaan kan banwaan nin Tinamabac sa amihanan, Lagonoy sa norte-subangan, San Jose sa subangan, Tigaon asin Ocampo sa sur, sagkod Calabanga sa sulnopan.
Mga Barangay
• Abucayan
• Bagumbayan Grande (Pob.)
• Balaynan
• Belen (Pob.)
• Buyo
• Cagaycay
• Catagbacan
• Digdigon
• Gimaga
• Halawig-Gogon
• La Purisima (Pob.)
• Lamon
• L. Padua (formerly Matacla)
• Maymatan
• Maysalay
• Napawon (Napunuon)
• Panday (Pob.)
• Payatan
• Pinaglabanan
• Salog
• San Benito (Pob.)
• San Isidro West
• San Isidro (Pob.)
• San Jose (Pob.)
• San Juan Bautista (Pob.)
• San Juan Evangelista (Pob.)
• San Pedro (Aroro)
• Scout Fuentebella
• Tabgon
• Tagongtong
• Tamban (Mabini)
• Taytay (Halgon East)
Angel Magahum, Sr.
Si Angel Merle Magahum, Sr. (Oktobre 1, 1867 - Nobyembre 28, 1935) sarong Ilonggong nobelista, sarswelista asin dramatista, parasurat mga halipot na osipon, peryodista, asin kompositor. Siya binansagan na "Colossus of Visayan literature" huli sa husay asin sa rarom kan saiyang ambag sa literaturang Hiligaynon kan mga taon 1910 sundo 1930. Siya binansagan man na "Ama kan Nobelang Ilonggo."
Chicago
An Chicago sarong syudad na namumugtak sa sur-subangan kan estado nin Illinois. Ini an pinakamatawo na ciudad sa Estados Unidos asin sarô sa mga pinakamatawo kan Nueva York sa Los Angeles.
Angel Magahum, Sr.
Mga enot na taon
Si Magahum aki kan mag'agom na si Ignacio Magahum asin Simplicia Merle. An napangagom niya iyo si Carmen Borromeo kun saen an sarong aki niya si Simplicia, na napangagom si Lt. Col. Francisco Offemaria, nagin konsehal sa Siyudad nin Iloilo. Si Magahum nag'adal sa Colegio de San Jose asin sa Seminaryo nin Jaro asin ngapit nagin siyang propesor sa Espanyol igdi.
Mga kahamanan
Si Magahum nagin editor kan peryodikong Hiligaynon na Makinaugalingon na tinogdas kan si pilantropong si Rosendo Mejica. An peryodikong ini iyo na daa an pinakahalawig na Ilonggong semanal na nagpasige sa publikasyon. Si Magahum an kagmukna kan pinakaenot na nobelang Hiligaynon, titulado Benjamin na nasurat niya kan taon 1894 asin napublikar kan 1907. Si Magahum nakasurat man nin 13 misa kantada alagad an Misa de 2 0 3 para Canto y Organo na dinulot ki San Jose iyo sana an narinsay para sa orkestra. An Misang sinasabi nakanta pinakaenot kan 1895 kan kapiyestahan sa Molo na si Maestrong Magahum iyo an nasa piyano. Ini man enot na pinadangog sa Saravia, Negros Occidental kan 1900. An manuskrito kan muknang Misa niya nailigtas kan aki niyang babae, si Sol Magahum-Dideles kan panahon nin gera.
Mga tinokda sa literatura asin musika
Sa kadamotan na ini yaon an "Bugay sang Kapalaran" (Balaog nin Kapaladan) asin an "Sa Isa ka Sakayan" (Sa baroto), na tolong episodyo kun saen an duwa, titulado "Si Montor" asin Si Gallasan"
Pagromdon
An tinampo sa pagsarapong kan kalye Locsin asin M.H. Del Pilar saiya ipigngaran kan siyudad nin Iloilo.
Kagadanan
Si Magahum nagadan kan Nobyembre 28, 1935 sa edad na 68.
1855
An 1855 sarong taon sa Gregoryanong kalendaryo.
Maurice LaMarche
Si Maurice LaMarche (Toronto, Marso 30, 1958) dating sarong Kanada entertainer.
Bikolnon
An mga Bikolnon o Bikolano sarong etnolingwistikong grupo sa Filipinas. Nag-iirok sinda sa peninsula kan Bikol sa sur-subangan kan isla nin Luzon, Catanduanes, asin Masbate. Dakol man na mga Bikolanong nag-iistar sa probinsya kan Quezon asin Metro Manila.
Kantones
An Kantonés iyo an ikatulong tataramón na may pinakádakol na parataram sa nasyón nin Tsina. May mga 77 milyon mas o menos na katawong naggagamit kaini partikularmente sa probinsya nin Guangdong, Hong Kong asin Macao. An tataramon na ini minimirar na diyalektong prestihiyoso sa mga Yue'ng Intsik. An mga naenot na Intsik na nagemigrar sa Kanada, Peru, Estados Unidos, Panama, Australya, Reyno Unido asin sa kahiwasan kan Europa saka Sur-subangan kan Asya ay mga parataram nin Kantonés. An resulta kaini an Kantonés ay nagin dominanteng tataramon sa mga Chinatown sa ining mga nasyón.
An langgwaheng Kantones hinihiling na parte kan identidad kultural kan mga parataram sa kahiwasan kan habagatan nin Tsina, Hongkong asin Macao. Dawa ngane an Kantones nakaka'agid na marhay sa bokabularyo asin estruktura gramatika kan Mandarin, an duwang tataramon na ini haros dai magkasinabotan huli ta sa pagsasayod magka'iba sindang maray.
Morro d'Oro
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Teramo sa rehiyon Abruzzo kan Italya.
Laurence Bergreen
Karera
Si Bergreen pira nang sinurat na mga libro dapit sa kasaysayan, arog kan Voyage to Mars: NASA's Search for Life Beyond Earth, sarong usipon manongod sa eksplorasyon kan NASA manongod sa planetang Mars, asin kan libro dapit sa pagbiyahe ni Magellan Over the Edge of the World: Magellan's Terrifying Circumnavigation of the Globe. An biograpiya ni Bergreen, Marco Polo: From Venice to Xanadu, ginigibong tampok na pelikula na binibidahan ni Matt Damon.
Si Bergreen nagsurat na para sa The New York Times, Los Angeles Times, The Wall Street Journal, Chicago Tribune, Newsweek asin sa Esquire. Siya man nagtukdo sa New School for Social Research asin nagsirbe komo Assistant sa Presidente kan Museum of Television and Radio sa Nweba York. Kan 1995, siya nagtukaw bilang huwes sa National Book Awards asin kan 1991 komo huwes sa PEN/Albrand Nonfiction Award. Parating taga-lektura sa mga mayor na mga unibersidad asin symposia, asin minsan ngane sakay sa mga cruise ship, siya nagin Tampok na Historyador para sa History Channel.
Kan 2007, si Bergreen inulayan kan NASA na magtaong pangaran sa mga heolohikong mga tandaan sa palibot kan inapod na Victoria crater sa Mars, basado daa sa mga lugar na nadukayan ni Ferdinand Magellan. Kan 2008, si Bergreen nagin keynote speaker sa ika-50ng anibersaryo kan NASA na ginibo sa Washington, D.C.. An saiyang pinakahuring obra iyo an Casanova: The World of a Seductive Genius.
Si Bergreen kaapil kan PEN American Center, The Explorers Club, Authors Guild, asin myembro man sa Board of Trustees kan New York Society Library. Siya nag'eerok sa New York City.
Radda sa Chianti
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Siena sa rehiyon Tuscany kan Italya.
Whitney Houston
right|thumb|250px|Si Whitney Houston Si Whitney Elizabeth Houston (Agosto 9, 1963 – Pebrero 11, 2012) dating Amerikanang parakanta, artista, produktor, asin modelo. Sosog sa Guinness World Records kan 2009, siya an babaying pasali na pinaka dekorado sa kagabsan kan tiyempo. Pati sa mga premio niya iyo an duwang Emmy Awards, anum na Grammy Awards, 30 na Billboard Music Awards, asin 22 na American Music Awards, bilang sa mga 657 na premiong karera na tinao sa iya sa kabuhayan niya. Si Houston man an saro' sa mga pinaka mabentang artistang musika sa kinàban. Sobra sa 220 milyon na album, single buda video an nabenta niya sa enterong kinàban.
Kan Pebrero 11, 2012, nadeskubre na gadan si Houston sa saiying guest room sa Beverly Hilton Hotel, sa Beverly Hills, California. Dai pa naaaram an rason kan pagkagadan niya.
Literaturang Bikolnon
An literaturang Bikolnon o panurat Bikol (Ingles: Bicol literature, Tagalog: panitikang Bikol) iyo an mga panurat kan mga Bikolnon. Bilang sarong etnolinggwistikong grupo, igwa ining sistema asin tradisyon nin pagsurat na masususog pa bàgo an kolonisasyon. Alagad, pinarà kaini an katutubong pagsurat. Nagtataram an mga Bikolnon nin mga tataramon na Bikol na binibilog nin walong tataramon, tulong tataramon na Agta na harani nang maparà, siring man tataramon na Masbatenyo, asin mga tataramon na Sorsoganon na kapamilya nin mga tataramon na Bisaya.
Gapo nin Monreal
Sarô an basahan kan mga Bikolnon sa dai mababâ sa kag-anom (16) na mga kurit o iskrip na igwa an Filipinas. Inaapod na guhit an lambang kurit o katumbas kan letra asin patanog sa Latin. Bago an kolonisasyon, nagsusurat an mga ninuno gamit an dahon, kawayan asin iba pang materyal gamit an matarom na panurat. Pinupunasan nin abo an naukit na mga guhit tanganing urog na maglataw an mga karakter. Naggamit man nin kawayan na hinagisan tanganing humimpis sagkod tagok o digtâ nin tinanom tanganing makasurat sa mga mahihimpis na materyal siring kan dahon.
An gapo na igwang guhit, midbid man bilang gapo nin Monreal o Rizal, sarong lapnad na gapo na igwa nin karakter agid sa Basahan. Nakua ini kan kaakian sa Rizal Elementary School sa Isla nin Ticao sa banwaan nin Monreal, Masbate. Ini gating ginagamit na punasan nin sapatos asn tsinelas kan kaakian asin ngunyan yaon na sa Museo Nasyonal kan Filipinas. Igwa ining gabat na 30 kilos, hibog na 11 sentimetros, labang 54 sentemetros asin lakbang na 44 sentemetros, mantang an saro pang pidaso kaini igwa nin hibog na 6 cm., labang 20 cm. asin lakbang na 18 cm.
Pataram na literatura bàgo an pananakop
Sarô sa mga suanoy na tradisyon kan mga Bikolnon iyo an tigsik o kansíng. Ini sarong suanoy na porma nin halìpot na rawitdawit na minapahilíng kan natural na talento kan mga Bikolano sa pagberso. Sa modernong panahon, kompwesto ini nin duwa o abot apat na taytay na igwang walong silaba o sobra pa. Lambang sarô kaini igwang eskimang sarong sarambit o mono-rhyme. Pabiglâ na tinitìyaw o inginungusò ini sa atubangan nin pagtiripon. Ini haros makangingirít, o igwang "piltik" sa siisáy man na pinapatamáan. Nahihimò na "sarambít" o arangay sa paririkasan na pagkawingkawíng kun mahusay an paratigsík. Ginigibo ini sa abatayo (urugmahan asin irinoman) naglilibot sa aragitong, minatindóg dangan minatigsík asin kaipohan tulos na masimbág kan sarô man na daíng abala. Ini dapat halìpot saná, panô nin maragsíp na subá o pagsugót. Sa siring na kamugtakan, dai pwede an halawig na pagtaram na garo na nag-uusipón, huli ta siring sa basong naglilibot, makakantiyawan an paratigsik asin mapapatukaw.
An ariwagâ sarong sarabihon na parating nasasambit, popular asin panô nin kadunongan. An mga ini paratì hale sa sentido komon o batay sa agi-agi asin dunong kan banwaan. Ini minagamit nin tataramon na an kahulogan padupyas, sinasambit an sarong pasayod alagad iba an pakahulogan. Paratì haralì mansana sa kataraid na mga lenggwahe o kultura o naglakop sa paagi nin magkapirang tataramon. Sa Sulnopan, an Bibliya asin Daan na Latin iyo an nagpawarak nin kadakuldakul na ariwagâ sa kahiwasan nin Europa dawa nganì na sa lambang kultura may sadiri siyang mga ariwagâ batay sa kolektibong eksperensya kan banwâ.
Sa Vocabulario de la Lengua Bicol, mayo narehistro an katagang "ariwaga" alagad posible an taramon na ini nagsanga hale mansana sa katagang, "arauiga" (arawiga) na sarong entri sa Vocabulario:
"que habla por circunloquios o rodeos, (an pagtaram na dakul pasiko'siko asin bakong direktahan) na kun iisipon arog kaiyan an parating pasayod/padaprig kan sarong ariwaga, sa pahina 32 (Bicol-Espanol, enot na seksyon); sa pahina 29 (Espanol-Bicol, ika-2 seksyon), siring man sinabi decir algo con rodeos."
Ipinalagdâ an Vocabulario de la Lengua Bicol na hinaman ni Padre Marcos de Lisboa sa imprenta kan Nuestra Senora de Loreto en el pueblo de Sampaloc kan 1754. Liwat ining ipinaimprenta kan 1865 ni Obispo Francisco Gainza kan Nueva Caceres sa Establecimiento tipografico del Colegio de Santo Tomas, sa Manila.
Mabulawan na Panahon kan Literaturang Bikolnon (1880-1940)
Ikinokonsiderar ni Maria Lilia Realubit bilang Mabulawan na Panahon kan Literaturang Bikolnon an peryodong ini kan nagpoon an pagpublikar nin mga panurat gamit an sadiring tataramon si Mariano Perfecto huli sa pagkakamuknâ kan Imprenta de Nuestra Señora de Peñafrancia, an pinakainot na imprenta sa rehiyon.
Sarah Burton
Si Sarah Jane Burton (née Heard; pinangaki kan 1974 ) sarong Ingles na tagadisenyo nin moda, asin sa ngunyan direktor kan tatak na Alexander McQueen. Siya an nagdesinyo nin badong pangkasal ni Catherine Middleton sa saindang kasal ni Prince William, Duke nin Cambridge kan Abril 2011. Kan 2012, pinangaranan siya sa Time 100, anwal na listahan nin 100 na maimpluwensiyang tao sa kinaban base sa Time.
Literaturang Bikolnon
Mabulawan na Panahon kan Literaturang Bikolnon (1880-1940)
Binikol ni Jose Calleja Reyes sa librong Bikol Maharlika (1992) an kabtang kan Ibalong, an minimidbid na epiko kan rehiyon Bikol. Dai determinado kun siisay an kagsurat kan Kastilang tekstong kaini na magugunò sa artikulong "Breve noticia acerca del origen, religion, creencias y supersticiones de los antiguos Indios del bicol" ni Padre Jose Castaño (namundag 1854) na napalakip sa Archivo del bibliofilo filipino, Vol. I, na pinagtipon man ni Wenceslao Retana asin ipinublikar kan Imprenta de la viuda de M. Minuesa de los Rios duman sa Madrid, Espanya, taon 1895. Alagad taon 1996, sinurat ni Merito Espinas an Ibalong kun sain nasambit niya na si Fray Bernardino Melendreras (1815-1867) an nagsurat sa Kastila nin sarong orog-orog (poesia) dapit sa antigong kinaugalean kan mga Indio sa Albay, na tituladong Ibal, sarong 400-na-pahinang manuskrito na kun sain nagsapî si Castaño kan rawitdawit na Ibalong na nakalakip sa artikulong ginibo niya asin ikinaag ni Retana sa Archivo (1895).
Sarah Burton
thumb|Ballgown ni Sarah Burton sa saiyang tatak na Alexander McQueen. Napiling [[Dress of the Year kan 2011]]
Literaturang Bikolnon
Mabulawan na Panahon kan Literaturang Bikolnon (1880-1940)
right|thumb|180px|Si Gaudencio Cecilio, kagtogdas kan Cecilio Press Si Mariano Perfecto iyo an minimidbid na "Ama kan Literaturang Bikol" siring man kan Literaturang Hiligaynon. An pinakainot na babasahon sa tataramon na Bikol iyo an peryodikong An Parabareta na nagluwas kan 1899 sa saiyang pagmahala. Kaiba sa mga taga-ambag digdi iyo sinda Mariano Nicomedes, Emeterio Abella, Joaquin Teodorico asin iba pa. Si Casimiro Perfecto pinag-imprenta sa Libreria y Imprenta Mariana an magasin na Calendariong Bicol, dating Almanaque Calendariong Bicol (1921-1953). Katuyohan kaining magtaong bareta asin mga prognostiko sa aro-aldaw na gibo-gibo kan mga parauma asin mga kagharong. Ini nag-akò man nin mga rawitdawit asin mga usipon sa pagpakusog kan literaturang Bikol. Ipinadagos an publikasyon kan Cecilio Press na rugaring ni Gaudencio Cecilio. An mga bantogan na parasurat sa Bikol siring ka Manuel Salazar asin Luis Dato asin dakol pang iba nag-aarambag digdi kan saindang mga panurat.
Sarah Burton
Personal na buhay
nakaistar si Burton sa St John's Wood kaiba an saiyang agom na si David Burton, sarong litratista sa moda.
Poggibonsi
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Siena sa rehiyon Tuscany kan Italya.
Rachmaninoff
Si Sergei Vasilievich Rachmaninoff (Ruso: Сергей Васильевич Рахманиновъ)[1] (Pagtaram sa Ruso: [sʲɪrˈɡʲej rɐxˈmanʲɪnəf]; 1 Abril 1873 – 28 Marso 1943) sarong dating kompositor, pianista asin konduktor na Ruso. Si Rachmaninoff pigkokonsiderar na saro sa pinakapinong pianista sa saiyang panahon asin, bilang na kompositor, saro sa pinakadakulang representante kan Romantisismo sa musikang klasika na Ruso.
Sarah Burton
Mga onra
Kan Nobyembre 2011 nakaresibe si Sarah Burton nin onra na Designer of the Year kan 2011 British Fashion Awards.
Montorio al Vomano
An  sarong komyun asin banwaan sa Provincia nin Teramo sa rehiyon Abruzzo kan Italya.
Literaturang Bikolnon
Mabulawan na Panahon kan Literaturang Bikolnon (1880-1940)
Taon 1940 ipinagpublikar an Ibalon: Monografia historica de la region bicolana ni Mariano Goyena del Prado, an "undisputed authority on language, folklore and history of the Bikol region" sosog ki Maria Lilia Realubit huli ta si del Prado an pinakainot na Bikolano na nagsurat nin hararom dapít sa kultura, salaysáy asin tataramon kan ronang Bikol. Ipinalis ini ni Realubit sa gikan sa Kastila pasiring sa Ingles kan 1981 sa titulong Ibalon: Ethnohistory of the Bikol Region. Palibhasà marháy sa Espanyol kinuá si del Prado asin Antonio Salazar kan Comision nin Centenario Ni Jose Rizál, sa pag-Bikol kan mga tukdâ ni Jose Rizal. Sa saindang paghingowa, an Noli Me Tangere asin El Filibusterismo kadungan an mga rawitdawit ni Rizal naipalagdâ kan 1962 sa pagromdom kan sentenaryo kan heroe kan Filipinas.
Sarah Burton
Mga onra
Kan Hulyo 2012, nakaresibe si Burton nin honorary degree hale sa Manchester Metropolitan University kun saen dati siyang estudyante,na nagin honorary Doctor of Arts.
Literaturang Bikolnon
Panurat Bikolnon pakalihis kan Inot na Gyerang Pankinàban
Sarô sa may pinakadakol na sinurat asin tinukda sa lenggwaheng Bikol kan saiyang henerasyon iyo si Rosalio Imperial, Sr. (1902–1978). Maigot siyang paraambag sa mga publikasyon na iniimprenta kan Cecilio Press. An saiyang karera sa pagsurat nagpoon kan huring parte kan dekada 1920 kan siya buminalik sa Naga, Camarines Sur. Nagin aktibong siyang taga-ambag nin mga rawitdawit, usipon sa Sanghiran nin Bikol asin sa Calendariong Bicol. Siya nagin man alkalde kan munisipyo kan Naga kan Enero sagkod Desyembre 1941, mga taon na gayong pag-aaboton an mga Hapon.
Kan Inot na Gyerang Pankinaban sagkod pagkalihis kaini, nagin maipo an publikasyon bakô sana sa rehiyon. Si Luis General, Jr. nagpalagdâ nin libro laman an saiyang mga rawitdawit kan Panahon nin Hapon pakalihis na kan gyera, an Serenade to a Stoic & other poems. Pinaghimò niya sagkod pag-iriba n libro Readings on Bicol Culture kan dekada 1970. Pinag-adalan ni Leonor Dy-Liacco an bokabularyo asin gramatika kan tataramon na Bikol kun kayâ naisurat niya an Bikol Syntax kan 1956. Tinipon man ni James O'Brien kan Ateneo de Naga an mga suanoy asin kontemporanyong usipon asin panurat dangan ipinublikar sa sarong librong inapod na The historical and cultural heritage of the Bicol people kan 1968. Ini nagin librong-adalan kan mga estudyante sa unibersidad sagkod sa presente. Tinugdas niya man an panliteraryong polyetong An Maogmang Lugar.
Sarah Burton
Mga onra
Napili man si Burton na maging Officer of the Order of the British Empire (OBE)kan 2012 Birthday Honours para saiyang serbisyo sa industriya nin moda.
Literaturang Bikolnon
Kasararoan nin mga parasurat asin hunglonan sa pagsurat
thumb|too|Si Ma. Lilia Realubit, an kagtugdas kan Kabulig Sarô sa mga suanoy na kasararoan nin mga parasurat na Bikolano iyo an Academia Bicolana na minuknâ kan 1927 ninda Padre Luis Dimarumba, Casimiro Perfecto, P. Jose Ofrasio, Mariano Nicomedes, Lorenzo Rosales, Francisco Celebrado, asin iba pa. Itinugdas ini sa pagmamarô, pagpatalubò asin pagpagantad kan tataramon na Bikol. Igwa ining pahayagán nin kaburunyogán na inapod na Sanghiran nin Bikol.
Sarah Burton
Mga onra
Kan Hunyo 2019,natawan si Burton nin Valentino Garavani asin Giancarlo Giammetti International Award kan Council of Fashion Designers of America. Kan Nobyembre 2019,ginawadan si Burton kan British Fashion Council nin Trailblazer Award.
Literaturang Bikolnon
Kasararoan nin mga parasurat asin hunglonan sa pagsurat
An Kabikolan Cultural Association o Kabikolan sarong kaburunyogán nin mga parasurat asin mga paraadál kan kulturang Bikolnon itinugdás kan Oktobre 24, 1969 na Leonor Dy-Liacco na pinamayohan niya bilang presidente nin 22 na taon, Fr. James O'Brien SJ, asin iba pa. Nagkaigwa ining publikasyon na ipinalalagdà an mga panurat na Luis General, Jr., Jaime Malanyaon, Danilo Gerona, Ramon Olaño, Jr., P. Eduardo Lucero, P. Rustico Burce, Alfredo Tria asin iba pang mga parasurat, mga Bikolista asin historyador sa Camarines Sur.
Marati
An Marati sarong tataramon na Indo-Aryan na pigtataram kan mga tawong Marati sa gamping sulnopan nin India. Ini an tataramong opisyal kan Estado nin Maharashtra na may sobrang 90 milyon na parataram sa enterong kinàban. Ikaapat na idiomang pinakadakol na parataram ini sa India. Apwera pa sa Bengali, an Marati man ay sarô sa mga literaturang pinakagurang sa grupong Indo-Aryan ta an pinakamatuang teksto ay halè pa sa taong 1000.
Literaturang Bikolnon
Kasararoan nin mga parasurat asin hunglonan sa pagsurat
Minimidbid bilang "Ina kan Literaturang Bikolnon" si Maria Lilia Realubit na resipyente kan gawad na Alagad ni Balagtas kan Unyon ng Mga Manunulat sa Pilipinas (UMPIL) asin kag-akò kan National Book Award kan 1987 para sa saiyang librong Philippine Drama: Twelve Plays in Six Regional Languages. Siya an inot na kagsurat nin kasaysayan kan literaturang Bikolnon. Taon 1993 pinanginotan ni Realubit an pagpadalagan kan pinakainot na hunglonan sa pagsurat sa Kabikolan na ginibo sa Syudad nin Naga. Sa paagi kan Nasyunal na Komisyon para sa Kultura asin kan Arte (NCCA) asin lokal na gobyerno ginibo an worksyap na binalihan ninda Elsa Mampo, Honesto Pesimo, Jr., Agapito Tria, Gabriel Bordado, Frank Peñones, Jr., Xavier Olin, Angela Oliver, Marc, Lopez, Selina Alano, Mara Boucher, Magus Tapales, asin Rudy F. Alano. Itinugdas ni Realubit an Kabulig Bikol Writers Association antes kaini.
Bàgo matapos an Ika-20ng Siglo, kan ikatulong gatos na taon kan debosyon ki Nuestra Señora de Peñafrancia, pinadrinohan kan lokal na gobyerno nin Syudad nin Naga an 1999 Bikol Poetry Writing Contest: Mga Tula Para ki Ina kun sain kabali sa nanggarana sa Peñones asin Estelito Jacob.
Panurat Bikolnon sa Ika-21ng Siglo
Pinag-organisar ni Jazmin Llana an Pagsurat Bikolnon, sarong komperensya nin mga paratukdô asin parasurat na Bikolnon kan 2000 sa Unibersidad nin Aquinas, sa Syudad nin Legazpi, Albay. Poon kaidto, ginigibo ini lambang apat na taon sa mga unibersidad asin kolehiyo sa rehiyon: Unibersidad nin Aquinas (2000, 2004), Naga College Foundation (2008), Ateneo de Naga na Unibersidad (2012) asin kan 2017 imbes na 2016 sa Camarines Sur Polytechnic Colleges (CSPC) sa Nabua, Camarines Sur. Itinulod niya sa unibersidad an pagbali sa kurikulum an pagtukdô nin Bikol. Namuknâ man an Su'pay na ginibo taon-taon sagkod na malipat si Llana sa De la Salle University.
Idineklara ni Marne Kilates sa pinakainot na Pagsurat Bikolnon kan 2000 an kagadanan kan kontemporanyong literaturang Bikolnon. Kagduwang taon an nakalihis kaini, saiyang tinungkosan na an panurat Bikol iyo idtong mga panurat dapit sa rehiyon Bikol, dawà na dai isinurat nin sarong taga-Bikol asin bakô sa mga tataramon na Bikolnon. Sa ikaapat na edisyon na ini kan rehiyonal na komperensya kan 2012 sa Ateneo de Naga na Unibersidad, na inapod nang Pagsurat Bikol 4, siring man an pusog an pagtubod kan mga Bikolanong parasurat nangurog na idtong nasa luwas kan rehiyon arog ni Alvin Yapan asin Tito Valiente. Para ki Kilates:"An panurat Bikol iyo an rawit, nobela o kathâ na nakasurat dapit sa Bikol. Dai kaipohan yaon sa tataramon na Bikol, asin nin sarong Bikolnon, alagad dapit sa Bikol. Boot sabihon, kun yaon sa Bikol o sarong Bikolnon an karakter an sarong halìpot na usipon, manunungod ini sa Bikol. (Bicol literature is poetry, novel or fiction written about Bicol. Not necessarily in the Bicol language, not necessarily published in Bicol, and not necessarily by a Bicolano, but it’s about Bicol. Meaning, if it’s a short story, the setting is in Bicol or its character is a Bicolano. It’s about Bicol.)" Sa ginibong Pagsurat Bikol 5 sa Camarines Sur Polytechnic College kan 2017, kun sain nagin tagapagtaram giraray si Kilates, saiyang inakò na dai siyang awtoridad kun ano an estado kan panurat Bikol huli sa kadiit an saiyang naisurat sa tataramon na Bikolnon, asin kadiit an kaaraman niya sa mga isinusurat ngunyan sa rehiyon.
Para ki Godehardo Calleja na naka-base sa Ottawa, Kanada asin pinapadalagan an Aklat Ani sa Legazpi, sarong taonan na book fair sa Museo kan Syudad nin Legazpi, Albay, an literaturang Bikolnon na ipigbabali niya sa okasyon iyo an mga publikasyon na yaon sa mga tataramon na Bikol, dapit sa Kabikolan asin/o isinurat nin sarong Bikolano. thumb|wala|An publikasyon na Burak (2005) ni Godehardo Calleja Dekada 1990, nagpoon nang magpublikar kan Burak, an Dahon Panrawitdawit, sarong manarong-pahina nin panliteraryong polyeto si Godehardo Calleja. Naipalagdâ niya an tinipon na mga polyeto kan 2003 sa Sarong rambong na Burak [#1-#50] asin nasundan ini nin nagkapirang edisyon: Paburukadon sanggatos na Burak [#51-#100] (2004); Bulawan baga, Burak palan [#101-#150] (2005); Burak muna bago bunga [#151-#200] (2007); Mga Burak sa Kadlagan [#201-#250] (2008); Sampulong taon kan Burak [#251-#300] (2009); Burak kan satuyang kamuyahan [#301-#350] (2010); Sa mga Burak, naglalayaw-lyaw [#351-#400] (2011); asin Burak na magigi pa [#401-#450] (2012). An mga kathang literaryo kan mga Bikolano na inaakò digdi bakô sana gikan sa Kabikolan alagad dawà sain na parte kan kinàban.
Juliana Arejola-Frajardo Workshop sa Pagsurat-Bikol
Namuknâ man an Juliana Arejola-Fajardo Workshop sa Pagsurat-Bikol sarong rehiyonal na worksyap para sa mga nagpopoon na magsurat sa literaturang Bikolnon. Namuknâ ini taon 2004 sa pagromdom ki Juliana Arejola-Fajardo asin pinapadalagan ini kan Arejola Foundation for Social Responsibility. Pinamamayohan an workshop ni Carlos Arejola sagkod 2012. Huring ginibo an worksyap kan 2012 sa Crown Hotel sa Syudad nin Naga asin dai na nasundan liwat.
Mga organisasyon
Tulo pang organisasyon an namuknâ sa dekadang ini sa Kabikolan. Inot, an An Banwa: Kultura buda Artes kan Tabaco (ABKAT) sarong kasararoan nin mga artistang taga-Syudad nin Tabaco, Albay na namuknâ kan 2005. Tinugdas ini ninda Richard Madrilejos sagkod Frederick Maurice Lim sa katuyohan na magkaigwang sarong grupo na magtataong doon sa mga aktibidad na manungod sa mga proyektong pangkultura asin mga arte sa syudad sagkod probinsya. Ikaduwa, an Sumaro Bikolnon itinugdas kan 2007 na binalihan nin mga parasurog asin paratulod kan lokal na kultura sa probinsya nin Camarines Sur siring ninda Jose Barrameda, Danilo Gerona, Jose Fernando Obias, Ramon Olaño, Jr., Carlos Arejola, Kristian Cordero asin iba pa. Mantang an sarô pang organisasyon na nagsuprang sa dekadang ini iyo an Parasurat Bikolnon (PB), sarong kasararoan nin mga parasurat na Bikolano sa Camarines Sur na itinugdas kan Abril 17, 2010 sa kamàwotan na "masimbagan an pangangaipo sa pag-adal asin pagmidbid sa marhinal na mga parasurat". Igwa ining mga kabtang na organisasyon sa Calabanga, Camarines Sur, Syudad nin Iriga, asin Virac, Catanduanes.
Sinalidahan ni Carlos Arejola si Alano bilang representante kan Sur nin Luzon sa NCCA NCLA taon 2007 sagkod na nailihir liwat kan 2010. Ipigtugdas niya an Pintakasi kan Literaturang Bikolnon, an taonan na pagtiripon kan mga parasurat kan ronâ lambang bulan nin Pebrero bilang pagselebrar kan Philippine Arts Month sa Pili, Camarines Sur. Sa laog kan saiyang termino, durungan na naipublikar an inot na libro kan mga Bikolanong parasurat arog ka Jose Jason Chancoco, Honesto Pesimo, Jr., Aida Cirujales asin iba pa kan 2009.
Mga antolohiya
An magasin na Bangraw kan Arte, Literatura asin Kultura ipinagpalagdâ liwat 2008 sa katuyohan na itulod kan arte, literatura sagkod kultura Bikolnon. Nagluwas an inot na tomo kan 12-pahinang babasahon na pinapakarhay na Estelito Jacob, Honesto Pesimo, Jr. asin Marissa Reorizo-Redburn taon 2004. Laman kaini an mga bareta manunungod sa kultura asin kaalingan sa paagi nin literatura asin arte-biswal. Ipinalagdâ man kan Sumaro Bikolnon an An Tambobong nin Literaturang Bikolnon, sarong publikasyon nin mga rawitdawit sa mga tataramon sa Bikol nin mga kagubay na Bikolanong parasurat. Laman kan publikasyon an katiriponan nin manlainlain na rawitdawit sa diyalektong Bikol Naga, Legazpi sagkod Partido kan tataramon na Bikol Sentral, Bikol Sur na Catanduanes, Rinconada Bikol, siring man sa Sorsogoanon Waray asin Masbatenyo. Sa kabilogan, igwang sanggatos may walompulo-tulong (183) panurat nin pitompulo-duwang (72) paraambag an naitampok sa tulong luwas kan publikasyon poon 2010 sagkod 2011.
Taon 2012
Sa diskurso ni Jazmin Llana kan 2013 sa UMPILAN, sarong serye nin harampangan dapit sa mga literatura kan Filipinas na pinag-organisar kan Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas (UMPIL), tinawàn niyang reparo an iriwal kan mga parasurat sa rehiyon.
"'‘May kulo sa ilalim’ – ito ang nais kong sabihin tungkol sa panitikang Bikol. Ang palasak na pakahulugan nito sa aking pagkakaintindi ay ang pagkimkim ng isang lihim na ayaw na ayaw ipaalam sapagkat nakakahiya o hindi alam ng mismong mayroon nito o ayaw niyang bigyang pansin o tanggapin.'—''Jasmin Llana (Enero 28, 2013)"
Ipinublikar kan Parasurat Bikolnon an Ortograpiya Bla Bla Bla! (2012) sarong antabay sa ortograpiya, pagbaybay asin paggamit nin mga diyakritiko para sa tataramon na Bikol Sentral kan 2012. Duwang taon an makalihis, ipinaluwas man kan Ateneo de Naga na Unibersidad an Guide to Bikol Orthography ni Wilmer Joseph S. Tria. Kan parehong taon, ipinagpublikar ni Jerry Adrados an diksyunaryong Daratangan na Olay: Common Language of Bikolnon (2012) laman an mga tataramon na Bikol na tinampadan sa tataramon na Ingles asin Tagalog. Ipinalagdâ kan Salabay asin An Banwa: Kultura buda Artes kan Tabaco (ABKAT) an mga koleksyon nin mga rawitdawit nin mga bagong parasurat. Siring man, an librong pan-aking nakasurat sa Bikol, Ingles asin Tagalog/Filipino, ipigpublikar ni Carlos Arejola kan 2012. Parte ini kan trilohiya nin mga librong Boom, Boom, Boom An Mga Aki kan Camarinezoom.
Pinag-reorganisar man kan 2012 an Sumaro Bikolnon asin an Kabulig-Bikol. Nagin bàgong pamayo kan nainot si Ramon Olaño, Jr. mantang si Estelito Jacob man an naging bàgong presidente kan huri kaiba sa Frank Peñones Jr., Honesto Pesimo Jr., Marissa Reorizo-Redburn, Rizaldy Manrique asin Paz Verdades Santos bilang mga myembro.
Taon 2013 matapos an duwang termino ni Carlos Arejola bilang representante kan Sur na Luzon sa NCCA NCLA (2007-2010; 2010-2013), siya sinalidahan ni Frank Peñones, Jr. Sa parehong taon, ipinagpublikar an antolohiyang Hagong: Mga Osipon na pinakarhay ninda Paz Verdades Santos asin Frank Peñones, Jr.