cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Loren Legarda
Pagkaaki
Si Loren Legarda namundag kan Enero 28, 1960 sa Malabon (na dating parte kan Probinsiya kan Rizal) sa ngaran na Lorna Regina Bautista Legarda, an solong aki nina Antonio Cabrera Legarda kan San Pablo, Laguna, asin Bessie Gella Bautista kan Malabon. An saiyang lolo sa parte kan ina iyo si Jose P. Bautista, sarong editor kan peryodiko bago an Martial Law, an The Manila Times. Bilang sarong teenager, siya nagluwas man sa imprentadong medya asin sa telebisyon bilang modelo
Naglaog siya sa Assumption College puon pagklase nin preimera hanggan hayskul, kun sain naggradwar siya bilang valedictorian. Naggradwar man siya bilang cum laude sa University of the Philippines kan 1981 na igwa nin bachelor's degree in broadcast communications asin nagin Presidente kan UP Broadcast Association. Pinadagos niya an saiyang postgrado mga kurso sa mga espesyal na pag-adal para maging propesyonal na journo sa University of California, Los Angeles, California asin naggradwar kan 1985.
Karera sa politika
Si Legarda nagdalagan sa pagkasenador kan1998 sa irarom kan Partido kan Lakas-NUCD-UMDP. Siya pigelehir kan magkaigwa ni haros 15 milyon na boto, siya an may pinakadakol na boto kan pirilian na idto. Siya man an panduwang babayi na nagtop sa Philippine senatorial election.
Vice Presidential Election, kan 2004
Kan Enero 18, 2008, sa 21-pahina na resolusyon, na sinurat ni Senior Justice Leonardo Quisumbing, anSupreme Court of the Philippines, bilang Presidential Electoral Tribunal (PET), pigdismiss an electoral protest ni Legarda's laban kay Noli de Castro.
Nadaog si Legarda sa pagkabise-presidente ni Jejomar Binay, siya nagikatolo sana sa 2010 Philippine presidential elections. Bilang resulta, siya nagpadagos pang magserbe sa senado. Kan 2010, si Legarda tinawan nin chairmanship para sa mga komitiba sa senador para sa climate change, cultural communities, asin foreign affairs. Siya nagduduman sa United Nations para magdeposito kan mga ratipikasyon kan Pilipinas bilang miyembro kan International Criminal Court. Bilang resulta kan pagkagana kan kaso ni Koko Pimentel laban sa pagkagana ni Juan Miguel Zubiri, may mga ebidensiyang nagluwas suporta sa alegasyon ni Legarda's sa pandaraya kan kalaban na si Noli de Castro asin Gloria Macapagal-Arroyo. Asin an saiyang mga suportadores nag-rally laban kay de Castro, ta pagtubod na an 2004 vice presidency hinabon kay Legarda sa paagi kan pandaraya sa pirilian ni de Castro.
Mga lehislatibong kahamanan
Kadaklan kan mga batas ni Legarda nakasentro sa edukasyon, mga karapatan kan indigenous people, kultura, karapatan kan mga babayi, karapatan kan mga kaakian, salud, asin pankapalibutan. An mga minasunod na batas an pinanginotan ni Legarda sa laog kan tulong termino niya bilang senador (1998-2004, 2007-2013, and 2013-2019). Dai pa kasali sa listahan an mga batas na sinuportahan niyang suraton arog kan National Cultural Heritage Act, Philippine Mental Health Law, HIV and AIDS Policy Act of 2018, Responsible Parenthood and Reproductive Health Act of 2012, asin an Universal Access to Quality Tertiary Education Act.
Si Legarda nag-file man nin haros nasa 330 na mga bill asin resolusyon na dae pa napipirmahan, kasali n Total Logging Ban Act, International Disaster Relief and Initial Recovery Assistance Act, Traditional Property Rights of Indigenous Peoples Act, Department of Fisheries Act, Low Carbon Economy Act, Magna Carta of the Poor, Freedom of Information Act, Water Sector Reform Act, The Solo Parents’ Welfare Act of 2010, Energy Efficiency and Conservation Act, Anti-Ethnic, Racial, Religious and Sexual Discrimination and Profiling Act, Magna Carta for Public School Teachers, Final Forest Limits Act, National Land Use Act of the Philippines, Department of Culture and the Arts Act, Energy Efficiency and Conservation Act, Humanitarian Assistance to the Rohingya Refugees Resolution, Moro History, Culture and Identity Studies Act of 2015, Indigenous Community Conserved Areas Act of 2014, National Writing System Act of 2014, and Sugarcane Industry Development Act of 2014.
Personal na buhay
Kan 1989, Si Lorna Regina Bautista Legarda pinakasalan si dating Batangas Governor Antonio Leviste. An saindang pagibahan nagbunga nin duwang aking lalaki: si Lorenzo "Lanz" Leviste, sarong historyador sa arte, asin Leandro "Lean" Leviste, tagamukna asin presidente kan Solar Philippines, an nanginginot na manufacturer asin prodyuser kan mga renewable energies. Si Legarda asin Leviste nagsuwayan kan 2003 asin an saindang kasal pormal na pinawaran nin bisa kan 2008.
Si Legarda igwa man nin mga istaran sa Malabon City sa National Capital Region asin sa Pandan, Antique sa Western Visayas.
Diskograpiya ni Bengü
Ini an diskograpiya nin Turkish pop singer na si Bengü, na nagpaluwas nin 8 studio albums, 6 maxi singles asin kadakol na kanta. Saro siya sa pinakamabentang female artists sa Turkey.
COVID-19
An COVID-19 (coronavirus disease 2019) o helang sa koronabirus 2019 na dating bistado bilang 2019-nCoV acute respiratory disease, iyo sarong nakakaulakit na helang dara nin SARS-CoV-2, sarong birus na relatibo sa SARS-CoV. Nairekord an mga enot na kaso kaini sa Wuhan, kapitolyo kan probinsya nin Hubei, sa Tsina kaidtong Disyembre 2019, sagkod poon kaidto iyo naglakop sa bilog na kinaban, na uminabot sa nagpapadagos na pandemya nin koronabirus 2019–20.
Kaidtong pagbungkaras nin Enero 28, 2021, dae mababa sa 101 milyong kaso nin COVID-19 an nairekord sa harus 200 nasyun asin teritoryo, na nagresulta sa kagadanan nin harus sa 2,180,000. Dae mababa sa 55,900,000 katawo an nakarekover na.
Paglakop
Harus naipapasa an helang sa mga ibang tawo sa haranihang pakikiulay, kadaklan sa paagi nin mga sadit na patak kapag nag-aabo, naghahatsing, asin nagtataram. Harus, nahuhulog an mga patak sa salog o sa mga ibabaw imbes na maglayog sa duros sa hararayong distansiya. Bakong harus, pupuwedeng maulakitan an sarong tawo kun kakapotan niya an sarong kontiminadong bagay sagkod pagkatapos kaini iyo kakapotan niya an saiyang lalawgon. Pinakanakakaulakit ini sa enot na ikatolong aldaw sa pagkatapos nin paglataw nin sintomas, pero pupuwedeng makaulakit bago maglataw an mga sintomas, asin hale sa mga tawong mayong sintomas.
Diyagnosis
thumb|237x237px|Pagpahid sa nasoparinks bilang sarong paagi nin pagdetekta sa helang na COVID-19 An istandardong paagi nin diyagnosis iyo sa paagi nin real-time reverse transcription polymerase chain reaction (rRT-PCR) gikan sa pamahid sa nasoparinks (nasopharyngeal swab). Makatatabang man an Chest CT para sa pagririkonosi nin mga indibidwal kun sain may halangkaw na paghona nin impeksyon base sa mga sintomas asin risk sa panganib; pero dae inirerekumenda nin mga awtoridad an paggamit sa CT imaging para sa rutinang pag-iskrin.
Pag-ulakit
Kabale sa mga inirerekumendang lakdang ngarig malikayan an pagkaulakit iyo an piripirming paghuhugas nin kamot, sosyedad na pagdidistansya (mantinidong pisikal na distansya gikan sa ibang tawo, urog na sa mga may sintomas), pagtakop nin mga abo asin hatsing kan tisyu o panlaog na siko, asin pagrayo nin maating kamot hale sa lalawgon. Inirerekumenda an paggamit nin mga mask sa mga nagsususpetsa na may birus sinda sagkod sa saindang tagapag-ataman. Manlainlain an mga rekomendasyon sa paggamit nin mask sa publiko. Dae nirerekumenda kan nagkapira an saindang paggamit, nirerekumenda man kan nagkapira ang paggamit, sagkod isinabatas nin mga iba pa an paggamit. Sa ngunyan, may pirang mga naglataw na na mga bakuna o maski anong bulong panlaban sa birus para sa COVID-19. Kabale sa pagmanehar kaini an pagbulong nin mga sintomas, pag-aalalay, isolasyon, asin eksperimentong paagi.
Pandemya
Kaidtong 30 Enero 2020, indineklara nin Pankinabang Organisasyon sa Salud (WHO) an paglakop nin koronabirus kan 2019–20 bilang sarong Public Health Emergency of International Concern (PHEIC) sagkod bilang pandemya kaidtong 11 Marso 2020. Nairekord an lokal na transmisyon nin helang sa dakul na nasyun sa gabos nin anom na rehiyon nin WHO.
SurTe
An SurTe sarong organisasyon nin mga parasurat na nagtutulod kan pagpatalubò kan panurat Bikolnon sa Virac, Catanduanes. Tinugdas an organisasyon kan 2016 ni Adem Nalu Rubio na iyo an nagin inot na pamayo kaini. Pinadrinohan kan grupo an Saringsing Bikol Writers Workshop 2019 katuwang an minimidbid na inang organisasyon kaining Parasurat Bikolnon.
Gikan an ngaran kan organisasyon sa del Sur asin del Norte kan probinsya na igwa nin magkaibang tataramon. Kan 2018, minidbid bilang kagalanggalang na kaapil si gobernador Joseph B. Cua huli sa pagpapahalaga sa itinataong suporta sa adbokasiya kan grupo nangurog na sa pagpatalubò kan panurat Bikolnon.
Saringsing Bikol Writers Workshop 2019
Kagtulo (13) sa kaglimang napiling mga katood na parasurat an nakatapos sa ikasiyam na edisyon kan hunglonan nin pagsurat. Kabali sa mga ini si Mahalina J. Alanib (Bulan, Sorsogon), Albert S. Asanza (Canaman, Camarines Sur), Roxanne E. Berido (Syudad nin Naga), Engilene Cris Q. Buensalida (Calabanga, Camarines Sur), Princess Carmela P. Casa (San Jose, Camarines Sur), Ronnie N. Cerico (San Andres, Catanduanes), Alexander Yvan P. Fernandez (San Andres, Catanduanes), Jose Antonio B. Moran (Syudad nin Tabaco, Albay), Paul John C. Padilla (Virac, Catanduanes), Donna Mae N. Ramirez (Virac, Catanduanes), Roselle M. Templonuevo (Baras, Catanduanes), Dave S. Tolentino (Virac, Catanduanes), Francis B. Tolero (Caramoran, Catanduanes). Si Padilla an napiling pinakamabansay na katood kan taon na ini.
Fard
An Fard (Arabe: فرض ) iyo an relihiyosong katongdan na ipinagboot kan Diyos sa Islam. An kataga piggagamit man sa Turko, Persyano, Pashto, Urdu (sinasayod farz), asin Malay (sinasayod fardu o fardhu) sa parehong kahulugan. An mga Muslim na nagkukuyog sa siring na mga pagboot o obligasyon sinasabi na nag-aako nin hasanat (حسنة), ajr (أجر) o thawab (ثواب) kada oras sa lambang marhay na gibo. An Fard igwa nin kasingkahulogan na wājib (واجب) iyo an saro sa limang klase nin ahkam (أحكام) na kun saen an figh kinakategorya an mga gawe kan lambang Muslim. Minsan siring, an Hanafi fiqh dai ibinibilang na kaparehong kahulogan an duwang termino, asin ginigibo an pagkakalaen kan wajib asin fard, an huri pagigin obligatoryo asin an enot mas hababang grado kan pagigin obligatoryo.
Yegor Gaidar
Si Yegor Timurovich Gaidar (Его́р Тиму́рович Гайда́р, ; 19 Marso 1956 – 16 Desyembre 2009) sarong Sobyet asin Rusong ekonomista, politiko, asin autor, asin siya nagin Akting na Primer Ministro nin Rusya poon 15 Hunyo 1992 sundo' 14 Desyembre 1992.
Sangley
An Sangley (Sangley mestizo, mestisong Sangley, mestizo de Sangley o Mestisong Intsik; pandakulan: mga Sangley) sarong arkaikong termino na piggagamit sa Filipinas na naglaladawan sa sarong persona na igwang halo na ginikanan na Intsik asin Pilipino (dai nahaloy pigtutukdo ini bilang Indyo).
Naglaog an mga Intsik sa Pilipinas bilang mga mangangalakal bago pa an panrarakyada kan mga Kastilaloy. An pag-uswag na idto an nagpalangkaw nin mga oportunidad sa pirang trabaho asin negosyo. An iba nag-irok sa Pilipinas, nagtugdas nin mga purong komunidad sa Manila, pagkatapos sa iba pang mga syudad.
Ini an iba pang kaapudan na Pilipino na minatukdo sa Intsik o mga Intsik na igwang pagka-Pilipino:
Kadukhaan sa enerhiya asin pagluto
An sarong aspekto nin kadukhaan sa enerhiya iyo an kakulangan nin malinig asin modernong mga kagamitan asin teknolohiya sa pagluto. Kan 2020, sobra sa 2.6 bilyon katawo sa nag-uuswag pa sanang mga nasyon an regular na nagluluto sa paagi nin paggatong nin kahoy, udo nin hayop, uring, o gas. An pagpalaad sa mga arog kaining klase nin bagay sa lantad o tradisyunal na mga kalan nagkakawsa nin nakakadanyar na polusyon sa duros kan harong, na nagreresulta sa kinakarkulong 3.8 milyones na kagadanan taon-taon segun sa World Health Organization (WHO), asin nagkokontribwir sa manlain-lain na problemang pansalud, sosyo-ekonomiko, asin pankapalibutan
Sarong halangkaw na prayoridad sa pankinaban na sustenableng pag-uswag iyo na gibuhon na nakakamtan asin abot-kaya an malinig na mga pasilidad sa pagluto. An mga pasilidad sa pagluto pigkokonsiderar na "malinig" kun an saindang mga emisyon nin carbon monoxide asin an mga pinong partikulo hababa sa mga partikular na lebel na pinangaranan kan WHO.
An mga lutuan asin kasangkapan pinapadalagan nin kuryente, liquid petroleum gas (LPG), piped natural gas (PNG), biogas, alkohol, asin init kan saldang ibinibilang na malinig. An mas pinagayon na cook stoves na mas episyenteng nakakasulo nin biomass kumpara sa tradisyunal na lutuan importanteng solusyon sa mga lugar kun sain dipisil an mas malinig na mga teknolohiya. An unibersal na akses sa mga pasilidad sa pagluto makakataong dakulang mga pakinabang sa pagprotektar kan kapalibutan asin sa gender equality.
Mga isyu sa tradisyunal na mga kagamitan sa pagluto
Kan 2020, labing 2.6 bilyones katawo sa nag-uuswag pa sanang mga nasyon an nag-aasa sa pagsulo nin biomass arog baga kan kahoy, halang na udo, uring, o gas sa pagluto, na nagkakawsa nin peligrosong polusyon sa duros kan harong asin dakula man an ikinakakontribwir sa labi-labing polusyon sa duros sa luwas. Kinakarkulo kan World Health Organization (WHO) na polusyon na dara kan pagluto nagbubunga nin 3.8 milyones na taunan na pagkadan. An sarong pag-adal na ginibo kan Global Burden of Disease kinarkulong an bilang nin mga nagadan kan 2017, 1.6 milyones.
An pagkabuyagyag sa polusyon sa duros sa laog kan harong pigdodoble an tyansa nin pulmonya sa mga aki asin responsable sa 45 porsyento kan gabos na nagadan sa pneumonia sa mga aki na mayo pang limang taon an edad. Ipinapahiling kan ebidensiya na an siring na polusyon nagkakawsa man nin katarata, na panginot na kawsa nin pagkabuta sa mga nasyon na hababa sa tahaw na tangga an income, asin hababang timbang nin pangangaki. An pagluto sa bukas na kalayo asin peligrosong lutuan iyo man an panginot na kawsa nin pagkapaso sa kababaihan asin kaakian sa nag-uuswag pa sanang mga nasyon.
Amrita Pritam
Si Amrita Pritam (listen ; 31 Agosto 1919 – 31 Oktobre 2005) sarong nobelistang Indiyano, parasurat nin sanaysay asin pararawit na nagsusurat sa lenggwaheng Punjabi asin Hindi. Siya an pigkonsiderar na babaying prominenteng paratula sa Punjabi, nobelista, parasurat nin sanaysay asin nangingenot na pararawit sa lengguwaheng Punjabi kan ika-20 siglo na ino-onra dawa sa balyong lado nin India–Pakistan. Sa saiyang karera na nag-abot lampas anom na dekada, nakagibo siyang lampas 100 na libro nin rawitdawit, piksyun, mga biograpiya, sanaysay, asin mga koleksyon nin katutubong kanta asin mga autobiograpiya na dinakit taramon sa manlaen-laen na lenggguwahe sa India asin sa luwas.
Siya natatandaan sa saiyang tula na Ajj aakhaan Waris Shah nu (Today I invoke Waris Shah – "Ode to Waris Shah"), sarong elihiiya sa pararawit na ePunjabi kan ika-18 na siglo, sarong ekspresyon kan saiyang kaanggutan sa paggadan sa mga tawo kan nagkaigwang partisyon sa India. Bilang nobelista, an saiyang sikat na gibo iyo an Pinjar ("The Skeleton", 1950), na kun saen ginibo niya an sarong karakter na si Puro, sarong halimbawa nin kadahasan sa mga kababaihanan, pagkawara nin humanidad asin pagsuko sa paniniwala; an saiyang nobela nagin matrayumpong pelikula, Pinjar (2003).
Osipon
Amelia Lapeña Bonifacio
Si Amelia Lapeña Bonifacio (Abril 4, 1930 – 2020) sarong Filipinang dramatista, puppeteer, asin edukador na nabantog sa bansag na "Grande Dame of Southeast Asian Children’s Theatre." Siya inonra kan 2018 bilang sarong Artista Nasyonal kan Filipinas sa Teatro- sarong honor na iyo na an pinakahalangkaw na pagmidbid kan Filipinas sa mga artista.
Enot na mga taon
Si Amelia Lapeña-Bonifacio, bisto sa apod na Tita Amel kan saiyang mga estudyante, namundag sa Binondo, Manila kan 1930. Siya nag'adal nin teatro tradisyonal kan Hapon (suportado kan Office of Asian Pacific Affairs ASPAC), kan inapod na teatrong tradisyonal kan Sur-subangan nin Asya (suportado kan Ford Foundation), asin man kan teatrong pang'aki internasyonal (suportado kan Toyota Foundation). An pagsaligsig nagkumbinsir saiya na kaipohan nanggad nin sarong teatro na para sa mga tagadalan na mga hubin na an inuusar mga Asyano asin filipinong mga puppet asin inspirado kan Bunraku nin Hapon asin kan wayang nin Indones (puppet na gihoy asin teatrong anino na istilo).
Si Bonifacio nagin iskolar kan Fulbright kan 1956 asin saiyang nakua an saiyang Master of Arts degree sa Speech asin Drama sa University of Wisconsin kan 1958. Sinurat niya an primero niyang dula, “Sepang Loca,” kan 1957 asin nasundan kan “Rooms” kan sunod na taon. An duwang obra pareho nagawadan nin premyo sa Wisconsin Playwrighting Competition asin ipinasale sa UW Play Circle Theater, na kun saen siya na kagtokda' iyo mansana an nagdesinyo kan “Sepang Loca.” An duwang obra ngapit napublikar sa mga magasin literaryo kan Estados Unidos.
Durante kan mga panahon na idto, siya na hubin asin Asyanong iskolar sa Fullbright sinabihan kan sarong propesor niyang Amerikano na an saiyang 1-aktong drama igwang 18 karakter, na sobra-sobra daa sa dating format kan panahon na idto. An saiya pating materyal nagtatrato sa aborsyon, bagay na bihirang masambit kan mga 1950. Simbag ni Amelia na sa saiyang katiriponan an mga Asyanong dula dakul talagang mga karakter, anoman an lawig. An saiyang propesor naghagad dispensa kan huri ta dai niya pala daa natantya nin tama an saiyang obra.
An saiyang pagsaligsig sa teatrong tradisyonal nin Filipinas suportado kan University of the Philippines Office of Research Coordination, Zarzuela Foundation of the Philippines, Inc., Zarzuela Foundation of the Philippines, Inc., asin kan American Philosophical Society.
Ashlee Vance
Si Ashlee Vance (namundag 1977) sarong Amerikanong kolumnista asin autor na an mga sinusurat dapit sa teknolohiya asin mga negosyo igdi. An saiyang biograpiya dapit ki Elon Musk, tituladong Elon Musk: Tesla, SpaceX, and the Quest for a Fantastic Future, pinaluwas kan Mayo 19, 2015.
Ulama
Sa Islam, an ulama (/ˈuːləˌmɑː/; Arabo: علماء ʿUlamāʾ, saroan عالِم ʿĀlim, "iskolar," literal na "an mga may inadalan," inaapod man na ulema; pambabae: alimah [saroan] asin an aalimath [darakulan]) iyo an mga bantay, parapaabot, asin parainterpretar kan kaaraman dapit sa relihiyon na Islam, kaiba an Islam na doktrina asin ley.
Sa paagi kan haloy nang pagsunod sa tradisyon, an ulama tinotokdoan sa relihiyosong mga institusyon (madrasas). An Quran asin sunnah (tunay na hadith) iyo an mga piggikanan nin iskritura kan tradisyonal na ley Islamiko.
Gapas
An Gapas sarong malumhok, malumoy na staple fiber na nagdadakula sa sarong boll, o proteksiyon na kaha, sa palibot kan mga tulang nin mga tinanom na koton kan genus na Gossypium sa pamilyang mallow na Malvaceae. An hibla haros purong cellulose, asin pwedeng maglaog nin sararadit na porsyento nin mga wax, taba, pektin, asin tubig. Sa irarom kan natural na mga kondisyon, an mga bol nin gapas, magpapalangkaw nin dispersal kan mga tulang.
An tinanom sarong natibong palumpong sa tropikal asin subtropikal na mga rehiyon sa bilog na kinaban, kabali an mga Amerika, Aprika, Ehipto asin Indya. An pinakadakulang pagkakaiba-iba kan mga espesye nin wild cotton, mahihiling sa Mexico, na sinusundan kan Australya asin Aprika. An gapas an solomenteng pinaamo sa Luma asin Bagong Kinaban.
An hibla parating minaitok sa torsido na piggamit tanganing maghimo nin malumoy, makahangos, asin pusog na tela. Midbid sagkod sa suanoy na panahon an paggamit nin gapas para sa tela; nahiling sa Sibilisasyon kan Lambak nin Indus an pragmento nin hibla nin gapas na may petsang ikalimang milenyo BK, pati na nanggad an mga labi kan tela na napetsahan kadtong 6000 BK sa Peru. Bagaman nilinang gikan pa kadtong inot na panahon, an pag-imbento kan gapas na gin na ini iyo an nagpababa sa halaga kan produksyon na nagbugtak sa halawigan na paggamit kaini, asin ini an pinakahalawig na piggagamit na natural na hibla na tela sa pagbado sa ngunyan.
An sa ngunyan na mga pagtatantya para sa produksyon sa kinaban, iyo an dai malagpas sa 25 milyon na mga tonelada o 110 milyon mga bale taun-taon, pigbibilang para sa 2.5% kan tanuman nin daga sa kinaban. An Indya iyo an pinakadakulang pagibuhan nin gapas sa kinaban. An Estados Unidos iyo an pinakadakulang tagaluwas sa laog kan kadakol na taon.
Mga tipo
Igwang apat na komersyal na nagdakula na espesye, pinaamo gabos kadtong inot na panahon:
Nilinang man an mga hybrid na mga barayti. An duwang Bagong Kinaban na mga espesye nin gapas, minatukdo sa kadaklan kan modernong produksyon nin gapas, alagad halawigan na piggagamit an duwang espesye kan Gurang na Kinaban bago an 1900s. Mantang an mga hibla nin gapas, natural na nangyayari sa mga arok na puti, kayumanggi, rosas asin berde, An mga hadit na mahawahan an henetika kan puting gapas an nagtulod sa kadakol na lugar na nagtatanom nin gapas na ipagpangalad an pagdakula kan mga igwang kolor na tipo kan gapas.
Permentasyon
thumb|Mga tangke para sa permentasyon nin arak sa sarong winery An permentasyon (Ingles: fermentation) iyo sarong prosesong-kimikal kun sain pigliliwat kan sarong mikro-organismo an asukar pasiring sa porma nin alkohol asin asido—sa kondisyong mayong oksiheno (Ingles: anaerobic condition). An mikro-organismo na popular sa prosesong ini iyo an yeast asin bakterya.
Uusipon
thumb|Louis Pasteur An terminong "ferment" hale sa tataramong Latin na "fervere" na may buot-sabihon na "magpa-kalakaga". Natural na proseso an permentasyon. Maski ngani mayo pang hararom na pagkaaram sa prosesong ini—nakakagibo na an mga tawo sa gurang na sibilisasyon nin mga arak, keso, tinapay asin iba pa.
An prosesong ini pigsasabi na pig-oobserbaran na kan mga alkemista kan mga patapos na taon kan ika-14 na siglo, pero harayo ini sa modernong kaaraman kan mga siyentista ngunyan. An kimikal na proseso kan permentasyon nagin sentro liwat kan imbestigasyon nin mga siyentista sa taong 1600.
Kan taong 1850s asin 1860s, an siyentistang si Louis Pasteur an nagin pinakaenot na nag-adal kan proseso nin permentasyon. Pinahiling niya na an proseso pigkakawsa kan mga nabubuhay na selula (Ingles: cells). Pero dae niya nakua an mga ensima (Ingles: enzyme) na responsable sa permentasyon gamit an selula kan yeast.
Permentasyong pang-asidong laktiko
An permentasyong pang-asidong laktiko iyo an prosesong kimikal kan paggibo nin asidong laktiko. Ini pigkakawsa kan mga maray na bacteria kun sain an pinakaimportante iyo an lactobacillus. Pigpapamarhay kan nasabing mikro-organismo an preserbasyon kan kakanon sa paglaban kaini sa maraot na bakterya. Importante ini sa pag-gibo nin yogurt asin sauerkraut.
Karapatan pantawo asin kauswagan
thumb|An Museo Para sa mga Diretsos nin Tawo An pagtalubo sarong deretso nin tawo na para sa gabos, bilang indibidwal asin bilang grupo. An gabos "pwede magpartisipar sa, magkontribuwer, asin mag-ugma sa ekonomiya, sosyal, kultural asin politikal na pagtalubo, na kun saen lubos na marerealisar an gabos na deretso nin tawo asin pundamental na katalingkasan," an sabi kan Deklarasyon kan UN Declaration on the Right to Development, na pigproklama kan 1986.
An mga deretso nin tawo nakadadagdag nin halaga sa mga tawo para sa pagtalubo paagi sa pag-apod nin atensyon sa paninimbagan na igalang, protehiran, palakupon asin panuon an gabos na deretso nin tawo sa gabos na tawo. Nakakatabang man ini sa pag-uswag kan deretsos humano. An deretso nin tawo na basado sa pamamaagi orog pang magbubunga nin mas marahay na pag- nalisar asin mas konsentradong mga pag-interbenir sa paagi sa pagtao kan marhay na pundasyon para sa pagresolber sa pundamental na mga isyu sa pag-uswag.
Leni Robredo
fSi Maria Leonor "Leni" Gerona-Robredo (namondag bilang Maria Leonor Santo Tomas Gerona; Abril 23, 1965) sarong Filipinong abogada asin politiko na iyo an ika-14 na Bise Presidente kan Republika kan Filipinas poon 2016 hasta 2022.
Siya nagin representante kan Ika-3ng Distrito kan Camarines Sur sa Kamara de Representantes kan Filipinas kan 2013 sagkod 2016. Siya sarong abogado, politiko asin an balo kan dating sekretaryo kan Departamento kan Panlaog asin Lokal na Pamamahala na si Jesse Robredo. Katakod siya sa Saligan, sarong grupo nin mga abogado sa nasyon na nagtatabang sa mga parauma. Siya an ikaduwang babae na nagtukaw bilang bise-presidente sunod ki Gloria Macapagal Arroyo asin an pinakaenot na Bise-presidente haleng Rehiyon Bikol.
Agi-agi
Si Robredo iyo an matua sa tulong akì kan retiradong huwes na si Antonio Gerona asin Salvacion Sto. Tomas na retiradong paratukdô. Nag-adal siya nin elementarya sagkod sekundarya sa Universidad de Sta. Isabel sa Syudad nin Naga mantang nagtapos siya nin batsilyer sa ekonomiks sa Unibersidad kan Pilipinas kan 1986 dangan nagkua nin abogasiya sa Unibersidad kan Nueva Caceres kan 1992. Kan 1997, nagkua asin nakapasar siya sa eksamen sa Bar. Nagkua man siya nin kurso sa Law and Ethics: Making Moral Decisions sa Harvard na Unibersidad sa Estados Unidos
Saiyang tinugdas an Lakas ng Kababaihan ng Naga asin nagin pamayo kan Naga City Council for Women durante kan siya first lady kan Syudad nin Naga. Myembro man siya kan Sentro ng Alternatibong Lingap Panligal, Federacion Internacionales de Abogadas asin Bantay Familia.
Siring kan lolohon na si Apolonio Sto. Tomas, si Robredo nakapagsurat man sa tataramon na Bikol. Kagsurat si Robredo nin mga giya sa pag-adal asin mga pagpalis kaini sa Bikol siring kan Family Code Primer, Katarungang Pambarangay, Labor Standards, Primer sa Naga City Ordinance No. 98-033 (Kaantabay sa Kauswagan Ordinance) asin RA 9262: Ley Kontra sa Violencia sa Kababaihan asin sa mga Aki.
Sarô si Robredo sa mga kandidato para magin huwes sa Regional Trial Court kan Calabanga, Pili sa Camarines Sur o Syudad nin Ligao sa Albay alagad nagdesisyon na igilid mùna an paglaog sa hudikatura. .
Tinàwan onra si Robredo kan Volunteers Against Crime and Corruption (VACC) bilang Most Outstanding Private Prosecutor kan 2009 Siring man, huli sa marhay na pagpadalagan kan Naga City Council for Women (NCCW) na saiyang pinangenotan, nakua kan Syudad nin Naga an pagbisto asin premyo nilang Most Gender Responsive Local Government Unit sa bilog na Filipinas gikan sa Philippine Commision on Women (PCW).
Kan Agosto 2012, si Robredo nabalo asin kaiba niya an tulong aki na anas babae: Jessica Marie "Aika", Janine Patricia asin Jillian Therese kan magadan an agom niyang si Jesse Robredo sa pagbagsak kan eroplanong nasasakayan duman sa kadagatan kan Masbate.
Kandidato para Alkalde kan Syudad nin Naga
Kan taon 2007 iyo an inot na pagkakataon na nagdalagan sa politika bilang alkalde kan Syudad nin Naga si Leni Robredo kan siya alokon ni Jesse Robredo sa huring mga minuto kan pagpasa nin kandidatura. Ini huli sa antisipasyon kan kasong diskwalipikasyon na isinàngat ni Jojo Villafuerte sa alkalde kaidto kan eleksyon 2004 kun sain nadaog si Villafuerte.
Bilang Representante sa Kongreso
Presenteng pamayo kan Partido Liberal sa Camarines Sur si Robredo asin nagdalagan sa pagka-kongresista kan terser distrito kan probinsya kontra ki Nelly Favis Villafuerte, agom ni Luis Villafuerte, Sr. kan Mayo 2013. Iprinoklamang ganador si Robredo sa ginibong pirilian asin nakalamang nin labi sa 71,330ng boto sa pinakaharaning kandidato na si Nelly Villafuerte. Siya an pinakainot na babaing representante kan terser distrito kan Camarines Sur sa Kamara de Representantes kan Filipinas. Bàgo kaini, inot siyang inalok na magkandidato pagkaalkalde kan Syudad nin Naga tanganing ipadagos an napoonan kan saiyang agom.
Pagtukaw bilang Bise Presidente kan Filipinas
wala|thumb|Pagbisita ni Robredo ki Presidente Rodrigo Duterte kan Hulyo 4, 2016
Paggana bilang Bise Presidente
Dakol na grupo an nagtulod saiya na magdalagan pagkasenador kan Filipinas kan 2016 alagad nagin bukas siya sa posibilidad na magkandidato para Bise Presidente kun sain sarô an saiyang pangaran sa nagluwas sa survey.
Petsa 5 nin Oktobre 2015 kan ihinayag ni Robredo na siya minadalagan bilang Bise Presidente kan Filipinas sa lindong kan Partido Liberal kaiba si Mar Roxas bilang kandidato bilang Presidente. Nakaguno siya nin 14,418,817 boto o 35.11 porsyento kan kagabsan na boto asin dinaog si Senador Bongbong Marcos nin 263,473 boto sa pwesto komo bise-presidente.
Protesta laban saiya bilang proklamadong Bise Presidente
Tolos-tolos si Bongbong Marcos nagsangat kan Hunyo 29, 2016 nin protesta laban sa bagong-tukaw na bise-presidente, si Leni Robredo. Sinasabi niya na an kapangganahan ni Robredo nangyari huli ta pano nin iregularidad asin pantitikas sa nakaaging eleksyon asin hinuhurot niya na an PET balikan an prosesong nakaagi. Sa tolong kahagaran niya, saro iyo na bilangon-liwat an mga botong naglaog hale sa tolong probinsya, Camarines Sur (kinamundagan na probinsya ni Robredo), Iloilo asin Negros Oriental na kun saen si Robredo nangawat na husto asin si Marcos nangaporet. Kan Oktobre 18, 2019 ginibo an pagbibilang-liwat kan resulta sa tolong probinsyang nasambit. Nagluwas na nagdugang logod nin 15,000 an boto ni Robredo hale sa 263,473 tuminaas sa 278,566.
Protesta elektoral ni Bongbong Marcos Ibinasura
Kan Febrero 16, 2021, an Korte Suprema, nagtutukaw komo Presidential Electoral Tribunal (PET) ibinasura pinalmente pakalihis limang taon na hararom na pag'aadal, an protesta elektoral ni Bongbong Marcos kontra ki Bise Presidente Leni Robredo. Mga report kan Media pigsambit magkapirang rason sa pag'etsa-pwera kan nasabing protesta komo daa: "failure to allege specific acts showing electoral fraud"; "allegations (which) were bare, laden with generic & repetitious allegations, no critical information as to time, place and manner of irregularities,” and "the absence of substantial recovery of votes in the 3 pilot provinces Marcos had chosen where Robredo actually gained additional votes with 1,510,718 against Marcos’ 204,512."
Kandidato para Presidente
thumb|Si Robredo sa saiyang kampanya sa Syudad nin Antipolo, Abril 5, 2022. Si Robredo nagdeklara na siya makandidato para sa pagkapresidente sa eleksyon heneral 2022. Kan Oktobre 7, 2021 nag-file siya kan saiyang Certificate of Candidacy bilang independienteng kandidato alagad enot pa siya pinag-endorsar kan ISambayan na sarong grupo nin mga oposisyon na iyo siya an kandidatong pinipili kaini kun mamuya siyang magkandidato sa katongdan nin pagkapresidente. Oras pakatapos kan saiyang anunsyo, sarong gunuan gikan sa kampo ni Robredo an nagsabi na napili niya an senador asin presidente kan Partido Liberal na si Francis Pangilinan bilang saiyang katambal.
Sa huring opisyal na bilang, nag-ikaduwa si Robredo sa 15,035,773 na mga boto, asin nadaog sa kalaban para presidente na si Bongbong Marcos sa mahiwas na lamang nin lagpas 16 milyon na boto.
Pakatapos kan termino bilang Bise Presidente
Pagkatapos kan saiyang termino, itinogdas ni Robredo an sarong NGO o non-governmental organization na inaapod bilang Angat Buhay, na gikan sa ngaran asin plantilya kan programang minalaban sa kapobrehan na saiyang itinogdas durante sa pagtukaw bilang Bise Presidente.
SB19
An SB19 sarong boy band sa Filipinas na binibilog nin limang myembro - Pablo, Stell, Ken, Justin, asin Josh. Binilog kaidtong 2016 kan ShowBT Philippines, an grupo nagdebut kan 2018 sa enot nindang single na "Tilaluha" (lit. Garo Luha'). Sinda an pinakaenot na Pilipino asin Sur-subangan na Asyanong akto na nominado sa Billboard Music Awards para sa kategoryang Top Social Artist, siring man iyo an pinakainot na Sur-subangan na Asyanong nakalaog sa top 10 kan Billboard Social 50 semanal asin pangkataposan kan taon na mga tsart. Ibinubusol kan SB19 an saindang musika bilang parte kan Pinoy pop, sarong popular na sub-genre kan Original Pilipino Music.
Lakas–CMD
An Lakas–Christian Muslim Democrats, napapalipot bilang Lakas–CMD asin bisto man bilang Lakas, iyo sarong partido politikal sa Filipinas. An Lakas–CMD iyo pigkokonsidera na yaon sa tahaw-too kan politikal na ispektrum, asin iyo naiimpluwensyahan nin Kristyanong demokrasya asin Islamikong demokrasya.
Mahamudra (Hatha Yoga)
An Mahamudra sarong hatha yoga na pagmustra (mudra) na an katuyohan iyo na mapakarhay an kontrol sa sekswal na potensyal. An sekswal na potensyal, na konektado sa apana, mahalagang marhay sa proseso nin pagpukaw sa nagdadanay na espiritwal na enerhiya (Kundalini) asin pakaabot sa espiritwal na mga kapangyarihan (siddhi).
Ama
thumb|225px|Sarong ama kaiba an saiyang aki.
An ama (Ingles: father) iyo an magurang na lalaki nin sarong aki. Apwera sa paternal na bogkos nin ama sa saiyang mga aki, an ama posibleng igwa nin parental, legal, asin sosyal na relasyon sa aki na may kaibang nagkapirang diretso asin obligasyon. An kag-ampon na ama iyo an sarong lalaki na nagin magurang sa aki sa paagi kan legal na proseso nin pag - ampon. An tunay na ama iyo an lalaking henetikong paraambag sa paglalang kan omboy, sa paagi kan sekswal na pagdodorog o donasyon na gikan sa semilya nin lalaki. An sarong tunay na ama posibleng may legal na mga obligasyon sa sarong aki na dai niya pinadakula, arog baga nin obligasyon na suportaran siya nin kwarta. An inaapod sa Ingles na putative father iyo an sarong lalaki na an biyolohikal na relasyon sa aki iyo soboot alagad dai pa naestablisar. An padrasto iyo an sarong lalaki na agom kan ina nin sarong aki asin posibleng sinda magin pamilya, alagad sa pankagabsan mayo kan legal na mga deretso asin paninimbagan nin magurang na may kinaaraman sa aki.
An panmidbid na "paternal" nanunungod sa sarong ama asin kabaing kan "maternal" para sa sarong ina. An paghiro na "magin ama" boot sabihon maglalang nin aki sa paagi nin pagdodorog o magpadakula nin aki iyo an kun saen ginuno man an pangngaran na "pagigin ama". An mga biyolohikal na ama iyo an nagdedeterminar sa sekso kan saindang aki sa paagi kan selula nin semilya na posibleng igwa nin X chromosome (female), o Y chromosome (male). An mga konektadong termino nin pagranga sa ama iyo an (dada, daddy), baba, papa, pappa, papasita, (pa, papa) asin pop. An sarong ehemplong lalaki na pwedeng pangarugan nin mga aki kun beses inaapod na father-figure.
National Unity Party (Filipinas)
An National Unity Party (NUP) iyo sarong partido politikal sa Filipinas. An partido naitogdas kan 2010 nin mga dating miyembro kan Lakas-Kampi CMD na naghali pakatapos nin dae-pagkauroyonan sa laog nin partido. Poon 2016 hasta 2022, an partido iyo parte kan koalisyon na pinamamayohan nin PDP–Laban sa Kamara de Representantes, an Coalition for Change.
An partido iyo pigbisto kan Komisyon nin Eleksyon bilang sarong panbanwang partido sa sarong resolusyon kan Oktubre 5, 2011.
2022 Pagsakyada nin Rusya sa Ukranya
Kan 24 Pebrero 2022, an Rusya nagbungsod nin lakopan na pagsakyada sa Ukranya, saro sa kadulon kaini sa sud-sulnopan. An siring nagin sayod na pagparo'ro' kan iriwal kan duwang nasyon, na sa presente yaon an duwa sa estado nin makuring siriplingan poon pa kan 2014. Pasunod kan inapod na Rebolusyon nin Dignidad kan 2014, an Rusya sinakop an Crimea asin an Ruso-suportadong pwersang separatista inagaw an parte kan Donbas na yaon sa subangan nin Ukranya, na iyo an nagsabrit kan walong-taon na gera sa rona'. May mga report na an pagsakyada iyo na an pinakadakula na nangyari sa Europa poon kan ikaduwang gerang pankinaban.
An pagsakyada pinangenotan nin Rusong pagruso' kan mga elemento militar sa palibot kan Ukranya poon kan kaamayi nin 2021. An Estados Unidos asin ibang mga nasyon pigaakusar an Rusya na nag'aandam nin pagsakyada, alagad mga opisyales na Ruso pighihimutikan ini. Durante kan krisis, an presidente nin Rusya, si Vladimir Putin, nagrereklamo dapit sa mga bagay-bagay sa Ukranya: saiyang pigkondenar an pagpahiwas kan NATO bilang huma' sa seguridad nin Rusya asin si Putin nagpipirit na dai nanggad pabalihon an Ukranya sa NATOng pag'iribang militar, maski ngani daa an mga ballistic missile na depensa bako man nakahimunta sa Rusya asin ini dai man maaapektohan an kapabilididad kan Rusya sa saiyang pwersang pansagang sa anoman na huma sa seguridad kaini. Si Putin nagpapahayag man kan irredentistang mga pagtubod, Sa pag'huros kan pagsasakyada, si Putin asin mga opisyales sa Kremlin nagpagub kas nin mga seryeng akusasyon kontra sa Ukranya asin mga paghuhurot sa Ukranya asin NATO sa pag-ngata' na makabilog nin sarahotan para sa paglaog sa gera. Kan 9 Desyembre 2021, si Putin nagtaram na may mga diskriminasyon o pang-aapi nangyayari kontra sa mga Ruso na yaon sa luwas kan Rusya, asin daa Russophobia saka pangpupuho sa mga kadugong Ruso." Saiya pang pigkwekwestyon an deretso sa katalingkasan kan Ukranya. Kan 21 Pebrero 2022, an Rusya opisyalmente pigmidbid an Donetsk asin an Luhansk na mga republika kaini, an duwa sadiring-proklamang mga estado na kontrolado nin mga pro-Rusong mga pwersa sa Donbas. Sunod na aldaw, an Konseho kan Pederasyon unanimong pigawtorisar si Putin na maggamit nin pwersa militar sa luwas kan pagdulonan nin Rusya, asin huli kaini an rusya nagpabulos nin tropa sa mga naglitik na mga teritoryo.
Choli
An sarong choli (Hindi: चोली, Urdu: چولی, ચોળી, चोळी, Nepali: चोलो cholo) (midbid sa Habagatan na Indya sa ravike (Kannada: ರವಿಕೆ, Telugu: రవికె, Tamil: ரவிக்கை)), sarong blusa o sarong kaarog kan bodice nin pang-itaas na kasulutan na komon pinuputol na winawalat an huba na midriff, kaiba ining sinusulot kan sari sa subkontinente kan Indya. Parte man an choli kan kasulutan nin ghagra choli sa subkontinente kan Indya.
Sa Kaamihanan na Gujarat na karatig kan Rajasthan, partikular sa Palanpur (Banaskantha), Polku, an katagang પોલકું an piggagamit.
Ebolusyon
Hali an choli sa suanoy na stanapatta, na midbid man sa kurpsika o kanchuki, na saro sa mga porma kan tolong pidasong kasulutan na isinusulot kan kababayihan kadtong suanoy na panahon. Binibilog ini kan antriya na sarong pang-ibabang kasulutan; an uttariya belo na isinusulot sa abaga o payo; asin an stanapatta, sarong chestband, na pigsambit sa literaturang Sanskrit asin aa literaturang Budista na Pali kadtong ika-6 na siglo BK.
An mga pinta gikan sa Maharashtra asin Gujarat na hali sa inot na milenyo BKE, pigkokonsiderar na inot na naitala na mga halimbawa nin choli. An mga parawit na gunuan gikan sa mga muknang arog kan Silapadikkaram na nagpapamati na kadtong panahon nin Sangam (ikatolong siglo BKE sagkod ikaapat na siglo CE sa suanoy na Habagatan Indya.), sarong pidaso nin gubing an nagsisirbing parehas na pang-ibabang bado asin pang-itaas na alampay. Ipinapamati kan mga pinta asin eskultura na an stanapatta iyo an naging choli kadtong inot na siglo CE, sa manlainlain na istilo kan rehiyon. An Rajatarangini, sarong ikasampulong siglong muknang pamliteratura ni Kalhana, nagsasabi na ipinabisto an choli gikan sa Deccan sa irarom kan orden kan hadi sa Kashmir.
An mga anay na cholis nakatakop sa atubangan asin nakabugkos sa likod. An arog kaining tipo komon pa nanggad sa estado kan Rajasthan. Sa Nepal, midbid man an kasulutan sa sarong cholo, asin sa Kahabagatan na Indya bilang sarong ravike. An parehas na mga istilong ini nakabugkos sa hampang, bakong arog kan Kaamihanan na Indyano na cholis., na nakabugkos sa likod. Sa mga parte kan Hindi Belt, kadaklan sa Rajasthan, Haryana asin Uttar Pradesh, ang mga babaye, nagsulot nin mala-vest na kasulotan, na midbid sa kanchli, sa ibabaw kan choli; an kumpletong kasulutan na midbid sa poshak.
Nina Rasul
Santanina Tillah Rasul (namundag bilang si Santanina Centi Tillah, kan Setyembre 14, 1930) sarong Filipinang politiko asin ang inot na babaeng Muslim na nagin miyembro kan Senado kan Pilipinas.
Pag-adal
Kan 1952, si Rasul nakakua nin BA in Political Science, cum laude sa Unibersidad kan Pilipinas, Diliman, Syudad nin Quezon. Siya nakakua man nin Master's Degree in National Security Administration sa National Defense College kan Pilipinas. Kan 1978, si Rasul nakatapos kan saiyang doktoral sa publikong administrasyon sa Kolehiyo kan Publikong Administrasyon sa Unibersidad kan Pilipinas.
Bilang sarong politiko
Si Rasul, kaiba si Senadora Leticia Ramos-Shahani, an mga inot na babaeng senador sa kongreso na naitindog kan Panlimang Republiko kan Pilipinas. An saiyang inot na eksperiyensiya sa gobyerno asin serbisyo publiko iyo an pagiging sarong paratukdo sa sarong pampublikong eskwelahan sa Siasi asin Jolo puon 1952 hanggang 1957. Kan 1963 hanggang 1964, siya naging teknikal assistant kan Opisina kan Presidente kan Pilipnas. Siya sarong tagapagtulod kan adult literacy asin pagmantinir kan katuninongan sa laog kan halawig na taon kan siya kasali sa iba-ibang mga non-government na organisasyon.
An politikal na karera ni Rasul nagpuon kan siya nagin Konsehal de Barrio kan Moore Avenue sa Jolo, sa laog kan duwang magkasunod na termino; puon 1960 hanggan 1961, asin puon 1962 hanggan 1963. Kan 1971 hanggan 1976, siya miyembro kan probinsiyal na board kan Provincial Board kan Sulu. Nagserbisyo man siya bilang Komisyoner kan Muslim asin ibang etnikong minoridad puon 1978 hanggan 1987 habang siya yaun sa Ministro kan Edukasyon, Kultura asin Pagkawat (na pinangaran man na Departamento kan Edukasyon, Kultura asin Pagkawat sa laog kan administrasyon ni Presidente Corazon Aquino) bilang miyembro kan board kaini.
Pagtrabaho sa senado
Si Rasul na-elehir sa senado asin nagserbisyo sa laog kan duwang termino; puon kan 1987 hanggan 1992 asin puon 1992 hanggan 1995. Bilang sarong senador sa laog kan walong taon, si Rasul naging tagasurat, panduwang tagasurat asin sponsor kan mga importanteng lehislasyon manungod sa karapatan kan mga babae, mga gibo kan Muslim, pamilya asin pagkakapantay-pantay kan sekswalidad.
An importanteng lehislasyon na naisurat niya kaiba si Senador Raul Roco iyo an Republic Act No. 7192 o ang inaapod na Women in Development and Nation Building Act of 1995. Ang batas para sa mga pang-aapi sa kababayihan, iyo man ang batas na nagbukas sa Philippine Military Academy para sa mga babayi, asin nagmandato na ang parte kan ibang pondo kan gobyerno sa iba-ibang lebel dapat na gamiton sa mga programa na makakatabang asin mapapamaray sa mga kakayahan kan kababayihan. Inisponsoran niya man an Republic Act No. 6949, an batas na nagdeklara kan petsang Marso 8 kan kada taon bilang National sWomen's Day sa Pilipinas. Si Rasul saro man na chairperon kan mga importanteng komitiba sa senado arog kan Serbisyo Sibil asin Pagbistong Panggobyerno, asin pampamilyang relasyon asin patungkol sa kababayihan (Civil Service and Government Recognition, and Women and Family Relations).
Si Rasul binisto man kan Senado asin kan Women and Gender Institute kan Miriam College para sa saiyang dedikasyon sa saiyang mga trabahong lehislatibo asin daing tapos na pagpadagos na paglaban kan pagkakapantay-pantay kan sekswalidad, pagpamarhay kan sosyudad sa Pilipinas asin pagpauswag asin pagmantinir kan demokrasya. Siya man nagin Honorary Ambassador kan UNESCO kan International Literacy Year kan 1990.
Personal na buhay
Siya naikasal ki dating Ambasador kan Pilipinas sa Saudi Arabia na si Abraham A. Rasul (1922-2002), asin sinda nagkaigwang anum(6) na aki.
Emmanuel Barrameda
Si Emmanuel T. Barrameda sarong premyadong Bikolanong parasurat asin paratukdô gikan sa Virac, Catanduanes asin ngunyan nag-eerok sa Cavite. Siya myembro asin sarò sa mga direktor kan Parasurat Bikolnon. Nagin man siyang kaapil man kan kasararoan nin mga parasurat na SurTe sa Catanduanes, KATAGA: Samahan ng mga Manunulat sa Pilipinas (KATAGA) sa Manila kun sain siya coordinator kan kabtang kaining Kataga-Manila-South, siring man siya kaapil kan Cavite Young Writers Association. Siya nagawadan sa Gawad Pagromdom ki Carlos Palanca para sa Literatura kan 2014 nin ikatulong premyo para sa saiyang halìpot na usipon na Nando, asin kan 2016 nin ikaduwang premyo para sa halìpot na usipon na Bangkera.
Peminisasyon kan kaprobrehan
An peminisasyon kan kapobrehan (Ingles: feminization of poverty) iyo an nag-uurog na dai pagkapantay-pantay sa pamantayan nin pagbuhay nin mga lalaki asin babae huli sa naghihiwas gender gap sa kapobrehan. An pangyayaring ini sa kadaklan konektado sa kun panong an kababaihan asin kaakian bakong angay na irinerepresentar sa laog kan mas hababang sosyoekonomikong estado kumpara sa mga lalaki sa parehas man sanang sosyoekonomikong estado. An mga dahilan kan peminisasyon kan kaprobrehan iyo an estruktura nin pamilya, trabaho, sekswal na kadahasan, edukasyon, pagbago nin klima, femononics, asin salud. An tradisyunal na mga stereotypes sa kababaihan yaon pa man giraray sa dakol na kultura na naglilimitar sa mga oportunidad sa income asin partisipasyon sa komunidad para sa dakol na mga babae. Isabay pa digdi an hababang income, ini pwedeng magmanipestar sa sarong siklo nin kapobrehan asin sa siring sarong isyung inter-generational.
Karapatan kan kaakian
An karapatan kan kaakian (Ingles: children's rights) sarong subgrupo kan mga karapatan pantawo na igwang partikular na atensyon sa karapatan sa espesyal na proteksyon asin pagpangataman na itinatao sa mga menor de edad. (Dai dapat ikaribong sa mga karapatan kan kahobenan). An 1989 Convention on the Rights of the Child (CRC) tinawan kahulugan an sarong aki bilang "an siisay man na tawo na hababa sa edad na disiotso anyos, apwera sana kun sa irarom kan aplikableng batas sa aki, an mayorya nakamtan nin mas amay." Kaiba sa mga karapatan kan kaakian an diretso ninda na makiasosyar sa parehong magurang, pantawong identidad siring man an pundamental na mga pangangaipo para sa pisikal na proteksyon, kakanon, unibersal na edukasyon na binabayadan kan estado, healthcare, asin kriminal na mga batas na magkakanigo sa edad asin pagtalubo kan aki, pantay na proteksyon kan karapatan na sibil kan aki, katalingkasan sa diskriminasyon sigun sa rasa kan aki, sexo, ginikanan, relihiyon, kakundian, kulor, etnisidad, asin iba pang karakteristiko. An mga interpretasyon sa mga karapatan kan kaakian minapuon sa pagsabing tawan an mga aki nin kapasidad para sa awtonomong aksyon hasta sa pagpautob sa mga aki sa pisikal, mental asin emosyonal na aspekto sa paaging talingkas sa anuman na abuso, alagad kun ano an maaapod na "abuso" sarong bagay na dapat pang pagdebatehan. Kaiba sa iba pang mga pakahulugan iyo an karapatan sa pangpangataman asin pagpadakula. Mayo nin mga pakahulugan sa ibang termino na ginamit tanganing iladawan an mga hoben na arog kan mga "sultero asin daraga," "teenager," o "kahobenan" sa internasyunal na batas, alagad an paghiro para sa karapatan kan kaakian ibinibilang na suway sa paghiro para sa mga karapatan kan kahobenan. An langtad kan karapatan kan kaakian minasagkod sa mga langtad nin batas, pulitika, relihiyon, asin moralidad.
Emmanuel Barrameda
Nagin partisipante si Barrameda Ikapitong Palihang Rogelio Sicat na ginibo sa Syudad nin Angeles, Pampanga kan 2014, Ika-13ng Ateneo National Writers Workshop kan 2015, sa Ika-6 na Saringsing Writers Workshop na ginibo sa Raul S. Roco Library sa Syudad nin Naga kan 2016 kun sain tinàwan kritika an saiyang rikas-usipon. Poon kan 2017, siya sarô sa mga nagtutukaw na panelista sa taonan na hunglonan nin pagsurat sa rehiyon Bikol.
Peminisasyon kan kaprobrehan
An entrepreneurship parati iyo an hinuhuna na bulong-sa-gabos na solusyon sa deprivation depletion. An mga parasuportar positibong nagsasabi na iyan naggigiya sa disenyo nin trabaho, mas halangkaw na sweldo, asin mas hababang presyo sa mga banwaan kun sain ini nangyayari. An iba man dai uyon na dakol na entrepreneur nagpoprodusir nin low-capacity na mga kompanya na nagtatabang sa mga merkado sa rehiyon.