cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Юр (Ута ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Юркан
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Недарма
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Фред Суоникер
Биографияһы
Фред Суоникер адвокат һәм уҡытыусы ғаиләһендә 1976 йылда тыуа. Суоникер ғаиләһе менән күп күсеп йөрөй, ун һигеҙ йәшенә Фред дүрт төрлө африка илдәрендә йәшәп өлгөрә. Миннесотала Макалистер колледжында уҡый, бер-нисә ваҡыт Йоханнесбург ҡалаһында урынлашҡан «McKinsey & Company» фирмаһында эшләй. Аҙаҡтан Фред Стэнфорд университетының бизнес-мәктәбендә уҡыуын дауам итә.
Суоникер эшмәкәрлеге донъя буйынса танылыу ала, хатта Барак Обама билдәләп китә. 2010 йылда уның менән Аҡ йортта осрашыуҙа ҡатнашҡан 115 йәш африка лидерҙарының береһе Фред була. 2011 йылда «Forbes» журналы Фред Суоникерҙы Африканың иң абруйлы 10 йәш кешһе исемлегенә керетә.
Мәхәллә
Тарихы
Мосолман Көнсығышында урындағы үҙидараны ғәмәлгә ашарыусы институт булараҡ Мәхәллә оло тарихҡа эйә. Мәҫәлән, XI быуатта Ҡаһирәлә мәхәллә булыуы тураһында фарсы шағиры, фәлсәфәсе, дин әһеле, сәйәхәтсе (1004—1088) хәбәр итә. Үҙенең 1043—1052 йылдарҙа Яҡын Көнсығыш илдәре буйлап сәйәхәте ваҡытында төҙөлгән (фар. سفرنامه) әҫәрендә ул «Ҡаһирә ҡалаһы 10 мәхәлләнән тора» тип хәбәр итә.
Йылмайыуҙар иле
III Акт
Оперетта өсөн ғәҙәти булмаған күңелһеҙ финал: ғашиҡ парҙар айырылышыррға мәжбүр була.
Пальник-Йоль (Оло Роговая ҡушылдығы)
Пальник-Йоль — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Роговая йылғаһының һул ярына тамағынан 72 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.
Судно
Судно — йөҙөп йөрөүсе ҡоролма, транспорт, кәсеп, хәрби, фән, спорт һәм башҡа маҡсатҡа тәғәйенләнгән. Төшөнсәлә үҙе йөрөүсе һәм үҙе йөрөй алмаусы йөҙөү ҡоролмалары дөйөмләштерелә.
Рәсәй Федерацияһының Эске һыу юлы транспорты кодексы
Рәсәй Федерацияһының Эске һыу транспорты кодексы судноны навигация маҡсатында ҡулланылған үҙйөрөшлө йәки үҙйөрөшлө йөҙөү ҡоролмаһы тип билдәләй, шул иҫәптән ҡатнаш (йылға-диңгеҙ) судноһы, паром, драга һәм драга снарядтары, йөҙөүсе кран һәм башҡа техник ҡоролмалар.
Эске энергия сығанағын ҡулланып хәрәкәт итеү системалары
Ҡалаҡһыҙ этәргес көс — һыу массаһының реакцияһын (һыу-һауа ҡатнашмаһы) беркетелгән өлөштәр менән ҡабул иткән этәргес көс. Бындай этәргес көс булып газ йөрөтөүсе пропеллент тора — уның аҡҡан өлөшөнә бирелгән ҡыҫылған һауа энергияһы һыуҙы тиҙләтеү арҡаһында файҙалы тартыу көсө үҫешә
Оло Сяды-Яха
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Атингән
Атингән (Антинган) — Башҡортостандың Хәйбулла районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 536 кеше. Почта индексы — 453812, ОКАТО коды — 80255820001.
Антибиотиктар
Тарихы
1896 йылда Италия  табибы һәм микробиологы Бартомелео Гозио  Penicilliumдан микофенол кислотаһын алыуға өлгәшә,  ул түләмәгә ҡаршы (сибирская язва) ҡаршы тора ала.
Подлесный (Ишембай районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Географик урыны
Алыҫлығы:
Пионерка (Волга ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Волгоград һыуһаклағысынан Светлый Яр һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Кырчанка
Кырчанка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Воя йылғаһының уң ярына тамағынан 69 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.
Оло Хара-Матолоу
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Анеп
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Оло Харвута
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Исмәғилев Сәйет Әхмәт улы
Биографияһы
1938 йылда Сәйет Исмәғилев СССР Яҙыусылар союзына ағза итеп алына. 1944 йылда уға «Башҡорт АССР-ының халыҡ сәсәне» тигән маҡтаулы исем бирелә.
Анчуг
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Оло Ем-Юган
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Урта Вьюк
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Нохэй-Яха
Нохэй-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Вэнуй-Еуо йылғаһының уң ярына тамағынан 187 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.
Вологда өлкәһе тарихы
Яңы ваҡыт
XX быуат башында Вологод ере айырым округ булып Төньяҡ  крайы составына инә,  1936 йылда Төньяҡ өлкәһе итеп үҙгәртелә. 1937 йылда унан Вологда өлкәһе айырылып сыға. Мәсьәлә 1937 йылдың 23 авгусында Ленинградта Төньяк-Көнбайыш партия активының киңәйтелгән кәңәшмәһендә хәл ителә, 23 сентябрҙә Бөтә Рәсәй Үҙәк башҡарма комитеты ҡарары менән рәсмиләштерелә. Һатыулышыу предметы булып Вологда ерҙәренең хәҙерге көнбайыш райондары мәсьәләһе тора: төньяҡ-көнбайыш территориялар Веппс милли округы составына, ә көньяҡ-көнбайыш Ленинград өлкәһендә ҡалырға тейеш була. Алмашҡа Ленинград өлкәһе Карел АССР-ы ерҙәренең өлөшөн ала.
Виноградская Катерина Николаевна
Эшмәкәрлеге
Яҙыусының иң ҙур эше — (1940) фильмының сценарийы. Был фильм совет осоронда колхоз рәйесе һәм Юғары Совет депутаты булып үрләгән элекке крәҫтиән ҡатын-ҡыҙының сағыу яҙмышына бағышланған.
Сукан
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ария (Лозьва ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Ишморатов Исрафил Хажиморат улы
Биографияһы
Днепропетровск ҡалаһында зенит пушкаһын белгән яугирҙарҙың йыйылма пунктына йыйып, Исрафил Хажи улын һәм башҡа полкташтарын Татар АССР-ы баш ҡалаһы Ҡазанға артиллерия курстарына ебәрәләр.
Исрафил Мәскәү өсөн һуғыштарҙа ҡатнаша. Смоленск йүнәлешендә немец дзотын юҡ итеү буйынса хәрби заданиены үтәгәндә 37 миллиметрлы автоматик зенит пушкаһы тоҫҡаусыһы, ҡыҙылармеец Ишморатов яралана.
Хаҡлы ялға сыҡҡанға тиклем тыуған ауылында һөтсөлөк фермаһы мөдире, комплекслы бригада бригадиры булып эшләй.
Хәтер
Ишморатов Исрафил Хажиморат улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Салауат районы Башҡорт Илсекәйе ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.
Кетен (Германиялағы ҡала)
Кетен (Германиялағы ҡала) (Käthen) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна. 2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 143 кеше йәшәй. Майҙаны — 8,03 км2. Диңгеҙ кимәленән 52 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39599 һәм автомобиль коды — SDL.
Нурмог-Яха
Нурмог-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Яптако-Нурма-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.
Пальник-Шор (Кесе Роговая ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Атымъятоип
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Шилекша (Шингара ҡушылдығы)
Шилекша  — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шингарь йылғаһының уң ярына тамағынан 24 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Ирландия (утрау)
Флораһы
Баррен ҡурсаулығында арктика-альп зонаһы төрҙәре үҫә, улар боҙланыу дәүеренән һаҡланып ҡалғандар. Был ҡурсаулыҡта бүҙәнә үләнен, пурпур сәскәле геранде, тура үҫеүсе фиалканы, курил ҡыуаҡлы сәйен һәм хатта орхидеяны осратырға мөмкин.
Шәйхисламов Фәнүр Рәфис улы
Хеҙмәт юлы
2007—2009 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһының Тышҡы иҡтисад бәйләнеше, сауҙа һәм эшҡыуарлыҡ министрлығының хоҡуҡи эш бүлегенең баш белгес-эксперты, хоҡуҡи эш бүлегенеңйҙәүсе белгес-эксперты.
Солёный (Ишембай районы)
Тарихы
Рәсми рәүештә 2007 йылда Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең 2007 йылдың 10 сентябрендәге «Адыгея Республикаһында, Башҡортостан Республикаһында, Ленинградта, Смоленскта һәм Силәбе өлкәләрендә географик объекттарға исем биреү һәм географик объекттарҙың исемен үҙгәртеү тураһында» 572-се һанлы Указына ярашлы яңынан барлыҡҡа килә.
2003 йылда Юрий Степановтың ғаиләһе (ҡатыны Галина, балалары Андрей һәм Ксения) ата-бабаларының тыуған иленә ҡайтырға ҡарар итә. Иҫке колхоз келәтен һатып ала, быуа ярында йорт төҙөй, балыҡ етештереү өсөн «Зеркальный карп» фермаһына нигеҙ һала. Быуа һаҙан, суртан, алабуға, табан балыҡ һәм ҡарабалыҡ балыҡтарына бай булып китә. Утар балыҡ тотоу өсөн популяр урынға әйләнә. Ҡунаҡтарға быуала һыу инеү һәм ял итеү өсөн махсус йөҙөү саралары (кәмәләр, катамарандар), балалар майҙансығы, беседка, өҫтәлдәр урынлаштырылған.
Урамдары
Урам исеме :
Шингарь (Монза ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Пальник-Шор (Хоседа-Ю ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Баҡал (Хәйбулла районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Мальта архипелагы
Географияһы
Мальта һәм Гоцо территорияһының күпселек өлөшөн тораҡ пункттар биләй. Кеше йәшәмәгән утрауҙар һаҡланыусы биләмә булып тора. Утрауҙарҙа эндемизм юғары дәрәжәгә эйә.
Оло Тукшин
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һөйәнтүҙ
1736 йылғы ваҡиғалар
1736 йылдың 24 ғинуарында Тевкелев ауылды юҡҡа сығарырға ҡуша. Шул ваҡиғаларҙың шаһиты П. И. Рычков былай тип яҙып ҡалдырған: "«Был ауылда меңләп кеше, ҡатын-ҡыҙ, бала сағаһы менән, атып, штык ҡаҙап үлтерелде, власҡа тоғро мишәрҙәр һәм башҡорттар (?) һөңгө менән үлтереп сыҡты. Бынан тыш 105 кеше аҙбарға ябылып, утта яндырылды. … Шул рәүешле Һөйәнтүҙ кешеләре ҡатын-ҡыҙҙары, бала-сағаһы менән — сабыйынан ҡартына тиклем — бер төн эсендә ут менән, ҡорал менән ҡырып бөтөрөлдә, ә йорттары янып көлгә ҡалды».."
Башҡорт халҡының ауыҙ-тел ижадында
Ел елләмәй томан, ай, асылмаҫ,
Асыуҙары тиҙ үк баҫылмаҫ.
Тәфтиләүҙәр кисеү таба алмаҫ.
Ир-егеткәйҙәрҙең, ай, өмөтөн
Һылтанмалар
Урыҫса
Ахимка
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Мөхәббәт
Исламда мөхәббәт төшөнсәһе
Мөхәббәт Аллаһы тәғәлә тарафынан Әҙәм ғ.с. һәм уның хәләл ефете Һауа мөнәсәбәттәрендә үк һалынған. Аллаһ кешелектең Тәүатаһы Әҙәмде барлыҡҡа килтергәндән һуң, уның бәдәненән үк Инәбеҙ Һауаны яралтҡан. Уларға һөйөү тойғоһо биреп, йәндәренә, тәндәренә ләззәт бүләк иткән.
Уларҙан инде был тойғолар барлыҡ кешелеккә бирелгән.
"Йософ үә Зөләйха" ғишҡы Ҡөрьәндә лә телгә алына. Йософ ғәләйһиссәләм ғиффәтлелек, нәфсеһен тыя белеү өлгөһө булһа, Зөләйха миҫалы иһә мөхәббәттең ни тиклем яндырғыс була алыуын бәйән итә.
Йүрмәтау (ауыл)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Нядейта-Яха
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Питерка (йылға)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Цна йылғаһы, Тамбов ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Кассар Джироламо
Кассар Джироламо (1520 йыл тирәһе — 1586 һәм 1592 йылдар араһында) — Мальта архитекторы һәм хәрби инженеры, уның проектары буйынса хәҙерге баш ҡала Ла-Валлетта ҡалаһында бик күп биналар төҙөлә. Мальтаның Биргу ҡалаһында тыуыуы дөрөҫтөр (Гирджа тыуған төйәге булыуы ихтимал). Ул ғаиләһе менән Сицилиянан яҡынса 1440 йылдар тирәһендә күсеп китә. 1560 йылда Дьерба утрауы янындағы алышта ҡатнаша, ә 1565 йылда, Мальтаны Бөйөк ҡамау ваҡытында, утрау ғосман ғәскәрҙәре тарафынан ҡамауға алынғас, архитектор Франческо Лапарелли менән берлектә һәм уның етәкселеге аҫтында эшләй. Ул утрауға Италия һәм Испаниянан ҡамау ваҡытында госпитальерҙар яғында һуғышырға килгән була. Уның етәкселегендә ғосмандар һөжүме һөҙөмтәһендә емерелгән нығытмалар тергеҙелә һәм бер нисә хәрби машина төҙөлә, әммә уның индергән өлөшө тураһында тулыһынса билдәле түгел. Ҡамауҙан һуң госпитальерҙар Скиберрас ярымутрауының төньяҡ-көнсығыш өлөшөндә нығытылған яңы баш ҡала төҙөргә ҡарар итә. Кассар ҡаланы планлаштырыу һәм төҙөү мәсьәләләре менән шөғөлләнә һәм 1569 йылда Лапарелли Мальтанан киткәс, проекттың баш архитекторы була. Был ваҡытҡа ҡаланың нығытмалары төҙөлөшө тамамланған тиерлек була, һәм Кассар эшенең күп өлөшөн йәмәғәт биналарын төҙөүгә йүнәлтә. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, уның донъяуи һәм дини биналарҙы проектлауҙа һәм төҙөүҙә тәжрибәһе булмау сәбәпле, был өлкәлә белем ала алһын өсөн, Италияға ебәрергә хәл итәләр. Кассарҙың утрауҙан ысынлап та китеүе тураһында яҙмалар һаҡланып ҡалмай, әммә китеүе ихтимал, сөнки Валлетта ла ул ваҡытта Италияла хакимлыҡ иткән архитектура стиленә оҡшашлыҡ бар. Әгәр ул Италияла 1569 йылдың апрель аҙағына тиклем булған хәлдә лә, Мальтаға шул йылда уҡ ҡайта. 1592 йылда Мальтала вафат булған, тип иҫәпләнә, ләкин был 1586 йылдан 1592 йылға тиклемге осорҙа ла булыуы мөмкин (йыш ҡына 1589 йылдың ғинуары үлем көнө итеп күрһәтелә) ).
Юрманка
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Луговка (Пижма ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Нямгол-Яха
Нямгол-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Яда-Яходы-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 47 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 106 км.
Торғаҫ
Географик урыны
Алыҫлығы:
Оло Әбеш
Тарихы
1816 йылдағы ревизия материалдарына ярашлы, ауылда 1783 йылда тыуған йорт старшинаһы Әбүбәкер Көсөков, уның улдары — Ҡаһарман, Ҡорманғәле һәм Садиҡ йәшәгән; Әбүбәкерҙең ағаһы һәм ҡустыһы Усман һәм Ғүмәр; 1766 йылда тыуған Исхаҡ Әбешев Әбеш ауылына нигеҙ һалыусының улы; Исхаҡтың улдары: йөҙ башы Йыһанбай Исхаҡов; Йәнсура, Аллағыуат һәм Изге Әбешев; 1769 йылда тыуған указлы мулла Байғазаҡ Әбешев, уның улдары: Мөхәмәт, Әбделкәрим, Мөхәмәтшәриф, Әбдрәхим; 1731 йылда тыуған Ирсай Аладаров, уның улдары: Мөхәмәт, Йыһанбай, Үзбәк, Муллабазарбай, поход старшинаһы Әбүзәр (1787—1859). Ирсайҙың улдары Мөхәмәт, Муллабазарбай һәм Әбүзәр Ирсаев йәки Алдаров түгел, ә Илимбәтов фамилияһы менән яҙып алынған. Үзбәк улдары Үзбәков фамилияһын йөрөткән. Хорунжий Шармөхәмәт Үзбәков Ырымбур һыҙатын һаҡлауҙа хеҙмәт итә, Ҡырғыҙ-ҡайсаҡ походтарында ҡатнаша, Император һарайында ҡымыҙ әҙерләй. 1816 йылдан һуң Әбүбәкер Көсөков, йорт старшинаһы майор Исхаҡ Әбешев, Боҫконовтар, Ильяс Торошев Әбүбәкер (2-се Әбеш) ауылына, Гөбөрлө йылғаһы үҙәненә күсеп килә. 1859 йылда ауылда 38 йорт хужалығында 353 кеше йәшәй.
Яңы Йорт
Яңы Йорт (Янги-Юрт) — Башҡортостандың Ишембай районындағы утар. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 55 кеше. Йәнырыҫ ауыл Советы составына инә. Почта индексы — 453237, ОКАТО коды — 80 231 880 005.
Географик урыны
Егән йылғаһы буйында урынлашҡан.
Панэча-Ты-Вис
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
А. А. Спендиаров исемендәге Әрмән опера һәм балет театры
Тарихы
Әрмән ССР-ы Совнаркомы Ереван консерваторияһының опера класы нигеҙендә стационаропера театры ойоштороу тураһында 1932 йылдың 13 майында ҡарар ҡабул итә. 1933 йылдың 20 ғинуарында тәүге премьера — А. А. Спендиаровтың С. Я. Парнок либреттоһына «Алмаст» операһы ҡуйыла. Театрҙың үҙенең бинаһы булмай, бары тик 1940 йылда архитектор А. О. Таманян проекты буйынса 1120 тамашасыны һыйҙырырлыҡ бина төҙөлә.
Урынлашыуы
Опера театрының көньяҡҡа ҡараған яғында Азатлыҡ майҙаны урынлашҡан. Майҙанда Ованес Туманянға һәм Александр Спендиарянға һәйкәл тора. 2010 йылда территория аҫтында 500 автомашина һыйырлыҡ өс кимәлле парковка асыла. Майҙанда артында урынлашҡан скверҙа күп һанлы кафелар эшләй. Скверҙың көнсығыш яғында, Туманян менән Терьян урамдары киҫелешендә яһалма һыу сығанағы — Севан күле формаһында «аҡҡош күле» яһалған. Күл ярында Арно Бабаджанянға һәйкәл ҡуйылған.
Бур-Хойла
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Никола Пуссен
Йәш сағы
Сәнғәт тарихсыһы Т. Каптерева фекеренсә, «Франция баш ҡалаһының сәнғәт тормошо ул ваҡытта төрлө-төрлө була һәм унда ҙур, үҙенсәлекле оҫталар булмай».
Бельничная
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Подречка
Подречка (Духовка) — Рәсәй йылғаһы. Тамбов өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Цна йылғаһының һул ярына тамағынан 300 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Златоуст металлургия заводы
Тарихы
Немец ҡоралсылары менән килешеү 5 йыл срокка төҙөлә һәм мастерҙың үҙенең теләге буйынса ғына оҙайтылырға мөмкин була. Килешеү суммаһына Рәсәйгә күсенеүҙе компенсациялау, контракт тамамланғандан һуң  кире ҡайтыу, бушлай тораҡ, ғаиләнең барлыҡ ағзаларын бушлай  дауалау һәм балаларҙы уҡытыу инә. Йыллыҡ эш хаҡын түләү күләме мастерҙың квалификацияһына бәйле һәм 1— 2, 5 мең һум тәшкил иткән, был урыҫ оҫталарының  йыллыҡ хеҙмәт хаҡынан яҡынса 10 тапҡыр күберәк һәм Золингендағы ҡоралсыларҙың хеҙмәт хаҡынан күпкә күберәк була. Өҫтәмә рәүештә йылына 500 һум күләмендә урыҫ уҡыусыһын уҡытыу өсөн түләнгән. Һөҙөмтәлә немец белгестәренең реаль эш хаҡы хатта завод хужаларының эш хаҡынан да юғары булған. Бынан тыш, ҡоралсы үлгән осраҡта, уның ғаиләһе уның хеҙмәт хаҡының яртыһы күләмендә пенсия алған, өҫтәүенә, ҡатыны йәнә кейәүгә сыҡҡан осраҡта ла  түләүҙәр һаҡланып ҡалған. Оҫталар һәм уларҙың балалары рекрут йөкләмәләренән һәм һалымдарҙан азат ителгән. Иң яҡшы белгестәр ике һыйыр һәм ат, шулай уҡ хеҙмәтсе рәүешендә  өҫтәмә бүләктәр тураһында шәхсән килешкән.
Почкарь
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Тодья
Тодья — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кама йылғаһының уң ярына тамағынан 1174 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Хемниц
Тарихы
Икенсе Бөтә донъя һуғышы йылдарында ҡала Британия-Америка авиацияһы утына тотола. 1945 йылдың 5 мартындағы бомбаға тотоу һөҙөмтәһендә ул ныҡ емерелә.
2007 йылдан «Кемниц — заманса ҡала» (Stadt der Moderne) ҡаланың рәсми лозунгы булып тора.
Мәҙәниәте һәм иҫтәлекле урындары
1996 йылдан ҡалала халыҡ-ара балалар һәм үҫмерҙәр кинофестивале үткәрелә.
Лум (Ярань ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Хермсдорф (Мәғдән тауҙары)
Хермсдорф (Мәғдән тауҙары) (Hermsdorf/Erzgeb.) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 912 кеше йәшәй. Майҙаны — 20,14 км2. Диңгеҙ кимәленән 720 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 1776 һәм автомобиль коды DW.
Пурля
Пурля (Комель) — Рәсәй йылғаһы. Тамбов өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Выша йылғаһының уң ярына тамағынан 24 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.
Нярненз-Яха
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Миһранов Ғәлимйән Миһран улы
Биографияһы
СССР Юғары Советының 1945 йылдың 26 сентябрь Бойороғо нигеҙендә, II төркөм инвалиды булараҡ, 1945 йылдың 10 ноябрендә демобилизациялана.
Елена Чаушеску
Иртә йылдары
Елена Петреску Румынияла Петрешти коммунаһының Дымбовица берәмегендә крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Атаһы уның һабансы булған. Яҙмалар күрһәтеүенсә, ул башланғыс мәктәптән бер генә яҡшы баһа, ҡул эштәре буйынса яҡшы баһа менән китә (ауыл мәктәбендә уҡый алмай) Башланғыс мәктәптән һуң ағаһы менән Бухарестҡа китә, унда лаборант булып эшләй. Шунан һуң туҡыу фабрикаһында эш таба.
Партия эшмәкәрлеге башлана
1937 йылда Румыния коммунистары партияһына инә.
Травянка (Весляна ҡушылдығы)
Травянка  — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Весляна йылғаһының һул ярына тамағынан 194 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 48 км.
Йосопов Вәли Йосоп улы
Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында
1943 йылдың 18 ноябренә Великие Луки ҡалаһы районында, һуңынан 1944 йылдың 10 февраленә тиклем Витебск ҡалаһы, мартта Идрица йүнәлешендә һуғыша.
Мухина Вера Игнатьевна
Венера планетаһындағы кратерға Вера Мухина хөрмәтенә уның исеме бирелгән.
Биографияһы
Вера Мухина 1923 йылда А. А. Экстер менән бергә Мәскәүҙәге беренсе Бөтә Рәсәй ауыл хужалығы һәм кустар-сәнәғәт күргәҙмәһендә «Известие» гәзитенең павильонын биҙәй.
Бобылёв Пётр Миронович
Биографияһы
1967 йылда урта мәктәпте, 1972 йылда «физика һәм математика уҡытыусыһы» һөнәре буйынса Бөрө дәүләт педагогия институтының физика-математика факультетын тамамлай.
2010 йылдан Башҡортостан Республикаһы Президенты ҡарамағындағы Дәүләт аҡсаларын һөҙөмтәле ҡулланыуға йәмәғәт контроле буйынса Совет етәксеһе була.
Зюльцеталь (Бёрде)
Зюльцеталь (Бёрде) (Sülzetal) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 9313 кеше йәшәй. Майҙаны — 103,64 км2. Диңгеҙ кимәленән 83 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39171 һәм автомобиль коды — BK.
Балатон
Тихань
Балатон күлендәге иң ҙур ярымутрау. Уның майҙаны 12 км², күл эсенә 5 километр самаһы һуҙылған һәм уны ике өлөшкә бүлеп ята. 1952 йылдан дәүләт һаҡлауына алынған. Ярымутрау вулкан һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән, уның ярҙары текә, мәңге йәшел ағастар менән ҡапланған. Ярымутрауҙың уртаһында ике күл бар — Кюльшё-то (Тышҡы) һәм Бельшё-то (Эске) — улар һүнгән гейзер соҡорҙары менән уратып алынған. Күл ярҙары ҡамышлы, тәрәнлеге 2-3 метрҙан артмай. Тихань күлдәрендә төрлө һыу ҡоштары оя ҡора.
Лоци мәмерйәһе
Балатон янындағы иң ҙур мәмерйә, уның оҙонлоғо 100 метрҙан ашыу. Балатонфюредтан төьяҡҡараҡ, Тамаша тауы итәгендә урынлашҡан. Мәмерйәне 1892 йылда табалар, 1934 йылдан килеүселәр өсөн асыҡ. Төбәктәге башҡа мәмерйәләр кеүек эҫе термаль һыуҙың эзбизташты йыуыу һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән.
Транспорт
Кестхейҙан 11 саҡрым алыҫлыҡта Шармеллек аэропорты бар. Берлин, Цюрих, Штутгарт, Копенгаген, Лондон ҡалаларына даими рейс эшләй. Чартер рейстары Майналағы Франкфурт, Гамбург, Дюссельдорф, Москву ҡалаларына туристик миҙгел мәлендә асыла.
Пелингичей
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Ғәрәптәрҙең Фарсияны яулауы
Фарсияның бығаса булмағанса сәйәси, социаль, иҡтисади һәм хәрби йәһәттән көсһөҙлөгө арҡаһында мосолмандарҙың йоғонтоһо арта бара. Ҡасандыр донъяның иң ҙур державаһы булған Сәсәниҙәр империяһы Византияға ҡаршы алып барған ун йыллыҡ һуғышта кеше һәм матди ресурстарын тулыһынса сарыф итеп бөтә. 628 йылда Шаһиншаһ Хосров II язалап үлтерелгәндән һуң эске сәйәси хәл бик тиҙ насарая. Һөҙөмтәлә артабанғы дүрт йыл эсендә тәхеткә ун яңы дәғүәсе ултыртыла. Империяның төрлө фракциялары араһында башланған граждандар һуғышы илдең үҙәкләштерелгән системаһын юҡҡа сығара.
Месопотамияға тәүге баҫып инеү
Хәлит, Месопотамияға ингәс, бер-бер артлы дүрт алышта еңеү яулай: апрелдә Ғәрәп хәлифәте һәм Сәсәниҙәр дәүләте араһындағы һуғышта; апрелдең өсөнсө аҙнаһында йылға буйындағы алышта; киләһе айҙа әл-Вәләдж янындағы алыштаһәм май уртаһында Уллайс янындағы алышта. Эске проблемалары менән башы ҡатҡан фарсы һарайы хаоста була. Май айының һуңғы аҙнаһында Хира ҡалаһы мосолмандар ҡулына күсә. Үҙенең армияһынан киткәс, Хәлит июнь айында әл-Анбар ҡалаһын ҡамауға ала, июлдә ҡала Хәлит ҡулына бирелә. Артабан Хәлит көньяҡҡа табан юллана һәм июлдең һуңғы аҙнаһында Айн Тамр ҡалаһын яулай.
Фарсияны яулау (642—651)
Фарсылар Нехавендта еңелгәндән һуң Үмәр психологик өҫтөнлөккә эйә булған сағында уларға тиҙ арала һөжүм итергә ҡарар итә. Үмәр иң беренсе сиратта өс провинцияның ҡайһынынан башлауҙы ла хәл итергә тейеш була: көньяҡтағыФарсҡамы, төньяҡтағы Әзербайжанғамы, йәки үҙәктәге Исфаханғамы. Үмәр фарсы империяһының йөрәге булған һәм сәсәниҙәр гарнизондары араһында тәьминәт каналыр һәм бәйләнеште булдырған Исфаханды һайлай. Уны яулап алһа, Фарс менән Әзербайжанды Йәздәгирдтың төп таянысы булған Хорасандан айырыр ине. Фарс менән Исфаханды баҫып алғандан һуң төньяҡ-көнбайыштағы провинция Әзербайжан һәм Фарсы империяһының иң көнсығышындағы провинцияһы Систанға ойошҡан рәүештә һөжүм итеү планлаштырыла. Был провинцияларҙы яулап алыу Хорасанды империяның башҡа өлөштәренән айырып уны хәлһеҙләндерер ине.
639 йылда мосолмандарҙың Фарсҡа баҫып инеүе башлана, Бахрейн губернаторы әл-Ала ибн әл-Хадрами, бола күтәргән ҡайһы бер ғәрәп ҡәбиләләрен еңә, Фарсы ҡултығындағы бер утрауҙарҙы баҫып ала. Әл-Алаға һәм башҡа ғәрәптәргә Фарсҡа инмәҫкә тип бойоролһа ла, ул үҙенең кешеләре менән провинцияға бер туҡтауһыҙ һөжүмен дауам итә. Әл-Ала тиҙ арала армияһын әҙерләй, уны өс төркөмгә бүлә: береһенә әл-Джаруда ибн Муалла, икенсеһенә әл-Саввар ибн Хаммам, өсөнсөһөнә Хулайд ибн әл-Мундир ибн Сава етәкселек итә.
Кесе Вахтан
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Алмаштырма
Циклдар ҡабатландығы һәм алмаштырма тамғаһы
Шулай уҡ йыш ҡына алмаштырманың хәрәкәтһеҙ нөктәләрен 1 оҙонлоҡтағы үҙ аллы циклдарҙан ғибәрәт тип иҫәпләйҙәр һәм алмаштырманың цикллы тарҡалыуын улар менән тулыландыралар. Өҫтә килтерелгән миҫал өсөн бындай тулыландырылған тарҡатыу ошолай була:. Төрлө оҙонлоҡтағы циклдар һаны, атап әйткәндә һандар йыйылмаһы, бында c_{\ell} — \ell оҙонлоғондағы циклдар һаны, алмаштырманың цикл структураһын билдәләй. Шуның менән бергә дәүмәле алмаштырманың оҙонлоғона тигеҙ, ә  дәүмәле циклдарҙың дөйөм һанына тигеҙ. n элементтан k циклы менән алмаштырмалар һаны беренсе төрҙәге тамғаһыҙ Стирлинг һаны менән бирелә.
Эквивалентлы, алмаштырманың тамғаһы уның цикл структураһы менән билдәләнә: n элементтан, k циклдан торған \pi алмаштырмаһының тамғаһы
Йосопов Рәшит Нурғәли улы
Йосопов Рәшит Нурғәли улы (15 июнь 1914 йыл — 1 август 1976 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры. 112-се (16-сы гвардия) Башҡорт кавалерия дивизияһы элемтәсеһе, гвардия өлкән сержанты, ике Ҡыҙыл Йондоҙ һәм Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордендары кавалеры.
Тыныс тормош һалдаты
Рәшит ауылына 1945-се йылдың көҙөндә генә ҡайта. Күп тә үтмәй уны Баймаҡ МТС-ына участка агрономы итеп тәғәйенләп ҡуялар. 1948 йылдан 1953 йылға тиклем Баймаҡ МТС-ында баш агроном вазифаһын башҡара.
Крозиг
Крозиг (Krosigk) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна. 2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 874 кеше йәшәй. Майҙаны — 9,03 км2. Диңгеҙ кимәленән 176 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6193 һәм автомобиль коды — SK.
Рогачиха
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Цна йылғаһы, Тамбов ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Нәиб
Төрлө илдәрҙә
Шамил имаматында — уның билдәле бер территорияла хәрби-административ власть вәкәләтен үтәүсе вәкиле. Имамат территориаль принцип буйынса нәиблектәргә бүленгән. Иң абруйлы һәм һәләтле тау кешеләренән нәибтәр тәғәйенләнгән. Улар хәрби-административ власты тормошҡа ашырғандар һәм шәриғәт нормаларының үтәлешен контролдә тотҡандар. Нәибтәр бурысына йөҙлөк (йөҙ башы), биш йөҙлөк (биш йөҙ башы) башлыҡтарын һәм мөфтөйҙәр тәғәйенләү ингән. Нәибтәр съездарҙа мөһим дәүләт мәсьәләләрен хәл иткән.
Ломовая (Тыпыл ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Кесе Кермеж
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Пендюкуя
Пендюкуя — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Харь-Яга йылғаһының уң ярына тамағынан 36 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Вәлит (Хәйбулла районы)
Вәлит (Валитово) — Башҡортостандың Хәйбулла районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 268 кеше. Почта индексы — 453821, ОКАТО коды — 80255855003.
Хиршштайн
Хиршштайн (Hirschstein) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2303 кеше йәшәй. Майҙаны — 34,46 км2. Диңгеҙ кимәленән 129 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 1594 һәм автомобиль коды RG (элек: RIE neu: MEI).
Джимми Уэйлс
Википедия
Ҡайһы берҙә Уэйлсты ирония менән Википедияның «Киң күңелле диктаторы» тип атайҙар, ә ул был титулдан баш тарта һәм википедия берләшмәһенә бик һирәк кенә күрһәтмәләр бирә. Wired журналының Википедияға арналған сираттағы һанын әҙерләгәндә, «Феррари» автомобиле булыуға ҡарамаҫтан, Уэйлстың "Хёнде"ла йөрөүе асыҡлана. Публицист Александр Генистың фекеренсә, «Джимми Уэйлс — электрон быуаттың типик генийы. Оялсан уҡыу алдынғыһы, компьютер уйындарында сәмләнеп уйнаусы, Айн Рэндтың ирек һөйгән философияһын яратыусы, анархик социаль ҡоролош яҡлы Уэйлс Википедия менән ял иткән ваҡыттарында шөғөлләнә башлай, һәм был уйнап башлаған эшенең ғәйәт ҙур проектҡа әйләнәсәген күҙ алдына ла килтермәгән була. <…> Иң ҡыҙығы, Джимми Уэйлстан Википедияның иң һуңғы маҡсаты ниҙә, тигән һорауға ул түбәндәге яуапты ҡайтара: „Бер ниҙә лә түгел, ул тик уйын ғына“».
2011 йыл һәм унан һуңғы йылдар
2013 йылдың декабрь айында Мәғариф, фән һәм мәҙәниәт мәсьәләләре буйынса Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы (ЮНЕСКО) Уэйлсҡа Нильс Борҙың Алтын миҙалын тапшыра. ЮНЕСКО был миҙал менән фән үҫешенә тос өлөш индергән ғалим-физиктарҙы, эшмәкәрлектәре беҙҙең донъяға һиҙелерлек йоғонто яһаған тикшеренеүселәрҙе бүләкләй. Уэйлс Википедияға нигеҙ һалыусы булараҡ бүләкләнә, ЮНЕСКО ғаризаһында Википедия тураһында түбәндәге юлдар бар: «ул — беҙ йәшәгән үҙ-ара хеҙмәттәшлек дәүере символы, һәм был ябай ҡорал ғына булып ҡалмай, ә кеше интеллекты һәм Александрийск китапханаһы кеүек үк, бик боронғо хыялдың тормошҡа ашыуы».
Шәхси тормошо
2011 йылдан алып Бөйөк Британияла үҙ ваҡытында премьер-министр Тони Блэрҙың секретарь-референты вазифаһында эшләгән Кейт Гарви (фамилияһының урыҫса яҙылышы варианты Гэрви ла осрай) менән йәшәй. 2012 йылдың 6 октябрендә Уэйлс һәм Гарви өйләнешә. Уларҙың уртаҡ ҡыҙы бвр.
Атйетәр (Башҡортостан)
Тарихы
Ауырғазы районында урынлашҡан 1-се Атйетәр (Кшанны) һәм Яңы Атйетәр ауылдары менән генетик бәйләнеш бармы? Һорауҙар байтаҡ, әммә уларға яуап юҡ әле.
Ғәлләмова Алиса Михайловна
Биографияһы
1982 йылда рәсәй һәм «Трудовые резервы» ДСО Үҙәк советының чемпионы була.
2017 йылдың апрелендә Ригала ҡатын-ҡыҙҙар араһында шахмат буйынса европа чемпионатында бронза яулай
Потцене
Потцене (Potzehne) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна. 2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 275 кеше йәшәй. Майҙаны — 15,85 км2. Диңгеҙ кимәленән 58 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39638 һәм автомобиль коды — SAW.
Джавахарлал Неру
Йәштәр лидеры
Неру бер үк ваҡытта Һиндостан милли конгрестың әүҙем ағзаһы була, һиндостандың бойондороҡһоҙлоғо өсөн  ярҙамында көрәшә. Тыуған еренә ул Европала белем алған һәм көнбайыш мәҙәниәтле кеше күҙлегенән ҡарай. Ганди тәғлимәте менән танышыу уны тыуған тупрағына әйләнеп ҡайтырға һәм Европа идеяларын һинд традициялары менән берләштерегә саҡыра. синтезы тыуған тупрағына ҡайтты. Неру Һиндостан милли конгресының бүтән лидерҙары кеүек Махатма Гандиҙың доктриналарын тарата. Бөйөк Британияның колониаль властары Неруҙы бер нисә тапҡыр төрмәгә ташлаған, ул унда дөйөм алғанда 10 йыл самаһы үткәрә. Ул Гандиҙың колониаль властар менән хеҙмәтәшлеккә ҡаршы кампаниянияһында, ә аҙаҡтан — инглиз тауарҙарына бойкот кампанияһында әүҙем ҡатнаша.
Һиндостан милли конгресс рәйесе
1938 йылда партия һаны, 10 тапҡырға артып, 5 миллион кешегә саҡлы еткән. Ләкин был ваҡытҡа индуистар һәм мосолмандар араһында айырылыу төҫмөрләнгән. Мосолмандарҙың партияһы — Бөтә һинд мосолман лигаһы — бойондороҡһоҙ мосолман дәүләте Паҡстанды — «таҙалар илен» булдырыу яҡлы сығыш яһай. 1936 йылда, төрмәнән сыҡҡандан һуң, Лакхнауҙа ойошторолған Конгресс сессияһында сығыш яһап, Неру былай ти: Донья һәм Һиндостан алдында торған был мәсьәләне хәл итеүҙең берҙән-бер асҡысы, ул — социализм, мин шуға ышанам. Мин ошо һүҙҙе әйткәндә, уға асыҡ булмаған гуманистик мәғәнә түгел, ә аныҡ фәнни-иҡтисади йөкмәтке һалам… Мин эшһеҙлекте, Һиндостан халҡының деградацияһын һәм бойондороҡлоғон бөтөрөүҙең берҙән-бер юлын социализмда күрәм. Бының өсөн беҙҙең сәйәси һәм ижтимағи ҡоролошта, сәнәғәттә һәм ауыл хужалығында байҙарҙы бөтөрөү хаҡына киң революцион үҙгәртеп ҡороуҙар кәрәк… Был табыш алыуға нигеҙләнгән шәхси милекселекте бөтөрөү һәм кооператив етештереүҙең юғары идеалына алмаштырыу тигәнде аңлата…
Һиндостандың беренсе премьер-министры
1946 йылдың 24 авгусында Неру Һиндостандың Ваҡытлы хөкүмәте — Һиндостан вице-короле янындағы Башҡарма советы вице-премьеры булып китә, ә 1947 йылдың июнендә — бойондороҡһоҙ Һиндостандың беренсе хөкүмәт башлығы һәм сит ил эштәре һәм министры. 1947 йылдың июлендә Бѳтә Һиндостан милли конгресы күп тауыш менән Британияның Һиндостанды ике хөкүмәткә — Һиндостан Союзы һәм Паҡстанға бүлеү тәҡдимен ҡабул итә. 1947 йылдың 15 августында Дели ҡалаһында Ҡыҙыл форт өҫтөндә Неру бойһондороҡһоҙ Һиндостандың флагын күтәрә. 14-нән 15 авгусҡа ҡаршы төндә Неру былай тигән:
Тышҡы сәйәсәт
1950 — 1960-сы йылдар башында Неру хөкүмәте тышҡы сәйәсәтенең мөһим йүнәлеше булып Һиндостан ярымутрауында европа илдәренең колониаль анклавтарын юҡҡа сығарыу ликвидация торған. 1954 йылда, француз хөкүмәте менән һөйләшеп килешелгәндән һуң, Һиндостан составына Француз Һиндостаны тип йөрөтөлгән (Пудучерри/Пондишерри һ.б.)Һиндостан составына ингән. 1961 йылда оҙаҡҡа һуҙылмаған көс ҡулланыу операцияһынан һуң һинд ғәскәрҙәре ярымутрауҙағы португал колонияларын — Португал Һиндостанын (Гоа, Даман һәм Диу) яулай. (Уларҙың Һиндостанға ҡушылыуын Португалия 1974 йылда ғына таный).
Иҫкәрмәләр
↑ Zachariah, Benjamin. Nehru. Routledge: 2004. стр. 17-19 ISBN 0-415-25016-1 ↑ Шунда өҫкә күсергә 1 2 Раджив Мотилал Неру | Институт социально-политических исследований ↑ Шунда өҫкә күсергә 1 2 Джавахарлал Неру | Институт социально-политических исследований ↑ Анна Осипова. Этот день в истории Свердловской области - 18 июня. www.oblgazeta.ru. Проверено 19 июня 2016. ↑ Китай. Внешэкономсвязи, политика ↑ Наименование улиц Москвы на портале Грамота.ру. Площадь Джавахарлала Неру
Леонард Эйлер
Эйлер — 800-ҙән ашыу хеҙмәт авторы былар математик анализ, дифференциаль геометрия, һандар теорияһы, яҡынса иҫәпләүҙәр, күк йөҙө механикаһы, математик физика, оптика, баллистика, караптар төҙөү, музыка теорияһы һәм башҡа өлкәләрҙәге хеҙмәттәр.
Швейцария (1707—1727)
thumb|left|Базель университеты, XVII—XVIII быуаттар 1720 йылдың 20 октябрендә 13 йәшлек Леонард Эйлер Базель университетының сәнғәт факультетына уҡырға инә. Әммә Леонардтың математикаға һәләтенә профессор Йоһанн Бернулли иғтибар итә һәм ошо өлкәгә йәлеп итә.
Рәсәйгә тәүге килеүе (1727—1741)
1740 йылда императрица Анна Иоанновна вафат булғандан һуң Петербург Академияһы тамам бөлөнә,Эйлерҙы Пруссия короле Фридрих II Берлин Фәндәр Академияһына, Математик департаментена директор сифатында эшкә саҡыра.
Яңынан Рәсәй (1766—1783)
Ул Смоленск лютеран зыяратында Петербургта ерләнгән булған. 1955 йылда бөйөк математиктың кәүҙәһе «XVIII быуат Некрополенә» — Александр-Невский лавраһына күсерелә.
Маркалар, монеталар, банкноталар
2007 йылда РФ Үҙәк банкыһы Эйлерға 300 йәш тулыу айҡанлы иҫтәлекле монета сығара Эйлер портреты Швейцарияның 10 франклыҡ банкнотаһында була, Швейцария, Россия һәм Германи монеталарында ла уның портреты ҡуйыла.
Кесе Косьва
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Косьва йылғаһы башынан Широков ГЭС-ына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Воиухот-Юган
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Няхарьерте-Яха
Няхарьёрте-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Томбой-Се йылғаһының уң ярына тамағынан 9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Аҡкүл (Ҡырмыҫҡалы районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Мурдюг
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ховальд (Саксония)
Ховальд (Саксония) — Германиялағы, Саксония ерендәге. йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ла кеше йәшәй. Майҙаны — 58,94 км2. Диңгеҙ кимәленән метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ның почта индексы һәм автомобиль коды.
Йәһүдтәр Башҡортостанда
Дине
Йәһүд мәҙәниәте көндәре үткәрелә, дин байрамы ирекле үткәрелә.
Кесе Ослянка
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Косьва йылғаһы башынан Широков ГЭС-ына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Перна-Шор
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Немдеж (Немда ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Оло Нясьма
Оло Нясьма — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ляля йылғаһының уң ярына тамағынан 171 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 92 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Ғәлиәхмәт
Ғәлиәхмәт (Галиахметово) — Башҡортостандың Хәйбулла районындағы ауыл.2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 417 кеше. Почта индексы — 453804, ОКАТО коды — 80255810001.
Векторлы арауыҡ
Ве́кторлы (йәки һыҙыҡлы) арауыҡ — векторҙар тип аталған, улар өсөн бер-береһенә ҡушыу һәм һанға — скалярға ҡабатлау ғәмәлдәре билдәләнгән элементтар йыйынтығы булған математик структура ул. Был ғәмәлдәр һигеҙ аксиомаға буйһона. Скалярҙар ысын, комплекслы йәки теләһә ниндәй икенсе һандар яланы элементтары булырға мөмкиндәр. Шундай арауыҡтың айырым осрағы булып ғәҙәттәге өс үлсәмле Евклид арауығы тора, уның векторҙары, миҫалға, физик көстө һүрәтләү өсөн ҡулланылалар. Шул уҡ ваҡытта векторҙың, векторлы арауыҡтың элементы булараҡ, йүнәлешле киҫек рәүешендә бирелеүе мотлаҡ түгел икәнен билдәләп китергә кәрәк. «Вектор» төшөнсәһен теләһә ниндәй тәбиғәтле векторлы арауыҡ элементына тиклем дөйөмләштереү, терминдарҙың буталыуына килтермәй генә түгел, теләһә ниндәй тәбиғәтле арауыҡтар өсөн дөрөҫ булған күп кенә һөҙөмтәләрҙе асыҡларға йәки хатта алдан күрергә мөмкинлек бирә.
Векторлы арауыҡтар һыҙыҡлы алгебраның өйрәнеү темаһы булып торалар. Векторлы арауыҡтарҙың төп характеристикаларының береһе булып уның үлсәмле булыуы тора. Үлсәм арауыҡтың һыҙыҡлы бәйһеҙ элементтарының иң ҙур һаны, йәғни, тупаҫ геометрик интерпретацияға мөрәжәғәт итһәк, бер береһе аша тик ҡушыу һәм скалярға ҡабатлау ғәмәле менән генә күрһәтелә алмаған йүнәлештәр һаны. Векторлы арауыҡҡа өҫтәлмә структуралар тағырға мөмкин, мәҫәлән, норма йәки скаляр ҡабатлау. Шундай арауыҡтар математик анализда тәбиғи рәүештә барлыҡҡа киләләр, башлыса векторҙар сифатында функциялар сығыш яһаған сикһеҙ үлсәмле рәүешендә. Анализдың күп проблемалары векторҙар эҙмә-эҙлелеге бирелгән векторға йыйыламы икәнен асыҡлауҙы талап итә. Өҫтәлмә структуралары, күпселек осраҡта — яҡынлыҡ һәм өҙлөкһөҙлөк төшөнсәләрен асыҡларға ярҙам итеүсе ҡулайлы топологиялары булған векторлы арауыҡтарҙа ошондай һорауҙарҙы хәл итеү мөмкин. Шундай топологик векторлы арауыҡтар, атап әйткәндә, Банахов һәм Гильберт арауыҡтары, тәрән өйрәнеүҙе талап итәлр. Векторлы арауыҡ төшөнсәһен индереүҙе алдан һиҙҙереүсе беренсе хеҙмәттәр XVII быуатҡа ҡарай. Тап шул ваҡытта аналитик геометрия, матрицалар, һыҙыҡлы тигеҙләмәләр системалары, Евклид векторҙары тураһында ғилемдәр үҫеш алалар.
Шашкин Әхмәт Әриф улы
Тормош юлы
Быға тиклем, 1941 йылдың 11 декабрендә, ВЛКСМ Үҙәк Комитеты 10 комсомол ағзаһы-саңғысыны һайлап алып хәрби хеҙмәткә саҡырған була. Пенза өлкә Хәрби комиссариатының сәйәси бүлек начальнигы Баранов көслө, сыныҡҡан, саңғыла оҫта йөрөгән егеттәрҙе Мәскәү янындағы Тушино полковник Иовлевҡа, хат тоттороп, оҙата.
Энрико Ферми
Биографияһы
1926 йылда Ферми Рим университетына профессор итеп тәғәйенләнә ,шул ваҡыттан бик емешле хеҙмәт осоро башлана. Ядро физикаһы проблемаларын тәрәндән өйрәнеүгә тотона.
Урья (Онолва ҡушылдығы)
Урья  — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Онолва йылғаһының һул ярына тамағынан 31 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.
Ситдыҡов Гена Әхмәт улы
Биографияһы
1956 йылда Өфө нефть институтын тамамлай.
180‑дән ашыу фәнни хеҙмәт һәм 46 уйлап табыу авторы.
Ослянка (Кырья ҡушылдығы)
Ослянка  — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кырья йылғаһының һул ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Вилинбахов Георгий Вадимович
Биографияһы
1992 йылдың 22 декабренән 1994 йылға тиклем — Рәсәй Федерацияһы Дәүләт архив хеҙмәтенең геральдика идаралығы начальнигы.
Серп (Цна ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Цна йылғаһы, Тамбов ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша, йылға бассейны — Ока.
И теле имләһе
И телдәрендә яҙыу өсөн түбәндәге системалар ҡулланылғаны бар:
Ивановка (Хәйбулла районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Доспехи (компания)
Тәнҡит
Виктор Гуторов ФГУП «Мәскәү „Здоровье“ протез-реабилитация үҙәге» директоры билдәләүенсә, Налогиндың хеҙмәте ҡыйбатыраҡ та була ала, тик ул минималь килем алырға йүнәлтелгән, ул байыу түгел, ә бизнестың социаль миссияһы менән ҡыҙыҡһына.
Сурава (йылға)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Цна йылғаһы, Тамбов ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Поповка (Кашар районы)
тарих
ХIХ быуатта хәҙерге ауыл биләмәһендә Попово-Иловайский руханиҙары йәшәгән, шунлыҡтан ауылды Поповка тип атағандар. Руханиҙарға иң яҡшы ерҙәрҙе биргәндәр, уларҙың тиҫтәләгән крәҫтиәндәре булған. Крәҫтиәндәр ат урынына үҙҙәре егелеп ерҙе һөрән менән һөргән.
1968 йылдың октябрендә «Искра» совхозы барлыҡҡа килә. Уға Поповка һәм Каменка ауылдары инә. ауылдарҙа торлаҡ йорттары, хужалыҡ ҡаралтылары төҙөү башлана. 1973 йылда Мәҙәниәт йорто, ауыл советы бинаһы, икмәкхана, аҙыҡ магазины, гараж, МТМ, кафе-ашхана төҙөлә.
Урсула Ле Гуин
У́рсула Крёбер Ле Гуи́н (Ursula Kroeber Le Guin, ; 21 октябрь 1929, Беркли, АҠШ — 22 января 2018, Портленд, АҠШ ) — америка яҙыусыһы һәм әҙәбиәт тәнҡитсеһе.
Аҡтүбә (Ҡырмыҫҡалы районы)
Аҡтүбә (Актюба) — Башҡортостандың Ҡырмыҫҡалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 103 кеше. Почта индексы — 453005, ОКАТО коды — 80235870003.
Ниенштедт
Ниенштедт (Nienstedt) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна. 2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 409 кеше йәшәй. Майҙаны — 9,96 км2. Диңгеҙ кимәленән 160 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6542 һәм автомобиль коды — MSH.