cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Изъ-Я-Ёль
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Нострадамус
Нострадамустың риүәйәттәре
«Прованс йылъяҙма»һында Сезар де Нострадам «Нострадамустың олатаһының атаһы Абрам Саломон батшаның табибы булған» тип хәбәр итә. Был риүәйәт факттар менән раҫланмай, ләкин Абрам Соломонов менән туғанлығы икеле. Сөнки олаталары астрология һәм йыһан менән таныштырған тип раҫлаһалар ҙа ысынанда улар бик иртә үлгән. Мәктәптә саҡта уҡ уны «кескенә астролог» тип йөрөткәндәр.
Байков күпере (Дондағы Ростов)
Һүрәтләү
Күперҙең киңлеге 20 сажин, тороғо — 2 сажин. Күпер көмбәҙе кирбес ҡулланып, стеналары — аршынлы таштарҙан эшләнә.
Ай-Кул-Игол
Ай-Кул-Игол — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Охогр-Игол йылғаһының уң ярына тамағынан 90 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Һары диңгеҙ
Һары диңгеҙ ( «хуан-хай», 황해 «хван-хэ») — Азияның көнсығыш яр буйынан алып Корея ярымутрауының көнбайыш ярына тиклем Тымыҡ океандың ярым ябыҡ диңгеҙе. Атамаһы Ҡытай йылғаларының килтерелгәненән һәм аҙыраҡ дәрәжәлә саңлы ҡойондар йоғонтоһонда үҙгәргән диңгеҙ һыуының төҫө буйынса бирелгән. Яҙын саңлы ҡойондар бик көслө була, был диңгеҙҙәге судноларға хәрәкәтен туҡтатырға мәжбүр итә.
Кажим (Сысола ҡушылдығы)
Кажим  — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сысола йылғаһының уң ярына тамағынан 385 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 68 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Рәсәйҙә социаль эшҡыуарлыҡ
Инфраструктура проекттары
«Йәштәрҙең ҡаҙаныштары» (урыҫ. «Достижения молодых» ) төбәк-ара йәмәғәт ойошмаһы эшҡыуарҙарҙы уҡытыу буйынса махсус программаларҙы, шул иҫәптән «Социаль эшҡыуарлыҡ» программаһын да тормошҡа ашыра. Ул 15—18 йәшлектәргә тәғәйенләнгән ( sep.ja-russia.ru ), шулай уҡ социаль эшҡыуарҙар өсөн оҫталыҡ кластары ойоштора.
Хәҙерге проекттар
Хәҙерге заман социаль эшҡыуарлығының сағыу бер миҫалы — 2005 йылда асылған «Ғүмер төймәһе » проекты, ул Рәсәйҙә тәүге медицина сигнализацияһы системаһын (оло йәштәгеләргә һәм инвалидтарға йәһәт ярҙам саҡырыу мөмкинлеген) индерҙе. Уны эйәләре бер нисә тапҡыр алмашынды. Дәүләт заказдары ярҙамында 2017 йылға килемле эшләй башлау планлаштырыла.
Ай-Кыс-Еган
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ростов балалар тимер юлы
1948 йылдың 1 авгусында, "Тимер юлсының Сталин Көнө"ндә, 3,15 км оҙонлоғондағы ҙур ҡулса буйлап хәрәкәт асылған.
Был ваҡытҡа юлдың өс станцияһы булған: Еңеү, Оборона (элекке Деповская, Витя Черевичкин исемендәге станциялары) һәм Ҡояшлы.
Ҡыҙыҡлы факттар
Депо юлдарында 1906 йылғы рельс бар.
Ай-Сакальтяр-Игол
Ай-Сакальтяр-Игол — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сакальтяр-Игол йылғаһының уң ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.
Acumen
Инвестициялар стратегияһы
Acumen Fund инвестициялары 5 портфельгә бүленә: «һыу», «һаулыҡ», «торлаҡ», «энергия» һәм «ауыл хужалығы». Ғәҙәттә бер проект өсөн фонд инвестициялары 300 меңдән башлап 2 миллион долларға тиклем 5 йылдан башлап ете йылға тиклем бирелә.
Эшмәкәрлегенең тарихы
2008 йылдың 30 июненә ҡарата Acumen фонды Һиндостан, Пакистан, Кения, Танзания, Мысыр һәм Көньяҡ Африка илдәренә суммаһы 34 миллион долларға тигеҙ булған инвестицияларҙы ҡабул итте. Шул ваҡытҡа ул 26 компанияға ярҙам итә, ә шул компанияларҙың бөтә донъя буйынса 36 миллион клиенттары бар.
100 миллион кешегә ярҙам иткән һәм 60 мең эш урыны барлыҡҡа килтергән 82 проектҡа инвестициялар күсереү — ойошманың әлеге маҡсаты.
Таганрог сәнғәт музейы
Тарихы
1968 йылда картиналар галереяһы булдырыла. 1976 йылда галерея өсөн XIX быуат уртаһында төҙөлгән боронғо айырым йорт (старинный особняк) бирелә. Экспозиция 1977 йылда йортто реставрациялап бөткәс асыла.
Караван-Шор
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ай-Суны-Еган
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Райан Эллис
Райан Эллис (Ryan Allis; 1984, Питтсбург, АҠШ) — америка эшҡыуары. 2012 йылда «Vocus» компанияһына 169 миллион долларға һатылған бәләкәй һәм урта бизнестар өсөн email-маркетинг сервистарын эшләгән «iContact» компанияһының ойоштороусыһы һәм баш башҡарма директоры. Эллис «Connect» һәм «Hive Global Leaders Program» компанияларының рәйесе һәм Берләшкән Милләттәр Ойошмаһының Глобаль эшҡыуарҙар советы фондының ағзаһы.
Ай-Ягорт-Игол
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Кёдза
Кёдза — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Прупт йылғаһының уң ярына тамағынан 130 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.
Кенжан
Кенжан — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вычегда йылғаһының уң ярына тамағынан 960 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 52 км.
Амста-Игол
Амста-Игол — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Лелен-Еган йылғаһының уң ярына тамағынан 79 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Кинь-Шор
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Оло Запорная (йылға)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Күңелле кейеҙ
Тарихы
«Күңелле кейеҙ» тигән социаль предприятие ойоштороу идеяһы Гавриловтарға Оксфам фонды семинарҙарына йөрөгәндән һуң килә.
Концепция
Бер клиентҡа уртаса 30 000 һумлыҡ тауар ваҡ партиялар менән оҙатыла, тауар оҙатыу йышлығы — кварталға бер тирәһе. Бер берәмек продукцияның хаҡы — 800—1000 һум. Компанияның тауар әйләнеше — йылына 1,5 миллион һум самаһы. Килем 20%-лап тәшкил итә.
Кича (Нидзь ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Кой (Сысола ҡушылдығы)
Кой  — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сысола йылғаһының һул ярына тамағынан 317 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Оло Асес-Еган
Оло Асес-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Асес-Еган йылғаһының һул ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 93 км.
Ком (Воктым ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Оло Панас
Оло Панас — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Вах йылғаһының уң ярына тамағынан 424 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 55 км.
Наҙы-Петровск районы
Тарихы
Район территорияһында таш, бронза, тимер һәм урта быуаттарға ҡараған егермегә яҡын археологик ҡомартҡылар табылған. Бер нисә быуат дауамында (XVIII быуатҡа тиклем) был ерҙәрҙең төп халҡы башҡорттар булып торған. Һуңыраҡ бында тау заводтарына нигеҙ һалына, урыҫ һәм башҡа милләт крәҫтиәндәре күсереп ултыртыла.
Кос-Вож (Вапол ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Кос-Ёль
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Кось-Ю
Кось-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вычегда йылғаһының һул ярына тамағынан 939 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.
Төхбәтова Роза Рәшит ҡыҙы
Биографияһы
2011 йылдың ноябренән «Спутник FM» мәғлүмәти-музыкаль каналының баш мөхәррире. — тип ҡылыҡһырлай уны коллегаһы Гөлдәриә Йосопова.
Ҡаҙаныштары
«Өфө тулҡыны» музыкаль конкурсы — Роза Төхбәтова тырышлығы менән ойошторолған проект (2012). Ул яңы һәләттәрҙе асыҡлауға һәм уларҙың ижади үҫешенә булышлыҡ итеүгә йүнәлтелгән. 2014 һәм 2018 йылдарҙа «Өфө тулҡыны» проекты радиотапшырыуҙар өлкәһендәге — «Радиомания» милли премияһына, 2021 йылда Рәсәй Президенты грантына лайыҡ була ;
Мария Монтессори
Биографияһы
Италиянан башҡа Мария Монтессори оҙаҡ йылдар буйы Испания провинцияһы Каталонияла һәм Нидерландта йәшәгән һәм эшләгән. 1929 йылда Голландияла Халыҡ-ара Монтессори Ойошмаһына (AMI) нигеҙ һалына.
Сыуалкип (йылға)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Круто-Шор
Круто-Шор — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Маджа йылғаһының уң ярына тамағынан 43 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Юғары хоккей лигаһы — Ебәк юлы кубогы
Тарихы һәм лига составында үҙгәрештәр
2012 йылдың яҙ айҙарында «Кубань» (Краснодар), «Һарыарҡа» (Ҡарағанды) , «Буран» (Воронеж) и ТХК (Тверь) хоккей клубтары лигаға инеү өсөн заявкаларын тапшыра. 30 май бөтә дүрт кандидат та лига составына алына. Континенталь хоккей лигаһына күскән «Локомотив» урынына уның фарм-клубы «Локомотив ЮХЛ» уйнай, ә «Мечел» хоккей клубы исемен «Челмет» тип үҙгәртә. 19 майҙа КХЛ-ға күсеү сәбәпле «Донбасс» Юғары лиганан сыға. 14 июндә «Юность-Минск» 2012/2013 йылдар миҙгеленә лигаға инеү өсөн заявка бирә. 2 июлдә тауыш биреү һөҙөмтәһендә белорус командаһы ЮХЛ составына алына. 13 сентябрҙә ВМФ Хоккей клубы сығыш яһау урыны Санкт-Петербургты Карелияның Кондопога ҡалаһына алыштыра. Чемпионатта бөтәһе 27 команда ҡатнашты.
Миҙгел башланыр алдынан лиганан «Кубань» һәм «Липецк» командалары сыға. 2015 йылдың 24 июнендә «Звезда», «Звезда-ВДВ» һәм «Химик» хоккей клубтары лига составына инә. 2015 йылдың 3 июлендә «Кристалл» командаһының кире ҡайтыуы тураһында иғлан ителә. Чемпионатта бөтәһе 26 команда ҡатнаша.
ЮХЛ беренселеге
Рәсәй хоккей лигаһы 2011 йылда барлыҡҡа килә. 2015 йылда Рәсәй хоккей федерацияһы лиганы ойоштороу хоҡуҡтарын Юғары хоккей лигаһына 2015/2016, 2016/2017, 2017/2018 йылдар миҙгелдәренә тапшыра, һәм лиганың исеме «ЮХЛ беренселеге» тип үҙгәртелә. Тәүге миҙгелдең чемпионы исемен «Тамбов» хоккей клубы еңә.
Аранин Роман Анатольевич
Биография
Роман Анатольевич Аранин 1970 йылдың 1 июлендә Һарытау өлкәһе Вольский районының Сенной ҡасабаһында хәрби лётчик ғаиләһендә тыуған.
2010 йылда Observer компанияһына нигеҙ һала һәм һатыу өсөн коляскалар етештерә башлай, уларҙы йыйыу Тайвань заводтарында башҡарыла. Тәүге ун коляскаларға һатып алыусылар Рәсәйгә әҙер изделиялар килеп етмәҫтән табыла. Шулай уҡ компания тренажёрҙар, сылбыр тәгәрмәсле коляскалар, махсус йөҙөүсе коляскалар һәм сикләнгән мөмкинлектәге кешеләр өсөн башҡа изделияларҙы һатыуға тотона.
Эшмәкәрлегенә тәнҡит
Йәмәғәт телевидениеһы (ОТР) журналисы Араниндың коляскаһын инвалидтар өсөн тәғәйенләнгән яҡшы квадрацикл менән сағыштыра.
Горькавый Николай Николаевич
Әлеге ваҡытта АҠШ-та йәшәй һәм эшләй, Вирджиния штатында шәхси Гринвич фәнни-технологик институтында (Greenwich Institute for Science and Technology, GIST) директор һәм өлкән ғилми хеҙмәткәр.
Биографияһы
1981—1986 йылдарҙа Мәскәүҙә, Рәсәй Фәндәр Академияһының Астрономия институты аспирантураһында уҡый (1982 йылдың яҙынан 1983 йылдың көҙөнә тиклем армия сафында хеҙмәт итә). 1986 йылда физика буйынса кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай (темаһы: Планеталар ҡулсалары).
Физика һәм планеталар ҡулсалары буйынса йөҙҙән ашыу ғилми эш һәм монографиялар авторы.
Планета-гиганттарҙың даими булмаған юлдаштырының килеп сығышы (1993—1995)
1993—1995 йылдарҙа Н. Н. Горькавый һәм Т. А. Тайдакова планета-гигант эргәһенән осоп үткән астероидтарҙы тотоп алыуға анализ яһау өсөн һанлы модель эшкәртә. Был модкль өс планета-гигант: Юпитер, Сатурн һәм Нептун системаларына ҡарата ҡулланыла. Уйламағанда түбәндәге хәлдең күҙәтелеүе асыҡлана: планета әйләнеше ыңғайына хәрәкәт иткән юлдаштарға ҡарағанда, кире йүнәлештә хәрәкәт иткән юлдаштар йышыраҡ тотолоп ҡына ҡалмай, ә тотолған саҡта осоп барған астероидтарҙың траекторияһының төрлө геомектрияһы тарафынан билдәләнгән билдәле бер зоналарға барып эләгә. Кире йүнәлештә хәрәкәт иткән юлдаштар тап ошо зоналарға урынлаша ла инде. Шулай итеп, оҙаҡ ваҡыт иррегуляр тип иҫәпләнгән тышҡы юлдаштарҙың билдәле бер закондарға буйһоноуы асыҡлана. Моделде ҡулланыу Юпитерҙың тышҡы юлдаштарының, шул иҫәптән кире йүнәлешле Пасифе төркөмөнөң, Сатурндың кире йүнәлешле Фебаһының һәм Нептундың ҙур Тритон юлдашының ниндәй юл менән барлыҡҡа килеүен аңлата.
Фәнни фантастикаһы
По книгам «Астровитянка» и «Теория катастроф» в 2014 году были написаны сценарии для полнометражных кинофильмов (авторы сценариев — Н. Горькавый и Т. Киця).
Ҡалмыя (Тере Танып ҡушылдығы)
Ҡалмыя — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Тере танып йылғаһына ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.
Гастев Алексей Капитонович
Биографияһы
1914 йылда Нарым крайына һөргөнгә ебәрелә, унан ҡаса һәм шул уҡ йылдан алып Васильев фамилияһы аҫтында Новониколаевск ҡалаһында йәшәй. Февраль революцияһынан һуң Петроградҡа китә.
1935 йылда Гастев Стокгольмда уҙғарылған Стандартизация буйынса халыҡ-ара конгресста совет делегацияһын етәкләгән.
Хәтер
А. К. Гастев хөрмәтенә Суздаль ҡалаһының урамдарының береһе аталған. Иң яҡшы коллективтарҙы тәбрикләүсе кубокта уның исемен йөрөтә.
Изобреталь Комфорт
Тарихы
Компанияны 2010 йылда Н. Э. Бауман исемендәге Мәскәү дәүләт техник университетын тамамлаған Алексей Фоменко менән Кирилл Ершов ойоштора. Улар студент саҡтарында уҡ түләүле нигеҙҙә төрлө уйлап табыу заказдары үтәй, клиенттарына яңы ҡоролмалар эшләгәндә теге йәки был техник мәсьәләне хәл итешә. Башланғыс капитал туплағас, улар «Изобреталь» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтен аса, бер нисә хеҙмәткәрҙән торған инжиниринг компанияһын ойоштора.
Компания эшмәкәрлегендә 2011 йыл хәл иткес әһәмиәткә эйә була. Бер проект өҫтөндә эшләгәндә Фоменко менән Ершов янғын хәүефһеҙлеге нормалары арҡаһында тар баҫҡыслы стандарт йорттарҙа инвалидтар өсөн бер ниндәй ҡулайлама ла ҡуйып булмауын аңлай. Ошо арҡала бындай подъездарҙы үҙ аяғында йөрөй алмаған кешеләр өсөн ҡулайлаштырыу мөмкин түгел. Тағы дүрт инженерҙы йәлеп итеп, улар бындай биналар өсөн тағатыла һәм йыйыла торған махсус пандустар уйлап сығарыу эшенә тотона. Эш йыл буйы бара, 2 миллион һум самаһы аҡса тотонола, һөҙөмтәлә "И-Пандус"тың («И» хәрефе — «идеаль» тигән һүҙҙән) беренсе һынау данаһы хасил була. Йәштәрҙең фәнни-техник ижады конкурсында еңеү һәм 400 мең һумлыҡ грант алыу бизнестың артабан үҫеүенә булышлыҡ итә.
ЧК Плюс
«ЧК Плюс» — Санкт-Петербург ҡалаһының металл эшкәртеү менән шөғөлләнеүсе компанияһы. 2011 йылдан коляскала хәрәкәт иткән зәғиф кешеләргә экскалаторҙа йөрөүҙе еңеләйткән «ТЭМИ» исемле конструкция эшләп сығара.
Саҡат (йылға)
Саҡат (Сакатка) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сөн йылғаһының һул ярына тамағынан 129 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Бөрө ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Хәбәшиҙәр
Дини инаныуҙары
Ҡайһы бер мәсьәләләрҙә хәбәшиҙәрҙың ҡараштары ши ғый рәфиҙиҙәренекенә оҡшаш.
Кым (Лопь-Ю ҡушылдығы)
Кым  — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лопь-Ю йылғаһының уң ярына тамағынан 37 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Рапат (йылға)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел  йылғаһыӨфөнән Бөрө ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Айн-эль-Араб
Тарихы
Профессор Хөсәйен Әмин Хөсәйендең башлыса урындағы ололарҙан һорау алыуға нигеҙләнгән тикшеренеүҙәренә ярашлы, был урында беренсе тораҡ пункты (әрмәндәр төҙөгән өс йорт һәм ике тирмән) 1892 йыл менән билдәләнә. 20 йыл үткәс, был урындарға Бағдад тимер юлын проектлаусы немец инженерҙары килгәс, хәҙер Кобани биләгән биләмәлә ике ауыл була — хәҙерге ҡала үҙәгенән көнсығыштараҡ Араппынар һәм көнбайышта Мюршитпынар. Хәҙерге ғәрәп исеме —тәүге ауылдың исеменән калька, икенсеһе исемен Төркиәнең хәҙерге биләмәһендә ике ауылдан төньяҡҡа табан 1914 йылға тиклем төҙөлгән тимер юл станцияһынан ала.
Кобани Сүриәләге граждандар һуғышы ваҡытында 2012 йылдың 19 июлендә курдтарҙың үҙ-үҙен яҡлау көстәре тарафынан күҙәтеү аҫтына алына. Ҡалала үҫкән курд сығышлы австралия журналисы һәм яҙыусыһы Шаһин Бекир Сорекли һүҙҙәре буйынса, яҡынса ошо ваҡытта ҡалаға ингән ерҙә дөрөҫ булмаған (Сүриәлә курд теле уҡытылмай) яҙма барлыҡҡа килә һәм ҡамау ваҡытында икенсе яҙма ҡулланған Ираҡ курдтары аша Kobanê тигән боҙолған исем тарала башлай.
Антошкин Николай Тимофеевич
Биографияһы
Николай Тимофеевич Антошкин 2021 йылдың 17 ғинуарында Мәскәү дауаханаларының береһендә вафат була.
Уралым (гәзит)
Шулай уҡ Силәбе башҡорттарының киң мәғлүмәт саралары социаль селтәрҙәрҙә тәҡдим ителгән: Бәйләнештәр селтәре, Фейсбук, Одноклассники, Инстаграм, [https://zen.yandex.ru/id/5cdfee0500ad2100b3939df8 Яндекс. Дзен], Ютуб. «Уралым» шулай уҡ Башҡортостан юлдаш телевидениеһының махсус корреспондент үҙәге булып тора.
Юныс үҙәге
Бурыстар һәм проекттар
2009 йылда Юныс үҙәге менән «Grameen Creative Lab» Социаль бизнестың глобаль саммитын ойошторҙо. 2014 йылда Юныс үҙәге «Яңы эшҡыуарлыҡ проекты» аша 385 төрлө проектты финансланы.
Лёк-Вож-Ёль
Лёк-Вож-Ёль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Угдым-Ю йылғаһының һул ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.
Мәтегисеү (йылға)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Лёк-Везъю
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Дин вә мәғишәт (журнал)
«Дин вә мәғишәт» — төрки телендә донъя күреүсе дини, сәйәси һәм әҙәби ислам дине журналы. 1906 йылдың 31 декабренән Ырымбур ҡалаһында сыға башлай һәм 1918 йылдың башында, февралдә, туҡтай. Нәшер итеүсеһе Мәхмүт Хөсәйенов, мөхәррире башта З. Хәйруллин, һуңынан Ф. Дауытов.
Журнал нигеҙҙә ислам дине мәсьәләләрен сағылдыра һәм дин әһелдәренә төбәлеп сығарыла. Төп яҙышыусылары башҡорт мәктәп-мәҙрәсәләрендәге йәдитселек хәрәкәтенә кире ҡарашта тора. Шул уҡ ваҡытта был журнал биттәрендә ислам тарихына, ислам фәлсәфәһенә һәм дини әҙәп-әхлаҡ мәсьәләләренә арналған мәҡәләләр урын ала. Журнал Урал-Волга буйы, ғөмүмән, Рәсәй төркиҙәренең әхлаҡи йөҙө, әхлаҡһыҙлыҡ ҡурҡынысы мәсьәләләрен күтәрә, уҡытыу-тәрбиә эштәрендәге йәдитселекте яҡлаусыларға, хуплаусыларға ҡаршы була, йәғни ҡәҙимселек сиктәрендә бикләнеп ҡала. Күпселек мәҡәләләр псевдоним менән баҫыла. Был журнал радикаль ҡарашлы интеллигенция вәкилдәре тарафынан ҡаты тәнҡитләнә.
Ортомода
Тарихы
2003 йылдан башлап тендерҙар еңә башлай һәм махсус аяҡ кейемдәрен тегергә дәүләт заказын ала (компания етештереүҙәренең күбеһе дәүләт заказдары тәшкил итә). Компанияның тәүге өс йылында моделдәрҙе һынап ҡарарға һәм уларҙы етештерергә 8 миллион һум аҡса китә.
Анкара (провинция)
География
Анкара провинцияһы Кыршехир, Кырыккале, Чанкыры, Болу, Эскишехир, Конья, Аҡһарай провинциялары менән сиктәш.
Аҫылғужин Рамаҙан Ҡунаҡбай улы
Хеҙмәт юлы
Аҫылғужин Рамаҙан Ҡунаҡбай улының бөтә тормошо Бөрйән урманы менән бәйле. 1983 йылда ул Башҡорт дәүләт ҡурсаулығы Ағиҙел буйы филиалының 1986 йылда «Шүлгән-Таш» ҡурсаулығы булып киткән Нөгөш участка урман хужалығында урмансы булып эшкә урынлаша, ә 1996 йылдан ҡурсаулыҡтың өлкән дәүләт инспекторы вазифаһын башҡара.
Ҡожаэли
Ҡожаэли (Kocaeli) — Төркиә Йөмһүриәте провинцияһы.
Лемша-Шор
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Лесной Черь
Лесной Черь — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Черь-Вычегодская йылғаһының уң ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 52 км.
Фирҙәүси кәшәнәһе
Урынлашыуы
Фирҙәүси кәшәнәһе Тус ҡалаһында, Мәшһәдтән (Хөрәсән-Резави провинцияһының баш ҡалаһы) төньяҡ-көнбайышҡа 25 километрҙағы ике ауыл араһында — Тус-е Софали һәм Эсламиела урынлашҡан. Тус ҡалаһына «Мәшһәд — Кучан» автомагистрале буйлап барырға мөмкин.
Тасуирламаһы
Архитектура характеристикаһы буйынса Пасаргадтағы Бөйөк Кирҙың ҡәберлеген хәтерләтеүе конструкцияның үҙенсәлеге булып тора. Бындай оҡшашлыҡ алдан уҡ күҙалланған, сөнки шул рәүешле архитектор конструкцияны Әһәмәниҙәр осорондағы традицион стилгә яҡынайтырға тейеш булған. . Ерләү урынының һәр яғы зороастризм символы — фаравахар менән биҙәлгән.
Шулай уҡ ҡарағыҙ
Фирҙәүси
Көньяҡ фронттың август контрһөжүме (1919)
Ике яҡтың пландары
Аҡтар командованиеһы яҡынлашып килгән контрһөжүм тураһында белеп ҡала һәм иҫкәртеү сараларын күрә.10 августа Мамонтовтың аҡ гвардия 4-се Дон кавалерия корпусы 8-се һәм 9-сы ғәскәрҙәр сигендә ҡыҙылдар фронтын йырып үтә һәм, Көньяҡ фронттың тылына сығып, Тамбовҡа табан хәрәкәт итә башлай. Мамонтов атлыларының ғәмәлдәре РККА-ның контрһөжүмен әҙерләүгә һәм үткәреүгә ныҡ ҡамасаулай. Бынан тыш, 12 августа генерал Кутеповтың 1-се армия корпусы 13-сө армияның уң флангыһына һөжүм итә һәм Курск һәм Рыль йүнәлештәрендә һөжүм итеп, 13-сө һәм 14-се армиялар араһындағы бәйләнештәрҙе өҙә.
Йомғаҡтары
РККА-ның Көньяҡ фронтының август контрһөжүме маҡсаттарына ирешә алмай. Был бер нисә сәбәп менән бәйле, атап әйткәндә, һөжүм итеүсе төркөмдәрҙә, айырыуса кавалерияла көстәрҙең булмауы, шулай уҡ Мамонтовтың кавалерия корпусы менән көрәшеү өсөн ҙур көстәрҙе йәлеп итеү менән бәйле. Дон өлкәһе йүнәлешендә төп ударҙы һайлау ҡыҙыл ғәскәрҙәрҙе урындағы халыҡ яғынан дошманлыҡ шарттарында эш итергә мәжбүр итә. Көньяҡ фронттың ике төркөмө һөжүме айырым йүнәлештә һәм төрлө ваҡытта бара һәм аҡтар уларҙы өлөшләп кире ҡағырға мөмкинлек алалар. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, Ҡыҙыл армияның контрһөжүме Ирекле армияға Курск һәм Орелға табан һөжүм йәйелдереүгә ҡамасаулай. Ҡыҙылдар үҙәк рәсәй һәм илдең көнсығыш райондары араһында коммуникацияларҙы һаҡлап алыуға өлгөшөр һәм көнсығыштан аҙыҡ-түлекте һәм резервтарҙы ваҡытында алып килеүҙе тәьмин итәләр.
Йәнекәев Рафаэль Сәлихйән улы
Фәнни эшмәкәрлеге
Ғилми хеҙмәттәре күп йыллыҡ мал аҙығы культураларының яңы сорттарын сығарыу һәм мал аҙығы үҫемлектәрен интродукциялауға арналған. Ғалим тарафынан мал аҙығы үҫемлектәренең түбәндәге төрҙәре сығарылған: люцернаның (Бибинур, Уфимская 7), аҡ ҡандала үләненең (Чермасан), йыйылма айрауыҡтың (Бирская 1) һәм тамырсалы суҡҡыяҡтың (Урал); күп йыллыҡ мал аҙығы культуралары интродукцияланған: себер аҡтамырсығы (тауҡыяғы), ҡыҙыл йыланҡуҙағы, ҡамышүлән бүтәгәһе, бейек ирғылсыҡ һәм башҡа бик күп төрҙәре. Люцернаның, көнсығыш кәзә үләненең, мал борсағының, сояның һәм башҡа культура орлоҡтарынан юғары уңыш алыу технологияларын уйлап таба. Был технологиялар Башҡортостан Республикаһының ауыл хужалыҡтарына индерелә. 150-нән ашыу фәнни хеҙмәт һәм 9 уйлап табыу авторы.
Лопью
Лопью — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Нившера йылғаһының һул ярына тамағынан 68 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 53 км.
Лопь-Ю (Вычгрда ҡушылдығы)
Лопь-Ю  — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вычегда йылғаһының һул ярына тамағынан 796 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 131 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Лётма
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Мюнхен
Мю́нхен (München, Minga, Monacum, Monachium) — Германияла, Изар ярында ҡала. Бавария федераль ерҙә. Munichen — «Монахтарҙа» тип тәржемә ителә.
BTS
BTS (방탄소년단 Пантхан сонендан, 防彈少年團 Фандань шаоняньтуань, 防弾少年団; Бодан сенэндан шулай уҡ Bangtan Boys йәки Beyond The Scene) булараҡ билдәле — Көньяҡ Корея бойбенды, 2013 йылда Big Hit Entertainment компанияһы тарафынан төҙөлә. Коллектив ете ҡатнаштыусынан тора: RM (рэп-монстр) — төркөм етәксеһе, Чин, Сюги, Джей-Хоуп, Чимин, Ви һәм Джонгук. 2017 йылдың июлендә рәсми рәүештә логотип һәм атаманы инглиз теле нә үҙгәртә, һөҙөмтәлә улар Beyond The Scene булып китәләр.
2010—2014 йылдар: Формалаштырыу,2 Skool 4 Cool һәм O!RUL8,2? менән дебют
9 декабрҙә, Японияла промоушен ваҡытында, Сюгила аппендицит табыла. Уға Кореяға операция яһарға китергә тура килә, һәм йыл аҙағында Idol Star Athletics Championships 2014, SBS Gayo Daejeon и MBC Gayo Daejejeon сығыштарында көс һынаша алмай. Уларҙың "мәктәп трилогияһы"ның өсөнсө өлөшө, Skool Luv Affair тигән икенсе мини-альбомы 2014 йылдың 12 февралендә сыға. Шулай уҡ төркөм «Boy in Luv (상남자)» трегы һәм 11 февралдә уны яҡлап музыкаль видеояҙма сығара. Альбом Биллбордтың World Albums Chart чартында 3-се урында була. 6 апрелдә төркөм «Just One Day» (하루만)" йыры һәм уның өсөн музыкаль видеояҙма менән ҡайта.
Совет Армияһы
Булдырылыуы
Марксизм классиктары күп тапҡырҙар социалистик революциялар барышында пролетариат иҫке армияны төҙәтергә һәм уны ҡоралланған халыҡ менән алмаштырырға тейешлеге тураһында һөйләй. Ошондай ҡораллы көстәр февраль революцияһы осоронда уҡ булдырыла башлаған. Һүҙ ҡыҙыл гвардия хаҡында бара. Әммә ҡырыҫ ысынбарлыҡ совет дәүләте шарттарында ла даими армия ойоштороуҙы талап итә. 1917 йылда әрме Ҡыҙыл армия тип үҙгәртелә.
1946—1949 йылдарҙа йылдарҙа армияны үҙгәртеү
Бөйөк Ватан һуғышы тамамланғандан һуң, 1945 йылдың 9 июлендә СССР Оборона Халыҡ Комиссариатының 0139-сы «Яңы округтар ойоштороу һәм ғәмәлдәге хәрби округтарҙың сиктәрен үҙгәртеү тураһында» бойороғо сыға. Уға ярашлы фронттар таратыла, яңы хәрби округтар (ғәскәрҙәр төркөмдәре) ойошторола һәм булғандарының сиктәре үҙгәртелә. 1945 йылдың июль-октябрь айҙарында булған 14 округҡа өҫтәмә рәүештә тағы ла ун туғыҙ округ һәм дүрт ғәскәр төркөмө ойошторола. 1945 йылдың сентябрендә Япония менән һуғыш тамамланғандан һуң, Алыҫ Көнсығыш хәрби хәрәкәттәр театры фронттары шулай уҡ хәрби округтарға үҙгәртелә.
Ядро көстәре
Ике держава ла стратегик ядро триадаһын йәйелдерҙе: ерҙә (шахталарҙа континенталь-ара баллистик ракеталар), һыуҙа (стратегик һыу аҫты кәмәләре) һәм һауала (стратегик авиация) урынлашҡан ядро ҡоралы. "Ядро клубы"на ҡарау донъяның күп кенә илдәре өсөн уларҙың донъя аренаһында абруй күрһәткесе булды, әммә бик аҙ ядро державаларының үҙендә тулы ядро триадаһын булдырыу мөмкинлеген бирҙе.
Ике илдең дә доктринаһы «ядро тотҡарлауы», йәки «гарантиялы үҙ-ара юҡ итешеү» доктринаһы булды. Ифрат ҙур державалар араһында барған һәр төрлө хәрби конфликт, күрәһең, ер йөҙөндә бар тереклекте үлемгә илтергә тейеш булған ядро ҡоралын ҡулланыуҙы аңлата. Шуға ҡарамаҫтан, СССР һәм АҠШ ядро ҡоралын ҡулланмайынса потенциаль хәрби конфликтҡа әҙерләнеүен дауам итә.
Хәрби доктрина
Дөйөм хәрби бурыс совет хәрби доктринаһының төп нигеҙҙәренең береһе булған, ул ҙур күләмле һуғыш осрағына ҡеүәтле мобилизация резервын тәьмин иткән.
СССР Ҡораллы Көстәренең Совет Армияһы хәрби хеҙмәткәрҙәрен тәүлек эсендә тәьмин итеү нормалары
1940 йылдар аҙағына 1-се норма Совет Армияһының бөтә частары өсөн тергеҙелә.
1990 йылда аҙыҡ-түлек менән тәьмин итеү нормаһына һуңғы төҙәтмәләр индерелде:
1-се норма. Срочный хеҙмәт һалдаттары һәм сержанттары, күнекмәләр ваҡытында запастағы һалдаттар һәм сержанттар, ваҡытынан артыҡ хеҙмәт һалдаттары һәм сержанттары, прапорщиктар ошо норма буйынса туҡланырға тейеш була. Был норма тик Ҡоро ер ғәскәрҙәре өсөн.
Почта элемтәһе
Шулай уҡ Совет Армияһында документтар, аҡса ебәреү өсөн фельдъегерь элемтәһе булған.
Лун-Вож (Чубъю ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Кир кәшәнәһе
Шулай уҡ ҡарағыҙ
Бөйөк Кир II
Бамбук велосипед проекты
Бамбук велосипед проекты (Bamboo Bike Project) 2007 йылда Колумбия университетының Lamont-Doherty Earth Observatory ғалимдары Дэвид Хо һәм Джон Маттер тарафынан Ер институты аҡсаһына башлана. Проекттың төп маҡсаты — Африка эшҡыуарҙарына бамбуктан арзан һәм ныҡлы велосипедтар етештереү фабрикалары асырға ярҙамлашыу һәм шул юл менән Ҡара Африка ауылдарында фәҡирлекте кәметеү (тағы ла урындағы оҫталарҙы велосипед яһарға өйрәтеү, кәрәкле запас частар менән тәьмин итеү маҡсаттары ла бар).
Иҡтисади маҡсатҡа ярашлылығы
Бамбук — велосипед рамы яһау өсөн бына тигән материал. Африкаға Ҡытайҙан һәм Һиндостандан импортланған велосипедтарҙың сифатһыҙ ҡоростан яһалған рамы менән сағыштырғанда, бамбук үҫентеләренән эшләнгән рам күпкә ныҡлыраҡ. Бамбуктан велосипед эшләүгә, ҡорос конструкциялыға ҡарағанда, ҡорамал да, энергия ла, капитал да әҙерәк талап ителә. Бамбук Африкала бөтә ерҙә лә үҫә, ул ҡитғаның күп төбәктәрендә еңел табыла торған арзанлы материал булып тора.
Еҙем тәбиғи паркы
Тасуирлау
Парк биләмәһендә уникаль тәбиғәт комплексы урынлашҡан. Бында ошо көнгәсә һаҡланып ҡалған һирәк осраған үҫемлектәр һәм хайуандар төрҙәре таралған. Ул Башҡортостан Республикаһының Ғафури районы биләмәһендә, Еҙем йылғаһы бассейны буйлап һуҙылған. Ландшафтлы тәбиғәт паркының майҙаны 38,1 мең гектар. Һөҙәк таулы рельеф биләмәһенә 68 мәмерйә индерелгән. Шулар араһында Октябрь һәм Киндереле мәмерйәләре лә бар. .
Ханттар
Антропологияһы
Остяктар кәүҙә төҙөлөшө буйынса уртаса, хатта уртаса буйлынан түбәнерәк (156—160 см), ҡара йәки ҡуңыр йөҙлө (һирәкләп аҡ тирелеләр), ғәҙәттә төҙ, оҙон сәсле (таратылып, йәки үрелеп йөрөтәләр), ҡара күҙле, һирәк һаҡаллы, тән тиреһе ҡуңыр төҫтә, яҫы йөҙлө һәм сығыңҡы яңаҡлы, ҡалыныраҡ иренле һәм төптән батынҡыраҡ, осо киңерәк һәм өҫкә ҡараған танаулы. Ғөмүмән, бындай тип бер аҙ монголдарҙы хәтерләтә, әммә күҙ киҫелеше дөрөҫ һәм баш һөйәге йышыраҡ осраҡта тар һәм оҙонса (долихо- йәки субдолихоцефальный). Быларҙың барыһы ла остяктарға айырым йоғонто яһай, һәм ҡайһы берәүҙәр уларҙа Европаның бер өлөшөндә йәшәгән үҙенә бер төрлө боронғо раса халҡы һыҙаттарын күрергә әҙер. Ҡатын-ҡыҙҙар бәләкәй буйлы һәм, ир-егеттәргә ҡарағанда, күберәк дәрәжәлә монголға оҡшаш.
Мәмбәт (ҡая)
Туристар өсөн иҫтәлекле урын.
Социаль уйлап табыуҙар фонды
Фонд Афғанстан ветерандары союзы, «СССР-ҙа авиация осоштары хәүефһеҙлеге фонды» (әле «Осоштар хәүефһеҙлеге» партнёрлығы) , «Интерфакс» һәм Стас Намин үҙәге кеүек ойошмаларға юридик һәм финанс ярҙамы күрһәтә.
Абдрахман (йыр)
Тарихы
Йырҙың варианттарын шулай уҡ М. М. Вәлиев, С. Ә. Галин, Л. Н. Лебединский һәм башҡа ғалимдар яҙып алған.
Лыбдын-Ёль
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Архидиакон Стефан сиркәүе
Тарих
Граждандар һуғышынан һуң, 1924 йылда, сиркәү ябылған. 1935 йылдың июлендә уның ҡыңғырауҙарын төшөргәндәр, бинаһында ашлыҡ һаҡлағыс яһағандар. Ваҡыт үтеү менән сиркәү ташландыҡ хәлгә төшкән. 2010-сы йылдарҙа бәләкәй генә мәхәллә көсө менән сиркәү тергеҙелә башлаған. Сиркәүҙең руханийы - иерей Михаил Владимирович Вишневский.
Джон Бёрд
Биографияһы
Ул алты малай араһында өсөнсөһө була.
Ата-әсәләренең ҡуртымға алған торлаҡтарына түләү мөмкинлеге булмағанлыҡтан, биш йәшенән берәҙәк тормошта йәшәргә мәжбүр була, ә ете йәштән алып ун йәшкә тиклем балалар йортонда тәрбиәләнә.
2009 йылда Бёрд социаль эшҡыуарлыҡҡа ярҙам күһәтеү өсөн, үҙенең The Big Issue Invest инвестиция фондын аса.
2013 йылдан Plymouth University хөрмәтле докторы.
Ғәлиәкбәр мәктәбе
Тарихы
1917 йылдың сентябрь айында Өфө мәҙрәсәһендә уҡыған мулла Хәлитов Хәмит Әнеүәр улы үҙ өйөндө балаларҙы уҡыта башлай, ә ҡыҙҙарҙы ҡатыны Сәжидә уҡыта.
Һуғыш туҡтағас, уҡытыу-тәрбиә эшенә иғтибар итеү көсәйә. Ҡаһарманов Абдрахман Рауил улы, Көҙән ауылында Әхмәтша хәҙрәттә уҡып белем алғандан һуң, 1923—1924 уҡыу йылы Ғәлиәкбәр ауылында уҡыта.
Ихтиология
Уның төп бүлектәре шул уҡ: систетика, филогенетика, анатомия, физиология, экология, биогеография. Әммә был осраҡта өйрәнеү объекты булып түңәрәғауыҙҙар һәм балыҡтар тора. Төп бурысы булып промысла әһәмиәтендәге түңәрәғауыҙҙарҙы һәм балыҡтарҙы өйрәнеү. Шулай уҡ уларҙы яһалма үрсетеү маҡсатында өйрәнеү ҙә мөһим урын биләй.
Петер Келлнер
Биография
Петер Келлнер уҡыған саҡта АҠШ юғары уҡыу йорттарының Милли форумын булдыра, президент Рональд Рейган һәм башҡа лидерҙарҙың ядро ҡоралының мәсьәләһен телефизор аша аралашырға саҡыра.
Гарвардты тамамлағас Дрейтон менән бергә Латин Америкаһына сәйәхәт ҡылалар, унда улар Акоша фондына эшҡыуарҙар һайлауҙы күҙәтәләр.
2007 йылдан AdChina, Inc. директоры.
Кесе Вырып
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Сәхәбәләр мемориаль комплексы
Фән белгестәре фекере
Был башҡорт халҡының "Иҙеүкәй менән Мораҙым" тигән легендаһында һүрәтләнгәндәргә ауаздаш тип табыла.
Эҫем заводы
XVIII быуат
Эҫем заводына сембер сауҙагәре Иван Борисович Твердышев һәм уның партнёры Иван Семёнович Мясников Берг-коллегияның 1759 йылдың 10 майында ҡабул ителгән бойороғо буйынса Өфөнән төньяҡ-көнсығышҡа 150 саҡрымда Эҫем йылғаһы буйында нигеҙ һала. Төҙөлөш өсөн ер Ырымбур губернаһы башҡорттарынан бик арзан хаҡҡа һатып алына. Төҙөлөш 1759 йылдың 5 июлендә башлана һәм 1762 йыллға саҡлы 130 мастеровой көсө менән дауам итә. Башта завод Ҡытау суйынын тимергә әйләндереү, ә һуңыраҡ — Йүрүҙән-Иваново заводының суйынын ҡоросҡа әйләндереү өсөн төҙөлә.
XX быуат
XX быуат башындағы 1900—1903 йылдарҙағы иҡтисади көрсөк йылдарында техник артта ҡалыу арҡаһында завод зыянға эшләй. Инвестициялар йәлеп итеү өсөн, И. П. менән Н. П. Балашовтарҙың вариҫтары 1913 йылда "Эҫем заводтарының акционерҙар йәмғиәте һәм Уралда беренсе ауыл хужалығы машиналары фабрикаһы"н ойоштора. Йәмғиәттең төп капиталы 12 миллион һум (1000 һумлыҡ 12 мең акция) тәшкил иткән. Балашовтар ғаиләһенә — 8200 акция, ҡалғандары коммерция банкыларыныҡы булған.
Октябрь революцияһы исемендәге парк (Дондағы Ростов)
Тарихы һәм эшмәкәрлеге
1926 йылда Дондағы Ростов һәм Дондағы Нахичевань ҡалалары араһында парк зонаһы булараҡ нигеҙ һалына 1928 йылда, Нахичевань Ростовҡа ҡушылғандан һуң, парк артабан үҫеш ала.
Һаҙлыҡ
Уртаса климат һыҙатының һаҙлыҡ йәнлектәре
3 Мышы, янут, ҡама, шәшке, ондатра.
Мөфлиханов Аҡшур Суфуат улы
Хеҙмәт ҡаҙаныштары
Ҡарағол ауылында 850 баш малға иҫәпләнгән һыйыр аҙбары (коровник) төҙөлдө.
Башҡорт өйө
Башҡорт өйө — башҡорттарҙың йәшәү һәм эшмәкәрлек итеү өсөн яраҡлаштырылған, конструктив, эстетик талаптарына ярашлы итеп төҙөлгән ҡоролма.
Тарихы
Күсмә һәм ярым күсмә тормош алып барған башҡорттар йәйге осорҙа ваҡытлыса һәм ҡыш даими йәшәү өсөн торлаҡтар кәрәк булған. Йәшәү рәүешенә яраҡлаштырып, ваҡытлыса һәм даими йәшәү торлаҡтары ҡоролған.
Ултыраҡ торлаҡтарҙың тәҙрәләре булған.
Колеоптерология
Колеоптероло́гия (Coleoptera, Ҡуңыҙҙар, һәм -λογία, өйрәнеү) — ҡаты ҡанатлылар отрядындағы ҡуңыҙҙарҙы өйрәнеүсе Энтомология бүлеге Coleoptera).
Кесе Лез
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Башҡортостан тарихы
XVI—XIХ бб. Башҡортостандың административ-территориаль бүленеше
1708 йылда край Ҡазан губернаһына Өфө воеводствоһы булараҡ беркетелгән, Өфө воеводствоһы 1719 йылдан Өфө провинцияһы булып киткән.
1737 йылда тарихи Башҡортостандың Урал арты яңы төҙөлгән Иҫәт провинцияна теркәлгән, уның территорияһы хәҙерге Ҡурған, Силәбе өлкәһененең төньяҡ-көнсығышын, Төмән өлкәһенең - көньяғын, Свердловск өлкәһенең - көнсығышын биләгән.
Петроградты обороналау
Конфликтта сит дәүләттәрҙең роле
Төньяҡ-көнбайыш төбәктә Совет Рәсәйенә ҡаршы торған Рәсәй ҡораллы көстәре Рәсәй ерендәге базаларҙан мәхрүм ителгәнлектән һәм үҙ көрәшендә сит дәүләттәргә генә таянғанлыҡтан, был дәүләттәр был көрәштә граждандар һуғышының башҡа фронттарына ҡарағанда ла ҙурыраҡ роль уйнай :Шуға күрә был дәүләттәрҙең сәйәси курстарындағы барлыҡ тирбәлеүҙәр Рәсәйҙең большевиктарға ҡаршы лагерындағы хәл-торошона киҫкен йоғонто яһай. Сит ил дәүләттәре, аҡтарға ярҙам итеп, иң тәүҙә үҙҙәренең сәйәси маҡсаттарын тормошҡа ашырырға ынтыла. Бер дәүләттең маҡсаттары икенсеһенең маҡсаттарына ҡаршы килә, һәм шунлыҡтан, большевиктарға ҡаршы берҙәм блок булдырыу мөмкинселеге юҡҡа сыға. Петроград операцияһы барышында Бөйөк Британия, Франция, Германия, Финляндия һәм Эстонияның маҡсаттарының ҡаршылыҡлылығы Рәсәйҙең Төньяҡ-Көнбайыш территорияһында Аҡтар эшенең еңелеүенә килтерә :.
Эстония
1919 йылдың апрелендә, Эстонияла власҡа социал-демократтар һәм социал-революционерҙар килгәндән һуң, хәл үҙгәрә. Шовинистик ҡараштары арҡаһында, улар большевиктарға ҡарата симпатия һаҡлай Эстонияның яңы властары Төньяҡ корпустарына баҫымды көсәйтә, ә эстон матбуғаты, Н. Н. Иванов хәтирәләре буйынса, «урыҫ корпусын реакцион-баронсыл, эстондарға ҡаршылыҡ күрһәтеү өсөн булдырылған» тип аңлата. Корпусҡа мөнәсәбәттең былай үҙгәреүе, һуңғыларҙы корпус көстәрен дошмандарса ҡарашлы Эстония бойондороҡлолоғонан сығарыу маҡсатында, командованиеһына һөжүмде тиҙләтергә мәжбүр итә. Үҙ сиратында, аҡтар хәрәкәте лидерҙары, эстондарҙың бойондороҡһоҙлоғо тураһындағы кире ҡараштары менән эстондарҙа ышанмаусанлыҡ тыуҙыра.
Башҡортостан тарихы
Бөйөк Ватан һуғышы йылдары
1939 йылдан 1945 йыл арауығында Башҡорт АССР-ынан СССР Ҡораллы көстәре сафтарына 700 меңдән артыҡ кеше саҡырылған.
Петроградты обороналау
Ошо тарихҡа тиклемге осор
1919 йылдың февралендә генерал А. П. Родзянко Төньяҡ корпустың көньяҡ төркөмө командующийы вазифаһын биләй. Уның корпусҡа килеүе менән, Совет Рәсәйе территорияһында партизандар һуғышы һиҙелерлек көсәйә. Ҡайһы бер операциялар һөҙөмтәһендә аҡтар байтаҡ тотҡондарҙы, ҡоралдара һәм боеприпастарын ҡулға эләктереүгә өлгәшә. Темница усадьбаһына һөжүм иткән бер осраҡта ғына, трофейҙарҙан 4 орудие, 2 «Максим пулеметы», 154 винтовка, 360 снаряд, 14 мең патрон ҡулға төшә; 206 ҡыҙыл гвардия әсирлеккә эләгә, шуларҙың 86-һы отрядта ҡала; ике сәйәси хеҙмәткәр атып үлтерелә; аҡтар менән бергә хеҙмәт итергә теләмәгән ҡалғандары Пяскульдәге хәрби әсирҙәр лагерына ебәрелә.
Һөжүмгә әҙерлек, уның маҡсаттары һәм бурыстары
Ҡоро ерҙә Төньяҡ корпусының һөжүменә Эстон армияһы, диңгеҙҙә Бөйөк Британия һәм Эстония флоттары ярҙам итергә тейеш була.
Башҡортостан тарихы
Бөйөк Ватан һуғышы йылдары
Мәҫәлән, 1949 йылда БАССР-ҙа икмәк әҙерләү планы тик 52,2 %-ҡа, май бирә торған культуралар буйынса — тик 30 %-ҡа, һөт әҙерләү — 81 %-ҡа, йөн әҙерләү — 76 %-ҡа. 1950 йылдарҙа Башҡортостанға колхоздарҙы эреләтеү кеүек дөйөм союз коллективизацияһының икенсе тулҡыны ябырылған: 1953 йылға 4387 ауыл хужалығы артеле урынына 1593 колхоз барлыҡҡа килә[1].
Петроградты обороналау
Төньяҡ корпус башлаған һөжүмгә тиклем флоттарҙың көс нисбәте
Аҡ гвардиясыларҙың ҡоро ерҙәге һөжүменә ярҙам йөҙөнән, совет ғәскәрҙәре урынлашҡан яр буйындағы Балтик флоты һәм Кронштадт караптарына, торпедалы бәләкәй кәмәләрҙән һәм һауанан һөжүм итеп, Британия хәрби-диңгеҙ флоты бер нисә тапҡыр ут аса.
Башҡортостан тарихы
Башҡорт АССР-ында үҙгәртеп ҡороу
ГКЧП барлыҡҡа килеүгә нейтраль мөнәсәбәт һаҡлана: тик 1991 йылдың 21 авгусында ғына республика гәзиттәре ГКЧП-ның "Совет халҡына мөрәжәғәт"ен һәм башҡа документтарын баҫтырып сығара. «Ленинец» гәзите шулай уҡ Рәсәй Президенты Б. Н. Ельциндың халыҡты, демократияны яҡлап, митингыларға сығырға өндәгән материалдарын да баҫтыра.
Петроградты обороналау
1919 йылдың яҙында һәм йәйендә хәрби-диңгеҙ операциялары
Кронштадтҡа һөжүм 17-18 август төнөндә башлана. Британия хәрби-диңгеҙ флотының ете катеры (бишәүһе финдәрҙең Биоркэ, икәүһе Териоки базаһынан), Ино форты траверзында осрашып, төньяҡ фарватер аша Кронштадт ҡалаһына юллана.
Билл менән Мелинда Гейтстар фонды
Тәнҡит
Гейтстың дәүләт мәктәптәрен реформалау программалары мәғариф хеҙмәткәрҙәренең, ата-әсәләрҙең һәм реформаларға ҡарата тикшеренеүҙәр үткәреүселәрҙең тәнҡитенә дусар булды, был реформаларҙы улар дәүләт белем биреү системаһын емереү тип баһаланы. Реформа дәүләткә ҡарамаған уҡыу йорттарын асыу өсөн мәктәптәрҙе ябыуҙы; студенттарҙы, уҡытыусыларҙы һәм мәктәпте баһалау өсөн стандартлаштырылған тестар файҙаланыуҙы һәм уҡытыусылар хеҙмәтенә тест һөҙөмтәһе буйынса түләүҙе күҙҙә тота. Тәнҡитселәр шулай уҡ Гейтстың, һайлаусылар һәм һалым түләүселәр алдында отчет биреүсе булмаһа ла, дәүләттең мәғариф сәйәсәтенә үтә ҙур йоғонто яһауын билдәләй.
Покров сиркәүе (Константиновск)
Тарих
1988 йылда ғына сиркәү Урыҫ Православие сиркәүенә ҡайтарылған һәм унда ғибәҙәт ҡылыуҙар тергеҙелгән.
Лебедев Порфирий Маркович
Биографияһы
Үҙенең эштәрен передвижниктар күргәҙмәһенә (1914—15), "Жизнь- творчество" (1924), "Жар-цвет" (1929), Рәсәй графиктар ассоциацияһына  (1920), Рәсем сәнғәтен һөйөүселәрҙең Өфө йәмғиәтенә (1916—18) ҡуя. 1918—1919 йылдарҙа агитпоезд менән Себергә бара.
1937 йылда П. М. Лебедев репрессиялана, Рәссамдар союзынан сығарыла. Ул ҡулға алына һәм ялған ғәйепләү ҡарары менән Гулагҡа оҙатыла. Репрессия рәссамдың уңышлы карьераһын юҡҡа сығара, сәнғәт һәм тормошонан Порфирий Лебедев ете йылға айырылып тора. 1943 йылда Порфирий Марковичты көтмәгәндә азат итәләр, ләкин хоҡуҡтары тергеҙелмәй. Өфө ҡалаһы янында осраҡлы эш хаҡына йәшәй, һүрәттәр эшләй.
1957 йылда аҡланғандан һуң Лебедев Мәскәүгә күсә. Тик унда уны Рәссамдар союзына 1966 йылда ғына тергеҙәләр.
Төп эштәре
В стане Салавата, х. м., 1938. Пейзажи Башкирии, бум. акв., 1938-1958. Натюрморттар, портреттар, акварелдәр, 1940—1965.
Кесе Сесиль
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Лоскутов Виктор Георгиевич
Лоскутов Виктор Георгиевич (27 сентябрь 1923 йыл — 23 февраль 1970 йыл) — Бөйөк Ватан һәм совет-япон һуғышында ҡатнашҡан хәрби хеҙмәткәр, Тымыҡ океан флоты Хәрби-Һауа көстәренең бомбардировщиктар дивизияһы осоусыһы, майор. Советтар Союзы Геройы (1945).
Биографияһы
Урыҫ. 1951 йылдан ВКП(б)/КПСС ағзаһы. Урта мәктәп тамамлаған.
1962 йылдан майор В. Г. Лоскутов — запаста. Калининград ҡалаһында йәшәй һәм эшләй. 1970 йылдың 23 февралендә вафат була. .
Батырлығы
СССР Юғары Советы Президиумының 1945 йылдың 14 сентябрендәге Указы менән командованиеның заданиеларын өлгөлө үтәгәне һәм япон милитаристары менән һуғышта күрһәткән батырлығы өсөн лейтенант Виктор Лоскутовҡа Ленин ордены менән «Алтын Йондоҙ» миҙалы (№ 7147) тапшырылып, «Советтар Союзы Геройы» исеме бирелә
Наумовка ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)
Тарихы
Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрендәге 125-з һанлы «Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр, Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусындағы үҙгәрештәр һәм уларҙы үҙгәртеп ҡороу тураһындағы» Законы, статья 1. «Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр», п. 15: 15. Стәрлетамаҡ районы Наумовка ауыл Советының 39 гектар ерен Ишембай ҡалаһы территорияһы составына тапшырып, Стәрлетамаҡ районының, Стәрлетамаҡ районы Наумовка ауыл Советының һәм Ишембай ҡалаһының сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы үҙгәртергә.
Башҡорт ихтилалы (1681—1684)
Хәрби көрәш барышы
40 меңлек ҡалмыҡ тайшаһы Башҡортостанды Рәсәйҙән айырып үҙ власын урынлаштырырыу өсөн ҡаты һуғыш башлай. Ҡалмыҡтарҙың яуызлығы башҡорт ихтилалсыларын Рәсәй дәүләтенә ҡаршы көрәште туҡтатырға мәжбүр итә. Был ҡарарға Рәс дәүләтенең мосолмандарҙы көсләп суҡындырыу тураһында указдың бер ҡасанда булмауы тураһында белдереүе булышлыҡ итә.
Арахнология
Арахнология составына үрмәкселәрҙе өйрәнеүсе фән аранеология, талпандарҙы өйрәнеүсе акарология, шулай уҡ үрмәксе һымаҡтарҙың ваҡ төркөмдәрен (саяндар, бесән сапҡыстар, фаланга-үрмәкселәр) тикшереүсе башҡа фәндәр инә.
Кесе Ясног-Ю
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Карцинология
Карцинология (καρκίνος — ҡыҫала һәм — өйрәнәм) — ҡыҫала һымаҡтарҙы өйрәнеүсе зоология бүлеге.
ДНК
Дөйөм мәғлүмәттәр
Дезоксирибонуклеотидтарҙың дөйөм төҙөлөш схемаһы: азотлы нигеҙ  — дезоксирибоза — Фосфор кислотаһы ҡалдығы.
Дезоксирибонуклеотидтар бер - береһенән азотлы нигеҙ буйынса ғына айырылалар:пиримидиндар төркөмөнән —цитозин менән тимин; пуриндарҙан — аденин менән гуанин.
Дезоксирибонуклеин кислотаһына ҡылыҡһырлама
ДНК-ның молекуляр массаһы ифрат ҙур — ул унар, хатта йөҙәр миллионға етә. Бындай молекулаларҙы макромолекулалар тип атайҙар.
Моделдың төп һыҙаттары
1.Һәр ДНК молекулаһы үҙәк күсәр тирәләй спираль яһап, береһе икенсеһе тирәләй үрелгән ике оҙон полинуклеотид сынйырҙан тора. Был сынйырҙар азотлы нигеҙҙәре яғы менән бер-береһенә ҡаршы торалар. Йәғни, сынйырҙар үҙ-ара антипараллель. Күпселек ДНК молекулаларының спирале уң яҡҡа ҡарап төрөлгән.
Бисә
Ирҙең ғаилә иптәше: ирҙә булған ҡатын-ҡыҙ. Ҡатын, бисә йышыраҡ ҡулланыла. Хәҙерге ваҡытта йәмғиәттә бисә тупаҫ һүҙ тигән ҡараш йәшәй. Күп осраҡ әҙәби һүҙ түгел, ябай һәйләү теленә хас тип ҡарайҙар.