cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сартин-Игол
Сартин-Игол — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға оз. Сарт-Эмтор  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Солтанова Зөһрә Зәки ҡыҙы
Биографияһы
Зөһрә Зәки ҡыҙы тиҙ арала үҙенең намыҫлы, тырыш хеҙмәте менән уҡыусыларының һәм коллегаларының ихтирамын яулай, үҙ эшенең оҫтаһы булып таныла. Уҡыусылары район һәм республика кимәлендә олимпиадаларҙа призлы урындар, еңеү яулайҙар. Уның егерменән ашыу уҡыусыһы тел буйынса уҡытыусы һөнәрен һайлап, илдең төрлө төбәктәрендә уңышлы эшләп йөрөйҙәр. Зөһрә Зәки ҡыҙының һөҙөмтәле эше күп һанлы Маҡтау грамоталары менән баһалана. Мәктәп администрацияһы һәм район мәғариф бүлеге тарафынан бирелгән Маҡтау грамоталарының һаны өс тиҫтәнән арта. 1988 йылда «СССР халыҡ мәғарифы отличнигы» знагы менән бүләкләнә. Ә 1991 йылда аттестация йомғаҡтары буйынса «Уҡытыусы-методист» маҡтаулы исеме бирелә. 1992 йылдан юғары квалификациялы рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы. РСФСР һәм Рәсәй Федерацияһы Мәғариф министрлығының Маҡтау грамоталарына лайыҡ булыуы (1984, 2006) уның үҙ эшен намыҫ менән башҡарыуы тураһында һөйләй. 2001 йылда Башҡортостан Республикаһы уҡытыусыларының 9 съезына Бөрйән районынан делегат булып һайлана. Ул атҡарған эштәре, яулаған уңыштары менән «Рәсәй Федерацияһының иң яҡшы уҡытыусыһы» конкурсы еңеүсеһе булыуға өлгәшеп, Рәсәй Президенты грантына лайыҡ була (2006).
Төньяҡ һәм Көньяҡ (геосәйәсәт)
Иҫкәрмәләр
<div class="references-small " id="cx172" style="min-height: 165px;" data-source="172" data-cx-state="source" data-cx-weight="354" contenteditable="true" data-cx-draft="true">
Үҫеш облигацияһы
Үҫеш облигацияһы (ингл.  Development Impact Bonds  йәки  DIB ) — үҫештәге илдәрҙә әһәмиәтле проекттарҙы финанслауға тәғәйенләнгән социаль облигациялар төрө. Үҫеш о блигацияһы бер-береһе менән үҫеш маҡсаты тураһында килешеүгә килгән шәхси инвесторҙар, донорҙар йәки хөкүмәттәр, хәйриә ойошмалары йәки социаль предприятиелар һәм провайдер араһында контракт булып тора. Инвесторҙар һыналған үҫеш маҡсаттарына бәйлелектә финанс килеме килтерә торған программаларҙы алға әйҙәй. Үҫеш облигациялары һуңғы һөҙөмтәгә бәйле, шулай уҡ коммерцияға ҡарамаған ойошмаларға һәм социаль эшҡыуарҙарға алынған аҡсаны ирекле тотонорға мөмкинлек бирә.
Ижтимағи һәм экологик эштәр институты
Институттың Corporate Information Transparency Index’ы трансмилли брендтарҙы уларҙың тирә-яҡ мөхиткә йоғонтоһона ҡарап баһалай. Институттың Pollution Information Transparency Index’ы Ҡытайҙың йөҙҙән ашыу ҡалаһын уларҙың экологик мәғлүмәттәрҙе асыуына ҡарап баһалай. Green Choice Alliance аша институт һәм уның күп һанлы партнёрҙары фабрикаларға баҫым яһай һәм экологик енәйәттәргә юл ҡуйыу осраҡтарын йәмәғәтселеккә хәбәр итә. Институттың күптән түгел эшләтеп ебәргән мобиль ҡушымтаһы файҙаланыусыларға улар торған ерҙәге һауаның сифатын һәм эргәләрендәге бысратыусы компаниялар менән заводтарҙы күрһәтә.
Сац-Еган
Сац-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Вах йылғаһының һул ярына тамағынан 779 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Сей-Кор-Еган
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Синтиг-Еган (Сабун ҡушылдығы)
Синтиг-Еган  — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сабун йылғаһының уң ярына тамағынан 180 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 86 км.
Тәһран
Этимологияһы
Ҡаланың рәсми сайтынан күренеүенсә, Тәһран атамаһы «төптә», «аҫ яҡта» мәғәнәһе биргән  ( ته тәһ) һәм «тау итәге» тигәнгә тап килгән иҫке ( ران  ран) һүҙҙәрҙән барлыҡҡа килгән. Шул рәүешле, Тәһран һүҙен "тау итәгендә" урынлашҡан тип тәржемә итергә була. Ҡала, ысынлап та, Точал тауынан көньяҡта урынлашҡан.
Халҡы
thumb|275px|Тәһрандың төньяғындагы Илаһиә торама районы XVIII быуатта Тәһрандың халыҡ һаны яҡынса 100 мең кеше тәшкил итә. Айырыуса ҙур тиҙлек менән халыҡ һаны XX быуатта үҫә.
Телдәр
Тегеран донъяның фарсы телле иң эре ҡалаһы булып тора. Ҡала халҡы этник йәһәттән төрлөр, хатта төрлө телдәр һәм диалекттар фарсы теленең тәһран диалектын барлыҡҡа килтергән, ул Иран өсөн стандарт һанала.
Көнгөрә.про
Тарихы
2011 йылда Мәскәүгә ҡайтҡас, ул ошондай майҙансыҡтар өсөн ҡорамалдар етештереү менән шөғөлләнергә була. Был бизнестың идеяһы үҙ комплексын барлыҡҡа килтереүҙән һәм ҡала властарын уны һатып алырға күндереүҙән тора.
Финанс күрһәткестәре
2012 йылда 100-ҙән ашыу майҙансыҡ һатыла, айырыуса ҙурҙары (600 кв. м) — Горький паркында, Лужникиҙа һәм Тушино паркында. Шул уҡ йылды компания Можайск эргәһендә бәлиғ булмағандар өсөн колонияға үҙ аҡсаһына майҙансыҡ йыһазлап бирә.
Брун Эрик
Биографияһы
1949 йылда йәнә Нью-Йорктағы Америка балет театры труппаһына ҡушыла, һәм унда ул, үҙенең туған труппаһы элеккесә Дания Король балеты булһа ла, киләһе туғыҙ йыл дауамында даими бейей.
Саҡырылған артист сифатында, Брун Европа һәм Төньяҡ Американың иң эре балет труппалары, шул иҫәптән New York City Ballet, Joffrey Ballet, Канаданың Милли балеты, Париж операһы һәм Лондон Король балеты менән оҙайлы мөнәсәбәттәр булдырҙы. Уның «Сильфида», «Жизель», «Аҡҡош күле» спектаклдәрендәге ролдәре киң билдәле.
Шәхси тормошо
1961 йылда Брун СССР-ҙан килгән бейеүсе Рудольф Нуриев менән таныша. Быға тиклем Нуриевтың Америка балет театры менән СССР буйлап турҙа яҙып алынған сығыштарын күреп, ул Брунды ныҡ ярата. Брун менән Нуриев 25 йыл дауамында, Брун үлгәнгә тиклем, мөнәсәбәттәрен һаҡлаған.
Юл саттары (фонд)
Тарихы
1995 йылда Һоңҡоң ирекмәндәре Төньяҡ Ҡытайҙағы ташҡын ҡорбандарына йылы кейем-һалым һәм башҡа төрлө гуманитар ярҙам ебәрә. Ойошма үҫеп, рәсми теркәлгәс, Һоңҡоң властары уларға йыйылған иғәнәне һаҡлау өсөн бина бирә. Бер аҙҙан фонд ҙур контейнерҙар майҙансығы һәм бер нисә келәт аса, уларҙа йыйылған кейем-һалым, аяҡ кейемдәре, матрастар, одеялдар, уйынсыҡтар, китаптар, яҙыу-һыҙыу кәрәк-ярағы, мебель, компьютерҙар, офис ҡорамалдары, электр көнкүреш приборҙары, көнкүреш кәрәк-ярағы, дарыуҙар һәм медицина тауарҙары һаҡлана. Ойошма штаты 1995 йылдағы ике кешенән 70 хеҙмәткәргә тиклем үҫә, күп һанлы ирекмәндәр өҫтәлә.
Собакина (йылға)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Дон кадет корпусы
Биографияһы
Ғәскәр Наказлы атаманы, кенәз. Н. И. Святополк-Мирский сиркәү молебенынан һуң корпус нигеҙенә таш һәм түбәндәге яҙыу яҙылған капсула һала: Бинаның төҙөлөү хаҡы яҡынса 1 млн һум торған. 1886 йылдың август айында өс ҡатлы төп корпус бинаһы төҙөлөп бөткән.
Ерән барҡылдаҡ
T. н. eunomus
Тәндең өҫкө өлөшө — ҡара-көрән, ҡанат япмаһы һәм ҡойроғо ҡыҙыл-көрән төҫтә. Тәндең аҫҡы өлөшө аҡ төҫтә, күкрәгендә ҡара таптарҙың киң һыҙаты, ҡабырғаларында ҡара төҫтәге таптар ҙа бар. Ҡойроғо ҡара төҫтә. Төрҙәр Үҙәк һәм Көнсығыш Себерҙең төньяғында үрсей. Ҡоштар Үҙәк һәм Көнбайыш Европала һирәк осрай.
Вокализация
"Квег" тип саҡырыу мышар барҡылдағының саҡырыуына оҡшаған, ә йыры аҡбауыр барҡылдағының йырына оҡшаған.
Туҡланыуы
Бөжәктәр, емеш-еләк, орлоҡ менән туҡлана.
Апеннин тауҙары
Тоскан-Эмилиан Апенниндары
Чиса артылышынан башлап тау сылбырҙары артабан, Эмилия-Романья һәм Тоскан төбәктәре араһындағы сик буйлап ярымутрауҙы киҫеп, көньяҡ-көнсығышҡа борола. Фут үткәүеленән көнбайышҡа табан уларҙы шулай уҡ Тоскан-Эмилиан Апеннины, көнсығышҡа табан — Тоскан-Романьоль Апеннины йәки Тоскан Апеннины тип тә атайҙар. , улар Тибр йылғаһына тиклем һуҙыла. Иң бейек нөктә — 2 165 метр бейеклектәге Монте-Симоне.
Абруццк Апенниндары
Үҙәк Апеннин тауҙары Авезцано һәм Сульмона аша үткән Римдан Пескараға барған юл менән киҫешә: Нера үҙәне аръяғында Ортенан Терниға (һәм унан Фолиньоға) тимер юл үтә, һәм Терниҙан линия Риети тигеҙлегенә күтәрелә, унан Л’Акуилаға тиклем үҙәк сылбырҙы киҫеп, унан Силмонға тиклем Атерно йылғаһы үҙәне һуҙыла. Боронғо замандарҙа Римдан Адриатик ярға тиклем Тоҙ юлы, Виа Цецилия һәм Виа Валерия—Клаудия алып барған. Вулкан тауҙары Апенниндан Тибра, Монти Лепини, Волш сылбырының бер өлөшө, Сакко һәм Лири үҙәндәре менән айырылған.
Ғәйнә һөйләше
Өйрәнеү тарихы һәм төркөмләү  (классификация)
1963 йылда Пермь өлкәһенең 14 тораҡ пунктында СССР ФА Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты (РФА Өфө фәнни үҙәге) фольклор экспедицияһы эшләгән һәм шул саҡта пермь башҡорттары тураһында ла мәғлүмәт йыйылған.
Пьеро делла Франческа
Пье́ро де́лла Франче́ска (яҡынса 1420 йыл, Борго-Сан-Сеполькро, Синьория Римини — 12 октябрь 1492 йыл, Борго-Сан-Сеполькро, Флоренция республикаһы) — италия рәссамы һәм теоретигы, Иртә Яңырыу вәкиле.
Әҫәрҙәре
Вазари һүҙҙәренсә, Франческаны Рим папаһы Николай V Ватиканда хеҙмәт итергә Римға саҡырған, һуңынан 1451 йылда Риминиҙағы герцог Сиджизмондо Малатестҡа эшкә килгән, унда ул, дөрөҫөн әйткәндә, Сан-Франческоның Темпио Малатестиано сиркәүендә композиция ябайлығы һәм рәсеменең аныҡлығы менән һоҡландырғыс бургундтар короле изге Сигизмундтың («Святой Сигизмунд с Сиджизмондо Малатеста») портретын яҙған. Был әҫәрҙә бигерәк тә герцрг портреты һәм уны уратҡан архитектура шәп.
Сугултью-Еган
Сугултью-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Охогр-Игол йылғаһының уң ярына тамағынан 74 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.
Асмолов театры
Тарихы
1882 йылда Ростов ҡалаһындағы тәмәке фабрикаһы хужаһы Асмолов Владимир Иванович ҡала думаһынан Таганрог проспектында, Оло Баҡса урамы менән Тимерсе (хәҙер — Пушкин урамы) урамдары араһында, концерт залы төҙөргә рөхсәт ала. 1883 йылдың 19 октябрендә Асмолов театрында беренсе тапҡыр шаршау асыла. 38 йыл эшләгән дәүерендә театр үҙенең театр тамашасыларын булдырҙы, Дондағы Ростовты театр һөйөүселәр ҡалаһы итте. Оҙаҡ йылдар Асмолов театры иң күп тамашасылар һыйҙырған театр була. Хатта ҡалала тағы ла шундай уҡ һыйҙырышлы (мең тирәһе урын) залдар барлыҡҡа килгәс тә, Асмолов театры иң һыйҙырышлылар иҫәбендә ҡала. 1894 йылда театрға режиссёр итеп, ул осорҙағы билдәле театр эшмәкәре һәм актёр Синельников Николай Николаевичты саҡыралар. Бөтә урыҫ драматик классика тиерлек Асмолов театры сәхнәһендә ҡуйыла. Унда Синельников Николай Николаевич, Собольщиков-Самарин Николай Иванович, Марджанишвили Константин Александрович, Рощин-Инсаров Николай Петрович, Блюменталь-Тамарина Мария Михайловна, С. Кузнецов, Далматов Василий Пантелеймонович, Орлов-Чужбинин Яков Васильевич, Вульф Павла Леонтьевна, М. Юрьева, Н. Васильев, П. Муромцев һәм башҡалар сығыш яһай.
Рио-де-Жанейро
Физик-географик ҡылыҡһырлама
Рио-де-Жанейро Бразилияның Атлантик яры буйы һыҙатында, Кәзәмөгөҙ Тропигынан алыҫ түгел, 22°54" Ю. Ш. 43°14" З. Д киңлектә урынлашҡан. Ҡала башлыса көньяҡҡа йүнәлеш алған. Гуанабара бухтаһы янында төҙөлгән, уға инеү урынын ҡаланың визит карточкаһы булған Шәкәрле Баш тауы аса.
Климаты
Рио-де-Жанейро тропик климатлы. Шуның менән бергә яуым-төшөм бөтә йыл буйына тигеҙ, температура шулай уҡ һиҙелерлек үҙгәрмәй. Июль айында ғинуар айына ҡарағанда бер аҙ һалҡынсараҡ һәм ҡорораҡ.
Демографияһы
Халҡы — 6,4 млн кеше (2014), Ҙур Риола — 16 млн тирәһе кеше. Ҡала халҡы үҙен «кариока» тип атай (carioca).
Архитектура һәм иҫтәлекле урындары
Сан-Жуан ҡәлғәһе ҡаланың иң боронғо ҡоролмаларынан һанала. Урындағы халыҡ ҡаланы Иҫке һәм Яңы ҡалаға, ҡала янына айыра. Башҡа иҫтәлекле урындары Корковадо, Шәкәрле Баш тауы (Pão de Açucar), Маракана стадионы (Maracanã).
Мадрид
Этимологияһы
Башҡа фараздар ҙа бар:
Тарихы
Мансанарес йылғаһы яры буйҙарында археология ҡаҙылмалары Мадрид тирә-яғында кешеләрҙең барлыҡҡа килеүенең түбәнге палеолит осорона ҡарағанлығын раҫлай (100 мең йыл тирәһе элек). Әммә Мадрид ҡала булараҡ байтаҡ һуңыраҡ телгә алынған. Кордованың әмире Мөхәммәт I бойороғо буйынса леондар һәм кастилдарҙың Толедоға үтеп инеүенән һаҡлау өсөн ҡалаға нигеҙ һалына.
Транспорты
Ҡаланан төньяҡ-көнсығышҡа ҡарай халыҡ-ара Барахас аэропорты урынлашҡан (4 терминал). Аэропорт йыл һайын 50 млн тирәһе пассажирҙы хеҙмәтләндерә һәм донъяла иң ҙур 20 аэропорт исемлегенә инә.
Ретиро паркы
Ретиро — ҡаланың иң ҙур (40 га) һәм билдәле паркы, Алкала урамы һәм Мендес-и-Пелайо проспекты һәм Альфонс XII урамдары араһында урынлашҡан. Шул уҡ исемдәге һарай һәм парк борон Габсбургтарҙың резиденцияһы булған. Элегерәк парк урынында Изге Иероним ордены монахтарының сиркәүе урынлаша. Филипп IV һәм уның эйәрсендәре был урында ял итергә яратҡан. Ошонан Буэн-Ретиро исеме (Buen Retiro) — «хозур яңғыҙлыҡ» килеп сыҡҡан. Буэн-Ретиро король һарайын төҙөгәндән һуң Карл III ваҡытында парк ансамбле ташландыҡ хәлгә килә. 1868 йылда парк муниципаль идаралыҡҡа тапшырыла, шунан һуң ул ҡала кешеләренең яратҡан урынына әйләнә. Паркта король Альфонс XII мемориалы, XIX быуаттың күренекле архитекторы Веласкес төҙөгән ике павильон — быяланан Гәлсәр һарай һәм Веласкестың кирбес һарайы урынлаша.
Словенияла социаль эшҡыуарлыҡ
Словенияла социаль эшҡыуарлыҡтың килеп сығыуы
Европа комиссияһының тикшереүселәре фекере буйынса, Словенияла социаль эшҡыуарлыҡ өсөн тәүшарттар ун дүртенсе быуатта уҡ булған. Белгестәр тәүге словен һөнәр берләшмәләрен үҙ эшмәкәрлегендә инновацион ҡараштар ҡулланған тәүге коммерциялы булмаған ойошмаларға индерәләр. Өсөнсө секторҙың артабанғы үҫешен социализм ваҡыты менән бәйләйҙәр. 1980 йылдарҙа Словения ерҙәрендә экологик ағыштар, феминистик һәм кеше хоҡуҡтары буйынса ойошмалар бик популяр була. 1991 йылда Словения айырым ил була, ә был социаль сфераһын һәм эшҡыуарлыҡты үҫтереүҙә тағы бер мөмкинлек бирә.
2014 йылда Любляна университеты Социаль һорауҙар факультеты янында асылған социаль эшҡыуарлыҡ үҙәгенең инициаторы була.
КБО һәм социаль эшҡыуарлыҡ
2015 йылға ҡарата Словенияла коммерциялы булмаған ойошмаларҙың (КБО) өс формаһы бар: йәмғиәттәр, институттар һәм фондтар. Шулай уҡ ике үҙенсәлекле форма бар: гуманитар һәм зәғиф кешеләр өсөн ойошмалар. Уларҙың ҡайһы берҙәре экономика эшмәкәрлегендә ҡатнаша һәм социаль предприятиеларға инә. Шундай ойошмаларҙың коммерциялы эшмәкәрлеге яй үҫә. 1996 йылда КБО-ның табыш өлөшө дәүләт Эске тулайым продуктының (ЭТП, ВВП) 1,92 % тәшкил итһә, 2008 йылда — 1,99 %. КБО төп табышын тауарҙар һәм уңайлыҡтар һатыуҙан ала (генерир табыштың 44 проценты). Тағы ла ойошма 29 процентты иғәнәләрҙән һәм 27 процентты дәүләт аҡсаларынан ала. 2015 йылға тиклем шундай компанияларға социаль сфераны үҫтереүгә ориентирланған бер-нисә фонд ярҙам итә.
Дәүләт яғынан уларҙың үҫеүенә һалынған вклад сағыштырмаса әҙ була.
Буэнос-Айрес
Буэнос-Айрес (Исп. Buenos Aires, һүҙмә-һүҙ «яҡшы һауа» йәки «яҡшы елдәр»; ˈbwenos ˈai̯ɾes) — ҡала, Аргентинаның баш ҡалаһы, илдең административ, мәҙәни һәм иҡтисади үҙәге һәм Көньяҡ Американың иң эре ҡалаларының береһе. Буэнос-Айрес илдең үҙәк-көнсығыш өлөшөндә, Рио-де-ла-Платаның иң ҙур ҡултыҡ-эстуарийының көнбайыш ярында урынлашҡан, ул Көньяҡ Америкала оҙонлоғо буйынса икенсе йылға — Парана тамағының дауамы булып тора. Хәҙерге ҡыҫҡартылған исеме — «Буэнос-Айрес» ҡалаһы — XVIII быуаттан бирле шулай атала. Быға тиклем ҡала рәсми рәүештә тулы исеме менән атала: испанса: judad do la santísima trinidad y pure pure do nuestra cesora do santa maria do los buenos aires, һүҙмә-һүҙ «Изге Троица ҡалаһы һәм Изге Мария ханым порты».
Аргентинала ҡайһы берҙә баш ҡаланы «төрлө исемдәге ҡала» тип атайҙар. «Баш ҡала Федераль» атамаһы (исп. Capital Федераль) — «Федераль баш ҡала» — ҡаланың иң йыш ҡулланылған исемдәренең береһе булып тора. Шулай уҡ «Буэнос-Айрес ҡалаһы» (исп. Siudad de Buenos Aires), йәки «Buenos Aires» термины ла йыш ҡулланыла. был исем ҡайһы берҙә шул уҡ исемле провинция арҡаһында буталсыҡҡа килтерә. Ҡаланың исеме «Буэнос-Айрес автономиялы ҡалаһы» (исп. Siudad Autónoma de Buenos Aires — CABA) 1996 йылда рәсми рәүештә ҡала уставы ҡабул ителә. Йыш ҡына ҡаланы «Байрес» (Baires) тип атайҙар, был ҡалала киң таралған (бигерәк тә йәштәр араһында) тәүге формаһының ҡыҫҡартылыуы, әммә рәсми документтарҙа исеме ул формала ҡулланылмай. Аргентинаның баш ҡалаһы халҡын «портеньос» (исп. porteginos), йәғни «порт халҡы» тип атайҙар.
Буэнос-Айрес шулай уҡ Аргентина хөкүмәте урынлашҡан федераль баш ҡала булып тора. Буэнос-Айрес шул уҡ исемле провинция составына инмәй, әммә айырым административ төбәк булып тора, Аргентинаның 1880 йылда нигеҙ һалынған 24 провинцияһының береһе. Рәсми рәүештә ҡала 48 районға бүленгән, ҡаланың был бүленеше XIX быуатта раҫлана. 1994 йылдағы конституцион реформанан һуң ҡала үҙидара хоҡуғына эйә була, ҡала башлығы туранан-тура тауыш биреү юлы менән һайлана. 2010 йылда халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ҡалала 2 891 082 кеше йәшәй һәм Гран-Буэнос-Айрес мегаполисында 12 801 364 кеше йәшәй. Буэнос-Айрес — Аргентинаның иң ҙур ҡалаһы, Көньяҡ Америкала һигеҙенсе ҡала.
Буэнос-Айрес ҡалаһы — илдең төп белем биреү үҙәге. Уның билдәле институттары араһында — Колегио Насьональ де Буэнос-Айрес (Буэнос-Айрес милли институты) һәм Буэнос-Айрес университеты. Буэнос-Айрес Аргентинаның 1978 йылда футбол буйынса донъя чемпионаты матчтары үткән ҡалаларының береһе була.
Ҡалаға нигеҙ һалынғандан алып 1810 йылға тиклем
Буэнос-Айрес Британия империяһы өсөн майлы ҡалъя булып тора, бигерәк тә Испания Британия империяһының элекке дошманы Франция менән союздаш булғаны өсөн, ул төбәкте үҙ мәнфәғәттәре өлкәһенә индерергә тырыша. 1806 йылдың 27 июне Рио-де-Ла-Плата вице-короллегенә беренсе баҫып инеү ойошторола. Генерал-майор Уильям Карр Бересфорд отряды Буэнос-Айресты баҫып ала. Үҙен губернатор тип иғлан итә, әммә 1806 йылдың 12 авгусында баш һалырға мәжбүр була һәм, алты ай әсирлектә булғандан һуң, Англияға ҡасып китеп өлгөрә. 1807 йылда Джон Уитлок етәкселегендәге икенсе инглиз экспедицияһы Монтевидео ҡәлғәһен ала һәм бер нисә ай буйына үҙ ҡулында тота. 1807 йылдың 5 июлендә Уитлок Буэнос-Айресты баҫып алырға маташа, әммә ҡала халҡы һәм Сантьяго Линье отряды уға ҡаршы тора һәм инглиздәрҙе тар-мар итә ала. Ҡала халҡының ҡаршылығы (байтаҡ өлөшөн тәшкил иткән креолдар оборонала әүҙем ҡатнаша) Буэнос-Айрестың бойондороҡһоҙлоғон яҡларға ярҙам итә. Наполеон I ғәскәрҙәренең Испанияны оккупациялауы һөҙөмтәһендә Көньяҡ Америкала бойондороҡһоҙлоҡ хәрәкәте барлыҡҡа килә, улар 1810 йылда Май революцияһына һәм беренсе милли хөкүмәт төҙөүгә килтерә. XIX быуат башында ҡала халҡы яҡынса 40 000 кеше тәшкил итә, Атлантик океандың мөһим порты булып китә һәм Рио-де-ла-Плата вице-короллеге составынан сыға.
Буэнос-Айрес XIX быуат аҙағына тиклем.
Ҡала, илдең башҡа төбәктәренән айырмалы рәүештә, әүҙем үҫешә, уға финанс һәм мәҙәни потенциал ярҙам итә. 1880 йылда Буэнос-Айрес халҡы 337 617 кеше тәшкил итә, ә 1895 йылда 649 000 кешегә етә, шуларҙың 320 меңе генә ҡаланың төп халҡы була.
Xix быуат аҙағынан хәҙерге ваҡытта тиклем
Коммерция рейстары һанының артыуы заманса яңы порттың булыуын талап итә. Эдуардо Мадеро 1861 һәм 1869 йылдарҙа порт төҙөү проекттарын ҡарай, тик 1882 йылда ғына проектты Аргентинаның вице-президенты Франсиско Мадеро ҡабул итә. Яңы порт 1884 йылда башлана, әммә эштәр тулыһынса 1897 йылда тамамлана. Был порттың етешһеҙлектәре күп була, шуға күрә 1908 йылда Милли конгресс Пуэрто-Нуэво портын төҙөүҙе башларға ҡарар итә, ул 1919 йылда эшләй башлай, ә 1928 йылда төҙөлөш тамамлана. Яңы порттан Кордоба Авенида урамы башлана.
Тоденокс
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Квартал Луи
Тарихы
Ошо уҡ йылдың декабрендә Социальных технологиялар теплицаһы юрауы буйынса үҙәк йылдың иң яҡшы социаль проекты тип табыла, Рәсәйҙә гражданлыҡ активизм ҡарашын үҙгәртеү буйынса.
Фазле Хәсән Абед
Тәүге ваҡытта
Абед Көнсығыш Пакистанға (хәҙерге Бангладеш) ҡайта, шунда Shell Oil Company америка компанияһына эшкә урынлаша һәм шунда оҙаҡламай финанс бүлеген етәкләй башлай. Shell компанияһында эшләгән ваҡытта, 1970 йылда илдең көньяҡ-көнсығыш яр буйында көслө дауыл ябырыла, яҡынса һанауҙар буйынса ғәрәсәт арҡаһында 300 мең кеше һәләк була. Абед дуҫтары менән бергә иң зарар күргән Манпура утрауында кешеләргә ярҙам иткән HELP ойошмаһына нигеҙ һалалар.
Ҡурған башҡорттары
Демография
Ҡаҙанда 1900 йылда Ҡатай һәм Һарт-Ҡалмаҡ улустарындағы барлыҡ башҡорт халҡы 14 198 кешене (ике енес тә иҫәпләнгән) тәшкил иткән, улар 41 ауылда йәшәгәндәр.
Неймар
«Сантос»
2013 йылдың 26 майында Неймар «Сантос» өсөн «Фламенго»ға ҡаршы һуңғы уйынын үткәрә. Бразилиялы милли чемпионат уйынында матчтың башынан аҙағынаса уйнай. Уйын 0:0 иҫәбе менән тамамлана.
Телеграф йорто (Таганрог)
Тарих
Файл:Brockhaus_and_Efron_Encyclopedic_Dictionary_b64_784-3.jpg|мини|375x375пкс|Беренсе электрлы телеграф. 1. Электрлы ҡыңғырау. 2, 3.Тимер сымдар өсөн ике ҡатлы изолятор  4. Тимер тирәсле изолятор. 5.Алмаш ток  менән эшләүсе ҡыңғырау. 6. Тимер сымдар  тоташтырыу 7. Реле. 8. Ғәҙәти немец яҙыусы телеграф приборы. 9.Томсондың билдә ҡуйыусы сифоны. 10. Сименс һәм Гальске полярлы яҙыусы телегра аппараты. 11. Морзе ҡабул итеү  аппараты. 12. Морзе асҡысы. Ростов өлкәһе Таганрог ҡалаһындағы Грек урамы 88-се һанлы ике ҡатлы бинала урынлашҡан Телеграф йорто  1859 йылда  икенсе гильдия грек сәүҙәгәре Агририй Скурич аҡсаһына төҙөлгән. Бина нигеҙендә бер типтағы ГАРО проекты буйынса төҙөлгән.
Туль-Еган
Туль-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сороминская йылғаһының уң ярына тамағынан 132 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 42 км.
Тундровая (Вах ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Тыгымсы-Еган
Тыгымсы-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Новый Вах ҡылымығының уң ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 127 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
В. Ф. Комиссаржевская исемендәге Дон драма һәм комедия театры
''' В. Ф. Комиссаржевская исемендәге Дон драма һәм комедия театры  йәки Казак драма театры''' — Ростов өлкәһенең Новочеркасск ҡалаһындағы Рәсәй театры. 1825 йылда нигеҙ һалына, Дондың иң боронғо театрҙарының береһе. Хәҙер1909 йылда архитектор А. Н. Бекетов проекты буйынса Платов проспекты., 72 төҙөлгән бинала урынлашҡан.
Тарихы
Драма һәм комедия театры Новочеркасскта 1825 йылда нигеҙләнә, быға тиклем гастролдәрҙә йөрөүсе труппаларҙан тора. 1866 йылда үҙенең бинаһына (хәҙерге ваҡытҡа тиклем һаҡланмаған) эйә була, императорҙыҡы тип иҫәпләнмәһә лә, дәүләт статусын йөрөтә. Актёрҙар составы Рәсәйҙең көньяғындағы алдынғы провинциаль артистарҙан туплана. Атап әйткәндә, унда төрлө ваҡытта Михаил Щепкин, Николай Рыбаков, Гликерия Федотова, Мария Савина, Полина Стрепетова, Александр Ленский, Николай Рощин-Инсаров, Василий Андреев-Бурлак, Иван Киселевский, Митрофан Иванов-Козельский һ.б. кеүек билдәле театраль эшмәкәрҙәр уйнай.
1990—2013 йылдарҙа — директор, һуңынан художество етәксеһе вазифаһын атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Леонид Шатохин биләй. Уның етәкселегендә театр юғалтылған казак мәҙәниәтен тергеҙеүгә йүнәлеш ала һәм 1991 йыл да икенсе «Казак драма театры» исемен ала. Ойошторған ижади лаборатория сиктәрендә Шатохин казак тематикаһына бағышланған бер нисә мөһим, шул иҫәптән, С. А. Есениндың «Пугачев», һәм Ростов драматургы В. Я. Пучеглазовтың «Атаман» спектаклдәрен ҡуя. Ун биш йыл дауамында Ярославль дәүләт театр институтының актёрҙар бүлеге филиалы эшләй — дүрт актёрҙар курсы сығарыла.
2011 йылда "Рәсәйҙең иң яҡшы предприятиеһы" премияһының ойоштороу комитеты эшмәкәрлеге һөҙөмтәләре буйынса Казак театры илдең иң яҡшы йөҙ предприятиеһы исемлегенә инә һәм Бөтә Рәсәй конкурсының "Мәҙәниәт һәм ялды яҡшы ойоштороу"номинацияһында лауреат була. 2012 йылда тетар Новочеркасскта IV Бөтә донъя казактары конгресын ойоштороуҙа ҡатнаша. 2013 йылда Ростов өлкәһенең "Щукарские байки" театраль капустниктар фестивале еңеүсеһе була.
Алтай крайы
Физик-географик характеристика
Көньяҡтан һәм көнсығыштан Ҡаҙағстандың Павлодар һәм Көнсығыш Ҡаҙағстан өлкәләре менән сиктәш. Төньяҡтан Новосибирск, Кемерово өлкәләре һәм Алтай Республикаһы менән сиктәш.
Иген элеваторы
Элеватор — игендең ҙур партияларын һаҡлау һәм уны кондицион торошҡа еткереү ҡоролмаһы. Элеватор силос тибындағы юғары механикалаштырылған иген һаҡлау урыны.
Тасуирламаһы
Хәҙер, ҡағиҙә булараҡ, элеваторҙа автоҡабул итеү, тимер юл ҡабул итеү, авто- һәм тимер юл транспортына тейәү пункттары бар. Ә элек элеваторға иген ҡул хеҙмәте ярҙамында ғына тапшырылған осраҡтар булды. Был осраҡта кешеләр ер өҫтөнән йәки автомобиль кузовынан көрәк менән игенде ҡабул итеү транспортёрына һала, ул, ҡар таҙартыу машинаһы булараҡ, игенде күтәрә һәм уны элеваторҙың маршрут селтәрҙәренә бушата.
Тәғәйенләнеше буйынса элеваторҙар:
В. А. Закруткин йорт-музейы
Тарихы һәм һүрәтләмәһе
2004 йылда йорт-музей Муниципаль бюджет учреждениеһы Семикаракорск тарихи-тыуған яҡты өйрәнеү музейы"ның структура бүлексәһе булып китә. Йорт-музей фондында 6868 экспонат бар. Улар бөтәһе лә яҙыусының ҡатыны H.В. Закруткина тырышлығы, шулай уҡ өлкә тыуған яҡты өйрәнеү музейы хеҙмәткәрҙәре ярҙамы менән йыйылған.
Яҙыусының ҡәбере усадьба территорияһында урынлашҡан.
Тыньяр-Еган
Тыньяр-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Вах йылғаһының уң ярына тамағынан 815 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Ябай бегемот
Ябай бегемот йәки гиппопотам (Hippopótamus amphíbius, Обыкнове́нный бегемо́), — Гиппопотамдар ғаиләһенән ҡуш тояҡлы һөтимәр, Hippopotamusдарҙың хәҙерге берҙән-бер төрө. Гиппопотамдың үҙенә генә хас үҙенсәлеге булып уның ярым һыу йәшәү рәүеше алып барыуы тора — күп ваҡытын һыуҙа үткәрә, ашау өсөн бер нисә сәғәткә генә төнөн генә ҡоро ергә сыға. Гиппопотам сөсө һыу объекттары янында ғына йәшәй, һирәк-һаяҡ диңгеҙгә лә барып сыға.
Енси диморфизм
Енси диморфизм сағыштырмаса аҙ беленә. Инәләре ата заттарҙан кәмерәк, массала айырма юҡ тиерлек, яҡынса 10 % самаһы, инә бегемоттарҙың башы тән үлсәме менән сағыштырғанда бәләкәйерәк. Бынан тыш, аталарының ҡаҙыҡ тештәре күпкә яҡшыраҡ үҫешкән. Уларҙың нигеҙе шул тиклем ҙур, морононда, танау тишектәре артында шешмәктәр барлыҡҡа килтерә, уларҙың булыуынан һыуҙа ата бегемоттың башы ғына күренһә лә, инәһенән бер ауырлыҡһыҙ айырып була. Башланғыс енси билдәләре буйынса, ара ҙур булғанда, ата затты инәһенән айырыуы ҡатмарлыраҡ, сөнки башҡа тояҡлыларҙан айырмалы рәүештә ата бегемоттарҙың орлоҡ биҙҙәре кәүҙә эсендә һәм тыштан бөтөнләй беленмәй. Атаһының копулятив ағзаһы артҡа йүнәлтелгән. Шуныһы иғтибарға лайыҡ: инә заттарҙың алғы аяҡтарының бармаҡтары оҙонлоғо (уртағылары сиккеләренә ҡарағанда оҙонораҡ) айырмаһы ата заттарға ҡарағанда бәләкәйерәк. Ҡаҙылма бегемоттарҙы өйрәнгәндә, был фактор төрҙәрҙе билдәләүҙе ҡатмарлаштыра.
Күләме
Бегемоттарҙа ауырлыҡ, енес һәм йәш араһында аныҡ билдәләнгән бәйләнеш бар. Яҡынса 10 йәшкә тиклем ата һәм инә заттар бер тигеҙ тарта, һуңынан ата хайуандарҙың ауырлығы арта башлай. Бегемот ғүмере буйына масса туплай, шуға күрә ул ни тиклем олораҡ булһа, ҡағиҙә булараҡ, шул тиклем ауырыраҡ (ике енескә лә ҡағыла). Шуныһы ҡыҙыҡ: был мәсьәлә 1960 — сы йылдарҙа практик маҡсат менән ентекле өйрәнелә — итте күберәк алыу өсөн бегемоттарҙың оптималь йәшен билдәләй башлайҙар.
Укум-Игол (Ерган-Еган ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Дзэн
Этимологияһы
Һүҙҙең этимологияһы уның тамырҙарын санскрит-пали термины «дхьяна/джана» (ध्यान (Санскрит: ध्यान, Dhyāna IAST, «тәрән концентрация», медитация, уйланыу (тәүге эштәрендә дзэн мәктәбе уйланыу мәктәбе тип атала) шулай уҡ изоляция йәки ҡотолоу  тигән мәғәнәғә килтерә. Һүҙҙең әйтелеше ҡытай телендә «чан»ға, вьетнамлыларҙы «тхиен», корейса «сон», ә һуңынан, Японияла таралып, «дзэн»ға әйләнә. Дзэн традицияһының тағы бер атамаһы — Будда йөрәге (Будда-хридая, ҡытайҙар: Фо синь, япон: Бусин). Будданың йөрәге махакарунаның мөхәббәте һәм ҙур шәфҡәтлелек төшөнсәһенә тап килә. Дзэн мәктәбенең тағы бер билдәле исеме — Будда аң мәктәбе.
Дзэн теорияһы
Шулай уҡ икенсе ҡараш яҡлы тикшеренеүселәрҙең байтаҡ өлөшө, чань үҙенең килеп сығышын даосизм һәм буддизмдың үҙ-ара йоғонтоһонан барлыҡҡа килгән, тип иҫәпләй. Ҡайһы бер тикшеренеүселәр, чанды буддизмдың бәйле элементтарын үҙ эсенә алған даосизмдың үҫеше тип һанарға була, тип раҫларға тырыша: "Әгәр буддизм — атаһы булһа, таосизм — был баланың әсәһе. Ләкин был баланың атайға ҡарағанда күберәк әсәйгә тартым икәнен инҡар итеп булмай.
Хвойный (Вах ҡушылдығы)
Хвойный  — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Вах йылғаһының һул ярына тамағынан 941 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 9 км.
Богота
Көнсығыш Кордильераның 2600 метрҙан ашыу бейеклектәге тау араһындағы ҡаҙанлыҡта урынлашҡан, шуға ла ҡаланың климаты бик һалҡын. Ер тетрәүҙәр янай.
Тарих
Богота испандарҙан Симон Боливар армияһы тарафынан 1819 йылда ғына азат ителә. Шул уҡ ваҡытта бойондороҡһоҙлоҡ иғлан ителә, һәм Богота Колумбия Федераль Республикаһының баш ҡалаһы була, йәки Бөйөк Колумбия; 1831 йылда ,Венесуэла һәм Эквадор айырылғандан һуң, — йәнә Яңы Гранаданың баш ҡалаһы, 1863 йылдан Колумбия Ҡушма Штаттарына, ә 1886 йылдан Колумбияға тиклем.
Халҡы
Нигеҙҙә, үлтереүҙәр трущобаларҙа — таулы райондарҙағы үҙ белдеге менән урынлашҡан ер биләмәләрендә була. Төнөн тау битләүҙәрендә һәм тау битләүҙәренә ҡаҙып төҙөлгән йорттарҙың уттары асыҡ күренә. Көньяҡта төньяҡҡа ҡарағанда хәүефлерәк. Үҙ белдеге менән урынлашыу ярым законлы характерҙа — бер яҡтан йорттарҙың законһыҙ төҙөлөүе таныла, икенсе яҡтан, улар быға күҙ йомоп ҡарай, сөнки был райондарҙа йәшәүселәр яңы биләмәләр үҫтерә. Артабан бындай трущобалар «нормаль» өлкәләр категорияһына күсерелә. Мәҫәлән, 50 йыл элек Боготаның төньяҡ өлөшө һәм Гуаймораль аэропорты трущоба була, хәҙер 3-4 баҫҡыслы әүҙем төҙөлөш бара, ә төньяҡҡараҡ элиталы район — урындағы «рублёвка», унда йорт хаҡы 400 000 долларҙан башлана.
Элле-Игол
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Элле-Еган
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Перелешин йорто
Перелешин йорто — Ростов өлкәһе Таганрог ҡалаһындағы ике ҡатлы йорт. Төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекты. 301-се ҡарар (18.11.92).
Саентология
Саентоло́гия (scientology, scio белем һәм logos белем, һүҙ — «белемдең белеме») — практик дини фәлсәфә. Нигеҙләүсе - Лафает Рональд Хаббард. 1951 йылда көҙөн Рон Хаббард шундай һөҙөмтәгә кила: кеше - әруах. Беренсе сиркәү 1954 йылда барлыҡҡа килә.
Маврокордато йорто (Таганрог)
Маврокордато йорто — Ростов өлкәһе Таганрог ҡалаһындағы бер ярым ҡатлы йорт. Төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекты. 301-се ҡарар 18.11.92.
Эль-Лури
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Лиллиан Гиш
Биографияһы
Апалы-һеңлеләр кинематографтағы юлын реклама һәм мелодрамаларҙа төшөүҙән башлай. 1912 йылда Лиллиан Гиш Мэри Пикфорд менән таныша. Тап Пикфорд уларҙы Дэвид У. Гриффитҡа тәҡдим итә, һәм «Biograph» менән контракттар төҙөүҙә булышлыҡ итә. Тәү башлап Лиллиан Гиш Гриффиттың «Йәшерен дошман» фильмында төшә. Аҙаҡ «Милләт тыуыуы», «Ғәрәсәт йәтимәләре» (1921), «Иҫәпләшмәү», «Һынған шытым» (1919), «Көнсығышҡа юл» (1920) фильмдарында төшә.
1920 йылда актриса «Үҙ иреңде яһағанда» фильмын төшөрә. "Biograph"тан һуң Лиллиан Гиш «MGM» студияһы менән контракт төҙөй, «Богема» (1926) фильмында төшә. 1928 йылда Гиш "MGM"дан китеп, театрға ҡайта. 1943—1945 йылдарҙа театр труппаһы составында Америка буйлап турнеға сыға.
Премиялары
Америка кино сәнғәте институты 1984 — «Бөтә ғүмере эсендәге ҡаҙаныштары өсөн»
Дан ҡурғаны (Новочеркасск)
Һүрәтләү
Комплекстың әһәмиәтле мәҙәни һәм мемориаль-тарихи ҡиммәте юҡ. Уның аҫтында ҡаланы һаҡлаусыларҙың да, уны азат итеүселәрҙең дә, нацистар ҡорбандарының да ҡәбере юҡ. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, ҡурған үҙе ҙур тарихи әһәмиәткә эйә. Тап ул — ысын тарихи һәм мәҙәни мираҫ. Ҡурған скиф-сармат эпохаһында барлыҡҡа килгән һәм уның аҫтында боронғо мәйеттәр ерләнгән тип иҫәпләнә. Оҙаҡ ваҡыт ҡурған «Александровский баҡсаһындағы ҡурған» исемен йөрөтә. 150 йыл тирәһе уны эргә-тирәне байҡау өсөн, атап әйткәндә Тузлов йылғаһы ташҡан ваҡытта, күҙәтеү майҙаны итеп ҡулланалар. Революцияға тиклем ҡурғанда пушка була, ул көн үҙәгендә — Петербургтағы кеүек, — ата.
Архитектура-художество биҙәлеше Рәсәйҙең башҡа ҡалаларындағы һәм сит илдәрҙәге шундай ҡурғандарҙыҡына оҡшаш. Күккә төбәлгән дүрт штык дүрт йыл һуғышты кәүҙәләндерә. Уртаһында мәңгелек ут урынлаштырылған була, уның тирәләй бетон ярымсфераға беркетелгән тимер хәрефтәр «Бер кем дә онотолмай, бер нәмә лә онотолмаған!» тигән яҙыу төҙөй. Ярымсфера тышында, Советтар Союзы Геройы Йондоҙо һүрәтләнгән һәм герой-ҡалалар исемлеге яҙылған таш плитанан башланып киткән таш баҫҡыстар. Дан ҡурғанынан сыҡҡан ерҙә Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында һәләк булған ҡала кешеләренең исемлеге яҙылған бетон плита ҡуйылған.
2016 йылдың октябрь башында ике үҫмер Дан ҡурғаны мемориаль комплексын бысраталар. Вандалдар Мәңгелек ут урынлашҡан күҙәтеү майҙанының стеналарына әҙәпһеҙ һүҙҙәр яҙалар. Уларға ҡарата «Вандализм» статьяһы буйынса енәйәт эше асыла.
Эмтер-Игол
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Эмтер-Пете-Еган
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Бирюч балкаһы (тора)
Тарих
Тикшеренеү 1988—1992 һәм 2000—2004 йылдар дауамында үткәрелгән. Ҡаҙыныу эштәрен өс урында алып барған (1, 2 и 3).
Че Гевара
Бала сағы һәм йәшлеге
Уның атаһыны һөйләгәндәрҙән:
Энтль-Вонтэр-Еган
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Руокко йорто (Таганрог)
Тарих
Хәҙерге ваҡытта был торлаҡ йорт.
Автомобиль
Ғәҙәттә кеше һәм йөк ташыу йәки транспорт сараларын юлдарҙан буксирлау өсөн ҡулланылған төрлө механик үҙйөрөшлө транспорт саралары,; ул иҫәпкә ауыл хужалығы тракторҙары инмәй.
Ашмат
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ейән
Мостай Кәрим. Ейән — йәш арыҫлан
Олатаһы — терпе. Уның инде Хәле аяныслы: Тырпайырға торған энәләре — Барлыҡ таянысы.
Бөйөк Әкбәр
Taрихы
Шер-Шаһ улы Ислам шаһ үлгәндән һуң Һумаюн Дели ҡалаһына кире ҡайта.
Әкбәрҙең туғыҙ хазинаһы
Әкбәр I хакимлыҡ иткән осорҙоң икенсе яртыһы мәҙәниәт, цивилизация, ғилем һәм сәнғәт үҫешенә бағышлана. Был уның ғына түгел, вәзирҙәренең дә тырышлығы емеше. Ошо вәзирҙәре айҡанлы Әкбәрҙең хөкүмәте "туғыҙ хазина" ( һиндсә - Наваратнас) тигән атама менән Һиндостан тарихында ҡала. Бына уларҙың исемдәре :
Мәҙәниәт һәм сәнғәт
Әкбәрҙың иң яҡын арҡалаштары бик мәғрифәтле, белемле була: вәзире мосолман Әбү-л Фазл (1551—1602), ул бик күп телдәрҙә һөйләшкән һәм падишаһтың хакимлыҡ осоро тураһында «Әкбәрнамә» тигән китап яҙған; шулай уҡ индус-брахман Бирбал (1528—1586), уның зирәк ғәмәлдәре һәм  афоризмдары халыҡ көләмәстәре йыйынтыҡтарына инеп ҡалған, улар Һинд фольклорының айырылмаҫ өлөшө булып тора.
Хәрби реформалары
Әкбәр бик оҫта полководец булған, шуның өсөн уны Александр Македонский менән сағыштыра торған булғандар. Яу ҡырҙарында еңелеү белмәгән өсөн уға "Бөйөк" ҡушаматы тағылған. Әкбәр индергән рангылар системаһы (мансабтар) ғәскәрҙә  контролде көсәйтә һәм саҡ ҡына үҙгәртелеп, империя юҡҡа сыҡҡансы йәшәп килә. Моғолдар армияһында пушкалар, фортификация ҡоролмалары һәм һуғыш филдәре килеп сыға .. Әкбәр мушкеттар менән ҡыҙыҡһынған һәм уларҙы төрлө низағтар ваҡытында файҙаланған. Утлы ҡорал һәм артиллерия алыр өсөн ул осман солтандарына һәм европалыларға, бигерәк тә португалдарға һәм  итальяндарға, мөрәжәғәт иткән .. Утлы ҡорал һаны буйынса Әкбәрҙең ғәскәре күрше дәүләттәрҙән күпкә алда булған ,. һөҙөмтәлә «утлы ҡорал империяһы» терминын йыш ҡына ғалимдар һәм тарихсылар Һиндостандағы Бөйөк Моғолдар империяһына ҡарата ҡулланалар.
Ҡыуыш
Ике яҡлы ҡыйыҡлы ҡыуыштың һөлдәһе (каркасы) өҫтө-өҫтөнә һалынып бәйләнгән 2—3 пар урҙанан, арҡыры һалынған горизонталь һәм вертикаль оҙон ботаҡтарҙан торған; конус формаһындағы ҡыуыш  3 йәки 4 йыуан (оҙонлоғо 4 метр тирәһе, бер яҡ осо уртаға ҡаратып бөгөлөп бәйләнгән) һәм 10—15 нәҙек урҙаларҙан эшләнгән. Ҡыуыштың ҡыйыҡ ролен ағас ҡайырыһы, туҙ, транса, үлән, кейеҙ үтәгән.
Торлаҡҡа инер урынды кейеҙ шаршау, таҡта йәки рамға тарттырылып нығытылған туҙ менән ҡаплағандар. Ҡыуышта, күпселек осраҡта, ер иҙән ҡалдырылған, унда үлән, кейеҙ, балаҫ йәйгәндәр. Ҡайһы ваҡыт таҡта иҙән дә түшәгәндәр.
Ҡала төҙөлөшө
Ҡала төҙөлөшөн проектлау һәм тикшереү объекттары
Төрлө масштабтағы һәм функциональ йөкмәткеле үҫешеүсе ҡала төҙөлөшө системалары ҡала төҙөлөшөн проектлау һәм тикшереү объекттары булып тора. Уларҙың арауыҡтағы ойошмаһы йәмәғәт процестары мөхитен булдырыуға йүнәлтелгән.
XX быуатта ҡалалар төҙөлөшө
Хартия Европала һәм Америкала, Африкала һәм Азияла бер тигеҙ ҡулланылған идеаль архитектура һәм ҡала төҙөлөшө системаларын булдырыу маҡсатын ҡуя. Был документҡа ярашлы, көнүҙәк мәҙәни ҡомартҡы булып торған һәм йәмәғәтселектә ҙур ҡыҙыҡһыныу уятҡан осраҡта, шулай уҡ уларҙы консервациялау кешеләрҙең йәшәүе өсөн сәләмәт булмаған шарттар тыуҙырмаған осраҡта ғына үткәндең ҡиммәтле архитектура әҫәрҙәре һаҡланырға тейеш. Бындай ҡиммәтле архитектура ҡоролмаһы насар урынлашҡан осраҡта юл участкаларын йәки хатта ҡала үҙәген күсерергә мөмкин. Тарихи ҡомартҡылар янында урынлашҡан емерек өйҙәрҙе һүтеү йәшел зоналар булдырыу мөмкинлеге бирәсәк. Яңы биналарҙа милли йолаларҙы йәки эстетик талаптарҙы һаҡлауҙы күҙ уңында тотоп, «тарихи стилде» файҙаланыу менән килешмәҫкә кәрәк. Йорттарҙы уңайлы яҡтыртыу һәм һауа әйләнешен яҡшыртыу маҡсатында, күпселек биналарҙы меридиональ урынлаштырғанда ҡоҙоҡҡа оҡшаған ихаталы ябыҡ кварталдар төҙөлөшөнән баш тартырға һәм ирекле пландарға күсергә кәрәк.
Гарри Трумэн
Сәйәси карьераһы
Оригинал: инга. ''If Germany wins see we that, Russia help should we, if Russia wins, Germany help should we, and let kill them as as so possible much, not do I want to see er although under Hitl victorious circumstance any. Anythink Neither of them of their word pledget think''. 1944 йылдың башында Ханниган Демократик партияның Милли комитеты рәйесе вазифаһын биләй, был Трумэндың артабанғы сәйәси карьераһында мөһим роль уйнай. Шул уҡ йылда үтәсәк президент һайлауҙарында үҙ кандидатураһын дүртенсе мөҙҙәткә ҡуйған Франклин Д. Рузвельт менән бергә Трумэн үҙен вице-президентлыҡҡа кандидат итеп күрһәтә. Демократтар етәкселеге элекке вице-президент Генри Уоллес урынына Трумэнды тәҡдим итә. 1944 йылдың һайлауҙары Рузвельт—Трумэндың еңеүе менән тамамлана. Шуға ҡарамаҫтан, вице-президент вазифаһын биләгән 82 көн эсендә (1945 йылдың 20 ғинуарында башлана) Трумэн ни бары ике тапҡыр Рузвельт менән осраша; тышҡы сәйәси мәсьәләләрҙе хәл итеүгә уны йәлеп итмәйҙәр. Атом бомбаһы проекты булдырыу уның тураһында ла ул белмәй.
Маршалл планы
Программала 17 ил ҡатнаша.
Европа илдәренән ҡатнашыусылар осрашыуында төҙөлгән реконструкция планы 1947 йылдың 5 июнендә йәмәғәтселеккә еткерелә.
Масонлыҡта
1940 йылдың сентябрендә, үҙенең һайлау алды кампанияһы барышында, Трумэн Миссури Бөйөк ложаһының бөйөк оҫтаһы итеп һайлана. Аҙаҡ Трумэн әйтеүенсә, масондар һайлауы дөйөм һайлауҙарҙа уға еңеүгә ышаныс өҫтәй.
1959 йылда ул масондары орденына 50 йыл буйы хеҙмәт итеүе хөрмәтенә почетлы бүләккә лайыҡ була.
Оло Китячка
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Оло Сардык
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы  Аркуль ҡала тибындағы ҡасабанан Вятские Поляны ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Танаис (кинотеатр)
Тарихы
1914 йылдың йәйендә һәм көҙөндә кинола хәрби тематика бик популяр була, урындағы матбуғатта йыш ҡына ошондай белдереүҙәр осрай: «Патэ» электро-биографында «билдәле кинемо-артист В. Гаррисон ҡатнашлығында „Демон менән көрәш“ картинаһы бара», йәки, «Патэ» — «Спартак, гладиаторҙар юлбашсыһы», «Клеопатра һәм Антоний» кеүек ҙур тарихи картиналар күрһәтеп", Новочеркасскта уңышлы конкурентлыҡ итә.
Таганрог металлургия заводы
Тарих
1913 йылдың яҙында Таганрог металлургия йәмғиәте Керчь металлургия комбинатын һатып ала.
Лос-Анджелес
Тарихы
1968 йылдың 5 июнендә Лос-Анджелеста АҠШ президентлығына кандидат һәм сенатор Роберт Кеннеди — 1963 йылдың ноябрендә үлтерелгән АҠШ-тың 35-се президенты Джон Кеннедиҙың ҡустыһы атып үлтерелә.
Иҡтисады
Эре компанияларҙың штаб-фатирҙарҙың тағы ла күберәк һаны юлдаш-ҡалаларҙа урынлаша, унда түбән һалым ставкалары мегаполистың яҡын булыу өҫтөнлөгө менән берләшә; ундай компаниялар араһында The Walt Disney Company (Бербанк), DirecTV (Эль-Сегундо), (Роузмид),  (Лонг-Бич),  (Глендейл), Mattel (Эль-Сегундо),  (Пасадена]]), Hilton Hotels (Беверли-Хиллз), Warner Bros. (Бербанк), Sony Pictures Entertainment һәм Columbia Pictures (Калвер-Сити), DreamWorks (Юнивёрсал-Сити), Sea Launch (Лонг-Бич), Universal Music Group һәм Activision (Санта-Моника). Шуныһы ҡыҙыҡ: Лос-Анджелес донъя кинематоргафының баш ҡалаһы тип иҫәпләнһә лә, тик эре студияларҙың береһе генә Һолливудта фильм төшөрә (Paramount Pictures). Башҡа компаниялар Лос-Анджелес ҡалаһы янына сығарылған (Бербанк, Калвер-Сити һәм Глендейл).
Комнино-Варваци йорто
Тарих
1892 йылда Кузьма Николаевич Комнино-Варваци Петр урамында йорт төҙөргә рөхсәт ала. Төҙөлөш проект буйынса алып барыла.
Октябрь революцияһынан һуң йортта төрлө ваҡытта ҡаланың төрлө ойошмалары, түңәрәктәр эшләй.
Бөйөк Ватан һуғышыда ҡала оккупацияға эләккәс, бинала полиция урынлаша. Полиция башында Таганрог кешеһе Борис Стоянов торған. Һуңыраҡ, СССР хәрби трибуналы ҡарары менән Б. В. Стоянов атып үлтерергә хөкөм ителгән.
Күсем Түләкәйев
Хәтер
Күсем Түләкәев иҫтәлегенә башҡорт фольклоры әҫәрҙәре бағышланған.
Арья (Уста ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Безымянка (Лапшанга ҡушылдығы)
Безымянка  — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе,Марий Эл Республикаһы/Кострома өлкәһе,Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лапшанга йылғаһының һул ярына тамағынан 37 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Биология институты (Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәге)
Етәкселеге
Чураев Рөстәм Нур улы (1989—2004)
Мелентьев Александр Иванович (2004— 2015)
Хеҙмәттәр
2000 алып институт тарафынан баҫмаға әҙерләнгән публикацияларҙың айырыуса мөһимдәре:
Визирма
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Аҡай Күсемов
Аҡай Күсемов (? — 1738 йыл һуң, артабанғы яҙмышы билдәһеҙ) — 1735—1740 йылдарҙағы башҡорт ихтилалдары етәкселәренең береһе.
Таганрог металлургия колледжы
Тарих
1939—1940 уҡыу йылына техникумға 90 кеше ҡабул ителә. Бында түбәндәге һөнәрҙәргә уҡытҡандар: прокат етештереү техник-металлург әҙерләү, электр йыһаздары техник- электриктар һәм металды ҡырҡып эшкәртеү буйынса техник-механиктар әҙерләү. Сергей Матвеевич Шевченко — техникумдың беренсе директоры.
Температура
Халыҡ-ара дәүмәлдәр системаһында (International System of Quantities, ISQ) термодинамик температура системаның ете төп дәүмәлдәре эсенә индерелә. Ошо Халыҡ-ара дәүмәлдәр системаһына нигеҙләнгән Халыҡ-ара берәмектәр системаһында (СИ, Le Système International d’Unités, SI) был температураның берәмеге итеп кельвин алынған һәм ул Халыҡ-ара берәмектәр системаһының ете төп берәмегенең береһе. СИ системаһында һәм көндәлек практикала шулай уҡ Цельсий температураһы ла ҡулланыла, уның берәмеге итеп ҙурлығы буйынса кельвинға тиң булған Цельсий градусы (°С) алынған. Ерҙәге климат процесстарының һәм тере тәбиғәттәге башҡа күренештәрҙең күпселеге Цельсий градусының (°С) -50-нән +50-гә арауығы менән бәйле булғанлыҡтан, был берәмекте ҡулланыуы бик тә уңайлы.
Термодинамик ҡараш тарихы
«Температура» һүҙенең барлыҡҡа килеүе кешеләрҙең нығыраҡ йылынған есемдәрҙә теплород — урыҫса пламя — ялҡын) тип аталған махсус матдә күберәк була тип һанауы менән бәйле. Шуға ла температура матдә һәм теплород ҡатнашмаһының ҡатылығы (көслөлеге) итеп ҡабул ителгән. Нәҡ ошо нигеҙҙә спиртлы эсемлектәрҙең көслөлеге һәм температураны үлсәү берәмеге өсөн бер төрлө атама — градус нығынып ҡалған да инде.
Температура үҙенсәлектәрен физиканың термодинамика тип аталған бүлеге өйрәнә. Температура шулай уҡ фәндең башҡа өлкәләрендә лә мөһим роль уйнай, бында тәү сиратта физиканың башҡа бүлектәрен, уларға өҫтәп химия менән биологияны айырым билдәләп үтергә кәрәк.
Важня (Уста ҡушылдығы)
Важня  — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе,Марий Эл Республикаһы/Кострома өлкәһе,Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Уста йылғаһының һул ярына тамағынан 46 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Өфө-Шигер
Өфө-Шигер (Уфа-Шигири) — Свердловск өлкәһенең Түбәнге Серге районында урынлашҡан тарихи башҡорт ауылы, Михайловка муниципаль берәмеге составына инә.
Топонимикаһы
Әртә (Өфө) — Шигер — Әртә һәм Түбәнге Серге райондарындағы бик боронғо башҡорт тораҡ пункттары. Был ауылдарға 1647 йылда нигеҙ һалынған. Әртә-Шигер ауылының икенсе атамаһы — Мәүлекәй, шуға оҡшаған ауылдар Пермь крайында ла бар, мәҫәлән: Иҫке Шигер.
Тарихы
Революцияға тиклемге рәсәй ғалимы Н. Л. Скалозубов фекеренсә, Өфө-Шиғйер торағында халыҡ 1647 йылда йәшәй башлай.