cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кабул
XX быуат
1926 йылда власҡа король Аманулла-хан килә. Ул хакимлыҡ иткән осорҙа Кабулда башлап электр үткәрелә һәм ҡыҙҙар өсөн уҡыу ойошторола. Король ҡала буйлап британия автомобиле Rolls-Royce Limitedтә йөрөргә ярата һәм данлыҡлы Дар уль-Аман һарайында йәшәй. Өсөнсө инглиз-афған һуғышынан һуң Аманнула Ид-Гах мәсетендә бойондороҡһоҙлоҡ тураһында иғлан итә. 1929 йылда король Хибибулла бачаи тарафынан ойошторолған урындағы баш күтәреү һөҙөмтәһендә Кабулды ташлап китергә мәжбүр була. Әммә 9 ай хакимлыҡ иткәндән һуң яңы король Нәҙир-хан тарафынан төрмәгә ултыртыла. 1933 йылда яңы король Кабулдағы мәктәптә бүләкләү тантанаһы ваҡытында студент Абдул Халиҡ тарафынан үлтерелә. Тронды уның 19-йәшлек улы Заһир-шах Кабул итеп ала, ул бер-нисә тиҫтә йыл дауамында хакимлыҡ итә. Һуғыштан алдағы осорҙа Франция һәм Германия илде үҫтереүгә булышлыҡ иттеләр, илдең юғары ҡатламы араһында сифатлы белем алыуға булышлыҡ итеү өсөн яңы лицейҙар, мәктәптәр астылар. Шулай, 1932 йылда Кабулда Кабул университеты асыла; уҡыусылар көнбайыш өлгөһөндә белем алһалар ҙа, күпселек уҡытыусылар Көнбайышта белем алған афғанлылар була. 1960-сы йылдарҙа күпселек университет преподавателдәре көнбайыш университеттарының дипломын алған була Заһир-шах власҡа килгәндә, Кабулда тик 10 км оҙонлоҡта тимер юл төҙөлгән, илдә бер-нисә эске телеграф, телефон линияһы һәм юлдар була. Заһир немец, итальян һәм япон инженерҙарына илдә яңы транспорт инфраструктураһы һәм коммуникацион селтәрҙәр төҙөргә ярҙам һорап мөрәжәғәт итә. Шулай, 1937 йылда Кабулда, яҡында ятҡан ауылдар менән бәйләнеш булдырырға мөмкинлек биреүсе беренсе радиобашня төҙөлә. Экономиканы үҫтереү өсөн банктар һәм милли картелдәр асыла. Кабулда, ҡаланы тулыһынса тәьмин итә алырлыҡ, яңы туҡыу фабрикалары, электростанциялар һәм мебель фабрикалары асыла. 1955 йылдан башлап инфраструктураны үҫтереү менән Советтәр Союзы шөғөлләнә, ул илдә йәмәғәт транспорт системаһын, аэропорттар, цемент заводы, икмәк заводы, биш яңы шоссе һәм плотина төҙөй. Ҡала күпләп көнбайыш туристарын йәлеп итә башлай. 1960 йылда Кабулда немец зоологтары эшләгән зоопарк асыла. Король либераль сәйәсәт үткәрә башлай, мәҫәлән, ҡатын-ҡыҙҙың пәрәнжәһеҙ йөрөй алыуын законлаштыра һәм шәхестәрҙең хоҡуҡтарын арттыра. Был күп студенттәрҙең сәйәси тормошта актив ҡатнаша башлауына булышлыҡ итте. Кабулда либерал, социалистик һәм маоистик фракциялар барлыҡҡа килде, параллель рәүештә ислам консерваторҙары власты, күп ҡасабалар хәйерселектә йәшәй тип тәнҡитләй башланылар.
Граждандар һуғышы һәм Талибан
Үҙгәртеп ҡороу Советтәр Союзын Афған һуғышын туҡтатып торорға мәжбүр итте. Үҙенең яҡлаусыһынан яҙғас, Наджибулла режимы ҡолай. 1992 йылда элекке демократик республиканың һалдаттары һәм моджахедтарҙың күп һанлы төркөмдәре исламистар менән ҡаланы баҫып алалар. Әммә фекер айырымлыҡтары арҡаһында улар яңы ваҡытлы хөкүмәт төҙөй алмайҙар, һәм Кабул төркөмдәр араһында һуғыш яланына әйләнә. 4 йыл эсендә ҡалала йорттарҙың 80 %-ы юҡҡа сыҡты һәм 50 000 тыныс халыҡ үлтерелде, күбеһе ҡаланан ҡасып китте. Ҡала даими бомбаға тотоуҙарҙан яфа сигә, 1992 йылда троллейбус транспорты системаһы мәңгелеккә туҡтай. 1993 йылда ҡаланы һыу менән тәьмин итеү системаһы һәм электр тапшырыу тулыһынса туҡтатыла. Абдул Али Мазари яҡлы шиит-хазарейсылар һәм ваххабиттар араһындағы конфликт, конфликт этник таҙартыуға барып еткәс, көсөргәнешлектең иң юғары нөктәһенә етә.
Мало-Вязовая
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы бассейны (Рәсәй булеге) Һаҡмар йылғаһынан түбәнерәк, Илек йылғаһын керетмәй. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ(һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Батҡаҡлы
Һыу реестры мәғлүмәттәре
- Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000512112200004945
Ун-Сезынг-Юган
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Дмитриевка (Лала ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Саҡмағош
Иҫкәрмәләр
= Әҙәбиәт ==
Сандаловка
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца  йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Шишмә-Ҡаран
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Тауһеңер
Тауһеңер (Таусенгирово) — Башҡортостандың Ҡырмыҫҡалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 72 кеше. Почта индексы — 453018, ОКАТО коды — 80235880006.
Башҡорттарҙа йылан культы
Башҡорттарҙа йылан культы
Традицион этнологияла йылан ауырыуҙың хәүефле сәбәптәренең береһе булып тора. Йылан кешегә сағыуы менән генә түгел, ҡарашы менән дә тәьҫир итә. Йыландың тешендә лә, күҙҙәрендә лә кешегә үтеп ингән иблис (саҡҡыс ҡаяу ) бар, ул шунда уҡ йөрәгенә (йөрәккә яғыла) тәьҫир итә. Әгәр ен йөрәккә "үтеп" өлгөрһә, кешенең тын алыуы туҡтай, телмәр һәләте юғала, ул шешенә башлай. Йылан арбаусы ваҡытында саҡырылмаһа, сағылған кеше үлә.
Александров Кирилл Сергеевич
Биографияһы
Кирилл Сергеевич Александров 1931 йылдың 9 ғинуарында Ленинградта тыуған. 1954 йылда Ленинград электротехник институтын тамамлай. 1954 йылдан 1958 йылға тиклем СССР Фәндәр академияһының Кристаллография институтында эшләй. 1958 йылдан 2010 йылға тиклем СССР ФА Л. В. Киренский исемендәге физика институтының Себер (Красноярск) бүлексәһендә эшләй, 1968 йылдан— директор урынбаҫары, 1981 йылдан 2003 йылға тиклем — директор. 1971 йылдан — шулай уҡ Красноярск университеты профессоры, кафедра мөдире.
Ун-Угловат-Юган
Ун-Угловат-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Угловат-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 76 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.
Сарга (Кобра ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца  йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Манты-Сай
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы бассейны (Рәсәй булеге) Һаҡмар йылғаһынан түбәнерәк, Илек йылғаһын керетмәй. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ(һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Сверчиха
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца  йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Пищаев Павел Михайлович
Ғаиләһе
Атаһы — Михаил Степанович Пищаев. Әсәһе — Пищаева (Макарова) Клавдия Петровна.
Павел Михайловичтың тәүге никахынан булған ике ҡыҙы Евгения һәм Тамара.
Степанов Никита Андреевич
Батырлығы
Галки тораҡ пункты өсөн барған һуғышта иптәш Степанов иптәше менән икәүләп дошмандың тылына үтеп инергә һәм уның ут нөктәләренең урынын асыҡларға задание ала. Төндә улар бурыстарын үтәргә сыға. Ике кешене тауышһыҙ юҡ итеп, ҡыйыу разведчиктар фашистарҙың тылына үтеп инә… Ут нөктәләренең урынын теүәл асыҡлап, разведчиктәр иртәнсәк полкка әйләнеп ҡайта, ә ярты сәғәттән һуң артиллеристар дошмандың ут нөктәләрен ҡыйрата».
Хәтер
Йәрмәкәй ауылында урам Герой исемен йөрөтә. Уның исеме Белоруссияның дәүләт Бөйөк Ватан һуғышы музейының бер залында ҡуйылған мәрмәр плитала уйылған.
Рябин Виктор Афанасьевич
Биографияһы
1957 йылдан 1962 йылдарға тиклем — «Уралгипрохим» ғилми-тикшеренеү институтында эшләй.
1991 йылда — СССР Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты итеп һайлана, 1992 йылда — Рәсәй Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты булып китә.
1996 йылдың 11 сентябрендә Екатеринбургта вафат була.
Фәнни эшмәкәрлеге
200 уйлап табыу авторы таныҡлығына эйә.
Светлая (Чёрная ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца  йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Тейчи
Тарихы
Ҡурсаулыҡ 1982 йылдың 26 майында Тейчи һаҙлығын һаҡлау өсөн ойошторола для защиты болота Тейчи. Заповедник занимает площадь 19 779 га, из которых на долю болота приходится 13 681 га. Һаҙмат урында 18 таҙа һыу ятҡылығы (күл), шулай уҡ ҡаты тупраҡлы ҡалҡыу урындар ҙа бар.
Ҡурсаулыҡ утрауҙарының береһендә, Сиксалала (Siksala), бер төркөм староверҙар (иҫке православие динен тотоусылар) йәшәй. Улар XVII быуатта, дини эҙәрлекләүҙәрҙән ҡасып, ошонда килеп төпләнгән. .
Ун-Хар-Юган
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Уинъя
Уинъя — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Посыръя йылғаһының уң ярына тамағынан 2,2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Конобеевский Сергей Тихонович
Биографияһы
Ул 1947 йылдан Юғары технологиялы органик булмаған материалдар ғилми-тикшеренеү институтында эшләй: консультант, лаборатория һәм бүлек начальнигы, фәнни эш буйынса директор урынбаҫары.
1951-1952 йылдарҙа Бауман исемендәге МВТУ-ның махсус факультетында кафедра мөдире.
Тамлык (Кума ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбайыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кума башынан Подкумок йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек, Дон һәм Волга йылғалары араһындағы тымыҡ райондар.
Еләктау (һырт)
Географияһы
Еләкле һырт күрше субъекттар — Башҡортостан һәм Силәбе өлкәһенең, Ҡытау-Ивановск районының көньяҡ-көнсығыш биләмәһендә, Кама һыу бассейны округына ҡараған Төлөк йылғаһының уң ярында урынлашҡан. Башҡортостандың Учалы һәм Белорет райондарында ятҡан Әүәләк һыртының төньяҡ өлөшөнә параллель рәүештә, шулай уҡ Башҡортостандың Кесе Ирәмәл һәм Силәбе өлкәһендәге Үренге тау һырты араһынан һуҙылып киткән, дөрөҫөрәге, орографик йәһәттән ул Үренгенең өлөшө булып тора һәм Ирәмәл тауы менән бәйләй. Еләктау һыртының көнбайышын һәм төньяҡ-көнбайышын Береҙек йылғаһы аймай, унан ары Нөргөш тауы һырты ята.
Төньяҡ Пашняк
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Миокард инфаркты
2012 йылдың 17 декабрендә Америка кардиология коллегияһы һәм Америка йөрәк ассоциацияһы ЭКГ-лағы ST сегментының тотороҡло күтәрелеүе һәм уның иртә барлыҡҡа килеүенән барлыҡҡа килгән миокард инфаркты эҙемтәләрен күҙәтеп, заманға ярашлы клиник тәҡдимдәрен ташҡа баҫтырып сығара. Бынан саҡ ҡына алдараҡ, 2012 йылдың октябрендә ошо төр сир буйынса Европа кардиология ойошмаһы үҙенең тәҡдимдәрен яңырта. ЭКГ-лағы ST сегменты тотороҡло күтәрелмәйенсә барлыҡҡа килгән киҫкен коронар синдромды күҙәтеү буйынса һуңғы яңы тәҡдимдәрен был ойошмалар шул тәртиптә 2011 йылдың май һәм декабрендә яңыртып баҫтыралар.
Классификация
Зыян күреү күләме буйынса:
Ауыртыныуҙы, тын ҡыҫылыуын һәм борсолоуҙарҙы бөтөрөү
Шулай ҙа, 2009 һәм 2010 йылдарҙағы тикшеренеүҙәрҙә миокард инфаркты ваҡытында кислород ҡулланыу үлеү хәүефен һәм некроз зонаһын арттырған. Шуға күрә кислородотерапияны бик ҡулланмаҫҡа кәңәш ителә.
Антитромбоцитар терапия
Киҫкен коронар синдром (миокард инфаркты йәки тәүге тотороҡһоҙ стенокардия) билдәләре беленгән һәр кемгә, был дарыуҙы әлегә ҡулланмаған һәм уға кире реакциялары булмағандарға, тәүге дозаһын 162—325 мг итеп ацетилсалицил кислотаһын (аспирин) бирергә кәрәк (йәки европалылар тәҡдим иткәнсә,150-300 мг ). Был маҡсатта аспириндың эсәктәрҙә генә тарҡала торған формаһы бармай, сөнки ул тиҙ генә файҙа бирмәй. Әгәр ҙә ҡоҫҡо килһә, ауырыу ҡоҫһа, унда ашҡаҙан сирҙәре булһа ацетилсалицил кислотаһын 250—500 мг күләмендә вена аша ла индерергә мөмкин. Был ауырыуҙарға артабан да ғүмере буйына ацетилсалицил кислотаһын тәүлегенә 75-162 мг эсеп торорға кәңәш ителә. Ацетилсалицил кислотаһына ҡаршы күрһәтмәләр булған осраҡта тәүҙә 300 мг һәм артабан 75 мг/тәүлек әйләнәһенә клопидогрел ҡулланалар. Клопидогрел менән аспиринды ҡушыу STсегменты күтәрелмәгән миокард инфарктында аспирин менән генә монотерапия үткәреүгә ҡарағанда отошлораҡ һәм экономик йәһәттән яҡшыраҡ. Сөнки был осраҡта бер кешенең һәр сәләмәт үткән йылы өсөн һаулыҡ һаҡлау ведомстволары 6078 фунт стерлинг ҡына сарыф итә (quality-adjusted life year (QALY)). ST сегменты күтәрелмәгән миокард инфарктын консерватив дауалағанда, шулай уҡ металл стент (цитостатик ҡулланмайынса) һәм цитостатиклы стент ҡуйғанда аспиринға клопидогрел ҡушыу 2007 йылда Америка кардиологтары коллегияһында тәҡдим ителә.
Психик үҙгәрештәр һәм психоздар
Адекват (нормаль) һәм патологик (невротик) реакцияларҙы нисек айырырға? Мәҫәлән, түбәндәге билдәләр күҙәтелгәндә ауырыуҙың сиргә реакцияһын адекват тип атарға була: а) сирленең ҡылыҡтары, хис-тойғолары һәм ауырыу тураһында уйланыуҙары табиптан МИ һәм уның эҙемтәләре хаҡында алған мәғлүмәткә ярашлы була; б) сирле режимды үтәй, табип ҡушҡандарҙы эшләй һәм в) сирле үҙенең хис-тойғоларын үҙе контролдә тота ала.
Патологик реакциялар араһында 40 проценттан артығы — кардиофобик реакция тора. Был осраҡта сирлеләр яңынан МИ булып ҡуйыуҙан һәм кинәт кенә йөрәк өйәнәгенән үлеп ҡуйыуҙан ҡурҡа. Бындай сирлеләр үтә лә һаҡ ҡыланалар. Хатта физик әүҙемлекте арттырыу мөмкинлеге тыуғас та. Был ҡурҡыу артҡанда тән ҡалтырай, хәлһеҙлек көсәйә, тир бәреп сыға, йөрәк йышыраҡ тибә башлай, һауа етмәгән кеүек тойола.
Үрҙәге психик үҙгәрештәр психик астения фонында (дөйөм хәлһеҙлек, аҙ ғына физик хәрәкәттәр йәки уй уйлауҙан да тиҙ генә арыу, үпкәләү, үтә ярһыулыҡ, йоҡо боҙолоуы) үтә.
Прогноз
Был ауырыуҙың прогнозы шартлыса яҡшы түгел. Сөнки инфаркт барлыҡҡа килгәс миокардта кире ҡайтарып булмаҫтай үҙгәрештәр, тамырҙарҙың үткәреү һәләте юғалыуы (ишемия) барлыҡҡа килә. Ә был иһә үҙ сиратында төрлө кимәлдәге ауыр ҡатмарланыуҙарға килтерә.
Оло Лай
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Бодельвиц
Бодельвиц (Bodelwitz) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 614 кеше йәшәй. Майҙаны — 4,6 км2. Диңгеҙ кимәленән 280 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7381 һәм автомобиль коды — SOK.
Хованский Пётр Иванович Змей
Биографияһы
Ҡаҙандан кенәз Пётр Иванович Хованский Волга һәм Дон казак ихтилалдарын баҫтырырға ебәрелә. Хан Ҡалмыҡ ханы Әйүкә тайша булавинлыларға ҡаршы көрәшер өсөн батша хөкүмәтенә ҙур ғәскәр бүлә. Аҫтында һуғыш. Һарытау янындағы һуғышта ҡалмыҡтар атаман Некрасов етәкселегендәге баш күтәреүселәр отрядын ҡыйрата. Волганан П. И. Хованский «бурҙарҙы үҙ торлаҡтарында эҙләү» маҡсатында Дон йылғаһы ҡушылдыҡтарына табан юллана. рус-ҡалмыҡ отряды Перекоп ҡаласығын яулаған, унда казактарҙы ҡырып һалған, уларҙың йорттарын талаған һәм яндырған. Ҡырғындар яҡынлашҡан ваҡытта баш күтәреүсе дон казактары ғаиләләре менән бергә (4 меңгә яҡын кеше) Паншиндан ҡаса. П. И. Хованский уларҙы баҫтырыу маҡсатында үҙенең иптәше Дмитриев-Мамонов менән ҡалмыҡтар артынан ебәрҙе. Паншиндан биш саҡрым түбәндә, Дон йылғаһы буйында, казактар тотош уратып алына. «Улар менән ҙур һуғыш булды, — тип яҙа Хованский батшаға, — һәм мин козактарҙың тағы ла берәй шулай ҡаты торғанлығын иҫләмәйем, һәм бигерәк тә ҡасҡын драгундар һәм аҫҡы яҡтан хәрәкәт иткән фельдмаршал әфәнде (Шереметев) полкынан һәм башҡа полктарҙан һалдаттар ныҡ торҙо тип аңлайым». Фетнәселәр тулыһынса еңелә, ҡатын-ҡыҙ, балалар һәм ылауҙарҙы еңеүселәр баҫып ала. Пётр Иванович Хованский тотҡан да һигеҙ дон ҡалаһын яндырған, ә утыҙ туғыҙ ҡала һәм батшаға тоғролоҡҡа ант килтергән.
Салманов Григорий Иванович
Салманов Григорий Иванович (12 февраль 1922 йыл — 3 апрель 1993 йыл) — совет хәрби етәксеһе, армия генералы (1979 йыл). КПСС Үҙәк Комитеты ағзаһы (1981—1986).
Һуғыштан һуңғы хеҙмәте
Һуғыштан һуң 1945 йылдың ноябренән — армия штабының оператив бүлеге начальнигы ярҙамсыһы. 1949 йылда М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академияны, шулай уҡ 1956 йылда уның ҡарамағындағы Юғары академик курстарҙы тамамлай. Балтик буйы хәрби округында хеҙмәт итә. 1954 йылдың авгусынан — армия штабының хәрби әҙерлек бүлеге начальнигы урынбаҫары, 1954 йылдың ноябренән — гвардия механизацияланған полк командиры, дивизия штабы начальнигы. 1957 йылдан 1962 йылға тиклем 26-сы мотоуҡсылар дивизияһы менән командалыҡ итә. 1964 йылда Генераль штабтың Хәрби академияһын тамамлай, Төркөстан хәрби округында штаб начальнигының беренсе урынбаҫары итеп тәғәйенләнә. 1967 йылдың авгусынан — Белорус хәрби округында 28-се дөйөм ғәскәри армияның командующийы.
Тамчи-Су
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Иҫке Янбай ауыл Советы (Балтас районы)
Тарихы
«Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәре сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы 2005 йылдың 20 июлендәге 211-з, 2006 йылдың 21 июнендәге 329-з, шул уҡ йылдың 29 декабрендәге 404-з һанлы закондарына ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
Успина
Успина — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға №1232 Оло Вагильский Туман йылғаһы ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Елга (Лопь-Ю ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
7 август
һәм иҫтәлекле даталар
}}
Терсакан
Терсакан — Рәсәйҙәге йылға. Ставрополь крайы, Ҡарасай-Черкес Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кума йылғаһының һул ярына тамағынан 786 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Анеева
Климат
Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
Оло Чиндат
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Ут-Вар-Юган
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Боденроде-Вестаузен
Боденроде-Вестаузен (Bodenrode-Westhausen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1159 кеше йәшәй. Майҙаны — 14,53 км2. Диңгеҙ кимәленән 279 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 37308 һәм автомобиль коды — EIC.
Усть-Горная
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Яхина Гүзәл Шамил ҡыҙы
Тәнҡит
Г. Яхинаның ижадына тәнҡит баһаһы диапозоны бик киң: ыңғай ҡараштан ҡырҡа кирегә тиклем. Мәҫәлән, тәнҡитсе Руслан Айсин әлеге романды әҙәпһеҙлек һәм хыянатсыллыҡ апологияһы тип һанай, сөнки йәш герой Йозоф уның атаһын үлтергән кешенең фамилияһын ала һәм, тәнҡитсе фекеренсә, китап ул ваҡыттағы лагерҙар тураһындағы ысынбарлыҡты бөтә тулылығында сағылдырмай. Татар драматургы һәм йәмәғәт эшмәкәре Рабит Батулла Яхинаны татар яҙыусыһы тип атауға ҡаршы сыға, сөнки романда күрһәтелгән образдар — дөрөҫлөккә, ә татар көнкүреше һәм ғөрөф-ғәҙәттәре ысынбарлыҡҡа тап килмәй һәм бөтә татар халҡына ихтирамһыҙлыҡ сағылышы булып тора.
Зайчиха (Катунь ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Сова(Лекма ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца  йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Смоленск
Смоленск (Смоленск) — Рәсәйҙең көнбайышындағы ҡала, Смоленск өлкәһенең административ, сәнәғәт һәм мәҙәни үҙәге. Рәсәйҙең иң боронғо ҡалаларының береһе (йылъяҙмаларҙа тәүге тапҡыр 863 йылдарҙа телгә алына). «Герой-ҡала» маҡтаулы исемен йөрөтә (1985 йылдың 6 майынан). Ленин ордены һәм Беренсе дәрәжә Ватан һуғышы ордены, «Алтын Йондоҙ» миҙалы менән бүләкләнә.
Николаев Василий Семёнович
Биографияһы
Василий Семёнович Николаев 1907 йылдың 3 апрелендә Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе Семёнкин (хәҙер Башҡортостан Республикаһының Саҡмағош районы Яңы Семёнкин) ауылында тыуған.
Сыуаш. Мәктәптә башланғыс белем ала. Һуғышҡа тиклем туған колхозында, ә һуңынан Төньяҡ Осетин АССР-ының Алагир ҡалаһында эшләй. 1941 йылдың июнь айында Алагир хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына.
Батырлығы
Бойороҡто үтәп, ҡыйыу пулемётсы үҙе һал төҙөй. Днепрҙың ҡаршы яҡ ярына сығып, унда пулемётын урынлаштыра, һәм ике сәғәт дауамында дошманға ярға яҡынлашырға мөмкинлек бирмәй, өс тиҫтәнән артыҡ гитлерсыны юҡ итә. Килеп еткән батальон менән бергә һөжүм итеп, Николаев беренселәрҙән булып Украинаның Херсон өлкәһендәге Берислав ҡалаһына бәреп инә, пулемёт уты менән подразделениегә хәрби бурысты үтәүгә булышлыҡ итә».
1944 йылдың 3 июнендә СССР Юғары Советы Президиумының указы менән, командованиеның хәрби заданиеларын теүәл үтәгәне һәм шул уҡ ваҡытта күрһәткән батырлығы һәм ҡаһарманлығы өсөн гвардия рядовойы Николаев Василий Семенович «Советтар Союзы Геройы» исеменә лайыҡ була, уға Ленин ордены менән «Алтын йондоҙ» миҙалы (№ 5972) тапшырыла.
Александра театры
«Александра»ға тиклемге осор: 1756—1837
1770 йылдан алып театр репертуарында ныҡлы урынды комик опера биләй башлай.
XIX быуат
XIX быуат буйы театр баш ҡала театр мәҙәниәт тарихында флагман булып торған, был театрҙа рус театрының тарихы тыуған.
XX быуат
1920-се йылдарҙа «режиссерлыҡ мәккәһе» тип аталғант театрҙа режиссер булып төрлө ваҡытта Всеволод Мейерхольд, Игорь Терентьев, Сергей Радлов, Николай Акимов, Николай Петров, Леонид Вивьен, Григорий Козинцев, Георгий Товстоногов һәм башҡа бик күп сәхнә оҫталары эшләй.
Коверкот
Тарихы
Рәсәйҙә коверкот XIX быуат аҙағында барлыҡҡа килә. Пальто тегеүгә иң ныҡлы һәм сырышмай торған йөн коверкот тотонолған. Плащтарҙы мамыҡ ҡушылған ярым йөн коверкоттан теккәндәр. Кизе-мамыҡ коверкоттан кителдәр һәм костюмдар теккәндәр.
Исфаһан
Исфаһан (фарс. اصفهان‎ — әйтелеше Эсфәһан, урта фарс. Спаһан ) — Зайәндә йылғаһы буйында Тәһрандан 340 км көньяҡта урынлашҡан Иран ҡалаһы; Исфаһан провинцияһының административ үҙәге, Ирандың ҙурлығы буйынса өсөнсө ҡалаһы (Тәһран менән Мәшхәдтән ҡала). Халҡы — 1583 мең кеше (2006).
Ислам осоро
XVI быуатта  Бөйөк  Ғәббәс I(1587—1629) заманында Исфаһан өсөн алтын быуат тыуа, ул ҡаланы Сәфәүиҙәрҙең баш ҡалаһы итә. Исфаһанда европалыларҙы таң ҡалдырырлыҡ парктар, китапханалар һәм мәсеттәр була. Фарсылар ҡаланы Нисф-ә-Жәһан, йәғни «донъяның яртыһы» тип йөрөтә, был Исфаһанды күреүҙең ярты донъяны күреүгә тиң икәнен аңлата. Ул донъяның иң ҙур ҡалаларының береһе була,  унда 600 мең кеше йәшәй; ҡалала 163 мәсет, 48 мәҙрәсә, 1801 кибет, 263 дөйөм мунса була.
Ашҡаҙар нағыштары
Репертуары
Репертуарында «Һаумыһығыҙ, яҡташтар!», «Шлапур», «Тыуған яҡты ташлап китмәгеҙ», «Боронғо Әпипә», «Ғаилә таҡмаҡтары», «Олатай», «Байыҡ» һәм башҡа башҡорт халыҡ йырҙары.
Бәйеттәр: «Минең Уралым», «Һуғыш тураһында бәйет», «Аҡмулла бәйете»
Ҡаҙаныштары
«Рәсәй йырҙары» фестивале марафонында ҡатнашты, Н. Бабкина менән осрашты.
Шәмсетдинов Рәшит Мәһәҙей улы
Шәмсетдинов Рәшит Мәһәҙи улы (Шамсутдинов Рашид Магадиевич; (1 март 1951 йыл) — хужалыҡ эшмәкәре һәм дәүләт хеҙмәткәре. 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Милләте - башҡорт
Звончиха
Звончиха — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Коксу йылғаһының уң ярына тамағынан 37 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Вахитов Венер Абсатар улы
Уҡыусылары
Вахитов етәкселегендә 1 докторлыҡ һәм 10 кандидатлыҡ диссертацияһы яҡланған. Биотехнология өлкәһендәге фәнни мәктәпте барлыҡҡа килтергән.
Көтөүлек (йылға)
Көтөүлек (Кутулук) — Рәсәйҙәге йылға. Ырымбур өлкәһе, Һамар өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/1398/44/68 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 144 км.
Ващенко Вячеслав Андреевич
450-нән ашыу фәнни-методик хеҙмәт авторы һәм авторҙашы, шул иҫәптән 9 монография һәм уҡыу әсбаптарын яҙған 4, шулай уҡ 10 авторлыҡ танытмаһы һәм 3 патент эйәһе.
Кальций хлориды
Хәүеф ихтималлығы
Кальций хлоридын ҡулланыу гиперкальцийға килтереүе ихтимал.
Жеханов Андрей Ильич
Биографияһы
1905 йылта РСДРП(б)-ға инә, Мәскәүҙә эшләй. Революцион хәрәкәттә ҡатнашҡаны өсөн Түбәнге Новгородҡа һөрөлә.
Урал-Тау (Белорет районы)
Урал-Тау (Уралтау) — Башҡортостандың Белорет районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 78 кеше. Почта индексы — 453565, ОКАТО коды — 80211804006.
Алға ауыл Cоветы (Дәүләкән районы)
Алға ауыл Cоветы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Дәүләкән районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Тарихы
«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
Ульяновка (Ҡырмыҫҡалы районы)
Ульяновка (Ульяновка) — Башҡортостандың Ҡырмыҫҡалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 100 кеше. Почта индексы — 453026, ОКАТО коды — 80235840003.
Эстонияның тимер юл транспорты
Тарихы
1997 йылда предприятие «Eesti Raudtee» акционерҙар йәмғиәте итеп үҙгәртелә.
2009 йылда коммерция регистрында «Eesti Raudtee» акционерҙар йәмғиәтенең бүленеүе теркәлгән, уның барышында ике филиал предприятие төҙөлә: AS EVR Infra — инфраструктура менән идара итеү һәм хеҙмәтләндереү буйынса предприятие һәм AS EVR Cargo — йөк ташыу өлкәһендәге предприятие.
Һамар дәүләт мәҙәниәт институты
Тарихы
Волга буйы төбәгендә институт эре белем биреү-ғилми үҙәк, ижади лаборатория, концертлыҡ учреждение булып тора. Институт менән күп кенә алдынғы Рәсәй һәм сит ил ғилми һәм ижади ойошмалар һәм уҡыу йорттары хеҙмәттәшлек итә. Юғары уҡыу йорто асылғандан алып институт менән В. О. Морозов (1971—1975), И. М. Кузьмин (1975—1993) етәкселек итәләр. Институт Куйбышев өлкә коммунистар партияһының элекке бинаһында урынлашҡан. 1993—2009 йылдарҙа академия ректоры булып педагогия фәндәре докторы, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Халыҡ-ара информатизация академияһының мөхбир ағзаһы, Почет Билдәһе ордены кавалеры М. Г. Влхрышева эшләй. 2009 йылдан алып Һамар мәҙәниәт институты ректоры — Куруленко Эллеонора Александровна.
Билдәле уҡытыусылар
— Фефилов Николай Владимирович
— Дятлов Дмитрий Алексеевич
Верхние Челы
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Нимвицкий Борис Николаевич
Биографияһы
1903 йылдан алып РСДРП ағзаһы, большевик, ошо йылдан уҡ Рәсәйҙәге революцион хәрәкәттә ҡатнаша (Өфө, Ҡазан һәм Петроградта).
1933 йылдан — Мәскәү юғары уҡыу йорттарында уҡытыусы.
Солянка (Грязнушка ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
4 апрель
4 апрель — григориан стиле буйынса йылдың 94-се (кәбисә йылында 95-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 271 көн ҡала.
Синицын Василий Иванович
Биографияһы
Урыҫ. 1943 йылдан ВКП(б)/КПСС ағзаһы. Мәктәптең 7 синыфын тамамлаған. Ташкент ҡалаһында заводта слесарь булып эшләй.
1939 йылда Башҡорт АССР-ының Мәләүез район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына саҡырыла. 1940 йылда кесе авиация белгестәренең Балашов мәктәбен тамамлай. Бөйөк Ватан һуғышы фронттарында 1941 йылдың 26 июненән.
1941 йыл — кесе сержант, 50-се алыҫ араға осоусы авиадивизияһы 81-се уҡсылар авиацияһы полкының уҡсы радисы.
Шәрифуллин Фән Шәмсулла улы
Биографияһы
1956 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлаған.
Силәбе өлкәһенең бөткән тораҡ пункттары
Төрлө сәбәптәр арҡаһында улар ҡалдырылып кителгән йәки башҡа тораҡ пункттар составына индерелгән.
Алексеев Леонид Петрович
Биографияһы
1970-1980 йылдарҙа — СССР Медицина фәндәре академияһының Органдар һәм туҡымалар трансплантологияһы институтында башта кесе, артабан өлкән ғилми хеҙмәткәр.
Сәйет ауыл Советы (Мәләүез районы)
Тарихы
Статья 1. Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр
150. Мәләүез районының Сәйет ауыл Советының 18 га майҙан менән биләмә өлөшөн Федоровка районы Пугачев ауыл Советы составына тапшырып, Мәләүез районы, Мәләүез районының Сәйет ауыл Советы, Федоровка районы, Федоровка районы Пугачев ауыл Советының сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы үҙгәртергә.
Географияһы
Биткинәш шишмәһе
Вознесенка (Чичка-Юла ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Хабиней-Юган
Хабиней-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сыня йылғаһының һул ярына тамағынан 188 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 55 км.
Змеевка (Каменка ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Нерохи
Климат
Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
Шевиот
Шевиот (cheviot) — йөн йәки ҡатнаш ептәрҙән туҡылған тығыҙ, йоҡа, өбөрөлө туҡыма; камволь ысулы менән етештерелә .. Туҡыма саржа үрелеше ҡулланып туҡыла. Традицион шевиот етештереүҙә шул төбәктәге шевиот һарыҡтары (Cheviot sheep) йөнө йәки мериносҡа оҡшаш башҡа һарыҡтар йөнө ҡулланыла.
Переволочан ҡурғандары
Табыштар
Мәрхүмдәр тәрән соҡорҙа, ҡайһылары ләхетле ҡәберҙә башы көньяҡҡа йүнәлтелеп салҡан ерләнгән. Ҡурғанда табылған керамика семәрле балсыҡ һауыттарҙан тора. Ерләү йыһаздары араһында хәрби ҡоралдар (тимер ҡылыс-акинак, бысаҡ, ҡалъян ырғаҡтары, һөңгө башаҡтары, бронза уҡ башаҡтары, күн һәм туҙ ҡалъян, һөйәктән яһалған дүңгәләкле хәрби кейем өлөштәре), ат сбруйы өлөштәре (тимер ауыҙлыҡ, маңлайса, бронза һәм тимер ҡаптал), биҙәүестәр (алтын үткәрмә, сикә сулпылары, стилләштерелгән болан һүрәтле йөҙөктәр, тимер беләҙек, быяла һәм лигнит муйынсаҡтар), көнкүреш әйберҙәре (һөйәк энә, таш орсоҡ башы, ағас һауыттың алтын, бронза ҡаҙан, көҙгө, ҡорбан ташы).
Шибин Александр Васильевич
Шибин Александр Васильевич (2 ғинуар 1940) — совет һәм хужалыҡ эшмәкәре, 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың уникенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Милләте - урыҫ
Гришина (Чичка-Юла ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Мостафин Өлфәт Мансур улы
Биографияһы
Өлфәт Мансур улы Мостафин 1959 йылдың 4 майында Башҡорт АССР-ының Саҡмағош районы Иҫке Ихсан ауылында тыуған. 1976 йылда Иҫке Бәшир урта мәктәбен тамамлағандан һуң Өфө еңел сәнәғәт техникумына уҡырға инә. 1977 йылдың майында Совет Армияһына хеҙмәткә саҡырыла. 1979 йылдың майынан 1981 йылдың мартына тиклем Өфө еңел сәнәғәт техникумында уҡыуын дауам итә, уны тамамлағандан һуң мамыҡ иләү сәнәғәте техник-технологы һөнәре буйынса диплом ала.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1981 йылдың июнь айында Өфө ҡалаһының Киров районында торлаҡ-эксплуатация идаралығында башлай. Киров районы торлаҡ-коммуналь хужалығы системаһында 4-се разрядлы слесарь булып эшләй башлай, торлаҡ хужалығы производство тресының мастеры, баш инженеры, 40-сы торлаҡ-эксплуатация идаралығы (ЖЭУ-40) начальнигы вазифаһына тиклем үрләй, унда 1991 йылдың мартына тиклем эшләй.
Имай-Ҡарамалы ауыл Cоветы (Дәүләкән районы)
Тарихы
«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
Дөр-дөр сәскә
Ботаник тасуирлама
Һабаҡтары ҡырлы. Бейеклеге яҡынса 1 м тирәһе. Тамырһабаҡтары ҡеүәтле, горизонталь урынлашҡан. Һоро төҫтәге тамырҙары орсоҡ формаһында, тарбаҡлы. Киҫеме аҡ төҫтә. Тәме татлыраҡ. Тамырын һындырғанда көслө еҫе сыға.
Фәрхетдинова Зөлфирә Әғләм ҡыҙы
Биографияһы
1969 йылда А. Т. Москаленко класы буйынса Гнесиндар исемендәге Мәскәү музыкаль‑педагогия институтын тамамлай һәм 2001 йылға тиклем Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры солисы булып эшләй.
Шишков Анатолий Ильич
Биографияһы
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1961 йылда ябай колхозсы булып башлай. Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлағандан һуң Мәләүез районының «Победа» колхозында баш агроном булып эшләй.
Спировка
Спировка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вятка йылғаһының уң ярына тамағынан 767 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
5 апрель
Төбәк
}}
Карелия Республикаһының музыкаль театры
Карелия Республикаһы дәүләт музыкаль театры — Петрозаводск ҡалаһындағы опера һәм балет театры.
Театр тарихы
Бинаның тышҡы һәм эске биҙәүҙәре, фасадының фронтонындағы «Халыҡтар дуҫлығы» скульптура композицияһы һәм ярҙамсы ишектәр янындағы скульптуралар СССР-ҙың халыҡ рәссамы, академик Сергей Коненковтың проекты буйынса һәм уның күҙәтеүе аҫтында эшләнгән.
1919—1920 йылдарҙа уҡ Петрозаводск ҡалаһында Камера -музыка театры ғәмәлдә булған була. Был театр Олонец губерна крәҫтиән, эшсе һәм ҡыҙылармеец депутаттары советы башҡарма комитетының халыҡ мәғарифы бүлеге ҡарамағында булған.
Музыка труппаһы Петрозаводск ҡалаһына театрҙың беренсе директоры С. П. Звездин тарафынан саҡырылған башлыса ГИТИС-ты тамамлап сығыусыларынан тора. Хор һәм оркестр Петрозаводск музыкаль училищеһын тамамлаусыларҙан ойошторола.
Театрҙың беренсе актерҙары араһында — А. Г. Бондаренко, И. С. Гридчина, В А. Клиш, Л. Н. Перевощикова, Н. П. Полагаева, Н. Т. Смотрина, Я А. Страздас, Д. С. Утикеев, Л. Н. Храмов, А И. Шеронов, З. Н. Эстрин, балет солистары — И. Л. Гафт, С И. Губина, Н. А. Катугин, Б. Е. Кириенко, В. Н. Мельников, Е. П. Павлова, Ю. М. Сидоров, С Н. Степанова, Р. И. Шишова һәм башҡалар.
Шул ваҡытта — И. Кальмандың «Монмартр фиалкалары», Б. Александровтың «Малиновкалағы туй», К. Миллекерҙың «Хәйерсе студент», Ю Милютиндың « Чанитаның үбеүе», П. Герпелдең — «Көндәштәр», «Эсмеральда», «Баҡсаһарай фонтаны» һәм башҡа спектаклдәр һәм балеттар күрһәтелә.
Патров йылғаһы үҙәне
Геологияһы һәм урынлашыуы
Патров йылғаһы Захарченко ауылы ҡаршыһындағы Тагажма йығаһының тамағынан әҙ генә өҫтәрәк һул яғынан килеп ҡушыла. Был бәләкәй йылға үҙәненең яр буйҙаарында карбон ваҡытының ҡомло-балсыҡлы ултырмалары ер өҫтөнә ҡалҡып сығып тора.
Карелия Республикаһының музыкаль театры
Театр тарихы
Төрлө йылдарҙа театрҙың төп солистары — Н. В. Гальцина, Л. А. Нивина, В С. Каликин, И. А. Тольская, О. В. Щукарев, Н. Р. Волохович, Б Н. Кучинев, Т. В. Ледовских, В В. Федоров, А И. Иванов һәм башҡалар.
Ферин Михаил Алексеевич
Биографияһы
1939 йылда — 26-сы һанлы заводтың баш металлургы (Рыбинск, Ярославль өлкәһе). Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында ул ныҡышмалы рәүештә авиамоторҙар клапанына утҡа сыҙамлы, төҫлө металдарҙы алмаштыра алған яңы иретмә өҫтөндә эшләй һәм уны производствоға индереүгә өлгәшә. Ошо эше өсөн ул 1946 йылда Дәүләт (Сталин) премияһына лайыҡ була. 1947—1977 йылдарҙа — Өфө моторҙар эшләү заводы директоры булып эшләй. 1947 йылда завод поршенлы авиамоторҙар сығара һәм завод тирәләй күп һанлы барактар тора. Утыҙ йыл директор булып эшләү дәүерендә М. А. Ферин моторҙар эшләү заводын танымаҫлыҡ итеп үҙгәртә. Өфө моторҙар эшләү заводы (УМЗ) иң яңы реактив двигателдәрен сығара, уларҙың күпселеге истребителдәрҙә ҡуллана (СССР-ҙың истребитель авиацияһының Варшава килешеүе илдәрҙең 70 % тәьмин итә. Бынан тыш, завод йыл һайын «Москвич» еңел автомашиналарына 425 мең мотор сығара. Заводтың үҙ Һарайы һәм Мәҙәниәт йорто, бик ҙур хәстәхана ҡаласығы (13-сө һанлы хәстәхана), ятаҡханалар, ике туҡланыу комбинаты, пионер лагеры, балалар баҡсалары, профилакторий, ял базалары, стадион, бер нисә ашхана һәм миллиондан артыҡ квадрат метрлыҡ һәйбәт йәшәү торлағы була.
Карелия Республикаһының музыкаль театры
Театр тарихы
2005 йылдың 5 ноябрендә Музыкаль театрҙың 50-йыллығы билдәләнә. тантананың символы итеп Имре Кальмандың «Монмартр фиалкалары» һайлана. тап ошо оперетта ярты быуат дауамындағы тарихы эсендә сәхнәлә төрлө быуын артистарын берләштерә. Театр асылғандан һуң ярты ай үткәс, режиссер Лев Вилькович спектаклдең үҙ версияһын булдыра. Кирилл Стрежнев икенсе тапҡыр 1981 йылда был опереттаны ҡуя. Ә 2004 йылда режиссер Владимир Подгородинский «Фиалкалар»ҙың үҙ версияһын сәхнәләштерә.
Нураева Бибинур Ғәйнетдин ҡыҙы
Нураева Бибинур Ғәйнетдин ҡыҙы (10 февраль 1909 йыл — 11 август 1991 йыл) — журналист. СССР Журналистар союзы һәм КПСС ағзаһы. Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының Почёт грамотаһы менән бүләкләнеүсе (1964).
Биографияһы
1938—1941 йылдарҙа «Башҡортостан уҡытыусыһы» журналы яуаплы мөхәрриренең урынбаҫары вазифаһын үтәй. 1941—1942 йылдарҙа ВЛКСМ Башҡортостан өлкә комитеты инструкторы була.
1953—1964 йылдарҙа «Ҡыҙыл таң» гәзитендә әҙәби хеҙмәткәр булып эшләй. 1964 йылда Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының Почёт грамотаһы менән бүләкләнә.
Сигитас Гяда
Ижады
1959 йылдан шиғырҙарын баҫтыра башлай. («Эҙҙәр») шиғырҙар дебют китабы 1966 йылда нәшер ителә. 1967 йылдан Литва Яҙыусылар союзы ағзаһы була. Ундан ашыу шиғыр һәм поэмалар, балалар өсөн шиғырҙар, бер нисә мәҡәләләр йыйынтығы, либреттолар авторы, Арунас Жебрюнастың Казис Боруттың «Балтарагис тирмәне» повесы буйынса «Шайтан килене» музыкаль фильмы сценарийының режиссеры (1974).
Иккол
Иккол — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Куба йылғаһының уң ярына тамағынан 24 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Татарка (Ташевка ҡушылдығы)
Татарка — Рәсәй йылғаһы. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ташевка йылғаһының һул ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.
Хальмер-Шор (Инги-Юган ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Семит телдәре
Фонетика
Семит телдәренең фонетик төҙөлөшөнә түбәндәге үҙенсәлектәр хас:
Богородский ауыл Советы (Благовещен районы)
Богородский ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Благовещен районы муниципаль районындағы административ-территориаль һәм муниципаль берәмек.
Үткәл
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше) 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (99 %).
Инфраструктураһы
Төп мәктәп, фельдшер-акушерлыҡ пункты, Үткәл ауыл мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет бар.
Самородов Борис Александрович
Боҙҙа спидвей
Боҙҙа спидвей буйынса шәхси донъя чемпионаты
350 см³ класлы боҙҙа спидвей буйынса СССР шәхси чемпионаты
Тул-Ава
Табыныу
Көслө янғын ваҡытында утҡа ҡара тауыҡты ташлағандар йәки ҡара һыйыр һөтөн ҡойғандар һәм Тул Аваға бөтә ауылды яндырмаһын өсөн доға ҡылалар. Төндә урманда усаҡ яғып, һунарсылар, ут аллаһы уларҙы яуыз рухтарҙан һаҡлаһын өсөн ут инәһенә доға ҡылалар. Тул яңы тыуған сабыйҙың исемен билдәләй. Бының өсөн жрец саҡматаштан ут сығара. Ҡайһы исемдә саҡма мамығы тоҡанып китә, шул исем менән сабыйҙы атайҙар. Ошоға оҡшаш йола алтайҙарҙа ла була.
Алехо Карпентьер
Биографияһы
1943 йылда Карпентьер Гаитиға барып ҡайтҡан. Был сәфәрҙән алған тәьҫораттары «Ер батшалығы» тарихи романының нигеҙенә ятҡан. Роман илде француз колонияторҙарынан азат итеү өсөн көрәшкән һәм үҙен король тип иғлан иткән элекке ҡол Анри Кристофтың Гаитиҙағы хакимлыҡ итеү эпизодтарын тергеҙә. Роман бер яҡтан — афрокуба мифологияһы һәм барокко сәнғәтенең, икенсе яҡтан — сюрреалистарҙың көндәлек тормоштағы мөғжизәле фәлсәфәһенең йоғонтоһонда булып, Латин Америкаһы һүҙ сәнғәтенә "магистик реализм"дың килеүен билдәләгән. Был феномен 1950—1960 йылдарҙа Латин Америкаһы романына донъя ҡыҙыҡһыныуының ҡырҡа артыуына юл асҡан.
Сорос Джордж
Биографияһы
1947 йылда Сорос Бөйөк Британияға күсә, унда Лондон иҡтисад һәм сәйәси фәндәр мәктәбенә уҡырға инә һәм өс йылдан уны уңышлы тамамлай. Ул лекции австрий фәйләсуфы Карл Раймунд Попперҙың лекцияларын тыңлай, ғалимдың йоғонтоһонда уның идея дауамсыһына әйләнә. Англияла тәүге әҙер түбән эш хаҡына эшләгән: йөҙөү бассейны ҡотҡарыусыһы, вокзалда швейцар, галантерея фабрикаһы эшсеһе, һуңғараҡ коммивояжёрға әйләнгән, әммә банк хеҙмәткәре булыу ниәтенән баш тартмаған. 1953 йылда «Сингер һәм Фридландер» компанияһына урынлаша. Биржаға йәнәш урынлашҡан арбитраж бүлегендә килешеүҙәр төҙөү буйынса эш башҡара һәм стажировка үтә.
Финанс эшмәкәрлеге
2002 йылда Париж суды Джордж Соросты килем алыу маҡсатында конфиденциаль мәғлүмәт алыуҙа ғәйепләне һәм 2,2 миллион евро штраф һалды. Суд фекере буйынса, шул мәғлүмәт арҡаһында миллионер Société Générale француз банкы акциялары аша 2 миллион долларға яҡын аҡса үҙләштерә. Һуңғараҡ штраф 0,9 млн евроға тиклем кәметелә. Сорос кеше хоҡуҡтарын яҡлаусы Европа судына мөрәжәғәт итә, ләкин суд 2011 йылда өс тауышҡа дүрт тауыш менән ҡарарҙың боҙолмауын таный.
Үтәгән (Ҡырмыҫҡалы районы)
Үтәгән (Утяганово) — Башҡортостандың Ҡырмыҫҡалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 438 кеше. Почта индексы — 453013, ОКАТО коды — 80235845009.
Ауыл тарихы
Үтәгән Ағиҙел йылғаһының уң ярында урынлашҡан. XVIII быуат аҙағында Үтәгәй исемле ике ауылы булған, әммә халыҡ һаны бергә иҫәпкә алынған. 1795 йылда 40 йорт хужалығында 116 ир-ат һәм 132 ҡатын-ҡыҙ йәшәгән. Артабан бер генә ауыл күрһәтелгән. X ревизия мәғлүмәттәре буйынса, 61 йорт, 202 ир-ат (шул иҫәптән 6 припущенник) һәм 215 ҡатын-ҡыҙ теркәлгән. 1920 йылда 680 кеше (313 ир-ат һәм 367 ҡатын-ҡыҙ) һәм 136 йорт хужалығы була. (...дауамы Уфаген сайтында)
6 апрель
һәм иҫтәлекле даталар
}}
Ярлыҡапов Абрар Бәҙретдин улы
Биографияһы
1991—1995 йылдарҙа Рәсәй Федерацияһы Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан Республикаһының тулы хоҡуҡлы вәкиле. 1993 йылда Рәсәй Федерацияһы Конституцияһы проектын әҙерләүҙә ҡатнаша.
1999 йылдан — Мәскәү ҡалаһы хөкүмәтенең Төбәк-ара бәйләнештәр һәм милли сәйәсәт комитеты рәйесенең урынбаҫары булып эшләй.
Фәнни эшмәкәрлеге
Фәнни эшмәкәрлеге агросәнәғәт комплексын инновацион үҫешенә һәм эшләүенә, ерҙе иҡтисади баһалауҙың теорияһы һәм практикаһына арналған. 35-тән ашыу фәнни хеҙмәт авторы.
ҠҠХЛ 2019/2020 йылдар миҙгелендә
ҠҠХЛ бөтә йондоҙҙар уйыны
* бында һәм артабан бар ерҙә лә Мәскәү ваҡыты буйынса уйындар башлана
Хмелевка (Карабашка ҡушылдығы)
Хмелёвка — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Карабашка йылғаһының һул ярына тамағынан 43 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Абрамова Ирина Евгеньевна
Үҫмер спортсы карьераһы
1996 йылда үҫмер спортсылар араһында Европа чемпионатының бронза призеры. 1997 йылда үҫмер спортсылар араһында Европа чемпионатының көмөш призеры. Тренеры Лев Никифоров.
Ғосманов Үзбәк Ғосман улы
Биографияһы
Ғаиләһе: ҡатыны (1970 йылда өйләнә), ике улы (Ғосманов Искәндәр һәм Ғосманов Рәсүл), дүрт ейәне бар. Умартасылыҡ менән мауыға. Балалары ла Өфөлә Башҡорт дәүләт аграр институтын тамамлай. Хәҙер улар — иҡтисад фәндәре докторы.
Медовка (Гиага ҡушылдығы)
Медовка  — Рәсәйҙәге йылға. Адыгей Республикаһы,Краснодар крайы биләмәләрендә аға. Йылға Гиага йылғаһының һул ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Цаленджиха соборы
Географик урыны
Сиркәү Грузияның көнбайышында Земо-Сванети төбәгенең Самегрело территорияһында, Зугдиди ҡалаһынан 30 саҡрым алыҫлыҡта, Цхенистскали йылғаһы буйында, Цаленджиха ҡалаһындағы ҡалҡыулыҡ  түбәһендә урынлашҡан.
Фрескалары
XVII быуатта боронғо фрескалар епископ Эудемон Джаиани ҡушыуы буйынса тергеҙелә, шул уҡ ваҡытта йәнәшәләге часовняның интерьеры Леван II Дадиани бойороғо буйынса яңы фрескалар менән биҙәлә. Был һуңғы сәнғәт өҫтәмәләренән беҙҙең көндәргә тиклем тик фрагменттар ғына килеп еткән, улар араһында часовняның көньяҡ диуарында Леван Дадиани ғаиләһенең портреты бар.
Рәйхана бинт Зәйед
Рәйхана бинт Зәйед, (ريحانة بنت زيد) 631 йылда вафат була. — Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең хәләл ефеттәренең береһе. Кәнизәге булған тигән һүҙҙәр ҙә бар.
Кэри Грант
Үҙенең иң билдәле ролдәрен бурлеск комедияларҙа (бигерәк тә һуғышҡа тиклемге) һәм олоғайған көндәрендә Альфред Хичкоктың фильмдарында уйнай. Америка кино сәнғәте институты уны тарихта, Хамфри Богарттан һуң, иң бөйөк актёр тип таныны.
Балалыҡ һәм йәшлек
1910 йылдың йәйендә ул «The Penders» исемле акробатик бейеүселәр төркөмө менән таныша һәм был төркөмдөң турына ҡушыла. 1915 йылда Грант Бристолда Fairfield Grammar School мәктәбенә йөрөй башлай. 1918 йылдың 13 мартында күрше Алмондсбери ҡалалаһында ике иптәшенә магазинды урлауҙҙа ярҙам иткәне өсөн мәктәптән ҡыуыла. Ваҡиғанан һуң өс көн үткәс ул «The Penders» төркөмөнә ҡушыла. Уның атаһы труппа менән өс йыллыҡ контракт төҙөй, контрактҡа ярашлы труппа улына аҙна һайын түләргә, йәшәргә урын, ашатырға һәм актёр оҫталығы буйынса дәрестәр бирергә тейеш.
Аҙаҡҡы эштәре һәм вафаты
Уның ҡатнашлығындағы аҙаҡҡы иң эре фильмдар араһында Одри Хепбёрн менән бергә уйнаған «Шарада» детективы (1963) һәм «Атлап бар, йүгереп түгел» олимпия комедияһының ремейкы (1966) булалар. Ошо фильмдар экранға сыҡҡандан һуң актёр үҙенең кинокарьераһын тамамлауы тураһында белдерҙе.
Шәхси тормошо
Гранттың иң ғауғалы никахы сәйер (эксцентрик) миллионерша Барбара Хаттон менән була. Эргә-тирәлә Грант Хаттонға байлығы өсөн өйләнгән тигән хәбәрҙәр ҡуйырһа ла, Грант үҙе был имеш-мимештәрҙе инҡар итә:
Щекурья
Щекурья — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Берёзово районындағы ауыл. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата 119 кеше йәшәй.