cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Астанова Лола
Биографияһы
Астанова сығыш ваҡытында үҙенең ҡиәфәтенә һәм стиленә ҡарата талапсан булыуы менән билдәле. Бик йыш бейек үксәле аяҡ кейемендә һәм кутюрьеларҙыү эксклюзив күлдәктәрендә сығыш яһай. Пианист әйтеүенсә, ул «күлдәктәренең сағыу һәм гармониялы» булыуын теләй, сөнки улар ҙа тамашаның бер өлөшө.
Ғүмәров Рәсүл Абдрахман улы
Биографияһы
1974-1996 йылдарҙа «Ишембайнефть» нефть һәм газ сығарыу идаралығы начальнигының дөйөм эштәр буйынса урынбаҫары.
Пашаева Ғәнирә Әләскәр ҡыҙы
Милли йыйылыш
Ғәнирә Пашаева Әзербайжанда милли мәжлестең өсөнсө (2005 йыл) һәм дүртенсе (2010 йыл) саҡырылыш депутаты.
Игнатьев Семён Денисович
Биографияһы
1946 йылдан 1947 йылға тиклем ВКП(б) Үҙәк комитетының партия кадрҙар тикшереү идаралығы начальнигы Патоличевтың беренсе урынбаҫары, «Партия тормошо» журналының мөхәрририәт коллегияһы ағзаһы (1946—1947).
1953 йылда КПСС-тың Үҙәк комитеты Пленумында С. Д. Игнатьев Үҙәк комитеты составында тергеҙелә; 1953 йылдың 19 декабрендә ул КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитетының беренсе секретары итеп тәғәйенләнә ; 1957 йылдың 27 июнендә Татарстан өлкә комитетының беренсе секретары итеп һайлана, 1960 йылдың 3 декабрендә һаулыҡ торошо буйынса эштән бушатыла. Профессор Б. Ф. Султанбеков, Игнатьевтың татар мәҙәниәтен, мәктәбен һәм телен һаҡлау буйынса тырышлығын билдәләп үтә һәм ошо сәбәп арҡаһында Игнатьев «милли сикләнгәнлеккә» юл ҡуйғаны өсөн эштән сығарыла тип һанай.
Пашаева Ғәнирә Әләскәр ҡыҙы
Ижади карьераһы
2013 йылдың 9 декабрендә Пашаева «Dünyanı dəyişən alimlər» (әзерб. теленән «Донъяны үҙгәрткән ғалимдар»)  — беренсе ике томлыҡ китабын презентациялай, унда үҙҙәрен фәнгә бағышлаған билдәле 50 ғалим инә, уларҙың тормошо һәм эшмәкәрлеге тураһында мәғлүмәттәр бирелә.
Фильмографияһы
2011 йылдың апрелендә Пашаева Ғәнирә тарафынан фильм төшөрөлә, унда архив материалдары һәм Төркиәләге шаһиттарҙың күрһәтмәләре нигеҙендә төрөктәрҙең әрмәндәргә ҡарата XX юыуат башында геноцид ҡылыуы кире ҡағыла. Бының өсөн Әзербайжан парламенты Төркиәлә төрөк-әрмән мөнәсәбәттәре буйынса  1915 йыл башындағы ваҡиғалар темаһына үҙ тикшеренеүен үткәрә һәм шул ваҡиғаларҙың тере шаһиттары менән осраша.
Курля
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Оло Пензер
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Чулым ҡушылған урындан Кеть ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Чулым, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Кузюг Северный
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Распопов Игорь Павлович
Биографияһы
1958 йылдан алып 1968 йылға тиклем Башҡорт дәүләт университетында филология факультетының тел ғилеме һәм рус теле кафедраһы мөдире була. 1966 йылда СССР Фәндәр академияһының Рус теле институтында докторлыҡ диссертацияһы яҡлай.
Караоюк
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Йүрүҙән Ҡырлаһы
Йүрүҙән Ҡырлаһы (Юрюзанский Гребень) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Урал тауҙарындағы арҡа.
Вохила
Вохила — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы, Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Саҡмағош йылғаһының һул ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Горелова Наталья Борисовна
Горелова Наталья Борисовна (18 апрель 1973 йыл) — Рәсәй еңел атлеты, уртаса дистанцияға йүгереү буйынса белгес. 1990 йылдар аҙағында 2000 йылдар башында еңел атлетика буйынса Рәсәй йыйылма командаһы өсөн сығыш яһай, 1500 метр дисциплинала донъя чемпионатында бронза миҙалға эйә, милли әһәмиәттәге беренселектәрҙә күп тапҡыр еңеүсе һәм призёр, илдең рекордсмены, Сиднейҙа Йәйге олимпия уйындары ҡатнашыусыһы. Мәскәү өсөн сығыш яһай. Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры (2001).
Биографияһы
Тренерҙар Б.Захаров, С. Елишин, Е. И. Подкопаева, Я. И. Ельянов етәкселегенлдә йүгереү менән шөғөлләнә. «Самбо-70» спорт һәм мәғарифы үҙәгендәге «Черёмушки» еңел атлетика бүлеге тәрбиәләнеүсеһе. Профсоюздарҙың спорт йәмғиәте өсөн сығыш яһай.
Элекке совет республикалары спортсыларынан төҙөлгән Берләшкән команда составына инеп, 1992 йыл миҙгелендә халыҡ-ара кимәлдә беренсе тапҡыр үҙен күрһәтә, һәм Сеулда юниорҙарҙың донъя чемпионатында ҡатнаша — 800 метрға йүгереүҙә дүртенсе һәм 4 × 400 метр эстафетала һигеҙенсе була.
2000 йылғы Рәсәй чемпионатында Тулала 1500 метрға йүгереүҙә икенсе була һәм шулай итеп Сиднейҙағы Олимпия уйындарында илдең намыҫын яҡлау хоҡуғын ала — алдан этапта 4:12,84 һөҙөмтә күрһәтә һәм ярым финал стадияһын үтә алмай.
2007 йылда ярыш практикаһына кире ҡайта һәм Рәсәй чемпионатында Волгоградта бинала Мәскәү командаһы составында 4 × 800 метрға ҡатын-ҡыҙҙар программаһында көмөш призёр була
Лаптевка (Тагила ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Динамо (хоккей клубы, Мәскәү)
Милли
Көнбайыш конференцияһы кубогы
Заболотная Мария Ивановна
Биографияһы
1937 йылда балалар баҡсаһы кухняһында ярҙамсы эшсе булып эшләй. 1939 йылда «Ильич маяғы» колхозына фермаға эшкә килә, бер йылдан һуң малсылыҡ фермаһында бригадир булып китә. Бөтә Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында малсылыҡта эшләй. 1954 йылда «Кулундинский» совхозы ойошторола, Мария Ивановна шунда эшкә күсә һәм был предприятиела 30 йыл эшләй. Һөт һауыу производствоның оҫтаһы була. Ауыл хужалығында һәр ваҡыт алдынғылыҡты бирмәй. Күп йылдар производство күрһәткестәре буйынса лидер була.
Ауыл хужалығында артабан да эшләүен дауам итә. 1980 йылда хаҡлы ялға сыға.
Кусла
Кусла — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Куйла йылғаһының уң ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Ғәйнә (Дим ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дим йылғаһы башынан Бочкарёвка ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Сәйетов Марат Шакир улы
Сәйетов Марат Шакир улы (Саитов Марат Шакирович) (2 май 1934 йыл ) — совет һәм партия эшмәкәре, 1986 йылдан Ғ. Ғ. Ҡыуатов исемендәге Республика клиник дауаханаһының баш табибы, Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының һаулыҡ һаҡлау, ветеран һәм инвалидтар эше буйынса комиссия ағзаһы. 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың уникенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында Башҡортостан Республикаһының Дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты.
Константин Ивановтың йорт-музейы
Музей экспозицияһы
Шағирҙың тормошона һәм ижадына бағышланған бүлмәлә йәнә төрлө йылдарҙағы документтар, фотографиялар һаҡлана. Бында ғаилә ҡомартҡылары ғына түгел, бик бай этнографик материал да ҡуйылған.
Дегетле
Дегетле — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы, Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Уҫылы йылғаһының һул ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Липовая
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Шемокмеди монастыры
Тарихы
Шемокмеди монастырына Гурия кенәзлегенең өс епископлыҡтың береһенең резиденцияһы сифатында XV быуатта нигеҙ һалына. Шул ваҡытта монастырь Гурьели династияһының зыяраты булған
Сагареджола Петр һәм Павел сиркәүе
Сагареджола Петр һәм Павел сиркәүе - Грузияның тарихи Кахетия өлкәһендәге Сагареджо ҡалаһындағы  архитектура ҡомартҡыһы. Сагареджо ҡалаһынан көнбайышҡа ҡарай иҫке зыяратта урынлашҡан. Сиркәү 1690 йылдан алып 1712 йылдар араһында төҙөлгән. Сиркәүҙең төкәтмәләре бар. Фасадында төрлө скульптура һүрәттәре урынлашҡан (геометрик фигуралар, аждаһа, арыҫлан, ҡоштарҙың, виноград ҡуҙаҡтары). Һул фасадта фәрештә һул ҡулында тәре тотоп тора, уң ҡулында емерелеүе арҡаһында нимә тотҡаны аңлайышһыҙ. Петр һәм Павел сиркәүе ислам йоғонтоһона эйә. Был турала бинаның фасадындағы Тәре ҡыҫаны һөйләй. Сиркәү уртаһында ике кимәлдә кеше йөҙө һүрәтләнгән (ҡояш һәм ай символы). Ике кешенең йөҙө ташта уйып яһалған. Сиркәү боронғо грузин яҙыуҙары менән биҙәлгән. С. Чубинашвили бында монахтарҙың резиденцияһы булған тп иҫәпләй. 2006 йылда Грузия президентының күрһәтмәһенә ярашлы сиркәүгә милли әһәмиәттәге мәҙәни ҡомартҡы исеме бирелә.
Сигрид Унсет
Тормошоноң һәм ижадының һуңғы осоро
1940 йылдың апрелендә нацистар Норвегияны оккупациялай. Уларҙан ҡасып, Унсет саңғыла нейтраль Швецияға китә һәм шунда өлкән улының немецтар менән алышта үлтерелгәнен ишетә. Улы Ханс Бенедиктты алып (яҙыусының ҡыҙы элегерәк ауырыуҙан үлгән, үҙе ире менән 1925 йылда уҡ айырылышҡан була) Унсет СССР территорияһы аша АҠШ-ҡа эмиграциялай.
Төн күгәрсене
Төн күгәрсене (Козодой, )— иң төньяҡ һәм Антарктика өлөштәренән башҡа бөтә илдәрҙә йәшәй торған ҡош.
Румянцев Александр Иванович
Биографияһы
Императрица Елизавета Петровна осоронда ошман А. П. Бестужевтың дошмандары Румянцевҡа канцлер дәрәжәһен юраған, әммә Елизавета бындай тәғәйенләүҙе кире ҡаҡҡан.
Ағиҙел (йыр)
Йәмле сағы уның яҙғы айҙа.
Ағиҙелкәй һыуы, ай, тын икән,
= Нотаһы =
Төркмәнстан
Тарих
thumb|left|240px|Төркмән егете дөйәһе менән, [[XX быуат башы, Прокудин-Горский фоторәсеме]] Төркмәнстанда нефть, газ, көкөрт, ҡара ҡурғаш, мирабилит, йод, бром ятҡылыҡтары бар.
Туризм
Һуңғы йылдарҙа илдә туризм йылдам үҫешә. Бигерәк тә дауаланыу маҡсатында күпләп киләләр. Беренсе сиратта, был бәйле Каспий диңгеҙе яры буйында Аваза туристик зонаһы булдырыу менән бәйле. Һәр турист Төркмәнстанға виза инер алдынан алырға тейеш. Турист визаһы алыу өсөн, күпселек дәүләт граждандары урындағы туристик агентлыҡтарҙың ярҙамына мохтаж булып ҡала. Төркмәнстанға килгән туристар өсөн тарихи иҫтәлекле урындарға экскурсия турҙары ойошторола
Иселга
Иселга — Рәсәйҙәге йылға. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ҡамыш-Саҙаҡ йылғаһының һул ярына тамағынан 7,5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.
Френель линзаһы
Френель линзаһы —йоҡа үҙәктәш дүңгәләктәрҙең үҙ-ара йәнәшә килеп, ялғап тоташтырылған йыйылмаһынан хасил булған ҡатмарлы линза. Һәр дүңгәләктең өсмөйөш рәүешендәге арҡыры киҫелешенең бер яғы кәкере һыҙыҡлы була, һәм был киҫелеш үҙе тоташ сфералы линзаның өлөшөн һынландыра. Огюстен Френель тарафынан тәҡдим ителгән.
Ҡулланылышы
Френель линзаһының ябай линза һәм ғәҙәти объектив менән сағыштырғандағы төп етешһеҙлеге шунда: зоналарының бер-береһенә күскән ҡырҙары булыу сәбәпле, кәрәкһеҙ һәм зыянлы ялтырауының һәм төрлө “ялған шәүләләр”ҙең артыҡ күп кимәлдә булыуы. Шуға күрә был линзаны теүәл оптик һүрәтләнеш талап иткән осраҡта  ҡулланыу отошло түгел. Шулай ҙа уларҙы ҡулланыу буйынса ыңғай тәжрибә лә бар. Киләсәктә, унар һәм йөҙәр метр диаметрлыҡ йыһан телескоптары төҙөгәндә, нескә мембраналы. Френель линзаһын ҡулланыу ихтималы күҙаллана.
Восточная Муза
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Чулым ҡушылған урындан Кеть ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Чулым, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Карасаазкан
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Вторая Вилашка
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Чулым ҡушылған урындан Кеть ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Чулым, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Сафронов Леонид Павлович
Биографияһы
Хеҙмәт юлын 1961 йылда «Башэлектромонтаж» тресының Салауат монтаж идаралығында мастер булып башлай. артабан бүлек мөдире, баш инженер була. 1968—1980 йылдарҙа ошо уҡ треста управляющий урынбаҫары, баш инженер булып эшләй. 1980 йылдан КПСС-тың Өфө ҡала комитетында икенсе секретарь. 1987 йылдан СССР Госснаб Башҡортостан идаралығында начальник. 1991 йылдан Башҡортостан коммерция-производство предприятиеһының генераль директоры.
Опера
Операның башҡа илдәрҙә таралыуы
Австрияға опера Италиянан индерелә: 50-се йылдарҙа Инсбрукта кенәз Фердинанд Карл һарайында Венеция мәктәбенең сағыу вәкилдәренең береһе Антонио Чести хеҙмәт итә; уның 1649 йылда яҙылған «Оронтея»һы  үҙ заманындағы иң уңышлы операларҙың береһе була. 1666 йылдан ул вице-капельмейстер сифатында Венала хеҙмәт итә;  1668 йылдың июлендә «Алтын алма» (Il pomo d'oro) тигән операһының премьераһы була. Өлгөлө һарай тамашаһы тип иҫәпләнгән был спектакль ошо уңайҙан махсус төҙөлгән Ауф дер Кортина театрында ҡуйыла,  8 сәғәт буйы бара, декорациялары 67 тапҡыр алмаштырыла. Тамаша Вена Һарай операһына башланғыс һала, әммә итальян репетуарлы итальян труппалары унда оҙаҡ ваҡыттарға төпләнә.
Опера-сериа
Опера-сериа, «етди опера», Венеция  мәктәбенән тарихи-мифологик сюжеттар һәм буталсыҡ интригаларҙы мираҫ итеп ала, уны һүҙ һәм музыка функцияларының аныҡ бүленеше менән тулыландырыла; шағир Апостоло Дзено уның  композицияһының тотороҡло төрөн эшләй: драматик күренеш  ярайһы уҡ ҡоро речитативтарҙан тора, ария-монолог сәхнәнең лирик кульминацияһына әүерелә,  музыкаль драматургия  ариянан арияға үҫә. Опера үҙе «номерлы» төҙөлөш ала,  «костюмлы концертҡа» әйләнә; унда аффекттар теорияһына нигеҙләнгән статика драматургияһы төп урынды ала: һәр  эмоциональ  хәл-торош — хәсрәт, ҡыуаныс, асыу һ. б. өсөн — музыкаль тасуирлауҙың тыңлаусыларҙа билдәле кисерештәр уята алған  аныҡ саралары ҡулланыла.
Франциялағы опера яуҙары
30-40-сы йылдарҙа Люллиҙан һуң үҫешен туҡтатҡан «лирик трагедия»ны  Жан-Филипп Рамо ҡотҡарырға тырыша. «Итальян партияһы»ның күп дәлилдәрен ҡабул итеп, ул теоретик булараҡ музыканы рационалистик тәғлимәт сныйырынан ҡотҡарыу өсөн сығыш яһай, әммә быны ғәмәлгә ашырыу ҡатмарлы булып сыға. Тормошсаныраҡ драматик стиль эҙләгән Рамо  хор һәм балет функцияларын ҡабаттан ҡарай; Люллиҙа ла, уның эйәрсәндәрендә лә йомшаҡ булған гармонияны һәм ритмиканы  үҫтереп, оркестрҙың тасуири сараларын байыта, ул француз операһына тәүләп колоратураны индерә; дөйөм алғанда, Люлли эшләгән һыҙманы музыкаль башланғыс файҙаһына киңәйтеп,  Рамо музыканттарға ҙурыраҡ ирек бирә. Ләкин ныҡлы тамыр йәйгән һарай традициялары уға билдәле сиктәрҙән сығырға ҡамасаулай:  Рамо операларында  контрастар ҙа,  көсәйтеүҙәр ҙә,  кульминациялар ҙа була, ләкин  характерҙар,  опера-сериалағы кеүек, типик үҙенсәлектәрҙе йөрөтөүсе булып ҡала һәм үҫешкә дусар ителмәй. Рамоны Люлли ижадына табыныусылар үҙенеке тип иҫәпләй, 40-сы йылдарҙан Жан-Жак Руссо етәкләгән «итальян партияһы» уның традицион tragédie lyrique'ға йән өрөргә тырышыуына дошмансыл мөнәсәбәт күрһәтә.
Рәсәйҙә опера
Унан һуң XIX быуатта Рәсәйҙә  Александр Даргомыжскийҙың «Эсмеральда»,   «Вакхтың тантанаһы» опера-балеты, «Һыуһылыу» һәм «Таш ҡунаҡ»,  Модест Мусоргскийҙың «Борис Годунов» һәм «Хованщина», Александр Бородиндың  «Кенәз Игорь», Петр Чайковскийҙың «Евгений Онегин» һәм «Пики дамаһы», Николай Римский-Корсаковтың «Ҡарһылыу» һәм «Садко» опералары ижад ителә<sup class="noprint" style="white-space: nowrap">[ <span style="" title="не указан источник на утверждение (9 марта 2016)">источник не указан 1259 дней  ].
Марго Дитц
Биографияһы
2017 йылдан компанияһында эшләй. 2018 йылда Guldtuden «Video of the Year» социаль селтәрҙәрендә бала тыуыуға арналған ролик өсөн дүрт номинацияла еңеүсе була. Шул уҡ йылда Elle гала-концертында «Influencer of the Year» номинацияһында награда яулай
«Partitempen» каналының асылы партия лидерҙарынан алынған ғәҙәти телеинтервьюларынан айырыла. Партия лидерҙары интервьюла ағымдағы ваҡиғалар тураһында үҙ фекерен әйтә.
Кыча-Вож
Кыча-Вож — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вонил йылғаһының һул ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.
Мэй Уэст
Артабанғы йылдары
АҠШ-тың киноиндустрияһына индергән өлөшө өсөн ул Голливуд дан аллеяһында йондоҙға лайыҡ була.
Дим (Бишбүләк районы)
Дим (Күсәй; Дёмский) — Башҡортостандың Бишбүләк районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 1028 кеше. Почта индексы — 452059, ОКАТО коды — 80212816000.
Австралия милли университеты
Австралия милли университеты (The Australian National University, ANU) — Канберрала (Австралия) урынлашҡан дәүләт университеты. 1946 йылдың 1 авгусында ойошторолған. Башта тикшеренеүҙәр эшендә махсуслашҡан. 1960 йылда Канберра университет колледжы менән берләшкән һәм шулай уҡ юғары белемдә бирә башлаған.
Карасу (Аргут ҡушылдығы)
Карасу  — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Аргут йылғаһының уң ярына тамағынан 82 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Ламеевка
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Вшивка (Парбиг ҡушылдығы)
Вшивка  — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Парбиг йылғаһының һул ярына тамағынан 64 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.
Погодин Радий Петрович
Ижады
Тәнҡит уның үҫмерҙәрҙең «әүрелер алдынан күңел торошо, хистәренең ныҡлы шытымы, күңел ҡанаттары үҫешен тойоуын» — эске донъяһын һүрәтләү һәләтен билдәләне.
Әҙәби тәнҡитсе һәм яҙыусы В. М. Воскобойников Погодин тураһындағы мәҡәләһендә «күп кенә ижади идеалдар буйынса» уның Андрей Платоновҡа яҡынлығы хаҡында яҙа.
Балахонцев Сергей Петрович
Биографияһы
Конституцион-демократик партия ағзаһы. 1906 йылдың 26 мартында Өфө губернаһы һайлау йыйылышында һайлаусыларҙың дөйөм составынан Рәсәй Имеперияһының 1-се саҡырылыш Дәүләт Думаһына ағза итеп һайлана. Конституцион-демократик фракцияға инә. Аграр мәсьәләләр буйынса «42-нең» һәм «Йыйылыштар тураһында» закон проекттарына, шулай уҡ 1906 йылдың 10 июлендә Выборг ҡалаһында "Выборг өндәмәһе"нә ҡул ҡуя.
1906 йылдың 2 ноябрендә, Выборг өндәмәһенә ҡул ҡуйыу тураһында мәсьәләне тикшереүсе Өфө губернаһы дворяндарының ғәҙәттән тыш йыйылышы, С. П. Балахонцевты «губерна, шулай уҡ өйәҙҙең дворяндар йыйылышы эштәрендә һәм һайлауҙарҙа ҡатнашыуҙан» ваҡытлыса ситләтергә ҡарар ҡабул итә, һуңғы ҡарар Балахонцевтан аңлатма алғанға тиклем кисектерелә, бының өсөн Балахонцевҡа ике ай ваҡыт бирелә. Выборг өндәмәһе эше буйынса процеста Енәйәт Уложениеһының 129 статья 1 ч., п. п. 3. һәм 51 буйынса хөкөм ителә, 3 ай төрмәгә һәм һайлау хоҡуғынан мәхрүм ителеүгә хөкөм ителә. 1908 йылдың 27 мартынан башлап Өфө төрмәһендә срогын тултыра.
Богомолова Любовь Григорьевна
Богомолова Любовь Григорьевна (1902—1983) — совет биологы, гематолог. РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1970). Сталин премияһы лауреаты (1952 й.).
Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
- РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1970)
- Сталин премияһы лауреаты (1952)
Сотник (Кондинское районы)
Сотник — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Кондинское районындағы ауыл. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата 35 кеше йәшәй.
Сәхәбетдинов Зәнфир Абзал улы
Биографияһы
1969—1971 йылдарҙа Совет Армияһы сафында хеҙмәт итә. Запасҡа ҡайтарылғандан һуң Шишмә районы «Коммунизм» колхозының ВЛКСМ комитетында секретарь була. 1976 йылда институтты тамамлағас, Стәрлетамаҡ һәм Шишмә районы хужалыҡтарында баш агроном булып эшләй. 1983—1985 йылдарҙа — «Смычка совхозы» партком секретары. 1985 йылдан — «Урал» колхозы рәйесе. 1991 йылдан — Шишмә районы «Коммунизм» колхозы рәйесе.
Ҡалмаш (Дим ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Кесе Кайла
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Минкина
Минкина — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тагил йылғаһының һул ярына тамағынан 43 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Органик регламент
Органик регламент (Règlement Organique, Regulamentul Organic)  — органик закон Дунай кенәзлектәре (Валахия һәм Молдавия) беренсе конституция, ул 1828—1829 йылдарҙағы Урыҫ-төрөк һуғышының тамамланыуын белдереүсе Адрианополь тыныслыҡ килешеүе буйынса, 1831—1832 йылдарҙа үҙ көсөнә инә.
Дубровка (Бишбүләк районы)
Дубровка (Дубровка) — Башҡортостандың Бишбүләк районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 0 кеше. Почта индексы — 452051, ОКАТО коды — 80212828003.
Малые Кураты
Малые Кураты — Рәсәйҙәге йылға. Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы,Ҡарасай-Черкес Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Малка йылғаһының уң ярына тамағынан 138 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбайыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Малка йылғаһы башынан Куро-Марьин каналына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе бассейны йылғалары.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Аношин Иван Семёнович
Биографияһы
1942 йылдың декабрендә ВКП(б) Үҙәк Комитеты уны сәйәси эш башҡарыу өсөн ғәмәлдәге армияға ебәрә: 43-сө армияның сәйәси бүлек начальнигы, 1943 йылдың ноябрь — 37-се армияһының (3-сө Украина фронты) Хәрби советы ағзаһы. 1944 йылдан — 3-сө Украина фронтының сәйәси идаралыҡ начальнигы 1944 йылдың 20 апрелендә «генерал-майор», 1945 йылдың 19 апрелендә — «генерал-лейтенант» хәрби дәрәжәһе бирелә.
1968 йылдан алып хаҡлы ялда була.
Наградалары
30-ҙан ашыу хөкүмәт наградаларына лайыҡ була, шул иҫәптән:
Ҡазан кремле
Ҡазан кремле (Казан кирмәне, Qazan kirmäne) — Ҡазандың боронғо өлөшө, ҡаланың күп быуатлыҡ тарихын асыусы архитектура, тарихи һәм археологик һәйкәлдәр комплексы: беренсе ҡаласыҡ (XII—XIII бб.), икенсе ҡаласыҡ (XIV—XV вв.) һәм өсөнсө ҡаласыҡ (XV—XVI бб.) археологик ҡалдыҡтары; аҡ таштан һалынған кремль, оло тарихи-архитектура һәм мәҙәни ҡиммәткә эйә ғибәҙәтханалар һәм биналар рәте.
XVIII быуат
1773—1775 йылдарҙағы Пугачёв ихтилалы ҡазан кремлен яңынан емерек ҡәлғәгә әйләндерә, баш күтәреүселәр уны ике көн дауамында пушкаларҙан утҡа тота. 1774 йылдың 14 июлендә Емельян Пугачёв ғәскәрҙәре Ҡазандан сигенергә мәжбүр була. Шуға ҡарамаҫтан, Емельян Пугачёв ҡазан кремлендә була алған — язалау маҡсатында Мәскәүгә оҙатыр алдынан уны кремль казематтарының береһендә тоталар.
XX быуат
Шулай уҡ Пушка ихатаһы комплексына ингән дүрт бина яңынан тергеҙелә. Архиерей йорто комплексында кафедраль Благовещен соборы тергеҙелә. 1995 йылда легендар Ҡолшәриф мәсетен тергеҙеү эштәре һәм интерьерын реставрациялау: саңланған фрескаларҙы асыу, кафедраль Благовещен соборының иконостасын яңынан тергеҙеү башлана. Ҡазан архиерейҙары некрополе, собор аҫтындағы «Бөтә изгеләр өсөн» ер аҫты сиркәүе таҙартылған, соборға көньяҡтан килеп тоташҡан ҡазан Гурийын нең тергеҙелгән. Мәсеттә ғибәҙәт комплексы тәүҙә дини, мәҙәни-ағартыу һәм мемориал үҙәк булараҡ планлаштырылған, шуға күрә бинаның түбәнге ҡатында Ислам Музейы урынлашҡан.
Диуарҙары һәм манаралары
Псков төҙөүселәр стеналар һәм башняларҙы тамамланғандан һуң, кремлдә 13 башня, шуларҙан планда 5 — манара, 7 түңәрәк һәм 1 биш ҡырлы манара була. Бик ныҡ туҙғанлыҡтан, XIX быуатта Төньяҡ, Көнсығыш, Биш ҡырлы һәм бер исемһеҙ көнбайыш манара һүтеп алынған.
(Губерна канцелярияһының) бинаһы
Губернатор ның 2 ҡатлы йорто — төп кремль урамының һәм Спас башняһының уң яғында урынлашҡан. Проектты Ҡазанды һәләкәткә килтергән 1765 йылғы ҙур янғындан һуң, Санкт-Петербург һәм Мәскәү комиссияһы эшләгән ҡала генераль планын деталләштереү өсөн 1767 йылда ебәрелгән В. И. Кафтырев төҙөгән. Юғары вазифалы чиновниктар һәм мөһим килеүселәр түр баҫҡыстан күтәрелгән икенсе ҡат, унда «суд палатаһы» алдында "аудиэнция"лар залы — 4 тәҙрәле үҙәк зал урынлашҡанлыҡтан, төп тип һаналған. Уға йәнәш «йәшерен сер» һәм «сәркәтиб» бүлмәләре урынлашҡан, башҡа бүлмәләрҙә «приказ хеҙмәткәрҙәре» ултырған. Бинала шулай уҡ көмбәҙле бүлмәле иҙән аҫты ҡаты бар. Присутственный урындар бинаһы менән кремль диуарының көнсығыш ҡолғаһы араһынан оҙон ихатаға үтеп инеү өсөн, бинаны өс секцияға бүлеүсе, үтәнән-түтә үтеп йөрөрөлөк, ике үткәүел бар. Төньяҡтан был бина менән йәнәш элекке Дини Консистория бинаһы урынлашҡан.
Консистория һарайы
XIX быуаттың дини ведомствоһы бинаһы. Совет осоронда бинала ТАССР Һаулыҡ һаҡлау министрлығы урынлашҡан.
Юнкер училищеһы
Хәҙер бинала Татарстан Республикаһының Тәбиғи тарих музейы, Милли картиналар галереяһы «Хазина», Эрмитаж Дәүләт Музейы (Санкт-Петербург ҡалаһы) филиалы һәм 1941—1945 йй. Бөйөк Ватан һуғышы Музей-Мемориалы урынлашҡан.
Манеж
Ҡазан хәрби училищеһы курсанттары менән уҡыу күнекмәләре үткәреү өсөн 1881 йылда Петербургта башҡарылған проект буйынса 1880-се йылдарҙа төҙөлгән Строевой манеж. Бинаның ҡыйығын инженер яҡтан сисеү ҙур майҙанды (18 х 56 метр)  конструкциялар менән ябыу мөмкинлеген биргән. 2003—2006 йылдарҙа яңыртылғандан һуң, бинала һаҡлағыс һәм Боронғо китаптар һәм ҡулъяҙмалар музейының уҡыу залын ойоштороу планлаштырылған.
Пролетарский һыуһаҡлағысы
1932—1936 йылдарҙа һыуһаҡлағысты тултырыу һөҙөмтәһендә  Кумо-Маныч уйпатының бер нисә  күле, шул иҫәптән   Маныч-Гудило һыу аҫтында ҡала.
Көнсығыш бүлеге
Һыуһаҡлағыстың көнсығыш бүлеге үҙенең үҙенсәлектәре буйынса өс өлөштәр тора. Көнбайыш өлөшөнөң оҙонлоғо  43 км, киңлеге 1-2 км һәм тәрәнлеге  2м тиклем. Үҙәк өлөшө Маныч-Гудило күленән барлыҡҡа килә, киңлеге 10 км һәм тәрәнлеге 7м етә. Көнсығыш участкаһы 65 км һуҙылған, киңлеге 1-6 км һәм тәрәнлеге 2 м етә.
Флораһы һәм фаунаһы
Һыуһаҡлағыс күп ҡоштарҙың йәшәү урыны булып тора. Һыу һәм һыу яны ҡоштары өсөн һыуһаҡлағысты тултырыу һөҙөмтәһендә күп һанлы бәләкәй һәм ҙур утрауҙарҙың барлыҡҡа килеүе уңайлы була. Һыуһаҡлағыс районында ҡоштарҙың  240 төрө теркәлгән, уларҙың яҡынса 130 төрө  үрсей; ҡайһы бер ҡоштар бында әленән-әле оя ҡора, осоп үткәндә 190 төрө  осрай, шул иҫәптән  һирәк, юғалыусы ҡоштарҙан  ҡағараҡ, (осоп инеүе бик һирәк күренеш), алһыу ҡурҙай, бөҙрә ҡурҙай,  баклан (күсеү осоронда һирәк билдәләнгән), һары селән, көрәкморон, каравайка, ҡара ҡауҙы (осоп үтеү ваҡытында билдәләнә), аҡ ҡауҙы, ҡыҙыл боғаҡлы ҡарағаҙ һ.б. осрай.
Супра (Кондинское районы)
Почта индексы — 628233, ОКАТО коды — 71116924004.
Көҫәп Солтанғолов
Биографияһы
1737—1738 йылдарҙағы башҡорт ихтилалында әүҙем ҡатнаша.
Гарь (Парбиг ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Чулым ҡушылған урындан Кеть ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Чулым, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Кесе Таловка (Кайгера ҡушылдығы)
Кесе Таловка — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кайгер йылғаһының һул ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Хотондар
Антропологик тибы
Хотондар урындағы халыҡтарҙың (һәм бөтә монголдарҙан) антропологик тибы менән айырылып тора, сөнки күпләп ҡатнаш никахтар инеүгә ҡарамаҫтан, уларҙың йөҙҙәрендә памир тибы һыҙаттары һаҡлана.
Теле
Элек хотондар төрки төркөмөнә ҡараған үҙ теле — хотон телен ҡулланғандар. Хәҙерге ваҡытта хотондар тулыһынса ойрат теле диалектына күскән, был диалектта Убсунур аймағының төп этносы дербеттар теле. Ҡайһы бер сығанаҡтарҙа билдәләнеүсенсә, хотондарҙың телмәрендә халхас йоғонтоһон кисергән дербеттар һәм бәйәттәрҙең телендә юғалған һыҙаттар һаҡланып ҡалған.
Хужалыҡ үҙенсәлектәре
Баштан уҡ хотондар игенселәр булар, уларҙың Хархир-Ғол йылғаһы тирәһендә йәшәгән урындарҙа 300 йыл элек һуғарыу системаһы булдырылған, был үҙенсәлек хотондарҙы эргә-тирәләге малсылыҡ менән шөғөлләнгән күсмә халыҡтарҙан айырып торған. Әлеге айырмалар хәҙерге көнгә тиклем һаҡланып килә, хотондарҙың күпләп йәшәгән районға «Игенселек» (Тариалан).исемен биреү осраҡлы түгел.
17 апрель
{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} ||
Кесе Юкса (Чулым ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Зәйнәб - Мөхәммәт Пәйғәмбәр ейәнсәре
Донъяға килеүе һәм никахы
Абдаллаһ ибн Йәғәфәр бай ғына кеше була, әммә улар бик ябай ғына тормош менән йәшәйҙәр һәм хәйер-саҙаҡаға йомарт булалар, хәйриә ярҙамы күрһәтәләр.
Биографияһы
Пәйғәмбәребеҙҙең мөбәрәк аяҡтары баҫҡансы Йәсриб атамаһы йөрөткән Мәҙинә ҡалаһын юҡҡа ғына нурлы, йәғни Мәҙинә-Менәүәрә тип атамайҙар шул. Ошонда нур тулы динебеҙ Ислам ниһайәт тамырланып китергә мөмкинлек алған, нурлы Рәсүлебеҙ һәм яҡындары уның һауаһын һулаған, һыуын эскән, ере ҡуйынына ингән.
Хәләл көс менән табылған мал менән, хеҙмәтсе лә тотмай йәшәй бит ата-әсәһе. Шулай булғас, береһенән-береһе ваҡ балаларҙың ҡул араһына иртә кереүе, эшлекле, һөнәрле булып үҫеүе тәбиғи. Йәш айырмалары бер йыл ғына булған биш бала бит! Йыраҡҡа һыуға йөрөгән әсәһенең ауыр ҡомғандар менән ҡайтып ингәнен көтөп, бәләкәс Зәйнәбтең күҙҙәре тала. Бына әсәһе кәзә һауа, май яҙа, өй йыйыштыра, бәләкәстәренә күлдәктәр тегә. Ҡулдары ҡанға батып ҡабарғанса таш тирмәндә хөрмә тоштарынан он тарта, ашарға әҙерләй. Үҙе артынан ҡабатларға тырышҡан ҡыҙына ҡарап, әле үҙе балалыҡтан саҡ сыҡҡан әсәһе һөйөнә.
Ағалары Хәсән менән Хөсәйендең шәһит булыуы
Зәйнәб Кәрбәләгә ағаһы менән бергә киткән була. Хөсәйенде үлтереп, уның улы Ғәлигә лә үлем хөкөмө сығарғастар, ҡайтарып ебәрелергә тейешле Зәйнәб ҡустыһы менән үҙен дә язалауҙы талап итергә тотона. Таш йөрәктәрҙе лә тетрәндерерлек ниндәй һүҙҙәр әйткәндер, хәлифтең ярҙамсыһы Ғөбәйҙулла уларҙы Йәзидтең үҙенә оҙата, һәм тегеһе әсирҙәрҙе ҡайтарып ебәрә.
Зәйнәб һәм Ғәшүрә айындағы хәлдәр
Зәйнәб Кербәләләге хәлдәрҙең шаһиты була. Яуҙан һуң ул да, имам Хөсәйендең улы имам Зәйн әл-Ғәбидин(имам әс-Сажәд) менән әсиргә эләгә. Һеңлеһе Үмм Күлсүм, бәну Хашимдың башҡа ҡатындары, имама Хөсәйендең 3 кесе улы һәм ҡыҙы Сәкинә һәм Сүкәйнә лә ҡулға алына. Уларҙы ҡол һымаҡ итеп эйәрһеҙ дөйәгә ултырталар; ҡатындарҙың хижаптары тартып алына – Ислам әхләге ҡағиҙәләре буйынса был иң ауыр мәсхәрә һанала.Һаҡсылар һөңгө баштарына үлтерелгәндәрҙең баштарын ҡаҙап алалар.
Голубец (Обь ҡушылдығы)
Голубец  — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Обь йылғаһының һул ярына тамағынан 2327 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ледовица
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Гамбург опера театры
Тарихы
1695 йылдан композитор һәм дирижер И. З. Куссер театрҙың музыкаль етәксеһе булып китә, ул элек Брауншвейгта үҙенең бер нисә операһын ҡуйған була. Куссер Люлли менән шәхсән таныш була һәм француз композиторы ижады йоғонтоһо аҫтында була. Ул Гамбургта Люлли әҫәрҙәре өлгөһө буйынса увертюра, операла бейеү фрагменттары индерә һәм, ғөмүмән, француз стиле уятырға тырыша.
Мушта
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбайыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Малка йылғаһы башынан Куро-Марьин каналына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе бассейны йылғалары.
Вершилова Пелагея Альбертовна
Пелагея Альбертовна Вершилова (9 декабрь 1904 йыл, Петербург, Рәсәй империяһы — 18 август 1992 йыл, Мәскәү, Рәсәй Федерацияһы) — ғалим-микробиолог һәм эпидемиолог, вакциналар һәм сывороткалар етештереүсе, СССР Медицина фәндәре академияһы (АМН) академигы (1971-91), О. О. Гартох һәм П. Ф. Здродовскийҙың уҡыусыһы.
Паньшинка (Кыртомка ҡушылдығы)
Паньшинка — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кыртомка йылғаһының һул ярына тамағынан 60 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тагил йылғаһыТүбәнге Тагил ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Новиков Сергей Владимирович (ректор)
Биографияһы
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1997 йылда «Уралавиа спецтехнология» НПП-һында менеджер булып башлай. 1999 йылда «Имплантера» НПП-һының финанс менеджеры була, ошо уҡ йылда дәүләт хеҙмәтенә күсә.
Вәлидова Өммөлхаят Мөхәмәтҡафи ҡыҙы
Биографияһы
Улдары Әхмәтзәки Вәлидов Башҡортостан Республикаһын булдырыу өсөн көрәш етәксеһе булыуы сәбәпле, ғаиләгә бик күп һынауҙар аша үтергә тура килә. 1921 йылда Әхмәтшаһ Вәлидов ҡулға алына һәм Стәрлетамаҡ төрмәһендә ике ай ултырып сыға. 1920-се йылдарҙа Әхмәтшаһ Вәлидов Верхнеуральскийға өс йылға һөргөнгә ебәрелә, уны йәлләп, Өммөлхаят абыстай ҙа донъяһын ҡалдырып, уның менән Верхнеуральскиға бергә китә. Әсәләре балаларына яҙған хаттарында үҙе сығарған йырҙарҙы ла яҙып ебәрер була:
Өммөлхаят Мөхәмәтҡафи ҡыҙы Вәлидова 1946 йылға тиклем ҡыҙы Зәкиә тәрбиәһендә Ишембай ҡалаһында йәшәй. 1944 йылда аяҡтан яҙа. 1946 йылдың 16 мартында Ишембай ҡалаһында вафат була, үҙе теләгәнсә Көҙәнгә алып ҡайтып ерләй алмайҙар. Кесе ҡыҙы Зәкиә ире Сәғитйән менән бер бабайҙы иптәшкә алып, әсәһен төнләтеп кенә Көҫәпҡол ауылы зыяратына алып барып ерләй. Уның ҡәбере Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге 2-се Башҡорт гимназия-интернаты уҡыусылары тарафынан табылып, тәртипкә килтерелгән, даими тәрбиәләнеп тора.
Ғаиләһе
1936 йылда Әхмәтшиндарҙың Мулдаҡайҙа ҡыҙҙары Флүрә тыуа. Флүрә Ғәбделхәй ҡыҙы — табип-педиатр, медицина фәндәре кандидаты, Өфөлә йәшәй. Салауат Ғәбделхәй улы  — «Почёт Билдәһе» миҙалы (1966), Ленин ордены (1971) кавалеры, Миәстә йәшәй, ҡатыны — билдәле халыҡ йырсыһы Зыяфат Әхмәтшина.
Вайсензе (Тюрингия)
Вайсензе (Тюрингия) (Weißensee (Thuringen)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 3471 кеше йәшәй. Майҙаны — 46,55 км2. Диңгеҙ кимәленән 143 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99631 һәм автомобиль коды — SOM.
Лелюг
Лелюг — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Луза йылғаһының һул ярына тамағынан 238 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Мәрйәм (әл-Кибтия)
Улы
Һижрәнең 8-се йылы ахырында Мәрйәм улы Ибраһимды таба. Мөхәммәт Пәйғәмбәр уны ныҡ ярата, шел үҙе менән йөрөтә. Ул тапҡан өсөн рәхмәтенән Мөхәммәт Пәйғәмбәр Мәрйәмде ирекле тип иғлан итә. .
Шул көндә ҡояш тотола. Быны Пәйғәмбәр улы үлеме менән бәйләргә тырышыусылар була. Әммә Мөхәммәт Пәйғәмбәр: «Биллаһи, ҡояш та, ай ҙа Аллаһы тәғәләнең бер кирәмәттәренәндер. Улар ниндәйҙер кешенең үлеме йәки йәшәүе менән бәйле тотолмайҙар. Шуның өсөн уларҙың тотолғанын күргәндә Аллаһы тәғәләгә һығынығыҙ, тәкбир әйтегеҙ, намаҙ уҡығыҙ һәм саҙаҡа бирегеҙ», — тип әйтә. .
Ганс Хасс
Биографияһы
Веналағы Терезианум гимназияһында уҡый, уны 1937 йылда тамамлай. Шул уҡ йылда Франция Ривьераһында сәйәхәт иткәндә һыу аҫты һунары һәм һыу аҫты фотоға төшөрөү менән шөғөлләнеү арҡаһында диңгеҙ биологияһына ҡыҙыҡһыныу тыуа.
2005 йылдың ғинуарында цунами эҙемтәләрен тикшереү өсөн Мальдивта була. 2007 йылдың ғинуарында Судандың төньяҡ-көнсығышындағы Порт-Суданға круизда ҡатнаша һәм оло йәшендә унда һыу төбөнә төшә. 2006 йылдың апреленән Ганс Хасс Венала йәшәй һәм шунда 2013 йылдың 16 июнендә вафат була, 2013 йылдың 22 июнендә Хитцинг зыяратында ерләнә. Үҙ мөлкәтенең бер өлөшөн Веналағы Тәбиғәт тарихы музейына васыят итә.
Панченко Ирина Александровна
Биографияһы
«Продо» азыҡ-түлек төркөмө милексеһе, «Гринхаус» ААЙ ми лексеһе. Millhouse компанияһының элеккеге финанс директоры. Роман Абрамович белән тығыҙ эшлекле мөнәсәбәттә. .
Таллы-Кол
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбайыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Малка йылғаһы башынан Куро-Марьин каналына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе бассейны йылғалары.
Кара-Узек
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
24 август
{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} ||
Рублиха
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тагил йылғаһыТүбәнге Тагил ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Ҡатай (Төйлән ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дим йылғаһы башынан Бочкарёвка ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Вьетнам
Тәүге осор
Шуларҙың иң билдәлеләре төньяҡта урынлашҡан Нго (ҡыт."У") һәм Вьет (ҡыт."Юэ") батшалыҡтары, улар беҙҙең эраға тиклем VII быуатта Янцзы йылғаһы уйһыулыҡтарында барлыҡҡа килгән.
Яңы ваҡыт
1858 йылда Вьетнамға Франция баҫҡынсылары ябырыла <span class="mw-ref" id="cite_ref-.D0.98.D1.81.D1.82.D0.BE.D1.80.D0.B8.D1.8F_.D0.92.D1.8C.D0.B5.D1.82.D0.BD.D0.B0.D0.BC.D0.B0.E2.80.941991.E2.80.94.E2.80.9425_26-0" rel="dc:references"> [24]  <span class="mw-ref" id="cite_ref-.D0.98.D1.81.D1.82.D0.BE.D1.80.D0.B8.D1.8F_.D0.92.D1.8C.D0.B5.D1.82.D0.BD.D0.B0.D0.BC.D0.B0.E2.80.941991.E2.80.94.E2.80.9425_26-0" rel="dc:references">. 1862 йылда баҫып алынған 3 көнсығыш провинцияһынан Француз Кохинхинаһы тигән колония ойошторола, уға 1867 йылда тағы 3 көнбайыш провинцияһы өҫтәлә — шул рәүешле француз йоғонтоһо аҫтында бөтә көньяҡ Вьетнам булып сыға. 1873 йылда француздар Төньяҡ һәм Үҙәк Вьетнамға һөжүм итә. 1882 йылда Ханой алына. Тулыһынса колониаль режим 1885 йылда хакимлыҡ итә башлай.<span class="mw-ref" id="cite_ref-.D0.9C.D0.BE.D1.81.D1.8F.D0.BA.D0.BE.D0.B2.2C_.D0.A2.D1.8E.D1.80.D0.B8.D0.BD.E2.80.942004.E2.80.94.E2.80.94126.E2.80.94127_28-0" rel="dc:references">
Надеждинка (Ҡурған өлкәһе)
Инфраструктура
Ауылда мәктәп, фельдшер-акушер пункты, мәҙәниәт йорто, китапхана бар.
Езенга
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Һунарҙағы драма
Сюжет
Вознесенский Камышевты Тенёвоға тәхет байрамына саҡыра. Унда ул Ольганы осрата. Кащеев Ольганың иҫәп буйынса Урбенинға кейәүгә сығырға йыйынғанын белеп ҡала. Башҡа ҡунаҡтар менән бергә ул Карнеевта ҡунаҡта була һәм уларҙа йоҡларға ҡала.
Тиҙҙән Урбениндың туйы, шуға күрә барлыҡ персонаждар был ваҡиғала ҡатнаша. Камышев — кейәү егет. Көтмәгәндә Ольга өҫтәл артынан сығып йүгерә, Камышев уны эҙләргә сыға. Улар бер-береһен яратыуҙары тураһында һөйләйҙәр, быны Пшехоцкий ишетеп тора. Иван Петрович Ольганы үҙе менән китергә өгөтләй, ләкин Ольга быға риза булмай, ҡунаҡтар янына китә: бары тик уның һөйәркәһе булырға килешеүен аңлата.
Кабуки
Мэйдзи осоро (1868—1912)
Японияның тарихи үҫешен үҙгәрткән Мэйдзиҙы реставрациялау башланыу менән, күп европа илдәренең тәжрибәһен илгә күсереп ала башлайҙар. Бының арҡаһында кабуки юҡҡа сыға яҙған. Күренекле театр эшмәкәре Морита Канъя XII (1845—1897), элекке өс кабуки театрының хужаһы, Эдолағы «Моритадза»театрын баш ҡаланың Синтоми-те кварталына күсергән. Театр европаөлгөләре буйынса реконструкциялана. Иҫке театрҙарҙың атрибуты булған яһур башняһы юҡҡа сығарыла; европаса кейенгән тамашасылар өсөн ултырғыстар ҡуйыла, партерҙа яҡтыртҡыс газ фонарҙары ҡуйыла. 1878 йылда театра яңы «Синтомидза» исемендә тантаналы рәүештә асыла, уға меңдән артыҡ ҡунаҡтар, шул иҫәптән журналистар, сит илдәрҙең вәкилдәре һәм юғары власть органдарынан түрәләр саҡырыла. Театрҙа хәрби оркестр уйнай, ә фрактар кейгән кабуки актерҙары залдағы ҡунаҡтарға сәхнәнән мөрәжәғәт итәләр. Ошо формала театр үҙенең иҫке традицияларҙан арынып яңыса эшләй башлауын тамашасыға еткерәләр. 1887 йылда Морита Канья сит ил эштәре министры Иноуэ Каору менән берлектә император менән уның ҡатынын театр ҡарауҙы ойоштора. Был кабуки тарихында бығаса булмаған хәл булып тора. Был факт йәмәғәтселек алдында театрҙың абруйын күтәреүсе күрһәткес булып тора һәм театр актерҙарын түбәнге социаль төркөмдән юғары күтәрә.
Цубоути Сёё (1856—1935), Васэда университетының профессоры һәм күренекле шекспир әҫәрҙәрен өйрәнеүсе белгес, англия драматургының әҫәрҙәрен кабуки пьесаларының текстары менән даими рәүештә сағыштырып, кабукиҙағы һөйләп аңлатыуҙы алып ташларға кәрәклеген аңлай. Ул «Кири хитоха» и «Хототогису кодзё-но ракугэцу» тиән пьесаларҙың авторы.
Строка (Мугая ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Полина Виардо
Ғаиләһе
Һеңлеһе Мария Малибран — испан йырсыһы, донъя опера сәнғәте легендаһы.
Хөршидбаныу Натаван
Шәхси тормошо
Натаван cығышы менән Ҡарабах ханлығының джеванширҙар династияһы хакимдәре ғаиләһенән, шиғый.
Икенсе тапҡыр ул Шушаның «ябай кешеһе» Сейид Гусейн Агамировҡа кейәүгә сыға. Был никахта уның биш балаһы була: өс улы — Мир Аббас-аға (1868—1885), Мир Гасан-аға (1870—1903) һәм Мир Джафар-аға (?-1914?), ике ҡыҙы — Сара-бегум менән Хәжәр-бикә.
Цибизов Леонид Герасимович
Цибизов Леонид Герасимович (2 ғинуар 1925 йыл — 16 июнь 2009 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби хеҙмәткәр, танкист. Советтар Союзы Геройы (1943). Совет Армияһы полковнигы. Украина Ҡораллы көстәренең генерал-майоры (2008).
Биографияһы
Киевта йәшәй. 2009 йылдың 16 июнендә вафат була, Киевта ерләнгән.
Зевгмалағы Мозаика музейы (Төркиә)
Экспозиция
Музей майҙаны 90,000 кв фут  тәшкил итә, шул иҫәптән күргәҙмә залында — 7,500  кв фут. Уның ҙурлығын  Туниста урынлашҡан донъялағы иң ҙур Бардо Милли мозаика музейы менән генә сағыштырып була
Глуховцев Всеволод Олегович
Ижады
Прозаһы 2004 йылдан әҙәби журналдарҙа нәшер ителә, әҫәрҙәре башлыса ябай көнкүреш юҫығында бирелгән әхлаҡи — фәлсәфәүи притча жанрында («Смерть идеалиста», «Письмо», «Ясновидящий»). Уның хикәйәләр жанры, артыҡ туралыҡ өсөн тәнҡитләнеүгә ҡарамаҫтан, «социаль проза» тип билдәләнә.
2016 йылда "Созвездие Большой Медведицы" һәм "Перстень Парацельса" премияларына дәғүә итә (номинант).
Дилек ярымутрауы һәм Оло Мендерес йылғаһы дельтаһы Милли паркы
Флораһы
Парктың төрлө өлөшөндө температура һәм климат айырымлығы күҙәтелеү сәбәпле, бында эгей флораһынан тыш Төркиәнең башҡа яр буйы төбәктәрендә (мәҫәлән, Урта диңгеҙ, Мәрмәр диңгеҙе һәм Ҡара диңгеҙ) осраған төрҙәрҙең булыуы ла ғәҙәти күренеш. Паркта үҫкән һигеҙ йөҙҙән ашыу төр үҫемлектең алтыһы — эндемик үҫемлек, ә утыҙы — абориген төргә ҡарай. Үҫемлектәрҙең тибына килгәндә, бында маквис тибы өҫтөнлөк ала, нигеҙҙә, ҡыҙыл емешле артыш (Juniperus phoenicea) киң таралған. Ағас һәм ҡыуаҡтарҙың киң таралған төрө — оҙонса япраҡлы груша (Pyrus elaeagnifolia), калабрий ҡарағайы (Pinus brutia) һәм әсе сумаг (Rhus coriaria).
Түбәнге Соболевка
Түбәнге Соболёвка — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Соболевка йылғаһының һул ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.
Юмас
Почта индексы — 628215, ОКАТО коды — 71116925001.
Шау-Кол
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбайыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Малка йылғаһы башынан Куро-Марьин каналына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе бассейны йылғалары.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Аҡбаш турғай
Ҡылыҡһырлама
Турғай ҙурлыҡ. Күмәкләшеп ерҙән генә йөрөйҙәр, ағастарға ҡунмайҙар. Дөйөм төҫө аҡ. Ҡара ҡанаттарының осонда аҡ һыҙаттары бар. Һорғолт көрән ҡойроғоноң ситтәре һәм осо аҡ менән ҡайылған. Арҡаһы һорғолт аҡ. Күҙенән һорғолт һыҙыҡ үтә. Көрән суҡышының осо ҡара. Башҡа турғайҙар менән бутауы мөмкин түгел.
Катал (Жасатер ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Әл-Ихлас сүрәһе
Ҡулланылған әҙәбиәт
Ҡөрьән Кәрим — башҡорт, татар, урыҫ телдәренә тәржемәләр.
Йылболаҡ (Төртөк ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Туймазы һыуһаҡлағысы
Һыуһаҡлағыстың үҫемлектәр һәм хайуандар донъяһы
Яр буйы ландшафты убалы, яр буйҙарында (бигерәк тә, дамба тирәләй) ҡамыш, екәнле ҡамыш үҫә, уларҙың бейеклеге 1 метрға етә. Һыу ятҡылығында мөгөҙяпраҡ йәшәй, ул һыу ҡатламында йөҙөп йөрөй, сөнки уның тамырҙары юҡ. Уның япраҡтары формаһы буйынса мөгөҙҙө хәтерләтә, исеме шунан килеп сыҡҡан. Һыу өҫтөндә һыу тәңкәне — кескәй генә йөҙөп йөрөүсе үҫемлекте күрергә мөмкин. Ҡай саҡ улар шул тиклем күп булалар, бөтә һыу өҫтөн ҡаплап алалар. Һыуһаҡлағыста суртан, табан балыҡ, алабуға, ҡорман балыҡ һәм башҡа балыҡтар бар. Күпләп тотоу арҡаһында суртан балығы кәмегән. Һыу ятҡылығы төбөндә ҡуш ҡапҡаслы моллюскиҙәр йәшәй. Һыуһаҡлағыста күп ҡоштар оя ҡоралар: өйрәктәр, аҡҡоштар, селәндәр, аҡсарлаҡтар. Яҙ еткәс ҡыр ҡаҙҙары осоп килә.
Ягодный (Кондинское районы)
Климат
Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
Озерная (Ҡурған өлкәһе)
Озерная (Озерная) — Рәсәй Федерацияһы Ҡурған өлкәһе Сафакүл районы ауылы. Ҡамышлы ауыл советы составына керә.
Корочкин Пётр Георгиевич
Биографияһы
Урыҫ. Бөрө урта мәктәбен һәм Өфө педагогия институтының ике курсын тамамлай. 1942 йылдан КПСС ағзаһы. 1939 йылда Ишембай районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армияға хеҙмәткә саҡырыла.
Кормяжка
Кормяжка — Рәсәйҙәге йылға. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Дим йылғаһының һул ярына тамағынан 430 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дим йылғаһы башынан Бочкарёвка ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Лунданка
Лунданка (Лундонга) — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Луза йылғаһының һул ярына тамағынан 79 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 49 км.
Аҡҡош башҡорт мифологияһында
Инаныуҙар
Тотемизм — исламға тиклем башҡорттарҙа дини инаныуҙарҙың бер элементы. Башҡорттар торна, аҡҡош, күгәрсен, ҡоҙғон һ. б. изге ҡоштар тип инанған. Тотем ырыуҙың боронғо мифик башлығы йәки үлгән ата‑бабалар рухының кәүҙәләнеше булараҡ ҙурланған.
Юрка (Луковой ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Аҡҡанат сарлаҡ
Йәшәү рәүеше
Түңгәкле һаҙлыҡтар, үлән һәм ҡамышлы күлдәр, ҡылыларҙа йәшәй. Һирәк осрай. Күсмә ҡош. Ояһы ерҙә, түңгәктәрҙә була. Ҡара көрән таплы 1-3 бөртөк йәшкелт һоро йомортҡа һала.