cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Святослав Игоревич
Хазар походы
«Повесть временных лет», билдәләгәнсә. 964 йылда Святослав « Ока йылғаһына һәм Волгаға бара, унда вятичтар менән осораша». Ихтимал, был ваҡытта, Святославтың төп маҡсаты, вятичтарҙы буйһондормай әлегә, йәғни уларға яһаҡ һалмай, хазарҙарға һөжүм итеү була.
967 йылда Византия һәм Болгар батшалығы араһында конфликт тоҡанып китә, сығанаҡтар яҙыуынса сәбәптәре төрлө. 967/968 йылда Византия императоры Никифор Фока Святославҡа илселәр ебәрә. Илселек башлығы Калокирға урыҫтарҙы Болгарияға һөжүм итергә ебәреү өсөн 15 кентинарий алтын (яҡынса 455 кг) тапшырыла. Бер версия буйынса, Византия Болгар батшалығын сит ҡулдар менән тар — мар итергә теләй, шул уҡ ваҡытта Киев Русен көсһөҙләндереү була маҡсаты, Хазарияны ҡушҡандан һуң, ҡарашын Ҡырым империяһы биләмәләренә күсереү була. Икенсе версия буйынса, Византия маҡсаты, болгар батшаһының агрессияһын сит ҡулдар менән йүгәнләүҙән ғибәрәт, Византия тышҡы сәйәсәтендә был стандарт күнекмә була. Калокир Святослав менән Болгарға ҡаршы килешеү төҙөй, шулай уҡ Никифор Фокиҙан Византия тәхетен тартып алыуҙа булышыуҙы ла һорай. Бының өсөн, Византия хронистары Иоанн Скилица һәм Лев Диакон версияһы буйынса, Калокир « дәүләт ҡаҙнаһынан иҫәпһеҙ хазиналар», һәм бөтә яулап алынған болғар ерҙәренә хоҡуҡ вәғәҙә иткән.
Сәнғәттә
Совет осоронда Святослав Игоревичҡа Киев та (ике һәйкәл), Иҫке Петровец ауылында, Киев өлкәһендә, Запорожье, Мариуполь, Серпухов та һәйкәлдәр ҡуйылған.
Святослав портреты Киев футбол клубы «Динамо» эмблемаһында ҡулланыла, бынан тыш «Святослав» исемен Киев «Динамо»һы көйәрмәндәре баҫмаһы ла йөрөтә.
Калас
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Термометр
Электрон термометрҙар
Электрон термометрҙарҙың эш принцибы тирә-яҡ мөхиттең температураһы үҙгәреү ваҡытында үткәргестең ҡаршылығы үҙгәреүенә нигеҙләнә.
Һупайлы
Тарихы
1933 йылдың ноябрендә Яңы төҙөлөштәр советы асыла, ул Өфө ҡала Советы башҡарма комитетына, һуңынан Черниковск ҡасаба Советына буйһона. Черниковск ҡасабаһы 1936 йылда Өфө ҡалаһының Сталин районы тип үҙгәртелә, шунан 1944 йылда Черниковск ҡалаһы ителә һәм 1956 йылда Өфө ҡалаһы составына индерелә.
Урамдары
Сипайловтың төп урамдары:
Амориҙар
Сығышы
Тәүҙә амориҙар патриархаль ырыуҙар булып йәшәй.
Яңы Бәрҙәш ауыл Советы (Ҡариҙел районы)
Административ үҙәге — Яңы Бәрҙәш ауылы.
Мәжит Ғафури 1921 йылғы аслыҡ тураһында
М. Ғафуриҙың фәҡирҙәр һәм аслыҡ тураһында әҫәрҙәре
Етешһеҙ көн итеү, ғүмер баҡый нужа ҡулсаһында йәшәү М. Ғафури ижадының төп темаларының береһе: уның «Фәҡирлектә үткән тереклек» («Жизнь, прошедшая в нищете», 1904), «Аслыҡ йыл, йәки Һатлыҡ ҡыҙ» («Голодный год, или Проданная девушка», 1906), «Ярлылар, йәки өйҙәш ҡатын» («Бедняки», 1907 йылда яҙыла, айырым китап булып 1909 йылда баҫыла) хикәйәләре һәм повестары, «Бай һәм хеҙмәтсе» (1908), «Йәлләйем» (1909), «Хәйерсе бала» (1909), «Ярлы» (1910), «Ҡайҙа ярлы, ҡайҙа моңло…» (1912), «Илау!» (1915), «Икмәк!» (1917) һ. б. шиғырҙарында сағылған.
Таволожка
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Урал һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Үҙән. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Кесе һәм Оло Узень йылғалары бассейны (бассейндарҙың рәсәй өлөшө).
Алексеевка ауыл Советы (Благовар районы)
Алексеевка ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Благовар районы муниципаль районының административ-территориаль һәм муниципаль берәмеге.
Подлуб ауыл Советы (Ҡариҙел районы)
Тарихы
«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
Әһлетдин Биктуғанов
Биографияһы
1774 йылдың яҙы һәм йәйендә Өфө провинцияһының Бөрө ҡалаһын алыуҙа, О. И. фон Дуве командалағында батша ғәскәрҙәренә ҡаршы алыштарҙа ҡатнаша.
Президент
Президентлыҡ институты төшөнсәһе
Һәр дәүләт башлығы ла президент тип таныла алмай. Монархтан айырмалы рәүештә, ул халыҡ тарафынан һайлана һәм үҙенең вәкәләттәрен билдәле бер ваҡыт эсендә тормошҡа ашыра. Ҡалғанында иһә уның конституцион-хоҡуҡи статусы төрлө дәүләттәрҙә төрлөсә билдәләнеүе мөмкин. Мәҫәлән, Рәсәйҙә президент дәүләт башлығы булып тора; АҠШ-та, «башҡарма власть Америка Ҡушма Штаттары Президентына тапшырылғанлыҡтан», — башҡарма власть башлығы, ул шулай уҡ «Америка Ҡушма Штаттары армияһы һәм Хәрби-диңгеҙ флотының баш командующийы», «халыҡ-ара килешеүҙәр төҙөргә вәкәләтле (сенаторҙарҙың өстән ике өлөшө хуплаған осраҡта)», «илселәрҙе, башҡа рәсми вәкилдәрҙе һәм консулдарҙы, Юғары суд судьяларын һәм АҠШ-тың башҡа рәсми кешеләрен тәғәйенләй», дәүләт башлығы функцияларын үтәһә лә, өҫтәмә рәүештә «дәүләт башлығы» тип аталмай ; Францияла «Республика президенты» шулай уҡ «дәүләт башлығы» тип аталмай («премьер-министр» булһа ла, конституцияла «башҡарма власть башлығы» термины ла юҡ). Уның функциялары Рәсәй президенты функцияларына оҡшаш билдәләнә: Президент «конституцияның үтәлешен күҙәтә, үҙенең арбитражы менән халыҡ-ара властарҙың нормаль эшләүен тәьмин итә», «милли бойондороҡһоҙлоҡ, халыҡ-ара килешеүҙәрҙең үтәлеше гаранты», «ҡораллы көстәрҙең башлығы», «халыҡ-ара килешеүҙәрҙең инициаторы һәм уларҙы раҫлай», «хөкүмәттә рәйеслек итә».
Хәҙерге хоҡуҡ системаларында президенттың конституцион-хоҡуҡи статусы һәм әһәмиәте
Шул уҡ ваҡытта был конституцияларҙа президенттың бер үк ваҡытта дәүләт башлығы ла, хөкүмәт рәйесе лә булыуы туранан-тура күрһәтелмәй. Хәйер, был конституциялар хөкүмәт башлығының айырым посын күҙ уңында тотмай, шуға күрә был дәүләттәрҙә президент статусын билдәләгәндә һорауҙар тыумай.
ГФР Конституцияһында ла мәсьәлә шул рәүешле хәл ителә. Был Конституция президенттың статусын түбәндәгесә билдәләй (59-сы статья): «Федераль президент халыҡ-ара хоҡуҡи мөнәсәбәттәрҙә Федерация исеменән сығыш яһай». Унда, был күҙ уңында тотолһа ла, президент — дәүләт башлығы, тип әйтелмәй. Хөкүмәт башлығының хоҡуҡи статусы аныҡ билдәләнгән: «Федераль Хөкүмәт Федераль канцлерҙан һәм федераль министрҙарҙан тора» (62-се статья). Шулай итеп, Германия ла канцлер башҡарма власть башлығы булып тора, ә президент башлыса вәкәләтле функцияларҙы башҡара.
Канторович Леонид Витальевич
Биографияһы
1934 йылда Ленинград дәүләт университеты профессоры була (22 йәшендә), 1935 йылда, академик дәрәжәләр системаһы тергеҙелгәс, уға диссертация яҡламаһа ла физика-математика фәндәре докторы дәрәжәһе бирелә.
Пьер Огюст Ренуар
1874—1882. Танылыу өсөн көрәш
Фәҡирлеккә ҡарамаҫтан, тап ошо йылдарҙа рәссам үҙенең төп шедеврҙарын яҙа: «Большие бульвары» (1875), «Прогулка» (1875), «Бал в Мулен де ла Галетт» (1876), «Обнажённая» (1876), «Обнажённая_в_солнечном_свете» (1876), «Качели» (1876), «Первый выезд» (1876/1877), «Тропинка в высокой траве» (1877).
1891—1902. «Мәрүәт осор»
90-сы йылдар башында Ренуар сәнғәтендә яңы үҙгәрештәр башлана. Рәсем манераһында төрлөләп емелдәгән төҫтәр барлыҡҡа килә, шуға ла был осорҙо «мәрүәт» осор тип атайҙар.
Аир ҡамышы
Экологияһы һәм таралышы
Рәсәйҙә иртамырҙың ареалы бүлгеләнгән. Европа өлөшөнөң башлыса көньяғында осрай.Төньяҡ сиге  урман зонаһының  көньяғы. Көнсығыш сиге Волгаға тиклем етә. Себерҙә  Иртыштан   Тымыҡ океан ярына тиклем. Төньяҡ сиге Саханың (Яҡутстан) үҙәк өлөшөнә барып етә.
Фармакологик үҙенсәлектәре
Тамырһабаҡтарҙағы матдәләр башлыса эфир майы һәм әсе акорин  гликозиды.Тәм рецепторҙарына  тәьҫир итеп итеп аппетит асыуға булышлыҡ итәләр, аш һеңдереүҙе, ашҡаҙан һуты бүленеүҙе көсәйтә.
Медицинала ҡулланыу
Йыйылған тамырһабаҡтарҙы тупраҡтан таҙартып һалҡын һыу менән йыуалар, тамырҙарын, япраҡтарын ҡырҡып ташлайҙар, бер нисә көн һауала  ҡаҡлап киптерәләр.
Унан һуң оҙон тамырһабаҡтарҙы 15-20 см оҙонлоғондағы киҫәктәргә  теләләр. Йыуандарын (3 см ашыу) буйлата ҡырҡалар  һәм  бер  ҡатлам итеп таратып япма аҫтында киптерергә ҡуялар. Киптереү өсөн йылыны ҡулланырға мөмкин, ләкин  25-30 °C  температуранан юғары түгел. Сөнки тамырһабаҡтағы эфир майҙары юғары температура оса, һөҙөмтәлә  сеймалдың  сифаты кәмей.
Әһәмиәте һәм ҡулланышы
Боронғо рим ғалимы һәм табип Өлкән Плиний ҙа был үҫемлек һәм  унан алынған  дарыуҙар тураһында яҙып ҡалдырған.
Халыҡ медицинаһында ҡулланыу
Болгар халыҡ медицинаһында - аҙ ҡанлылыҡты дауалау һәм менструация процесын көйләүсе  сара итеп ҡулланыла. Бөйөр, бауыр һәм үт ҡыуығы сирҙәренән, истериянан һәм ашҡаҙанды ҡатыу алыуҙан  ҡулланалар.
Вермсдорф
Вермсдорф (Wermsdorf) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 5555 кеше йәшәй. Майҙаны — 104,41 км2. Диңгеҙ кимәленән 185 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 4779 һәм автомобиль коды TO.
Аксумла
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Сәрмәсән башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Сиражетдинова Фәнүнә Хәниф ҡыҙы
Биографияһы
1969 йылдан Башҡорт хор капеллаһы артисы булып эшләй. 1970 йылда Өфөләге 2-се педагогия училищеһын тамамлай.
Урғыш ауыл Советы (Ҡариҙел районы)
Урғыш ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Ҡариҙел районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Видниц
Видниц (Wiednitz) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 950 кеше йәшәй. Майҙаны — 15,94 км2. Диңгеҙ кимәленән 134 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 2994 һәм автомобиль коды BZ.
Мари Антуан Карем
Биографияһы
1792 йылда Бөйөк француз инҡилабы ҡыҙған осорҙа Каремдың атаһы, 14 балаһы булған Сен йылғаһындағы йөксө, Антуан ғаиләлә берҙән-бер социаль баҫҡыс буйлап күтәрелеү мөмкинлегенә эйә, тип ҡарар итә. Атаһы Антуанды Париж ҡапҡаларының береһендә төйөнсөк һәм бер нисә тәңкә менән ҡалдыра. Антуан бер нисә көн йөрөгәндән һуң трактирсы йортон таба, унда өҫтәл һәм ҡыйыҡҡа алмашҡа ашнаҡсы булып китә. Уның кулинария һәләтен тиҙ күреп ҡалалар, һәм ун өс йәшендә Антуан, йорто Пале-Роялдан алыҫ түгел Вивьен урамында урынлашҡан билдәле кондитер Сильвэн Байиҙың уҡыусыһы булып китә. Төндә Карем кәсептең бөтә хәйләләрен ентекләп анализлай һәм яҙып ала, һуңыраҡ шулай тип яҙа: «Мин киске сәғәт туғыҙ йәки ундан һуң ғына үҙемдең һүрәттәрем һәм иҫәп-хисап менән шөғөлләнә алдым һәм төнө буйы тиерлек эшләнем».
Каремға эре нуги, шулай уҡ миндаль һәм крокванттар (печенье төрө) балынан һәм солилемм булкаларынан яһалған гигант безены ҡайтарып ҡалдыралар. 17 йәшендә Карем үҙенең яңы хужаһы, де Галифе йортоноң кондитеры Жан Авистың (Jean Avice) «беренсе ҡапҡа ҡарауылсыһы» булып китә, унда 1794 йылда шул ваҡытта Талейран етәкселек иткән Францияның сит ил эштәре министрлығы урынлаша.
Карем Сен-Рош урамындағы йортонда 48 йәшендә вафат була. Бәлки, күп йылдар дауамында ашарға бешергәндә күмер мейестәренән ағыулы парҙарын һулағанғалыр. Париждың Монмартр зыяратында ерләнә. Александр Дюма данлыҡлы ашнаҡсы оҫталығы хаҡында һоҡланып һөйләй һәм уның ваҡытһыҙ вафат булыуына үкенә:: Мари Каремдың баш һөйәге Париж кеше музейында һаҡлана.
Саҡсауыл
Этимологияһы
Ушаков Дмитрий Николаевич фекеренсә, атама ҡаҙаҡса «сексеүил» тигән һүҙҙән килеп сыҡҡан. Мәктәп этимологик һүҙлегендә атама XIX тыуатта төрки телдәрҙән алынған тип яҙылған.
Төрҙәре
The Plant List мәғлүмәт базаһында күренеүенсә (2013), 9 төрө бар
Оло Сәрмәсән
Оло Сәрмәсән (урыҫ. Большой Черемшан) — Рәсәйҙәге йылға. Һамар өлкәһендә башланып, бер аҙ Татарстан Республикаһы, Ульянов өлкәһе аша аҡҡандан һуң ҡайтанан Һамар өлкәһе ерҙәренә сығып, уның биләмәләре буйлап аға. Йылға Волгаға тамағынан 1551 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 336 км.
Лопе де Вега
Ижады
Лопе де Вега 2000-дән ашыу пьеса ижад итә, беҙҙең көндәргә тиклем 426  пьесаһы һаҡланған. Тормошта ла сая Лопе,  испан драматургияһы традицияларына ла ҡулыг һуҙа — шул саҡта ҡабул ителгән урын, ваҡыт һәм хәрәкәт берҙәмлеге принцибынан баш тартып, тик һуңғыһын ғына һаҡлап алып ҡала, һәм үҙенең пьесаларында комик һәм  трагик элементтарҙы ҡыйыу берләштерә, шулай итеп испан драмаһының классик тибын булдыра.
Кизес-Ю
Кизес-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вычегда йылғаһының уң ярына тамағынан 405 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Шон Коннери
Биографияһы
Томас Шон Коннери 1930 йылдың 25 авгусында Эдинбургт ҡалаһында Шотландияла йыйыштырыусы Эфемия Маклин һәм йөк машинаһы йөрөтөүсеһе Джозеф Коннери ғаиләһендә тыуған.
Шәхси тормошо
2003 йылда Бөйөк Британия һуғыш ветерандары ойошмаһы 1127-се һаны аҫтында почетлы ағзаһы сифатында үҙенең сафтарына ала.
2011 йылдың апрель айында Шон Коннериҙың вәкиле актёрҙың күмәк кеше араһында булыуҙан арыуы тураһында хәбәр итә.
Һаулығы
2009 йылдың октябрендә «Wine Spectator» журналына биргән интервьюһында актёр йөрәк менән проблемалары булыуы тураһында ысҡындыра.
Баранка (Кесе Сәрмәсән ҡушылдығы)
Баранка  — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Сәрмәсән йылғаһының уң ярына тамағынан 122 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Сәрмәсән башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Барабан
Тарихы
Барабандар бик борондан билдәле һәм ер шарының бөтә төбәктәрендә лә тиерлек осрай. Барабандарҙы балсыҡтан, һөйәктән, бронзанан һ. б. эшләнгәндәр.
Борон барабан сигнал биреү ҡоралы булараҡ ҡулланылған, шулай уҡ ритм кәрәк булған осраҡта, мәҫәлән атларға, йүгерергә, тартырға, ишергә, һуғырға тигән командар буйынса ритуаль бейеүҙәрҙә, дини йолаларҙа, хәрби тантаналарҙа ҡулланылған. Мәҫәлән, боронғо гректар һәм римлеләр араһында барабан тимпан (τύμπανον), хәҙерге литавр барабаны, Кибеле һәм Бакчус культтарында, шулай уҡ армияла һәм ишкәкле флотта ҡулланылған. Шулай итеп, мәҫәлән, XVI быуатта британ армияһында пехота, драгун яугирҙары һәм кавалерия барабандар ҡулланылған. Генрих VIII заманында 100 кешенән торған һәр компанияла ике барабансы булған. «Иғтибар», «Теҙелергә», «Әҙерлек», «Марш», «Һөжүм», «Сигенеү» командалары XVII быуатта барабансылар ҡулланған төп сигналдар.
Япония ла VI—VII быуаттарға ҡараған тайко (япон барабандары ғаиләһе) барабансыһының балсыҡ фигураһы табылған. Был барабандар яу яланында дошманды ҡурҡытыу, туҡмау өсөн ҡулланылған: бер һалдат арҡаһына барабан күтәреп атлаған, ә икә һалдат барабан һуҡҡан. Б. э. т. 684 йылда Ци һәм Лу араһындағы хәл иткес алышта барабандар һалдаттарҙы илһамландыра һәм ҙуғышҡа һынылыш бирә.
XX быуатта барабандарҙың ике ярайһы уҡ яҡшырыуы күҙәтелә. 1920—1940 йылдарҙа Gretsch ағастарҙы күп ҡатлы деламинациялау технологияһы буйынса барабан корпустары етештерә, был ысул бөгөнгө көндә лә ҡулланыла. Яҡынса 1956 йылда Эванс Марион күн мембраналар урынына пластик мембраналар ҡуя башлай.
Көйләү
Көйләүҙең төп маҡсаты — кәрәкмәгән артыҡ обертондан ҡотолоу. «Үҙенә тап килгән» барабан, тигеҙ һуҙылған, асыҡ, киң, асыҡ тауышлы була., ударник Bleeding Through даёт такие советы по настройке:
Шәйҙуллин Айҙар Мирсәйет улы
Биографияһы
Айҙар Мирсәйет улы Шәйҙуллин 1977 йылдың 21 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Өфө ҡалаһында тыуған.
Задорнов Николай Павлович
Тәнҡит
<blockquote class="ts-Начало_цитаты-quote">
Закирйәнов Кәбир Закирйән улы
Биографияһы
Кәбир Зәкирйән улы Зәкирйәнов Башҡорт АССР-ы Үрге Ҡыйғы районының (хәҙер Башҡортостан Республикаһы Ҡыйғы районы) Йыланлы ауылында 1931 йылдың 10 апрелендә колхозсы-крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.
Абыҙгилдин Айрат Юнир улы
Абыҙгилдин Айрат Юнир улы (15 июнь 1962 йыл — 22 октябрь 2016 йыл) — СССР һәм Рәсәй ғалимы, инженер-технолог һәм уҡытыусы. Техник фәндәр докторы (1998).
Биографияһы
Шул уҡ йылда ул Өфө нефть институтында уҡыта башлай. 2002 йылдан алып инженер графикаһы кафедраһы мөдире.
2016 йылдың 22 октябрендә Өфөлә вафат була.
Пиреней тауҙары
Йыртҡыстар тарафынан үлтерелгән, һәм Пиренейҙа ерләнгән антик мифология геройы — Пирена Пиреней эпонимы булып тора.
Alipay
2010 йылдың декабренә ҡарата Alipay түләү системаһында 550 миллион ҡулланыусы теркәлгән, тәүлек һайын 8,5 миллион самаһы транзакция үткәрелә, аҡса эквивалентында ул 385 миллион доллар тәшкил итә. 2011 йыл йомғаҡтары буйынса, электрон түләүҙәр юҫығында Alipay түләү системаһының өлөшө 50 проценттан аша, был яҡынса 46 миллиард долларға тиң.
Корнашница
Корнашница — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ямская йылғаһының һул ярына тамағынан 35 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Оло Авраль
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Сәрмәсән башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Окисланыу дәрәжәһе
Окисланыу дәрәжәһе (әсетмә һаны) — окисланыу һәм окисланыу-ҡайтарылыу реакциялары процестарын яҙыу өсөн ярҙамсы шартлы дәүмәл. Ул молекуланың айырым атомының окисланыу торошон һәм электрондарҙың күсеүен иҫәпләүҙең уңайлы ысулын күрһәтә: был ысул молекулалағы атомдың ысын заряды түгел.
Шартлылыҡ
Окисланыу дәрәжәһе йыш ҡына бәйләнеш булдырыуҙа ҡатнашҡан электрондарҙың һанына тап килмәй. Ғәҙәттә, был төрлө электрон дефицитлы химик бәйләнешле һәм электрон тығыҙлыҡ эшкәртелгән молекулалар..
Проблемалары
Окисланыу дәрәжәһе төшөнсәһен ҡулланыу берләшмәләрҙең түбәндәге кластары өсөн проблемалы булып тора :
Александр баҡсаһы (Новочеркасск)
Тарих
1853 йылда баҡсаның үҙәк ҡапҡаһы янында Новочеркасск ҡалаһына нигеҙ һалыусы Матвей Иванович Платовҡа һәйкәл ҡуйылған. Был ҡалалағы иң беренсе һынлы сәнғәт әҫәре булған. 1863 йылда Платов һәйкәленең артында Атаман һарайы һалғандар. Уның менән сквер араһында ике ҡатлы йәмғиәт йорттары торған. Урам дүрт үтәләй юл менән проспект менән тоташҡан.
Бөйөк Ватан һуғышында еңеүҙең 35 йыллығы хөрмәтенә боронғо ҡурғандар өҫтөнә штыктарҙы символлаусы һындар ҡуйылған. Ҡурғанды « Дан Ҡурғаны» тип атап йөрөтә башлағандар. 1993 йылда элекке постаментта Платовҡа һәйкәл тергеҙелгән. 2003 йылда атаман Платовтың 250 йыллыҡ юбилейына баҡса аллеяһының ҙур өлөшө плитәләр менән ҡапланған, иҫке фонтан ремонтланған, өҫтәп яңы фонтан да ҡуйғандар.
Үреш-Битулла ауыл Советы (Ҡариҙел районы)
Административ үҙәге — Мерәсем ауылы.
Васильев Григорий Николаевич
Биографияһы
Григорий Николаевич православие сиркәүҙәрен төҙөү менән генә туҡталып ҡалмаған. 1909 йылдың үҙәгендә Ростов ҡалаһының үҙәгендә грек колониялары өсөн гректар мәхәллә кешеләре йыйған аҡсаға Благовещенский грек сиркәүенең төҙөлөш барышын ҡала архитекторы, сиркәүҙең проект авторы, И. П. Злобин менән бергәләшеп күҙәткән .Васильев улай уҡ 1915 йылда Скобелев урамында төҙөлгән Мосолмандар мәсетен дә ҡарап төҙөткән.
1924 йылдың апреленән алып ул Дон округы инженерҙар идаралығында хеҙмәткәр булып эшләй. Совет йылдарында уның бер генә йорт төҙөтөүе мәғлүм, 1926 йылда уның проекты һәм уның ҡатнашлығында ҡаланың Оло Баса урамында конструктивизм стилендә аҫҡы ҡатында магазинлы биш ҡатлы торлаҡ йорт һалынған.
Фәйезов Фәйзрахман Вәлетдин улы
Биографияһы
Фәйезов Фәйзрахман Вәлетдин улы 1921 йылдың 16 декабрендә БАССР-ҙың Шишмә районы Уразбахты ауылында тыуған. Белеме — тулы булмаған урта. Күп балалы ғаиләлә өлкәне була. 13 йәшенән башлап эшләй.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1937 йылда Шишмә МТС-ында баҫыусылыҡ бригадаһы хисапсыһы булып башлай. 1937—1938 йылдарҙа тракторсылар курсында уҡый һәм 1941 йылға тиклем Шишмә МТС-ында тракторсы булып эшләй. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша. Көнбайыш, Балтика һәм Белорус фронтында һуғыша. Ике тапҡыр яралана. 1946-1954 йылдарҙа Совет Армияһынан демобилизацияланғандан һуң Шишмә МТС-ында механизатор булып эшләй. 1955 йылда Салауат исемендәге колхоз рәйесе итеп һайлана, 1959 йылда «Дуҫлыҡ» колхозы менән берләшкәнгә тиклем был вазифала эшләй. Баш механик, һуңынан эреләтелгән «Дуҫлыҡ» колхозында бригадир булараҡ,    Фәйезов Фәйзрахман  ауыл хужалығы техникаһы яҡшы торошон  һәм уның юғары етештереүсәнлеген тәьмин итә. Уның етәкселегендә йыл һайын механизаторҙар коллективы комбайндарҙы 5 июлгә әҙерлек линейкаһына ҡуя,  урып йыйыу эштәре барышында техник әҙерлеккә айырыуса ҙур иғтибар  итә.
Ҡыр ҡаҙы (Мәжит Ғафури)
«Ҡыр ҡаҙы» хикәйәһе
Композицияһы буйынса хикәйә алты бүлектән тора: Әҫәрҙең башы. Малай тәбиғәт менән һоҡлана, Аҡкүлгә төшкән ҡыр ҡаҙҙарын күҙәтә.
Образдары, тасуирлау алымдары
Малай образы аша Мәжит Ғафури яҡшылыҡ, ғәҙеллек, миһырбанлыҡ идеалдарын уҡыусылары аңына еткерә. Йәш герой бурысын яҡшы аңлай, яҡлауға мохтаждарға йәлләү тойғоһо менән ҡарай.
Ғәбиҙуллин Фәнзил Нәғим улы
Биографияһы
1985 йылдың 4 сентябрендә Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы тигән маҡтаулы исем бирелә.
Бикбаев Илдар Зиннур улы
Бикбаев Илдар Зиннур улы (15 февраль 1959 йыл) — «Берҙәм Рәсәй» партияһынан VII саҡырылыш Дәүләт думаһы депутаты, Башҡортостан Республикаһы йәмәғәт палатаһы аппараты етәксеһе, Башҡортостан Республикаһы эҙәрмәндәр отрядтарының республика йәмәғәт фонды советы рәйесе, Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты төбәк штабы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре.
Биографияһы
Илдар Зиннур улы Бикбаев 1959 йылдың 15 февралендә Башҡорт АССР-ының Иглин районы Урман хәрби ҡаласығында хәрби хеҙмәткәрҙәр ғаиләһендә тыуған.
2014 йылдың 22 июнендә «Рәсәй патриоттары» сәйәси партияһының Башҡортостан төбәк бүлексәһе Бикбаев Илдарҙы Башҡортостан Президенты вазифаһына кандидат итеп күрһәтә. 2014 йылдың 18 июлендә Бикбаев кандидаттарҙан беренсе булып муниципаль фильтр үтә һәм Башҡортостан үҙәк һайлау комиссияһына үҙенә ярҙамға 479 депутат ҡултамғаһын тапшыра. Һөҙөмтәлә Башҡортостан Президентын һайлауҙа еңеү яулаған «Берҙәм Рәсәй» партияһының кандидаты Рөстәм Хәмитов 81,71 % тауыш йыйҙы, ә Илдар Бикбаев 2,62 процент тауыш йыйған.
Гарей
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Сәрмәсән башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Йосопов Марсель Харис улы
Биографияһы
1988 йылда армияға саҡырыла.
2006—2011 йылдарҙа — Силәбе өлкәһе башҡорттары ҡоролтайыбашҡарма комитеты рәйесе
Ваһабзадә Бәхтийәр Мәхмүд уғлы
Биографияһы
1964 йылда «Самед Вургун» тигән монографияһы менән филология фәндәре докторы исеме алған.
1980 йылда Әзербайжан Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты булып китә.
Әмзебаш ауыл Советы (Ҡалтасы районы)
Тарихы
«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
Косъю (Ёлва ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Кит аулау кәсебе
Тарихы
1850-се йылдарҙа кашалоттарҙың һаны кәмей, ләкин шунан һуң да аулауҙы дауам итәләр — 1948 йылға тиклем йыл һайын 5000 самаһы хайуан тотола. Бынан һуң етештереү күләме Төньяҡ Тымыҡ океанда һәм Көньяҡ ярымшарҙа, 1985 йылда был төр һаҡ аҫтына алынғанға тиклем, ҡырҡа арта һәм йылына 20 000-гә етә.
XX быуат уртаһына тиклем Норвегия һәм Бөйөк Британия кит тотоу индустрияһы лидерҙары була, улар артынан Голландия һәм АҠШ шулай уҡ кәсептә әүҙем ҡатнаша. Әммә Икенсе донъя һуғышынан һуң был илдәр пелагик кәсепте (пелагический промысел) туҡтата, һәм уларға алмашҡа Япония һәм Советтар Союзы килә.
Хәҙерге кит аулау кәсебе
Һуңғы 30 йылда киттар яйлап йәмәғәтселек иғтибарын йәлеп итә башлай. Америка Ҡушма Штаттарының көнсығыш яр буйында һәм Калифорния ҡултыҡтарында киттарҙы күҙәткән туристар уларҙың ғәжәйеп тәбиғәтенә һәм тәртибенә хайран ҡала. Шул уҡ ваҡытта артыҡ аулау арҡаһында күпселек эре киттарҙың һаны кәмеүен дауам итә.
Кит аулауға мораторий
2010 йылдың июнендә Кит аулау буйынса халыҡ-ара комиссияһының 62-се ултырышында Япония, Исландия һәм Дания баҫымы аҫтында мораторий туҡтатыла. Рәсми мәғлүмәттәр буйынса, 2009 йылда был өс ил 1867 кит аулаған.
Закир Һаҙый
Ижады
Был хикәйә бер ни кимәлдә автобиографик тип, автор үҙе ун йыл буйы уҡыған Тымытыҡ мәҙрәсәһендәге шәкерттәрҙең йәшәү һәм уҡыу шарттарын һүрәтләгән тип фараз ителә. Сөнки тик дин дәрестәре генә уҡытылған, насар мөхитле был мәҙрәсә йәш Закир күңелендә лә тик ауыр тәьҫирҙәр генә ҡалдыра, уны ташлап, икенсе алдынғы ҡарашлы мәҙрәсәләр эҙләргә мәжбүр итә.
Ауыл халҡының көнкүреш йолаларын, ғөрөф-ғәҙәттәрен, холоҡ-ҡылыҡтарын, мәҙрәсәләрҙәге уҡытыу тәртиптәрен яҡшы белгән әҙип үҙенең һәр ижад емешендә ауыл тормошон яҡтыртыуға ла ҙур урын бирә.
Лавров Кирилл Юрьевич
Бөйөк Ватан һуғышы
1989 йылдан, А. Товстоногов үлгәс, театрҙың художество етәксеһе булып китә һәм ғүмеренең аҙағына тиклем уның етәксеһе булып ҡала.
Волга буйындағы аслыҡ (1921—1922)
Волга 1921—1922 йылдарҙа Волга буйындағыаслыҡ— Рәсәйҙә Граждандар һуғышы ваҡытында большевиктар контролдә тотҡан территорияларҙағы аслыҡ. Көньяҡ Урал һәм Волга буйы төбәктәре иң оҙаҡ һәм күпләп зыян күргәнлектән, Волга буйында аслыҡ булараҡ билдәле. Ҡайһы бер төбәктәрҙә күпләп асығыу 1920 йылдың көҙөнән 1923 йылдың йәйенә тиклем күҙәтелһә лә, аслыҡтың иң ауыр мәле 1921 йылдың көҙө — 1922 йылдың яҙына тура килә. Рәсми статистика мәғлүмәттәренә ярашлы, аслыҡ 35 губернаны солғап ала, Һамар, Һарытау губерналары ныҡ зыян күрә, аслыҡ дөйөм һаны 90 миллион тәшкил итеп, шуларҙың 40 миллионға яҡыны (совет рәсми мәғлүмәттәр буйынса — 28 миллион ) Волга буйын, Көньяҡ Украинаны, Ҡырымды, Башҡортостанды, Ҡаҙағстанды, өлөшләтә Урал алдын һәм Көнбайыш Себерҙе солғап алды.
Сиркәү мөлкәтен конфискациялау
Шуның артынса уҡ, хөкүмәт гәзиттәрендә Сиркәүҙең рухани етәкселегенә ҡарата киҫкен тәнҡитенән һуң, 10 (23) февралдә ВЦИК, асығыусыларға ярҙам итеү йөҙөнән ғибәҙәтханаларҙан ҡиммәтле сиркәү әберҙәрен, шул иҫәптән изге һауыттарҙы һәм ғибәҙәт ҡылыу кәрәк-ярағын тартып алыуҙы рөхсәт итте. Сиркәү ҡарашынан сыҡһаҡ, был изге сиркәү өсөн изге нәмәне хурлау тип таныла… Хатта үҙ ирке менән ҡорбан ителгән хәлдә лә, беҙ ғибәҙәтхана әйберҙәрен алыуға ҡаршыбыҙ. Уларҙы ғибәҙәттән башҡа урында ҡуланыу Бөтә Донъя Сиркәүе ҡанундары буйынса тыйыла һәм сиркәү өсөн изге нәмәне хурлау өсөн язаға тарттырыла — ябай кеше диндән айыыу (отлучение), руханиҙар — сандан төшөрөлөү (Апостоллек ҡағиҙәһе 73, Двукратн. Вселенск. Собор. Правило 10).
Аслыҡтың масштабы һәм эҙемтәләре
Исследователь голода В. А. Поляков пришёл к выводу, что мероприятия советской власти по ликвидации голода и его последствий были малоэффективными. Смертность возросла в 3-5 раз (в Самарской губернии, Башкирии и Татарской Советской республике смертность возросла с 2,4—2,8 до 12,3—13,9 человек на 100 душ населения в год). Умирали преимущественно беспосевные (23,3) и в меньшей степени малопосевные (11,0), средне- (7,7) и крупно-посевные (2,2) (смертность на 100 человек) крестьяне.
Чермак-Зейзенегг, Эрих
Биографияһы
Ул Моравияла тыуып үҫкән Австрия минералогы Густав Чермактың улы булған.
Чермак үҙенең асыштарын 1900 йылдың июнендә баҫып сығара. Әммә был өлкәлә башҡа эшләмәй.
Ҡыуатова Леонора Сафа ҡыҙы
Биографияһы
Леонора Сафа ҡыҙы Ҡыуатова 1948 йылдың 9 ноябрендә Өфө ҡалаһында тыуған.
Бристоль (ҡунаҡхана, Таганрог)
«Бристоль» ҡунаҡханаһы — Таганрог ҡалаһында боронғо ике ҡатлы йорт. Төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекты.
Тарихы
Әлеге ваҡытта бинаның икенсе ҡатында «Үҙәк» ҡунаҡханаһы, беренсе ҡатта — «Тулҡын» рестораны, ювелир әйберҙәр һәм аҙыҡ-түлек магазины урынлашҡан.
Сеченов Иван Михайлович
Һөнәри белем алыуы
Дүртенсе курста дәрестәр шулай уҡ Рождественкалағыуниверситет клиникаларында үтә. Терапия клиникаһында дәрестәрҙе адъюнкт К. Я Млодзеевский, хирургия клиникаһында — уның директоры Ф. И. Иноземцев, Сеченов һүҙҙәре буйынса — «иң сибәр һәм иң һәләтле медицина факультеты профессоры»,һәм уның адъюнкты — И. П. Матюшенков алып бара. Акушерлыҡ клиникаһы директоры В. А. Кохтың университет лекцияларын тыңлаһа ла, Сеченов ул клиникала бер тапҡыр ҙа булмай. Бишенсе курста Страстной бульварҙағы Екатерина дауаханаһы клиникаларында дәрестәрҙе И. В. Варвинский һәм П. Л. Пикулин (терапия клиникаһы), А. И. Поль һәм А. П. Попов (хирургия клиникаһы) алып бара.
Сит илдәрҙә уҡыуы һәм тикшеренеүҙәре (1856—1860)
1859 йылдың көҙөндә Сеченов менән Менделеев Швейцарияға, һәм һуңғараҡ Менделеев һәм Бородин менән Парижға бара. «Ғүмерем буйына башҡаса Париждағы кеүек күңел асманым», - тип яҙа Сеченов был сәфәр хаҡында Әммә Гранд-Опералағы маскарадтан, һ. б. күңел асыу урындарынан тыш, Парижда уҡып йөрөгән Беккерс саҡырыуы буйынса, ул теоретик хирургия профессоры Ж. Ф. Мальгэнь лекцияларын тыңлай Приждан Берлин, Кёнигсберг, Тауроген һәм Рига аша Сеченов Санкт-Петербургҡа ҡайта
Одессалағы Новороссийск университеты (1871—1876)
Сеченов Медицина-хирургия академияһынан эштән сыҡҡас, И. И. Мечников Одесса ҡалаһындағы Император Новороссийск университетына Сеченовты эшкә урынлаштырыуҙы юллай. Министрлыҡ чиновниктары, медицина докторы башҡа факультеттарҙа вазифа биләй алмай, ә Новороссийск университетында медицина факультеты юҡ тигән һылтау табып, төрлөсә кәртә ҡороп маташалар. Физика-математика факультеты һәм университет советы Мечниковтың тәҡдиме буйынса Сеченовты ҡабул итә һәм 1870 йылдың сентябрендә И. М. Сеченовҡа зоология докторы honoris causa (яҡламайынса ғына) бирелә, һәм 1871 йылдан ул университеттың тәбиғи бүлегендә физиология профессоры булып китә. 1871 йылдың февраленән ул— экстраординар, шул уҡ йылдың мартынан — Новороссийск университетының штаттағы профессоры. 1872 йылда И. И. Мечников исемендәге милли Одесса университеты составында әлеге ваҡытта ла эшләп килгән кеше һәм хайуандар физиологияһы кафедраһын төҙөүҙә ҡатнаша. 1874 йылдың 21 декабрендә действительный статский советник чинына эйә була. 1873—1876 йылда Новороссийск тәбиғәтте өйрәнеүселәр йәмғиәтенең вице-президенты була. Университет составында барыбер медицина факультеты асылмай, заманса ҡорамалдар һәм етди тикшернеүҙәр өсөн реактивтар етмешмәй, шул сәбәпле 5 йыл эшләгәндән һуң, Сеченов Одессанан китә, ә кафедраны уның уҡыусылары — тәүҙә П. А. Спиро, артабан Б В. Вериго етәкләй.
Метагенез (биология)
Миҫалдар
Метагенез күпселек гидроид һәм сцидоидлы эсәк ҡыуышлылар ға(лат. книдарии, йәки Cnidaria) хас.
Сеченов Иван Михайлович
Мәғрифәтселек эшмәкәрлеге
Сеченов әүҙем эволюцион тәғлимәтте популярлаштырыу, рәсәй йәмғиәтенең физиологик һәм медицина өлкәһендәге белемен арттырыу өҫтөндә әүҙем шөғөлләнә. «Вестник Европы» журналында, мәҫәлән, кешенең рухи эшмәкәрлеге механизмдарын материалистик ҡараштан аңлатыуы арҡаһында киҫкен бәхәстәр тыуҙырып, матбуғатта сығыш яһай. 1863 йылдан ул сит ил ғилми әҙәбиәтен тәржемә итеү менән шөғөлләнә, мәҫәлән, 1870 йыл башында ул рус теленә тәржемә итә һәм баҫтырып сығара хеҙмәте хан "сығышы һәм Чарльз Дарвиндың «Происхождение человека и подбор по отношению к полу» тигән хеҙмәтен тәржемәләй һәм баҫма тәржемә ҡатнашты Томас Гекслиның хеҙмәттәрен, шулай уҡ физиология буйынса сит ил дәреслектәрен тәржемә итеүҙә һәм баҫтырыуҙа ҡатнаша. 1868—1869 йылдарҙың ҡышы рәссамдар клубында лекциялар уҡый, аудитория һәр саҡ тыңлаусылар менән тулы була, һәм улар араһында, мәҫәлән, И. С. Тургенев та була.
Баш мейеһе рефлекстары
И. М. Сеченовтың «Рефлексы головного мозга» китабы сиркәүҙең Рәсәйҙә сиркәүҙең материализм, атеизм һәм социализм был тәбиғәт белеме һәм фәлсәфә идеяларының таралыуына ҡаршы көрәшенең киҫкен ҡыҙған осоронда донъя күрә. Башта был фәнни-популяр психофизиологик трактат «Попытки свести способ происхождения психических явлений на физиологическую основу» тип аталған була һәм һәм «Современник» журналында нәшер итергә планлаштырыла. Атамаһы мәҡәлә эстәлеге буйынса һығымта яһарлыҡ күрһәтмә кеүек яңғырағанлыҡтан, уны «Баш мейеһенең рефлекстары» тип үҙгәртергә тура килә, һәм 1864 йылда мәҡәләне аҙ билдәле «Медицинский вестник» журналында баҫтырырға рөхсәт бирелә. Сеченовтың кеше һәм уның эшмәкәрлегенә нығынған христиан диненә нигеҙләнгән дини-мистик күҙаллауға ҡаршы йүнәлтелгән хеҙмәте рәсми ҡарашҡа асыҡтан-асыҡ ҡаршы сығыу һымаҡ ҡабул ителә, йәмәғәтселектә психик эшмәкәрлектең асылы буйынса бәхәс тыуҙыра.
Боковский районы
Иҫтәлекле урындары
Ростов өлкәһенең Боковский районында (Каргинская станицаһы) Федераль әһәмиәтле мәҙәни мираҫ объекттары урынлашҡан. Күрһәтелгән иҫтәлекле урындарға түбәндәгеләр ҡарай:
1984 йылдың 11 июлендә ҡул ҡуйылған РСФСР Министрҙар Советының «Ике тапҡыр Социалистик Хеҙмәт Геройы, яҙыусы һәм йәмәғәт эшмәкәре М. А. Шолоховтың иҫтәлеген мәңгеләштереү тураһында» тигән 306-сы Постановлениеһы нигеҙендә усадьба М. А. Шолохов Дәүләт музей-ҡурсаулығы составына индерелгән.
Калегин ауыл Советы (Ҡалтасы районы)
Калегин ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Ҡалтасы районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Казанская станицаһы (Ростов өлкәһе)
Иҫтәлекле урындары
Музей бинаһындағы экспонаттар осорҙарға бүленгән: казактарға тиклемге осор, революцияға тиклемге осор, икенсе донъя һуғышы осоро, һуғыштан һуңғы һәм СССР түңкәрелеүенә тиклемге совет эпохаһы.
Колна (Оло Сәрмәсән ҡушылдығы)
Колна  — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан Республикаһы, Һамар өлкәһе, биләмәләрендә аға. Йылға Оло Сәрмәсән йылғаһының уң ярына тамағынан 307 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.
1945 йылдың 24 июнендәге Еңеү Парады
Парадты үткәреү
Праздничный Парад Победы начался на Красной площади 24 июня в 10 часов утра. Во время мероприятия шёл сильный дождь, а температура воздуха была около 15 °C. Сталин, стоявший на трибуне мавзолея, был одет в плащ и резиновые ботинки. Проводившие парад маршалы также вымокли. Как вспоминала правнучка Рокоссовского, после дождя парадный драповый мундир маршала так сел, что его необходимо было распороть, чтобы снять, и заново сшивать. В честь праздника Красная площадь была богато украшена алыми победными знамёнами и цветами. Вдоль фасадов ГУМа установили гербы союзных республик с гербом СССР в центре. На Лобном месте был сооружён 26-метровый „Фонтан Победителей“, убранный после проведения парада.
Ғәскәрҙәр үтеүе
В день проведения парада подъём военнослужащим протрубили в 4 часа утра. Из казарм по направлению к Красной площади отправились сводные полки фронтов. От заводов, фабрик и государственных учреждений вышли праздничные колонны демонстрантов, а на улицу Горького вывезли танки и боевые орудия. Около десяти часов на площади перед мавзолеем выстроились полки в том же порядке, в котором они держали линию фронта. На правом фланге расположился полк Карельского фронта, на левом стояли войска 3-го Украинского. Когда куранты пробили 10 часов, из ворот на белом коне выехал принимающий парад Георгий Жуков в сопровождении адъютанта. Согласно некоторым источникам, маршал нарушил сразу две древнейшие традиции, проехав верхом и с покрытой головой через ворота Спасской башни Кремля. Напротив мавзолея Жуков встретился с командующим парадом Константином Рокоссовским, который доложил о готовности участников. После этого начался объезд войск. С трибуны за маршем наблюдали Иосиф Сталин, Вячеслав Молотов, Михаил Калинин, Климент Ворошилов и другие члены Политбюро. От имени и по поручению Советского правительства и ВКП(б) Жуков поздравил доблестных советских воинов „с Великой Победой над германским империализмом“. После окончания речи оркестр исполнил гимн СССР, а из кремлёвских орудий дали 50 залпов артиллерийского салюта.
Сводные полки
<!--
Музыкаль оҙатыу
Акцияны Мәскәү гарнизонының йыйылма тынлы оркестры оҙатты, ә уны әҙерләү менән генерал-майор Семён Александрович Чернецкий етәкселек итте. Музыкаль коллектив Мәскәү хәрби училищеларының 38 оркестрынан, Ҡыҙыл армияның хәрби частары һәм Эске эштәр Хәрби Комиссариаты музыканттарынан тора. 1220 музыканттан торған һәм һәм 50 капельмейстер идаралыҡ иткән йыйылма оркестр сығыш яһай. Парадта барлығы 1313 музыкант ҡатнаша, уларҙың иң кесеһенә 13 йәш була.
Юғары Баш командующийға докладтан һуң дирижёр Василий Иванович Агапкин етәкселегендәге Мәскәү парад фанфараһы беренсе композиция булараҡ яңғыраны. Парад 2-се Мәскәү музыкант тәрбиәләнеүселәр мәктәбе барабансылары ротаһының ҡағыуы аҫтында башланды. Һәр йыйылма полк үҙенең хәрби маршы аҫтында үтә. Кавалерия үтеп барғанда Чернецкийҙың «Кавалерийская рысь» («Аттар юртыуы») маршы яңғыраны. Парад «Тыуған илгә дан» («Слава Родине») маршы менән тамамланды. Бөтә музыканттарға һәм капельмейстерҙарға рәхмәт белдерелде.
Кино төшөрөү
Яҙманың төп нөсхәләре Республика дәүләт кионфотодокументтар архивында (РГАКФД) һаҡлана. 2004 йылда фильмды реставрациялағандар (механик зыян күргән урындарын алғандар, төҫөн тергеҙгәндәр) һәм яңы плёнкала күсермәһен сығарғандар. Парадтың тулы цифрлы версияһы тәүге тапҡыр 2020 йылдың 9 майында «Еңеү» телеканалында күрһәтелде. Уны Игорь Кириллов, Анна Шатилова һәм Дина Григорьева уҡып ишеттерҙе.
Первомайский ауыл Советы (Благовар районы)
Первомайский ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Благовар районы муниципаль районының административ-территориаль һәм муниципаль берәмеге.
Кесе Сульча
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Әрмән зыяраты (Дондағы Ростов)
Тарихы
Әрмән зыяратында Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында һәләк булған һуғышсыларҙың туғандар ҡәберлеге бар. Уларға «1941-1945 йылдарҙа Ватаныбыҙҙың ирке һәм бойондороҡһоҙлоғо өсөн һуғышта һәләк булған геройҙарға дан» тигән яҙыу яҙылған һәйкәл ҡуйылған.
Фабрика
XX быуат
1970—1990 йылдарҙа төрлө факторҙар арҡаһында ҡайһы бер тармаҡтарҙа һәм төбәктәрҙә деиндустриялаштырыу процестары билдәләнә. Улар фабрика һәм заводтарҙың ябылыуына, ташландыҡ хәлгә килтереүгә йәки профилле булмаған биналар итеп йыһазландырыуға, ә ҡайһы бер осраҡта төбәктә демографик үҙгәрештәргә килтерә. Американың ҡорос һәм машиналар эшләү заводтары тупланған «тут билбауының» («ржавого пояса») бөлгөнлөккә төшөүе сағыу миҫал булып тора.
Ҡоролошо
Завод һәм фабрикаларҙың ҡоролошо тармаҡҡа, төбәккә, һайланған етештереү схемаһына ҡарап һиҙелерлек айырыла, ләкин, ҡағиҙә булараҡ, производство предприятиеларының башҡа формалары араһында уларҙы айырып торған уртаҡ һыҙаттары бар. Цех төп сәнәғәт тармаҡтарының бер йәки бер нисә механизацияланған йәки автоматлаштырылған оҫтаханаларға бүленә. Уларҙа продукцияның төп өлөшө эшләнә. Ярҙамсы цехтар һәм оҙатып йөрөүсе операциялар өсөн тәғәйенләнгән участкаларҙа магистраль производство машиналары ҡоралландырыла, ремонтлана һәм хеҙмәтләндерелә, энергия, һыу, газ, пар менән тәьмин ителә. Бынан тыш, заводтарҙа өҫтәмә етештереү менән шөғөлләнгән, мәҫәлән, төп етештереү ҡалдыҡтарынан, цехтар булыуы ихтимал.
Заводтың йәки фабриканың идара итеү аппараты урынлашҡан офис (элек — контора) ғәҙәттә айырым бинала урынлаша, ҙур булмаған заводтарҙа цех ҡоролмаларының береһендә айырым бинала урынлашыуы мөмкин. Завод һәм фабрикалар биләмәһе ғәҙәттә кәртәләп алына, ә эш урындарына хеҙмәткәрҙәр үтеү юлдары йәки үтеү юлдары системаһы аша индерелә.
Шәрипов Марат Сабит улы
Биографияһы
Бер үк ваҡытта 1988 йылдан алып Башҡорт дәүләт университетында татар әҙәбиәте тарихын, әҙәбиәт теорияһын, татар әҙәби тәнҡит тарихын уҡыта, Башҡортостан Республикаһы Президенты ҡарамағындағы Йәмәғәт советы ағзаһы, «Рамаҙан» төрки милли-ағартыу үҙәге рәйесе.
Филология фәндәре кандидаты ғилми дәрәжәһенә эйә (1988).
Бионика
Бүлектәре
Бионика биология, физика, химия, кибернетика һәм инженер фәндәре : электроника, навигация, бәйләнеш, протезирование (ослоҡтарын һ. б. органдар һәм кешеләр тере йән эйәһе), диңгеҙ эше һәм башҡа төрлө бик күп йүнәлештәр менән тығыҙ бәйләнгән.
Атамаһы
Бионика биологик системаларҙы һәм процестарҙы техник бурыстарҙы хәл итеү өсөн кәрәк булған белем алыу маҡсатында өйрәнә. Бионика кешегә тәбиғәт кә хас үҙенсәлекле процестарға нигеҙләнеп техник системалар төҙөргә ярҙам итә,
AliExpress
AliExpress бөгөн
AliExpress — донъялағы иң популяр интернет-сайттарҙың береһе. Ресурс Ҡытай тауарҙарын сит илдәргә һатыуға тәғәйенләнгән. Alexa мәғлүмәттәре буйынса, сайтҡа инеүселәрҙең 21,8 проценты — Рәсәйҙән. Артабан инеүселәр һаны буйынса: Испания — 4,6 %, Бразилия — 4,5 %, АҠШ — 4,3 %, Польша — 3,2 %.
Носков Александр Куприянович
Һөнәри эшмәкәрлеге
1928—1930 — СССР Фәндәр академияһы комплекслы экспедицияһының (Өфө) Башҡортостан ботаника (Мәсәғүт һ. б.) отрядтары начальнигы.
Диофант тигеҙләмәһе
Хәл ителмәүсәнлек дөйөм рәүештә
1900 йылда формулировкаланған Гильберттың унынсы проблемаһы ирекле алгебраик Диофант тигеҙләмәләрен сығарыу алгоритмын табыуҙан тора. 1970 йылда Ю. В. Матиясевич был проблеманың алгоритмик хәл ителмәҫлек булыуын иҫбатлай
Тырнаҡлы
Ырыу бүреҫ (бүре), ҡомый (ҡумый), күкйүргәк (күкюргек), оҙон бармаҡ (оҙон бармаҡ), рахманғол (рахманғул), юламан, тораморон сутыш, мимес, ҡырғыҙ, әнжәк араларына бүленә. Тырнаҡлы ырыуы 'тырнаҡлы' — топоним булараҡ теркәлмәгән.
ЮХЛ 2016/2017 йылдар миҙгелендә
Плей-офф
Братина кубогы өсөн плей-офф ярыштарында даими чемпионат һөҙөмтәләре буйынса тәүге 16 команда ҡатнаша. Бөтә раундта серия дүрт еңеүгә тиклем дауам итә. Төп ваҡыт тигеҙ иҫәпкә бөтһә, өҫтәмә ваҡыт тәүге кереткән шайбаға тиклем бара.
1/8 финал
3. «Һарыарҡа» — 14. «Звезда» 4-1 (6:0, 0:4, 1:0, 3:2 ө.в., 5:0)
Братина кубогы финалы
Икенсе уйын
Волков-Реми йорто
Тарих
Йорт Шмидт урамының бейек яр менән бөткән урынында тора. Йорттан әллә ҡайҙарға тиклем йәйрәп ятҡан диңгеҙ ҡултығы күренеп тора, ә ҡултыҡтан ҡарағанда йорттоң күренеше шулай уҡ бик матур.
Чекмарёв Сергей Иванович
Биографияһы
Сергей Иванович Чекмарёв 1909 йылдың 31 декабрендә Мәскәүҙә теш технигы ғаиләһендә тыуған. 1932 йылда В. М. Молотов исемендәге Мәскәү ит-һөт институтын тамамлағандан һуң Башҡортостанға зоотехник итеп эшкә ебәрәләр. Хәйбулла районының Таналыҡ совхозында өлкән зоотехник, ә һуңынан Ейәнсура районының «Инәк» совхозында шулай уҡ өлкән зоотехник булып эшләй. Ибрай ауылында йәшәй.
Нагаев Валерий Сәлим улы
Биографияһыы
Валерий Сәлим улы Нагаев 1949 йылдың 28 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Ауырғазы районы Исмәғил ауылында механизатор ғаиләһендә тыуған.
Чекмарёв Сергей Иванович
Хәтер
1961 йылдың 27 ғинуарында Өфөлә бер урам Чекмарёв исеме менән атала. Октябрьский, Салауат ҡалаларында һәм республиканың башҡа терәк пункттарында Чекмарёв исемле урамдар бар.
Ейәнсура районының район үҙәге Иҫәнғолда шағир исеме менән аталған паркта, Хәйбулла районының Подольск ауылы уртаһында һәм Чекмарёв музейы эшләгән Сибай ҡалаһының гимназияһы биләмәһендә шағирға һәйкәл ҡуйылған. 1983 йылда «Таналыҡ» совхозы уның исемендәге премия булдыра (2005 йылдан алып Хәйбулла районы Советы Президиумы тарафынан тәғәйенләнә).
Рудный ҡалаһында (Ҡаҙағстан) Чекмарёв урамы бар.
Письмирь
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Путок
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Камчатка
Ярымутрауҙың көнсығыш яғы ныҡ ҡырҡылыуы, ҙур ҡултыҡтар барлыҡҡа килтерә (Авачин ҡултығы, Кроноц ҡултығы, Камчатка ҡултығы, Күл ҡултығы, Карагин ҡултығы, Корфа ҡултығын) һәм бухтталар (Авачин бухтаһы, Карага, Оссора мороно һ.б.).Алыҫта диңгеҙҙә ҡаялы ярымутрауҙар күтәрелә (Шипун ярымутрауы, Кроноц ярымутрауы, Камчатка ярымутрауы, Күл ярымутрауы).
Ер тетрәүҙәре
Күпселек камчатка ер тетрәүҙәре Курило-Камчатка улағы терәлгән субдукцион зонала 30—150 километр аралыҡта ярымутрутрауҙың көнсығыш ярында теркәлгән. ,
Саврушка
Саврушка — Рәсәйҙәге йылға. Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Сәрмәсән йылғаһының һул ярына тамағынан 158 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.
Мария Тальони
Биографияһы
йылда сығыштарын тамамлап, ул балет дәрестәрен биреүен дауам итә. Башлыса Италия виллаларында йәшәй. Венецияла уға Ка-д' Оро һарайы ҡарай, Был һарай уның заказы буйынса модаға ярашлы итеп үҙгәртеп ҡорола һәм һарайҙың тарихи ҡиәфәтенә ярашһыҙ етди зыян килтерелә. Күпмелер ваҡыт рус кенәзе А.&nbsp;В.&nbsp;Трубецкой менән йәшәй һәм унан ул таба. Һуңыраҡ Кенәз Трубецкой Мария Тальониҙың Вуазен менән никахтан тыуған ҡыҙына өйләнә.
Петер Беренс
Биография
Беренс Карлсруэ һәм Дюссельдорфта уҡып, 1891—1899 йылдарҙа Мюнхенда төпләнә, унда Мюнхен Сецессионы рәтенә инә. Ул йылдарҙағы әҫәрҙәре модернға (Югендстиль) ҡарай. 1901 йылда Дармштадт рәссамдар колонияһында үҙ өйөн, эсендәге йыһаздарын проектлап ала.
1907 йылдан Берлинда AEG фирмаһының художество кәңәшсеһе итеп тәғәйенләнә. Нәҡ шул ваҡытта үҙен Сәнәғәт дизайны һәм сәнәғәт архитектураһын төҙөүсе итеп күрһәтә. Уның Берлиндағы оҫтаханаһынан Ле Корбюзье, Мис ван дер Роэ, Вальтер Гропиус кеүек билдәле кешеләр сыға. 1907 йылда Беренс «AEG» концерны кәңәшсеһе була, һәм тәү тапҡыр фирмаға тулы «ребрендинг» үткәрә, йәғни завод һәм офис биналарын, ваҡлап һатыу нөктәләрен, офис йыһаздарын, реклама таҡталарын, продукцияны (фендар, елләткестәр), төргәктәрҙе бер стилдә эшләп, яңырта. Функционализм ҡарашын үҙ итә, заманса материалдар — быяла, ҡорос менән эшләүҙе хуп күрә.
Weblinks
Schiedmayer grand piano from the musicroom of the House Behrens Darmstadt 1901
Новоднестровск
2014 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ҡалала 14 553 кеше йәшәй.
Австралия һәм Океания
Океания
Төп мәҡәлә: Океания
Тымыҡ океандың көнбайыш һәм үҙәк өлөшөндәге утрауҙар төркөмө һәм архипелагтар дөйөм Океания атамаһы аҫтында географик өлкәгә берләштерелгән. Бөтә утрауҙарҙы дүрт этнографик-географик өлкәгә бүлеү тарихҡа инеп ҡалған: Полинезия (Тонга, Самоа, Кук, Гавай утрауҙары, Пасха утрауы һ. б.), Меланезия (Яңы Гвинея утрауы, Бисмарк архипелагы, Соломон утрауҙары һ. б.), Микронезия (Маршалл, Мариан утрауҙары һ. б.), Яңы Зеландия. Океания утрауҙарының күбеһе көньяҡ киңлектең 10 градусы һәм төньяҡ киңлектең 20 градусы араһында экваториаль билбауҙа тупланған.
Гидрография
Австралияла йылғалар күп, әммә уларҙың ҙур өлөшө ҡорой. Иң ҙурҙары — Дарлинг һәм Муррей. Австралия континентында үтә ҙур ҡултыҡтар бар: Карпентария һәм Ҙур Австралия ҡултыҡтары.
Овруч
Мәҙәниәт
Ҡалала тарихи-тыуған яҡты өйрәнеү музейы эшләй. Овруч ҡәлғәһе урынында Спас-Преображенский соборы тора. Монгол баҫҡынсылығына тиклемге һәйкәлдәрҙән XII быуат аҙағына ҡараған Василий сиркәүе һаҡланған. Уны зодчий Петр Милонег төҙөгән тиҙәр; архитектор А.В.Щусев 1907-1909 йылдарҙа уны реставрациялай. Был планда көнбайыш фасадына ике түңәрәк манаралы дүрт терәк бағанан торған кирбес тәре-көмбәҙле ғибәҙәтхана.