cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Программа тәьминәтен локалләштереү
Нимә ул локалләштереү
Шулай итеп, локалләштереү — бик ҡатмарлы һәм киң ҡоласлы операция, һәм программа тәьминәтен эшләгән саҡта уҡ уның киләсәктә  интернационалләштерелеүе бик етди  иҫәпкә алынырға тейеш. Беҙ беренсе-икенсе кимәлдә руслаштырылған программа тәьминәте ҡулланабыҙ; тулыһынса руслаштырылған программа тәьминәттәре юҡ. Apple компанияһының Mac OS X операцион системаһы тәрән локалләштереү миҫалы булып тора, унда локалләштерелгән милли йүнәлешле пиктограммалар ҙа осрай.
Литва мосолмандары
ХХ быуат аҙағы - яңы быуат башы
90-сы йылдар уртаһында берҙәм дини ойошмаға нигеҙ һалына, ә бер йыл үткәс — мөфтиәт, Литва мосолмандарының диниә назараты ойошторола ..
Богдан Хмельницкий ордены (СССР)
Үҙенсәлектәре
Ордендың эскизын әҙерләүҙә 13 рәссам ҡатнаша. Һөҙөмтәлә рәссам Н. И. Москалев һәм график А. С.. Пащенконың эскизы раҫлана. Рәсми рәүештә статут билдәләнмәүгә ҡармаҫтан, ордендың исеме һәм һәм украин телендәге яҙыу уны УССР-ға бәйле булыуын күрһәтә. Ысынында был орден менән башлыса дүрт Украин фронтында батырлыҡ күрһәткән яугирҙар бүләкләнә, айырыуса партизандар лайыҡ була. Ул партизандар киң бүләкләнде (1944 йылдың 4 ғинуарындағы Указға ярашлы Украин партизан берләшмәләренең күп кенә етәкселәре 1-се һәм 2-се дәрәжә Богдан Хмельницкий ордены менән наградлана).
1943 йылда 28 октябрендә 1-се һанлы III дәрәжә Богдан Хмельницкий ордены менән батальон командирының урынбаҫары өлкән лейтенант Т. Д. Рыбин бүләкләнә. Барыһы әлеге орден менән 5738 яугир наградлана.
Тавакуль Карман
Биографияһы
Сана Фән һәм технологиялар университетында — иҡтисад бакалавры, унан һуң Сана университетында политология магистры дәрәжәһен ала. 2012 йылда Альберт университетының (Канада) халыҡ-ара хоҡуҡ буйынса почётлы доктор булып китә.
Ар-Хара
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Терек йылғаһы, Дон һәм Волга йылғаларының ағымһыҙ тармаҡтары. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек бассейнынан РФ сигенә тиклем Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Шуматова Елизавета Николаевна
Мираҫы
Һуңғы йылдарҙа Нью-Йоркта, Локаст-Веллиҙа йәшәй, 1980 йылдың 30 ноябрендә Глен-Ковта 92 йәшендә вафат була. Уның поместьеһында тамамланып бөтмәгән Франклин Рузвельттың портретына эскиздар табыла, улар Франклин Д.Рузвельт мираҫының Америка үҙәгенә тапшырыла. Шуматованың һуңғы осорға ҡараған ҡайһы бер эштәре хәҙер Америка сәнғәтенең архивында һаҡлана
Краснодар
Краснодар (Краснодар) — Краснодар крайының үҙәге.
Арктика
Флораһы. Фаунаһы
Арктика — һарыҡ-үгеҙ, ҡырағай төньяҡ боланы, ҡар бәрәне, аҡ айыу кеүек уникаль хайуандар йәшәгән төбәк. Тундраның үлән ашаусы хайуандары: арктика аҡҡуяны, лемминг, һарыҡ-үгеҙ һәм ҡырағай төньяҡ боланы. Улар аҡ төлкө менән бүре өсөн аҙыҡ булып хеҙмәт итә. Поляр айыу ҙа ҡырағай йыртҡыстарға инә, ул боҙҙан тороп диңгеҙ хайуандарына һунар итеүгә өҫтөнлөк бирә. Һалҡын төбәктәр өсөн ҡоштарҙың һәм диңгеҙҙәге йән эйәләренең күп төрҙәре эндемик булып тора. Бынан тыш Арктикала ҡоно, аҫ һәм оҙон ҡойроҡло йомран йәшәй.
Рельефы
Арктиканың иң юғары нөктәһе — Гунбьёрн тауы (Гренландия).
Рәсәйҙең поляр биләмәләре
Поляр биләмәләргә хоҡуҡ алыу өсөн, Рәсәйгә һыу аҫтындағы Ломоносов һәм Менделеев һырттарының Рәсәй территорияһына бәйле континенталь сығышлы булыуын иҫбат итергә кәрәк. Ломоносов һыртына ҡарата Дания дәғүә белдерә, ул, был һырт — Гренландияның батҡан өлөшө, тип раҫлай. Ломоносов һырты Рәсәй биләмәләренең дауамы икәнлеген иҫбатлар өсөн Рәсәй 2007 йылдың июль-авгусында «Арктика-2007» экспедицияһын үткәрҙе.
Багут-Сала
Багут-Сала — Рәсәй йылғаһы. Ҡалмыҡ Республикаһы/Волгоград өлкәһе,Әстерхан өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шарын-Сала йылғаһының уң ярына тамағынан 24 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Болот
Ер атмосфераһы болоттары үҙенсәлектәре
Болоттар йылылыҡ режимын һаҡлауҙа, альбедо (һыуытыуға булышлыҡ итә), шулай уҡ теплица эффектын көсәйтеүҙә төп роль уйнай, шулай итеп, тотош ер шарында һәм ҙур ғына региондарҙа диурналь һәм миҙгелле температура тирбәлеүен йомшарта.
Ҡыйғас һәм өйкөм болоттар (Cirrocumulus, Cc)
Аҡ һарыҡтарға ниндәйҙер визуаль оҡшашлыҡ өсөн уларҙы йыш ҡына «һарыҡ» (барашки) тип атайҙар. Шарға оҡшап торған, бер рәткә теҙелгән болоттар. Улар скумбрия арҡаһына йәки яр буйы ҡомондағы тулҡындаға оҡшаған. Түбәнге сиге диңгеҙ кимәленән 6-8 км бейеклектә, вертикаль оҙонлоғо 1 км тиклем, болот эсендә үтә күреү — 200—500 м. Йыш ҡына ҡыйғас йәки ҡыйғас- ҡатламлы болоттар менән бергә күҙәтелә.Ғәҙәттә улар яҡынлашып килгән дауыл билдәһе булып тора. Был болоттарҙа «иризация» күҙәтелә (болоттар сите йәйғор төҫөнә инә). Уларҙан күләгә төшмәй, хатта ҡояш ситкә китһә лә. Өҫкө тропосферала тулҡын һәм өҫкә табан хәрәкәттәр булғанда барлыҡҡа киләләр һәм боҙ кристалдарынан торалар. Ҡыйғас- өйкөм болоттарҙа Ҡояш һәм Ай тирәләй галос һәм таждар күҙәтелеүе мөмкин. Уларҙан яуым-төшөм дә төшмәй. Төрҙәре: тулҡын һымаҡ (Cirrocumulus undulatus), яҫмыҡ һымаҡ (Cirrocumulus lenticularis), өйкөм һымаҡ (Cirrocumulus cumuliformis), ялбыр һымаҡ (Cirrocumulus floсcus).
Өйкөм болоттар (Cumulus, Cu)
Кумулус болоттары тығыҙ, көндөҙгө сағыу аҡ болоттар вертикаль үҫеш менән. Түбәнге сиктең бейеклеге ғәҙәттә 800 метрҙан алып 1500 метрға тиклем, ҡайһы берҙә — 2-3 км һәм унан да күберәк. Ҡалынлығы — 1-2 км, ҡайһы берҙә — 3-5 км. Кумулус болоттарының өҫкө өлөштәрендә түңәрәк контурлы көмбәҙҙәр йәки башнялар формаһы бар. Ғәҙәттә кумулятив болоттар һалҡын йәки нейтраль һауа массаларында [конвекция|конвектив] болоттар булараҡ барлыҡҡа килә.
Ноктилюцент (аҡ) болоттар
Тунгус метеоритының ҡолауынан һуң яңы болоттар барлыҡҡа килә, шул уҡ ваҡытта 3—300 км оҙонлоҡтағы тулҡын формалашҡан морфологик структура барлыҡҡа килә.
Тарихы
[Стокс, Джордж Габриэль Стокс тикшеренеүҙәре һәм Максвелл иҫбатлауынса, һыу тамсыларының төшөүен туҡтатыу өсөн секундына 0,5 метрҙан артмаған тиҙлек менән күтәрелгән көсһөҙ ағым етә. Ғәҙәттә бейеклектә барлыҡҡа килгән ҡыйғас һәм ҡыйғас- ҡаталулы болоттар аэростатсыларҙың күҙәтеүҙәре күрһәтеүенсә тик ҡаты тороштағы һыуҙан ғына тора. Иҫәпһеҙ-һанһыҙ боҙ кристалдары һәм энәләре, мәҫәлән, түбәнге атмосферала йыш ҡына ҡышын тыныс, һыуыҡ көндәрҙә, хатта болотһоҙ күк йөҙөндә лә даими алты алты яҡлы пластинкалар йәки микроскоптан ғына күренерлектән алып, ябай күҙгә күренеп торған алты яҡлы призмалар барлыҡҡа килә, өҫкө атмосферала һаҡлана һәм артабан айырым сүстәр йәки циррус йыйырсыҡтары (ҡыйғас ҡатлам) барлыҡҡа килтерә, монотон ҡатлам ҙур арауыҡтарға таралып, күккә ҡыйғас ҡатламлы болоттар менән аҡһыл төҫ бирә.
Функцияның сығарылмаһы
Функцияның үҙгәреү тиҙлеге
Ғөмүмән, y=f(x) функцияһының x_0 нөктәһендә сығарылмаһы функцияның x_0 нөктәһендә үҙгәреү тиҙлеген, йәғни y=f(x) бәйләнеше менән бирелгән процесстың үтеү тиҙлеген күрһәтә.
Сығарылмаларҙы яҙыу ысулдары
Әлбиттә, шуның менән бергә улар бөтәһе лә бер үк объекттарҙы тамғалау өсөн хеҙмәт итәләр икәнде онотмаҫҡа кәрәк:
Кесе Киня (йылға)
Кесе Киня — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Хакас Республикаһы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/2677/580/38 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Ситдиҡов Шәмсетдин Мөхәмәтдин улы
Ғаиләһе
Хәләле Рабиға Шәрәфетдин ҡыҙы менән алты бала тәрбиәләр үҫтерәләр, барыһына ла юғары белем бирәләр.
Eurocode
Тарих
1975 Европа комиссияғы илдәр араһында бәйләнештәр нығытыу өсөн Eurocode төҙөү тураһында ҡарар сығарҙы.
Евпраксия Всеволодовна
Император ҡатыны
Немец тарихсыһы Герд Альтһофф версияһы буйынса, Адельһайда һәм Һенрихтың никахы императорҙың саксон хакимдары менән бәйләнешен нығытыу маҡсатында барлыҡҡа килгән. Яңы ғына кейәүгә сыҡҡан ҡыҙға, ул осорҙа киң таралған сәйәси союзды нығытыу һәм хәүефһеҙ итеү ғәмәленән сығып ҡарағанда, роле тәғәйенләнгән.
Ир менән ҡатын араһында кризис
Бындай хәлдәр Һенрихтың оргиялар ойошторған николаиттар сектаһына ингәнлегенән килеп сыҡҡан тигән фараз бар. Г. Альтһофф, үҙ сиратында, императорҙың Евпраксия менән никахы саксон хакимдары менән тыныслыҡ килешеүенең бер өлөшө булып торғанлыҡтан, ул үҙенсәлекле бер аманат заложница булғандыр, һәм ҡатынына ҡарата мөнәсәбәте саксонлылар менән ҡатмарлыҡтар башланыу менән үҙгәргән, тип иҫәпләй. Альтһофф фекере буйынса, Һенрихтың ҡатынын көсләргә бойороуы йөкләмә үтәмәгән яҡтың вәкилен, аманатты, язалау юлы булғандыр.
Европа янъялы
Констанцалағы сиркәү соборында (1094 йылдың апрелендә) һәм Пьяченцалағы синодта (1095 йылдың марты) Евпраксия, ҡатынын үҙенә, иренә, хыянат башҡарыуға, атап әйткәндә, өлкән улы Конрад менән йөрөргә мәжбүр итеүҙә, шулай уҡ императорҙы оргияларҙа һәм сатанизмда ғәйепләүҙәрен иҫбатлап, Һенрихҡа ҡаршы һөйләгән. Папа Урбан II Һенрихты яңынан анафемаға биргән. Евпраксияның ялыуы ғәҙел тип танылған, һәм уны гонаһынан арындырғандар.
Птинов
Географияһы
Көнсығыш яҡтан Волхов тамағы, көнбайыштан Зеленец ҡултығы тарафынан йыуыла. Утрауҙың оҙонлоғо көньяҡтан төньяҡҡа табан 5 км, киңлеге - 3 км.
Тарихы
1868 йылда утрауҙа балыҡсылар ерлеге һәм ағас часовня урынлашҡан булған.
1942 йылда капитан-лейтенант Н. П. Клюев етәкселегендәге гидрографтар төркөмө «Птинов» утрауы пьесаһында тулҡындар менән утрау ярына яҡынлашҡан Б-752 номерлы баржаны штурм менән емергән. Баржаның трюмында һәләк булған кешеләрҙең кәүҙәләре, шулай уҡ штурман гидрографик һәм милек булған. Барлыҡ һәләк булған гидрографтар ерләнгән, ә Птинов утрауының төньяҡ-көнсығыш өлөшөндә тәбиғи ташта һәйкәл текстын китеп яҙалар. .
Саутгемптон
Халҡы — 253 651 кеше (2011 йылға ҡарата). Бөйөк Британияла  иң күп халыҡлы ҡала булып тора. Халыҡ тығыҙлығы 3484 кеше/км² тәшкил итә.
Халҡы
Саутгемптон унитар берәмек территорияһында 2001 йылғы мәғлүмәттәр буйынса 217 445 кеше йәшәгән,  халҡының уртаса тығыҙлығы 4 363 кеше/км² тәшкил иткән (2001 йылға ҡарата).
Чосон
Йәмғиәт
Чосон Кореяһы граждандар чиновниктары һәм хәрби офицерҙар контроле аҫтында үҙәкләштерелгән административ система урынлаштыра, улар дөйөм алғанда янбан тип атала. XVIII быуат аҙағына янбан нәҫелдән килгән дворян һыҙаттарының күп өлөшөнә эйә була. Әгәр янбан ғаиләһе өсөнсө быуында дәүләт чиновнигы була алмаһа, уның ағзаһы, янбан статусынан мәхрәү ителеп, ябай кешегә әүерелә. Хөкүмәт ҙур булмағанлыҡтан, бик күп янбандар юғары социаль статуслы урындағы дворяндар була, әммә һәр ваҡыт юғары килемле булмай.
Фән һәм мәҙәниәт
Ҡыҙыл баҡыр төҫөндәге глазурь менән ялтыратылған фарфор изделиеларҙы етештереү иң ҡатмарлыһы булып тора. Уларҙы яндырыу ҙур оҫталыҡ һәм иғтибар талап итә. Бындай керамиканың ҡасан килеп сығыуы бәхәсле, ә уның XII быуатта Кореяла барлыҡҡа килеүенә шик юҡ һәм ул Чосон империяһы хакимлыҡ иткән осорҙоң икенсе яртыһында бик ныҡ плопулярлашып китә. Ҡайһы бер эксперттар фекеренсә, был керамика Кванджу ҡалаһында барлыҡҡа килгән.
Оло Тингута
Оло Тингута (балка Харцага) — Рәсәй йылғаһы. Ҡалмыҡ Республикаһы,Волгоград өлкәһе,Әстерхан өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Цаца күле ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.
Мартин Отченаш
Карьераһы
2016 йылда Эстонияның Отепя ҡалаһында Отченаш йәйге биатлон буйынса ике тапҡыр донъя чемпионы булды: спринтта һәм дөйөм стартта.
Рюрик Дәүләте
Рюрик Дәүләте (Новгород Русе, урыҫ. Новгородская Русь) — Көнсығыш Европа тигеҙлегенең төньяҡ өлөшөндә урынлашҡан, Рюриковичтар династияһы етәкселегендә Боронғо Урыҫ дәүләте гамманың беренсе нотаһы формалашыуына осоро дәүләтенең йә иһә дәүләт алды союзының һүҙе.
Ҡушаев Ғөбәйҙулла Абдулла улы
Ҡушаев Ғөбәйҙулла Абдулла улы (1902−1937) — журналист, РКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитетының беренсе секретары (1922—1924). Сәйәси золом ҡорбаны (1937).
1919 йылда Ғөбәйҙулла Ҡушаев коммунистар партияһына инә. 18 йәшендә Ҡаҙанда үткән 1-се өлкә комсомол конференцияһында ҡатнаша һәм уны РКСМ-дың Татар өлкә комитетының беренсе составына һайлайҙар. 1922—1924 йылдарҙа Ҡушаев йүнәлтмә буйынса Өфөгә ебәрелә һәм Рәсәй коммунистик йәштәр союзының беренсе секретары булып эшләй. Ул ваҡытта өлкә комсомол комитеты алдына сәнәғәт, ауыл хужалығы өлкәләрендә йәштәрҙең эшен ойоштороу, уларҙы хәрби-патриотик, мәҙәни яҡтан тәрбиәләү кеүек мөһим бурыстар ҡуйыла. Эшләгән йылдарында ул матбуғат сараларына, яңы баҫмалар асыуға ҙур әһәмиәт бирә. 1922 йылдың 7 декабрендә РКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитеты президиумы ултырышында РКСМ-дың башҡорт телендәге гәзитен сығарыу мәсьәләһе ҡарала. «Йәш юҡсыл» тип аталған гәзиттең беренсе һаны 1923 йылдың 12 ғинуарында донъя күрә. Гәзиттең тәүге мөхәррире — Ғөбәйҙулла Ҡушаев, мөхәрририәт ағзалары Д. Юлтый менән Ғ. Абдрахманов була.
Шифалы ромашка
Таралыуы
Шифалы ромашка сәсеүлектәрҙә, баҡсаларҙа, юл буйҙарында үҫергә мөмкин. Евразияла һәм Төньяҡ Америкала таралған. Шифалы ромашка Башҡортостанда һирәк осрай. Шуға ла һаҡсыл ҡулланыу талап ителә. thumb|left| Шифалы ромашка.
Ҡала
Ҡала — халыҡ йәшәгән эре тораҡ пункт, унда йәшәгән кешеләр ауыл хужалығы менән шөғөлләнмәй. Үҫешкән хужалыҡ комплексы, иҡтисады бар, архитектура һәм инженер ҡоролмалар тупланмаһы булып һанала.
Ҡала термины ултыраҡ тирәләй һаҡланыу ҡоймаһы ер ҡулсаһы йәки ҡала стенаһы булыуҙан килеп сыҡҡан. Боронғо рус дәүләтендә ҡала тип ошондай ҡойма менән уратып алынған һәм халыҡ йәшәгән һәр эре пункт аталған. Ҡалалар сәнғәт һәм һөнәрселек, техник ҡаҙаныштар үҫеше үҙәге булып хеҙмәт иткән.
Билдәләмә
Тарихи фән контексында ҡала ун билдәгә эйә. Бының буйынса ул тәүге ваҡыттарҙағы ауылдарҙан, атап әйткәндә, һөнәрселәр оҫтаханаһы, сауҙа билдәләре (килтерелгән әйберҙәр, аҡса) һәм административ идаралыҡ — раҫлаусы мисәт һәм пломба), хәрби йыһазландырыу предметтары (ҡорал, хәрби ҡорамалдар), төрлө нығытмалар, таш төҙөлөш сәнғәте объекттары зодчество, яҙмалар, ҡиммәтле көндәлек тормош предметтары, биҙәүестәр, ҡала төҙөлөш усадьбалары, уратып алған ҡоймалар буйынса айырыла.
Боронғо донъя ҡалалары
Әлеге ваҡытта планетаның иң боронғо ҡалаһы булып беҙҙең эраға тиклем 8 мең йыллыҡтағы Чатал-Хююк ҡалаһы һанала. Башҡа ҡалалар беҙҙең эраға тиклем 5 мең йыллыҡтағылары ла мәҙәниәте буйынса ла, дәүмәле буйынса ла тура килмәй. Яҡынса беҙҙең эраға тиклем 5 меңенсе йылдан Дунайҙан буласаҡ Греция һәм Днепр яғына эре территориаль үҙәктәр тарала.
XX быуатта үҫешкән илдәр ҡалалары
Күп кенә үҫешкән илдәр юғары урбанизация темпы менән айырылып тора. Бындай илдәрҙә күп миллионлы ҡала агломерацияларын булдырыу бара, мәҫәлән, Мехико, Буэнос-Айрес, Сан-Паулу, Рио-де-Жанейро, Калькутта, Мумбай һәм башҡалар. Әммә ауыл халҡының ҡалаларға килеүе, эшсе ҡулдарға мохтажлыҡты уҙып китә һәм урбанизация эшһеҙлек, ярым эшһеҙлек иҫәбен арттыра, төпкөл ҡала райондарын киңәйтә.
Үҫеш динамикаһы
XIX быуат та сәнәғәт ҡалалары һаны арта, ләкин XX быуат урбанизация быуаты тип һанала. Быны түбәндәге мәғлүмәттәр дәлилләй: 1900 йыл да ҡалаларҙа 13 % халыҡ йәшәй, ә 2000 йылға — 47 %. Әлеге ваҡытта ҡалаларҙа планетаның яртыһынан күберәк кешеһе йәшәй. .
1994 йыл башына Рәсәйҙә ҡала халҡы 108,5 млн. кеше тәшкил итә, йәки бөтә халыҡтың 73%. 1950 йыл да 83 ҡала иҫәпләнә, халҡы 1 млн.-дан ашыу була. 2000 йылда — 411. 2010 йылда — 800-ҙән ашыу.
Хәҙерге ҡалалар
Хәҙерге ҡалалар төрө: бәләкәй (50 мең кеше), уртаса (50-1000 мең кеше), ҙур (100—250 мең кеше), эре (250—1000 мең кеше), иң эре (1 миллион -дан — 3 млн-ға тиклем) һәм бик ныҡ эре (3 млн.-дан ашыу). 1980 йыл дарҙа донъяла 220 миллионлы ҡала иҫәпләнгән.
Рәсәйҙәге ҡалалар
Мәҫәлән, 2013 йылда Волгоград өлкәһе Серафимович ҡалаһының ни бары 9300 халҡы була. Бынан тыш, ҡала статусы ниндәйҙер сәйәси көс файҙаһына (Ингушетияның баш ҡалаһы Магас – Рәсәйҙең иң бәләкәй ҡалаһы, Федерация субъектының административ үҙәге һанала) ярашлы, ҡала тарихының һәм мәҙәниәтенең баһаһы кеүек (Чекалин (Рәсәйҙең иң бәләкәй ҡалаһы), Верхотурье, Верхоянск) булырға мөмкин.
Жаныбар
Жаныбар — Башҡортостан Республикаһының Хәйбулла районындағы тау.
Петер Казар
Карьераһы
Биатлонсы Матея Казарҙың ҡустыһы.
Шифалы юшан
Шифалы юшан (Веро́ника лека́рственная, Verónica officinalis) — ғаиләһенән күп йыллыҡ үлән үҫемлек, һабағының оҙонлоғо 50 см-ға етә. Июндән алын көҙгә тиклем аҡһыл зәңгәр сәскә ата, июлдә орлоғо өлгөрә.
Латыш ваҡытлы милли советы
Ойошторолоуы
Улар Рәсәй Ваҡытлы хөкүмәтенең Риганы һаҡлап ҡала алмауы һәм уның латыш сәйәсмәндәре менән диалог башларға теләмәүе менән килешмәй. Икенсе яҡтан, латыш большевиктарының позициялары ҡырҡа көсәйә, әммә уларҙы милли мәсьәлә ҡыҙыҡһындырмай.
1917 йылдың 26 октябрендә Петроградта латыш сәйәси партиялары һәм йәмәғәт ойошмаларының ултырышы үтә, улар Латыш ваҡытлы милли советын булдырыуға әҙерләнә. Ойоштороу сессияһынулар тәүҙә 1 ноябрҙә Валмиерҙа үткәрергә йыйына. Әммә большевиктар түңкәрелеше пландарҙы ҡайтанан ҡарарға һәм ойошманы булдырыуҙы өс аҙнаға кисектерергә мәжбүр итә. Партиялар һәм йәмәғәт ойошмалары Валкаға күсә, унда 19 ноябрҙән 2 декабргә тиклем ултырыш үтә. Әлеге ултырышта ЛВМС Латвия Конституция йыйылышы саҡырылғанға тиклем латыш халҡы мәнфәғәттәрен яҡлаусы берҙән-бер һәм тулы хоҡуҡлы орган тип иғлан ителә, Уның бурысы — Латвия Конституция йыйылышын саҡырыу, автономия проектын әҙерләү һәм латыш ерҙәрен территориаль берләштереү.
Магон Баркид
Сығышы, балалыҡ һәм йәшлек йылдары.
Магон Гамилькарҙың Сицилияла римлеләргә ҡаршы Беренсе Пуник һуғышының һуңғы этабын алып барған саҡта тыуған. Б.э.т. 241 йылда Гамилькар, Рим менән тыныслыҡ тураһында килешеү төҙөгәс һәм ялланған һуғышсыларҙың Бөйөк ихтилалын еңгәс, Испанияға, был илде еңеп алырға тип, походҡа сыҡҡан. Тарихта билдәле булыуынса, был походта уның менән Ганнибал исемле улы ла ҡатнашҡан. Б.э.т. 228 йылда Гамилькар үлә, ул ваҡытта уның икенсе улы Гасдрубал да Испанияла булған. Магондын ҡайһы йылда ағайҙарына ҡушылыуы билдәле түгел, ләкин Полибий Магонды " бәләкәй сағынан уҡ хәрби эшкә өйрәтелгән " икәнен атап үткән.
Лонг-Бич
Географияһы
Лонг-Бич Лос-Анджелес үҙәгенән яҡынса 30 км алыҫлыҡта урынлашҡан. АҠШ-тың халыҡ иҫәбен алыу бюроһы мәғлүмәттәре буйынса ҡаланың дөйөм майҙаны 170,7 км², тәшкил итә, шуларҙың 130,5 км² ҡоро ер майҙаны,  һыу өҫтө майҙаны 40 км² (23,42 % дөйөм майҙандан). Океан бухтаһында  дүрт  яһалма утрау урынлашҡан, улар һәләк булған астроновтарҙың исемен йөрөтә: Фриман (1964 йылда авиакатастрофала һәләк була), Гриссом, Уайт һәм Чаффи — был өс астронавт 1967 йылда  Аполлон-1 карабында янғын ваҡытында һәләк була. Ҡалаға шулай уҡ өлөшләтә Терминал утрауы ҡарай.
Иҫке Русса (курорт)
Курорт «Иҫке Русса» — Новгород өлкәһенең Иҫке Русса ҡалаһында урынлашҡан курорт. Курортҡа нигеҙ 1828 йылдарҙа һалына һәм ул Үҙәк Рәсәйҙең боронғо курорттарының береһе һанала.
Һуғыш йылдарында
1941 йылдың 5 июлендә беренсе фашист бомбалары шифаханаға төшә. Яҡынлашып килгән фронт шарттарында курорт бюроһы мөдире Мария Исаевна Ицкевич санаторий ауырыуҙарын эвакуациялау менән шөғөлләнә.
31 июль — август 21 Иҫке Русса ҡалаһы өсөн ҡаты һуғыш бара. 21 август төнөндә курорт районынан һәм аэродромдҡаланың һуңғы һаҡсы яугирҙары — 202 мотоуҡсылар дивизияһы китә. Оккупация йылдарында курорттың барлыҡ биналар емерелә, парктың байтаҡ өлөшөндәге ағастар ҡырҡыла, һыу сығанҡтары тирәһендәге бөтә ҡоролмалар, эсәр һыу бюветы емерелә, курорт ҡорамалдары ҙур зыян күрә. Һыу ятҡылыҡтары һәм шишмәләр кибә. Паркта СС офицерҙарының зыяраты ойошторола.
Кесе Шора
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, инештән Новокузнецк ҡалаһына тиклем, Кондома йылғаһын индермәйенсә,. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Дәүләт (Асҡын районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Ҡылтабан (Быҙаулыҡ районы)
Ҡылтабан (Колтубановский) — Рәсәй Ырымбур өлкәһе Быҙаулыҡ районы ҡасабаһы (элек — ҡала тибында булған). Ҡылтабан поссоветы үҙәге.
Наҙлы Эджевит
Ижади эшмәкәрлеге
Эджевит һынлы сәнғәткә 1947 йылда ҡайта. Студент йылдарында уҡ үҙ эштәрен Галатаһарайҙа күргәҙмәгә ҡуя һәм 1947 йылдан һуң тағы ла күргәҙмәләргә ҡуя башлай. Шулай уҡ уның шәхси күргәҙмәләрен дә үткәрә.
Уның эштәре реализм һәм импрессионизм стилдәренең симбиозынан ғибәрәт: Наҙлы «Нәфис сәнғәттәр берләшмәһе» йоғонтоһон кисерә, шулай уҡ күпмелер ваҡыт уның рәйесе булып тора. Уның стиле 1930 йылдарҙағы төрөк рәссамдарының стилен хәтерләтә. Уның художество зауығы иҫ киткес була. 1947 йылдан һуң башлыса ул пейзаж картиналарында импрессионизм стиленең йомшаҡ һәм матур хистәрен донъяга объектив реалистик ҡараштар менән берләштереп, пейзаждар һәм натюрморттар яҙа.
«МИФИ» милли тикшеренеү ядро университеты
Университет биләмәһендә яңы типтағы (англ) ғилми-тикшеренеү Реакторы урынлашҡан. Университет «Росатом» атом энергияһы буйынса дәүләт корпорацияһы һәм атом энергияһы буйынса Халыҡ-ара агентлыҡ менән тығыҙ бәйләнештә. Ғилми-тикшеренеү институты фән донъяһында төрлө саралар үткәреү майҙансығы булып тора. Йыл һайын юғары уҡыу йортонда МИФИ-ның ғилми сессияһы уҙғарыла. .
Айырымланған структур бүлексәләре (филиалдары)
Димитровград инженер-технологик институты
Яңы Урал технология институты
Саров физика-техник институты
Полоцк кенәзлеге
Всеслав идаралығы
Башта Ярославичтар менән татыу йәшәп, 1060 йылда Ҡара диңгеҙ буйы төркиҙәрен (торктар) яулашырға барһа ла, тора-бара   Рустең төньяҡ-көнсығышын биләр өсөн Киев менән тарҡылаша башлай. Көс алышыу әле бер, әле икенсе яҡ еңеүе менән бара.Ул хатта туғандарына әсир төшөн, зинданға ла эләгә һәм һәм ҡыпсаҡтар һөжүм иткән саҡтағы болала Киев кешеләре уны ҡотҡара. Ул «Слова о полку Игореве» геройы булараҡ та тарихта ҡалған Ул 57 йыл буйы Полоцк кенәзлек итә һәм был кенәзлектең иң ҡеүәтле сағы булып тарихта ҡала (1044-1101).
Желтуха (Нерль ҡушылдығы)
Желтуха  — Рәсәйҙәге йылға. Иваново өлкәһе, Владимир өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Нерль йылғаһының уң ярына тамағынан 142 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Шәфәҡ Пейви
Биографияһы
Шәфәҡ Пейви 1976 йылдың 10 июлендә Анкарала тыуған. Ата-әсәһе — Şahin һәм Ayşe Önal, билдәле яҙыусы һәм журналист. 1994 йылда Пейви ире менән Швейцарияға күсенә, унда кино һәм сәнғәт өйрәнә. 1996 йылда Цюрихта поезд һәләкәтендә Пейви һул аяҡ менән һул ҡулын юғалта. Бер йыл үткәс, ул белемен дауам итеү өсөн Лондонға китә. Лондонда Вестминстер университетында халыҡ-ара мөнәсәбәттәрҙе өйрәнә һәм Лондон иҡтисад мәктәбендә аспирантураны тамамлай.
Кесе Казалых
Кесе Казалых — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Хакас Республикаһы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ортон йылғаһының уң ярына тамағынан 48 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Сергеев Александр Михайлович (физик)
Рәсәй фәндәр академияһы президенты
2017 йылдың майында Рәсәй Фәндәр академияһының физик фәндәр бүлеге А. M. Сергеевты Рәсәй Фәндәр академияһы президенты вазифаһына кандидат итеп күрһәтә. Уның менән бер рәттән был вазифаға тағы дүрт ғалим дәғүә итә һәм Рәсәй Федерацияһы хөкүмәте тарафынан килешеү үтә. 2017 йылдың 26 сентябрендә Рәсәй Фәндәр академияһының Дөйөм йыйылышында һайлауҙарҙың беренсе турында беренсе урынды биләй (1596 тауыштан 681 тауыш йыя, 276 тауыш менән икенсе урынды биләгән Р. И. Нигматулинды ике тапҡырға күберәк уҙып китә). Икенсе турҙа үҙенең лидерлығын раҫлай (1045 тауыш — А.M. Сергеев, 412 — Р. И. Нигматулин) һәм Рәсәй Фәндәр академияһы президенты итеп һайлана. 27 сентябрҙә Рәсәй Федерацияһы Президенты В. В. Путин указы менән уны вазифаһында биш йылға раҫлай.
Йәйәнән атыу
Ҡорамалдар
Хәҙерге заман йәйәләре, уҡ һәм һаҙаҡтар ағас һәм синтетик материалдар ҡулланып металлдан яһала.
Ҡағиҙәләре
Мәрәйҙәр иҫәбе «эләгә — эләкмәй» принцибына ҡорола.
Зименка
Зименка — Рәсәйҙәге йылға. Иваново өлкәһе, Владимир өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Нерль йылғаһының һул ярына тамағынан 138 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Әрмәнстан гимны
Әрмәнстан Республикаһының Дәүләт гимны-"Мер һайрених"(Микаел Надбандян һүҙ. Берсег Каначян муз.) композицияһынан тора һәм Әрмән Республикаһының дәүләт символы. Ул композиция 1991 й. 1 июнендә ӘР Юғары Советы Бойороғо менән ҡабул ителде.
Роберт
Билдәле кешеләр
Заһретдинов Роберт Абдрахман улы (16 декабрь 1932 йыл — 1 март 2016 йыл) — СССР һәм Рәсәйҙең бар донъяла танылыу алған атаҡлы ҡумыҙсыһы, педагог-музыкант. РСФСР-ҙың (1987) һәм Башҡорт АССР-ының (1981) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, РСФСР-ҙың (1978) һәм Башҡорт АССР-ы (1974) халыҡ мәғарифы отличнигы. Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1993), Салауат Юлаев ордены кавалеры (2013).
Елисеев Олег Павлович
Фәнни эшмәкәрлеге
Фәнни хеҙмәттәре фәлсәфәүи һәм социаль антропология, шәхес психологияһы, белем биреүҙең социаль психологияһы һәм профессиональ эшмәкәрлек педагогикаһы мәсьәләләре буйынса. Төп хеҙмәттәре хәҙерге заман кешеһенең әүҙем социаль мәҙәни эволюцияһы йөкмәткеһен, шул иҫәптән шәхестең, йәмғиәттең һәм дәүләттең үҫеш процестарын мәғлүмәтләштереү һәм глобалләшеү шарттарында, философик-методологик төшөнөүгә арналған.
Татар Ҡараболағы
Халҡы
(1956—2800, 1959—2638, 1970—1934, 1983—986, 1995—717).
Пластмассалар
«Пластмасса» атамаһы йылытыу һәм баҫым тәьҫирендә был материалдар һыуынғандан йәки ҡатырғандан һуң бирелгән форманы һаҡлауға һәләтле тигәнде аңлата. Формалаштырыу процесы пластик деформацияланыусы (йә юғары һығылмалы) тороштоң ҡаты торошҡа (быяла йәки кристаллға) күсеүенән барлыҡҡа килә..
Пластмасса төрҙәре
Полимерҙың характерына һәм пластик изделиеларҙы формалаштырыуҙа йәбешкәк хәлдән быяла хәлгә күсеүенә ҡарап түбәндәгеләргә бүленә:
Үҙенсәлектәре
Пластмассаларҙың ныҡлығы Бринелль буйынса 5 миллиметр диаметрлы шарға 50-250 кгс ауырлығындағы көс менән  билдәләнә.
Йәбештереү
Пластмасса иретеп йәбештереү процесы йылытылған берләшмәләр менән бәйләнеш иҫәбенә башҡарыла. Процесс билдәле бер шарттарҙа үтә:
Пластикты эшкәртеү ысулдары
2010 йылдың декабрендә Ян Бьенс һәм уның Уорвик университетындағы коллегалары пластик ҡалдыҡтарҙы эшкәртеүҙең яңы технологияһын тәҡдим итә. Пиролиз ярҙамында шыйыҡландырылған масса реакторҙа яҡынса 500 °C температурала һәм кислородһыҙ пластик сүп-сар мономерҙарға тарҡала. Артабан ҡатнашма ҡыуыу юлы менән айырыла.
Иҫке Васькин
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Аппалачи
Аппалачи тау системаһы сәнғәттә
1903 йылда инглиз композиторы Фредерик Делиус хор һәм оркестр өсөн ҙур ораторлыҡ «Аппалачио» (Appalachia: Variations on a Slave Song) әҫәрен яҙа. Ҡырҡ йыл самаһы үткәс, 1944 йылда Америка композиторы Аарон Копланд «Аппалачи яҙы» (Appalachian Spring) балетын яҙа.
Россошь
Халыҡ
2010 йыл халыҡ иҫәбен алыу буйынса: урыҫтар — 84,6 %, украиндар — 12,9 %.
Бөйөк Мәскәү кенәзлеге
Власть өсөн көрәш
Василийҙы әсәһе яғынан олатаһы Витовт һәм Оло Мөхәммәт хан яҡлап сығыш яһай. Василий атаһының ағаһы мәрхүм булғандан һуң ғына тәхеттә нығына алған. Ул Юрьевичтар менән көрәштә ике тапҡыр әсирлеккә эләккән, һуҡырлыҡҡа дусар ителгән. Был көрәш тағы 20 йыл дауам иткән.
Сиркәү
Нуғай улусын (1300) юҡ иткәндән һәм Алтын Урҙа берләшкәндән һуң, Һарай хандары етәкселегендә Максим үҙенең резиденцияһын Клязьмалағы Владимирға күсерә. Киев һәм бөтә Рус митрополиты Пётр Галицк кенәзе Юрий I Львович тарафынан Галицк (православие) митрополиты итеп ҡуйылған. 1325 йылда ул үҙенең резиденцияһын Владимирҙан Мәскәүгә күсерә. 1355 йылда Константинополь соборы Рәсәйҙең бөтә митрополиты кафедраһын Киевтан Владимирға күсереүҙе раҫлай.
Удел-биләмәләр
Калитаның бөйөк кенәзлек вариҫы, уның өлкән улы Симеон Гордый (1341—1353), Калитаның васыяттарын боҙмаған, һәм уның ағалары һәр береһе үҙ уделына хужа булған. Переяславлдә, Юрьевта, Владимирҙа, Костромала һәм Дмитровта һатып алған ауылдары менән бергә, Симеон үҙенең уделын тыумышы менән Тверь кенәзе ҡыҙы, ҡатыны, Мария Александровнаға васыят итә; ләкин уның ағаһы Иван II Красный, Бөйөк кенәз ҡыҙы Мария иҫән сағында уҡ үҙ уделына ҡушҡан.
Хоҡуҡ
Ләкин XIV быуаттан бирле был хоҡуҡ йыш ҡына боҙола. Уделдарҙы бөтөргәндән һуң фәҡәт сит ил дәүләттәренә генә күсеп китеү мөмкинлеге тыуҙы, һәм китеү хеҙмәтле кешенең хөрмәтенә тап төшөрә тип ҡабул ителә башлай. Шул рәүешле мотлаҡ хеҙмәткә күсеү өсөн нигеҙ әҙерләнә. Ирекле хеҙмәт (уның өлгөһө булып дворовой хеҙмәт тора) ирекһеҙ хеҙмәт тибында үҙгәртеп ҡорола. Һарай кешеләре, йәки Рәсәй дворяндары хеҙмәт иткән осраҡта ғына ер (поместье) менән файҙаланған. Был поместье системаһына нигеҙ һала. Дворян-алпауыт бояр-аҫабаға ҡапма-ҡаршы булған дворян хеҙмәтселәренең яңы тибы була.
Боронғо ғәҙәти хоҡуғы мөһим роль уйнауын дауам иткән. Традицион рус хоҡуғына барып тоташҡан Боронғо хоҡуҡи нормалар) ҙур абруй ҡаҙанған, һәм батшалар уны асыҡтан-асыҡ боҙмаған, ләкин яйлап үҙгәрткән. Яңылыҡтар дөйөм указдар менән түгел, әгәр ғәмәлдә дөйөм указға нигеҙ әҙерләнмәгән булһа, яйлап, айырым осраҡтарҙа, индерелә. Дәүләт берләшкәндә кенәз-ара килешеүҙәр туҡтатыла. Императорҙың ихтыяры хоҡуҡтың ижади көсө сифатында торған һайын нығыраҡ әһәмиәткә эйә була бара.
Гурвич Иосиф Наумович
Биографияһы
1995 йылдан алып 2008 йылға тиклем — Рәсәй Фәндәр академияһының Социология институтында (СИ РФА, Санкт-Петербург) девиант социологияһы һәм социаль күҙәтеү секторының баш ғилми хеҙмәткәре.
Үтәбаева Маһинур Мөхлис ҡыҙы
Биографияһы
1949 йылда мәктәпте тамамлай.
Малин Акерман
Шәхси тормошо
2007 йылдың 20 июненән алып Акерман барабансы Роберто Цинконела кейәүҙә була, 2013 йылдың 27 ноябрендә Цинконе уның менән айырылышыуға ғариза бирә. Ир менән ҡатындың бер улдары — Себастьян Цинконе бар (16.04.2013).
Үтәбаева Маһинур Мөхлис ҡыҙы
Биографияһы
2013 йылда Өфө ҡалаһында вафат була. Йәмғиәт алдындағы ҙур хеҙмәттәре өсөн уны мемориаль Мосолман зыяратында ерләйҙәр.
Ҡылыҡ
Ҡараштар һәм йүнәлештәр
Тәртип тураһындағы фәндәрҙең тамырҙары боронғо замандарға барып тоташа. Психология һәм кешеләрҙең һәм хайуандарҙың тәртибе мәсьәләләре менән Аристотель, Хрисипп, Сократ һәм Платон шөғөлләнә, әммә эволюция идеяһы барлыҡҡа килеү менән генә тәртипте етди өйрәнеү мөмкин була. Тәртипте өйрәнеү менән шөғөлләнгән хәҙерге фәнни дисциплиналар үҙ-ара тығыҙ бәйләнгән һәм күп осраҡта киҫешә, ә предметтар һәм ысулдар араһындағы айырма төрлө позицияларҙың асылын тулыраҡ асырға булышлыҡ итә. Хәҙерге ваҡытта тәртип фәндәре дисциплина-ара өлкәләргә берләшеүе күҙәтелә.
Зоопсихология
Зоопсихология хайуандарҙың психик эшмәкәрлеген өйрәнеү менән шөғөлләнә. Зоопсихология объекты булып хайуандарҙың тәртибе тора. Зоопсихологияның предметы — хайуандарҙың психик эшмәкәрлеге үҙенсәлектәре һәм законлыҡтары, шулай уҡ уның онтогенезда һәм филогенезда үҫеше. Зоопсихологтарҙың иғтибары хайуандарҙың ҡабул итеүен, хәтерен, фекер йөрөтөүен өйрәнеүгә йүнәлтелгән.
Бихевиоризм и необихевиоризм
Бихевиоризм — Америка психологияһында быуат башында барлыҡҡа килгән йүнәлеш. Был йүнәлештең үҙенсәлеге булып психиканы танымаҫ күренеш булараҡ өйрәнеүҙән баш тартыу тора. Шул уҡ ваҡытта психик процестар тулыһынса ҡаралмай, ә тәртип дәртләндереүгә реакциялар йыйылмаһына ҡайтып ҡала. Бихевиоризмға Америка психологы Джон Уотсон нигеҙ һала, ул ошо терминды ла тәҡдим итә. Был йүнәлеш вәкилдәре тәртип тураһындағы фәнгә ҙур өлөш индерә, атап әйткәндә, психология предметтарын билдәләй, классик алымдар, ҡиммәтле технологиялар әҙерләне һәм психологияла математик алымдарҙың таралыуына булышлыҡ итә.
Мина Урган
Мина Урган (14 май 1916 — 15 июнь 2000 йыл) — төрөк тәржемәсеһе, яҙыусы, университет уҡытыусыһы һәм социалист.
Рәсәйҙең Федераль именлек хеҙмәте академияһы
Тарихы
1921 йылдың 25 ғинуарында ВЧК оператив составты әҙерләү буйынса даими эшләүсе курстар ойоштороу тураһында ҡарар ҡабул итә. 27 апрелдә 150 курсантҡа беренсе дәрес үтә. Дәрестәр Мәскәү үҙәгендәге XVIII быуаттың боронғо утарында (Покровка, 27) уҙа. Уҡытыусылар һәм тыңлаусылар шул ваҡытта ойошторолған «Трест» һәм «Синдикат» операциялары ҡатнашыусылары була. Курс начальнигы итеп М. К. Романовский тәғәйенләнә. Курстар асыу көнө — 1921 йылдың 26 апреле — академия тарихы башланған көн тип иҫәпләнә. 1922 йылда курстар ГПУ-ның юғары курстары итеп үҙгәртелә.
Структураһы
2001 йылда академия начальнигы урынбаҫары, генерал-майор Сергей Колобашкин билдәләүенсә, академияла ғилми һәм уҡытыусылыҡ эше менән төрлө фәндәр академияларының 40 академигы һәм мөхбир ағзаһы, 100-ҙән ашыу фән докторы һәм 400 фән кандидаты шөғөлләнә. Уның һүҙҙәре буйынса, «биш йыл белем алыу дәүерендә тыңлаусылар төплө контрразведка белеме менән бергә тулы юридик, тел белеме һәм хәрби әҙерлеккә эйә була».
Ҡатын-ҡыҙ түше
Һөтимәрҙәрҙең биҙҙәре күп осраҡта ирҙәрҙәге емшектәргә ҡарағанда көслөрәк эроген зона булып тора. Яланғас ҡатын-ҡыҙ күкрәген күреү ике енестә лә енси теләктең көсәйеүенә килтереүе мөмкин.
Липосакция
Липосакция ярҙамында артыҡ майҙың ятҡылығы хирургик юл менән алына. Липосакция өс төрлө була: тумесцент, ультратауыш һәм лазер ярҙамында. Липосакцияға 10 көн ҡалғас, тәмәке тартыу һәм ҡандың ҡуйырыуына йоғонто яһаусы дарыуҙар ҡабул итеү тыйыла. Пациентҡа эсәкте таҙартыу процедураһын үтергә һәм бөтә кәрәкле анализдарҙы үтергә ҡушыла. Операция урындағы йәки дөйөм анестезия менән башҡарыла һәм 30 минут самаһы түгел дауам итә.
Иҫке Ҡолсобай
Иҫке Ҡолсобай (Старокульчубаево) — Башҡортостан Республикаһының Мишкә районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 400 кеше булған. ОКАТО коды — 80243865004.
Каган Илья Иосифович
Биографияһы
Урта мәктәпте тамамлағандан һуң Чкалов (Ырымбур) медицина институтына уҡырға инә, уны 1952 йылда отличие менән тамамлап, унда 67 йылдан ашыу эшләй.
Ғәбдиев Шәһәрғәзи Шаһыбал улы
Ижади эшмәкәрлеге
«Ирек алғас» («Свобода») исемле шиғырын Ғәбдиев Башкурдистан автономия алыуына бағышлай. «1914—1917 йылғы һуғыш бәйете» («Баит о войне 1914—1917 годов»), «Аслыҡ бәйете» («Баит о голоде»), «АРА бәйете» («Баит об АРА») һәм башҡаларҙа XX быуат башында булған һәләкәттәр — Беренсе донъя һуғышы, Башҡортостандағы аслыҡ, Бөйөк Ватан һуғышы нигеҙ булып торалар.
Патон күпере
Конструкцияһы
Европала төҙөлөш мәлендәге иң ҙур күпер, бөтә йөйҙәре, шулай уҡ монтажлау эштәре лә беренсе тапҡыр автоматик сварка ярҙамы менән башҡарыла.
2009 йылда Патон күперенә транспорт өсөн һул яҡтан инеү урыны яңыртыла.
Егиазаров Иван Васильевич
Иван Васильевич Егиазаров (Իվան Եղիազարով, 1893 йыл 6 ғинуар, Тифлис — 1971 йыл 10 июнь, Ереван) — совет хужалыҡ, дәүләт һәм сәйәси эшмәкәре. Әрмән ССР-ы Фәндәр академияһы академигы.
Биографияһы
Иван үҫеп еткәс Санкт-Петербургҡа уҡырға китә. 1966—1971 йылдарҙа Петроград электротехник институтында белем ала. Графтио Генрих Осиповичтың уҡыусыһы. Электрохимия өлкәһендә юл ярыусы.
Кесе Тингута
Кесе Тингута — Рәсәй йылғаһы. Ҡалмыҡ Республикаһы,Волгоград өлкәһе,Әстерхан өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Тингута йылғаһының уң ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.
Дзержинский Феликс Эдмундович
ВЧК-ОГПУ һәм НКПС етәкселегендә
Язалау учреждениеһы башлығы булараҡ Дзержинский большевиктар үткәргән Ҡыҙыл террорҙың төп фигура булып тора. Һул коммунист булараҡ Үҙәк Комитетта Брест килешеүенә ҡул ҡуйыуға ҡаршы сығыш яһай, әммә партияның тарҡалыуын хәстәрләп, 1918 йылдың 23 февралендә тауыш бирмәй ҡала. 1918 йылдың 7 июлендә ВЧК хеҙмәткәрҙәре тарафынан Германия илсеһе В. Мирбахты үлетереү тураһында эш буйынса шаһит булараҡ ВЧК рәйесе вазифаһынан отставкаға китә; 22 августа ҡабаттан әлеге вазифаға тәғәйенләнгән. Сталин раҫлауынса, Дзержинский ниндәйҙер этапта әүҙем троцкист була, әммә артабан ул үҙенең ҡарашын үҙгәртә һәм Троцкийға ҡаршы бик әүҙем көрәшә:
Бар беҙҙә тағы ла бер яңылыш, киң таралған ҡараш. Йыш ҡына, 1922 йылда шул-шул кеше Троцкий өсөн тауыш биргән, тиҙәр. Был бит хата. Кешенең йәш булыуы мөмкин, аңламаған ғына, һуғыш суҡмары булған. Дзержинский Троцкий өсөн тауыш биргән, хатта былай ғына тауыш биреп ҡалмаған, ә асыҡтан-асыҡ Ленин алдында Ленинға ҡаршы Троцкийҙы яҡлаған. Һеҙ шуны беләһегеҙме? Ул нимәләлер битараф булып ҡала торған кеше түгел. Ул бик әүҙем троцкист булған һәм бөтә ГПУ-ны Троцкийҙы яҡлау өсөн күтәрергә уйлаған. Килеп кенә сыҡмаған…
Ҡараусыһыҙлыҡ менән көрәш
Коммунистик хужалыҡтың етәксеһе булараҡ бер үк ваҡытта балаларҙың тормошон яҡшыртыу буйынса комиссия рәйесе була (балалар ҡараусыһыҙлығы менән көрәш). Дзержинский балалар учреждениелары системаһын — приёмник-распределителдәр, балалар йорттары, «коммуналар» һәм балалар «ҡаласыҡтары» ойоштора. Әлеге учреждениеларҙа меңдәрсә мәхрүм ителгән балалар медицина ярҙамы, белем, аш-һыу, әһм, иң мөһиме, артабанғы үҫеш мөмкинлеге алалар. Дзержинский исемендәге коммуна базаһында (етәксеһе А. С. Макаренко) үҙенә күрә предприятие булдырыла, бында үҫмерҙәр «ФЭД» исеме аҫтында ул йылдарҙағы иң заманса фотоаппараттар сығаралар. Элекке ҡараусыһыҙ ҡалған балаларҙан 8 кеше артабан СССР Фәндәр академияһы академиктары булып китә, шул иҫәптән генетик Николай Петрович Дубинин, механика өлкәһендә ғалим Сергей Алексеевич Христианович һәм башҡалар. Әйтергә кәрәк, ул осорҙа рәсми мәғлүмәттәргә ярашлы яҡынса 5 000 000 бала ҡараусыһыҙ ҡалған.
Хәтер
2014 йылда «хәрби конфликттар шарттарында Ватанды һәм дәүләт мәнфәғәттәрен яҡлау буйынса шәхси составтың хәрби ғәмәлдәрҙә, өҫтәүенә дәүләттең оборонаға һәләтлеген нығытыуҙа ҡаҙаныштарын иҫәпкә алып, күмәк батырлыҡ һәм ҡаһарманлыҡ, сыҙамлылыҡ һәм тәүәккәллек күрһәткән өсөн» Рәсәй Президенты Владимир Путин Рәсәй Эске эштәр министрлығының эске ғәскәрҙәренең оператив тәғәйенешле айырым дивизияһына (хәҙер — Рәсәй милли гвардияһының Ғәскәрҙәр берләшмәһе) « Ф. Э. Дзержинский исемендәге» (1994 йылғы үҙгәртеп ҡороуға тиклем дивизия ошо исемде йөрөтә) почетлы исем биреү тураһында Указға ҡул ҡуя.
1966—1997 йылдарҙа Рәсәй Федерацияһы милли гвардияһы ғәскәрҙәре Һарытау хәрби институты Дзержинский исемен йөрөтә. Милли гвардия ғәскәрҙәренең федераль хеҙмәте башланғысы менән институтҡа әлеге исемде ҡайтарыу планлаштырыла.
Ҡан әйләнеше
Вена тамырҙары аша ҡан йөрәккә кире ҡайта. Ҡоштарҙың, имеҙеүселәрҙең йөрәктәре дүрт камералы була.
Ҡан әйләнеше ағзалары
Йөрәк, насос һымаҡ, ҡанды тамырҙарға ҡыуа. Йөрәктән сыҡҡан ҡан артерияға бара. Артерия ҡанды ағзаларға алып барып етерә. Иң ҙур артерия — аорта. Артериялар, үҙ сиратында, капиллярҙарға тармаҡлана. Капиллярҙар аша ҡан менән туҡымалар араһында матдәләр алмашыныу процессын бара. Артабан капиллярҙар венаға йыйыла, вена буйлап ҡан кире йөрәккә килә. Йөрәккә яҡынайған һайын веналар йыуаная.
Биттерфельд
Биттерфельд (Bitterfeld) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан.
2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ла 15 709 кеше йәшәй. Майҙаны — 27,85 км2. Диңгеҙ кимәленән 75–90 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 06731–06749 һәм автомобиль коды — BTF.
Фәхриә Эвджен
Биографияһы
Дүрт телде белә: испан, немец, инглиз һәм төрөк. Йәш сағында спорт менән мауыға, ә мәктәп йылдарында баскетбол командаһы һаҡсыһы булған.
Шәхси тормошо
2015 йыл башында «Любовь похожа на тебя» фильмын төшөрөү ваҡытында актер Бурак Озчивит менән осраша башлай, уның менән 2013 йылда «Королек — птичка певчая» телесериалын төшөргәндә таныша. 2017 йылдың 9 мартында Германияла никахлашалар һәм 2017 йылдың 29 июнендә Истанбулда өйләнешәләр. 2019 йылдың 13 апрелендә Истанбулда улдары Каран тыуа.
Латипов Ҡотдос Ҡәниф улы
Хәрби характеристика
ВЫВОД: Занимаемой должности летчика старшего соответствует.
Командир 2 аэ 568
подпись Хомутов
Туников Геннадий Михайлович
Биографияһы
1965 йылда Ырымбур ауыл хужалығы институтын тамамлай. Аспирантуранан һуң 1971—86 йылдарҙа шунда уҡ эшләй: ассистент, доцент, кафедра мөдире, декан урынбаҫары, уҡыу эштәре буйынса проректор. 1986 йылда Рәсәй Федерацияһы Ауыл хужалығы министрлығының ректорҙар резервынан Рязань ауыл хужалығы институтының ректоры итеп тәғәйенләнә (П.А.Костычев исемендәге Рязань дәүләт агротехнолгоя университеты), был вазифаны 2010 йылға тиклем башҡара, хәҙер шунда уҡ биология һәм зоотехния кафедраһы профессоры. Шулай уҡ Рязань өлкә «Белем» йәмғиәтенең рәйесе булып тора.
Шри Ауробиндо
Һиндостанға ҡайтыуы һәм милли бойондороҡһоҙлоҡ өсөн көрәш
Көнбайыш белемен алғандан һуң Шри Ауробиндо Һиндостанға ҡайта (1893) һәм үҙен санскрит, хәҙерге һинд телдәре, фәлсәфәүи системалар һәм һиндостандың боронғо изге китаптары — Упанишад, Гита Бхагавады, Рамаяндар, Ведты үҙаллы өйрәнеүгә бағышлай.
Нахимов ордены
Орден архитектор М. А. Шепилевский проекты буйынса башҡарылған.
Оканья Диего де
Монахлыҡҡа инеүе
Йәшләй Гваделуп монастырының Изге Херонимо Орденына инә. 1588 йылдың 8 июнендә Диего де Талавер монастырының монахы Приор ҡабул иткән нәҙер бирә. 1599 йылдың 3 ғинуарында Америкаға юлланғанында уға 29 йәки 30 йәш була. Ул Астурияның кешеһе монах Мартин де Посада менән бергә сәйәхәт итә.
Махим (утрау)
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="">
Этҡолаҡ
Таралыуы
Алыҫ Себерҙән юашҡа Рәсәйҙең дала һәм урман зонаһында таралған. Шулай уҡ Кавказ, Көнбайыш Себер, Урта Азияла, Ҡаҙаҡстанда үҫә. Башҡортостанда киң таралған үҫемлек.
Иҫке Нәкәрәк
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Континент
Континент төшөнсәһенә яҡын мәғәнәлә «матери́к» һүҙе лә ҡулланыла.
Терминология
Европа менән Азия араһындағы сик төньяҡтан көньяҡҡа Урал тауҙары аша үтә, артабан Эмба йылғаһынан Каспий диңгеҙенә тиклем, Кавказдың төньяғынан Кума һәм Маныч йылғалары буйылап Аҙау диңгеҙенә тиклем, артабанҠара, Мәрмәр һәм Урта диңгеҙҙере буйлап үтә. Юғарыла әйтелгән сик бәхәсле — был сик билдәләүҙең бер генә варианты.
Родиния
Родиния тарҡалғандан һуң, континенттар Пангеяға берләшә һәм тағы ла тарҡала.
Шәкәр
Шәкәр алмаштырғыстар
Рәсәйҙә кеше йылына уртаса 37 кг «аҡ үлем» ашай. Шәкәрҙе кәрәгенән күп ҡулланыусыларға кариес, май бөрөү, шәкәр диабеты, гипертония, атеросклероз һ.б. янай. Бына шул «шатлыҡтарҙы» булдырмаҫ өсөн, кеше тәүлегенә 60-90 г ғына шәкәр ашарға тейеш. Ә оло йәштәгеләргә тағы ла аҙыраҡ күләмдә. Тәмлетамаҡтарға шәкәр аналогтарына күсергә кәңәш ителә. Шәкәр аналогтары ике төргә: татлыландырғыс һәм шәкәр алмаштырғыстарға бүленә. Уларҙың татлылығы һәм калориялылығы төрлөсә була. Татлыландырғыстарға — күп атомлы спирттар, йәғни таҙа химик матдәләр инә. Иң татлыһы сахарин — (E954), аспартам (E951), цикламат (E952) — һанала. Цикламат шәкәргә ҡарағанда — 30, аспартам — 200, сахарин 500 тапҡырға татлыраҡ. Улар сәй, ҡәһүә эсергә яратыусылар өсөн яҡшы, ә ҡамырға һалһаң, бешетеләрҙән әсе тәм килә. Был төр татлыларҙың калорияһы аҙ. Шулай ҙа уларҙың файҙаһы һәм зыяны тураһында ғалимдар араһында бөгөнгө көнгә тиклем бәхәс бара.
Пикалица
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Койка (Нерль ҡушылдығы)
Койка  — Рәсәйҙәге йылға. Иваново өлкәһе, Владимир өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Нерль йылғаһының һул ярына тамағынан 112 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.
Алдыңғы Элиста
Алдыңғы Элиста — Рәсәй йылғаһы. Ҡалмыҡ Республикаһы/Волгоград өлкәһе,Әстерхан өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Элиста йылғаһының уң ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Ҡаҙау
Ҡаҙаҡ, ҡаҙау, сөй — цилиндр, конус, пирамида, винт формаһындағы бер башы осланған, икенсе башында һырлы эшләпәле металдан эшләнгән ru:метиз беркетеү әйбере.
Солтанова Мәрйәм Ғәзизрахман ҡыҙы
Биографияһы
1959—1962 йылдар — Маҡар районының район мәҙәниәт йорто етәксеһе (Петровский ауылы).
1999 йылдан тыуған ауылы Маҡарҙа йәшәй һәм эшләй. Маҡар урта мәктәбендә Ишембай районы музыка мәктәбе филиалын астырыуға өлгәшә (башта был уҡыу йорто өсөн бина Солтановтар иҫәбенә ремонтлана, улар иҫәбенә инструменттар һатып алына, хеҙмәткәрҙәргә хеҙмәт хаҡы түләнә), «Селтербей» исемле балалар йыр ансамбле булдыра. Маҡар ауылы "Ағинәйҙәр ҡоро"ноң әүҙем ағзаһы. Ауылда бик күп мәҙәни саралар ойшотороусыларҙың береһе.
Мендоса-и-Амор Флорес Бенхамин
Биографияһы
Рим Папаһы Павел VI шәхси секретары Паскуале Макки енәйәтсенең ҡулын тотоп өлгөрә һәм һуғыу көсөн кәметеүгә өлгәшә. Бынан тыш ҡорбан, муйын спондилезынан- ауыртыуҙы еңеләйтеү өсөн ҡаты яғала була, был да VI Павелды ҡотҡара. Еңелсә күкрәк йәрәхәте алып, Павел VI планлаштырылған программаһына ярашлы рәсми визитын дауам итә.
Марио Лемье
1992/93 йылдар миҙгеле
1993 йылдың ғинуарында үткәрелгән медицина тикшереүе һөҙөмтәһендә Лемьела яман шештең бер төрө булған Ходжкин ауырыуы табыла. Хоккейсының карьераһы ғына түгел, уның ғүмере лә ҡурҡыныс аҫтында була. Бик оҙайлы нур терапияһы курсы дауалауы талап ителә. Әммә Лемье ике айҙан боҙға әйләнеп ҡайта. Ул булмаған арала «Пингвин» үҙ турнир таблицаһында лидерлыҡты юғалтып өлгөрә, ә Марионың үҙен һөжүмсе булыуға иҫәп тотҡан «Баффало» уйынсыһы Пэт Лафонтейн ул мәлдә Лемьенан 12 мәрәйгә алда барып, уны ҡаҫырыҡлап сығармаҡ була.
1993/94 һәм 1994/95 йылдар миҙгеле
Миҙгел тамамланғандан һуң, ул бер аҙға туҡтап торасағы, шулай уҡ реабилитация курстары үтеү һәм яһалған операцияларҙан һуң һаулығын нығытыу өсөн 1994/95 йылдар миҙгелендә ҡатнашмаясағы тураһында белдерә. Был миҙгел дауамында Лемье шәхси тренер күҙәтеүе аҫтында күнекмәләр үтә, гольф уйнай һәм йәмәғәт эштәре менән шөғөлләнә.
1995/96 йылдар миҙгеле
1995 йылдың 29 октябрендә Лемье НХЛ чемпионаты сиктәрендә үҙенең биш йөҙөнсө шайбаһын индерә. Был уның карьераһының 605-се матчында була. Әлеге күрһәткестәре буйынса, Марио Лемье 500 шайба индереү өсөн, 575 матч кәрәк булған Уэйн Гретцкиҙан ғына ҡалыша.
Урал дәүләт аграр университеты
«Интерфакс» үткәргән юғары уҡыу йорттары милли рейтингы һөҙөмтәләре буйынса, Урал дәүләт аграр университеты Урал федераль округы төбәк билдәләре буйынса 10 юғары уҡыу йорто ТОП индерелде.
Татарбай
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Урта Ласта
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Тинторетто
Йәш сағы һәм уҡыу осоро
Рәссам Венецияла, төрлө сығанаҡтар буйынса (1518 йылдың сентябрь аҙағында йәки октябрь башында — Documentazione sull’uomo e l’artista буйынса) — 1518 йәки 1519 йылдар тирәһендә тыуған. Ул ғаиләлә егерме беренсе йәки егерме өсөнсө бала булған. Тинторетто («бәләкәй буяусы» йәки «буяусы улы») тигән ҡушаматты уға атаһы туҡыма буяусы булғанға бирәләр (tintore). Уның атаһының ысын фамилияһы «Комин» (Comin) булғандыр тиҙәр. Иҫ киткес энергияһы ташып торған өсөн Тинтореттоны, Джорджо Вазари әйтеүенсә, «ҡоторған» (Il furioso) йәки «ҡурҡыныс» (Il terribile) тип тә атап йөрөткәндәр.
Тинторетто тәүге осор ижадынан иң билдәле эштәр:
— «Изге Марк мөғжизәһе» һәм «Изге Марк кәүҙәһен күсереү» (Академия галереяһында), «Галилея Канаһында никах» (Санта-Мария-делла-Салют сиркәүендә), «Философ Диоген», «Изге Марк кәүҙәһен табыу» (Pinacoteca di Brera, Милан)
Йәғмүр Ураз
Йыйылма командала
2013 йылғы Европа чемпионатының квалификация турнирында Йәғмүр үҙ йыйылма командаһының 6 уйынында ҡатнаша, уларҙың һәр береһендә  90 минут уйнай. Швейцарияға ҡаршы бер туп индерә (1:3), һәм Германия командаһынан ике тапҡыр еңелгәндән һуң ике һары карточка ала (0:0 һәм 5:10). 2015 йылғы ҡатын-ҡыҙҙар араһында футбол буйынса донъя чемпионатының һайлап алыу турнирында Йәғмүр Черногория  һәм Белоруссия командаларына ҡаршы  2 туп  индерә.
Ҡаҙаныштары
Ғази Юниверситесиспор
Аташехир Беледиеспор
Конак Беледиеспор
Тинторетто
Хәтер
Меркурийҙа бер кратер Тинторетто исеме менән аталған.
Исламов Илдар Лоҡман улы
Исламов Илдар Лоҡман улы (29 ғинуар 1957 йыл) — педагог, тыуған яҡты өйрәнеүсе, йәмәғәт эшмәкәре. Рәсәй Федерацияһының мәғариф отличнигы (1995), мәғариф ветераны.
Манкин Валентин Григорьевич
Биографияһы
1962 йылда Киев инженер-төҙөлөш институтын тамамлай.
1991 йылдың ғинуарынан Италияла тренерлыҡ эшендә. Ысынында, итальян елкәнле спорт мәктәбе ойоштора, юғары класлы күп кенән яхтсмендар әҙерләүҙә ҡатнаша, шул иҫәптән, Лука Девоти һәм Алессандра Сенсинины әҙерләй.
Ҡоро Ласта
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Күрһәткесле функция
Үҙсәнлектәре
Күрһәткесле функцияның уникаль үҙсәнлеген билдәләп китәйек,  үтәлгән a_0 һанын табайыҡ (шундай a һаны, уның күрһәткесле функцияһының сығарылмаһы функцияның үҙенә тигеҙ):
a_0^x-ҡа ҡыҫҡартҡандан һуң a_0-ны аныҡларға мөмкин булыуы еңел күренә:
Аналитик үҙсәнлектәре: Айырым алғанда:
Император Александр II Киев политехник институты
Тарихы
Киев политехник институты үҙ исемен бер нисә тапҡыр алмаштыра :