cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Озеров Михаил Яковлевич
Биографияһы
1924 йылда армиянан ауырыу сәбәпле китә, бынан һуң Алыҫ Көнсығышта партия эшенә  күсә. 1930 йылда ВКП(б) Үҙәк комитетынан В.В. Куйбышев исемендәге Алыҫ Көнсығыш техник институтына уҡырға ебәрелә. 1937 йылда институтты  «инженер-йылылыҡ энергетигы» һөнәре буйынса тамамлай, «Главрыба» суднолар верфында мастер, аҙаҡ цех мөдире булып эшләй.
Тыр (Рутка ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы   Ока  йылғаһы тамағынан Чебоксар ГЭС-ына тиклем (Чебоксар һыуһаҡлағысы),   Сура һәм Ветлуга йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Ляньюньган
Административ-территориаль бүленеше
Ляньюньган ҡала округы 2 районға һәм 3 өйәҙгә бүленә.
Түңәрәк өҫтәл (Венгрия)
Венгрияның коммунистик етәкселеге махсус ултырышта Үҙәк Комитет секретары Дёрд Фейтиға, оппозиция структуралары менән бәйләнешкә инеп, консультациялар өсөн власҡа уңайлыраҡтарын табыуҙы йөкмәтә. Ә оппозиция «Оппозицион түңәрәк өҫтәл» булдырыу тураһында ҡарар ҡабул итә, бының менән улар властарға берҙәм структура менән килешергә тура киләсәген ишаралай. Власть ваҡиғаларҙың шул йүнәлештә үҫеүе ҡабул итә һәм «Милли түңәрәк өҫтәл» ултырышында ҡатнаша, әммә һөйләшеүҙәрҙә компартияның йоғонтоһо булған структураларҙың (профсоюздар һәм башҡалар) гражданлыҡ йәмғиәте вәкилдәрен айырым көс булараҡ файҙаланырға тырыша. Ләкин оппозиционерҙар һөйләшеүҙәр ике яҡлы характерҙа булыуын һәм унда идара итеүсе партиянан башҡа көстәр ҡатнашмаясағын аңғарта.
Ҡыуыштау мәмерйәһе
Ҡыуыштау — мәмерйә, Башҡортостан Республикаһындағы Иглин районынының Кузнецовка ауылынан 1,5 км алыҫлыҡта Эҫем йылғаһы үҙәненең уң битләүендә урынлашҡан. Карст мәмерйәһе, көңгөр ҡатламының гипс һәм ангидриттарында барлыҡҡа килгән. 1965 йылдан тәбиғәт ҡомартҡыһы.
Даниель Дефо
Даниель Дефо (ингл. Daniel Defoe; 1660 йыл тирәһе, Криплгейт районы, Лондон — 1731 йылдың 24 апреле, Сприндфел районы, Лондон) — инглиз яҙыусыһы һәм публицист. Күп йылдар дауамында инглиз разведкаһын һәм контрразведкаһын етәкләй. Башлыса "Робинзон Крузо"ның авторы булараҡ билдәле. Дефо роман жанрының Бөйөк Британияла киң танылыуына булышлыҡ итә, ә ҡайһы берәүҙәр уны инглиз романына нигеҙ һалыусыларҙың береһе тип атай. Дефо — төрлө яҡлы һәм емешле ижад иткән яҙыусы. Ул төрлө темаға (сәйәсәт, иҡтисад, енәйәтселек, дин, никах, психология, ғәжәйеп хәлдәр һ.б.) 500-ҙән ашыу китап, памфлет һәм журналдар яҙған. Ул шулай уҡ иҡтисади журналистикаға нигеҙ һалыусы булған. Мәҡәләләрендә буржуаз аҡыл, дин иркен таныу, һүҙ азатлығы яҡлы сығыш яһай.
Биографияһы
Даниель Дефо ит һатыусы пресвитериан Джеймс Фо (1630—1712) ғаиләһендә донъяға килә, дини белем ала һәм пастор булырға әҙерләнә, ләкин сиркәү карьераһынан баш тартырға мәжбүр була. Сауҙа эше менән шөғөлләнә. 1681 йылдан дини тематикаға шиғырҙар яҙа башлай.
1719 йылда Дефоның иң билдәле әҫәре «Робинзон Крузоның тормошо һәм ғәжәйеп мажаралары» китабы сыға һәм авторға иҫ киткес танылыу килтерә. Шул уҡ йылда Дефо "Робинзон Крузоның артабанғы мажаралары"н, киләһе йыл уның хаҡында тағы бер китап яҙа, әммә беренсе әҫәрҙең уңышын ҡабатлай алмай.
Даниель Дефо 1731 йылдың 24 апрелендә Лондонда вафат була.
Нючёпинг
Транспорты
Ҡаланан төньяҡ-көнбайышҡа табан 7 километрҙа Стокгольм-Скавста аэропорты — пассажирҙар әйләнеше буйынса Швецияла өсөнсө урынды биләй.
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="1">
Зеда Вардзиа
Зеда Вардзиа (грузин: ვარძია ზედა, "өҫкә Вардзия" тигәнде аңлата) Грузияның көньяғында урынлашҡан Самтше-Кавахети төбәгенең Аспиндза муниципалитетындағы грузин православ сиркәүе. Сиркәү Вардзиа урта быуат ҡая комплексынан төньяҡ-көнбайышҡа ҡарай 3 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан. Сиркәү Грузияның милли әһәмиәттәге мәҙәни ҡомартҡыһы исемлегенә индерелгән
Эстәрже
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Һуҡырҙар йәмғиәте йорто (Псков)
Архитектураһы
Фасад яҡтары яңғыҙ пилястралар менән нығытылған. Стилләштерелгән кәрниз бина композицияһын тамамлай. Ҡапҡастар һәм ҡат-ара тартымдар арҡыры фасадтарҙы биҙәй. Бинаның ихата яғында, тәҙрә һәм ишек ситләүҙәре юҡ.
Ункор
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Мирабель Һарайы
Һарай, һарай яны баҡсаһы һәм уратып алған төҙөлөш ҡаралтылары ЮНЕСКО-ның һаҡлауы аҫтындағы архитектура ҡомартҡыларына ҡарай.
Иктым
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Академик С. П. Королёв исемендәге Һамар милли тикшеренеү университеты
Һамар университетының фәнни-мәғариф эшмәкәрлеге аэрокосмос технологияларҙы, двигателдәр төҙөү, мәғлүмәт эшкәртеүҙең заманса алымдарын, фотониканы, материалдар өйрәнеүҙе, шулай уҡ фундаменталь тәбиғи һәм техник фәндәрҙе үҙ эсенә ала. Инженер-техник йүнәлештәрҙән тыш, университет белем биреү һәм тикшеренеүҙәр программаһын башҡа өлкәләрҙә,  шул иҫәптән хоҡуҡ, иҡтисад, менеджмент, тел ғилеме, тарихи һәм социаль фәндәр өлкәһендә тормошҡа ашыра.
КуАИ — СГАУ тарихы
Хәҙерге Һамар университетының үҙәге булған авиация институты 1942 йылдың октябрь айында асыла. Шул мәлгә ҡалаға 30-ға яҡын предприятие һәм авиация сәнәғәтенең ойошмалары эвакуациялана. Бында Ил-2 штурмовиктарының сериялы етештереү йәйелдерелә. Ил-2 дөйөм һанынан (36 183) 74 % Куйбышевта авиазаводтар тарафынан етештерелә (26 888). Куйбышев авиация институты (КуАИ) был предприятиелар өсөн инженер кадрҙары әҙерләүҙә база була. Һуғыштан һуңғы йылдарҙа Куйбышев авиация инстиитутында авиация теникаһының яңы өлгөләрен. шул иҫәптән беернсе реактив истребителдәрҙе һәм бомабардировщиктарҙы, шулай уҡ уларға двигателдәр етештереүгә бәйле фәнни-тикшеренеү эштәре үҫеш ала. Институт ғалимдарының ғилми эштәре Ту-144, Ту-154, Ил-76, Ил-86, Ил-114 һ.б. самолеттарын проектлауҙа һәм етештереүҙә ҡулланыла.
СамГУ тарихы
Һамар учреждениеһы булараҡ төҙөлгән академия эшмәкәрлегенең госуниверситет тикшеренеүҙәр менән хеҙмәттәшлек итә, улар араһында РФА Һамар фәнни үҙәгенең, уның филиалы, Һамар институтының физик. П. Н. Лебедева, ул математика институты. В. А. Стеклова фәндәр академияһы, РФА-НЫҢ рәсәй тарихы институты филиалы волга буйы һәм космос техникаһы менән эшләй алдынғы рәсәй һәм етештереү — РКЦ «Прогресс» һәм КБ ФГУП «Арсенал» ул. М. В. Фрунзе.
Иҫәкәй (Ишембай районы)
Географик урыны
Рәүҙәк йылғаһы буйында, «Ишембай» ҡурсаулығы территорияһында урынлашҡан.
Тарихы
Халыҡ малсылыҡ, игенселек, урман кәсебе менән шөғөлләнгән, алтын рудниктарында эшләгәндәр. Мәсет булған. 1906 йылда шулай уҡ 2 тимерлек һәм аҙыҡ-түлек магазины була; һөнәрҙәр араһында тирмән таштары һәм башҡа әйберҙәр яһау билдәләнгән. 1839 йылда 45 йорт хужалығы һәм 293 кеше 420 ат, 448 һыйыр, 324 һарыҡ, 108 кәзәгә эйә була; 400 умарта һәм 15 солоҡ булған. XIX быуаттың 40-сы йылдар башында 280 бот көҙгө ашлыҡ һәм 488 бот яҙғы ашлыҡ сәселә.
Йылайыр яйлаһы
Географияһы
Төньяҡта Ағиҙелдең көнсығыштан көнбайышҡа аҡҡан өлөшө, көньяҡта Гөбөрлө тауҙары, көнбайышта Оло Эйек, көнсығышта Һаҡмар йылғалары тарафынан сикләнә.
Тербун районы
Административ-муниципаль ҡоролошо
Тербун районы 15 административ-территориаль берәмеге — 15 ауыл Советынан тора.
Има (Порыш ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Өфө трамвайы
1946—1991 йылдар
1980 йыл — Революцион урамынан «Опера театры»на тиклемге Ленин урамындағы участка бөтөрөлә (ҡулса майҙанда, хәҙерҙе Гостиный двор алдында була).1-се маршрут «Йәшел сауҡалыҡ шифаханаһы»на тиклем («Үҙәк баҙары» аша) ебәрелә. 2-се, 14-се, 13-сө, 20-се һәм 24-се маршруттар туҡтатыла. 4-се һәм 9-сы маршруттар «Пушкин урамы»на тиклем оҙайтыла һәм шул сәбәпле 13-сө маршрут бөтөрөлә.
1983 йыл —Ибраһимов бульварынан Ырымбур урамына тиклем стрелка төҙөлгәндән һуң 2-се маршрут тергеҙелә.
1985 йыл — Вологда урамы буйлап «ВАЗ» автоцентры»нан «Гастелло исемендәге стадион»ға тиклем линия ебәрелә һәм 14-е маршрут йөрөй башлай.
1991 йылдан һуң
2013 йыл — МУЭТ-тың «2014—2015 йылдарға саралар планы»на ярашлы Рихард Зорге һәм Блюхер урамдары буйлап «төньяҡ — көньяҡ» тоташтырыу линияһын төҙөүҙе финанслау өсөн аҡса ҡала һәм республика бюджеттарынан бүленә. Үҙәктәге урау линияны тергеҙеү ике вариант буйынса барған: 1. Ибраһимов бульвары, Запотоцкий урамы (йәки Проломный урамы) буйлап Революцион урамына тиклем оҙайтыла 2. Чернышевский урамы буйлап юлдарҙы тоташтырған яңы линияны төҙөү. Быларҙың барыһы ла «Үҙәк» ТК» районында хәрәкәтте тотҡарламаған махсус авариялы һәм рельсһыҙ транспорт күп булған участканы вагондар урап үтеү өсөн эшләнә. Бынан тыш «Госцирк» туҡталышынан «Йәшел сауҡалыҡ» шифаханаһы» туҡталышына тиклем трамвай линияһын төҙөүҙе ситтән финанслау ҡаралған була. Иң аҙаҡҡы туҡталыш «Планета» ТРЦ" территорияһында һәм «Госцирк» араһында булыуы ҡарала.
Цедень
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Пирина
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Сәғәҙиев Хәбир Әхмәтдин улы
Биографияһы
Сәғәҙиев Хәбир Әхметдин улы 1905 йылда хәҙерге Башҡортостандың Дүртөйлө районында тыуа. Ҡыҙыл Армия сафына 1941 йылда Дүртөйлө район хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 16-сы гвардия кавалерия дивизияһының 58-се гвардия кавалерия полкында миномет расчеты командиры булып хеҙмәт итә. 1943 йылдың 19 сентябрендә (башҡа мәғлүмәттәр буйынса ноябрендә) Белоруссияның Полесье өлкәһендә (хәҙер Белоруссияның Гомель өлкәһе) яуҙа хәбәрһеҙ юғала.
Visa
Эшмәкәрлек күрһәткестәре
Visa бөтә донъя коммерцияһын — донъяның теләһә ҡайһы нөктәһендә, теләһә ҡайһы ваҡытта һәм теләһә ниндәй ысул менән коммерция менән шөғөлләнеү мөмкинлеген булдырыу инициаторы була.
Бөйөк Стефан III
Илде нығытыу
Тәхеткә ултырыу менән яңы хаким үҙ эшен илде нығытыуҙан башлай. Илдән ҡасҡан боярҙарға ул ерҙәрен, хоҡуҡтарын кире ҡайтарырға вәғәҙәләй. Ул бер нисә тапҡыр Польшаға хәрби поход яһай. Бәхәсле биләмәләрҙе тартып алыу менән янап, Польшаны килешеү төҙөргә мәжбүр итә. Штефан бер үк мәлдә төрөктәргә яһаҡ түләүҙе дауам итә.
Һәйкәлдәр
2014 йылдың сентябрендә Криуленала Бөйөк Штефанға икенсе мөһабәт һәйкәл асыла.
1747 йылғы типтәр-бобыль ихтилалы
Ҡатнашыусылары
Ихтилал етәкселәре: Ихтилалда типтәрҙәр, мишәрҙәр һәм бобылдәр ҡатнаша. Июлдә Уҫы даруғаһы Алтыбай, Ҡаҙы, Һикәяҙ, Тәгәй, Таҙлар ауылдарынан һәм Себер даруғаһы Байгилде, Бәҙәй, Мәләкәс, Нимесләр, Үкәрле, Шиҙы ауылдарынан типтәрҙәр һәм бобылдәр урындағы хакимиәт вәкилдәрен туҙҙырғандан һуң Өфө воеводаһы вазифаһын башҡарыусы полковник Люткинға мөрәжәғәт итәләр. Улар һалым түләргә риза булмауҙары тураһында ғариза яҙалар һәм Санкт-Петербургка ялыу менән барар өсөн үҙ һайлаған кешеләренә паспорт бирелеүе тураһында үтенәләр. Август айында ризаһыҙлыҡ Уҫы даруғаһы мишәрҙәрен солғап ала.
Баҫтырыу
Сыуалыштарҙың көсәйеүенән ҡурҡып, Ырымбур губернаторы Неплюев ихтилал ҡупҡан ергә генерал-майор г. Штокман (1750 кеше) һәм секунд-майор С. Ф. Кублицкий (550 кеше) етәкселегендә хөкүмәт ғәскәрҙәрен йүнәлтә
Электрон сауҙа майҙансығы
Электрон сауҙа майҙансығы эшенең асылы
Электрон сауҙа майҙансығы төрлө тауарҙар һәм хеҙмәттәр тәҡдим итеүселәрҙе һәм ҡулланыусыларҙы бер мәғлүмәт һәм сауҙа майҙанында берләштерергә мөмкинлек бирә һәм ҡатнашыусыларға бизнестың һөҙөмтәлелеген күтәрергә ярҙам итерҙәй сервистар тәҡдим итә. Заказсылар  электрон сауҙалашыуҙар, сығымдарҙы ҡулайлаштырып, аукциондар, конкурстар,  котировка һәм тәҡдим һорашыуҙар үткәрә ала, ә  поставкалаусылар, тәҡдим иткән продукцияһы  һәм хеҙмәттәре тураһында мәғлүмәт урынлаштырып,  сауҙалашыуҙарҙа ҡатнаша ала.
Суматраның кеше аяғы баҫмаған дымлы тропик урмандары
Суматраның кеше аяғы баҫмаған дымлы тропик урмандары
Урмандың биләмәләре Индонезияның өс милли паркын тәшкил итә: Букит-Барисан-Селатан, Керинси-Себлат һәм Гунунг-Лесер.
Керинчи-Себлат милли паркы
Керинчи-Себлат милли паркы – 14000 квадрат километр тирәһе майҙанды биләгән тропик урман. Суматра утрауының көнбайыш өлөшөн, Барисан тау теҙмәһен һәм уның итәктәрен үҙ эсенә ала.
Букит-Барисан милли паркы
Иҫкәрмә
Глебка Пётр Фёдорович
Ижады
Пётр Глебканың төп шиғри оҫталығы Бөйөк Ватан һуғышы йылдарына тура килә. Был осорҙағы «Посылка», «Партизаны», «Родной хлеб», «Под небом Родины» кеүек әҫәрҙәре илһөйәрлек һәм тәрән нәфислек менән һуғарылған.
Ыласын (мәмерйә)
Ишембай районының Хажи ауылынан көньяҡ-көнсығышта 1,5 км алыҫлыҡта Утынғол йылғаһының ҡоро үҙәнендә (Һеләүек йылғаһы бассейны) урынлашҡан.
Бриони
Тәбиғәте
Тупраҡ — ҡыҙыл тупраҡтың ҡалын ҡатламы, был уртаса климат һәм  сағыштырма юғары дымлылыҡ менән субтропик үҫемлектәргә үҫеү  өсөн  яҡшы шарттар  бирә,  был улар утрауҙа бик бай: бында диңгеҙ  имәндәре,  лавр, ҡарағай, зәйтүн ағасы һәм розмарин үҫә. Бынан тыш, Бриони утрауҙарында  кедр, пиния, эвкалипт, мирта, олеандрҙың ҡимммәтле тоҡомдарын һәм башҡа бик күп үҫемлектәр һәм ағастарҙы күрергә мөмкин  — бриун мәңге йәшел имән урмандары бушҡа ғына Хорватия ла иң матур урмандар тип иҫәпләнмәй.
Социалистик Югославия
Икенсе донъя һуғышынан һуң Вели-Бриюн  Иосип Броз Титоның ҡупшы йәйге резиденцияһына әйләнә. Тито утрауҙы 1947 йылдың июненән 1979 йылдың авгусына тиклем мәртәбәле сит ил кешеләрен ҡабул итеү өсөн  ҡуллана.
ВКонтакте
Тәнҡит
2011 йылдың 1 мартында АҠШ властары "ВКонтакте"ны пиратсылыҡта ғәйепләй.
Ростов өлкәһендә туризм
Туристик ресурстар
Өлкәлә белем, һыу, экология, ауыл, этнография, «шарап» («Дон сыбығы» фестивале) һәм башҡа туризм төрҙәре үҫеш перспективаһына эйә. Азов диңгеҙе ярында йәйге ял да популярлыҡ яулай.
Йыланлы (утрау)
Фауна
Күсер ҡоштар утрауҙы миҙгелгә бәйле миграциялар мәлендә ял өсөн файҙаланалар. Яҙғы дәүерҙә Йыланлылыла 234 төр ҡош осрай.
Өсөнсө рейх
Немец дәүләтенең 1871 йылдың 18 ғинуарынан 1943 йылдың 26 июненә тиклемге рәсми атамаһы — Германия империяһы, ә 1943 йылдың 26 июненән 1945 йылдың 23 майына тиклем — Бөйөк Германия империяһы. Немец телендә бер власҡа буйһонған ерҙәрҙе аңлатҡан «рейх» һүҙе ғәҙәттә «империя» тип, ә ҡайһы саҡта, текстағы мәғәнәнән сығып, батшалыҡ («царство») йәки «держава» тип тә тәржемә ителә. Әҙәбиәттә һәм тарихнамәлә йыш ҡына националь-социалистик Германия һәм фашист Германияһы (фашистик Германия) тигән һүҙ бәйләнештәр ҙә ҡулланыла.
Өсөнсө рейх Милли-социалистик немец эшселәр партияһын етәкләгән һәм үҙенең 1945 йылдың 30 апрелендәге үлеменә ҡәҙәр алмашһыҙ дәүләт башлығы булған (рәсми титулы — «фюрер һәм рейхсканцлер») Адольф Гитлерҙың власы менән туранан-тура бәйле.
һәм тыйыу
Коммунистар социал-демократтар менән эшләгәндә, антинацистик » сиктәрендә нацистик хөкүмәткә көрәш алып барғандар. 1943 йылдың июлендә Германия Коммунистар партияһы Үҙәк Комитеты инициативаһы буйынса СССР территорияһында «Азат Германия» милли комитеты барлыҡҡа килгән.
Һуғышҡа саҡлы һәм һуғыш ваҡытында Өсөнсө рейх иҡтисады
Техник яҡтан ҡоралланыуҙы финанслау Германияла бик юғары кимәлгә еткерелгән. Иҡтисад менән идара итеүгә һәм ойоштороуға, һәм шулай уҡ валюта сәйәсәтен тормошҡа ашырыуға ҡағылғанда, бик күп хата ебәрелгән булған. Беренсе донъя һуғышына ҡарағанда дөйөм хәрби сығымдарҙы ҡаплау һалымдарының өлөшө ҙурыраҡ булһа ла, артыҡ дәрәжәлә һатып алыу һәләте проблемаһын хәл итеп булмаған. Вклад яһаусыны 90%-лыҡ дәүләт кредиторына әйләндергән кредитҡа биреү методы ҡыҫҡа сроклы бурыстың системалы рәүештә артыҡ үҫешенә, инфляция үҫешенә һәм финанслауҙың был системаһы нигеҙҙәренең емерелеүенә килтергән. Өсөнсө рейхтың иҡтисад системаһы эшмәкәрлеген йомғаҡлағанда, ҡыйыу рәүештә былай тип әйтергә мөмкин, 30-сы йылдарҙағы беренсе донъя һуғышынан һуңғы Германияның бындай иҡтисади үҫеше нигеҙҙә немец халҡы тормошоноң бөтөн аспекттарын тоталь контролгә алыу, аяуһыҙ закондар сығарыу һәм мәжбүри хеҙмәт арҡаһында ғына булыуы мөмкин булған, ләкин «локомотивты тиҙләтеп, конструкторҙар тормозға баҫыу мөмкинлеген иҫәпкә алмаған».
Икенсе донъя һуғышы
Оккупацияланған территорияларҙа немец администрацияһы ҡулланған террор методы урындағы халыҡ менән хеҙмәттәшлек итеү мөмкинлеген бирмәгән, Польшала, Белоруссияла һәм Югославияла партизан хәрәкәте үҫеүенә килтергән. Яйлап партизан һуғышы СССР территорияһының һәм и славян илдәренең яуланған ерҙәрендә, һәм шулай уҡ Грецияла һәм Францияла киң йәйелдерелгән. Данияла, Норвегияла, Нидерландыла, Бельгияла, Люксембургта оккупацион режим йомшағыраҡ булған, шуның өсөндөр ҙә нацистарға ҡаршы сығыштар аҙыраҡ булған. Германияла һәм Австрияла шулай уҡ айырым эш алып барған.
Өсөнсө рейхтың административ-территориаль ҡоролошо
Рейх составына Өсөнсө рейхтың территориаль-сәйәси экспансияһы барышында индерелгән һәм башлыса этник немецтар йәшәгән территориялар рейх составына рейхсгау — империя округтары статусында ингән. Австрия ете рейхсгауға бүленгән булған, Судет өлкәһе, Көнбайыш Пруссиялағы Данциг өлкәһе һәм Вартеланд (үҙәге Познанда булған польша өлкәһе) айырым рейхсгау булып торған. Чехия территорияһының ҙур өлөшөндә Богемия һәм Моравия протектораты (1939 йылдан) бойондороҡло дәүләт ҡоролошо булған. Протекторат башында Адольф Һитлер үҙе тәғәйенләгән рейхспротектор торған. Польшаны оккупациялағандан һуң, уның территорияһында рейх составына инмәгән Өсөнсө рейхтың генерал-губернаторлығы барлыҡҡа килгән.
Дәүләт ҡоролошо
Берҙән-бер легаль партия — Национал-социалистик немец эшселәр партияһы (НСДАП), 1933 йылдың 14 июленә саҡлы шулай уҡ консерватив монархия — Германия милли халыҡ партияһы, либераль реваншист — Германия халыҡ партияһы, консерватив демократик — Германия үҙәк партияһы, либераль демократик — Радикаль-демократик партиялары булған.
Хоҡуҡ системаһы
Иң юғары суд инстанцияһы — Империя суды (Reichsgericht), апелляцион инстанция судтары — юғары ер судтары (Oberlandesgericht), беренсе инстанция судтары — ер судтары (Landgericht), низшее звено суд системаһының түбәнге  — участка судтары (Amtsgericht), административ юстицияһы юғары суд инстанцияһы — Империя административ суды (Reichsverwaltungsgericht), административ юстицияһы апелляция инстанцияһы суды — юғары ер административ судтары (Oberlandesverwaltungsgericht), административ юстицияһы беренсе инстанция суды — ер административ судтары (Landesverwaltungsgericht), хәрби юстицияһы юғары суд инстанцияһы — Империя хәрби суды (Reichskriegsgericht), административ юстицияһы апелляция инстанцияһы суды — юғары хәрби судтары (Oberkriegsgericht), административ юстицияһы беренсе инстанцияһы судтары — хәрби судтар (Kriegsgericht), сәйәси юстиция суды — халыҡ суды (Volksgericht).
Дине
Диндарҙар — католиктар һәм протестанттар. Иң ҙур протестант деноминацияһы — Немец евангелие сиркәүе (Deutsche Evangelische Kirche). Эргәһендә империя сиркәү комитеты (Reichskirchenausschuss) һәм империя синоды (Reichssynode эшләгән империя епискобы (Reichsbischof) тарафынан идара ителгән. Булдырылған ваҡытҡа ҡарата 30 (1934 йылдың аҙағында — 23-тән) сиркәүҙән (Landeskirche) торған:
XI йәйге Олимпиада
Олимпия уйындарын асыу церемонияһында 110 меңдән артыҡ кеше ҡатнашҡан. Тәүге көндә үк ныҡ ҡыуанған немецтар йәҙрә ташлауҙа беренсе юғары награданы яулаған Һанс Вёлькены сәләмләгәндәр. Был спортсы еңел атлетикала олимпия алтынын яулаған тарихтағы тәүге немец булған. Вёльке һәм өсөнсө урын яулаған Герхард Шток кисектермәйсә, фюрерҙың шәхси ҡотлауҙарын ҡабул итеү өсөн, кисектермәйсә Адольф Һитлер ложаһына саҡыртылған. Шул уҡ көндә һөңгө ырғытыу ярыштатында немка Тилли Флейшер алтын олимпия миҙалына лайыҡ булған. Көндөң икенсе яртыһында өс американлы, Корнелиус Джонсон, Дэйв Ольбриттон һәм Делос Турбер (һуңғы икәүһе ҡара тәнле булған) бейеклеккә һикереү ярыштарында еңгәндән һуң, Һитлер стадиондан киткән: Олимпия комитеты вәкилдәре Һитлерға, үҙенең ложаһында еңеүсе немец спортсыларына ғына түгел, айырмай, бар еңеүселәргә лә бындай хөрмәт күрһәтергә тейешлеген иҫкәрткәндәр. Бынан һуң Һитлер ложаһында еңеүселәрҙе хөрмәтләү бөтөнләй туҡтатылған.
Архитектураһы
Дөйөм алғанда, бөтөн рәсми нацист биналары тиерлек бер идея йөрөткән: киң һәм ауыр ҡыйыҡ аҫтында ҡеүәтле таш структурала бик күп кескәй (тәҙрәләр). Был дәүләттең етерлек аңлайышлы идеологияһын үҙ эсенә һыйҙырған: бер кеше ул ваҡ, ләкин ул — бөйөк һәм ҡөҙрәтле дәүләт бинаһының (ә дәүләт үҙенең ауыр ҡыйығы менән иҙә баҫыуы ла бар) бер өлөшө.
Пластов Аркадий Александрович
Биографияһы
1935 йылдан жанр картиналары менән сығыш яһай, унда совет ауыл көнкүрешен арттырып маҡтау, образдарҙың яһалмалығы оҫталыҡ менән аралаша. Уның картиналарының геройҙары булып ауылдаштары сығыш яһай.
Кальциха
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Биометрия
Төп принциптары
Биометрик бирелмәләрҙе ике төп класҡа бүлергә була:
Самцервиси сиркәүе
Урынлашыуы һәм архитектураһы
Самцервиси ҙур булмаған көмбәҙле сиркәү, ҡомташтың һорғолт-ҡыҙыл блоктарынан төҙөлгән. Сиркәүҙең бейеклеге 10,6, күләме 9,6 × 8,8 квадрат метр тәшкил итә. 7 быуаттың башына ҡараған даға рәүешле апсида менән тәре, бер нефлы таштан төҙөлгән ерләү часовняһы бар. Көмбәҙе һигеҙ ҡырлы нигеҙгә ҡоролған, уның ике тәҙрәһе бар, береһе көнсығышҡа, икенсеһе көнбайышҡа ҡарай. Сиркәүгә инеү урыны көньяҡ яҡта. Бина 1940 йылдың 8 майында ер тетрәү һөҙөмтәһендә етди зыян күрә. 1950 йылдан 1953 йылға тиклем йүнәтеү эштәре алып барыла.
Волынский Зиновий Моисеевич
Волынский Зиновий Моисеевич (1897—1968) — совет ғалимы, медицина фәндәре докторы, профессор, медицина хеҙмәте генерал-майоры.
Биографияһы
1916 йылда гимназияны, 1924 йылда — медицина институтын тамамлай. Институтты тамамлағандан һуң Ленинградта табип эшмәкәрлеген башлай. 1920-се йылдар аҙағында Обухов дауаханаһында билдәле профессор М. А. Горшков етәкселек иткән терапевтар курсында уҡый. Горшков тәҡдиме буйынса Волынский дауахананың терапия бүлеге мөдире итеп тәғәйенләнә, ә 1932 йылдан алы төп эше менән бер рәттән М. А. Горшков етәкләгән терапия кафедраһы ассистенты вазифаһын башҡара. 1932 йылда РККА-ла хәрби табип булып хеҙмәт итә. 1938 йылда Ленинград хәрбиҙәренең ежов ҡулға алыуҙары менән бәйле ҡулға алына һәм бер аҙ ваҡыт төрмәлә ултыра, ғәйебен танымай һәм төрмәнән азат ителә.
Аралика Иван
Иван Аралика (хорв. Ivan Aralica; ) — хорват яҙыусыһы, эссеист, драматург, педагог. Хорват фән һәм сәнғәт академияһы ағзаһы.
Рафиҡов Мансур Миңлебай улы
Әҙәбиәт
Герои нашего времени (О Героях России — уроженцах и жителях Республики Башкортостан) / авт.-сост. Е. А. Смирнов. — Уфа : Китап, 2016. — 327 с. : илл. ISBN 978-5-295-06554-5.
Пошкус Болюс Игнович
Болюс Игнович Пошкус (9 апрель 1930 йыл — 9 июль 2014 йыл) — Рәсәйҙең агросәнәғәт комплексы иҡтисады өлкәһендәге ғалимы, ВАСХНИЛ академигы (1985), Рәсәй Фәндәр академияһы академигы (2013).
Кампызеп
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Чибирь
Чибирь — Рәсәйҙәге йылға. Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы, Сыуаш Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Чёрная йылғаһының уң ярына тамағынан 4,2 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.
Полога
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Йыһаншин Ғәлимйән Кәрим улы
Һөнәри ҡаҙаныштары
Үҙ-ара процестары өлкәһендә 200-ҙән артыҡ фәнни эш һәм 37 уйлап сығарыу авторы.
Гатчина (музей-ҡурсаулыҡ)
Музей-ҡурсаулыҡ 146 гектар майҙанды биләй.
Тарихы
Һуғыш бөткәндән һуң паркты тергеҙеү эштәре башлана. Күп парк ҡоролмалары тергеҙелә. Һарайҙы тергеҙеү буйынса эштәр башлана, әммә уларҙы реставрациялау характерына эйә булмай, ә биналарҙы файҙаланыу мөмкинлеген бирә торған саралар менән генә сикләнә. Реставрация эштәре 1976 йылда ғына башлана, ә беренсе залдар халыҡ өсөн 1985 йылда асыла
Хәҙерге заман
Әлеге ваҡытта Һарайҙа реставрация эштәре дауам итә. 2009—2010 йылда парктың үҙәк өлөшөндә күперҙәр тергеҙелә, шулай уҡ реставрациянан һуң, Венера павильоны асыла. 2015 йылда Бөркөт бағанаһы тергеҙелә.
Кингисепп-Гдов операцияһы
Германия
18-се армия (командующийы инфантериянан генерал Георг Линдеман)
Операция барышы
10 февралдә 12-се- танк дивизияһының частары 196-сы һәм 108 уҡсылар корпусының 128 -се уҡсылар дивизияһы Ямма районында контр һөжүм яһайҙар, әммә совет ғәскәрҙәренең һөжүмен бик аҙға ғына тотҡарлайҙар. 12 февралдә 108-се уҡсылар корпусы берләшмәләре Подбровьены алалар, ә бары бер генә уҡсылар дивизияһы көсө менән Чудь күленең көнбайыш ярында ҙур булмаған плацдармды биләйҙәр.
Касьян (Мый ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Рәсәй империяһының уҡытыусылар институттары
1905—1907 йылдарҙағы революциянан һуң, уҡытыусылар институттары төрлө ҡатлам һәм хәлдә йәшәгән бөтә ир заттарын ҡабул итерлек асыҡ уҡыу йорттары була. Уҡыусылар һаны байтаҡҡа артҡан, улар араһында уҡытыусылар семинарияларын, ҡала (1912 йылдан — юғары башланғыс) училищеларын тамамлаған халыҡ уҡытыусылары булған.
Бер манат
Әзербайжандың иҫтәлекле тәңкәләре
Номиналы: 1 манат. Массаһы: 28,28 г. Диаметры: 38,61 мм. Тиражы: 1000 дана.
Ишәй (Ишембай районы)
Географик урыны
Алыҫлығы:
Шава
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы   Ока  йылғаһы тамағынан Чебоксар ГЭС-ына тиклем (Чебоксар һыуһаҡлағысы),   Сура һәм Ветлуга йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Сәғәтәйев Сәғит (Сабит) Сағатай улы
Сәғәтәйев Сәғит (Сабит) Сағатай улы (Сагатаев Сабит Сагатаевич 1903 йыл ― 25 ноябрь 1942 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы.
Косовола туризм
Статистика
Түбәндәге таблицала 2011 йыл мәғлүмәттәре буйынса иленә ҡарап, резидент булмаған килеүселәр һаны күрһәтелгән:
Проблемалар
Сербия Косовоны үҙ территорияһының бер өлөшө тип ҡарай. Шуға күрә паспорттарында Косово Республикаһы штамптары булған туристарға Сербияға инеү тыйыла.
Рексем футбол клубы
Футбол лигаһындағы старты һәм һуғыштан һуңғы ауыр йылдарҙа
1927/28 миҙгелендә «Рексем» Англия кубогының 1/16 уйынына эләгә, ләкин Англия футболының беренсе дивизионы вәкиле «Бирмингем Сити» клубынан еңелә. 1932/33 миҙгел «Рексем» клубы өсөн иң уңышлыһы була, клуб Өсөнсө дивизиондың икенсе урынын биләй. Томми Бамфорд иң яҡшы һөжүмсе тип табыла.
Аҡрынлап һүнеүе
1994/95 миҙгелендәге Англия кубогында «Рексем» Дүртенсе раундҡа тиклем барып етә, уға Олд Траффордта ғәмәлдәге чемпион «Манчестер Юнайтед» командаһы менән уйнарға тура килә, әммә мөғжизә тыумай һәм был юлы ла «Рексем» 2-5 иҫәбе менән данлыҡлы команданан ҡалыша.
Милли Конференция
2011/12 миҙгел башында Дин Сондерс «Рексемды» ташлап «Донкастер Роверсҡа» китә, ә уның урынына тәжрибәле 37 йәшлек һөжүмсе Энди Моррелл килә. Баш тренер булыуына булыуына ҡарамаҫтан, ул уйынсы булараҡ сығышын дауам итә, миҙгел уйындары һөҙөмтәһе буйынса 49 уйында ул 14 туп индерә. 16 йыл дауамындағы тәнәфестән һуң, «Рексем» ҡайтанан Уэльс кубогында ҡатнашыусылар иҫәбенә индерелә, әммә уйын календарындағы ҡатмарлыҡтар һөҙөмтәһендә бер үк көндә ике уйында ярыша, англия кубогында «Брентфорд» командаһына ҡаршы команданың төп составы тәғәйенләнә һәм ул көтмәгәндә еңеүсе була, ә команданың дублерҙары. «Эйрбас» командаһынан өҫтәмә ваҡытта уйнап, 1-2 иҫәбе менән еңелә. 2012 йылдың мартында УЕФА англия лигалары систеиаһы буйынса уйнаусылар, әгәр ҙә Уэльс кубогында еңһәләр, Европа кубогында ҡатнашыу хоҡуғын юғалта, тип әйтә. Шулай итеп, был уйын «Рексем» командаһы өсөн Уэльс клубында аҙаҡҡы уйын була.
Михеева Мария Ивановна
Хәтер
М. И.Михеева исеме менән Калевала ҡасабаһында урам аталған. Әкиәтсе йәшәгән йорт архитектура ҡомартҡыһы тип танылған, унда сәсәниәнең музейы урынлашҡан.
Герасимов Александр Михайлович (рәссам)
Герасимов Александр Михайлович (1881 йыл — 23 июль 1963 йыл) — СССР һәм Рәсәй рәссамы, архитектор, сәнғәт теоретигы,, профессор. СССР-ҙың халыҡ рәссамы (1943). Дүрт тапҡыр Сталин премияһы лауреаты (1941, 1943, 1946, 1949). 1947—1957 йылдарҙа СССР художество академияһы президенты.
Биографияһы
1939—1954 йылдарҙа СССР Рәссамдар союзы ойоштороу комитеты рәйесе була. 1943 йылда үҙенең шәхси 50 000 һум аҡсаһын  Оборона фондына тапшыра.
И. В. Сталиндың яратҡан рәссамы. Рәссам эшләгән уның портреттары юлбашсы үҙе тере сағында ҡануни тип һаналған. К.Е. Ворошилов менән дуҫ була, ул уның янында Мичуринскта ҡунаҡта була. К.Е. Ворошиловтың портреттарын күп яҙа
Тыуған ҡалала
Совет власы йылдарында Мичуринскта А.М.Герасимов исемендәге ''Мемориал-художество музей-усадьбаһы ойошторола. '' Музей комплексы XIX быуат аҙағындағы ҡала сауҙагәре  усадьбаһының типик йөҙөн һаҡлап ҡалған. 1886 йылда рәссамдың атаһы, Михаил Сафронович Герсаимов төҙөгән  ике ҡатлы кирбес йорт яҡшы һаҡланған. Был йортта А.М. Герасимов үҙенең балалыҡ һәм үҫмер йылдарын үткәрә,  бында 1918 йылдан 1925 йылға тиклем  ғаиләһе менән йәшәй. Бында «После дождя (Мокрая терраса)» пейзажы яҙыла, ул күп йылдар рус теле дәреслектәре репродукцияһында  баҫыла.
Макарска
Тарихы
1914 йылда бында курортсылар өсөн беренсе ҡунаҡхана асыла, әммә Макарска ривьераһының курорт зонаһы булараҡ алға китеше XX быуаттың 70 йылдарында башлана.
Климаты
Макарскаға урта диңгеҙ климаты хас. Ҡышын температура уртаса 10 °С., йәй яҡынса 25 °С.
Уң Пйдугина
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Кетчер (Лопва ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Прокин Василий Александрович
Биографияһы
Маҡан, Подольск, Юбилейный баҡыр колчеданы ятҡылыҡтарын асыусы. Василий Александрович баҡыр мәғдәне, алтын һ. б. фараз һәм металлогеник карталар төҙөлгән. 200-ҙән ашыу фәнни эш авторы. РФ Хөкүмәтенең Фән һәм техника өлкәһендәге премияһы лауреаты (2004). 2-се дәрәжә Ватан һуғышы1985), Ҡыҙыл Йондоҙ (1943), 3-сө дәрәжә Дан ордены (1944) менән наградланған.
Нанайҙар
Генетика
Нанайҙарҙың ике эре ырыуының (ырыу берләшмәләре) — бельда һәм самар — Амур өлкәһе өсөн хас булған Y-хромосомалы N3a6 гаплотөркөмө өҫтөнлөк итә. Y-STR гаплотип селтәренең танышыу кластерҙары самар ырыуы (1400 ± 500 йыл) Бельда ырыуынан «олораҡ» булыуы ихтималлығын күрһәтә (800 ± 500 йыл). Бельданың Y-хромосомалы генофонды өс гаплотөркөмдөң 98 процентын тәшкил итә: N3, C2 һәм O. Бельданың Y-хромосомалы генофонды N3a6 гаплотөркөмөнөң 84 процентын тәшкил итә, ҡалған генофондтың 16 процентын O1b, C2b1a һәм J2a1a гаплотөркөмдәре тәшкил итә. Нанайҙарҙың Киле ырыуы вәкилдәренең дүрттән өс өлөшө Y-хромосомалы C-M48 гаплотөркөмөнә ҡарай, Нанай халҡының өлөшө дүрт тапҡырға кәмерәк (уртаса 18 %). Киле ырыуы вәкилдәренең төп өлөшө C-Z40445 (67 %) субкладҡа ҡарай, ә яңғыҙ вәкилдәр C-B470 һәм C-B80 субкладтарына ҡарай. Нанайҙарҙа өҫтөнлөк иткән Y-хромосомалы N3a6-B479 гаплотөркөмө Киле ырыуы вәкилдәрендә бик һирәк осрай — 6 %.
Йәшәгән урыны
Рәсәйҙә нанайҙар һаны:
Ырыу бүленеше
Бөгөнгө көндә 30 нанай ырыу-фамилияһы бар:
Ут
Күҙәтеүһеҙ яныу процессы
Янғын — ниндәйҙер сәбәптәр арҡаһында яныу процессы контролдә тотолмаған яныу урыны. Янғын уты менән генә зарарлы түгел, шулай уҡ яныу продукттары ла бик зарарлы. Янғын яныусы матдәләр, яғыулыҡ һәм окислитель булған теләһә ниндәй урында булыуы мөмкин. Шарлау һәм ут төртөүҙән дә янғын сыға.
Сәғитов Гәрәй Ғәйнетдин улы
Биографияһы
Сәғитов Гәрәй Ғәйнетдин улы 1985 йылда Еңеүҙең 40-йыллығы айҡанлы юбилейлы II дәрәжә Ватан һуғышы ордены менән бүләкләнә.
Райга
Райга — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Лисица йылғаһының уң ярына тамағынан 200 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 158 км.
Сөнәев Заһиҙулла Исхаҡ улы
Биографияһы
Заһиҙулла Исхаҡ улы Сөнәев 1929 йылдың 10 декабрендә Татар Велязьмаһы ауылында тыуған (хәҙер Мордовияның Атюрьев районы).
1953 йылда И. М. Губкин исемендәге Мәскәү нефть институтын тамамлай. Институтты тамамлағандан һуң Яңы Өфө нефть эшкәртеү заводында оператор, әкренәйтелгән кокслауҙың установка начальнигы, өлкән инженер, цех начальнигы. Бер үк ваҡытта нефть техникумында аналитик химия һәм нефть эшкәртеү курсы уҡытыусыһы булып эшләй. Һуңынан нефть коксы өлкәһендәге фән меннә шөғөлләнә башлай, был өлкәлә ҙур белгес була — техник фәндәр докторы, профессор, Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының Почетлы академигы.
Кәбәс
Кәбәс (Кабясово) — Башҡортостандың Ишембай районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 38 кеше. Почта индексы — 453233, ОКАТО коды — 80231845003.
Географик урыны
Алыҫлығы:
Тарихы
1932 йылдан һуң Иҫке — Кәбәс ауылы иҫәп мәғлүмәттәрендә теркәлмәй, Яңы-Кәбәс хәҙергә Кәбәс исемен ала.
Хужалыҡ эшмәкәрлеге
1917 йылға тиклем мал аҫырау, умартасылыҡ, сана һәм арба эшләү, һунарсылыҡ менән бергә игенселек менән дә шөгөлләнгәндәр, халыҡтың бер өлөшө сауҙа итеүгә ылыға. Баҙарҙарға ат, тире, йөн, йәнлек тиреһе, бал, балауыҙ, ағас һәм башҡа хужалыҡ кәрәк -яраҡтары сығарғандар. Әле унда 10-лап хужалыҡ донъя көтә. Хәҙерге көндә лә халыҡ малсылыҡ, умартасылыҡ менән көн күрә.
Назыров Миңлеғәли Әхмәт улы
Назыров Миңлеғәли Әхмәт улы (1923 йыл — ?) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, ҡыҙылармеец. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, элемтәсе, штаб дивизияһы разведчигы.
Әрмән милли советы
Тарихы
1917 йылдың сентябрь аҙағында — октябрь башында Тифлистә 200-ҙән ашыу делегат ҡатнашлығындағы (күпселеге — «Дашнакцутюн» партияһынан) әрмән милли съезы тарафынан һайланған.
Милли совет составына 15 ағза кергән: Арам Манукян, Аветис Агаронян, Никол Агбалян, X. О. Карджикян (Карчикян), Рубен Тер-Минасян һәм А. Бабалян («Дашнакцутюн»); А. Стамболцян һәм А. Тер-Оганян (эсерҙар); М. Гарабекян һәм Г. Тер-Газарян (социал-демократтар); С. Арутюнян һәм М. Бабаджанян (Әрмән милли партияһы); С. Мамиконян, Т. Бегзадян һәм П. Закарян (партияһыҙҙар).
Никола Тесла
Ул, шулай уҡ, эфир гипотезһы яҡлы булыуы менән билдәле. .
Биографиһы
Шул уҡ йылда Никола Грац юғары техник училищеһына уҡырға инә (хәҙерге көндә — Карл һәм Франц исемендәге Грац техник университеты), һәм электротехника өйрәнә башлай. Электротехника буйынса лекцияларҙа Грамм машинаһы эшен күҙәтеп, Тесла даими ток машинаһының етешһеҙлектәренә төшөнә, әммә профессор Яков Пешль, бөтә курс алдында уның электродвигателдә алмаш токты файҙаланыу мөмкинлеге идеяһын ҡаты тәнҡитләй.
Алмаш ток
1889 йылда Тесла юғары йышлыҡлы һәм юғары көсөргәнешле ток үҙенсәлеген өйрәнеүгә күсә. Юғары йышлыҡлы электромеханик генератор һәм юғары йышлыҡлы трансформатор өлгөләрен эшләй.
Франк Анна
Арнольд ван ден Берг
Шуға күрә уның дуҫтары ла бер ҡасан да Ван ден Бергтың (йәнәһе лә был факт антисемиттар тирмәненә һыу ҡойоу хәүефе арҡаһында) исемен атамаған.
Хәтер һәм мәҙәни йоғонтоһо
Анна Франктың һәм уның сәнғәт көндәлегенең мәҙәни йоғонтоһон тулыраҡ исемлектә табырға мөмкин en:Cultural depictions of Anne Frank.
Брижит Бардо
Биографияһы
1970 йылда Бардо Франция символы булған Марианна бюсы өсөн модель итеп һайлана. 1973 йылда, ҡырҡ йәше тулып килгәндә, Бардо кинематография карьераһын тамамлау тураһында иғлан итә һәм артабанғы тормошон хайуандарҙы яҡлау эшмәкәрлегенә арнай.
Илленсе йылдар аҙағынан бирле Францияның көньяғында Сен-Тропела  «Мадраг» виллаһында йәшәй. Әлеге мәлдә яңғыҙы,  ике йөҙләгән йәнлек аҫрай.
Шәхси тормошо
1992 йылда Бардо сәйәсмән һәм эшҡыуар Бернар д' Ормалгә сыға.
Һылтанмалар
<div class="cx-template-editor-title" title="Шаблон предназначен для указания языка около ссылок на страницы на иностранном языке.">Ref-fr Imdb name  1  0000003    2  Брижит Бардо Tv.com person  id  110117    name  Брижит Бардо
Ласточкин Владимир Евгеньевич
Ласточкин Владимир Евгеньевич (1 апрель 1959 йыл — 25 декабрь 1985 йыл) — милиция майоры. Беренсе Чечен һуғышында ҡатнашыусы, Рәсәй Федерацияһы Геройы (1996).
Биографияһы
Владимир Евгеньевич Ласточкин — 1959 йылдың 1 апрелендә Свердловск ҡалаһында (хәҙерге — Екатеринбург) тыуған. Олатаһы — Советтар Союзы Геройы Михаил Кырчанов.
1976 йылда Свердловск ҡалаһының № 17 урта мәктәбен тамамлай.
Ҡалмаҡ (Ишембай районы)
Урамдары
Урам исеме :
Борщов Илья Григорьевич
Тормош юлы
1859-1861 йылдарҙа Вюрцбургта профессор-ботаник Шенкта белемен күтәрә.
Аҡ гвардия (роман)
Тарихи ысынбарлыҡ
Киевты һаҡлаусыларҙы фажиғәле яҙмыш көтә. Оборона ваҡытында, бигерәк тә Киевты Директория ғәскәрҙәре алғанғандан һуң ҡаланың йөҙәрләгән һаҡсыһы һәләк була. Большевиктар ҡалаға килеп ингәс тә 2 меңгә яҡын ҡала һаҡсыһын Педагогия музейына йыйып яба һәм юллаусылары булғандарҙы сығара, ә бер кем дә эҙләп килмәгәндәрҙе герман командованиеһы ярҙамы менән, Ирекле армия вәкилдәре һәм Антанта вәкилдәре баҫымы аҫтында (яҡынса 450 кешене) Германияға сығаралар. Уларҙың күбеһе төрлө аҡ армия сафтарын тулыландыра.
Ле Корбюзьеның архитектура мираҫы
2016 йылда Франция инициативаһы буйынса архитектор Ле Корбюзьеның 17 объекты,  ЮНЕСКО ҡарары менән халыҡ-ара берҙәм ЮНЕСКО мираҫы объекттары тип берләштерелде. Исемлеккә ингән биналар араһында — Роншандағы Нотр-дам-дю-О капеллаһы, Савой Виллаһы һәм марсель Торлаҡ берәмеге. Исемлеккә барлығы күпселеге Европаны кәүҙәләндергән ете илдең объекты инә. Донъяның башҡа төбәктәренән Аргентиналағы Куручет Йорто, һинд Чандигархындағы Ассамблея бинаһы һәм Япониялағы Көнбайыш сәнғәте милли музейы исемлеккә индерелгән.
Абсаттаров Абдулла Әхмәт улы
Абсаттаров Абдулла Әхмәт улы  (Абсаттаров Абдулла Ахметович) (1 ғинуар 1902 - ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 62-се гвардия кавалерия полкының 4-се эскадроны ҡылыссыһы. Гвардия ҡыҙылармеецы. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры.
Биографияһы
Абдулла Әхмәт улы Абсаттаров 1902 йылдың 1 ғинуарында Өфө губернаһы Бөрө өйәҙе (хәҙер — Башҡортостан Республикаһы Кушнаренко районы) Әхмәт ауылында тыуған.
Хәтер
Абсаттаров Абдулла Әхмәт улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Кушнаренко районында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән
Ташшишмә (Сөн ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Лученец
Лученец (словак. Lučenec, нем. Lizenz , венг. Losonc ) — Словакияның үҙәк ҡалаһы. Халҡы яҡынса 28 мең кеше тәшкил итә.
Прокопьев Герман Терентьевич
Биографияһы
1945 йылда гвардия старшинаһы Прокопьев демобилизациялана. Башҡортостанға ҡайтып, Соловьевка ауылында колхозда бригадир булып эшләй.
Кодзь
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Сепрәк (хикәйә)
Баҫмалар
А. П. Чеховтың «Сепрәк» хикәйәһе 1885 йылда яҙылған, тәүге тапҡыр 1885 йылдың  2 декабрендә «Петербург газета»һының 331-се һанында  А. Чехонте ҡултамғаһы менән баҫыла. Был хикәйә яҙыусының А. Ф. Маркс нәшер итәсәк әҫәрҙәр йыйылмаһына индерелергә тәғәйенләнмәгән була.
Сюжет
Кокин үҙен залда бик нәзәкәтле тотасағы, шунлыҡтан ундағы ханымдар һәм кавалерҙар уға иғтибар итәсәге, унда нисек Клавдия Васильевнаны осратасағы, ханымдың Кокинға монументҡа ҡараған кеүек ҡараясағы һәм киске аштан һуң өйөнә оҙаттырып ҡуйыуҙы һораясағы тураһында хыяллана.
Бровина Флора
Бровина Флора (Flora Brovina; 1949 йыл) — Косово-албан журналисы, шағир һәм йәмәғәт эшмәкәре.
Ғәҙелов Лотфый Закир улы
Ижтимағи эшмәкәрлеге
БАССР-ҙың Бишбүләк районындағы Дүсән ауылында Кәрим Хәкимов музейын асыуҙа әүҙем ҡатнаша.
Музей өсөн махсус Башҡортостандың мәҙәниәт министрлығы һәм Бишбүләк районының «Марс» колхозы иҫәбенә кирбес бинаһы төҙөлә. Күренекле татар шағиры Фатих Кәримдең тыуған ауылы Айытта (Бишбүләк районы) музейҙы ойоштороуҙа әүҙем ҡатнаша. Ошо ике музейға шефлыҡ итә. Шулай уҡ элекке «Ғәлиә» мәҫрәсәһендә (хәҙер Өфөнөң 15-се һанлы мәктәбе) музей ойоштороуҙа ҡатнаша.
Иҫкәрмәләр
1. Гражданский подвиг журналиста Лутфи Гадилова, журнал «Бельские просторы», № 6 (211), Июнь, 2016. Автор — Гиндуллина Зарема.
2. Караван историй, караван судьбы…, газета «Вечерняя Уфа», 19-12-2014, автор — Татьяна Барабаш.
Демянск
Тарихы
Демянск беренсе тапҡыр 1406 йылғы йылъяҙмала  Демон ҡалаһы кеүек телгә алына (Деман, Демя) (2006 йылда ҡасаба үҙенең 600-йыллығын билдәләй).
Ҡалыуайыры (Ишембай районы)
Географик урыны
Алыҫлығы:
Төлгөҙ
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Һуғыш
Хәрби йәһәттән көслө илдәрҙең көсһөҙ илдәр менән ҡораллы бәрелештәре тыныслыҡҡа мәжбүр итеү, хәрби экспедиция йәки яңы территориялар үҙләштереү булараҡ ҡарала; ҙур булмаған дәүләттәр менән бәрелештәр — интервенция йәки репрессалия; эске төркөмдәр менән бәрелештәр ихтилал (восстание), фетнә йә эске бәрелештәр (граждандар һуғышы) тип йөрөтөлә. Көслө ҡаршылыҡ күрһәтелгән йә оҙаҡҡа һуҙылған бәрелеш «һуғыш» тип баһалана. Һуғышһыҙ ваҡыт тыныслыҡ тип атала.
Тәртипкә бәйләү теориялары
Зигмунд Фрейд дошмансыллыҡты кешенең психологияһын, йәшәйешенең мәғәнәһен һәм йүнәлешен билдәләүсе төп инстинкттарҙың береһе тип баһалай. Ошо сәбәпле З. Фрейд хатта тыныслыҡ өсөн көрәшеүселәр хәрәкәтендә ҡатнашыуҙан да баш тарта, сөнки һуғыштарҙы кешелә ваҡыты-ваҡыты менән тоҡанып торған дошмансыллыҡтың ҡотолғоһоҙ эҙемтәһе тип һанай.
Һуғыштарҙы ҡотолғоһоҙ тип һанаған теориялар ҡайһы бер мәҙәниәттәрҙең һуғыш тигән нәмәне бөтөнләй белмәүен аңлата алмай. Франц Александр кеүек милитаристар тыныс осорҙо киләһе һуғышҡа әҙерлек осоро йә һуғышсан инстинкттың көслөрәк дәүләт тарафынан баҫтырылып тороуы тип кенә күрә.
Социологик теориялар
Был теория Карл фон Клаузевиц менән Леопольд фон Ранкеның Primat der Außenpolitik (Тышҡы сәйәсәт өҫтөнлөгө) ҡарашынан айырыла. Улар һуғышты һәм тыныслыҡты дәүләт эшмәкәрҙәренең ҡарарҙары һәм геосәйәси хәл эҙемтәһе тип күрә.
Йәштәрҙең өҫтөнлөк итеүе теорияһы
Йәштәрҙең өҫтөнлөк итеүе теорияһы Мальтуссы теорияларҙан ныҡ ҡына айырыла. Уның яҡлылар фекеренсә, йәш ир-аттың күбәйеүе һәм тыныс тормошта даими эш урындарының етешмәүе һуғыш сығыу ихтималлығын арттыра.
Бер ҡатынға 2,1 бала тура килһә, улы — атаһы урынын, ҡыҙы әсәһе урынын биләй. 2,1 коэффициенты — элгәр быуынды алмаштырыуға, ә түбәнерәк коэффициент халыҡтың бөтә барыуына килтерә.
Иҡтисади теориялар
Һуғышты илдәр араһындағы иҡтисади көнәркәшлектең үҫеүе менән аңлатҡан теориялар бар. Баҙарҙарға, тәбиғәт ресурстарына хужа булыу маҡсатында һуғыштар асыла. Ультра-уң сәйәси даирәләр вәкилдәре, мәҫәлән, көслөләр бөтә нәмәгә хоҡуҡлы тип иҫәпләй. Ҡайһы бер урта ҡарашлы сәйәсмәндәр һуғыштарҙы иҡтисади сәбәптәр менән аңлатыу яҡлы. „Хәҙерге заманда һуғыш сәбәптәренең индустриаль һәм коммерция көнәркәшлегенә бәйле булыуын белмәгән бер генә ир йәки бер генә ҡатын-ҡыҙ, хатта бер генә бала бармы икән был донъяла?“ — Вудро Вильсон, 1919 йылдың 11 сентябре, Сен-Луис.
В. И. Ленин Беренсе донъя һуғышын иҡтисади сәбәптәр менән аңлата: Беренсе донъя һуғышының сәбәпсеһе тип Э. Фромм һуғышта ҡатнашҡан дәүләттәрҙең барыһының да юғары ҡатламдарының иҡтисади мәнфәғәттәрен билдәләй.
Һуғышҡа философик һәм мораль баһалар
Ҡайһы бер философтар һуғышта юғары мәғәнә таба. Мәҫәлән, Гегель һуғышты халыҡтарҙың әхләҡи сәләмәтлеген һаҡлау сараһы тип күрә. В. С. Соловьев „һуғыш ул изге нәмә“ ти. И. А. Ильин һуғыштың „рухи мәғәнәһен“ һыҙыҡ өҫтөнә ала.
Светлая (Сочур ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Дәрбиш
Тарихы
Революциянан һуң Башҡортостан автономияһының (1919 йылдан һуң Башҡортостан АССР-ының) Арғаяш кантоны составына керә. 1930 йылдан — Башҡортостан АССР-ы Арғаяш районы, 1934 йылда Урал өлкәһе Арғаяш милли округы составына бирелә, шул уҡ йылдың көҙөнән — Силәбе өлкәһе Арғаяш районы составында.
Джуди Гарленд
Биографияһы
17 йәшендә Джуди «Волшебник страны Оз» исемле музыкаль фильмдағы эше өсөн махсус «үҫмер» Оскарын ала.
Шәхси тормошо
1945 йылда режиссёр Миннелли Винсентҡа кейәүгә сыға, бер йылдан ҡыҙы Миннелли Лайза тыуа, әммә 1951 йылда был никах та тарҡала. Өсөнсө тапҡыр Джуди Гарленд 1952 йылда продюсер Сидни Лафтҡа сыға, Лорна (1952) ҡыҙын һәм Джоуи (1955) улын тыуҙыра; 1965 йылда улар айырылашалар. Артабанғы тормошонда актриса тағы ла ике мәртәбә кейәүгә сыға: Марком Херонға (1965—1966) һәм Микки Динсҡа (март—июнь 1969).
Фильмография
{{ВФильме|1930|Күберсектәр (фильм, 1930)|Bubbles| «The Gumm Sisters» составында үҙ-үҙен уйнай}
Операцион система
Иң мөһим өлөштәре
3. Командалар интерпритаторы — ҡулланыусының компьютер менән эшмәкәрлеген ойоштороусы программа.
Төп функциялары
4 Энергия талап итмәгән мәғлүмәт һаҡлағыстарындағы (ҡаты диск, оптик диск һ.б.) материалды ҡулланыу менән идара итеү; күбеһенсә файл системаһы ярҙамында башҡарыла.
Өҫтәмә функциялары
1 Мәсьәләләрҙе параллель һәм псевдопараллель рәүештә башҡарыу (күп мәсьәлә башҡарыу).
3 Системаны ҡурсалау; ҡулланыусы мәғлүмәттәрен һәм программаларҙы, ҡулланыусының эшмәкәрлегенән (яуызлыҡ уй менән йәки белмәгәнлектән) йәки ҡушымталарҙан ҡурсалау.
Рексем округы
Рексем Уэльстың унитар берәмеге булып 1994 йылда урындағы идаралыҡ тураһындағы акт буйынса үҙ эсенә Рексем ҡалаһын һәм уның тирә-яғын алған традицион Денбишир графлығының һәм Англия Майлоры менән Марфорд ҡалалары булған традицион Флинтшир графлығының берләшеүе арҡаһында барлыҡҡа килә. Округтың нигеҙләнеү датаһы — 1996 йылдың 1 апреле. Майҙаны — 498 км² тәшкил итә.
Нафиҡов Ғәлимйән Харис улы
Биографияһы
1985 йылда Ғәлимйән Харис улы Өфө ҡалаһындағы төҙөлөш техникумын тамамлай.
Һылтанмалар
]