cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Имре Кальман
Имре (Эммерих) Кальман (Kálmán Imre, Emmerich Kalman; 24 октябрь 1882 йыл — 30 октябрь 1953 йыл) — Венгрия композиторы, «Сильва», «Баядера», «Принцесса цирка», «Фиалка Монмартра» һәм башҡа популяр оперетталар авторы. Кальман ижады менән Вена опереттаһының сәскә атыу осоро тамамлана
Биографияһы
Кальманға романстары һәм симфоник әҫәрҙәре ҙур уңыш килтермәй, уның ҡарауы йырҙар циклы Будапешт ҡалаһының ҙур премияһын яулай. Дуҫы композитор Виктор Якоби кәңәше буйынса Кальман көсөн опереттала һынап ҡарамаҡ була. Тәүге опереттаһы уҡ (Tatárjárás, 1908, Будапешт) тамашасы тарафынан яратып ҡабул ителә һәм Венала, Нью-Йоркта һәм Лондонда («Осенние манёвры» тигән атама менән) ҡуйыла.
1908 йылда Кальман Венаға күсә, унда «Цыган-премьер» (1912) тигән оперетта менән уңышын нығытып ҡуя.
Кесе Понил
Кесе Понил — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Понил йылғаһының уң ярына тамағынан 70 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 51 км.
Гаревой Созик
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Нарты-Егор-Ель
Нарты-Егор-Ель — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Глубокий Полуй йылғаһының уң ярына тамағынан 65 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.
Анос
Анос — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Катунь йылғаһының һул ярына тамағынан 186 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Ырымбур тимер юлы
Шәхси Ырымбур тимер юлы (1877—1893)
Игенгә бай Ырымбур губернаһын Һамар менән, тимәк, империяның Европа өлөшө менән тимер юл аша тоташтырыу тәҡдимен беренсе булып Ырымбур генерал-губернаторы Безак Александр Павлович күтәреп сыға. Ул был вазифала 1860 йылдан 1865 йылға тиклем эшләгән. Һүҙ бары тик конка (атлы тимер юлы) тураһында ғына бара, ләкин был идея тормошҡа ашырылмай ҡала.
Брянск дәүләт техник университеты
Тарихы
1962 — уҡыу срогы 6 йыл булған ситтән тороп уҡыу бүлеге ойошторола.
1995 — Юғары уҡыу йорто Рәсәй техник университеттары ассоциацияһы эксперт комиссияһында аттестация үтә һәм Госкомвуз бойороғо менән (28.12.1995) Брянск дәүләт техник университеты итеп үҙгәртелә.
Факультеттары
- 1 атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре,
- 5 спорт мастеры.
Иҫәнсурин Әхмәт Рыҫмөхәмәт улы
Биографияһы
1937 йылдың 17 сентябрендә «Правда» гәзитендә Л. Перевозкиндың «Кучка буржуазных националистов в Башкирии» тигән мәҡәләһе баҫыла, унда республиканың бөтә партия-хужалыҡ аппараты «буржуаз милләтселәрҙән» һәм «вәлидовсыларҙан» тора, тип әйтелә. Шул уҡ көндө «Известия» гәзитендә «Башҡорт буржуаз милләтселәре һәм уларҙың һаҡсылары» тигән мәҡәлә баҫыла. 1937 йылдың октябрь айында Өфөгә ВКП(б) ҮК секретары А. А. Жданов килә һәм республика обкомы етәкселеген халыҡ дошмандары менән көрәш алып бармауҙа һәм хатта уларҙы яҡлап алып ҡалыуҙа ғәйепләй. 1937 йылдың 6 октябрендә Әхмәт Иҫәнсурин ҡулға алына, ә 1938 йылдың 10 июлендә атыла. 1956 йылдың майында аҡлана.
Ҡурҡыу (хикәйә)
Сюжет
Шул уҡ кистә һөйләүсе Мария менән яңғыҙ ҡала һәм үҙенең иң яҡшы дуҫының ҡатынын яратҡанлығын аңлай. Улар икәүһе бергә төн үткәрә. Төнгө сәғәт өстә, Мария үҙ бүлмәһенә инеп барғанда, бүлмәгә, фуражкаһын онотоп ҡалдырҙым, тип әйткән ире килеп инә. Силин һөйләүсенең оялып ҡыҙарынған битенә ҡарай һәм ҡарлыҡҡан тауыш менән: «Моғайын, минең маңғайыма бер нимә лә аңламау яҙылып ҡуйылған. Әгәр һеҙ берәй нимә аңлаһағыҙ, мин… һеҙҙе ҡотлайым. Минең күҙҙәрем ҡараңғы »,- ти.
Антарктида
Эске һыуҙары
Көҙгө һыуыҡтар башланыу менән ағымдар туҡтай, ә текә ярҙары үҙәндәр ҡар менән йәки ҡар күперҙәре менән ҡапланалар. Ҡайһы берҙә даими тиерлек бурандар йылға үҙәндәрен ағым туҡтағанға тиклем үк ҡаплайҙар, артабан инде, ер өҫтөнән бөтөнләй күренмәгән, боҙло туннелдәрҙә шишмәләр аға. Боҙлоҡтарҙағы ярыҡтар кеүек, улар ҙа хәүефле, сөнки уларға ауыр машиналар эләгеүе ихтимал. Әгәр ҡар күпере етерлек сыҙамлы булмаһа, кеше ауырлыға ла төшөп китеүе ихтимал. Грунттан аҡҡан Антарктида оазистары йылғаларҙың оҙонлоғо, ғәҙәттә, бер нисә километрҙан артмай. Иң ҙуры — Оникс йылғаһы, оҙонлоғо 20 км-ҙан ашыу. Йылғалар йәй көндәре генә бар.
1990 йылдарҙа Рәсәй ғалимдары Антарктида күлдәренең иң ҙуры, оҙонлоғо 250 км һәм киңлеге 50 км булған боҙ аҫты туңмаған Восток күлен табалар; күл яҡынса 5400 км² һыу һыйҙыра.
Маньтолум
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Агата Барбара
Биографияһы
1987 йылда уның президент срогы тамамлана һәм ул үҙенең тыуған ҡалаһы Заббарға ҡайта һәм 2002 йылда бында вафат була.
Озаровская Ольга Эрастовна
Биографияһы
Пинега йылғаһында, Великий Двор ауылында, әхирәте Прасковья Андреевна Олькинала ҡунаҡта булғанда, осраҡлы Мария Дмитриевна Кривополенова менән осраша, быға тиклем уның ижадын билдәле фольклорсы Александр Дмитриевич Григорьев тасуирлай, әммә айырым иғтибарға лайыҡ булмай. Ольга Эрастовна Кривополенованың «һөйләй» белеүенә хайран ҡалды, шунан һуң уны Мәскәүгә алып ҡайта һәм уның өсөн тотош Рәсәйҙә 60-ҡа яҡын концерт ойоштора. Концерттарҙа уның менән бергә сығыш яһай, уны бөтә сәфәрҙәрҙә оҙатып йөрөй. Кривополенова бөтә Рәсәйгә танылыуы менән тап Озаровскаяға бурыслы.
Оло йәшендә һуҡырайа башлай һәм улы янына Фрунзеға күсә, 1933 йылда 59 йәшендә вафат була. 50-се йылдар аҙағында юҡ ителгән тәүге рус күскенселәренең зыяратында ерләнә. Бөтә ҡәберҙәр ҙә ер менән тиңләштерелә. Зыярат урынында имән, йүкә һәм ҡайындар менән ҡуйы сауҡалыҡ һаҡланған, «Ыссыҡ күл» кафеһы һәм кинотеатры урынлашҡан
Көмәрҙәк
Көмәрҙәк тураһында
Тау һырты Башҡортостандың Йүрүҙән йылғаһының уң яҡ яры буйлап Оло Инйәр йылғаһы башынан алып Цыбров шишмәһе йылғаһына тиклем һуҙыла. Һырттың оҙонлоғо 17 километр тирәһе, киңлеге 4 километр, абсолют бейеклеге 1354 метр. Һырттың өс түбәһе бар, уларҙың бейеклеге 1000 метрҙан ашып китә. Оло Инйәр йылғаһы Көмәрҙәк һыртының көнсығыш битләүенән, Ямантауҙан төньяҡ-көнсығышҡа табан яҡынса 13 — 15 км алыҫлыҡта башлана. Шуға башланған ерҙә ул тау йылғаларына хас булғанса ашығып, шарлап аға.
Хой-Яха (Ольвей-Яха ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Сүкеп эшләнгән фигуралар паркы (Донецк)
Тарихы
2014 йылда хәрби хәрәкәттәр һөҙөмтәһендә, ә Донбасс туранан-тура утҡа тотолоуға дусар булғас, фестивалде үткәреү мәсьәләһе ауыр хәл ителә. Шуға ҡарамаҫтан, ул бер генә көн булһа ла ойошторола. Сараның темаһы «Тыныслыҡ күгәрсене» була. Ярым блокадалағы ҡалаға үҙ эштәрен Австрия, Германия, Голландия, Израиль, Норвегия, күп кенә Рәсәй ҡалалары: Белгород, Калининград, Мәскәү, Пермь, Санкт-Петербург, Ульяновск һәм башҡа ҡалалар оҫталары ебәрә. Фестиваль хәрби хәрәкәттәр башланғандан алып, ҡалалағы беренсе ҙур сара була. Хәл-тороштоң ҡатмарлығын иҫәпкә алып, Донбасс тимерселәр гильдияһы махсус бүләк — «Сүкелгән тыныслыҡ күгәрсене» миҙалы булдыра. Уның эскизын Виктор Бурдук менән Евгений Лавриненко эшләй. Фестивалдә ҡатнашҡан һәм сараны ойошторған 13 кеше ошо наградаға лайыҡ була.
Донецк ҡалаһының 140 йыллығына бағышланған аллея
2009 йылда Донецк 140 йыллығын билдәләне. Был ваҡиға айҡанлы паркта яңы фигуралар аллеяһы асыла һәм уларҙың береһе «Шахтер» футбол клубы яулаған УЕФА кубогының күсермәһе була. Билдәһеҙ вандалдар боҙғандан һуң, октябрҙә кубок тергеҙелергә ебәрелә. Ноябрҙә ҡабат элекке урынына ҡуйыла.
Шорсандивей
Шорсандивей — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Сандивей йылғаһының уң ярына тамағынан 58 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Немал-Юган
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Мосолман архитектураһы
Зәүиә
Зәүиә  ғәр.(زَاوِيَةٌ — хөжрә, суфыйҙарҙың йәшәү урыны, суфый ның көндәрен доға ҡылып үткәргән аулаҡ урыны . Тәүҙәрәк зәүиә  тип мәсеттә мосолмандарҙың Көрьән уҡыу, уларҙы ғәрәп теленә өйрәтеү һ. б. өсөн тәғәйенләнгән бина аталған. XII быуаттан, суфыйҙар дини йәмғиәте (тәриҡәт) барлыҡҡа килгәндән һуң, уҡыусыларының (мөрид) һәм уларҙың уҡытыусыһы — шәйехтең (остаз) торлағын зәүиә тип атағандар. Һуңғы урта быуаттарҙа Төньяҡ Африкала зәүиә теләһә ниндәй тәриҡәттең дә ойоштороу структураһының төп ячейкаһы булған. Улар мәсеттән, шәйех һәм мөридтәргә тәғәйенләнгән торлаҡтан, шулай уҡ илгиҙәр-дәрүиштәргә ҡунып китер урын булырлыҡ комплекслы ҡоролмаларҙан тора. Йөҙҙәрсә суфыйға торлаҡ булған ханакаларҙан айырмалы рәүештә, ғәҙәттә зәүиәлә шәйех һәм уның мөридтәре генә йәшәгән.
Рибат
Рибат — карауандарҙы йәшерергә һәм карауан юлдарын һаҡлау өсөн тәғәйенләнгән баштан уҡ нығытылған ҡала яны каруанһарайҙарында кафырҙарға ҡаршы һуғышырға ант иткән мурабуттар йәшәгән. Һуңғараҡ рибаттар функциялары буйынса суфый мәҙәниәт үҙәгенә әйләнгән ханакаларға яҡынайған, һәм мурабут атамаһы рибаттарҙа йәшәгән суфый дәрүиштәргә лә ҡағыла башлаған.
Мосолман стилен сағылдырған архитектура элементтары
Мосолман архитектураһын түбәндәге компоненттары буйынса билдәләргә мөмкин:
Гусев (хикәйә)
Әҙәбиәт
Чехов А. П. Гусев // Чехов А. П. Полное собрание сочинений и писем: В 30 т. Сочинения: В 18 т. / АН СССР. Ин-т мировой лит. им. А. М. Горького. — М.: Наука, 1974—1982.
Койвукоски (гидроэлектростанция)
Тасуирламаһы
1943 йылда Каяяни йылғаһында Каяани Пуутавара Осакейхтио компанияһы ике беренсе һыу турбинаһы менән гидроэлектростанция төҙөй Турбиналалар бормалы-ҡалаҡлы конструкцияларҙан ғибәрәт.
Фрекен Бок (кафе)
Йорт тураһында
24-се номерлы йорт урынлашҡан участка 1870 йылдарға тиклем дворян Н. Николаевтыҡы, ә һуңыраҡ уның вариҫтарыныҡы була. Ул ваҡытта әлеге участкала тик айырым йорт ҡына була. Был ике ҡатлы йорт беҙҙең көнгә тиклем һаҡланып ҡалған һәм түбәндәге адрес буйынса урынлашҡан: Тургенев тыҡрығы, 22. 1890 йылдар уртаһында ювелирҙың ҡатыны, мещан Б. Г. Шляховская участканың хужаһы була.
Пухманга
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Аржан (Жасатер ҡушылдығы)
Аржан  — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Жасатер йылғаһының уң ярына тамағынан 45 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Гостила-Дор
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца  йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Щельяшор
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Германия Демократик Республикаһы
Административ-территориаль бүленеше
1952—1990 йылдарҙа ГДР 14 округтан торған (1961 йылдан — 15) (Bezirk)
Буракова Валентина Ивановна
Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
— Октябрь Революцияһы ордены (23.12.1974),
Татар әҙәбиәте
XVII быуат татар әҙәбиәте
XVII быуат әҙәбиәте — күп быуатлыҡ татар әҙәбиәте тарихының ҙур бер сәхифәһе. Элгәрге күп традициялар ошо дәүер аша XVIII—XIX ҙбыуаттарға тапшырылған.
XX быуат татар әҙәбиәте
Быуат башында яңы йәш синыф — пролетариат — азатлыҡ көрәше майҙанына сыға. Социализм идеялары менән ҡоралланған был синыф күп илдәрҙә власты үҙ ҡулына алыу маҡсатын ҡуя. Был маҡсатҡа ынтылыуҙа бигерәк тә Рәсәй эшселәр синыфы алдынғы була. Уның көслө ойошмалары һәм фирҡәләре барлыҡҡа килә.
Совет осоро әҙәбиәте
Ватан һуғышы (1941—1945) йылдарында татар әҙәбиәте яңы биҙәктәр менән тулылана.
Крыжовник (хикәйә)
Сюжеты
Туғандар бала сағын иректә, офицер дәрәжәһенә өлгәшкән һәм балаларына тоҡомдан килгән дворянлыҡ  ҡалдырған  атаһы имениеһында үткәрә. Атаһы үлгәндән һуң, бурыстар өсөн уларҙың  имениеһын суд аша тартып алалар. Николай ун туғыҙ йәшенән ҡаҙна палатаһында ултырған һәм үҙенә бәләкәй булһа ла усадьба һатып алыу  тураһында хыялланған һәм бүтән бер ни хаҡында уйлай ҙа алмаған. Ул һәр ваҡыт мотлаҡ крыжовник үҫергә тейешле үҙенең буласаҡ усадьбаһын күҙ алдына килтерә. Николай аҡса йыя, туйғансы ашамай ҙа, йәмһеҙ, үҙе яратмаған, ләкин  бай тол ҡатынға өйләнә.Ул ҡатынын ярым ас тота, ә уның аҡсаһын банкыға үҙ исеменә һала. Ҡатыны, бындай тормошто күтәрә алмайынса, вафат була. Николай үҙенә имение һатып ала, егерме ҡыуаҡ крыжовник яҙҙырып ала, уларҙы ултырта ла алпауыт булып йәшәп китә. Иван Иваныч ағаһының хәлен белешеп килә, һәм ағаһының түбәнселеккә төшкәненә, бите шешмәкләп, ҡартайыуына иҫе китә. Ул ысын баринға әйләнгән, күп ашай, күрше заводтар менән судлаша. Николай ҡустыһын крыжовник менән һыйлай һәм  яҙмышынан ҡәнәғәт булғандай күренә.
Анакопия ҡәлғәһе
Тарихы
2008 йылда башняны тергеҙеү һәм уны  күҙәтеү майҙансығы сифатында ҡулланыу өсөн реставрация эштәре башҡарыла
Матюшенка
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Мөҡсин (Ҡырмыҫҡалы районы)
Тарихы
Мөҡсин ауылы 18 быуат башында барлыҡҡа килә. 1816 йылғы 7 ревизия асыҡлауынса, бында 19 өйҙә 168 кеше йәшәһә, ә 1834 йылда 23 187 кеше иҫәпләнә. 1870 йылда ауылдың икенсе атамаһы барлыҡҡа килә: Казаккол тип атала. Шулай уҡ Мансаҙы, Иҙелауыл, Казак тип тә атала. 1920 йылда бында 83 йортта 386 кеше йәшәй. Ауыл халҡы, нигеҙҙә, малсылыҡ менән шөғөлләнә. 1843 йылда бында 242 ат, 180 һыйыр, 135 кәзә иҫәпләнә Иген үҫтереү менән дә шөғөлләнәләр. Умартасылыҡ һәм солоҡсолоҡ да хужалыҡтар ҙур урын биләй. 19 быуат аҙағында бында икмәк магазины һәм бакалея лавкаһы булыуы бидәле. Шулай уҡ мәсет, башланғыс дини мәктәп эшләй.
Ҡорбанғоло Бирҙемөхәммәдов
Шәхси тормошо һәм ғаиләһе
Ҡатыны — Өгөлгәрәк Атай ҡыҙы Бирҙемөхәммәдов. Сәрҙәр исемле улдары һәм Гөлйәхан, Гөлшан һәм Марина тигән ҡыҙҙары бар
Абдуллин Риф Мөҙәрис улы
Биографияһы
Риф Мөҙәрис улы Абдуллин 1948 йылдың 1 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Краснокама районы Яңы Нуғай ауылында тыуған.
Рәссам Миәкә районының Ҡырғыҙ-Миәкә ауылында сәнғәт мәктәбен һәм картиналар галереяһын (1995) асыуҙы башлап ебәреүсе. Галереяға бүләккә 40 картинаһын тапшыра.
Холето-Се
Холето-Сё — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Ярасюрмы-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.
Ҡыҙыл Йондоҙ (Саҡмағош районы)
Ҡыҙыл Йондоҙ (Кызыл-Юлдуз) — Башҡортостандың Саҡмағош районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 2 кеше. Почта индексы — 452218, ОКАТО коды — 80256865006.
Бөйөк Ҡараһыу
Ҡушылдыҡтары
Иң ҙур ҡушылыдыҡтары — Танаһыу, Һарыһыу, Кесе Ҡараһыу.
Абукаева Любовь Алексеевна
Һайланма хеҙмәттәре
Выражение ограниченности синтаксическими фразеологизмами в марийском и русском языках // Матер. Междунар. науч. конф. «Сохранение традиционной культуры коренных малочисленных народов Севера и проблема устойчивого развития». — М., 2004. — С. 317—320.
Фразеологизированные конструкции со значением оценки как соответствия норме в русском и марийском языках // Вестник Томского государственного педагогического университета. — Томск, 2005. — Вып. 4. — С.107-111.
Фразеологизированные конструкции со значением несогласия, непринятия, отрицания в марийском языке // Linguistica Uralica. — 2006. — № 2. — С. 94-102.
Писатели Марий Эл : Биоблиографический справочник. — Йошкар-Ола, 2008. — 752 с. (В соавторстве с В. Абукаевым, А. Васинкиным и Ю. Соловьёвым).
Структура синтаксических фразеологизмов множественности в марийском и мордовских языках // Проблемы сохранения культуры и языка в условиях глобализации : Матер. VII Междунар. симпоз. «Языковые контакты Поволжья». — Казань: КГУ, 2009. — С. 11-13.
Сада (Лекма ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Ыджыд-Ошшор
Ыджыд-Ошшор — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Колва йылғаһының уң ярына тамағынан 194 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Двойница
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Холе-Яха
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Нивин Юрий Серафимович
Нивин Юрий Серафимовичн (17 апрель 1945 йыл — 11 июль 2007 йыл) - Карелия Республикаһының атҡаҙанған табибы, рәссам, Карелия Республикаһы гербы авторы.
Биографияһы
Петрозаводск дәүләт университетының медицина факультеты студенты булараҡ, Карел АССР Рәссамдар сәнғәт союзының фондында сәнәғәт дизайны өлкәһендә эшләй башлай. Юрий Дивидтың ағастан сувенирҙар-Кировта һәм Петрозаводскийҙа «Советский Север» зона күргәҙмәләрендә, Мәскәү манежында «Советская Россия» экспозицияларында, Монреалдә «Экспо-67» бөтә Донъя күргәҙмәһендә ҡатнаштылар. Карелия этнография материалы нигеҙендә ул Петрозаводскиҙы «Карелия сувенирҙары»фабрикаһы өсөн ән күп сувенир продукцияһы булдырған. 1968 йылда СССР Рәссамдар берлегенә ҡабул ителә.
«Карельский сувениры» фабрикаһының баш рәссамы булараҡ, этнографик материалды өйрәнеү нигеҙендә 80 миллиондан артыҡ сувенир эшләгән, улар фабрика өсөн оригинал товар билдәһе лә була.
Карелия Республикаһының атҡаҙанған табибы һәм Карелия Республикаһы дәүләт хакимиәтенең 14 атрибуты: Карелия Республикасы гербы, герб флагы, Софрино сәнғәт оҫтаханаларында алтын тегу техникаһы менән эшләнгән диуар штандарты, хөкүмәт трибунаһы, церемониаль өҫтәл, «Карелия Республикаһы алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» билдәһе һ.б. авторы булараҡ танылған.
Ирек (Ишембай)
Тарихы
1962 йылдың 24 сентябрендә хеҙмәтсәндәр депутаттарының Ишембай ҡала советы башҡарма комитеты ултырышында төҙөлөшкә участка бүлеп биреү тураһында ҡарар ҡабул ителә. Ҡарар:1. Салауат ҡалаһының 18-се комбинатына таҙартыу ҡоролмаларын урынлаштырыусы быуалар төҙөү өсөн Ҡыҙыл Ауыл ауылының көньяҡ-көнбайыш ерҙәренән 24, 43 гектар ер участкаһы бүлеп бирелә.
Молва (Похманка ҡушылдығы)
Молва — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Похманка йылғаһының һул ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Пол Сорос
Шәхси тормошо
Пол Сорос һәм Дейзи Шленгер (1929 йылғы) 1950 йылда Нью-Йоркта таныша, унда улар икеһе лә колледж студенты булған һәм Халыҡ-ара йортта йәшәгән. Улар осраша башлаған һәм 1951 йылда өйләнешкән. Уларҙың дүрт балаһы булған: Питер, Стивен Пол, Линда һәм Джеффри. Питер менән Джеффри Пол һәм Дейзи Сорос стипендиялары программаһы советына инә, Джеффри — уның президенты. Стивен Пол менән Линда төрлө бәхетһеҙ осраҡтарҙа бала саҡтан уҡ һәләк булған.
Шарлы урман (йыр)
Шарлы урман (йыр) — 60-сы йылдар аҙағында Өфө ҡалаһында Ҡотләхмәт Вәлиәхмәтовтан (Әлшәй районы Маянған ауылынан) Ф. А. Нәҙершина яҙып алған йыр.
Шарлы урман (Һаҙлы)
Ҡайҡымбирҙе кеүек һыу ҡайҙа?
Бисәләр (хикәйә)
Әҙәбиәт
Чехов А. П. Бабы // Чехов А. П. Полное собрание сочинений и писем: В 30 т. Сочинения: В 18 т. / АН СССР. Ин-т мировой лит. им. А. М. Горького. — М.: Наука, 1974—1982.
Ойоҡбаш
Этимологияһы
Башҡорт телендәге ойоҡбаш һүҙе ике өлөштән тора: ойоҡ+баш.
Ыджыд-Сандивейшор
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Карпат Украинаһы
Тарихы
Аҙаҡ Чехословакия һәм СССР араһындағы 1945 йылғы килешеү һөҙөмтәһендә Карпат Украинаһы СССР-ға күсә һәм Украина ССР-ы составында Карпат аръяғы өлкәһе булып китә.
Алгебраик топология
Методика миҫалы
Шуның менән бергә Брауэр теоремаһының алгебраик булмаған иҫбатланыштары ла бар, ләкин гомологияларҙы индереү, элек бер береһе менән бәйләнмәгән кеүек күренгән бик күп раҫлауҙарҙы бик еңел иҫбат итергә мөмкинлек бирә.
Тарихы
Алгебраик топологияның ҡайһы бер теоремалары Эйлерға ла билдәле булғандар, мәҫәлән, түбәләре һаны V, ҡабырғалары һаны E һәм ҡырҙары һаны F булған теләһә ниндәй ҡабарынҡы күпҡыр өсөн V-E+F=2 нисбәте дөрөҫ.
Комаров (Белорет районы)
Комаров (Комарово) — Башҡортостандың Белорет районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 10 кеше. Почта индексы — 453550, ОКАТО коды — 80211849006.
Юнко-Вож (Лыа-Ю ҡушылдығы)
Юнко-Вож — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Лыа-Ю йылғаһының һул ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Сада (Чепца ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Ниеминен Фолке Эйнович
Биография
Карел АССР-ы Комсомолы премияһы лауреаты (1968), РСФСР-ҙың Атҡаҙанған рәссамы (1970).
Маҡар (Саҡмағош районы)
Маҡар (Макаровка) — Башҡортостандың Саҡмағош районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 52 кеше. Почта индексы — 452215, ОКАТО коды — 80256875006.
Сибская
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Каяани тимер юлы вокзалы
Тарихы
Модерн стилендәге был бинаны Финляндияла йыш ҡына иң матур вокзал тип атайҙар.
Кәримов Ғәлимйән Тимербай улы
Кәримов Ғәлимйән Тимербай улы (15 март 1952 йыл) — уҡытыусы, журналист, партия органдары хеҙмәткәре, йәмәғәтсе. 1988 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы.
Биографияһы
1977 йылда Башҡорт дәүләт университетының тарих факультетын, ә 1990 йылда СССР Оборона министрлығының «Выстрел» юғары офицерҙар курсын тамамлай. Шулай уҡ Башҡортостан ауыл хужалығы, Урал социаль-сәйәси институттарында белем ала.
Рубин Рут
Рубин Рут (ҡыҙ фамилияһы Ривке Ройзенблат; идиш ‏רבֿקה רױזענבלאַט‏‎, англ. Ruth Rubin; 1 сентябрь 1906 — 10 июнь 2000) — америка музыка белгесе, фольклорсы, шағир, йырсы. Идиш телендә йырҙар йыя һәм башҡара.
Яңы Англия консерваторияһының (The New Egland Conservatory of Music) почетлы докторы, Йәһүд ғилми институтының «Карьера ҡаҙаныштары өсөн» премияһы лауреаты.
Биографияһы
Монреаль ҡалаһында Ривке Ройзенблат протестант мәктәбенә йөрөй. Яҙыусы Шолом-Алейхемды [1915) күргәс, ул йәһүд әҙәбиәте менән етди ҡыҙыҡһына башлай һәм идиш телендә шиғырҙар ижад итә. «Лидэр» (шиғырҙар) йыйынтығы 1929 йылда Нью-Йоркта Ривке Ройзенблат исеме аҫтында баҫылып сыға.
Рут Рубиндың тормошо тураһында A Life of a Song: A Portrait of Ruth Rubin (Йыр тормошо: Рут Руби портреты, режиссер Cindy Marshall) документаль таҫмаһы төшөрөлә.
Ерҙән ситтәге тереклек
Метеориттарҙа тереклек эҙҙәре
1996 йылдың авгусында Science журналында 1984 йылда Антарктидала табылған ALH 8400 метеоритын тикшереү тураһында мәҡәлә баҫыла. Изотоплы тикшеренеү метеориттың 4-4,5 миллиард йыл элек барлыҡҡа килеүен, ә 15 миллион йыл элек планета-ара бушлыҡҡа ырғытылыуын; 13 мең йыл элек метеорит Ергә төшөүен асыҡлай. Электрон микроскоп ярҙамында метеоритты өйрәнеп, ғалимдар унда таш булып ҡатҡан микроскопик бактерияларҙы таба, улар ҙурлыҡтары 100 нанометр булған бактериялар ҡалдыҡтарын хәтерләтә, тип фаразлайҙар. Шулай уҡ микроорганизмдар тарҡалғанда барплыҡҡа килә торған матдәләрҙең эҙҙәре табыла. Ғилми берләшмә был эште бик үк танырға теләмәй. Тәнҡитселәр билдәләүенсә, табылған бактериялар ҡалдыҡтары ерҙәге бактерияларҙан 100—1000 тапҡырға бәләкәйерәк, уларҙа хатта ДНК һәм РНК малекулалары урынлаша ла алмай. Артабанғы тикшеренеүҙәр барышында уларҙа ерҙәге биобысраҡлыҡ эҙҙәре табыла. Дөйөм алғанда, тикшерелгән өлгөләрҙе таш булып ҡатҡан бактериялар тип атау өсөн етерлек дәрәжәлә дәлилдәр юҡ, тигән һығымта яһала.
Саля (Лоза ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чепца йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Елга (Вятка ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Хунго-Яха
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Төркән Сайлан
Биографияһы
Төркән 1935 йылдың 13 декабрендә Истанбулда, йәш Төркиә Республикаһына нигеҙ һалыусыларының береһе Фасих Галип Бей ғаиләһендә тыуған. Ә уның әсәһе сығышы менән Швейцария нан Лили Мина Райман була, ул кейәүҙә ислам динен ҡабул итә һәм төрөксә Лейла исемен ала. Төркән Сайлан ғаиләлә биш бала араһында иң өлкәне була.
Альтенбург
Альтенбург (Altenburg) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ла 34972 кеше йәшәй. Майҙаны — 45,6 км2. Диңгеҙ кимәленән 227 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 4600 һәм автомобиль коды — ABG.
Ногор-Юган (Куноват ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Ангкор-Ват
Ғибәҙәтхана өс концентрик тура мөйөшлө ҡоролманан тора. Тура мөйөштәр үҙәк йүнәлешендә бейегерәк. Периметры буйлап 1,5×1,3 км стена һәм 3,6 км оҙонлоғондағы һәм 190 м киңлектәге һыу йырыны менән уратылған. Эске төҙөлөшө лотос формаһындағы биш манаранан тора; үҙәк манара храмдан 42 м-ға бейегерәк, ер өҫтөнән дөйөм бейеклеге 65 м.
Галле (Саксония-Анхальт)
Тарихы
Ҡаланан алыҫ түгел ҡаҙылма үҫемлектәр һәм хайуандар ҡалдыҡтары менән билдәле Гейзельталь һоро күмер бассейны бар. Ҡаланан көньяҡтараҡ эре нефть эшкәртеү комбинаты урынлашҡан.
Афанасьева Лира Аркадьевна
Фәнни эшмәкәрлеге
Балалар әҙәбиәте
Митрәй-Әйүп
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Ногор-Юган (Питляр ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Арыҫланов Әмир Солтан улы
Биографияһы
Рәссамдың әҫәрҙәре М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында, шәхси коллекцияларҙа һаҡлана.
Александра Пивец
Биографияһы
1999 йылда Любляна университетының химия һәм химик технология  факультетын тамамлай. 2005 йылда шунда шарап әсеүе процесын оптимәлләштереү буйынса химия инженереияһының докторлыҡ дәрәжәһен ала. Птуй ҡалаһында Бистрица ғилми-тикшеренеү үҙәгендә 17 йыл эксперт-тикшеренеүсе  булып эшләй. Урындағы, төбәк дәүләт һәм стратегик документтар әҙерләүҙә, дәүләт һәм халыҡ-ара үҫеш проекттарын координациялау һәм идаралығында, шулай уҡ фәнни-ғәмәли проекттар әҙерләүҙә ҡатнаша,  ғилми-тикшеренеү институттарынан иҡтисадҡа белемдәрҙе тапшырыуҙа һәм синэнергетик эффект  төҙөргә ынтыла. Алты йыл дауамында Бистрица ғилми-тикшеренеү үҙәген етәкләй. Ул ҡатнашҡан планлаштырылған һәм тормошҡа  ашырылған проекттарҙың күп булыуы сәбәпле, ул Европа һәм дәүләт институттарының эш алымдары һәм Европа Союзы аҡсаларын үҙләштереү менән яҡшы таныш була.
Хәләл ефет (хикәйә)
Тәнҡит
Аноним автор «Хәләл ефет» хикәйәһе тураһында: «Был — бары тик еңелсә генә һүрәтләнә башлаған эскиз, ул тормошта осрай торған әшәке, боҙоҡ һәм ҡомағай  ҡатын менән уның мәңгелек ҡыҙғаныу, шикләнеү, ирлек намыҫын юғалтыу, ҡаты үпкәләү арҡаһында тормошо ҡыйралған ирҙе күрһәткән әҫәр» тип әйтә.
Йәнбәков Арыҫлан Әсғәт улы
Биография
Сибай ҡалаһы зыяратында ерләнгән.
Ыштыр
Ҡулланылышы
Бындай туҡыма киҫәге менән тотош табанды һәм сираҡты урайҙар. Урап бөткәс, әгәр аяҡ кейеме ҡыҫҡа ҡуныслы булһа йәки ғөмүмән ҡунысы булмаһа, баулап ҡуйғандар. Ғәҙәттә йәйгеһен холст (етен йәки киндер туҡыма), ҡыш көнө — буҫтау һәм киндер туҡыманы бергә урағандар.
Абдуллин Әзһәр Хәниф улы
Биографияһы
Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан.
Ғәйнуллина Асия Солтан ҡыҙы
Биографияһы
«Яугөл» ҡумыҙсылар ансамблен ойоштороу инициаторы.
Аннели Отт
Сәйәси эшмәкәрлеге
2009 йылдың 9 авгусында  Аннели Отт Эстонияның  социал-демократик партияһына инә, унда  2011 йылдың 25 апреленә тиклем була. 2011 йылдың 25 апрелендә Эстония центристик партияға  инә. Вырумаала партия бүлегенең башлығы була.
2010 йылдан алып 2015 йылға тиклем Выру ҡала йыйылышы ағзаһы булып тора. 2014 йылдан 2015 йылға тиклем йыйылыш рәйесе вазифаһын башҡара.
Таганрог ҡултығы
Таганрог ҡултығы — Аҙау диңгеҙенең төньяҡ-көнсығыш өлөшөндә урынлашҡан, уның иң ҙур һәм айырым ҡултығы булып тора.
Таганрог ҡултығын диңгеҙҙән Долгая һәм Белосарайская морондары айырып тора. Ҡултыҡтың оҙонлоғо яҡынса 140 км, киңлеге ауыҙы янында 31 км. Таганрог ҡултығы Аҙау диңгеҙенә ҡарағанда һайыраҡ һәм төбөнөң рельефы бик тигеҙ. Уның уртаса тәрәнлеге 4,9 м тәшкил итә, күләме — 25 км³. Таганрог ҡултығы майҙаны — 5600 км². Ҡағиҙә булараҡ, декабрҙән мартҡа тиклем туңа, йылы ҡыштарҙа бөтөнләй туңмаҫҡа мөмкин. Ҡултыҡ өсөн периоды бер тәүлек булған, ай менән ҡояштың тартыуы арҡаһында барлыҡҡа килгән ағымдар хас. Ағым көндөҙ йылғаға, ә төндә диңгеҙгә йүнәлә, һыу кимәленең тирбәлеүен барлыҡҡа килтерә. Таганрог эргәһендә тирбәлеү амплитудаһы 50-80 см -ға етә. Көслө ел ваҡытында ундай тирбәлеүҙәр бөтә.
Бикташева Тәлиғә Миңлевәли ҡыҙы
Бикташева Тәлиғә Миңлевәли ҡыҙы (28 июль 1911 йыл — 14 октябрь 1995 йыл) — башҡорт совет театр актёры. 1938 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының халыҡ (1955) һәм атҡаҙанған (1940) артисы. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1955) һәм «Почёт Билдәһе» (1969) ордендары кавалеры.
Аюуту
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Замок манараһы (Кёнигсберг)
Тарих
1551 йылда манараның дүрт ҡабырғаһына ла сәғәт ҡуйғандар. 1584 йылда башняға өҫтәмә ҡат төҙөгәндәр, шунлыҡтан башняның осо һикәлтәләр менән тамамланған. Шул уҡ йылда замок сиркәүе төҙөлә башлай һәм уның төҙөлөшө 1597 йылға тиклем дауам итә. Манараға өҫтәмә ҡат төҙөгәндән һуң, уның бейеклеге 81 метрға етә һәм ул ҡаланың иң бейек ҡоролмаһы булып XVIII быуат башына тиклем ҡала.
Хорал
1840 йылдан алып хорал көнөнә ике тапҡыр: иртән сәғәт 11-ҙә һәм кисен сәғәт 9-ҙа уйналған. Иртән Вульпиустың «Христос есть моя жизнь» (Ach bleib mit deiner Gnade), кискеһен— Хенрих Изактың «Покой всем лесам и полям» (Nun ruhen alle Wälder) музыкаһы уйналған. Капелланың дүрт музыканты хорал яңғыратыр өсөн көн һайын 240 баҫҡыстан манараға менеп-төшөп йөрөгән. Был традиция Ете йыллыҡ һуғыш ваҡытында ҡалала рус һалдаттары торған саҡта ла дауам иткән. 1935 йылда гляйхшальтунг сиктәрендә ҡала музыканттары вазифалары ҡыҫҡартыла, улар урынына гитлерюгендтың йәш музыканттары хорал уйнай. 1944 йылда британия авиацияһы ҡаланы бомбаға тотҡандан һуң, йола туҡталып ҡала.
Юнь-Яга
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Сепожка
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Түбәнге Ҡаръяуҙы
Түбәнге Ҡаръяуҙы (Нижние Карьявды) — Башҡортостандың Саҡмағош районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 141 кеше. Почта индексы — ?, ОКАТО коды — 80 256 825 008; ОКТМО -80 656 425 111; ГКГН номеры - 0800260.
Тарихы
Түбәнге Ҡаръяуҙы ауылы буйынса тарихи мәғлүмәттәр теркәлмәгән. Тәүҙә ул Иҫке Ҡаръяуҙы ауылынан бүленеп сыҡҡан Яңы Ҡаръяуҙы тип аталған тораҡ пункты булырға тейеш. Уға нигеҙ XIX быуат аҙағында - XX быуат башында һалына. 1920 йылғы совет Бөтә халыҡ иҫәбен алыу документтарында ундағы 27 ихатала 259 башҡорт теркәлә.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Мөрсәк
Тарихы
1816 йылғы VII ревизия тәүге төпләнеүсе 67 йәшлек улы Аллағол Мөрсәковты теркәгән. 83 кешегә 140 ат, 160 һыйыр, 30 һарыҡ, 35 кәзә булған. Умартасыларҙың 70 умартаһы булған. Шулай уҡ бер кешегә 6,4 бот икмәк (152 бот ужым һәм 352 бот яҙғы бойҙай) сәселгән.
Нюрум-Соим (Логась-Юган ҡушылдығы)
Нюрум-Соим  — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Логась-Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 208 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Пустарнаков Владимир Павлович
Пустарнаков Владимир Павлович (7 ноябрь 1924 йыл — 19 июль 2000 йыл) — СССР һәм Рәсәй рәссамы. 1964 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (1995) һәм Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1993). 1‑се (1985) һәм 2‑се (1943) дәрәжә Ватан һуғышы ордендары кавалеры.
Набережный (Ҡырмыҫҡалы районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Николаевка (Саҡмағош районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Хэвы-Се
Хэвы-Сё — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Обь мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.
Евдокимова Елена Викторовна
Евдокимова Елена Викторовна (30.8.1960) — филология фәндәре кандидаты (1995), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2016).
Альткирхен
Альткирхен (Altkirchen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1061 кеше йәшәй. Майҙаны — 20,05 км2. Диңгеҙ кимәленән 228 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 4626 һәм автомобиль коды — ABG.
Ивана Кобильца
Әһәмиәте
Ивана Кобильца — иң билдәле словен рәссам-реалистарынан иң күренекле словен рәссам ҡатын-ҡыҙы. Йыш ҡына ул картиналарын ауыл йәки тымыҡ ҡала тормошона арнай, ябай кешеләрҙең портреттарын яҙа.
Чехияла социаль эшҡыуарлыҡ
Информацион һәм финанс ярҙам
Чехияла социаль эшҡыуарлыҡҡа ингән бөтә мөһим мәғлүмәтте йыйған ceske-socialni-podnikani.cz интернет-порталы эшләй. Телефон шылтыратыуҙары ярҙамында эшләнгән социаль предприятиелар каталогы бар. Белешмәнең тәүге сығанағы социаль экономиканы үҫтереүгә инфраструктура төҙөү өсөн эшҡыуарҙарҙы, коммерциялы булмаған ойошмаларҙы, юғары уҡыу йорттарын берләштергән һәм 2009—2011 йылдарҙа эшләгән социаль экономикаһы буйынса социаль селтәре (TESSEA) була. TESSEA проектын Петра Францова, P3 (People — Planet — Profit) коммерциялы булмаған ойошманың директоры, етәкләй. Проект сиктәрендә Бөйөк Британияның, Польшаның, Словакияның һәм Бельгияның социаль эконмикаһы өлкәһенән булған белгестәр дәүләт вәкилдәре ҡатнашыуында төрлө конференциялар үтә.
Миҫалдар
Чехиялы социаль эшҡыуарлыҡтың өлгөһө Benecykl компанияһы була ала. Шунда физик яҡтан мөмкинселектәре сикләнгән кешеләр эшләй. Улар балалар, ололар һәм һаулығы насар булғандар сөн махсус велотехника эшләп сығара. 2009 йылда компанияның етештерелгән тауары Брно Престиж конкурсында бүләк ала.
Түбәнге Тимкә
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Альштедт
Альштедт (Ahlstadt) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 136 кеше йәшәй. Майҙаны — 2,32 км2. Диңгеҙ кимәленән 460 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98553 һәм автомобиль коды — HBN.
Юсъель
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Коротаева Лариса Валерьевна
Биографияһы
Тәүге белемен тыуған ауылындағы мәктәптә ала.
Фәнни эшмәкәрлеге
Рәсәй гуманитар ғилми фонды башланғысында «Башҡортостан Республикаһы сыуаштарының фольклор-диалектика атласы» (2015—2017) проекты етәксеһе.
Ҡыштым (станция)
Тарихы
Тәүҙә  тораҡ пункттары сиктәре станциянан:  Үрге Ҡыштым заводының яҡынса 2 км, Түбәнге Ҡыштым заводының яҡынса 1 км алыҫлыҡта була. Станцияның тәүге исеме — Ҡыштымѣ.
Сикһеҙ (ойошма)
Bezgraniz Couture
Проект халыҡ-ара мода аҙналығында ҡатнаша, мәҫәлән Mercedes-Benz Fashion Weekта.
Балтыргам
Балтыргам — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Коир йылғаһының һул ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Ҡолғана ауыл советы (Бөрйән районы)
Ҡолғана ауыл советы — Башҡортостандың Бөрйән районы муниципаль берәмеге, ауыл советы ауыл биләмәһе. «Башҡортостан Республикаһында сиктәр, муниципаль берәмектәрҙең статусы һәм административ үҙәктәре тураһында»ғы Законға ярашлы, ауыл биләмәһе статусына эйә. .
Тарих
1998 йылда барлыҡҡа килгән.
Анденхаузен
Анденхаузен (Andenhausen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 212 кеше йәшәй. Майҙаны — 1,54 км2. Диңгеҙ кимәленән 560 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 36452 һәм автомобиль коды — WAK.
Андислебен
Андислебен (Andisleben) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 611 кеше йәшәй. Майҙаны — 6,81 км2. Диңгеҙ кимәленән 155 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99189 һәм автомобиль коды — SOM.
Норма (Сосьва ҡушылдығы)
Норма — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сосьва йылғаһының һул ярына тамағынан 181 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Түбәнге Төкөн
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Тарихы
1834 йылда Түбәнге Төкөндә — 314 кеше, 1859 йылда 45 йорт һәм 126 ир-ат иҫәпкә алынған. 1920 йылда 97 йортта 215 ир, 255 ҡатын-ҡыҙ теркәлгән.
Окся-Шор
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ҡоҙғон-Әхмәр
Тарихы
Ошо ауыл Ҡатай улусының баш ауылы булып торған.Тарих фәндәре докторы, профессор Ирек Аҡманов архив документтарынан 1733 йылда батшабикә Анна Иоанновнаға башҡорттарҙың мөрәжәғәтен (челобитная) табып алып, Ватандаш журналының 2005 йылғы 6-сы һанында баҫтырып сығарған. Урыҫ теленә тәржемәсе лә билдәле: “Переводил переводчик Мустафа Турчинов” тип күрһәтелгән. Был мөрәжәғәттә башҡорттар батшанан яҡлау һорайҙар, ерҙәрен тартып алмауҙы, динде ҡыҫмауҙы, төрлө йәберләүҙәрҙән ҡурсалауҙы үтенәләр.
Ямбо-То-Се
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Няшичья
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Афанасьев Сергей Александрович
Биографияһы
Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында, эвакуациянан һуң, Пермдең Мотовилихин артиллерия заводында инженер-конструктор, өлкән инженер-конструктор, техник бүлек башлығы, цех башлығы урынбаҫары, заводтың баш механигы урынбаҫары булып эшләй. КПСС ағзаһы (1944).
Ямбо-Ты-Вис
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Таһир һәм Зөһрә (дастан)
Сюжеты
Күрше ҡатындарының береһе уға кәләшенең барлығын әйткәнгә тиклем Таһир ғәмһеҙ тормош алып бара. Таһир әсәһенән кәләшенең кемлеге тураһында һорай, әсәһе оҙаҡ өндәшмәй, әммә һуңынан бөтә тарихты һөйләп бирә. Шулай уҡ, Зөһрәнең — шаһ ҡыҙы, ә уның фәҡир булыуы, бергә була алмауҙары тураһында әйтә. Әммә Таһир Зөһрә менән аралаша, улар бергә уҡый башлай. Таһирҙың Зөһрәгә ҡамасаулауы тураһында уҡытыусыларҙың ялыуҙарына шаһ улар араһында стена ҡуйырға бойора, әммә Таһир стенаны вата. Таһирҙы ултыртып йылғаға ташлау өсөн шаһ һандыҡ эшләргә бойора. Һандыҡты герметик итеп эшләһендәр өсөн Зөһрә оҫталарға аҡса бирә, һәм Таһир батмай. Таһирҙы һандыҡҡа бикләгән ваҡытта уның әсәһе үлә, ә Таһир һәм Зөһрә бер-береһен онотмаҫҡа вәғәҙә бирә.
Владимир (ҡала)
Владимир (Владимир) — Владимир өлкәһенең үҙәге.
Үҙəк Совет власы менəн Башҡорт хөкүмəте араһында Башҡорт Совет автономияһы тураһында килешеү
Тулы килешеүгә ҡул ҡуйыу
1919 йылдың 16 мартында килешеү мәсьәләһе В. И. Ленин ҡатнашлығында уҙған РКП(б) Үҙәк Комитеты ултырышында ҡаралған. РСФСР Милләттәр эштәре буйынса халыҡ комиссариатында (Наркомнац) ике яҡтың да вәкилдәре, И. В. Сталин, М. А. Ҡулаев, М. Д. Халиҡов, Ә. И. Бикбауов — барыһы тарафынан да килешеүгә ҡул ҡуйылған.
Документтың структураһы һәм йөкмәткеһе
12-се параграф РСФСР-ҙың Республикаға «Совет власы ойоштороу һәм илдә мәҙәни-ағартыу сараларын уҙғарыу» эштәрендә финанс яҡтан таяныс булыуын нығыта.
Усманов Әбүбәкер Нурийән улы
Биографияһы
1937 йылдан СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалының Тарих, Тел һәм әҙәбиәт институтында эшләй. 1937—1940 һәм 1943—1951 йылдарҙа ошо институттың директоры була.
1971 йылға тиклем СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалының Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының ғилми хеҙмәткәре булып эшләй.
Иҡтисад үҫеүе
Иҡтисад үҫеүе (экономический рост) һәм иҡтисад үҫеше йәки иҡтисади үҫеш (развитие экономики йәки экономическое развитие) теорияһын ХХ быуат башында Йозеф Шумпетер сығарған. Үҫеү һәм үҫеш теорияһына шулай уҡ Саймон Кузнец, Фернан Бродель, Теодор Шульц, Гэри Беккер, Майкл Портер, Николай Кондратьев һәм башҡа ғалимдар ҙур өлөш индергән.
Тура мөйөшлө координаталар системаһы
Векторҙың тура мөйөшлө координаталары
йәки
Никифоровка (Ҡырмыҫҡалы районы)
Никифоровка (Никифоровка) — Башҡортостандың Ҡырмыҫҡалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 17 кеше. Почта индексы — 453023, ОКАТО коды — 80235820010.
Донгхой
300px|thumb|right| 300px|thumb|right| (Đồng Hới, Dong Hoi) ерендә урынлашҡан коммуна. 2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1698 кеше йәшәй. Майҙаны — 9,51 км2. Диңгеҙ кимәленән 79 метр бейеклектә һәм UTC +7 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6369 һәм автомобиль коды — ABI.
Сыга (Ваебыжа ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чепца йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Жаңһар (эпос)
Алтын һыбайлы һәйкәле
«Алтын һыбайлы» — «Жаңһар» халыҡ эпосы геройының һәйкәле. Алтын менән ҡапланған һигеҙ метрлыҡ һәйкәл яһалма ҡурғанға ҡуйылған 15 метрлыҡ стелала урынлашҡан. Архитектор идеяһы буйынса, «Алтын һыбайлы» Элистаның дала ынйыһын һәм унда йәшәүселәрҙе һаҡлап, күктә оса, уң ҡулында байраҡ, ә һулда — монгол йәйәһе. Һыбайлының һул яғында тоғро ярҙамсыһы ҡарсыға оса.
Ермолова Мария Николаевна
Биографияһы
1871 йылда Ермолова театр училищеһын тамамлай һәм Бәләкәй театр труппаһына ҡабул ителә. Беренсе йылдарҙа Ермоловаға етди ролдәр ышанып тапшырылмай, уға комедияларҙа һәм водевилдә уйһыҙ йәш ҡатын-кыҙҙар ролен уйнарға тура килә. Ермолованың, нигеҙҙә, трагик һәм героик таланты, асылмай. 1870—1880 йылдарҙа ул бик күп мәҙәни һәм әҙәбиәт эшмәкәрҙәре, шулай уҡ эшен хоҡуҡҡа бағышларға теләгән, буласаҡ ире Николай Петрович Шубинский менән осраша. Был ваҡытта Ермолова үҙен ҡыҙыҡһындырған ысын ролдәр уйнай башлай. 1873 йылда ул "Гроза" пьесаһында Катерина ролен башҡара. Был роль өҫтөндә эш бер нисә йыл дауам итә. Ермолованың Катеринаһы көндәлек тормоштан өҫтөн сыға, үҙенең мәхәббәт һәм хыялдар дөньяһында йәшәй; ул эске көс һәм батырлыҡ фиҙакәрлеге менән тулы рус ҡатыны була.
1890 йылдарҙа ул символистар пьесаларын уйнай: Хауптман, Ибсен, Горький. Максим Горькийҙың шул уҡ исемле пьесаһында Васса Железнова ролен башҡара. Ермолова ҡарт һәм аҡыллы Васса ролен уйнай.
Орех-Юган
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Социаль мәғлүмәт агентлығы
Тарыхы
1994 йылдың 24 октябрендә Мәскәүҙә «Душа человека» һәм «Нет алкоголизму и наркомании» фондтары, «Радуга» педагогик ойошма һәм йәмәғәт эшмәкәре Елена Тополева-Солдунова ярҙамы менән барлыҡҡа килә.
Синара (күл)
Тасуирлама
Күлгә һыуҙарын ҡойоусы йылғалар күп. Шумиха, Раскуриха, Ольховка, Исток йылғалары, шулай уҡ Оҡонкүлдән, Чаган, Багаряй күлдәренән ағып сыҡҡан исемһеҙ шишмәләр барып ҡушыла.. Синара менән Оҡонкүл күлдәрен тоташтырып торған йылға Оҡонкүл тип, ә Иткүл (Эткүл) менән тоташтырғаны Исток тип атала.
Банная (Кокса ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Синара (күл)
Техноген йоғонто
Күл акваторияһы Рәсәй милли гвардияһының 32-се диңгеҙ отрядының дивизион моряктары тарафынан һаҡлана. .
Ичатка
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Сылызь
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чепца йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Көмбә
Тарихы
«Көмбә» (башҡ.диалект)- ҡырлыҡ, энә япраҡ, торица посевная (539-сы бит).
Томск политехник университеты
Томск милли-тикшеренеү политехник университеты — Рәсәйҙең Урал аръяғы өлөшөндә боронғо техник юғары уҡыу йорто.
Күк балыҡ
Таралышы
Азов диңгеҙе, Балтик диңгеҙе, Ҡара диңгеҙ бассейыны йылғаларында, Каспий диңгеҙенең төньяҡ өлөшө йылғаларында һәм Аҡ диңгеҙҙең ярҙары буйлап үрсей. Шулай уҡ Рәсәйҙең Европа өлөшө йылғаларында осрай.
Йәшәү рәүеше
Күлдәрҙә, йылғаларҙа, һыу һаҡлағыстарҙа, шулай йылға тамаҡтарында төҙлөраҡ булған ерҙәрҙә лә йәшәй. Күмәкләп йөрөйҙәр. Һыуҙың өҫкө ҡатламын үҙ итә. Планктон менән туҡлана. Шулай уҡ һыу өҫтөнә ҡолап төшкә ваҡ бөжәктәр һәм сәскә һеркәһе менән дә туҡлана.
Сырчинка
Сырчинка — Рәсәй йылғаһы. Удмуртия/ Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Филипповка йылғаһының һул ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Юрибече-Яха
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Контрабаслы мажара
Сюжеты
Хикәйәләге ваҡиғалар йәй көнө йылға буйында бара. Кенәз Бибуловтың дачаһында музыкаль кисә билдәләнгән була, шунда музыкант Смычков та килә ята. Сафланып алыу теләге менән, ул йылғала һыу инергә була. Һыу ингәндә ул йыраҡ түгел балыҡ ҡармаҡлаған ҡыҙҙы күрә. Был кенәз ҡыҙы Бибулова булып сыға. Смычков уға үҙе хаҡында иҫтәлек ҡалдырырға ҡарар итә. Ул сәскә гөлләмәһен ҡармаҡҡа эләктерә. Гөлләмә ҡалҡыуысы-ние менән һыу төбөнә китә. Ярға кире килһә, музыкант үҙенең кейемен таба алмай. Ул, кәйефе төшөп,  контрабасының футлярына ултыра ла,  бындай хәлдән нисек сығырға, тип уйға сума.
Майский Сәхиб Нурлығаян улы
Биографияһы
1939—40 йылдарҙа Төньяҡ-Көнбайыш фронтта хеҙмəт итə.
Пальник-Йоль (йылға)
Пальник-Йоль  — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Мокрая Сыня йылғаһының уң ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Янъю
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Балалар иле
ЯАЙ «Балалар иле» (Страна детей) — Рәсәй шәхси компанияһы, ял итеү һәм һауыҡтырыу балаларҙың йәй лагерҙәре селтәре. 2011 йылда Леонид Ханукаев компанияны нигеҙләй. Социаль эшҡыуарлыҡ предприятиеһы кеүек ул күмәк балалар ялының мәсьәләләрен хәл итә.
Тарихы
Ул ошондай бизнестың төрөн актуль булыуын күрһәткән социологик тикшереү үткәрә, ә 2011 йылда «Балалар иле» ябыҡ акционерҙар йәмғиәтен теркәй һәм комплестың проектын эшләүгә тотона. Уның һүҙҙәре буйынса, проекты тормошҡа ашырыуына һалынған аҡсаларҙың 20-30 % үҙенең аҡсалары булһа, ә ҡалғаны — шәхси инвесторҙарҙың аҡсаһы.
Тоя (Кубена ҡушылдығы)
Тоя  — Рәсәйҙәге йылға. Вологда өлкәһе, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кубена йылғаһының уң ярына тамағынан 119 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.