cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Йомағужин Фитрат Ғилмитдин улы
Йәмәғәт эшмәкәрлеге
Бөрйән район советына 2 тапҡыр депутат итеп һайлана. Үҙе уҡыған мәктәп менән бәйләнештә тора. Ҡортсолоҡ һәм солоҡсолоҡ буйынса үткәрелгән район һәм республика кәңшмәләрендә ҡатнаша.
Ашҡаҙар (йыр)
Ашҡаҙар ) — башҡорт халыҡ йыры (оҙон көй), ғәҙәттә ҡурайға ҡушылып башҡарыла.
Марка-Ёль (Нем ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Мень (Ныдыб ҡушылдығы)
Мень  — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ныдыб йылғаһының һул ярына тамағынан 53 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Флор һәм Лавр сиркәүе (Пролетарск)
Тарих
Ғибәҙәтхана беренсе тапҡыр 1879 йылда телгә алынған, шул ваҡытта сиркәү йорто изгеләндерелгән. Сиркәү иртә христианлыҡ осоронда ыҙы сигеүсе Флор һәм Лавр хөрмәтенә төҙөлгән.
Мерина (Локчима ҡушылдығы)
Мерина  — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Локчим йылғаһының уң ярына тамағынан 78 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.
Өфө реаль училищеһы
Тарихы
1898 йылдың декабрендә Губернияның Земство йыйылышы реаль училище асыу өсөн 10 мең һум аҡса бүлә. Һәм училищела ауыл хужалығы бүлеген булдырыу тураһында ла һүҙ ҡуҙғатыла. 1899 йылдың 21 майында Ҡала Думаһы ултырышында училище өсөн урын тәғәйенләнә һәм 10 мең аҡса буленә.
Хәҙер был йортта «Прогресс» Башҡорт производство ойошмаһы урынлашҡан.
Ләйлә Джана
Ул — Бөтә донъя банкының үҫеш төркөмө өсөн тикшеренеүҙәр авторы.
Молчан (Кесе Визинга ҡушылдығы)
Молчан  — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Визинга йылғаһының һул ярына тамағынан 86 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 45 км.
Марушкин Борис Константинович
Наградалары һәм маҡтаулы исемдәре
Б К. Марушкин РСФСР юғары һәм урта махсус белем биреү министрлығының «Эшендәге яҡшы уңыштары өсөн» түшкә таҡмалы билдәһе менән бүләкләнә.
«Ватан өсөн һәләк булыусыларға» мемориалы (Аҙау)
Тарихы
Туғандар ҡәберлегенән һуғышсыларҙың мәйеттәрен бында күсереп ерләргә ҡарар итәләр, туғандар ҡәберлеге барлыҡҡа килә. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында һуғыш барған ерҙәрҙән алынған тупраҡ менән капсуланы урынлаштырыу өсөн һәйкәлдә нишалар эшләйҙәр. Аҙауға Севастополдән, Волгоградтан, Новороссийсктан, Дондағы Ростовтан, Новобатайсктан, Павел-Очаковтан, Аҙау районының Обуховка утарынан, Төньяҡ Кавказдан, 1942 йылда аҙаулылар Л. В. Кондратьев һәм А. П. Кириченко һуғышта ҡатнашҡан 403,3 һәм 429,6 м бейеклектәренән тупраҡ килтерелә.
Сталин Василий Иосифович
Бала сағы
1932 йылдың 9 ноябрендә Василийҙың әсәһе Надежда Аллилуева үҙен-үҙе атып үлтерә. Иосиф Сталин ҡатыны үлгәндән һуң, кремль фатирын алмаштыра һәм кремль экономкаһы Каролина Васильевна Тиль ҡараған балалары һәм туғандары йәшәгән Зубаловолағы дачаһына ла килмәй башлай. Сталиндың һаҡ начальнигы генерал Николай Власик һәм уға буйһонғандар Василий артынан күҙәтеп торған.
Бөйөк Ватан һуғышы
Һуғыш ваҡытында атаһы тарафынан бер нисә тапҡыр хеҙмәт буйынса рәсми шелтә ала, төрлө ғәйептәр өсөн түбән вазифаларға төшөрөлә (мәҫәлән, ул авиация реактив снарядтарын ҡулланып балыҡ тотоуҙы ойоштора, һөҙөмтәлә уның полкын ҡоралландырыу инженеры һәләк була, ә иң яҡшы осоусыларҙың береһе яралана һәм мәңгегә осоу мөмкинлеген юғалта) һәм яңынан күтәрелә.
Һуғыш ваҡытында бөтәһе 27 хәрби осош яһаған; 1945 йылдың 11 майындағы награда ҡағыҙы мәғлүмәттәре буйынса, 2 немец самолётын бәреп төшөргән. Был мәғлүмәттәр С. И. Руденконың 1945 йылдың 20 июлендә ҡул ҡуйылған В. И. Сталин аттестацияһында килтерелгән (шулай уҡ документта В. И. Сталин По-2, УТ-1, УТ-2, И-15, И-5, И-153, Ли-2, И-4, МиГ-3, ЛаГ-3, Як-1, Як-7 һәм Як-9, «Харрикейн», Ил-2, «Douglas A-20 Havoc (Бостон-3)», ДС-3, Ла-5, Ла-7 һәм дөйөм осоштары — 3145 сәғәт 45 минут . Әҙәбиәттә В. И. Сталиндың еңеүҙәре тураһында мәғлүмәттәр ҡапма-ҡаршылыҡлы: бер мәғлүмәттәр буйынса, дошмандың 5 самолётын /икенселәре буйынса ни бары 3, өсөнсөһө буйынса шәхсән 2 һәм 3 самолётты төркөм менән бәреп төшөргән. Ике Ҡыҙыл Байраҡ ордены, II дәрәжә Суворов һәм Александр Невский ордендары менән бүләкләнгән.
Һуғыштан һуңғы хеҙмәте
1952 йылдың июлендә, Һауа флоты байрамы тамамланғас, Тушино аэродромында иҫерек килеш хөкүмәткә ҡабул итеүгә килеп, Хәрби-һауа көстәренең баш комитеты адресына ниндәйҙер тупаҫ һүҙ әйткәс, вазифаһынан бушатыла һәм Хәрби-һауа көстәренең Баш комитеты ҡарамағына сығарыла. Шунан һуң Иосиф Сталин уны залдан ҡыуып сығара һәм 1952 йылдың 1 майында, Ҡыҙыл майҙанда һауа парады тамамланғас, ултырырға ингән урында болоттоң түбән булыуы арҡаһында ике яңы Ил-28 бомбардировщигы һәләк булыуын хәтергә төшөрә.
Сит ил наградалары
=== Юғары Баш Командование бойороҡтары (рәхмәттәре) ===
Мурманск өлкәһе
Халыҡтың милли составы
Төп халҡы — саамдар.
Мулук
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Мыл-Вож
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Нэт Вэй
Нэт Вэй «Shaftesbury Partnership» компанияһын нигеҙләүсе һәм элекке партнеры, «Teach First» социаль предприятиеһының ағза-нигеҙләүсеһе һәм «Absolute Return For Kids» хәйриә ойошмаһының элекке кәңәшсеһе. «Young Foundation» ойошмаһының һәм Бөтә донъя иҡтисади форумының элекке хеҙмәткәре.
Рощинский ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)
Рощинский ауыл Советы  — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Стәрлетамаҡ районы муниципаль районының Муниципаль берәмекадминистратив-территориаль һәм муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Рощинский ауылы.
Төньяҡ-Көнбайыш федераль округ
Төньяҡ-Көнбайыш федераль округ отошло геополитик урын алып тора — Финляндия, Норвегия, Польша, Эстония, Латвия, Литва, Белорусь менән сикләшә, Балтик, Аҡ, Баренцев, Ҡыҙыл диңгеҙҙәренә сығыш бар. Округ территорияһы Рәсәй Федерацияһының 9,8% майҙанын биләй.
Хоҡуҡи-административ торошо
Федераль округ Рәсәй Федерацияһының административ берәмеге булып иҫәпләнмәй, йәғни Рәсәй Федерацияһының субъекты түгел.
Чернигов
Чернигов (Чернігів) — Украиналағы ҡала. Чернигов өлкәһенең үҙәге.
Отрада ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)
Административ үҙәк — Яңы Отрада ауылы.
Неа
Неа — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ныдыб йылғаһының уң ярына тамағынан 44 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.
Нёб-Ю
Нёб-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вычегда йылғаһының уң ярына тамағынан 334 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 80 км.
Столяров Евгений Васильевич
Биографияһы
Евгенийҙың бала һәм үҫмер сағы хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Туймазы ҡалаһында үтә. 1939 йылда мәктәпте отличие менән тамамлай һәм «Путь Ленина» район гәзитендә әҙәби хеҙмәткәр булып эшләй.
Купфер Адольф Яковлевич
Биографияһы
1833 йылда А. Я. Купфер Урал тауҙарына сәйәхәте барышында яҙып барған көндәлектәре нигеҙендә «Уралға 1828 йылда ойошторолған сәйәхәт» тип аталған китабын француз телендә нәшер итә. 1834 йылда китаптың бер экземпляры император Николай Беренсегә бүләк ителә. Әлеге ваҡытта был китап Екатеринбург тарихи-крайҙы өйрәнеү музейының һирәк осраған документтар фондында һаҡлана.
Түбәнге Амбой
Түбәнге Амбой — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мет йылғаһының уң ярына тамағынан 27 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Ҡойроҡло тәлмәрйендәр
Тасуирламаһы
Күренеп торған «ҡойроҡло» өҫтәмәнең булыуы был затты башҡа тәлмәрйендәрҙән айыра. 3-5 миллиметр оҙонлоҡтағы «ҡойроҡ» ата заттарҙа ғына осрай һәм, ысынында иһә, ҡауышҡан ваҡытта инә затты аталандырыу өсөн ҡулланылған клоаканың бер өлөшө булып тора. Был анатомик үҙенсәлек амфибия йәшәгән турбулент, тиҙ ағымдарҙа сперма ны юғалтыуҙы минимумға килтерә. Шулай итеп, был ер-һыу хайуандарының, башҡа тәлмәрйендәрҙән айырмалы рәүештә, тышҡы аталандырыу түгел, ә эске аталандырыу.
Үрсеүе
Сүмесбаштарҙың кәүҙә контурҙары шына формаһында, уларҙың ҡойроғо оҙон, ҡойроҡ һырты түбән һәм бер ҡасан да тәнгә таралмаған. Һулыш алыу уйымы кәүҙәһенең аҫҡы яғында, артҡы тишеге янында урынлашҡан. Сүмесбаштарының төҫө ҡара, кәүҙәһе таптар менән ҡапланған. Төҫө буйынса ҡойроғо кәүҙәһенән айырылмай, уның осо — аҡ. Ауыҙы бик ҙур, йомро, өҫкө иренендә — 2-3, аҫҡыһында 7-10 рәт ирен тештәре бар. Ҙур ирендәре ярҙамында сүмесбаштар таштарға беркетелә һәм уларҙың өҫтөндәге ылымыҡтарҙы ҡуптара.
Малайзия тарихы
Япон оккупацияһы һәм ғәҙәттән тыш хәл
1941 йылдың 8 декабрендә Япония ғәскәрҙәре Малакка ярымутрауына баҫып инә, ә 1942 йылдың февралендә улар тарафынан бөтә территория, шул иҫәптән Сингапур яулап алына.
Бойондороҡһоҙ алыу һәм Малайзия дәүләтен төҙөү
Берләшкән малай милли ойошмаһы һәм Малайяның ҡытай ассоциацияһы партияларының уңышлы хеҙмәттәшлек итеүе 1952 йылдағы төбәк һайлауҙарының үҙенсәлеге булып тора. Уларға Малайяның һинд конгрессының ҡушылыуынан һуң, был өс сәйәси партия берҙәм Союз партияһын булдыра, ул был яңы дәүләттә хакимлыҡ итеүсе булып китә. Премьер-министр Тунку Абдул Рахман осоронда яуаплы дәүләт вазифаларында ингиздәрҙе малай халҡының вәкилдәре менән алмаштырыу башлана. Шул уҡ ваҡытта малай халҡының үҙҙәрен илдә һиндтарҙың һәм ҡытайҙарҙың һаны 45 %-ҡа барып етеүе борсой.
Этник-ара ҡаршылыҡтар һәм дәүләттең яңы курсы
Яңы иҡтисади сәйәсәттең ыңғай һөҙөмтәләренә ҡарамай, властар 1990 йылға тиклем ҡуйылған маҡсаттарҙың күбеһенә ирешеп булмауын танырға мәжбүр була. Әммә ҙур иҡтисади үҫеш, 1980-се йылдарҙа уның йыллыҡ темпы 8 % тәшкил иткән, был үҫеш сәйәсәтенең етешһеҙлектәрен тигеҙләй. Артабан яңы иҡтисади сәйәсәт «2020 йыл перспективаһы» исемен ала, уға ярашлы Малайзия 2020 йылға ҡәҙәр үҫешкән иҡтисадлы дәүләттәргә инергә тейеш була.
1981 йылдан 2003 йылға тиклем министрҙар кабинетын Мәхәтхир Мөхәмәт етәкләй. Уның идара итеү осоронда 1983 йылда власть һәм хакимлыҡ итеүсе династия араһында низағ барыҡҡа килә, ул айырым закондарҙы ҡабул иткәндә монарх власын сикләү менән тамамлана. Мәхәтхир идара итеү осоронда ил ҙур иҡтисади уңыштарға ирешә. 1999 йылғы парламент һайлауҙарында 14 партияһы составындағы Милли фронт коалицяһы еңеү яулай. 2003 йылда Малайзия премьер-министры итеп Абдулла Әхмәт Бадави һайлана, 2009 йылдан был вазифаны Нәжип Тун Разак биләй. 2018 йылдың 9 майындағы һайлауҙарҙа «Өмөт» оппозицион альянсы еңеп сыға, был партияның вәкиле Мәхәтхир Мөхәмәт йәнә премьер-министр итеп һайлана.
Ҡара көртмәле
Атамаһы
Башҡортса "ҡара көртмәле" уның емештәренең төҫөнән алынған, сөнки көртмәленең йәнә күк һәм ҡыҙыл төрө лә бар.
Үҫкән урындары
Башҡортостанда ҡара көртмәле Урал алдының төньяҡ‑көнбайыш өлөшөндә һәм Башҡортостан (Көньяҡ) Уралында осрай, таулы, ҡарағай урманлы райондарҙа үҫә. Белорет, Бөрйән, Салауат, Учалы райондарының ҡарағай урмандарында көртмәлектәр күп.
Ғәлин Илһам Илүс улы
Хеҙмәт юлы
2000 йылдан Нефтекама ҡалаһындағы «Баш­нефтегазстрой» ЯСЙ-ендә эшләй.
Түбәнге Нюдз
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Бразилия империяһы
Педро I хакимлығы (1822—1831)
Ҡәһүәнең экспорты арта барыуы менән бергә ҡолдар импорты ла арта барған. 1822 йылда ил халҡының 30 % йәғни 1 миллионы ҡол булғандар. Император Педро ҡоллоҡты юҡҡа сығарырға маташҡан, әммә ҡанундар сығарыусы парламент быға ҡаршы булған.
Война тройственного союза
Тем временем рабы оставляли плантации в больших количествах и активное подполье поддерживало беглецов. Во время отсутствия императора армейские офицеры подали петицию принцессе-регентше Изабелле с просьбой освободить их от обязанности преследования беглых рабов. Фельдмаршал Деодору да Фонсека, командующий в Риу-Гранди-ду-Сул, объявил в начале 1887 года, что армия «должна выступить за отмену рабства». Собрание Сан-Паулу подало петицию парламенту для непосредственной отмены рабства. Бразилия оказалась на грани социальной революции, хотя даже плантаторы понимали, что отмена рабства была путём к избежанию хаоса.
Дочь Педру, принцесса Изабелла, предприняла последнюю попытку спасти монархию — она отменила рабство в стране, но было уже поздно. Так называемый Золотой закон, который 13 мая 1888 года отменил рабство, не был актом большой храбрости или признания того, что рабство не было более жизнеспособным. Экономика быстро оправилась после нескольких потерянных урожаев и лишь небольшое число плантаторов закончили банкротством. Рабство закончилось, но плантации выжили, как и классовое общество. Многие из бывших рабов остались на плантациях в тех же условиях, получая мизерную заработную плату. К ним присоединялись волнами иммигранты, которые часто находили условия невыносимыми и перемещались в города или возвращались в Европу. Не было установлено никакой организации, которая бы занималась улучшением жизни бывших рабов, они были оставлены внизу социальной структуры, где их потомки остаются и в XXI веке. Новые тюрьмы, построенные после 1888 года, вскоре наполнились бывшими рабами, поскольку общество стало использовать другие формы общественного контроля, в частности, переквалифицировав преступления.
Банандар
Банандар (Musáceae) — Бер өлөшлөләр класына ҡараған   үҫемлек тәр ғәиләһе. Тыуған иле —Африка һәм Азияның тропик  региондары.
Новик-Ёль
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Билдинг-баҡса
Тарих
2012 йылдың авгусында Билдинг-баҡсаны шулай уҡ Мәскәү өлкәһенең Наро-Фоминск ҡалаһында төҙөргә планлаштырыла, ә шул уҡ йылдың ноябрендә Билдинг-баҡсаны Мәскәү өлкәһенең Ивантеевка ҡалаһында төҙөргә йыйынғандар. 2013 йылдың майында шул уҡ өлкәнең Сергиев-Посад ҡалаһында бер Билдинг-баҡса асырға планлаштырылған. 2014 йылдың 7 мартында Иркутск өлкәһендә тәүге Билдинг-баҡса Шелехов ҡалаһында асыла. Сорғот ҡалаһында проектта саф һауала йөрөү урыны булмағанлыҡтан туҡтатыла.
Ростов ҡурсаулығы
Тарихы һәм территорияһы
2003 йылдан ҡурсаулыҡ территорияһы һәм уның һаҡлағыс зонаһы халыҡ-ара әһәмиәткә эйә булған ВБУ составына индерелгән һәм хәҙер Рамсарский Конвенцияһы юрисдикцияһына ҡарай.
2008 йылда ҡурсаулыҡ Биосфера резерваты тигән халыҡ-ара (ЮНЕСКО) статус алды.
Ныдыб
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Мах Эрнст
Биографияһы
1867 йылда Эрнст Мах үҙенән ете йәшкә йәшерәк йәтимә Людовига Маруссигҡа өйләнә, уларҙың биш балаһы була.
Әрзурум (провинция)
Әрзурум (Erzurum) — Төркиә Йөмһүриәтенең провинцияһы. Осман Империяһы ваҡытында ил үҙәге Әрзурум илден 2-се ҡала (Истанбулдан һуң).
Провинцияға сәйәхәт менән Пушкин Александр Сергеевич барған.
Солтановтар
Дөйөм характеристика
Ғәбделйәлил Солтановтың улдары араһынан иң билдәлеләре: Баязит Солтановтың иң билдәле улдары: Ғабдулнасыр Солтановты улы — Шәнгәрәй Солтанов Башҡорт ғәскәрендә хеҙмәт итә. 1836 йылда 9-се башҡорт полк составында Бессарабия сигендә була.
Нюльчим
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Ковшова Наталья Венедиктовна
Ғаиләһе
Әсәһе — Нина Дмитриевна Араловец, 1902 йылда билдәле революционерҙар ғаиләһендә тыуған. Көньяҡ Уралдағы йәштәр хәрәкәте эшмәкәре. Ҡыҙы һәләк булғандан һуң китап яҙып сығара: «Наташа Ковшова: Советтар Союзы Геройы әсәһенең яҙмалары», рус телендә китап уның үлеменән һуң нәшер ителә, һуңынан ул болгар теленә тәржемә ителә. 1951 йылда вафат була. Атаһы — Венедикт Дмитриевич Ковшов, 1898 йылда тыуған, Граждандар һуғышында ҡатнашыусы. 1914—1917 йылдарҙа — Златоустағы механик-техник училищеһында уҡый (хәҙерге ваҡытта П. П. Аносов исемендәге техникум). 1917 йылдың апреленән РСДРП ағзаһы, 1917—1918 йылдарҙа — РСДРП-ның Златоуст комитетының ағзаһы, БОНВ ағзаһы, В. К. Блюхерҙың партизан армияһының данлыҡлы рейды ҡатнашыусыһы. 1918—1919 йылдарҙа — Богоявленскийҙағы 3-сө армияның уҡсылар полкы комиссары. 1919 йылдың сентябрендә — РКП-ның Златоуст өйәҙ комитетының секретары, 1920—1922 йылдарҙа — РКП(б)-ның Өфө губерна комитетының мөдире, аҙаҡ — Мәскәүҙә партия эшендә була. 1931—1933 йылдарҙа көнсығыш илдәрен өйрәнеү институтында белем ала. Троцкистар оппозицияһында ҡатнашыуы өсөн 1927 йылда партиянан сығарыла, аҙаҡ ағзалыҡта тергеҙелә. 1935 йылда партиянан ҡабаттан сығарыла, ҡулға алына, 1949 йылға тиклем Колыма лагерҙарында була, 1949—1954 йылдарҙа — Красноярск крайында һөргөндә. 1955 йылда аҡлана, ҡайһы бер мәғлүмәттәргә ярашлы 1968 йылда вафат булған, әммә ҡәберташында 1971 йыл күрһәтелгән.
Атаһы яғынан олатаһы — Граждандар һуғышы геройы Виталий Ковшов.
Дауалаусы Пантелеимон сиркәүе (Глубокий)
История
Руханийы— протоиерей Анатолий Сахно
Ковшова Наталья Венедиктовна
Биографияһы
Новгород өлкәһенең Старорус районы Коровитчино ауылында ерләнгән. Новодевичье зыяратындағы атаһының ҡәберендә — кенотаф.
Вологда өлкәһе
Административ-территориаль бүленеше
2006 йылдан алып Вологда өлкәһе территорияһында 372 муниципаль берәмек бар, шул иҫәптән:
Сибай ҡалаһы ҡала округы
Сибай ҡалаһы ҡала округы —Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһындағы муниципаль берәмек.
Кобляков Николай Владимирович
Биографияһы
2003 йылда Парижда Николай Кобляков уҙаҡташтары менән бергә шул осорҙа банкрот хәлендә булған Librairie du Globe тарихи китап магазинын һатып ала. 2007 йылда Кобляков элекке СССР-ҙағы «Станкоимпорт» предприятиеһының өлөшө булған StankoFrance француз компанияһын һатып ала. Шул уҡ йылда Group Almage француз компанияһы ярҙамы менән Рәсәйҙә Senior Group компанияһына нигеҙ һала. Был компания оло кешеләр өсөн шәхси резиденциялар селтәре булып тора. Шулай уҡ Moninot шәхси ҡарттар йортоноң 49 % Кобляков ҡулында булған.
2014 йылдың 29 июлендә Болгарияның София аэропортында Рәсәй тикшереү комитеты мөрәжәғәтенә ярашлы Интерпол ҡулға ала. Рәсәй Федерацияһы Болгарияға Кобляковтың экстрадицияһы хаҡында рәсми суд мөрөжөғәтен ебәрә, һәм 2014 йылдың 1 авгусында София суды ҡарарына ярашлы илдән сыҡмау шарты менән иреккә сығарыла. 2014 йылдың 21 октябрендә София суды ҡарарына ярашлы Рәсәй Федерацияһына Кобляковтың экстрадицияһынан баш тарта. София ҡала суды бизнесмендың нимәлә ғәйепләүендә төшөнөп етмәүе тураһында белдерә, бының сәбәбе тип ғәйепләүҙәрҙең аныҡ булмауын һәм Болгарияла ғәмәлдә быға оҡшаш прецендент булмауы менән аңлатыла. Кобляковтың версияһы буйынса, уға ҡаршы төҙөлгән енәйәт эше сәйәси сәбәптәргә, тәү сиратта Russie-Libertes эшмәкәрлегенә, бәйле тип иҫәпләй.
Силәбе башҡорттары
Силәбе башҡорттары — Силәбе өлкәһе территорияһында йәшәгән башҡорттар. Региондың төп автохтон халҡы.
Биксурин Азат Нуриман улы
Биографияһы
Ижад юлын 2000 йылда Республика халыҡ ижады үҙәгендә әйҙәүсе методист булып башлай.
Отчем
Отчем — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Очь йылғаһының һул ярына тамағынан 49 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.
Big Society Capital
Эшмәкәрлеге
BSC бер проектҡа 500 меңдән башлап 15 миллион фунт стерлингка тиклем аҡса бирә ала.
Митридат VI
Һуңғы Спартокид
108 йылдың яҙында понтий стратегы ғәскәре Херсонестан сыға, һәм б. э. т. 107 йыл башына Феодосияны һәм Пантикапейҙы азат итә. Савмак әсирлеккә алына һәм материкҡа ебәрелә, скиф башлыҡтары менән союздаш килешеүҙәре төҙөлә, ә ҡәлғәләрҙә понтий гарнизондары урынлаша.
Каппадокия тәхете
Никомед Ариарат VI менән никахтан тыуған тағы ла бер улы булыуы тураһында белдергән Лаодиканы Римгә ебәрә. Ә Дионис, Ариарат IX — Каппадокия батшаһы Ариарат Бишенсенең улы, тип раҫлай. Был ваҡытта Дионис Римдең элекке консулы Гай Марий менән осраша, ул батшаға түбәндәге фекерҙе әйтә: «Йә римдәргә ҡарағанда күберәк көс тупла, йә өндөшмөй генә улар бойорғанды эшлә».
Сенат, Пафлагония һәм Каппадокия ерҙәре Вифиния һәм Понтий кешеләренән азат булырға тейеш, тигән махсус ҡарар сығара. Урындағы халыҡ азатлыҡ ала, әммә б. э. т. 96 йылда Каппадокияла яңы батша һайлау үткәрелә. Гордий ҡатнашыуына ҡарамаҫтан, һайлауҙа Рим яҡлы сәйәсәт тотҡан Ариобарзан I еңә.
Помпей менән һуғыш
Ошонан һуң Рим полководецы Митридат артынан юллана. Әммә урындағы ҡәбиләләр — албандар һәм иберҙар уға ҡаршы һөжүм итә. Ә Понтий батшаһы шул арала Кавказ һырттары артында була. Быға ышанғас, шулай уҡ үҙ тылында албандарҙың ихтилал тураһында хәбәр алып, Помпей көньяҡҡа табан борола.
С. М. Буденныйҙың йорт-музейы
Музей тарихы
Музейҙың экспозиция-күргәҙмә майҙаны 182,25 м² тәшкил итә. Һаҡланыусы экспонаттар һаны — 649, шул иҫәптән мебель, өй кәрәк-яраҡтары һәм һауыт-һаба.
Костерин һәм Черников йорто
Костерин һәм Черников йорто — Өфө ҡалаһының Пушкин һәм Карл Маркс урамдары киҫешкән урында урынлашҡан особняк. Был йорт архитектура ҡомартҡыһы һәм «һынлы сәнғәт модерны» өлгөһө булып тора. Фасадтары менән ике урамға сыҡҡан зәңгәр-күк төҫөндәге таш йорт семәрле балкондары, эллипс формаһындағы мансардаһы һәм ажурлы үҫемлек һыламаһы менән тирә-яҡҡа матурлыҡ, йәм өҫтәп тора.
Ошка
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Ош-Ёль
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Межгорье ҡалаһы ЯАББ ҡала округы
География
Ҡала округы Башҡортостан Республикаһының көнсығыш өлөшөндә урынлашҡан.
Паль-Вож
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Шәрипов Әғләм Яҡуп улы
Рәсәй Федерацияһының Юғары аттестация комиссияһы тәҡдим иткән фәнни журналдарҙағы мәҡәләләре:
4. Шарипов А. Я. Оценка чистопородности бурзянских пчел // Пчеловодство. — 2019. — № 3. — С. 26-28
Башҡа баҫмаларҙағы мәҡәләләре:
3. Ишмуратова Н. М., Шарипов А. Я., Тамбовцев К. А., Туктаров В. Р., Ишимгужина А. С. Апимил для контроля метизации для бурзянских пчел // Современные проблемы пчеловодства и апитерапии: монография / под ред. А. З. Брандорф, В. И. Лебедева, М. Н. Харитоновой, А. П. Савина, Л. Н. Савушкиной, А. С. Лизуновой. — Рыбное: ФГБНУ «ФНЦ пчеловодства», 2019. — С. 110—115
4. Шарипов А. Я. Испытание нуклеусных ульев из ППУ // Актуальные вопросы охраны биоразнообразия на заповедных территориях: матер. всерос. науч.-практ. конф. с междунар. участием (24-26 ноября 2020 г) — Уфа: РИЦ БашГУ, 2020 — С. 268—271
Парч
Парч — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вычегда йылғаһының һул ярына тамағынан 770 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.
Шәрипов Әғләм Яҡуп улы
Файҙалы моделгә патенты:
Колода-нуклеус / А. Я. Шарипов, А. А. Даутов, В. Р. Туктаров, Ф. Г. Юмагужин, Р. Р. Камалетдинов, М. М. Ямалетдинов, А. С. Ишимгужина, Н. М. Ишмуратова, К. А. Тамбовцев // Патент РФ № 202796 от 14.09. 2020 г.
Н. Х. Гогоев ҡыҙҙар гимназияһы
Тарихы
ХIХ быуат аҙағында Нахичевань ҡалаһының икенсе гильдия сауҙагәре Никита Гогоев (Мкртычан Гогоян) яҙыусы Н. В. Кукольник кәңәше буйынса үҙенең вафат булған дүрт ҡыҙы иҫтәлегенә 103237 һум капиталын, өс магазины һәм тире заводы килемен Ростовта ҡыҙҙар өсөн мәктәп төҙөргә васыят итә. Яңы мәктәп өсөн Гогоев маҡсат ҡуя: «…тәрбиәләнеүсе ҡыҙҙар, беҙҙең йәмғиәт тормошона тура килмәгән бик яҡшы донъяуи белем алмайса, белемдең әһәмиәтен үҙҙәренең балаларының күңеленә һеңдерә алған йомшаҡ күңелле ҡатындар булырға әҙерләнһендәр».
1882 йылдың сентябрендә мәктәп асыла. Унда 1906 йылға тиклем 7 йәштән башлап 12 ҡыҙ уҡый, артабан уларҙың һаны 20-гә тиклем арта. Уҡыусы ҡыҙҙар өҫтөнән ошонда уҡ йәшәгән күҙәтсе ҡатын күҙәтеү алып бара. Ҡыҙҙарҙы йорт хужалығын алып барырға өйрәтеү ҙә уның бурысы булып тора.
Перемесьвож
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Егән
Алатау һыртының көнбайыш яғынан баш ала. Шишмәһе Ҡолғона ауылынан көньяҡ-көнбайыштараҡ 6 км алыҫлыҡта. Көньяҡ-көнсығыштан төньяҡ-көнбайышҡа табан Ишембай, Ғафури райондары буйлап ағып, Ағиҙел йылғаһына уң яҡтан барып ҡоя (Ағиҙел тамағынан 693 км үрҙәрәк).
Оҙонлоғо-98 км. Бассейн майҙаны- 155 кв. км.
Йылғаның үрге өлөшө Бағаряҙы, Баш Алатау, Биктәр кеүек һырттар янында ята.
Пив-Ю
Пив-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Прупт йылғаһының һул ярына тамағынан 101 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 106 км.
Подзь (Сысола ҡушылдығы)
Подзь  — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сысола йылғаһының һул ярына тамағынан 220 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Оло Магеллан Болото
Объекттар
Сағыу зәңгәр үҙгәреүсән булараҡ классификацияланған үҙгәреүсән йондоҙҙар өсөн прототип булып Алтын Балыҡ S йондоҙо иҫәпләнә.
Ашҡаҙар
Ашҡаҙар (Ашкадар) — Көньяҡ Уралдағы йылға, Ағиҙелдең һул ҡушылдығы.
Легендаһы
1919 йылда Стәрлетамаҡта Мөхәмәтша Буранғоловтың «Ашҡаҙар» пьесаһы буйынса тәүге башҡортса спектакль ҡуйыла. Өс йылдан театр Өфөгә күсерелә. Башҡорт дәүләт академия театры тарихы шулай башлана.
Пожьян
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Эренбург Илья Григорьевич
Эмиграцияла
1905 йылдың ваҡиғаларҙан һуң революцион социал-демократтар ойошмаһы эшендә ҡатнаша, ләкин үҙе РСДРП ағзалығына инмәй.
1907 йылда Мәскәү урта уҡыу йорттары студенттарының Социал-демократик союзының матбуғат органы редакцияһына һайлана. 1908 йыл дың ғинуарында ҡулға алына, ярты йыл төрмәлә ултыра һәм судҡа тиклем иреккә сығарыла, ләкин декабрҙә Франция ға эмиграциялана, унда 8 йылдан ашыу йәшәй. Яйлап сәйәси эшмәкәрлектән ситләшә.
Һуғыштан һуңғы ижады
Һуғыштан һуң «Буря» (1946—1947) һәм «Девятый вал» (1950) романдарын баҫтырып сығара. Тыныслыҡ өсөн көрәшселәр хәрәкәте лидерҙарының береһе була. Василий Гроссман менән берлектә Холокосты документлаштырыусы Ҡара китапты төҙөүҙе координациялай.
Башҡортостанда
1966 йылда Башҡорт АССР-ында 7-се саҡырылыш СССР Юғары Советы милләттәр Советы депутаттарына кандидат итеп талантлы фронт журналисы, «Халыҡтар араһында тыныслыҡты нығытҡан өсөн» көрәшсеһе Илья Эренбург тәҡдим ителә.
Манси
Ма́нси (иҫкергән — вогу́лдар, вогуличтар) — аҙ һанлы фин-уғыр халҡы, Рәсәй Федерацияһы Ханты-Манси автономиялы округы — Юграның ерле халҡы. Ханттарҙың яҡын тел туғандары Манси телендә һөйләшәләр, әммә әүҙем ассимиляция арҡаһында халыҡтың яҡынса 60 пөнкүрештә урыҫ телен ҡуллана.
Сығышы һәм тарихы
Ханты-Манси автономиялы округы: Төмән өлкәһе:
Көнкүреше
Манси йәшәгән урындарҙағы археологик табылдыҡтарҙан иран һәм византий сығышлы көмөш табаҡтар ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙыра.
Икмәкте айырым мейестәрҙә бешергәндәр. Төп торлаҡ чум булған.
Крыловтың йорт-музейы
Тарихы һәм һүрәтләү
Иван Иванович Крылов Новочеркасск ҡалаһына үҙенең яҡынса 900 рәсемен васыят итеп ҡалдыра. Музей экспозицияһында уның ғүмеренең ошо осоро тураһында һөйләнә.
Сэм Голдман
Сэм Голдман (Sam Goldman, ; 1979 йылда, Спрингфилд, Массачусетс, АҠШ) — канада һәм америка социаль эшҡыуар һәм менеджер, D.light Design (CEO, 2011) компанияһына нигеҙ һалыусы һәм етәксеһе, үҙенең маҡсаты итеп ярлы халыҡты ҡояш электр ҡеүәте менән тәҡмин итеү; Neurio Technology Inc етәкселәренең береһе (Канада); үҙе бер нисә компанияға нигеҙ һалған һәм идара итә, тағы ла коммерция булмаған ойошмаларҙың һәм компанияларҙың кәңәшсеһе.
Биография
Канадала Викториан университетында (1997—2001) Сэм Голдман биология һәм тирә-яҡты һаҡлау буйынса магистр дәрәжәһен ала.
Бенинда (Африка) дүрт йыл (2001—2005) волонтёр була, Донъя корпусы менән бергә GARPE-ONG коммерсия булмаған ойошмаға нигеҙ һала һәм идара GARPE-ONG. Ошо вазифала илдә беренсе булып, майлы моринга япрағынан больница һәм медицина үҙәктәре өсөн эшләнгән аҙыҡ ҡушымталары эшләүсе завод төҙөй.
В марте 2011 йылдың мартынан компанияның идаралығынан китә, стратегик менеджмент менән ныҡлап шөғөлләнә башлай.
Наградалары
2013 йылда Сэм Голдман һәм Нед Тозун Forbes тарфынан 30 мөһим социаль эшҡыуар тип атала.
Пузла
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ялсығол (йыр)
Характеристика
Ялсығол исемле ярлы егеттең оптимистик йыры. Көй мажор пентатоникаға нигеҙләнгән һәм уға бейергә мөмкин. Ҡушымталағы ике һәм өс өлөшлө размерҙың булыуы йырҙы тағы ла баҙыҡлай һәм бының менән авторҙың асылын киңерәк бирергә ярҙам итә.
Пыжаёль
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Велин-Еган
Велин-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Глубокий Сабун йылғаһының уң ярына тамағынан 184 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Баяс (йыр)
«Баяс» — башҡорт халыҡ йыры, оҙон көй, лирик-эпик характерлы йыр.
Зверево ҡалаһы ҡала округы
Географияһы
Ростов өлкәһенең төньяҡ-көнбайышында урынлашҡан. Ҡала округының административ үҙәгенән Дондағы Ростов ҡала өлкәһе үҙәгенә тиклем алыҫлыҡ автомобиль юлы буйлап 110 км тәшкил итә. Зверево һәм Новомихайловская тимер юл станциялары бар. Округ территорияһында һыу ятҡылыҡтары юҡ.
Сибай (йыр)
Тарихы
«Сибай» йырының тарихын ғалимдар Ә. И. Харисов, С. Галин, А. Камалов өйрәнгән. Ә. И. Харисов фекеренсә, «Сибай» йырын 19-сы быуаттың икенсе яртыһында юғары вазифаны биләгән хәрби кеше ижад иткән.
Беренсе әфиүн һуғышы
Һөйләшеүҙәр алып барыу осоро
Император бойороғо буйынса, инглиздәр менән сауҙа яңынан башлана, әфиүнгә ҡаршы көрәш туҡтатыла, Линь Цзэсюй үҙенең вазифаһынан төшөрөлә һәм һөргөнгә ебәрелә. 1840 йылдың декабрендә Гуанчжоуҙа яңынан инглиз-ҡытай һөйләшеүҙәре яңыртыла. Уларҙа Линь Цзэсюй урынына Лянгуан наместнигы (был наместниклыҡҡа Гуандун һәм Гуанси провинциялары биләмәләре ингән) итеп тәғәйенләнгән Цишань, Англияғ Сянган (Гонконг) утрауын рәсми тапшырыуҙан тыш, 3-сө виконт Темпль Пальмерстондың бөтә талаптарын ҡабул итә. Ул арала императорға үҙенең элекке яугирлығы әйләнеп ҡайта. Ул юҡ ителгән әфиүн өсөн түләүҙе, утрауҙы «ҡырағайҙарға» биреүҙе тыйған һәм Гуандунға ҙур ғәскәр ебәргән. Шул саҡта инглиздәр 1841 йылдың ғинуар башында Чжуцзян йылғаһы буйлап Гуанчжоуға юлды ҡаплаған Чуаньби фортын штурм менән ала һәм Хумэнь фортына һөжүм итә. Был хаҡта белгәс, император 29 ғинуарҙа Англияға һуғыш иғлан итә һәм Гуандунға өҫтәмә ғәскәрҙәр ебәрә. Шул арала, ҡурҡып ҡалған Цишань Ч. Эллиот менән һөйләшеүҙәрҙе яңынан башлай һәм уның менән инглиздәрҙең бөтә талаптарын ҡәнәғәтләндереүсе "Чуаньбий конвенцияһы"на ҡул ҡуя. Император Цишань үҙенең докладында, наркотиктар өсөн түләүгә һәм британ флагы елберләгән Гонконг утрауын Англияға тапшырыуға ризалығын йәшереп, ялғанға бара. Алдау асылғас, император асыуынан хыянатсыны ҡулға алырға бойорҙо. Чуаньбей конвенцияһы үҙ көсөн юғалта.
Британ ғәскәрҙәренең хәл иткес һөжүме
Майҙа инглиздәр, Чжэцзян провинцияһында ете ай булғандан һуң, ҡышҡы фатирҙарын ҡалдыра һәм, Чжап ҡәлғәһе гарнизонының ҡаршылығын емереп, Цзянсу провинцияһына хәрби хәрәкәттәрҙе күсерә. Июндә көсөргәнешле алыштар барышында улар Усунды ала, ә Баошань менән Шанхай уларға бер ниндәй атыуһыҙ еңелә. Сунцзян янында тотороҡло оборонаны ҡаршылап, экспедиция корпусы Янцзы буйлап алға хәрәкәт итә. Июль уртаһында ул, аҙыҡ-түлекте баш ҡалаға алып ҡайтыуҙың төп юлын киҫеп, Янцзы менән Бөйөк канал киҫелешенә сыға һәм, һуғышмайынса, Гуанчжоуҙы ала. Һуңынан, ике көнлөк ҡан ҡойғос һуғыштарҙан һәм ҙур юғалтыуҙарҙан һуң, Янцзынан каналдың көньяҡ өлөшөнә ингән ерҙә ҙур Чжэньцзян ҡалаһы алына. Цинь сановниктары ныҡышмалы үтенестәрен кире ҡағып, уға һөжүм менән янап, инглиздәр август башында Нанкинға килеп етә. Бында, Ҡытайҙың көньяҡ баш ҡалаһында, Поттинджер ғәмәлдә императорҙың ғәҙәттән тыш хәлдәр эмиссарҙары Циин менән Илибҡа шарттарҙы көсләп таға. 1842 йылдың 29 авгусында инглиз «Корнуэллс» хәрби карабында "Нанкин килешеүе"нә ҡул ҡуйылаЦиину и Илибу условия мира. 29 августа 1842 года на борту английского военного корабля «Корнуэллс» был подписан так называемый «Нанкинский договор».
Рака-Кус
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Ашока (фонд)
Ашока, Ашока: Йәмәғәт өсөн инновациялар (Ashoka, Ashoka: Innovators for the Public) — Америка Ҡушма Штаттарының Колумбия округының закондар йыйылмаһы буйынса эшләгән халыҡ-ара коммерциялы булмаған фонд  — эшмәкәрлеге социаль эшҡыуарлыҡ өлкәһендә эшләгән ойошмаларҙы һәм кешеләрҙе эҙләү, уларға ярҙам күрһәтеү булған глобаль ассоциация.
Любизар (йыр)
Йырҙың тексы
Беҙ һуғышҡа ингәндә,
Бәхилләштек барыбер.
Мәсүҙәргә килеп ингәс,
Үрге Савкинская Речка
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Ат һымаҡтар
Тасуирлама
Уртаса һәм эре үлсәмле имеҙеүселәр. Нигеҙҙә, оҙон бейек аяҡлы, һомғол буйлы. Ҡырағай төрҙәренең бейеклеге (мундаһынан) 1—1,6 метр, ауырлығы 120—350 килограмм; ҡулға эйәләштерелгән аттар, ғәҙәттә, күпкә ҙурыраҡ була. Алғы аяҡтарында 1, 3 йәки 4, артҡыларында 1 йәки 3 бармаҡ булған. Ослоҡтарҙың үҙәге һәр ваҡыт үҫешкән өсөнсө бармаҡ аша үтә һәм хайуандың төп ауырлығы уғы төшә. Ситтәге бармаҡтар күбеһенсә насар үҫешә, ғаиләнең ҡайһы бер ағзаларында ҡатҡан рәүештә һаҡланып ҡалған. Бармаҡ остары ҡаты мөгөҙсөк менән ҡаплана. Сәс ҡаплауы, ҡағиҙә булараҡ, ҡыҫҡа, тығыҙ ,ятып үҫә, ҡайһы саҡта оҙон була (ял, ҡойроҡ). Муйынында оҙонораҡ сәстән торған ял, ҡырағай төрҙәрҙә сағыштырмаса ҡыҫҡа һәм тура, йорт аттарында оҙонораҡ һәм тулҡынлы. Ғаиләнең ҡайһы бер ағзаларында сәс һыҙығы күпкә кәмей йәки бөтөнләй юҡ тиерлек. Тән төҫө башлыса һоро йәки һырты һәм ҡабырғалары көрән төҫтә, зебраларҙа өҙөк-өҙөк ҡара-аҡ һыҙаттар аралашып тора; күкрәге һәм аяҡтарында ҡара һыҙаттар ғаиләнең башҡа төр вәкилдәрендә булыуы мөмкин. Һырты буйлап ҡара һыҙат үтеүе ихтимал. Имсәктәре сандырҙа, улар бер пар.
Батый
Батый (Батыу, Бату, Саин-хан; Бат хан) (яҡынса  — /1256) — монгол юлбашсыһы һәм дәүләт эшмәкәре, Жуси улусы хакимы һәм уға нигеҙ һалыусы. Сыңғыҙхандың ейәне. Батый «Саин-хан» ҡушаматын йөрөткән, ул версияларҙың береһенә ярашлы «йомшаҡ күңелле» тип аңлатылған.
Ацумаса Тотисако
Micromanos Corp.
Micromanos Corp. компанияһының эшмәкәрлеге уңышлы социаль бизнес булараҡ Швабтың социаль эшҡыуарлыҡ фонды менән билдәләнгән.
Якимец Владимир Николаевич
Биографияһы
1980 йылда техник фәндәр кандидаты дәрәжәһен ала, «Система варианттары формалашыуының морфологик һәм оптимизациялы ысулдарын булдырыу һәм ҡулланыу» («Разработка и применение морфологических и оптимизационных методов формирования вариантов систем») темаһына диссертация яҡлай.
Расъю (Очь ҡушылдығы)
Расъю  — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Очь йылғаһының һул ярына тамағынан 40 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.
Сергий Радонежский сиркәүе (Новочеркасск)
Сергий Радонежский сиркәүе — Новочеркасск благочиниеһына ҡараған Новочеркасск ҡалаһындағы православие сиркәүе.
Тарих
Төҙөлөш барған саҡта уҡ, 2000 йылдан башлап, ғибәҙәт ҡылыу өсөн бина барлыҡҡа килгәс, сиркәүҙә молебендар башланған, 2001 йылдың 11 ғинуарында сиркәү ҡыңғырауҙар манараһының көмбәҙе һәм тәреһе Новочеркасск благочинный протоиерейы Олег Добринский тарафынан изгеләндерелгән. 10 апрель көндө манараға изгеләндерелгән ҡыңғырауҙар мендереп аҫҡандар. 17 апрелдә беренсе Пасха молебены үткәрелгән. Сиркәүҙең биш көмбәҙен 2001 йылдың 21 авгусында Ростов һәм Новочеркасск архиепискобы Пантелеимон изгеләндергән. Сиркәүҙең беренсе хужаһы (настоятеле) итеп 2001 йылдың 10 октябрендә иерей Георгий Жилин тәғәйенләнеп ҡуйылған. 2002 йылдың Пасха байрамы алдынан сиркәүҙә ҡойолған таш плитәлә төшөрөлгән иконалар ҡуйылған иконостас урынлаштырылған. Колокольняға ете ҡыңғырау ҡуйғандар.
Адресы: 346416, Ростов өлкәһе, Новочеркасск ҡалаһы, Харьков шоссеһы, 10а һанлы йорт.
Вознесение Господня ғибәҙәтханаһы (Батайск)
Вознесение Господня ғибәҙәтханаһы (Вознесенский ғибәҙәтханаһы) — Ростов өлкәһе Батайск ҡалаһындағы православие сиркәүе.
Башҡорттарҙың этногенезы
Башҡорт этногенезы тураһындағы әҙәбиәттә башҡорт халҡының килеп сығышы буйынса өс төп теория ҡарала: :
«Фин-уғыр» теорияһы
Был фараз Паннония венгрҙарының ата-бабалары Башҡортостандан күсеп киткән булыуы тураһында бик боронғо иҫтәлектәренә, шулай уҡ башҡорттарҙа ла, венгрҙарҙа ла юрматы һәм йәнәй ҡәбиләләре булыуына нигеҙләнә.
Рочьвож
Рочьвож — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лопью йылғаһының һул ярына тамағынан 55 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.
Азов буйы казаклығы, этнографияһы һәм мәҙәниәте музейы
Тарихы
Музеәҙың ғилми хеҙмәткәрҙәре Дон дельтаһы балыҡсыларының традицион мәҙәниәтен өйрәнеү, ошо өлкәлә этнографик артефакттар һәм документтар йыйыу менән шөғөлләнә. Музей фондына Дон дельтаһы халҡының йорттары, Дон хуторындағы таш һәм ағас сиркәүҙәр макеттары, балыҡсылар кәсепселектә файҙаланған кәмәләр (кайка, каюк, байда, имән, баркас һәм башҡалар.), ауҙар, ишкәктәр тупланған.
Ноғоманов Дәйләғи Сирай улы
Батырлығы
«Советтар Союзы Геройы» исеме 1945 йылдың 24 мартында бирелә.
Руч-Ёль
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Сколл фонды
Эшмәкәрлеге
2014 йылда Фонд климат үҙгәреүенә, ядро ҡоралы таралыуға, глобаль эпидемияларға, Яҡын Көнсығыштағы конфликтҡа һәм һыу ресусртары етмәүгә айырыуса ҙур иғтибар бүлде.
Гранттар программаһы буйынса өс йыл буйына Сколл фонды һәр проектҡа 1 миллионғаса доллар бүлә һәм уларҙың «тәжрибә-сәнәғәт һынауы» кимәленә сығыуына өлгәшергә тырыша, артабан улар тормошҡа ашырылырға һәм киң таратылырға тейеш буласаҡ.
Эшмәкәрлек күрһәткестәре
Сколл фонды ярҙамын алыусылар араһына, мәҫәлән, Джон Вудтың (ингл.   John Wood ) Room to Read ойошмаһы инә, ул донъяның иң ярлы төбәктәрендә китапханалар, мәктәптәр төҙөй һәм уларҙың тәьминәте менән шөғөлләнә. Атап әйткәндә, үҙенә күрһәтелгән ярҙам арҡаһында Room To Read 2010 йылда 10 меңенсе китапханаһын аса алды, бер меңенсе мәктәпте төҙөнө һәм Girls>>Education программаһы аша 10 меңенсе ҡыҙыҡайға ярҙам итте.
Ростов һыу үткәргесе музейы
Тарихы
Ҡаланы үҙәкләштерелгән һыу менән тәьмин итеү 1865 йылға барып тоташа. Уның барлыҡ үҫеш тарихы музей экспозицияһында сағыла. Ҡала һыу үткәргесенең әһәмиәте Водоканалдың 140 йыллығын билдәләгәндә Дондағы Ростовтың Покровск скверында ҡала һыу үткәргесенә ҡуйылған бронза һәйкәл менән билдәләнә.
Ғәмәл Әлбинсәйет
Ҡыҫҡа ваҡыт эсендә проект 2 мең фәҡиргә ярҙам итә һәм донъяла киң билдәлелек ала (2015 йылдың апреленә «Garbage Clinical Insurance» 3,5 мең кешегә ярҙам күрһәткән). Башланғыс осорҙа Әлбинсәйеттең компанияһы Маланг ҡалаһындағы биш клиниканы аккредитациялай, улар фәҡирҙәр тарафынан сүп-сарға алмаштырып алынған купондарҙы ҡабул итә. Органик ҡалдыҡтар ашлама итеп эшкәртелә, ә органик булмағандары сүп-сар эшкәртеүсе махсус компанияларға тапшырыла. Алынған килемдәр проект ағзаларының медицина сығымдарын ҡаплауға тотонола (Әлбинсәйет проектта эшләүгә 88 медицина ирекмәне, 15 табип һәм 12 шәфҡәт туташы яллай, шулай уҡ башҡа акушеркалар, фармацевтар һәм дантистар менән килешеүҙәр төҙөй). Бер аҙҙан Әлбинсәйет ҙур булмаған үҙ клиникаһын асыуға өлгәшә.
Әлбинсәйет шулай уҡ Indonesia Medika медицина үҫеше ойошмаһын аса һәм уның генераль директоры булып тора. Ул — Prince of Wales Young Sustainability Entrepreneur Prize, Индонезияның тикшеренеүҙәр һәм технологиялар министрлығының Inspiring Scientific Award, AusAID Indonesian Social Innovator Award лауреаты, Unilever компанияһынан Unilever Sustainable Living Young Entrepreneur Awards финалсыһы. Ул шулай уҡ Ашока фондының Ashoka Young Changemaker ағзаһы.
Рождество Пресвятой Богородицы сиркәүе (Коныгин)
Тарих
Октябрь революцияһынан һуң сиркәү бик ҙур ҡыйынлыҡтар кисерә. 1920—1930 йылдарҙа уның саң манараһындағы ҡыңғырауҙары йолҡоп алына, сиркәү бинаһында склад яһау планына ярашлы, тәҙрәләре таҡталар менән көпләгәнә. 1962 йылдың йәйендә Раздор станицаһындағы сиркәүҙе шартлатыусылар Коныгин утарына ла шундай маҡсат менән килә. Әммә ауыл халҡы сиркәүҙе һаҡлап ҡала. Шулай уҡ уны «хрущев» эҙәрлекләүҙәре ваҡытында ла яба алмайҙар.
СССР тарҡалғас, сиркәүҙең яңы тарихы башлана. 2003 йылда уның иҫке көмбәҙе яңы — алтын ялатылғаны менән алмаштырыла.
Еккан-Еган
Еккан-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Котыг-Еган йылғаһының уң ярына тамағынан 30 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.
Ҡарғыш (фольклор)
Ҡылыҡһырлама
Ҡарғыш билдәле бер кешегә (адресатҡа) бәлә, үлем, ярлылыҡ, уңышһыҙлыҡ, ғаиләлә ыҙғыш һ.б. саҡырыу өсөн әйтелә («Ирҙән ҡалғыр, /Ирҙән ҡалғыр! /Ата ҡаҙҙан ҡалған /Инә ҡаҙҙай ҡаңғыр!», «Ер йотҡор!», «Йәшен атҡыр!», «Муйының сыҡҡыр!», «Ир рәхәте күрмә!», «Саҡ менән Суҡтай булығыҙ!», «Ҡулың һулығыр!» һ.б.).
Башҡорт эпосы
Трилогия
Башҡорт халҡының эпик традициялары «Урал батыр», «Аҡбуҙат», «Бабсаҡ һәм Күсәк» исемле әҫәрҙәрҙә сағылдырыла. Уларҙа башҡорттарҙың тарихи үткәне ҙур өс дәүергә бүленә:
Екон-Игол
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Төньяҡ Кельтма
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Төньяҡ Расья
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ершовая (Вах ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Ершовая Речка (Вах ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Сед-Вож (Парч ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Имам майҙаны
1637 йылда сәйәхәтсе Әҙәм Олеарий майҙан тураһында тасүирлап яҙа.
Тарихи яҡтан майҙан, шах һарайының тәҙрә төбөндә, ат уйындары үткәреү өсөн стадион итеп файҙаланылған; уйын күренештәре иран миниатюраларында сағылыш тапҡан. Хәҙер майҙанда сауҙа рәттәре, сувенир лавкалары урынлашҡан, ә майҙанда фонтан ҡуйылған.
Западная (Сарм-Сабун ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Журавлиная (йылға)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Микрокредитлау
Рәсәйҙә микрокредитлау
Ғәмәлдәге ҡануниәт тарафынан физик берәмектәрҙең һәм юридик берәмектәрҙең аҡсаһын заем рәүешендә йәлеп итеүсе микрофинанс ойошмалары өсөн средстволарының етерлек күләмдә булыуын һәм ликвидлығын хисаплау тәртибе һәм уларҙың һанлы дәүмәлдәре билдәләнә.
Марк Килбургер
Биография
Шул ваҡыттан башлап, ағалы-ҡустылы бергә социаль эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнә башлайҙар.
Башҡултай
Халыҡ һаны
2010 йылдың 14 октябрендә уҙғарылған Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбе мәғлүмәттәре буйынса ауылда 666 кеше теркәлгән.
Саламин янындағы һуғыш
Ксеркс лагеры. Һуғышҡа тиклем бер көн алда
Ксеркс, күпселек хәрби етәкселәрҙең фекеренә эйәреп, эллиндарға һуғыш ойошторорға ҡарар итә.
Ксеркс флоты
Саламин янындағы һуғышта ҡатнашҡан Ксеркс флотындағы караптар һаны ла айырыла. Геродот поход башында Әһәмәниҙәр империяһы флоты 1207 триерҙан («12 йөҙҙән ашыу карап»ҡа оҡшаш һанды Диодор Сицилийский килтерә) тороуы хаҡында яҙа. Караптарҙың бер өлөшө — Магнессия янындағы дауылда, 200-ө Эвбейҙың көнсығыш ярында һәләк була; шулай уҡ Артемиссия эргәһендәге һуғышта гректар 30-ҙан ашыу кораблде баҫып ала ). Караптарҙың бер өлөшө Магнессия янындағы дауылда һәләк була, 200-ө — Эвбейҙың көнсығыш ярында ; шулай уҡ Артемиссия эргәһендәге һуғышта гректар 30-ҙан ашыу карапты баҫып ала.
Һуғыш
Антик сығанаҡтарҙа Саламин янындағы һуғыш ентекле тасуирланмаған. Сөнки унда ҡатнашыусыларҙың береһе лә (Эгалео тауында тәхеттән һуғышты күҙәткән Ксеркстан башҡа) дөйөм буталсыҡлыҡ арҡаһында ваҡиғаларҙың ентекле барышын һүрәтләй алмаҫ ине.
Яҡтарҙың диспозицияһы
Бынан тыш, төндә Аристид отряды тар-мар иткән 400 фарсы яугире Пситталея утрауына килеп төшкән.
Зимняя Речка
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Нәбиуллин Вәли Ғәбей улы
Биографияһы
Ленин (1957), ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1944, 1966) ордендары менән бүләкләнгән.
ЮХЛ 2015/2016 йылдар миҙгелендә
Лигаға кергәндәр
2015 йылдың 24 июнендә «Звезда», «Звезда-ВДВ» һәм «Химик» хоккей клубтары лига составына инде. 2015 йылдың 3 июлендә «Кристалл» командаһының кире ҡайтыуы тураһында иғлан ителде.
1/8 финал
2. «Рязань» — 15. «Молот-Прикамье» 4:2 (2:3 ө.в., 4:1, 4:3, 3:4, 2:1 ө.в., 3:2 ө.в.)
6. «Ермак» — 11. «Зауралье» 4:1 (1:0, 3:2, 1:3, 2:1 ө.в., 5:2)
Братина кубогы финалы
Икенсе уйын