cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ғәзизов Искәндәр Хәниф улы
Ғәзизов Искәндәр Хәниф улы (8 август 1984 йыл) — йырсы, Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы солисы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (2022).
Лилесвера
Лилесвера (Лилисвера, Лисвера, Лиссера) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Мудьюга йылғаһының һул ярына тамағынан 51 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.
Патриотик институт
Тарихы
1813 йылдың мартында асылған училище алты йыл буйы ҡуртымға алынған бинала эшләп килә.
1918 йылда, Октябрь социалистик революцияһы артынса уҡ һәм Граждандар һуғышы башланыу менән, Рәсәйҙә ҡатын-ҡыҙ институты кеүек уҡыу йорттары ябыла башлай. Ҡатын-ҡыҙ Патриотик институты шулай уҡ бөтөрөлә.
Хәҙерге заманда
2012 йылда бер нисә ҡоролманы өлөшләтә һүтеп алып, комплексты реконструкциялау башлана.
Филиппов Александр Павлович
Ижади эшмәкәрлеге
Александр Филиппов үҙен оҫта һәм әүҙем тәржемәсе итеп тә танытты. Билдәле башҡорт яҙыусылары Сәғит Мифтаховтың «Зимагорҙар» драмаһын, Муса Ғәлиҙең «Ҡояш һәм күҙ йәше» поэмаһын, Хәким Ғиләжевтың «Ил улы» драматик поэмаһын, Фәрит Иҫәнғоловтың «Һәйкәлдәр тереләр өсөн» һәм Вәзих Исхаковтың «Бәхтизин» романдарын, шулай уҡ композитор Заһир Исмәғилевтың «Салауат Юлаев» операһының либреттоһын, күп кенә авторҙарҙың шиғырҙарын башҡортсанан рус теленә тәржемә итә. Әҙиптең был йүнәлештәге ижади эшмәкәрлегенә баһа итеп мәшһүр Мостай Кәримдең «Александр Филиппов үҙенең ҡайһы бер ижадташ туғандарына ҡарағанда күпкә башҡортораҡ» тигән һүҙҙәрен китереү ҙә етә.
Римини
Иҫтәлекле урындар
Урта быуат һарайҙары һәм ғибәҙәтханалар, шул иҫәптән XIV быуаттың йәмәғәт бинаһының иң ҙур өлгөһө — Палаццо дель Подеста бар. 1437 йылда һалына башлаған Малатеста замогынан бары тик ҡала диуарының бер өлөшө генә һаҡланып ҡалған.
Сығатай теле
XIX быуат аҙағына тиклем төрки телле ҡырымшаҡтар үҙ телен «сығатай» теле тип йөрөткәндәр. Бөгөнгө көндә ҡайһы берҙә Афғанстандағы төркмән теленең текин диалектын «сығатай» теле, тиҙәр.
К. А. Бархатова исемендәге Коуровка астрономия обсерваторияһы
Фәнни эшмәкәрлек
Урал дәүләт университетының йондоҙҙар астрономияһы һәм икешәр, алмашыныусан йондоҙҙарҙы күҙәтеү буйынса фәнни мәктәбе донъяға танылған. Фәнни тикшеренеүҙәр СССР 11 көмөш һәм 22 бронза миҙалы, СССР Фәндәр академияһының Астрономия советы һәм Урал дәүләт университеты  премиялары менән билдәләнгән. Йыл һайын обсерваторияла башҡарылған эштәр Рәсәй астрономияһында мөһим ҡаҙаныш тип билдәләнә. Астрофизика өлкәһендәге эштәр ҙә шулай уҡ донъя ҡаҙаныштарының йыллыҡ күҙәтеүенә инә.
Изге Маврикий сиркәүе (Галле)
Тарихи очерк
Галлеға протестант дине индерелгәндән һуң доминикан  монастыры ябыла, һәм 1542 йылда ҡала милкендә булған сиркәү инжил общинаһына тапшырыла.
Сараталы
Сараталы — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тонгул йылғаһының һул ярына тамағынан 43 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Айыпов Рөстәм Сәғит улы
Айыпов Рөстәм Сәғит улы (1 август 1946 йыл) — СССР һәм Рәсәй радиоинженеры, уҡытыусы. Техник фәндәре докторы (2007), профессор (2007). РФ‑тың почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2009). Еңел атлетика буйынса СССР-ҙың спорт мастеры (1969).
Биографияһы
Рөстәм Сәғит улы Айыпов 1946 йылдың 1 авгусында Ульяновск өлкәһенең Николаевка ауылында тыуа.
Ғилми эшмәкәрлеге ауыл хужалығын электрлаштырыуға бағышланған. Рәсәй электротехник фәндәре академияһының мөхбир ағзаһы. 175-тән ашыу фәнни хеҙмәт, 2 монография, 26 патент һәм 42 уйлап табыу авторы.
Санкт-Петербург Николай етемдәр институты
Санкт-Петербург Николай етемдәр институты (1834-1917) — Санкт-Петербургский Николаевский сиротский институт - Санкт-Петербургтағы батшабикә Мария учреждениелары ведомствоһының ҡатын-ҡыҙ уҡытыу-тәрбиә биреү йорто.
Тарихы
Институт составына әҙерлек (кесе йәштәгеләр) бүлексәһе ингән, унда 5-6 йәштәрҙән алып 10-12 йәшкә тиклемге балалар алынған. Ҡыҙ баланың һәләттәренә ҡарап институтта 6 йыл (юғары бүлексәлә) йәки 4 йыл (түбәнге бүлексәлә) белем бирелгән, һәм улар уҡытыусы йәки тәрбиәсе булыу хоҡуғына эйә булған. 1843 йылда институтҡа Александр етемдәр йорто исеме бирелгән. Николай I үлгәндән һуң уҡыу йортона «Николай институты» исеме бирелә(1856).
Щерба Лев Владимирович
Биографияһы
Улдары: Дмитрий (1906—1948) — филология фәндәре кандидаты һәм Михаил (1908—1963) — медицина фәндәре докторы. Бүләһе — әҙәбиәт белгесе Д.&nbsp;М.&nbsp;Буланин.
Фәнни эшмәкәрлеге
Щерба кире тел материалы төшөнсәләрен һәм лингвистик экспериментты индерә. Эксперимент үткәргәндә, Щерба раҫлау миҫалдарын (нисек һөйләргә мөмкин) ҡулланыуҙан тыш, кире материалды системалы рәүештә күҙ уңында тотоу ҙа мөһим тип иҫәпләй (әйтеп тораһы ла түгел).
Прокудин-Горский Сергей Михайлович
Прокудин-Горский Сергей Михайлович (18 (30) август 1863 йыл, Фуникова Гора,Покровский өйәҙе, Владимир губернаһы, Рәсәй империяһы — 27 сентябрь 1944 йыл, Париж, Франция) — Рәсәй империяһы фотографы, химик, Дмитрий Иванович Менделеевтың уҡыусыһы, уйлап табыусы, нәшриәтсе, педагог йәмәғәт эшмәкәре, Император Рус географик йәмғиәте ағзаһы, Император Рус техник һәм Рус фотография йәмғиәттәре ағзаһы. Фотография һәм кинематография үҫешенә тос өлөш индергән шәхес. Рәсәйҙә төҫлө фотография пионеры, «Рәсәй империяһының күренекле урындары коллекцияһы»н ойоштороусы.
Биографияһы
1910 йылдың мартында фотограф Урал сәнәғәте тураһында фотографиялар төшөрә башлай.1912 йылға тиклем Урал буйлап ижади сәйәхәт итә.
Руднева Евгения Максимовна
Руднева Евгения Максимовна (24 декабрь 1920 йыл — 9 апрель 1944 йыл) — 46-сы гвардия төнгө бомбардировка авиация полкы 325-се төнгө бомбардировка авиация дивизияһы штурманы, гвардия өлкән лейтенанты. Советтар Союзы Геройы.
Биографияһы
Мәскәү өлкәһенең Салтыковка ҡасабаһында, Бабушкин ҡалаһында йәшәй. 1941 йылда Мәскәү дәүләт университетының механика-математика факультетының 3-сө курсын тамамлай. Астрономия менән шөғөлләнә.
Ситарроса Альфредо
Ижады
Ситарроса ижадында автобиографик мотивтар ҙур әһәмиәткә эйә була. Мәҫәлән,  «Pájaro rival» («Фетнәсе ҡош») йырында Ситарросаның тәрән экзистенциаль борсолоуы, хатта үлем яҡынлашыуын тойоуы сағылған, ул, ысынлап та, композицияны яҙҙырғандан һуң тиҙҙән вафат була.
un gameto en la grieta cerrada del tiempo…
Саҡырһам да, онотһам да, һаман әйләнеп ҡайтҡан сағыңда,
«Карлос минең атайым түгел ине, һәм мин быны белә инем. Иң яҡшы дуҫым булырға ул үтә ҡарт ине, әммә тол ҡалғас, ул мине үҙенә йәшәргә саҡырҙы. Ул ҡабул ителгән атай булыуға ҡарағанда күберәк ағай булды, һәм мин ахырғаса уның менән булдым, кәүҙәһен Хәрби госпиталь моргынан алып, туғандары менән бергә ерләштем. Уның табуты үкереүле гөрһөлдәү менән Бусеолаға Полиция зыяратындағы соҡор төбөнә төштө».
y el orgullo que no te sobre,
De tanto vivir frente
үлемдән дә ҡурҡмайым мин,
queda el violín sonando en su alma.
Был моңһоу ауаздарға ҡабат ғашиҡ булыр ине.
Исламдың биш нигеҙе
Хаж
Хаж һәр мосолман өсөн фарыз ғибәҙәт; кемдер үҙе бара алмаһа, үҙе өсөн вәкил ебәрә ала. Ҡатын-ҡыҙ хажға тик мәхрәме менән генә бара ала. Хаж йыл һайын зөлхизә айында ҡылына һәм уның бер нисә ғибәҙәте бар. Мәккәгә хаж Рамаҙан айы тамамланғандан һуң ике ай ҙа ун көн үткәс башлана һәм мосолмандарҙың ике бөйөк байрамының береһе - Ҡорбан байрамына (Ид әл-әдхә)тап килтерелә. Хаж Ибраһим Пәйғәмбәрҙең улы Исмәғилде Аллаһ ризалығы өсөн ҡорбанға килтерергә әҙер тороуын мәңгеләштереү маҡсатында ҡылына. Йыл һайын ун миллиондан ашыу хажи мосолмандарҙың берҙәмлеген һәм бәйләнештәрҙе нығытыу өсөн бар донъянан Мәккәгә йыйыла  Матди хәле ниндәй булыуға ҡарамаҫтан һәммә хажиҙар бер иш  ихрам кейә. Исламда әйтелгәнсә, хаж кешенең бар гонаһтарын юйҙырта. .
Орлоҡ
Орлоҡ — башланғыс үҫемлек. Ул орлоҡ бәбәгенән үҫеп китә.
Орлоҡтарҙың туҡланыуы һәм үҫеүе
Орлоҡ шытҡанда эндоспермдағы крахмал махсус мәтдәләр тәьҫирендә һыуҙа ирей торған шәкәргә әүерелә, шәкәр иретмәһе бәбәккә килеп тора. Бәбәктең тамырса, һабаҡса, бөрөсә күҙәнәктәре туҡланып бүленә. үҫә һәм үҫендегә әүерелә. орлоҡ өлөштәре булмаған үҫенде үҫмәй. Сөнки орлоҡ өлөштәрендә туҡлыҡлы матдәләр була, уларҙан башҡа үҫенде үҫә алмай. Әгәр ҙә бер орлоҡ өлөшөн киҫеп алһаң, үҫенделә бөтә туҡлыҡлы матдәләр запасының яртыһы ғына ҡалыр һәм аҙыҡ етмәүҙән ул сибек, көсһөҙ булып үҫер• Әгәр бер өлөшлө йәки ике өлөшлө үҫемлек органдарының эндоспермын алып ташлаһаң, үҫенде шулай уҡ һәләк булыр. Сөнки ул эндосперм күҙәнәктәрендәге туҡлыҡлы матдәләрҙән мәхрүм ҡала. Бәбәк башланғыс үҫеш осоронда эндосперм күҙәнәктәрендә йәки бәбәктең үҙендә тупланған матдәләр запасы менән туҡлана. Орлоҡта туҡлыҡлы матдәләр запасы ни тиклем күп булһа, унан сығыусы үҫенде лә шул тиклем көслө була. Үҫенде туҡлыҡлы матдәләр запасын үҫкән ваҡытта тотона. Тупраҡтан ҡаҙып алынған 3—4 аҙналыҡ үҫенде бөртөгө бәләкәй генә буш тоҡсайға оҡшап тора, сөнки эндоспермдағы бөтә туҡлыҡлы матдәләр тотолоп бөткән була. Шуға күрә сәсеү өсөн эре орлоҡтарҙы алырға кәрәк. Бәбәк үҫә һәм күҙәнәктәренең бүленеүе һәм үҫеүе арҡаһында ул үҫендегә әүерелә. Орлоҡ шытҡанда, тәүҙә тамырсаһы сыға. Ул бәбәктең башҡа органдары үҫешен уҙып китә һәм тупраҡта бик тиҙ нығына. Үҫенденең тамырҙарына ҡарап, орлоҡтоң бер өлөшлө үҫемлекме әллә ике өлөшлө үҫемлекме икәнлеген белергә була. Бер өлөшлө үҫемлектәрҙең үҫендеһендә, ғәҙәттә, бер нисә тамыр, ә ике өлөшлө үҫемлектәрҙең үҫендеһендә бер генә тамыр була, үл һуңынан тармаҡланып үҫеп китә.
Төньяҡ Каролина
Төньяҡ Каролина (North Carolina) — АҠШ штаты. Штаттың тәртип номеры — 28. 1789 йылдың 21 ноябрендә төҙөлгән. Элек Төньяҡ Каролина провинцияһы исеме менән йөрөгән. Штаттың ҡушаматы — Дегет штаты, Тәмәке штаты.
Ай-Инг-Игый
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Һаҙ сәпсәүе
Тауышы яңғырауыҡлы: «тлү-тлү-тлү».
Камбург
Камбург (Camburg) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан ҡала. 2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 2899 кеше йәшәй. Майҙаны — 13,31 км2. Диңгеҙ кимәленән 130 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7774 һәм автомобиль коды — SHK.
Саратка
Саратка — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кузуча йылғаһының уң ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Тишке (күл)
Географияһы
Тишке Ҡоншаҡ районының көньяҡ өлөшөндә өлөшөндә Красноармейск районы сигендә урынлашҡан, иң яҡын тораҡ пункттар:Яңы Ҡорман, Ноғман, Дубровка, Разъезд № 6 һәм Сураҡ.
Тасуирламаһы
Тишке күле төньяҡтан көньяҡҡа һуҙылған. Сураҡ һәм Кесе Тишке ҡасабалары яғынан ярҙары ҡомло, башҡа яҡтарынан һаҙлыҡлы, күрән ҡамыш, ҡурайлы ҡамыш үҫә. Һыу аҫтында ҡалған ағастар бар.
Күлдә табан, һаҙан, аҡ амур, пелядь.
Кулакова Анна Ильинична
Биографияһы
1957 йылдан ауыл хужалығы техникаһын сығарыусы Новосибирск «Сибсельмаш» заводының ҡойоу цехында үҙәксе булып эшләй. Һөнәрен тулыһынса үҙләштереп, норманы планда билдәләнгәндән күпкә арттырып үтәй.
1974 йылдың 16 ғинуарында СССР Юғары Советы Президиумының Указы менән «1973 йыл пландарын һәм ҡабул ителгән социалистик йөкләмәләрҙе үтәүҙә һәм арттырып үтәүҙә уңыштары өсөн» хеҙмәт алдынғыһына Ленин ордены һәм «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы тапшырылып, «Социалистик Хеҙмәт Геройы» тигән маҡтаулы исем бирелә.
Анна Кулакова халыҡ депутаттарының Новосибирск ҡалаһы Ленин район Советы депутаты итеп һайлана.
Нярыль-Кикя
Нярыль-Кикя — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кыпа-Корыль-Кы йылғаһының уң ярына тамағынан 39 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Домбровка (Благовар районы)
Домбровка (Домбровка) — Башҡортостандың Благовар районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 388 кеше. Почта индексы — 452740, ОКАТО коды — 80214837004.
Алтынбаш
Барлыҡ өлештәрендә лә флавоноидтар, сапониндар, органик кислоталар бар. Үлән төнәтмһе халыҡ медицинаһында үттән таш һәм бәүел ҡыуҙырыу, яра төҙәтеү сараһы булараҡ файҙаланыла. Баллы үҫемлектәр.
Ишемғолов Дамир Нуретдин улы
Биографияһы
1971 йылда Өфө сәнғәт училищеһын (педагогтары Л. Ф. Мугтобаров, К. П. Чаругин) тамамлай.
Төньяҡ Двина каналы
Канал Волга-Балтик һыу юлының өлөшө булған Шексна йылғаһын һәм Төньяҡ двина ҡушылдығы булған Сухона йылғаһын тоташтырып тора. Канал Шексна йылғаһы ярындағы Топорня тораҡ пунктынан башланып (664—665 км Волга-Балтик һыу юлы) Порозовица, йылғаһы, Кубен күле һәм Сухона йылғаһынан алып № 7"Знаменитый" шлюзына тиклем (Шера ауылы) һуҙылған.
Ҙур сәпсәү
Ҡыуаҡлыҡ, бейек үлән, ҡамыш менән уратып алынған һыу буйҙарында йәшәй, һыу бөжәктәре менән туҡлана. Күсмә ҡош. Киң генә таралған. Түңгәктәрҙә оялай. Ҡара-көрән таплы 3—4 бөртөк һарғылт көрән йәки һарғылт аҡ йомортҡаһы була. thumb|200px|left|Ҙур сәпсәү ем эҙләй
Иррегуляр ғәскәрҙәр
Рәсәйҙә
<blockquote class="ts-Начало_цитаты-quote"> "уларҙан тәүгеләре … төп көс булып тора, икенселәре ғәскәри әҙерлек буйынса ҡайтышыраҡ булһа ла, ҡайһы бер хеҙмәттәрҙә регуляр ғәскәрҙән файҙалыраҡ булып тора <templatestyles src="Шаблон:Конец цитаты/styles.css" /><div class="ts-Конец_цитаты-source">— Генерал от инфантерии А. Ф. Редигер Рус дәүләте Украинаһында сикте һаҡлау һәм оборона маҡсатында урынлаштырылған казак ғәскәрҙәре , үҙ хеҙмәте өсөн башҡа Рәсәй ҡатламдары менән сағыштырғанда борондан ҙур льготалар менән файҙаланған.
Шулай уҡ улар иҫәбенә ингәндәр:
Тирмән-Йылға быуаһы
Ишембай ҡалаһының Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ идаралығы (УЖКХ) ҡарамағында тора. Быуа юлы буйлап асфальт юл һалынған.
Быуаның һүрәтләмәһе
Быуаның яҡынса:
Галин Лев Александрович
Биографияһы
Шулай уҡ Н. Е. Жуковский исемендәге хәрби-һауа инженер академияһында педагогик эш алып бара.
Хәтер
2012 йылдың 20-21 сентябрендә Мәскәүҙә Л. А. Галиндың 100 йыллығына арналған «Современные проблемы механики контактного взаимодействия» Халыҡ-ара конференцияһы үткәрелә.
Сахарная (Тюхтет ҡушылдығы)
Сахарная — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тюхтет йылғаһының уң ярына тамағынан 44 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Йәзидиҙәр
Үҙенсәлектәре
Яңы пәйғәмбәргә, имеш, үәхи аша Изге Китап биреләсәк, ул диндә сәбиҙәр юлына баҫасаҡ.
Муса Мортазин музейы
Музей фонды
Муса Мортазиндың ҡылысы һәм алтын командир сәғәттәре Мәскәүҙәге Ҡыҙыл Армия музейында һаҡлана. 2016 йылда Геройҙың 125-йыллығына арналған байрам саралары барышында легендар комбригтың туғандары араһынан, республикала билдәле шәхес Рәшиҙә Солтанова Муса Мортазиндың тимер аш ҡалағын бүләк итә.
Ҡара сәпсәү
Яңғыҙ ҙа, күмәкләшеп тә йөрөйҙәр, һирәкләп ағасҡа ла ҡуна. Башы, муйыны һарғылт һоро, түше ҡара сыбарлы. Арҡаһы һәм ҡанаттары ваҡ ҡына һары төртөклө ҡара. Кәүҙәһенең аҫҡы өлөшө, ҡойроҡ аҫты аҡ. Ҡойроғоноң осонда арҡыры ҡара һыҙыҡтар бар. Тебеттән ҡара ҡанаттары һәм ҡойроҡ өҫтө аҡ булыуы менән айырыла. Тауышы
Лара Фабиан
Бала сағы һәм тәүге уңышы
«Laziza est en pleurs» 2023 йылда ысын раритет булып китә. 2003 йылда уның бер данаһы 3000 евроға һатыла.
Канада
1995 йылдың 1 июлендә, Канада Милли байрамында, Лара Фабиан Канада гражданлығына эйә була.
Регенсбург
Тирә-яҡ
Регенсбургтан көнсығышҡа табан Бавария урманы тора. Шул исемдәге милли парк — Германияның иң күп кеше йөрөгән ҡурсаулығы.
Лара Фабиан
«Nue»
2002 йылдың аҙағында Лара Фабиан сәхнәлә «En toute intimité» акустик спектаклдә сығыш яһай,әлеге спектакль 2003 йылдың 14 октябрендә CD һәм DVD дискыларныда сыға. Был спектакль менән Лара Франция, Швейцария һәм Бельгия ҡалаларын гиҙә. 2004 йылдың 27 һәм 28 февралендә Лара Wilfrid-Pelletier залында Монреаль симфоник оркестры менән сығыш яһай. 2004 йылдың 27 һәм 28 апрелендә Лара Мәскәүҙә, Мәскәү халыҡ-ара музыка йорто сәхнәһендә, сығыш яһай. 2004 йылда Лара Фабиан «De-lovely» исемле музыкаль фильмда дебют яһай, әлеге фильм композитор Коул Портерҙың (Cole Porter) драматик тормошо тураһында.
Регенсбург
Компаниялар
Ҡалала күп кенә халыҡ-ара концерндарҙың вәкиллеге урынлашҡан, улар араһында BMW, Continental, E. on., General Electric, Infineon, Osram, Schneider Electric, Siemens, Telekom һәм Toshiba, шулай уҡ «йәшерен чемпион» (Krones, MR.) офистары бар.
Лара Фабиан
«Бөтә ҡатын-ҡыҙҙар миндә»
2010 йылдың көҙөндә «Toutes les femmes en moi» дискыКанадала сыға. Дискҡа «Nuit magique» йырының версияһы инә, уны Лара канада йырсыһы Coral Egan менән бергә башҡара.
«TLFM font leur show» шоуһы һуңыраҡ DVD-да сығарыла.
Тауышы
Тәнҡитселәр Лара Фабиандың тауышын «фәрештәләр» тауышы тип нарыҡлайҙар һәм уны лирик сопрано диапазонына индерәләр. Йырсы эстрада регистрының юғары ноталарын оҫта ҡуллана.
Регенсбург
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="">
Бәҙретдинов Йәғәфәр Зәйнәғетдин улы
Биографияһы
1934 йылдың ноябрендә Ҡыҙыл Армия сафына хеҙмәткә алына, 1935 йылдың декабрь айына тиклем Ырымбур ҡалаһында танк ғәскәрҙәренең бер йыллыҡ полк мәктәбендә уҡый һәм кесе лейтенант званиеһында демобилизациялана. Хәрби хеҙмәттән һуң элекке эшендә, Башҡорт АССР-ының Үҙәк Башҡарма Комитеты (ҮБК/ЦИК) Президумында инструкторы вазифаһында эшен дауам итә.
1939 йылда Росглавкассы янындағы өс айлыҡ курсттарҙа уҡып ҡайта һәм 1941 йылдың апрель айында идаралыҡ начальнигы урынбаҫары итеп үрләтелә.
2-се Украин фронты
Тарихы
1944 йылдың октябрендә 2-се Украин фронты ғәскәрҙәре Дебрецен операцияһын үткәрә, немец «Көньяҡ» армияһы төркөмөн еңелеүгә дусар итеп, Будапешт тирәһендә дошманды ҡыйратыу өсөн уңайлы урын биләйҙәр. Һуңынан фронт ғәскәрҙәре 3-сө Украин фронты көстәренең бер өлөшө һәм Дунай хәрби флотилияһы менән берлектә Будапешт стратегик операцияһы н үтәкәрәләр, дошмандың 188-меңлек төркөмөн ҡамап алалар һәм юҡҡа сығаралар, Будапештты яулап алалар һәм Вена йүнәлешендәге һөжүм өсөн шарттар булдыралар.
Составы
Оператив буйһоноуҙа:
Земледелец (Күмертау)
Земледелец — Башҡортостан Республикаһының 1964 йылда Күмертау ҡалаһы составына ингән тораҡ пункт. 1964 йылда Башҡорт АССР-ы Мәләүез районының Подгорный ауыл Советына ҡараған.
Ай-Куль-Пеу
Ай-Куль-Пеу — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 532 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.
Ҡасимов Ғәзим Ҡасим улы
Биографияһы
1924—1926 йылдарҙа Башҡортостан АССР-ының мәғариф халыҡ комиссары була.
Вож (Түбәнге Цебьюга ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Тебет
Йәшәү рәүеше
Йылға һәм ваҡ күл буйҙарында йәшәй. Төрлө бөжәктәр менән туҡлана. Күсмә ҡош. Киң таралған. Ерҙә, үләң араһында оялай. Ҡара-көрән таптар менән сыбарланған 4 бөртөк һарғылт көрән йомортҡаһы була.
Көгөрләүек
Йәшәү рәүеше
Шарлыҡтарҙа, күл һәм йылға буйҙарындағы батҡылдарҙа йәшәй. Төрлө бешкәктәр менән туҡлана. Күсмә ҡош. Киң генә таралған. Ерҙә оялай. Көрән таплы 4 бөртөк һарғылт йомортҡа һала.
Силәбе дәүләт университеты
Тарихы
1994 йылда университетта докторантура асыла, халыҡ-ара программаларҙа ҡатнашыусы булып Челга TEMPUS.
2018 йылдың майында фундаменталь медицина факультеты асыла.
Университет структураһы
Университет составына инә:
Йомағолова Венера Әхмәт ҡыҙы
Йомағолова Венера Әхмәт ҡыҙы (17 сентябрь 1955 йыл) — кинорежиссёр, тележурналист, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2006); Башҡортостан Республикаһы Журналистар союзы ағзаһы (2002); Евразия Телевидение һәм радио академияһының ағзаһы.
Волошина Мария Ермолаевна
Биографияһы
Етенсе биш йыллыҡ һөҙөмтәһе буйынса планлы күрһәткестәрен  ул ваҡытынан алда үтәй һәм социалистик ярыш еңеүсеһе була.
Артабан тыуған колхозында эшләүен дауам итә.
Рафаэль Санти
Уҡыуы
Был ваҡытта ул йыш ҡына Перуджанан Читта ди Кастеллолағы Урбиноға өйөнә ҡайта, Пинтуриккьо менән Сиенаға бара, Читта ди Кастеллонан һәм Перуджанан заказдар буйынса байтаҡ эштәр башҡара.
Флоренция
1507 йылда Браманте менән таныша.
Флоренция мадонналары
Рафаэль Флоренцияла яҡынса 20 Мадонна ижад итә. Сюжеттар стандарт булһа ла: Мадонна сабыйын йә ҡулына тотҡан, йә бала Иоанн Креститель янында уйнай, барлыҡ мадонналар ҙа шәхси һәм айырым әсәлек матурлығы менән айырылып тора (күрәһең, әсәһенең иртә үлеме Рафаэльдың күңелендә тәрән эҙ ҡалдырған).
Рафаэльдың артып барған даны мадонналарға заказдарҙың артыуына килтерә, ул «Мадонна Грандука» (1505), "Мадонна с гвоздиками " (1506 тирәһе), «Мадонна под балдахином» (1506—1508) картиналарын яҙа. Был осорҙа иң яҡшы эштәренә «Мадонна Террануова» (1504—1505), «Мадонна с щегленком» (1506), «Мадонна с Младенцем и Иоанном Крестителем („Прекрасная садовница“)» (1507—1508) әҫәрҙәре ҡарай.
Ватикан
Элиодоро станцаһында «Изгнание Элиодора из храма» (1511—1512), «Месса в Больсене» (1512), «Аттила под стенами Рима» (1513—1514) барлыҡҡа килә, ләкин иң уңышлы фрескаһы «Освобождение апостола Петра из темницы» (1513—1514) була.
1515 йылда Римға Дюрер килә һәм станцыларҙы ҡарап сыға. Рафаэль уға үҙенең һүрәтен бүләк итә, яуап итеп немец рәссамы Рафаэлға үҙенең автопортретын ебәрә, уның артабанғы яҙмышы билдәһеҙ.
Шиғырҙары
Едва познал я их очарованье,
И жить рабом, закованным цепями,
Кто был не в силах управлять страстями
Сфагнум һаҙлыҡтары
Сфагнум һаҙлыҡтары — ғәҙәттә аҫтан түгел, ә ямғырҙарҙан, ҡар һыуҙарынан туйына торған һыулы-һаҙмырт һаҙлыҡтар төрө, уртаса климат киңлегендәге урманлы һәм урманлы тундра зонаһында өҫтөнлөк итә.
Италияла гректар
Гректарҙың Италияла (грек. Έλληνες στην Ιταλία, итал. Greci in Italia) булыуы беҙҙең эраға тиклем VIII быуатта сауҙагәрҙәрҙең һәм колониаль компанияларҙың күсенеүенән башлана һәм беҙҙең көндәргә тиклем дауам итә. Әлеге ваҡытта грико халҡы булараҡ билдәле этник аҙсылыҡ бар. Улар Калабрияның Көньяҡ Италия төбәктәрендә (Реджо-Калабрия провинцияһы) һәм Апулияла, айырыуса Саленто ярымутрауында, Грецияның боронғо өлкәһе сиктәрендә йәшәй. Грико тип аталған грек теле диалектында һөйләшәләр. Улар быуаттар буйы Италияның көньяғында йәшәгән боронғо һәм урта быуат грек общинаһының вариҫтары тип иҫәпләнә. Гректар берләшмәһе элек-электән Венецияла, хәҙерге Италия һәм Мальта православие архиепархияһы үҙәгендә лә булған. Ул X быуатҡа тиклем Византия провинцияһы булған һәм Мореяла, Критта XVII быуатҡа тиклем биләмәһе була. Был төркөм менән бер рәттән Италияла Грециянан яңы килгән мигранттарҙың аҙ һанлы өлөшө йәшәй, улар илдә эмиграция берләшмәһе ойоштора. Бөгөн Көньяҡ Италияла күп гректар, ассимиляцияға дусар булған һәм итальян йолаларын һәм мәҙәниәтен тота.
Сокотра
Архипелаг Йәмән Республикаһының Сокотра мухафазаһы  (административ-территориаль берәмеге) өлөшө булып тора. Территориаль яҡтан ике «мудирияға» (районға): Хадибо (административ үҙәге менән бер үк исемле ҡалала) һәм Калансия һәм Әбд-әл-Куриға (административ үҙәктәре менән Калансия ҡалаһында)  бүленә.
Халҡы
Сокотраның ерле халҡы сокотралылар, хәҙерге көньяҡ ғәрәп телдәренең семит төркөмөнә ҡараған урындағы сокотра теле диалектында, шулай уҡ ғәрәп телендә һөйләшә. 2014 йылдың ноябрендә Рәсәй тел белгестәре Сокотра өсөн яҙма әҙерләй.
Иҡтисады
Утрауҙың төп продукттары: балыҡ, аждаһа ағасы тәбенгеһе, киптерелгән  алоэ һуты  — сабур, ҡулдан  йөндән  туҡылған келәм, финик, иретелгән май, тәмәке. Урындағы тоҡомло һыйыр, ваҡ мөгөҙлө мал, дөйә. Хадебо үҙәнендә баҡсасылыҡ үҫешкән.
Гогосов Вадим Владимирович
Фәнни эшмәкәрлеге
В. В. Гогосовтың фәнни ҡыҙыҡһыныуҙары өлкәһенә физик-химик гидродинамика, электрогидродинамика, магнитлы шыйыҡлыҡтарҙың гидродинамикаһы һәм физикаһы инә.
Шәхси тормошо
Ҡатыны — сәнғәт белгесе һәм мәҙәниәт тарихсыһы Паола Волкова
Ханнанов Рәшит Ахун улы
Биографияһы
1974 йылдан өҙөклөк менән Башҡортостан ауыл хужалығы институтында (1992 йылдан Башҡорт дәүләт аграр университетында) уҡыта. 1982—1986 йылдарҙа Бөтә Рәсәй ситтән тороп уҡыу финанс-иҡтисад институтының Өфө факультеты уҡытыусыһы булып эшләй. 1992 йылда Мәскәү дәүләт юридик академияһында докторлыҡ диссертацияһы яҡлай.
Хисмәт
Тарихы
Ишбирҙе ауыл Советы составындағы элекке ауыл. Бөйөк Ватан һуғышына тиклем утар булараҡ билдәле булған. 1950 йылда райтоптың урман ҡырҡыу участкаһында барлыҡҡа килә. Бында Баймаҡ районындағы Йылым, Юлыҡ, Ғәҙелбай ауылдары кешеләре аҡсалата эш хаҡы алыу өсөн күсеп килә. Урман ресурстары бөткәндән һуң, участка ябыла. 1960-сы йылдарҙа ауыл тарҡала, халҡы төрлө яҡҡа күсенә.
Хаж
Хаж ҡылыу ваҡыты — Зөлхизә айының 8-се көнөнән башланып, 12-се көнөндә тамамлана. Йылдың башҡа ваҡытында барып бөтә йолаларҙы үтәү кесе хаж йәки үмрә тип атала. Кесе хаж үтәгәндә ҡорбан салынмай. Исламдың биш нигеҙе бар: «Шәһәҙәт», «Намаҙ» «Ураҙа» «Зәкәт» «Хаж». Хаж — ғибәҙәттәрҙең тажы, уны үтәү бурысы тик хәлле кешеләргә генә һалына. Ғәрәпсәнән «ниәт, ижтиһад, яңырыу» мәғәнәләрен аңлата.
Ғибәҙәттең тарихы
Аллаһы тәғәләгә ҡорбандың ите лә, ҡаны ла барып етмәй, Уға бары һеҙҙең тәҡүәлегегеҙ барып етә.
Аксенец
Аксенец — Рәсәйҙәге йылға. Волгоград өлкәһе, Ростов өлкәһе, Ҡалмыҡ Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Цимлянское һыуһаҡлағысының уң ярына тамағынан 422 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 51 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дон йылғаһы Калач-на-Дону ҡалаһынан Цимлян һыуһаҡлағысына тиклем, Чир йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр һәм Северский Донец тамаҡтары араһында, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Северная Кожух
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Угрюмова Маргарита Николаевна
Биографияһы
Маргарита Николаевна Угрюмова РСФСР Урал өлкәһе Төмән округының Шатров районы Шатрово ауыл советының Шатрово ауылында (хәҙер ауыл советы һәм район Ҡурған өлкәһе составына инә) 1927 йылдың 29 ғинуарында тыуған, урыҫ.
Хәтер
Төмән ҡалаһы Үҙәк административ округының Березняковский ҡасабаһында урам Маргарита Угрюмова исемен йөрөтә.
Ҡыҙғатау
Ҡыҙғатау, ҡыҙмалтау, ҡыҙратау, ҡөҙрәттау (, Большой веретенник) —— көйөлдөләр ғаиләһенә ҡараған оҙон аяҡлы, ҡара һоро төҫлө һаҙ ҡошо.
Андреевка (Первомайский ауыл советы, Яңауыл районы)
Тарихы
Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Жуков исемендәге колхоз эшләгән.
1982 йылда халыҡ һаны яҡынса 70 кеше тәшкил итә
2002 йылда 41 кеше (20 ир-ат, 21 ҡатын-ҡыҙ), күпселек мариҙар (80 %) йәшәй.
Калуш
Калуш (Калуш) — Украинаның Ивано-Франковск өлкәһендәге өлкә әһәмиәтендәге ҡала, Калуш районының административ үҙәге.
Озеро Б/Н №5
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
А. С. Попов исемендәге хәрби-диңгеҙ радиоэлектроника институты
Училище начальниктары
Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армия Хәрби-Диңгеҙ Көстәре элемтә училищеһы (1933—1938)
Билдәле тамамлаусылары
Рәсәй Федерацияһы геройҙары:
- контр-адмирал. И. Н. Козлов
Ғалимдары:
Билдәле уҡытыусылары
Молодогвардеец В. И. Левашов эштәр менән тиклем ваҡыты менән 1973 йылдан алып хәрби хеҙмәттән эштән киткәнгә тиклем партия-сәйәси эштәр кафедраһында өлкән уҡытыусы булып хеҙмәт итә (доцент).
Харисов Фираз Фәхрәз улы
Биографияһы
Фираз Фәхрәз улы Харисов 1952 йылдың 24 майында Башҡорт АССР-ы Истәк ауылында тыуған. Фәрис Харисовтың ағаһы.
Ай-Лемын
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Осьмак Татьяна Яковлевна
Осьмак Татьяна Яковлевна (18 август 1927 йыл — 31 июль 1991 йыл) — СССР-ҙың ауыл хужалығы алдынғыһы, Белгород өлкәһе Алексеевский районының «Тоғро юл» колхозы һауынсыһы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966).
Биографияһы
1942 йылда мәктәпте тамамлай. Белгород өлкәһе Алексеевский районының «Тоғро юл» колхозына эшк урынлаша. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында колхозда эшләй. Сусҡа ҡараусы, быҙау ҡараусы була, сөгөлдөр үҫтерә. 1956 йылда ошо уҡ хужалыҡта һауынсы булып эшләй. Үҙ төркөмөндә юғары һөт һауып ала.
1991 йылдың 31 июлендә вафат була.
Каруанһарай (Минск)
Каруанһарай — Минскта XVIII—XX быуат башындағы тарихи комплекс бинаһы, архитектура һәйкәле (712Г000234 номерлы). Адресы: Азатлыҡ майҙаны, 2-10 йорттар.
Батшалыҡ (биология)
Бөтә батшалыҡтар өс супер-батшалыҡҡа бүленә: архейҙар, бактериялар, эукариоттар.
Бишбүләк заказнигы
Флораһы
Заказникта имән, йүкә, йыла, сағандан торған киң япраҡлы урмандар таралған. Битләүҙәрҙә ташлы далалар осрай. Территорияһында үҫемлектәрҙең Башҡортостан Республикаһының Ҡыҙыл китабына индерелгән һирәк төрҙәре үҫә: ҡаурый ҡылған, шырт төклө еҙүлән, эре сәскәле тәңкәғуҙаҡ һ.б.
Ведёхина Полина Юрьевна
Биографияһы
2019 йылдың йәйендә Ольга ПГК ЦСКА уйынсыһы була.
Йыйылма командаһында карьераһы
2011 йылда Рәсәй юниорҙар йыйылма командаһы составында Европа чемпионы. Киләһе йылда юниорҙар донъя чемпионатында «көмөш» яулай. Тағы ла бер Европа чемпионаты «алтынын» Ведёхина Полина 2013 йылда йәштәрҙең Рәсәй йыйылма командаһы составында яулай, ә бер йылдан һуң йәштәр донъя чемпионатында көмөш миҙал ала.
Амброз Бирс
Амброз Бирс (Амброз Гвиннет Бирс, ингл. Ambrose Gwinnett Bierce, 1842 йылдың 24 июне — бәлки, 1913 йылдың 26 декабре йәки 1914 йылдың 11 ғинуары) — Америка яҙыусыһы, журналист, юмористик һәм «ҡурҡыныс» хикәйәләр авторы.
Амброз Бирстың әҙәби мираҫы юғары баһаланған. Ул ҡыҫҡа проза оҫтаһы тип иҫәпләнә, ә «Өкө шишмәһе аша күперҙә булған хәл» хикәйәһе Америка әҙәбиәте классикаһы һанала.
Америка фәлсәфәһе
XVII быуат
Башҡа фекер буйынса, тик XVIII быуаттың аҙағында ғына континенталь фәлсәфәһенән айырылып тороусы Мәғрифәтселек фәлсәфәһенә нигеҙләнеп барлыҡҡа килгәне үҙ аллы америка фәлсәфәһен айырыу мөмкин булған.
Америкала Дарвинизм
Чарльз Дарвиндың китабындағы эволюция теорияһын 1859 йылда  америка фәлсәфәһенә ныҡ йоғонто яһаған. Джон Фиске һәм Чонси Райт әхлаҡҡа һәм аңға Дарвин теорияһы ҡарашынан ҡараған, улар эволюцион психология һәм эволюцион этиканан алдараҡ торған элгәреләр.
Сәйәси фәлсәфәгә кире ҡайтыу
Рәсәйҙән күсеп киткән америка яҙыусыһы һәм фәйләсуфы Айн Рэнд, үҙе объективизм тип атаған, этик эгоизмдың киҫкен формаһын пропагандалай. Фундаменталь монизм, донъяның һәм телдең, йәшәйештең һәм фекерләүҙең берҙәмлеге Айн Рэнд объективизмының фундаменталь нигеҙе булып тора.
Ризуанов Наил Мәсәлим улы
Ризуанов Наил Мәсәлим улы ( — ) — тау инженеры. Техник фәндәре кандидаты (1983). Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған нефть һәм газ сәнәғәте хеҙмәткәре (1993), Рәсәй Федерацияһы Яғыулыҡ һәм энергетика министрлығының атҡаҙанған хеҙмәткәре (1994), Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған нефтсеһе (1972), Рәсәй Федерацияһы яғыулыҡ‑энергетика комплексының почётлы хеҙмәткәре (1999). Октябрь Революцияһы (1986), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1976, 1981) ордендары кавалеры. «Башнефть легендаһы» коропоратив премияһының беренсе лауреаты (2010).
Биографияһы
1952 йылдан «Башвостокнефтеразведка» тресында эшләй. Башта Ҡолтүбә быраулау контораһы производство‑техник бүлегенең өлкән инженеры була. 1954 йылдан Ҡалтасы быраулау контораһының производство‑техник бүлеге начальнигы вазифаһын үтәй, ә 1956 йылдан ошо уҡ контораның баш инженеры була.
Окколэль-Кы
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Минск күперҙәре
Минск Күперҙәре
Коростень районы
2018 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ҡалала 26 183 кеше йәшәй.
Вознюк Борис Леонидович
Биография
1963—1966 йылдарҙа Киевтың Иван Франко исемендәге Милли академия драма театры актёры.
Греция энергетикаһы
Биогаз
2022 йылда биогаздың ҡеүәте 92 МВт тәшкил итә.
Вафин Мэлс Ғәҙел улы
Биографияһы
1967 йылда Н. К. Крупская исемендәге Мәскәү ситтән тороп уҡыу халыҡ сәнғәт университетының рәсем һәм һынлы сәнғәт факультетын, 1980 йылда — Түбәнге Тагил дәүләт педагогия институтының (артабан дәүләт социаль-педагогия академияһы, 2013 йылдан Екатеринбургтағы Рәсәй дәүләт һөнәри-педагогия университетының филиалы сәнғәт-графика факультетын тамамлай.
Класс (биология)
Миҫал: Ҡайһы ваҡыт кластан яһалған рангтар ҡулланалар:
Горячева Ирина Георгиевна
Биографияһы
1965 йылда Куйбышев өлкәһенең Тольятти ҡалаһында 17-се урта мәктәпте алтын миҙал менән тамамлай. 1970 йылда МДУ-ның механика-математика факультетын һығылмалыҡ теорияһы кафедраһы буйынса һәм 1973 йылда шул уҡ факультеттың аспирантураһын тамамлай. Л. А. Галиндың уҡыусыһы. 1973 йылдан алып СССР Фәндәр академияһының (хәҙерге Рәсәй Фәндәр академияһы) механика проблемалары институтында трибология лабораторияһында эшләй (1996 йылдан — был лаборатория мөдире).
Окко-Порэль-Кы
Окко-Порэль-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға №6720 исемһеҙ ҡушылдығының уң ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 81 км.
Леонтьев Валерий Яковлевич
Леонтьев Валерий Яковлевич (19 март 1949 йыл) — СССР һәм Рәсәй йырсыһы, йырҙар авторы, композитор, актёр. Рәсәйҙең халыҡ артисы (1996), Ленин комсомолы премияһы лауреаты (1985), 4 дәрәжә «За заслуги перед Отечеством» ордены кавалеры (2005), Почёт билдәһе ордены (2009) һәм Халыҡтар Дуҫлығы ордендары (2014) кавалеры. «World Music Awards» премияһын алыусы, ZD Awards, Овация, Алтын Граммофон премиялары, шулай уҡ 1980—2001 йылдарҙа «йыл йырсыһы» һәм башҡа премиялар менән бүләкләнеүсе.
Ай-Лук-Соим
Ай-Лук-Соим — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Лук-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Андреевка (Ямаҙы ауыл советы, Яңауыл районы)
Тарихы
1906 йылда 537 кеше, тимерсе цехы, тире эшкәртеү, аҙыҡ-түлек магазины булған.
1912 йылда өйәҙҙә үткәрелгән халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауыл Ҡыҙылъяр улусының Андреекав ауылы община составына ингән. Ауылда 605 кеше (307 ир-ат, 298 ҡатын-ҡыҙ) йәшәгән 95 керҙәш булған. Бүлеү ерҙәренең күләме 822 дисәтинә тәшкил иткән (шуларҙың 6-һы ҡуртымға бирелгән), шул иҫәптән 710 дисәтинә һөрөнтө ерҙәр һәм ятҡылыҡтар, 47,3 дисәтинә урман, 24 дисәтинә бесән, 20 дисәтинә усадьба ерҙәре, 14 дисәтинә уңайһыҙ ер һәм 6,7 дисәтинә көтөүлек. Шулай уҡ 461,67 дисәтинә ер ҡуртымға бирелгән. Сәсеү майҙаны 850,98 дисәтинә тәшкил итә, Шуларҙың 43,25 проценты — арыш, 33,05 % — һоло, 14,9 % — ҡара бойҙай, 3,2 % — киндер, 3,15 % — тары, 1,9 % — борсаҡ, башҡа культуралар сәсеүлек майҙанының 0,6 процентын биләй. Эре мөгөҙлө малдар: 272 ат, 235 эре мөгөҙлө мал, 505 һарыҡ һәм 11 кәзә була. 2 кеше һөнәрселек менән шөғөлләнгән.
1939 йылда Яңауыл районы Черман ауыл советы, Андреевка ауылында 541 кеше йәшәй (238 ир-ат, 303 ҡатын-ҡыҙ).
Кулёмина Евдокия Андреевна
Биографияһы
Тыуған ауылында йәшәй. 2012 йылдың 25 декабрендә вафат була. Ауыл зыяратында ерләнә.
Ворка
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Балабан (ҡая)
Балабан — Урта Уралда  ҡаялы тау. Рәсәйҙең  Свердловск өлкәһе ндә  Дегтярск ҡалаһынан көньяҡтараҡ урынлашҡан. Геоморфолок тәбиғәт ҡомартҡыһы һәм туризм урыны.
Тауҙың тарихы
Топоним  төрки  һүҙе   балабан – айғыр, урыҫ һүҙе –охотничий сокол,  һунар ыласыны менән бәйләнгән булыуы бар.с. Бәлки, бында борон   балабан- һунар ыласын оя ҡорғандыр. Йәки атамаһы ыласынға оҡшап торған ҡая арҡаһында бирелгәндер. Крайҙы өйрәнеүсе  А.К. Матвеев буйынса  «балабан» — күләме бик ҙур ҡая тигәнде  аңлатырға мөмкин ..
Ловеч
Ғосман осоро
1872—1874 йылдарҙа  К. Фичето тарафынан Осым йылғаһы аша күпер төҙөлә, ул архитектура ҡомартҡыһы булараҡ билдәлелек ала (1925 йылда күпер янғындан зыян күрә, ә 1931 йылда ул яңынан тергеҙелә,  ә 1982 йылда архитектор К Златев етәкселегендә күпер реконструкциялана һәм яңыртыла).
Әрлән (Яңауыл районы)
Әрлән (Арлян) — Башҡортостандың Яңауыл районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 93 кеше. Почта индексы — 452812, ОКАТО коды — 80259875002.
Арнем
Тарих
1514 йылда Карл Эгмонтский, Гелдерн герцогы, ҡаланы Бургундиянан янынан ҡайтара; 1543 йылда Арнем ҡалаһы император Карл V ҡулына күсә.
1579 йылда Арнем Утрехт унияһына инә һәм 1585 йылда Нидерландтың ете берләшкән провинциялары республикаһының бер өлөшөнә әйләнә.
Спорт
1980 йылда ҡалала Паралимпия уйындары уҙҙы.
Үҫемлектәр
Тарихы
Нимә ул үҫемлек тигән һорауға бер төрлө генә яуап юҡ. Беренсе булып был һорауға боронғо грек философы Аристотель яуап табырға тырыша, ул үҫемлектәрҙе йәнһеҙ предметтар менән хайуандар араһына ҡуя. Ул үҫемлектәрҙе үҙ аллы хәрәкәт итә алмай торған тере организмдар тип билдәләгән (хайуандарҙан айырмалы булараҡ). Һуңғараҡ был төшөнсәгә бер нисек тә тура килмәгән бактериялар һәм архейҙар булыуы асыҡлана. ХХ быуат уртаһында үҫемлектәрҙеке кеүек тамыр системаһы булмаған бәшмәктәр һәм ҡайһы бер һыу үҫентеләре айырым категорияға сығарыла.
Ябыҡ орлоҡлолар
Ябыҡ орлоҡлолар йәки Сәскәле үҫемлектәр(Цветко́вые расте́ния, Покры́тосеменны́е, Magnoliophyta, йәки Angiospermae ανγio — сосуд, ) иң юғары үҫемлектәр бүлегенә инә.
Бикбулатова Фәриҙә Ғариф ҡыҙы
Бикбулатова Фәриҙә Ғариф ҡыҙы (1925 йыл) Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы, «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры
Ильинка (Благовар районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Сикитем
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Ай-Лунк-Ях
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Кадышева Надежда Никитична
Биографияһы
Бер ваҡыт интернатта йыр конкурсы тураһында һөйләшкәндә, Кадышева Виктор Белыйҙың Яков Шведов һүҙҙәренә яҙған «Орлёнок йырын» башҡара һәм маҡтауҙарға лайыҡ була. 14 йәшендә Надежда Мәскәү өлкәһендә йәшәгән өлкән апаһына сығып китә; һигеҙ йыллыҡ мәктәпте тамамлағас, Лобнялағы «Ҡыҙыл Ялан» туҡыу фабрикаһына эшкә инә. Йәш туҡыусы үҙешмәкәр түңәрәктәре эшендә әүҙем ҡатнаша. 18 йәшендә Надежда Кадышева М. М. Ипполитов-Иванов исемендәге дәүләт музыка-педагогия институтына уҡырға инергә уйлай, тик был ниәте килеп сыҡмай. Буласак артист Тарасенко Николай Михайлович класына әҙерлек курстарына инә һәм киләһе йылында училищеға уҡырға инә.
Ҡаймаҫты
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Әй йылғаһы башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Ҡытай календары
Шан дәүере календары
Шул ваҡытта уҡ йылдарҙы һәм көндәрҙе иҫәпләү маҡсатында алтмыш йыллыҡ цикл ҡулланылған. Был традиция буйынса йыл ҡышҡы ҡояш торошонан һуң беренсе яңы айҙан башланған.
Хань календарҙары
Лю Хун 刘洪 (яҡынса 135—210) тарафынан тәҡдим ителгән календарь реформаһы проекты: Хань 220 йылда Хань империяһы тарҡалғандан һуң барлыҡҡа килгән батшалыҡтарҙың береһе менән ҡабул ителгән.
Варианттар
Башҡа көнсығыш календарҙары йә тулыһынса ҡытайҙыҡына тап килә (корей), йә күбеһенсә ҡытайҙыҡына оҡшаш, әммә бер ни тиклем айырмалары була (вьетнам календарында — йондоҙлоҡ циклда Ҡуян Бесәй менән алыштырылған; тибет календарында — зодиак буйынса хайуандарҙың исемдәре бер ни тиклем үҙгәртелгән; япон календарында — иҫәпләү принцибы үҙгәртелгән, шунлыҡтан башҡа календарҙар менән сағыштырғанда йылдарҙа айырмалыҡтар барлыҡҡа килә).
Ҡытай циклик календары
Циклда йыл ике иероглиф менән билдәләнә: [күк олоно] һәм [ер ботағы]. Ҡайһы саҡта «ер ботағын» ғына күрһәтәләр.
Румыния татарҙары
Румын йәки дунай татарҙарының күпселеге ҡырым татарҙары вариҫтары, улар ҡырым татарҙары теле нең дала (нуғай) диалект ында һөйләшә. Икенсе өлөшө — ул буджак татарҙары, Буджак Урҙаһы нуғайҙар ының тоҡомдары.
Антверпен
Иҡтисады
American Association of Port Authorities (AAPA) мәғлүмәттәренә ҡарағанда, Антверпен порты 2005 йылда тоннажы буйынса донъяла 17-се, Европала Роттердамдан ҡала икенсе була.
Транспорт
Тиҙлекле автомагистралдәр Антверпенды Гент, Брюссель, Хасселт, Бреда (Нидерланд) менән бәйләй. Антверпенды юғары тиҙлекле тимер юлға ҡушыу бара.
Антверпен халыҡ-ара аэропорты ҡала үҙәгенән 2 километрҙа Дёрне районында урынлашҡан. Төп осоу йүнәлештәре — Лондон һәм Манчестер. Ҡаланан 45 километрҙа Брюссель аэропорты урынлашҡан, уның менән Антверпен араһында поездар һәм автобустар йөрөп тора. Брюссель-Шарлеруа аэропорты ла әллә ни алыҫ түгел.
Салауат ҡалаһы флагы
Башҡортостан Республикаһының Салауат ҡалаһы ҡала округы Советы ҡарары менән 2000 йылдың 16 июнендә 23-12 номер аҫтында раҫланған.
''Авторҙары — «Газпром нефтехим Салауат» ААЙ-нең медицина-санитар часы (МСЧ) табиптары А. В. Лаврухин һәм Р. Т. Файезов''.
Символиканы нигеҙләү
Йәшел ерлектә ҡурай сәскәһе һүрәтләнгән — дуҫлыҡ символы, уның ете таж япрағы Башҡортостан халҡының тупланыуына һәм берләшеүенә башланғыс һалған ете ырыуҙы кәүҙәләндерә. Ете ырыуҙың береһе булған Юрматы ырыуы территорияһында Салауат ҡалаһы урынлашҡан.
Аҡ ерлектә шартлы-графика рәүешендә нефть химияһы производствоһын кәүҙәләндергән күк төҫтәге һауыт һүрәте төшөрөлгән — ҡала үҙенең барлыҡҡа килеүе, үҫеше, күп кенә ҡаҙаныштары менән уға бурыслы. Нефть химияһы производствоһыилдә иң эреләрҙән һанала һәм ҡала иҡтисадында мөһим роль уйнай.
Айова
География
Майҙаны 145 743 кв.км, шуның 0,71 % һыу майҙаны.
Халыҡ
2011 йылғы мәғлүмәт буйынса Айова штатында 3 062 309 кеше йәшәй, халыҡ тығыҙлығы бер квадрат км-ға 21,01 кеше. АҠШ штаттары араһында халыҡ һаны буйынса урыны — 30.
Хелльбрунн
Тарихы
1730 йылда һарай паркы император баҡсалары инспекторы Франц Антон Данрайтер проекты буйынса реконструкциялана. Паркка рокко стилендә бик күп яңылыҡтар һәм декоратив элементтар индерелә. 1750 йылда Механик театр асыла.
Боланды (тау)
Тасуирламаһы
Тау тоҡомдары файҙалы ҡаҙылдыҡтарға бик бай. Беренсе һәм ҙур ятҡылыҡ бында 1817 йылда уҡ асылған. Шул ваҡыттан алып һырттың көнсығыш, көнбайыш һәм көньяҡ-көнбайыш битләүҙәрендә бишләгән рудник эшләп килә. 1957 йылда Яңы Бакал тип аталған һуңғы һәм беҙҙең көндәргә тиклем һаҡланып ҡалған берҙән-бер рудник асылған. Ҡаҙыныу эштәре барған урындарҙа төрлө төҫтәге минералдар менән күренеп торған гигант кратерҙар барлыҡҡа килгән.
Ҡамышлы (Благовар районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Тәбиғәттә һыу әйләнеше
Тасуирлама
Океан өҫтөндә һыу күберәк парға әйләнә, яуым-төшөм әҙерәк була, ҡоро ер өҫтәндә киреһенсә — һыу әҙерәк парға әйләнә, яуым-төшөм күберәк була.
Һыу әйләнеше төрҙәре
Бынан тыш, урындағы, йәки эске цикл бар, унда ҡоро ер өҫтөнәндә парға әйләнгән һыу яуым-төшөм булып ҡоро ергә төшә. Ябыҡ тау-ара соҡор ерҙәргә эске һыу циклы хас. Һуңынан бары-бер һыу донья океанына барып ҡушылаю
Альтерман Лев Григорьевич
Альтерман Лев Григорьевич (24 ғинуар 1929 йыл — 28 декабрь 2004 йыл) — төҙөлөш тармағы эшмәкәре, инженер. 1963—1971 йылдарҙа Салауатстрой тресының баш инженеры, идарасыһы; 1972—1976 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советы ҡарамағындағы Капиталь төҙөлөш идаралығы начальнигы; 1983—2004 йылдарҙа «Башстрой» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директор ярҙамсыһы. Рәсәй Федерацияһының (1996) һәм Башҡорт АССР-ының (1987) атҡаҙанған төҙөүсеһе, Рәсәйҙең почётлы төҙөүсеһе. «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1963).
Биографияһы
1950 йылда Л. Г. Альтерман Ташкент тимер юл транспорты инженерҙары институтын «юл инженерҙары» һөнәре буйынса тамамлай. 1951 йылдан Салауат ҡалаһында йәшәй һәм 1953 йылға тиклем СССР Эске эштәр министрлығының УКС-18-се Капиталь төҙөлөш идаралығының участка начальнигы була.
1971 йылдан 1972 йылға тиклем — «Башгражданстрой» тресы идарасыһы
Өфөләге «Башгражданстрой» тресының беренсе идарасыһы була. Рус драма театры, үҙенең архитектураһы буйынса үҙенсәлекле булған «Hyp» Татар драма театры төҙөлөшөнә ҙур өлөш индерә.
Өфөлә ерләнгән.
Асауҙыбаш
Тарихы
1939 йылда ауыл халҡы 438 кеше тәшкил итә, 1959 йылда — 376. 1951 йылда, берләштерелгәндән һуң, колхоз Париж коммунаһы тип атала башлай. Асауҙыбаш ауылында һарыҡ фермаһы булған. 1949-1950 йылдарҙа ауыл мәктәбе ете йыллыҡ мәктәпкә әйләнә, 1961-62 йылдарҙа — һигеҙ йыллыҡ мәктәп, 1965 йылдан — урта мәктәп була.
Эшләпә
Күп ерҙәрҙә эшләпәгә ҡауырһын, таҫма, ҡарасҡы кеүек нәмәләр тағып кейгәндәр һәм был әле лә күҙәтелә. Эшләпә башты, сәсте яуым-төшөмдән, елдән, ҡояштан һәм һыуыҡтан һаҡлай торған әйбер булыу менән бер рәттән ҡупшылыҡ өсөн дә ҡулланыла.
Троицк өйәҙе
География
XVIII быуат аҙағында өйәҙе төньяҡта һәм төньяҡ‑көнсығышта — Пермь наместниклығынан, көнсығышта — Силәбе өйәҙенә, көньяҡта — Урта жузда, көньяҡ‑көнбайышта Верхнеурал өйәҙенә, төньяҡ‑көнбайышта Өфө өйәҙенә менән сиктәш була. Административ уҙәге — Троицк ҡалаһы. Майҙаны — 23 388,4 км² (1897).
Иҡтисад
1866 йылда Троицк өйәҙе территорияһында 178 торама пункт иҫәпләнә, өйәҙ 4 станға бүленә. 1890 йылда 9 улус (Вознесенск, Егорьевск, Екатерининск, Константиновск, Мейәс, Сызгинск, Һарыстан, Тунготар, Түрғәяҡ) һәм 9 станица (Ключевская, Коельская, Кособродская, Кундравинская, Михайловская, Үрге Увел, Степная, Травниковская, Уй), 1917 йылда 13 улус теркәлгән. Халыҡтың төп өлөшө игенселек, малсылыҡ, умартасылыҡ менән шөғөлләнгән. XX быуатта башында Кочкар алтын приискылары, Мейәс алтын приискылары, кирбес һуғыу, 21 туң май, 5 тире иләү заводы һәм башҡа предприятиелар эшләй. Өйәҙҙә 9 ҙур йәрминкәләр үткәрелгән. 1892 йылда өйәҙ аша Көнбайыш-Себер тимер юлы, 1911-24 йылдарҙа Троицк тимер юлы үтә. 25 мәсет, 26 сиркәү һәм 33 часовня (1866) иҫәпләнгән.
Орёл дәүләт университеты
Тарихы
1931 йылдың 5 авгусында РСФСР Халыҡ Комиссарҙары Советы Орелда индустриаль-педагогия институты ойошторорға ҡуша, шул уҡ йылдың 8 ноябрендә уҡыу йорто тантаналы асыла.
1935 йылдың июнендә педагогия институты тәүге 45 студентын сығара, уҡытыусылар институтын 112 студент тамамлай.
1940 йылдың мартында педагогия институтында — география, уҡытыусылар институтында урыҫ теле һәм әҙәбиәте бүлегендә, ике йыллыҡ сит телдәр курстары асыла. һуғыш алдынан институтта 13 кафедра эшләй, уҡытыу 11 һөнәр буйынса алып барыла.
1941 йылдың 12 сентябрендә педагогия институты коллективы Бөрөгә килә. Бында, Бөрө уҡытыусылар техникумы базаһында Орел педагогия институтының структураһын һаҡлаған Бөрө педагогия институты ойошторола. 1941 йылдың сентябрь аҙағында Бөрө педагогия институтында уҡыуҙар башлана.
1943 йылдың 20 ноябрендә РСФСР Халыҡ Комиссарҙары Советы Орел педагогия институтын Елец ҡалаһына реэвакуациялау тураһында бойороҡ бирә, унда уҡыу ноябрь аҙағында башлана. 1944/45 уҡыу йылының тәүге яртыһында уҡытыу өс сменала алып барыла, икенсеһендә — ике ярым смена эшләй.
1950 йылдың сентябрендә инглиз һәм француз телдәре бүлеге булған сит телдәр факультеты асыла (һәр ҡайһыһында 30-ар кеше).