cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шимберг
Шимберг (Schimberg) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2297 кеше йәшәй. Майҙаны — 29,33 км2. Диңгеҙ кимәленән 225 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 37308 һәм автомобиль коды — EIC.
Камкульская
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Терәүестан
Географияһы
Ҡыҙыл армиярайонының көньяҡ өлөшөндә, Ҡурған өлкәһе менән сигендә урынлашҡан. Күрше ауылдар: Ханжино һәм Пашнино.
Есенин урамы (Санкт-Петербург)
Тарихы
2009 йылда Есенин урамы һәм Төньяҡ проспекты мөйөшөндә Сергей Есенингә һәйкәл ҡуйыла.
Киҫешкән урындары
Есенин урамы түбәндәге проспекттар, урамдар, тыҡрыҡтар менән сикләшә һәм киҫешә:
Артйылға
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Ҡойроҡһоҙҙар
Аҙыҡты күҙҙәре ярҙамында эҙләп таба. Осоп барған бөжәктәрҙе генә аулайҙар. Табыштарын эләктерергә ваҡ тештәре һәм йәбешкәк телдәре ярҙам итә. Телдәре ауыҙҙың алғы өлөшөнә береккән һәм  осо ауыҙ эсендә тамаҡҡа ҡарап ята.
Ф. М. Достоевский исемендәге Омск дәүләт университеты
Сығанаҡтар
Төркөм:Алфавит буйынса университеттар Төркөм:Омск университеттары
Акел
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Албанияла финанс пирамидалары
Gjallica
«Gjallica» фирмаһын Кукеста тыуған өс элекке дәүләт именлеге хеҙмәткәре төҙөй, ә компанияның башында Шесмие Кадрия тора. Үҙәге — Влера. 1997 йылдың 5 февралендә компания банкротлана, был Влерала протест тулҡыны һәм хөкүмәткә ҡаршы сығыштар тыуҙыра.
Себер дәүләт физик культура һәм спорт университеты
Филиалдары
Университет төрлө ваҡытта эшсәнлеген туҡтатҡан өс филиалға хужа: Кемеровола (2009 йылға тиклем), Надымла (Ямал-Ненец автономиялы округы, 2011 йылға тиклем) һәм Березовский (Свердловск өлкәһе, 2011 йылға тиклем).
Нуретдинов Әнүәр Нуретдин улы
Биографияһы
Нуретдинов Әнүәр Нуретдин улы 1916 йылда Өфө губернаһы Бөрө өйәҙе (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы ) Үрге Маншыр ауылында тыуған. Милләте буйынса башҡорт. Әсәһе — Сәйҙә Шәйхетдинова.
Һиҙиәт
Фамилиялар
Һиҙиәтов Мансур Яҡшыбай улы (24 ноябрь 1949 йыл) — хеҙмәт ветераны, яҙыусы, йәмәғәтсе. 1971—2005 йылдарҙа Белорет металлургия комбинаты волочильщигы, өлкән мастеры, смена начальнигы. 2013 йылдан Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар һәм Журналистар союздары ағзаһы. III дәрәжә Хеҙмәт Даны ордены кавалеры (1980).
Тибет буддизмы
Тибеты буддизмы мәктәптәрен сағыштырыу
Тибет буддизмының биш традицияһын анализлап, улар бөтәһе лә боронғо һәм иртә урта быуат Һиндостаны будда тәғлимәтенә эйәрә тигән һығымтаға килергә мөмкин. Улар бөтәһе лә Һиндостандың дүрт будда традицияһының фәлсәфәүи тәғлимәттәрен өйрәнә, быны ысынбарлыҡты нескәрәк аңлауға өлгәшеү ысулы итеп ҡарай.
Монголия
Ваҡыт үтеү менән, тибет буддизмы Монголия шарттарына тәбиғи яраҡлаша.
Далай-лама
Ошо ваҡыттан алып Һиндостандың Дхарамсала ҡалаһында (Химачал-Прадеш штаты) йәшәй, унда ҡыуылған Тибет хөкүмәте урынлашҡан була.
Шамбала-буддизм
1987 йылда вафат булғандан һуң, уның улы Сакйонг Мипам Ринпоче, Карма Кагю һәм Ньингма мәктәптәре элементтарын бәйләп, шамбала буддизмы традицияларын дауам итә.
Тензометрия
Тензорезистор эше ток үткәргестәрҙең эске ҡаршылығы үҙгәрә алыу үҙенсәлегенә нигеҙләнә (тензоэффект). Тензорезисторҙын иҫ элементы бигерәк йоҡа проволканан (D=10….25 мкм) йәки фольгонан (йыуанлыҡ 10….25 мкм) эшләйҙәр.
1-се рәссамда тензорезисторҙарҙын иҫ элементтары күрһәтелғән. Иҫ элементы ҡағыҙ подложка менән крепиться итә.Ҡағыҙ подложка тикшереү объектына йәбештерелә. Шулай уҡ көс һалыу ваҡытта объект һәм тензодатчик бергә деформ итәләр. Берләштергән слой (клей, цемент) механик преобразователь функциялары эшләтә. Ул объектын деформацияны иҫ итә һәм тензодатчикка бирә. Биреү коэффициенты слойҙын йыуанлығынан, форма, ҡатылығы һәм сдвиг модуле менән бәйле.
R — тензорезисторҙын номиналь ҡаршылығы
Оло Сибиряченок
Оло Сибиряченок — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сибиряченок йылға үҙәненең уң ярына 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Катисс
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Ҡытай яҙыуы
Һары: Иероглифтарҙы үҙ ваҡытында ҡулланып, хәҙер уларҙы файҙаланмаған илдәр (Вьетнам, Төньяҡ Корея, Монголия).]] Ҡытай тамғалары шулай уҡ япон һәм корей яҙыуында ҡулланыла (уларҙа кандзи һәм ханча исемдәре менән йөрөй). 1945 йылға тиклем ҡытай яҙыуын («хан ты» йәки «тьы-хан», Chữ Hán) вьетнам теле яҙыуында файҙаланылған.
Ал тарих
Хәйер, Пэйлиган неолитик мәҙәниәтенең (яҡынса 6600 йыл б. э.т.) Цзяо яҙыуы тышҡы яҡтан хәҙерге заман ҡытай иероглифтарын хәтерләтә. Оҡшашлыҡ ялған булыуы ихтимал, сөнки боронғо өлгөләр хәҙерге ҡытай иероглифтарына оҡшамаған. Цзяху тамғалары менән иң боронғо ҡытай иероглифтары араһындағы бәйләнештә эҙмә-эҙлелек күренмәй —  был аңлашылып бөтмәгән яҙыу тармағы бөтөнләй яҙыу булмауы мөмкин.
Ҡытай яҙыуының мәҙәниәткә йоғонтоһо
Киң таралыуы һәм юғары статусы менән билдәле булыуынса, ҡытай яҙыуы мәҙәниәт күҙлегенән ҙур әһәмиәткә эйә (синосфераны ҡара). Ҡытай иероглифтарын дөйөм яҙыу юнәлешендә төрлө диалектта, хатта төрлө телдә ҡулланғандар. Боронғо Японияла, Кореяла һәм Вьетнамда ҡытай иероглифтары берҙән-бер рәсми яҙыу системаһы булған.
Тамыр + тамыр
Ҡытай телендә көслө һүҙ төҙөүсе алым булып ике тамыр бәйләнеше һанала. Урыҫ телендәге һымаҡ 'пароход' йәки 'дальнобойный', һүҙҙәрендә тамырҙар мәғәнәһе бәйләнешеп,  барлыҡҡа килгән ҡатнаш һүҙ мәғәнәһен аңлата. Миҫал өсөн, транспорт атамалары — йыш ҡына ике тамырлы (йәки унанан да ҡатмарлыраҡ) һүҙҙәр, бында ингән тамыр — 车 chē («йөк арбаһы»): Төрлө урындарҙы аңлатып, барлыҡҡа килтереүсе тамырҙар — 场 chǎng («урын, майҙансыҡ»): Күп осраҡта ҡатнаш һүҙҙең бер тамыры тәүге мәғәнәһен юғалта һәм суффикс һымаҡ ҡулланыла тип әйтергә була. Мәҫәлән, «тыуыу» тамыры 生 shēng менән:  xuésheng 学生 «студент» («уҡырға» тамыры менән 学 xué), йәки yīshēng 医生 «врач» («медицина» тамыры менән 医 yī) һүҙҙәр барлыҡҡа килтерә.
Тулы һәм ябай иероглифтар
Унан тыш, КНР һәм Сингапурҙа тулы иероглифтар иҫке китаптарҙың яңы баҫмаһы һәм сәнғәт маҡсаттары өсөн ҡулланыла ала.
Юникодта ҡытай символдары
Ҡытай, япон һәм корея телдәрендә күпселек иероглифтарҙың, бер үк нәмәне аңлатып, бер ни тиклем айырылмалы яҙылыштары алынған. Шулай ҙа, Юникод яҙылыш түгел, ә символдар булғас, унда тура килгән иероглифтар берләшкән (Han unification <span class="ref-info" style="font-size:85%; cursor:help; color:#888;" title="на английском языке ">(англ.) <span class="link-ru noprint metadata" style="font-size:80%; margin-left:-1.7em; position: relative; top: -.4em;">русск. ). Дөрөҫ яҙылышы тура килгән шрифт файҙаланып һайлап алына. Веб-битендә текст тег ярҙамында ҡайһы телгә ҡарағанын күрһәтһә, браузерҙәр быны автоматик рәүештә эшләй.
Ғәҙәти һәм ябайлаштырылған иероглифтар төрлө кодтар менән күрһәтелгән, шулар иҫәбендә, бер төптән тап килмәүҙәре айҡанлы (бер нисә ғәҙәти иероглифтарға бер ябайы тура килеүе ихтимал).
Төньяҡ Ер
Тарихы
Архипелаг 1913 йылдың 4 сентябрендә Борис Вилькицкий етәкселегендәге гидрографик экспедиция (1910—1915) тарафынан асылған. Башта экспедиция ағзалары уға «Тайвай» (экспедиция боҙватҡыстары: «Таймыр» һәм "Вайгач"тың тәүге ижегенән алып) тигән атама бирә.
«Император Николай II Ере» тигән рәсми атама архипелагҡа 1914 йылдың 10 (23) ғинуарында бирелә (диңгеҙ министрының № 14 номерлы фарманы).
Урынлашыуы
Иң көнсығыш нөктә — Кесе Таймыр утрауындағы (көнсығыш оҙонлоҡтың 107° 45' 55.67") База мороны районында. Төньяҡ һәм көньяҡ нөктәләре араһы — 380 километр. ә көнбайышынан көнсығыш нөктәһенә тиклем арауыҡ — 404 километр.
Рельефы
Заман ҡоролмалары ярҙамында асыҡланған был күрһәткестәр тәүге карталарҙа бирелгәненән ныҡ айырыла.
Әзербайжан Совет Социалистик Республикаһы
Административ төҙөлөшө
Конституцияға ярашлы, Әзербайжан ССР-ының Юғары Советы тарафынан 5 йыллыҡ срокка һайланған Әзербайжан ССР-ының Юғары суды республикала юғары суд органы булған. Уның составында 2 суд коллегияһы (граждан һәм енәйәт эштәре буйынса) һәм Пленум эшләп килә. Бынан тыш Юғары судтың Президиумы ла булған. Әзербайжан ССР-ы прокуроры, шулай уҡ Нахичеван АССР-ы һәм Таулы Ҡарабах автономиялы өлкәһе прокурорҙары 5 йыллыҡ срокка СССР Генераль прокуроры тарафынан тәғәйенләнгән.
Төньяҡ Ер
Климат
Утрауҙарҙа арктик диңгеҙ климаты Уртаса йыллыҡ температура −14 °C. Минималь температура ҡышын −47 °C. Йыш ҡына көслө дауыллы елдәр 40 м/сек -ҡа етә.
Башҡортостан украиндары
Башҡортостан украиндары (Українці в Башкортостані) — Башҡортостан Республикаһы территорияһында бер нисә тарихи дәүер дауамында формалашҡан этник төркөм. 2010 йылдың халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса украиндарҙың һаны 39 875 кеше тәшкил итә  — башҡорттар, татарҙар һәм урыҫтарҙан һуң, иң эре төркөмдәрҙең береһе булып тора. Украиндарҙың иң ҙур һаны 1939 йылға тура килә: украин диаспораһының һаны республикала 100 мең тирәһе — 92289 кеше тәшкил итә.
Тарихы
XVIII—XIX быуаттар дауамында Башҡортостан ерҙәрен украиндар тарафынан үҙләштереү бик һүлпән бара, сөнки ул осорҙа крепостнойлыҡ хоҡуғы ғәмәлдә була.
Мәҙәни-ижтимағи ойошмалар
1990 йылдың ғинуарында Ойоштороу конференцияһы уҙғарыла, конференцияла «Кобзарь» исеме аҫтында украин мәҙәниәтен ихтирам итеүселәр щирҡәт (товарищество) ойошторола, 1992 йылда украиндарҙың беренсе съезында әлеге ширҡәт ошо уҡ исем аҫтында Республика милли-мәҙәни үҙәккә әүерелә. Шул уҡ ваҡытта Башҡортостан Республикаһының украин йәштәре союзы булдырыла («Бөркөт»). «Бөркөт» «Кобзарь» үҙәге һәм украин ҡатын-ҡыҙҙары ойошмаһы «Берегиня» менән тығыҙ бәйләнештә эш итә.
Марьино (Строгановтар усадьбаһы)
Төҙөлөү тарихы
Имениела шулай уҡ архитекторҙар Х. Мейер, А. Менелас, П. С. Садовников эшләй
Лека Дукаджини
Биографияһы
1451 йылдың мартында Лека Дукаджини һәм Божидар Душмани венециялаларҙың Дриваст ҡәлғәһенә һөжүм итергә ниәтләй. Уларҙың ниәте асылғас Божидар Душмани үҙ биләмәләрен ташлап китергә мәжбүр булған.
Хлебодаровка (Мәләүез районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Алзас (Тайдон ҡушылдығы)
Алзас (Прямой Алзас) — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тайдон йылғаһының һул ярына тамағынан 71 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.
Яңы Күл ауыл Советы (Нуриман районы)
Тарихы
2008 йылда ауыл Советы составына Нимесләр ауыл Советы инә. Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге 49-з һанлы «Башҡортостан Республикаһында айырым ауыл советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарҙы күсереү менән бәйле административ-территориаль ҡоролошота үҙгәрештәр тураһында» Законда былай тип әйтелә : "Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона түбәндәге үҙгәрештәр индерергә:
Яңы Күл һәм Нимесләр ауыл советтарын, «Яңы Күл» исемен һаҡлап, Яңы Күлде административ үҙәк итеп, берләштерергә.
Өйрәкте (күл, Сосновка районы)
Географияһы
Географик координаттары: оҙонлоғо - 61°25′18.02″E (61.421671), киңлеге - 55°25′33.86″N (55.426071).
Тасуирламаһы
Төбө ылымыҡлы, урыны менән ҡомло, ташлы. Көньяҡ-көнсығышында төпһәләр бар.
Флораһы һәм фаунаһы
Күлде файҙаланыусы ойошма селбәрә ебәрә, элекке төрҙәрҙән бары табан балыҡ ҡына абориген булып ҡала.Хәҙер күлдә балыҡ күп.
Нәзим Хикмәт
Ғаиләһе
Нәзим Хикмәт атаһы яғынан төрөк ғаиләһенән. Хикмәт бейҙең атаһы черкес эмигранттарынан, сит ил эштәре министрлығында эшләгән. Олатаһы Мәһмәт Нәзим Паша Диярбаҡыр, Алеппо, Конья һәм Сиваста төрлө ваҡытта губернатор булып торған.
Джеймс Прескотт Джоуль
Биографияһы
Электр тогын үлсәүҙең яҡшыраҡ ысулдарын эҙләп, Джеймс Джоуль 1841 йылда уның исеме менән аталған, ток көсө һәм был ток үткәргестә бүленеп сыҡҡан йылылыҡ миҡдары араһында квадрат бәйләнеште булдырған законды аса (урыҫ әҙәбиәтендә Джоуль — Ленц законы булараҡ билдәле, сөнки 1842 йылда Джеймс Джоулгә бәйһеҙ рәүештә был закон урыҫ физигы Ленц тарафынан асыла). Лондондың король йәмғиәте тарафынан асыш баһаланмай, һәм хеҙмәтен тик ваҡытлы матбуғатта журналында баҫтырып сығарыуға өлгәшә.
1851 йылдағы хеҙмәттәрендә, үҙенең йылылыҡты тығыҙ киҫәксәләрҙең хәрәкәте итеп күҙаллаусы теоретик моделдәрен камиллаштырып, ҡайһы бер газдарҙың йылылыҡ һыйҙырышлылығын теоретик етерлек дәрәжәлә теүәл иҫәпләй. 1852 йылда Томсон менән берлектәге хеҙмәттәре серияһында, Джоуль — Томсон эффекты булараҡ билдәле булған, адиабатик дросселирование ваҡытында газдың температураһы үҙгәреү эффектын аса, үлсәй һәм һүрәтләй, был асыш аҙаҡ үтә түбән температура алыуҙың төп ысулдарының береһенә әйләнә һәм шуның менән түбән температуралар физикаһының тәбиғәт фәндәренең айырым тармағы булараҡ барлыҡҡа килеүенә булышлыҡ итә.
Йылылыҡтың механик эквиваленты
1 фунт һыуҙы 1 Фаренгейт буйынса градусҡа йылыта алған йылылыҡ миҡдары, 838 фунтты 1 фут вертикаль бейеклеккә күтәрә алған механик көскә тигеҙ йәки уға әүерелдерелә ала
Нәзим Хикмәт
Зинданда. Әҙәби ижады
Н.Хикмәт тиҙ арала билдәлелек яулай. 1930—1932 йылдарҙа ул цензура аша үткән биш шиғырҙар йыйынтығын һәм ике пьесалар китабын сығарып өлгөрә. «Төндә килтерелгән телеграмма» (1932) китабында коммунистарҙы демократия өсөн көрәшкә саҡырғаны өсөн 1933 йылда ҡулға алына һәм биш йылға иркенән мәхрүм ителә (бер йылдан амнистияға эләгә). Һуңыраҡ китабы сыҡҡан һайын уны төрмәгә ултыртып ҡуялар.
Джеймс Прескотт Джоуль
Танылыуы һәм хәтер
1850 йылда Лондондың король йәмғиәте ағзаһы итеп һайлана. 1852 йылда йылылыҡтың һан эквиваленты буйынса хеҙмәттәре өсөн беренсе Король миҙалы менән бүләкләнә. 1860 йылда почётлы президенты итеп һайлана.
Нәзим Хикмәт
СССР-ға кире килеүе
Нәзим Хикмәт 1950-1960 йылдарҙа Советтар Союзында иң билдәле әҙиптәрҙең береһе була. Уның әҫәрҙәре СССР халыҡтарының телдәренә тәржемә ителә, уларҙы әҙәбиәт һөйөүселәр һәр саҡ көтөп  ала. Уның пьесалары, әкиәттәре әле лә Рәсәй театр сәхнәләрендә ҡуйыла.
Шлайфрайзен
Шлайфрайзен (Schleifreisen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 433 кеше йәшәй. Майҙаны — 7,02 км2. Диңгеҙ кимәленән 330 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7629 һәм автомобиль коды — SHK.
Н. А. Римский-Корсаков исемендәге Санкт-Петербург консерваторияһы
Тарихы
Консерваторияны ойоштороуҙың төп инициаторы - уның тәүге артистик директоры Антон Рубинштейн булған, ул шулай уҡ фортепиано класы буйынса беренсе профессор.
Революциянан һуңғы осор
1917 йылғы Октябрь социалистик революцияһынан һуң Петроград консерваторияһы  1918 йылда дәүләт учреждениеһы булып китә.
Саврасов Алексей Кондратьевич
Биографияһы
1870 йылдар аҙағында Саврасов алкоголизм менән яфалана, уның ижадында ҡараңғы мотивтар барлыҡҡа килә. 1882 йылда Мәскәү һынлы сәнғәт мәктәбенән бушатыла.
Ғүмеренең һуңғы йылдарын рәссам мохтажлыҡта үткәрә. «Һуңғы йылдарҙа, А. К. Саврасов ныҡлап эскесенә сыға, ҡайһы берҙә оҫтаханала пәйҙә була ине», — тип хәтерләй Владимир Алексеевич Гиляровский «Мәскәү һәм мәскәүлеләр» китабында.
А. К. Саврасовтың яратҡан уҡыусыһы Исаак Левитан уҡытыусының үлеменә ошолай яуап бирә: <blockquote class="ts-Начало_цитаты-quote"> Саврасовтан башлап пейзаж һынлы сәнғәтендә лирика һәм тыуған иленә сикһеҙ һөйөү <… > һәм уның был ҡаҙанышы рус сәнғәте өлкәһендә бер ҡасан да онотолмаясаҡ. И. М. Гронский былай билдәләй: <blockquote class="ts-Начало_цитаты-quote"> Рус һынлы сәнғәтендә Саврасовтар аҙ… Саврасов ниндәйҙер интим, тәбиғәтте үҙенә генә хас ҡабул итеүе менән яҡшы Саврасовтың уҡысылары — Лев Каменев, Константин Коровин, Михаил Нестеров, Сергей Светославский, Николай Эллерт.
Кацис (Туртас ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Windows
Ҡулланышы
2019 йылдың июненә Windows  88,5 % яҡын шәхси компьютер һәм эш станцияларында ҡуйылған.Һуңғы ваҡытта уны һатыу бер аҙ әҙәйгән. Быны шәхси компьютерҙар һатыу әҙәйеү һәм конкурент ОС  macOS һәм Linux үҙ тауарын күберәк һата башлауы менән аңлаталар. Әлеге ваҡытта W3Schools-тың 2017 йылдың июль айы мәғлүмәте буйынса Windowsтарҙан   Windows 10 иң популяры ( 37 %  яҡын).
2019 йылдың февраленә Windows-тың мобиль төрөнөң өлөшө  0,16 %,  ПК өсөн версия 74 %, шулай итеп, барлығы 74,16 %.
Косилов Николай Иванович
Биографияһы
Косилов ҡатнашлығында иген урып-йыйыу комбайндары менән ике фазала һуғыу, орлоҡ игенен фракциялап эшкәртеү технологиялары һ.б. уйлап табыла.
Тиреҫ
Сәнәғәттә ҡулланыу
XIX быуатта Францияла ат тиҙәгенән ҡағыҙ етештерелә.
Тасмания утрауында - көнгөрә тиҙәгенән, Скандинавияла мышыныҡынан ҡағыҙ яһайҙар. .
Яңы Субай ауыл Советы (Нуриман районы)
Тарихы
«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
Шершни (ҡасаба)
Тарихы
Ҡасабаға XVIII быуаттың 2-се яртыһында (1784 йылда, башҡа мәғлүмәттәр буйынса — 1737-лә ) Силәбе ҡәлғәһенән күсенеп сығыусылар тарафынан нигеҙ һалына, 1795 йылда Даниил Шерстнёв (Шершнёв) казак ҡасабаһы булараҡ архив документтарында иҫкә алына.
Татнефть
Хужалар
UBS AG — 7,96 %.
Башҡортостан Республикаһының татар тарихи-мәҙәни үҙәге
Саралар
Татар тарихи-мәҙәни үҙәге халыҡ байрамдары үткәрә: «Һабантуй», «Орсоҡ өмәһе», « Ҡаҙ өмәһе», «Әбейҙәр сыуағы», «Беренче буҙаҙна», «Беренсе көлтә», «Урам байрамы», «Уңыш байрамы», «Сәскәләр байрамы», «Дуҫ күршеләр», «Эх, тэмле сәйҙәләре...» кеүек йола байрамдары, «Ураҙа байрамы», «Науруз», «Шәжәрә байрамы», «Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!» һәм «Бәлешфест» фестивале.
УЕФА
УЕФА ағзалары
(ҡалын шрифт менән йыйылма командалары футбол буйынса донъя чемпионатында, курсив менән — футбол буйынса Европа чемпионатында еңгән ассоциациялар күрһәтелгән )
Йәнтүрин Сәфәрғәли Искәндәр улы
Биографияһы
1972 йылда Башҡорт дәүләт университетың биология факультетын тамамлай һәм хеҙмәт юлын Сибай мәктәп-интернатында башлай. 1974 йылда СССР фәндәре академияһының Башҡортостан фәнни үҙәге Биология институтына эшкә күсә. 1984 йылдан — өлкән ғилми хеҙмәткәр, 1994 йылдан алып Башҡорт дәүләт университетының Сибай институтында эшләй, 2015 йылға тиклем — экология кафедраһы мөдире. Фәнни эшмәкәрлеге этноботаникаға, фитомелиорация маҡсатында Башҡортостан Республикаһының тәбиғәт‑климат зоналары һәм тоҙло тупраҡтар өсөн үлән ҡатнашмаларын булдырыуға, Башҡортостандың Урал аръяғында экосистемаларҙың тау‑етештереү сәнәғәте ҡалдыҡтары менән техноген бысраныуы, дарыу үҫемлектәрендә ауыр металдарҙың тупланыуы мәсьәләләренә арналған.
Павловка ауыл Советы (Нуриман районы)
Административ үҙәге — Павловка ауылы.
Ай-Надым
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Гейдар Алиев Халыҡ-ара аэропорты
Терминалдар
1-се Терминал 2014 йылдың 1 апрелендә файҙаланыуға тапшырыла. Уның дөйөм майҙаны 65 мең квадрат метр, йылына 6 миллион пассажирға иҫәпләнгән. Бөгөнгә ул йылына 1 миллиондан 3 миллионғаса пассажирҙы хеҙмәтләндерә. Парковканың дөйөм майҙаны-20 000 квадрат метр, 600 автомобилгә иҫәпләнгән.
Тиверск
Тарих
Xiii-xiv быуаттарҙа Тиверск ҡаласығы төбәктең иң яҡшы нығытылған ҡәлғәләренең береһе булып тора, уның стратегик маҡсаты, Корел менән Выборг араһындағы һыу юлын дошмандан һаҡлау һәм уны Корел ҡәлғәһенә үткәрмәү була. Беренсе тапҡыр уны шведтар, моғайын, 1295 йылда, Корелаға (Кякисалмиға) поход яһағанда юҡ иткән.
Ай-Хетта (Хетта ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Ғосман солтанлығын бөтөрөү
1922 йылдың 1 ноябрендә Төркиәнең Бөйөк милли йыйылышы тарафынан Ғосман солтанлығын бөтөрөү менән 1299 йылда нигеҙләнгән Ғосман империяһы йәшәүҙән туҡтай. 1922 йылдың 11 ноябрендә Лозанна ҡалаһындағы конференцияла Анкаралағы хөкүмәт менән Бөйөк милли йыйылышының Төркиә территорияһы өҫтөндәге суверенитеты танылған. Һуңғы солтан Мәхмәт VI ғосман баш ҡалаһы Истанбулдан 1922 йылдың 17 ноябрендә киткән. 1923 йылдың 24 июлендә Лозанна килешеүенә ҡул ҡуйғандан һуң хоҡуҡи позициялары ниғытылған.
Йомаҡ (Мәләүез районы)
Тарихы
Йомаҡ ауылын 1786 йылғы Өфө наместниклығы картаһында табырға мөмкин. V ревизия үткәрелгән мәлдә был ауылда 24 йортта 145 кеше теркәлгән булған, 55 йыл үткәндән һуң, йорттар һаны үҙгәрмәһә лә халыҡ һаны 40-ҡа артҡан. Ошо ауылға нигеҙ һалыусы Йомаҡтын улы 1755 йылғы Исхаҡ Йомаҡов улы Кәлимулла менән йәшәүе тарихи сығанаҡтарҙа теркәлгән.
Ҡорос ағас
Ҡулланылышы
Ҡорос ағас үҙенең ныҡлығы һәм һығылмалылығы арҡаһында хәрби һәм һунар ҡоралы эшләү өсөн ҡулланылған. Унан ныҡ һәм һығылмалы күҫәк, суҡмар, һуҡҡы, айыу һөңгөһө, уҡ, һөңгө һаптары эшләгәндәр.
Сыуаш дәүләт ауыл хужалығы институты бинаһы
Тарихы
Өс яҡтан ҡала урамдары һәм майҙаны, дүртенсе яҡтан Кайбука йылғаһы менән сикләнгән урын институт биналар комплексын төҙөү өсөн (57200 метр күләмдәге уҡыу корпусы, студенттар дөйөм ятағы һәм торлаҡ йорт) бирелән.
Ерсубайкино
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Ҡорбан
Шулай уҡ ҡарағыҙ
Ҡорбан салыу урыны (йондоҙлоҡ) (лат. Ara) — йондоҙлоҡ, иң яҡты йондоҙо — α Ara, яҡтылығы 2,95 була. Майҙаны буйынса урыны — 63.
Аш-һыу (традициялар)
Милли аш-һыу (кухня)
Бер ил эсендә лә төрлө аш-һыу традициялары осрай. Был, мәҫәлән, Италия һәм Германия региондарында асыҡ күренә. Елена Александровна Костюкович үҙенең «Ризыҡ — итальян бәхете» тигән китабында Италиялағы төбәк кухнялар айырымлығының сәбәптәрен асып биргән. Аш-һыу традицияларының үҙенсәлекле төрлөлөгө һағында тороусы Слоуфуд хәрәкәте лә барлыҡҡа килгән.
Европа илдәренең төрлө аш-һыу, шулай уҡ европа йоғонтоһонда булған Төньяҡ Америка, Австралия, Океания һәм Латин Америкаһы илдәрендәге аш-һыу төрҙәрен «европа кухняһы» төшөнсәһенә берләштергәндәр.
Кашлям
Кашлям — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Выя йылғаһының уң ярына тамағынан 140 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Греция
Греция Балҡан ярымутрауында һәм күп һанлы утрауҙарҙа урынлашҡан. Төньяҡ-көнбайышта Албания, Төньяҡ Македония һәм Болгария менән төньяҡ-көнсығышта, Төркиә менән ҡоро юл сигенә эйә. Эгей диңгеҙе (Эгейск һәм Фракийск диңгеҙе) — көнсығыш, Ион диңгеҙе — көнбайышта, Урта диңгеҙ һәм Крит диңгеҙе диңгеҙендә.
Сәйәсәт
Дәүләт башлығы — парламент тарафынан 5 йылға һайланып ҡуйылған Президент. Конституция президентҡа киң вәкәләттәр бирә, уға башҡарма власты тормошҡа ашырыу йөкмәтелә. Президент премьер-министрҙы тәғәйенләй һәм уның тәҡдиме буйынса хөкүмәттең башҡа ағзаларын тәғәйенләй һәм саҡыра. Конституцияла ҡаралған осраҡтар буйынса Президент янында консультатив орган — Республика Советы булдырыла, уның һығымтаһы буйынса президент парламент ышанысын юғалтҡан хөкүмәтте урынынан төшөрә ала. Айырым осраҡтарҙа ул Министрҙар Советында рәйеслек итә ала. Президент парламентты йылына 4 тапҡыр — сираттағы сессияларға һәм, кәрәк тип тапһа, ғәҙәттән тыш сессияларға саҡыра. Ул парламент сессияһын 30 көнгә тиклем кисектереп тора ала. Президент вәкәләттәренә шулай уҡ парламент ҡабул иткән закондарҙы раҫлау һәм промульгация һәм закон проектын ҡабаттан ҡарау өсөн парламентҡа ҡайтарыу мөмкинлеге инә. Президент референдумды тәғәйенләй һәм милләткә мөрәжәғәт итә ала. Ниһайәт, ул ҡораллы көстәрҙең башлығы булып тора. Бынан тыш, президенттың министр контрсигнацияһы менән бер нисә хоҡуҡ башҡара. Улар араһында илде тышҡы сәйәсәттә ил исеменән сығыш яһау, һуғыш иғлан итеү һәм тыныслыҡ килешеүен төҙөү, шулай уҡ, әгәр өс тапҡыр тауыш биреүҙән һуң Президентты һайлай алмаһа йәки йәмәғәт фекере менән ҡапма-ҡаршылыҡҡа килһә, йәки хөкүмәттең тотороҡлоғон тәьмин итә алмаһа, парламентты тарҡатыу хоҡуғына эйә.
Географияһы
Пелопоннес — Грецияның иң эре ярымутрауы һәм Европаның боронғо цивилизацияһы үҙәге, үҙ эсенә Аркадия, Лакония, Мессиния һәм башҡа номдарҙы индерә. Бында бөтә донъяға билдәле Коринф каналы инә, уны XIX быуатта бер француз фирмаһы Греция дәүләте өсөн ҡаҙый; Эгей диңгеҙе утрауҙары, улар араһында иң эреләре: — Крит — территорияһы буйынса европала 8 урын биләй (8259 км²);
— Лесбос (1630 км²) Төркиә яр буйҙарында урынлашҡан.
Шулай уҡ бында бик күп ваҡ утрауҙар — Төньяҡ Спорад, Киклад, Додеканес урынлашҡан.
Тәжүид
Тәжүид тураһында ғалимдар
Тәжүид — һәр өндө артикуляцияға һәм үҙенсәлектәренә ярашлылылыҡ бирергә өйрәткән фән.
Тәжүид әйтелеште ауырлаштырыу өсөн булдырылған тип уйлау хата — киреһенсә, ул Ҡөрьәнде дөрөҫ уҡырға, уның  хәрефтәрен Пәйғәмбәребеҙсә әйтергә өйрәтеү өсөн тәғәйенләнгән. Был хаҡта Жәзәрий шулай тигән:
Греция
Флора һәм фауна
Һыуға яҡын территорияларҙа бик күп аҡсарлаҡтарҙы, ә Греция һыуҙарында, аҙаҡҡы ваҡытта байтаҡ кәмегән булһа ла, моллюскаларҙың һәм балыҡтарҙың бик күп төрҙәрен күреп була.
Тәжүид
Иҙһәм
Әл-Иҙһәм (اَلْاِدْغَام) — «нүн-сүкүн» йәки «тәнвин» һүҙ аҙағында үҙенән һуң килгән хәрефкә әйләнә һәм икәү итеп әйтелә, һәм артабан был хәреф   «тәшдид» менән уҡыла.
Греция
Туризм
Ҡытайҙа 2005 йылда үткәрелгән һораулама буйынса, ҡытайҙар Грецияны туристик ил булараҡ беренсе урынға ҡуялар. 2007 йылда Грецияға 19 миллион турист килә, һәм ул донъя туристик йүнәлештәрҙең беренсе ун ил исемлегенә индерелә. Европа туристары Родос утрауын иң яҡшы курорт тип таный. 2008—2009 йылдарҙа туристарҙың һаны бер аҙ кәмей. Грек отельдәре хужалары «All-inclusive» урынлаштырыу системаһын индереү һәм урыҫ телле персоналды яллау аша БДБ илдәре туристары иҫәбенә артырырға өмөт итәләр.
Мәҙәниәте
Грецияла Юнеско-ның бөтә донъя мираҫы һәйкәлдәренең һаны — 18.
Әҙәбиәт
XX быуат әҙәбиәтен күп кенә яҙыусылар һәм шағирҙар таланттары сағылдыра, улар араһындаАндреас Калвос, Яннис Психарис, Александрос Паллис, Ангелос Сикелианос, Костис Паламас, әкиәтсе Пенелопа Дельта, Яннис Рицос, Александрос Пападиамандис, Костас Кариотакис, Костас Варналис, Константинос Кавафис, Деметриус Викелас, Никос Казандзакис, шулай уҡ Нобель премияһы лауреаттары Йоргос Сеферис һәм Одисеас Элитис.
Музыка
Ребетика — грек ҡала йыры. XX быуат башында, Грецияға Кесе Азия катастрофаһынан һуң бик күп мәхрүм ителгән ҡасаҡтар ябырылғас һәм Иония музыкаһы, йәғни Кесе Азияның, порттар тирәһендә көн күргән грек люмпен-пролетариатының трактир музыкаһы менән ҡушылғас, формалаша. Ребетика стиле грек властары яғынан эҙәрлекләүҙәргә дусар ителә, шуға күрә музыка тик 1950-се йылдарҙа ғына композиторҙар Манос Хадзидакис һәм Теодоракистың ярҙамы менән генә «подпольенан» сыға. Был композиторҙар ребетикаға боронғо византия музыкаһы элементтарын үҙ эсенә алған музыкаль ағымтеләктәшлек белдерәләр. Донъяла иң билдәле грек йырсылары араһынан 1971 йылда карьераһын башлаған Демис Руссос айырым урын биләй. Заманса популяр музыка Көнбайыштың ҙур йоғонотоһо аҫтында үҫешә. Әммә унда йыш ҡына Греция өсөн ғәҙәти көйҙәр һәм бузуки кеүек милли ҡоралдар ҡулланыу күҙәтелә. 2005 йылда грек йырсыһы Елена Папаризу с песней «Number One» исемле йыры менән Евровидение конкурсын еңә — Греция өсөн тәүге тапҡыр. Хәҙерге замандағы Греция донъяға бик күп New Age йүнәлешенә яҡын торған композиторҙар бүләк итте. Улар араһында бөтә донъяға билдәле Вангелис һәм Янни һәм шулай уҡ киң билдәле Крис Сфирис һәм Стаматис Спанудакис.
Спорт
Ошо уҡ рәүештә Греция йыйылма командаһы 2004 йылда Европа чемпионатында еңгендән һуң футбол күтәрелеше күҙәтелә. Хәҙерге спорт тарихында был ваҡиға иң көтөлмәгәндәрҙең береһе тип исемләнә. Грек суперлигаһының иң уңышлы футбол клубтары: Олимпиакос (43 еңеү), Панатинаикос (19 еңеү) һәм АЕК (13 еңеү).
Телевидение
Греция телевидениеһы сигнал таратыу формаһынан бәйле рәүештә эфирлы, спутник һәм IPTV-ға бүленә. Грек йәмәғәт телевидениеһы 1-се (ERT1), 2-се (ERT2) һәм 3-сө (ERT3) телеканалдарҙа сыҡҡан ERT тапшырыуҙары кәүҙәләндерә. Коммерция телерадиотапшырыуҙары Mega TV (4-се телеканал һәм радиостанция), ANT1 (4-се телеканал, Easy 97,2 һәм Ρυθμός 94,9) радиостанциялары, Alpha TV (6-сы телеканал, Alpha 98,9 и Alpha 96,5) радиостанциялары һәм Skai TV (8-се телеканал, Skai 100,3, Μelodia 99,2, Red FM 96,3) радиостанциялары, Star Channel (7-се телеканал, Star FM 107,7 радиостанцияһы), Epsilon TV (9-сы телеканал), ә шулай уҡ өлкә коммерция тапшырыуҙары (бер өлкәгә 15 тиклем) эшләйҙәр. Грецияла һанлы телевидениеның ике операторы бар — Digea һәм ΕΡΤnet. Төп оператор IPTV — OTE.
Ҡораллы көстәр
Греция Ҡораллы көстәре — дәүләт стркутуралары, берләшкән ҡораллы хәрби формированиелар һәм структура ойошмалары, улар Греция Конституцияһына ярашлы азатлыҡты яҡлау, дәүләттең бойондороҡһоҙлоғон һәи территориаль бөтөнлөгө өсөн тәғәйенләнгәндәр һәм уның составына Греция Республикаһының ҡоро ерғәскәрҙәре, хәрби-диңгеҙ көстәр һәм хәрби-һауа көстәр инә. Греция Ҡораллы көстәре дөйөм хәрби бурысы законы нигеҙендә комплектлана, уларҙың һаны 177 600 кеше тәшкил итә.
Ҡораллы Көстәрҙең юғары идара итеү органы — Греция Оброна министрлығы, хәрби идаралығы органы — Греция Милли оборона Генераль штабы (Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άμυνας - ΓΕΕΘΑ). Греция — НАТО ағзаһы һәм Афғанстанда, Боснияла, Чадта һәмКосово һәм Метохияла хәрби операцияларҙа ҡатнаша. 1821 йылда Ғосман империяһына ҡаршы бойондороҡһоҙлоҡ өсөн һуғыш барышында грек ҡоро ер ғәскәрҙәре һәм һәм флот булдырыла. 1912 йылдың сентябрендә ҡораллы көстәрҙең өсөнсө төрө булараҡ хәрби-һауа көстәре булдырыла. Беренсе балкан һуғышында грек армияһы союздаштары Болгария, Сербия, Черногория менән бергә Төркиәгә ҡаршы һуғыша. Икенсе Балкан һуғышы барышында грек армияһы башҡа балкан илдәре менән бергә Болгарияға ҡаршы һуғыша. Беренсе донъя һуғышы осоронда Греция ҡораллы көстәре союздаштар яғында ҡатнашалар. Икенсе грек-төрөк һуғышы территорияларҙы юғалтыу һәм һәм «Кесе Азия катастрофаһы» менән тамамлана.
Грек ҡораллы көстәре 1950-се йылдарҙағы Корея һуғышында ҡатнашалар. 1967 йылдың апрелендә фетнә һөҙөмтәһендә Георгиос Пападопулос етәкселегендәге ҡара полковниктар Грецияла власҡа киләләр. Кипр конфликты һәм артабанғы 1974 йылда Кипрға төрөктәрҙең бәреп инеүе хәрби диктататурының ҡолатыуына һәм премьер-министр Константинос Караманлистың тырышлығы менән демократияға ҡайтыуға булышлыҡ итә.
Валаам архипелагы
Валаам архипелагы утрауҙарында Валаам ҡасабаһы һәм боронғонан ҡалған Валаам монастыры урынлашҡан, унда хәҙер туристар экскурсияларға килеп йөрөй.
1996 йылдан алып Валаам архипелагы ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы исемлегенә индереүгә кандидат булып тора.
Диуану лөғәт әт-төрк
Ҡулъяҙманы ижад итеү һәм уның хужалары
Ҡашғари "Диуан"ды 1074 йылда (һижрә буйынса 466 йыл) яҙып бөтөрә, ҡулъяҙманың беҙҙең көндәргә тиклем һаҡланған берҙән-бер күсермә нөсхәһе 1266 йылда уҡ эшләнгән булған (һижрә буйынса 664 йыл). Хеҙмәт ғәббәсиҙәрҙең Бағдадтағы хәлифәһе әл-Муктадиға арналған, ул 1258 йылдан һуң, моғайын,мәмлүктәргә барып эләккәндер. Күрәһең, яңы хужалар төрки телде өйрәнеү мөһимлеген аңлап, кәтиб Мөхәммәт ибн Әбү Бәкер ибн Әбү-л-Фәтх әс-Сәүигә төп нөсхәнең күсермәһен эшләргә йөкмәтелә. Кәтибтең һүҙҙәре буйынса, эште «664 йылдың 27 шәүүәлендә аҙнаның беренсе көнөндә» тамамлағандар (1 август, 1266 йыл).
Әлегәсә һаҡланып ҡалған берҙән-бер иртә осор төрки диалектология ҡомартҡыһы. Алфавит тәртибендә төҙөлгән. Унда яҡынса 9000 һүҙ һәм һөйләм, төрки телдәрҙең фонетик һәм морофологик билдәләр буйынса классификацияһы (Мәхмүд Әл-Ҡашғари диалекттар тип ала), лингвистика (фонетика, лексика, грамматика) буйынса бай мәғлүмәт бирелә. Ҡашғари бында Урта Азия, Көнсығыш Төркөстан, Волга-Иҙел һәм Урал буйында йәшәгән 20-нән ашыу төрки халыҡтың (шул иҫәптән башҡорттарҙың да) тарихи һәм мәҙәни үҙенсәлектәре тураһында, этнография һәм география буйынса материал туплана.
Төҙөлөшө
«Диуану лөғәт әт-төрк» һүҙлеге йөкмәткеһенең байлығы менән айырылып тора. Ул түбәндәге өлөштәрҙән тора:
Песков Дмитрий Сергеевич
Путиндың матбуғат хеҙмәте
2000 йылда, Владимир Путинды, президент вазифаһын башҡарыусы итеп тәғәйенләгәндән һуң һәм уны артабан президент итеп һайлағанда, Дмитрий Песков президент хакимиәтенең матбуғат хеҙмәте менән бәйләнеш бүлеге начальнигы итеп тәғәйенләнә. Һуңынан Рәсәй президентының матбуғат хеҙмәте идаралығы начальнигы урынбаҫары, беренсе урынбаҫары, матбуғат секретары урынбаҫары була. Киң мәғлүмәт саралары мәғлүмәттәре буйынса, Песков шулай уҡ Путин Төркиә етәкселәре менән осрашыу барышында Путиндың тәржемәсеһе функцияларын башҡарған.
Иҫке Бәҙәй ауыл Советы (Нуриман районы)
Административ үҙәге — Иҫке Бәҙәй ауылы.
Шкварло Иван Владимирович
Иван Владимирович Шкварло (Іван Володимирович Шкварло; 22 июль 1983, Пидгайци) — украин футболсыһы. 2008 һәм 2016 Йәйге Паралимпия уйындарының чемпионы. 2012 Йәйге Паралимпия уйындары көмөш призеры.
Ай-Юган (Хейги-Яха ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Барбара Радзивилл
Биографияһы
Барбараны король Сигизмунд Краковтан Вильноға тиклем оҙатҡан. Изге Станислав кафедраль соборында ерләнгән.
Фәйзуллин Хисаметдин Шәрип улы
Биографияһы
1926—1927 йылдарҙа Ленинградта Юғары кавалерия мәктәбендә уҡый, һуңынан Куйбышев ҡалаһында Ҡыҙыл Армияның команда составы курстарын тамамлай. Новочеркасск ҡалаһында полк мәктәбе начальнигы булып хеҙмәт итә. Башҡорт АССР-ы Осоавиахимында (хәҙерге РОСТО) хәрби әҙерлек начальнигы вазифаһын башҡара.
Риксдаг
Һайлау үткәреү тәртибе
Швеция территорияһы һайлау округтарына бүленгән, уларҙа риксдагҡа 310 мандат нығытылған. Ҡалған 39 мандат тигеҙләүсе булып тора һәм бөтә ил буйынса дөйөм тауыш биреү һөҙөмтәләре буйынса тултырыла. Парламентта эшләү хоҡуғына һайлаусыларҙың 4 проценттан кәм булмаған тауышын йыйған йәки теләһә ҡайһы һайлау округында 12 проценттан кәм булмаған тауыш йыйған партия эйә.
Сабыҡ ауыл Советы (Мишкә районы)
Тарихы
Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрҙәге 49-3 һанлы «Айырым ауыл советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарҙы тапшырыу менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһында» Законы белдерә : Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошонда түбәндәге үҙгәрештәрҙе индерергә:
Рәсәй халыҡтар дуҫлығы университеты
Институттар
Һәм башҡа
Сабыҡ ауыл Советы (Мишкә районы)
Тарихы
Сабыҡ ауыл Советының Сабыҡ, Бикшик ауылдарын Ҡайраҡ ауыл Советы составына индерергә.
Себер тракты
Тарихы
Европа Рәсәйе менән Себер араһында юлдар булмау сәбәпле бик оҙаҡ ваҡыт бәйләнеш һыу юлдары буйынса үтәлгән. Ҡоро ер юлдарынан Бабинов юлы булған, унан алда — Чердын юлы. Ҡаҙандан Алабуға аша Соликамскиға Арса юлы һалына. 1689 йылда Рәсәй менән Ҡытай араһында рәсми рәүештә бәйләнештәргә нигеҙ һалған беренсе Нерчинск килешеүе төҙөлә. Сауҙа талаптары тулы ҡанлы транспорт коридорын булдырыу тураһындағы мәсьәләне ҡалҡытып сығара. 1689 йылдың 12 (22) ноябрендә Мәскәү мәнән Себер араһында тракт төҙөү буйынса батгша указы сыға, әммә был ҡарар ҡырҡ йыл дауамында ҡағыҙҙа ғына ҡала.
Сәй ҡаруан сауҙаһы
Байкал районында Хамар-Дабан (Удунгинск, Иванов, Хамар-Дабанск, Игумновск тракты, Байкал тирәләй юл) ҡоро ер юлдары ғәмәлдә була, шулай уҡ Байкал һәм Селенга аша һыу юлдары.
Валаам (ҡасаба)
Дөйөм мәғлүмәттәр
Инвалидтар йортонан тыш, Валаам ҡасабаһында Валаам тарихи-мәҙәни һәм ландшафт музей-ҡурсаулығы (1979—1992) эшләй, Валаам урман хужалығы, метеостанция, ауыл дауаханаһы, мәктәп, балалар баҡсаһы, мәҙәниәт йорто, юл ремонт-төҙөлөш участкаһы, элемтә бүлексәһе, китапхана була.
Себер тракты
Хәтер
Ҡазанда Себер тракт урамы бар — ул урамдан Арса яғына ҡаланан сығып китеү мөмкинлеге бар.
Томскиҙа Себер тракты урамы иҫтәлегенә ике урам исеме һаҡланып ҡалған — Иркутск тракты, һәм Мәскәү тракты.
Яңауыл (Мәләүез районы)
Яңауыл (Янги-Аул) — Башҡортостан Республикаһының Мәләүез районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 182 кеше була. Почта индексы — 453875, ОКАТО коды — 80241815007.
Яръяга
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Шлехтзарт
Шлехтзарт (Schlechtsart) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 168 кеше йәшәй. Майҙаны — 4,57 км2. Диңгеҙ кимәленән 330 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98663 һәм автомобиль коды — HBN.
Оло Камышная
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Анундолва
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Израиль
Йылдам үҫешкән иҡтисадлы индустриаль ил. ТУЛАЙЫМ етештереү күләме 2015 йылда 300 миллиард аҡш доллары (йән башына 36 мең аҡш доллары) тәшкил иткән. Кеше потенциалының үҫеш индексы буйынса илдәр исемлегендә 18-се урында тора: 0,894 индекс. Аҡса берәмеге — израиль яңы шекеле.
Урта быуаттар
636-640 йылдарҙа византия Фәләстинен ғәрәптәр яулай. Киләһе алты быуат эсендә был территориялар Өмийәттәрҙән Ғәббәсиҙәргә, тәре йөрөтөүселәргә һәм кире күсеп йөрөй. Ҡыҫҡаса йәһүд энциклопедияһы Фәләстиндәге ғәрәп хакимлығы осорон дүрт осорға бүлә: илде баҫып алыу һәм үҙләштереү (638-660 йыл), Өмийәттәр династияһы (661-750), Ғәббәсиҙәр (750-969) һәм Фатимиҙар (969-1099). 1099 йылда тәре йөрөтөүселәр бында Йәрүсәлим кенәзлегенә нигеҙ һала, әммә 1187 йылда Сәләх-әд-дин Йәрүсәлимде ала, ә 1291 йылда тәре йөрөтөүселәрҙең һуңғы Акра ҡәлғәһе уға буйһона.
Йәһүдтәртәрҙең Сионға ынтылышы һәм сәйәси сионизмдың барлыҡҡа килеүе
Диаспорала йәшәгән йәһүдтәр араһында һәр саҡ Сионға ҡайтыу теләге көслө була. Фәләстиндәге йәһүд общиналарының был теләге ситтән килгән йәһүд диндарҙары уйы менән көсәйтелә. XVI быуатта Цфатҡа Испаниянан 14 мең йәһүд күсеп килә. Бындай күсеү Беренсе алия тип атала, шул ваҡыттағы иң күпләп күсеү 1881 йылда башлана,  уны йәһүд халҡын тарихи тыуған иленә ҡайтарырға теләгән палестинофилдар етәкләй.
Дәүләт булдырылыуы һәм тәүге йылдары
Йәһүд агентлығы БМО планын ҡабул итергә ҡарар сығара. Киреһенсә, Ғәрәп дәүләттәре лигаһы һәм Юғары ғәрәп советы Фәләстинде бүлеү тураһындағы БМО-ның ҡарарынан ҡәтғи рәүештә баш тарта һәм был пландың  67 %  йәһүд булмаған күпселек халыҡ хоҡуғын боҙоу тип иҫәпләй. Бөтә ғәрәп лидерҙары был пландың тормошҡа ашырылыуына ҡаршы ҙур тырышлыҡ күрһәтергә вәғәҙә бирә, Ғәрәп илдәре лигаһы рәйесе Жәмәл әл Хөссәйени 1947 йылдың 24 ноябрендә былай тип янай: «Йәһүдтәр Фәләстиндең берәй генә өлөшөнә эйә булһа ла, ил ут һәм ҡан эсендә ҡаласаҡ»,.
1948 йылдың 14 майында, Британия мандаты тамамланыуға бер көн ҡалғанда, Давид Бен-Гурион БМО планына ярашлы Фәләстин территорияһында бойондороҡһоҙ йәһүд дәүләте төҙөүҙе иғлан итә. Бының икенсе көнөндә үк Ғәрәп дәүләттәре лигаһы Израилгә һуғыш иғлан итә һәм шунда уҡ биш ғәрәп дәүләте (Сүриә, Мысыр, Ливан, Ираҡ һәм Трансиордания) яңы барлыҡҡа килгән илгә һөжүм итә, шулай итеп Израиль бойондороҡһоҙлоғо өсөн һуғыш башлана.
Фәләстин ғәрәптәре менән мөнәсәбәттәр
Ғәрәп дәүләттәре 1976 йылда Алты көнлөк һуғыш ваҡытында еңелгәндән һуң, Израиль бөтә Фәләстин территорияһын үҙ контроленә ала, был артабанғы ғәрәп радикализмына һәм терроризмына килтерә — Фәләстинды азат итеү ойошмаһы (ООП) эшмәкәрлеген әүҙемләштерә, ул «ҡораллы көрәш Тыуған илде азат итеүҙең берҙән-бер юлы» тип иғлан итә. 1960 — 1970 йылдарҙа бөтә донъя буйынса фәләстиндәр израиллеләргә ҡаршы террор аса. Иң ҙур конфликттарҙың береһе 1972 йылда йәйге Олимпиадала Мюнхендә була, унда израиль атлеттары ҡулға алына һәм юҡ ителә. 1970 йылда фәләстин хәрби ойошмалары Иордания монархияһын ҡолатырға тырыша, шунан һуң улар Иорданиянан сығарып ебәрелә һәм үҙ ойошмалары эшмәкәрлектәрен Ливанға күсерә. Фәләстиндәр Ливандағы граждандар һуғышына әүҙем ҡыҫыла һәм илдең көньяғында анклав ойоштора, был территориянан Израилгә террорлыҡ акттары яһай һәм күп кенә халыҡ-ара террорлыҡ акциялары үткәрә. Был Израиль армияһының Ливанға. баҫып инеүенә килтерә. 1982 йылда ООП Ливандан Тунисҡа ҡыуып сығарыла.
Тыныс килешеү 1994 йылда башланып киткән террорлыҡ акттары арҡаһында боҙола. Ицхак Рабин 1995 йылда һәләк була. Осло процесына ҡарата ышанысын юғалтыуға ҡарамаҫтан, 1990-сы йылдар аҙағында Израиль премьер-министры Беньямин Нетанияһу Хеврондан ғәскәрен сығара һәм «Меморандум Вай-Ривер»ға ҡул ҡуя, был меморандум буйынса фәләстиндәргә үҙидара хоҡуғы киңәйтелеп бирелә.
Хоҡуҡи система
Израиль дәүләте өсөн был дәүләттең әле формалашмауына тиклем барлыҡҡа килгән закондары статус-квола үҙ кәүҙәләнешен тапҡан :
Тышҡы сәйәсәт
Төп мәҡәлә: Израилдең тышҡы сәйәсәте Израиль 158 ил менән дуҫлыҡ мөнәсәбәттәре урынлаштырған (һуңғы мәғлүмәттәр буйынса, 2011 йылдың июлендә Көньяҡ Судан менән мөнәсәбәттәр урынлаштырылған) һәм уның 100-ҙән ашыу дипломатик миссиялары бар[155]. Ғәрәп дәүләттәре лигаһынан бары тик ике ил генә: 1979 йылдан алып Мысыр һәм 1994 йылдан алып Иордания менән - рәткә һалынған үҙ-ара мөнәсәбәттәр урынлаштырған. Хатта Мысыр режимы алмашыуы һәм власҡа «Братья-мусульмане» ойошмаһының килеүе лә ике ил араһындағы дипломатик мөнәсәбәттәрҙе түбәнәйтә, әммә уларҙы өҙмәй ҡалдыра[156]. Мавритания тулы ҡанлы дипломатик мөнәсәбәттәрҙе 1999 йылда барлыҡҡа килтерә, ләкин 2009 йылдың ғинуарында Израиль Ғәззә секторында үткәргән хәрби операция арҡаһында Израиль дәүләте менән сәйәси һәм иҡтисади мөнәсәбәттәрҙе туҡтата[157]. Ғәрәп хдәүләттәренең икәүһе: Марокко һәм Тунис, Израиль менән 2000 йылдан алып дипломатик мөнәсәбәттәр урынлаштырған, ләкин Аль-Аҡсы интифадаһы арҡаһында дипломатик мөнәсәбәттәрен ваҡытлыса туҡтатып тора, шул уҡ ваҡытта Израилдең Омандағы сауҙа вәкиллеге ябыла[158]. Израиль закондары буйынса, Ираҡ, Иран, Ливан, Сүриә, Сәғүд Ғәрәбстаны һәм Йәмән дошман дәүләттәр булып һанала һәм израиль граждандарына илдең сит ил эштәре министрлығының рөхсәтенән тыш был илдәргә барыу тыйылған[159]. 1995 йылдан алып Израиль Урта диңгеҙ бассейнындағы ете ил һәм НАТО илдәре араһындағы үҙ-ара килешеп эшләгән Урта диңгеҙ диалогы ағзаһы булып тора[160].
Шлойзегрунд
Шлойзегрунд (Schleusegrund) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 3053 кеше йәшәй. Майҙаны — 58,87 км2. Диңгеҙ кимәленән 445 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98667 һәм автомобиль коды — HBN.
Крёз (Лидия батшаһы)
Лидияны фарсыларҙың яулауы
Ҡала янындағы ҙур Тимбре тигеҙлегендә икенсе хәл иткес алыш була, унда, Ксенофонт хәбәр итеүенсә, ҡыйыу һуғышҡан мысыр отряды, уларҙы Крезға ҡаршы һуғышта дуҫ итеп ҡулланмауҙарын талап итеп, ҡорал һалырға ҡарар итә. Был ҙур алыштан һуң Лидия ғәскәрҙәре һәм уларҙың союздаштары — мысырҙар еңелә, иҫән ҡалған һуғышсылары менән улар Сард ҡәлғәһенә инеп ҡаса. Ҡала бик яҡшы нығытылған булһа ла, фарсылар ҡала акрополенә алып барған йәшерен һуҡмаҡты таба һәм 14 көн буйына ҡамауҙа тотҡандан һуң ҡапыл ғына ҡәлғәне баҫып ала.
Крёздың яҙмышы
Лидияның баш ҡалаһы ҡолатыла, ә Крёз үҙе әсирлеккә алына (беҙҙең эраға тиклем 546 йыл). Бер фараз буйынса (Геродот һәм боронғо грек тарихсыларының күпселеге), Крёз яндырыуға хөкөм ителә, әммә Кир уны ярлыҡай; икенсе фараз буйынса Крёз язалана (боронғо көнсығыш шына яҙыу сығанаҡтары, әгәр зыян күргән «Набонид хроникаһы» фрагментында Лидияны яулап алыу тураһында һүҙ барһа).
Женева халыҡ-ара бәйләнештәр институты
Уҡыу хаҡы
Йылға 5000 швейцария франкы булһа, аҡса кире ҡайтарыла. Айына стипендия — 1800 франк.
Грасси музейы
Музей Франц Домино Грасси (1801—1880) — үлгәндән һуң ҡалаға 2 миллион марка васыят иткән итальян сығышлы Лейпциг сауҙагәре хәрмәтенә атала. Был аҡсаға ҡалала бер нисә әһәмиәтле архитектура проекты тормошҡа ашырыла: икенсе Гевандхаус, Август майҙанында необарокко стилендәге Менда фонтаны төҙөлә.
Тарихи очерк
Башта музей Король майҙанда (Königsplatz; хәҙер — Вильгельм Лейшнер майҙаны), 1882—1895 йылдарҙа уның өсөн махсус төҙөлгән бинала урынлаша (бөгөн унда Лейпциг ҡала китапханаһы), үҙ эсенә Этнография музейын һәм Биҙәү-ҡулланма сәнғәте музейын ала.
Йәрмөхәмәтов Зиннур Ғөбәйҙулла улы
Биографияһы
Зиннур Ғөбәйҙулла улы Йәрмөхәмәтов 1948 йылдың 3 февралендә Башҡорт АССР-ының Баймаҡ районы Хәсән ауылында тыуған.
Шлойзинген
Шлойзинген (Schleusingen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 5384 кеше йәшәй. Майҙаны — 36,82 км2. Диңгеҙ кимәленән 372 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98553 һәм автомобиль коды — HBN.
Урман Шишмәһе
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Шишмә йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Һатыусин Сәғит Сәлимгәрәй улы
Биографияһы
Сәғит Сәлимгәрәй улы Һатыусин 1914 йылдың 1 ғинуарында Ырымбур губернаһы Ырымбур өйәҙенең (хәҙерге Ырымбур өлкәһе Новосергиевка районының) Мерәҫ ауылында тыуған.
Европа Виадрина университеты
Тарихы
Виадрина университеты асылғас, унда Германия, Польша, Швеция, Норвегия һәм Даниянан килген 900 студент белем ала. Ул ваҡытта Одерҙағы франкфуртта 5 мең кеше йәшәй һәм ҡала хаклы рәүештә университетлы тип атала.
Солдатов Юрий Фёдорович
Эштәре
Колхоз рәйесе Р. Ф. Еникеев, А. С. Пушкин һәйкәлдәре. Бөйөк Ватан һуғышы геройы М. Ғ. Гәрәев бюсы (1985, Өфө), сәйәси репрессия ҡорбандарына монумент (2000, Өфө), Советтар Союзы Геройҙарының 14 портрет скульптураһы серияһы (1998, Бәләбәй районы), Башҡортостан Республикаһы Благовар районының Мирный ауылында 1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған яугирҙәргә арналған иҫтәлекле билдә авторы. Эштәре Өфөлә М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында, Нефтекама ҡалаһындағы «Мираҫ» картиналар галереяһында, Милиция музейы коллекцияһында, Рәсәйҙә һәм сит илдәрҙә шәхси йыйылмаларҙа һаҡлана.
Коим
Коим — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Демьянка йылғаһының һул ярына тамағынан 940 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Овраг Мокрый Ржавец
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Шишмә, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Үрге Таурачек
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь  йылғалары ҡушылған урындан  Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей  йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.