cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Һарытау затлы ҡыҙҙар институты
Институт сиркәүе
1995 йылда Һарытау епархияһы сиркәү бинаһын Рус православие сиркәүенә кире ҡайтарыуҙы юллай башлай. 2004 йылда бина епархия ҡарамағына тапшырыла, унда тәүге ғибәҙәт ҡылыу 2005 йылдың 27 февралендә башҡарыла.
Косарев Михаил Фёдорович
Урал һәм Көнбайыш Себер археологияһы өлкәһендә белгес. Көнбайыш Себерҙә төрлө дәүерҙәге һәм төрлө мәҙәниәттәге археологик ҡомартҡыларҙы тикшереүсе, был төбәктең боронғо һәм урта быуат тарихын өйрәнеүгә палеогеографик һәм палеоэтнографик тикшереүҙәрҙе яҡлаусы. 220-ҙән артыҡ фәнни мәҡәлә, шул иҫәптән бер нисә монография авторы.
Белеме
1954 йылда Томск дәүләт университетының тарих-филология факультетын тамамлай, артабанғы биш йылда Новосибирск өлкәһендә халыҡ мәғарифы системаһында эшләй. 1962 йылда СССР Фәндәр академияһының Археология институты (хәҙерге РФА Археология институты) аспирантураһында уҡыуын тамамлай һәм бер йылдан һуң штатҡа алына.
Әзербайжандарҙа туй йолаһы
Туй
Туйға тиклем бер нисә көн ҡалғас, кәләшкә бирелгән бирнә не кейәү йортона күсереү йолаһы үткәрелә Был йоланың төп маҡсаты — йәш парҙы бергә йәшәүе өсөн бөтә кәрәкле башланғыс менән тәьмин итеү. Шуға күрә төп урынды мебель, һауыт-һаба, көнкүреш әйберҙәре биләй.
Ҡағиҙә булараҡ, «ҡатын-ҡыҙ» туйы («палтар кэсди» йолаһы) һәм төп туй, «ир-ат» туйы үткәреләгән. Туйҙа, ғәҙәттә, милли музыка яңғырай.
Кейекбаев Морат Жәлил улы
Биографияһы
1982 йылда Башҡорт дәүләт университетының тарих факультетын тамамлаған (БДУ). 1987 йылда СССР Фәндәр Академияһы этнология һәм антропология институтының Ленинград бүлексәһендә «этнология»" һөнәре буйынса «тарих фәндәре кандидаты» ғилми дәрәжәһенә диссертация яҡлай. 2000 йылда Башҡорт дәүләт университетында «социология фәндәре докторы» ғилми дәрәжәһенә диссертация яҡлай.
Сәйәси эшмәкәрлеге
Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылышының, Бөтә Рәсәй сәйәси "Берҙәм Рәсәй" партияһы тәҡдим иткән кандидаттарҙың федераль исемлеге составында, бишенсе саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаты итеп һайланыуы менән бәйле, 2007 йылдан алып ул Мәскәүҙә йәшәй һәм эшләй. "Берҙәм Рәсәй" фракцияһы ағзаһы. Дәүләт думаһында милләттәр эштәре буйынса комитет ағзаһы.
Иҙелбай (Баймаҡ районы)
Иҙелбай (Идельбаево) — бөткән ауыл. Башҡортостандың Баймаҡ районы Шура ауыл Советына ҡараған ауыл. Яҡынса 1816—1817 йылдарҙа нигеҙләнгән. ХХ быуаттың 1950 йылдарында ғәмәлдән сыҡҡан.
Географик урыны
Иҙелбай ауылы Таналыҡ йылғаһының ҡушылдығы Илсебикә буйында, Ирәндек һыртының көнбайыш битендә урынлашҡан була. Район үҙәге Баймаҡ ҡалаһынан — 3 км, Сибай тимер юлы станцияһынан 40 км алыҫлыҡта ятҡан.
Ҡотлогилде Ишемғолов
Ҡотлогилде Ишемғолов (1794—?) — хәрби эшмәкәр, тархан. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм 1813—1814 йылдарҙағы Рус армияһының сит илгә походтарында ҡатнашыусы.
Тверь көнкүреш музейы
Тарих
Тверь көнкүреш музейы 1970 йылда ике ҡатлы бинала асыла. Бина 1784 йылда архитектор Штенгель проекты буйынса төҙөлгән һәм элек сауҙагәр Арефьевтарҙың йорто булған. 1986 йылда ҡала усадьбаһына яңы ҡаралтылар өҫтәлеп төҙөлөү арҡаһында музей экспозиция майҙандары киңәйгән — ике төкәтмә һарайында кареталар, ҡоҙоҡ һәм амбар тора — күргәҙмә «XVIII—XIX быуаттарҙағы ҡала усадьбаһы» тигән яңы исемен ала.
Экспозициялар
Барлығы музей коллекцияларында 773 һаҡланған әйбер иҫәпләнә. Экспозицияларҙың дөйөм майҙаны 833 м² тәшкил итә..
Висячий Камень
Һылтанмалар
Горнолыжный клуб г. Новоуральска «Висячий Камень» (рус.). Дата обращения: 23 декабря 2017. Архивировано 31 декабря 2017 года.
Гней Помпей Страбон
Гней Помпе́й Страбо́н (Gnaeus Pompeius Strabo; б. э. т. 132 йылдан алдараҡ Италияның Пицен тораҡ пунктында тыуа, — вафаты б. э т. 87 йыл, Рим, Рим республикаһы) — боронғо Рим сәйәси эшмәкәре һәм Помпейҙарҙың плебей нәҫеленән сыҡҡан хәрби начальник, Гней Помпей Бөйөктөң атаһы б. э. т. 89 йылда консул.
Союздаштар һуғышы: легат
Италиктар Римгә ҡаршы баш күтәргәс (б. э. т. 91 йыл аҙағы), Гней Помпей консул Публий Рутилий Лупа командалығындағы легат итеп тәғәйенләнә. Публий Рутилий Лупа Италияның төньяғындағы хәрби хәрәкәттәргә етәкселек итә, уның ҡул аҫтындағы биш легат араһында шулай уҡ Гай Марий һәм Квинт Сервилий Цепион да була. Помпейға Рим өсөн ҙур стратегик әһәмиәткә эйә булған Пицендағы ихтилалды баҫтырыу йөкмәтелә, сөнки был төбәк аша Цизальпийский Галлия менән бәйләнеш тотола. Страбон был вазифаға урындағы иң эре ер биләүсе һәм ҙур клиентела хужаһы булараҡ тәғәйенләнә.
Союздаштар һуғышы: консул һәм проконсул
Беҙҙең эраға тиклем 89 йылдың 25 декабрендә Страбон Римда аускулдар һәм пицентиндарҙы (de Asculaneis Picentibus) еңеү триумфын байрам итә. Союздаштар һуғышы осоронда был берҙән-бер триумф була. Антик авторҙар шуны ла яҙып ҡалдыра: Рим урамдары буйлап үткән әсирҙәр араһында бала күтәргән бер ҡатын да була. Уның ҡулындағы сабый аҙаҡ күренекле полководец, римлеләр араһынан беренсе булып парфяндарҙы еңгән Публий Вентидий Басс була.
Октавий һуғышы
Беҙҙең эраға тиклем 87 йылда Римдәге сәйәси көрәш тағы ла граждандар һуғышына әүерелә, Марк Туллий Цицерон уны Октавий һуғышы тип атай. Консулдарҙың береһе, Луций Корнелий Цинна, Публий Сульпицийҙан һуң яңы граждандарҙы бөтә трибалар буйынса таратып урынлаштырырға тырышып ҡарай, әммә коллегаһы Гней Октавия һәм тотош сенат яғынан ҡаршылыҡҡа осрай. Ул Римдән ҡаса һәм Ноланы ҡамауҙа тотоҡан армияны үҙ яғына сығыуға күндерә; Италияның күп кенә общинадары был фетнәне яҡлап сығыш яһай. Шул саҡ Октавияй һәм Цинна урынына һайланған Луцийң Корнелий Мерула Римды яҡлау өсөн Помпейҙы саҡыра. Помпей үҙ армияһы менән килә һәм уны Коллин ҡапҡалары янына урынлаштыра.
Был ваҡиғаларҙан һуң Страбон, ниһайәт, әүҙем хәрби хәрәкәттәргә күсә. Тәүҙә Помпей Квинт Серторий менән һуғыша; алыш ҡараңғы төшкәнсе дауам итә, ул бер кемдең дә еңмәүе менән тамамлана, ике яҡтан да 600-әр яугир яу яланында ятып ҡала. Ф. Мильтнер фаразлауынса, Помпей тулы көсөнә һуғышмай: ул Серторийҙы бер ниндәй ауырлыҡһыҙ еңә алыр ине, әммә ул Цинна менән килешергә теләй һәм уға ҡарата сенаттың гарантияһы булмай. Һуңыраҡ Гней Октавий Яңыкүл убаһы районында Марийға ҡаршы контрһөжүм башлағас, Страбон уға ярҙамға алты когортын ебәрә, һуңынан төп көстәре менән үҙе лә килеп етә. Граний Лициниан яҙғанса, Помпей Октавийҙың тиҙ арала еңеүгә өлгәшеүенә юл ҡуймай, сөнки һуштың тиҙ арала тамамланыуы мөмкин була; тикшеренеүселәр был хәбәргә ҡарата төрлө фекерҙә була.
Муны
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Ҡатын-ҡыҙҙар педагогия институты
Тасуирлама
Институттың маҡсаты — ҡатын-ҡыҙ уҡыу йорттарының бөтә синыфтары өсөн уҡытыусылар әҙерләү булып тора. Институт батшабикә Мария ведомствоһы учреждениелары системаһын ҡарамағында була. Уҡыусылар институтта уҡығанда практик күнегеүҙәр алһын өсөн уның янында башланғыс мәктәп һәм балалар баҡсаһы менән ҡатын-ҡыҙҙар гимназияһы була.
Бөтһөн империализм һуғышы
Төп фекере һәм художество алымдары
Мәғрифәтсе идеялары менән әҙәбиәткә килгән Мәжит Ғафуриҙың беренсе урыҫ инҡилабы, йәмәғәтселек фекерендә һәм мәҙәниәт тормошонда, әҙәби хәрәкәттә булған етди үҙгәрештәр йоғонтоһонда донъяға ҡарашы революцион демократизмға, ижад алымы тәнҡитле реализмға күсә барҙы. Халыҡ тормошо менән йәшәүе, хеҙмәтсәндәр менән тығыҙ бәйләнеше, үҙгәрештәр осоро мәнфәғәтен ҡайғыртҡан фекергә ҡолаҡ һалыуы Ғафуриҙы ысын мәғәнәһендә халыҡ шағиры итеп күтәрҙе.
«Мәжит Ғафури шиғырҙарын уҡыйбыҙ» конкурсы
2020 йылда, шағирҙың 140 йәшен билдәләгән көндәрҙә, Башҡортостан мәҙәниәт минстрлығы, Башҡортостан Яҙыусылар союзы, Мәжит Ғафуриҙың халыҡ-ара йәмәғәт фонды «Мәжит Ғафури шиғырҙарын уҡыйбыҙ» конкурсы иғлан итте. Шиғри флешмобта күп кеше ҡатнашты һәм башҡорт халыҡ шағирына булған ихтирамын күрһәтте.
Карас (Тихманьга ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Илһамов Тамерлан Айсар улы
Хәрби эшмәкәрлеге
2022 йылдың 13 июлендә Әбйәлил районында тыуған Аскар ауылында ерләнә.
Шукша (Мезень ҡушылдығы)
Шукша  — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Мезень йылғаһының һул ярына тамағынан 65 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 39 км.
Аликин Владимир Александрович
Биографияһы
Владимир Александрович Аликин 1937 йылдың 12 сентябрендә Пермь ҡалаһында тыуған.
1991 йылдан «„Восток“ акционер сауҙа-сәнәғәт йорто» акционер йәмғиәтенең генераль директоры итеп тәғәйенләнә.
Мостафина Фатима Хәмит ҡыҙы
Биографияһы
Өфөлә ул партия өлкә комитетының ҡайтанан ойошторолған фән, мәктәптәр һәм уҡыу йорттары бүлеге мөдире булып эшләй башлай. Был яуаплы вазифала ла Фатима Мостафина үҙен эшлекле һәм сәйәси яҡтан белемле ойоштороусы итеп күрһәтә.
Башҡорт АССР-ында милли мәктәптәрҙе һаҡлап ҡалыу ҙа Фатима Мостафинаның тырышлығы һәм ныҡышмалылығына бәйле.
Томка (Бердь ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Иҫәнғазы (Бөрйән районы)
Тарихы
1930 йылда Иҫәнғәзе, Иҫке Усман, Әтек ауылдарынан «Ҡыҙыл юл» колхозы төҙөлә. 1937 йылда Күскәрбәк (Исанғазы) ауылы айырылып сығып «Большевик» исемендәге колхоз булып 1942 йылға тиклем йәшәй. 1942 йылда яңынан «Ҡыҙыл юл» колхозына ҡушыла. 1946 йылда промартелгә әйләнеп, 1954 йылға тиклем артель булып йәшәй. 1954 йылда ауыл хужалығы уставына күсеп «Алға» колхозы булып йәшәй. 1967 йылда 19 хужалыҡ була, 21 йортта 96 кеше йәшәй. 1969 йылда «Бөрйән» совхозы ойошторола һәм алып элекке «Алға» колхозы совхоздың бүлексәһе булып ҡала.
Мәскәү политехник университеты
В. С. Черномырдин исемендәге Мәскәү дәүләт асыҡ университеты (В. С. Черномырдин исемендәге МГОУ)
1935 йылда Бойороғо буйынса СССР Ауыр сәнәғәт Халыҡ Комиссариатының баш 28 март 1935 йылдың 28 март 26-76 -се бойороғо менән Бөтә Союз ситтән тороп техник белем биреү институты Бөтә Союз ситтән тороп белем биреү индустриаль институты (ВЗИИ) итеп үҙгәртелә.
Мәскәү дәүләт киске металлургия институты
Предприятиеларҙың квалификациялы инженер-техник эшселәргә ихтыяжы арта. МГВМИ тәҡдим иткән көндөҙгө-ситтән тороп (киске) уҡыу формаһы конкрет предприятие өсөн юғары белемле специалистар әҙерләүҙең эффектив ысулы икәнен күрһәтте.
Мәскәү дәүләт индустриаль университеты (МГИУ)
1958 йылда аҙағында «СССР халыҡ мәғарифы системаһында мәктәптең тормош менән бәйләнешен нығытыу һәм артабан үҫтереү тураһындағы закон» ҡабул ителә, ә 1959 йылдың 30 декабрендә ошо закон нигеҙендә СССР Министрҙар Советы ҡарары ҡабул 1425 «Юғары уҡыу йорттары эргәһендә завод-ВТУЗдар, шулай уҡ сәнәғәт предприятиелары һәм цехтары ойоштороу тураһында» 1425-се Ҡарар ҡабул итә. РСФСР юғары белем һәм урта махсус белем биреү министры вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Н. Ф. Красновтың 1960 йылдың 8 февраль № 107-се бойороғо завод-ВТУЗдарҙы асыу датаһын−1960 йылдың 1 марты һәм дәрестәр башлау датаһын −1960 йылдың 1 сентябре билдәләй. Был ваҡытта Мәскәү автозаводында: МАМИ филиалы, МЭИ-ның киске бүлеге, ВЗМИ бүлеге һәм С. Орджоникидзе исемендәге инженер-иҡтисади институтының иҡтисади белем арттырыу төркөмдәре эшләй.
Һарыбаш тумыртҡа
Йәшәү рәүеше
Ылыҫлы урмандарҙа йәшәй. Ағас бөжәктәре йәм уларҙың ҡурсаҡтары менән туҡлана. Ултыраҡ ҡош, һирәк оcрай. Ағас ҡыуыштарында оялай. З—5 бөртөк аҡ йомортҡаһы була. Зарарлы бөжәктәрҙе ҡырып, файҙа килтерә.
Мәскәү политехник университеты
Мәскәү политехник университеты
2016 йылдың 1 сентябренән Матбуғат университеты Мәскәү политехник университеты составында матбуғат һәм медиаиндустрияның Юғары мәктәбенә әйләнә.
Непомнящих Лев Моисеевич
Биографияһы
2004 йылда РМФА ағза-корреспонденты итеп һайлана.
Мәхәмбәт Өтәмисулы
Биографияһы
Хан вариҫын ул биш йыл тирәһе тәрбиәләй, шунан Мәхәмбәт менән Жәнгир хандың аралары боҙола. 1829 йылдың көҙөндә далала тоҡанған ихтилалда әүҙем ҡатнаша һәм Ҡалмыҡ ҡәлғәһенә ябыла. Унда ике йыл ултыра, 1831 йылда ҡаса.
Рованиеминың үҙәк стадионы
Тарихы
2008 йылдың июнь аҙағында стадионда реконструкциялау башлана, яҡтыртыу мачталары төҙөлә. Прожекторҙары сентябрь башында ҡуйыла. 2009 йылдың йәйендә яһалма газон алмаштырыла һәм ярҙамсы бина төҙөлә. Дүрт һуңғы үҙ майҙанындағы уйындан һуң РоПС Сусивуд майҙанында тағы бер үҙ уйынын үткәрә. РоПС квалификацияға ярашлы булмаған яланда уйнағаны өсөн өс тапҡыр иҫкәртеү ала, һәм хатта 2008 йылдың 24 авгусында 75 000 евро күләмендә штраф алғанға тиклем уйнай. Реконструкция ваҡытында бина урынында 105 йыллыҡ граната табыла
Юрьевка (Баковская Палуга кушылдыгы)
Юрьевка  — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Баковская Палуга йылғаһының һул ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.
Буҙ тумыртҡа
Ареалы
Ареалдың көньяҡ осо урман-дала зонаһы аша үтә. Европала Урта Францияның, Болгарияның көньяғына, Днестр тамағына, Днепропетровск өлкәһенең көньяҡ өлөшөнә тиклем тарала. Себерҙә көньяҡҡа Барнаулға тиклем, көньяҡ-көнбайыш Алтайға, Монгол Алтайының төньяҡ өлөшөнә, Хангай һәм Хэнтэйға тиклем осрай. Алыҫ Көнсығышта ареал ҡырҡа көньяҡҡа китә, Ҡытайҙың бөтә көнсығышын, Кореяны, Һинд-Ҡытай һәм Суматра утрауҙарын үҙ эсенә ала. Ҙур булмаған айырым участка Гималай тауҙары алдында һәм үҙәндәрендә урынлашҡан.
Виллинген (Вестервальд)
Виллинген (Willingen) — коммуна. Германияла, Рейнланд-Пфальц федераль ерендә урынлашҡан коммуна.
Виллинген коммунаһы Вестервальд районы составына инә, Реннерод идаралығына буйһона. Виллинген коммунаһындағы халыҡ һаны 249 кеше тәшкил итә (2010 йылдың 31 декабренә ҡарата халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса). Бургомистр Мартин Юмель — Виллингтен коммунаһы менән идаралыҡ итеүсе. Виллинген коммунаһы 3,68 квадрат километр майҙанды биләп тора. Коммуна диңгеҙ кимәленән 570 метр бейеклектә урынлашҡан. Виллинген коммунаһының рәсми коды — 07 43 1 311. Телефон коды + 49 2667
Шәрипов Илгиз Ҡадир улы
Биографияһы
1983 йылда Өфө авиация институтын тамамлай (УАИ, хәҙерге Өфө дәүләт авиация техник университеты). Хеҙмәт юлын Стәрлетамаҡта «Ҡыҙыл пролетарий» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә башлай.
Производствоны ентекле өйрәнеп һәм ойоштороу һәләтен ҡулланып Илгиз Ҡадир улы инженер-технологтан баш инженер вазифаһына тиклем юл үтә. 1996—2007 йылдарҙа «Ҡыҙыл пролетарий» асыҡ акционерҙар йәмғиәтеннең генераль директоры була.
Ҙур ала тумыртҡа
Ҙур ала тумыртҡа (Большой пёстрый дятел, Dendrocopos major)- тумыртҡалар ғаиләһендәге ҡош. Ҙур сыбар тумыртҡа, туҡран, туҡыртма. Сыйырсыҡтан ҙурыраҡ. Ҡара ҡанаттарында аҡ һыҙыҡтар бар, һырты ҡара. Кәүҙәһенең аҫ яғы аҡ. Түбәһе һәм ҡойроҡ аҫты сағыу ҡыҙыл. Суҡышынан аҫҡараҡ төшкән ҡара һыҙыҡ, ике ;яҡтан килеп, елкәһендә тоташа. Ваҡ ала тумыртҡанан байтаҡ ҙур.
Тауышы яңғырауыҡлы әсе: «кик-кик-кик».
Мелкая (Хутты-Яха ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Дим
Ҡушылдыҡтары
(км - тамағынан) (оҙонлоғо >50 км ашыу)
Таш күпер (Воронеж)
Таш күпер — Воронеж ҡалаһында Чернышевский һәм Карл Маркс урамдары киҫешкән урындағы көмрө күпер.
Екомасов Евгений Григорьевич
Биографияһы
Евгений Григорьевич Екомасов 1958 йылдың 8 июнендә Приморье крайы Анучино ауылында тыуған. 1980 йылда Башҡорт дәүләт университетының физика факультетын тамамлай һәм шунда уҡ эшкә ҡалдырыла. Теоретик физика кафедраһы аспирантураһында уҡый. Кандидатлыҡ диссертацияһын 1991 йылда Мәскәү дәүләт университетында («Физика магнитных явлений» һөнәре буйынса), докторлыҡ диссертацияһын (Физика конденсированного состояния) 2005 йылда Силәбе дәүләт университетында яҡлай. БДУ-ла 1980 йылдан алып 1997 йылға тиклем — доцент, 2006 йылдан — профессор вазифаһында. 2003 йылдан — белем сифатын тикшереү бүлеге начальнигы.
Һеркәләнеү
Һеркәләнеү төрҙәре
Сәскә һеркәләрен күсереүсе хайуандарҙы һеркәләндереүселәр тип атайҙар.
Гейтоногамия —күршеләш һеркәләнеү, йәғни бер үк үҫемлектәге сәскәнең емшәне икенсе сәскәнең һеркәһе менән һеркәләнгән осраҡ.
Билибино
Били́бино — Рәсәйҙәге ҡала (1993 йылдан алып), Чукотка автономиялы округы Билибино районының административ үҙәге.
Тарихы
1961 йылдың 2 авгусында Көнсығыш Тундра районы үҙәге Анюйск ауылынан Билибино ҡасабаһына күсерелә һәм Көнсығыш-Тундровск районы Билибиноға үҙгәртелә.
Ҡариҙел (йылға)
Силәбе, Сведловск өлкәләре, Башҡортостандың Дыуан, Ҡариҙел, Нуриман, Благовещен, Иглин, Өфө райондары аша аға.
Ҡариҙел йылғаһының оҙонлоғы 918 км.
Географияһы
Өфө күленән, Силәбе өлкәһе Ҡарабаш ҡалаһынан 5 км төньяҡ-көнбайыштараҡ баш ала. Баш өлөшөндә Ҡариҙел үҙен тау йылғаларына хас тота, тар ғына үҙәндән аға. Әй ҡилеп ҡушылғандан һуң ул бер аҙ олпатлана, бында инде моторлы бәләкәй кәмәләр йөрөй ала. Әммә йырҙа бормалы һәм һайлыҡтар ҙа осрай.Ҡариҙел ауылынан түбәнерәк Павловка һыуһаҡлағысы быуаһы тәьҫирендә һыу тәрәнәйә һәм киңәйә башлай. Һыуһаҡлағыс оҙонлоғо 100 километр тәшкил итә. Плотинанан түбәнге өлөштә йылға тәрән һәм ярайһы тиҙ ағымлы. Йылға бассейнында карст йыш осрай..
Ҡушылдыҡтары
(км — тамағынан) (йылға оҙонлоғо >50 км)
Ҡыуандыҡ коридоры
Тарихы
1918 йылда Рәсәй империяһы тарҡалыуы тулҡынында башҡорттар һәм ҡаҙаҡтар үҙ милли республикаларын иғлан итә. Ырымбур ҡалаһы башҡорт һәм ҡаҙаҡ милли-азатлыҡ хәрәкәттәренең (Алаш урҙаһы, Башҡортостан мөхтәриәте) мөһим үҙәктәренең береһе була. 1918 йылдың сентябрендә Өфөлә башҡорт һәм ҡаҙаҡ вәкилдәренең дәүләт кәңәшмәһе үтә. Көн тәртибендә федерация булдырыу тураһындағы мәсьәлә тора. Республикалар араһында уртаҡ сик шулай булырға тейеш кеүек ҡабул ителә.
Ишембай (тарихи урын)
Тарихы
Беренсе күсеп ултырыусы — Ишембай Аҡбирҙин (1770—1831). Ике ҡыҙынан тыш, улдары Мөхәмәтйән (1797—1834), Сәлимйән (1806 йылғы), Исмәғил (1815 йылғы), Уйылдан (1808 йылғы), Әйүп (1813 йылғы), Исхаҡ (1828 йылғы), Мөхәмәтғәле (1828 йылғы) булған.
Ҡушаҡтар
Бала табыуға мөнәсәбәт
Европа 1970 йылдарҙан башлап етди рәүештә «бэби-бум», йәғни күп балалылыҡ күренеше артыуын кисерә. Британияла дүрт һәм унан да күберәк балалы ғаиләләр һаны һуңғы 50 йылда иң ҙур күрһәткескә еткән, тиелә Евростат тикшеренеүендә.
Эстония тарихы
Эстонияны крестоносецтарҙың яулауы
XII быуатта Ливон крестовый походы башлана. Эстон ерҙәренә крестоносецтар 1206—1208 йылдарҙа барып етәләр.<span class="mw-ref" id="cxcite_ref-Miljan.E2.80.942004.E2.80.94.E2.80.942-3_23-0" rel="dc:references" contenteditable="false" data-sourceid="cite_ref-Miljan.E2.80.942004.E2.80.94.E2.80.942-3_23-0"> [23]  <span class="mw-ref" id="cite_ref-Miljan.E2.80.942004.E2.80.94.E2.80.942-3_23-0" rel="dc:references" contenteditable="false">.
Һөйөндөк (Шаран районы)
2012 йылдың 30 ғинуарында Башҡортостан Республикаһы законы (№ 497-з) менән ауыл бөтөрөлгән һәм иҫәп яҙыуынан алынған.
Үгеҙ (Бөрө районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Ауылдың XIX быуаттың икенсе яртыһындағы үҫеше
XIX быуаттың 2-се яртыһында — Иҫке Үгеҙ булараҡ теркәлә.
Тирә-яҡ мөхит
Тауҙар:
Укроп (Бердь ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Йәғфүриҙәр
Йәғфүриҙәр Яфуриты — исламда тарихи секта. Уларҙы шиғыйҙарға индерәләр һәм ҡайһы берҙә мөғәммәриҙәр тип тә атайҙар. Реинкарнацияға һәм  Мөғәммәр әл-Күфи тигән кешенең илаһилығына ышанғандар.
Алвес Дани
Бразилияның «Баия» клубы тәрбиәләнеүсеһенең 2001 йылда дебюты була. Бер йылдан ул Испанияның «Севилья»һына күсә, унда алты миҙгелдә ике УЕФА кубогын (2005/06, 2006/07), Испания Кубогын (2006/07) һәм Испания Суперкубогын (2007), шулай уҡ УЕФА Суперкубогын (2006) ала. 2008 йылдың йәйендә биш йылға контракт төҙөп, «Барселона»ға күсә. Уның трансферы 35,5 миллион миллион евроға тора, ә Дани үҙе клуб тарихында иң ҡиммәтле һаҡсы була. Беренсе миҙгелдә үк яңы команда менән Испания чемпионатын, Испания Кубогын һәм УЕФА-ның Чемпиондар лигаһында еңеп «алтын хет-трик» эшләй. Һуңыраҡ был трофейҙарға Испания Суперкубогы УЕФА Суперкубогы һәм клубтар араһында донъя чемпионатында еңеүҙәр өҫтәлә. Һигеҙ миҙгел эсендә «Барселона» составында һаҡсы барлығы 23 трофей яулай. 2016 йылдың йәйендә Туриндың "Ювентус"ына күсә, уның составында Италия чемпионатын һәм еңеүсе Ил Кубогын ала. 2019 йылдың 1 авгусында өс йыл ярымға Бразилияның «Сан-Паулу»һы менән килешеү төҙөй.
Һеркәс
Һеркәлектең төҙөлөшө
Һеркәлек 4 һеркәлек моҡсайынан (гнезда) тора. Һәр береһендә археспорийҙан мейоз юлы менән микроспоралар барлыҡҡа килә. Микроспора ата гаметофитҡа — '' һеркә бөртөксәһенә әүерелә. Һеркә бөртөксәләренең тупланмаһы һеркәлек була.
Вологда дәүләт университеты
Вологда дәүләт университеты (ВоДУ) — Вологда өлкәһенең иң эре юғары уҡыу йорто. 2013 йылдың 24 октябрендә Вологда дәүләт техник университетын яңынан үҙгәртеп атау юлы менән барлыҡҡа килә, уға 2 ай элек Вологда дәүләт педагогия университеты ҡушыла (ВГПУ).
Тарихы
1930 йылдың 21 сентябрендә, Эшсе-крәҫтиәндәр инспекцияһы халыҡ комиссариатының 641-се ҡарарына ярашлы, Вологдала Төньяҡ край Педагогия институтына нигеҙ һалына. 1935 йылдың 9 июлендә РСФСР Халыҡ мәғарифының 569-сы бойороғо буйынса ул Вологда дәүләт педагогия институты (ВГПИ) тип үҙгәртелә.
Дунай кенәзлегендәге 1848 йылғы революция
Молдавиялағы революцияның еңелеүе
Яссыла стабиллек урынлаша, ләкин бөтә кенәзлек буйынса бөтә ауылдарҙа  «сәйәси эпидемия» башлана. Крәҫтиәндәр бояр ерҙәрен бүлешергә баҙнат итә. Бояр утарҙарында һәм хатта Струдзеның үҙ биләмәләрендә ауыл кешеләре барщинаға сығыуҙан баш тарта.
Карма (Икса ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Беркимбаев Сматолла Молдаш улы
Биографияһы
Сматолла Молдаш улы Беркимбаев 1931 йылдың 28 авгусында Ойсылҡара ауылында Хромтау районы (элекке Новороссийск районы), фәҡир крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.
Вазифалары, депутатлыҡ эшмәкәрлеге
1984 йылдан 1980 йылға тиклем — Ҡаҙаҡ ССР-ы Юғары Советы депутаты, 10-сы саҡырылыш.
Башилов Пётр Петрович
Биографияһы
Пётр Петро́вич Баши́лов 1857 йылдың 16 мартында Православие динендә. Мәскәү губернаһы дворяндары нәҫеленән. Атаһы, Башилов Пётр Александрович, генерал-от-артиллерии (Рәсәйҙә һәм ҡайһы бер сит илдәрҙә хәрби дәрәжә һәм чин). Олатаһы, генерал Башилов Александр Александрович, сенатор.
1907—1911 йылдарҙа Новгород губернаһында губернатор, 1911—1917 йылдарҙа Өфө губернаһында губернатор. 1913 йылдың 6 декабрендә йәшерен советник итеп ҡуйыла. Февраль революцияһынан һуң хеҙмәттән бушатыла.
Филлинген-Швеннинген
Фрайбург административ округына буйһона. Шварцвальд-Бар районы составына инә. Халыҡ һаны 81 022 кеше (2010 йылдың 31 декабренә ҡарата). Ҡала 165,47 км² майҙанды биләй. Рәсми коды — 3 08 26 074.
Ибн Хәлдүн
Биографияһы
Ата-әсәһе Әл-Әндәлүстән күсеп килгән кешеләр. Тыуған ҡалаһы Туниста Ҡөрьән, хәҙистәр, хоҡуҡ, грамматика, пиитика өйрәнә. Фәстә Әбү-Инан солтанға хеҙмәт итә. 1382 йылдан Ҡаһирәлә йәшәй. Аҡһаҡ Тимер Сүриәгә баҫып ингәс, Мысыр солтаны уның менән осрашыуға барғанда оҙатып йөрөй. Аҡһаҡ Тимер Ибн Хәлдүнде кире Мысырға ҡаҙый вазифаһына ҡайтара.
Устье Степная
Устье Степная — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Старая Обь ҡылымығының һул ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 39 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Семилетка (Дәүләкән районы)
Семилетка — Башҡорт АССР-ының Дәүләкән районы Поляковка ауыл Советының 1981 йылда бөткән ҡасабаһы.
Төбәкте өйрәнеү фәне
Ғәмәлдә төбәкте өйрәнеү фәне географияның «Илде өйрәнеү» фәне (илдәрҙе комплекслы өйрәнеү, уларҙың тәбиғәте, халҡы, хужалыҡ итеүе, мәҙәниәте һәм социаль ойошмалары тураһындағы мәғлүмәттәрҙе системаға һалыу һәм дөйөмләштереү) менән тығыҙ бәйләнгән, әммә улар араһына тигеҙлек ҡуйырға ярамай, сөнки төбәкте өйрәнеү фәне башҡа төрлө ысулдар ҡуллана, атап әйткәндә, улар нигеҙендә төҙөлгән классификация структураларының төрлөлөгөндә сағылыш таба. Төбәкте өйрәнеү фәне шулай уҡ крайҙы өйрәнеү фәне менән дә бәйле, ҡайһы бер белгестәр фекеренсә, крайҙы өйрәнеүҙе ошо уҡ төбәкте өйрәнеү фәне сиктәрендә ғәмәлгә ашырылған фәнни булмаған тәжрибә тип атарға мөмкин.
Рәсәйҙә Төбәкте өйрәнеү фәне
Тәбиғи, кеше һәм матди ресурстарҙың территориаль һәм милли-дәүләт бүленеше бөтә донъяла төбәкте өйрәнеү фәненә иғтибарҙы арттыра бара. Социаль, иҡтисади һәм сәйәси интеграцияны яйға һалыу һәм үҫтереүҙә рациональ схемалар булдырыу өсөн ошо факторҙарҙы иҫәпкә алыу һәм ентекле өйрәнеү талап ителә. 1991 йылда СССР тарҡалғандан һуң 15 элекке союздаш республиканың һәр береһендә милли төбәкте өйрәнеү объекттарына элек улар менән тығыҙ бәйле булған ССР Союзы территорияларының тарихы, географияһы һәм иҡтисады өлөшләтә инә, хәҙер инде улар тиҫтә һәм йөҙәр йылдар буйына улар араһында барлыҡҡа килгән бәйләнештәрҙе артабан үҫтереү, халыҡ-ара дипломатик һәм иҡтисади мөнәсәбәттәрҙе яңы контекста ҡулланыу күҙлегенән сығып өйрәнелә.
Юғары уҡыу йортондағы 350300-сө һөнәр
Төбәкте өйрәнеү фәнен тәрәндән тикшереү халыҡ-ара мөнәсәбәттәрҙе (шул иҫәптән сәйәси, иҡтисади һәм башҡа) өйрәнеү контексында алып барыуҙы күҙҙә тота.
Ҡораҡлы-Маян
Этимологияһы
Күл исеме ҡәрҙәш монгол һәм бурят телдәрендәге "баян" — «бай үҙән» топонимы менән ауаздаш, үләне мул һәм яҡшы һыу сығанағы булғанын аңлата. Был монголдарҙың башҡорт халҡы составынадағы төрки ҡәбиләләргә йоғонтоһо менән аңлатыла. Маян-Һылыу йәки Баян-Һылыу — башҡорт һәм ҡаҙаҡ халыҡтарының шул исемдәге эпос геройы. Башҡорт телендә ҡораҡлы — «ҡор» һәм «аҡ», -лы — һүҙ яһаусы аффикс ҡушыу юлы менән яһалған тип яҙа Шувалов Николай Иванович үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә ғалим һәм яҙыусы Шәкүров Рәшит Закир улы хеҙмәттәренә таянып. .
Южный Урал (хоккей клубы)
Баш тренерҙар
«Южный Урал» командаһының бөтә тренерҙары:
Болгария тарихы
Болгар милли яңырыуы
Болгар Яңырыуы традиция буйынса өс осорға бүленә: иртә осоро — XVIII быуаттан XIX быуат башына тиклем, урта — ғосман реформалары осоро, 1820 йылдарҙан 1850 йылдарға ҡәҙәр (Ҡырым һуғышы) һәм һуңғы осоро — Ҡырым һуғышынан алып Болгарияның 1878 йылда азатлыҡ алыуына саҡлы..
Милли яңырыуҙың мөһим өлөшө булып Константинополь православие сиркәүе (Бөтөн Йыһан патриархаты) юрисдикцияһына буйһондоролған болгар епархияларының (өҫтөнлөктө тәшкил иткән халҡы буйынса) сиркәү — идаралыҡ автономияһы өсөн көрәш торҙо.
Өсөнсө Болгар батшалығы
1912—1913 йылдарҙа Болгария Балҡан һуғыштарында ҡатнаша, һөҙөмтәлә ул Ғосман империяһы иҫәбенән Македония һәм Фракияла ерҙәргә хужа була, Эгей диңгеҙенә сығыу мөмкинлеге ала.
Иң яңы тарихы
1944 йылдың 5 сентябрында СССР Болгарияға һуғыш иғлан итә. 9 сентябрҙа хөкүмәт ҡолатыла, идаралыҡҡа «Ватан фронты» килә. Артабан болгар ғәскәрҙәре Германияға һәм уның союзниктарына ҡаршы һуғыш хәрәкәте башлай. Шул уҡ ваҡытта 1944 йылдың 9 сентябрынан һуң ил территорияһында антикоммунистик Горян хәрәкәте баш ҡалҡыта.
Оно Йоко
Артабанғы йылдары
Бер аҙҙан һуң иренең үлеменән һуң антиквар әйберҙәр дилеры Сэм Хавадт менән бәйләнешкә инә, ул 2001 йылға тиклем дауам итә. 1982 йылда «It ' s Alright (I See Rainbows)» альбомы сыға.
Зондерсхаузен
Зондерсхаузен (Sondershausen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 23142 кеше йәшәй. Майҙаны — 200,82 км2. Диңгеҙ кимәленән 208 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99701-99706 һәм автомобиль коды — KYF.
Оливер Стоун
Сәйәси ҡараштары
Оливер Стоун антиимпериалист һәм Уильям Бламдың АҠШ-тағы тышҡы сәйәсәтен хуплаусы. Бламдың тышҡы сәйәсәте мәктәптәрҙә һәм университеттарҙа уҡытылырға тейеш, п һанай.
Асу-Чим
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ҡарас сәсән
1750 йылдарҙа Тамъян-Ҡатай кантоны Наурыҙ ауылы башҡорттарының төп аталары Айбағыш, Көнбағыш исемле ике бер туған булған. Айбағыштан Килдеш исемле атҡыс, мәргән тыуып заманында тиңһеҙ булған. Көнбағыштан Ҡушкилде тыуып, ул да атҡыс булған. Ҡушкилденән Ҡарас исемендә бер улан ҡалған. Ҡарас та, атаһы һымаҡ, уҡ-һаҙаҡҡа бирелеп, йәштән батырлыҡ, атҡыслыҡ исемен алып, һәр ваҡыт Килдеш батыр менән бергә яу ҡайтарып, яу сабып йөрөгән… Әүәл атҡыстар йыйылышып майҙан тотҡан. Килдеш менән Ҡарастан алда һис кем булмаған.
Роттердам
Транспорты
Диңгеҙ транспортынан тыш, Роттердам менән автомобиль, тимер юлы, йылға һәм авиатранспорт   бәйләнеше юлға һалынған (Роттердам-Гаага аэропорты). Маас һәм Рейн йылғалары континенттың эске райондары менән бәйләнеште тәьмин итә.
Театрҙары
Йыл һайын ғинуар аҙағында ҡалала халыҡ-ара кинофестиваль үтә (нигеҙҙә, альтернатив нигеҙҙә, кино).
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="">
Лапы аралы
Тасуирлама
Ҡағиҙә булараҡ, лапы аралдары ташҡын ваҡытында, һыу күтәрелгәндә ағып килгән ташылдыҡтар ағым тиҙлеге кинәт әкренәйгәндә, һайыраҡ йә һыу ауышы кәмегән урындарҙа, йә бер нәмәгә эләгеп туҡталып өйөлөү арҡаһында хасил була. Шуныһын да билдәләп үтергә кәрәк — ташылдыҡтар ғәҙәттә һыу ағымының иң көслө урынында, үҙәктә ағып барыусан, ундағы тиҙлек кәмеүе тап йылға уртаһында лапы аралы барлыҡҡа килеүгә сәбәпсе була ла инде. Һыу һайыҡҡан осорҙа (межень) ташылдыҡтар кәмей һәм лапы аралдары ла әҙәйә.
Ларса
Тарихы
Ләкин Ике йылға араһында Ларсаның  гегемонлығы  50 йыл самаһы ғына дауам итә.
Динамо (хоккей клубы, Минск)
«Динамо-Минск» хоккей клубы (ХК «Дына́ма-Мінск», тулы исеме Ябыҡ акционер йәмғиәте «Динамо-Минск хоккей клубы») — Минск ҡалаһынан шайбалы хоккей буйынса белорус командаһы. 1976 йылда ойошторола, СССР чемпионатының юғары лигаһында биш миҙгел уйнай, иң яҡшы һөҙөмтә — 10-сы урын 1989/90 йылдар миҙгелендә. 2003 йылда яңынан тергеҙелә, 2007 йылда — Белоруссия чемпионы. 2008 йылдан башлап Континенталь хоккей лигаһында ҡатнаша башлай, 2018/19 миҙгеленән башлап Тарасов дивизионы вәкиле.
Минск командалары СССР чемпионатында (1947—1976)
«Динамо» Минск хоккей командаһы 1948 йылда ойошторола. Бер-нисә йыл дауамында ул Белоруссияның һәүәҫкәрҙәр чемпионатында ҡатнаша. Республика беренселегенең 1950/51 йылдар миҙгелендә бронза, 1968/69 йылдар миҙгелендә — көмөш миҙал яулай, ә 1967/68 һәм 1969/70 йылдар миҙгелдәрендә — Белоруссия чемпионы була. 1972 йылда динамовсылар өсөнсө булып миҙгелде тамамлай, әммә бронза миҙал алмай: ул ваҡытта пьедесталда урындар өсөн бөтә союз беренселегенең «Б» класында сығыш яһаған Белоруссия командалары ғына көрәшә ине. Артабан команданың һөҙөмтәләре насарая башлай. Белоруссия чемпионатының 1974/75 йылдар миҙгеле һөҙөмтәләре буйынса «Динамо» алтынсы урынға төшә һәм республика ярыштарында ҡатнашыуҙан туҡтай.
Команданың тергеҙеүе (2003—2007 годы)
2003 йылда Белоруссия хоккей федерацияһы рәйесе һәм ЭЭМ етәксеһе Владимир Наумов команданы тергеҙергә уйлай. Команданың ойоштороусыһы Белоруссияның көс ведомстволары була, спонсор ярҙамын Минск өлкәһенең предприятиелары күрһәтә. Команданы Словакия белгесе Юлиус Шуплер етәкләй. Белоруссия чемпионаттарында тәүге уйынын яңынан тергеҙелгән «Динамо» 2003 йылдың 10 сентябрендә «Витебск» командаһына ҡаршы үткәрә һәм шул уйынды 2:1 иҫәбе менән еңә. Команданың Белоруссия чемпионаттарында тәүге шайбаһын һаҡсы Ярослав Маслеников керетә.
«Динамо» Континенталь хоккей лигаһында (2008 — ...)
Миҙгел тамамланғас яңы тренерҙан башҡа командағы Максим Спиридонов, Йозеф Штумпел, Константин Глазачев, Роберт Эш һәм Петр Сикора кеүек уйынсылар кила. Яңы миҙгелдә ныҡ яңыртылған состав тәүгегә плей-офф уйындарына эләгә. Шунда Көнбайыш конференцияһы еңеүсеһенә Ярославлдең «Локомотив» командаһына ете уйында серияла еңелә. Шулай уҡ шул миҙгелдә команданың ҡаҙаныштарына ошоно индереп була: «Динамо» тамашасылар һаны буйынса КХЛ-да беренсе һәм бөтә Европала өсөнсө урын яулай. Шуға күрә был миҙгел команда өсөн иң яҡшыһы, тип таныла.
2011/2012 йылдар миҙгеле алдынан командаға Лукаш Крайчек, Ярослав Обшут, Збынек Иргл, Теему Лайне, Шарль Лингле һәм Йере Каралахти ҡушыла. Чемпионаттың тәүге уйынында «Динамо» «Локомотив» менән осрашырға тейеш ине. Әммә уйын үткәрелмәй: 2011 йылдың 7 сентябрендә Ярославль аҫтында Туношна аэропортынан осоп киткәс тә үк ЯК-42 самолеты шартлай. Һәләк булғандар араһында өс Белоруссия гражданы була: Руслан Салей, Сергей Остапчук һәм үҙ ваҡытында «Динамола» эшләгән тренер Николай Кривоносов.
2013/2014 йылдар миҙгелендә команданың составы күбеһенсә яңыртыла һәм йәш белорус уйынсыларынан тора. Әммә, был үҙгәрештәр команданың һөҙөмтәләрендә насар тәьҫир итә: «Динамо» конференцияла һуңғы баҫҡысҡа төшә. Күп тормай, Александр Андриевскийҙы Любомир Покович алмаштыра. Ул даими чемпионатта хәлдәрҙе яҡшырта алмай. Әммә Өмөт кубогында «Слован», «Атлант» һәм «Северсталь» командаларын сиратлап еңеп, финалға сығалар. Шунда «Авангардҡа» еңелә.
2015/2016 йылдар миҙгелендә 16 октябрҙә Любомир Покович насар һөҙөмтәләр арҡаһында команданан ҡыуыла. «Динамо» баш тренеры итеп Андрей Ковалев тәғәйәнләнә. «Динамо» даими миҙгел бөткәнсе тиерлек плей-оффҡа эләгеү мөмкинселектәрен һаҡлай, әммә «Слован» көслөрәк булып сыҡты һәм Словакия командаһы плей-оффҡа һигеҙенсе урындан эләгә.
Континенталь хоккей лигаһында сығыш яһау һөҙөмтәләре
У — үткәргән уйындар һаны, Е — төп ваҡытта еңеүҙәр һаны, ЕО — овертаймда еңеүҙәр, ЕБ — буллиттарҙа еңеүҙәр, БО — буллиттарҙа отолоуҙар, ОО — овертаймдарҙа отолоуҙар, О — төп ваҡытта отолоуҙар һаны, М — йыйылған мәрәйҙәр һаны, Ш — кереткән һәм үткәргән шайбалар нисбәте, ДМ — даими миҙгел һөҙөмтәләре буйынса урыны
Символика
2019 йылдың сентябрендә «Динамо» үҙенең яңы эмблемаһын һәм уйын формаһын күрһәтә.
КХЛ-да команданың бөтә капитандары
Йозеф Штумпел (2010)
Таң (Шаран районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Байд-Вож
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Джанни Родари
Биографияһы
Родари 1920 йылдың 23 октябрендә төньяҡ Италияла урынлашҡан ҙур булмаған Оменья ҡалаһында тыуа.
Мотыль-Кы (Веярмолька ҡушылдығы)
Мотыль-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Веярмолькы йылғаһының уң ярына тамағынан 37 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Уҫаҡ (Бөрө районы)
Уҫаҡ (Усаково) — Башҡортостандың Бөрө районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 223 кеше. Почта индексы — 452471, ОКАТО коды — 80213834005.
Даосизм
Даосизмдың барлыҡҡа килеүе
Даосизмға ҡағылышлы фәлсәфәүи яҙмалар беҙҙең эраға тиклем бишенсе быуатта Көрәшкән Батшалар осоронан, Конфуций тәғлимәте менән бер үк ваҡытта тиерлек башлана. Традиция легендар Һары Император Хуандиҙы даосизмға нигеҙ һалыусы тип һанай. Даосизмға бер ни тиклем ысын нигеҙ һалыусыһы тип боронғо ҡытай аҡыл эйәһе Лао-цзы һанала. Даос традицияһы уны даосизмдың төп китаптарының береһе — «Дао Дэ Цзин» авторы тип бәйән итә. Был трактат даосизм тәғлимәте формалашыуының йәҙрәһе була. Иртә даоизмдың тағы бер билдәле тексы — Чжуан Чжоу (Чжуан-цзы исеме менән билдәле, уның ижады уның исеме менән аталған) яҙған Чжуан-цзы (беҙҙең эраға тиклем 369—286 йылдар).
Башҡортостан йылғалары
Башҡортостан йылғалары — Башҡортостан Республикаһы биләмәләре аша аҡҡан бөтә йылғалар барлығы.
Дөйөм ҡылыҡһырлама
Ағиҙел һәм Яйыҡ йылғалары ҡушылдыҡтары менән көньяҡ, көнсығыш һәм көнбайыш йүнәлешендә атмосфера яуым-төшөмдәрен ағыҙыу юлдары булып тора.
Арыҫланова Индүсә Әмир ҡыҙы
Биографияһы
1977 йылда миңә Мәскәүҙәге Халыҡ хужалығы ҡаҙаныштары күргәҙмәһенә Башҡортостандан кулинарҙар төркөмөн етәкләү йөкмәтелә. Башҡорт милли ризыҡтарын күрһәтергә кәрәк була.
Мәскәүҙә башҡорт һәм татар аш-һыуы гөрләп ҡабул ителә, барыһы ла ҡәнәғәт ҡала.
Һәр халыҡтың мәҙәниәтендә милли аш-һыу мөһим урын биләй. Башҡорт аш-һыуы лайыҡлы танылыу яуланы. Ул үҙенең төрлөлөгө һәм ҡабатланмаҫ тәм сифаттары менән дан тота. Әммә һәр ваҡыт улай булмаған. Кулинарҙар ассоциацияһының почетлы ағзаһы, БР-ҙың атҡаҙанған сауҙа хеҙмәткәре, был темаға бик күп китаптар авторы Индусә Арыҫланова башҡорт кулинарияһы үҫешенә тос өлөш индерҙе.
Ғәлекәй
Ауыл тарихы
1795 йылғы ревизия мәғлүмәттәрендә Аҡъюл 4 йортло утар булараҡ күрһәтелгән. 1816 йылда ауылда 133 кеше йәшәгән. Аҡъюл ауылы Сабаҡлы, Ғүмәр, Телеғол, Аҡбулат, ҡайып, Ирсай, Ибраһим, Бикбирҙе, Ишморат, Һарыбай, Көйөргәҙе, Наҙарғол, Йомағужа, Арыҫланғол, Ҡырғыҙ, Арыҫланғол ауылдары менән бергә Буранғолов командаһына ингән. Ауыл халҡы 18 быуат аҙағында Йылайыр йылғаһы үҙәнендә нигеҙләнгәнгә тиклем Һаҡмар йылғыһының һул ярында Һунарсы тауы итәгендә йәшәгән, унда әле лә ауыл зыяраты бар.
Ольховский Ключ
Ольховский Ключ — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ағиҙел йылғаһының һул ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.
Болгарияның административ бүленеше
Болгарияның төбәктәре
"Төньяҡ һәм Көньяҡ-Көнсығыш Болгария" төбәге: "Көньяҡ-Көнбайыш һәм Көньяҡ-Үҙәк Болгария" төбәге:
Яуын (Ҡыйғы районы)
Тарихы
Игенселек менән шөғөлләнгәндәр: 1842 йылда 129 кешегә 25 сирек ужым һәм 122 сирек яҙғы иген сәселгән.
Ауылдың XIX быуаттың икенсе яртыһындағы үҫеше
1865 йылда 32 йортта — 182 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. Һыу тирмәне булған.
Ауылдың XX быуаттағы һәм бөгөнгө үҫеше
1920 йылда Яуында — 54 йортта 237 кеше донъя көткән.
XX быуаттың 30‑сы йылдарынан Яуын ауылы хәҙерге исеме менән атала.
Эверсман Эдуард Александрович
Биографияһы
1794 йылдың 11 ғинуарында Вестфалияла Хаген ҡалаһы янындағы Верингаузен ауылында тыуа. Атаһы бергмейстер була. Магдебург, Берлин һәм Дрезден университеттарында уҡыған. 1811 йылда Гарцтағы тау заводында хеҙмәт итә. 1814 йылдың 9 авгусында Галлела «De chemica affinitate» диссертацияһын яҡлай, философия докторы һәм ирекле фәндәр магистры ғилми дәрәжәһен ала, ә 1816 йылда Дерпт университетында — медицина һәм акушерлыҡ докторы.
1828 йылдың мартында Ҡаҙан университетында зоология һәм ботаника буйынса ординар профессор итеп тәғәйенләнә. Һуңынан Эверсман йыл һайын ғилми маҡсатта һәм университеттың биология коллекцияһын тулыландырыу өсөн Ырымбур, Һарытау, Әстерхан губерналарына сәфәр ҡыла. 1830 йылда Кавказ буйлап сәйәхәт ҡыла. 1834 йылда Һарытау һәм Әстерхан губерналары буйлап сәйәхәт итә.
Фәнни эшмәкәрлеге
Эверсман Рәсәй сиктәрендә, шулай уҡ Европала ла белгестәр менән дә, һәүәҫкәрҙәр менән дә бәйләнеш тота, атап әйткәндә, Берлиндың тәбиғәт музейынан профессор М. Лихтенштейнды үҙенең уҡытыусыһы тип иҫәпләй, сөнки ул Эверсмандың Бохараға барғанда йыйған материалдарын баҫтырып сығара, 1823—1825 йылдарҙа йыйылған төрҙәр тасуирлана унда.
Бокерия Лео Антонович
Биографияһы
Ҡыҙҙары — Бокерия Екатерина (1971), балалар кардиологы, медицина фәндәре докторы ; Бокерия Ольга (1973), кардиолог, РФА мөхбир ағзаһы (2016).
Стефан Цвейг
Биографияһы
1940 йылда Цвейг ҡатыны менән Нью-Йоркҡа, ә 1940 йылдың 22 авгусынан— Рио-де-Жанейро ситендәге Петрополисҡа күсенә. Ҡаты депрессия кисереп, Цвейг һәм ҡатыны 1942 йылдың 22 февралендә үлемесле доза веронал ҡабул итеп, донъя менән хушлаша.
Мотыль-Кы (Часелька ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Осиновая (Кандата ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Мулла (Туймазы районы)
Тарихы
Архив документтары күрһәтеүенсә, ауыл халҡының һаны йылдан-йыл арта бара. 1783 йылда — 150, 1795 йылда — 161 (был йылдарҙа енестәр айырылмай күрһәтелгән), 1816 йылда 43 йортта — 152 ир-егет һәм 148 ҡатын-ҡыҙ, 1834 йылда — 229 һәм 201, 1870 йылда — 419 һәм 405 ; 1917 йылда 90 йортта — 1905 кеше, 1920 йылда 358 йортта — 1916 кеше (совет осоронда дөйөм һан күрһәтелгән).
Хужалығы
Ауыл халҡы башлыса игенселек менән шөғөлләнә:
Һылтанмалар
— [http://ufagen.ru/places/tuymazy/mullino_tuymazinskiy.html Генеалогия и архивы. Муллино]
Шихан (ҡая)
Тасуирламаһы
Яр буйы эзбизташ ҡаяһы йылғаның бөгөлөндә 60 м тиклем бейеклектә айырым ҡая ҡалдыҡтары рәүешендә 500 м тиклем һуҙылған. Ҡая ярыҡтары һәм киртләс урындары ҡая флораһын үҙ эсенә ала, унда Альп астраһы, Урал йоҡо үләне, энә япраҡлы ҡәнәфер, Себер һары умырзаяһы, Альп вудсияһы ҡаҙыяғы үҫә. Ҡаяларҙа ваҡ ағаслыҡта Гмелина чина, бикә үләне, күк көртмәле, ҡыҙыл бөрлөгән, ҡара ҡарағат үҫә.
Шура (Баймаҡ районы)
Географик урыны
Шура ауылы Таналыҡ йылғаһының уң яҡ ярында урынлашҡан була. Район үҙәге Баймаҡ ҡалаһынан төньяҡҡа табан — 5 км, Шура ауыл Советы составына ингән һәм уның үҙәге Мерәҫ ауылынан 5 км алыҫлыҡта ятҡан.
Тарихы
1928 йылда ауылда 40 кеше йәшәй. Урындағы шураның тәүге рәйесе — С. Сирбаев, секретары — З. Сәйетҡолов. 1929 йылда крәҫтиәндәр «Навил» колхозына берләшәләр. Навил исеме В. И. Лениндың вариҫтары (наследники В. И. Ленина) тигәнде аңлата. Тиҙҙән Баймаҡ һәм торф ятҡылыҡтары араһында тар колеялы тимер юлы төҙөлә, шулай уҡ тәүге автомобилдәр барлыҡҡа килә. Ат менән йөктө ташыу хәжәте юҡҡа сыға. 1950-се йылдарҙа эш урындары юҡҡа сығыу арҡаһында ауыл халҡы эргә-тирәләге ауылдарға күсенеп ултыра. Бөрйән ырыуы башҡорттары.
Бей
Бей (бәк) — төрки телле халыҡтарҙа берләшмә йәки ҡәбилә башлығының йәмәғәт вазифаһы, хөкөм итеүсе мәғәнәһендә ҡулланылған. Башҡаларға ҡарата ғәҙел һәм тигеҙ ҡарашта булған кеше генә Бей исеменә лайыҡ була алған.
Мотыль-Кы (йылға)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Серёгина Ольга Витальевна
Биографияһы
2021 йылдың 22 апрелендә Чебоксарҙа XXV халыҡ-ара балет фестивале сиктәрендә Рәсәйҙең һәм Сыуашстандың атҡаҙанған артисы Ольга Серёгинаның ижад кисәһе үтә. Уның ҡыҙы Анна ла балерина.
Хворостань
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Боксово
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Стоматология
Тарих
Хәҙерге ваҡытта стоматология алҙа китте. Тештөрҙе имплантациялау һәм тергеҙеү, хатта бик ныҡ боҙолған тештәрҙе тергеҙеү мөмкинлеге, юғары сифатлы пломбалау материалдары һәм тештәрҙе дауалау өсөн заманса ҡорамалдар барлыҡҡа килде.
Гидролиз
Гидролиз константаһы
Гидролиз константаһы — гидролитик реакция тигеҙләнеше константаһы, продукттарҙың тигеҙ концентрацияһы ҡабатландығы стехиометрик коэффициенттарҙы иҫәпкә алып тоҙҙҙоң тигеҙ концентрацияһына ҡарата нисбәтенә тигеҙ. Гидролиз константаһының ҙурлығы буйынса гидролиздың тулылығы тураһында фекер йөрөтөргә мөмкин: уның әһәмиәте ҙурыраҡ булған һайын, гидролиз процесы оҙағыраҡ бара.
Константа бәйләнеше һәм гидролиз дәрәжәһе
Гидролиз дәрәжәһе аҙ булғанда (h<<1), аңлатма ябайлаштырыла:
Һаҡмар (йылға)
Һаҡмар башҡорт халыҡ ижадында
Һаҡмар йылғаһының барлыҡҡа килеүе. Урал батырҙың кинйә улының исеме Һаҡмар була. Бер ваҡыт халыҡҡа һыу етмәй башлағас, Урал батыр улдарын саҡырып ала һәм: «Аяғығыҙ тартҡан яҡҡа сығып китегеҙ, иллә-мәгәр бер ағым һыуға барып етмәйенсә артығыҙға әйләнеп ҡарамағыҙ»,- тип әйтә лә, үҙенең күҙҙәренә йәш эркелә, улар ергә субырлап ағып төшә,сөнки ул улдарының кире әйләнеп ҡайтмаҫын белә. Бара торғас, Һаҡмар бер ҙур йылғаға барып еткән. Артына әйләнеп ҡараһа, үҙенең эҙе һайын күләүектәр барлыҡҡа килеп,улар үҙ-ара тоташып, ҙур бер йылғаға әүрелгәнен күргән, ти.
Шәмсетдин
Шәмсетдин (Шамсутдин) — Башҡортостандың Бөрө районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 56 кеше. Почта индексы — 452478, ОКАТО коды — 80213819005.
Ариёси Савако
Биографияһы
Яҙыусы 1984 йылдың 30 авгусында йөрәк етешмәүсәнлегенән Токиола 53 йәшендә вафат була. Скотт Миллер раҫлауынса, Савако Ариеси «карьераһының иң бейек нөктәһендә» вафат була.
Юлалы
Географик урыны
Район үҙәге Баймаҡтан 18 км алыҫлыҡта урынлашҡан булған.
Фрязино
Тарих
Ҡала исеме, күрәһең, Мәскәү Кремлен төҙөүсе итальяндарҙан — фряздарҙан (фряз, фрязин — итальяндар Рустәге исеме) килеп сыҡҡан, ошоға оҡшаш Фряново һәм Фрязево исемдәре лә бар.
Иҡтисад
1901 йылда Капцова Анна Михайловнаның ебәк туҡыу фабрикаһы нигеҙләнә — ауылдың беренсе таш бинаһы (1918 национализациялана, 1929 йылда ғәмәлдән сығарыла).
Белем
Хәҙерге ваҡытта ҡалала 5 дөйөм белем биреүсе мәктәп, гимназия һәм лицей бар. 1980-се йылдарҙа ҡала халҡының 20 проценты юғары белемгә эйә булған кешеләр тәшкил иткән, улар араһында — 460 фән кандидаты һәм 77 фән докторы, 2 академик, 120 Ленин һәм Дәүләт премияһы лауреаттары.
Ишмөхәмәт сәсән
Хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Әбйәлил районының (элекке Тамъян-Ҡатай кантоны Күбәләк-Тиләү волосы) Яңы Балапан ауылында тыуған. Ул 1839 йылда Хиуа ханлығына походта В. А. Перовский янында йөрөгән ҡурайсы музыканттар төркөмөндә ҡатнаша. Перовский уны исемле ҡылыс менән бүләкләй.
Ишмөхәмәт сәсән бик күп йырҙарҙың авторы: «Саңды үҙәк», «Малбай», «Бүҙекәй кантон», «Юлтый ҡараҡ». Шул иҫәптән ул үҙенән алда йәшәгән сәсәндәрҙең ижадын, мираҫын һаҡлаусы ла. Ул боронғо шәжәрәләр, ҡулъяҙмаларҙы туплау эше менән дә шөғөлләнгән.
Кисига
Кисига — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лапово йылғаһының һул ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.
СССР Юғары Советы
1930-се йылдарҙа СССР Юғары Советы өсөн « Советтар һарайы»  төҙөргә йыйынғандар,тик ул төҙөлмәй ҡала. СССР Юғары Советы Мәскәүҙә Кремлдә урынлаша.СССР Юғары Советы Президиумы рәсейенең ҡабул итеү бүлмәһе Мәскәүҙә Моховая урамы (Карл Маркс проспекты) менән( 4/7 һанлы йортта) Воздвиженка урамы ( Калинин проспекты) киҫелешендә була.
Мэрхы-Няркыль-Чор
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Оло Енда
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.