cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Лютер Роберт Эрнстович
Биографияһы
1999 йылда — «Америка» операһы музыкаль компанияһы директоры (Нью-Йорк).
Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры менән Португалия, Таиланд һәм Көньяҡ Кореяла гастролдәрҙә була.
Ижады
Р. Лютерҙың репертуарында 60-тан ашыу опера һәм балет классикаһы спектаклдәре.
Әхәтов Ғәбделхәй Хурам улы
Биографияһы
Ғалим татарҙар тығыҙ урынлашып йәшәгән төбәктәрҙә дәүләт университеттары һәм институттарының филология факультеттары базаhында татар теле һәм әҙәбиәте кафедраларын ойоштороуҙы башлап йөрөй. Шул ук ваҡытта ул үҙе лә төрлө юғары уҡыу йорттарының татар теле һәм әҙәбиәте кафедралары менән 30 йылдан ашыу етәкселек итә.
Профессор Ғәбделхәй Әхәтов Себергә, Урта Азияға һәм башҡа төбәктәргә лингвистик һәм диалектологик экспедициялар ойоштора һәм уларға етәкселек итә.
Герода (Тюрингия)
Герода (Тюрингия) (Geroda (Thuringen)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 262 кеше йәшәй. Майҙаны — 6,1 км2. Диңгеҙ кимәленән 343 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7819 һәм автомобиль коды — SOK.
Сухоречка (Бишбүләк районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Әхтәмов Әбүсүғүд Әбделхалиҡ улы
Әбүссүғүд Әбделхалиҡ улы Әхтәмов (Абуссугут-Абдэль-Холикович Ахтямов) (1843 йыл -1920 йыл) — Рәсәй сәйәсмәне. Өфө губернаһынан I Дәүләт Думаһы депутаты, аграр комитетҡа инә. Өфө губернаторы ҡарамағында ышаныслы присяжный, суд тәфтишсеһе һәм айырым бурыстар башҡарыусы чиновник. Конституцион демократ, шулай уҡ мосолман фракцияһы бюроһы ағзаһы. Мосолман диниә назараты секретары.
Штефуров
Штефуров (Štefurov, Штефурів) - Словакиялағы Свидник окресында ауыл.
Диңгеҙ күҙе (күл)
История
Был күл 19 быуаттың уртаһында Титус Халубинский менән туристар өсөн "яңынан асыла". 1836 йылда хижина төҙөлә, ләкин 1865 йылда ул яна. Икенсе тапҡыр 1874 йылда төҙөлеп, 1898 йылда яна. 1902 йылда Закопане яғынан юл һалына, ул юлды " Освальд Бальцер юлы" тип атала. 1933 йылда суверенитеттан һуң, күл Польша дәүләтенең ҡарамағында.
Сорник
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Лях Игорь Владимирович
Лях Игорь Владимирович (16 август 1962 йыл — 8 июнь 2018 йыл) — СССР һәм Рәсәй театр һәм кино актёры, театр педагогы. Доцент, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы.
Гөбөрлө (йылға)
Гөбөрлө — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһендәге йылға, Яйыҡ йылғаһының уң ҡушылдығы. Йылға оҙонлоғо 111 км. Бассейн майҙаны — 2410 км².
Пицца
Төрҙәре
Пиццаның эслек рецептына ҡарап күп төрлө.
Качель-Поготыль-Кыке
Качель-Поготыль-Кыке — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Пюль-Кы йылғаһының һул ярына тамағынан 35 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.
Оло Катух
Оло Катух — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кемчуг (Оло Кемчуг) йылғаһының һул ярына тамағынан 301 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.
Призма (геометрия)
Призманың төрҙәре
Нигеҙҙәре төҙөк күпмөйөштәр, ҡабырғалары тигеҙ оҙонлоҡта булған тура призмалар ике сикһеҙ ярым төҙөк күпҡырҙар эҙмә-эҙлелегенең береһен төҙөй, икенсе эҙмә-эҙлелекте антипризмалар төҙөй.
Симметрия
Төҙөк нигеҙле тура n-мөйөшлө призманың симметрия төркөмө 4n тәртибендәге Dnh төркөмө була, 48 тәртибендәге симметрия төркөмө, аҫтөркөм сифатында өс D4h версияһы булған кубтан башҡа. булып 2n тәртибендәге Dn төркөмө тора, аҫтөркөм сифатында өс D4 версияһы булған, 24 тәртибендәге  боролош төркөмө торған кубтан башҡа.
Бер төрҙәге призматик күпҡырҙар
Шлефли символы {{nowrap|{p, q, ...,}} t} менән күрһәтелгән төҙөк n-ҡыр, ике: {{nowrap|{p, q, ...,}} t}×{} Шлефли символының тура ҡабатландығы менән күрһәтелгән бер төрҙәге (n + 1) үлсәмле призматик күпҡыр барлыҡҡа килтерергә мөмкин.
Ишелгән призма
Ишелгән призма — бер төрҙәге q-мөйөшлө призманан эргә ҡырҙарын диагонале менән бүлеү һәм өҫкө нигеҙен ғәҙәттә радианға ( градусҡа), яҡтары уйынҡы булырлыҡ йүнәлештә ишеүҙән килеп сыҡҡан ҡабарынҡы булмаған призматик күпҡыр ул.
Дүрт үлсәмле арауыҡ
Өсмөйөшлө призма, түбәндәгеләрҙе лә индереп, дүрт үлсәмле күмәклегендә ячейка булып хеҙмәт итә:
Машаллаһ
Был һүҙҙе булған, уҙған хәл тураһында әйтәләр. Киләсәк хәл хаҡында Иншаллаһ һүҙен ҡулланалар.
Долгое Плесо
Климат
Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
Оснабрюк (район)
Общиналар һәм ҡалалар
Фюрстенау идаралығы
Оло Корченак
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Ереван ҡала советы
Һайлауҙар
Ҡала советына депутаттар һайлауғ йылға бер тапҡыр үтә. Һайлау системаһы — пропорциональ, һайлаусылар партия исемлеге өсөн тауыш бирә. Шул уҡ ваҡытта, бер рәттән өс мөҙҙәт депутат булыусылар исемлеккә индерелмәй, әммә дүрт йыллыҡ тәнәфестән һуң ҡабаттан һайлауҙарҙа ҡатнаша һәм һайлана ала. 40 проценттан ашыу тауыш йыйған партия исемлегендә беренсе торған кеше Ереван мэры итеп ҡуйыла; әгәр бер партия ла 40 процент тауыш йыя алмаһа, совет мэрҙы айырым һайлай. Хәҙерге ваҡытта ҡала мэры — Әрмәнстандың Республика партияһы вәкиле Тарон Андраникович Маргарян. Ул 2011 йылдың 15 ноябрендә ҡала советының беренсе саҡырылышында һайлана һәм икенсе, өсөнсө саҡырылыш һайлауҙары һөҙөмтәһе буйынса ҡабаттан ошо вазифаға тәғәйенләнә.
Комиссиялар
Ҡала советында 4 комиссия эшләй :
Суфыйлыҡ
Барлыҡҡа килеүе
Иртә суфыйҙарҙың ғәҙәти һыҙаттары Ҡөрьәндең мәғәнәһе тураһында уйланыу, көндәлек тормошта уның тәүшарттарын һәм Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең Сөннәһен ҡәтғи үтәү, ҡабат-ҡабат өҫтәмә доғалар, уяулыҡ һәм ураҙа (навафил) булған. Суфыйҙарҙы донъяуи, көндәлек тормошта тәҡүәлек, донъяуи һәм хәрби власть органдары менән хеҙмәттәшлек итеүҙән баш тартыу, Аллаһ ихтыярына буйһоноу һ. б. айырып тора. Тәүге суфыйҙарға фәҡирлек культы (фәҡир), эсхатологик һәм тәүбә кәйефтәре хас булған. Улар ерҙәге тормошо менән ҡәнәғәт була һәм ғазаптарҙы һәм мохтажлыҡты түҙемлек менән үткәрә.
Формалашыуы
IX быуат аҙағына суфыйлыҡ шиғыйҙар һәм Исмаил эзотерикаһы менән берләшә. Был хәрәкәттәрҙең иң мөһим элементы булып Ҡөрьән тексының символик-аллегорик интерпретацияһы (тәьүил) һәм уның «йәшерен» мәғәнәһен сығарыу тора. Тәьүил традициялары ғаләмдәге теософик тәғлимәттәрҙе һәм мистик асышты (кашф) тыуҙыра. Суфыйлыҡ шулай уҡ алхимия, физиогномия, һандар һәм хәрефтәр символикаһы (джафр) һ. б. элементтарын ҡабул итә. Теософик фекерләү барышында, Суфыйҙарҙың ҡайһы бер аҡыл эйәләре, шул иҫәптән ән-Нури (907 йыл) һәм әл-Харраз (899 йыл), «Аллаға юлдың» аҙаҡҡы нөктәһе уның «уйланыуы» ғына түгел, ә «емерелеү», «тарҡалыу», ә һуңынан «суфый шәхесе Аллаһында ҡалыу» (фани/баҡый) тигән һығымтаға килә. Был раҫлауҙар сөнни дин белгестәрен ҡырҡа тәнҡитләүгә килтерә, сөнки улар уларҙы Аллаһ менән кешенең байтаҡ берләшеүен (иттихад, юлул) таныу тип аңлата. Теософик һәм экстатик фекерҙәрҙең ҡайһы бер авторҙары (әт-Тутстари, әс-Сәлимийә, әл-Хәким әт-Тирмизи, ән-Нури) йыш ҡына властар тарафынан эҙәрлекләнә, тик уларҙың бик аҙы ғына йәмәғәт язаһына тарттырыла (әл-Хәлләдж, Ибн Ата, Айн әл-Кудат әл-Хамадани). Билдәле мистик әл-Бистами шиғри формала үҙенең илаһилыҡҡа «күтәрелеүе» (мирадж) тураһында һәм уның менән бәйләнеше тураһында һөйләй. Суфый тәжрибәһенең экстремаль формаларын вәғәзләй, тыуған илендә киң билдәлелек һәм абруй ҡаҙана, сөнниҙәр яғынан суфыйҙарға шикле ҡарашы суфыйҙарҙы һаҡ булырға мәжбүр итә. Суфыйҙар компромисслы ҡарарҙар эҙләй һәм арымай-талмай Ҡөрьәнгә һәм Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең сөннәһенә тоғролоғон иғлан итә. «Уртаса» суфыйҙар (әл-Джунайд һәм башҡалар) «экстремаль» йәки «экстатик» суфыйлыҡ вәкилдәренең иң ҡыйыу әйтемдәренән (әл-Бистами, әл-Халладж һ.б.) ситләшәләр.
Козлов Алексей Павлович
Алексей Павлович Козлов (1853 йыл — 1909 йыл) — сауҙагәр, Өфө губернаһынан II саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаты.
Биографияһы
Сәйәси мотивтар буйынса ҡулға алына, ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса 1903 йылда ике йылға Ярославлгә ебәрелә, икенсе мәғлүмәттәр буйынса — Архангельск губернаһына. 1905 йылда Өфөгә ҡайта. «Өмөт» Санкт-Петербург компанияһында ревизор була (страховка агенты). Сауҙагәрҙәр ҡатламына индерелә. 3500 дисәтинә ер майҙанына эйә, йыллыҡ эш хаҡы яҡынса 5 мең һум тирәһе тәшкил итә.
Арапиха
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Татра музейы (Закопане)
Тарихы
1892 йылда Варшава архитекторы Йозеф Пиус Дзеконскогод проекты буйынса музей өсөн бина төҙөлә. ошо уҡ йылда был бинала Титус Халубинский исемендәге Музей йәмғиәте тарафынан йыйылған коллекция урынлаштырыла. 1911 йылға тиклем Титус Халубинский исемендәге Музей йәмғиәтенең әүҙемлеге һиҙелерлек кәмей һәм музей коллекцияһы тулыланмай тиерлек. 1913 йылда музей өсөн яңы бина төҙөлөшө башлана, ул 1920 йылда төҙөлөп бөтә. 1922 йылда Крупувки урамы, 10-сы йорта яңы музейҙы асыу тантанаһы үтә.
Ҡарайымдар
Ҡараимдарҙың Ҡырымға килеп төпләнеүе
Йәнле һөйләү теле, ауыҙ-тел фольклоры буйынса, йолалары һәм тормош-көнкүрештәре йәһәтенән улар тирәһендә йәшәгән төрки халыҡтарна оҡшаш булыуға ҡарамаҫтан, ҡараимдар иудаизмға туғандаш булған ҡараизм динен тота, эш ҡағыҙҙарында, ғилми хеҙмәттәрҙә, литургия һәм эпитафияларҙа боронғо йәһүд телен файҙаланалар..
Байда Мария Карповна
Бөйөк Ватан һуғышы башланыу менән шәфҡәт туташтары курсын тамамлап, Севастополь оборонаһында ҡатнаша. 1942 йылда 7 июнендә 514-се уҡсылар полкы санитар инструкторы айырыуса батырлыҡ күрһәтә. Севастополь өсөн барған бер алышта, дошмандың 15 һалдатын һәм офицерын автоматтан атып һәм 4-ен приклад менән һуғып үлтереп, совет командирын һәм 8 яугирҙе әсирлектән ҡотҡара, шул уҡ ваҡытта дошман пулемётын һәм автоматтарын ҡулға төшөрә. Батырлығы өсөн, Приморье Армияһы хәрби уға Советтар Союз Геройы исемен биреүҙе юллай. 1942 йылдың июлендә, ҡаты яраланып, әсирлеккә эләгә, бер нисә немец концлагерын үтеп, 1945 йылдың 8 майында америка ғәскәрҙәре азат итә.
Мария Карповна Байда батырлығын һүрәтләү
1942 йылда 7 июнендә немецтәр Севастополь ҡалаһына сираттағы штурмын ойоштора Мария Байда һуғышҡан разведчиктар ротаһы Мекензиевы тауҙары районында оборона тота. Өҫтөнлөгө күп булыуға ҡарамаҫтан, гитлерсылар совет һалдаттары ҡаршылығын һындыра алмай.
Сырваж
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Бурһыҡ (Шаран районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Волнин Александр Константинович
Эшмәкәрлеге
Мәскәүҙең Үҙәк тарихи архивында студент А. К. Волниндың шәхси эше бар (Ф. 229. Оп. 4. Док. 771).
Ясир Арафат
Бала сағы
1956 йылда Мысыр армияһы лейтенанты званиеһында президент Насер тарафынан национализацияланған Сүәйс каналына   инглиз-француз-израиль  көстәре һөжүмен ҡайтарыуҙа ҡатнаша.
ФАТХ һәм ФАИО
1970 йылғы «Ҡара сентябрь» ваҡиғаларынан, Арафат кешеләренең Иордания короле Хөсәйенде ҡолатырға тырышып, уңышһыҙлыҡҡа осрағанынан һуң,, Арафат Ливанға күсә. Совет махсус хеҙмәттәре  менән хеҙмәттәшлек итә башлай, шул ваҡытта уның махсус хеҙмәттәренең советтар. ФАИО СССР-ҙан аҡса һәм хәрби ярҙам ала, боевиктарын   Варшава договоры Ойошмаһы илдәренең махсус хеҙмәттәре инструкторҙары хәрби эшкә өйрәтә, ошонда уҡ уларҙы ялған документтар менән тәьмин итәләр, яралы боецтарҙы ябыҡ медицина учреждениеларында дауалайҙар. СССР аҡсаһына, һуңынан байыған Сәғүд Ғәрәбстаны  ярҙамы менән  Арафат Көньяҡ Ливанда «дәүләт эсендәге дәүләтте» булдыра.
Арафат һәм фәләстин терроры 1970—1980-се йылдарҙа
Раҫланыуынса, Арафат 1970-се йылдара Көнбайыштағы студенттар араһында «фәләстин революцияһы» идеяларын таратыу өсөн миллиондарса доллар түгә. «Фәләстин халҡы көрәшен» финанслау һәм уға йәмәғәт ярҙамы ойоштороу фондтары ойошторола.
Палестина милли хакимиәте
Әммә бер нисә йылдан тыныслыҡ урынлаштырыу эше көрсөккә төкәлә.
1996 йылдың 20 ғинуарында Арафат күпселек тауыш (87 %) менән ФМХ  рәйесе  (президенты) итеп һайлана.
1996 йыл уртаһында күп һанлы террористик акттар һөҙөмтәһендә тиҫтәләрсә израилле һәләк була. Һөҙөмтәлә Израиль премьер-министры итеп социалист Шимон Перес урынына «Ликуд» уң партияһынан Биньямин Нетанияһу һайлана. Теракттарҙың һәм яуап репрессияларының туҡтамауы арҡаһында фәләстин-израиль мөнәсәбәттәрендә дошмансыллыҡ арта. АҠШ президенты Билл Клинтон, ике лидер араһында мөнәсәбәттәрҙе яйларға тырышып, 1998 йылдың 23 октябрендә уларҙың осрашыуын ойоштора. Унда ике яҡлы килешеүҙәрҙе тормошҡа ашырыу тураһында меморандум ҡабул ителә. Әммә хәлдәр барыбер әллә ни яҡшырмай.
2001 йылдың 10 декабрендә дипломатик бойкотҡа Евроберлек, Мысыр, Иордания, Сәғүд Ғәрәбстаны  ҡушыла.
Финанс эшмәкәрлеге
Forbes журналы мәғлүмәттәре буйынса, Арафат 200 миллион долларға эйә була. Израиль хәрби разведкаһы мәғлүмәттәре буйынса, 2003 йылда Арафаттың шәхси капиталы 1,3 миллиард доллар тәшкил итә. Шулай уҡ Арафаттың байлығының күләме — алты миллиард доллар, тип раҫлаған сығанаҡтар ҙа була. Шул уҡ ваҡытта Арафат бик ябай тормош менән йәшәгән һәм бер ҡасан да ФАИО кассаһына инмәгән тип раҫлаусылар ҙа бар.
Вафаты
2013 йылдың декабрь аҙағында Рәсәй Федераль медик-биологик агентлығы  (ФМБА), вәкилдәре, Арафаттың үлем сәбәптәрен тикшереп бөткәс, фәләстин лидерының  үҙ үлеме менән үлеүе тураһында белдерә. ФМБА етәксеһе Владимир Уйба  француз һәм швейцар эксперттарының был һығымта менән килешеүен әйтә.
Кидэй-Кикя
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Вехтерсбах
Вехтерсбах (Wächtersbach) — Германиялағы ҡала, Гессен федераль ерендә урынлашҡан. Вехтерсбах ҡалаһы Дармштадт административ округына буйһона. Ҡаланың үҙәге диңгеҙ кимәленән 144—400 метр бейеклектә урынлашҡан. Ҡала Гессен федераль еренең Майн-Кинциг районы составына инә. Вехтерсбах ҡалаһының халыҡ һаны 12 297 кеше (2010 йылдың 31 декабренә ҡарата мәғлүмәттәр буйынса). Вехтерсбах ҡалаһы 50,79 квадрат километр майҙанды биләп тора. Вехтерсбахтың рәсми коды — 06 4 35 029.
Башкирова Галина Борисовна
Биографияһы
Галина Борисовна Башкирова 1938 йылдың 16 апрелендә Украина ССР-ының Харьков ҡалаһында инженерҙар ғаиләһендә тыуған.
Ур (Яйыҡ ҡушылдығы)
Тарихы
1735 йылда Ур Яйыҡҡа ҡойған урында Ырымбур тораҡ пункты менән Орск нығытмаһына нигеҙ һалына, һуңғараҡ тораҡ пункт Яйыҡ ағымы буйынса түбәнерәк күсерелә (хәҙерге заман Ырымбур ҡалаһы һәм өлкәһе), ә элекке урында бары тик Орск нығытмаһы (хәҙер Орск ҡалаһы) ғына ҡала. Шулай итеп, Ур йылғаһы хәҙерге ваҡытта ла йәшәп килгән ике ҡалаға исем биргән.
Оло Кундустуюл
Оло Кундустуюл (Кундустуюл) — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кундатйылғаһының уң ярына тамағынан 21 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.
Урал өлкәһе (РСФСР)
Тарихы
-- Коми-Пермяк милли округы (Кудымкар ауылы)
- Троицк ҡалаһы — 38 930 кеше.
- Воткинск эшселәр ҡасабаһы — 28 179 кеше.
- Көңгөр ҡалаһы — 24 602 кеше.
2 сентябрь
{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} ||
Мәғизов Мөхәмәтшәриф Мөхәммәт улы
Биография
1959 йылда институт тамамлаған йәш белгес Мәләүез районы Ленин исемендәге колхозға агроном итеп тәғәйенләнә.
Тавта
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Горчаковский Павел Леонидович
Горчаковский Павел Леонидович (3 ғинуар 1920 йыл, Красноярск, Енисей губернаһы — 4 июнь 2008 йыл, Екатеринбург) — ғалим-геоботаник, ботаникогеограф, эколог. Биология фәндәре докторы, Урал дәүләт университетының ботаника кафедраһы профессоры, РФА Урал бүлексәһе үҫемлектәр һәм хайуандар экологияһы институтының төп ғилми хеҙмәткәре. РФА академигы (1994 йылдан, 1990 йылдан ағза-корреспонденты). РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1981).
Рус ботаника йәмғиәтенең,Чехия һәм Словекия ботаника йәмғиәттәренең, фитоценологтарҙың халыҡ-ара союзының (Германия), француз телле (Франция) фитоценологтар ассоциацияһының почетлы ағзаһы.
Биографияһы
1958—1988 йылдарҙа — СССР Рәсәй Фәндәр академияһы Урал филиалының, СССР ФА Урал ғилми үҙәгенең, Рәсәй Фәндәр академияһы Урал бүлегенең үҫемлектәр һәм хайуандар экологияһы институтында лаборатория мөдире; 1989 йылдан — баш ғилми хеҙмәткәр.
Фәнни эшмәкәрлеге
400-ҙән ашыу публикациялар, шул иҫәптән геоботаника, үҫемлектәр экологияһы, Урал үҫемлектәр донъяһының тарихи фитогеографияһы һәм уны һаҡлау буйынса 12 монография авторы. .
Оло Сыҡ
Төп ҡушылдыҡтары — Ҡалмыҡомған (уң), Сейемһаҙ (уң), Үткәрмә (уң), Кесе Сыҡ (уң).
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәттәре буйынса, Яйыҡ һыу бассейны округына ҡарай, йылғаның һыу хужалығы участкаһы — Һаҡмар инешенән башлап Оло Эйек йылғаһына ҡойғанға тиклем. Йылға бассейны — Яйыҡ (һыу бассейнының рәсәй өлөшө).
Аккаде
Урынлашҡан ере әлегә тулыһынса асыҡланмаған. Ҡаланың Киш йәки Сиппар номдары территорияһында ултырғанлығы билдәле,  власты Саргон алғанға тиклем ул икенсел әһәмиәткә эйә булған. Ҡаланы Саргон нигеҙләгән тигән фекер ҙә йәшәй, әммә уның электән   булғанын раҫлаған дәлилдәр бар.
Саргон Боронғо династияһы ҡолатылыу менән, ҡала әһәмиәтен юғалта һәм, бәлки, тулыһынса емертелгән булғандыр.
Ассирия сәнғәте
Тарихы
Властың ассирий батшалары ҡулында тупланыуы сәнғәткә айырым талаптар ҡуйылыуына сәбәп була: ул  тик Ассирия батшаларының батырлыҡтарын һәм илдең  хәрби ҡеүәтен данларға тейеш була.
Скульптура
Ашшурнасирапал II осоронан  Ашшурнасирапал II-нең үҙенең алебастр һыны һаҡланған  (Лондон, Британия музейы, бейеклеге 1,06 м), унда батша баш  жрец ҡиәфәтендә һүрәтләнгән.
Савин Игорь Юрьевич
Фәнни эшмәкәрлеге
Тупраө фәне өлкәһендә белгес.
Барсучиха (Бердь ҡушылдығы)
Барсучиха  — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Бердь йылғаһының һул ярына тамағынан 195 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Оло Растай
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Утва
Тасуирламаһы
Уң яҡ ярында Аҡсай ҡалаһы урынлашҡан.
Кесе Киҫегәс (күл, Сосновка районы)
Этимологияһы
Силәбе өлкәһендә Киҫегәс атамалы бер нисә күл бар (ҡара - Оло Киҫегәс). «Киҫегәс» — күлдең хәҙерге атамаһы. Иҫәт провинцияһының 1742 йылғы ландкартаһында Кисега тип күрһәтелгән, академик Паллас П. С. күлде Кисегаташ тип атаған, «Ырымбур губернаһы» тигән географик очеркында Д. Н. Соколов күлде Кисъ-Агачъ тип яҙа.
Акшак
Акшак (йәки Укушук) ҡалаһы беҙҙең эраға тиклем 3-сө мең йыллыҡтан билдәле. Был номдың ҡайҙа урынлашҡанлығы бик үк асыҡ түгел. Ғәҙәттә уны һуңғыраҡ осорҙарҙағы Опис  (Ктесифон) менән тиңләштерәләр һәм Тигр йылғаһына Дияла ағып төшкән тәңгәлгә  урынлаштыралар.
Акшак батшалары беҙҙең эраға тиклем XXV быуатта Төньяҡ Ике йылға араһында  Киш хакимдары менән  власты бүлешә. Кишты  Урук батшаһы Эн-Шакушан баҫып алғас,  Акшактың хакимы Зузу  үҙенә «Киш лугале» титулын ала, ҡағиҙә булараҡ, был  Шумер төньяғында гегемонлыҡ итеүҙе аңлата. Әммә күп тә үтмәй Зузу Лагаш хакимы Эанатум тарафынан ҡыйратыла һәм һәләк була.
Зенково
Зенково — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Ханты-Мансийск райондағы ауыл. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата 109 кеше йәшәй.
Терроризмға ҡаршы көрәштә теләктәшлек көнө
Терроризмға ҡаршы көрәштә теләктәшлек көнө тарихы
Рәсәйҙең был яңы иҫтәлекле датаһы Рәсәй Федерацияһының 2005 йылдың 21 июлендә донъя күргән «Рәсәйҙең хәрби дан көндәре (еңеү көндәре)» федераль законы редакцияһына ярашлы барлыҡҡа килә. Ул 2004 йылдың 1-3 сентябрендәге Беслан террорсы ваҡиғалары менән туранан-тура бәйләнгән.
Амальрик Алексей Сергеевич
Биографияһы
Алексей Мәскәүҙә әсәһе менән бергә йәшәй — был ваҡытта атаһы вафат буған була. Кинофабрикала яҡтыртыусы булып булып эшләй башлай һәм кинохроника төшөрөү эшендә бөтә илде тиерлек урап сыға. 1928 йылда үҙенән алты йәшкә өлкәнерәк режиссёр ассистенты Шаблеева Зоя Григорьевна (1900-1961) менән өйләнешә. 1938 йылда уларҙың улы Андрей тыуа. Ҡатының ағаһы Шаблеев Евгений Григорьевич ярҙамы менән Алексей Амальрик кино сәнғәте институтының аспирантураһын тамамлай (хәҙерге Ғилми-тикшеренеү кинофотоинституты). Әммә 1935 йылда кинематографты ҡалдырып Мәскәү дәүләт университетының тарих факультетына уҡырға инә. 1939 йылда, университетты тамамлағас, Ҡыҙыл армия ға саҡырыла, Ҡыҙыл армияның Польша походында ҡатнаша. 1940 йылда Төньяҡ флотында хеҙмәт итә. 1941 йылдың июнендә, Бөйөк Ватан һуғышы башланған осорҙа, Мәскәү дәүләт университетында сығарылыш имтихандарын тапшыра.
Бесбесәй
Йәшәү рәүеше
Аралаш һәм ылыҫлы урмандарҙа йәшәй. Бөжәктәр, уларҙың ҡурсаҡтары менән туҡлана. Йылы яҡҡа китмәй, бер урындан икенсе урынға күсеп йөрөй. Киң генә таралған. Ағас ҡыуыштарында оялай. Ҡыҙғылт һипкелле 4—11 бөртөк аҡ йомортҡаһы була. Зарарлы бөжәктәрҙе ҡырып, файҙа килтерә.
Баҡса (Шаран районы)
Тарихы
1939 йылда Шаран районының Нөрәй ауыл советы Баҡса ауылында 158 кеше йәшәгән (71 ир-ат, 87 ҡатын-ҡыҙ).
Йа Син сүрәһе
Мәғәнәһе
Йәсин (Йәсин) сүрәһе
10. Киҫәтһәң дә, киҫәтмәһәң дә, улар барыбер иманға килмәҫ. (11) Һин бары тик (Ҡөрьәнгә) йөҙ тотҡан һәм сикһеҙ мәрхәмәтле ярлыҡаусыға (Аллаһҡа ысын күңелдән) бөйөк хөрмәт күрһәтеүсе кешеләрҙе генә киҫәтә (иманға өндәй) алырһың. Бына шундайҙарҙы һин уларҙың ярлыҡау аласаҡтарын һәм бик тә шәрәфле әжерҙәр менән бүләкләнәсәктәрен әйтеп шатландыр.
(51) Сур борғоһона өрөлгәс, улар ҡәберҙәренән ҡубарылып (сығып), туп-туры Раббы хозурына ашығырҙар. (52) Кешеләр әйтер:
53. Был — ҡаты тауыш ишетелеүгә үк, улар бөтөнөһө бер остан ҡаршыбыҙға килеп баҫасаҡ. (54) Ул Көндө бер кемгә лә бер ниндәй ҙә хаҡһыҙлыҡ ҡылынмаҫ. Һеҙ ҙә ҡылмыштарығыҙҙан башҡа нәмә өсөн яза күрмәҫһегеҙ. (55) Шик юҡ, ул Көндө йәннәт әһелдәре зауыҡ һәм ҡыуаныс эсендә байрам итер. (56) Үҙҙәре лә, ҡатындары ла (йәннәт) күләгә​һенә ҡоролған урындыҡтарға ҡырын ятып, истирәхәт ҡылыр​ҙар (ял итерҙәр). (57) Шунда уларға саф емештәр һәм күңелдәре нимә теләһә, шул китерелер. (58) Сикһеҙ мәрхәмәтле Раббынан уларға сәләм булыр.
59. — Әй, гөнаһлылар, бөгөн һеҙ (саф мөьминдәрҙән) айырым тороғоҙ. (60) Әй, әҙәм балалары, һеҙгә:
79. (Эй, Мөхәммәд) әйт һин:
Седов Марк Пименович
Седов Марк Пименович (25 март 1923 йыл — 1 август 1988 йыл) — СССР-ҙың хужалыҡ эшмәкәре, ғалим-инженер, (1975). Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. СССР Химия сәнәғәте министрлығының Дзержинскиҙағы «Капролактам» призводство берекмәһе директоры. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1976).
Биографияһы
1941—1948 йылдарда Хәрби-Диңгеҙ Флотында хеҙмәт итә. Бөйөк Ватан һуғышы ветераны.
1975 йылда «Хлорлашҡан поливинилхлорид алыу процессының физик-химик закондары һәм интенсификацияһы» тигән темаға техник фәндәр кандидаты ғилми дәрәжәһенә диссертация яҡлай.
Аҡсулпанов Аралбай Күсәрбай улы
Биографияһы
Һуғыштан ҡайтҡас 7-се башҡорт кантоны начальнигының ярҙамсыһы булып хеҙмәт итә.
1869 йылдың 4 мартында улдары Сәрбәжәб һәм Мерәҫ, ейәне Шәйхелислам менән бергә дворянлыҡ хоҡуғына лайыҡ була. Бынан башҡа уның ике ҡатынынан Хәҙисә, Хөббөниса, Фәхерниса, Әсипьямал, Ғәҙәтбикә исемле ҡыҙҙары тыуа.
Әнйәк (Ҡушҡаяҡ ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Борловка
Борловка — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы/ Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға ер аҫтына кереп юғала ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Әзербайжан Википедияһы
Әзербайжан Википедияһы (Azərbaycanca Vikipediya) — Википедияның әзербайжан телендәге  бүлектәре.
Һан күрһәткестәре
Википедияның латиин яҙмалы Әзербайжан бүлеге бөтә бүлектәр араһында мәҡәлә һаны буйынса 50-се урынды биләй.
Терроризмға ҡаршы һуғыш
Филиппинда «Ҡаҡшамаҫ азатлыҡ» операцияһы
Халыҡ-ара террорсы ойошмаларға ҡаршы тороу сиктәрендә АҠШ етәкселеге помощи филиппин властарына тиҫтәләгән йылдарға һуҙылған ислам һәм коммунистик ойошмаларға ҡаршы көрәшендә ярҙам итергә була. Филиппин территорияһында америка ғәскәрҙәре группировкаһы урынлаша, һәм ул, Филиппин көс структуралары менән үҙ-ара ярашып, иғлан ителгән террорсы төркөмдәргә хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнаша.
Көнбайыш Сахарала «Ҡаҡшамаҫ азатлыҡ» операцияһы
2001 йылдың 11 сентябре террорсы акттарынан һуң, төньяҡ Африкалағы күп илдәрҙең исламсы йүнәлешендәге африка террорсы ойошмалары «Аль-Каида»ға тоғролоҡҡа ант итте. 2004 йылда АҠШ «Ҡаҡшамаҫ азатлыҡ» операцияһын башлай — Көнбайыш Сахара, «Ҡаҡшамаҫ азатлыҡ» операцияһының бер өлөшө булып тора. Америка хәрбиҙәре менән бер рәттән хәрби хәрәкәттәрҙә бер нисә африка дәүләте (нигеҙҙә, Алжир һәм Чад) ҡатнаша. Законһыҙ ҡораллы формированиеларҙан башҡа, улар шулай уҡ контрабанда, ҡорал һәм наркотиктар каналдарын киҫеүҙе маҡсат итеп ҡуя. 6 йыл эсендә был хәрби операцияны алып барыу өсөн АҠШ Конгресы 500 миллион долларҙан артыҡ аҡса бүлә, әммә һуңғы йылдар дауамында хәл яҡшырмай.
Ҡыҙыл Тәре һәм Ҡыҙыл Ярым Ай халыҡ-ара ойошмаһы
Төп принциптар
Эшмәкәрлек милли, раса, дини, синыф һәм сәйәси ҡараш буйынса бер ниндәй ҙә дискриминация үткәрмәй. Ул тик кешеләрҙең, беренсе сиратта мохтажлыларҙың, хәлен еңеләйтергә тырыша.
Эмблемалары
Был ойошманың (МККК) флагының — аҡ туҡымала ҡыҙыл тәре— башта бер ниндәй ҙә дини мәғәнәһе булмаған, ул бары тик Швейцария флагының негативы (инверсияһы, ҡыҙыл ерлектәге аҡ тәре урынына аҡ ерлектәге ҡыҙыл тәре). Ләкин 1877—1878 йылдарҙа Рәсәй менән һуғыш осоронда Ғосман империяһы был эмблеманы ҡулланыуҙан баш тарта һәм Тәрене Ҡыҙыл Ярым Айға алмаштыра, сөнки Ҡыҙыл Тәре Тәре йөрөтөүселәрҙе хәтерләтеп, тиҫкәре ҡараш тыуҙыра.
Сольферино, Анри Дюнан һәм Халыҡ-ара Ҡыҙыл Тәре комитетына нигеҙ һалыу
Женева конвенцияһын ҡабул итеү менән Бельгия, Дания, Франция, Ольденбург, Пруссия, Испания һәм Вюртембергта милли йәмғиәттәр булдырыла. 1864 йылда уҡ Луи Аппия менән Голландия армияһы капитаны Шарль ван де Вельде- һуғыш барған ерҙә Ҡыҙыл Тәре эмблемаһы аҫтында эшләй башлаған тәүге нейтраль делегаттар була. 1867 йылда Яралыларға һуғыш осоронда ярҙам итеү милли йәмғиәттәренең халыҡ-ара конференцияһы үҙа.
1949 йылдың 12 авгусында элекке ике Женева конвенцияһына үҙгәрештәр индерелә. Диңгеҙ һуғышы ваҡытында ҡулланылырға тейешле ҡағиҙәләр икенсе тип, 1929 йылда ҡабул ителгән әсирҙәрҙең хәле тураһындағы Женева конвенцияһы 1949 йылдан башлап, өсөнсө конвенция тип йөрөтөлә башлай. Икенсе донъя һуғышынан һуң « тыныс халыҡты һуғыш ваҡытында ҡурсалау» тураһындағыһы дүртенсе конвенция ҡабул ителә. 1977 йылдың 8 июнендә ҡабул ителгән протокол буйынса конвенциялар эске конфликттар барышында ла, мәҫәлән, Граждандар һуғышы осоронда үҙ көсөндә ҡала. Шулай итеп, бөгөн конвенция һәм өҫтәлмә протоколдар 600 статьянан тора (1864 йылда Женева конвенцияһында барлығы 10 статья була).
МККК менән СССР хеҙмәттәшлеге
б) распространение на военнопленных гражданского, а не военного режима (ст. 8 и 9);
Совет хөкүмәте Гаага конференцияһы ҡарарҙарын үтәү әсирҙәрҙе мыҫҡыл итеү һәм күпләп ҡырыуҙан һаҡларға тейеш тип иҫәпләй. Бынан тыш, 19 быуат буйы ғәмәлдә булған прецендент хоҡуғына ла ышаныс булған (һин дошманыңдың әсирҙәренә нисек ҡараһаң, ул да шулай уҡ ҡарай).
Һуғышҡа тиклем СССР МККК менән бәйләнеше тотороҡһоҙ була. Совет Ҡыҙыл Тәре ойошмаһын МККК 1921 йылда таныһа ла, тик 1928 йылда ғына быны документтар менән нығытып ҡуя. МККК етәкселегенең совет делегацияһын ҡайһы бер мәсьәләлрҙе тикшергәндә индермәүен Совет хөкүмәте шикләнеп ҡабул итә. СССР менән Швейцария араһында аңлашылмаусанлыҡ булған осорҙарҙа МККК үҙ конференцияларын тап Швейцарияла үткәрә, Совет хөкүмәтенең конференцияны башҡа илдә үткәреү тураһында тәҡдимдәре ҡабул ителмәй.
Биҡҡол (Шаран районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Ҡырғауыл тауы
Тарихы
1624 йылда уҡ батша Михаил Федоровичҡа поп Антоней менән дин ҡәрҙәштәре монастырь өсөн ер һораған. Уларҙың һорауы буйынса Ҡырғауыл тауы һәм уның тирәһендә 50 сирек һөрөнтө ер һәм сабынлыҡтар (82 гектар) бүленгән, башҡорттарға үҙ биләмәһендә һунар һәм балыҡ тотоу ҡалған.
Тебейек
Йәшәү рәүеше
Урамаңдарҙа йәшәй. Бөжәктәр, уларҙың ҡурсаҡтары менән туҡлана. Йылы яҡтарға китмәй, бер урындан икенсе урынға күсеп йөрөй. Киң генә таралған. Ағас ҡыуыштарында оялай. Ҡыҙғылт һипкелле 6—9 бөртөк аҡ йомортҡа һала. Зарарлы бөжәктәрҙе ҡырып, файҙа килтерә.
Йылҡыбай
Тарихы
2007 йылдан башлап Калинин районында ҡала ер участкаларының яҡынса 2650 гектар майҙанында Йылҡыбай — Федоровка — Самохваловка торлаҡ районы төҙөү планлаштырылған. Өфөлөләргә яңы биҫтәлә урамдарға исем уйларға тәҡдим ителгән.
Урамдары
Ауылда ике урам булған. Эшлекле урамы менән киҫешкән урында башлана, артабан көньяҡ-көнбайышҡа табан бара (250 м тирәһе), һуңынан йүнәлешен төньяҡҡа бора (430 м тирәһе), һуңынан тағы төньяҡ-көнбайышҡа табан борола. Урамдың оҙонлоғо яҡынса 890 м. Икенсе шишмәгә параллель йүнәлештә бара. Урам башында Гусар урамы менән киҫешә. Урамдың оҙонлоғо 720 м самаһы.
Мухин Виктор Андреевич
Мухин Виктор Андреевич (1949) — СССР һәм Рәсәй ғалимы һәм микология өлкәһендә педагог, биология фәндәре докторы (1991), профессор (1994). РФА Урал бүлеге Үҫемлектәр һәм хайуандар экологияһы институтының баш ғилми хеҙмәткәре. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2010).
Наградалары
Н. К. Чупин миҙалы (2008 )
Сплавнуха
Сплавнуха — Рәсәйҙәге йылға. Һарытау өлкәһе, Волгоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Карамыш йылғаһының һул ярына тамағынан 78 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.
Булинский Александр Вадимович
Биографияһы
Булинский Вадим Александровичтың (24.01.1911—2006) улы, Александр Людвигович Булинскийҙың (11.05.1880—10.09.1966) ейәне.
Фәнни ҡыҙыҡһыныуҙары өлкәһе
8 фән кандидаты әҙерләй. 110-дан ашыу фәнни хеҙмәт авторы.
Урта Волга өлкәһе
Етәкселәре
- 6.1929 — 13.8.1932 — Брыков Александр Петрович (1889—1937).
Иҡтисады
Күн етештереү производствоһы башлыса Кузнецкта, Ырымбурҙа һәм Һамарҙа урынлашҡан. Туҡыу производствоһы үҫешкән була: Ульяновск округында 5, Сызрандә һәм Кузнецкиҙә 4-әр, Пенза һәм Саранск округтарында 1-әр тупаҫ буҫтау етештереү фабрикаһы, Мелекеста етен-иләү фабрикаһы эшләй. Ҡағыҙ сәнәғәте Сызрань (3 предприятие), Ульяновск (1), Саранск (1) округтарында урынлашҡан. Иң эре производство Пензала эшләй. Пенза округында (Түбәнге Ломов ауылы) һәм Һамарҙа шырпы етештерелә. Быяла етештереү сәнәғәте Пенза округындағы предприятиенан, шәкәр-рафинад етештереү сәнәғәте Боғоросландағы предприятиенан ғибәрәт була.
Чешмә
Тарихы
Элегерәк бында грек ҡалаһы Крини (бор.грек. <span style="font-family: palatino linotype, new athena unicode, athena, gentium, code2000, serif; font-size: 105%;">Κρήνη  )  урынлашҡан.
Брюссель
Географияһы
Брюссель Сенне йылғаһы буйында тора, әммә ҡалала ул күренмәй тиерлек, сөнки урбанизация осоронда (XIX быуаттың икенсе яртыһы) Анри Меас етәкселегендә бельгия инженерҙары уны ҡаплай.
Бойондороҡһоҙлоҡ өсөн көрәш
1794 йылда территорияларҙы Француз Республикаһы ғәскәрҙәре баҫып алғанға тиклем, 1789 йылда Иосиф II хакимлығы осоронда Брабант ихтилалы ярҙамында Габсбургтар хакимлығынан ҡыҫҡа ваҡытҡа бойондороҡһоҙлоҡ алына. Француз хакимлығы 1815 йылда, Брюсселдән көньяҡҡа табан 15 км алыҫлыҡта үткән Ватерлоо янындағы алышта Наполеон ғәскәрҙәре еңелгәндән һуң, тамамлана. 1814—1815 йылдарҙағы Вена конгресында Виллем I хакимлығы аҫтында Көньяҡ Нидерландты Төньяҡ Нидерланд менән берләштереү тураһында ҡарар сығарыла.
Субурбанизация
XX быуат башынан, һәм бигерәк тә уның икенсе яртыһында, Брюсселдә йәшәүсе халыҡ, башлыса франкофондар, һолланд телле Фламиш-Брабант провинцияһына ингән ҡала яны йоҡо муниципалитеттарына күсенә. Иҫке ҡаланың азат ителгән кварталдарын башлыса өсөнсө донъянан һәм элекке француз һәм бельгия колониялары — Конго, Марокко, Төркиәнән килгән иммигранттар һ. б. биләй. Фламандтар Брюсселдең үҙен дә, бөтә Брюссель периферияһын да галлаштырыу процесын бик киҫкен ҡабул итә. Француз телле һәм һолланд телле общиналар араһында тиҫтә йылдар дауамында киҫкен конфликттар бара. Брюсселде деэкселавизацияларға тырышыу әлегә тиклем уңыш килтермәй.
Автомобиль транспорты
2007 йылда Брюсселдә һигеҙ йөҙ шәхси фирма-оператор эшләй. Еңел такси автомобилдәренең дөйөм һаны — 1200, уларҙа 3200 кеше эшләгән. Ҡалала 633 такси туҡталышы була. Бөтә шәхси компаниялар Брюссель-баш ҡала төбәге министрлығының Такси идаралығына буйһона. Такси бәйләнеше Бельгияның Брюссель баш ҡалаһы төбәге сиктәрендә, шулай уҡ яҡындағы биҫтәләрҙә эшләй. Бөтә такси операторҙары берҙәм тариф системаһын ҡуллана. Брюсселдәге барлыҡ такси автомобилдәренең ҡыйығында ялтырап торған билдә бар — ҡыҙыл хәрефтәр менән яҙылған һәм һары ирис һүрәте Taxi (Брюссель символы). Такси автомобилдәре, ҡағиҙә булараҡ, аҡ йәки ҡара төҫкә буялған.
Ҡалала йәмәғәт транспорты
Метронан тыш бер нисә өлөшләтә ер аҫты трамвай линияһы бар — метро алды, шул иҫәптән өс төп линия: 3, 4 һәм 7. Линияларҙың иң мөһимдәре Төньяҡ вокзалды Көньяҡ менән тоташтыра.
Солоная (Старый Дон ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дон йылғаһы Цимлян һыуһаҡлағысынан Төньяҡ Донец йылғаһына ҡойған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр һәм Северский Донец тамаҡтары араһында, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Боровушка (Тяжин ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Карев Дмитрий Степанович
Биографияһы
1956 йылда Карев Мәскәү дәүләт университетының юридик факультеты деканы була: был вазифала 1965 йылға тиклем  эшләй. Бынан тыш, ул 1960 йылда   хоҡуҡи белемдең   Мәскәү ҡала халыҡ университеты ректоры була. Карев СССР Юғары судының фәнни-консультация советы һәм  РСФСР Юғары судының ағзаһы була; СССР һәм РСФСР ҡарамағында булдырылған  методик советтарға инә. «Правоведение» журналының мөхәрририәт коллегияһы ағзаһы булып тора, РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре;  Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ һәм Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары менән бүләкләнә. 1977 йылдың 31 декабрендә вафат була.
Ҡабаева Алина Марат ҡыҙы
Биографияһы
Алина Марат ҡыҙы Ҡабаева 1983 йылдың 12 майында Үзбәк ССР-ының (хәҙер Үзбәкстан) баш ҡалаһы Ташкентта тыуған һәм үҫкән.
Көйәҙе (ҡасаба)
Тарихы
Ҡасабаның килеп сығыу тарихы Ҡазан – Екатеринбург тимер юл тармағын төҙөү менән бәйле. 1914 йылда картала Көйәҙе станцияһы барлыҡҡа килә. Атамаһы күрше Көйәҙе ауылы исеменән үҙләштерелгән.
2006 йылдан — шулай уҡ Көйәҙе ауыл биләмәһе үҙәге.
СССР Дәүләт именлеге комитеты
Функциялары
КГБ-ның төп функциялары: тышҡы разведка, контрразведка, оператив-эҙләү эшмәкәрлеге, СССР-ҙың дәүләт сиктәрен һаҡлау, КПСС (1990 йылға тиклем) һәм ил Хөкүмәте етәкселәрен һаҡлау, хөкүмәт элемтәһен ойоштороу һәм тәьмин итеү, шулай уҡ милләтселек,, енәйәтселек һәм советтарға ҡаршы эшмәкәрлек менән көрәш.
Бесштанка
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Кышик
Кышик — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Ханты-Мансийск райондағы ауыл. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата 649 кеше йәшәй.
Әд-Духан сүрәһе
Әд-Духан сүрәһе (سورة الدخان, Төтөн ) — Ҡөрьән Кәримдең 44 сүрәһе. Мәккәлә иңгән сүрә, 59 аяттан тора.
Боярка (Кемчуга ҡушылдығы)
Боярка — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы/ Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кемчуг йылғаһының уң ярына тамағынан 161 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Сухая Двоенка
Сухая Двоенка — Рәсәйҙәге йылға. Һарытау өлкәһе, Волгоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Латрык йылғаһының уң ярына тамағынан 4,7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.
Ғәтиәт ибн әл-Әсүәд
Инаныстары
680-се йылдар башында Ғәтиәт Нәфиғ ибн әл-Әзрәҡәгә эйәреүсе була, мәгәр Нәфиғ менән Нәжд ибн Әмир араһында бәхәс сыҡҡас, һуңғыһы яҡлы булып китә, артабан унан да баш тарта. Әбү Фүдәйк менән берләшкән була, әммә күп тә үтмәй, был ике кеше бер-береһен ташлап китә һәм нәждәттәр ике фирҡәгә — фүдәйкиҙәргә һәм ғәтәүиҙәргә бүленә.
Абитаева Йәмилә Зөлҡәфил ҡыҙы
Ғаиләһе
Улы Абыҙгилдин Абрек Әмир улы (1937—2013) — Рәсәй Федерацияһының (2009) һәм Татарстан Республикаһының (1995) халыҡ рәссамы.
Чегодаев
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Руттер Валерий Дмитриевич
Ижады
«Бер туған Ульяновтар» — Ю. Мейтус (тәүге постановкаһы, 1967).
«И волнует, и предостерегает». «саламандармалар менән һуғыш» тураһында. М. Бялик. «Сов. культура». 19.16.1968
Уланова Галина Сергеевна
Биографияһы
1998 йылдың 21 мартында 89-се йәшендә Мәскәүҙә вафат була, Новодевичье зыяратында ерләнә (участка № 5).
Башкирова Елена Дмитриевна
Елена Дмитриевна Башкирова (1958) — совет һәм израиль пианисы.
Шәхси тормошо
Беренсе ире — скрипкасы Гидон Кремер.
Салауат Юлаев
Үҫмер йылдары
Көслө, ҡурҡыу белмәгән 14 йәшлек үҫмерҙең айыу менән көрәшеп, ябай бысаҡ ярҙамында ғына еңеп сыға алыуын риүәйәттәр һәм халыҡ йырҙары бәйән итә. Ул йәштәштәре араһында әйҙәүсе башлыҡ булараҡ билдәле. Тартып алынған көҙәй ырыуы ерендә урынлашҡан Эҫем (Сим) заводын беренсе тапҡыр, йәштәштәре менән үҫмер сағында, туҙҙыра һәм яндыра. Салауат Ҡөрьәнде һәм шәриғәтте лә яҡшы белгән, сәсән Байыҡ Айҙар менән осрашҡан. Батыр шулай уҡ йырсы-импровизатор һәм ҡурайсы ла булған.
1771—1773 йылдарҙа Юлай Аҙналин Польша конфедераттарына ҡаршы һуғышта ҡатнаша һәм күрһәткән батырлыҡтары өсөн кесе хәрби байраҡ менән бүләкләнә. Атаһы хәрби походтарҙа булған саҡта старшина вазифаһын Салауат үҙе башҡара.
Һуғышта ҡатнашыуы
Даими хәрби әҙерлек үткән ғәскәрҙәргә ҡаршы көрәш алып барыуы еңел булмай. Теүәл 1 йыл 15 көн дауам иткән һуғыш юлында, Салауат Юлаев 28 хәрби алышта ҡатнаша. 20 ноябрҙә Ҡытау-Ивановск заводы янында батырҙың отряды һуңғы тапҡыр хөкүмәт ғәскәрҙәре менән алыша.
Луговской (Ханты-Мансийск районы)
Почта индексы — 628532, ОКАТО коды — 71129916001.
Дәүләкән иген продукттары комбинаты №2
Инфраструктураһы
25 мең тонна һыйҙырышлы элеваторы,үҙенең тимер юлы, тепловоз депоһы, махсус техникалары бар. 2015 йылдың декабрь айында комбинат үҙенең пекарняһын асты. Тәүлегенә 4 тонна икмәк бешерә.
Әбләй (тау)
Географик урыны
Әбләй түбәһе "Кировоград ҡала округы" муниципаль берәмегендә урынлашҡан. Левиха ҡасабаһына 4 саҡрым алыҫлыҡта,  Черноисточинск һәм  Уралец һәм Висим ҡасабалары эргәһендә,   Түбәнге Тагилдан көньяҡ-көнбайышта,  Аҡташ тауынан (гора Белая) көньяҡ-көнсығышҡа  һәм  Черноисточинский быуаһынан көньяҡта урынлашҡан.
Астрид Линдгрен
Ижад йылдары
1945 йылда Астрид Линдгренға «Рабен һәм Шёгрен» нәшриәте балалар әҙәбиәте мөхәррире вазифаһын тәҡдим итә. Ул был тәҡдимде ҡабул итә һәм 1970 йылда рәсми пенсияға киткәнгә тиклем бер урында эшләй. Шул уҡ нәшриәттә уның бөтә китаптары баҫылып сыға. Эштән бер ҙә бушамауы, мөхәррир эшен хужабикә һәм ижадсы бурыстары менән йәнәш үтәүенә ҡарамаҫтан, Астрид емешле яҙыусы булып сыға: әгәр ҙә китапсыҡ-картиналарҙы ла һанаһаң, уның ҡәләме аҫтынан дөйөм алғанда һикһән самаһы әҫәр сыҡҡан. 40— 50-се йылдарҙа эше айырыуса һөҙөмтәле барған. Бары тик 1944—1950 йылдарҙа ғына Астрид Линдгрен Пеппи Оҙонойоҡ тураһында трилогия ижад, ҡыҙҙар өсөн өс китап, детектив, ике әкиәттәр йыйынтығы, йырҙар йыйынтығы, дүрт пьеса һәм ике китапсыҡ-картинка ижад иткән. Был исемлектән күренеүенсә, Астрид Линдгрен, төрлө жанрҙарҙа үҙен һынап ҡарарға әҙер булған көтөлмәгәнсә төрлө яҡлы автор булған.
Шәхси тормошо
Астридтың Гунар  — Швецияла билдәле детектив яҙыусы Карин Альвтеген.
Ижтимағи эшмәкәрлеге
Бер мәлдә, 1976 йылда, уның табышына дәүләт 102 % тәшкил итә башлағас ҡына Астрид Линдгрен ҡаршылыҡ күрһәтә. Шул уҡ йылдың 10 мартында ул һөжүмгә күсә, стокгольм «Экспрессен» гәзитенә, Монисманиянан ниндәйҙер бер Помперипосса тураһында әкиәт ижад итеп, асыҡ хат ебәрә. Астрид Линдгрен өлкәндәр өсөн был әкиәтендә профан һәм бер ҡатлы бала (Ханс Кристиан Андерсен "Королдең яңы күлдәге"ндә нисек эшләгән) позицияһына баҫа һәм, уның менән файҙаланып, йәмғиәттең кәмселеген һәм дөйөм ике йөҙлөлөгөн фашларға тырыша. Парламент һайлауҙары буласаҡ йылда был әкиәт бюрократлашып бөткән, 40 йыл дауамында власть башында торған үҙе менән бик ҡәнәғәт һәм үҙ мәнфәғәтен генә ҡайғыртҡан швед социал-демократик партияһына емергес һөжүм булған. Финанс министры Гуннар Стрэнг парламент дебаттарында нәфрәтләнеп әйткән: «Ул әкиәт һөйләй белә, ләкин иҫәпләй белмәй», тик һуңынан хаҡһыҙ булыуын танырға мәжбүр була. Баҡһаң, башта уҡ хаҡлы булған, Астрид Линдгрен Стрэнг менән үҙенең эшен алмашырға кәрәклегенә төрттөрөп: «Стрэнг әкиәт кенә һөйләй белә, ә һанай белмәй» тигән. Был ваҡиға һалым системаһы өсөн дә, Линдгренға һанламай ҡараған өсөн дә социал-демократтарҙы ҡаты тәнҡитләгән оло протест акцияһына килтергән. Киң таралған яңылыш фекергә ҡарамаҫтан, был тарих социал-демократтарҙың электораль еңелеүенә сәбәп булмаған. 1976 йылдың көҙөндә улар 42,75 % тауыш һәм парламентта 349 урындан 152 урынын алған, был 1973 йылдағы һайлау һөҙөмтәләренән ни бары 2,5 %-ҡа ғына насарыраҡ булған. Әммә был хөкүмәттә Турбьёрн Фельдин етәкселегендәге оппозиция коалицияһы формалашыуға етерлек була.
Башҡа осраҡтарҙағы кеүек, Линдгрен балалар, өлкәндәр йә тирә-яҡ мөхит именлеген яҡлағанда, яҙыусы үҙ тәжрибәһенән сығып эш иткән, уның протесы күңелендәге тәрән тулҡынланыуҙан тыуған. Бала сағы һәм үҫмер йылдарынан атаһы фермаһында һәм күрше хужалыҡтарҙағы эштәрҙең шаһиты булған Астрид XX быуат аҙағында ваҡ малсылыҡҡа кире ҡайтыу мөмкин түгел икәнен аңлаған. Ул был мәсьәләне төплө хәл итергә саҡырған: тере йән эйәһе һәм тойоу һәләте булғанлыҡтан, хайуандарға хөрмәт менән ҡараш талап иткән.
Серияларҙан башҡалары
Тәржемәләре: Өс повесть та рус теленә Лилианна Лунгина тарафынан тәржемә ителгән. Нәҡ уның тәржемәһе хәҙер классик тип һанала. Шулай уҡ повестың Людмила Брауде Нина Белякова менән берлектәге башҡа тәржемәләре лә бар. Ике һуңғараҡ яҙылған хикәйәһен Людмила Брауде үҙе генә тәржемә иткән. Рәссамдар: Пеппи тураһындағы китаптарҙың төп иллюстраторы тип дат рәссамы Ингрид Ванг Нюман иҫәпләнә. Нәҡ уның иллюстрациялары бөтә донъяға иң билдәлеһе.
Словакия
Флора һәм фаунаһы
Илдең 40%-ын урмандар алып тора. Көньяҡ һөҙәклектәр бук һәм имән кеүек киң япраҡлы урмандар йәки ҡатнаш урман менән ҡапланып алынған. Шул уҡ ваҡытта төньяҡ һөҙәклектәрҙә ылыҫлы урман, күбеһенсә шыршы һәм аҡ шыршы таралған. Илдә киң япраҡлы ағастар 53 %, бигерәк тә бук — 31 % һәм имән 10 %. Ә инде ылыҫлы ағастарҙан шыршы — (29 %) һәм аҡ шыршы (9 %) күберәк. Тауҙарҙа альп туғайлыҡтары урынлашҡан. Словакияның таулы урмандарында боландар, һеләүһендәр, бүреләр һәм айыуҙар, ә ваҡ кейектәр араһында төлкөләр, тейендәр, йәтсәләр бар.
Милли парктар
Милли парктар һаҡланған тәбиғәт территориялары һәм объекттарының бары тик бер өлөшө генә. Уның менән Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау министрлығы идара итә. 1949 йылдан 2002 йылға тиклем 9 милли парк булдырылған:
Минераль ресурстар
Словакияла иҡтисад ихтыяжына файҙаланылған нефть, тәбиғи газ, һоро күмер табыла. Нефть эске энергетика талабының 1%-ын, һоро күмер — 80%-ын, ҡалғандарын Чехиянан индерелгән импорт ҡаплай. Илдә уран запасы, таш күмер, һәүерташ газы запасы бар. Әммә бөгөнгө ваҡытта үҙҡиммәтенең юғары булыуы сәбәпле улар эшкәртелмәй. Ил шулай уҡ руда (мәғдән) булмаған материалдар запасына ла бай. Экспортҡа сығарылған магнезит сығарыу әүҙем алып барыла. Элек Словакияла бик күп алтын, көмөш һәм башҡалар сығарылған. Бөнгө ваҡытта ҡиммәтле металдар әҙләп кенә Ходруша-Хомре районында табыла.
Словакия халҡы
Словакияның күселек халҡы — этник словактар, 2011 йылдағы иҫәп алыуға ярашлы, 85,8 %. Венгрҙар— иң әҙ милләт 9,7 %. Улар башлыса көньяҡ һәм көнсығыш райондарҙа йәшәй. Башҡа этник төркөмдәргә сегәндәр, чехтар, русиндар, украиндар, немецтар, поляктар инә.
Башҡорттарҙа айыу культы
Яман көстәрҙе ҡыуыу, ҡурҡытыу маҡсатында йәш баланың сәңгелдәгенә айыу тырнаҡтарын, тештәрен эләләр. Әле лә умарталыҡта айыуҙың баш һөйәген элеп ҡуялар йәки умартаның башына һалыу йолаһы һаҡланып ҡалған.
Копыллипыль-Кы
Копыллипыль-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Тытыль-Кы ҡушылдығының һул ярына тамағынан 72 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.
Тереза Саксен-Альтенбургская
Биографияһы
Тереза атаһы хәрби хеҙмәттә булған Мюнхен һәм Бамбергта үҫә. Уның вафатынан һуң 1852 йылда Тереза тәүҙә ике туған һеңлеһе Мария һарайында йәшәй, шунан әсәһе яғынан бабаһы Карл Антон Гогенцоллерн-Зигмарингендарға күсенә.
Швецияла Терезаны принцесса Тереза тип атайҙар. Ул үҙенең ҡәйенһеңлеһе Евгения менән бик тиҙ уртаҡ тел таба, уның менән йыш ҡына Готландта ял итә. Тереза музыканы бик ярата һәм йыш ҡына швед музыка академияһының король ғаиләһе ложаһында ултыра. 1873 йылда аҙ ауырыуҙан һуң Август вафат була. Король Терезаға опекун итеп барон Луи де Геерҙы тәғәйенләй. Тол ҡалған герцогиня башҡалар авантюрист тип иҫәпләгән Охан Демиржиан менән хат алыша. Уның герцогиняға кейәүгә сығырға тәҡдим яһауы ғауға ҡуптара. Швед һарайы, герцогиня аҡылдан яҙған, тип иғлан итә. Терезены графиня Дальшёльд исеме аҫтында Швейцарияға дауаланыуға ебәрәләр. Унда Тереза вилла һатып ала һәм оҙаҡ йылдар Невшателдә йәшәй. Швецияға ул 1890 йылда ҡайта һәм Хага һарайында яңғыҙы ғына йәшәй. Бында герцогиня музыка яҙа һәм мәрхәмәтлелек менән шөғөлләнә. Уны йыш ҡына герцогиня Хага тип атайҙар. Король ғаиләһенән ул кесе йәштәге һәм эпилепсия менән ауырыған принц Эрик Густав менән генә дуҫ була. Принцесса виллаһы үҙенең бик яҡшы кухняһы менән таныла. Шуға ла һуңғы йылдарында герцогиня артыҡ ауырлыҡтан яфалана.
Гоголев Виктор Сергеевич
Театрҙағы ролдәре
Тараскондан Тартарен — станция начальнигы
Илмәш
Старшина һәм староста
Рәсәй империяһында 1861 йылда ҡабул ителгән закондар буйынса ауылда йәшәүселәр ауыл йәмәғәте тип атала башлай. Уларҙың һайланма үҙидара органдары булған: волость старшинаһы, староста һәм ауыл старшинаһы.
Ауылдарҙың тар-мар ителеүе, күсенеү
1933 йылға тиклем ауыл кешеләре мал, солоҡ тотоу, ағас ҡырҡыу, ҡыуғын, һалабаш етештереү, арҡан ишеү, завод өсөн ағас күмере яндырыу, тимер рудаһы ташыу менән көн күргәндәр. Йәйҙәрен йәйләүгә сыҡҡандар.
Егерменсе быуатта
Барый Абдрахмановтың улы ла танылған шәхес. Абдрахманов Илдус Барый улы — ғалим, химик. Башҡортостан Республикаһы фәндәр академияһы академигы, Башҡорт АССР-ның атҡаҙанған фән эшмәкәре.
Еңеү паркы (Ереван)
Йәшелләндереү
Тәүҙә парк өсөн 48 гектар урман бүленә. XXI быуат башына тәҙәкләндереү өсөн яуаплы компания ҡарамағында 33 гектра иҫәпләнә. Паркының ҡалған өлөшө ҡуртымға бирелә. Парктың урман участкаһының бер өлөшө 1990 йылдарҙа "буржуйка"ларға яғыу өсөн ҡырҡыла, бер өлөшө ҡала властары тарафынан элиталы йорттар төҙөү өсөн һатыла.
Илеш районы
Социаль мәҙәни өлкә
Урыҫ телендә нәшер ителгән «Маяк» район гәзитенең башҡорт һәм татар телдәрендә дубляждары (тәржемәһе) сыға.
Некрасова-Попова Вера Александровна
Биографияһы
1903 йылдың 20 июлендә (2 августта) Чита ҡалаһында, Забайкалье өлкәһе Көнсығын-Ҡытай тимер юлы идараһы хеҙмәткәре ғаиләһендә тыуа. Ата-әсәһе менән Вятка ҡалаһына күскәндән һуң, 1923 йылда икенсе баҫкыслы (элеккеге 1-се Пермь малайҙар гимназияһы) мәктәпте тәмамлай. Пермь сәнәғәт-иҡтисад техникумында химия уҡыта, бер үк ваҡытта Пермь дәүләт университетының медицина факультетында уҡый. .