cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Блохин Олег Владимирович
«Динамо» (Киев)
«Динамоға» килгәндән һуң күп тә үтмәй, Блохинды гипертоник кризис менән госпиталгә һалалар — сәбәбе йоҡо тамырын тулыһынса тиерлек ҡаплаған тромб була. Госпиталгә һалғандың икенсе көнөнә малоинвазив хирургия ярҙамында тромбты алалар. Блохин ауырыған осорҙа йыйылма команданың баш тренеры бурысын Андрей Баль үтәй, уның етәкселегендә команда ике матчта 6 мәрәйҙең 5-һен юғалта: Молдавия менән бер яҡтың да еңмәүе һәм Черногориянан еңелеү. «Динамола» баш тренерҙы Алексей Михайличенко алмаштыра, һөҙөмтәләр шулай уҡ шатландырмай: «Динамо» чемпионатта һәм чемпиондар Лигаһында күп мәрәйҙәр юғалта.
Альтензальцведель
Альтензальцведель (Altensalzwedel) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна. 2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 376 кеше йәшәй. Майҙаны — 16,11 км2. Диңгеҙ кимәленән 29 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 29416 һәм автомобиль коды — SAW.
Блохин Олег Владимирович
«Динамо» (Киев)
Блохин 3 ноябрҙа операциянан һуң тәүгә стадионда матч («Динамо» — «Таврия») ҡарай; уға тренер эскәмйәһендә ултырырға врачтар рөхсәт итмәйҙәр әле, һәм ул матчты стадион ложаһында ултырып ҡарай. «Динамо» 1:0 иҫәбе менән уйнағандың артынса тәнәфестә, Блохин сисенеү бүлмәһенә төшә һәм уйынсылар менән һөйләшә. Тренер эскәмйәһендә Блохинды элеккесә Алексей Михайличенко алмаштырған була, шулай уҡ матч аҙағынан матбуғат-конференцияһын ул үткәрә.
Ләүйылға ауыл Советы (Ҡыйғы районы)
Ләүйылға ауыл советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Ҡыйғы районы ауыл биләмәһе.
Блохин Олег Владимирович
«Динамо» (Киев)
21 ноябрҙа Киевтә үткән УЕФА чемпиондар Лигаһында ПСЖ менән матчҡа (0:2 иҫәбе менән еңелә) врачтар Блохинға тренер эскәмйәһенә ултырырға рөхсәт итәләр һәм ул быны файҙалана. Ул шулай уҡ матч алдынан һәм матчтан һуң матбуғат-конференцияһын үткәрә.
Ләүйылға ауыл Советы (Ҡыйғы районы)
Административ үҙәге —  Ләүйылға ауылы
Блохин Олег Владимирович
«Динамо» (Киев)
Уның тренер булып эшләү осоронда «Динамо» тәүге тапҡыр Украина чемпионатында хатта икенсе урынды ла яулай алмай, 2012/2013 сезонында өсөнсө урынды ғына биләй. Йыл ярым эшләгән дәүерендә Олег Блохин бер генә трофей ҙа ота алмай, Украина чемпионатында мөмкин булған мәрәйҙәрҙең тик 63%-ын ғына йыйып, Украинаның бойондороҡһоҙлоҡ осоронда киев «Динамоһы» тренерҙары араһында «аҫтан» икенсе урын ала. Шулай уҡ Блохин чемпионатта еңелеүҙәр һаны буйынса антирекорд ҡуя, «Динамоны» өйрәтеп — 44 матчта 12 тапҡыр еңелә. Бынан алдағы антирекорд 117 матчта 10 тапҡыр еңелгән Йожеф Сабоға ҡарай. 2014 йылдың 16 апрелендә, Киевтә үткән Украина чемпионатында донецк «Шахтёрынан» 0:2 иҫәбе менән еңелгән матчтан һуң, Олег Блохин, уның етәкселеге аҫтында команда күрһәткән ҡәнәғәтләнерлек булмаған һөҙөмтә өсөн, «Динамоның» баш тренеры посынан бушатыла.
Ләүйылға ауыл Советы (Ҡыйғы районы)
Тарихы
«Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәре сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһында законы»на ярашлы ауыл биләмәһе. Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең административ-территориаль ҡоролошон, сиктәрен үҙгәртеү тураһындағы» Законының 1-се статьяһы, 186-сы бүлегендә (йөҙ ҙә һикһән алтынсы бүлеге 2005 йылдың 20 июлендәге 211-З-се БР Законында ҡабул ителгән) блай тиелгән: 186. Ләүйылға ауыл Советына ингән Алағуз ауылын Абзай ауыл Советына биреп, Ҡыйғы районының Абзай ауыл Советы һәм Ләүйылға ауыл Советы сиктәрен үҙгәртергә. .
Блохин Олег Владимирович
Сәйәсәттә ҡатнашлығы
КПСС сафында тора. Советтар осоронда Олег Блохин тренер эшен ижтимағи-сәйәси эшмәкәрлек менән бергә алып бара. Ике тапҡыр Украинаның Юғары Рада депутаты итеп һайлана (1998 йылда, Украина премьер-министры вазифаһын биләүсе П. И. Лазаренко 1997 йылда төҙөгән «Громада бөтә украина берекмәһе» исемлеге буйынса). 2002 йылда Украина Юғары Рада депутаты булып һайлана. 2001 йылда Украинаның Коммунистәр партияһы фракцияһына инә, 2002 йылда ошо уҡ партияның исемлеге буйынса депутат итеп һайлана. Аҙаҡҡа ҡарай Украинаның социал-демократик партияһы (берләштерелгән) фракцияһына күсә, ә 2003 йылда уның политсовет ағзаһы булып китә.
Ғаиләһе
Атаһы — Блохин, Владимир Иванович (1922—2013), рус  — билдәле совет спринтеры, Бөйөк Ватан һуғышы ветераны (Ленинград фронтында һуғыша), СССР эске эштәр Министрлығы офицеры. Киев өлкә «Хеҙмәт резервтары» йәмғиәт советы рәйесе урынбаҫары булып эшләй. Ун ике йыл УССР-ҙың хәҙерге биш төр ярыш Федерацияһына етәкселек итә. «Динамо» республика йәмғиәтенең уҡыу-спорт бүлеге башлығы була. 2013 йылдың 13 мартында вафат була.
Әсәһе — Адаменко Екатерина Захаровна (uk Адаменко Катерина Захарівна) (1918—2012 ), украин, Киев төҙөлөш институтының сәнәғәт һәм граждан төҙөлөшө факультеты деканы урынбаҫары. 2012 йылдың 21 майында вафат була.
Ағайы — Николай Владимирович Блохин (1939—2011). Олег Блохиндың беренсе ҡатыны — Дерюгина Ирина Ивановна, нәфис гимнастика буйынса донъя чемпионы. Был никахтан ҡыҙы бар — Блохина Ирина Олеговна (1983 йылда тыуған). Икенсе ҡатыны — Анжела. Был никахтан ике ҡыҙы бар — Анна (2001 йылғы) һәм Екатерина (2002 йылғы).
Йыйылма команда өсөн матчтар
Һөҙөмтәлә: 112 матч / 42 индергән гол; 61 еңеү, 25 бер кемдең дә еңмәүе, 26 еңелеү.
Уйынсы сифатында
Динамо (Киев)
СССР йыйылма командаһы
Тренер сифатында
«АЕК» (Афина)
Украина йыйылма командаһы
«Динамо» (Киев)
Сәнғәттә телгә алыу
Юрий Рыбчинский һәм Геннадий Татарченко ижад иткән «Виват, Король!» йыры Олег Блохинға арнала, 1989 йылда Блохиндың хушлашыу матчы өсөн махсус яҙылған. Башҡарыусы — Тамара Гвердцители.
Харакс паркы
Харакс паркы — Гаспра (Оло Ялта) ҡасабаһында Харакс һарайы территорияһында урынлашҡан парк. Баҡса-парк сәнғәте һәйкәле. XIX быуаттың икенсе яртыһында нигеҙ һалынған.
Тасуирламаһы
Харакс паркы Ай-Тодор морононда, диңгеҙ кимәленән 40-60 метр бейеклектә урынлашҡан. Парк майҙаны — 17,5 гектар. Унда регуляр һәм пейзаж планировкаһы бергә үрелеп бара. Территорияла 200 төрҙән ашыу төрө һәм формалағы баҡса ағастары һәм ҡыуаҡтар бар. Паркта колонна формаһындағы еләк тисы үҫә, мәңге йәшел самшит, лузитан кипарисы, филлирея, османтус, химонант үҫә. Күп ағастарҙың йәше 400—1000 йыл.
Тарихы
Паркына кенәзе Георгий Михайлович нигеҙ һала. Уғы атаманы биләмәнеке кеүек үк, беҙҙең эраға тикем I—III быуатта Ай-Тодор морононда торған Боронғо Римдең «Харакс» ҡәлғәһе (грек теленән «харакс» «нығытма» тип тәржемә ителә) хөрмәтенә атала. Бөйөк кенәз Александрҙың ағаһы тарафынан ҡаҙыу эштәре 1896 йылда алып бара. 1907—1908 йылдарҙа ул табылған ҡомартҡалырҙан музей булдыра. Матур биләмәлә бөйөк кенәз ғаиләһе йыл һайын тиерлек ял итә.
Харакс паркында таш һәм кирбес йорттарҙың, цементланған, мозаика менән биҙәлгән һыу сығанағы — нимфейҙың, балсыҡ торбаларҙан эшләнгән һыу үткәргестең ҡалдыҡтары ҡаҙыла.
Архитектор Н. П. Краснов 1904—1908 йылдарҙа үҙенең проекты буйынса һарай, шулай уҡ свита корпусы төҙөй, ул шотландтарҙың черепица ҡыйыҡлы шалеһын хәтерләтә. Йорттан диңгеҙгә тиклем киң баҫҡыс һалынған. 12 мәрмәр колонна менән уратылған фонтаны булған «антик беседка» ла һаҡланған.
Бөгөн «Харакс» территорияһында Рәсәй Федерацияһы Федераль һалым хеҙмәте ведомствоһына ҡараған заманса «Днепр» шифаханаһы эшләй.
Диңгеҙ өҫтөнән һуҡмаҡ "капитан күпере"нә — Ай-Тодор маяғы һәм һәм маяк «Ҡарлуғас ояһы» күренеп торған беседкаға илтә. Был урында беренсе маяҡ Боронғо Рим осоронда барлыҡҡа килә, ә хәҙергеһе 1835 йылда төҙөлә. Ул иң бейек нөктәлә — 156 метр бейеклектә урынлашҡан.
Харакс паркының иң төп иҫтәлекле урыны — артыш урманы. Харакс паркында шыршы, кедр, лавр, пихта кеүек ылыҫлы ағастар, йүкә һәм магнолия яҡшы ерегеп китә. Ағастар биләмә төҙөлөшө тамамланыу менән бер үк ваҡытта ултыртыла.
Ғиззәтуллина Гөлсирә Мирза ҡыҙы
Ғиззəтуллина Гɵлсирə Мирза ҡыҙы (4 июль 1957 йыл) — башҡорт яҙыусыһы, журналист, тəржемəсе. Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы (1996) һәм СССР-ҙың Журналистар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Рәми Ғарипов исемендәге премия лауреаты, Мәхмүт Ҡашғари исемендәге халыҡ-ара конкурстың республика этабының еңеүсеһе һәм бәйгенең халыҡ-ара туры дипломанты. Фазыл Искәндәр исемендәге халыҡ-ара премия лауреаты (2022).
Биографияһы
Был хаҡта әҙип үҙе түбәндәгеләрҙе яҙа:
Һигеҙ йыллыҡ мəктəптəн һуң Гөлсирә Гиззатуллина белем алыуын Өфөләге 1-се интернат-мəктəпкə (бөгөн Рәми Ғарипов исемендәге 1-се Башҡорт республика гимназия-интернаты) дауам итә һәм уны тамамлағандан һуң Башҡорт дәүләт университеты филология факультетының башҡорт-рус бүлегенə уҡырға керә. 1979 йылда университетты тамамлағандан һуң «Совет Башҡортостаны» (һуңынан «Башҡортостан») гəзите редакцияһының əҙəбиəт, сəнғəт һəм мəҙəниəт бүлегендə əҙəби хеҙмəткəр, унан мәғлүмәт бүлеге мɵдире булып эшләй. Республиканың төп баҫмаһында журналист 18 йыл тырышып хеҙмәт итә, бай тәжрибә туплай. 1996 йылдан Зәйнәб Биишева исемендәге «Китап» нәшриәтендә балалар əҙəбиəте секторын етәкләй, унан нəфис əҙəбиəт редакцияһы мɵдире урынбаҫары була. 2002 йылдан артабанғы хеҙмәт эшмәкәрлеген «Башҡортостан ҡыҙы» журналында дауам итә: баҫманың яуаплы сəркəтибе вазифаһын башҡара. Бынан һуң «Ватандаш» журналында бүлек мɵдире булып эшлəп алғас, ныҡлап əҙəби ижад һəм профессиональ рəүештə тəржемə менəн шɵғɵллəнеүгә күсә. Был йәһәттән, Голландияла булып, Амстердамдың Ирекле университетында тəржемə оҫталығын камиллаштырып ҡайта. Башҡортостан радиоһында һәм «Ашҡаҙар» радиоһында тапшырыуҙар алып бара.
Әҙәби ижады
«Ɵмɵтɵмдɵ ҡалдыр…» (1993), «Юл япрағы менəн тамсы»(1994), «Йɵҙ ҙə бер ғүмерем»(1997), «Күңел утрауы»(2003), «Тормош шау сəскəлə»(2006) китаптары авторы. Әҫәрҙәренә психологизм, ысынбарлыҡты фәлсәфәүи аңлау хас. Мәҫәлән, «Күңел утрауы» повесының төп темаһы — кешенең тормошта үҙ урынын табырға ынтылыуы. «Тормош шау сәскәлә» китабына ингән «Һәҙиә» романында, повестар һәм хикәйәләрендә ҡатын-ҡыҙҙың ҡатмарлы яҙмышы, бай эске донъяһы күрһәтелә.
Тәржемә өлкәһендә әүҙем эшләп, Гөлсирә Мирза ҡыҙы Эрнест Хемингуэйҙың «Ҡарт менəн диңгеҙ» әҫәрен («Демиург» нəшриəте, 2001), 4 томлыҡ «Башҡорт халыҡ сəнғəте» («Демиург» нəшриəте, 2002) һəм бик күп хикəйəлəрҙе башҡортсаға тəржемə итте. Күп йылдар рəттəн республика журналдары һəм гəзиттəренең лауреаты булды, «Ағиҙел», «Ватандаш» журналдары һəм «Йəшлек» гəзите үткəргəн хикəйəлəр конкурстарында призлы урындар яуланы.
«Һəҙиə» əҫəре 2005 йылда башҡортса иң яҡшы роман тип табылды. «Тормош шау сəскəлə» китабы 2008 йылда «Иң яҡшы йыл китабы» исеменə лайыҡ булды.
2008 йылда ул тɵрки донъяһының мəшһүр ғалимы Мəхмүд Ҡашғариҙың тыуыуына 1000 йыл тулыуға арналған халыҡ-ара хикəйəлəр конкурсының региональ этабында беренсе урын алды. Уның «Тɵшлɵктəге тɵш» хикəйəһе был конкурста еңеүсе булған əҫəрҙəр йыйынтығында тɵрɵк телендə донъя күрҙе.
2022 йылда әҙип Фазыл Искәндәр исемендәге халыҡ-ара премияға лайыҡ булды.
Ғәбитов Риф Фәтих улы
Биографияһы
Риф Фәтих улы Ғәбитов 1952 йылдың 5 декабрендә Башҡорт АССР-ының (хәҙер Башҡортостан Республикаһы) Белорет районы) Аҙналы ауылында тыуған. Атаһы клубта эшләүсе мәҙәниәт хеҙмәткәре була, ҡурайҙа, скрипкала уйнаған, йырлаған, бейегән.
1967—1970 йылдарҙа Өфөнөң 1-се интернат-мәктәбендә уҡый һәм Башҡорт дәүләт университетының филология факультетының башҡорт-рус бүлегенә уҡырға инә. Студент йылдарында университеттың Екатерина Варламова етәкселек иткән «Ирәндек» халыҡ бейеү ансамблендә әүҙем шөғөлләнә.
Уҡыу йортон тамамлағас, мәктәптә башҡорт теле һәм әҙәбиәте, рус теле һәм әҙәбиәтен уҡыта.
Бейеүгә һөйөү уны Фәйзи Ғәскәров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбленә алып килә, унда 1974—1992 йылдарҙа артист булып эшләй.
1992—1996 йылдарҙа Риф Ғәбитов — балет артисы һәм ансамбль ҡурайсыһы.
1995 йылда «Еҙ үксә», «Көтөүсе йыры», «Башҡортса краковяк» бейеүҙәрен ҡуйғаны һәм юғары башҡарыу оҫталығы өсөн Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы менән бүләкләнә.
Артист карьераһын 1996 йылда тамамлап, Ғәбитов «Социнвестбанкта» эшләй.
2000 йылда Риф Ғәбитов халыҡ бейеүҙәре ансамбленә художество етәксеһе булып кире ҡайта. 2004 йылдан Стәрлетамаҡ бейеү театрын етәкләй.
Ғаиләһе: ҡатыны Светлана Алексеевна, улы, ике ҡыҙы, ейәндәре.
Оче-Ты-Вис
Оче-Ты-Вис — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Лядгей-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Бол. Ою йылғаһының көнбайыш сигенән Скуратов моронона тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Кара диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Высоковка
Высоковка — Рәсәй йылғаһы. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Белый Лух йылғаһының һул ярына тамағынан 97 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Унжа йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга, Рыбинск һыуһаҡлағысынан Ока ҡушылған урынға тиклем, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Рихард Штраус
Рихард Штраус (Richard Strauss; 11 июнь 1864 йыл, Мюнхен, Бавария Короллеге — 8 сентябрь 1949 йыл, Гармиш-Партенкирхен, Германия) — һуңғы романтизм дәүеренең немец композиторы, немец экспрессионизмының сағыу вәкиле, бигерәк тә үҙенең симфоник  поэмалары һәм опералары менән дан алған. Шулай уҡ күренекле дирижёр булған.
Рихард Штраус Густав Малер менән бергә Рихард Вагнерҙан ҡала һуң немец романтизмы стиле вәкилдәре.
Иртә йылдары
Рихард Штраус 1864 йылдың 11 июнендә Мюнхен (ул ваҡытта Бавария Короллеге, хәҙер — Германияның бер ере) ҡалаһында тыуған, атаһы — Франц Штраус, Мюнхен һарайы операһында беренсе валторнасы. Йәш сағында үҙенең атаһынан һәм уның яҡын коллегаларынан киң музыкаль белем ала; тәүге музыкаль пьесаһын 6 йәшендә яҙа; һәм шул ваҡыттан алып вафатына тиклем, 80 йылға яҡын, туҡтауһыҙ тиерлек музыка яҙа.
1868 йылда арфасы һәм уҡытыусы Август Томбо етәкселегендә фортепианола шөғөлләнә башлай. 1872 йылдан үҙенең ике туған ағаһы, скрипкасы Бенно Вальтер етәкселеге аҫтында музыка менән шөғөлләнә, Бенно Вальтерға артабан ул тәүге скрипка концертын арнай. 1874да Штраус беренсе тапҡыр Рихард Вагнерҙың «Лоэнгрин», «Тангейзер» һәм «Зигфрид» операларын ишетә; Вагнер музыкаһының Штраус стиленә йоғонтоһо һиҙелерлек була, ләкин башта уны атаһы Вагнерҙың музыкаһын өйрәнеүҙе тыя, Штраустар йортонда Вагнер музыкаһы түбән сортлы тип иҫәпләнә, һәм Штраус тик 16 йәшендә генә «Тристан һәм Изольда» партитураһын алыуға өлгәшә. Артабан үҙенең тормошонда Рихард Штраус был хаҡта тәрән үкенеүен яҙа һәм һөйләй. Үҫмер йылдарында операла оркестр репетицияларына йөрөй, 1875—1880 йылдарҙа ул икенсе дирижёр Вильгельм Фридрих Майерҙан музыка теорияһы һәм оркестрлау буйынса дәрестәр ала; шулай уҡ уның остаздары араһында пианист Йозеф Гирль дә була. 1882 йылда Штраус Мюнхен университетына уҡырға инә, унда музыканы түгел — ә философия һәм тарихты өйрәнә, әммә бер йылдан һуң Берлинға барыр өсөн университеты ташлап китә. Уҡыған ваҡытында Макс Шиллингс менән таныша һәм уны ғүмерен музыкаға арнарға күндерә.
Германияның баш ҡалаһында ҡыҫҡа ваҡыт уҡый, ә һуңынан Мюнхенда 1885 йылда Ганс фон Бюлов отставкаға киткәс, дирижёр ассистенты вазифаһын ала. Ошо осорҙағы уның композициялары атаһының уҡытыу стиленә тоғро булған Роберт Шуман йәки Феликс Мендельсон стилендәге кеүек консерватив була. Уның валторна өсөн беренсе концерты (1882 йыл—1883 йыл) был осор өсөн типик, һәм шуға ҡарамаҫтан, уны элекке кеүек даими уйнайҙар. Штраустың стиле билдәле композитор һәм скрипкасы, Рихард Вагнерҙың ҡыҙ туғанының ире, Александр Риттерҙы осратҡас һиҙелерлек үҙгәрә башлай. Тап Риттер Штраусты үҙенең консерватив үҫмерҙәр стиленән баш тартырға һәм симфоник поэмалар яҙыуға өгөтләй; шулай уҡ ул Штраусты Рихард Вагнерҙың эссеһы һәм Шопенгауэрҙың әҫәрҙәре менән таныштыра. Штраус Риттерҙың бер поэмаһы менән дирижёрлыҡ итергә йыйына, ә һуңынан Риттер Рихард Штраустың «Смерть и просветление» (Tod und Verklärung) симфоник поэмаһы мотивтары буйынса поэма яҙа.
Рихард Штраустың 1894 йылдың 10 сентябрендә йырсы-сопрано Паулино Мария де Анаға өйләнә. Ҡатыны үҙенең бойороусан, ҡыҙыу, сәйер холҡо һәм тура һүҙле булыуы менән билдәле була, әммә никахтары бәхетле була — ҡатыны уның өсөн ҙур илһам сығанағы була. Ғүмере буйына, иртә йырҙарынан алып 1948 йылда яҙылған «Дүрт һуңғы йырына» тиклем, ул һәр саҡ теләһә ҡайһы башҡа тауыштарға ҡарағанда сопраноға өҫтөнлөк бирә.
Симфоник поэмалары
«Дон Жуан» әҫәренән һуң килгән әҫәрҙәре :
Штраустың башҡа оркестр әҫәрҙәренән тыш — «Мещанин во дворянстве» сюитаһы (Le Bourgeois gentilhomme, 1917) һәм «Метаморфозы» 23 ҡыллылар өсөн (Metamorphosen, 1945).
Опералары
XIX быуат аҙағында Штраус операға мөрәжәғәт итә. Уның был жанрҙа беренсе тәжрибәһе 1894 йылда Гунтрам һәм 1901 йылда Погасшие огни (Feuersnot) уңышһыҙлыҡҡа осрай. 1905 йылда ул Саломеяны  (Оскар Уайльд пьесаһы буйынса) ижад итә, ул да, үҙ ваҡытында Дон Жуан һымаҡ, шулай уҡ төрлөсә ҡабул ителә. Нью-Йоркта Метрополитен-Операла премьерала тамашасының ризаһыҙлығы ныҡ шау-шыулы була, хатта опера беренсе тамашанан уҡ төшөрөп ҡалдырыла. Һис шикһеҙ, был ризаһыҙлыҡ шаҡтай кимәлдә теманы һайлауҙы билдәләй, әммә ниндәйҙер кимәлдә кире ҡараш Штраустың ул ваҡытта операла һирәк ишетергә мөмкин булған гармонияһыҙлыҡты ҡулланыуы менән бәйле була. Был опера башҡа опера театрҙарында ҙур уңыш менән файҙалана, был Рихард Штраусҡа Гармиш-Партенкирхенда ошо опера килеме иҫәбенә йорт төҙөргә мөмкинлек бирә.
Штраустың киләһе операһы Электра була, бында ул гармонияһыҙлыҡты тағы ла йылдамыраҡ ҡуллана. Был операнан һуң Штраустың шағир Гуго фон Гофмансталь менән хеҙмәттәшлеге башлана. Уларҙың башҡа әҫәрҙәр өҫтөндә бергәләп эшләүе оҙайлы һәм емешле була. Әммә, Штраус артабанғы операларында гармоник телде ҡулланыуҙа һаҡ була, шуға күрә Кавалер розы кеүек әҫәрҙәре (1910 йыл), тамашасыларҙа ҙур уңыш яулай. 1940 йылға тиклем Штраус һоҡланырлыҡ даимилыҡ менән опералар ижад итеүен дауам итә. Ул Ариадна на Наксосе (1912), Женщина без тени (1918), Интермеццо (1923), Елена Египетская (1927) һәм Арабелла (1932), бөтәһе лә Гуго фон Гофмансталь менән хеҙмәттәшлектә; Молчаливая женщина (1934), Стефан Цвейг либреттоһы; День мира (1936) һәм Дафна (1937) (Грегор Йозеф һәм Цвейг либреттоһы); Любовь Данаи (1940) (Грегор менән хеҙмәттәшлектә) һәм Каприччио (Клеменс Краус либреттоһы) (1941) ижад итә.
Яңғыҙ башҡарыу өсөн һәм камера музыкаһы әҫәрҙәре
Штраустың яңғыҙ башҡарыу һәм камера ансамблдәре эштәре иҫәбенә консерватив гармония стилендәге фортепиано өсөн иртә әҫәрҙәре инә, уларҙың күбеһе юғалған; һирәк башҡарыла торған «Ҡыллы квартет» (2-се әҫәр); 1887 йылда яҙылған данлыҡлы «Скрипичная соната ми-бемоль»; һуңғы осорҙағы күп булмаған пьесалары. 1900 йылдан һуң камера ансамбле өсөн алты әҫәр яҙа; дүртәүһе уның операһынан сюиталар булып тора. Уның һуңғы камера әҫәре «Алегретто ми минор для скрипки и фортепиано» 1940 йыл менән даталана.
Нюрум-Я
Нюрум-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Тапсуй йылғаһының һул ярына тамағынан 82 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 50 км.
Рихард Штраус
Яңғыҙ башҡарыусы инструмент менән оркестр өсөн әҫәрҙәр
Штраус күп музыканы оркестр менән яңғыҙ башҡарыу ҡоралы өсөн яҙа. Оркестр менән валторна өсөн иң билдәле ике концерты билдәле (Ми-бемоль мажор № 1, 11-се әҫәре һәм Ми-бемоль мажор № 2 ), уларҙың күбеһе бөгөнгәсә валторнасыларҙың, скрипка өсөн концерт, виолончель, альт һәм оркестр өсөн Дон Кихот симфоник поэмаһы, шулай уҡ һуңғы йылдарҙа яҙылған оркестр менән гобой өсөн концерт, фагот һәм кларнет өсөн концерт дуэты (1947) репертуарҙарға инә. Концерт дуэтының нигеҙендә «музыканан тыш» сюжет ятҡанын Штраус таный, унда кларнет — принцесса, ә фагот айыуҙы кәүҙәләндерә, уларҙың бейеүе ваҡытында айыу принцҡа әүерелә.
Штраус һәм национал-социализм
Власҡа нацистар партияһы килеү менән Штраустың Германияла роленә ҡарата төрлө фекерҙәр бар. Ҡайһы бер сығанаҡтар буйынса уның сәйәсәткә битараф булыуы һәм нацистар менән бер нисек тә хеҙмәттәшлек итмәүе труаһында әйтелә. Башҡа сығанаҡтар уның Өсөнсө рейх ваҡытында дәүләт хеҙмәтендә вазифалы кеше булыуын билдәләй.
1933 йылдың ноябрь айында Штраус менән бер ниндәй ҙә консультация үткәрмәйенсә Геббельс уны Империя музыкаль палатаһының (Reichsmusikkammer) президенты итеп тәғәйенләй. Штраус был посты һаҡлап ҡалырға, әммә шул уҡ ваҡытта сәйәси тормоштан ситтә ҡалырға ҡарар итә. Штраусты был ҡарарының бер ҡатлылығы өсөн тәнҡитләйҙәр, әммә, бәлки, был ҡарар барлыҡ хәлдәрҙе иҫәпкә алғанда иң аҡыллыһы була. Был вазифала булып, 1936 йылда Олимпия уйындары өсөн Олимпия гимнын яҙа һәм уның менән дирижерлыҡ итә. Ул шулай уҡ ҡайһы бер юғары вазифалы нацист чиндары менән бәйләнеш тота. Күрәһең, был йәһүд килене Әлисәне һаҡлап алып ҡалыу ниәте менән эшләнгәндер. 1935 йылда Молчаливая женщина операһы афишаларынан либреттоны яҙыусы йәһүд сығышлы дуҫы Стефан Цвейгтың исемен алып ташлауҙан баш тартҡас, Штраусты Палата президенты посынан китеүгә мәжбүр итәләр. Ул Цвейгҡа дәртләндереү һүҙҙәре менән нацистарҙы тәнҡитләп хат яҙа. Был хатты гестапо ҡулға төшөрә.
Нюрум-Я
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Рихард Штраус
Штраус һәм национал-социализм
Уның 1938 йылда яҙылған День мира бер актлы операһында ваҡиғалар Утыҙ йыллыҡ һуғышта ҡамауҙағы ҡәлғәлә бара — асылда тыныслыҡҡа гимн һәм Өсөнсө рейхты йәшерен хәлдә тәнҡитләү — был осорҙа, бөтә милләт һуғышҡа әҙерләнгәндә, бик ҡыйыу аҙым була. Уға хас ирек һәм ҡоллоҡто, һуғыш һәм тыныслыҡты, яҡтылыҡ һәм ҡараңғылыҡты ҡапма-ҡаршы ҡуйыу менән, был әҫәр Штраустың теләһә ниндәй һуңғы опера әҫәрҙәренә ҡарағанда күпселек Фиделио менән бәйле һанала. Постановка 1939 йылда һуғыш башында туҡталып ҡала.
1942 йылда Штраус үҙенең ғаиләһен кире Венаға алып килә, унда Әлисә һәм уның балалары Венаның Гауляйтеры Бальдур фон Ширах яҡлауы аҫтында була. Хатта ул да Штраустың йәһүд туғандарын тулыһынса яҡлай алмай; 1944 йылдың башында Штраус ваҡытлыса ҡайҙалыр киткәндә, Әлисәне һәм композиторҙың улын гестапо урлап алып китә, һәм улар төрмәлә ике тәүлек үткәрә. Бары тик Штраустың ваҡытында шәхси ҡыҫылыуы уларҙы ҡотҡара; ул икеһен дә Гармишҡа алып сыға, улар бында һуғыштың аҙағына тиклем өйҙә һаҡ аҫтында була.
Һуңғы йылдары
1948 йылда Штраус сопрано һәм оркестр өсөн үҙенең «Һуңғы дүрт йырын» яҙа. Бөтә ғүмере буйына Штраус йырҙар яҙһа ла, былары иң билдәлеләре булып иҫәпләнә. Йәш композиторҙың әҫәрҙәре менән сағыштырғанда Штраустың гармониялы һәм моңло яҙыу стиле ул ваҡыт өсөн бер ни тиклем иҫкергән кеүек күренә. Шуға ҡарамаҫтан был йырҙар мотлаҡ тыңлаусылар һәм башҡарыусылар тарафынан популярлыҡ менән файҙалана. 1947 йылда Штраус үҙе былай тип белдерә: «Бәлки, мин беренсе сортлы композитор түгел, әммә мин — беренсе класлы икенсе сортлы композитор!»
86 -сы йәшенә Штраустың ныҡлы һаулығы ҡаҡшай, хәлһеҙлек, йөрәк өйәнәктәре башлана. Ваҡыты менән аңын юғалта. Рихард Штраус 1949 йылдың 8 сентябрендә Германияның Гармиш-Партенкирхен ҡалаһында 85 йәшендә вафат була.
Дирижёр
Рихард Штраус — атаҡлы дирижер. Ул ғына түгел, уның репертуарында үҙ әҫәрҙәре генә түгел, XVIII — XX быуат башының күп опера һәм симфония партитуралары ла бар
Яҙғандары араһында һаҡланғандары — үҙенең симфоник әҫәрҙәре («Домашняя симфония», «Дон Жуан», «Тиль Уленшпигель», «Дон Кихот», «Смерть и просветление», «Жизнь героя», «Японская праздничная музыка», «Мещанина во дворянстве» әҫәренән сюита һ. б.),  Людвиг ван Бетховендың Бишенсе, Етенсе симфонияһы, В. А. Моцарттың өс һуңғы симфониялары. Ул ваҡытта Рихард Штрауст идаралығы аҫтында бер ниндәй ҙә тулы опера яҙмалары башҡарылмай.
Штраустың автор менән аккомпаниатор сифатында бер нисә яҙылған йыры бар.
Кесе Сельменьга
Кесе Сельменьга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кокшеньга йылғаһының һул ярына тамағынан 89 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Логотип
Логотип (λόγος — һүҙ + <span style="font-family: palatino linotype, new athena unicode, athena, gentium, code2000, serif; font-size: 105%;">τύπος  — баҫма эҙ) — территориаль  берәмектәр, коммерция предприятиелары, ойошмалар һәм айырым кешеләр тарафынан социумда билдәлелекте һәм танылыуҙы арттырыу өсөн файҙаланыла торған график билдә, эмблема йәки символ. Логотип үҙе танытҡан заттың атамаһын стилләштерелгән хәрефтәр һәм/йәки идеограммалар рәүешендә кәүҙәләндерә. Логотиптар тауар билдәһе сифатында киң ҡулланыла.
Фомина Елена Юрьевна
Фомина Елена Юрьевна (29 апрель 1972 йыл) — балерина, Рудольф Нуриев исемендәге Башҡорт хореография колледжында классик бейеү педагогы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2003).
Логотип
Тарихы
«Логотип» термины  XIX быуат  башында  типографикала барлыҡҡа килә һәм   «лигатура» терминының синонимы була, йәғни типография шрифтының ике йә өс хәрефен берләштерә. XIX быуат  уртаһында  ҡабатлап йыйыу талап ителмәгәнтекслы  теләһә ҡайһы клишены логотип йөрөтә башлайҙар. Мәҫәлән, гәзит атамаһы.
Фомина Елена Юрьевна
Биографияһы
Елена Юрьевна Фомина 1972 йылдың 29 апрелендә Өфөлә тыуған.
Логотип
Тарихы
XX быуатта атаманың стилләштерелгән шрифтлы яҙмаһын йә шул рәүешле эшләнгән атаманың үҙен логотип тип атайҙар.
Bass һыраһының график билдә — ҡыҙыл өсмөйөш — менән ҡатнаштырып эшләнгән шрифтлы тауар билдәһе  беренсе рәсми теркәлгән логотип була. Теркәү Британия Патент бюроһы тарафынан  1876 йылдың 1 ғинуарында  1-се һан аҫтында рәсмиләштерелә, әйткәндәй, Bass & Co компанияһының хужаһы мотлаҡ беренсе булыр өсөн Яңы йыл  байрамында төнө буйы  Патент бюроһының ишеге төбөн һаҡлап ултыра. Тауар билдәһе, логотибы, эсемлек үҙе лә әлегә тиклем йәшәй. Шулай уҡ  Coca-Cola (1886  йыл), Gebrüder Thonet (бөгөлгән ағастан мебель етештерә, 1859 йылда теркәлмәй эш башлай) тәүге логотиптар иҫәбенә инә. Шуныһы ҡыҙыҡ: бөгөн бөтә донъяға билдәле  логотиптар профессиональ  рәссамдар йә  дизайнерҙар түгел, ә  компанияларҙың хужалары, ярҙамсылары, бухгалтерҙары, сәнғәткә, дизайнға ҡыҫылышы булмаған башҡа кешеләр тарафынан эшләнгән.
Фомина Елена Юрьевна
Биографияһы
Училищены тамамлағандан һуң, 1990 йылда Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының балет труппаһында эшләй башлай, 1994 йылдан — театрҙың төп солисы.
Логотип
Тарихы
Сәнәғәт графикаһы  үҫешендә логотип  график тауар билдәләре, реквизиттар,  "фирма" декоры элементтары менән (мәҫәлән, раппорт менән) бергә тотороҡло комбинацияларҙа файҙаланыла башлай. Был тотороҡло комбинациялар "фирма блоктары" тип атала.
Фомина Елена Юрьевна
Биографияһы
Театр Юрий Григорович менән хеҙмәттәшлек иткән йылдарҙа төп һәм соло партияларҙы башҡара. Маэстроның Өфө спектаклдәр премьераларында «Щелкунчик»та Мари һәм «Аҡҡош күле»ндә Одетта-Одиллия партияларын бейей.
Логотип
Тарихы
Ҡайһы берҙә логотип график тауар билдәһенән тыш ҡына   компанияның йә ойошманың төп идентификаторы булып тора. Мәҫәлән,  Toyota компанияһы  бер нисә тиҫтә йыл буйы  логотип ҡына ҡуллана (өс эллипстан торған график билдә  1989 йылдың октябрендә генә барлыҡҡа килә), Sony компанияһы ла шулай итә.
Фомина Елена Юрьевна
Биографияһы
Өфөлә Р. Нуриев исемендәге Халыҡ-ара балет сәнғәте фестиваленең күп тапҡыр ҡатнашыусыһы. К. Пакетт (Grand Opera), А. Карбонэ (Opera Grand), И. Корнеев (Дрезден Операһы), А. Волчков (Ҙур театр), А. Евдокимов (Ҙур театр) һәм башҡалар менән бергә сығыш яһай.
Логотип
Тәғәйенләнеше
Логотип —  компания йөҙөнөң мөһим өлөшө. Ул тәү сиратта компанияның баҙарҙа танылыуын тәьмин итә. Логотиптар төрлө фирмаларҙың бер тармаҡтағы продукцияһын айырырға булышлыҡ итеү өсөн барлыҡҡа килә. Теркәлгән сауҙа маркаһы  компанияны намыҫһыҙ  конкуренциянан һаҡлай һәм хоҡуҡтарын судта яҡлау мөмкинлеген бирә. Ҡулланыусы иһә абруйлы фирманың логотибын йә тауар билдәһен тауарҙың сифат гарантияһы  тип ҡабул итә. Билдәле  логотибы булмаған тауарҙарҙы noname тиҙәр.
Фомина Елена Юрьевна
Биографияһы
2006 йылда VII Халыҡ-ара Волков фестивалендә күрһәтелгән Ләйлә Исмәғилеваның «Арҡайым» балетында ҡатнаша, спектакль Рәсәй Хөкүмәтенең Ф. Волков исемендәге премияһына лайыҡ була.
Логотип
Логотиптың функциялары
Идеаль  логотип  6 төп функцияны башҡарырға тейеш:
Фомина Елена Юрьевна
Биографияһы
Контракт буйынса Словакия халыҡ театрының балет труппаһында (Братислава) прима-балерина вазифаһында эшләне.
Әлеге ваҡытта Башҡорт опера һәм балет театрының бөтә спектаклдәрендә бейей.
2004 йылдан сәхнә эшмәкәрлеген педагогик эше менән берлектә алып бара (опера һәм балет театрында педагог-репетитор һәм Рудольф Нуриев исемендәге Башҡорт хореография колледжының классик бейеүе педагогы).
2008 йылда А. Я. Ваганова исемендәге Санкт-Петербург балет академияһының «педагог-балетмейстеры» һөнәре буйынса дилом алды.
2011 йылдың февралендә Елена Фоминаның бенефисы үтте, бенефис уның ижади эшмәкәрлегенең 20-йыллығына арналды һәм Л. Минкустың «Дон Кихот» балетында Е. Фоминаның (Китри) партнеры Мариин театры солисы Владимир Шкляров (Базилев) булды.
Театр составында АҠШ-та (1995, 1996), Голландияла (1996), Италияла (2000, 2003, 2004, 2010, 2011), Мысырҙа (2003, 2005), Португалияла (2005), Таиландта (2006, 2008), Германияла (2011), Чехияла (2011), Латвияла (2011), Финляндияла (2011) гастролдәрҙә булды.
Ғимран (исем)
Ғимран (исем) — башҡорт ир-ат исеме, башҡа төрки халыҡтарҙа ла ҡулланыла
Этимология
Ғимран ғәрәп теленән — культуралы
Билдәле кешеләр
Мағазов Ғимран Сәйетйәғәфәр улы (?—1918) — Башҡорт милли хәрәкәте эшмәкәре.
Яҡупов Ғимран Гәрәй улы (1913 йыл — июль, 1942 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры. Ҡыҙылармеец. Һуғышҡа тиклем колхоз рәйесе була.
Ғәбитов Ғимран Хәмит улы (20 март 1958 йыл) — муниципаль хеҙмәткәр, нефть сәнәғәте эшмәкәре. 2011 йылдың мартынан Башҡортостан Республикаһы Архангел районы хакимиәте башлығы. 2004—2007 йылдарҙа «АНК „Башнефть“» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең башҡарма директоры, генераль директоры, 2007—2008 йылдарҙа Ырымбурҙағы «ОренбургНИПИнефть» асыҡ акционерҙар йәмғиәте генераль директорының фән буйынса урынбаҫары.
Фамилия
Ғимранов Мансур Ғимран улы (13 август 1917 — 8 ғинуар 2009) — ғалим-микробиолог, медицина фәндәре докторы (1969), профессор (1970). Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1970), СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы
Атаһының исеме
Ғимранов Мансур Ғимран улы (13 август 1917 — 8 ғинуар 2009) — ғалим-микробиолог, медицина фәндәре докторы (1969), профессор (1970). Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1970), СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1968)
Өмөтбаев Рамаҙан Ғимран улы (7 апрель 1924 йыл — 24 август 1997 йыл) — совет партия-дәүләт эшмәкәре, ғалим-иҡтисады, яҙыусы. 1967—1975 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советы Рәйесе урынбаҫары. БАССР-ҙың 4—9‑сы саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1989 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Иҡтисад фәндәре кандидаты (1967). Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1995), РСФСР‑ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы (1958). Ленин (1957), II дәрәжә Ватан һуғышы (1985) һәм «Почёт Билдәһе» (1974) ордендары кавалеры. Әбйәлил районының Ким Әхмәтйәнов исемендәге премияһының беренсе лауреаты (1993). Баймаҡ районы һәм Баймаҡ ҡалаһының Почётлы гражданы.
Зөбәйҙуллин Әҡсән Ғимран улы (1915 йыл, Башҡортостан Республикаһы Миәкә районы Кесе Кәркәле ауылы — 23 февраль 1943 йыл, Украина ССР-ы Ворошиловград өлкәһе) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия рядовойы, гвардия ҡыҙыларармеецы
Миһранов Ғәлимулла Ғимран улы (1924—2005) — педагог һәм йәмәғәт эшмәкәре, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1963). «Почёт билдәһе» ордены (1972) кавалеры.
Шулай уҡ ҡарағыҙ
Әлү Ғимран сүрәһе (آل عمران, Ғимран ғаиләһе ) — Ҡөрьән Кәримдең 3 сүрәһе. Мәҙинәлә иңгән сүрә, 200 аяттан тора.
Кутоп-Соим
Кутоп-Соим — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Лыхма йылғаһының уң ярына тамағынан 152 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Иртыш йылғаһы ҡушылған урынған Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Иртыштан Төньяҡ Сосьва тамағына тиклем, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Рәхмәтуллина Зөлфиә Мөхтәр ҡыҙы
Рәхмәтуллина Зөлфиә Мөхтәр ҡыҙы (16 апрель 1980) — журналист, Башҡортостан юлдаш телевидениеһының бүлек мөдире, Республика Хөкүмәтенең Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премияһы лауреаты.
Биографияһы
Зөлфиә Мөхтәр ҡыҙы Рәхмәтуллина 1980 йылдың 16 апрелендә Башҡорт АССР-ының Ишембай районы Һайран ауылында тыуған.
Урта мәктәпте тамамлағандан һуң, Башҡорт дәүләт университетының башҡорт филологияһы һәм журналистика факультетында уҡый.
Телерадио хеҙмәткәрҙәре институтының ТВ һәм радио алып барыусылары бүлеген тамамлай. Башта «Юлдаш» мәғлүмәт һәм йыр-моң каналында эшләй. 2010 йылда «Ашҡаҙар»ға күсә.
Ижади эшмәкәрлеге
Зөлфиә Рәхмәтуллинаның «Юлдаш» радиоһында алып барған рухи-әхлаҡи, тәрбиәүи әһәмиәткә эйә «Ғаиләм — ҡәлғәм», «Йылы усаҡ», «Тормош асылы» тапшырыуҙары тиҙ арала халыҡ күңелен яулай. «Еңеү һалдаттары» очерктары, «Атылған йондоҙ», «Даирә» тапшырыуҙары ла тормош ысынбарлығын тасуирлауы менән мәртәбәле.
Зөлфиә Рәхмәтуллина — Ғаиләгә социаль ярҙам йылында журналистар араһында ойошторолған республика конкурсында радиотапшырыуҙар циклы менән Гран-приға лайыҡ була. 2013 йылда «Телеүҙәк», «Атылған йондоҙ», «Алло, һеҙҙе „Юлдаш“ тыңлай» тапшырыуҙар шәлкеме өсөн Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты була. Был Башҡортостан Республикаһының журналистика өлкәһендәге иң яҡшы ижади эштәргә йыл һайын бирелә торған премия. БЮТ каналында «Башҡорт телен өйрәнәм» проекты мөхәррире булараҡ та күләмле эш алып бара. «Башҡорт телен өйрәнәм» проекты тамашасыларҙа ҙур ҡыҙыҡһыныу уятҡан. Проект туған телде пропагандалауға өлөш индереүҙән тыш, милләт-ара бәйләнештәрҙе лә нығыта, сөнки ҡатнашыусылар төрлө милләт вәкилдәре.
Публикациялары
2009 йылда Бөйөк Ватан һуғышы һәм тыл ветерандарына арналған «Еңеү һалдаттары» очерктар йыйынтығын сығара.
Очерк Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары хаҡындағы тетрәндергес ваҡиғаларҙың шаһиттарының шәхси хәтирәләре нигеҙендә ижад ителгән.
Йыйынтыҡ — бер-бер артлы арабыҙҙан китеп торған яугирҙарыбыҙҙың иҫтәлектәрен йыйып алып, уларҙы үҫеп килеүсе быуындарға еткереү өлкәһендәге бик тос хеҙмәт булып тора.
Яратҡан шөғөлдәре
•Яратҡан шөғөлө: Китап, журнал уҡыу, интернет.
•Яратҡан китабы: Т.Ғарипова «Бөйрәкәй», М.Веллер «Смысл жизни», М.Кәрим «Оҙон-оҙаҡ баласаҡ», Н.Мусин, Ә.Үтәбай, Р.Түләк, Р.Ғарипов.
•Яратҡан фильмы, спектакле: М. Шолохов әҫәре буйынса «Судьба человека» фильмы.
•Яратҡан әҙәби һәм киногерой: Оло инәй һәм Тәңкәбикә — ҡатын-ҡыҙ сабырлығы өлгөләре.
•Яратҡан музыкаль әҫәр, йыр: Райман Ишбаев «Мин ҡабаттан тыуһам әгәр..», Альберт Салауатов «Мәрхәмәтле бул, яҙмыш».
Һылтанмалар
%B9%D0%B1%D0%B8%D1%80%D2%99%D0%B8%D0%BD_%D0%B8%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B4%D3%99%D0%B3%D0%B5_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F
Ғосман империяһында фитрәт осоро
Ғосман империяһында фитрәт осоро (Fetret Devri, Bunalım Devri, Fasıla-i Saltanat;Османское междуцарствие 1402—1413) — Ғосман империяһы тарихындағы осор 1402 йылда ғосмандарҙың еңелеүенән һуң башлана. Ангора һуғышы 1413 йылда тамамлана.
Баязит I солтанды әсир иткәндән һуң Аҡһаҡ Тимер ғосман ерҙәрен уның өс улына бүлә һәм быға тиклем ғосмандар яулап алған Анатолия бейлектәренең күпселеген тергеҙә. Баязиттың улдары араһында власть өсөн көрәш бара, унан 1413 йылда Мәхмәт I еңеүсе булып сыға.
Тарихы
1402 йылда Анкара янында еңгәндән һуң Аҡһаҡ Тимер Ғосман Империяһын бүлгесләй. Ул бейлектәрҙе тергеҙә, ә империяның ҡалған территорияһын өс өлөшкә бүлә. Сөләймән Селәби Балҡандағы (Румелияла) ғосман провинцияларын контролдә тота, ә Анатолияла Ғосман территориялары Сөләймәндең ике туғаны : Иса Селәби һәм Мәхмәт I араһында бүленә. Аҡһаҡ Тимер киткәндән һуң Баязит I улдарының бер-береһе менән әүҙем тартҡылашыу осоро башлана.
Был ваҡиғаларға Европа дәүләттәре — Венеция һәм Венгрия араһындағы ҡаршылыҡтар ҙур йоғонто яһай. Уларҙың мәнфәғәттәре Балҡанда бәрелешә.
Әммә Венгрия был килешеүҙә ҡатнашмай, һәм һуңынан Венгрия короле Сигизмунд Люксембург (1387—1437) сәйәсәте уның нигеҙендә төҙөлгән халыҡ-ара мөнәсәбәттәр балансын юҡҡа сығарырға маташа. Ошо маҡсатта Сигизмунд Сербия менән яҡыная, ә артабан Византия императоры Мануил II Палеологҡа (1391—1425) союздаш булырға тәҡдим итә.
Әммә Сигизмундтың был ғәмәлдәре Венецияның яуап сараларына килтерә. Республика 1409 йылда Далмацияға дәғүә белдерә. 1411 йылда дипломатик конфликт һуғышҡа килтерә. Төркиәнең "фитрәт дәүере"нең төп фазаһы тап ошо осорға тура килә.
Әммә Мәхмәдтең артабанғы еңеүе (1413—1421) Венгрия менән Венеция араһындағы тиңлекте бер ни тиклем тергеҙә. Мәхмәт Византия менән союзды файҙалана. Төркиә фетнәһе дауамында Византия венгр-венеция конфликтына ҡыҫылмай һәм Мәхмәт еңгәндән һуң ғына унда нейтраль аралашсы ролен тәҡдим итә.
Венеция был тәҡдимде кире ҡаға, ләкин уның мәғәнәһе аңлашылып тора. Византия 1403 йылғы килешеүҙе киңәйтелгән составта төҙөргә һәм халыҡ-ара көстәр балансы аша төрөктәр менән килешеүен нығытырға маташа. Ошондай баланста ғына империя үҙ именлегенең билдәле бер гарантияларын ала.
Исаның Мәхмәт менән көрәше
Башта Иса Селәби өҫтөнлөккә эйә була, сөнки Ғосман империяһының баштағы үҙәген, Вифинияны (Бурсаны ла индереп), контролдә тота. Мәхмәт иһә периферия ерҙәренә идара итә. 1403 йылдың яҙында Мәхмәт туғанын еңә, Исаны Константинополдә һыйыныу урыны эҙләргә мәжбүр итә. Бурсаны уңышһыҙ ҡайтарырға маташҡандан һуң, 1403 йылдың майында Иса Исфәндийәр бей Джандарид менән берләшә, әммә тағы ла Гереде янында тар-мар ителә.
Был еңелеүҙән һуң Иса Смирнаға китә һәм Джунейд бей менән союз төҙөй. Джунейд ярҙамында альянсҡа Орхан Саруханоглу, Ильяс Ментешеоглу, Теке бей һәм Якуб Гермияноглу йәлеп ителә.
Ихтимал, Сөләймән ҡушыуы буйынса Джунейд Мәхмәткә ҡаршы Иса Селәби яҡлы булғандыр. Союздаштар Мәхмәдтең көстәренән ҙурыраҡ ғәскәр туплай, әммә Мәхмәт Ҡараман һәм Дүлҡадир бейҙәр менән союзға инә һәм Исаны еңә. Иса ҡасырға маташа, әммә Эскешәһәрҙә таныла, тотола һәм быуып үлтерелә, ә Джунейдҡа еңеүсегә буйһонорға һәм ғәфү үтенергә тура килә.
Сөләймәндең Мәхмәт менән көрәше
Мәхмәттең үҫә барыусы көсө менән борсолған Сөләймән 1403 йыл аҙағында йәки 1404 йыл башында Анатолияға баҫып инә һәм Бурсаны ала. Ағаһының өҫтөнлөклө көстәрен еңә алмағанлыҡтан, Мәхмәт көнсығышҡа сигенә, һәм ике ағаһы араһындағы ҡапма-ҡаршылыҡ 1410 йылға тиклем дауам иткән пассив фазаға күсә.
Мәхмәт менән даими көрәш алып барыуға ҡарамаҫтан, Сөләймән Анатолияла үҙ власын нығыта. Шуға күрә венециандар уны 1406 йылда «төрөктәрҙең императоры» тип атай башлайҙар — Musulmanum Çalabi Imperatorem Turchorum.
Грек һәм ғосман сығанаҡтарына ярашлы, Муса Селәби һөжүм итеү өсөн Сөләймән Селәби иҫерек булған мәлдән файҙаланған. Сөләймән Селәби йәмәғәт һамамында була һәм Мусаның һөжүм итеүе тураһында хәбәр иткәндәрҙе ҡыуып ебәрә..
Мәхмәт менән Мусаның көрәше
Муса Әдирнәлә үҙен солтан тип иғлан итә. Муса идара иткән осорҙа аҡынжыларҙың христиандарға һөжүмдәренең йышлығы һиҙелерлек арта.
1413 йылдың 5 июлендә Софияға яҡын торған Витоша тауы янында Муса Мәхмәт Селәбиҙы еңә.Әммә үҙе яҡлылар ташлап киткәс, Муса башта Заһраға, унан Дегирмендерегә сигенергә мәжбүр була һәм бәләкәй генә яңысар отряды менән Чамурлуоваға килә. . К. Имбер фаразлауынса, Муса яҡлыларҙың хыянатына уның һуғыш арҡаһында бушаған ҡаҙнаны тулыландырырға тырышып, уларҙың мөлкәтен тартып алыуы килтергән. Һуңғы һуғыштан һуң яраланған Муса Валахияға ҡасырға маташа (ул һуғышта ҡулын юғалта). Бер фараз буйынса ул шунда вафат булған. Икенсе версия буйынсау ны Мәхмәт Селәби кешеләре тотоп ала. 1413 йылдың 5 июлендә быуып үлтерелә. К. Имбер «Мәхмәт Мусаны тотҡан һәм уны үлтергән» тигән фаразға таяна. Мусаның кәүҙәһе Бурсаға килтерелә һәм атаһытөрбәһенә күмелә.
Лобург
Лобург (Loburg) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан ҡала. 2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 2385 кеше йәшәй. Майҙаны — 44,39 км2. Диңгеҙ кимәленән 75 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39279 һәм автомобиль коды — JL.
Беренсе Май урамы (Өфө)
Май урамы — Өфө ҡалаһының Орджоникидзе һәм Калинин райондары биләмәһендә урынлашҡан һәм Черниковка биҫтәһенең үҙәк урамы булып тора. Урам көнбайыштан көнсығышҡа ҡарай Еңеү паркынан алып Машиналар төҙөү урамына тиклем һуҙыла.
Тарихы
Беренсе май урамы, Черниковск ҡалаһының (Черниковка) көнбайыш һәм көнсығыш өлөштәрен тотоштырған магистраль кеүек, төҙөлөштән буш урында барлыҡҡа килгән.
«Яңы» тип аталған урам Өфө районының картуф баҫыуында төҙөлә. Ул 1940 йылдар аҙағында ике йортто төҙөү менән башлана (хәҙер Беренсе май адресы буйынса урынлашҡан 38, 40-сы һанлы йорттар) һәм бер үк ваҡытта ҡапма-ҡаршы яғында ла төҙөлөштәр бара. Көнбайыш (үрге) өлөшө Сталин проспекты тип йөрөтөлә һәм унда типик булған «сталинка» торлаҡтар һалына, улар дәүерҙең мәҙәни мираҫы тип таныла.
Урамда Орджоникидзе һарайы (архитектор Н. Шабаров), шулай уҡ данлыҡлы «Һигеҙ ҡатлы» бина (архитекторҙар М. Лысогорский, В. Голосов һ. б.) — 1949 йылда төҙөлгән ҡалала ике тәүге бейек йорт бар. Аҫтараҡ немец хәрби әсирҙәре ҡулы менән төҙөлгән «Еңеү» кинотеатры (архитектор М. С. Яшвин) урынлаша. . Шул ваҡытта уҡ урам И. Сталин хөрмәтенә атала. Власҡа Никита Хрущев килгәс, урам яңынан Беренсе май урамы тип үҙгәртелә.
Урамдың көнсығыш (аҫҡы) өлөшөндә бер төрлө үҙенсәлекһеҙ «хрущевкалар» төҙөлә. Дөйөм алғанда, урам етди төҙөкләндереүгә дусар булмай һәм дөйөм һыҙаттарында илле йыл элекке йөҙөн һаҡлай.
Транспорт
Беренсе май урамы троллейбус, автобус һәм маршрут таксиҙары менән тәьмин ителә.
Мормон китабы
100px|right
Мормон китабы — Ғайсаның Һуңғы көндәрҙәге изгеләре сиркәүе (Церковь Иисуса Христа Святых последних дней) ағзалары араһында изге тип иҫәпләнгән яҙма. «Мормон китабы: Нефиянан алынған япраҡҡа Мормон ҡулы менән яҙылған бит» исеме менән беренсе тапҡыр 1830 йылдың мартында Джозеф Смит нәшер иткән. Смит аңлатыуынса һәм шулай уҡ китапта яҙылғанса, Мормон китабы билдәһеҙ «үҙгәртелгән египет телендә» алтын таҡтаға ҡырып яҙылған булған.
Дженне Бөйөк мәсете
Дженне Бөйөк мәсете (الجامع الكبير في جينيه) — Мали Республикаһында боронғо мәсет. Донъялағы иң ҙур балсыҡты һалып-өйөп төҙөлгән бина. Мәсет Бани йылғаһының туғайындағы Малиҙың Дженне ҡалаһында урынлашҡан. Мәсет Дженна общинаһы үҙәге булыуынан тыш, ул Африканың иң билдәле иҫтәлекле урындарының береһе булып тора. 1988 йылда «Иҫке Дженне ҡалаһы» объекты составында мәсет ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы исемлегенә индерелде.
Тарихы
Бер нисә быуат дауамында Дженне баҙар үҙәге булған һәм Сахара сүле аша алтын сауҙаһының мөһим звеноһы булып торған. XV—XVI быуаттарҙа ҡала көнбайыш Африка биләмәләрендә Ислам динен  таратыу урындарының береһенә әүерелгән.
Күрәһең, ҡалалағы тәүге мәсет, Мали империяһы осоронда, 1200 һәм 1330 йылдар араһында төҙөлгән. Мәсет телгә алынған иң тәүге документ булып Абдрахман ибн Абдуллаһ Садиҙың «Тарих ас-Судан» хеҙмәте иҫәпләнә. Уға ярашлы, солтан Кунбуру Ислам динен ҡабул иткән, ә уның һарайы һүтелеп, биләмәһендә мәсет төҙөлгән.
Солтан иман йорто эргәһендә, уның көнсығыш яғында үҙе өсөн тағы ла бер һарай һалдырғанн. Солтандың вариҫы мәсеттең манараларын төҙөгән, ә киләһе солтан бинаны уратып диуар  ҡорған.
Француз тикшеренеүсеһе Рене Кайе (René Caillié) 1828 йылда Дженнеға килә һәм былай тип яҙа: «''Дженнела ике мөһәбәт, әммә бейек булмаған манаралы, ерҙән төҙөлгән мәсет бар; ул ҙур булыуына ҡарамаҫтан, тупаҫ төҙөлгән. Бина меңәрләгән ҡарлуғастар оя ҡорған урынға әйләнгән. Был насар еҫ тыуҙыра, шуға күрә бәләкәй генә тышҡы ихатала доға ҡылыу ғәҙәти күренешкә әйләнде''».
Рене Кайеның килеүенә тиклем ун йыл алдараҡ, хаким Фулани Секу Амаду һуғыш башлай һәм Дженне ҡалаһын баҫып ала. Секу Амаду, күрәһең, был мәсетте хупламаған һәм уның ташландыҡ хәлгә килеүенә юл ҡуйған. Рене Кайе тап ошо бинаны күргән булған. Секу Амаду шулай уҡ күршеләге бәләкәй мәсеттәрҙе лә япҡан.
1834 һәм 1836 йылдар араһында Секу Амаду ғәмәлдәге мәсеттең көнсығыш яғында, элекке һарай урынында яңы мәсет төҙөй. Яңы иман йорто манараһыҙ ҙур тәпәш бинанан ғибәрәт булған.
1893 йылдың апрелендә Луи Арчинар (Louis Archinard) етәкселегендәге Франция көстәре Дженне ҡалаһын баҫып ала. Күп тә үтмәҫтән, француз журналисы Феликс Дюбуа (Félix Dubois) ҡалаға килеп, боронғо үҙенсәлекле мәсеттең емереклектәрен һүрәтләй. Уның сәфәре ваҡытында емерелгән мәсет эсендәге биләмә зыярат булараҡ файҙаланылған.