cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Белорет компьютер мәктәбе
Уҡыу сифаты, наградалары, уңыштары
2006 йылда Р. Г. Хазанкин (Белорет компьютер мәктәбенең фәнни-методик етәксеһе) һәм В. Г. Хазанкин (УРЭК ректоры) «Белорет компьютер мәктәбе — уҡыусыларҙың интеллектуаль үҫеш үҙәге» эше өсөн мәғариф өлкәһендә Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте премияһына лайыҡ булалар
Мәктәптә ҡалаларҙың халыҡ-ара турниры йәйге конференцияһы үтте
Якшурка
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы  Аркуль ҡала тибындағы ҡасабанан Вятские Поляны ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Белорет компьютер мәктәбе
2007 йыл
Мәктәп уҡыусыларының IV халыҡ-ара тәбиғи фәндәр олимпиадаһы (International Science Junior Olimpiad — IJSO). Дмитрий Вадимович Лисицкий Тайбэй ҡалаһында (Ҡытай Республикаһы) команда составында көмөш миҙал яулай. Рәсәй йыйылма командаһы беренсе урынды биләй
Якшурка
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Белорет компьютер мәктәбе
2007 йыл
НОУ «СИГМА» һәм Белорет компьютер мәктәбе уҡыусыларының ҡаҙаныштары
Ингерь
Ингерь — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пыщуг йылғаһының уң ярына тамағынан 51 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ирдом
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Ростов диңгеҙселек кластары бинаһы
Ростов диңгеҙселек кластары бинаһы — йорт Дондағы Ростовта 1896 йылда архитектор В. Т. Шкитко проекты буйынса Ростов диңгеҙселек кластары өсөн төҙөлә. Седов урамы, 8/2 литер В адресы буйынса урынлашҡан. Хәҙерге ваҡытта бинаны Г. Я. Седов исемендәге Һыу транспорты институты биләй. Ростов диңгеҙселәре класы бинаһы төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекты статусына эйә.
Тарихы
Дондағы Ростовта диңгеҙселек кластары 1876 йылда Дон крайы йәмәғәтселеге инициативаһы буйынса асыла. Тәүге ваҡытта улар ҡуртымға алған бинала урынлаша. Үрге Бульвар урамындағы (хәҙер Седов урамы) шәхси бина 1896 йылда, кластарға 3-сө разряд бирелгәндән һуң ғына төҙөлә. Проект авторы — ҡала архитекторы Владимир Карпович Шкитко. 1914 йылда йәнәшәһендә яңы диңгеҙселек училищеһы бинаһы төҙөлә.
1950 йылда диңгеҙселек кластарының фасадында иҫтәлекле таҡтаташ ҡуйыла. Унда: «''Бында 1895—1899 йылдарҙа Ҡотопто тикшереүсе Г. Я. Седов (1877—1914) уҡыған''» тип яҙыла. 1998 йылдың 9 октябрендә Ростов өлкәһе хакимиәте башлығының 411-се ҡарары менән Ростов диңгеҙселек кластары төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекты булараҡ, дәүләт яҡлауына алына.
Архитектураһы
Ике ҡатлы кирбес бинаның фасады Седов урамына сыға. Симметриялы фасадтың архитектура-сәнғәт композицияһын бина бейеклегендәге өс сығынты формалаштыра. Беренсе ҡат рустован, тәҙрә уйымдары декор менән биҙәлгән. Төп ишек ике колонналы портик менән айырылып тора. Икенсе ҡаттағы лопаткалар руст менән биҙәлгән. Тәҙрә уйымы архивольттары ла рустовкаланған. Башта бинаның үҙәк өлөшөндә башныя булһа, хәҙер ул юҡ. Бина коридор системаһы буйынса төҙөлгән, бүлмәләр ике яҡлап урынлашҡан.
Оло Белая (Шубрюг Полуденной ҡушылдығы)
Оло Белая  — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шубрюг Полуденный йылғаһының һул ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Истомка
Истомка — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ветлуга йылғаһының һул ярына тамағынан 548 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Калюг
Калюг — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ветлуга йылғаһының уң ярына тамағынан 722 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ростов кинохроника студияһы бинаһы
Ростов кинохроника студияһы бинаһы — Дондағы Ростовта 1952 йылда Ростов кинохроника студияһы архитектор Лев Леонидович Эберг проекты буйынса төҙөлгән.
Бинаның тарихы
Ростов кинохроника студияһы йорто Дондағы Ростовтың үҙәгендә Ҡыҙыл Армия һәм Островский урамы мөйөшөндә урынлашҡан. 1952 йылда Ростовтың танылған архитекторы Лев Леонидович Берг проекты буйынса төҙөлгән.
Архитектур үҙенсәлектәре
Ростов кинохроника студияһы йорто өс ҡатлы, кирбестән һалынған сарҙаҡлы бина. Йорт дөрөҫ һыҙатлы горизонталь өлөштәргә бүленгән, өҫтө кәрнизле. Беренсе ҡаты тәбиғи ташҡа оҡшатып, икенсеһе — рустҡа оҡшатып биҙәлгән. Өсөнсө ҡаты икешәрләп ҡушылған пилястрҙар менән биҙәлгән. Бинаның архитектура-сәнғәт йөҙөн шулай уҡ икенсе ҡаттың тәҙрәләре аҫтындағы сандрик һәм беренсе ҡат менән икенсе ҡат араһына теҙелгән кирбес, парапеттағы рәшәткәләр билдәләй.
Йорт мөйөштәрендә ҙур пилястрҙар беренсе һәм икенсе ҡатты берләштереп тора, уларға үҫемлектәр менән биҙәлгән ҡатын-ҡыҙҙар башы биҙәктәре һәм күп төрлө фигуралы аттик фриздәр ҡуйылған. Өй мөйөштәрен фланкирлаған пилястрҙарҙар араһына йорттоң нисәнсе йылда яҙылған датаһы яҙылған таждар тора. Барельефтарҙың авторы- танылған рәссам һәм һынсы Виктор Васильевич Баринов.
Йорт Г хәрефе формалы. Йорт әсендәге бер-береһенә ҡапма-ҡаршы торған эш кабинеттарының ишеге оҙон коридорға асыла. Йорттоң төньяҡ-көнбайыш өлөшөндә кино ҡарау залы бар.
Йорттоң статусы
2014 йылдың ноябрендә йорт хөкүмәт һаҡлауында тораған. Уны һаҡлауға алыуҙы ҡайһы бер йәмәғәт ойошмалары планда тоталар һәм яҡын арала Дондағы Ростов мәҙәниәт Министрлығына бинаны мәҙәни мираҫ исемлегенә индереүҙе һорап мөрәжәғәт итергә йыйыналар.
Йортто һатыу һәм юҡҡа сығарыу
2013 йылда йорт йәлеп ителгән барлыҡ башҡа активтары менән һатыла. Бөтә Рәсәй халыҡ фронты вәкилдәре «За честные закупки» проекты сиктәрендә был йорттоң Ростовтағы байтаҡ башҡа хөкүмәт йорттары менән бер рәттән бик арзан хаҡҡа приватизацияланғанын белеп ҡала Был ғәмәл ҡала бюджетына ҙур зыян килтергән, сөнки уны приватизациялауҙан декабрь айында бюджетҡа ни бары 53,8 млн һум аҡса ингән. Был хаҡта РФ иҡтисад министры Алексей Улюкаевҡа үтенес хаты яҙыла. Хатта Ростов өлкәһендәге дәүләт мөлкәтенә ҡараған йорттарҙың дөрөҫ, намыҫлы хаҡҡа һатылғанмы икәнен тикшереүҙе һорағандар.
Ҡаланың йәмәғәтселек протестарына ҡарамайынса, 21 февраль, 2015 йыл бинаны һүтә башлайҙар. Ростов ҡалаһы хакимиәтенең Төҙөлөш Департаменты директоры Андрей Дикун әйтеүенсә, был һүтелгән йорт урынында 7 ҡатлы торлаҡ булмаған бина төҙөләсәк.
Бабица (Вонданка ҡушылдығы)
Бабица  — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вонданка йылғаһының һул ярына тамағынан 9,1 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Оло Каска
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Исҡужин Таһир Сәлим улы
Таһир Исҡужин, Таһир Сәлим улы Исҡужин (1956—2015) — башҡорт хоҡуҡ белеме ғалимы, юридик фәндәр кандидаты (1997), 2004—2015 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университеты Хоҡуҡ институтының кафедра мөдире. «Хеҙмәт батырлығы өсөн» миҙалы менән бүләкләнгән, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы.
Биографияһы
Исҡужин Таһир Сәлим улы 1956 йылда Башҡорт АССР-ының Күгәрсен районы Аралбай ауылында тыуған.
Ғилми эшмәкәрлеге
Таһир Сәлим улы Исҡужиндың фәнни тикшеренеүҙәре дәүләт һәм хоҡуҡ тарихы мәсьәләренә арналды. Уның 1997 йылда яҡланған кандидатлыҡ диссертацияһы «Локальное правовое регулирование аграрных отношений» тип атала. Ғалим 20-нән артыҡ ғилми хеҙмәт, шул иҫәптән «Башҡортостандың дәүләт һәм хоҡуҡ тарихы» уҡыу ҡулланмаһы авторы.
Фидий
Фидий (БЭТ 480—430 йылдар) — грек скульпторы, рәссамы һәм архитекторы. Ул ижад иткән Олимпта Зевс статуяһы Донъяның ете мөғжизәһе булып таныла. Ул шулай уҡ Акропольдә Афина алиһәһе статуяһын ижад итә. Ул ижад иткән Афина Парфенос статуяһы Парфенон эсенә ҡуйылған, бронзанан ҡойолған Афина Промахос статуяһы Акрополь эргәһендә тора.
Ошо ике бөйөк статуяларын ижад иткәндә ҡулланылған ҡиммәтле материалдарҙы улраған тип Фидий ике мәртәбә хөкөм ителә: беренсе тапҡыр Афинала Афина Партэностың фил һөйөктәрен алған тип; икенсе тапҡыр Олимпияла Зевстың алтын плащының бер өлөшөн алған тип. Ялған шаһит Фидийға ҡаршы мәғлүмәт бирә. Фидий төрмәлә вафат була.
Бикмәтов Мөхәмәт Мөхәмәтзариф улы
Биографияһы
Мөхәмәт Мөхәмәтзариф улы Бикмәтов 1838 йылдың 16 февралендә Ырымбур губернаһы Силәбе өйәҙе (хәҙерге Силәбе өлкәһе Сыбаркүл районының) Атйетәр ауылында тыуған. Дини белем алған.
1866 йылдың 12 июлендә Троицк ҡалаһының 2-се йәмиғ мәсетенең икенсе муллаһы вазифаһына һайлана, ә Ырымбур губернаһы идараһының 1867 йылдың 8 февралендәге указына ярашлы был мәсет янында имам-хатип һәм мөҙәрис дәрәжәләрендә раҫлана.
1868 йылда мәсет мәхәлләһе менән етәкселек итә башлай. Попечителдәрҙең финанс ярҙамы менән мәхәллә мәҙрәсәһен Көньяҡ Урал төбәгендәге иң яҡшы уҡыу йорттарының береһенә әйләндерә. Мәхәллә мәҙрәсәһе уның исеме буйынса «Мөхәмәҙиә» тип йөрөтөлә башлай.
Бикмәтов Троицк ҡалаһы үҙәгендәге ике ҡатлы йортҡа һәм уға төкәтеп төҙөлгән магазинға эйә булған.
1894 йылда Троицк ҡалаһының 1-се йәмиғ мәсете ахуны Ә. Ғ. Рахманғолов менән бергә «Мишкәт әл-мәсәбих» хәҙистәр йыйынтығын баҫтырып сығара. Бикмәтов йәдитселек яҡлы була. 1896 йылдан «Мөхәмәҙиә» мәҙрәсәһендә уҡыу процессы яңы ысул менән уҡытыу системаһында нигеҙләнә, шәкерттәр дини менән бер рәттән донъяуи белем алғандар.
З. Х. Рәсүлев, Ә. Ғ. Рахманғолов һәм Ғ. М. Мәҡсүтов менән бергә мосолман уҡыу йорттарында зекер әйтеүҙе һәм донъяуи дисциплинарын уҡытыуҙы рөхсәт итеү мөмкинлеге хаҡындағы мәҡәләгә ҡул ҡуя, был мәҡәлә 1908 йылда «Ваҡыт» гәзите биттәрендә баҫылып сыға һәм фәтүә әһәмиәтлеген ала. 1909 йылда З. Х. Рәсүлев һәм Ә. Ғ. Рахманғолов менән берлектә «Троицк ғалимдары һәм йәдитселек» брошюраһын нәшер итәләр, бында авторҙар йәҙитселлеккә булған үҙҙәренеү мөнәсәбәте хаҡында тәфсир итәләр.
Замандаштары билдәләүенсә, йома вәғәздәрендә Мөхәмәт Бикмәтов халыҡты мәғрифәтселеккә, сауҙа һәм һөнәрҙәр менән шөғөлләнергә, «ысын мосолман» булырға һәм «кешеләрсә йәшәргә» өгөтләгән.
Ғаиләһе
Улы — Әхмәтхәсән;
Ҡыҙҙары — Сәрүәр һәм Әсмә.
Иссаровка
Иссаровка — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Мишина Пенома йылғаһының уң ярына тамағынан 1,5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Оло Кумена
Оло Кумена — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Быстрица йылғаһының һул ярына тамағынан 101 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 70 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Оло Речка (Кузюг ҡушылдығы)
Оло Речка  — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кузюг йылғаһының һул ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ростов футбол клубы
«Ростов» — Рәсәйҙең Дондағы Ростов ҡалаһының һөнәри футбол клубы. Ул — акцияларының контроль пакеты Ростов өлкәһе Хөкүмәтендә булған асыҡ акционерҙар йәмғиәте. «Ростсельмаш» заводы төҙөлгәс, 1930 йылдың 10 майында завод төҙөүселәр командаһы булып ҡала. 1950 йылда клуб, беренсе тапҡыр СССР футбол чемпионатында ҡатнашып, 1991 йылда Беренсе лига клубтар турнирында 4-се урынды яулай. Был уға икенсе сезонда Рәсәй чемпионаты ның яңы ғына барлыҡҡа килгән элиталы дивизионында уйнарға хоҡуҡ бирә. 2015/16 йылдарҙағы Рәсәй чемпионатында клуб 2-се урын яулай. Интерто Кубогында ике тапҡыр ҡатнашып, 1999 йылда ярым финалға сыға. ПФЛ, 2008 йыл Беренсе дивизионы еңеүсеһе. Рәсәй Кубогы өсөн 2013/14 йылдар ярышында кубок яулай.
Иҫкәрмәләр
2. Капперы
3.Рейтинг прогнозистов
Камазин Кука
Камазин Кука — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кука йылғаһының уң ярына тамағынан 15 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Оло Речка (Маромица кушылдығы)
Оло Речка  — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Маромица йылғаһының һул ярына тамағынан 5,2 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Камазин Кука
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Оло Речка (Маромица кушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы
«Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы» — Рәсәй Федерацияһының театр, музыка, цирк, эстрада һәм кино сәнғәте өлкәһендәге ҙур уңыштар өсөн бирелгән юғары маҡтаулы исеме. Рәсәй Федерацияһының дәүләт наградалары системаһына инә.
Ни өсөн бирелә
«Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы» исеме юғары кимәлдәге образдар, музыкаль әҫәрҙәр, концерт һәм цирк программалары, театр һәм кинематография ролдәре ижад иткән һәм башҡарған Рәсәй артистарына, балетмейстерҙарына, дирижерҙарҙарына, драматургтарына, композиторҙарына, режиссерҙарына, хормейстерстерҙарына, музыкаль башҡарыусыларға бирелә.
Биреү тәртибе
Рәсәй Федерацияһының Президенты йылына бер тапҡыр, Мәҙәниәт хеҙмәткәре көнө (25 март) алдынан, «Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы» маҡтаулы исемен биреү тураһындағы указға ҡул ҡуя. Ҡағиҙә булараҡ, «Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы» маҡтаулы исеме «Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы» йәки «Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре» маҡтау исемдәре бирелгәндән һуң 10 йыл үткәс (төп партияларҙы башҡарыусы балет артистарына — 5 йылдан да алдараҡ түгел) бирелә.
Исем тарихы
Тәүге тапҡыр «Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы» маҡтаулы исеме 1919 йылда совет хөкүмәте тарафынан булдырыла. Беренсе халыҡ артистары композитор А. К. Глазунов, йырсылар Ф. И. Шаляпин һәм Л. В. Собиновтар булалар. 1936 −1991 йылдарҙа СССР-ҙа юғары республика исеменән һуң «СССР-ҙың халыҡ артисы» исеме була.
1931 йылдың 10 авгусында «РСФСР-ҙың халыҡ артисы» һәм «РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы» исемдәре булдырыла.
СССР тарҡалғандан дәүләттең «Рәсәй Социалистик Федератив Совет Республикаһы» тигән исеме «Рәсәй Федерацияһы» итеп үҙгәртелә. Маҡтаулы исемдәрҙә дәүләттең элекке «РСФСР» исеме урынына «Рәсәй Федерацияһы» тип яҙылды. 1996 йылдың 30 мартына тиклем «РСФСР-ҙың халыҡ артисы» исеме урынына күкрәккә тағыла торған билдәләрҙә тейешле яҙыуҙар менән бергә «Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы» тигән маҡтаулы исем бирелә.
1995 йылда СССР составында булған саҡта республика булдырған маҡтаулы исемдәр урынына яңы маҡтаулы исемдәр һәм күкрәккә тағыла торған билдәләр Рәсәй Федерацияһы президентының 1341-се һанлы указына ярашлы ҡабаттан раҫлана.
«Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы» маҡтаулы исеме Рәсәй Федерацияһы президентының 1341-се һанлы «Рәсәй Федерацияһының маҡтаулы исемдәрен булдырыу, маҡтаулы исемдәрҙең положениеларын һәм Рәсәй Федерацияһының маҡтаулы исемдәренең күкрәккә тағыла торған билдә тасуирламаһын раҫлау тураһында» указына ярашлы 1995 йылдың 30 декабрендә раҫлана. Ошо уҡ указ менән маҡтаулы исем тураһындағы тәүге Положение раҫлана: «Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы» маҡтаулы исеме «Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы» йәки «Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре» маҡтаулы исемдәре бирелгәндән һуң 5 йыл үткәс кенә юғары кимәлдәге образдар, музыкаль әҫәрҙәр, концерт һәм цирк программалары, театр һәм кинематография ролдәре ижад иткән һәм башҡарған Рәсәй артистарына, балетмейстерҙарына, дирижерҙарҙарына, драматургтарына, композиторҙарына, режиссерҙарына, хормейстерстерҙарына, музыкаль башҡарыусыларға бирелә. Ошо рәүештә маҡтаулы Исемдәр тураһындағы положение Рәсәй Федерацияһы президентының 2010 йылдың 7 сентябрендәге 1099-сы һанлы «Рәсәй Федерацияһының дәүләт наградалары системаһын камиллаштырыу буйынса саралар тураһында» исемле указы менән раҫлана.
Күкрәккә тағыла торған билдә
Күкрәккә тағыла торған билдә Рәсәй Федерацияһының маҡтаулы исемдәре өсөн берҙәм булған 40 мм бейеклектәге һәм 30 мм киңлектәге формала була һәм көмөштән эшләнә. Билдә лавр һәм имән ботаҡтары менән үрелгән овал венок формаһында. Ботаҡтарҙың остары арҡыс-торҡос тоташтырылған һәм бант менән бәйләнгән. Веноктың үрге өлөшөндә Рәсәй Федерацияһының Дәүләт гербы урынлаштырылған. Веноктың алғы яғының үҙәгендә маҡтаулы исемдең атамаһы яҙылған.
Артҡы яғында күкрәккә тағыла торған билдәне кейемгә беркетеү өсөн булавка бар. Билдә күкрәктең уң яғында йөрөтөлә.
2010 йылдың 7 сентябренән һуң бирелгән «Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы» маҡтаулы исемдең күкрәккә тағыла торған билдәһе алтынға ялатылған.
Дергачевка ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)
Дергачевка ауыл Советы — Стәрлетамаҡ районы составындағы административ-территориаль берәмек һәм ауыл биләмәһе (муниципаль берәмек тибы), 2008 йылда бөтөрөлә. Почта индексы — 453138. ОКАТО коды — 80249832000. ИФНС коды — 0242. Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы 2004 йылдың 16 декабренән ауыл биләмәһе статусына эйә.
2008 йылда Дергачевка ауыл Советы Первомайский ауыл Советы ауыл биләмәһе менән берләштерелә
Ауыл советы составында
Дергачевка ауыл Советы: Дергачевка ауылы — административ үҙәк, Владимировка, Соколовка, Федоро-Петровка ауылдары (өҫтәмә 44 ж);
Тарихы
Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге 49-з һанлы «Айырым ауыл Советтарын берләштереүгә һәм тораҡ пункттарын тапшырыуға бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһындағы» Законында түбәндәге юлдар бар : "Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона түбәндәге үҙгәрештәрҙе индерергә:
40) Стәрлетамаҡ районы буйынса:
г) «Первомайский» атамаһын һаҡлап, Первомайский һәм Дергачевка ауыл Советтарын берләштерергә, административ үҙәген Первомайский ауылында урынлаштырырға.
Первомайский ауыл Советы сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.
Дергачевка ауыл Советын иҫәп мәғлүмәттәренән алып ташларға;
Географик урыны
2008 йылға Әлшәй һәм Ауырғазы райондары, муниципальными образованиями Константиноградовка ауыл Советы, Первомайский ауыл Советы муниципаль берәмектәре менән сиктәш була «Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы „Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы“ Законы»).
Бельский ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)
Бельский ауыл Советы  — Стәрлетамаҡ районы составындағы административ-территориаль берәмек һәм ауыл биләмәһе (муниципаль берәмек тибы), 2008 йылда бөтөрөлә. Почта индексы — 453119. ОКАТО коды — 80249819000. ИФНС коды — 0242. Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы 2004 йылдың 16 декабренән ауыл биләмәһе статусына эйә.
2008 йылда Бельский ауыл Советы Алатана ауыл Советы ауыл биләмәһе менән берләштерелә.
Ауыл советы составында
Бельский ауыл Советы: село Бельский ауылы — административ үҙәк (приложение 44д);
Тарихы
Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге 49-з һанлы «Айырым ауыл Советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарын тапшырыуға бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһындағы» Законында түбәндәге юлдар бар : "Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона түбәндәге үҙгәрештәрҙе индерергә:
40) по Стерлитамакскому району:
Бельский ауыл Советының Бельский ауылын Алатана ауыл Советы составына индерергә.
Иҫәп мәғлүмәттәренән Бельский ауыл Советын алып ташларға;
Йылғалары
Ағиҙел йылғаһы.
Географик урыны
Район үҙәгенә тиклем (Стәрлетамаҡ) километр. Яҡындағы тимер-юл станцияһына тиклем (Стәрлетамаҡ) километр.
2008 йылға тиклем Ишембай районы, муниципальными образованиями Алатана ауыл Советы, Краснояр ауыл Советы («Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы „Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы“ Законы»).
Башҡортостан театрҙары
Башҡортостан театрҙары — Башҡортостан Республикаһында урынлашҡан театрҙар.
Тарихы
Тарихи Башҡортостанда театр сәнғәте нигеҙен VI-VIII быуаттарҙа уҡ халыҡ байрамдарында, йолаларында, уйындарында күрергә мөмкин.
Классик театр сәнғәтен Ырымбур губернаһына һөргөнгә ебәрелгән поляк конфедераттары алып килә. XVIII быуаттың икенсе яртыһында улар музыка һәм драма түңәрәген, крепостной театр ойоштора. 1772 йылда Өфөлә «Пан Бронислав» исемле беренсе драма спектакле уйнала. 1861 йылда беренсе театр бинаһы төҙөлгәндән һуң, урыҫ драма театры асыла. Уның даими труппаһы булмағанлыҡтан, оҙаҡ ваҡыт Мәскәү һәм Петербург театрҙары гастролдәргә йөрөй.
XIX быуатта Башҡортостанда бары тик үҙешмәкәр театрҙар ғына була. Беренсе профессиональ театр — Башҡорт драма театры 1919 йылда Стәрлетамаҡ ҡалаһында эшләй башлай, әлеге ваҡытта Өфө ҡалаһында урынлашҡан Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры тип атала. Үҙешмәкәр театрҙан (БАССР-ҙың Толбазы ауылының Ауырғазы колхоз-совхоз театры, 1931 й.) Салауат башҡорт дәүләт драма театры үҫеп сыға. Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театры — 1931 йылда ойошторолған икенсе профессиональ башҡорт театры.
1919—1924 йылдарҙа Башҡортостандың үҙ театр системаһы — үҙенә башҡорт милли ғөрөф-ғәҙәттәрен, байрамдарын, уйындарын, бейеүҙәрен туплаған Иманский системаһы барлыҡҡа килә. Республика театрҙарына 1926 йылда Өфөлә Сәнғәт техникумында асылған театр бүлеге ҙур ярҙам күрһәтә. Был ваҡытҡа Ғ. Ниязбаев, Д. Юлтый, Х. Ибраһимов, Х. Ғәбитов, М. Буранғолов, М. Фәйзи,Н. Таһиров һәм башҡалар берләштергән башҡорт драматургияһы барлыҡҡа килә.
30-сы йылдарҙа Башҡорт АССР-ында колхоз-совхоз театрҙары киң тарала. Улар үҙешмәкәр драма түңәрәктәренән Баймаҡ (1932), Ауырғазы, Дүртөйлө (1933), Ҡыйғы, Саҡмағош (1934), Балтас, Бәләбәй, Бишбүләк (1935), Дәүләкән, Яңауыл (1936); Борай (1942), Учалы (1943), Йомағужа (1948) һ. б. райондарында барлыҡҡа килә. Репертуарҙы Башҡорт һәм Урыҫ драма театрында ҡуйылған спектаклдәрҙең үҙгәртелгән йәки ҡыҫҡартылған варианттары тәшкил итә. 50-се йылдарҙа колхоз-совхоз театрҙары Башҡорт АССР-ының дәүләт театрҙарына әйләнеп, йәшәүҙән туҡтай.
30-сы йылдар башында өлкә партия ойошмаһы Башҡортостанда театр мәҙәниәтенең милли үҙенсәлеген бөтөрөү буйынса саралар ҡуллана. 1931 йылда «Башҡорт милли театрын үҫтереү тураһында резолюция» ҡабул ителә. Ул Башҡортостан театрҙарында пролетар синыф линияһына нигеҙ һала. 1937—1938 һәм 1946—1948 йылдарҙа республиканың бер ни тиклем театр әһеле репрессиялана.
1938 йылда Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры асыла. Беренсе театр артистары Мәскәүҙә белем алып ҡайтҡан студенттар була.
1946 йылда Белорет драма театры Стәрлетамаҡта гастролдәрҙә була. Шул уҡ ваҡытта БАССР Халыҡ комиссарҙары советының 5 февралдә 97-се ҡарары менән театр Стәрлетамаҡ ҡалаһында даими ҡалдырыла, Стәрлетамаҡ драма театрына нигеҙ һалына.
1986 йылда Башҡорт АССР-ы Театр эшмәкәрҙәре союзы — республика театр хеҙмәткәрҙәренең ижади үҙәге ойошторола. Ул үҙенең ағзаларына һөнәри, хоҡуҡи, социаль-көнкүреш ярҙамын күрһәтә.
Уҡыу йорттары
Башҡортостандың театр кадрҙарын әҙерләүсе уҡыу йорттары:
Карцеуха
Карцеуха — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ветлуга йылғаһының уң ярына тамағынан 495 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Брекунец
Брекунец — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Великая йылғаһының һул ярына тамағынан 113 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Карюг
Карюг — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вохма йылғаһының һул ярына тамағынан 163 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 78 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Былина (Молома ҡушылдығы)
Былина  — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Молома йылғаһының һул ярына тамағынан 377 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Кербаш
Кербаш — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Утрас йылғаһының һул ярына тамағынан 6,1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
«Театр» кафеһы (Таганрог)
«Театр» кафеһы — Таганрогтың тарихи үҙәгендәге кафе. 1976—1990 йылдарҙа ул Петр урамы, 88 адресы буйынса XIX быуаттың икенсе сирегендә төҙөлгән айырым йортта урынлаша. Петр урамындағы иҫке төҙөлөш элекке кафе бинаһы менән бергә төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекты исемлегенә инә.
Һүрәтләнеше
Йорт архитектураһы бароккоға оҡшатылған. Бай биҙәлешле өс өлөшлө фасадтың һул һәм урта өлөштәре өсәр ярымциркуляр, йөҙлөк һәм таш менән биҙәлгән тәҙрәләргә эйә. Фасад фризы шыма, әммә улар һәм тәҙрә баштары араһындағы стена үҙемлек биҙәктәре менән ҡапланған. Йорттоң алғы яғының һул өлөшө урта тәҙрәнән алып үҙенсәлекле итеп башҡарылған һәм был төҙөлөштә конструктив логика булмауын күрһәтә. Стена пилястралар арҡаһында рельефлы, тәҙрә аҫтары балюстҙар менән тулыландырылған. Кәрнизде тотош фасад буйынса ҙур күләмле аттик тамамлай. Йорттоң алғы яғының урта өлөшө ҡабырға ризалиттары һыҙатына сығарылған еңелсә рәшәткә менән ҡоймаланған.
История
Йорт XIX быуаттың икенсе сирегендә төҙөлә. 1880 йылда уны сауҙагәр Иван Глобин һатып ала, 1898—1906 йылдарҙа бина присяжный поверенный ҡатыны Анна Ген, ә 1915 йылдан — отставкалағы подъесаул ҡатыны Клавдия Попова милкендә була. Совет власы урынлашҡас, йорт дәүләткә тапшырыла. Бында торлаҡ һәм магазиндар урынлаша, магазин, ә 1976 йылда реставрацияланғандан һуң, «Театр» кафеһы асыла. Бельэтажды төп сауҙа залы һәм аш бүлмәһе биләй. Залда тотош стенаға темпера менән А. П. Чеховтың «Туй» пьесаһы буйынса эшләнгән картина алып тора. Уның авторы — урындағы театрҙың рәссам-декораторы Н. Н. Ливада. Һүрәттәге сағылдырылған ваҡиғаларҙа Таганрог архитектураһы (Прокурор йорто, элекке коммерция йыйылышы, торлаҡ йорттар) антураж булып хеҙмәт итә. Подвалда бар урын ала. 1990 йылдарҙа кафе ябыла һәм әлеге ваҡытта йортто «Райффайзенбанк»тың урындағы бүлексәһенең офисы биләй.
Верлюг
Верлюг — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Молома йылғаһының һул ярына тамағынан 295 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Большуха
Большуха — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Волковица йылғаһының уң ярына тамағынан 9,1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ғәҙелшина Мөнирә Зәкир ҡыҙы
Биографияһы
Мөнирә Зәкир ҡыҙы Ғәҙелшина 1954 йылдың 27 мартында Башҡорт АССР-ының Бөрйән районы Ғәлиәкбәр ауылында ғаиләләрендә дүртенсе бала булып тыуа. Ике йәшенән үгәй әсәй тәрбиәһендә үҫә.
Тыуған ауылында Ғәлиәкбәр мәктәбен 8 йыллыҡ мәктәпте тамамлағандан һуң, Белорет ҡалаһының педагогия училищеһына уҡырға инә. 1974 йылда Ҡотан ауылына башланғыс мәктәп уҡытыусыһы һәм етәксеһе итеп эшкә тәғәйенләнә.
35 йыл бер урында эшләй. 2009 йылда хаҡлы ялға сыға, 2011—2015 йылдарҙа Ҡотан ауыл мәҙәниәт йортонда художество етәксеһе булып эшләй.
2015 йылдың 19 апрелендә ауыр сирҙән вафат була.
Ғаиләһе
Тормош иптәше Рәфҡәт Ғәлийән улы менән өс бала тәрбиәләп үҫтерә. Өлкән ҡыҙҙары Земфира әсәһе юлынан китә, юғары категориялы биология һәм химия уҡытыусыһы. Улы Ришат — ҡортсо. Илфат улы Санкт-Петербургта Рәсәй дәүләт метеорология университетының гидрология факультетын тамамлай, ауылда төпләнә.
Йәмәғәт эшмәкәрлеге
Бер нисә саҡырылыш ауыл Советы депутаты, ауылдың ҡатын-ҡыҙҙар советы рәйесе итеп һайлана, оҙаҡ йылдар Ҡотан ауылының бәлиғ булмағандар эше буйынса инспекторы булып эшләй.
Волгарица
Волгарица — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Молома йылғаһының һул ярына тамағынан 221 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Конница (Леком ҡушылдығы)
Конница  — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Леком йылғаһының һул ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Басыров Фәнил Миңлеғәле улы
Басыров Фәнил Миңлеғәле улы (12 февраль 1961 йыл) — еңел атлетика буйынса спорт мастеры, Башҡортостан Республикаһының халыҡ мәғарифы отличнигы, имам-хатиб, Ғафури районы имам-мөхтасибы (2021 йыл)
Биографияһы
Фәнил Миңлеғәле улы Басыров 1961 йылдың 12 февралендә БАССР-ҙың Ғафури районының Һабай ауылында күп балалы ғаиләлә тыуған. 1975—1978 йылдарҙа Рәми Ғарипов исемендәге 1-се башҡорт республика гимназия-интернатында уҡый һәм Өфө авиация институтына уҡырға инә. 1983 йылда уҡыуын тамамлағандан һуң, Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһендә мастер ярҙамсыһы, инженер-көйләүсе, инженер, ағастан модель эшләүсе була.
1990 йылдан Басыров Ф. М. Ҡырғыҙ ССР-ының балалар спорт мәктәптәрендә еңел атлетика уҡытыусыһы булып эшләй. 1994 йылдан Башҡортостан Республикаһы Бөрйән районы Ғәлиәкбәр урта мәктәбендә физкультура уҡытыусыһы була. 1995—2009 йылдарҙа — Ғафури районының балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбенең өҫтәмә белем биреү уҡытыусыһы.
Хәҙерге ваҡытта тыуған Ғафури районында йәшәй һәм эшләй, ауыл хужалығы продукцияһын етештереү буйынса шәхси эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнә. Ҡазандағы «Мөхәмәҙиә» юғары мәҙрәсәһен тамамлаған. Ҡауарҙы (2005 йылдан) һәм Һабай (2008 йылдан) ауылдары имам-хатибы
Спорт карьераһы
Басыров Ф. М. мәктәп-интернатта уҡығанда физик культура уҡытыусыһы Кәримов Р. Г. етәкселегендә еңел атлетика менән шөғөлләнә. Өфө авиация институтында уҡыған йылдарында Арефьев В. С. етәкселегендә күнекмәләр үтә һәм бер нисә тапҡыр «Буревестник» йәмғиәтенең бөтә Союз ярыштарында еңеүсе була. Спорт карьераһын Н. Гастелло исемендәге спорт клубында тренерҙары Абдуллин М. Г. һәм Мөниров Р. А. менән дауам итә. 1987 йылда спорт мастеры нормативын үтәй. Фәнил Миниғәле улы Башҡортостан йыйылма командаһы составында экиденда ике тапҡыр СССР чемпионаты еңеүсеһе. 1989 йылда СССР чемпионатында марафон дистанцияһын 2 сәғәт 15 минут 10 секундта үтә (шәхси рекорд) һәм 6-сы урынды биләй.
Йәмәғәт эшмәкәрлеге
Фәнил Миңлеғәле улы Басыров тыуған ауылында бағымсылыҡ күрһәтеүселәр ярҙамында мәсет төҙөй. 3 тапҡыр урындағы муниципаль һайлауҙа депутат итеп һайлана. Төрлө ярыштар үткәреүҙә бағымсылыҡ күрһәтә, үҙе лә ҡатнаша
Сығанаҡтар
Энциклопедия. Башкирская республиканская гимназия-интернат № 1 имени Рами Гарипова. Уфа. Башкирская энциклопедия. 2014. стр. 218.
Волковица
Волковица — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Великая йылғаһының һул ярына тамағынан 119 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Мөтиғулла Ғатауллин
Мөтиғулла Ғатауллин (Мөтиғулла Ғатай, 1875—1936) — башҡорт дин әһеле. Башҡорт АССР-ы мосолмандары Үҙәк Диниә назараты мөфтөйө (1924—1936).
Биографияһы
Мөтиғулла Ғатауллин 1875 йылда Пермь губернаһы Шадринск өйәҙенең (хәҙерге Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районының) Ҡоншаҡ ауылында мулла ғаиләһендә тыуған.
1923 йылдан Башҡортостан мосолмандары Диниә назараты ҡазыйы вазифаһын башҡара. Шул уҡ йылда уҙғарылған II Башҡортостан дини ҡоролтайында Ғатауллинды Башҡортостан мосолмандары Диниә назараты мөфтөйө итеп һайлайҙар. 1924 йылда мөфтөй булараҡ «Башҡорт АССР-ы мосолмандары Үҙәк Диниә назараты» булараҡ Диниә назаратын дәүләт органдарында теркәй һәм уның рәйесе булып китә. Башҡорт АССР-ы мосолмандары Үҙәк Диниә назараты үҙалылығын һаҡлап ҡалыуҙы һәм Башҡортостандағы бөтә мосолман мәхәлләләрен уның ҡарамағына тапшырыуҙы яҡлап сығыш яһай.
1926 йылда Башҡорт АССР-ы мосолмандары Үҙәк Диниә назаратының «Дианат» журналының баш мөхәррире булып китә. Был журнал 1926—1928 йылдарҙа Өфөлә сыҡҡан һәм Мәскәү, Одесса һәм Өфө баҫмаханаларында нәшер ителгән. Мөтиғулла Ғатауллин дини темаларға арналған мәҡәләләр яҙа.
Кортюг
Кортюг — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вочь йылғаһының һул ярына тамағынан 3,5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Волманга
Волманга — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Молома йылғаһының уң ярына тамағынан 305 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 95 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Рәсәй Рәссамдар союзының күргәҙмә залы (Таганрог)
Рәсәй Рәссамдар союзы Таганрог бүлексәһенең күргәҙмәләр залы  — Таганрогтағы сәнғәт эскпозиция үҙәге.
Тарихы
Күргәҙмәләр залы 1974 йылда СССР Рәссамдар союзы Таганрог бүлексәһенең ижади оҫтаханалары базаһы нигеҙедә Грек урамы, 48 адресы буйынса ойошторола. Ул 1974 йылда Грек урамы менән Добролюбов тыҡырығы мөйөшөндәге биш ҡатлы торлаҡ йорттоң беренсе ҡатында урынлаша. Шунда уҡ Рәсәй Рәссамдар союзы Таганрог бүлексәһенең идараһы һәм союз ағзаларының оҫтахалалары ла урын биләй.
Йыл һайын үткәрелә торған традицион яҙғы һәм көҙгө йомғаҡ яһау күргәҙмәләренән тыш, был залда төрлө тематик сәнғәт күргәҙмәләре, шулай уҡ Таганрог рәссамдарының шәхси күргәҙмәләре ойошторола. Мәҫәлән, 2016 йыл һуңында тимерсе-рәссам һәм скульптор Роман Кость үҙенең «Металл тәбиғәте» тип аталған шәхси күргәҙмәһен аса. Унда оҫтаның металды сүкеп эшләгән әйберҙәре күрһәтелә.
Эштәре Күргәҙмә залына ҡуйылған рәссамдар араһына Леонид Стуканов, Владимир Дмитриев, Наталья Дурицкая, Николай Ливада, Василий Орлов, Вячеслав Ушенин, Олег Хаславский, Владимир Вельтман, Роман Кость, Юрий Акопянц һәм башҡалар инә.
Вонданка
Вонданка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Молома йылғаһының уң ярына тамағынан 179 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 62 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Волосница (Великая ҡушылдығы)
Волосница  — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Великая йылғаһының уң ярына тамағынан 99 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 50 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Киров ҡалаһынан Котельнич ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Красница (Ветлуга ҡушылдығы)
Красница  — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ветлуга йылғаһының уң ярына тамағынан 392 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ветлуга йылғаһы башынан Ветлуга ҡалаһынана тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :