cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Архангельское (Сосновка районы)
Халҡы
Архангельское — башҡорттарҙың компактлы йәшәү урыны (75 % ). Ерҙәрҙе Ырымбур казак ғәскәренә биреү тураһында батша указы сыҡҡандан һуң, башҡорттарҙың бер өлөшө Архангельское ауылынан төньяҡҡа табан 20 километр алыҫлыҡҡа Мейәс йылғаһы буйына күсеп Туҡтыбай ауылына нигеҙ һалғандар.
2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса башҡорттар (63 %) йәшәй.
Урлейка
Урлейка — Рәсәй йылғаһы. Ульяновск өлкәһе,Пенза өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вежняньга йылғаһының уң ярына тамағынан 9,5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Сура гидроузеленән Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Яан Тыниссон
Яан Тыниссон (Jaan Tõnisson, революцияға тиклемге рус телендәге документтарҙа Ян Янович Теннисон; 22 декабрь 1868 йыл — 1941 йыл) — Эстония дәүләт эшмәкәре, юрист. Рәсәй Империяһының 1-се саҡырылыш Дәүләт думаһы ағзаһы.
Мамокша (Оло Кокшага ҡушылдығы)
Мамокша  — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе биләмәләренән аға. Оло Кокшага йылғаһына һул яҡлап уның тамағынан 174 км өҫтәрәк ҡушыла. Оҙонлоғо 51 км.
Яан Тыниссон
Сығышы һәм белеме
Крәҫтиән ғаиләһенән. Атаһы — Яан Тыниссон (1830—1876), Вильяндинан. Әсәһе — Мария, ҡыҙ фамилияһы Вейнманн (1838—1915).
Мамокша (Оло Кокшага ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Чебоксар ГЭС-ынан Ҡазан ҡалаһына тиклем, Свияга һәм Цивиль йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Яан Тыниссон
Сығышы һәм белеме
Юрьевск университетының (хәҙерге — Тарту) юридик факультетын тамамлай (1892), уҡыу ваҡытында эстон студенттар йәмғиәте рәйесе була. Почетлы хоҡуҡ докторы (1928, Тарту университеты).
Мамокша (Оло Кокшага ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Яан Тыниссон
Рәсәй империяһында эшмәкәрлеге
1894-1896 йылдарҙа Орел губернаһында суд чиновнигы. 1896-1930 йылдарҙа — хужаһы, 1896-1935 йылдарҙа — Тартула «Postimees» («Почта таратыусы») гәзите баш мөхәррире (ул мөхәррир булғанда төп дөйөм эстон гәзите була). XIX быуат аҙағынан алып — Көньяҡ Эстонияла эстон милли хәрәкәте лидеры, (Лифлянд губернаһы), беренсе эстон сәйәси партияһына — прогресстың Халыҡ партияһына нигеҙ һалыусы һәм уның лидеры (1905-1917), эстондарҙы руслаштырыу һәм немецләштереүгә ҡаршы сығыш яһай. 1906 йылдың 20 апрелендә Рәсәй Империяһының 1-се саҡырылыш Дәүләт думаһына улустар съезынан ағза итеп һайлана. Конституцион-демократик партияһының Фракция составына инә, «Автономист союзына» (эстон төркөмө) ҡарай. Бөтә подданыйлыҡ адресы тураһында комиссия ағзаһы, аграр комиссияһының, Дума ағзаларының хоҡуҡтарын тикшереү буйынса комиссияла һәм Талаптар эшләү комиссияһының ағзаһы булып тора. «Гражданлыҡ тигеҙлеге тураһында» закон проектына ҡул ҡуя. Һорауҙарға яуап буйынса, шәхес именлеге тураһында, үлем язаһын тыйыу тураһында, аграр мәсьәләләре буйынса күп тапҡыр фекер алышыуҙарҙа сығыш яһай. Выборг өндәмәһенә ҡул ҡуя, шуның өсөн ҡулға алына һәм 3 айға төрмәгә ябыуға хөкөм ителә, бынан һуң парламентҡа һайланыу хоҡуғынан мәхрүм ителә.
1898-1918 йылдарҙа — Тарту эстон игенселәр йәмғиәте рәйесе, 1902 йылда — Тарту ҡалаһында Эстон ссуда-һаҡлыҡ ширҡәтенә нигеҙ һала, кооператив хәрәкәтен үҫтереү яҡлы. [1908]]-1917 йылдарҙа — йәштәр белеменең Эстон йәмғиәте попечителлек советы рәйесе. 1909-1920 йылдарҙа — эстон әҙәбиәте советы ағзаһы.
Бойондороҡһоҙ Эстония сәйәсмәне
1917 йылда Эстонияның автономияһын төҙөүҙә әүҙем ҡатнаша, Ваҡытлы земство советы ағзаһы, 1917 йыл аҙағында большевиктар тарафынан ҡулға алына һәм Эстониянан һөрөлә. 1917-1919 йылдарҙа — Эстония демократик партияһының, 1919-1932 йылдарҙа — Эстон халыҡ партияһының, 1932—1935 йылдарҙа — Милли центристик партияның лидеры.
Ключарёв Александр Сергеевич
Ключарёв Александр Сергеевич (19 февраль 1906 йыл — 30 март 1972 йыл) — СССР композиторы, фольклорсы, дирижёр һәм пианиносы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1969), Татар АССР-ының халыҡ артисы.
Яан Тыниссон
Бойондороҡһоҙ Эстония сәйәсмәне
1917—1918 йылдарҙа — Стокгольмда сит ил делегацияһы етәксеһе, 1918—1919 йылдарҙа — портфелһеҙ министр һәм Ваҡытлыса хөкүмәттә сит ил эштәре министры вазифаһын башҡарыусы. 1919 йылдың 18 ноябренән алып 1920 йылдың 26 октябренә тиклем — премьер-министр (уның хөкүмәте Совет Рәсәйе менән Тарту тыныслыҡ килешеүе төҙөй). Ойоштороу йыйылышы депутаты һәм Дәүләт йыйылышының бөтә саҡырылыштары депутаты (Рийгиког), икенсе (1923-1925) һәм бишенсе саҡырылыштар рәисе (1932-1933).
Ишәй ауыл советы (Ишембай районы)
Ишәй ауыл советы — Башҡортостан Республикаһы Ишембай районының муниципаль берәмеге.
Яан Тыниссон
Бойондороҡһоҙ Эстония сәйәсмәне
1927 йылдың 9 декабренән алып 1928 йылдың 4 декабренә тиклем һәм 1933 йылдың 18 майынан 21 октябренә тиклем — дәүләт аҡһаҡалы (дәүләт башлығы), 1931-1932 йылдарҙа — сит ил эштәре министры. 1932-1940 йылдарҙа — Эстон-британия, 1933—1940 йылдарҙа — Эстон-швед йәмғиәте рәйесе. 1934 йылдың 12 мартындағы дәүләт түңкәрелешенән һуң әүҙем сәйәсәттән ситләтелә, 1935 йылда — үҙенең гәзите мөхәррире вазифаһынан бушатыла, ул дәүләт ҡарамағына күсә.
1935—1939.йылдарҙа — Тарту университеты кооперацияһы профессоры, сәйәси демократияның эҙмә-эҙлекле яҡлаусыһы булараҡ, Константин Пятс хөкүмәтенә ҡаршы сығыш яһай. 1938-1940 йылдарҙа — Дәүләт вәкәләттәр йыйылышы депутаты һәм демократик оппозиция башлығы, унан 1938 йылда ил президенты вазифаһына кандидатураһын ҡуя. III Азатлыҡ Тәреһе (гражданлыҡ ҡаҙаныштары өсөн юғары дәрәжә) һәм Аҡ йондоҙ ордены менән наградлана (1938). Тарту ҡалаһының почетлы гражданы (1939), эстон әҙәбиәте йәмғиәтенең һәм журналистар йәмғиәтенең почетлы ағзаһы
Ишәй ауыл советы (Ишембай районы)
Административ үҙәге — Ишәй ауылы.
Ключарёв Александр Сергеевич
Биографияһы
Александр Сергеевич Ключарёв 1906 йылдың 19 февралендә Ҡазан ҡалаһында Сергей Данилович менән Надежда Семёновна Ключарёвтар ғаиләһендә тыуа. Милләте рус .Әсәһе гармоникала уйнай, малай ҙа биш йәшендә үк гармун, скрипка, гитара һәм цитрала уйнарға өйрәнә башлай.
Яан Тыниссон
Бойондороҡһоҙ Эстония сәйәсмәне
1940 йылдың йәйге СССР һәм Эстонияның мөнәсәбәттәре араһындағы көрсөгө ваҡытында президент Пятсты Ҡыҙыл Армияға ҡарата ҡаршылыҡты символик булһа ла ойоштороуҙы ышандырырға маташа. 1940 илдә парламент һайлауҙары алдынан демократик көстәрҙе тупларға тырыша, әммә уның яҡлыларға һайлау прцессына ҡатнашыуға мөмкинлек бирмәйҙәр (һайлауҙар совет органдары күҙәтеүе аҫтында үтә һәм альтернативаһыҙ була) ).
Ҡулға алыныуы һәм вафат булыуы
1940 йылдың 13 декабрендә НКВД органдары тарафынан ҡулға алына, уны Таллин төрмәһендә тоталар. Тикшереүгә кәрәкле булған күрһәтмәләр биреүҙән баш тарта.
Тарту ҡалаһында уның исеме менән урам атала (элекке — Гагарин).
Ключарёв Александр Сергеевич
Биографияһы
Ғаилә Ҡабан күле буйында сауҙагәр Хөсәйеновтың йортонда йәшәй. Буласаҡ композиторҙың атаһы уның сауҙа предприятиеһында бухгалтер булып эшләй. Шунан ғаилә Ырымбур ҡалаһына күсә, аҙағыраҡ ҡабат Ҡазанға ҡайта.
Ҡазанда Александр Ғәләй исемле күсер менән таныша, ул бик моңло итеп татар халыҡ көйҙәрен йырлап йөрөр була. Музыкаль фольклор менән ҡыҙыҡһыныу һуңыраҡ Александр Ключарёвтың ижадында сағылыш таба. Быға шулай уҡ Ырымбурҙа фольклорсы һәм этнограф А. В. Затаевич менән танышыу ҙа йоғонто яһай.
Уҡыуҙы тамамлағас (1926), Мари драма театрында (Йошкар-Ола) музыкаль етәксе булып эшләй.
1928 йылда Ключарёв Мәскәүгә юллана, унда Мәскәү эшсе театрының музыкаль етәксеһе була. Пётр Чайковский исемендәге Мәскәү консерваторияһында Р. Глиэрҙың композиция класында уҡығандан (1932—1934) һуң, Өфөгә килә, бында Башҡортостан тел һәм әҙәбиәт ғилми-тикшеренеү институтының музыкаль секторы мөдире булып эшләй.
1937 йылда Ключарёв Ҡазанға күсә. Татарстан радиокомитетының музыкаль тапшырыуҙар буйынса баш мөхәррире (1937—1938), ТАССР Министрҙар Советы эргәһендәге Сәнғәт эштәре идаралығында музыкаль фольклор кабинеты идарасыһы (1938—1951) булып эшләй.
Бер үк ваҡытта ТАССР Йыр һәм бейеү ансамбленең (1939—1940 һәм 1968—1970) һәм Татар дәүләт филармонияһының (1940—1942; 1951—1953) художество етәксеһе була.
Был осорҙа Ключарёв яҙған музыкаға уның фольклор менән мауығыуы йоғонто яһай. Ул фольклорсы этнографтар менән аралаша, фольклор экспедицияларына сыға. Йошкар-Олала һәм Өфөлә йәшәгәндә мари һәм башҡорт фольклоры менән дә ҡыҙыҡһынған була.
Композитор В. Виноградов һәм шағри М. Садри менән бергәләп Ключарёв татар музыкаль фольклорын йыя, яҙып ала һәм татар халыҡ йырҙарынан ике фундаменталь йыйынтыҡ төҙөй.
1972 йылдың 30 мартында вафат була. Ҡазан ҡалаһындағы Арса зыяратына ерләнә.
Ижады
А. Ключарёвтың ижады күп төрлө жанрҙарҙы солғай. Халыҡ йырҙарын эшкәртеүҙән башлап балеттар һәм симфониялар яҙыуға тикем шөғөлләнә.
200-ҙән ашыу башҡорт халыҡ йырын яҙып алған. Улар араһында «Бейеш», «Ҡаһым түрә», Сәлимәкәй, «Шафиҡ», «Урал», «Сыбай ҡашҡа» кеүек киң билдәле йырҙар һәм башҡалар бар.
Композиторҙың театр музыкаһы тыңлаусының иғтибарын музыкаль фекерләүҙең образлылығы, асыҡлығы, сағыу милли колориты менән йәлеп итә (Мирхәйҙәр Фәйзиҙең «Ғәлиәбаныу» пьесаһы, К. Тинчуриндың «Зәңгәр шәл», «Тыуған ил» пьесалары буйынса спектаклдәргә яҙылған музыка һ.б.).
Композитор үҙен айырыуса жанрлы-характерлы пландағы симфоник музыкала күрһәтә. «Башҡорт бейеүҙәре», «Салауат» симфоник поэмаһы, «Урал» музыкаль картинаһы, «Татар сюитаһы» кеүек әҫәрҙәре халыҡ йыры материалына нигеҙләнгән һәм сағыулыҡ, тембр төрлөлөгө, милли колориты менән айырылып тора.
А. Ключарёв ижадында Волга темаһы мәшһүр йылға буйында йәшәгән халыҡтарҙың дуҫлығын сағылдырған образ булараҡ айырым урын биләй. «Волга» лирик-эпик симфонияһы (1955) татар симфонизмының бер осорон билдәләгән әҫәр булып тора, унда тирә-яҡ донъяның күренештәр төрлөлөгө философик ҡараш аша үткәрелә һәм, моңһоулыҡ, лирик уйланыуҙар, дәрт, драматиклыҡ һәм пафос образдары аша бирелеп, симфоник үҫештә барыһы бергә үрелә.
Башҡорт риүәйәттәре һәм әкиәттәре нигеҙендә социаль мотивтар өҫтәп (батша самодержавиеһына ҡаршы көрәш) ижад ителгән «Тау риүәйәте» балетында (А. Ключарёв һәм Р. Хисамов либреттоһы) халыҡ тормошоноң реалистик күренештәре әкиәти-фантастик образдар менән ҡушыла. Башҡорт йырҙарының, бейеүҙәренең һәм инстурменталь көйҙәренең интонациялары һәм ритмдары нигеҙендә композитор колоритлы күмәк сәхнәләр, халыҡ вәкилдәре персонаждарының сағыу музыкаль һүрәтләнешен тыуҙырған. Балеттың фантастик күренештәре буяуҙарға айырыуса бай. А. Ключарёв был әҫәрендә классик балет традицияларын һәм С. Прокофьевтың балет ижады принциптарын тормошҡа ашыра. "Тау риүәйәте"нә музыкаль күренештең симфониялашыу, төп темаларҙың үтәнән-үтә үҫтерелеү тенденцияһы хас. Балет Башҡорт (1951) һәм Татар (1959) опера театрҙарында ҡуйыла һәм ҙур уңыш менән файҙалана.
А. Ключарёв йыр жанры оҫтаһы була. Уның йырҙарына мелодизм, тасуирлылыҡ, яҡты лиризм, тәбиғәт күренештәрен нескә тойоу хас: М. Хөсәйен шиғырҙарына «Идел дулкыннары», «Безнең дуслар», М. Садри шиғырына «Яз җыры» һәм башҡа йырҙар.
«Канатлы яшьлек» тигән йыйынтыҡҡа тупланған һәм 1968 йылда баҫылып сыҡҡан йырҙары өсөн композитор Татарстандың Ғ. Туҡай исемендәге Дәүләт премияһына лайыҡ була (1970).
Ишәй ауыл советы (Ишембай районы)
Тарихы
Муниципаль реформаны үтәү барышында Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-3-сө һанлы «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы» законына ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 16 декабрендәге «Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр, Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәренең үҙгәреүе һәм уларҙың үҙгәртеп ҡоролоуы тураһындағы» законына ярашлы Ишембай районы Ишәй ауыл советының майҙанының 371 га тиң өлөшө Стәрлетамаҡ ҡалаһы территорияһы составына күсерелә.
Иҡтисады
Ике эре ауыл хужалығы предприятиеһы: Ҡанаҡай ауылында «Ергән МТС-ы» ААЙ-һының Ишембай бүлексәһе һәм Ишәй ауылында «Интернационал» ЯСЙ-һы. 9 крәҫтиән-фермер хужалығы теркәлгән.
Ауыл советы биләмәһендә өс мәктәп, өс балалар баҡсаһы, ике амбулатория, ике фельдшер-акушер пункты, өс ауыл мәҙәниәт йорто бар,
«Сырье компанияһы» ЯАЙ-һы, «ЛТК Урал-сервис» ЯСЙ-һы, «Ишәй төҙөлөш материалдары» компанияһы эшләй.
12 шәхси кибет халыҡҡа сауҙа хеҙмәте күрһәтә, 11 пилорам һәм 1 икмәкхана бар.
Күренекле урындары
Торатау тауы Ишәй ауылынан ете километрҙа урынлашҡан.
Дин
Мәсеттәр: дүртәү (Ишәй, Ҡанаҡай, Әхмәр, Үрнәк ауылдарында).
Одунсук
Одунсук — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кадрин йылғаһының уң ярына тамағынан 45 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Байраҡ (Бәләбәй районы)
Байраҡ (Байрак) — Башҡортостандың Бәләбәй районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 12 кеше. Почта индексы — 452036, ОКАТО коды — 80209837003.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Иҫкәрмәләр
>
Дубинин Всеволод Борисович
Дубинин Всеволод Борисович (11 ғинуар 1913 йыл — 8 июнь 1958 йыл) — СССР-ҙың ғалим-зоологы, акаролог, ҡаурый талпандар систематикаһы буйынса белгес
Биографияһы
1913 йылдың 11 ғинуарында Санкт-Петербургта тыуған. 1931 йылдан 1936 йылға тиклем Ленинград университетында уҡый. Кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлағандан һуң, 1939 йылда Зоология институтына эшкә инә. Өс ай эшләгәндән һуң уны армияға саҡыралар, Белорус, Белофин һәм Ленинград фронттарында ҡатнаша. 1942 йылда уны Байкал арты фронтына ебәрәләр, унда белгес-паразитолог булараҡ уға хәүефле тәбиғи сығышлы сирҙәрҙе, бигерәк тә чуманы юҡ итеү буйынса проблемаларҙы хәл итергә ҡушыла. 1943 йылда ул Ленинградтағы Хәрби-медицина академияһына күсерелә. 1947 йылда Зоология институтына әйләнеп ҡайта. 1947 йылдан 1954 йылға тиклем Зоология музейы буйынса институттың директор урынбаҫары була. 1947 йылда докторлыҡ диссертацияһын яҡлай. 1955 йылда Дубинин СССР Фәндәр академияһы Президиумы янындағы тәбиғәтте һаҡлау буйынса комиссия рәйесе урынбаҫары итеп тәғәйенләнә. 1958 йылдың 8 июнендә Ленинградта миокард инфарктынан вафат була.
Фәнни эшмәкәрлеге
Ҡаурый талпандарҙың йәшәү циклдары, физиологияһы һәм эволюцияһының тикшеренеүҙәре менән шөғөлләнә. 26 төр ҡаурый талпандарҙың 20000 ашыу ашҡаҙанын микроскопик тикшереүҙәр ярҙамында ул был паразиттарҙың төп аҙығы ҡоштарҙың ҡанаттарында булған липидтар булыуын асыҡлай. Ул липидтарҙың төләү һәм ҡыш ваҡытында минималь булыуын асыҡлай, ә концентрацияһының артыуын төләүҙән һуң һәм оя ҡорған ваҡытта булыуы күҙәтелә. 1951 йылда Дубинин антинг («ҡоштарҙың ҡырмыҫҡа иләүендә йыуыныуы») өйрәнеүе буйынса эксперимент һөҙөмтәләрен баҫтырып сығара. Ул антингтың ҡаурый талпандарҙы юҡ итеүгә булышлыҡ итеүен иҫбатлай.
Тәбиғәтте һаҡлау проблемалары менән шөғөлләнә. Дубинин тырышлығы арҡаһында тәбиғәттә радиоактив матдәләрҙең миграция юлдарын күҙәтеү бурысы булған радиоэкология өлкәһендә тикшеренеүҙәр хупланат.
Фәндә тәүге тапҡыр яңы 150 төрҙәрҙе, 40 тоҡомдо, 10 ғаилә һәм ярым ғаиләне тасуирлай.
Наградалары
II дәрәжә Ватан һуғышы ордены,  «Ленинградты обороналаған өсөн» һәм «1941—1945 йй. Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалдары менән бүләкләнә.
Баҫмалары
136 баҫма, шул иҫәптән СССР Фаунаһының өс томлыҡ авторы:
Кесе Надота
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Богословский Владимир Александрович
Владимир Александрович Богословский (1872 — ?) — юрист, Екатеринослав губернаһынан Рәсәй империяһының 2-се саҡырылыш Дәүләт Думаһы ағзаһы.
Биографияһы
Владимир Александрович Богословский шәхси дворян булған. Керчь гимназияһын тамамлай, унан һуң Киев университетының юридик факультетын тамамлай. Мәскәү суд палаталарының хеҙмәткәре була, һуңынан Ни́кополь ҡалаһында ҡала судьяһы булып хеҙмәт итә. Владимир Богословский титуляр советник дәрәжәһенә эйә була. Майҙаны 2200 дисәтинә булған ер биләгән. Конституцион-демократик партия сафында тора.
1907 йылдың 6 февралендә Екатеринослав губерна һайлау йыйылышы һайлаусыларының дөйөм составынан Рәсәй империяһының 2-се саҡырылыш Дәүләт Думаһы ағзаһы итеп һайлана. Конституцион-демократик фракция составына инә.
Вафат булыу датаһы һәм артабанғы яҙмышы билдәле түгел.
Ҡыҙ ҡыуыу
Ҡыҙ ҡыуыу (qız qov, ҡыҙ ҡыуыу, қыз қуу, кыз куумай) — Әзербайжанда һәм Урта Азияла киң билдәле һыбайлы уйын.
Башҡорттарҙа, йола буйынса, ҡыҙ ҡыуыу уйыны егет һәм уның кәләше араһында үткәрелгән. Уйын башында ике һыбайлы — егет һәм ҡыҙ — сабыш юлына сыға. Ҡыҙ егеттән 12-15 метр алдараҡ тора һәм судья сигналы буйынса саба башлай. Бер аҙҙан егет ҡуҙғала, ул ҡыҙҙы ҡыуып етергә һәм үбеп алырға тейеш. Әгәр ул ҡыуып етә алмаһа, кире яҡҡа егет алдан төшә, ә ҡыҙ уны ҡыуып етеп, сыбыҡларға тейеш.
Ҙур тиҙлек, оҫталыҡ, таһыллыҡ күрһәткән пар еңеүсе һанала. Уйында һыбайлыларҙың кейеменә, эйәр, йүгән биҙәлешенә лә иғтибар итәләр.
Оло Чир
Оло Чир — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Обва йылғаһының һул ярына тамағынан 182 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Иҫке Күрҙем
Иҫке Күрҙем (Старый Курдым) — Башҡортостан Республикаһының Тәтешле районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 1095 кеше. Почта индексы — 452842, ОКАТО коды — 80250845000.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — күпселек башҡорттар (97 %) йәшәй.
Ауыл тарихы
Бөрө өйәҙе Ирәкте улусы башҡорттары үҙ ерҙәрендә ауылға нигеҙ һала, 1859 йылда алып Күрҙем исеме менән иҫәпкә алынған. 1865 йылда Күрҙемшишмә булараҡ иҫәпкә алынған, 25 йортта 164 кеше йәшәгән. 1920 йылда 124 ихата-хужалыҡта 641 башҡорт йәшәгән.
Башҡорт энциклопедияһы, 2002 йылға торошло ауылда урта мәктәп, балалар баҡсаһы, амбулатория, ҡарттар йорто, мәҙәниәт йорто, китапхана, музей бар тип билдәләй.
Ғәйнетдинова Гөлшат Иршат ҡыҙы
Ғәйнетдинова Гөлшат Иршат ҡыҙы (28 август 1992 йыл) — спортсы, кроста һәм оҙон дистанцияға йүгереү менән шөғөлләнеүсе еңел атлет. Өс тапҡыр Рәсәй чемпионы. Йәштәр араһында Европа чемпионы (2013). Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры.
Биографияһы
Гөлшат Иршат ҡыҙы Ғәйнетдинова (ҡыҙ фамилияһы Фазлетдинова) 1992 йылдың 28 авгусына хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Белорет ҡалаһында тыуған.
Рәсәйҙең атҡаҙанған тренерҙары Евгений һәм Татьяна Сенченко тәрбиәләнеүсеһе. Гөлшаттың ифрат йылдам юғары күтәрелеүе 16 йәшендә, йәштәр Рәсәй беренселегендә ҡыҙҙар араһында (18 йәшкә тиклем) 5000 метрлыҡ дистанцияла — 16.01,31 яңы рекорд ҡуйғанынан һуң башлана.
Үҙ йәшендә илдә бәхәсһеҙ лидер була, ҙур халыҡ-ара ярыштарҙа Рәсәй исеменән даими сығыш яһай. 2009 йылда Юниорҙар араһында кросс буйынса Европа чемпионатында көмөш миҙалға лайыҡ  булды, 2010 йылда юниорҙарҙың донъя чемпионатында кросс буйынса 16-сы урында һәм африкан сығышлы булмағандар араһында иң яҡшыһы булды. Был ваҡытта уның специалләшеүе — 3000 һәм 5000 метрға йүгереү ине. 2010 йылда юниорҙар араһында донъя чемпионатында ул ике дисциплина буйынса ла сығыш яһаны, тик артыҡ уңышҡа өлгәшә алманы.
Бер йылдан һуң Гөлшат үҙенең көсөн  3000 метрға ҡаршылыҡтар аша йүгереүҙә һынап ҡарай, Европа юниор чемпионатында 20 йәштән өлкән булмаған Рәсәй ҡыҙ спортсыларының рекорды — 9.56,98 менән «көмөш» яулай. Киләһе миҙгелдә лә, 10 000 метрлыҡ дистанцияға күскәндән һуң,  уның һөнәри тәжрибәләре дауам итә.
2013 йылда 20 йәшендә ил чемпионының ике титулын (6 км   кроста һәм 10 000 метрға йүгереүҙә). 10 000 метрға йүгереү буйынса рәсәй чемпионатында еңеү (23 йәшкә тиклем) йәштәр араһында яңы милли рекорд менән — 32.01,83 яулана. Был триумф Гөлшатҡа Мәскәү  донъя чемпионатына һайланырға мөмкинлек бирә. Әммә тәү сиратта ул Тамперҙа, йәштәштәрен 1 минутҡа артта ҡалдырып , европа йәштәре беренселегендә бер һүҙһеҙ еңеү яулай. Тыуған илдәге чемпионатта үҙенең шәхси рекордына, 1,5 минутҡа (33.31,49) тиклем яҡынлаша алмай, еңелә һәм 17-се урын яулай.
2014 йылдың декабрендә Кросс буйынса европа йәштәре чемпионатында бронза призёры була.
Алатана ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)
Алатана ауыл Советы  — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Стәрлетамаҡ районы муниципаль районының административ-территориаль һәм муниципаль берәмеге.
Ғәйнетдинова Гөлшат Иршат ҡыҙы
Биографияһы
2015 йылдаСочиҙағы Рәсәй команда чемпионатында 5000 метрлыҡ дистанцияла шәхси рекорд менән 15.18,88 беренсе булып килә.
Көньяҡ Корея Кванджуһында уҙған йәйге Универсиадала, үҙенең ватандашы Алла Кулятинаны ғына алға сығарып, 10 000 метрға йүгереүҙә көмөш миҙал яулай.
Алатана ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)
Административ үҙәге— Алатана ауылы.
Тарихы
Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
Ғәйнетдинова Гөлшат Иршат ҡыҙы
Биографияһы
2015 йылғы донъя чемпионатында 5000 метрға алдан уҙғарылған йүгерештәрҙән һуң, сығыштарын 17-се һөҙөмтә (15.48,44) менән тамамлай.
2017 йылдың көҙөнән Ғәйнетдинова фамилияһы аҫтында сығыш яһай.
Алатана ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)
Тарихы
2008 йылда ауыл Советы составына Бельский ауыл Советы инә.
Ғәйнетдинова Гөлшат Иршат ҡыҙы
Биографияһы
Гөлшаттың һеңлеһе Зөлфирә лә шулай уҡ ирле-ҡатынлы Сенченколар етәкселегендә еңел атлетика менән шөғөлләнә һәм күнекмәләр ала.
Алатана ауыл Советы (Стәрлетамаҡ районы)
Тарихы
Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге 49-з һанлы «Айырым ауыл Советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарын тапшырыуға бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһындағы» Законында түбәндәге юлдар бар : "Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона түбәндәге үҙгәрештәрҙе индерергә:
40) Стәрлетамаҡ районы буйынса: а) «Алатана» атамаһын һаҡлап, Алатана һәм Бельский ауыл Советтарын берләштерергә, административ үҙәкте Алатана ауылында урынлаштырырға. Бельский ауыл Советының Бельский ауылын Алатана ауыл Советы составына индерергә. Алатана ауыл Советының сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға. Иҫәп мәғлүмәттәренән Бельский ауыл Советын алып ташларға;
Хирла
Хирла — Рәсәй йылғаһы. Ульяновск өлкәһе,Пенза өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Бездна йылғаһының уң ярына тамағынан 71 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Ғәйнетдинова Гөлшат Иршат ҡыҙы
Мельдонийға допинг-һынау ыңғай һөҙөмтә бирә
2016 йылдың мартында Фазлитдинова Рәсәй чемпионаты бинаһында алынған мельдонийға ыңғай допинг-һынау менән бәйле эштәр буйынса тикшереүгә эләгә. Был матдә 2016 йылдың 1 ғинуарынан бирле Бөтә  донъя антидопинг агентлығы тарафынан тыйылған. Әммә өҫтәмә тикшеренеүҙәр үткәргәндән һуң, ойошма, рөхсәт ителгән мөҙҙәт һәм организмда мельдоний тупланыу дәрәжәһен билдәләү буйынса төҙәтмәләргә таянып, апрелдә үк Гөлшаттан антидопинг ҡағиҙәһен боҙоуҙа ғәйепләүҙәр алына.
Хирла
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Сура гидроузеленән Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Изге Людовик соборы (Пловдив)
Изге Людовик соборы (Катедрален храм "Свети Лудвиг") — Болгарияның Пловдив ҡалаһындағы католик собор. София—Пловдив епархияһының кафедраль соборы, необарокко  стилендәге архитектура ҡомартҡыһы.
Соборҙы төҙөү 1858 йылда башлана һәм өс йылдан һуң төҙөлөш тамамлана. Епископ Андреа Канова 1861 йылдың 25 мартында  Людовик Французский исеменә ғибәҙәтхана изгеләндерә. 1898 йылда манараһы төҙөлә, Лев XIII папаһынан бүләк— Бохумда ҡойолған биш ҡыңғырау урынлаштырыла.
1931 йылғы янғында ғибәҙәтхана  көслө зыян күрә, 1932 йылда реставрацияланғандан һуң ҡабаттан изгеләндерелә. Сиркәүҙә бер нисә пловдив епископы, шулай уҡ батша Фердинанд Беренсенең ҡатыны Мария Луиза Бурбон-Пармская ерләнгән. Мария Луизаның мәрмәр саркофагы — итальян скульпторы Джентиль Томазоның эше, унда Мария-Луизаның Фердинандҡа  һуңғы һүҙҙәре соҡоп яҙылған: «Мин үләм, ләкин  күк йөҙөнән һеҙҙе, беҙҙең балаларҙы һәм Болгарияны күҙәтеп торасаҡмын».
Изге Людовик соборы Болгарияла иң ҙур католик ғибәҙәтхана, 600 кешегә тиклем һыйҙыра. Ғибәҙәтхананың баштағы интерьеры 1931 йылда янғында юҡҡа сыға, хәҙерге интерьеры XX быуаттың 30-сы йылдарында булдырылған. 2002 йылда Болгарияға үҙ сәфәре ваҡытында ғибәҙәтханаға папа Иоанн Павел II килә
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="">
Соколов Андрей Юрьевич (совет шахматсыһы)
Андрей Юрьевич Соколов (20 март 1963 йыл) — Франция, элек СССР шахматсыһы, гроссмейстер (1984 йыл). СССР командаһы составында Беренсе донъя чемпионаты еңеүсеһе (1985), СССР командаһы составында Бөтә донъя шахмат олимпиадаһы еңеүсеһе (1984, 1986), СССР чемпионы (1984), үҫмерҙәр араһында донъя чемпионы (1982 йыл), 1981 йылғы Мәскәү чемпионы ( В. Арбаков менән), дәғүәселәрҙең суперфинал матчында  ҡатнаша (1987), донъяның шахмат беренселегенә  дәғүә итә.
Биографияһы
Үҙе тураһында тәүге тапҡыр 1981 йылда, Мәскәү чемпионы булып, белдерә. Үҫмерҙәрҙең Европа чемпионатында (1981/82) өсөнсө урын яулай. Владимир Юрков етәкселегендә шөғөлләнә.
1984 йылда СССР чемпионы була. Киләһе йылда (1985) 4-6-сы урындар бүлешә.
Зона-ара турнирҙа ҡатнаша: Биль, 1985 йыл (3-сө урын), Манила, 1990 йыл (29-39-сы урындар).
1985 йылда А. Йосопов һәм Р. Ваганян менән дәғүәселәр турнирында 1-3-сө урындарҙы бүлешә (Монпелье). 1986 йылда дәғүәселәр матчында ярымфиналда Р. Ваганянды - 6:2 иҫәбенә (Минск), ә финалда А. Йосоповты 7,5:6,5 иҫәбенә еңә (Рига) һәм суперфиналда А. Карпов менән уйнау хоҡуғын ала. Был уйында еңеүсе 1987 йылда донъя беренселегендә Г. Каспаров менән уйнарға тейеш була. А. Карпов менән уйын 1987 йылда Линареста үтә һәм Соколовтың еңелеүе менән тамамлана 3,5:7,5 (-4=7).
Киләһе циклда А. Соколов дәғүәселәр матчында ҡатнаша һәм 1/8 финалда К. Спраггеттан еңелә 5,5:6,5 иҫәбенә еңелә  (Сент-Джон, 1988 йыл).
1988 йылдың октябренән Михаил Чигориндың символик донъя чемпионаттары еңеүселәре клубы ағзаһы.
2000 йылдан Францияла йәшәй һәм сығыш яһай.
Наградалары
Шахмат өлкәһендәге ҡаҙаныштары «Өлгөлө хеҙмәт өсөн» миҙалы менән наградланған (1985).
Яугир-десантсылар һәйкәле (Мәскәү)
2017 йылда монумент тергеҙелә: бысраҡтан таҙартыла, ваҡ зыяндары бөтөрөлә, һаҡлағыс состав менән ябыла.
Скульптура бронзанан эшләнгән, унда ике десантсы баҫып тора, улар араһында стела урынлашҡан. Стеланың ослайған башында ике башлы бөркөт, уның тырнаҡтарында ҡылыс һәм лавр тажы. Статуя гранит постаментҡа баҫтырылған. Уның нигеҙендә ике иҫтәлекле яҙыу: үҙәк өлөшөндә — «Яугир-десантсылар», көнсығыш өлөшөндә — «Яуҙа һәләк булған 76-сы гвардия һауа-десант дивизияһы 104-се гвардия парашют-десант полкының алтынсы ротаһына иҫтәлек билдәһе. 2002 йыла Рәсәй Федерацияһы Президентының Указы буйынса ҡуйылған» тип яҙылған.
Шулай уҡ ҡарағыҙ
Памятник псковским десантникам в Черёхе
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="">
Смольное (Силәбе өлкәһе)
Смо́льное — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Сосновка районындағы ауыл.
Географик урынлашыуы
Ауыл өлкә үҙәге Силәбе ҡалаһынан 50 км, район үҙәге Долгодеревенское ауылынан 27 км, М-5 федереаль трассаһынан 3 км алыҫлыҡта урынлашҡан.
Тарихы
Ауылға 1916 йылдан һуң Смоленевтар (Смолиндар) заимкаһы урынында нигеҙләнгән.
Ауылда мәктәп, мәҙәниәт йорто, фельдшер-акушерлыҡ пункты, магазиндар бар.
Халҡы
2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса башҡорттар (54 %) йәшәй .ref>Итоги Всероссийской переписи населения 2002 года: В 14 т. [Электронный ресурс] / Рос. Федерация. Федер.служба гос.статистики. — Офиц.изд. — М.: Статистика России, 2004. — Т.4: Национальный состав и владение языками, гражданство. — 1 электрон.опт.диск (CD-ROM). — (Всероссийская перепись населения 2002 года; Т.4). .
Соколова Лина Александровна
Соколова Лина Александровна  (27 декабрь 1940 йыл — 9 май 2003 йыл) — СССР һәм Рәсәйҙең гобелен төшөрөүсе рәссамы. СССР Сәнғәт академияһы академигы (1990); 1988 йылдан мөхбир ағзаһы. РСФСР-ҙың И. Е. Репин исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1984). РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1986) һәм Рәсәй Федерацияһының халыҡ (2001) рәссамы.
СССР Сәнғәт академияһы (1973) һәм Мәскәү Рәссамдар союзы (1981) академигы. 1982—1992 йылдарҙа СССР Рәссамдар союзы, 1984—1987 йылдарҙа Мәскәү рәссамдар союзы, 1987—2003 йылдарҙа СССР-ҙың һәм РСФСР-ҙың Рәссамдар союзы идаралары секретары. 1998—2003 йылдарҙа Рәсәй Сәнғәт академияһы Президиумы ағзаһы һәм Рәсәй Сәнғәт академияһының биҙәү-ҡулланма сәнғәте бүлегенең академик-сәркәтибе.
Биографияһы
Лина Александровна Соколова 1940 йылдың 27 декабрендә Донецк өлкәһенең Горловка ҡалаһында тыуа.
1961—1966 йылдарҙа Мәскәү Юғары художество-сәнәғәт училищеһында уҡый, тамамлағандан һуң — ҡулланма сәнғәт рәссамы һөнәренә эйә була. 1966— 1987 йылдарҙа РСФСР-ҙың Сәнғәт фондына ҡараған Мәскәү ғәмәли сәнғәт комбинатында рәссам булып эшләй.
1988 йылда Л. А. Соколова СССР Сәнғәт академияһының ағза-корреспонденты, ә 1990 йылда — тулы хоҡуҡлы ағзаһы итеп һайлана. 1973 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы.
1997 йылдан Л. А. Соколова Рәсәй Сәнғәт академияһы Президиумы ағзаһы һәм 1998—2003 йылдарҙа — Рәсәй Сәнғәт академияһының биҙәү-ҡулланма сәнғәте бүлегендә академик-сәркәтип була.
1984 йылда «Мирный космос», «Вечность», «Утро» гобелендары өсөн Л. А. Соколова РСФСР-ҙың И. Е. Репин исемендәге дәүләт премияһына лайыҡ була. 1986 йылда уға «РСФСР-ҙың атҡаҙанған рәссамы» тигән маҡтаулы исем, ә 2001 йылда — «Рәсәй Федерацияһының халыҡ рәссамы» исеме бирелә.
Л. А. Соколова бик ҙур интуициялы һәм колороистиканы һиҙемләүсе рәссам генә түгел, ә һынлы сәнғәттә логик фекерләү менән образлы фекерләүҙе берләштереүсе. Уның эштәрендә йырға хас һыҙаттар бар, был уның әҫәрҙәрен музыкаль әҫәрҙәргә оҡшата. Уның «Иртә» һәм «Ҡоштар» шпалерҙары, конкрет интерьерҙы биҙәү өсөн булдырылһа ла, улар бер-береһе менән музыкаль дуэт кеүек ярашлы, унда бер үк тема — ҡоштарҙың күккә иркен осоуы, ағастар, үләндәр, сәскәләрҙең үҙҙәре теләгәнсә иркен үҫеүе, үренделәр һәм емештәрҙең тыуып барыуы һүрәтләнгән. Уның шпалерҙары ҙур образлы-йөкмәткеле булыуы менән интерьерға һығылмалы, пластик йөкләнеште бирә. Рәссамдың уңышы булып уның архитектура биргән ваҡыт һәм урынды дөрөҫ тойомлауы тора. Рәссам туҡыманың айырым сифаттарын, нескәлеген яҡшы тоя, шунлыҡтан уның гобелендары, декоратив пәрҙәләре иҫ киткес матур һәм зауыҡлы. Архитекторҙар менән бергә ул конкрет интерьерҙы хәҙерге көн проблемаларына ярашлы итеп биҙәй — айырым дизайн әҫәрҙәрен генә тыуҙырмай, ә дөйөм мөхитте тулыһынса сағылдырған ансамбль әҫәрҙәрҙе булдырған.
Соколова Л. А. әҫәрҙәренең араһында иң билдәлеләре: гобелендар — «Лес» (1967), «Рассвет» (1970), «Встреча» (1972), «Ночь» (1972), «Музыка» (Югославия илселегендә, Мәскәү ҡалаһында, 1971), «Воспоминание» (1973), «Осень» (Хельсинки ҡалаһының Фән һәм мәҙәниәт йортонда, Финляндия, 1977), «Праздник» (1977), «Русские напевы» (1977); шаршауҙар — В. В. Маяковский исемендәге музейҙың кино-лекциялар залында (1973), «Космос» (1977), һәм башҡалар.
Соколова Лина Александровна 2003 йылдың 9 майында Мәскәүҙә вафат була, Алексеевский зыяратында ерләнгән.
1 май
1 май — григориан стиле буйынса йылдың 121-се (кәбисә йылында 122-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 244 көн ҡала.
{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} ||
һәм иҫтәлекле даталар
}}
Позняк Алла Сергеевна
Позняк Алла Сергеевна (7 февраль 1936 йыл, Дондағы Ростов — 16 сентябрь 2016 йыл, шунда уҡ) — хеҙмәт алдынғыһы. 1953—1995 йылдарҙа «Красный обувщик» артеле (артабан «Донобувь» берекмәһе) эшсеһе. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1986).
Биографияһы
Алла Сергеевна Позняк 1936 йылдың 7 февралендә Дондағы Ростовта тыуған.
Мәктәптә һигеҙ класс тамамлай. 1953 йылдан аҙаҡ «Донобувь» берекмәһенә үҙгәртелгән «Красный обувщик» артелендә эшләй. Эшсе йәштәр мәктәбен тамамлай. Юғары етештереүсәнле ҡорамалдарҙы камил үҙләштереп, Позняк шәхси келәймә менән эшләй башлай.
Унынсы биш йыллыҡта ике биш йыллыҡ задание үтәргә йөкләмә ҡабул итә, был бурысты уңышлы үтәй. Был ҡаҙанышын ун беренсе биш йыллыҡта ла ҡабатлай.
СССР Юғары Советы Президиумының 1986 йылдың 23 майындағы Указы менән, «ун беренсе биш йыллыҡ заданиеларын һәм социалистик йөкләмәһен ваҡытынан алда үтәгәне, халыҡ ҡулланыу тауарҙары сифатын яҡшыртыуға ҙур шәхси өлөш индергәне һәм хеҙмәт батырлығы» өсөн, Алла Позняк, Ленин ордены һәм «Ураҡ һәм Сүкеш» алтын миҙалы алтын миҙалы тапшырылып, «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә.
Әүҙем йәмәғәт эшмәкәрлеге менән шөғөлләнә. КПСС ағзаһы була, депутат итеп һайлана. 1978 йылдан КПСС-тың Дондағы Ростов ҡала комитеты ағзаһы. 1971 йылдан 1990 йылға тиклем халыҡ депутаттарының Ростов ҡала Советы депутаты итеп һайлана.
1995 йылда хаҡлы ялға сыҡҡас, Дондағы Ростовтың Совет районы ветерандар Советында эшләй, ә 1997 йылдан Ростов ҡалаһы Социалистик Хеҙмәт Геройҙары советының яуаплы секретары вазифаһын биләй.
Дондағы Ростовта йәшәй.
Озёрная (Катунь ҡушылдығы)
Озёрная  — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Катунь йылғаһының уң ярына тамағынан 600 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Лагодехи (милли ҡурсаулыҡ)
Урынлашыуы һәм географияһы
Һаҡланыусы тәбиғәт территориялары төньяҡ-көнсығыш Грузияла, Кавказдың көньяҡ битләүҙәрендә урынлашҡан. Улар  Әзербайжан һәм Дағстан менән сиктәш. Милли ҡурсаулыҡтың майҙаны 19 749 гектар, ә заказниктыҡы 4702 гектар тәшкил итә. Бейеклектәр айырмаһы диңгеҙ кимәленән 590 м алып 3500 м  тиклем тәшкил итә, тау битләүҙәре  бер нисә   тарлауыҡты киҫеп үтә. Һаҡланыусы тәбиғәт территорияһы буйлап ағыусы эре йылғаларҙан Ниносхеви, Шромисхеви, Лагодехисцкали һәм Мицимисцкали тора; бейеклектә  боҙлоҡ күлдәре урынлаша, уларҙың   иң ҙуры - 14 метр тәрәнлектәге  Хала-Хель, ул Дағстан  сигендә урынлашҡан. Ҡурсаулыҡ биләмәһендә көкөрт сығанаҡтары бар.
Милли ҡурсаулыҡ территорияһына инеү тикшеренеү өсөн генә рөхсәт ителә; заказник биләмәһе йәйәүле туризм өсөн йыһазландырылған, уның биш маршруты: Рочо шарлауығына,   «Нино тарлауығы» шарлауығына,  XI быуат Мачи замогына, Хале-Хель күленә һәм «тәбиғәтте өйрәнеү һуҡмағы» бар. Әзербайжан һәм Грузия менән килешеү йәйәүле туристарға дәүләт сиген ирекле үтеп заказникҡа барыу мөмкинлеге бирә.
Флора һәм фауна
Лагодехиның төп биомдар ы булып япраҡлы урман һәм тау тундраһы тора. Һаҡланыусы территорияның яҡынса 70%-ы урман менән ҡаплаған; үҫемлектәрҙең төп төрө булып көнсығыш бугы (Fāgus orientālis), ябай граб (Carpinus betulus) һәм сағандың төрлө төрҙәре (Acer) тора. Лагодехи шулай уҡ хайуандар төрлөлөгө менән дә билдәле, ул элек һунар итеү урыны ла булған. Ҡурсаулыҡ көнсығыш кавказ турының (Capra caucasica cylindricornis) төп йәшәү урыны, унда тағы ла ҡыр кәзәһе (Rupicapra rupicapra) һәм аҫыл болан (cervus elaphus) осрай. Йыртҡыс хайуандарҙан ябай һеләүһен (Lynx lynx), бүре (Canis lupus), һоро айыу (Ursus arctos), ә йыртҡыс ҡоштарҙан — һаҡалбай (Gypaetus barbatus), көсөгән (Aquila heliaca), бөркөт (Aquila chrysaetos) һәм дала бөркөт (Aquila nipalensis) тереклек итә. Һаҡланыусы тәбиғәт зонаһында бөтәһе 150 төр ҡош, 53 имеҙеүселәр төрө, 5 төр амфибиялар, 12 төр һөйрәлеүселәр һәм 4 төр балыҡ, 26 төр үҫемлек һәм 40-тан ашыу хайуан төрө Рәсәйҙең Ҡыҙыл китабына индерелгән.
Лагодехила шулай уҡ янут-полоскун йәшәй (Procyon lotor).
Песчано-Лабау
Песчано-Лабау (Песчано-Лобово) — Башҡортостандың Иглин районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 110 кеше. Почта индексы — 452429, ОКАТО коды — 80228880004.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Шверте
Шверте (Schwerte) — Германиялағы ҡала, Төньяҡ Рейн-Вестфалия ерендә.
Буйһонған административ округы Арнсберг админитратив округына буйһона. Унн районы составына инә. Халыҡ һаны — 48259 кеше (2010 йылдың 31 декабренә). 56,2  км² майҙанды биләй. Рәсми кодты — 05 9 78 028.
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="">
Мамокша (йылға)
Мамокша  — Рәсәйҙәге йылға. Марий Эл Республикаһы,Сыуаш Республикаһы,Киров өлкәһе,Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/1925    ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 294 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Чебоксар ГЭС-ынан Ҡазан ҡалаһына тиклем, Свияга һәм Цивиль йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Крестовоздвиженский сиркәүе (Өфө)
Крестовоздвиженский сиркәүе ((Церковь Воздвижения Креста Господня, Крестовоздвиженский храм) — Өфөләге православие сиркәүе. Нижегородка ҡала районында, Ағиҙел йылғаһының бөгөлөндә, Лесопильная урамы, 2-се йорт адресы буйынса, тимер юлы тармағынан һәм «Уң Ағиҙел» («Правая Белая») платформаһынан алыҫ булмаған ерҙә урынлашҡан.
Тарихы
XIX быуат аҙағында Нижегород биҫтәһе Нижегород губернаһынан күсеп килгән кәсепсе халыҡ менән тулылана, улар араһында иҫке православие тәртибен тотоусылар (старообрядсылар) өлөшө бик ҙур була. Әммә был районда сиркәү булмай. Ошо сәбәпле Козлов Трофим Петровичтың үҙ аҡсаһына сиркәү төҙөү тураһында тәҡдиме ҡала һәм епархия етәкселеге яғынан хуплау таба. Козлов һуңынан сиркәү старостаһы була. 1892 йылдың 1 сентябрендә Нижегородка өҫтөндә ҡалҡып торған тау һикәлтәһендә епископ Дионисий (Хитров) сиркәүгә тантаналы рәүештә нигеҙ һала. Тантанала Өфө губернаторы ла була. Төҙөлөш бик тиҙ бара: 1893 йылдың 22 авгусында сиркәүҙе изгеләндереү йолаһы үткәрелә.
Ун йыл үткәндән һуң сиркәүгә киңәйтеү кәрәк була, 1902 йылда уға төньяҡ һәм көньяҡ тарафтарҙан төкәтмәләр эшләнә. Сиркәү өс тәхетле булып китә: баш тәхет — Раббы Воздвижение тәреһе хөрмәтенә, уң тәхет — Петр һәм Павел изге апостолдары хаҡына, һул тәхет — изге Николай Чудотворец хаҡына.
1920—1930 йылдарҙа сиркәү Андреев автокефалияһында иҫәптә тора, 1937 йылға тиклем епископ булып бында Руфин (Брехов) хеҙмәт итә. Общинаның властар менән ныҡышмалы алышҡанынан һуң сиркәү шулай ҙа ябыла, әммә емерелмәй, һүтелеүҙән ҡотолоп ҡала. Сиркәү бинаһы складтар, ятаҡхана итеп ҡулланыла. Иконостастар шулай ҙа һаҡланып ҡала.
Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында ғибәҙәттәр сиркәүҙә ҡабаттан тергеҙелә. Артабан Крестовоздвиженский сиркәүе Өфөләге ғәмәлдә булған өс сиркәү рәтенә инә. Әммә Нижегородка биҫтәһенең айырымланғанлығы арҡаһында сиркәүгә килеүселәр әҙ була һәм ғибәҙәт ҡылыуҙар көн һайын үткәрелмәй.
Архитектура үҙенсәлектәре
Сиркәү архитектураһы XIX—XX быуаттар рубежындағы сиркәүҙәр өсөн үҙенсәлекле булған ағас урыҫ стиленән ғибәрәт. Ошондай биналар тибы Өфө уезы һәм губернаһының күп кенә ауыл сиркәүҙерендә осрай. Бина бүрәнәләрҙән «ус» ысулы менән һалынған һәм йоҡа таҡта менән ҡапланған. Хәҙерге көндә бина аҡ төҫтә, һары төҫтәге биҙәүестәр менән биҙәлгән. Ҡыйығы һәм көмбәҙҙәре зәңгәр төҫкә буялған. Сиркәү ете көмбәҙле. Тәреләре суйын рамдарға индерелгән көҙгө быяланан эшләнгән.
Сиркәү иконостасы — семәрле, дүрт яруслы. Бөтә иконалар бер төрлө — боронғо Византия стилендә — сиркәү стилендә эшләнгән.
Сиркәү мәхәлләһе
Революцияға тиклемге Өфөлә Крестовоздвиженский сиркәүе мәхәлләһе башлыса эшсе халыҡтан торған. Сиркәү эргәһендә Өфө губернаһында беренсе булып һаңғырау-телһеҙ балалар училищеһы төҙөлә һәм асыла. Училищеның асылыуы сиркәүҙең беренсе өлкән священнигы протоиререй Николай Алексеевич Котельниковтың тырышлығы менән атҡарыла.
1988 йылдын алып бөгөнгө көнгә тиклем сиркәүҙең өлкән священнигы — протоиерей Роман Хәбибуллин. Элекке һаңғырау-телһеҙ балалар училищеһы бинаһында (хәҙер сиркәүгә ҡайтарылған) Р. Хәбибуллин етәкселегендә православие Изге Тихон гуманитар университетының Өфө үҙәге бер нисә йыл эшләп килде. Шулай уҡ православие тәриҡәте бар.
Кенәз Михаил урамы
Кенәз Михаил урамы (серб. Кнез Михаилова улица) — Сербияның баш ҡалаһы Белградтың төп йәйәүлеләр урамы. Стари-Град муниципалитетында урынлашҡан. Сербия Республикаһының мөһим әһәмиәттәге ҡомартҡы  исемлегенә  индерелгән, биналарҙың күп өлөшө архитектура әһәмиәтенә эйә, сөнки улар 1870 йылда төҙөлгән Белградтың эре сауҙа зонаһы.
Урынлашыуы
Урам Калемегдандан (төньяҡ-көнбайышта) Республика майҙанына тиклем һуҙыла (көньяҡ-көнсығышта).
Тарихы
Бында боронғо рим Сингидунум ҡалаһының үҙәге урынлашҡан тип һанала, ә ғосман төрөктәре ваҡытында был  районда баҡсалар, фонтандар һәм мәсеттәр менән урамдар булған. 1867 йылда Белград төҙөлөшө планын эшләгәндән һуң, урам бөгөнгө ҡиәфәтен ала. 1870 йылда ҡала идаралығы урамға рәсми исем бирә, урам Михаил Обренович хөрмәтенә кенәз Михаил урамы тип атала. 1950 йылдарға тиклем кенәз Михаил урамындағы күп йорттар Белградтың ике иң бай ғаиләһенә  ҡарай. Коммунизм осоронда был биналар дәүләт милкенә күсә
Кесе Ниедь-Ю
Кесе Ниёдь-Ю — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Юн-Яга йылғаһының һул ярына тамағынан 79 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Лоҡманов Ильвер Әнүәрбәк улы
Лоҡманов Ильвер Әнүәрбәк улы (Лукманов Ильвер Ануарбекович) (11 апрель 1946 йыл ) — совет һәм партия эшмәкәре, Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының республика ҡала һәм райондарының социаль һәм иҡтисади үҫеш мәсьәләләре комиссияһы ағзаһы. 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың уникенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты.
Биографияһы
Лоҡманов Ильвер Әнүәрбәк улы 1946 йылдың 11 апрелендә Башҡорт АССР-ының Саҡмағош районы Саҡмағош ауылында тыуған. Милләте буйынса татар, юғары белемле —  1969 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлаған.
Хеҙмәт юлын, 1969 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлағас, К. Маркс исемендәге колхозда баш агроном булып башлай. Артабан Саҡмағош районы «Волга» колхозы рәйесе була. 1986 йылдан КПСС-тың Саҡмағош район комитетында ауыл хужалығы бүлеге мөдире була. 1987 йылдан Саҡмағош районының «Родина» крәҫтиәндәр ассоциацияһы советы рәйесе.
Саҡмағош районы 271-се Саҡмағош һайлау округы Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советының халыҡ депутаты итеп һайлана. Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының республика ҡала һәм райондарының социаль һәм иҡтисади үҫеш мәсьәләләре комиссияһы ағзаһы.
Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
«Почёт Билдәһе» ордены.
Изотов Алексей Николаевич
Изотов Алексей Николаевич (26 апрель 1973 йыл) — Рәсәй дәүләт һәм сәйәси эшмәкәре, VII саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаты, «Берҙәм Рәсәй» фракцияһы ағзаһы, Дәүләт Думаһының финанс баҙары буйынса комитеты ағзаһы.