cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кузьмина Анастасия Владимировна
Спорт карьераһы
Ире менән Словакияға күсә, 2008 йылдың декабренән ошо ил өсөн сығыш яһай, Банска-Бистрицала йәшәй һәм ярыштарға әҙерләнә.
2009 йылдың февралендә Пхёнчханда (Корея Республикаһы) үткәрелгән донъя чемпионатында масс-стартта көмөш миҙал яулай. 2009 йылдың 28 февралендә һәм 2009 йылдың 1 мартында Өфөлә (Башҡортостан, РФ) уҙғарылған Европа чемпионатында спринт һәм эҙәрлекләү ярыштарында алтын миҙал яулай.
Донъя кубогының 2009/10 миҙгеленең декабрь этаптарында Поклюкала (Словения) шәхси ярышта 3-сө урын һәм Хохфильценда (Австрия) спринтта 5-се урын алғандан һуң, Обертиллиахта тренировка ваҡытында һул ҡулын йәрәхәтләй.
Ҡышҡы Олимпия уйындары 2010
2010 йылдың 16 февралендә эҙәрлекләү ярышында көмөш миҙал яулай. Аңлатма: Инд — шәхси ярыш, Спр — спринт ярышы, Пр — эҙәрлекләү ярышы, МС — масс-старт, Эст — эстафета.
Ҡышҡы Олимпия уйындары 2014
2014 йылдың 9 февралендә Сочиҙа (Рәсәй Федерацияһы) уҙғарылған XXII ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон буйынса спринт ярышында алтын миҙал яулай.
Аңлатма: Инд — шәхси ярыш, Спр — спринт ярышы, Пр — эҙәрлекләү ярышы, МС — масс-старт, См — ҡатнаш эстафета, Эст — эстафета.
Ҡышҡы Олимпия уйындары 2018
2018 йылдың 12 февралендә Пхёнчханда (Корея Республикаһы) уҙғарылған XXIII ҡышҡы Олимпия уйындарында биатлон буйынса эҙәрекләү ярышында көмөш миҙал яулай.
15 февралдә биатлон буйынса шәхси ярышта йәнә көмөш миҙал яулай.
17 февралдә биатлон буйынса масс-старт ярышында алтын миҙал яулай. .
Аңлатма: Инд — шәхси ярыш, Спр — спринт ярышы, Пр — эҙәрлекләү ярышы, МС — масс-старт, См — ҡатнаш эстафета, Эст — эстафета.
Ғаиләһе
Ҡустыһы — Антон Шипулин (1987 й.т.), Рәсәй йыйылма командаһы составында Олимпия уйындары һәм донъя чемпионаты чемпионы.
2007 йылда Израиль саңғысыһы Даниэль Кузьминға кейәүгә сыға, улы — Елисей (2007 й.т.). 2015 йылдың 12 июлендә ҡыҙҙары Оливия тыуған.
Кукуя (йылға)
Кукуя  — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Черга №696 йылғаһының һул ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Сосновый Бор (Нижневартовск районы)
Почта индексы — 628650, ОКАТО коды — 71119920004.
Климат
Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
Мырҙабай
Мырҙабай (Морһабай ; Мурзабаева) — Рәсәй Федерацияһы Ҡурған өлкәһе Сафакүл районы ауылы. Субботино ауыл советы составына керә.
Тарих
Тәүге тапҡыр 1765 йылда телгә алына. Революцияға тиклем Мырҙабай ауылы Ырымбур губернаһы Силәбе өйәҙе Ҡалмаҡ улусы составында була.
Революциянан һуң Башҡорт АССР-ының Ялан кантоны составына керә. 1922 йылда Урал өлкәһенең яңы ойошторолған Ялан районы составына бирелә. 1930 йылда Ялан районы бөтөрөлгәс, Мырҙабай ауылы Ялан-Ҡатай районына керә. 1934 йылда Ялан-Ҡатай районы Силәбе өлкәһе составына инә. 1940 йылда Мырҙабай ауылы яңы ойошторолған Сафакүл районына керә, 1943 йылда был район Ҡурған өлкәһе составына инә.
Халҡы
2002 йылғы йән иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы ауылда башлыса башҡорттар (96 %) йәшәй.
Инфраструктура
Ауылда башланғыс мәктәп, фельдшер-акушер пункты, мәҙәниәт йорто бар.
Баян ҡош
Баян ҡош, сыбар һайыҫҡан, шыршы һыйыҫҡаны (Кедровка, Nucifraga caryocatactes) — турғайҙар төркөмөнә ҡараған ҡош. Рәсәйҙең ылыҫлы урмандарында йәшәй.
Ҡылыҡһырлама
Күгәрсендән бәләкәйерәк. Парлашып та, күмәкләшеп тә йөрөйҙәр. Яҙғыһын, бала сығарған осорҙа, йәшертен һәм шым була, башҡа ваҡыттарҙа ҡысҡырып, күҙгә ташланып йөрөй. Түбәһе, елкәһе, ҡанаттары һәм ҡойроғо ҡара, ҡойроғоноң осо аҡ. Кәүҙәһенең ҡалған өлөшө аҡ төртөктәр менән сыбарланған ҡуңыр-көрән. Башҡа ҡоштар менән бутарлыҡ түгел.
Тауышы
Тауышы тупаҫ: «рәәәж-рәәәж» йәки «кррәй-крәәй».
Йәшәү рәүеше
Ылыҫлы урмандарҙа йәшәй. Башлыса шыршы һәм ҡарағай орлоҡтары менән туҡлана, йылы яҡҡа китмәй, бер урындан икенсе урынға күсеп йөрөй, һирәк осрай. Ҡайһы бер йылдарҙа бөтөнләй күренмәй. Ағастарҙа оялай. Ҡара һипкелле 4—5 йәшкелт һоро йомортҡаһы була. Б1лыҫлы ағастарҙың орлоғон таратып, файҙа килтерә.
Алине-Нярый-Тиби-Кикя
Алине-Нярый-Тиби-Кикя — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Луслака-Кикя йылғаһының һул ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Тазырбак
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Роналдо
Роналдо (порт.-браз. Ronaldo ; тулы исеме — Роналду Луис Назариу ди Лима, порт.-браз. Ronaldo Luís Nazário de Lima ; 22 сентябрь , 1976 йыл, Рио-де-Жанейро, Бразилия) — Бразилия футболсыһы, һөжүмсе. Бик күп футбол ойошмалары, белгестәре һәм спортсылары фекере буйынса, футбол тарихында иң яҡшы уйынсыларҙың береһе булып тора.
Ике тапҡыр донъя чемпионы, донъяның вице-чемпионы, Castrol Index тикшереүҙәре һөҙөмтәләре буйынса донъя чемпионаттары тарихында иң яҡшы футболсы, 1998 һәм 2020 йылғы донъя чемпионаттарының иң яҡшы футболсыһы, 2020 йылғы донңя чемпионатының иң яҡшы бомбардиры, донъя чемпионаттарында индерелгән туптар һаны буйынса экс-рекордсмен (2014 йылдың уны Мирослав Клозе уҙып китә), донъя чемпионаттарында футболист бер гол генә булһа ла гол индергән матчтар һаны буйынса рекордсмен  , бөтә халыҡ-ара турнирҙарҙа гол индереү буйынса рекордсмен, ФИФА һәм World Soccer версияһы буйынса өс тапҡыр йылдың иң яҡшы футболсыһы, ике тапҡыр «Алтын туп» эйәһе, «Алтын бутса» хужаһы, донъяның 100 иң яҡшы футболсыһы исемлегенә индерелгән һәм «World Soccer» (1999 йыл) журналы версияһы буйынса 13-сө урында, Итальян футболсылары ассоциацияһы версияһы буйынса (1998—2007) А Серияһында ун йыллыҡтың иң яҡшы уйынсыһы , goal.com (2000—2009) порталында тауыш биреү һөҙөмтәләре буйынса, 17 йәшендә донъя чемпионаты еңеүсеһе булған Пеле менән бер рәттән ун йыллыҡтың иң яҡшы уйынсыһы , Ромарио һәм Джеффри Херст кеүек үк йыйылма командаларҙың халыҡ-ара турниры финалында хет-трик эшләүсе.
Иртә йылдары
Роналдо Луис Назариу ди Лима Бенто-Иберо, ярлы биҫтә Рио-де-Жанейроның Бенто-Рибейро тип аталған ярлы өлөшөндә1976 йылдың 18 сентябрендә тыуа, әммә бары тик 22 сентябрҙә генә рәсми теркәлә. Әсәһе уға исемде акушер Роналду Валента хөрмәтенә бирә.
Роналдо 6 йәшендә футбол уйнай башлай, һ йәшендә атаһы уға күн туп бүләк итә, ә 12 йәшендә ул «Валкейр» балалар спорт футзал клубыуның даими уйынсыһы була. Артабанғы йылдарҙа Роналдо футбол залын «Сан-Кристован» командаһында ҙур футболда уйнауы менән аралаштыра. Ике турнирҙың да иң яҡшы һөжүмсеһе булып, ул ҙур футболды һайларға ҡарар итә. Һуңынан, бер ни тиклем ваҡыттан һуң матбуғатта «яңы Пеле» тыуыу ихтималлығы тураһында тәүге иҫкә алыуҙар күренә башлай.
Крузейро
1993 йылда Роналдо тәүге профессиональ футбол клубы — «Крузейро»ға күсә, трансфер суммаһы 50 000 АҠШ доллары тәшкил итә. Был клубта 1993 йылдың июленән 1994 йылдың авгусына тиклем ул 57 гол индерә (уларҙың 44-е — рәсми уйындарҙа), клубтың иң яҡшы бомбардир булып таныла һәм көйәрмәндәрҙең, Европа клубтары белгестәренең етди иғтибарын йәлеп итә. «Байя» клубында ҡаршы бер уйында Роналдо биш гол индерә һәм бер уңышлы пас бирә.
Тәүге миҙгел
Голландия ПСВ-һына (футбол клубы) Роналдо 1994 йылдың июлендә 5 миллион фунт стерлингҡа күсә. Тиҙҙән уның менән менән Nike компанияһы бағыусылыҡ килешеүе төҙөй. Голланд телен белмәүгә һәм акклиматизацияға бәйле ауырлыҡтарға ҡарамаҫтан, Роналдо дебют миҙгелендә үк, 17 йәшендә, Голландия чемпионатының иң яҡшы бомбардиры була, ә уның командаһы өсөнсө урынға сыға.
1995 йыл башында президент Миландың «Интер»ы президенты Массимо Моратти ПСВ менән бразилиялы уйынсыны һатып алыу өҫтөнлөгө тураһында килешеү төҙөй. Ошо уҡ йылдың яҙында Роналдо, Миланда ялда булғанда, Моратти менән осраша.
Йәрәхәтле тубыҡ
Икенсе миҙгелдә Роналдоның эштәре хөртөрәк бара, уның командаһы тағы ла чемпионатта өсөнсө була, ә үҙенең тубығы ауырта башлай. Күнекмәләре бер нисә көнгә туҡталып ҡала, әммә был да ярҙам итмәй, уйынсының физик формаһы насар була һәм тубығына операция талап ителеүе асыҡлана. 1996 йылдың февралендә операция үткәрелә, Роналдо 4 ай уйындан төшөп ҡала, уның өсөн миҙгел тамамлана. Бразилия йыйылма командаһы форвардф Ромарио Роналдоға үҙен дауалаған физиотерапевт Нилтон Петронеға мөрәжәғәт итергә кәңәш бирә. Роналдо Эйндховендан клиникаға, 90 көнлөк интенсив физиотерапия курсына китә. Ошо ваҡыт эсендә ул тренажер залында шөғөлләнә һәм бассейнда йөҙә.
Кире ҡайтыуы
Һөҙөмтәлә форвард Голландия Кубогы финалына өлгөрә, әммә баш тренер Дик Адвокат уны ул матчта алмашҡа ғына сығарып, уйынға бер нисә минут ҡына бирә. Шунан һуң Роналдо ПСВ-нан икенсе клубҡа күсергә ҡарар итә.
Күсеүе
Атланталағы Олимпия уйындарында Бразилия йыйылма командаһы бронза миҙал яулай, ә Роналдо командала иң яҡшы уйынсыларҙың береһе була. «Барселона» ПСВ-ға трансфер тураһында тәҡдим менән мөрәжәғәт итә, Голландия клубы, быға тиклемге килешеүгә ярашлы, «Интер»ға каталондарҙың тәҡдименән 20 миллион доллар артыҡ түләп, уйынсыны һатып алырға тәҡдим индерә. Массимо Моратти сумманы артыҡ ҙур һанап, уйынсы һатып алыуҙан баш тарта. Һөҙөмтәлә «Барселона»АҠШ -та уҡ Роналдо менән контракт төҙөй. Шулай уҡ Nike та уның менән яңы контрактын яңырта.
1996 йыл
Роналдо өсөн яңы клубтағы беренсе уйын иптәштәрсә матч була, шунан чемпионат башлана һәм ул уның өсөн уңышлы була — голдар индерә башлай. Ул йылдарҙа Испания чемпионатының уртаса көслө «Компостела» командаһына ҡаршы уйында Роналдо ҡаршы яҡ уйынсыһынан үҙ яланында уҡ тупты тартып алып, футболкаһына йәбешеп саҡ аяҡтан йыҡмаған ҡаршы яҡ уйынсыһынан ҡасып, барлыҡ һаҡ уйынсыларын үтеп, ҡапҡасыны албырғатып 11 метрҙан гол индерә. Йыл һуңына тиклем ул яҡшы уйын күрһәтә һәм һуҙумтәлә беренсе тапҡыр ФИФА версияһы буйынса планетаның иң яҡшы уйынсыһы тип таныла.
1997 йыл
1996/97 йылдар миҙгеле башында уйынын уңышлы башлап, Роналдо уны яңы миҙгелдә лә дауам итә. Миҙгел тамамланғанда иң яҡшы уйынсы иҫәбендә 49 уйында 47 гол була. Уның голдары арҡаһында клуб Кубоктар кубогында һәм Испания кубогында еңеү яулай. Роналдо үҙе 37 уйында 34 гол индереп Испания чемпионатының иң яҡшы һөжүм итеүсе булып таныла һәм «Алтын бутса» яулай.
Күсеүе
1997 йылдың июлендә Роналдо Миландың «Интер» клубына күсә. Уның өсөн «Барселона»ға 25 миллион фунт стерлинг түләйҙәр, был сумма ул ваҡытта рекорд була. Клубтың штаб-фатиры эргәһендә футболсыны 10 000 көйәрмән ҡаршы ала, команданың күнекмәләр үҙәгендә тағы шунса кеше көтә. Роналдо яратҡан 9-сы номеры урынына 10-сы номерҙы ала. Арҡаһына Ronaldo исеме яҙылған футболкаларҙы фанаттар тиҙ арала һатып алып бөтә.
1997/1998 йылдар миҙгеле
Клубты һәм чемпионатты алмаштырыу Роналдоға кире йоғонто яһамай. «Пьяченца» менән уйындағы хет-трикы өсөн фанаттары уға Феномен ҡушаматын бирә. 1997 йыл йомғаҡтары буйынса Роналдо «Алтын туп» ала һәм тарихта беренсе тапҡыр ФИФА версияһы буйынса икенсе тапҡыр йыл уйынсыһы тип таныла. «Интер» чемпионлыҡ өсөн көрәштә «Ювентус»тан еңелә һәм икенсе була, шулай уҡ клуб, ярымфиналға Мәскәүҙең «Спартак» командаһын еңеп, УЕФА Кубогына лайыҡ була.
1998/1999 йылдар миҙгеле
1998/1999 йылдар миҙгеле алдынан командала номерҙар алмаштырыла һәм Роналдо 9-сы һанын ала. Бразилиялы 1998 йылда «ФИФА йыл уйынсыһы» исеменә тауыш биреүҙә Зидандан ҡалышып, икенсе урын ала. «Интер» ул миҙгелдә дүрт тренер алмаштыра, бер генә титул да яуламай һәм чемпионатта ни бары 9-сы була. Роналдоны шул миҙгелдә уң аяғының тубығы ауыртыу борсой башлай, уйынға уколдар ҡаҙап ҡына сыға, әммә, ауыртыу даими булмағанлыҡтан, Нилтон Петрон операция эшләтергә икәңәш итмәй.
1999/2000 йылдар миҙгеле
Яңы миҙгел Роналдо өсөн, тубығы ауыртыуға ҡарамаҫтан, яҡшы башлана. Әммә «Лечче»ға ҡаршы уйын операция кәрәклеген күрһәтә. Операция Париж клиникаларының береһендә үткәрелә һәм төҙәлеү өсөн 4 ай ваҡыт кәрәк була. Тергеҙелеү ваҡытында Роналдо ҡатынының йөклө булыуын белә һәм: «Минең улым мине ҡырҙа күрәсәк», — тип вәғәҙә итә. Рональд улы 6 апрелдә, Роналдо уйнарға сығырҙан алдараҡ тыуа. 12 апрелдә «Интер» Италия Кубогы финалында «Лацио» менән уйнарға тейеш була. Табиптар Роналдо бары тик 20 минут ҡына уйнай ала, тип белдерә.
Роналдо «Лацио»ға ҡаршы уйнарға сыға, уйын яҡшы башлана, ул бер нисә хәүефле мәл тыуҙыра. Бер мәлде ул газонға ҡолай һәм тубығына йәбешә, күҙҙәреннә йәш килеп сыға. Уны носилкала алып китәләр; уның өсөн матч һәм миҙгел тамамлана.
Тикшереүҙәр тубығының һыныуын асыҡлай. Уйынсы карьераһы хәүеф аҫтында ҡала. Роналдоны Парижға күсерәләр, тағы етдиерәк, тергеҙелеү ваҡыты кәмендә бер йылға һуҙыласаҡ операция талап ителә.
Роналдоға көйәрмәндәре, командалаштары, яҡындары һәм дуҫтары рухи яҡтан терәк була. Бразилиялыға Зинедин Зидан, ә Миланға ҡайтҡач Пеле килә; Бразилия президенты уға тиҙ арала һауғыу теләй. 2000 йылдың мартында Роналдо "Маракан"да Михаэль Шумахер һәм Зико ҡатнашҡан иптәштәрсә матчта футбол ҡырына сыға. Уны клиниканан сығарғас, Италияға ҡайтып, үҙенең клубына сыға һәм көн һайын күнекмәләр үтә, иптәштәрсә матчтарҙа уйнай. Ошо 2 йыл эсендә Роналдо популярлығын юғалта, Бразилия йыйылма командаһындаяңы уйынсылар барлыҡҡа килә. 2002 йылғы донңя чемпионатына эләгеү өсөн Роналдо улар менән көрәшергә мәжбүр була.
Күсеүе
Үҙе өсөн уңышлы булған 2002 йылғы донъя чемпионатынан һуң Роналдо 40 миллион фунт стерлингҡа Мадрид «Реал»ына күсә. Роналдо «йондоҙ»ло составтың бер өлөшөнә әйләнә, был ваҡытта командаға Луиш Фигу һәм Зинедин Зидан килә. Фанаттары Роналдоның күсеүен хыянат тип баһалай, улар уның уйынға ҡайтыуын көтә, ә ул триумф менән ҡайтҡандан һуң, икенсе клубҡа күсә.
Чемпиондар лигаһы
Чемпиондар лигаһында «Реал» ике төркөм этабынан һуң плей-оффҡа сыға. Бында испандарға «Манчестер Юнайтед» менән осрашырға тура килә. Мадридтағы беренсе матч хужалар файҙаһына 3:1 иҫәбе менән тамамлана, «Олд Траффорд»та яуап уйынында Роналдо «МЮ» ҡапҡаһына 3 гол индерә һәм команданы («Реал» был осрашыуҙа 3:4 иҫәбе менән еңелһә лә) ярым финалға сығара. Дғүәсеһенең көйәрмәндәре «Зубастик»ты аяғүрә баҫып алҡышлай. Ярым финалға эләккән 4 клуб араһында, «Реал»дан башҡа, барыһы ла Италиянан була. Йәрәхәтләнгән Роналдо булмағанда, «Реал» финалда Туриндың "Ювентус"ын алға үткәрә. Ошо еңелеү өсөн клубтың баш тренеры Висенте дель Боске вазифаһынан бушатыла.
2003/2004 йылдар миҙгеле
Роналдо был миҙгелдә 24 гол индереп, карьераһында икенсе тапҡар Испания чемпионатының иң яҡшы уйынсыһы тип таныла. Әммә команда өсөн миҙгел уңышһыҙ тамамлана: чемпионаттың йомғаҡлау таблицаһында «һөт өҫтө» дүртенсе була, ә Чемпиондар лигаһында «Монако» менән ике осрашыуҙан һуң сирек финалдан төшөп ҡала.
Уңышһыҙ миҙгелдәр
Киләһе ике миҙгелдә лә роналдо бер генә шәхси трофей яулай алмай. Роналдо биш тапҡыр Ла-Лиганың иң яҡшы биш бомбардиры исемлегенә ике тапҡыр эләгә. Реал чемпионлыҡ өсөн көрәштә ике тапҡыр «Барселона»нан еңелә, Чемпиондар лигаһында 1/8 финалында туҡтала. Өҫтәүенә Роналдо артыҡ ауырлыҡ йыя башлай, уны көйәрмәндәре лә, белгестәр ҙә тәнҡитләй. Ике тапҡыр донъя чемпионы иғтибарын 2006 йылдағы донъя чемпионатына әҙерләнеүгә тупларға ҡарар итә.
2006/2007 йылдар миҙгеле
«Реал» етәкселеге фекере буйынса уңышһыҙ тип баһаланған һәм Висенте дель Боскеның отставкаһынан һуң клубта ике йылда 5 баш тренер алмашына, әммә уларҙың береһе лә бер генә трофей ҙа яулай алмай. Яңы миҙгел башланғас, клуб үҙгәрештәр кисерә — «Король клубынан» Роналдоны күсереп алыу инициаторы һәм «галактикос» булдырыусы Флорентино Перес китә. Уның урынына Рамон Кальдерон килә һәм бш тренер итеп ҡәтғи тренер, ҡаты тәртип яратыусы, тактик ҡуйылыштарҙы һис һүҙһеҙ үтәүҙе талап иткән итальян Фабио Капеллоны тәғәйенләй. Капеллоның эш алымы Роналдоның азатлығын сикләй. Улар араһындағы мөнәсәбәттәр киҫкенләшә, бразилиялы бик йыш запас уйынсылар эскәмйәһендә ҡала һәм миҙгел һуңына фекер айырмалыҡтары асыҡтан-асыҡ низағҡа килтерә. «Реал» етәкселеге менән һөйләшкәндән һуң, Роналдо икенсе командаға күсергә ҡарар итә.
Антипин Юрий Викторович
Антипин Юрий Викторович (30 июнь 1939 йыл — 6 июль 2014 йыл) — ғалим-инженер, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (1993), профессор (1995)). СССР‑ҙың юғары мәктәп (1989), Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (2003), Рәсәй Федерацияһының почётлы нефтсеһе (1998).
Биографияһы
Юрий Викторович Антипин 1939 йылдың 30 июнендә Өфө ҡалаһында тыуған.
1962 йылда Өфө нефть институтының «Нефть һәм газ ятҡылыҡтарын эшкәртеү» бүлеген тамамлай.
«Ишембайнефть» фәнни-производство идаралығы мастеры булып эш башлай (1962—1963), инженер, артабан ӨНИ-ӨДНТУ-ла: ассистент, доцент була. 1995 йылдан — профессор.
Ғилми-тикшеренеү эше нефть һәм газ ятҡылыҡтарын эшкәртеү һәм нефть сығарыу менән бәйле бер нисә мөһим мәсьәләләрҙе хәл итеүгә арналған. Эшенең төп йүнәлеше нефть скважиналарын эксплуатациялауҙың ҡатмарлы шарттарында нефть сығарыу процестарын өйрәнеү, нефть сығарыу ҡорамалдарында органик булмаған тоҙ ултырмалары барлыҡҡа килеүҙе тикшеренеү менән бәйле була. 12 патент һәм авторлыҡ танытмалары авторы, тоҙ ултырмалары зоналарын табыу һәм уларҙың барлыҡҡа килеүен күҙаллау ысулдарын уйлап таба. 120-нән ашыу ғилми хеҙмәт авторы.
Диссертация тикшеренеү темалары: « Баҫым градиенты бәләкәй саҡта фильтрация үҙенсәлектәрен өйрәнеү» (1970), «Нефть сығарғанда тоҙ ҡатламдары барлыҡҡа килеү сәбәптәре, шарттары, уны күҙаллау һәм улар менән көрәш ысулдарын эшләү» (1993).
Ғалим 2014 йылдың 6 июлендә Өфөлә вафат була.
Биргитта Шведская (принцесса)
Принцесса Биргитта Ингеборга Алиса Шведская 1937 йылдың 19 ғинуарында тыуа) — швед принцессаһы, никахта княгиня Гогенцоллерн, король Карл XVI Густавтың һеңлеһе.
Ғаиләһе
Принцесса принц Адольф Густав, герцог Вестерботтенский һәм уның ҡатыны принцесса Сибилла Саксен-Кобург-Готскаяның икенсе балаһы һәм ҡыҙы була. Принцессаның атаһы Бернадот швед королдәре династияһына ҡарай һәм Швеция короле Густав VI Адольфтың һәм уның ҡатыны, королева Викторияның ейәнсәре Маргарита Коннтаутскаяның улы. Принцессаның әсәһе Сибилла — принц Карл Эдуард, герцог Саксен-Кобург-Готскийҙың һәм принцесса Аделаида Виктория Шлезвиг-Гольштейнскаяның ҡыҙы. Унан һуң ғаиләлә тағы ла ике ҡыҙ бала принцессалар Дезира менән Кристина, шулай уҡ ҡустыһы буласаҡ король Карл XVI Густав тыуа.
Никахы
1959 йылда Германияға туғандарына барған сағында принцесса үҙенең буласаҡ ирен немец кенәзе Иоганн Георг Гогенцоллернды (1932-2016) осрата. 1960 йылдың 15 декабрендә йәрәшеүҙәре тураһында иғлан ителә.
Туй 1961 йылдың 25 майында Стокгольмда Королдәр һарайында үткәрергә, ә дини тантана — шул уҡ йылдың 30 май Зигмаринген һарайында  үтә. Туйҙа уның һеңлеһе принцесса Кристина һәм принцесса Бенедикта Датская кәләштең әхирәттәре була. Никахҡа ингәндән һуң Биргитта Швеция принцессаһы һәм Гогенцоллерн княгиняһы тип атала башлай.
Биргитта ғаиләлә тәхет вариҫтары булған икенсе бер ғаилә вәкиле менән династия никахына ингән берҙән-бер бала була. 1990 йылда улар айырым йәшәй башлай, әммә никах рәсми рәүештә тарҡалмай. Был никахтан өс бала тыуа: Уларҙың балалары Ғәли Йәнәптәре титулын йөрөтә.
Короллек бурыстары
Принцесса — король гольф йәмғиәтенең почетлы ағзаһы. Был вазифаны ул 1997 йылда атаһының ҡустыһы принц Бертиль вафат булғандан һуң үҙ өҫтөнә ала.
Биргитта йыл һайын Изге Люсия Көнөндә ҡатнаша һәм уны  Швецияның милли байрамы тип иҫәпләй.
Филимонов Александр Николаевич
Филимонов Александр Николаевич (22 ноябрь 1927 йыл — 17 август 1999 йыл) — совет нефтсе-геологы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971). СССР-ҙың нефть сәнәғәте отличнигы (1968), СССР-ҙың почётлы нефтсеһе (1970).
Биографияһы
Александр Николаевич Филимонов 1927 йылдың 22 ноябрендә Башҡорт АССР-ының Стәрлетамаҡ ҡалаһында тыуған.
Белеме
Стәрлетамаҡ ҡалаһының 14-се мәктәбендә белем ала. 1946 йылда Ишембай нефть техникумын техник-технолог һөнәре буйынса тамамлай. 1952 йылда Ленинградта М. В. Фрунзе исемендәге Юғары хәрби диңгеҙ училищеһын тамамлай. 1963 йылда Өфө дәүләт нефть техник университетын (ул ваҡытта ӨНИ, ситтән тороп уҡый) тау инженеры һөнәре буйынса тамамлай.
Хеҙмәт юлы
19 йәшендә тыуған ҡалаһы Стәрлетамаҡта «Башнефтеразведка» тресында хеҙмәт юлын быраулаусы ярҙамсыһы булып башлай. Бында ул 1946—1947 йылдарҙа эшләй. Ленинградта уҡыуын тамамлағас, СССР Ҡораллы көстәрендә хеҙмәт итә. 1956—1964 йылдарҙа «Туймазабурнефть» тресында: быраулаусы ярҙамсыһы, 1957 йылдан башлап өлкән инженер, 1958 йылдан — профсоюз комитеты рәйесе, 1963 йылдан— 1-се быраулау контораһының цех начальнигы. 1964 йылдан башлап «Тюменнефтегазразведка» берекмәһенең «Сургутбурнефть» тресы Усть-Балык быраулау контораһы директоры, 1971 йылда — Нефтеюганск быраулау эштәре идаралығы директоры, 1977 йылдан алып «Урайнефтегаз» ПБ-ның генераль директоры, 1982—1987 йылдарҙа «Юганскнефтеспецстрой» тресы идарасыһы.
А. Н. Филимонов етәксегендә яңы быраулау техникаһы һәм технологиялары индерелә, 8-се биш йыллыҡ план осоронда юғары етештереү күрһәткестәренә өлгәшә. Төмән өлкә хеҙмәтсәндәр Советы депутаты, Нефтеюганск ҡала пратия комитеты һәм ҡала профсоздар комитеты ағзаһы була. 1987 йылдан — хаҡлы ялда. Мәскәүҙә йәшәй. 1999 йылдың 17 авгусында Өфөлә вафат була. Ханты-Манси автономиялы округы Нефтеюганск ҡалаһында ерләнгән.
Хәтер
А. Н. Филимоновтың иҫтәлегенә Нефтеюганск ҡалаһындаа мемориаль таҡтаташ ҡуйылған. Ханты-Манси автономиялы округы Урай ҡалаһында Дан Аллеяһында Филимоновтың барельефы ҡуйылған.
Малиновецкая Курденьга
Малиновецкая Курденьга (Үрге Курденьга) — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Көньяҡ йылғаһының уң ярына тамағынан 234 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Клара Новикова эшләпәһе һәйкәле (Ялта)
«Клара Новикова эшләпәһе» һәйкәле — (русский, Памятник «Шляпа Клары Новиковой»), Ҡырым ярымутрауының Ялта ҡалаһындағы Юмтин тыҡрығындағы юмористик һәйкәл, Юбилей концерт залы янында Арапня урамында ҡуйылған.
Тарих
Юмор аллеяһына нигеҙ 2004 йылда, Ялта юмор һәм сатира фестивален ойоштороусылар Владимир Моисеенко и Владимир Daniletsi тарафынан һалынған[2]. Аллеяла шулай уҡ төрлө йылдарҙа яһалған һәйкәлдәр бар, шул иҫәптән, Михаил Жванецкий портфеле һәйкәле (2004), Аркадий Arkanoв куртикаһы һәйкәле (2005), Александр Ширвиндт төрөпкәһе һәйкәле (2006), Кобзон микрофоны һәйкәле (2007), «Гармун һәм гитара» скульптураһы, Михаил Вашуков һәм Николай Banдурин һәйкәле (2015) [2]. Рәсәй халыҡ артисы Клара Новикова эшләпәһе һәйкәле 2014 йылдың июлендә асыла. Һәйкәл асыу тантанаһында Клара новикова үҙе, шулай уҡ юмор һәм сатира фестивале президенты Михаил Ашум, Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы, яҙыусы Аркадий Арканов, Рәсәй Федерацияһының Атҡаҙанған артистары Николай Бандурин һәм Симон Оссиашвили, скрипкасы Степан Мезенцев, рәсми шәхестәр була. Клара Новикова эш ләпәһе һәйкәле Ҡырым ярымутрауында урынлашҡан. ҡырым ярымутрауы хәҙерге көндә Рәсәй Федерацияһы менән Украина араһында ҙур бәхәстәр сығанағы булып тора, сөнки 2014 йылда Ҡырым ярымутрауы халҡы Украиналағы Майҙан бәрелеше ваҡытында референдум үткәреп, Рәсәйгә ҡушыла. Был референдумды Украина хөкүмәте урынһыҙ тип таба, ә Рәсәй Федерацияһы Ҡырым ярымутрауын референдум һөҙөмтәһе буйынса үҙенең субъекты тип һанай һәм бөгөнгө көндә элекке Украинаның Ҡырым автономиялы республикаһы Рәсәф Федерацияһының Ҡырым Республикаһы тип йөрөтөлә.
Тасуирлама
Скульптура композицияһы бронзанан яһалған. Ул Клара Новикова ижад иткән Соня апайҙың эшләпәһенән ғибәрәт[3].
Шулай уҡ ҡарағыҙ
Юмор аллеяһы(Ялта) Жванецкий портфеле һәйкәле Арканов курткаһы һәйкәле Ширвиндт төрөпкәһе һәйкәле Кобзон микрофоны һәйкәле Гармун һәм гитара (Скульптура)
Һылтанмалар
«Памятники Ялты: и с юмором и юмором» Взято 12 февраля 2019 годв «Кларе Новиковой открывают в Ялте памятник … шляпе (ФОТО)» Категории :Ялта һәйкәлдәре
Яңы Абдулла
Яңы Абдулла (Новоабдуллино) — Башҡортостандың Шишмә районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 108 кеше. Почта индексы — 452160, ОКАТО коды — 80257845004.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Кесе Тига
Кесе Тига — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тига йылғаһының һул ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Чулым ҡушылған урындан Кеть ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Чулым, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Молоканка (Урта Егорлык ҡушылдығы)
Молоканка  — Рәсәйҙәге йылға. Ҡалмыҡ Республикаһы, Ростов өлкәһе, Ставрополь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Урта Егорлык йылғаһының уң ярына тамағынан 115 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Маныч йылғаһы башынан Пролетарь һыуһаҡлағысына тиклем, Калаус һәм Егорлык йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Северский Донец тамағынан түбән, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ҡоро Дим
Ҡоро Дим — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы, Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Дим йылғаһының һул ярына тамағынан 509 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Вестхаузен (Хильдбургхаузен)
Вестхаузен (Хильдбургхаузен) (Westhausen (bei Hildburghausen)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 602 кеше йәшәй. Майҙаны — 15,43 км2. Диңгеҙ кимәленән 349 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98663 һәм автомобиль коды — HBN.
Усть-Колекъеган
Усть-Колекъеган — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Нижневартовск районындағы ауыл. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата 24 кеше йәшәй.
Почта индексы — 628655, ОКАТО коды — 71119925004.
Климат
Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
Манаксур
Манаксур — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Шарженьга йылғаһының һул ярына тамағынан 9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Алоку-Кикя
Алоку-Кикя — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Вэрг-Корыль-Кы йылғаһының уң ярына тамағынан 55 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассены юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Кулагаш
Кулагаш — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Аргут йылғаһының һул ярына тамағынан 57 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Элин Астрид София Захрисон
София Астрид Захрисон Элин (15 май 1895 йыл — 15 май 2008 йыл) — Швецияның иң оҙон ғүмерле кешеһе.
Биографияһы
Швецияның иң оҙон ғүмерле кешеһе, 113 йәш сиген тәүге үтеүсе. Бынан алда Швеция тарихында иң танылған оло кеше булып Эльза Моберг һанала. Ул 2001 йылдың 20 ноябрында 112 йәш тә 143 көн йәшәп вафат булып ҡала.
Астрид 113 йыл йәшәүенә ҡарамаҫтан, уларҙың ғаиләһендә бер кем дә уның йәшенә тиклем етмәгән. Атаһы 76 йыл йәшәгән. Әсәһе 91 йәшендә мәрхүм булған.
Шулай итеп, дөйөм алғанда Астрид йәше буйынса ата-әсәһен 58 йылға үтеп китә.
113 йәшен тултырып бер нисә сәғәт үткәс, был донъянан китә.
Тайгат
Тайгат (Оло Тайгат) — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кайзасс йылғаһының һул ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Беҙсуҡыш
Ҡылыҡһырлама
Ҡарға ҙурлығындағы сәпсәү. Түбәһе, муйынының аҫ яғы, ҡанаттарындағы арҡыры һыҙыҡтар ҡара,- кәүҙәһенең ҡалған өлөшө аҡ. Нәҙек һәм бик оҙон аяҡтары күкһел төҫтә. Нәҙек оҙон суҡышы өҫкә ҡарай кәкре, һыуҙа яҡшы йөҙә. Башҡа сәпсәүҙәр менән бутау мөмкин түгел.
Йәшәү рәүеше
Ялан һәм далаларҙағы ҙур һыу буйҙарында йәшәй. Күсмә ҡош. Бик һирәк осрай. Ояһын ерҙе соҡоп эшләй. Көрән-ҡара таптар менән сыбарланған 4-бөртөк һарғылт һоро йомортҡа һала.
Туҡланыуы
Ваҡ һыу бөжәктәре менән туҡлана.
Бәрәкәт
Бәрәкәт (بركة; Барака, бараках, баракат) — исламда — Илаһиҙан бирелгән фатиха, муллыҡ, етешлек. Ҡөрьән Кәримдә бәрәкәт термины бер нисә аятта телгә алына.
Этимологияһы
Ғәрәп телендә бәрәкә һүҙе Аллаһ бүләге, матди муллыҡ, күпкә етә, файҙа бирә торған сифат тигәнде аңлата. Башҡорт телендә ул шул уҡ мәғәнәләрҙә «бәрәкәт» тип нығынған, һәм уны хатта күсмә мәғәнәлә, аптырағанда бәрәкАлла тигән рәүештә ҡулланғандар
Ҡөрьәндә
Бәрәкәт төшөнсәһе Ҡөрьән аяттарында йыш телгә алына, ул Аллаһтың кешелеккә биргән игелек сығанағы булып тора, тип әйтелә:
Әл-Ғимран 3:96; әл-Әнғәм 6:155; әл-Әғраф 7:96; Һуд 11:48,73; әл-Исра 17:1; Мәрйәм 19:31; әл-Әнбиә 21:71; әл-Мүьминүн 23:14,29; ән-Нур 24:35,61; әл-Фурҡан 25:1; ән-Нәмл 27:8; әл-Ҡасас 28:30; әс-Саффәт 37:113; әд-Дүхан 44:3.
Теләктәрҙә ҡулланылышы
Мосолмандарҙың бәрәкАллаһу фикүм тип бәрәкәт теләүе рәхмәт белдергән һүҙҙәрҙең ҡушма өлөшө. Кемгә, күпме кешегә әйтелеүенә ҡарап, аҙағы үҙгәрә: .
Кесе Каршан
Кесе Каршан — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Каршан йылғаһының уң ярына тамағынан 71 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Чулым ҡушылған урындан Кеть ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Чулым, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Кәрим (Бишбүләк районы)
Кәрим (Каримово) — Башҡортостандың Бишбүләк районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 116 кеше. Почта индексы — 452057, ОКАТО коды — 80212804004.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Әл-Ғаср сүрәһе
Әл-Ғаср сүрәһе (سورة العصر ) (Киске уаҡыт), Ҡөрьән Кәримдең 103-сө сүрәһе. Өс аяттан тора, Мәккәлә иңгән сүрә.
Ғәрәпсәһе
سورة «العصر» 103
1 وَالْعَصْرِ
2 إِنَّ الْإِنسَانَ لَفِي خُسْرٍ
Транскрипцияһы
Бисми-лләһи-ррәхмани-ррәхим!
1 Үәл-ғаср
2. Иннәл-иңсәәнә ләфии хуср
3. Иллә-ләҙиинә әәмәнүү үә ғәмилүү-ссалихәәти үә тәүәсау билхәҡҡи үә тәүәәсау биссабр
Мәғәнәһе
Бисми-лләһи-ррәхмани-ррәхим!
Ауырыу
Сир, ауырыу  (morbus) — ҡәҙимге тереклек эшмәкәрлегенең, организм функцияларының, эшкә һәләтлелектең, эске һәм тышҡы тәьҫирҙәргә, үҙгәреүҙәргә ҡарата көйләнеш механизмының , әүҙемлектең ниндәйҙер сәбәптәр менән боҙолоуы, ғүмер өсөн хәүефле хәлдәр ул. Организм эске мөхиттең даимелеген (гомеостаз) көйләй, һаҡлай алмай башлай. Шуның эҙемтәләре (симптомдар) ауырыу була.
"Сир, ауырыу " төшөнсәһе
Медицина тарихында сир тураһында ҡараштар ҡат-ҡат үҙгәреп тора.. Гиппократ сирҙе организмда дүрт шыйыҡсаның: ҡандың, лайланың, һары һәм ҡара үттең (веноз ҡандың) дөрөҫ ҡушылмауынан килеп сыға тип һанаған. Демокрит үҙенең атом тәғлимәтенән сығып сирҙе атомдарҙың килбәте һәм урынлашыуы үҙгәреүҙән килеп сыға тип фаразлаған.
Боронғо һәм яңы эра сиктәрендә, урта быуаттарҙа сир (ауырыу) йәндең, йәки махсус бер йәшәү көсөнең организмдағы тайпылыштар менән көрәше ул тигән тәғлимәт өҫтөнлөк ала. Шулай уҡ, урта быуаттарҙа медицинаның (тыйб ғилеме) үҫешенә көнсығыш фәйләсуфы, ғалиме, күренекле табип Әбүғәлисина ҙур йоғонто яһай. Уныңса сирҙәр күҙгә күренмәҫ йән эйәләре тарафынан барлыҡҡа килә. 17—19 быуаттарҙа ауырыуҙарҙың сәбәбен асыҡлау юҫығында күп кенә ғәлимдар үҙ өлөшен индерә.
Дж. Б.Морганьи буйынса сир — ағзаларҙың төҙөлөше боҙолоуы тигән фекер белдерә.
М. Ф. К. Биша күп кенә сирҙәрҙең патологоанатомик һүрәтләүҙәрен эшләй.
Рудольф Вирхов теория целлюляр патология тәғлимәте менән тарихҡа инеп ҡала.
К. Бернар сир—организм менән мөхит араһында тигеҙләнештең боҙолоуы тип белдерә. С. П. Боткин, В. В. Пашутин, И. П. Павлов, |А. А. Остроумов ауырыу хәлен кешенең йәшәү мөхитендәге һәм нервы системаһындағы тайпылыштар тигән идеяны алға һөрә.
Ауырыуҙар тураһында хеҙмәттәр күп булыуға ҡарамаҫтан, әле лә был өлкәлә тәғәйен уртаҡ фекергә килеү әлегә юҡ.Күптәр сирле һәм һау кеше араһында айырма булыуын инкар итә (мәҫәлән, А. А. Богомолец).
П. Д. Горизонтов сир организм менән мөхит араһында мөнәсәбәттәр боҙолоу һөҙөмтәһендә тыуған ҡатмарлы тайпалыштар теҙмәһе булып тора, сир үҙен организм функцияларының боҙолоуы менән белдерә тип һанай.
И. В.Давыдовский ҡәҙимге физиология менән тайпылыштар (патология) араһында ҡырҡа айырмалар юҡ тип белдерә. Уныңса, сир — организмда яраҡлашыу процестарының береһе генә.
Шуға ауаздаш фекер Г. Селье хеҙмәттәрендә бар. Уның аңлатмаһы буйынса, сир ул — организм өсөн үтә хәүефле ҡуҙғытҡыс тураһында ауыртыныу, көсөргәнеш(«стресс») аша белдерә торған һаҡлағыс синдром булып тора. Ә иң мөһиме, ауырыу кешенең үҙ сиренә булған мөнәсәбәте. Кемдер өсөн һыуыҡ алдырыу ҙа үлемесле булып күренә. Икенсе берәү үҙендә яман сирҙәрҙе лә еңеп сығыр көс таба. Шуға ла, ауырыу ҙың хәле сирҙең үҙенә генә түгел, ә айырым кешенең күңел торошона, психик көйләнешенә лә бәйле. .
Сирҙе тыуҙырыусы сәбәптәр
Уларҙы ошондай төркөмдәргә бүлеп йөрөтәләр:
Был сәбәптәр ҡайһыныһы булһа ла, ҡәҙимге сиктәрҙән ҡырҡа үтеп киткәндә, организм өсөн ғәҙәти булмағанда, ауырыу хәл тыуҙырырға һәләтле. Ауырыуҙы тыуҙырыусы ҡуҙғытҡыстың сиктән үтеүе микдарға бәйле булырға мөмкин (көсөргәнеш, стресс).
Ә сифат яғынан булғанда, ҡуҙғытҡысҡа ҡаршы организмда һаҡлағыс механизм булмаған осраҡ тураһында һүҙ бара.
Ваҡытлыса тәьҫир иткәндә ғәҙәти булып та, оҙайлы ваҡыт эсендә йәки юғары ритмдә сир тыуҙырыусы сәбәптәр ҙә була. Социаль йәки милли тигеҙһеҙлек тә сирҙәрҙең генә түгел, ә тотош халыҡтарҙың юҡҡа сығыуына сәбәп булырға мөмкин (мәҫәлән, австралиялылар, бушмендар, индейцецтар һ.б. (ҡарағыҙ. Социаль гигиена).
Сирҙәрҙең ошондай билдәләрен һанап китеп була:
Сирҙең ошондай дәүерҙәрен бүлеп йөрөтәләр:
Оҙайлығы, билдәләренең үҫеше һәм юҡҡа сығыу тиҙлеге буйынса сирҙәрҙе ҡырҡыу һәм оҙайлы(хроник)  төрҙәргә бүлеп йөрөтәләр. Төп билдәләренә ниндәйҙер өҫтәлмә  сәбәптәр ҡушылыуын, сирҙең  ҡатмарлашыуы, аҙыуы  тип атайҙар. Ул сирҙең иң ҡуҙған мәленә тура килеүе лә, төп билдәләре үтеп киткәс тә ҡубырға мөмкин. Һөһөмтәһендә сир бик ауыр үтә, хатта үлем менән тамамланыуы ла бар. Сир тулы һауығыу менән тамамлана йәки ниндәйҙер эҙемтәләрен дә (шулай уҡ, үлемесле)  ҡалдыра ала. Үлем ҡапыл йәки оҙайлы  ваҡыт аша  килергә мөмкин. Айырым осраҡтарҙа сир хроник хәлгә күсә.
Сирҙәрҙе төркөмләү
Сирҙең барышы буйынса :
Патологик үҙгәрештәрҙең  барыу кимәле  буйынса:
Сирҙе  тыуҙырыусы сәбәп  буйынса :
Дауалау юлы буйынса
Патоген микроб инфекцион ауырыу  тыуҙырһын өсөн, ул вирулент (ағыулы; virus — ағыу) булырға тейеш. Йәғни, организмдың ҡаршылығын еңеп ағыулау һәләтенә эйә була.
Патоген микробтар тереклек эшмәкәлегендә бүлеп сығарған матдәләре менән ағыуларға мөмкиндәр экзотоксин (столбняк, дифтерия. Икенселәре— үҙҙәренең тәне тарҡалғанда барлыҡҡа килгән ағыу (эндотоксин) менән зарар килтерәләр (холера, ҡорһаҡ тифы).
Терапия
Дауалау, һауыҡтырыу —сирҙең сәбәптәрен, симптомдарын алып ташларға, тереклек  процестарын ҡәҙимге хәленә ҡайтарыуға,  һаулыҡты тергеҙеүгә йүнәлтелгән барлыҡ саралар ул.
Халыҡ-ара сирлеләр көнө
Планетала барлыҡ сирлеләр хәленә иғтибарҙы йүнәлтеү өсөн ҡабул ителгән халыҡ-ара көн.
Йыл һайын ошо көндә махсус саралар үткәрелә. 11 февраль, «Халыҡ-ара сирлеләр көнө» 1993 йылдан ғына үткәрелә башлаған. Рим папаһы Иоанн Павел II Иоанн Павел Икенсенең 1992 йылдың 13 майынан тәҡдиме буйынса ҡабул ителә. христиандарға -католиктарға яһаған өндәмәһендә: «… барлыҡ медицина хеҙмәткәрҙәренә, дин тотоусыларға, йәмәғәтселеккә сирлеләрҙең, кеше көнлөләрҙең хәленә керергә, ярҙам ойошторорға, уларға тәрбиәне яҡшыртырға кәрәк икәнлеген еткерергә саҡыра ». Иоанндың үҙенә лә 1991 йылда врачтар Паркинсон сире диагнозын ҡуялар.
Бедная (Няколь-Ту ҡушылдығы)
Бедная — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Няколь-Ту йылғаһының һул ярына тамағынан 37 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Чехломей
Чехломей — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Нижневартовск районындағы ауыл. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата ? кеше йәшәй.
Климат
Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
Фёдоров Юрий Викторович
Фёдоров Юрий Викторович (1 ғинуар 1972 йыл) — Рәсәй инженеры, эшҡыуар һәм сәйәсмән, Федерация Советы ағзаһы (2017). Техник фәндәре кандидат (2011).
Биографияһы
Юрий Викторович Фёдоров 1972 йылдың 1 ғинуарында Украиналағы Ҡырым өлкәһе (хәҙер Ҡырым Республикаһы)Саҡ районы Виноградово ауылында тыуған. 1983 йылда ғаиләһе менән бергә Башҡортостандың нефтекама ҡалаһына күсеп килә. 1995 йылда Өфө дәүләт нефть техник университетыy «Тау инженеры» һөнәре буйынса һәм 2008 йылда Удмурт дәүләт университетын «иҡтисадсы-менеджер» һөнәре буйынса тамамлай. Техник фәндәре кандидат. Кандидатлыҡ диссертацияһын 2011 йылда ӨДНТУ-ла яҡлай.
1995 йылдан 2000 йылға тиклем Мегион ҡалаһында «Мегионнефтегаз» АОТТ-да нефть һәм газ сығарыу буйынса оператор булып эшләй, 2-й категориялы технолог, баш технолог, баш инженер вазифаларын биләй. 2000—2004 йылдарҙа «Славнефть-Мегионнефтегаз» ААЙ-ның нефтепромысла начальнигы, аҙаҡ производство-техник бүлеге начальнигы була. 2004 йылдан 2008 йылға тиклем — Ижевск ҡалаһында «Белкамнефть» ААЙ-ҙың 2-се нефть һәм газ сығарыу идараһы начальнигы. 2008—2017 йылдарҙа — «Белкамнефть» ААЙ-ҙың генераль директоры. 2014 йылда предприятие «Нефтис» НК составына инә (Михаил гуцариевтың «Самфар» сәнәғәт-финанс төркөмө активтарының береһе).
2010 йылдан бер үк ваҡытта М. Т. Калашников исемендәге Ижевск дәүләт техник университетының «Предприятие иҡтисады» кафедраһы мөдире. Удмурт Республикаһының дүртенсе һәм бишенсе саҡырылыш Дәүләт Советы депутаты, 2017 йылда бер мандатлы һайлау округы буйынса «Берҙәм Рәсәй» партияһынан һайлана.
2017 йылдың 26 сентябрендә Удмуртия Федерация Советы Федоровҡа Федерация Советы ағзаһы — республика закондар сығарыу власы органы вәкиле вәкәләттәрен тапшыра. Федерация Советының иҡтисад сәйәсәте буйынса комитетына инә.
Горбунов Игорь Алексеевич
Горбунов Игорь Алексеевич  (12 июль 1941 йыл — 22 сентябрь 2022 йыл) — дәүләт һәм партия органдары хеҙмәткәре. 1990—1991 йылдарҙа КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитетының беренсе секретары.
Маркова (Слободка ҡушылдығы)
Маркова — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Слободка йылғаһының һул ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Горбунов Игорь Алексеевич
Биографияһы
Игорь АлексеевичГорбунов 1941 йылда Ырымбур ҡалаһында хеҙмәткәрҙәр ғаиләһендә тыуған. Милләте буйынса рус. Ленинградта урта мәктәпте тамамлағандан һуң Өфөгә уҡырға килә.
Маркова (Слободка ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Горбунов Игорь Алексеевич
Биографияһы
1959 йылда 1-се һанлы Өфө техник училищеһын тамамлай, химик производстволары аппаратсыһы һөнәрен үҙләштерә һәм Өфө синтетик спирты заводында газ бүленеү цехында аппаратсы булып эшләй башлай. 1959—1961, 1966—1973 йылдарҙа Өфө химик заводында эшләй (1971 йылдан — лаборатория начальнигы).
1965 йылда Өфө нефть институтын тамамлай.
Маркова (Слободка ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Горбунов Игорь Алексеевич
Биографияһы
1971 йылдан — Советтар Союзы Коммунистар партияһы ағзаһы.
Эш урындары: 1973 йылдан — партия эшендә. 1984—1989 йылдарҙа — КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитетында бүлек мөдире, 1989—1990 йылдарҙа — КПСС-тың Өфө ҡалаһы Орджоникидзе районы комитетының беренсе секретары, 1990 йылдан — КПСС-тың Башҡортостан республика комитетының ваҡытлы бюроһы рәйесе, 1990—1991 йылдарҙа — КПСС-тың Башҡортостан республика комитетының беренсе секретары.
1990 — 1991 йылдарҙа — КПСС-тың Үҙәк комитеты ағзаһы. КПСС-тың бөтөрөлөүе сәбәпле 1991 йылдан партия эшен ҡалдыра. 1991—1996 йылдарҙа һәм 2002 йылдан алып коммерция банктарында, 1996—2002 йылдарҙа ААЙ "Башкирнефтепродукт"та эшләй.
Горбунов Игорь Алексеевич — Башҡортостанда һуңғы КПСС-тың Башҡортостан республика комитетының беренсе секретары.
Наградалары
БАССР-ҙың Юғары Советы Президиумының Почёт грамотаһы
Татары (Юла ҡушылдығы)
Татары — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Юл йылғаһының уң ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Бейеүсе таштурғай
Бейеүсе таштурғай (Oenanthe isabellina) — Cебен турғайҙары ғаиләһендәге ҡош.
Әминова Сәлимә Салауат ҡыҙы
Әминова Сәлимә Салауат ҡыҙы (19 сентябрь 1969 йыл) — Ғәлиәскәр Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры балетмейстеры (1992 йылдан), режиссер. Татарстандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2007).
Биографияһы
Сәлимә Салауат ҡыҙы Әминова 1969 йылдың 19 сентябрендә Өфөлә тыуа. Милләте — башҡорт. Атаһы — Әминев Салауат Баймаҡ районы Темәс ауылынан. Әсәһе — Ейәнсура районы Байдәүләт ауылынан, Сәлимә бәләкәйҙән Һүрәм йылғаһы буйында урынлашҡан ошо ауылда ялдарын үткәрә, сая, батыр ҡыҙ булып үҫә. Бейергә яратҡан ҡыҙ Ф. Ғасҡаров исемендәге бейеү ансабле янындағы студияла шөғөлләнә. Һығылмалы кәүҙәле, сибәр ҡыҙҙы, артабан ансамблдә бейер өсөн, Ҡазан сәнғәт институтына уҡыуға оҙаталар. 1993 йылда Сәлимә әлеге институттың хореография факультетын тамамлай. Уға яҡташы, күренекле балетмейстер Нинель Дауыт ҡыҙы Юлтыеванан бейеү серҙәрен өйрәнеү бәхете тейә. Студент йылдарында Сәлимә Ҡазан театрҙарында йыш була, был ҡалаға ылыға башлай. Шулай итеп, Сәлимә Салауат ҡыҙы, әле студент сағында да уҡ, Татар Академия театрында балетмейстер булып эшләй (1992 йылдан)һәм ошо көнгәсә әлеге театрға тоғро ҡала.