cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Киншаса
Мәҙәниәт һәм мәғариф
Киншасала илдең Милли университеты, Милли педагогия университеты, Милли нәфис сәнғәт академияһы, Урындағы көнкүреш музейы, Милли асыҡ китапхана урынлашҡан.
Киншаса университеты 1954 йылда Лованиум Университетының бер бүлексәһе кеүек ойошторола, 1971 йылда Милли Заир университетына нигеҙ һалына (Université Nationale du Zaïre, UNAZA), ул 1981 йылда өс өлөшкә — Киншаса Университетының үҙе, шулай уҡ Кисангани Университетына һәм Лубумбаши Университетына бүленә.
1958 йылда Лованиум Университеты йәнәшендә Африкала беренсе ядро реакторы төҙөлә.
1967 йылда Африка союзы уның янында ядро тикшеренеүҙәренең Төбәк үҙәген ойоштора. Әлеге ваҡытта Үҙәктә ике ядро реакторы бар, TRICO I һәм TRICO II, улар фәнни тикшеренеүҙәр өсөн ҡулланыла.
Спорт
Киншасала иң популяр спорт төрҙәре — футбол һәм баскетбол. Баш ҡала илдең ике мөһим футбол үҙәгенең береһе. Өс титуллы клубтарҙың икеһе Киншаса өсөн сығыш яһай — «Вита» һәм «Мотема Пембе» (12 тапҡыр Заирҙың/ДРК чемпиондары). Конго Демократик Республикаһы чемпионатында («Линафут») әлеге мәлдә 14 ҡатнашыусы, өс клуб («Вита», «Мотема Пембе» һәм «Ройолу») Киншаса өсөн сығыш яһай.
1938 йылда ойошторолған «Дранонс» футбол командаһы чемпионатта дүрт тапҡыр еңеү яулай, биш тапҡыр Конго ДР Кубогына эйә була һәм ике тапҡыр Африка Чемпиондары Кубогы финалына етә (хәҙер турнир — КАФ Чемпиондары лигаһы тип атала). «Содиграф» футбол клубы Конго ДР Кубогына эйә була һәм КАФ Чемпиондары лигаһы финалына етә. Киншасанан башҡа команда «Калому» дүрт тапҡыр Конго ДР Кубогына эйә була.
1974 йылда Киншасала Мөхәммәт Али менән Джордж Форман араһында бокс алышы үтә, ул аҙаҡ «Джунглиҙа гөрһөлдәү» тигән исем ала.
Тыуған Киншасаһында 1990—2000 йылдарҙа Милли баскетбол ассоциацияһы йондоҙо Дикембе Мутомбо баскетбол менән шөғөлләнә башлай.
Первая (Сороминская ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Лангемак Георгий Эрихович
Георгий Лангемак Эрихович (1898 йылдың 20 июле, Старобельск — 11 ғинуар 1938, Мәскәү) — совет ғалимы, ракета техникаһы пионерҙарының береһе, СССР-ҙа беренсе реактив снарядтары булдырыуға нигеҙ һалыусыларҙың береһе, 1-се ранг хәрби инженеры. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1991, үлгәндән һуң).
«Ҡоротҡослоҡ» эшендә һәм "советтарға ҡаршы террористик ойошма"ла ҡатнашыуҙа ялған ғәйепләү буйынса НКВД тарафынан ҡулға алынған һәм атылған. Сталин үлгәндән һуң аҡлана.
Бала сағы, үҫмер һәм уҡыу йылдары
Георгий Лангемак 1898 йылда тыуған. Рәсәй империяһының Харьков губернаһы Луганск өлкәһе Старобельск ҡалаһында тыуған һәм 1898 йылдың 15 авгусында Старобельский Александровский гимназияһының руханийы закондар өйрәтеүсеһе отец Гавриил Попов тарафынан, хәйер, ата-әсәһе лютеран динен тотһа ла, гимназияла сит телдәрҙе уҡытһа ла, Соборно-Покровский сиркәүендә православиела суҡындырылған,. Лангемактарҙың ҡыҙҙары лютеранка, ә улдары — православие динен тотҡан. Атаһы, сығышы менән немец, Эрих Францевич Лангемак Эрих Берлин университетын тамамлаған, сығышы менән швейцарка ҡатыны Марфа-Мария Константиновна менән бергә Рәсәй подданныйлығын ҡабул иткән һәм Мәғариф министрлығында хеҙмәт иткән. Эрих Лангемак статский советник исеменә эйә булған һәм II дәрәжә Станислав ордены менән бүләкләнгән; 1905 йылда вафат булған. Георгий Лангемак бала саҡтан француз һәм немец телдәрен камил белгән.
Башланғыс белемде Нейгебаумб ханымдың шәхси башланғыс училищеһында ала. 1908 йылдың авгусында Георгий Лангемак һигеҙ класлы Елисаветград гимназияһына уҡырға инә, уны 1916 йылдың 29 апрелендә яҡшы тәртип өлгөһө күрһәтеп, көмөш миҙал менән тамамлай. Үҙ тормошон япон филологияһын өйрәнеүгә бағышларға ҡарар итеп, Георгий Лангемак шул уҡ йылда Петроград университетының филология факультетына уҡырға инә.
Университетта уҡыған ваҡытта Петроград, Лермонтов проспекты, 3-сө йорт, 14-се фатирында йәшәй.
Беренсе донъя һуғышы
1916 йылдың октябрендә Георгий Лангемак армияға саҡырыла. 1916 йылдың 29 октябрендә Адмиралтейство буйынса Прапорщиктар мәктәбе начальнигына ҡабул итеүҙе һорап үтенес яҙа. 1916 йылдың 9 ноябрендә Адмиралтейство буйынса 306-сы приказ менән 4-се взводҡа ҡабул ителә, ә 1916 йылдың 12 декабрендә Император ғали йәнәптәренә тоғролоҡ анты бирә.
1916 йылдың 30 декабрендә отделение командиры вазифаһын башҡарыусы итеп тәғәйенләнә. 1917 йылдың 14 ғинуарында отделение командиры вазифаһына раҫлана һәм строевой унтер-офицер дәрәжәһенә күтәрелә. 1917 йылда беренсе разряд буйынса, дөйөм балдар суммаһы — 138,68 (һәр имтихан өсөн уртаса балл — 10,67 балл булғанда) 153 уҡыусының 16-сыһы булып Прапорщиктар мәктәбен тамамлай. Флот һәм Диңгеҙ ведомствоһы буйынса 1917 йылдың 27 февралендәге 486-сы приказға ярашлы, уны йылына 600 һум эш хаҡы менән Адмиралтейство буйынса прапорщик итеп үрләтелә ; 1917 йылдың 21 апрелендә иһә Балтик флоты командующийының 1917 йылдың 21 апрелендәге 143-сө бойороғо нигеҙендә Бөйөк Пётр Диңгеҙ ҡәлғәһенең Приморье фронтына ебәрелә. 1917 йылдың йәйендә армия һәм флот буйынса бойороҡ менән Георгий Лангемак мичман булып китә
Седов исемендәге Ростов диңгеҙ училищеһы
''' Г. Я. Седов''' исемендәге һыу транспорты институты — Дондағы Ростов ҡалаһы уҡыу йорто, адмирал ф. Ф. Ушаков исемендәге ДДУ филиалы (2012 йылға тиклем — Г. Я. Седов исемендәге Дондағы Ростов диңгеҙ колледжы).
Лангемак Георгий Эрихович
Революция һәм Кронштадт ихтилалы
1918 йылдың 16 авгусында Георгий Лангемак И. И. Мечников исемендәге Одесса университеты ректоры исеменә тарих-филология факультеты классик бүлегенең 1-се курсына ҡабул итеү тураһында үтенес яҙа һәм 1918 йылдың 24 авгусында ҡабул ителә. 1918 йылдың көҙгө ярты йыллығына лекцияларға яҙыла, әммә дәрестәргә тотонмай. Ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса, Гетман Скоропадский армияһында хеҙмәт иткән.
1919 йылдың июнендә уны Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһына саҡыралар һәм, флот офицеры булараҡ (йәғни хәрби белгес), Кронштадт ҡәлғәһе артиллерияһының 4-се дивизионына батарея командиры итеп, артабан 4-се артиллерия дивизионының Тотлебен форты коменданты итеп тәғәйенләйҙәр.
Кронштадт ихтилалы ваҡытында Георгий Лангемакты баш күтәреүселәр ҡулға ала һәм атып үлтереүгә хөкөм итә. Ул 1921 йылдың 2 марты — 18 апрелендә һаҡ аҫтында тотола һәм, ихтилал баҫтырылғандан һуң ғына, иреккә сығарыла.
1921 йылдың 15 июненән — артиллерияның 2-се дивизионы командиры, строевой часть начальнигы, 1922 йылдың 13 ғинуарынан Кронштадт ҡәлғәһенең артиллерия начальнигы ярҙамсыһы итеп тәғәйенләнә.
Никахы
1922 йылда Георгий Лангемак РКП(б) сафынан сығарыла һәм гражданка Елена Владимировна Камнева менән сиркәүҙә никахҡа инеү сәбәпле партия иҫәбенән алына. Ғаиләлә ике ҡыҙ: Анна (1923—1983) һәм Майя (1925—2007) тыуған. Яҙмыш 1972 йылда вафат булған ҡатыны Елена Владимировнаның ҡәберен Дон монастыры янындағы зыяратта ерләү менән йәнәшә ҡуйырға ҡушты. Лангемактың ҡыҙы Майя Белянина Коньяҡстанда йәшәгән, атаһының исемен реабилитациялау менән шөғөлләнгән. Павлодар өлкәһенә ул «Тыуған ил хыянатсыһының ғаилә ағзаһы» булараҡ һөргөнгә ебәрелгән әсәһе артынан килгән.
Кронштадт ҡәлғәһендә хеҙмәт иткән ваҡытта Кронштадт ҡалаһы, Граждандар урамы, 23-сө йорт, 2-се фатир адресы буйынса йәшәй.
Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһының хәрби-техник академияһы һәм Газ-динамика лабораторияһы (ГДЛ)
1923 йылда Георгий Лангемак Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһының Хәрби-техник академияһына уҡырға инә (Ленинград ҡалаһы) һәм 1928 йылда уны тамамлай. Уҡыу барышында академияның башҡа тыңлаусылары менән бергә академия уҡытыусыһы С. Ә. Сериков етәкселегендә |Н. И. Тихомиров Лабораторияның заказдарын үтәй (1928 йылдан — Газ-динамик лаборатория).
Академияны тамамлағандан һуң Георгий Лангемак Кара диңгеҙ флоты яр оборонаһы артиллерияһы начальнигы ярҙамсыһы вазифаһына тәғәйенләнә, әммә Н. И. Тихомировтың Ленинград хәрби округы командующийы А. И. Коркуға үтенесе буйынса ул Газодинамик лабораторияла эшләүгә ҡалдырыла һәм 1928 йылдың 15 апрелендә эшкә тотона. Газ-динамик лабораторияһында Георгий Лангемак РС-82 миллиметр һәм РС-132 миллиметр реактив снарядтар эшләү менән шөғөлләнде. 1930 йылда Н. И. Тихомирова вафат булғандан һуң Газ-динамик лаборатория начальнигы итеп Б. С. Петропавловский, ә Г. Э. Лангемак — дары ракеталарының 1-се секторы начальнигы итеп тәғәйенләнә.
Газ-динамика лабораторияһында эшләгән ваҡытта Георгий Лангемак Ленинград ҡалаһы, Кирочная урамы, 5-се йорт, 12-се фатир адресы буйынса йәшәгән, телефон 2-51-92
Реактив фәнни-тикшеренеү институты (НИИ-3)
1933 йылдың 21 сентябрендә Газ-динамик лаборатория һәм МосГИРД нигеҙендә Реактив ғилми-тикшеренеү институты ойошторолғандан һуң, Г. Э. Лангемак Рәсәй ғилми-тикшеренеү институтының (РНИИ) Ленинград бүлексәһе начальнигы итеп тәғәйенләнә. 1934 йылдың ғинуарында Мәскәүгә күскәндән һуң Г. Э. Лангемак Ауыр сәнәғәт хәрби комиссариатының (НКТП) Реактив Ғилми-тикшеренеү институты (1937 йылдан алып Оборона сәнәғәте халыҡ комиссариатының (НКОП) 3-сө Ғилми-тикшеренеү институты директорының ғилми бүлек буйынса урынбаҫары (баш инженеры) вазифаһына тәғәйенләнә. Ул был вазифала 1937 йылдың ноябренә тиклем эшләй. 1935 йылдың сентябрендә Лангемакка «1-се ранг хәрби инженеры» персональ хәрби званиеһы бирелә.
Институтта эшләү осоронда Георгий Лангемак, артабан "Катюша» реактив миномётына нигеҙ итеп алынған РС-82 миллиметр һәм РС-132 миллиметр реактив снарядтарҙы етештереүҙе ғәмәлдә тамамлай тиерлек. 1933 йылда Газ-динамика лабораторияһында Б. С. Петропавловский, Г. Э. Лангемак һәм В. А. Артемьев конструкцияһындағы төтөнһөҙ дарыла төрлө калибрлы ракета снарядтарҙың туғыҙ төрөнөң ерҙән, диңгеҙ судноларынан һәм самолёттарҙан рәсми полигон һынауҙары үткәрелә.
Был осорҙа Г. Э. Лангемак, К. Э. Циолковский менән хатлашҡанда, ракеталарҙы хәрби маҡсатта ҡулланмау, уларҙы космонавтикала файҙаланыу мөмкинлеге тураһында фекер йөрөтә. «Космонавтика» термины рус теленә тап Г. Э. Лангемакты индергән.
1937 йылда Лангемака һәм Оборона сәнәғәте халыҡ комиссариатының (НКОП) 3-сө ғилми-тикшеренеү институты директоры И. Т. Клеймёновты яңы ҡорал төрҙәрен эшләгән өсөн хөкүмәт наградаларына тәҡдим итәләр. 1937 йылда институт буйынса приказ менән ул уңышлы реактив снарядтарҙы һынауҙары өсөн премия ала.
Институтта эшләгән ваҡытта Мәскәү ҡалаһы, Дон урамы, 42 йорттоң 19-сы фатирында йәшәгән.
Ҡулға алыныуы һәм атып үлтерелеүе
1937 йылда Тухачевскийҙың «тарфдаштары» булараҡ Реактив ғилми-тикшеренеү институты «таҙартыуға» (сталин репрессияһы) дусар ителә. Институт етәкселеге ҡулға алына. 1937 йылдың 2 ноябрендә Г. Э. Лангемакты (А 810-сы ордер) Мәскәү ҡалаһы Эске эштәр Халыҡ Комиссариаты органдары, элек Эске эштәр Халыҡ Комиссариатында булған мәғлүмәттәр нигеҙендә (Федераль именлек хеҙмәте архивындағы Р3284-се (14654) һанлы тәфтиш эше), немец шпионы булараҡ ҡулға ала. 1937 йылдың 31 декабрендә билдәләнгән ғәйепләү һығымтаһы 1937 йылдың 15 декабрендә үткән берҙән-бер һорау алыу протоколына (беренсе экземплярының датаһы юҡ) нигеҙләнә. Ул институттан алынған материалдар нигеҙендә, ҡулға алынғандан һуң Лангемак урынын биләгән А. Г. Костиковтың әүҙем ҡатнашлығында, төҙөлгән.
Г. Э. Лангемактың тәфтишсеһе Эске эштәр Халыҡ Комиссариатының 28 йәшлек кесе лейтенанты Шестаков Михаил Николаевич була. (в дальнейшем также вёл дело С. П. Королёва), коллега лейтенанта НКВД Соломона Эммануиловича Луховицкого (артабан С. П. Королёв эшен дә алып барған), (И. Т. Клеймёновтың эшен алып барған) Эске эштәр ХК лейтенанты Соломон Эммануилович Луховицкийҙың хеҙмәттәше. Шестаковҡа Лангемак, үҙен ғәйепле тип таныуҙан баш тартыуы арҡаһында, ныҡ «мәшәҡәттәр» тыуҙыра. Ҡулға алыныуының ун икенсе көнөнә генә, 1937 йылдың 14 ноябрендә, Лангемак Н. И. Ежовҡа ғаризаһына ҡул ҡуя.
«Үҙемдең бер кемгә лә зыян килтермәүемдән баш тартырға һәм тәфтиш идаралығына үҙемдең контрреволюцион эшмәкәрлегем хаҡында күрһәтмә бирергә хәл иттем» һәм ғилми-тикшеренеү институты директоры И. Т. Клеймёновты (Лангемак менән бер үк ваҡытта ҡулға алына һәм шулай уҡ атыла) һәм инженерҙар С. П. Королёвты, В. П. Глушконы һәм Ю. А. Победоносцевты. Лангемак 1938 йылдың 3 ғинуарында НКВД Дәүләт именлеге Мәскәү ҡала идаралығының 8-се бүлеге начальнигы В. Е. Цесарский тәҡдим иткән 163 кешенән торған «Мәскәү-үҙәк» исемлегендә «беренсе категория» (атыу) буйынса 73-сө һан менән теркәлгән. Атыуҙы хуплап ҡултамға ҡуйған: «эйе» — Жданов, Молотов, Каганович, Ворошилов. «Беренсе категория» тигәне ВКП (б) Үҙәк Комитеты ағзаларының был кешеләрҙе атыуға ҡаршы булмауын аңлатҡан. Артабан репрессияланыусыларҙың эштәрен СССР Юғары Судының Хәрби Коллегияһы ҡарай, ултырыш ғәҙәттә 10 минут дауам итә, шунан Хәрби Коллегия ағзалары икенсе бүлмәгә сығып шул уҡ көндө үтәлергә тейешле хөкөм ҡарары (ғәҙәттә, атыу) сығарған. Юғары судтың Хәрби коллегияһы «беренсе категория» буйынса исемлектәрҙә күрһәтелгән ғәйепләнеүселәрҙең, бер ниндәй рәсми ялыуҙарҙы ҡабул итмәйенсә, 80-90%-на хөкөм ҡарары сығарған.
1938 йылдың 11 ғинуарында СССР Юғары судының күсмә сессияһы ябыҡ суд ултырышында армия хәрби юрисы В. В. Ульрих һәм ике ағза: дивизия хәрби юрисы И. Т. Голяков һәм 1-се ранг хәрби юрисы А. Г. Суслин составында Георгий Эрихович Лангемактың эше ҡарала.
РСФСР Енәйәт кодексының 58-7, 58-8 һәм 58-11 статьяларында ҡаралған енәйәттәрҙә, «ҡоралландырыуҙа яңы өлгөләрҙе булдырмау өлкәһендә зыян килтергән» һәм "Советҡа ҡаршы террор ойошмаһы"нда ҡатнашҡан өсөн, Георгий Эрихович Лангемакты, бөтә шәхси мөлкәтен тартып алып, атыуға хөкөм ителә. Шул уҡ көндө хөкөм ҡарары үтәлә. Георгий Лангемак исемлек буйынса 28-се булып атып үлтерелә (В. В. Ульрихтың 1938 йылдың 11 ғинуарындағы 00514/1 һанлы НКВД Именлек хеҙмәте Мәскәү ҡала идаралығы В. М. Блохин исеменә хаты һәм коменданттың 1938 йылдың 11 ғинуарында төҙөгән акты).
Реабилитация
СССР Юғары Судының 1955 йылдың 19 ноябрендәге Билдәләмәһенә ярашлы (1955 йылдың 21 ноябре, № 4н-011852/55), СССР Юғары Судының юстиция полковнигы Лебедков һәм ағзалары: юстиция подполковниктары Романов һәм Шалагинов рәйеслегендәге Хәрби коллегияһы үҙенең ултырышында: «1938 йылдың 11 ғинуарында Георгий Эрихович Лангемакка ҡарата асылған РСФСР Енәйәти-процессуаль кодексының 4-се статьяһы 5-се пункты буйынса ғәйепләүҙәрҙе, яңы асылған сәбәптәр арҡаһында бөтөрөргә, енәйәти составы булмағанлыҡтан, эште енәйәти хөкөм тәртибендә туҡтатырға…» Г. Э. Лангемак тулыһынса аҡлана.
Георгий Эрихович Лангемактың исеме 1991 йылда ғына рәсми танылыу алды. СССР Президенты М. С. Горбачёвтың 1991 йылдың 21 июнендәге Указы менән И. Т. Клеймёновҡа, Г. Э. Лангемакҡа, В. Н. Лужинға, Б. С. Петропавловскийға, Б. М. Слонимерға һәм Н. И. Тихомировҡа үлгәндән һуң Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.
Память
1970 йылда Халыҡ-ара астрономия союзы Георгий Лангемактың исемен Айҙың кире яғындағы кратерға бирә.
2016 йылдың ноябрендә, Украинала ойошторолған декоммунизация буйынса саралар сиктәрендә, сығышы менән Старобельск ҡалаһында тыуған Георгий Лангемактың исеме Роза Люксембург урамына бирелде.
Перкатен-Игол
Перкатен-Игол — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сабун йылғаһының һул ярына тамағынан 326 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Пехгыщ-Пелик-Игол
Пехгыщ-Пелик-Игол — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Пьюкин-Еган йылғаһының һул ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Плесовая
Плесовая — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Мег-Тыг-Еган йылғаһының һул ярына тамағынан 105 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Установка (компания)
Тарих
«Установка» акционерҙар йәмғиәте 1924 йылда (башҡа мәғлүмәттәр буйынса — 1927 йылда ) Алексей Гастев менән ойошторола. Тәүҙә компания 1920 йылда барлыҡҡа килгән һәм Гастев менән етәкләгән Үҙәк хеҙмәт институтының коммерция бүлендеге булараҡ эшләй.
«Установка» компанияһының маҡсаты булған хеҙмәтте ғилми ойоштороу принциптары идеяларын һәм таратыу пландарын Владимир Ленин 1921 йылдың 3 июнендә хуплаған.
«Установка» һүҙе Гастевтың хеҙмәттәренән килә, ул тура мәғәнәлә — эш урынын әҙерләү, эш торошон ҡабул итеү, һәм күсмә мәғәнәлә — «иректе ҡуйыу», «сенсор установкаһы» һ. б тигәнде аңлата.
Эшмәкәрлеге
Үҙәк хеҙмәт институты методикаһы буйынса эшселәрҙе әҙерләү 3—6 ай тәшкил итә, шул уҡ ваҡытта профессиональ уҡыу йорттарынла быға 3—4 йыл сарыф ителгән.
1925 йылда Хеҙмәт халыҡ комиссариаты һәм металлургия сәнәғәте хеҙмәткәрҙәренең профсоюзы ун мең металлургты әҙерләүҙе һорай, һәм бындай тәҡдимдәр илдең төрлө төбәгенән килгән. «Установка» текстиль, төҙөлөш, металл эшкәртеү сәнәғәте өсөн эшсе кадрҙар, һәм тағы ла машина йөрөтөүселәр, лётчиктарҙы һ. б. әҙерләй.
«Установка» компанияһында өс типтағы курстар булған: «А» — квалификациялы эшселәрҙе әҙерләү өсөн, «Б» — Үҙәк хеҙмәт институты инструкторҙарҙы, производствоны ойоштороусыларҙы һәм нормалаусыларҙы әҙерләү өсөн, «В» — хеҙмәтте ғилми ойоштороу буйынса сәнәғәт администраторҙарын һәм консультанттарҙы әҙерләү өсөн.
Полу-Игол
Полу-Игол — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Вах йылғаһының уң ярына тамағынан 683 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Клаус Мартин Шваб
Биографияһы
Клаус Мартин Шваб 1938 йылдың 30 мартында Германияның Равенсбург ҡалаһында тыуған. Уның атаһы фабриканың директоры була. Гимназияла уҡыған.
Клаус Шваб Цюрихтың Швейцария юғары техник мәктәбендә белем алған, машиналар төҙөүҙе өйрәнгән. Юғары мәктәпте тамамлағас, Шваб инженер дипломын ала. 1965 йылда Клаус Шваб техник фәндәре докторы (Dr. sc. techn.) дәрәжәһен алыуға ирешә. Шулай уҡ Шваб Швейцарияның Фрайбург ҡалаһы университетында уҡый, бында сәнәғәт иҡтисадын өйрәнә. 1967 йылда иҡтисад докторы (Dr. rer. pol.) дәрәжәһен ала. Тағы ла Клаус Шваб Гарвард университетын тамамлай һәм дәүләтте идара итеү магистры (Master of Public Administration) дәрәжәһен ала.
1971 йылдан алып 2002 йылға тиклем Женева университетының профессоры була. 1972 йылдан алып шул уҡ университетта эш менән етәкселек итеүҙе уҡыта. Гарвард университетының һәм Массачусетс технологик институтының академик тормошонда әүҙем ҡатнаша. Джордж Сорос һымаҡ Карл Поппер идеяларын дауам итеүсе булып тора.
1971 йылда Клаус Шваб Европа менеджмент конференцияһын ойоштора, унда иҡтисади үҫештең иң яңы концепциялары хаҡында фекер алышалар һәм уларҙы үрләтәләр. 1979 йылдан алып Шваб «Global Competitiveness Report» йыллыҡ баҫмаһын баҫтырып сығара башлай, унда бөтә донъялағы иҡтисад, конкуренция һәм эшҡыуарлыҡ тәжрибәһе тураһында мәҡәләләр баҫылып сыға. Клаус Шваб ойошторған фонд алдынғы сәйәсмәндәр, иҡтисадсылар һәм интеллектуалдар менән глобаль мәсьләләр тураһында фекер алышыу өсөн берләштереүсе платформаға әүерелә. 1987 йылда был берекмә Бөтә донъя иҡтисади форумы (World Economic Forum) тип атала.
1998 йылда үҙенең ҡатыны менән «Швабтың социаль эшҡыуарлыҡ фонды»на («Schwab Foundation for Social Entrepreneurship») нигеҙ һала, ә 2004 йылда Клаус Шваб «Глобализацияның йәш лидерҙары форумы» (The Forum of Young Global Leaders) фондын ойоштора.
Клаус Шваб күп кенә попечителлек советтары һәм төрлө предприятиеларҙың директорҙар советтары ағзаһы булып тора. Ул байтаҡ дәүләт бүләктәре менән бүләкләнгән һәм күп университеттарҙың почётлы профессоры булып тора.
Ғаилә
Клаус Шваб 1971 йылдан алып никахта тора, ике балаһы бар. Женева ҡалаһы янында йәшәй.
Капитолий (уба)
Капитолий (Капитолий убаһы; Capitolium, Capitolinus mons, il Campidoglio, Monte Capitolino) — Боронғо Рим барлыҡҡа килгән ете убаның береһе. Капитолийҙа ҡорам торған, уны ла Капитолий тип йөрөткәндәр, унда сенат ултырыштары һәм халыҡ йыйылыштары үткән.
Географик урыны
Рим убаларының, иң бәләкәйҙәренең береһе, Тибр йылғаһының көньяҡ яры янында, Палатинский убаһынан төньяҡ-көнбайыштағы үҙәндә, диңгеҙ кимәленән 46 м тиклем бейеклектә урынлашҡан форум өҫтөндә күтәрелгән.
Антиклығы
Капитолий Сервий Туллий осорондағы Рим ҡалаһының нығытылған бер ҡәлғәһе булған, тип фараз итергә мөмкин. Бөтә ҡалҡыулыҡты уратып алған һәм ике айырым нығытманы — Аrх, йәки цитадель, һәм Капитолий — уратып алған стенала эҙе бик аҙ тойомлана. Б. э. т. 174 йылда лава түшәлгән һәм ҡайһы бер урындарҙа аркалар менән биҙәлгән төп юлдан (Clivus Cap.) тыш, йәйәүлеләр өсөн тағы бер нисә юл тау түбәһенә алып барған. Уларҙың береһе (Centum gradus), баҫҡыслыһы, билдәле Тарпей ҡаяһы урынлашҡан ҡалҡыулыҡтың көньяҡ-көнсығышына илткән. Шулай уҡ Килешеү һәм боронғо дәүләт төрмәһе Карцер ғибәҙәтханаһының баҫҡыстары ла цитаделгә алып килгән; Карцер янында был юлдан Гемониев террасаһы (Scalae Gemoniae), унда императорҙар заманында язалап үлтерелгән кешеләрҙең кәүҙәләре ташланған, айырылып киткән. Цитаделдә авгурҙар ауспициялар менән шөғөлләнгән урын — авгуракул урынлашҡан; бында инавгурация (XIII, 41) ваҡытында таш ултырыш өҫтөндә авгур ултырған. Авгуракулдан аҫтараҡ, фаразланыуынса, Марий төҙөгән Намыҫ һәм Ғәййәрлек (Honos et Virtus) ғибәҙәтханаһы булған. Бында тарихи осорҙа бер ҡасан да гарнизон тормаған. Риүәйәт буйынса, цитаделдең Камиллдың Аврунктар менән һуғыш ваҡытында биргән нәҙере буйынса төҙөлгән Кәңәшсе Юнона (Juno Moneta) ҡорамы торған урында хәҙер Арачелиҙағы Санта Мария сиркәүе тора. Ғибәҙәтхана эргәһендә, моғайын, — хәүефһеҙлек өсөндөр — тәңкә ихатаһы (монетный двор) булған.
Убаның көньяғындағы иң юғары нөктәне Капитолийҙағы Юпитер ғибәҙәтханаһы (aedes Jovis optimi maximi), йәки, һүҙҙең тар мәғәнәһендә, Капитолий, римлыларҙың иң бөйөк ғибәҙәтханаһы биләй. Ғибәҙәтханаға Тарквиний батшалар нигеҙ һалған тип фаразлана, әммә уның тамамланыуы республиканың 1-се йылына тура килә. Уның алдында — өс рәт дорик ордерлы колонна, ян-яҡтан — берәр рәт колонна теҙелгән. Параллель стеналар уны Юпитерға, Минерваға һәм Юноноға арналған өс бүлеккә (cellae) бүлә. Юпитер (үҙәк) целлаһында ҡайһы берҙә сенат ултырыштары үткән. Ғибәҙәтхананың тыш яғында һәм эсендә бәхетле һуғыш ғәнимәттәре һәм бағышлауҙар бик күп йыйылған була, хатта б. э. т. 179 йылда уны таҙартырға тура килгән. 2-се пун һуғышы тамамланғандан һуң, ҡорамдың түбәһенә алтын ялатылған һәм иҙәненә мозаика түшәлгән. 83 йылда ғибәҙәтхана янғында юҡҡа сыға: хатта уның ер аҫтында һаҡланған Сивиллиндың китаптары ла юҡҡа сыға, әммә Рим батшаларының һәм Марк Юний Бруттың статуялары, шулай уҡ ҡорам ҡаҙнаһы ҡотҡарыла. Сулла ғибәҙәтхананы тергеҙеүҙе элекке план буйынса, әммә шундай күркәмлек менән, башлай, ул 69-сы йылда тамамлана. 80 йылда ғибәҙәтхана ҡабаттан яна һәм Домициан тарафынан яңынан тергеҙелә.
V быуат башынан алып ғибәҙәтхананы яйлап талау, артабан яйлап юҡ итеү башланған; хатта уның нигеҙе лә һаҡланмаған, сөнки уның аҫтындағы таш сығарыу урындары емерелә башлаған, һәм Кафареллиҙар (it|Caffarelli (famiglia) XVI быуатта үҙҙәренең һарайы өсөн файҙаланырға теләгәндә, ул хараба рәүешендә ҡалған булған. Ғибәҙәтхана ихатаһында капитолий коллегияһы (йәғни Капитолийҙа йәшәгән кешеләр корпорацияһы) борон үҙ уйындарын ойошторған; бында өлкән Тиберий Гракхтың һәләкәтенә килтергән халыҡ йыйылыштары ла булған. Бында аллаларҙың һәм атаҡлы кешеләрҙең күп һанлы һындары булған. Октавиан Август хакимлыҡ иткән осорҙа шул тиклем күп йыйылған, хатта ҡайһы берҙәрен Марс яланына күсерергә тура килгән.
Бөтөнөһөнән дә бейегерәк Юпитер ғибәҙәтханаһы итәгендә әллә күпме бәләкәй ҡорамдар, шул иҫәптән Юпитер-һаҡлаусы ғибәҙәтханаһы барлыҡҡа килгән. Капитолий ҡалҡыулығында Римдың башҡа дәүләттәр менән төҙөгән дәүләт килешеүҙәре теркәлгән бронза таҡталар һаҡланған булған. Светоний әйтеүенсә, 69 йылда төҙөлгән ғибәҙәтханала сыҡҡан янғында 3000 ошондай таҡта һәләк булған.
Уба билендә, Капитолий ҡалҡыулығы менән цитадель араһында, Ромул, хикәйәт буйынса, һыйыныу урыны ҡорған. Бында «йәш Юпитер» йәки боронғо Латин илаһы Вейовистың ғибәҙәтханаһы торған. Кәлғә һәм ғибәҙәтхана әһәмиәтендә булыуына ҡарамаҫтан, Капиолий убаһында шәхси йорттар төҙөлә башланған. Манлийҙар патриций нәҫеле хыянат иткәндән һуң, патрицийҙарҙың береһе лә Капитолий ҡалҡыулығында йәшәмәйәсәк, тигән ҡарарға киленгән. Төньяҡтың күп өлөшөндә һәм көньяҡ-көнсығышта, Тарпей ҡаяһында ғына ҡаралтылар булмаған. Билдең Рим форумына ҡараған битен, емереклектәре әлеге көнгә тиклем һаҡланып ҡалған, ҙур бина (tabularium) биләгән; ул дәүләт архивы булып хеҙмәт итергә тейеш булған.
Капитолий итәгендә бөгөнгө Piazza Aracoeli эргәһендә Инсула Арачели күп фатирлы йорт харабалары һаҡланған. Тацит та был бинаның Капитолийҙың төньяҡ осонда урынлашҡвнын иҫкә алған, уның әйтеүенсә, ул да ҡалҡыулыҡ бейеклегенә тиң булған, шулай итеп, бейеклеккә 30 метр бейеклеккә еткән.
Урта быуаттар
Урта быуаттарҙа Капитолий убаһында бер генә монументаль бина — төньяҡ түбәһендәге Арачелиҙағы Санта-Мария (Изге Мария) сиркәүе була. 1143 йылда Рим сенаты тергеҙелгәндән һуң, Капитолий убаһыы ҡаланың идеаль административ үҙәге әһәмиәтенә эйә була. 1477 йылға тиклем уның майҙаны төп баҙар булып хеҙмәт иткән; табуларий харабалары өҫтөндә ҡәлғәгә оҡшаған сенаторҙар һарайы төҙөлгән.
Яңы ваҡыт
Майҙан уртаһын күсерелеп килтерелгән Марк Аврелийҙың атлы статуяһы биләй (Микеланджелоның тәүге проектына ҡаршы булһа ла), һул яғында бик шәп Палаццо Нуово капитолий музейы (1644—1655 йылдарҙа Джироламо Райнальди төҙөгән) менән сикләнгән; уң яғында Томмазо ди Кавальери (Tommaso dei Cavalieri) (1564—1568 йылдар) төҙөгән һирәк осраған әйберҙәр һаҡланған һарай — «Консерваторҙар палаццоһы» урынлашҡан. Инеү урынына ҡаршы 1579 йылда Өлкән Мартино Лонги төҙөгән һәм 1592 йылда Райнальди тамамлап ҡуйған ике киртләсле һәм бейек манаралы сенаторҙар һарайы ҡалҡып тора. Һарайҙың төп залы Рим ҡала советы ултырыштарын үткәреү өсөн хеҙмәт итә.
Әлеге ваҡытта Капитолийҙың иң төньяҡ түбәһен король Виктор Эммануил (Витториано) һәйкәле биләй, уның нигеҙе 1885 йылда һалынған.
Боронғо Капитолий
Шулай уҡ, Римдә иҫке Капитолий (Capitolium vetus) ҙа булған, риүәйәт буйынса — Квиринал ҡалҡыулығындағы сабиндарҙың боронғо ғибәҙәтханаһы булған; бынан ул Капитолий убаһына күсерелгән, әүәлерәк — риүәйәт буйынса — уны Сатурний йәки Тарпей убаһы тип атағандар. Квириналдағы изге урындың Капитолий атамаһы һуңғараҡ та һаҡланып ҡалған; Митридат һуғышы осорондағы кесе азия общиналарының икешәр дана тупланған бағышлауҙары Римдә: береһе — яңы Капитолийҙа, икенсеһе — иҫке Капитолийҙа торған.
Ҡасимов Рафаил Ғәбделхәй улы
Рафаил Ғәбделхәй улы Ҡасимов (2 июль 1947 йыл, Слупск) — композитор, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1993), башҡорт музыкаһындағы симфоник жанрға нигеҙ һалыусы. Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (2004) («Салауат Юлай улының көрәше һәм солохо» симфонияһы өсөн). СССР Композиторҙары союзы ағзаһы (1983), Башҡортостан Композиторҙары союзы идараһы ағзаһы, Рәсәй Федерацияһы Президенты стипендиаты. Башҡортостан Республикаһының балалар музыкаһы комиссияһы рәйесе, йәштәрҙе эстетик тәрбиәләү буйынса Бөтә Рәсәй комиссияһы ағзаһы, 1994 йылдан фортепиано дуэттарының Халыҡ-ара ассоциацияһы ағзаһы.
Биографияһы
Рафаил Ҡасимовтың атаһы хәрби хеҙмәткәр булғанлыҡтан, уның ғаиләһенә төрлө урында йәшәргә тура килә. Мәктәптә уҡырға Белоруссияла төшә, Удмурт Республикаһында дауам итә. Ошонда уҡ Глазов ҡалаһы музыка мәктәбен тамамлай.
Һөнәри белемде Ижевск музыка училищеһында ала. Фортепиано класы буйынса етәксеһе — атаҡлы пианист һәм педагог Генрих Нейхауздың уҡыусыһы Галина Полторацкая-Глушенкова.
Ҡаҙан консерваторияһында ул ике йыл Ида Ғөбәйҙуллина класында белем ала.
Өфө дәүләт сәнғәт институтын 1973 йылда тамамлай. Композиция буйынса педагогы — танылған башҡорт композиторы, СССР-ҙың халыҡ артисы, профессор Загир Ғариф улы Исмәғилев. Фортепиано буйынса Л. Франк етәкләй. Р. Ҡасимовтың диплом эштәре — фортепиано менән оркестр өсөн концерт, бас һәм фортепиано өсөн Муса Йәлил шиғырҙарынан баллада.
Уҡыуҙы тамамлағандан һуң ул 9 йыл Башҡорт дәүләт филармонияһында музыкаль лекторий етәксеһе була. Шул мәлдә «Һабантуй», «Ҡурай көйө», «Онотолған шлягер», «Элеонораның ҡулсатыры» скрипка әҫәрҙәрен яҙа. Тәүге тапҡыр бейеүҙәргә, хореографик тамашаларға көйҙәр ижад итә. Иҙрис Ғәзиев, Венера Мостафина башҡарған «Гөлнара», «Ҡарлуғаслы өй» һ.б. эстрада йырҙарын яҙа, халыҡ йырҙарын эшкәртә.
Ижад менән бер рәттән Рафаил Ғәбделхәй улы педагогик эшмәкәрлек тә алып бара — Нариман Сабитов исемендәге 1-се балалар музыка мәктәбендә уҡыта.
Ғаиләһе
Ҡатыны Евгения, ҡыҙҙары Ольга, Ләйлә — музыканттар.
Ижады
Алтынсы симфония — «Салауат Юлаевтың көрәше һәм солохо» («Война и мир Салавата Юлаева»). Был әҫәре өсөн Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһына лайыҡ була(2004).
Дэвид Грин
Дэвид Грин (David Green; 1956 йыл, Ипсиланти, Мичиган, АҠШ) — «йәлләү капитализм» (compassionate capitalism) идеяларына эйәреп барып, донъяның иң ярлы ҡатламдары һәм зәғиф кешеләр өсөн һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә инженер һәм бизнес хәл итеүҙә шөғөлләнгән Америка социаль эшҡыуары һәм менеджер.
Ул «Aurolab» предприятиеның ойоштороусыһы кеүек билдәлерәк. Был предприятие «Aravind Eye Hospitals» (Мадурай, Тамилнад, Һиндостан) эргәһендә яһалма күҙ яҫмығы эшләүҙә шөғөлләнә. Маҡсаты — ҡара ҡылауҙы дауалау операцияларын ярлылар өсөн арзан эшләү. Яһалма күҙ яҫмығын 109 илгә таратҡан һәм донъя баҙарының 10 % өлөшө булған үҙ тармағында иң ҙур предприятиеларҙың береһе.
Грин төрлө ваҡытта ойошторған предприятиелар хирургик тегеү материалы, тлау аппараттары эшләйҙәр, ҡояш энергетикаһы өлкәһенә хәл итеүҙәр һәм донъяның насар һаҡланған ҡатламдарына башҡа тауарҙар ташый.
Биографияһы
Дэвид Грин Америка Ҡушма Штаттарында, Мичиган штатында Ипсиланти ҡалаһында тыуа.
Грин яҡшылыҡ билдәһе менән Мичиган университетын (Йәмәғәттең һаулыҡ һаҡлау мәктәбе (Michigan School of Public Health); тамамлай, 1978 йылда бакалавриат, 1985 магистратура). Университетта уҡыу выҡытында балта оҫтаһы булып эшләй.
1983 йылда Һиндостанда Тамилнад штатында урынлашҡан Мадурай ҡалаһында Aravind Eye Hospitals-та Seva Foundation программаһы өҫтөндә эшләй башлай.
Больница ҡара ҡылауҙы дауалау операцияларын эшләй ине, һәм башта Сева Фонды ярҙамға яһалма күҙ яҫмығын һатып алырға уйлай ине. Әммә Грин тотороҡлораҡ үҫеш моделен тәҡдим итә. Уның инженер белемдәре уға үҙенең производство схемаһын эшләп сығарырға ярҙам итә, шул схемалар предприятие хаҡтарын 100 тапҡырға әҙәйтә. 1992 йылда госпиталь янында интраокуляр линзалар (ИОЛ) эшләгән предприятие аса. Интраокуляр линзалар — ҡара ҡылау һәм башҡа күҙ ауырыуҙарына дусар булған пациенттарҙың күреү һәләтен дауалар өсөн ҡулланған пластик имплантаттар.
Ул Ҡытай, Һиндостан, Непал, Мысыр, Танзания, Бангладеш һәм Гватемала илдәрендә күҙ артынан ҡарауҙа ҙур программалар эшләүҙә ҡатнаша, күҙ артынан ҡарауға арналған 300 тирәһе проектға зыянһыҙ эшләй торған тотороғло кимәлгә сығыуға ярҙам иткән уҡыу йорттары селтәрен барлыҡҡа килтерә.
15 миллион АҠШ долларҙары күҙ артынан ҡарау программаларына кредит кеүек биреп торған «Күҙ фонды» (Eye Fund) эшләүҙә Ашока Фонды һәм Deutsche Bank менән бергә ҡатнаша.
Һаулыҡ һаҡлауға һәм ярлы илдәрҙең тотороҡло үҫешенә ярҙам иткән «Oxford Lotus Health Fund» фондын нигеҙләй.
2004 йылда Дэвид Грин Ашока Фондының вице-президенты була һәм күҙ һаулығы менән ҡояш энергетикаһында социаль эшҡыуарлыҡты үҫтереү инструменттарына күсә.
2007 йылда «Sound World Solutions» компанияһын нигеҙләй. «Sound World Solutions» — насар ишеткән кешеләр өсөн тыңлау аппараттары етештергән һәм икенсе технологик мәсьәләләрҙе хәл иткән компания.
Каменнов йорто
Каменнов йорто — Таганрог ҡалаһының уртаһында Итальянский тыҡрығы, 27 адресы буйынса урынлашҡан XIX быуат уртаһында төҙөлгән ике ҡатлы йорт. Регион әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекты. 1992 йылдың 18 ноябрендәге 301-се һанлы ҡарар.
Дэвид Грин
Шәхси тормошо
Ғаиләһе менән Дэвид Грин Америка Ҡушма Штаттарында Калифорния штатының Беркли ҡалаһында йәшәй.
Наградалары һәм премиялары
2001 йылда Дэвид Грин Ашока фондының почёт ағзаһы.
Каменнов йорто
Тарихы
Каменновтың Таганрогтағы йорто башта табыш йорто итеп төҙөлә. Ул 1850 йылда сауҙагәр A. A. Монети аҡсаһына эшләнә, 1880 йылдарҙа дворян һәм алпауыт Михаил Петрович Каменнов милкенә күсә. Таганрог ҡалаһы тарихында Монети исеме грек эмигранттарының йәтим балаларын Петербургҡа оҙатып барыу һәм Ҡырым һуғышы барышында десант корпусы төшөрөүҙе кире ҡағыу, ҡалала янғын таралыуға юл ҡуймау менән бәйле осрай. Совет власы йылдарында йорт национализациялана.
Был йортта шағирә һәм тәржемәсе Парнок София Яковлевна, шағир, музыкант, совет джазы пионеры, тәржемәсе, бейеүсе, хореограф Парнах Валентин Яковлевич, шағирә Тараховская Елизавета Яковлевна йәшәйҙәр.
Дэвид Грин
Наградалары һәм премиялары
2002 йылда Шваба фонды уны алдынғы социаль эшҡыуар тип һанай.
Каменнов йорто
Тарихы
Тыуған яҡты өйрәнеүселәр араһында был йортто уның һуңғы хужаһы буйынса — Каменнов йорто тип атайҙар. Йорт көньяҡ классицизм стилендә төҙөлә. Бер яғы менән Александр урамына ҡарай.
Дэвид Грин
Наградалары һәм премиялары
2004 йылда Дэвид Грин 500 мең АҠШ долларҙары ҙурлығында Мак-Артур премияһын ала.
Каменнов йорто
Тарихы
Подвалы булған ике ҡатлы йорттоң тәҙрәләре йөҙлөк һәм тәҙрә уйымын биҙәп тороусы көпләүсе таш менән ҡаймалап алынған. Икенсе ҡатта тәҙрәләр өҫтөндә кәрниздәр эшләнгән. Икенсе ҡаттағы кәрниз буйлап урынлаштырылған сығынтылар һәм филёнканан яһалған этаж ара һыҙат иғтибарҙы йәлеп итеп тора. Инеү ишеге Александр урамы яғынан да, ихата яғынан да бар.
Бинаның фасады штукатуркаланған һәм ике төҫлө буяуға буялған. Дөйөм ерлек һары төҫтә, архитектура деталдәре аҡ төҫкә буялған, был уларҙың айырылып тороуын тәьмин итә. Хәҙерге ваҡытта был торлаҡ йорт, асыҡ йәшел төҫкә буялған. Торошо ҡәнәғәтләнерлек. Регион әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекты исемлегенә индерелгән (1992 йылдың 18 ноябрендәге 301-се һанлы ҡарар).
Полька (Кыс-Еган ҡушылдығы)
Полька  — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кыс-Еган йылғаһының уң ярына тамағынан 68 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 62 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Әлмәтов Мөхәмәтшакир Мөхәмәтйәр улы
Мөхәмәтшакир Мөхәмәтйәр улы Әлмәтов (1847—1907) — башҡорт дин әһеле.
Биографияһы
Әлмәтов Мөхәмәтшакир Мөхәмәтйәр улы 1847 йылда Ырымбур губернаһы Бәләбәй өйәҙе Әлшәй улусы Суйынсы ауылында тыуған. Милләте буйынса башҡорт.
1876 йылдың 25 ғинуарында Ырымбурҙың 1-се йәмиғ мәсетенең икенсе муллаһы вазифаһына һайлана, ә шул уҡ йылдың 9 мартындағы Ырымбур губерна идаралағы указы менән мәсет имам-хатибы һәм мөҙәрисе итеп раҫлана. Х. Әбделкәримов вафат булғандан һуң, 27 июлдән мәсет мәхәлләһен етәкләй.
1876 йылдан Ырымбур ҡала гимназияһында ислам нигеҙҙәренә өйрәтә. 1878 йылдың 20 майындағы указға ярашлы Мөхәммәтшакир Әлмәтовҡа ахун дәрәжәһе бирелә.
Төрмәләр буйынса Ырымбур губерна попечителлек йәмғиәте ағзаһы була. Император Николай II 1897 йылдың 1 ғинуарындағы үҙенең указы менән уны Станислав таҫмаһындағы «За усердие» алтын миҙалы менән бүләкләй.
Ырымбур губерна идаралығының 1902 йылдың 24 июнендәге указына ярашлы, сәләмәтлек торошо буйынса йөкмәтелгән вазифаларын азат ителә. Әммә Мөхәммәтшакир Әлмәтов Сенаттың 1905 йылдың 29 апрелендәге указы аша был ҡарарҙы ғәмәлдән сығарырға ирешә һәм вазифаһын ҡайтара.
Поперечный (йылға)
Поперечный  — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Асес-Еган йылғаһының һул ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Бабиков Антон Игоревич
Бабиков Антон Игоревич (2 август 1991 йыл) — Рәсәй спортсыһы, биатлон буйынса Рәсәй йыйылма командаһы ағзаһы. Эстафетала 2017 йылғы Донъя чемпионы. Өс тапҡыр Европа чемпионы һәм Европа чемпионаттарының өс тапҡыр бронза призёры. Рәсәйҙең халыҡ-ара класслы спорт мастеры, Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры.
Биографияһы
Антон Игоревич Бабиков 1991 йылдың 2 авгусында Башҡортостандың баш ҡалаһы Өфөлә тыуған.
Рәсәй ярыштары
2013 йылда спринт-кросста йәйге биатлон буйынса Рәсәй чемпионы.
2013 йылда Башҡортостан йыйылма командаһы составында йәйге биатлон буйынса Рәсәй чемпионатының көмөш миҙалын алыусы.
2014 йылда шәхси уҙышта һәм спринт-кросста йәйге биатлон буйынса Рәсәй чемпионы.
2014 йылда «Ижау винтовкаһы»нда шәхси уҙышта еңеүсе була.
Халыҡ-ара ярыштар
2014 йылдың ғинуарында IBU кубогының алтынсы этабында 12,5 км-ға эҙәрлекләү бәйгеһендә 10-сы урын ала.
2014 йылда Нове-Местола (Чехия) үткән биатлон буйынса асыҡ Европа чемпионатында эҙәрлекләү бәйгеһендә бронза миҙалын яулай.
2015 йылда Отепяла (Эстония) үткән биатлон буйынса асыҡ Европа чемпионатында 12,5 км-ға эҙәрлекләү бәйгеһендә бронза миҙалын алыуға ирешә. Шунда уҡ, Рәсәй йыйлма командаһы составында (Алексей Волков, Александр Печёнкин, Алексей Слепов менән бергә) 4х7,5 км эстаета бәйгеһендә Европа чемпионы була.
2017 йылда Хохфильценда (Австрия) үткән Донъя чемпионатында Рәсәй йыйлма командаһы составында (Алексей Волков, Максим Цветков һәм Антон Шипулин менән бергә) 4х7,5 км эстафета ярышында донъя чемпионы титулын яулай.
Донъя кубогы
2015 йылдың 17 ғинуарында Рупольдингта  (Германия) үткән спринт ярышында тәүге тапҡыр Донъя кубогында ҡатнаша.
2015/2016 миҙгелдә Эстерсундта (Швеция)  шәхси бәйгелә ҡатнашып, 18-се урын ала. 2016 йылдың 23 ғинуарында Антерсельвала (Италия) эҙәрлекләү бәйгеһендә стартта 31-се булып 7-се урында яуларға ирешә.
2016 йылдың 4 декабрендә Эстерсундта эҙәрлекләү бәйгеһендә стартта 7-се булып Донъя кубогында тәүге тапҡыр еңеү яулай.
Һуғышыусы батшалыҡтар осоро
Һуғышыусы батшалыҡтар осоро (ҡытайса 戰國時代|战国时代 пинь-инь йәки романлаштырыу — Zhànguó Shídài паллада. Чжаньго шидать) — Ҡытай тарихының б. э. т. V быуаттан алып б. э. т. 221 йылда императоры Цинь Шихуанди Ҡытайҙы берләштергәнгә тиклемге осоро. Ул Яҙ һәм Көҙ (Чуньцю) осорҙарынан һуң килә һәм, Чжоу династияһы б. э. т. 256 йылда, Цинь империяһы төҙөлөрҙән 35 йыл алда һәм был осор тамамланғанға тиклем, йәшәүҙән туҡтаһа ла, Көнсығыш Чжоу династияһы хакимлығының өлөшө һанала.
Был осор, беренсе сиратта, «Һуғышыусы батшалыҡтар стратегияһының» («Стратегии сражающихся царств») һуңыраҡ яҙылған хроникаһында тасуирлана (ҡытай 戰國策|战国策 пиньинь Zhàn Guó Cè паллада транскрипция системаһы — ҡытай телендәге яҙыуҙы кириллицала биреү — Чжаньгоцэ). Хроникалар Цзочжуан кеүек бик ентекле түгел, шуға күрә был осор тураһында Яҙҙар һәм Көҙҙәргә ҡарағанда аҙыраҡ билдәле.
Әгәр элекке осорҙа батшалыҡтар Чжоу йортоноң формаль хакимлығын танып, «цивилизациялы илдәрҙе» (башында Чжоу йорто тора) «варварвар» мөхитенән яҡлап сығыш яһаһаһа, был осорҙа Чжоу үҙәк батшалығының йоғонтоһо шул тиклем кәмегән, хатта иғтибарҙан ситтә ҡала башлаған.
Чжаньго осоро башланыуға ҡарата тарихсылар араһында ике фекер бар. Берәүҙәр Чуньцю һәм Цзочжуань йылъяҙмаларыныың туҡталыуы Конфуция вафат булғандан һуң — б. э. т. яҡынса 475 йыл, икенселәре б. э. т. 403 йылдан алып, көслө Цзинь батшалығының тулыһынса өс өлөшкә — Хань, Чжао и Вэй — тарҡалыуы осорона тура килә.
Чжаньго осоронда ҙур батшалыҡтар бәләкәй батшаларҙы яулап алған, күләмдәре ҙурайып, үҙенең хакимы (һуңыраҡ — ван) тирәләй Чжоу һарайындағына оҡшатып формалашҡан. Әгәр ҙә Чуньцю йәғни Яҙҙар һәм Көҙҙәр осоронда боронғо кәм тигәндә 148 дәүләт иҫәпләнһә, Һуғышыусы батшалыҡтар осоронда күп йылдар буйына алып барылған баҫып алынған һуғыштарынан һуң, улар ун тапҡырға кәмерәк ҡалған. Улар араһында «ете иң көслө» айырылып торған, ете гегемон: Чу (楚), Хань (韩), Ци (齐), Цинь (秦), Вэй (魏), Янь (燕), Чжао (赵). Башҡа батшалыҡтарҙан иң көслөләре Шу, Сун, Юэ булған. Ете батшалыҡ хакимы б. э. т. 335 й. һуң, үҙҙәренә элекке гун (公, кенәз) титулы урынына ван (王, батша) титулын үҙләштергән, шул арҡала Чжоу батшалығы ваны хатта номиналь рәүештә элекке власын һәм йоғонтоһон юғалтҡан.
Чжаньго осоро социаль, сәйәси һәм иҡтисади өлкәләрҙә киҫкен үҙгәрештәр, ошоға реакция булараҡ, фекерләү традицияһының көслө шартлауы менән характерлана. Төп үҙгәрештәр араһында урбанизация кимәленең артыуын, тимер эш ҡоралдарының барлыҡҡа килеүен һәм индерелеүен, һөҙөмтәлә, крәҫтиәндәрҙең һәм һөнәрселәрҙең хеҙмәт етештереүсәнлеге артыуын, армия структураһындағы үҙгәрештәрҙе — һуғыш арбаларына һәм ҙур булмаған батша дружинаһына эйә аристократияны рекруттарҙан йәки күп кешенән торған ҙур армиялар менән алмаштырыуҙы билдәләргә кәрәк. Был үҙгәрештәр, үҙ сиратында, күләмлерәк алыштарға һәм ҡорбандарға, тауар-аҡса мөнәсәбәттәренең үҫешенә һәм баҙарҙарҙың барлыҡҡа килеүенә, элек аҙ үҙләштерелгән төбәктәрҙә халыҡтың күбәйеүенә һәм күп һанлы эре масштаблы һуғыштар һәм алыштарҙа сағылған бик киҫкен сәйәси тотороҡһоҙлоҡҡа килтерә (мәҫәлән, б. э. т. 260 йылда Чанпин эргәһендәге һуғыш).
Философия мәктәптәре араһында был осорҙағы төп ағымдар: конфуцианлыҡ (төп вәкилдәре — Мэн-цзы һәм Сюнь-цзы), моизм (Мо-цзы), легизм (Шан Ян, Хань Фэй, Ли Сы), даосизм, инь ян цзя (натурфилософтар мәктәбе), бин-цзя (хәрбиҙәр мәктәбе), нун-цзя (игенселәләр мәктәбе).
Цзинь батшалығының тарҡалыуы
Яҙҙар һәм Көҙҙәр осоронда Цзинь батшалығы (晉) ҡытайҙарҙа иң ҡеүәтлеһе булған, әммә шул осор аҙағына, үҙ-ара низағтар арҡаһында, уның ҡеүәте кәмегән. Сюзерендың теләген асыҡтан-асыҡ һанға һуҡмаған аристократик ырыуҙарҙың көсәйеүе сәбәпле, Цзинь хакимы һәр төрлө хакимлыҡты һәм батшалыҡты юғалта һәм «алты ырыуҙан алты министр» (六卿) батшалыҡ менән идара итә башлай. Б. э. т. 498 йылда фетнә башлаған Фань һәм Чжунхан кландарын бөтөргәндән һуң, уларҙың дүрт нәҫеле: Чжи (智), Вэй (魏), Чжао (趙) и Хань (韓) үҙ көсөн һаҡлап ҡалған; улар араһында Чжи өҫтөнлөк иткән. Б. э. т. 454 йылда Чжи кланы башлығы Бо Яо (智伯瑤, Zhi Bo Yao) ҡалған өс ырыуҙан үҙҙәренә фетнә күтәргән ырыу башлыҡтары ерҙәрен бүлгәндә бирелгән ерҙәрен уға тапшырыуҙы талап иткән. Вэй менән Хань тыңлашмауға бармай, ә Чжао кланы баш тарта. Шунан Чжи кланы, Вэй менән Ханьды үҙенә ҡушылырға мәжбүр итеп, Цзиньянда Чжао кланын ҡамай. Әммә Чжао нәҫелен тамырынан ҡорота алмайҙар: Вэй менән Хань, уның ярһыу һәм ҡанһыҙлығы арҡаһында, уға ышанмай һәм йәшерен рәүештә Чжао менән сепарат килешеүе төҙөй. Б. э. т. 453 йылдың 8 майында Чжао, Вэй һәм Хань кландарының берләшкән көстәре көтмәгәндә Чжи кланына һөжүм итеп, уны бөтөнләй юҡ иткән. Юҡ ителгән кландың ерҙәре өс еңеүсе клан араһында тигеҙ өлөштәргә бүленгән. Был ҡасандыр ҡеүәтле Цзинь батшалығының емерелеүе ине.
Б. э. т. 403 й., Цзинь исемле өс нәҫел өс дәүләткә бүлеү тураһында һөйләшкәндән һуң, юридик яҡтан рәсмиләштерелә. Ҡытай тарихындағы ошо иң ҙур ваҡиғаны «Өс ғаилә Цзинде бүлеште» («Три семьи разделили Цзинь») (三家分晉) тип атала. Өс батшалыҡ хакимдары Хань, Чжао һәм Вэй хоу дәрәжәһен (侯) алған, ә өс яңы дәүләт «өс Цзинь» (三晉 — «Сань-Цзинь») тип атала башлаған. Б. э. т. 376 й. тиклем Цзинь дәүләте формаль рәүештә ҙур булмаған территорияла урынлашҡан булған, һуңынан ул өс дәүләт — Хань, Чжао һәм Вэй дәүләттәре араһында бүленгән.
Ҡытайҙың Кембридж тарихы (1:22, Дерк Бодде т.) б. э. т. 403 йыл — Һуғышыусы батшалыҡтарҙың башланған көнө тип аңлатыла.