cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Кинтереп (Суенга ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Катанский Николай Васильевич
Николай Васильевич Катанский (4 июль 1872 йыл — 1917 йылдан һуң) — урыҫ офицеры һәм йәмәғәт эшмәкәре, Өфө губернаһынан IV саҡырылыш Дәүләт Думаһы ағзаһы (ер биләүсе — Минзәлә өйәҙендә Шуран ауылы эргәһендә 284 дисәтинә ере була).
Биографияһы
3-сө Мәскәү кадет корпустарына һәм Александров хәрби училищеһын тамамлай (1893), 2-се пехота дивизияһының 2-се артиллерия бригадаһына офицер итеп ебәрелә.
1897 йылда поручик чинында запасҡа сыға һәм үҙенең биләмһендә — Өфө губернаһының Минзәлә өйәҙендә ауыл хужалығы менән шөғөлләнә, йәмәғәт эшмәкәрлеге алып бара. Минзәлә өйәҙе (1898 йылдан) һәм Өфө губерна (1901 йылдан) земство йыйылыштарының гласныйы итеп һайлана, Минзәлә өйәҙенең земство управаһы ағзаһы (1898 йылдан). 1907 йылда уның рәйесе итеп һайлана. Минзәлә тау училищеһының почетлы ҡараусыһы һәм Минзәлә ҡатын-ҡыҙҙар гимназияһының попечителдәр советының рйәесе булып тора.
1912 йылда Өфө губернаһынан Дәүләт Думаһына һайлана. Прогрессистар фракцияһына һәм Прогрессив блокка инә (1915—1916). Халыҡ мәғарифы, юлдар, бюджет, хәрби һәм диңгеҙ эштәре, дин мәсьәләләре буйынса комиссияларҙа ағза була.
1916 йылдың 25 апрелендә ҡабаттан Минзәлә земство управаһы рәйесе итеп һайлана. Ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса, 1919 йылда адмирал Колчактың Рәсәй хөкүмәтендә Эске эштәр министрлығының махсус йөкләмәләр чиновнигы була.
Кайдатка
Кайдатка — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кия йылғаһының уң ярына тамағынан 184 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Жердь (Мезень ҡушылдығы)
Жердь  — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Мезень йылғаһының уң ярына тамағынан 91 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ябай арса
Ябай арса, ноҡот Вереск обыкновенный(Callúna vulgáris) — арсалар ғаиләһендәге ҡыуаҡ үҫемлек.
Ботаник яҙма
thumb|left| Ваҡ япраҡлы, алһыу күк сәскәле ҡыуаҡ үҫемлек; бал ҡорттары уның татын да, һеркәһен дә яратып йыя; шәкәрлелеге 100—150 кг/га. Май айында сәскә ата. Балы бик яҡшы антисептик, бронхиаль астма, ҡан таҙартыу һәм һейҙек ҡыуҙырыу өсөн халыҡ дауаһында киң ҡулланғандар. Шулай уҡ бөйөрҙәрҙә таш булғанда, ревматизм ваҡытында һәм подаграла табиптар арса балы менән сәй эсергә тәҡдим итә.
Ишморатова Майя Мөнир ҡыҙы
Ишморатова Майя Мөнир ҡыҙы (27 май 1966 йыл) — ғалим-ботаник. 2007 йылдан Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы, физиология һәм дөйөм биология кафедраһы мөдире. Рәсәй Тәбиғәт фәндәре Академияһының мөхбир ағзаһы, биология фәндәре докторы (2004), профессор (2011). Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре, Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы.
Биографияһы
Майя Мөнир ҡыҙы Ишморатова 1966 йылдың 27 майында Өфө ҡалаһында тыуған. 1983—1989 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университетының биология факультетын юғари һөнәри белем ала.
Камышинка (Бөрө районы)
Камышинка (Камышинка) — Башҡортостандың Бөрө районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 117 кеше. Почта индексы — ?, ОКАТО коды — ?.
Ишморатова Майя Мөнир ҡыҙы
Биографияһы
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1989 йылда Ботаника баҡса-институтында башлай һәм тиҫтә йыл тиерлек шунда эшләй (өҙөклөк менән), шул иҫәптән 1998 йылдан өлкән ғилми хеҙмәткәр, 2004 йылдан — төп ғилми хеҙмәткәр, 2005 йылдан — лаборатория мөдире.
Камышинка (Бөрө районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Ишморатова Майя Мөнир ҡыҙы
Биографияһы
1998—2004 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университетының Сибай институтында, 2007 йылдан башлап Башҡорт дәүләт университетында уҡыта, физиология һәм дөйөм биология кафедраһы мөдире.
Фәнни эшмәкәрлеге
Фәнни эшмәкәрлеге популяциялар биологияһы, геоботаника, интродукция, күҙәнәктәр һәм туҡымалар культураһы менән бәйле. Ишморатова М. М. ҡайһы бер һирәк осраусы һәм ресурс төрҙәрҙе in vitro шарттарында клональ микроүрсетеү технологияларын, заттарҙың үлсәнеш спектры буйынса үҫемлектәрҙең һәм уларҙың популяцияларының йәшәү һәләтен, популяцияларҙың торошон һәм тәбиғәтте һаҡлауҙағы әһәмиәтен баһалау ысулдарын, уларҙы комплекслы тикшереү методикаһын эшләй. 180-дән ашыу фәнни хеҙмәт авторы.
Ғилми хеҙмәттәре
Ишморатова М. М. түбәндәге ғилми йәмғиәттәр ағзаһы: .
Кыпа-Отрыкыль-Кикя
Кыпа-Отрыкыль-Кикя — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Толька йылғаһының уң ярына тамағынан 126 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Мокрая Перекопка
Мокрая Перекопка — Рәсәйҙәге йылға. Волгоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сухая Перекопка йылғаһының һул ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дон йылғаһы Хопёр йылғаһы ҡушылған урынған алып Калач-на-Дону ҡалаһына тиклем, Хопёр, Медведица һәм Иловля йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр һәм Северский Донец тамаҡтары араһында, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Сукачёв Владимир Николаевич
Сукачёв Владимир Николаевич (, Харьков губернаһы — 9 февраль 1967, Мәскәү) — Рәсәй, СССР геоботанигы, урман фәне белгесе, эколог, палеонтологик һәм фән ойоштороусы, СССР Фәндәр академияһы академигы (1943), Социалистик Хеҙмәт Геройы (1965). РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1960).
Фәнгә «биогеоценоз» төшөнсәһен индерә (1942), биогеоценология фәнни йүнәлешенә нигеҙ һалыусы.
Биографияһы
Владимир Николаевич Сукачёв 1880 йылдың 26 майында (7 июнь) Харьков губернаһы Змиевский өйәҙенең  Александровка ауылында, поместьелар менән идара итеүсе ғаиләһендә тыуған, әсәһе — ярлыланған дворяндарҙан була.
1898 йылда Харьков реаль училищеһын тамамлаған.
1902 йылда Санкт-Петербург урман институтын тамамлағандан һуң  беренсе разрядлы урман белгесе исемен ала,  һәм  шул уҡ институтта  ассистент булып эшләй. Академик И. П. Бородин һәм Г. Ф. Морозов уҡыусыһы. 1905 йылда Германияға стажировкаға ебәрелә.
1911—1919 йылдарҙа Петербург Юғары ҡатын-ҡыҙҙар ауыл хужалығы курсында һәм Юғары география курсында уҡыта.
1912—1918 йылдарҙа Рәсәй Фәндәр академияһының Ботаника музейында эшләй.
1915 йылда Рус ботаника йәмғиәтен ойоштороуҙа һәм уның уставын эшләүҙә ҡатнаша.
1919—1941 йылдарҙа Урман институтында үҙе ойошторған үҫемлектәр дендрологияһы һәм систематикаһы кафедраһын етәкләй.
1924—1926 йылдарҙа СССР Фәндәр академияһының Төп ботаника баҡсаһында  акклиматизация бүлеге мөдире, ә 1931—1933  йылдарҙа — СССР  Фәндәр академияһы институтының геоботаника ботаника бүлеге мөдире.
1941—1943 йылдарҙа Свердловск ҡалаһында Урал урман техник институтының биология фәндәре кафедраһы мөдире.
1944 — СССР ФА етешетереү көстәрен өйрәнеү буйынса Көньяҡ-Ҡырғыҙ Советы экспедицияһы начальнигы.
1944 йылда Мәскәүгә күсә.
1944—1948 йылдарҙа — Мәскәү урман техник институты профессоры,  дендрология һәм үҫемлектәр систематикаһы кафедраһы мөдире.
1946—1953 йылдарҙа — Мәскәү дәүләт университетының география факультетында геоботаника /ботаник география  кафедраһы,   (1951) / биогеография кафедраһы мөдире (1953).
СССР Фәндәр академияһында ойоштора:
1955 йылда «Өс йөҙҙөң хаты»на ҡул ҡуя.
Ғилми йәмғиәттәрҙә әүҙем эшләй:  Мәскәү тәбиғәтте һынаусылар йәмғиәтенең президенты (1955—1967)  Дүртенсел осорҙо өйрәнеү буйынса комиссия рәйесе (1956—1967).
1967 йылдың 9 февралендә  Мәскәүҙә вафат була. Введенское зыяратында ерләнә (11-се участка).
Наградалары һәм премиялары
В. Н. Сукачёв бүләкләнгән :
Хәтер
1979 йылда СССР Фәндәр академияһы В.Н Сукачёв исемендәге премия һәм алтын миҙал&nbsp;булдыра.
2001 йылда В. Н. Сукачёв исемендәге премия булдырыла — экология өлкәһендәге иң яҡшы эш өсөн
РФА Себер бүлегенең В. Н. Сукачёв исемендәге Урман институты
Сукачёвтың гербарий өлөшө — Курск губернаһы үҫемлектәре, 1000 япраҡ — Санкт-Петербург урман техник академияһы ның И. П. Бородин исемендәге Гербарийҙа һаҡлана.
Әл-Иншиҡаҡ сүрәһе
Әл-Иншиҡаҡ сүрәһе (سورة الانشقاق, Ярылыу ) — Ҡөрьән Кәримдең 84-се сүрәһе. Мәккәлә иңгән сүрә, 25 аяттан тора.
Ғәрәпсәһе
سورة «الانشقاق» 84
بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
1)إِذَا السَّمَاء انشَقَّتْ وَأَذِنَتْ لِرَبِّهَا وَحُقَّتْ (2)
وَإِذَا الْأَرْضُ مُدَّتْ (3)
وَأَلْقَتْ مَا فِيهَا وَتَخَلَّتْ (4)
وَأَذِنَتْ لِرَبِّهَا وَحُقَّتْ (5)
يَا أَيُّهَا الْإِنسَانُ إِنَّكَ كَادِحٌ إِلَى رَبِّكَ كَدْحًا فَمُلَاقِيهِ (6)
فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ (7)
فَسَوْفَ يُحَاسَبُ حِسَابًا يَسِيرًا (8)
وَيَنقَلِبُ إِلَى أَهْلِهِ مَسْرُورًا (9)
وَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ وَرَاء ظَهْرِهِ (10)
فَسَوْفَ يَدْعُو ثُبُورًا (11)
وَيَصْلَى سَعِيرًا (12)
إِنَّهُ ظَنَّ أَن لَّن يَحُورَ (14)
Ҡаҙағстанда спорт
Дәүләт программаһының беренсе бурысы физик культураны үҫтереү һәм 2007—2011 йылдарға норматив базаны камиллаштырыу була, был үҙ сиратында Ҡаҙағстан спортының үҫеш кимәлен күрһәтә. Ҡаҙағстан Республикаһы Президентының 2001 йылдың17 марты указында түбәндәгеләр әйтелә: Спорт базаһының торошо, республиканың мәктәп йәшендәге балаларының 7 проценты өсөн генә дәрестәр ойошторорға мөмкинлек биргән балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәптәренең етерлек кимәлдә үҫешмәгән селтәре, юғары квалификациялы тренерҙар һәм уҡытыусылар етешмәүе халыҡтың, бигерәк тә балаларҙың һәм үҫмерҙәрҙең физик күнегеүҙәрҙә киң ихтыяжын ҡәнәғәтләндерергә мөмкинлек бирмәй. Сифатлы инвентарь һәм ҡорамалдар менән йыһазландырылған заманса спорт ҡоролмаларының, спорт резервтарын әҙерләү үҙәктәренең һәм олимпия әҙерлеге үҙәктәренең булмауы илдә спорт оҫталығының үҫеүенә һәм спорт резервын әҙерләүгә ҡамасаулай.
Халыҡ-ара стандарттарҙан артта ҡалыу, тәү сиратта, бөгөнгө көндә юғары халыҡ-ара талаптарға яуап биргән заманса спорт базаһының булмауы менән бәйле.
Әл-Иншиҡаҡ сүрәһе
Ғәрәпсәһе
وَاللَّيْلِ وَمَا وَسَقَ (17)
Ҡаҙағстанда спорт
Футбол
Футбол — Ҡаҙағстанда иң популяр спорт төрҙәренең береһе. Совет осоронда Алматы "Ҡайрат"ы оҙаҡ ваҡыт СССР чемпионатының юғары лигаһында сығыш яһай. 1988 йылда Евгений Яровенко СССР йыйылма командаһы составында Олимпия чемпионы була. 11994 йылда Ҡаҙағстан футбол федерацияһы ФИФА-ның Азия зонаһына ҡабул ителә, әммә 2001 йылдан Ҡаҙағстан Европа зонаһына (УЕФА) күсә.
2011 йылдың 20 декабрендә мини-футбол буйынса Ҡаҙағстан Милли йыйылма командаһы донъя чемпионатына һайлап алыу циклында һуңғы урынды биләй.
Әл-Иншиҡаҡ сүрәһе
Ғәрәпсәһе
لَتَرْكَبُنَّ طَبَقًا عَن طَبَقٍ (19)
فَمَا لَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ (20)
Ҡаҙағстанда спорт
Футбол
Шулай уҡ Ҡаҙағстанда ҡатын-ҡыҙҙар футболы үҫешә, Ҡаҙағстандың ҡатын-ҡыҙҙары араһында футбол буйынса милли йыйылма командаһы уйынсыһы Аида Гайстенова 2018 йылдың 21 февралендә Красноярскиҙың «Енисей» клубына күсә, ул РФС-тың юғары лигаһында сығыш яһай. Был илдең ҡатын-ҡыҙҙар футболы тарихында трансфер (уйынсыларҙы күсереш) беренсе булып тора.
Әл-Иншиҡаҡ сүрәһе
Ғәрәпсәһе
وَإِذَا قُرِئَ عَلَيْهِمُ الْقُرْآنُ لَا يَسْجُدُونَ (21)
Ҡаҙағстанда спорт
Бокс
Күмәк спорт төрө — бокс. Был олимпия төрөндә Ҡаҙағстан спортсылары юғары һөҙөмтәләргә өлгәшә. Традицион рәүештә Ҡарағанда ҡалаһындағы күн бирсәткә оҫталары мәктәбе совет осоронан уҡ көслө. Хәҙерге чемпиондарҙың исемдәре Ҡаҙағстандан ситтә лә билдәле. Сапиев Серик Жумангалиевич, Наталья Рогозина, Геннадий Головкин, Василий Жиров — халыҡ-ара аренала бойондороҡһоҙ Ҡаҙағстанды данлаған спортсылар.
Әл-Иншиҡаҡ сүрәһе
Ғәрәпсәһе
بَلِ الَّذِينَ كَفَرُواْ يُكَذِّبُونَ (22)
Исәмәт (Шаран районы)
Исәмәт (Исаметово) — Башҡортостандың Шаран районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны кеше. Почта индексы — 452630, ОКАТО коды — 80258815003.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Әл-Иншиҡаҡ сүрәһе
Ғәрәпсәһе
وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا يُوعُونَ (23)
Ҡаҙағстанда спорт
Велосипед спорты
Ҡаҙағстан велоуҙышсыһы Александр Винокуровтың ПроТур ярыштарында еңә һәм Лондонда 2012 йылғы Олимпиадала алтын миҙал яулай. Уның еңеүе Ҡаҙағстандағы велоспортты үҫтереү өсөн ҡеүәтле этәргес булып тора. Алексей Луценконың 2012 йылда үткән донъя чемпионатында 23 йәшкә тиклемге категорияла еңеүе Ҡаҙағстанда велоспорттың киләсәгенә оптимизм уята.
Ауыр атлетика
Ҡаҙағстанда ауыр атлетика — популяр спорт төрҙәренең береһе. СССР осоронда Анатолий Храпатый бөтә донъя таныла. Илья Ильин (Ҡыҙылурҙа) 2008 йылдағы олимпия уйындарында еңгәндән һуң, Бойондороҡһоҙ Ҡаҙағстанда ауыр атлетика айырыуса ҙур популярлыҡ яулай. Йыйылма команда донъя чемпионатында һәм Олимпия уйындарында яҡшы һөҙөмтәләр күрһәтә.
2012 йылда Лондонда үткән Олимпия уйындарында ҡаҙаҡ ауыр атлеттары (Илья Ильин, Светлана Подобедова, Мая Манеза һәм Зөлфиә Чиншанло) 4 алтын миҙал яулай.
Еңел атлетика
Ҡаҙағстанда еңел атлетика бокс йәки көрәш кеүек популяр түгел, әммә БДБ-ла һәм бөтә донъяла билдәлеләре бар. Ҡаҙағстан еңел атлеттары бер нисә тапҡыр донъя чемпионатында һәм Олимпия уйындарында миҙалдар яулай.
Еңел атлетика буйынса йәйге донъя Чемпионаты призерҙары:
2011 йылғы Ҡышҡы Азия уйындары
Азия Уйындары Алматы ҡалаһы өсөн яҡшы тәжрибә һәм Ҡышҡы Олимпия уйындары үткәреү хоҡуғына ғаризаһында уның мөһим аргументы буласаҡ.
Ҡаҙағстан Олимпия уйындарында
Революцияға тиклемге осорҙа иң билдәле ҡаҙаҡ спортсыһы — көрәшсе Хаджимукан Мөнәйтпасов, XX быуат башында күп тапҡыр чемпионат турнирҙарында еңеүсе, Иван Поддубныйҙың дуҫы һәм ярышташы.
Совет осоронда Ҡаҙағстанға беренсе олимпия миҙалын еңел атлет Ғосман Косанов килтерә. Ул 1964 йылда Токиола көмөш призер була.
Спорт телеканалдары
QazSport - Ҡаҙағстан спорт телеканалы.
Спорт сайттары
Спорт порталдары
Мәғлүмәт сайттарының спорт бүлектәре
Әл-Иншиҡаҡ сүрәһе
Ғәрәпсәһе
فَبَشِّرْهُم بِعَذَابٍ أَلِيمٍ (24)
إِلَّا الَّذِينَ آمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ لَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ (25)
Транскрипцияһы
Бисми-лләһи-ррәхмани-ррәхим!
2.Үә әҙинәт лираббиһәә үә хуҡҡәт
3.Үә иҙәл-арду мүддәт
4. Үә әлҡәт мәә фииһә үә тәхалләт
5. Үә әҙинәт лираббиһә үә хуҡҡәт
6.Йәә әййүһәл-иңсәәнү иннәкә кәәдихүн иләә раббикә кәдхәң фәмүләәҡииһ
7.Фә'әммәә мән үүтийә китәәбәһү бийәминниһ
8.Фәсәүфә йүхәәсәбү хисәәбәй-йәсиира
9.Үә йәңҡалибү иләә әһлиһи мәсруура
10. Үә әммәә мән үүтийә китәәбәһү үәраа'ә ҙаһриһ
11. Фәсәүфә йәдғуу ҫүбүүра
12.Үә йасләә сәғиира
13. Иннәһү кәәнә фии әһлиһи мәсруура
14. Иннәһү ҙаннә әл-ләй йәхуур
15.Бәләә иннә раббәһү кәәнә биһи басыиирә
16. Фәләә уҡсиму бишшәфәҡ
17. Үә-лләйли үә мәә үәсәҡ
18. Үәл-ҡамәри иҙәә-ттәсәҡ
19. Ләтәркәббүннә табаҡан ғәң табаҡ
20. Фәмәә ләһүм ләә йүьминүүн.
21. Үә иҙәә ҡури'ә ғәләйһимүл-Ҡур'әәнү ләә йәсджүдүүн
22. Бәли-лләҙиинә кәфәруу йүкәҙҙибүүн
23. Үә-ллаһу әғләмү бимәә йүүғүүн
24. Фәбәшширһүм биғәҙәбии әлиим
25. Иллә-лләҙиинә әәмәнү үә ғәмилүү-ссаалихәәти ләһүм әджрун ғайру мәмнүүн
Мәғәнәһе
Бисмилләһир-рахмәнир-рәхим. 1. Фәрештәләр иңһен өсөн күк ярылһа,
2. ул күк үҙенең Раббыһына буйһоноусы һәм Уның әмерен үтәргә тейеш булды
3. Ерҙә тауҙар һәм биналар бөиөп, ул тигеҙ булып ҡалһа,
4.ул үҙендә булған хазиналарҙы һәм үлектәрҙе сығарып ташлаһа,
6. Әй әҙәми зат! Яза һәм сауап йәки ғазап өсөн тырышып эш эшләүсе. Һин ул ҡылған эшеңдең язаһын күрерһең.
7. Әммә Ғәмәл дәфтәре уң ҡулына бирелгән кеше
8. еңел хисап менән хисап ҡылыныр
9. Ул кеше күргән ниғмәттәре өсөн ғаиләһе янына шатланған хәлдә ҡайтыр
10. Әммә Ғәмәл дәфтәре арҡаһынан бирелгән кешегә килгәндә,
12. Әлеге кеше ҡыҙҙырылған утҡа керер
13. Ул кеше донъяла үҙенең ҡәүеме араһында шатланыусы, малдары менән наҙланыусы булды.
14. Дөрөҫлөктә, әлеге кеше донъяла ваҡытында: "Үлгәндән һуң терелмәбеҙ һәм Аллаһы Тәғәлә ҡаршыһына әйләнеп ҡайтмабыҙ", - тип уйланы.
15. Юҡ, ул уйлағанса түгел. Кеше ҡубарылыр ҙа, Раббыһы хөкөмөнә лә ҡайтыр. Дөрөҫлөктә, уның Раббыһы ғәмәлдәрҙе күреүсе һәм шул ғәмәлдәргә ҡарата яза йә әжер биреүсе булды.
16. Шәфәҡ менән, ҡояш байығандан һуң була торған ҡыҙыллыҡ менән йәки аҡлыҡ менән ант итәм.
17. Кис менән һәм кистең ҡараңғылығын ҡаплай торған нәмә менән ант итәм.
18. Айҙың тулған ваҡыты менән ант итәм.
19. Әй, әҙәмдәр, һеҙ бер хәлдән икенсе хәлгә юлығырһығыҙ (йәғни, үлем ҡатылығын һәм Ҡиәмәт хәлдәрен береһе артынан икенсеһен күрерһегеҙ).
20. Әҙәмдәргә ни булған? Улар ошо хәлдәрҙе белә тороп, Аллаһыға һәм Ҡиәмәткә ышанмайҙар
21. Уларға Ҡөрьән уҡылһа, улар сәждә ҡылмайҙар.
22. Иман килтермәгән бәндәләр ул Ҡөрьәнде ялғанға тоталар.
Буддизм фәлсәфәһе
Будди́зм фәлсәфәһе — буддизм мәктәбенең төрлө йүнәлештәре һәм мәктәптәре сиктәрендә донъяны, кешене аңлауға һәм танып белеүгә рациональ нигеҙләнгән ҡараштар системаһы. Буддизм фәлсәфәһе брахмандарҙың ҡоро фекерләүгә ҡоролған һығымталарына нигеҙләнеп, үҙҙәренең терминдарында шул уҡ проблемалы ҡырҙа яңынан аңларға тырыша. Буддизм теоретиктары барлыҡҡа килтергән фәлсәфәүи ысынбарлыҡ, үҙ сиратында, брахманист фекерҙәр тыуҙырған үҫешкә һиҙелерлек йоғонто яһай һәм шаҡтай ҙур дәрәжәлә брахман фәлсәфәүи системаларының күренешен билдәләй. Буддизм фәлсәфәһе үҫешендә хинаяна мәктәбенең вайбхашика һәм саутрантикаһы һәм махаяна мәктәбенең мадхьямика һәм йогачараһы мөһим роль уйнай.
Әл-Иншиҡаҡ сүрәһе
Мәғәнәһе
23. Улар күңелдәрендә һаҡланған нәмәләрҙе Аллаһ белеүсерәк.
24. Әй Мөхәммәт ғәләйһиссәләм, һин уларға Ахирәттә буласаҡ ғазап менән хәбәр бир.
Буддизм фәлсәфәһе
Буддизм фәлсәфәһенең башы
Буддизмды өйрәнеүсе Лысенко Виктория Георгиевна яҙғансы, фекерләүҙең брахманизм фәлсәфәһе формалашыу процессы менән сағыштырғанда, буддизм фәлсәфәһенең аяҡҡа баҫыу процессы шуның менән айырыла: буддизм фәлсәфәһе алдында, брахмансы умозрение нигеҙендә ятҡан үҙенә бер айырым дини һәм миф-поэтик системалары ятҡан күп быуат ғүмере булған абруйлы ведий традициялары тормаған. Бының менән бәйле буддизм фәлсәфәһе башы тураһында һөйләгәндә, фәлсәфә һәм уны әҙерләгән фәлсәфәгә тиклемге традицияларҙы айырып ҡарарға кәрәк микән; буддизм тураһында фекер йөрөткәндә, фәлсәфә тигәнде нисек аңлатырға: «буддизм фәлсәфәһен билдәләгәндә, иғтибарға уй, уның формаһы һәм йөкмәткеһе менән ни була, тип түгел, ә шул белемде йыйыву кешегә, уның психикаһына, дөрөҫөрәге, аңына нисек, тип акцентты үҙгәртергә тура килә». Был фәлсәфә предметы һәм фәлсәфәгә бирелеүҙең методологияһы кем һәм кем өсөн фәлсәфә йөрөтөүе операциональ бәйләнгәнлеге планында ҡаралырға тейеш. Һәм буддизмға нигеҙ һалыусы, ҡайһы бер кешеләр категорияһына (винну) үҙенең нисек итеп «нескә» һәм «тәрән» дхармаға өлгәшкәнен аңлатып, тәүге фәлсәфәсе булып сығыш яһай. Шул уҡ ваҡытта Будданың әңгәмәшсеһе йыш ҡына уның идея көнсөлө булып та сығыш яһай, шуның өсөн буддизм фәлсәфәһен аяҡҡа баҫтырғанда, уйҙарыңды, фекерҙе, уны теҙеп, дәлилдәргә таянып, әйтеп бирә алырға ярҙам итеүсе иҫ киткес мөһим булып тора. Будда фәлсәфәһе шулай уҡ виннуҙың аңын үҙгәртеп ҡороусы, уларҙың психикаһы торошон үҙгәртеүсе сара булып тора, сөнки аң яңы — «ҡотҡарыу» режимында эшләй башлай.
Әл-Иншиҡаҡ сүрәһе
Мәғәнәһе
25. Әммә иман килтергән һәм изге ғәмәлдәр ҡылған кешеләргә килгәндә, уларға бөтмәй торған әжер-сауаптар буласаҡ.
Буддизм фәлсәфәһе
Буддизм фәлсәфәһенең башы
Әгәр ҙә иртә буддизм фәлсәфәһен ул осорҙоң интеллектуалдары ҡотолоуҙың буддизм юлына баҫыуға өгөт биреү операциональ ҡоралы тиһәк, буддизм фәлсәфәһенең «сығанағы» буддизм барлыҡҡа килеүгә тап килер, ә буддизм фәлсәфәһе тарихы, Будда тәғлимәтенән башлап, тәғлимәт үҫешенә ярашлы артабан төрлө стадияларға бүленер. Лысенко атағанса, тәүге стадияһы, буддизмға нигеҙ һалыусының фәлсәфәүи өгөттәре йөкмәткеһе менән бәйле булғанлыҡтан, системаға тиклемге — фәлсәфәүилеккә нгеҙләнгән фрагменттар Палий ҡанунының ике тексы — Виная-питака һәм Сутта-питака кеүек буддизм сығанаҡтарына (әҙәбиәт) ҡайтып ҡала, икенсе стадияһы — системалы — Абхидхамма-питакаға һәм уның  тап килә. Стадияларҙың һуңғыһы төрлө буддизм мәктәптәре осорона, йәғни буддизм фәлсәфәһенең артабанғы үҫеш этабына тап килә.
Әл-Иншиҡаҡ сүрәһе
Мәғәнәһе
(Садиҡ бине Шаһ Әхмәт Иманҡолой Ҡазани тәржемәһе. - Тәсһилүл -бәйән фи тәфсирил-Ҡөрьән. Ҡазан, 2004 йыл)
Һылтанмалар
http://www.falaq.ru/quran/arab/84
Буддизм фәлсәфәһе
Ғөмүми үҙгәреш һәм алмашыныусанлыҡ тураһындағы тәғлимәт
Буддизмда, уға ярашлы ерҙә булған бөтә нимә, шул иҫәптән, кеше лә, һәм үҙгәрештәр кисерә тигән «анитья» принцибы раҫлана. Сатисчандра Чаттерджи һәм Дхирендрамохан Датта үҙҙәренең «Боронғо һинд фәлсәфәһе» хеҙмәтендә былай тип яҙған:
Бар килеп сығышының бәйлелеге доктринаһынан шулай уҡ һәр әйберҙең  тәбиғәте теорияһы барлыҡҡа килгән. Будда, арымай-талмай, һәр әйбер үҙгәреүгә һәм тарҡалыуға дусар була тип өйрәткән. Һәр айырым бер шарттарҙа барлыҡҡа килгән кеүек, шундай шарттар юҡ булыу менән, улар ҙа юҡ була тигән. Һәр нәмәнең башы булған кеүек, уның аҙағы ла була.
хасил булыу теорияһы
Дхарм (пратитья-самутпада) барлыҡҡа килеүе законына буйһонғанлыҡтан, бар булған нимәнең үҙгәреүсәнлеге хаос тигәнде аңлатмай. Сатисчандра Чаттерджи һәм Дхирендрамохан Датта "Боронғо һинд фәлсәфәһе"ндә былай тип яҙған :
Существует спонтанный и всеобщий закон причинности, который обусловливает все явления духовного и материального мира. Этот закон (дхарма или дхамма) действует стихийно, без помощи сознательного руководителя.
Согласно этому закону, возникновение одного частного явления (причина) сопровождается другим частным явлением (следствие). «Имеется причина — возникает и следствие». Һәр булғандың үҙ шарты, йәғни үҙ сәбәбе бар. Бер нимә лә осраҡлы йә сәбәпһеҙ килеп сыҡмай.
Карма теорияһы
Ка́рма — һинд диндәрендә һәм фәлсәфәләрендә иң үҙәк төшөнсәләрҙең береһе, йыһандың сәбәп-эҙемтә законы, уға ярашлы кешенең хаҡ һәм гонаһлы эштәре, михнәттәре һәм рәхәтлектәре уның яҙмышын билдәләй.
Йәндең теорияһы
Йәндең теорияһы, йәки анатмава́да, буддизм фәлсәфәһенең иң төп нигеҙҙәренең береһе булып тора; анатман йәки үҙенең  «мин»-ен, абсолютты, Атманды кире ҡағыуҙы үҙенең үҙәк пункты иткән.
Мадхьямика
Мадхъя́мака, йәки мадхья́мика — Махаяна буддизмының (йогачара менән бергә) төп фәлсәфәүи йүнәлештәренең береһе. Буддизм онтологияһының бөтә бәхәс үҙәгендә Дхарма категорияһының ысынбарлыҡ булыу-булмау мәсьәләһе тора. Мадхъямака дхармаларҙың ысынбарлыҡмы әллә ысынбарлыҡ түгелме икәнен раҫлап булмай, тип дәлилләй: шулай тип ҡарар итеү ҙә, икенсе ҡарар ҙа логик ҡапма-ҡаршылыҡҡа килтерә. Дхармаларҙың бушлығы һәм теләһә ниндәй ҡапма-ҡаршылыҡтар булмауы тураһындағы тәғлимәтте компакт формала һөйләп биреүсе Мадхъямаки һәм дөйөм Махаянаның мөһим тексы булып «Йөрәк сутраһы - Праджня-парамиты» тора.
Йогачара
Йогачара ҡараштарына ярашлы, фәҡәт виджняна (танып-белеү, аң) ғына хәҡиҡәт булып тора, ә бөтә башҡа күренештәр (дхармалар) һәм аң сиктәренән тыш ятҡан тышҡы донъя алдаҡ һәм ысын түгел. Танып-белеүсе субъект ҡына ысын. Ошо Йогачараны Мадхъямакиҙан айыра. Шуның менән бергә аңдың бер нисә кимәле айырымлана, һәм бөтә кимәлдәрҙе лә башлаусы һәм координирлаусы абсолют, туҡталып тормаған аң — алая-виджняна — «аң-хазина һауыты» билдәләнә. Классик Йогачарала алая-виджняна — был европа субъектив идеализмы, бигерәк тә Нирвана кеүек, рухи субстанция түгел, ә уяу булған «аң ағымы». Йогачара «Ысын аң» тип фәҡәт Сансараны иҫәпләй.
Саутрантика
Был мәктәптең атамаһы «сутра» һүҙенән килеп сыҡҡан, уның эйәреүселәре абхидхармистар бары сутралар эстәлегендәге материалдарға ғына (Будданың үҙенең һүҙҙәрендәге кеүек) таянырға, һәм башҡа сығанаҡтарҙы тейештәр. Күп кенә мөһим позициялар буйынса, мәҫәлән, күп дхармаларҙы (иң тәүҙә, дхарманың асанскритаһы, йәғни «составтарға инмәгән» донъянан өҫтөнөрәк дхармалар) шартлы (праджняпти), ә ысын берәмек түгел (дравья) тип һанағанға, вайбхашиктарҙан айырылалар. Был яҡтан улар махаянист-йогачариналарға яҡын торалар. Бынан тыш, улар «репрезентативистар», йәғни, тышҡы донъяның объективлығын танып, аңдың объект эстәлеген күҙаллауҙар, репрезентациялар, «үҙеңдәге донъя» ысынбарлыҡ нимәләре аша беҙҙең аңда сағылыш тапҡан вайбхашиктар тәғлимәтен кире ҡаға.
Вайбхашика
Вайбхашика атамаһы аҡыл эйәһе Паршваның Махавибхаша («Великий комментарий») трактаты (әҙерге көндә фәҡәт ҡытай тәржемәһендә генә һаҡланған). Икенсе атамаһы — сарвастивада (санскритских һүҙҙәренән сарва — «барыһы ла» һәм асти — «бар»), уның вәкиләдәре барыһы ла (йәғни бар дхармалар ҙа, сарва дхарма) ысынбарлыҡ; бар дхармалар (элекке, хәҙерге һәм киләсәк) ысын, һәм дхармаларҙан да ысыныраҡ бер нимә лә юҡ тип өйрәткәндәр. Шул уҡ мәктәп шулай уҡ дхармалар, психофизик тәжрибәне тасуирлауҙың шартлы тел берәмеге, йәғни һаман да шул дхарма (праджняпти сат) булараҡ ысын онтологик статусҡа (дравья) эйә, тип раҫлағандар.
Был мәктәп вәкилдәре дхармаларҙы буддизм дини доктринаһы контексында төркөмләү һәм тасуирлау менән шөғөлләнгәндәр. Улар шулай уҡ эпистемологик реалист, йәғни ҡабул итмәүсе аңдың тышҡы донъяһының ысынбарлыҡта булыуын таныу ғына түгел, уның тере йәндәр тарафынан ҡабул ителеүенән һәм уларҙың тәжрибәһенең объект яғы сифатында аңдарына индерелеүенән сығып, донъяны тулы адекват ҡабул иткәндәр.
Тхеравада
Һан яғынан икенсе урында торған боронғо йүнәлеш. XXI быуатта 40%-ҡа яҡын тарафдарҙары бар.
Махаяна
Махаяна йәки «Бөйөк ике тәгәмәсле арба колесница». Тарафдаштары буддистарҙың төп күпселеген тәшкил итә – донъяның бөтә буддистарының 50%-тан артығы. Үҙәктәре Японияла, Монголияла, Ҡытайҙа, Кореяла, Тибетта тупланған.
Ваджраяна
Ваджраяна – «Алмас ике тәгәрмәсле арба колесница». Махаяна эсендә барлыҡҡа килгән тантрик йүнәлеш (тантра – кеше организмын һауыҡтырыуға, ғүмерен оҙайтыуға, рухилығын үҫтереүгә ярҙам итеүсе иң боронғо үҙ-үҙеңде камиллаштыру системаһы).
Тибет тармағы
(махаяна һәм ваджраяна нигеҙендә формалашҡан), иң аҙ һанлыһы – 6%. Үҙәктәре Монголияла, Бүрәтстанда, Тывала, Ҡалмыҡстанда, Манчжурияла һәм Төньяҡ Ҡытайҙа урынлашҡан.
Татхагатагарбха тураһында тәғлимәт
Рәсәй тикшеренеүсе-буддологтарының фекеренә ярашлы, Татхагатагарбха тураһындағы тәғлимәт авторҙары үҙҙәренең трактаттары тураһында былай тип яҙғандар: 1) йәндәр тәбиғәтендә быға ҡаршы сығырлыҡ бер нимә лә булмағанлыҡтан, бар йән эйәләре лә Будда була ала, йәки 2) бөтә йән эйәһе лә былай ҙа Будда (йәки Будда асылы) һәм уларға фәҡәт үҙҙәренең «буддалығын» («гарбха» һүҙен былай тип, шул иҫәптән «Будда башланғысы зародыш» тип тәржемә итергә була) асырға һәм тормошҡа ашырырға ғына ҡала.
Шолга (Юга ҡушылдығы)
Шолга — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Көньяҡ йылғаһының уң ярына тамағынан 91 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 7 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Кирза (йылға)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
В. С. Калинников һәйкәле (Орёл)
Василий Калинников һәйкәле — Орёл губернаһында тыуған рус композиторы Василий Калинниковтың скульптор Леонид Бугай һәм архитектор Владимир Блинов эшләгән һәйкәле.
Тасуирлама
Василий Сергеевич Калинников Орел губернаһының Мценский өйәҙе Воины ауылында тыуған. Белемде Орел дини семинарияһында, артабан Мәскәү филармония йәмғиәтенең Музыкаль-драматик училищеһында алған.
1990 йылда Василий Калинниковҡа һәйкәл конкурсында скульптор Леонид Бугай һәм архитектор Василий Блинов еңеүсе була. Конкурстан һуң 20 йыл үткәс кенә финанс мөмкинлектәре барлыҡҡа килә һәм һәйкәл ҡуйылып, тирә-яҡ территорияһы төҙөкләндерелә. Һәйкәлдең бронза өлөшө ЯСЙ «ЛитАрт» (Жуковский ҡалаһы) һәм ЯСЙ «Отменное литье» (Түбәнге Тагил ҡалаһы) тарафынан эшләнә. Һәйкәл XIX быуаттың «модерн» стилендә башҡарылған, һәйкәлдәге композиторҙың һыны ижад илһамлығы килеү аҫтында ярым фигуралы итеп, балан ботағы ышығында һүрәтләнгән, аҫта — һыбыҙғыла уйнап ултырған малайҙың һыны. Дөйөм алғанда ҡаланың скверында монумент урынлаштырыу ҡала һәм өлкә бюджетына 7 миллион 500 мең һумға төшкән. Һәйкәл асыу тантанаһы 2009 йылдың 3 авгусында Калинников исемендәге скверҙа, Калинников ҡалаһының балалар музыка мәктәбе № 1 янында үткәрелә.
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="">
Сан-Висенте-де-Тагуа
Сан-Висенте-де-Тагуа-Тагуа (San Vicente de Tagua Tagua) — Чилилағы ҡала. Шулай уҡ шул исемдәге коммунаның административ үҙәге. Ҡала менән коммуна Качапоаль провинцияһына ҡарай. Ҡала халҡы — 18 914 кеше (2002).
Коммунаның майҙаны — 475,8 км². Халыҡ һаны — 44 430 кеше (2006). Халыҡ тығыҙлығы — 93,38 кеше/км².
Географик урыны
Өлкәнең административ үҙәгенән 47 саҡрым (44 км) көньяҡ-көнбайышта урынлашҡан.
Коммуна сиктәштәре:
Демографик мәғлүмәттәр
Милли статистика институты, халыҡ иҫәбе алыу (INE-2002) мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны:
Әл-Әғлә сүрәһе
Әл-Әғлә сүрәһе (سورة الأعلى, Бөйөк ) — Ҡөрьән Кәримдең 87 сүрәһе. Мәккәлә иңгән сүрә, 19 аяттан тора.
Мәғәнәһе
Бисмилләһир-рахмәәнир-рахиим. 1. Раббының бөйөк исемен маҡтап, тәсбих әйт. (2) Аллаһ бөтөн нәмәне юҡтан бар итеп, тәртипләне. (3) Тәҡдир итеп, юл күрһәткән дә — Аллаһ. (4) Йәшел үләндәрҙе үҫтергән дә — Ул. (5) Ахырҙа ҡап-ҡара, ҡоп-ҡоро хәлгә килтергән дә — Аллаһ. 6. (Эй, Мөхәммәт) әҙ-әҙләп һиңә Ҡөрьән уҡытырбыҙ. Һин уны онотмаҫһың. (7) Оноторһоғоҙ бары тик Аллаһ онотторғанды ғына. Аллаһ йәшеренде лә, асыҡты ла белеп тора. (8) Һинең эштәреңде ҡулай-уңышлы итәсәкбеҙ. (9) Шулай булғас, һин өгөттән файҙа күргәндәрҙе өгөтлә. (10) (Гөнаһ эшләүҙән, яуап биреүҙән) ҡурҡҡандар өгөтләнер. (11) Бәхетһеҙ булғандар ғына өгөттән ҡасыр. (12) Улар хәтәр утҡа атыласаҡ. (13) Улар шунда үлмәйәсәк һәм терелмәйәсәк тә. (14, 15) Хаҡтыр, яҡшылап пакланған һәм Раббыны зикер иткән, намаҙ уҡыған кеше мораҙына ирешер. 16. (Әй, кәферҙәр), һеҙ донъя тормошон өҫтөн ҡуяһығыҙ. (17) Гәрсә, Әхирәт тормошо тағын да хәйерлерәк һәм ул — мәңгелек. (18) Хаҡтыр, был турала әүәлге китаптарҙа ла, (19) Ибраһим менән Мусаға индерелгән китаптарҙа ла яҙылған ине
Гроснойхаузен
Гроснойхаузен (Großneuhausen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 707 кеше йәшәй. Майҙаны — 11,87 км2. Диңгеҙ кимәленән 148 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99625 һәм автомобиль коды — SOM.
Кыпа-Печаль-Кы
Кыпа-Печаль-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Печаль-Кы йылғаһының һул ярына тамағынан 63 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 130 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Тәүхид
Тәүхид — ул Аллаһы Тәғәлә бер икәнлеген, Уның бер ниндәй ҙә тиңдәше юҡ икәнлеген өйрәтә торған фән. Тәүхид фәне «лә иләһә илләаллаһ» һүҙенең мәғәнәһен, нигеҙҙәрен, шарттарын һәм «лә иләһә илләаллаһ» тигән иман кәлимәһен нимәләр боҙоуын, юҡҡа сығарыуын өйрәтә.
«Лә иләһә илләаллаһ»
Кешеләрҙе иң беренсе намаҙға түгел, ә, пәйғәмбәрҙәр кеүек, имандың асылына — «лә иләһә илләаллаһ» ҡанунына өндәргә кәрәк. Көмөштәй шишмә һыуын бер тамсы ағыу боҙған кеүек, «Лә иләһә илләаллаһ» кәлимәһен боҙоусы нәмәләр бар. Улар иманға зарар итеп, кешене бөтөнләй юлдан яҙҙыра. Ҡайһы бер мосолмандар үҙҙәренең «Лә иләһә илләаллаһ» кәлимәһенә ана шундай төрлө зарар һалыусы сирҙәрҙе эләктереп, ахыр сиктә имандарын юғалтып, аҙаша, тип һанай мосолмандар.
Никулина Евдокия Андреевна
Никулина Евдокия Андреевна (8 ноябрь 1917 йыл — 23 март 1993 йыл) —  Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, хәрби осоусы, эскадрилья командиры, гвардия майоры. Советтар Союзы Геройы (1944).
Биографияһы
Евгения Андреевнга Никулина 1917 йылдың 8 ноябрендә Парфенов ауылында  (хәҙер — Калуга өлкәһенең Спас-Деменский районы) крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Урыҫ.
Балашов ҡалаһында авиация мәктәбен һәм авиация техникумын тамамлай. Смоленск ҡалаһында Граждандар һауа флотының авиация отрядында осоусы булып эшләй.
Ҡыҙыл Армия сафында 1941 йылдан. Бөйөк Ватан һуғышы фронттарында 1941 йылдың июненән. 1942 йылдан ВКП(б)/КПСС ағзаһы.
46-сы гвардия төнгө бомбардировка авиаполкында (325-се төнгө бомбардировка авиадивизияһы, 4-се һауа армияһы, 2-се Белорус фронты) эскадрилья командиры. 1944 йылдың сентябренә гвардия майоры Е.А. Никулина сентябренә дошмандың нығытмаларына, кисеүҙәренә ҙур зыян килтереп, 600 хәрби осош яһай.
Һуғыштан һуң гвардия майоры Е. А. Никулина — запаста, ә аҙаҡ отставкаға китә.
Шонга (Юга ҡушылдығы)
Шонга — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Көньяҡ йылғаһының һул ярына тамағынан 252 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 71 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Әл-үәлә үәл-бәра
«Әл-үәлә үәл-бәра» (الولاء والبراء; «Дуҫлыҡ һәм ҡатнашмаусылыҡ», «Дуҫлыҡ һәм дошманлыҡ», «Симпатия һәм антипатия»; «Аль-вала валь-бара»)— исламда кешелекте хаҡ мосолмандарға (уларҙы яратырға кәрәк — «үәлә») һәм башҡа кешеләргә (уларға ситләшеү, дошманлыҡ һәм нәфрәт кисерергә кәрәк — «бәра») бүлгән доктрина.
Тасуирламаһы
Был концепция фаҡиһтар Әбд-Рахман ибн Әбдел-Халиҡ (1978), Мөхәммәт Сәид әл-Кәтәни (1981) һәм ҡатыраҡ рәүештә Сәғүд Ғәрәбстанының Юғары суды башлығы вазифаһын биләүсе хоҡуҡ белгесе Сәлих әл-Фәүзән (1997) хеҙмәттәрендә үҫешкән.
Ваҡыт! (гәзит)
Ваҡыт-Урал — Башҡортостан Республикаһы мосолмандары гәзите. Айына ике тапҡыр нәшер ителә. Өфө ҡалаһында 2010 йылдан башлап сыға. Тиражы 2011 йылдың беренсе ярты йыллығына ҡарата 9 мең дана. Гәзиттә дини яңылыҡтар, Ҡөръәнгә тәфсирҙәр, пәйғәмбәребеҙ хәҙистәре, республикабыҙҙа барған яңылыҡтар сағылыш таба. Мөхәрирре Айгиз Сафин.
Дөйә тубылғыһы
Дөйә тубылғыһы (верблюжья колючка) (Alhagi) - ҡуҙаҡлылар ғәиләһенә, йәғни күбәләк сәскәлеләр ғәиләһенә ҡараған ваҡ япраҡлы, сәнскекле үлән.
Химик составы
Үләндә флавоноидтар, сапониндар, шәкәр, туҡыусы матдәләр, С витамины, К витамины һәм В төркөмө, каротин, урсол кислотаһы, алкалоидтар табы, эфир маҙары, буяу матдәләре, ыҫмала бар.
Западная (Рочуга ҡушылдығы)
Западная  — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Рочуга йылғаһының һул ярына тамағынан 116 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Кайчак
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
13 сентябрь
13 сентябрь — григориан стиле буйынса йылдың 256-сы (кәбисә йылында 257-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 109 көн ҡала.
{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} ||
Төбәк байрамдары
}}
Чебоксар ботаника баҡсаһы
Чебоксар ботаника баҡсаһы — Рәсәй Фәндәр академияһының Н. В. Цицин исемендәге Баш ботаника баҡсаһының Чебоксар филиалы. Чебоксар ҡалаһында Кукшум йылғаһы яры буйында урынлашҡан. Майҙаны — 177,7 гектар.
Ботаника баҡсаһының майҙаны фәнни, ҡурсаулыҡ, экспозицион һәм административ-хужалыҡ итеү зоналарына бүленгән. Тәбиғи урман яҡынса 90 гектарҙы биләй, һыу өҫтө — 4,5 га, һөрөнтө ер — 40 гектар самаһы. Ошонда уҡ майҙаны 5 гектарҙан ашыу булған быуа урынлашҡан. Һыу ятҡылығын һәм Кукшум йылғаһын (Оло Цивиль ҡушылдығы) парк зонаһының күләгәле әрәмәлектәрендә атылып сыҡҡан 12 шишмә туҡландыра.
Үҫемлектәрҙең тере коллекцияһына 2000 самаһы төр һәм сорт (коллекцион үҫемлектәрҙең сығышы һәм формалары буйынса төрлөлөгөн иҫәпкә алмайынса) инә. Ботаника баҡсаһы биләмәһендә 750-гә яҡын төр ағас һәм ҡыуаҡ, 700-гә яҡын төр сәскә үҫә, Дарыу үҫемлектәренең айырым коллекцияһында 350-гә тиклем атама иҫәпләнә. Сыуашстан флораһы 600-ҙән артыҡ берәмек тәшкил итә. Үҫемлектәр баҡсаның ойоштороу-планлаштырыу структураһының төрлө өлөштәрендә урынлашҡан — экспозицияларҙа һәм коллекцион участкаларҙа:
— сәскә-декоратив үҫемлектәр (650 төр һәм сорт),
— Падуя баҡсаһы (570 төр),
— дарыу, һирәк һәм юғала барыусы үҫемлектәр (342 төр),
— уйланыу үҙәне (12 төр),
— альп таусығы (45 төр),
— Сыуашстан үлән флораһы (102 төрө),
— экологик һуҡмаҡ (14 төр),
— дендрарий (600 төр),
— Рәсәй тирәктәре һәм, талдары (23 төр һәм гибрид),
— помология баҡсаһы (9 төр, 117 ырыу).
Сыуашстан Республикаһында Рәсәй Фәндәр академияһы системаһындағы берҙән-бер ғилми учреждение булып тора. Ул фитополистың көнүҙәк проблемалары, ҡалаларҙы һәм тораҡ пункттарҙы йәшелләндереү, ҡиммәтле үҫемлектәрҙе (декоратив, дарыу, тәмләткес-хуш еҫле, емеш) интродукциялау, уларҙың, шул иҫәптән Сыуаш Республикаһының һәм Рәсәй Федерацияһының Ҡыҙыл китабына ингән һирәк һәм юғала барған төрҙәрҙең генофондын, биологик төрлөлөгөн һаҡлау буйынса тикшеренеүҙәр үткәрә.
Тарихы
Чебоксарҙа ботаника баҡсаһы ойоштороу идеяһы XX быуаттың 50-се йылдарында уҡ барлыҡҡа килә. Ҡаланың 1957 йылдағы генераль планында тәүге тапҡыр баҡсаның сиктәре яҡынса билдәләнә. 1978 йылға тиклем хәҙерге ботаника баҡсаһы биләмәһендә ҡала питомнигы, Урта Волга автомобиль юлы питомнигы, Тәжрибә межлесхозының ултыртылған ағастары урынлашҡан була.
1978 йылда Чебоксарҙың көньяҡ ситендә ботаника баҡсаһы ойоштороу өсөн ер бүленә. Сыуаш АССР-ының Министрҙар Советы ҡарарына ярашлы, Чебоксар ҡалаһының торлаҡ-коммуналь хужалыҡ идаралығы составында, «Ботаника баҡсаһын төҙөү һәм эксплуатациялау буйынса йәшел хужалыҡ контораһы» исеме аҫтында үҙ аллы бүлексә ойошторола.
1979 йылда баҡсаның тәүге директоры Е. А. Едранов етәкселегендә парк зонаһы формалаша башлай — ботаника баҡсаһы участкаларының схемаһы эшләнә, дендрарийға (ырыу комплексы) нигеҙ һалына. 1980 йылда тәүге күперҙәр төҙөлә, керамик блоктар етештереү заводы менән сик буйынса биләмә йәшелләндерелә, популетумға нигеҙ һалына. 1983 йылда ботаника баҡсаһы музейы һәм гербарий ойошторола.
1989 йылда Урта Волга буйында экологик тотороҡланыу мәсьәләһенең әһәмиәте арта барыуы менән бәйле, СССР Фәндәр академияһы Президиумының ҡарары менән, Чебоксарҙа СССР Фәндәр академияһының Төп ботаника баҡсаһы филиалы ойошторола. Сыуаш Республикаһында Фәндәр академияһының беренсе бүлексәһе була ул.
Кандаковка (Бөрө районы)
Кандаковка (Кандаковка) — Башҡортостандың Бөрө районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 324 кеше. Почта индексы — 452478, ОКАТО коды — 80213819006.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
В. М. Леонтьева һәйкәле (Ульяновск)
Валентина Леонтьева һәйкәле —Ульяновск ҡалаһының иҫтәлекле урындарының береһе.
СССР-ҙың халыҡ артисы Валентина Михайловна Леонтьева үлгәндән һуң, Ульяновск өлкәһе Хөкүмәте 2007 йылдың 22 майында уның хөрмәтенә һәйкәл ҡуйыу тураһында ҡарар ҡабул итә.
Тәүҙә, 2007 йылдың 1 авгусында, Ульяновск ҡурсаҡ театры янында бер-береһенә ҡапма-ҡаршы ҡуйылған ике эскәмйә барлыҡҡа килә, улар араһында «Валя инәй» онотоп ҡалдырған күҙлек торған өҫтәл менән айырылған. Эскәмйәләрҙең береһендә — яҙыу: «Иң ҡәҙерлеһе — кеше менән аралашыу. В. М. Леонтьева».
Киләһе йылда Ульяновск өлкәһенең Төҙөлөш министрлығы В. М. Леонтьева һәйкәленә үткәрелгән конкурсҡа һығымта яһай. Конкурстың еңеүсеһе — уның яҡташы Санкт-Петербург тың билдәле скульпторы Анциферов Николай. Билдәле булыуынса, һәйкәл телевидение тапшырыуҙарын алып барыусы В. М. Леонтьеваның тыуған көнө — 2008 йылдың 1 авгусында асыла. Был һәйкәл йылы аралашыу оҫтаһы булған Валентина Леонтьеваның символы булған «кавалерка» менән бергә берҙәм композицияны барлыҡҡа килтереп тора. Бронза скульптура Ирининский ятҡылығынан (Мәскәү өлкәһе) килтерелгән ике метрлы гранит постаментта тора. Һәйкәл, әле генә театрҙан сығып, скверҙа ял итеп һәм йылға буйына һоҡланып ҡарап ултырған Валентина Леонтьеваны кәүҙәләндерә.
Паньшинка (Цимлянское ҡушылдығы)
Паньшинка  — Рәсәйҙәге йылға. Волгоград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Цимлянское һыуһаҡлағысының һул ярына тамағынан 571 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 56 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дон йылғаһы Хопёр йылғаһы ҡушылған урынған алып Калач-на-Дону ҡалаһына тиклем, Хопёр, Медведица һәм Иловля йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр һәм Северский Донец тамаҡтары араһында, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Кыпа-Помкэтыль-Кы
Кыпа-Помкэтыль-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Помкэтыль-Кы йылғаһының һул ярына тамағынан 41 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.
Быуа (ҡала)
Быуа (Буа) — ҡала, Татарстандын Быуа районы үҙәге. Карла йылғаһы ярында.
Кыпа-Помкэтыль-Кы
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Юҡтырһың да, Алла!
Юҡтырһың да, Алла! — Башҡортостандың халыҡ шағиры Мәжит Ғафури шиғыры. 1915 йылда яҙылған. 9 кластар өсөн «Башҡорт теле» һәм «Туған әҙәбиәт» дәрестәре программаһына индерелгән.
Мәжит Ғафуриҙың Октябрь инҡилабына тиклемге ижады
1914 йылда тоҡанған Беренсе донъя һуғышы хеҙмәтсәндәргә бөтмәҫ ауырлыҡтар килтерә, халыҡ тормошондағы ҡапма-ҡаршылыҡтарҙы тағы ла көсәйткән ҡаза була. Шағир Мәжит Ғафури һуғышты көтөлмәгән ҙур бәлә итеп ҡабул итә. Һуғыш осоронда әҙәбиәттә күҙәтелгән төшөнкөлөк, тормоштан ризаһыҙлыҡ хистәре Мәжит Ғафури ижадында ла сағыла. Һуғышты Ғафури ике тарихи осор араһындағы сихри өҙөклөк — фитрәт заманы тип атаны. «Фитрәт заманы» (1914) шиғырында бындай ләғнәтле хәлдән ҡотҡарырлыҡ берҙән-бер көс тәңре, алла ғына булыуын таныны. Ил һәм халыҡ өҫтөнә килгән тарихи-ижтимағи трагедия — һуғышты аңлау юлында ҡапма-ҡаршылыҡлы ҡараштар аша шаҡтай үҫеү юлын үтте.