cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гюнтер Бениш
Биографияһы
1982 йылда Бениш Берлин сәнғәт академияһына ағзалыҡҡа ҡабул ителә, ә 1984 йылда Штутгарт университетының почетлы доктор исемен ала. В 1996 йыл Бениш Саксония сәнғәт академияһын ойоштороусы ағзаларының береһе була, унда 2000 йылға тиклем архитектура класын алып бара.
Гюнтер Бениш оҙайлы ауырыуҙан һуң 88 йәшендә Штутгартта вафат була.
Төньяҡ проспект (Ереван)
Төньяҡ проспект (әрм. Հյուսիսային պողոտա, ингл. Northern avenue) — Ереванғы йәйәүлеләр урамы, ул Азатлыҡ майҙанын Республика майҙаны менән тоташтыра. Проспектта элиталы торлаҡ йорттар, офистар, кибеттәр, ресторандар урынлашҡан. Оҙонлоғо 1,5 километрҙан ашыу.
Тарихы
Төньяҡ проспектты төҙөү планын тәүҙә архитектор Александр Таманян 1900-сө йылдарҙа уҡ эшләй башлай. Совет власы урынлаштырылғандан һуң был проект кире ҡағыла, һәм уны үткән быуат аҙағында ғына хәтергә төшөрәләр. Тәүге һыҙмалар буйынса проспект туранан-тура Республика майҙанына барып тоташырға тейеш була, ләкин һуңыраҡ төҙөлгән Әрмәнстан Милли галереяһы бинаһы быға ҡамасаулай. Хәҙер проспект, майҙанға уҡ барып етмәйенсә, Абовян урамына тоташа, был урам үҙ сиратында Республика майҙанына барып сыға.
Төньяҡ проспекттағы төҙөлөш эштәре Ереванда 2001 йылдың көҙөндә башлана. Дөйөм алғанда Төҙөлөш биләмәһе 320 мең квадрат метр майҙанды алып тора, биналар аҫтына 2 мең машина ҡуйырлыҡ автотуҡталыш та урынлаштырыла.
Төҙөү
Хәҙерге Төньяҡ проспект урынында бер нисә йыл элек хөкүмәт тарафынан һатып алынған шәхси йорттар ултырған була. Ҡалған сығымдарҙы, йәғни проспектты төҙөүҙе, шәхси инвесторҙар үҙ өҫтәренә ала. Ҡала мэрының әйтеүенсә, элиталы проекспект төҙөлөшөнә 101 млрд драм ($310 млн) аҡса тотонола. Проспект төҙөлөшөн «Нор Айленд», «Бизнес Центр», «Прогресс Армения», «Локал Девелоперс», «Гарни Групп», Мәскәү инвестиция төҙөлөш компанияһы, «Хас Профит», «Согласие. Армения» компаниялары финанслай. Шуны ла әйтеп үтеү урынлы булыр: баш ҡаланың үҙәк районында йәшәүселәр, фатирҙарынан үҙ теләктәре менән күсенергә теләмәй, Төньяҡ проспект төҙөлөшөн туҡтатыуҙы талап итеп, күп һанда акциялар үткәрә. Уларҙың күптәре яңы торлаҡ алыу өсөн бүленгән аҡсаның аҙ булыуына ла риза булмай. Мәҫәлән, Ереван үҙәгендә йәшәүсегә 55,7 кв. метрлы торлағы өсөн Әрмәнстан хөкүмәте 33 мең доллар тәҡдим итә, был, әлбиттә, хәҙерге хаҡтарға бөтөнләй тап килмәй, сөнки бындағы торлаҡтың бер кв. метры ғына ла 800 доллар тора. Күп кенә эксперттар проекттың 200 % табыш килтереүен билдәләй.
Асыу
Төньяҡ проспект өс өлөшкә бүленгән. Беренсе өлөшө 2006 йылдың 29 майында, икенсе һәм өсөнсө өлөштәре 2007 йылдың 16 ноябрендә асыла.
Әз-Зәлзәлә сүрәһе
Әз-Зәлзәләһ сүрәһе (سورة الزلزلة, Ер тетрәү ) — Ҡөрьән Кәримдең 99 сүрәһе. Мәҙинәлә ингән сүрә, 8 аяттан тора.
Ғәрәпсә
سورة «الزلزلة» 99
بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
1 إِذَا زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ زِلْزَالَهَا
2 أَخْرَجَتِ الْأَرْضُ أَثْقَالَهَا
3 وَقَالَ الْإِنسَانُ مَا لَهَا
4يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبَارَهَا
5 بِأَنَّ رَبَّكَ أَوْحَى لَهَا
6 يَوْمَئِذٍ يَصْدُرُ النَّاسُ أَشْتَاتًا لِّيُرَوْا أَعْمَالَهُمْ
7 فَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ 8 وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ
Транскрипцияһы
Бисми-лләһи-ррәхмани-ррәхим!
1. Иҙәә зүлзиләтил-арду зилзәәләһәә.
2. Үә ахраджатил-арду әҫҡааләһәә.
3. Үә ҡааләл-иңсәәнү мәә ләһәә.
4.Йәүмә'иҙиң түхәддиҫү ахбәәрәһәә.
5.Биьәннә раббәкә әүхәә ләһәә.
6. Йәүмәьиҙии-йәсдүрү-ннәәсү әштәәтәл-лийүрау әғмәәләһүм
7. Фәмәй-йәғмәл миҫҡаалә ҙәрратин хәйрай-йәраһ.
8. Үә-мәй-йәғмәл миҫҡаалә ҙәрратиң шәррай-йәраһ
Мәғәнәһе
Бисми-лләһи-ррәхмани-ррәхим!
2. һәм Ер үҙенең йөктәрен атып сығарғас,
3. һәм кеше: «Ни булды уға?» — тип әйткәс,
4. ул көндө ул [Ер] үҙенең хәбәрҙәрен һөйләр,
5. сөнки Раббың уға үәхи ҡылыр.
6. Ул көндө кешеләр үҙҙәренең ҡылған ғәмәлдәрен күреү өсөн төркөм-төркөм булып сығыр.
7. Бер кеше туҙан ауырлығы саҡлы ғына изгелек эшләгән булһа ла, уны [әжерен] күрер.
8. Һәм бер кеше туҙан ауырлығы саҡлы ғына боҙоҡлоҡ эшләгән булһа ла, уны [ғазабын] күрер.
Һылтанмалар
http://www.falaq.ru/quran/arab/99
Ермолаева Любовь Иосифовна
Ермолаева Любовь Иосифовна (13 ғинуар 1934 йыл — 17 октябрь 2013 йыл) — СССР һәм Рәсәйҙең театр педагогы, режиссёр. Омск «Студия» драма театрына нигеҙ һалыусы һәм художество етәксеһе. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Рәсәй Федерацияһы театр эшмәкәрҙәре Союзы ағзаһы.
Биографияһы
Любовь Иосифовна Ермолаева Төмән өлкәһенең Омутинское ауылында тыуған. Бала саҡтан артист булырға хыяллана. Өлкән апайы артынан 1951 йылда Омскиға күсеп бара һәм Омск ауыл хужалығы институтына, һөт сәнәғәте факультетына уҡырға инә. Беренсе курстан уҡ студенттар театрында уйнай башлай һәм был театрҙың алдынғы артисы булып китә. Институтты тамамлағандан һуң, 1956 йылда бер аҙ һөнәре буйынса эшләй, әммә театрҙа уйнауын дауам итә.
1989 йылда Ермолаева театры театр-студия статусын ала, ә 1991 йылдан муниципаль театр була. 1997 йылда элекке «Строитель» Мәҙәниәт йорто бинаһында даими теркәлә. Любовь Иосифовна музыкаль композициялар башҡарыусы булараҡ билдәле була. Уның башҡарыуында «Омские улицы» йыры Омскиҙың рәсми булмаған гимнына әүерелә.
2013 йылдың 17 октябрендә Омскиҙа вафат була. Иҫке-Төньяҡ зыяратында ерләнгән.
Иҙрис (Ҡыйғы районы)
Иҙрис (Идрисово) — Башҡортостандың Ҡыйғы районындағы ауыл. Арыҫлан ауыл Советы (Ҡыйғы районы составына инә. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 197 кеше . Почта индексы — 452511, ОКАТО коды — 80236810008.
Ермолаева Любовь Иосифовна
Ғаиләһе
Улы Юрий — Малунцев исемендәге Мәҙәниәт һарайында «Группа характеров» пластик театр режиссеры, ҡыҙы Ирина — Омск ҡала Хакимиәтенең мәҙәниәт идаралығы сәнғәт бүлегенең баш белгесе.
Иҙрис (Ҡыйғы районы)
Географик урыны
Иҙрис ауылы Ҡыйғы йылғаһы ҡушылдығы Обуховка йылғаһы буйында, район үҙәге Үрге Ҡыйғы ауылынан көньяҡ-көнсығышҡа табан 18 километр һәм Һилейә (Силәбе өлкәһе) тимер юл станцияһынан төньяҡҡа табан 31 километр алыҫлыҡта урынлашҡан.
Тарихы
Иҙрис ауылына Троицк өйәҙе Әйле улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һала. Рәсми ҡағыҙҙарҙа ауыл 1786 йылдан алып билдәле.
Иҙристе халыҡ телендә Ҡыйғы башы ла тиҙәр. Әйле ырыуына ҡарай. Аймаҡтары: бурҙай, биксәнтәй, ҡыҙылбай, ҡарабай, ҡомой, моңҡай, сүмәй, әкембәт. Тамғаһы — ай. Әйле улусына ингән. Ҡыйғы йылғаһы баш алған ергә иң тәүҙә кем килеп ултырғаны әлегә билдәһеҙ. Тарихсы Әнүәр Әсфәндиәров буйынса, 1795 йылдағы V рәүиз материалдарында Иҙрис Әйле ауылдары араһында күрһәтелмәгән.
Ауылдың XIX быуаттың икенсе яртыһындағы үҫеше
Иҙрис ауылында 1816 йылда 20 йорт иҫәпләнгән, уларҙа 100 кеше йәшәгән. 1834 йылда 30 йортта 160 башҡорт иҫәпкә алынған, 1859 йылда 200 кеше һәм 26 йорт иҫәптә торған.
Малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. 1835 йылда төҙөлгән мәсет була.
1842 йылда 200 кешегә 53 сирек көҙгө һәм яҙғы ашлыҡ сәселгән, 32 ихатала 182 ат, 54 һыйыр, 55 һарыҡ, 25 кәзә булған.
XIX быуат аҙағында Иҙрис шулай тасуирлана: Ауыл Ҡыйғы йылғаһы ярындағы битләүҙә урынлашҡан… Йылға тирмән ҡороу өсөн яраҡһыҙ. 43 йорт-ихата бар. Ер биләмәһе (надел) рәүиз иҫәбендәге 107 кешегә 2 урындан алынған. Ауыл янында 10,5 дисәтинә ерҙе биләгән. 1861 йылдан ерҙе ҡабаттан бүлгәндәр. Ауылда бер ихата бөтөнләй мал аҫырамаған. Сабынлыҡтар — 1000 дисәтинә хәтле һыуһыҙ үҙән, 75 дисәтинә тикле — һаҙамыҡлы. Урман 2 урында: 1-сеһендә — йәш ағас һәм ҡыуаҡлыҡтар (140 дисәтинә), 2-сеһендә — төҙөлөшкә һәм утынға яраҡлы ағас (3400 дисәтинәнән ашыуыраҡ). Халыҡ хужалыҡ мәнфәғәте өсөн лапы, ауған ағасты ҡуллана. Урман буйындағы 1-се участкала мал көтөлә. Бөтә йорт-ихата (42-нең 40-ы) сабынлыҡтарын (120 дисәтинә) дисәтинәһен 45 тингә һәм һөрөнтө ерен (100 дисәтинә) дисәтинәһен 50 тингә ҡуртымға бирә
Өйҙәр Ҡыйғы йылғаһының ике яғында ла урынлашҡан булған. Ҡыйғы йылғаһы менән Ҡараңғы йылға араһындағы уйһыу урында ҡырау иртә һәм йыш төшкәнлектән, аръяҡтағылар уң битләүгә күскән.
Ауылдың XX быуаттағы һәм бөгөнгө үҫеше
1865 йылда Иҙрис Рауил тигән икенсе исем менән теркәлгән. 34 йортта 185 кеше йәшәгән.
1906 йылда шулай уҡ мәктәп теркәлгән.
Әлеге ваҡытта Иҙрис ауылында Арыҫлан урта мәктәбе филиалы — башланғыс мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, Мәҙәниәт йорто, китапхана бар.
Халыҡ һаны
Иҙрис ауылында башҡорттар йәшәй (2002)
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Тирә-яҡ мөхит
Тауҙар:
Урмандар: Шыбаҡ, Бәләкәйшар, Олошар, Йүкәлешар, Балаһар, Ҡара Ҡыуаҡ, Умарталыҡ, Баланлы Ҡыуаҡ, Ялтыр
Йылғалар: Ҡыйғыбаш
Шишмәләр: Йәмйылға, Шоңҡар
Ялан-бесәнлектәр:
Таусыҡтар, түбәләр:
Башҡа урын-ер атамалары:
Ҡыртүтәл
Ҡыртүтәл (Куртутель) — Башҡортостандың Шаран районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 176 кеше. Почта индексы — 452641, ОКАТО коды — 80258825003.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Көнбайыш фәлсәфәһе
Көнбайыш фәлсәфәһе (Western philosophyWestern philosophy) — көнбайыш цивилизацияһының көнсығыш фәлсәфәләре һәм күп төрлө автохтон фәлсәфәләренән айырылып торған фәлсәфәүи фекере һәм хеҙмәттәре.
Көнбайыш фәлсәфәһе — көнбайыш мәҙәниәтенең фәлсәфәүи фекер йөрөтөүен билдәләү өсөн индерелгән сағыштырмаса яңы тарихи термин. Был фәлсәфә, Боронғо Грециялағы боронғо грек фәлсәфәһенән башлап, артабан Ер шарының Төньяҡ Америка һәм Австралия кеүек киң биләмәләрен дә үҙ эсенә ала бара. Шулай уҡ уға Төньяҡ Африка территорияһын, Урта көнсығыштың, Көнсығыш Европаның айырым ареалдарын һәм башҡаларҙы индереү тураһында бәхәстәр бара. Фәлсәфә һүҙе боронғо грек телендәге philosophia (бор. грек φιλοσοφία) һүҙенән килеп сыҡҡан: һүҙмә-һүҙ «аҡыллылыҡты һөйөү» (бор. грек φιλεῖν — philein «яратам» һәм бор. грек σοφία — sophia «аҡыл», белем мәғәнәһендә).
Хәҙерге терминологияла көнбайыш философияһы  хәҙерге фәлсәфәнең ике төп «традиция»һына: аналитик фәлсәфәгә һәм континенталь фәлсәфәгә ҡарай.
Көнбайыш фәлсәфәһенең субдисциплиналары
Ғәҙәттә көнбайыш фәйләсуфтар ,тикшеренеү өлкәләре йүнәлештәре буйынса айырылған, бер нисә ҙур йүнәлешкә бүленә. Антиклыҡ дәүерендә, стоиктар тәҡдиме менән философияның логика, этика һәм физикаға бүленеше (тәбиғи фәндәрҙе һәм метафизиканы үҙ эсенә алған тәбиғәтте өйрәнеү) таралған булған. Хәҙерге фәлсәфәлә махсуслаштырылыу ғәҙәттә түбәндәгесә: метафизика, эпистемология, этика һәм эстетика. Ҡай саҡта логика төп философия бүлектәренә индерелә,  ҡайһы берҙә айырым дисциплина-ара фән тип иҫәпләнә.
Тәбиғәт белеме
Фәлсәфә термины башта бөтә тәбиғәт тураһындағы фәндәргә ҡарата ҡулланылған. Аристотелде, уның метафизикаһы, этикаһы менән бергә, хәҙерге ваҡыт менән сағыштырып ҡарағанда, биология, метеорология, физика, космология мәсьәләләре биләгән. XVIII быуатта уҡ физика һәм химияны « фәлсәфә», йәғни тәбиғәтте фәлсәфәүи өйрәнеү, тип айырғандар. Бөгөн белемдең был өлкәләре фәнгә ҡаратылған һәм формаль рәүештә фәлсәфәнән айырылған. Әммә бындай бүленеш бер мәғәнәле түгел: ҡайһы бер фәйләсуфтар фән элеккесә фәлсәфә менән бәйле тип раҫлай.
Сағыштырмаса күптән түгел психология, иҡтисад, социология һәм лингвистика фәйләсуфтарҙың фәнни эшмәкәрлеге өлкәһенә ингән, әммә әлеге ваҡытта көсһөҙ генә бәйләнешкә эйә. Фән фәлсәфәһе һәм һәм фән араһындағы айырманы аңларға кәрәк.
Теология һәм дини тикшеренеүҙәр
Күпселек дини тикшеренеүҙәргә оҡшап, фәлсәфә эксперименталь тәжрибәгә таянған сифатта характерҙа түгел. Теологияның тикшеренеү өлкәһе  өлөшләтә дин философияһы менән киҫешә. Аристотель теологияны метафизика бүлеге булараҡ ҡараған, шулай уҡ XX быуатҡа саҡлы күп кенә фәйләсуфтар дини тәғлимәт мәсьәләләренә ҙур иғтибар бүлгән. Шуға күрә теология һәм дин фәлсәфәһе бәйләнмәгән тип һанала. Шулай ҙа, дин фәлсәфәһе үҙенең методологияһы буйынса, теологияға ҡарағанда, тарихҡа һәм социологияға яҡыныраҡ.
Хәҙерге заман фәлсәфәһенең эмпирик традицияһында дини тикшеренеүҙәр йыш ҡына белем өлкәһенән тыш тип ҡарала. XX быуат фәлсәфәһендә дини тәғлимәт мәсьәләләре менән етди шөғөлләнгән фәйләсуфтар һиҙелерлек аҙ.
Математика
Математика, ҡай саҡ (йәки һирәк) фәйләсуфтар уларға оҡшарға маташҡан, бик үҙенсәлекле һәм ҡәтғи иҫбатлау ысулдарын ҡуллана. Күпселек фәлсәфәүи  әҫәрҙәр проза телендә яҙылған һәм ғәҙәттә   математик аныҡлыҡҡа тиклем күтәрелә алмай. Һөҙөмтә булараҡ, математиктар йыш ҡына фәйләсуфтарҙың һығымтаһы менән риза түгел, үҙ сиратында фәйләсуфтар ҙа йыш ҡына математиктарҙың һығымтаһы менән дә, уларҙың алымдары менән дә риза түгел.
Математика философияһы — фән фәлсәфәһе составындағы бүлек, әммә математиканың фәлсәфәгә үҙенсәлекле мөнәсәбәте бар: логика фәлсәфә бүлеге тип һанала һәм математика логиканың парадигмаль өлгөһө булып тора. XIX быуат аҙағында — XX быуат башында логика киҫкен үҫешкә өлгәшә, һәм саф математика, иҫбатланғанса, логикаға ҡайтып ҡала. Үҙ сиратында, фәлсәфәлә формаль логиканы ҡулланыу фәндә математиканы  ҡулланыуға тиң.
Кэндыль-Кыке
Кэндыль-Кыке — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Худосей йылғаһының уң ярына тамағынан 122 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Кандаковка (Ҡыйғы районы)
Кандаковка (Кандаковка) — Башҡортостандың Ҡыйғы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 347 кеше. Почта индексы — 452508, ОКАТО коды — 80236835001.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Франсиско Гойя
Франси́ско Хосе́ де Го́йя-и-Лусье́нтес (Francisco José de Goya y Lucientes; 30 март 1746 йыл — 16 апрель 1828 йыл, Бордо) — испан рәссамы һәм гравюрасыһы, һынлы сәнғәттә романтизмдың иң тәүге һәм балҡыу оҫталарының береһе.
Франсиско Гойя Лусьентес 1746 йылда Арагондың (испан автономияһы) баш ҡалаһы Сарагос ҡалаһында урта хәлле ғаиләлә тыуа. Әсәһе ярлы идальго (дворян)ҡыҙы. Франсиско тыуғас, ҡалалағы фатирға ремонт үткәргән ваҡытта, ғаилә Сарагостан 40 саҡрым алыҫлыҡтағы Фуендетодос ауылына күсеп китә. Был ауылда улар 1749 йылға тиклем (башҡа сығанаҡтар буйынса 1760 йылға тиклем) йәшәй.
Франсиско ғаиләлә төпсөк ул була. Иң өлкән ағаһы Камилло дин буйынса китә, уртансыһы Томас атаһының һөнәрен һайлай. Хосе Гойя әйберҙәрҙе алтын менән ялатыу оҫтаһы була. Уның балаларының белеме бик һай була. Франсиско Гойя ғүмер буйы хаталы яҙа.
1763 йылда Франсиско Силендың гипс фигураһы рәсемен эшләү конкурсында ҡатнаша. 1764 йылдың 15 ғинуарында уның эше өсөн бер тауыш та бирмәйҙәр. Һуңынан ул гипс күсермәләрҙе яратмауы тураһында әйтә. 1766 йылда Мадридта Сан-Фернандо нәфислек академияһында тағы бер һынау үтә, бында ла еңелеү көтә. Конкурс эштәре король Альфонсо X -ның аҡыллылығын, киң күңеллелеген һәм XVI быуат яугирҙәренең батырлығын күрһәтергә тейеш була. Был сюжеттар Гойяны илһамаландырмай.
Италияға сәйәхәт
1766 йылдың июле менән  1771 йылдың апрель айынаса Франсисконың  Римдәге тормошо  йомаҡ булып ҡала. рус сәнғәт белгесе А. И. Сомов фекеренсә,  Италияла рәссам «һынлы сәнғәт эштәре һәм Италия оҫталарының эштәрен күсереү менән генә  түгел, уларҙың сараларын һәм алымдарын өйрәнеү менән дә шөғөлләнә». 1771  йылдың яҙында Парма академияһының антика темаһы буйынса конкурсында  үҙен  Рим кешеһе һәм Байеу  уҡыусыһы тип танытып, ҡатнаша. Парманың ул саҡтағы хакимы принц Филипп Бурбон-Парм, Испан короле Карл III ҡустыһы, була. 27 июндә ға  «нескә, килешле колорит» өсөн  берҙән-бер премия бирелә, ә Гойяны  «артыҡ айырылып торған тондар» өсөн тәнҡитләйҙәр,  «ул яҙған  Ганнибал фигураһының мөһабәт булыуын» таныйҙар. Ул Парма Сәнғәт академияһының икенсе премияһын ала, уның картинаһы өсөн алты тауыш бирелә.
Гойя Мадридта (1775—1792)
1775 йылда Гойя Мадридта, үҙенең  ҡайнағаһы Франсиско Байеу  янына күсә,  уның оҫтаханаһында эшләй башлай. Байеу ул саҡта Испания короле Карл III һарай рәссамы була.
Гойя 1775  йылда  королдән тәүге заказ ала -  ул Астурия принцының (буласаҡ Испания короле Карл IV)  Эскориал һарайындағы ашханаһы өсөн шпалерҙар серияһына картон (һүрәттәр) эшләргә тейеш була. Уларҙа һунар күренештәре һынландырылған, Гойя  үҙе лә һунарҙы бик яратҡаан. Франсиско 5 композиция ижад итә һәм улар өсөн 8 000 реал хаҡ ала.
1789 йылда король Карл III вафат булғас, Карл IV һарай рәссамына, ә 1799 йылдан уның беренсе рәссамына әйләнә. Был вазифаға тәғәйенләнгәндән һуң, ул королдең һәм уның хәләл ефете Мария-Луиза Пармдың бер нисә әллә ни шәп булмаған  портретын яҙа. Бөйөк француз революцияһы менән бәйле ваҡиғаларҙы ҡурҡып күҙәткән король ярандарының  үҙ һарайҙарын матурлау ҡайғыһы бөтә — хәҙер Гойяның шпалералар эшләргә заказдары юҡ. Мәғрифәтсе испандарға ҡаршы эҙәрлекләүҙәр башлана : уның бер нисә дуҫы  ҡулға алына, йә һөргәнгә ебәрелә. Гойяның үҙен 1790 йылдың июлендә  « диңгеҙ һауаһын һуларға» Валенсияға ебәрәләр. Ләкин октябрь айында уҡ Гойя Сарагосла  үҙенең дуҫы ҙың портретын яҙа, был яңғыҙаҡ һәм бай негоциант менән Франсиско  1775 — 1801 йылдарҙа  даими хат алыша. Мадридҡа ҡайтҡас, Гойя  үҙенә  ҡаршы   һарай рәссамы  Маэлья  ҡорған тоҙаҡҡа эләгә, тик Байеуның яҡлашыуы ғына  Франсискоға һарайҙағы урынын һаҡлап ҡалырға мөмкинлек бирә. 1791  йылдың майында ул Эскориалдағы король кабинетына тип тәғәйенләнгән шпалера өсөн картон эскизын тамамлай (« Ауыл туйы »). Король талабы буйынса ул социаль күҙлектән ҡарағанда,  элекке «Паяц»тан айырмалы рәүештә, нейтраль була. Октябрҙә Гойя яңынан Сарагосала, бында ул каноник (рухани) Рамон Пиньятелли портретын яҙа. Декабрҙә инде  шпалералар өсөн 7 панно эшләй (уның һуңғы   картондары). Королдән һәм башҡа шәхси заказдар булмағас, Сапатер менән хат алышыу бөтөнләй туҡтай яҙғас,   Гойяның 1792 йылдағы яҙмышы әҙ билдәле.
1793—1799 йылдар. Ауыр сире һәм ижады
1796 йылда Гойя яңынан сирләп китә һәм  Кадиста ята,  Санта-Куэва ораторийы (Oratorio de la Santa Cueva (Cádiz)) өсөн 3 ҙур картина ижад итә, уларҙа  Христос тормошон яңыса итеп һүрәтләй. Ошо ваҡытта Гойяның тәбиғәт күренештәрен асыҡ һауала төшөргән тәүге һүрәттәренән Санлукар альбомы булдырыла. 1797 йылда Гойя «Герцогиня Альба  мантильяла» портретын яҙа, герцогиня маха кейемендә (ҡара мантилья менән итәк), ә уның аяҡ аҫтындағы ҡомда «Solo Goya» (тик Гойя) тип яҙылған. Франсиско Академияла бүлек етәксеһе вазифаһынан ауырыуына һылтанып, баш тарта. Ошо уҡ ваҡытта ул «Капричос» тигән офорттар серияһын башлай. 1797-1798 йылдарҙа Гойя һәм Гаспар Ховельянос заказын үтәп, уларҙың портреттарын яҙа.
1798 йылда Карл IV Гойяға   үҙенең ҡаланан ситтәге резиденцияһындағы  сиркәүе көмбәҙен картиналар менән биҙәргә ҡуша. 1798 йылдың июнендә Гойя герцог Осунаға ҙур булмаған 6 картина тапшыра, уларҙың сюжеты һуңыраҡ эшләнгән «Капричос»тың сюжетын  алдан һөйләгән кеүек, бигерәк тә « Ҙур кәзә тәкәһе, йәки мәскәйҙәр йыйыны». 1799  йыл башында «Христосты ҡулға алыу» башта Академияла, һуңыраҡ Толедолағы соборҙа күрһәтелә, унда төнгө яҡтылыҡ быға тиклем  күрелмәгәнсә оҫта итеп башҡарылғанын барыһы ла таный. 1799  йылдың 6 ,19 февралендә   «Капричос»тың сығыуы тураһында хәбәр итәләр, уларҙы  Десэнганьо,1 адресы буйынса прфюмер кибетендә һатып алырға була. Тик барлығы 27 комплект һатылып өлөгөрә, сөнки инквизиция ҡамасаулай. Шул уҡ йылда Гойя француз илсеһе Фердинанд Гиймарде менән уның һөйәркәһе маркиза де Санта-Крус ( ҡыҙ саҡтағы исеме- Марианна Вальдштейн) портреттарын яҙа. Хәҙер был портреттар бер- береһенә ҡапма-ҡаршы Луврҙа эленеп тора.
«Һуғыш бәләләре» (1808—1814)
1808 йыл бөтөн Испания өсөн тетрәнеү йылы була. Уны француздар баҫып ала, Мадридта оҙайлы партизандар һуғышына килтергән ихтилал башлана. Яңы король Фердинанд VII Байоннаға китер алдынан (бында Король ғаиләһе менән бергә ҡулға алына) Сан-Фернандо академияһы Гойға уның портретын яҙырға ҡуша. Әммә сеанс ҡыҫҡартыла һәм һуңғыһы булып сыға, шуға күрә Гойяға хәтерҙән портрет яҙырға тура килә. Һуғыш йылдарында Гойя бер нисә күренекле жанр картиналарын төшөрә ала: «Махи на балконе», «Девушки, или Письмо», «Старухи, или Que tal?», «Кузница (картина Гойи)|Кузница» һәм «Ласарильо де Тормес». Әммә Гойя илдә барған хаос тәьҫирендә йәнә ҡоралына тотона, һәм «Бедствия войны» офорттарын циклын төҙөй. Был серияның һуғыш ҡурҡыныстарына һәм Наполеондың «ирекһеҙ» ҡорбандарына нәфрәт менән һуғарылған сюжеттары шул осорҙағы Гойяның һүрәттәрендә сағылған .Тик 2 генә картинаһы был рәттән һуғыш һүрәте менән айырылып тора: «Литьё пуль» һәм «Изготовление пороха в горах Сьерра де Тардиента». 1812 һәм 1819 йылдар араһында төшөрөлгән «Похороны сардинки» картинаһы ла төптә ятҡан мәғәнә менән байытылған. Июндә Гойя тол ҡала, Хосефа вафат була. Гойя менән уның улы Хавьер араһындағы мөлкәттең һуңғы бүленеше беҙҙең өсөн 1800 йылда Сапатер үлгәндән һуң Гойяның көндәлек тормошо тураһында берҙән-бер мәғлүмат сығанағы булып ҡала. 1812 йылда Мадридҡа Веллингтон инә, Гойяға уның портретын яҙырға ҡушалар. Әммә улар араһында асыҡтан асыҡ дошманлыҡ барлыҡҡа килә, модель Гойяның эшенән ҡәнәғәт булмай, был саҡ улар араһындағы киҫкен ыҙғшыҡа килтермәй. Испания француздарҙан бөтөнләй азат ителгәс, Гойя Мадрид ихтилалы ваҡиғаларын ике күренекле рәсемдә һүрәтләй: «Восстание 2 мая 1808 года в Мадриде (картина)|Восстание на Пуэрта дель Соль 2 мая 1808 года» һәм «Третье мая 1808 года в Мадриде|Расстрел мадридских повстанцев в ночь на 3 мая 1808 года» (икеһе лә 1814 й., Мадрид, Прадо).
Испан Бурбондарын реставрациялау (1814—1819)
1814 йылдың 18 майында Фердинанд, 1812 йылғы Конституцияны ғәмәлдән сығарып, Кортестарҙы тарҡата, бер нисә либераль депутатты төрмәгә ултырта. Килеп тыуған диктатура һәм эҙәрлекләү шарттарында Гойя шедеврҙарының күбеһе Сан-Фернандо Академияһында урынлаштырыла. Гойя менән иһә француз илбаҫарҙары менән хеҙмәттәшлек итеүгә шиктәр алына (баҫып алынғанда ул хатта эш хаҡы ла ала алмай) һәм Фердинанд Гойяға дошмандарса ҡараһа ла, тыныс ҡына эшләргә мөмкинлек бирә. 1815 йылдың 30 майында батша Филиппин компанияһының генераль советында рәйеслек итә һәм ҙур ссуда ала. Гойяға был ваҡиғаны «Филиппиан советы»нда мәңгеләштерергә ҡушалар, унда ул киңлекте һәм яҡтылыҡ эффекттарын оҫта һүрәтләй. Гойя айырым компания ағзалары Мигель де Лардисабаль, Иньясио Омульриан һәм Хосе Муньярристың портреттарын төшөрә. Уның ҡарауы «Герцог де Сан-Карлос портреты»нда полихромияның бөтә өҫтөнлөктәрен файҙалана. 1815 йылда үҙен «Погрудной портреты»нда һүрәтләй. 1816 йылда ул «Тавромахия» офорттарының яңы серияһын ижад итә. В 1816 году он создал новую серию офортов «Тавромахия (серия офортов Гойи)|Тавромахию». Гойяның үҙенең элекке ҡурсалаусыларының балалары портреттарына заказ бирә башлай: «Дон Франсиско де Борха Тельес Хирон», 10-сы герцог Осундың портреты, йәки уның апалары герцогиня Абрантестар. 1818 йылдың ғинуарында Гойя Севилья соборы өсөн ике изге ҡурсалаусы Хуста һәм Руфинаның һүрәтләүсе ике ҙур картинаны тамамлай. 1819 йылдың 19 февралендә Гойя 60000 реалға Сан-Исидро туғайы яғынан Сеговияға алып барыусы күпер артында урынлашҡан «Һаңғырау Йорто» тип аталған ауыл йортон һатып ала. Августа ул Мадридтағы Эскуэлас Пиас сиркәү өсөн «Последнее Причастие св. Иосифа Каласанского» картинаһын тамамлай. Был картина өсөн Гойя 16000 реал аҡса ала, шуларҙың 6800 реалын картинаның геройы приораға хөрмәт йөҙөнән кире ҡайтара һәм үҙенең тағы бер бәләкәй «Моление о чаше» картинаһын бүләк итә.
«Ҡара картиналары», Бордола тормошо һәм үлеме (1820—1828)
1820 йылдың башында Гойя ҡаты сирләй башлай. 4 апрелдә ул һуңғы тапҡыр академик ултырышта ҡатнаша. 1823 йылдың яҙында йәки йәйендә Гойя үҙенең «Һаңғырауҙар йорто» стеналарын ҙур пейзаждар өҫтөнән мәңгелек аҡылһыҙлыҡты һәм кешелек ташҡындарын ҡамап алған күренештәр менән биҙәй. Ул эшҡыуар Исидро Вейстың ҡатыны Леодия де Вейс менән таныша, ул һуңынан ире менән айырылыша. Уның Гойянан Росарита исемле ҡыҙы тыуа.
Испанияның яңы хөкүмәте эҙәрләүҙәрҙән ҡурҡып, 1824 йылда Гойя Леокадия һәм бәләкәй Росаритаһы менән бергә Францияға юллана, унда хәҙер Людовик батшалыҡ итә (1824 йылдың 16 сентябренән - Карл Х). Был илдә Гойя һуңғы дүрт йыл ғүмерен уҙғара. 1823-1824 йылдарҙағы ҡышында үҙенең именлеге өсөн борсолоп, Гойя аббат Дуасола һыйыныу урыны таба. 1824 йылдың майында Пломбьер һыуҙарына барыуға рөхсәт ала, әммә ысынында Гойя Бордоға күсеп китә һәм унда уның бик күп дуҫтары ла һыйыныу урыны таба. Шул уҡ йылдың йәйендә ул Парижда була, унда «Коррида»ны һәм дуҫтары Хоакин Феррерҙың һәм уның ҡатынының портреттарын төшөрә. Бордоға ҡайтҡас Гойя, литографияның яңы техникаһына тотона: «Портрет гравёра Голона» һәм «Бордосские быки» тип аталған 4 бит. Гойяға Францияла отпускыһын ваҡыты-ваҡыты менән оҙайтып торалар. 1825 йылдың майында Франсиско тағы ҡаты сирләй, әммә тиҙ генә һауыҡҡас, фил һөйәгендә 40-ҡа яҡын миниатюра яһай. 1826 йылда Гойя Мадридҡа ҡайта һәм, эш хаҡын һаҡлау, ял итергә һәм Францияға барыу мөмкинлегенә рөхсәт ала. 1827 йылда Бордола Гойя үҙенең финанстар идарасыһы банкир Сантьяго Галостың портретын, шулай уҡ, ктлененең туғаны, испан сауҙагәре Хуан Баутист Мугироның портретын яҙа. Шул уҡ йылдың йәйендә Гойя һуңғы тапҡыр Мадридта була, унда 21 йәшлек ейәне Мариано Гойяны төшөрә. Бордоға ҡайтыу менән Гойя үҙенең һуңғы шедеврҙарын яҙа: Мадридтың элекке алкальды Пио де Молин портреты һәм «Молочница из Бордо» картинаһының эскизы. 1828 йыл башында Гойя Парижға юлланыусы улы һәм уның ҡатыны менән осрашыуға әҙерләнә. Франсиско уларҙы үҙендә март аҙағында ҡабул итә, ә 1828 йылдың 16 апрелендә Бордола Фоссе де л’Интенданс апартаментында вафат була.
Һүрәт сәнғәте
Төрлө төҫтәргә бай һәм  композиция яғынан иркен, тәбиғи булған, ябай ғына көндәлек тормош һәм халыҡ байрамдары күренештәре. (Барыһы ла Мадрид ҡалаһы Прадо музейында.
С начала 1780-х годов Гойя получает известность и как портретист:
Сохатский Владимир Александрович
Сохатский Владимир Александрович (28 декабрь 1989 йыл) — Рәсәй хоккейсыһы, ҡапҡасы. Өфөнөң «Салауат Юлаев» командаһының тәрбиәләнеүсеһе. Әлеге ваҡытта Континенталь хоккей лигаһында сығыш яһаған «Салауат Юлаев» системаһының уйынсыһы.
Биографияһы
Влади́мир Алекса́ндрович Соха́тский 1989 йылдың 28 декабрендә Башҡорт АССР-ының баш ҡалаһы Өфөлә тыуған.
Карьераһы
Үҙенең профессиональ карьераһын Владимир үҙенә 18 йәш булғанда 2006 йылда «Салауат Юлаев-2» (әлеге «Толпар») составында башлай. Дебют миҙгелдә туғыҙ уйын уҙғара һәм 19 гол үткәрә. 2007—2009 йылдарҙа Владимир командаһы өсөн 48 осрашыуҙа ҡатнаша һәм 80 шайба үткәрә. 2009 йылда Йәштәр хоккей лигаһы барлыҡҡа килә, шуның менән бергә «Салауат Юлаев-2» командаһының исеме «Толпар» тигәнгә үҙгәрә. Тәүге миҙгелдә даими беренселектә ул 32 уйын уҙғара, шуларҙың ун туғыҙын еңә. Йәштәр хоккей лигаһының бөтә йондоҙҙар уйынында ҡатнаша. «Толпар» үҙ конференцияһында икенсе урында урынлаша. Ә Харламов кубогы уйындарында ул ике матч ҡына уйнай. «Толпар» ярымфиналда «Кузнецкие Медведи» командаһына еңелә һәм бронза миҙалдары менән бүләкләнә. Владимир Йәштәр лигаһында башҡа бер уйында ҡатнашмай.
«Торос»
2010 йылдың йәйендә Нефтекаманың «Торос» хоккей клубына күсә. Яңы барлыҡҡы килгән Юғары хоккей лигаһының тәүге миҙгелендә Владимир 11 осрашыу үткәрә, шуларҙың береһе плей-офф уйындарына тура килә. Тәүге уйынын 2010 йылдың 13 сентябрендә уҙғара. Шул көндө «Торос» Түбәнге Тагилдан «Спутник» хоккей клубына 2:3 иҫәбе менән еңелә. Шул миҙгелдә Сохатский команданың запас ҡапҡасыһы була. Киләһе миҙгел уның өсөн уңышлыраҡ сыға. Ул команданың төп ҡапҡасыһына әйләнә. Даими миҙгелдә 32 осрашыу үткәрә. Братины кубогы өсөн плей-офф ярыштарында Владимир 16 уйын уҙғара. «Торос» бер-бер артлы «Молот-Прикамье», «Ермак», «Донбасс» һәм «Рубин» командаларын еңеп үҙ тарихында тәүгегә Братина кубогын еңә. Сохатский миҙгедең иң яҡша ҡапҡасыһы тип билдәләнә.
2012/2013 йылдар миҙгелендә ул «Торос» өсөн 47 осрашыу уҙғара. Нефтекама хоккейсылары даими чемпионатта өсөнсө урын яулайҙар. Братина кубогы уйындарында Сохатский 19 осрашыу уҙғара һәм шуларҙың алтауһында ҡапҡаһын «ҡоро» ҡалдыра, финалдың хәл иткес етенсе уйында ул бер шайба ла үткәрмәй. «Торос» икенсе тапҡыр кубокты еңә. Ә Владимир плей-офф уйындарының иң ҡиммәтле уйынсыһы тип билдәләнә. 2013/14 йылдар миҙгелендә «Торос» өсөн 36 уйын үткәрә. Братины кубогының 1/8 финалында дүрт осрашыу үткәрә һәм дүртеһендә еңә. Артабан ул уйнамай, сөнки Владимирҙы «Салауат Юлаев» саҡыртып ала. Киләһе ике миҙгелдә «Торос» өсөн ни бары туғыҙ уйын ғына уҙғара, плей-оффта бер осрашыу ҙа үткәрмәй.
Салауат Юлаев
2013/2014 йылдар миҙгелендә Владимир Сохатский «Салауат Юлаев» өсөн тәүге уйынын уҙғара. 2013 йылдың 13 декабрендә «Северсталь» менән уйында 1:4 иҫәбендә Алексей Волковты алмаштыра. Шул матчта ул 12 минут һәм 23 секунд боҙҙа була. Даими миҙгелдә ул 6 уйын уҙғара. Ә шул миҙгелдең плей-офф уйындарында ике тапҡыр Василевскийҙы уйын ваҡытында алмаштыра һәм бөтәһе плей-оффта 10 минуттан әҙерәк уйнай. Миҙгел тамамланғас Василевский Америкаға уйнарға китә, ә Сохатский команданың төп ҡапҡасыһы роле өсөн көрәшә ала ине. Владимир даими миҙгелдә 45 уйын үткәрә. 2014 йылды 14 сентябрендә «Амур» командаһына ҡаршы уйында ҡапҡаһын лигала үҙе өсөн тәүгегә ҡоро ҡалдыра. Гагарин кубогында Сохатский ҙа, команда ла уңышһыҙ сығыш яһайҙар — Магнитогорскиҙың «Металлург» командаһына конференция сирекфиналында 1-4 иҫәбе менән серияла еңелә.
2015/2016 йылдар миҙгеле алдынан команданың составы күбеһенсә яңыртыла. «Салауат Юлаев» ике ҡапҡасы Никлас Сведберг һәм Рафаэл Хакимов менән килешеүҙәр төҙөй. Даими миҙгелдә Владимир 11 осрашыу үткәрә, шуларҙың етәүһендә уйында ҡапҡала башлай. Плей-офф уйындарында ул өс тапҡыр Сведбергты уйын ваҡытында алмаштыра. Владимир команда менән конференция финалына етә, Рәсәй һәм КХЛ чемпионаттарының бронза миҙалдарын еңә.
«Автомобилист»
2016 йылдың 11 май көнөндә Владимир Сохатский Екатеринбургтан «Автомобилист» хоккей клубына күсә, «Салауат Юлаев» уның өсөн ҡапҡасы Никита Циркуль һәм һөжүмсе Максим Аскаровты ала. Владимир яңы клуб менән Тольятти ҡалаһында миҙгел алдынан үткән «Лада» кубогын еңә, ә үҙе турнирҙың иң яҡшы ҡапҡасыһы тип билдәләнә. 29 сентябрҙә Владимир «Автомобилист» өсөн тәүге рәсми уйын үткәрә. Шул көндә Екатеринбург командаһы Магнитогорскиҙан «Металлург» хоккей клубын (2:0) еңә, ә Сохатский «ҡоро» еңеү менән дебют яһай. Шул миҙгелдә «Автомобилист» плей-офф уйындарына эләгә алмай, ә Владимир 11 тапҡыр ғына еңә.
2017/2018 йылдар миҙгелендә «Автомобилист» Көнсығыш конференцияһында бишенсе урынды ала, ә Гагарин кубогында тәүге раундта еңелеп ҡала. Владимир был миҙгелдә барыһы 13 уйында 4 еңеү яулай һәм икәүҙә ҡапҡаларын «ҡоро» ҡалдыра. 2018 йылдың 16 май көнөндә Сохатский «Автомобилист» менән бер йылға яңы килешеү төҙөй. 2018/2019 йылдарҙың КХЛ даими миҙгелендә Владимир 12 уйында ҡатнаша, 6 тапҡыр еңеү яулай һәм бер тапҡыр ҡапҡаһын «ҡоро» ҡалдыра. «Автомобилист» тәүге тапҡыр Көнсығыш конференцияһында беренсе урынды яулай, ә Гагарин кубогының сирекфиналында «Салауат Юлаев» командаһына отолоп ҡала. Шулай уҡ ул Юғары хоккей лигаһында Учалынан «Горняк» хоккей клубы өсөн дүрт уйында ҡатнаша. 2019 йылдың 1 май көнөндә «Автомобилист» Владимир Сохатский менән бергә эшләмәү тураһында иғлан итә.
«Салауат Юлаев» системаһында (2019 йылдан алып)
2019 йылдың 1 июнендә «Салауат Юлаев» ҡапҡасы менән дауамы бер йыл булған ике яҡлы контракт төҙөй.
Статистика
Иҫкәрмәләр: У — уйындар һаны, Е — еңеүҙәр, О — отолоуҙар, Мин — боҙҙа үткәргән минуттар һаны, ҮШ — үткәргән шайбалар, «0» — ҡоро уйындар һаны, ЫК — ышаныслыҡ коэффициенты, %КҠШ — кире ҡағылған шайбалар проценты
Шәхси тормошо
Владимир Сохатскийҙың ҡатыны Вера бар.
Котловец
Котловец — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пёза йылғаһының һул ярына тамағынан 246 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Гумперда
Гумперда (Gumperda) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 372 кеше йәшәй. Майҙаны — 6,27 км2. Диңгеҙ кимәленән 216 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7768 һәм автомобиль коды — SHK.
Мальтус Томас
То́мас Ро́берт Ма́льтус (Thomas Robert Malthus, 1766—1834) — инглиз священнигы, ғалим, демограф һәм иҡтисадсы, халыҡ һанының контролһеҙ артыуы Ерҙә йәшәү уңайлыҡтарының кәмеүенә һәм аслыҡҡа килтереүе тураһындағы теорияның авторы. Ҡайһы бер сығанаҡтарҙа классик макроэкономикаға нигеҙ һалған тип таныла).
Лондон король йәмғиәте ағзаһы (1818), Француз Әхлаҡ һәм сәйәсәт фәндәре академияһының сит ил ағзаһы (1833), Санкт-Петербург Император фәндәр академияһының сит ил почетлы ағзаһы (1826).
Биографияһы
Роберт Мальтус 1766 йылдың 13 февралендә Англияла Суррей графлығындағы Доркей ҡалаһына ҡараған һәм Гилдфорд ҡалаһына яҡын ғына урынлашҡан Рукери имениеһында хәлле дворян Дэниэл Мальтус менән Генриетта (ҡыҙ фамилияһы Грэхем) Мальтус ғаиләһендә тыуа. Ғалимдың атаһы Мальтус Дэниел Давид Юм менән Жан-Жак Руссоның эйәрсене, икеһе менән дә шәхсән таныш булған.
1784 йылда Роберт Кембридж университетының Ғайса колледжына уҡырға инә. Унда математика, риторика, латин һәм грек телдәрен өйрәнә. 1788 йылда колледжды тамамлай. 1789 йылда англикан сиркәүенең дьяконы рухани санына бағышлау үтә һәм Уоттон графлығы Окевуд ауылы мәхәлләһендә икенсе священник итеп тәғәйенләнә. Роберт 1971 йылда священник ителә һәм Линкольншир графлығының ҡалаһы пасторы итеп тәғәйенләнә. 1793 йылда Ғайса колледжына уҡытыусы булып урынлаша. 1796 йылда рухани булып Олбери (Суррей) ҡалаһына китә. 1804 йылда Мальтус өйләнә — был никахтан өс балаһы тыуа, әммә ейәндәре булмай. 1805 йылда Ост-һинд компанияһы колледжында тарих һәм сәйәси экономия кафедраһы профессоры була, шулай уҡ колледжда священник вазифаһын башҡара.
Аралашҡанда Томас Роберт Мальтус, ғәҙәттә, беренсе исемен төшөрөп ҡалдырыр була, үҙен Роберт тип кенә атай, хеҙмәттәренә «Т. Роберт Мальтус» тип имза ҡуя.
Роберт Мальтус тоғро христиан ғына түгел, Мәғрифәтселек идеалдарына ла ныҡлы бирелгән була. Ул Аҡылға ышаныу менән Аллаға ышаныуҙың бер-береһе менән бик яҡшы һыйыша алыуын күрһәтә.
Мальтус ғүмер буйы фәҡирлектә көн итмәһә лә, бик ябай тормош менән йәшәй, принципиаль һәм эҙмә-эҙлекле рәүештә уға хөкүмәт тәҡдим иткән юғары дәүләт вазифаларынан да, сиркәү карьераһынан да баш тартып, тормошоноң төп эше тип фәнде һанай.
Фәнни эшмәкәрлеге
1798 йылда Essay on the Principle of Population ("Халыҡ һаны законы тураһында очерк ") тигән китабын баҫтыра.
Артабанғы төп әҫәрҙәре:
Мальтус Король йәмғиәте һәм Француз академияһы ағзаһы итеп һайлана, Сәйәси экономия клубына нигеҙ һала, һәм Лондон статистика йәмғиәтенә нигеҙ һалыусыларҙың береһе була.
Үҙенең фәнни ысулында Мальтус «нисбәттәр доктринаһына» таяна, асылы уның һәр ваҡыт сиктәргә ташланыуҙарҙан ҡасыуынан һәм алтын урталыҡты һайлауынан ғибәрәт.
Мальтус laissez-faire һәм ирекле сауҙа принциптарын ныҡлы хуплай: «һәр кешегә, ул ғәҙеллек ҡағиҙәләре буйынса эш иткән осраҡта, үҙ мәнфәғәттәрен күҙәтеү рөхсәт ителгәндә, милләттең бай булыуы һәйбәт тәьмин ителер», «хөкүмәттәр капитал ағымдарын һәм сәнәғәтте көйләүгә ҡыҫылырға тейеш түгел, ә һәр кешегә, ул ғәҙеллек ҡанундарына буйһонған осраҡта, эшмәкәрлек һәм килем алыу ирке бирергә тейеш». Был положениеларҙы Мальтус «бөйөк принцип» һәм сәйәси экономияның төп ҡағиҙәләренең береһе тип тасуирлай.
Эпос
Эпос — әҙәбиәттә иң ныҡ таралған һәм универсаль төр. Уның ике төрлө мәғәнәһе бар:
Эпос — тарихи жанр
Ул социаль синыфтар барлыҡҡа килгәнгә тиклем. йәғни ырыуҙар осоронда тыуа. Күп эпостарҙа ырыуҙарҙың үҙ аллы халыҡҡа берләшеү идеялары сағыла. Һәм шул сәбәптән эпостарҙың күпселегендә дөйөм халыҡ мәнфәғәте өсөн көрәшеүсе героик шәхестәр үҙәктә тора.
Эпос — берҙәм жанр
Әммә төрлө халыҡтарҙа уның үҙенсәлекле яҡтары булмай ҡалмай. Шуға күрә уның исеме лә төрлө илдә төрлөсә аталған. Урыҫтарҙа былина, украиндарҙа — дума, Исландияла, Норвегияла — сага, бүрәттәрҙә — улигер, сахаларҙа — олонхо, карел һәм финдарҙыҡы — руно, ҡаҙаҡ, үзбәк һәм уйғырҙарҙа — дастан булып йөрөй.
Ҡаҙағстан Хөкүмәте
Ҡаҙағстан Хөкүмәте (Қазақстан Республикасының Үкіметі) — Ҡаҙағстан Республикаһында башҡарма власты ғәмәлгә ашырыусы коллегиаль орган, башҡарма органдар системаһының башында тора һәм уларҙың эшмәкәрлегенә етәкселек итә.
Хөкүмәт Ҡаҙағстан Республикаһы Президенты тарафынан Конституцияға ярашлы тәртиптә барлыҡҡа килтерелә.
Тарихы
1995 йылдың 30 авгусында илдең яңы Конституцияһын ҡабул итеү хаҡында референдум үткәрелә. Илдең Яңы төп законы бойондороҡһоҙ Ҡаҙағстандың дәүләт органдарын булдырыуға нигеҙ һала. Шулай, референдумдан һуң Конституция нормаларын тормошҡа ашырыуҙы тәьмин итеү өсөн уларҙың вәкәләттәрен һәм функцияларын тәртипкә һалыу буйынса күп кенә конституция закондары ҡабул ителә. Мәҫәлән, «Ҡаҙағстан Республикаһында һайлауҙар тураһында» Конституция законы, «Ҡаҙағстан Республикаһы Президенты тураһында» Конституция законы , «Ҡаҙағстан Республикаһы Парламенты һәм уның депуттарының статусы тураһында» Конституция законы һәм шул иҫәптән «Ҡаҙағстан Республикаһы Хөкүмәте тураһында» Конституция законы , ул 1995 йылдың 18 декабрендә ҡабул ителә.
Хөкүмәттең бурыстары
Ҡаҙағстан Республикаһы Хөкүмәте түбәндәге бурыстарҙы атҡара:
Синельников Пётр Степанович
Синельников Петр Степанович (22 июнь 1921 йыл — 1985 йылға тиклем) — совет сәйәси эшмәкәре, КССР Коммунистик партияһы Рузаевский район комитетының беренсе секретары. Социалистик Хеҙмәт Геройы.
Биографияһы
Синельников Петр Степанович 1921 йылдың 22 июнендә Воронеж губернаһы Воронцовка ауылында тыуа. 1938 йылда Павловка педагогия училищеһын тамамлай, ярты йыл Воронеж өлкәһе Бутурлинский районының Гвазда ауылында ете йыллыҡ мәктәптә рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы булып эшләй. 1939 йылдың ғинуарынан ВЛКСМ-дың Воронцов район район комитетының пропаганда буйынса секретары урынбаҫары була.
1939 йылдың октябрендә хәрби хеҙмәткә саҡырыла, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша. 1942 йылдан ВКП(б)/КПСС ағзаһы. «Кавказды обороналаған өсөн» һәм «Германияны еңгән өсөн» миҙалдары менән бүләкләнгән. НКВД-ның Эске ғәскәрҙәренең 22-се дивизияһында хеҙмәт итә. Бөйөк Ватан һуғышы тамамланғандан һуң Грозный ҡалаһында полк комсоргы һәм парторгы булып хеҙмәтен дауам итә. 1946 йылдың авгусында майор дәрәжәһендә запасҡа сығарыла.
Краснодар крайының Лабинск ҡалаһына күсенә. 1946—1948 йылдарҙа — ВЛКСМ-дың Лабинск район комитеты секретары, ә 1948—1950 йылдарҙа Лабинск район партия комитетының икенсе секретары. 1950—1951 йылдарҙа — Краснодар крайының Яңы Титаровский партия район комитетының беренсе секретары.
1951—1954 йылдарҙа Мәскәүҙә ВКП(б) Үҙәк комитеты ҡарамағындағы Юғары партия мәктәбендә юғары белем ала. Партшкола тамамлағандан һуң Ҡаҙаҡ ССР-ына партия эшенә ебәрелә. 1955—1960 йылдарҙа КССР Коммунистар партияһының Күксәтау өлкәһе Рузаевский районы комитетында беренсе секретарь була, «сиҙәм күтәрә». Был районда 395 мең гектар дала һөрөлә һәм 1956 йылда сәсеү майҙанын 1953 йыл менән сағыштырғанда 6,5 тапҡырға арттырыу мөмк инлеген бирә. Сәсеүлек майҙанының киңәйеүе етештереүҙе арттырыуға килтерә. 1955 йылда райондың колхоз һәм совхоздары дәүләткә 8,5 миллион бот иген тапшыра, 1956 йылда был күләм 33 миллион ботҡа етә. СССР Юғары Советы президиумының 1957 йылдың 11 ғинуар ындағы Указына ярашлы, «сиҙәм һәм ҡалдау ерҙәрҙе үҙләштереүҙәге айырыуса ҙур уңыштары, юғары уңыш алған өсөн» П. С. Синельников Социалистик Хеҙмәт Геройы исеменә лайыҡ була, уға Ленин ордены һәм «Ураҡ һәм сүкеш» алтын миҙалы тапшырыла.
1960 йылда Күксәтау ҡалаһына күсә. Бында 1960—1963 йылдарҙа Ҡаҙаҡ ССР-ы дәүләт контроленең Күксәтау өлкәһе буйынса төркөмө менән етәкселек итә. 1963 йылда Күксәтау Өлкә комитетын һәм өлкә башҡарма комитетында дәүләт контроле инструкторы вазифаһын биләй, Күксәтау өлкәһе халыҡ контроле комитеты рәйесе урынбаҫары була.
1985 йылда вафат була, вафат булыу датаһы аныҡ билдәле түгел.
Куприянская
Куприянская — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кишкинский Исток йылғаһының һул ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Оло Кернежка
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Мугни Геворг сиркәүе
Мугни Геворг сиркәүе (әрмән: Եկեղեցի Գևորգ Սուրբ Մուղնեցվոց, грузин: გიორგის ეკლესია მუღნის წმინდა), шулай уҡ изге Мугни Георгий сиркәүе (Gevork, Йоргәнбулып Ermenice ы) Грузияның баш ҡалаһы Тбилисиҙа урынлашҡан,  1756 йылда  тулыһынса үҙгәртеп ҡоролған 13 быуат сиркәү булып тора. Сиркәү кирбестән яһалған, үҙаллы дүрт бағанаға таянған тура мөйөшлө тәренән тора.
Бөгөнгө торошо
Сиркәү 1980 йылдар уртаһына тиклем халыҡ сәнғәте музейы була 1990 йылға ул инде музей булмай, ә интерьеры емерелә
Кэныль-Кыке (Пякаль-Кы ҡушылдығы)
Кэныль-Кыке — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Пякаль-Кы йылғаһының һул ярына тамағынан 133 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 87 км.
Мугни Геворг сиркәүе
Бөгөнгө торошо
Көнбайыш фасад яғына ҡарай инеү 1991 йылдың майында емерелә. Сиркәүҙең диуарҙарындағы ҙур ярыҡтар грузин властары тарафынан сиркәүҙе йүнәтеү өсөн түгел, ә сиркәүҙе емереү өсөн  ҡулланыла
Кэныль-Кыке (Пякаль-Кы ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Мугни Геворг сиркәүе
Бөгөнгө торошо
2009 йылдың 18 ноябренә ҡарай төндә Тбилисиҙағы Изге Геворг сиркәүенең көмбәҙе емерелеп төшә. Халыҡ фекере буйынса күптән булмаған ямғырҙар инде емерелеп барған сиркәүҙең ҡоролмаһын ҡаҡшата. Грузин телеканалында төбәк губернаторы Руставиҙың сиркәүҙе тергеҙергә аҡса бүлеүе тураһында хәбәр ителә.
Гутендорф
Гутендорф (Gutendorf) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 226 кеше йәшәй. Майҙаны — 3,68 км2. Диңгеҙ кимәленән 420 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99438 һәм автомобиль коды — AP.
Ғәләүетдинов Ишмөхәмәт Ғилметдин улы
Ғәләүетдинов Ишмөхәмәт Ғилметдин улы (1 ғинуар 1948 йыл — 10 октябрь 2015 йыл) — башҡорт теле белгесе, шәрҡиәтсе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (1995), филология фәндәре докторы (1992), профессор (1994). Рәсәй Федерацияһының (2005) һәм Башҡорт АССР-ының (1986) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2008).
Биографияһы
Ишмөхәмәт Ғилметдин улы Ғәләүетдинов 2015 йылдың 10 октябрендә Өфө ҡалаһында вафат булды.
Балалар фольклорын өйрәнеүе
Ишмөхәмәт Ғәләүетдиновтың «Балалар фольлоры: Бала саҡ — уйнап көлөп үҫер саҡ» йыйынтығында Һынамыштар, Һанашмаҡтар, Тиҙәйткестәр, Үсекләшеүҙәр, Уйындар һ. б. балалар өсөн халыҡ ижады үрнәктәр урын алған
Ҡыштым ҡала округы
Ҡыштым ҡала округы (Кыштымский городско́й о́круг - Рәсәйҙең Силәбе өлкәһендәге ҡала.
Административ үҙәк — Ҡыштым ҡалаһы.
Этимологияһы
Топонимиканы өйрәнеүсе бик күптәр был атаманың башҡорт теленән килеп инеүенә өҫтөнлөк бирә: «ҡыштаным», «ҡыштау», «ҡыш» — «тымыҡ» һүҙҙәрен телгә алалар. Башҡа фекерҙәр ҙә бар. Мәҫәлән, Н. А. Аристов ҡырғыҙҙар үҙҙәренең яһаҡ түләүселәрен ҡыштым тип атағандарын билдәләй.Шулай уҡ ачкештым тигән ҡәүемде лә телгә ала. Бәлки был урында ҡыштымдар йәшәгәндер тип фараз итә ул.Был фараздарҙы Силәбе өлкәһенең топонимикаһын, башҡорт халҡының фольклорын өйрәнеп, китаптар сығарған географ, топонимист Шувалов Николай Иванович үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә килтерә.
Ҡала округы составы
Ҡала округы составына 13 тораҡ пункт инә:
Нәсех һәм мәнсух
Нәсех һәм мәнсух (Насх и мансух) — Ҡөрьәндең йәки хәҙистәрҙең ҡайһы бер аяттарының хөкөмдәрен башҡа аяттарҙың йәки хәҙистәрҙең хөкөмдәре файҙаһына бөтөрөү.
Мәғәнәләре
Нәсех  — мәғәнәһе: «бөтөрөү», «алып ташлау», «үҙгәртеү», «бүтәнсә итеү»; Исламда Аллаһ үәхиҙәрен үҙгәртеү, алыштырыу йәки бүтәнсә итеп биреү.
Мәнсух — ғәмәлдән сығарылған хөкөм тигән мәғәнәләге атама
Тарихы
Мосолман доктринаһына ярашлы, Илаһи үәхиҙәр Мөхәммәт Пәйғәмбәргә 23 йыл дауамында ебәрелә. Һәм был үәхиҙәр Изге яҙмаға — Ҡөрьәнгә ингән аяттар менән генә сикләнмәй. Үәхиҙәр өс категорияға бүленә тип иҫәпләнелә:
Ҡөрьән аяттарын ғәмәлдән сығарыу миҫалы булып түбәндәге хәҙис тора: «Ғәйшә бинт Әбү Бәкер бәйән итеүенсә, Ҡөрьәнгә иңдерелгәндәр араһындаУн тапҡыр имеҙеү тыйыла тигән һүҙҙәр булған, әммә һуңынан был бойороҡ „биш имеҙеү“ тип үҙгәртелгән». Был аят Ҡөрьәндә Пәйғәмбәрҙең вафатына тиклем һаҡлана