cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Селянка (Усолка ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Бөйөк аятулла
Бөйөк аятулла́ (آية الله العظمى,  — «Аллаһтың бөйөк билдәһе»;Вели́кий аятолла́) — шиғый дини титулы. Был титулды ислам хоҡуғында (Фиҡһ) һәм методологияһы (фиҡһ ысулы) буйынса ҙур бейеклектәргә өлгәшкән шиғый ғөләмәләре йөрөтә. Улар теге йәки был мәсьәләләр буйынса шәриғәт һығымталарын фәтүәләр сығарыу хоҡуғына эйә. Бөйөк аятулла титулын йөрөтә
Бөйөк аятулла абсолют ижтиһадҡа хоҡуҡлы. Йәғни, ул, дини нормаларҙы үҙ субъектив аңлауына нигеҙләнеп, ижтимағи мөнәсәбәттәрҙең бөтә өлкәләрендә лә яңы тәртип ҡағиҙәләрен булдыра ала.
Свинуха (Чагра ҡушылдығы)
Свинуха  — Рәсәйҙәге йылға. Һамар өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чагра йылғаһының уң ярына тамағынан 96 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Әл-Бәғәләүиә
Бәғәләүиә тәриҡәте (طريقة آل باعلوي), шулай уҡ Ғәләүиә тәриҡәте булараҡ билдәле, суфыйҙар туғанлығы. Үҙәге Йәмәндә, Хәҙрәмәүттә, әммә әлеге ваҡытта Һинд океанының бөтә яр буйына хәҙрәмәүи диаспораһы менән бергә таралған. Тәриҡәт Бәғәләүи сәйеттәре ғаиләһе менән тығыҙ бәйләнгән.
Нигеҙләнеүе
Тәриҡәт Әл-Факиһ Мөҡәддәм Әс-Сәйет Мөхәммәт Ибн Әли Бәғәләүи Әл-Хөсәйени тарафынан нигеҙләнгән. Бәғәләүи һижриҙең 653 йылында (беҙҙең эраның 1232 йылы) вафат була.Ул үҙенең ижәзәһен Мароккола  Әбү Мәҙйән аша ала.
Силсиләһенең ижәзә сылбыры Мөхәммәт Пәйғәмбәргә барып тоташа һәм уның ике туған ҡустыһы Али ибн Әбү Талиптың улы Хөсәйен аша  бирелә.
Вшивка (Олым ҡушылдығы)
Вшивка — Рәсәй йылғаһы. Орёл өлкәһе, Липецк өлкәһе, Курск өлкәһе, Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Олым йылғаһының һул ярына тамағынан 105 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сосна йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Хоперге қосылу құйылысына дейінгі Дон ҡушылдығының су алаптары, йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Бондаренко Илья Евграфович
Бондаренко Илья Евграфович (18 июль 1870 йыл — 21 июль 1947 йыл) — архитектор, архитектура тарихсыһы. 1919—1922 йылдарҙа Октябрь революцияһы исемендәге Өфө пролетариат художество музейын (М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейы) ойоштороусы һәм уның тәүге директоры.
Биографияһы
Илья Евграфович Бондаренко 1870 йылдың 18 июлендә Өфө ҡалаһында тыуған. Уның атаһы Өфөгә Полтаванан күсеп килгән. Буласаҡ архитекторҙың атаһы, Евграф Львович, «металл буйынса эшләй», йәғни, көрәктәр, тырмалар, биҙрәләр яһай, һуңынан икенсе гильдия сауҙагәре булып китә. Әсәһе өй хужалығы менән булыша. Баштараҡ атаһы улын сауҙа эшенә ылыҡтырырға хыяллана, әммә Илья ете йәшенән урындағы рәссамдан дәрестәр ала башлай, ә 1880 йылда Өфө классик ирҙәр гимназияһына уҡырға инә. Ошо йылдарҙа ул Өфөгә һөргөндә булған рәссам Н. И. Бобир менән таныша. Гимназияны тамамлағандан һуң 1887—1891 йылдарҙа Мәскәү һынлы сәнғәт, һәйкәл ҡойоу һәм төҙөү сәнғәте училищеһында уҡый архитектор А. С. Каминский класы) . Ошо осорҙа уҡ Бондаренко бер нисә проектта ҡатнаша, үҙе хәтерләүенсә. уның үҫешенә ҙур йоғонто тарихсы Р. Ю. Виппер, Савельев яһайҙар"
1891 йылда училищела уҡыуын ҡалдырып китә, сөнки революцион эшмәкәрлеге өсөн уға ҡулға алыу янай. Тәүҙә Өфөлә йәшенеп йәшәй, һуңынан сит илгә сығып китә. 1894 йылда Цюрихта юғары политехник мәктәбенең архитектура-төҙөлөш факультетын тамамлай. Бында уҡыған саҡта меценат, сауҙагәр И. А. Морозов менән таныша>.
Уҡыу тамамланғандан һуң Мәскәүгә ҡайта. 1895—1896 йылдарҙа Ф. О. Шехтель оҫтаханаһында эшләй.
1895 йылдан алып Бондаренко П. И. Щукин исемендәге музейҙа һәм Тарихи музей коллекцияларында урыҫ сәнғәтен өйрәнеү менән шөғөлләнә. 1896 йылда ул үҙенең архитектура бюроһын аса. 1897—1898 йылдарҙа Мамонтовтың Солодовников театр бинаһын яңынан ҡороп эшләй. ; Бондаренко яҙған «төньяҡ урыҫ сиркәүе төрө буйынса Бүлеге церковка рубленый башлай». Архитектурала “неорус” стиленең сағыу вәкиле. 20 быуаттың 10‑сы йылдары Бондаренко проекттары буйынса Мәскәү, С.-Петербург, Зарайск, Иваново-Вознесенск ҡалаларында бер нисә сиркәү һәм граждандар ҡоролмалары төҙөлә. 1914 йылда архитектор Д.П.Осипов менән берлектә, П.П.Рудавский проектына өлөшләтә үҙгәрештәр һәм өҫтәмәләр индереп, Аксаков халыҡ йортон төҙөп бөтөрөү менән шөғөлләнә. Бондаренко эскиздары буйынса рәссам К.В.Пономарёв тамаша залы өсөн панно эшләй.
1917 йылда элекке танышы И. А. Морозовтың заказы буйынса Бондаренко туҡыма өҫтөнән бер нисә орнаменталь һүрәт төшөрә; Мәскәү Кремлен тергеҙеү буйынса комиссияны етәкләй. Бондаренконы музейҙар һәм сәнғәт һәм боронғолоҡ ҡомартҡылары эштәре буйынса коллегияға һайлаөҙар. 1919 йылда ул Өфө ҡалаһына китә, унда ул беренсе Өфө театры һәм беренсе музей ойоштора (хәҙер М. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейы). 1919—1922 йылдарҙа Өфө губернаһының мәҙәни һәм тарихи хазиналарын һаҡлау һәм уларҙы яңы төҙөлгән музейҙарҙа, китапханаларҙа урынлаштырыу буйынса эштәргә етәкселек итә.
1921 йылда Бондаренко ҡабаттан Мәскәүгә ҡайта. 1922 йылда Тверь урамындағы элекке Инглиз клубы бинаһында «Ҡыҙыл Мәскәү» күргәҙмәһен ойоштора, уның композицициялары базаһында һуңынан Революция музейы ойошторола. Ауыл хужалығы күргәҙмәһен төҙөүҙә ҡатнаша (1923).
1926 йылдан Мәскәүҙәге Тарихи музейҙың баш архитекторы булып эшләй, һуңынан, 1939 йылға тиклем Моссовет һәм Мосэнерго структураларында архитектор булараҡ хеҙмәт итә. Уның эш даирәһе тарихи биналарҙы киңәйтеү һәм үҙгәртеп ҡороу менән бәйле.
1943—1944 йылдарҙа Бондаренко Ваганьков һәм Әрмән зыяраттарында баш архитектор була, бер нисә мемориаль ҡоролмалар һәм ҡәберташтар авторы. Һуғыш ваҡытында әүҙем ағартыу эшен алып бар:. 1942—1946 йылдарҙа ул госпиталдәрҙә ятҡан яралылар өсөн яҡынса 100 лекция уҡый, уларҙың күпселеге Мәскәү архитектураһы тарихына арнала. Оло йәшенә ҡарамаҫтан Бондаренко фашистарҙан азат иткән территорияларға бара, унда емерелгән ҡомартҡыларҙы тикшерә, уларҙы тергеҙеү буйынса кәңәштәр бирә. Тверҙе азат иткәндән һуң ул Юл һарайын тергеҙеүҙә ҡатнаша.
И. Е. Бондаренко 947 йылдың 21 июлендә Мәскәүҙә вафат була. Яңы Дон зыярпаты колумбариеһында ерләнгән.
Хеҙмәттәре һәм баҫмалары
И. Е. Бондаренко — архитектура һәм М. Ф. Казаков, Доменико Жилярдь, А Г. Григорьев ижады буйынса хеҙмәттәр авторы.
Кудрявцев Павел Степанович
Павел Степанович Кудрявцев (15 июнь 1904 — 25 март 1975 ) — совет физика тарихсыһы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре, физика-математика фәндәре докторы, Тамбов университеты профессоры, өс тлмлыҡ «Физика тарихы» уҡыу әсбабы — СССР-ҙа ошо тема буйынса беренсе монография авторы.
Биографияһы
1929 йылда Мәскәү университетының физика-математика факультетын тамамлай. Университетты тамамлағандан һуң Горький һәм Омск педагогия институттарында эшләй. 1946 йылдан ғүмеренең аҙағына тиклем Тамбов дәүләт университеты хеҙмәткәре була. 1944 йылда И. Ньютон тураһында китабы өсөн физика-математика фәндәре кандидаты дәрәжәһе ала. 1951 йылда уға «Физика тарихы»ның беренсе томы өсөн фән докторы дәрәжәһе бирелә. Бынан тыш Кудрявцев педагогия вуздарында уҡытыу өсөн «Физика һәм техника тарихы» (И. Я. Конфедератов менән берлектә) һәм «Физика тарихы курсы» дәреслектәре яҙа.
П. С. Кудрявцев Халыҡ-ара фәндәр тарихы академияһының ағза-корреспонденты итеп һайлана.
«Физика тарихы» тирәләй бәхәстәр
Боронғо Грециянан башлап XX быуат уртаһына тиклем физика фәненең үҫешен тасуирлаусы «Физика тарихы» өс томлығы С. П. Кудрявцевтың бөтә тормошоноң төп эше була. Был физика тарихы буйынса беренсе совет монографияһы була. Беренсе томы 1948 йылда баҫылып сыға, ә һуңғы, өсөнсөһө, — 1971 йылда. Мәскәү дәүләт университетының физика факультеты етәкселеге «Физика тарихы»ның беренсе томын юғары баһалай һәм уны докторлыҡ диссертацияһы итеп раҫлай (1950 йыл).
Беренсе томы баҫылып сыҡҡандан һуң оҙаҡламай, 1950 йылда, «Культура и жизнь» гәзитендә КПСС Үҙәк Комитеты ҡарамағындағы ижтимағи фәндәр академияһы профессоры Б. М. Кедров яҙған фашлағыс рецензия барлыҡҡа килә. Рецензия «Объективистская книга по истории физики» тип атала һәм П. С. Кудрявцевты Көнбайышҡа табыныуҙа, сит ил ғалимдарының физика үҫешенә индергән өлөштәрен арттырып күрһәтеүҙә, ә ватан ғалимдарының өлөшөн кесерәтйтеп күрһәтеүҙә ғәйепләй. Кедров бер үк ваҡытта мәҡәләләр баҫылған ошондай уҡ «Уңышһыҙ физика тарихы буйынса китап» журналы партия ҡалаһында «философия мәсьәлә»: «П. Неблаговидный бурысын үҙ өҫтөнә ала һәм ҡайтанан Кудрявцев мәсьәләләрҙе хәл итә инде „перерешить“ яңынан көнбайыш ғалимдары уларҙың файҙаһы».
1950 йылдың 15 мартында Кедровтың мәҡәләләре Мәскәү дәүләт университетының физика факультетының махсус методологик семинар ултырышында ҡарала. Сығыш яһаусыларҙың барыһы ла, шул иҫәптән П С. Кудрявцев үҙе лә, Кедровтың тәнҡитен дөйөм алғанда ысынбарлыҡты иҫәпкә алмаған, объектив булмаған тип баһалап кире ҡаға. Бер үк ваҡытта шундай уҡ йөкмәткеле хатты бер нисә билдәле физик Үҙәк Комитетҡа ебәрә. Форум һөҙөмтәләре буйынса йыйылыш резолюция ҡабул итә, уны ВКП(б) Үҙәк Комитетының агитация һәм пропаганда бүлегенә һәм «Культура и жизнь» гәзите редакцияһына ебәрә. Резолюцияла китаптың ыңғай яҡтары һәм айырым төҙәтеп була торған етешһеҙлектәре билдәләнә.
С. П. Кудрявцев «Физика тарихы»ның икенсе томын 1956 йылда, Сталин үлгәндән һуң ғына баҫтырып сығара ала. Уның менән бергә эшкәртелгән беренсе томы нәшер ителә, әммә быға тиклем тәнҡитләнгән урындары һиҙелерлек төҙәтеүҙәргә дусар ителмәй.
Хапт-Нгэва-Яха
Хапт-Нгэва-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Чугорь-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 119 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Ташөй мәмерйәһе
Ташөй мәмерйәһе(Ташйорт) — девонға ҡараған франс ярусының аҡһыл һоро эзбизташтарында барлыҡҡа килгəн карст мәмерйәһе. Башҡортостандың Ишембай районыны Һарғай ауылынан төньяҡ‑көнсығышҡа табан 5,5 км алыҫлыҡта, Рәүҙәк йылғаһынаң уң битлəүендə урынлашҡан. 1985 йылдан тәбиғәт ҡомартҡыһы.
Мәмерйәгә инеү урыны текə ҡаяның нигеҙ өлөшөндəге эре киҫəкле ишелмəлəр өҫтөндə 30 м бейеклектə ята. Инеү урыны 7 метр бейеклектә, 11 метр киңлектә арка формаһында. Мәмерйә ауыҙынан 20 метрға тиклем юлдар, көньяҡҡа 5—12 метр киңлектә, 28 метр оҙонлоҡта галерея китә. Түбәһе шыма, 12 метрға тиклем вертикаль юлдар бар. Мәмерйә иҙәненең юлдары балсыҡ, ваҡ таш менән ҡапланған. Стеналарында кальцит япмалары осрай.
Мәмерйәнең оҙонлоғо 117 метр, уртаса киңлеге 5,5 метр, уртаса бейеклеге 3,0 метр, амплитудаһы 17 метр, майҙаны 496 квадрат метр, күлəме 1500 кубик метр. Һауа температураһы йəй көнө яҡынса 9,5°С.
«Ташөй» атамаһы «таш» һәм «өй» һүҙҙәренән алынған. Тәбиғәт ҡомартҡыһын һаҡлау Маҡар ауыл советы хакимиәтенә йөкләтелгән.
Солохта
Солохта — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Ленинград өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Андога йылғаһының һул ярына тамағынан 30 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 49 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Суда, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Рыбинск һыуһаҡлағысы йылғалары бассейндары, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Д. А. Четвериков — Ф. Л. Кноптарҙың ҡала усадьбаһы
'''А. Д. Четвериков — Ф. Л. Кноптарҙың ҡала усадьбаһы.''' — Мәскәүҙең (Колпачный тыҡрығы, 7-се йорт) үҙәгендәге бина. Был ҙур бина 1869 йылда XVIII быуат усадьбаһы нигеҙендә төҙөлгән. Төбәк әһәмиәтендәге статусҡа эйә булған мәҙәни мираҫ объекты.
Тарих
Элек Колпачный тыҡрығындағы был ҙур йорт Д. А. Четвериковтың усадьбаһы булған, ул XVIII быуатта йәки унан алдараҡ төҙөлгән була. Бина ҙур ихатаның эсендә тора. 1869 йылда был йорттоң йәнәшәһендә торған бинала йәшәгән сәнәғәтсе Андрей Львович Кноптың ағаһы Федор Львович Кноп заказы буйынса усадьба йорто яңыртып төҙөлә. Фасадты үҙгәртеп ҡороу, төкәтмәләр ҡороу һәм ҡоймалар ҡуйыу менән архитектор А. С. Каминский шөғөлләнә. Шулай уҡ был төҙөлөш эштәрендә Б. В. Фрейденберг та ҡатнаша. 1901 йылда бина архитектура технигы В. К. Трейман тарафынан эклектика рухында яңынан төҙөлә. Совет осоронда биналарҙы ВЦСПС-тың 6-сы йорто биләй. Хәҙер элекке усадьбала ҡала офистары урынлашҡан.
1862 йылда усадьбаның артҡы яғындағы ихатала төҙөлгән элекке хужалыҡ ҡаралтылары һаҡланған, хәҙер улар ҡиммәтле ҡала формалау объекттары статусына эйә. 2017 йылда уны реставрациялау проекты эшләнә. План буйынса йорттоң нигеҙен нығытыу, кирбес араларындағы бушлыҡтарҙы иҙмә менән тултырыу, сарҙаҡ ҡыйыҡтары таяуҙарын ҡорос конструкциялар менән алмаштырыу, мансарда майҙанын ҙурайтыу ҡаралған.
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="">
Сами Лепистё
Сами Лепистё, шулай уҡ Сами Леписто (Sami Lepistö; 17 октябрь 1984 йыл, Эспоо, Финляндия) — Финляндия хоккейсыһы, һаҡсы. Финляндия йыйылма командаһы составында 2011 йылғы донъя чемпионы. Әлеге ваҡытта Континенталь хоккей лигаһында сығыш яһаусы «Йокерит» командаһы уйынсыһы.
«Йокерит»
Саминың атаһы Юсси Лепистё хоккейсы була, ул — Финляндия чемпионатының көмөш миҙалсыһы һәм юниорҙар араһында Европа чемпионаты еңеүсеһе. Сами шулай уҡ был спорт төрөн һайлай. Ул «Йокерит» командаһына килә. 1998 йылдан башлап клубтың йәштәр составында уйнай. 2003 йылда ул командаһы менән Финляндия йәштәр лигаһында көмөш миҙалын ала. 2004 йылда төп команда өсөн уйнай башлай. Тәүге миҙгелдә ул 61 уйында 8 мәрәй йыя. Киләһе миҙгелдә Сами 67 уйында (ун икеһе плей-оффта) 33 мәрәй туплай, ә «Йокерит», финалға етеп, көмөш миҙалдар яулай. 2005/2006 йылдар миҙгелендә «Йокерит» плей-офф уйындарына эләкмәй, Лепистё 56 уйында һөҙөмтәлек өсөн 29 балл йыя. Киләһе миҙгелдә Сами командаһы менән финалға сыға һәм шунда тағы ла еңелә. Ул 36 осрашыуҙа 14 мәрәй йыя.
Америкала
2006 йылда Милли хоккей лигаһы драфтында Самины өсөнсө раундта дөйөм 66-сы һан аҫтында «Вашингтон Кэпиталз» һайлай. 2007 йылда ул Финляндиянан Америка Ҡушма Штаттарына күсә. 2008 йылдың 16 февралендә Сами был лигала беренсе уйынын үткәрә, ә 14 мартта тәүге мәрәйен ала. Шул миҙгелдә ул ете уйында бер мәрәй йыя. «Кэпиталз» составында уйнауҙан башҡа Америка хоккей лигаһында «Вашингтон» командаһының фарм-клубы «Херши Бэрс» составында даими чемпионатта 55 уйын уҙғара, шунда 45 мәрәй йыя. Плей-оффта уға биш матчта уйнарға тура килә, һәм һөҙөмтәлә ул бер мәрәй ала.
2008/2009 йылдар миҙгелендә Сами «Вашингтон» өсөн даими миҙгелдә ете уйында 4 (0+4) мәрәй йыя. «Херши» составында ул 70 уйында ҡатнаша, 42 (4+38) мәрәй иҫәбендә һәм командаһы менән АХЛ-дың төп трофейын — Колдер кубогын алып, чемпион исемен яулай. 2009 йылдың 27 июнендә «Вашингтон» Сами ул ваҡыттағы «Финикс Койотис» командаһына алмаштыра. 2010 йылдың 30 ғинуарында Сами МХЛ-да тәүге шайбаһын керетә. Даими чемпионаттың 66 уйынында ул 11 мәрәй йыя, ә 7 плей-офф уйынында ул тик бер шайба ғына индерә.
2011/2012 йылдар миҙгелендә «Финикс» өсөн 51 уйын уҙғарғас, ул «Коламбус Блю Джекетс» командаһына күсә. Яңы клуб өсөн Сами 19 осрашыу үткәрә һәм 5 (0+5) мәрәй йыя. Миҙгел тамамланғас, Сами «Чикаго Блэкхокс» клубына күсә. «Чикаго» составында ул даими чепионаттың 26 уйынында 3 мәрәй йыя һәм плей-оффта 3 уйында ҡатнаша.
Континенталь хоккей лигаһында
2012 йылдың 4 июнендә уйынсының «Локомотив» хоккей клубы (Ярославль) менән бер йыллыҡ контракт төҙөүө тураһында иғлан ителә. Сами Лепистё даими чемпионаттың 26 осрашыуында 3 (0+3) мәрәй генә йыя һәм команданан китә. 2013 йылдың 13 ғинуарында ул Праганың «Лев» клубы менән миҙгел тамамланғансыға тиклем килешеү төҙөй. Команда өсөн бөтәһе 14 уйын уҙғара һәм 5 мәрәй йыя. 2013 йылдың 10 июнендә Сами «Автомобилист» хоккей клубы менән ике йыллыҡ контракт төҙөй. Даими чемпионаттың 53 уйынында 25 мәрәй йыя, ә Гагарин кубогы өсөн плей-офф уйындарында 4 осрашыу уҙғара, шунда ике һөҙөмтәле пас бирә. 2015/2016 йылдар миҙгелендә ул даими чемпионатта 60 уйын (23 мәрәй) һәм плей-оффта 5 осрашыуҙа ҡатнаша.
2015 йылдың 1 майында ул «Салауат Юлаев» хоккей клубына күсә. 2015/2016 йылдар миҙгеле Сами өсөн Лигала иң уңышлыһы була: 30 мәрәй йыйып, ул һаҡсылар араһында бомбардирҙар исемлегендә 9-сы һәм снайперҙар исемселегендә 4-се урындарҙы ала. Командаһы менән Лепистё Көнсығыш конференцияһының финалына етә, КХЛ һәм Рәсәй чемпионаттарының бронза миҙалдарына лайыҡ була. 2016 йылдың 15 апрелендә «Салауат Юлаев» менән килешеүен бер йылға оҙайта. Өфөлә үткән КХЛ йондоҙҙар уйынында ул Линус Умаркты алмаштыра һәм тәү тапҡыр КХЛ-да шундай сарала ҡатнаша. Сами командаһы менән мини-турнирҙы еңә, ә үҙе ике уйында ике һөҙөмтәле пас бирә. Сами оҫталыҡ конкурстарында «Иң көслө һуғыу» һәм «Be Like Pro» ярыштарында ҡатнаша. «Салауат Юлаев» даими миҙгелде конференцияла алтынсы урында тамамлай, ә Гагарин кубогының беренсе раундында «Аҡ Барс» хоккей клубына серияла 1-4 иҫәбе менән отола. Сами был миҙгелдә бөтәһе 58 уйында 34 мәрәй йыя һәм был күрһәткес буйынса командала иң яҡшы һаҡсы була.
2019 йылдың 5 июнендә «Йокерит» Сами Лепистё менән ике йылға эшләнгән килешеү төҙөйҙәр.
Финляндия йыйылма командаһында
2004 йылда ул, Финляндия йәштәр йыйылма командаһына саҡырылып, йәштәр донъя чемпионатында ҡатнаша. Ул ете уйында 8 (4+4) мәрәй йыя — был һаҡсылар араһында иң яҡшы күрһәткес, «донъя чемпионатының иң яҡшы һаҡсыһы» тип таныла, символик йыйылма командаға керә һәм бронза миҙал яулай. 2008 йылда ул Финляндияның төп командаһы өсөн Канадалағы донъя чемпионатында ҡатнаша һәм бронза миҙал ала.
2010 йылда Ванкувер ҡалаһында үткән Ҡышҡы Олимпия уйындарында 6 осрашыуҙа ҡатнаша, 1 һөҙөмтәле пас бирә. Финляндия бронза өсөн уйында Словакия йыйылма командаһын 5:3 иҫәбе менән еңә. 2011 йылда Словакиялағы донъя чемпионатында ул 9 уйында ҡатнаша, 3 (0+3) мәрәй йыя, ә Финляндия алтын миҙал ота. 2013 йылда Швецияла һәм Финляндияла үткән донъя чемпионатында Сами йыйылма команда өсөн 10 уйында ҡатнаша, миҙал алмаһа ла, команданың турнирҙа өс иң яҡшы уйынсыһы иҫәбенә инә. 2014 йылда Сочи ҡалаһында үткән Ҡышҡы Олимпиядала алты уйында 2 (1+1) мәрәй йыя һәм икенсе тапҡыр бронза миҙал яулауға өлгәшә.
2015 йылда Чехиялағы донъя чемпионатында Сами 8 осрашыуҙа 2 (0+2) балл ала, ә Финляндия сирек финалда еңелеп төшөп ҡала. Донъя чемпионаттарында һәм Олимпиадаларҙан башҡа Лепистё Еврохоккейтурҙың төрлө этаптарында ҡатнаша. 2016 йылда ул Финляндия йыйылма командаһы составында Канадала үткән Донъя кубогында ҡатнаша. Шунда ул өс уйында ҡатнаша, ә Финляндия командаһы төркөм этабынан сыға алмай ҡала. Шул уҡ йылда Сами Рәсәйҙә үткән Беренсе канал кубогында ҡатнаша һәм 3 осрашыуҙа 2 һөҙөмтәле пас бирә.
Шәхси тормошо
Сами Мария исемле ҡатыны менән ғүмерен үткәрә.
Маресева Зинаида Ивановна
Маресева Зинаида Ивановна (20 июнь 1923 йыл — 6 август 1943 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры. Гвардия уҡсылар полкының санитар взводы санинструкторы, медицина хеҙмәтенең гвардия өлкән сержанты. Советтар Союзы Геройы (1944, үлгәндән һуң).
Биографияһы
Һарытау өлкәһе хәҙерге Вольский районы Черкасск ауылында тыуған.
Ете йыллыҡ мәктәпте тамамлай. Вольский ҡалаһындағы «Большевик» цемент заводында эшләй.
Бөйөк Ватан һуғышы башланыу менән ҡыҫҡа сроклы медицина шәфҡәт туташтары курстарын тамамлай һәм һәм 1942 йылдың ноябре аҙағында үҙ теләге менән фронтҡа китә.
Рәсәйҙең спорт мастеры
Рәсәйҙең спорт мастеры (СМ) (Мастер спорта России (МС)) — Рәсәй Федерацияһында совет классификация системаһының туранан-тура вариҫы булған почетлы спорт исеме.
Маресева Зинаида Ивановна
Биографияһы
Сталинград, Воронеж һәм Дала фронттарында һуғыша.
1943 йылдың 1 авгусында 214-се гвардия полкы Белгородтан көньяҡтараҡ Северский Донец йылғаһын аша сығырға бойороҡ ала. Бында, Соломино һәм Топлинка ауылдары араһында, дошман ике пехота дивизияһы частарын һәм күп һанда артиллерияһын тупланған була.
Рәсәйҙең спорт мастеры
СМ-ның мотлаҡ шарты булып Бөтә Рәсәй һәм халыҡ-ара категориялы 3 судья хөкөм иткән ярыштарҙа ҡатнашыу һәм кәрәкле балдар алыу йәки башҡа спортсылар араһында билдәле бер урын алыу тора. Рәсәй спорт министрлығы бүләкләү тураһында махсус бойороҡ менән күренекле спортсыларға титулдар бирә.
Маресева Зинаида Ивановна
Биографияһы
Гитлерсылар уң ярҙың тирә-яҡҡа ҡарағанда бейегерәк ҡалҡыулыҡтарында оборона биләгән була. Йылғаға төшөү урындары артиллерия һәм миномёттарҙан тоҫҡап утҡа тоторлоҡ арауыҡта ғына. Уң ярҙа тотош мина яланы. Әммә гвардиясылар ҡаты бәреештәрҙән һуң тәүге көндә үк Северский Донец йылғаһының уң ярында ҙур булмаған плацдарм биләй.
Йылға аша кисеү һәм совет яугирҙәре биләгән бер ҡарыш ер ҙә дошмандың туҡтауһыҙ ут аҫтында була. Гвардиясыларҙың баш осона меңләгән снаряд, йөҙләгән бомба яуҙы. Әммә полк һөжүмен дауам итә.
Был ауыр шарттарҙа санинструктор Маресева ярарыларға ваҡытында ярҙам күрһәтә. Хәеф-хәтәргә иғтибар итмәй, ул һәр ваҡыт ут һыҙығында ҡала, ҡаты яралар янына шыуышып барып, уларҙың яраларын бәйләй перевязка, уларҙы ышыҡ урындарға йөкләп алып бара. Ә ҡараңғы төшөп, алғы һыҙыҡта мылтыҡ-пулемёт атышы тынһа, ул яралыларҙы йылғаның һул ярына сығара.
Икенсе көндө 1-се батальондың участкаһына дошман контратакалары бигерәк тә көслө һәм ныҡышмалы була, әммә, ҙур юғалтыуҙар менән булһа ла, улар кире ҡағыла. Көн аҙағына дошман һигеҙенсе атакаһын башлай. Көслө артиллерия уты ярҙамында гитлерсылар батальондың һул флангыһын урап үтә. Бында оборона тотҡан яугирҙәр төркөмө оҙайлы тиңһеҙ алыштан һуң йылғаға табан сигенергә мәжбүр булғанын Маресева күреп ҡала. Траншеяларҙа һәм блиндаждарҙа йәшертелеп, һул ярға эвакуация көтөп ятҡан яралыларҙың яҙмышы тураһындағы хәүефле уй уның мейеһен һыҙып үтә. Ҡулына пистолет алып, Зина сигенеүсе яугирҙәр ҡаршыһына баҫа: «Бер аҙым да артҡа атламаҫҡа!», «Алға, минең арттан!» — тип ҡысҡырып, уларҙы туҡтарға мәжбүр итә һәм үҙе артынан атакаға күтәрә.
Хәүеф янаған участкала хәл тергеҙелә. Маресева әйҙәгән ҡаты алышта 150-нән ашыу гитлерсы юҡ ителә, 8 пулемёт, 2 миномёт һәм 20 гранатомёт баҫып алына.
Контратака кире ҡағылғандан һуң, Зина яралыларҙың яраларын бәйләй һәм уларҙы һуғыш яланынан сығарыуын дауам итә.
2 август, көн аҙағына сапёрҙар йылға аша йәйәүлеләр өсөн күпер төҙөй. Был төндә Маресева дошман уты аҫтында төн буйына шул күперҙән Северский Донец йылғаһының һул ярына яралы һалдат һәм офицерҙарҙы күсерә. Иртәнсәк дошман артиллерияһы күперҙе ҡыйрата. Сираттағы рейсында мина ярсығы ҡыҙҙы үлемесле яралай һәм ул 1943 йылдың 6 авгусында госпиталдә вафат була.
Ике тәүлек эсендә Маресева санитар менән бергә һуғыш яланынан 64 яралыны, шуларҙан 52 яугирҙе шәхси ҡоралы менән, йылға аша эвакуациялай.
Зинаида Ивановна Маресеваға Северский Донец йылғаһын аша сыҡҡанда күрһәткән батырлығы өсөн үлгәндән һуң «Советтар Союзы Геройы» исеме 1944 йылдың 22 февралендә бирелә.
Ҡыйыу илһөйәр патриот ҡыҙ Белгород өлкәһе Пятницкое ауылында ерләнгән.
Ай-Кирилл-Выс-Ягун
Ай-Кирилл-Выс-Ягун — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кирилл-Выс-Ягун йылғаһының һул ярына тамағынан 106 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Рәсәй ҡәүемдәре (һындар серияһы)
Рәсәй ҡәүемдәре,  «Народности России», «Народы России» — Рәсәй Император фарфор заводы (ИФЗ) фарфор статуэткалар серияһы, 1907-1917 йылдарҙа ҡойолған.
Әлеге ваҡытта 74 үҙенсәлекле һын булыуы тураһында билдәле (шулай уҡ күп һанлы күсермәләре һаҡланған). Иң тулы серияһы Эрмитаж Дәүләт Фарфор музейында, Рәсәй этнография музейы коллекцияһында иһә серияның 47 һыны урынлашҡан.
Барлыҡҡа килеүе
Концепция эшләүҙең баштағы бурыстары завод директоры барон Вольф Николай Борисович иңенә төшә. Элекке фарфор һындарҙан айырмалы, был серияны этнографик тикшеренеүҙәргә, йәнни сығанаҡтарға, шулай уҡ 1897 йылғы халыҡ иҫәбе мәҡлүмәттәренә таянып эшләргә ҡарар ителә ). Заводҡа консультант сифатында  Антропология һәм Этнография музейы директоры академик В. В. Радлов саҡырыла.
Проектҡа етәкселек итеү скульптор Павел Каменскоийға (1858—1922) йөкмәтелә. Күпселек һындарҙы рәссам Мария Герцак биҙәй.
1915 йылда әлеге ваҡытта һаҡланған моделдәрҙең барыһы ла әҙер була. Музейҙар моделдәрҙең күсермәһен ала, ә ике тапҡырға кесерәйтелгән статуэткалар  һатыуға сығарыла (18-19 см самаһы бейеклектә) ..
1917 йылдан һуң Совет Рәсәйендә статуэткалар ҡабатлап ике тапҡыр сығарыла (сауҙаға һәм дипломатик бүләктәргә).
Скульптуралар ҡойоу ысулы менән, глазурлау һәм ике тапҡыр юғары температурала яндырып эшләнгән. Һындарҙың бейеклеге 38 - 45 сантиметр тәшкил итә.
Исемлек
Һындар шул осорҙа ҡабул ителгән ҡәүемдәр атамалары менән бирелгән (хәҙер уларҙың күбеһе иҫкергән). Ҡайһы бер халыҡтарҙың ир-ат һәм ҡатын-ҡыҙ һындары ла яһалған, әммә серияла бының системаһы юҡ.
XXI быуатта
ИФЗ 2007 йылдан атаҡлы серияны ҡабатлап сығара башлай, 36 скульптура эшләнгән. 2012 йылда серияны дауам итергә булалар — «Ҡәүемдәр. Коллекция XXI» тигән проект эшләнә.
2013 йылда Рәсәй этнография музейы һәм Кунсткамера «Рәсәй халыҡтары образдары» тигән күргәҙмә үткәрә.
Носратуллин Вил Ҡасим улы
Носратуллин Вил Ҡасим улы  (19 август 1946 йыл) — СССР һәм Рәсәй иҡтисадсыһы. 2000—2008 йылдарҙа Башҡорт дәүләт аграр университетының иҡтисад теорияһы кафедраһы мөдире. Иҡтисад фәндәре докторы (1997), профессор (2001).
Биографияһы
Вил Ҡасим улы Носратуллин 1946 йылдың 19 авгусында Башҡорт  АССР-ының Нуриман районы Ҡыҙылъяр ауылында тыуа.
Хәрби хеҙмәттән һуң Ленинград ҡалаһында «Ленуниверситетстрой» төҙөлөш тресында эшләй, 1969 йылдың көҙөндә БАССР-ҙың Нуриман районына ҡайта. 1970 йылдың йәйенә тиклем Саруа һигеҙ йыллыҡ мәктәбендә (Нуриман районының Саруа ҡасабаһы) хеҙмәт һәм физкультура уҡытыусыһы булып эшләй, уҡыу йылы тамамланғандан һуң юғары уҡыу йортона инеү өсөн Өфөгә китә. Башҡортостан ауыл хужалығы институтының иҡтисад факультетын һайлай, уны 1975 йылда отличие менән тамамлай.
08.00.13 — «Халыҡ хужалығындағы һәм уның тармаҡтарындағы иҡтисади тикшеренеүҙәрҙә, планлаштырыуҙа һәм идара итеүҙә математик ысулдарҙы һәм хисаплау техникаһын ҡулланыу (ауыл хужалығы)» специальносы буйынса иҡтисад фәндәре кандидаты дәрәжәһенә дәғүә итеү өсөн «Малсылыҡта яңырта үрсетеүҙе оптималь планлаштырыу» темаһына диссертацияны 1981 йылда Ленинградта РСФСР-ҙың Ҡара тупраҡлы булмаған зонаһында иҡтисад һәм ауыл хужалығы производствоһын ойоштороу ғилми-тикшеренеү институтында яҡлай.
1990 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтына ҡабат саҡырыла, иҡтисади кибернетика кафедраһы мөдире итеп ҡуйыла, әммә 1992 йылда яңынан Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәгенең Иҡтисад һәм социология институтына өлкән ғилми хеҙмәткәр булып күсә.
1996 йылда Екатеринбург ҡалаһында Рәсәй фәндәр академияһы Урал бүлексәһенең Иҡтисад институтында 08.00.01 — «Сәйәси экономия» специальносы буйынса иҡтисад фәндәре докторлығына «Рента мөнәсәбәттәрен көйләү» темаһына диссертация яҡлай.
1998 йылдың ноябрендә Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идаралыҡ академияһына баш ғилми хеҙмәткәр итеп саҡырыла, 1998 йылдың майында ғилми-тикшеренеү бүлеге начальнигы итеп тәғәйенләнә, әммә 1999 йылдың авгусында Көнсығыш иҡтисад, гуманитар фәндәр, идаралыҡ һәм хоҡуҡ институтына бизнес теорияһы һәм ойошторолошо кафедраһы мөдире вазифаһына күсә. Ниһайәт, 2000 йылдың авгусында Башҡорт дәүләт аграр университетына иҡтисад теорияһы кафедраһы мөдире вазифаһына саҡырып ҡайтарыла һәм 2008 йылға тиклем шунда эшләй.
Әлеге ваҡытта Башҡорт дәүләт университетында эшләй.
Силәбе дәүләт университеты хәбәрҙәренең «Экономика» серияһы мөхәрририәте ағзаһы.
Өйләнгән, өс улы бар.
Фәнни эшмәкәрлеге
Ғалимдың фәнни ҡыҙыҡһыныуҙары даирәһе: иҡтисади тикшеренеүҙәрҙә, халыҡ хужалығын һәм уның тармаҡтарын планлаштырғанда һәм идара иткәндә математик ысулдарҙы һәм хисаплау техникаһын ҡулланыу (ауыл хужалығы), малсылыҡта яңырта үрсетеүҙе оптималь планлаштырыу. «Тиң булмаған иҡтисади теория» өҫтөндә эшләй.
500-ҙән ашыу фәнни һәм уҡытыу-методик публикация авторы.
2005 йылда В. Ҡ. Носратуллиндың педагогик һәм ғилми эшмәкәрлеге Башҡортостан Республикаһы Ауыл хужалығы министрлығының Почёт грамотаһы менән билдәләнә. 2007 йылда Украина Иҡтисад фәндәре академияһының (Донецк ҡалаһы) мөхбир ағзаһы, 2010 академигы итеп һайлана. 2010 йылда Рәсәй Ирекле иҡтисади йәмғиәтенең эшмәкәрлегенә ҙур өлөш индергәне өсөн грамота менән бүләкләнә. 2012 йылда Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы тиңһеҙ иҡтисад теорияһы буйынса хеҙмәттәре өсөн уны М. И. Таҡымбәтов исемендәге премия менән бүләкләй. 2017 йылда ижтимағи фәндәрҙе үҫтереүгә индергән өлөшө өсөн Н. Д. Кондратьевтың көмөш миҙалы менән бүләкләнә .<div style="counter-reset: mw-Ref 5;" href="./Нусратуллин,_Вил_Касимович#cite_note-5">
Эритрея
Эритрея — Көнсығыш Африкалағы Ҡыҙыл диңгеҙ буйындағы дәүләт. Көнбайышта Судан, көньяҡта Эфиопия, көнсығышта Джибути менән сиктәш. 1993 йылда Эфиопиянан бойондороҡһоҙлоҡ алған. Баш ҡалаһы һәм иң ҙур ҡалаһы — Асмэра.
Географияһы
Эритрея — төньяҡ-көнсығыш Африкалағы ил. Майҙаны — 121,3 тыс. км². Көнсығышта Ҡыҙыл диңгеҙ һыуҙары менән йыуыла, Судан, Эфиопия, Джибути менән сиктәш. Ил биләмәһенең күпселек өлөшө Эфиопия ҡалҡыулығының Эритрея яйлаһында ята.
Сәйәси ҡоролош
Дәүләттең һәм хөкүмәттең башлығы — президент. Конституцияға ярашлы, парламент тарафынан 5 йыллыҡ мөҙҙәткә һайланып ҡуйылырға тейеш. 1993 йылдың июненән президент — Исайас Афеворки. Президент һайлауҙары әле үткәрелмәгән.
Закондар ҡабул итеү органы — бер палаталы Милли Ассамблея — 1997 йылда тәғәйенләп ҡуйылған 150 депутаттан тора. Һайлауҙар 2001 йылға планлаштырылған булған, шунан билдәһеҙ ваҡытҡа күсерелгән. Бер генә легаль партия бар — Демократия һәм ғәҙеллек өсөн халыҡ фронты (башлығы — Исайас Афеворки).
Суртанүҙәк
Суртанүҙәк (Суртан-Узяк) — Башҡортостандың Йылайыр районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 59 кеше. Почта индексы — 453694, ОКАТО коды — 80227825006.
Сәйетбаба
Сәйетбаба, икенсе исеме Мырҙаҡай — Башҡортостан Республикаһының Ғафури районында урынлашҡан ауыл. Сәйетбаба ауыл Советы үҙәге. Донъялағы иң ҙур башҡорт ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 2452 кеше. Почта индексы — 453064, ОКАТО коды — 80221828001.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Тарихы
Сәйетбаба ауыл Советы үҙәге. Район үҙәгенән төньяҡ‑көнсығышта 57 саҡрым һәм Аҡкүл тимер юл станцияһынан төньяҡ‑көнсығышҡа табан 72 саҡрым алыҫлыҡта Мәндем йылғаһы буйында урынлашҡан. Ауылға Нуғай даруғаһы Кесе‑Табын улусы башҡорттары аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һала. 1765 йылдан документтарҙа телгә алына. Тәүге төпләнеүсе Сәйетбаба Көбәков исеме менән йөрөтөлә. 1795 йылда 33 йортта 300 кеше йәшәгән, 1865 йылда 148 йортта — 864 кеше. Ауыл халҡы малсылыҡҡ, игенселек, умартасылыҡ, урман кәсептәре һәм тирмән ташы яһау менән шөғөлләнгән. 1906 йылда 2 мәсет, 2 мәҙрәсә, 2 тимерлек, 2 мануфактура һәм 4 бакалея кибете теркәлгән. XIX быуат башында Сәйетбабаға XVIII быуат аҙағында нигеҙләнгән Яңы Сәйетбаба бүлендек ауылы ҡушыла. Ауыл эргәһендәге сәтләүек ағасы ҡыуаҡлығы — тәбиғәт ҡомартҡыһы. Халҡы: 1906 йылда — 1092 кеше; 1920 йылда — 1798 кеше; 1939 йылда — 1960 кеше; 1959 йылда -__1938 кеше; 1989 йылда — 1396 кеше; 2002 йылда — 1543 кеше; 2010 йылда- 1452 кеше. Башҡорттар йәшәй (2002). Сәйетбаба урта мәктәбе, балалар баҡсаһы, участка дауаханаһы, мәҙәниәт йорто (халыҡ театры), китапхана, мәсет бар. Башҡорт тарихи‑мәҙәни үҙәге эшләй.
Урамдары
Исемдәре:
Еңеүгә 30 йыл урамы (30 лет Победы (улица))
Ә.Вәхитов урамы (А.Вахитова (улица))
Ж.Кейекбаев тыҡрығы (Ж.Киекбаева (переулок))
Ж.Кейекбаев урамы (Ж.Киекбаева (улица)
Еҙем урамы (Зилим (улица))
К.Сәғәҙиев урамы(К.Сагадиева (улица))
Каширин урамы (Каширина (улица))
Подлесный (Стәрлетамаҡ районы)
Подлесный (Подлесное) — Башҡортостандың Стәрлетамаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 347 кеше. Почта индексы — 453152, ОКАТО коды — 80249868001.
Сәйетбаба
Урамдары
Каширин тыҡрығы (Каширина (переулок))
Колхоз урамы (Колхозная (улица))
Комсомол урамы (Комсомольская (улица))
Мәндем урамы (Мендим (улица))
Молодежная (улица) (Молодежная (улица))
Йәштәр тыҡрығы (Молодежный (переулок))
Октябрь урамы (Октябрьская (улица))
Утягановых (улица) (Утягановых (улица))
Үҙәк урамы (Центральная (улица))
Шишмә урамы (Чишмы (улица))
Мәктәп урамы (Школьная (улица))
Юбилей урамы (Юбилейная (улица))
Юбилей тыҡрығы (Юбилейный (переулок))
Яманйылға (Ҡариҙел ҡушылдығы)
Яманйылға — Еманз-Елга, Еманзелга - Рәсәй йылғаһы.
Географияһы
Яманйылға Свердловск өлкәһе, Башҡортостан, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ҡариҙел йылғаһының уң ярына тамағынан 564 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 63 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Нязепетровск гидроузеленән Павловск гидроузеленә тиклем Әй йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Чилиҙың административ бүленеше
Чили ҡоролошо
Чили 15 өлкәгә бүленә (уларҙын береһе — баш ҡала округы). Ә улары 53 провинцияға һәм 346 коммунаға.
Хасай-Нгынян-Се
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Мирзоева Мария Моисеевна
Биографияһы
1940 йылда Мәскәү консерваторияһы профессоры булып китә. Уның уҡыусылары араһында — К. Г. Кадинская (Мәскәү консерваторияһында вокал дәрестәре бирә), П. А. Ульянова, Л. Т. Златова, М. С. Алексеева (Мәскәү консерваторияһында вокал уҡытыусыһы), В. А. Волкова һәм башҡа күптәр. М. М. Мирзоева үҙенең дәрестәрендә уҡыусыларын профессор Г. П. Гандольфиҙың вокал мәктәбе менән танышытыра (1907 йылда Рәсәйгә килгән).
М. М. Мирзоева редакцияһында «Избранные арии Генделя» (1961), «Избранные песни Шуберта» (1961), «Народные песни» йыйынтығы (1964), «Арии зарубежных композиторов» йыйынтығы (1970) һәм башҡалар баҫылып сыға.
Бүләктәре
- ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (28.12.1946, 14.10.1966)
Әҫәрҙәре
- Выпуск 2 «Вопросы вокальной педагогики» Издательство Музыка, 1964 год. (статьи: Анализ исполняемого вокального произведения; Вокализы)
- Выпуск 7 «Вопросы вокальной педагогики» Издательство Музыка, 1984 год. (статья: А. Л. Доливо — певец и педагог).
Дуҫлыҡ баҡсаһы (Санкт-Петербург)
Тасуирламаһы
Баҡса 2003 йылдың май айында ҡаланың өс йөҙ йыллығын байрам итеү айҡанлы Санкт-Петербургтың туғандаш ҡалаһы Шанхайҙан бүләк итеп атап нигеҙ һалына. Санкт-Петербург губернаторы Владимир Яковлев уны "Дуҫлыҡ баҡсаһы" тип атаған. Баҡса Шанхайҙағы Юй Юань баҡсаһының («Шатлыҡ баҡсаһы») кесерәйтелгән күсермәһе итеп эшләнгән
Баҡса ике мең квадрат метрҙан артыҡ майҙанды алып тора. Уның территорияһында «Туғыҙ аждаһа диуары», «Дуҫлыҡ пагодаһы», уның эргәһендә фонтан ҡоролған бәләкәй генә яһалма һыу ятҡылығы өҫтөндә таш күпер урынлашҡан. Ҡытай баҡса тәртип-низамы буйынса, баҡса территорияһында урынлашҡан төрлө рәүешле таштар миниатюр тау һырттары иллюзияһын тыуҙыра. Баҡса ҙур булмаған ҡарағайҙар, талдар һәм алмағастар менән биҙәлгән. Бынан тыш, баҡсала бер япон сакураһы ағасы үҫә
Владимир Яковлев баҡсаны төҙөүселәргә «Һеҙҙең исемдәрегеҙ Рәсәйҙең төньяҡ башҡалаһын   төҙөүселәрҙең маҡтаулы  исемлегенә индерелде» тип яҙылған почет грамоталары тапшырған.
Туғыҙ аждаһа диуары
Диуар Ҡытайҙың яуыз рухтарҙы ҡыуып таратыусы изге йән эйәләре һыны - туғыҙ аждаһа һыны менән биҙәлгән. Аждаһалар керамиканан эшләнгән һәм төҫлө глазурь менән ҡапланған.
Дуҫлыҡ пагодаһы
Пагода сәй церемонияһы һәм асыҡ һауала медитация өсөн тәғәйенләнгән. Уға ингән ерҙә ике арыҫлан һыны урынлашҡан, Улар азия стилендә эшләнгән һәм  ши-цзаға .оҡшап тора
Баҡса
Баҡсаны«тай ху ши» тип аталған таштар биҙәй, улар Көньяҡ Ҡытайҙа урынлашҡан. Тайху күленән алыпкиленгән. Баҡсалағы ағастар, Ҡытай баҡсаларындағы кеүек үк, ҡупшылыҡ өсөн ҡырҡылмайподстригаться түгел.
Баръяҙы ҡаласығы
Баръяҙы ҡаласығы Барьязинское городище — Башҡортостан Республикаһының Ҡалтасы районы Баръяҙы ауылынан йыраҡ түгел урынлашҡан б.э. V—VII быуаттарына ҡараған Бахмут мәҙәниәте археологик ҡомартҡыһы.
Урынлашыуы
Баръяҙы ҡаласығы Ҡалтасы районы Баръяҙы ауылынан йыраҡ түгел — көньяҡ‑көнсығышҡа табан 2 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Район үҙәгенә тиклем (Ҡалтасы): 21 км
Табылдыҡтар
Ҡаҙыныуҙар ваҡытында Бахмут мәҙәниәтенә ҡараған керамика һауыттар килеп сыҡҡан. Улар түңәрәк төплө, соҡорло биҙәктәр төшөрөлгән.
Түбәнге ҡатламдарҙа бик аҙ һанда Пьяный Бор мәҙәниәте керамикаһына ҡараған һауыт‑һаба табылған.
Табыштар араһында — бронза айылса, балсыҡ орсоҡбаштар һәм кеше һындары, тимер бысаҡ, таш ҡул тирмәндәре, һөйәк уҡ башағы.
Ҡаласыҡта металлургия менән шөғөлләнгәндәр — көл, металл иретеү мейесе, металл һалып иретә торған балсыҡ һауыт ярсыҡтары, шлак табылған. 8 хужалыҡ соҡоро, 4 усаҡ асылған.
Баръяҙы ҡаласығы материалдары Өфө ҡалаһында, Башҡорт дәүләт университеты фондтарында һаҡлана.
Асыш тарихы
Баръяҙы ҡаласығы 1969 йылда археолог, тарих фәндәре кандидаты Ю. А. Морозов тарафынан асыла.
1973—74 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университеты экспедицияһы ғалим-тарихсы-археолог, тарих фәндәре докторы, профессор В. А. Иванов етәкселегендә ҡаласыҡты яңынан тикшерә
Сепия (Колва ҡушылдығы)
Сепия  — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Колва йылғаһының уң ярына тамағынан 111 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Инцитат
Инцитат (Incitatus - Йүгерек, Тиҙйөрөшлө, Шәп) Калигула императорының иң яратҡан аты, легенда буйынса, ул Рим сенаторы итеп билдәләнгән.
Тарих
Светоний һәм Дион Каспий тарихи әҫәрҙәрҙең буйынса, Инта гражданлығын һәм сенатор вазифаһын алған. Калигула атын консул итеп яһарға ла ниәтләй, тик өлгөрмәй.
Мәҙәниәттә
«Инта» исеме сәйәсәттә иге-сиге булмаған хакимиәттең һәләкәтлелек аҡылһыҙлыҡ һәм синонимы булған.
Инта Грейвз Роберт, Гавриил Державин, Кроули Алистар, Виктор Гюго авторҙарҙың һәм башҡа әҫәрҙәре персонажы булып тора.
Заманса фикерләр
Ҡайһы бер хәҙерге заман тарихсылары был атты ҡыҙыҡ өсөн уйлап сығарылған тип фаразлай. Бер өлөшө был Калигуланың аҡылһыҙлыҡ күренеше түгел, ә сәйәси көндәштәренән көйләргә тырышыу тип фаразлай. .
Иҫкәрмәләр
Төркөм:Боронғо Рим Төркөм:Аттар
Гнилая Плота
Гнилая Плота — Рәсәй йылғаһы. Орёл өлкәһе, Липецк өлкәһе, Курск өлкәһе, Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Дайминка йылғаһының һул ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сосна йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Хопер ҡушылғанға тиклем Дон. Йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
М. Н. Полежаевтың килем йорто
'''Н. М. Полежаевтың килем йорто''' — Санкт-Петербургта тарихи бина,  Стараярусса (5-се йорт) һәм Новгород (3-сө йорт) урамдары киҫешкән урында урынлашҡан. 2009 йылдың 20 октябрендәге  КГИОП № 10-33  ҡарары менән төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫы объекты
Төҙөлөштөң тәүге хужалары һәм төҙөлөшө
Участка тураһында тәүге мәғлүмәттәр 1828 йылға барып тоташа. Ул саҡта яҡынса сауҙагәр П.С.Зеленковҡа ҡараған ваҡытлыса шәхси ағас ҡаралтылар урынлаша. 1833 йылда Эске эштәр министрлығы Зеленков ҡалдырған васыятнамәгә дәғүә итә, уның буйынса ер сиркәүҙән алына һәм княгиня Шаховскаяға бирелә. Яҡынса 1855 йылда княгиня участканы сауҙәгәр ҡатын Ф.Пойгинаға һата, ерҙең тик ҙур булмаған  тар өлөшө сауҙагәр Полежаевҡа күсә. Пойгина биләмәһендә мезонин менән бер ҡатлы йорт һәм хужалыҡ ҡаралтылары төҙөлә. 1870 йылдарҙа Пойгина ерҙәрен ағалы-ҡустылы Полежаевтар, илдә иген менән төп һатыу итеүселәрҙең береһе Михаил Тихонович Полежаев вариҫтары һатып ала. 1877 йылдың июнендә участканың берҙән-бер хужаһы булып уның улы, 1-се гильдиялы сауҙагәр  Николай Полежаев тора.
Төҙөлөшө һәм тасуирламаһы
1910 йылдар башында Полежаев Николай үлгәндән һуң, уның ерҙәрен улы Михаил мираҫ итеп алып ҡала. Ул килем йорто төҙөргә ҡарар итә һәм 1913 йылда архитектор Иван Яковлевты проект әҙерләүгә һәм төҙөлөштө етәкләүгә саҡыра. Әҙерләнгән һыҙмалар 1913 йылдың яҙында ҡала идараһына ебәрелә, һәм шул уҡ йылдың июнь аҙағында уны комиссия хуплай. Мансарда менән алты ҡатлы йортто төҙөү өсөн сауҙагәр ҡатын Пойгинаның бөтә ҡаралтыларын һәм XIX быуат уртаһындағы бер нисә таш йортто һүтеп алырға кәрәк була.
Яковлев планында модерн стилендә  тышҡы фасадтары менән ике корпуслы ҡатмарлы бина әҙерләй. Үҙәк төньяҡ фасад курдонерҙы үҙ эсенә ала һәм осло шпиль түбәле  башня-эркерҙар менән уратып алына. Бөтә эске ихата фасадтар тигеҙ штукатурланған, тышҡы яҡтары һылап эшләнгән биҙәктәр, фигуралы балкон һәм скульптуралар менән биҙәлгән. Бинаның өҫкө өлөшөндә периметры буйлап ҡыҙыл кирбес һыҙаты үтә, ә 2-4 ҡаты кимәлендә өом төҫөндәге кирбестән үтәлгән. Асыҡ үткәүел курдонеры новаторлыҡ алымы була — уның арҡаһында фатирҙарҙың  яҡшы инсоляцияһы менән елләтелеүенә өлгәшелә. Замок менән оҡшашлығы өсөн йорт «Каркассон-на-Песках» ҡушаматы ала.
Биналары интерьеры һәм бүлмәләре юғары класлы биҙәлеш һәм алдынғы хәл ителештәр менән айырыла: газ, электр, үҙәк пар менән йылытыу һәм эҫе һыу үткәргес  үткәрелә, подъезында лифт ҡуйыла. 20-шәр бүлмә менән 10 фатир юғары аристократия вәкилдәре өсөн бүленә, улар   матур биҙәлгән,  камин һәм хеҙмәтселәр өсөн  бүлмәләр  ҡаралған.
Бинаның иң беренсе йәшәүселәренең береһе  Бутусов Кирилл Павлович (1881—1947), Бөтә Рәсәй футбол союзына нигеҙ һалыусыларҙың береһе була (1912).
XX быуат
Революциянан һуң биналағы фатирҙар коммуналь,  ҡалала иң күп фатирҙарҙың  береһе  — 20 бүлмәгә тиклем була. Икенсе донъя һуғышы ваҡытында бинаның үҙ ҡаҙанлығы һүтеп алына, артабан был өҫкө ҡаттағы фатирҙарҙы  һыу менән тәьмин итеү проблемаһына килтерә.
Йортта бер нисә тапҡыр кинотөшөрөүҙәр уҙа: бында «Бандитский Петербург»өсөн күренештәр, Владимир Бортконың «Мастер һәм Маргарита» фильмында 302-БИС йортоноң «уңайһыҙ фатиры»урынлаша, ә Серебрянников Кирилл  «Йәй» фильмы эпизодтары төшөрә. 1980-се йылдарҙа коммуналь фатирҙарҙың береһендә  тәржемәсе  Пучков Дмитрий йәшәй.
Бинаның үҙ тарихында бер тапҡыр ҙа капиталь ремонт үткәрелмәй. 2020 йылда йорт торлаҡ булып ҡала, күп  фатирҙары коммуналь була.
Сәмиғуллин Венир Кәлимулла улы
Сәмиғуллин Венир Кәлимулла улы (15 ноябрь 1947 йыл) — хоҡуҡ белгесе, педагог. Юридик фәндәр докторы (1998), профессор (1999). Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (2015), Рәсәй Юридик фәндәр академияһы ағзаһы. Башҡортостандың дәүләт суверенитеты тураһында декларация авторҙарының береһе.
Биографияһы
1947 йылдың 15 ноябрендә Башҡортостан АССР-ының Сураш ауылында тыуған. Атаһы — Кәлимулла Сәмиғулла улы (1919—1996), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, уҡытыусы; әсәһе — Заифа Ғәйнейән ҡыҙы (1925 й.т.), уҡытыусы.
1955—1963 йылдарҙа Сураш, Светлый Ключ һәм Урыҫ Сарсы (икеһе лә — Пермь өлкәһе Октябрьский районы), Михайловка, Урмияҙ ауылдары мәктәптәрендә уҡый.
1963—1967 йылдарҙа — Красноуфимск педагогия училищеһында белем алған. 1972 йылда Свердловск юридик институтын тамамлаған.
1972 йылдан Свердловск юридик институтында эшләй, бер үк ваҡытта 1972—1976 йылдарҙа аспирантурала уҡый һәм 1975 йылда «Локальные нормы в советском праве» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай.
1976 йылдан Омск дәүләт университетында, 1982 йылдан — Себер автомобиль‑юл институтында, шулай Омск ҡалаһының башҡа юғары уҡыу йорттарында (медицина институты, ауыл хужалығы институты һәм башҡалар) уҡыта.
1984 йылдан Башҡорт АССР‑ының Юстиция министрлығында халыҡ хужалығында хоҡуҡи эш буйынса бүлектең етәксеһе була.
1988 йылдан Башҡорт дәүләт университетында доцент дәрәжәһендә уҡыта.