cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Симона де Бовуар
Һуғыштан һуңғы йылдарҙа
Һуғыштан һуң Симона һөҙөмтәле эшләй. 1945 йылда «Яңы ваҡыт» журналында «Әҙәбиәт һәм метафизика» хеҙмәте сыға, һуңыраҡ ул «Ике мәғәнәле әхлаҡ» (франц. Pour une morale de l’ambiguïté, 1947) китабына инә, «Бөтә кешеләр ҙә үлә» фантастик романы баҫылып сыға (франц. Tous les hommes sont mortels, 1946). Әммә һөнәри уңыштары шәхси тормошҡа бәйле яңы проблемалар менән ҡараңғылана. Жан-Поль Сартр АҠШ-та Долорес Ванетти менән мауыға. Уға йоғонто яһай алмаған Симона хәсрәттәрен ҡағыҙға һала. («Бөтә кешеләр ҙә үлә» китабы уның ғазаптары һөҙөмтәһе булып тора).
1958 йылда беренсе автобиографик трилогия китабын сығара — «Воспоминания благовоспитанной девицы» (фр. Memoires d’une jeune fille rangée, 1958). Автор өлгөрөү йәшенә тиклемге үҙенең тормошо тураһында һөйләй. Автобиографик трилогияның артабанғы ике өлөшөндә («Сила зрелости» (франц. La Force de l'âge, 1960) һәм «Сила вещей» (франц. La Force des choses, 1963), Сартрҙың уҡыусыһы һәм көрәштәшенең тормошо һүрәтләнә. Симона де Бовуарҙың романдарында экзистенциалистик идеялар үҫешә. Францияның иң абруйлы Гонкуров премияһына лайыҡ булған «Мандариндар» (Les Mandarins, 1954) романында Сартр тирәләй яҙыусыларҙың тормошон, һуғыштан һуңғы Францияның идея һәм сәйәси тормошон сағылдыра.
Бовуар эссеистикаһына «Икенсе зат» (франц. Le deuxième sexe, 1949), «Ҡартлыҡ» (франц. La Vieillesse, 1970) эсселары инә. «Икенсе зат» публицистик-эссе китабы ҡатын-ҡыҙҙар проблемаларына арналған һәм феминистик хәрәкәткә ҙур йоғонто яһай.
Бовуар 1966 йылда «Хәрби енәйәт тикшереү буйынса халыҡ-ара трибунал» составына инә, унда Вьетнамдағы һуғышы ваҡытында енәйәттәр тураһында мәғлүмәттәр тыңлана.
1971 йылдың 5 апрелендә журнал Le Observateur Nouvel журналында Бовуар төҙөгән 343-тең манифесы тигән текст баҫылып сыға, ул 343 кешенең ҡултамғаһы менән атала. Манифестҡа ҡул ҡуйған француз ҡатын-ҡыҙҙары, шул иҫәптән дөйөм милли атаҡлы кешеләре, аборттар өсөн енәйәт язаһын юҡҡа сығарыуҙы талап итә һәм үҙҙәре лә ҡасандыр аборт яһатыуҙары тураһында әйтеп бирәләр. Киләһе бер нисә йылда Францияла аборттарҙы енәйәткә һанамау өсөн көслө компаниялар бара, ул 1975 йылда уңышлы тамамлана.
Де Бовуар 1986 йылдың 14 апрелендә Парижда вафат була һәм Монпарнасс зыяратында Сартр менән йәнәш ерләнә.
Фалькенхайн
Фалькенхайн (Falkenhain) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 3727 кеше йәшәй. Майҙаны — 73,25 км2. Диңгеҙ кимәленән 144 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 4808 һәм автомобиль коды MTL.
Соломенцев Юрий Михайлович
Соломенцев Юрий Михайлович (25 июнь 1939 йыл — 15 сентябрь 2018 йыл) — автоматлаштырыу өлкәһендә СССР һәм Рәсәй ғалимы. Техник фәндәр докторы (1974), профессор (1976), СССР фәндәр Академияһының ағза-корреспонденты (23.12.1987).
Биографияһы
Юрий Михайлович Соломенцев 1939 йылдың 25 июнендә Ленинград ҡалаһында тыуған. СССР-ҙың партия һәм дәүләт эшмәкәре Соломенцев Михаил Сергеевичтың (7.11.1913—15.02.2018) улы.
1961 йылда Силәбе политехник институтын «Машиналар төҙөү технологияһы, металл киҫеүсе станоктар һәм инструмент» һөнәре буйынса уҡып тамамлай. 1965 йылда Мәскәү станок-инструмент институты аспирантураһын тамамлай, шул уҡ йылда (срогынан алда) техник фәндәр буйынса кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай.
1965—1967 йылдарҙа Ростов ауыл хужалығы машиналары төҙөү институтында уҡыта.
1967 йылдан алып «Станкин» Мәскәү Дәүләт технология университеты хеҙмәткәре, 1974—2007 йылдарҙа ректор, 2008 йылдан алып президент.
Улы Михаил — Мәскәү мэры һәм хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте етәксеһе урынбаҫары. Ҡыҙы Ксения — журналист.
Веддерштедт
Веддерштедт (Wedderstedt) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна. 2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 449 кеше йәшәй. Майҙаны — 7,69 км2. Диңгеҙ кимәленән 110 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6458 һәм автомобиль коды — HZ.
Ғәлиев Ғәлийән Шәйхетдин улы
Ғәлиев Ғәлийән Шәйхетдин улы (24 апрель 1905 йыл — 16 декабрь 1964 йыл) — СССР-ҙың партия, хәрби һәм дәүләт эшмәкәре. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, генерал-майор (1945). 1938—1941 йылдарҙа ВКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитеты секретары. 1947—1949 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советы Рәйесе урынбаҫары, 1950—1955 йылдарҙа СССР Мәҙәниәт министрлығы Кинофикация һәм кинофильмдарҙы прокатлау буйынса баш идаралығының Башҡортостан бүлексәһе идарасыһы. Башҡорт АССР-ының 1-се һәм 2-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты, ВКП (б)-ның ХVIII съезы (1939) делегаты. Ҡыҙыл Байраҡ (1944), 1-се һәм 2-се дәрәжә Богдан Хмельницкий (1945), 1-се дәрәжә Ватан һуғышы (1943) һәм Ҡыҙыл Йондоҙ (1943) ордендары кавалеры.
Биографияһы
Ғәлийән Шәйхетдин улы Ғәлиев 1905 йылдың 24 апрелендә Өфө губернаһы Бөрө өйәҙе Ҡыҙғанбаш улусы (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы ) Оло Шаҙы ауылында тыуған. Милләте башҡорт. Ҡаҙаҡ, ҡырғыҙ, немец, төркмән, үзбәк телдәрен белгән.
1927—1928 йылдарҙа Бөрө ҡалаһында Ҡыҙыл Армияның полк мәктәбендә уҡый.
1929—1932 йылдарҙа Ҡазанда Коммунистик юғары уҡыу йортонда белем ала.
Мироновка (Кесе Урма ҡушылдығы)
Мироновка — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Урма йылғаһының уң ярына тамағынан 6,3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Ғәлиев Ғәлийән Шәйхетдин улы
Биографияһы
1937 йылдың июненән октябренә ҡәҙәр ВКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитеты хеҙмәткәре була. 1937 йылда Башҡортостан Үҙәк Башҡарма Комитеты ағзаһы, шулай уҡ Башҡортостан АССР-ының 1-се һәм 2-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты итеп һайлана.
Мироновка (Кесе Урма ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Ғәлиев Ғәлийән Шәйхетдин улы
Биографияһы
1937 йылдың октябре — 1938 йыл — Башҡортостан АССР-ының Һаулыҡ һаҡлау халыҡ комиссары вазифаһын биләй.
Мироновка (Кесе Урма ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Ғәлиев Ғәлийән Шәйхетдин улы
Биографияһы
1938—1941 йылдарҙа ВКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитетының 3-сө сәркәтибе була: идеология буйынса (1938—1940) һәм нефть сәнәғәте буйынса (1940—1941). 1939 йылда ВКП(б)-ның ХVIII съезына делегат итеп һайлана.
Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, 1941 йылдың 8 июлендә Ҡыҙыл Армияға хәрби-сәйәси эшкә ебәрелә. Полковник званиеһында авиация училищеһының сәйәси бүлек начальнигы була. 1942 йылдың июленән фронт тылы идаралығының хәрби комиссары булып хеҙмәт итә. Һуғышта яралана. Артабан 68-се армияның, Воронеж фронтының 3-сө танк армияһының (1943 йылдың 1 февраленән 26 апреленә тиклем) һәм 3-сө Украина фронтының 57-се армияның Хәрби советтары ағзаһы була. 1945 йылдың 19 апрелендә «генерал-майор» званиеһы ала.
1946—1947 йылдарҙа КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитеты сәркәтибе урынбаҫары, өлкә комитеттың урман сәнәғәте бүлеге мөдире була.
1947—1949 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советы Рәйесе урынбаҫары вазифаһын биләй.
1949—1950 йылдарҙа «Октябрьский натиск» нәшриәте директоры була.
1950—1955 йылдарҙа СССР Мәҙәниәт министрлығының Кинофикация һәм кинофильмдарҙы прокатлау буйынса баш идаралығы Башҡортостан бүлексәһенең идарасыһы булып эшләй.
1964 йылдың 16 декабрендә Өфө ҡалаһында вафат була.
Үрге Ильяс
Үрге Ильяс (Верхнеильясово; икенсе атамаһы Тәңес ) — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһенең Ҡыҙыл Гвардия районындағы ауыл. Плешаново ауыл биләмәһе составына инә.
Географик урынлашыуы
Туҡ йылғаһы буйында урынлашҡан.
Тарихы
Үрге Ильяс  — ҡара табын башҡорттарының ауылы. Тарихсы Нурислам Ҡалмантаев фекеренсә, XIX быуат аҙағында Ильяс (Урта Ильяс) ауылы кешеләре Үрге Ильяс һәм Түбәнге Ильяс ауылдарына нигеҙ һала. Үрге Ильяс рус телендәге исеме Верхнеильясово тигәндән тәржемә ителеп алынған, ә асылда башҡорт халыҡ телендә ул элекке исеме менән йөрөтөлә — Тәңес ауылы. Революциянан һуң Башҡортостан автономияһының (1919 йылдан Башҡортостан АССР-ының) Туҡ-Соран кантоны составына инә. 1923 йылдан республиканың Бәләбәй кантоны ҡарамағында була. ВЦИК ҡарарына ярашлы 1924 йылдың 21 октябрендә Ҡаҙаҡ АССР-ы составына бирелә. 1934 йылдан — Ырымбур өлкәһе составында.
Ауыл Өс ҡайын йылғаһы буйында ултыра. Уның ауылдан 2 км ситтәрәк булған инешен халыҡ Таиба ҡойоһо тип йөрөтә. Ҡасандыр ауылда йәшәгән Таиба исемле әбей ошо шишмәгә һыуға йөрөргә яратҡан тиҙәр.
Халҡы
2002 йылғы бөтә Рәсәй йән иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы ауылда башлыса башҡорттар (92 %) йәшәй.
Пах (Кама ҡушылдығы)
Пах  — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кама йылғаһының һул ярына тамағынан 1637 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Мади-Яха
Мади-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Хальмер-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Айырылышыуҙар музейы
Айырылышыуҙар музейы, Мөнәсәбәттәрҙе өҙөү музейы (Muzej Prekinutih Veza) — Загреб ҡалаһындағы махсуслашҡан үҙенсәлекле музей, унда юғалтылған мөхәббәт һәм шәхси мөнәсәбәттәрҙе өҙөү таныҡлыҡтары йыйылған. 2011 йылда музей «Европала йыл музейы» махсус премияһы менән билдәләнә.
Тарихы
Музей Загреб ҡалаһында йәшәп ижад итеүсе ике рәссам Олинка Виштицы (Olinka Vištica) һәм уның ул ваҡыттағы уҙаҡташы, һөйгәне Дражен Грубишичтың (Dražen Grubišić) айырылышыу драмаһынан һуң барлыҡҡа килә. Был пар айырылышҡандан һуң да үҙҙәренең бәхетле йәшәгән ваҡыттары тураһындағы иҫтәлектәрҙе һаҡларға ҡарар итә. Ваҡыт үтеү менән башҡа айырылышҡан парҙарҙың яңы экспонаттары иҫәбенә коллекция тулылана бара.
Бөтә донъяла был музей киң билдәлелек ала, Донъяның төрлө төбәктәренән үҙҙәренең бәхетле мәлдәрен хәтерләтеүсе экспонаттарҙы Загребҡа ебәрә башлайҙар. Музейҙағы һәр экспонеттың үҙ тарихы бар. Был турала инглиз һәм хорват телендәге яҙыуҙарҙы уҡып белергә була.
2007 йылдың авгусынан коллекция күсмә күргәҙмә булараҡ түбәндәге илдәрҙә була: Сербия, Македония, Босния һәм Герцеговина, Германия, АҠШ, ЮАР. 2010 йылдың ноябренән музей Загреб ҡалаһында төпләнә.
2011 йылдың 21 майында Айырылышыуҙар музейы «Европалағы йыл музейы» махсус премияһы менән билдәләнә.
5 декабрь
5 декабрь — григориан стиле буйынса йылдың 339-сы көнө (кәбисә йылында 340-сы). Йыл тамамланыуға 26 көн ҡала.
{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} ||
һәм иҫтәлекле даталар
}}
Смирнов Александр Иванович (физиолог)
Смирнов Александр Иванович (1887—1976) — СССР ғалимы һәм физиология өлкәһендә педагог, медицина фәндәре докторы (1916), профессор (1919), СССР РМФА ағза-корреспонденты (1950). Медицина хеҙмәте полковнигы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1946).
Биографияһы
Александр Иванович Смирнов Петроградта 1887 йылдың 10 сентябрендә тыуа.
1909 йылдан 1914 йылға тиклем Император Санкт-Петербург университетының физика-математика факультетында  тәбиғи бүлегенә уҡырға инә. 1909 йылдан 1916 йылға тиклем И.П. Павлов етәкселегендә лабораторияла аш һеңдереү биҙҙәренең секрецияһы механизмдарын өйрәнеү буйынса ғилми-тикшеренеү эше менән шөғөлләнә.
1932 йылдан 1942 йылға тиклем 4-се Мәскәү медицина институтында уҡыта. 1942 йылдан 1944 йылға тиклем Эшсе-крәҫтиән Ҡыҙыл армияһы сафында, Бөйөк Ватан һуғышында Брянск һәм Төньяҡ-Көнбайыш фронттарҙа эвакуация госпиталенең начальнигы сифатында ҡатнаша. 1944 йылдан Совет Армияһының Үҙәк ғилми-тикшеренеү клиник госпиталенең ойоштороусыһы һәм етәксеһе, бер үк ваҡытта  1950 йылдан СССР  Медицина фәндәре  академияһының физиология төркөмө етәксеһе. 1952 йылдан 1956 йылға тиклем Үҙәк табиптарҙың белемен камиллаштырыу институтының хәрби факультетында педагогик эштә  — хәрби  физиология кафедраһы начальнигы була.
Ғилми-педагогик эшмәкәрлеге
А.И. Смироновтың төп ғилми-педагогик эшмәкәрлеге физиология, шулай уҡ йөрәк эшмәкәрлегенең экстракардиаль көйләүҙе һәм ҙур баш мейеһенең  һәм ярымшарҙар ҡабығы үҙәгенең фунциональ  бәйләнешенең проблемалары өлкәһендәге мәсьәләләрҙе өйрәнеү  менән бәйле. А.И. Смирнов етәкселегендә норма һәм патологияла, шул иҫәптән гипотермия, гипоксия, миокард инфаркты шарттарында йөрәк эшмәкәрлегенең көйләү законлылыҡтары өлкәһендә тикшеренеүҙәр үткәрелә. А. И. Смирнов И.П. Павлов исемендәге Бөтә Союз физиология йәмғиәтенең почетлы ағзаһы булып тора, шулай уҡ бер нисә ҙур ойошмалар ағзаһы, шул иҫәптән СССР Юғары аттестация комиссияһы, Ғалимдар Советы Президиумы — РСФСР-ҙың Һаулыҡ һаҡлау министрлығының һәм Совет армияһының Төп хәрби-медицина идаралығы ағзаһы булып тора.
1916 йылда ул медицина фәндәре докторы ғилми дәрәжәһенә дәғүә итеп, «К физиологии панкреатической секреции» темаһына диссертация яҡлай, 1919 йылда уға ғилми профессор исеме бирелә. 1950 йылда СССР Медицина фәндәре академияһы ағза-корреспонденты итеп һайлана. А.И. Смирнов етәкселегендә йөҙгә яҡын ғилми хеҙмәт, шул иҫәптән монографиялар һәм юғары медицина уҡыу йорттары өсөн дәреслектәр, шул иҫәптән: «О центральном тоническом и рефлекторном замедлении сердечного ритма» (1928), «О происхождении тонуса центра блуждающего нерва» (1929), «О вегетативной нервной системе» (1932), «Регуляция дыхательных движений» (1940), «О депрессорном нерве синокаротидной области» (1947), «К вопросу о функциональной взаимосвязи с дыхательным центром коры больших полушарий головного мозга и других отделов центральной нервной системы» (1959), «Роль тонуса центров блуждающих нервов в экономной форме сердечной деятельности» (1967)  һәм  «Сердце как гетерогенная возбудимая система» (1970) дәреслектәре яҙыла. 1946 йылда эксперименталь физиология өлкәһенә индергән өлөшө өсөн А. И. Смирнов РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре почетлы исеменә лайыҡ була.
1976 йылдың 1 майында Мәскәүҙә вафат була.
Әбделнасир
Әбделнасир (Абдулнасырово) — Башҡортостандың Хәйбулла районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 150 кеше. Почта индексы — 453806, ОКАТО коды — 80255855002.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Рыбальная (Амелич ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Кеть йылғаһы ҡушылған урынған Васюган йылғаһы ҡушылғанға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кеть, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Нойлинген (Альтмарк)
Нойлинген (Альтмарк) (Neulingen (Altmark)) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна. 2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 86 кеше йәшәй. Майҙаны — 9,93 км2. Диңгеҙ кимәленән 30 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39615 һәм автомобиль коды — SAW.
Ураваш
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Цивиль йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга ҡушылдыҡтары Ҡуйылыһыу аралығында, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Ысын үҙгәреүсәнле функциялар теорияһы
Ысын үҙгәреүсәнле функциялар теорияһы (ЫҮФТ) —математик анализдың функцияларҙы күрһәтеү һәм яҡынайтыу мәсьәләләрен, уларҙың локаль һәм глобаль үҙенсәлектәрен өйрәнгән бүлеге. Шуның менән бергә, классик дифференциаль һәм интеграль иҫәпләмәнән айырмалы рәүештә, ысын үҙгәреүсәнле функциялар теорияһы күмәклектәр теорияһына һәм үлсәм теорияһына таяна, уларҙың төшөнсәләрен һәм ысулдарын киң ҡуллана, был классик һөҙөмтәләрҙе һиҙелерлек дөйөмләштерергә, ҡәтғи дәлилләргә һәм яңы һөҙөмтәләргә өлгәшергә мөмкинлек бирә.
XVII—XIX быуаттарҙың классик анализы башлыса шыма йәки киҫәкле-шыма функцияларҙы тикшереү менән сикләнде. XIX быуаттың икенсе яртыһында функцияларҙың дөйөм кластары ла практик ҡыҙыҡһыныу тыуҙырыуы асыҡланды; шулай уҡ өҙлөкһөҙлөк, кәкре оҙонлоғо йәки өҫкө йөҙ майҙаны кеүек интуитив булып күренгән төшөнсәләрҙең анығыраҡ билдәләүҙе талап итеүе асыҡланды. Проблема Лебег үлсәме һәм функция төшөнсәһенә бинар бәйләнеш булараҡ теоретик-күмәклекле ҡараш барлыҡҡа килгәс хәл ителә. Яңы анализ нигеҙе быға тиклем тупланған белемде һаҡларға (формулировкаларҙың бер өлөшөн аныҡларға тура килһә лә) һәм Гейне — Борель леммаһы, Асколь — Арцел теоремаһы, Вейерштрасс — Стоун теоремаһы, Фату леммаһы, Лебегтың мажорлатылған йыйылыусанлыҡ тураһында теоремаһы кеүек бик күп башҡа яңы тәрән теоремалар иҫбатларға мөмкинлек бирә.
Ысын үҙгәреүсәнле функциялар теорияһы математиканың геометрия, һыҙыҡлы алгебра, функциональ анализ, топология һәм башҡа бүлектәре менән тығыҙ бәйләнгән.
Ысын үҙгәреүсәнле функциялар теорияһы составы
Ысын үҙгәреүсәнле функциялар теорияһы составына төрлө аҫбүлексәләр инә, улар араһынан иң мөһим өсәүһен айырып күрһәтергә мөмкин:
Молебка (Асовка ҡушылдығы)
Молебка — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Асовка йылғаһының уң ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Басилевс
Басилевс (βᾰσῐλεύς, βᾰσῐλέως; шулай уҡ басилевс, базилевс, василевс) — Боронғо Грецияла нәҫелдән килгән монарх атамаһы, шулай уҡ византия императорҙары титулы(уларҙа һүҙ башында «в» өнө әйтелә башлаған — василевс).
Кесе Салпада-Яха
Кесе Салпада-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Салпада-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.
Басилевс
Терминдың эволюцияһы
В Микен дәүере (б. э. т. XV—XI быуаттар) балсыҡ таҡтасалары буйынса фекер йөрөткәндә, «басилевс» һүҙе юлбашсыға, берләшмә башлығына, монархиянан түбәнерәк власҡа эйә булған кешегә ҡарата ҡулланылған.
Кесе Салпада-Яха
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Басилевс
Терминдың эволюцияһы
Антиклыҡ осоронда басилевс термины «хаким» тигәнде аңлата башлай. Рим императорҙары шулай уҡ басилевс тип атала, әммә рәсми түгел. Христианлыҡ ҡабул ителгәндән һуң титул ҡулланыу, нигеҙҙә, рим империяһының көнсығыш өлөшөндә тарала, унда грек мәҙәниәтенең көслө йоғонтоһо һиҙелә. Византия императоры Ираклия (610—641 г.) ваҡытында Сәсәниҙәр империяһын емереү менән василевс (дөрөҫөрәге, василевс василеон — «батшалар батшаһы») титулы Византия империяһы хакимының рәсми титулына әйләнә (элек Сәсәниҙәрҙә булған).
Мифик йән эйәһе
Микен дәүеренең ҡайһы бер мәғлүмәттәре буйынса, «басилевс» тип шулай уҡ ниндәйҙер мифик грифҡа оҡшаш, бик аҡыллы һәм уңыш килтергән йән эйәһен атағандар. Урта көнсығышта был осорҙа « базилевс» һүҙе менән аҡыл һәм мәғрифәт символы булған арыҫлан кәүҙәле һәм бөркөт башлы йән эйәһе атайҙар. Ул алтын һаҡсыһы тип һаналған.
Кесе Салпада-Яха
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Висбю
Висбю (Visby) — Швецияның Готландад уутрауындағы ҙур ҡала, лен Готландтың административ үҙәге. Скандинавияла урта быуаттарҙан һаҡланып ҡалған ҡала, туристик үҙәк, Бөтә донъя мираҫы ҡомартҡыһы.
Тарих
XII быуатта уҡ Саксония герцогы Генрих Лев, Любектан көнсығышҡа ҡарай балауыҙ һәм тирегә бай Новгородҡа Готланд утрау-базаһынан һәм шулай уҡ уның метрополияһы булған Висбю ҡалаһынан немецтар өсөн трамплин булып торған рус баҙарына барыу өсөн, готландтарҙы ҡыҫырыҡлап сығарыу кәрәклеген аңлай. Шунлыҡтан 1161 йылдағы килешеүгә ярашлы готландтарҙы ҡыҫырыҡлай башлай.
1282-1470 йылдарҙа ҡала Ганзей сауҙа союзында тора һәм Любек иҡтисади күтәрелгәнгә тиклем мөһим сауҙа үҙәге булып тора.
Дания короле Вальдемар IV Аттердаг үҙ ғәскәре менән 1361 йылда ҡаланы баҫып ала. Һуңынан ҡала күп тапҡырҙар пираттарҙан һәм немец юлбаҫарҙарынан талана.
1808 йылда ҡала ике ай буйына рус ғәскәре ҡулында тотола.
Иҫтәлекле урындары
Европала аналогы булмаған урта быуаттарҙан 3,4 м оҙонлоғондағы, 44 манаралы ҡала диуары һәм сиркәүҙәре һаҡланып ҡалған (Ringmuren). XХ быуат башында осраҡлы рәүештә яугирҙарҙың күпләп ерләнгән урыны (өс туғандаштар ҡәберендә 1186 кеше) табыла, улар шведтар һәм даттар араһындағы алышта Висбю тирәһендә 1361 йылдың 27 июлендә һәләк булған. Артабанғы күп йыллыҡ тикшеренеү археологик материалдары, шулай уҡ xiv быуаттың уртаһындағы яугирҙәрҙе һаҡлағыс тимер кейемдәр реконструкциялауҙың уникаль комплексы 1939-1940 йылдарҙа ике томлыҡ китапта нәшер ителгән, артабан урта быуат хәрби археологияһы буйынса ул әсбап булып тора һәм бер нисә тапҡыр яңынан баҫыла.
Ҡалала Рус Һарайы (1680) һаҡланған, уның подвалында 1971 йылда швед археологтары XII—XIII быуаттағы урыҫ сиркәүенең нигеҙе таба.
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="">
Аҡнаҙар хан
Аҡнаҙар хан (Хакназар-хан, Хақ-Назар хан) — Ҡаҙаҡ ханлығы ханы, 1538−1580 йылдарҙа, Ҡасим хан улы. Үҙ-ара талаш-тартыштан һуң ханлыҡты тергеҙеү осорон Аҡнаҙар исеме менән бәйләйҙәр, ул хакимлыҡ иткән осорҙа дәүләттең эске һәм тышҡы сәйәсәтендә үҫеш күҙәтелә.
Сығышы
Аҡнаҙар хан — Ҡасим хан һәм Ханыҡ Солтан Ханымдың улы. Таһир хан һәм Буйҙаш хан хакимлыҡ иткән заманда Аҡнаҙар Нуғай Урҙаһы мырҙаларының береһендә йәшәй. Ҡайһы бер тикшеренеүселәр билдәләүенсә, 1550 йылдарҙа Аҡнаҙар хан етәкселегендә Ҡаҙаҡ ханлығын тергеҙеү күҙәтелә, уның хакимлығы 30 йылдан ашыу дауам итә.
Хакимлыҡ итеүе
Аҡнаҙар хан 1538 йылда Сығанаҡ ҡалаһында Ҡаҙаҡ ханлығы тәхетенә ултыра. Хәсән-бәк Румлуның «Әҡсән ат-таварих»ында һижри йыл иҫәбе буйынса (1548/1549 йылдар) 955 йылда Аҡнаҙарҙың төркмәндәр менән алышы тасуирлана: Аҡнаҙар, Амударъя аша сығып, Пул-и Хатунда Ҡаҙаҡ (Герат хакимы Мөхәммәт-хан Шәрәф-әд-дин-уғлы) менән һуғыша, был алыш Аҡнаҙарҙың еңелеүе менән тамамлана.
Сығанаҡтарҙа яҡынса 1556 йылда (теүәл датаһы аталмай) «ҡаҙаҡ һәм ҡырғыҙ ханы» Аҡнаҙар менән һуғышта могулдарҙың еңелеүе тураһында әйтелә. Әбд әр-Рәшит хан улы Әбд әл-Латифтың ҡаҙаҡтарға һәм ҡырғыҙҙарға барымтаһы тураһында һәм уның һәләк булыуы тураһындағы мәғлүмәт Шах Мәхмүт чорас «Хроника»һында, аноним авторҙың «Тарих-и Ҡашғар»ында, Мәхмүт ибн Вәлиҙең "Бахр әл-асрар"ында һәм башҡа сығанаҡтарҙа бар. Әммә «Тазкир-йи Хужа Мөхәммәд Шәриф» әҫәрендә ҡаҙаҡтар бөтөнләй телгә алынмай, унда һүҙ Әбд әл-Латиф солтандың Ҡара-Тегинда йәшәгән ҡырғыҙҙарға һөжүме тураһында бара.
Ул ваҡытта нуғай мырҙалары Мәскәүгә ҡаҙаҡтар тураһында йыш яҙа, был да Аҡнаҙар хакимлығындағы ҡаҙаҡтарҙың сәйәси әүҙемлегенең үҫеүен күрһәтә. Мәҫәлән, 1557 йылда нуғай мырҙаһы Исмәғил Иван IV батшаға зарлана.
1569 йылда батша Иван IV нуғай мырҙаларына ебәргән илсеһе Семен Мальцев та шул турала яҙа.
Һыу торбаһына һәйкәл (Дондағы Ростов)
Һыу торбаһына һәйкәл — бронза монумент асылған Дондағы Ростовта ҡала Музыка театры ҡаршыһында, Покров скверында ҡуйылған бронза монумент.
Аҡнаҙар хан
Хакимлыҡ итеүе
Шул уҡ ваҡытта Аҡнаҙар хан шибанид Күсемгә ҡаршы һуғыш алып бара, был алыштарҙа уңыш йә береһе, йә икенсеһе яғында була. Мәскәү батшаһы илсеһе Иван Поздеев менән әңгәмә барышында ла Күсем үҙ хакимлығы тураһында ышаныслы һүҙ әйтә алмай, был да уның өсөн Аҡнаҙарҙың етди дошман булыуы тураһында һөйләй.
Һыу торбаһына һәйкәл (Дондағы Ростов)
Һүрәтләнеше
Һәйкәл эшләү өсөн материал бронзанан һайлана. Уның бейеклеге 2,2 метрға етә. Авторҙарың уйынса, монумент ҡаланың XIX быуат ҡатын-ҡыҙы кеүек кейенгән гүзәл заттан ғибәрәт. Ул һыу колонкаһынан биҙрәләренә һыу тултырып тора. Бындай символдың һайланыуы осраҡлы түгел — ул ваҡытта, урынлаштырылған тәртип-ҡағиҙәләргә ярашлы, тап ҡатын-ҡыҙ ине ғаиләне эсәр һыу менән тәьмин итеү өсөн яуаплы була, шуға күрә ҡалала һыу торбалары һалыныуы ҡатын-ҡыҙҙың көнкүреш бурыстарын һиҙелерлек еңеләйтә. Һәйкәл ҡалала 1865 йылда эшләй башлаған беренсе һыу үткәргесе хөрмәтенә ҡуйыла. Уны эшләү инициативаһы Ростов водоканалынан сыға. Скульптура авторҙарының береһе Сергей Олешня була.
Аҡнаҙар хан
Ҡаҙаҡ ханлығы территорияһын киңәйтеү
Башҡорт риүәйәттәренә ярашлы, башҡорттар ҙа Аҡнаҙар ханға буйһонған. Рычков яҙмаларында ла был турала һүҙ бара.
Һыу торбаһына һәйкәл (Дондағы Ростов)
Һүрәтләнеше
Ростов мэры Михаил Чернышевтың күрһәтмәләренә ярашлы, ҡалала беренсе һыу үткәргескә ҡуйылған һәйкәлде асыу тантанаһы 2007 йылдың авгусында уҙа. Сара тетарлаштырылған сағыу тамаша менән башлана, Ростовтың беренсе һыу үткәргесе тарихын сағылдырған костюмдар күрһәтелә. Ҡалала һыу торбалары эшләй башлаған осорҙағы ҡала башлығы Андрей Байковты кәүҙәләндергән актёр сығышы була. Тантанала Ростов ҡала мәҙәниәте идаралығы етәксеһе Людмила Лисицина, Рәсәйҙең һыу менән тәьмин итеү һәм һыу үткәреү ассоциацияһының директор вазифаһын башҡарыусы Алексей Головачев ҡатнаша.
Аҡнаҙар хан
Ҡаҙаҡ ханлығы территорияһын киңәйтеү
Аҡнаҙар хан хаким иткән дәүерҙә Ҡаҙаҡ ханлығы һәм Мәскәү араһында сауҙа һәм сәйәси бәйләнештәр урынлаштырыла, 1570-се йылдар аҙағында уның менән батша араһында «тыныслыҡ» хөкөм һөрә. Ағалы-ҡустылы Строгановтарҙың ныҡышмалы үтенесе буйынса Иван Грозный 1573 йылда Третьяк Чебуков етәкселегендәге рус илселәре алдына Ҡаҙаҡ ханлығы менән бәйләнеш урынлаштырып ҡына ҡалмай, ә себер ханы Күсемгә ҡаршы хәрби союз төҙөү бурысын да йөкмәтә. Нуғайҙарҙағы рус илсеһе, бояр Борис Доможировтың улы, 1577 йылда Иван Грозныйға хәлдәрҙең торошо тураһында хәбәр еткерә.
Аҡнаҙар хан бөтә ҡаҙаҡ далаһын үҙенә буйһондороп ҡына ҡалмай, ә күрше дәүләттәр менән дә ҙур һуғыштар алып бара. Ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә ул Могулистандың ғәскәрен ҡыйрата, 1554 йылда ойраттарҙы тар-мар итә. Ҡырғыҙҙарҙың бер өлөшө Аҡнаҙарҙы үҙҙәренең ханы тип таный. Ул шулай уҡ бер нисә тапҡыр Мавераннаһр хакимдары ғәсҡәрен дә еңә. Аҡнаҙарҙың отрядтары, үтеп барыусы бөтә ҡарауандарҙан һалым түләтеп, Ташкентты ла даими хәүеф аҫтында тота. 1535 йылда рус вәкиле Данила Губин ставкаға шундай хәбәр ебәрә: «Ғәли йәнәптәре, бында казактарҙың көслө булыуын таныйҙар, Ташкент хакимдары улдары улар менән ике тапҡыр һуғышыуҙары һәм казактарҙың уларҙы үлтереүҙәре тураһында ла беләләр». Аҡнаҙар хандың Себер ханы Күсемгә (Кошим) ҡаршы яу асыуы арҡаһында, Күсем хан рус хакимдары һәм Урта Азия хандары араһынан союздаштар эҙләргә мәжбүр була. Аҡнаҙар хан дәүерендә Ҡаҙаҡ ханлығы сиктәре Волганан Уралға (Яйыҡҡа) тиклем киңәйә. Төркөстан, Сығанак, Сауран, Сайрам, Тараз ҡалалары Аҡнаҙар хаким иткән ваҡытта Ҡаҙаҡ ханлығы составына инә. Иван Грозный Аҡнаҙарҙы бөйөк хаким тип таный һәм 1573 йылда уға үҙенең тәүге илсеһен ебәрә. Әммә Күсем хан отрядтарына юлда әсирлеккә эләгеү сәбәпле, илсе Аҡнаҙарға барып етә алмай. Шуға ҡарамаҫтан 1574 йылда Иван Грозный сауҙагәр Строгановтарға ҡаҙаҡтар менән пошлинаһыҙ сауҙа итеү хоҡуғы биргән грамота бүләк итә. Мәскәү һәм Ҡаҙағстан араһында сауҙа бәйләнештәре урынлашыу менән сәйәси мөнәсәбәттәр ҙә яйға һалына. Аҡнаҙарҙың улы Дин-Мөхәммәт солтан бер ни тиклем ваҡыт Ташкентта һәм Хиуала хакимлыҡ итә.
Ҡаҙаҡ ханлығының башҡа дәүләттәр менән мөнәсәбәттәре
Аҡнаҙар хан идара иткәндә Ҡаҙаҡ ханлығы башҡа дәүләттәр менән дипломатик мөнәсәбәттәргә эйә була. рус архив документтарында ҡаҙаҡ хакимдарының Ҡырым ханлығы менән дипломатик мөнәсәбәттә булыуы тураһында һөйләргә мөмкинлек биреүсе мәғлүмәттәр бар.
Аҡнаҙарҙың ярҙамы Баба солтан фетнәһен баҫтырыуҙа хәл иткес роль уйнай. 1579 йылдың авгусында Абдулла хан II Баба солтан менән солох килешеүе төҙөй. Әммә Баба солтан ҡаҙаҡ солтандары менән яҡыная, Йасса һәм Сауран виләйәттәрен уларға бирә, артабан улар бергә бохар биләмәләренә баҫҡынсылыҡ һөжүме менән барыу мөмкинлегенә эйә була. Шул уҡ ваҡытта, Баба солтан Бузахурға Аҡнаҙарҙы табып үлтереүҙе йөкмәтә.
Әммә бер генә сығанаҡта ла Аҡнаҙарҙың үлеме тураһында мәғлүмәт юҡ. 1580 йылдың майынан һуң сығанаҡтарҙа Аҡнаҙар хан тураһында яҙылмай, ә уның ике туған ҡустыһы Аджи-Гәрәй Шигай-хан ҡаҙаҡ ханы тип атала.
Тальвинкель
Тальвинкель (Thalwinkel) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна. 2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 189 кеше йәшәй. Майҙаны — 5,97 км2. Диңгеҙ кимәленән 181 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6647 һәм автомобиль коды — BLK.
Фалькенштайн (Фогтланд)
Фалькенштайн (Фогтланд) (Falkenstein/Vogtl.) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 8700 кеше йәшәй. Майҙаны — 31,05 км2. Диңгеҙ кимәленән 575 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 08223, 08239 һәм автомобиль коды V.
Самбус
Самбус — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кенга йылғаһының һул ярына тамағынан 100 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Кеть йылғаһы ҡушылған урынған Васюган йылғаһы ҡушылғанға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кеть, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Пырошня
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга Үрге Волга бейшлотынан Зубцов ҡалаһына тиклем, Вазуза йылғаһы башынан Вазуза һыуһаҡлағысына тиклем индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Кристоф Саттер
Кристоф Саттер (Christoph Sutter; 20 март 1973 йыл) — Швейцария эшҡыуары һәм менеджеры, South Pole Group компанияһының нигеҙләүселәренең береһе һәм етәксеһе; парник газдары (Киото протоколы һәм Эмиссион квоталары менән сауҙа итеү) буйынса эксперт.
Биографияһы
Кристоф Саттер 1973 йылдың 20 мартында Швейцарияның Базель ҡалаһында тыуған.
1993 йылдан алып 1999 йылға тиклем Цюрихтың Швейцария юғары техник мәктәбендә белем ала, бында тирә-яҡ мөхитте һаҡлау өлкәһендә фән магистры дәрәжәһен ала.
Цюрихта Ernst Basler & Partner консалтинг компанияһында эшләгәндән һуң, 2002 йылда Цюрихтың Швейцария юғары техник мәктәбенән бүленеп сыҡҡан һәм климаттың үҙгәреүе өлкәһендә ысулдар һәм стандарттар төҙөү менән шөғөлләнгән myclimate коммерция булмаған ойошманың нигеҙләүселәренең береһе була. Ойошма эшмәкәрлегенең нигеҙе булып башлыса Кристоф диссертацияһының һығымталары булып торған.
Климаттың үҙгәреүе тураһында БМО-ның рамлы конвенцияһы сиктәре өҫтөндәге эшкә йәлеп ителә һәм унда өс йыл дауамында эшләй.
2003 йылда «Киото протоколы сиктәрендә CDM проекттарының тотороҡлоғон баһалау» (Sustainability Assessment of CDM Projects under the Kyoto Protoco) темаһына докторлыҡ диссертацияһын яҡлай, ул иң яҡшы хеҙмәт булараҡ миҙал менән билдәләнә.
2005 йылдың йәйендә Канаданың Торонто ҡалаһында MBA дәрәжәһен алыуға ирешә.
2006 йылда Патрик Бюрги (Patrick Bürgi), Томас Камерат (Thomas Camerata) һәм Ренат Хойбергер менән берлектә South Pole Carbon Asset Management, Ltd. (хәҙерге South Pole Group) компанияһына нигеҙ һала һәм уның етәкселәренең береһе була. Был компания парник газдарын сығарыуҙы кәметеү буйынса проектарҙа, эмиссион квоталар менән сауҙа итеү һәм үҙ өлкәһендә консалтинг хеҙмәттәрен күрһәтә. 2012 йылда башҡа оҡшаш йүнәлештәр буйынса эшләр өсөн компания менән етәкселек итеүҙе ҡалдыра.
Бүләктәре һәм премиялары
2011 йылдың 13 декабрендә South Pole Carbon Asset Management, Ltd. компанияһында эшмәкәрлектәре өсөн Ренат Хойбергер менән берлектә Швабтың социаль эшҡыуарлыҡ фонды менән йыл социаль эшҡыуары тип атала.
Усландырь
Усландырь — Рәсәй йылғаһы. Сыуашстан биләмәләрендә аға. Йылға Цивиль йылғаһының уң ярына тамағынан 112 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Цивиль йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга ҡушылдыҡтары Ҡуйылыһыу аралығында, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Молебка (Сылва ҡушылдығы)
Молебка (Оло Молебка) — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сылва йылғаһының уң ярына тамағынан 250 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 48 км.
Гвозданско
Гвозданско (Gvozdansko, Гвозданско) — үҙәк Хорватиялағы ауыл, Сисачко-Мославачка жупанияһында. Административ Двор общинаһына буйһона. Глина һәм Двор араһында урынлашҡан. 2001 йыл халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда 61 кешенең йәшәүе билдәле, күбеһе хорваттар. 2011 йылғы халыҡ иҫәбен алыу ауылда 42 кеше йәшәүен күрһәтә.
Молебка (Сылва ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Усландырь
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Молебка (Сылва ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Гвозданско
Ауыл ситендә XV быуатта Зриньски ырыуынан хорват вельможалары тарафынан төҙөлгән хорват һарайы ҡалдыҡтары ята.
Тарихы
Икенсе донъя һуғышында, 1941 йылда ауыл урындағы хорваттарҙы тотошо менән үлтереү урынына әйләнә. Шул ваҡытта Изге Филипп һәм Иаков сиркәүе лә яндырыла һәм 1963 йылда тергеҙелә, шунан 1991 йылда ҡайтанан емертелә, ул саҡта ауылға «четниктар» ябырыла, урындағы өс хорватты үлтерәләр.
Пелес (Чёрная ҡушылдығы)
Пелес  — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Чёрная йылғаһының уң ярына тамағынан 122 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Гёрциг
Гёрциг (Görzig) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна. 2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1262 кеше йәшәй. Майҙаны — 11,82 км2. Диңгеҙ кимәленән 84 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6369 һәм автомобиль коды — ABI.
Малха-Яха
Малха-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Находка қойнауы ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 58 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Мусорка (Сылва ҡушылдығы)
Мусорка — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сылва йылғаһының уң ярына тамағынан 475 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Сөмбөрлөташ (майҙан)
Сөмбөрлөташ майҙаны (Чемберлиташ, төр. Çemberlitaş Meydanı) — Истанбулдың иҫке өлөшөндәге майҙан. Фәтих районы Сөмбөрлөташ биҫтәһе. Был майҙанда Константин колоннаһы (Сөмбөрлөташ), Нуруғосмания мәсете, Гранд-Баҙарҙың үҙәк ҡапҡалары урынлашҡан.
Константин колоннаһы (Сөмбөрлөташ)
Сөмбөрлөташ майҙаны боронғо император Константин форумы урынын биләй, уның бөтә ҡоролмаларынан 330-сы йылдар тирәһе төҙөлгән Константин колоннаһы ғына өлөшләтә һаҡланып ҡалған. Башта колоннаның бейеклеге 35 метр була һәм император һыны өсөн постамент булып хеҙмәт иткән, ләкин 1106 йылдағы дауыл ваҡытында статуя емерелә.
Колоннаның хәҙерге атамаһы — Сөмбөрлөташ, ул «уратып алынған колонна» йәки «яндырылған колонна» тигәнде аңлата. Был атамалар колоннаны тарттырыусы тимер ҡулсалар һәм ул зыян күргән даими янғындар менән бәйле.
Лискау
Лискау (Lieskau) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна. 2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2652 кеше йәшәй. Майҙаны — 4,58 км2. Диңгеҙ кимәленән 99 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6120 һәм автомобиль коды — SK.
25 июль
25 июль — григориан стиле буйынса йылдың 206-сы (кәбисә йылында 207-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 159 көн ҡала.
{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} ||
һәм иҫтәлекле даталар
}}
Мани-Яха
Мани-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Тамбей йылғаһының уң ярына тамағынан 45 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Урта Корга
Урта Корга — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Корга йылғаһының уң ярына тамағынан 49 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Кеть йылғаһы ҡушылған урынған Васюган йылғаһы ҡушылғанға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кеть, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Шумшевашка
Шумшевашка — Рәсәй йылғаһы. Сыуашстан биләмәләрендә аға. Йылға Сорма йылғаһының уң ярына тамағынан 26 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Цивиль йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Волга ҡушылдыҡтары Ҡуйылыһыу аралығында, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Писеговка
Писеговка — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кама йылғаһының уң ярына тамағынан 1287 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Фиркирхен (Үрге Лужица)
Фиркирхен (Үрге Лужица) (Vierkirchen (Oberlausitz)) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1837 кеше йәшәй. Майҙаны — 35,32 км2. Диңгеҙ кимәленән 200 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 2894 һәм автомобиль коды NOL.
Соч-Ига
Соч-Ига — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Парабель йылғаһының уң ярына тамағынан 153 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 54 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Кеть йылғаһы ҡушылған урынған Васюган йылғаһы ҡушылғанға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кеть, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Надежда Евгеньевна Гринфельд
Надежда Евгеньевна Гринфельд (ҡыҙ фамилияһы Кенигшац; 1887, Кишинёв — 1918) — Бессарабия сәйәсмәне, «Сфатул Цэрий» (1917—1918) ике ҡатын-ҡыҙ-депутаттарының береһе.
Биографияһы
Надежда Евгеньевна Гринфельд присяжный вәкиле Евгений Семенович Кенигшац (1861, Бельцы — 1939, Кишинев) һәм табиптар династияһынан булған Ольга Вильгельмовна (Васильевна) Бернштейн ғаиләһендә тыуған;  олатаһы  — Самуил Исаакович Кенигшац  — Бельц ҡалаһы табибы; икенсе олатаһы  — Вильгельм  Викентьевич Бернштейн — Кишиневта табип һәм коллежский советник була).   . Оләсәһе — Мария Григорьевна Кенигшац (ҡыҙ фамилияһы. Коган) — яҙыусы һәм «Недельная хроника „Восхода“» (1882—1883) гәзите хеҙмәткәре була; шулай уҡ «Рассвет» гәзитендә лә баҫылып сыға.
1903 йылда Кишинев Бунд бүлексәһе ағзаһы, һуңыраҡ РСДРП ағзаһы була. Одессала, Киевта һәм Санкт-Петербургта (һуңынан Петроград һәм Кронштадт) меньшевиктар ойошмаһында әүҙем ҡатнаша
Надежда Гринфельд (атаһы кеүек үк) Семён Резниктың «Кровавая карусель» романы һәм пьесаларының  төп персонаждарҙың (Фрида Кенигшац исеме аҫтында, курсистка, 25 йәш) береһе булып тора.
Ғаиләһе
Уның атаһы, Е.С. Кенигшац, 1917—1918 йылдарҙа Кишинёв ҡала думаһының гласныйы, «Сфатул Цэрий» ағзаһы, ҡалала Ваҡытлы хөкүмәттең комисар ярҙамсыһы була. Әсә8е О. В. Кенигшац, балалар өсөн көндөҙгө приют менән идара итә
Ракитня (Волга ҡушылдығы)
Ракитня  — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Волга йылғаһының уң ярына тамағынан 3273 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга Үрге Волга бейшлотынан Зубцов ҡалаһына тиклем, Вазуза йылғаһы башынан Вазуза һыуһаҡлағысына тиклем индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Сәмай
Сәмай (Чемаево) — Башҡортостандың Ҡариҙел районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 66 кеше. Почта индексы —, ОКАТО коды — 80234884010.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
6 декабрь
6 декабрь — григориан стиле буйынса йылдың 340-сы көнө (кәбисә йылында 341-се). Йыл тамамланыуға 25 көн ҡала.
һәм иҫтәлекле даталар
}}
Урта Ильяс
Урта Ильяс (Среднеильясово) — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһенең Ҡыҙыл Гвардия районындағы ауыл. Туҡ (Тоцк) ауыл биләмәһе составына инә.
Географик урынлашыуы
Туҡ йылғаһы буйында урынлашҡан.
Ҡарун хазинаһы
«Ҡарун хазинаһы» (йәки Hoard Lydian) — Лидияның 363 артефакттан торған коллекцияһына бирелгән атама. Был хазина беҙҙең эраға тиклем VII быуатҡа ҡарай һәм Ушак провинцияһында (Төркиәнең көнбайышы) "ҡара ҡаҙыусылар" тарафынан табыла. Хазина 1987 йылдан 1993 йылға тиклемге осорҙа Төркиә һәм Нью-йорктағы Метрополитен музейы араһында барған суд тикшереүенә дусар була. Һөҙөмтәлә, Америка музейы, 1993 йылда коллекцияны һатып алған мәлдә был артефактарҙың урланған булыуының билдәле булыуын танығас, коллекция Төркиәгә ҡайтарыла. Бөгөн бөтә әйберҙәр Ушак провинцияһының археология музейына ҡуйылған.
Урта Ильяс
Тарихы
Революциянан һуң Башҡортостан автономияһының (1919 йылдан Башҡортостан АССР-ының) Туҡ-Соран кантоны составына инә. 1923 йылдан республиканың Бәләбәй кантоны ҡарамағында була. ВЦИК ҡарарына ярашлы 1924 йылдың 21 октябрендә Ҡаҙаҡ АССР-ы составына бирелә. 1934 йылдан — Ырымбур өлкәһе составында.
Ҡарун хазинаһы
2006 йылдың майында хазинаның төп артефакты — Ушак музейына бөтә коллекция менән бергә ҡуйылған алтын гиппокамптың оҡшатып яһалған күсермә булыуы асыҡланғас, коллекция ҡабаттан сенсацион яңылыҡтар рәтендә яңғырай башлай; был артефактың күсермәһе, күрәһең, 2005 йылдың мартынан авгусҡа тиклем осорҙа алмаштырылғандыр.
Урта Ильяс
Халҡы
2002 йылғы бөтә Рәсәй йән иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы ауылда башлыса башҡорттар (91 %) йәшәй.
Ҡарун хазинаһы
Хазинаны асыу һәм уны урлау
Хазинаның төп өлөшө һәм иң ҡиммәтлеһе — Лидия принцессаһы ерләнгән бүлмә, уны «Топтепе» тип аталған урында, кәшәнә урынлашҡан ергә бик яҡын ятҡан Гюре ауылы (Ушак провинцияһы) янында законһыҙ рәүештә археологик ҡаҙылмалар менән шөғөлләнгән өс ҡаҙыусы таба. Бер нисә көн дауамында кәшәнәне ҡаҙып сығарырға тырышып ҡарай улар, әммә кәшәнәнең мәрмәр диуары аша үтә алмайҙар. Шуға ла был «ҡара ҡаҙыусылар» 1966 йылдың 6 июне төнөндә кәшәнәнең өҫкө ҡапҡасын шартлата. Лидия дворянкаһының 2600 йылдан ашыу кеше ҡулы теймәгән хазинаһын күргәс, хатта уларҙың иҫтәре китә.