cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ольховая (Калитва ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Калитва йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Северский Донец (бассейндың рәсәй өлөшө), йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Князевка (Йәрмәкәй районы)
Князевка (Князевка) — Башҡортостандың Йәрмәкәй районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 59 кеше. Почта индексы — 452194, ОКАТО коды — 80225834005.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Заһитов
---
2-се Моҡас
2-се Моҡас (Мукасово 2-е) — Башҡортостандың Баймаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 31 кеше. Почта индексы — 453643, ОКАТО коды — 80206834007.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Яны-Ху-Юм
Яны-Ху-Юм — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сысконсын-Я йылғаһының уң ярына тамағынан 56 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Янғантау (Салауат районы)
Янғантау (Янгантау) — Башҡортостан Республикаһының Салауат районындағы ауыл Советы үҙәге, Янғантау шифаханаһы урынлашҡан ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 1017 кеше. Почта индексы — 452492, ОКАТО коды — 80247875001. Ауылда Янғантау шифаханаһы урынлашҡан.
Тарихы
Янғантау ауылы Йүрүҙән йылғаһы буйында, район үҙәге Малаяҙҙан төньяҡҡа 17 километрҙа һәм Кропачёво тимер юл станцияһынан (Силәбе өлкәһе) төньяҡ‑көнсығышҡа табан 46 км алыҫлыҡта, урынлашҡан.
1937 йылда, Малаяҙ районында Янғантау курорты ойошторолоуға бәйле, Янғантау курорты ҡасабаһы булараҡ нигеҙ һалына.
XX быуаттың 1950‑се йылдары аҙағынан Янғантау шифаханаһы ҡасабаһы булараҡ иҫәпкә алынған.
2005 йылдан хәҙерге статусын ала, 2007 йылдан башлап хәҙерге исемен йөрөтә.
Ауыл эргәһендә Янғантау тауы, Ҡорғаҙаҡ сығанағы кеүек тәбиғәт ҡомартҡылары бар.
Янғантау 1770 йылдан бирле киң билдәлелек ала. Элек бөркөттәр ояһы булған Ҡарағоштауҙы йәки «Янған тау»ҙы, дауалау тылсымына эйә булғаны өсөн, башҡорттар изге тау тип һанаған, һәм уға табыныу шунан башланған.
"Бер нисә йөҙ йыл элек Янғантауҙың ғәжәйеп үҙенсәлектәренә тау битләүендә һарыҡтарын көткән ҡарт көтөүсе иғтибар иткән. Көҙҙөң йонсоу бер көнөндә, ямғырҙан йәшенер өсөн, ҙур ағастың тамыры эргәһендәге ярыҡҡа инеп, соҡор төбөнә ҡоро япраҡ, ботаҡ йәйеп йоҡлап киткән ул. Уянғас, ярыҡ төбөнән йылы пар күтәрелгәнен күреп, ғәжәпләнгән. Көтөүсе ошо урынға килеп ҡартайған һөйәктәрен йылыта башлаған. Көтөүсе ҡул һәм аяҡ быуындары һыҙлауы туҡтауын аңлағас, оло шатлыҡ кисергән…"
Урындағы халыҡ Янғантауҙың шифалы әһәмиәтен күптәнән белеүенә ҡарамаҫтан, уның тураһында академик П. С. Палластың 1773 йылда донъя күргән «Рәсәй империяһының төрлө провинциялары буйлап сәйәхәт» тигән китабында тәү тапҡыр телгә алына. 1770 йылда Башҡортостан биләмәһе буйлап экспедиция ваҡытында П. С. Паллас Өфөнән Силәбегә барышлай Янғантауға килә.
Октябрь революцияһынан һуң, Янғантау йылыһын дауалауҙа ҡулланыу мөмкинлеген өйрәнеү маҡсатында, тауҙың термаль аномалияһын тикшереү дауам ителә. Совет осоронда башҡорт ғалим-геологы, профессор Г. В. Вахрушев Янғантауҙы өйрәнеү менән күп һәм һөҙөмтәле шөғөлләнә. Ул Янғантауға 1926, 1953, 1956, 1957 йылдарҙа килә, тауҙың геологик төҙөлөшө, уның гидрогеологияһы, тау аҫтында барған термик күренештәр тураһында күп мәҡәләләр яҙа.
Тәүҙә (1927) Г. В. Вахрушев ер аҫты янғыны теорияһын күҙ уңында тотһа, һуңыраҡ (1957) Янғантауҙың термик күренештәре радиоактив йылылыҡтан башланып, ҙур тәрәнлектән Янғантауҙы Ҡаратау һыртынан бүлгән ярыҡ буйлап күтәрелә ала тигән фаразды тәҡдим итә. 1932 йылда өлкә һаулыҡ һаҡлау бүлеге экспедицияһы составында Янғантауға билдәле немец ғалимы-курортологы А. Биккель килә, ул саҡта термаль газдарҙың магматик сығышын: ер ҡабығының тәрән зоналарынан, актив вулкан процестарында бүленеп сыҡҡандағы кеүек, ювениаль һыуҙың парҙары күтәрелеү теорияһын яҡлай.
1932 йылда Башҡортостан геологик-разведкалау тресы Янғантауҙы өйрәнеүҙең яңы осорон башлай. Тауҙың топографик планы төшөрөлә, газдың пар һәм ҡоро ағымына химик анализ үткәрелә һәм 70 метр тәрәнлектәге тәүге разведка скважинаһы быраулана. 1933 йылда Янғантауҙа А. И. Дзенс-Литовский ҡатнашлығында Урал-Себер гидрогеологик партияһы эшләй, ул процестың башы йәшен атыу менән бәйле булыу мөмкинлеген фаразлай. 1934 йылдан алып тауҙың термаль аномалияһы проблемаһын курортология дәүләт үҙәк ғилми-тикшеренеү институты экспедицияһы өйрәнә башлай. Ул парҙарҙың һәм газдарҙың физик-химик үҙенсәлектәрен тикшерә.
1937 йылдың 2 апрелендә Башҡорт АССР-ы Үҙәк башҡарма комитеты Президиумы «Малаяҙ районының Янғантау курортын төҙөү тураһында» ҡарар ҡабул итә. Янғантауҙа тәжрибә-клиник станцияһы ойошторола, ул 1937, 1938 һәм 1939 йылдарҙың йәйге айҙарында эшләй. Тәжрибә-клиник станцияның төп бурысы Янғантауҙың дауалау факторҙарын күҙәтеүгә алыу була.
Шифахана төҙөлөшө менән бергә яйлап был урында тораҡ пункт — Янғантау ҡасабаһы барлыҡҡа килә. Урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, мәсет, музей бар.
Биләмә берәмектәренә инеүе
БАССР Юғары Советы Президиумының 1966 йылдың 17 декабре Указы нигеҙендә 1967 йылдың 20 мартында Янғантау ауыл Советы булдырыла.
«Ауыл биләмәләренең сиктәрен билдәләү һәм ерҙәрҙе Башҡорт ССР-ы Салауат районының Янғантау ауыл Советы ҡарамағына тапшырыу буйынса материалдар»ҙан «СССР һәм союздаш республикаларҙың ер тураһындағы ҡануниәте нигеҙҙәрен» үтәү маҡсатында һәм Башҡорт ССР-ының ер кодексына һәм «Башҡорт ССР-ында ер реформаһы тураһында» Законға ярашлы, ВолгоНИИгипрозем институты Башҡортостан предприятиеһының Янғантау ауыл Советы комиссияһы менән берлектә Янғантау ауыл биләмәләренең колхоз-ара («Торналы» совхозы, «Урал» колхозы һәм «Янғантау» шифаханһының ярҙамсы хужалығы сиктәрен билдәләү буйынса эштәр башҡарылды".
Бүлеү эштәрен башҡарғанда Янғантау ауыл Советы 512 кеше йәшәгән «Урал» колхозы, «Торналы» совхозы, «Янғантау» курорты ярҙамсы хужалығы ерҙәренең бер өлөшөн биләй. Торама пункттарының билдәләнгән сиктәрендәге ерҙәрҙең дөйөм майҙаны 1076 га тәшкил итә.
Халыҡ һаны
Янғантау ҡасабаһында башҡорттар, урыҫтар, татарҙар йәшәй (2002). Халҡы «Янғантау» шифаханаһында эшләй.
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Тирә-яҡ мөхит
Ер-һыу атамалары Тауҙар:
Йылғалар:
Шишмәләр:
Ялан-бесәнлектәр:
Таусыҡтар, түбәләр:
Вәхитов Салауат Венер улы
Вәхитов Салауат Венер улы (6 июнь 1961) — Башҡортостан Республикаһыда йәшәп, урыҫ телендә ижад итеүсе журналист, шағир һәм яҙыусы. Телсе-ғалим, юғары мәктәп уҡытыусыһы, филология фәндәре кандидаты (1994), доцент (2000). Рәсәй һәм Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы ағзаһы.
Биографияһы
Салауат Венер улы Вәхитов 1961 йылдың 6 июнендә Красноярск крайы Ачинск ҡалаһында тыуған.
Башҡорт дәүләт университетының «Урыс теле һәм әҙәбиәте» факультетын тамамлаған (1987). 1987—1991 йылдарҙа — мәктәптәрҙә, 1991 йылдан юғары уҡыу йорттарында уҡытыусы булып эшләй ).
Филология фәндәре кандидаты (1994). Диссертацияһының темаһы — «Производные наименования со значением лица в русском языке XI—XII вв. (мотивационный аспект)» (1994).
1995 йылдан — өлкән уҡытыусы, 2000 йылдан — Башҡорт дәүләт университетының урыҫ теле кафедраһы доценты.
2001—2011 йылдарҙа — М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының «Вагант» нәшриәт-полиграфия комплексы директоры.
2012 йылдан — «Бельские просторы» журналының яуаплы секретары (Башҡортостан).
Төрлө нәшриәттәрҙә баҫылған әҙәби әҫәрҙәр авторы. Төп фәнни ҡыҙыҡһыныу өлкәһе — лексикография һәм жаргонология.
Өфөлә йәшәй.
Вакуто-Яха
Вакуто-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО/ Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Ханавэй-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 32 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Шитова Светлана Николаевна
Шитова Светлана Николаевна (12 февраль 1936 йыл) — хеҙмәт ветераны, ғалим-этнограф. 1958—2006 йылдарҙа хәҙерге Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө федераль тикшеренеүҙәр үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1970 йылдан — өлкән ғилми хеҙмәткәр. Тарих фәндәре кандидаты (1968). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2003).
Долле (Оре)
Долле (Оре) (Dolle (Landkreis Börde)) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна. 2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 571 кеше йәшәй. Майҙаны — 50,17 км2. Диңгеҙ кимәленән 91 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39517 һәм автомобиль коды — BK.
Шитова Светлана Николаевна
Биографияһы
1958 йылда Мәскәү дәүләт университетының тарих факультетын тамамлай.
1958 йылдан алып СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалының Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында эшләй.
1968 йылда Мәскәү дәүләт университетында башҡорт халыҡ костюмдары тарихы буйынса кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай. 1969 йылдан алып Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының өлкән ғилми хеҙмәткәре.
2006 йылда Өфөлә С. Н. Шитованың 70 йәшлек юбилейына арнап «Башҡорт халҡының этногенезы һәм этник тарихы проблемалары» тигән темаға Бөтә Рәсәй ғилми-ғәмәли конференцияһы үткәрелә.
Фәнни эшмәкәрлеге
1959 йылдан алып башҡорт халҡының көнкүрешен һәм мәҙәниәтен өйрәнеү буйынса 30 этнографик экспедицияларға етәкселек итә һәм ҡатнаша. Бер үк ваҡытта Башҡортостандың башҡа халыҡтарының да тарихын өйрәнә. СССР Фәндәр академияһының Этнография институты экспедициялары составында Үзбәкстан, Татарстан һәм Тажикстанға бара, Ямал-Ненец милли округының ненец һәм селькуп халыҡтары этнографияһын өйрәнә. 50-нән артыҡ ғилми хеҙмәт һәм алты монография авторы.
Светлана Шитованың фәнни эшмәкәрлегенең төп йүнәлештәре — башҡорт халҡының боронғонан алып хәҙерге заманға тиклемге матди мәҙәниәтен һәм декоратив сәнғәтен тикшереү. Этнограф милли кейемдәрҙе өйрәнеү, традициялы тораҡтар һәм торлаҡтар, башҡорт халҡының декоратив сәнғәте һәм биҙәү-яраҡтарын тикшереү менән шөғөлләнә.
Ғилми хеҙмәттәре
Ҡара, тулы исемлеге бында
Күндерәү ауыл биләмәһе
Күндерәү ауыл биләмәһе (Кундравинское сельское поселение) - Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Сыбаркүл районында урынлашҡан муниципаль ауыл биләмәһе. Административ үҙәк — Күндерәү ауылы.
Тарихы
Ауыл биләмәһенең статусы һәм сиктәре Силәбе өлкәһенең 2004 йыл 16 ноябрендәге № 311-ЗО Законы менән раҫланған
Журавлёва Алла Иосифовна
Алла Иосифовна Журавлёва (4 август 1937 йыл) — СССР һәм Рәсәй театр актёры. Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы (2000).
Биографияһы
Алла Иосифовна Журавлёва 1937 йылдың 4 авгусында Ворошиловоград ҡалаһында, хәҙер Украин ССР-ының Луганск ҡалаһында тыуған.
1960 йылда Харьков сәнғәт институтының юғары белем тураһында дипломын ала. Луганск ҡалаһында музыкаль-драма театрында эшләй башлай, һуңынан Ҡаҙағстанда Ҡостанай рус өлкә драма театрында эшләй.
1968 йылдан 1971 йылға тиклем Потсдамда эшләй, Германияла совет ғәскәрҙәре төркөмө театрында сығыш яһай. 1971 йылда Төньяҡ флот театрына ҡайта.
1992 йылда Мурманск өлкә драма театрында оҙайлы актриса эшмәкәрлеген башлай. Бында бер нисә тиҫтә төп ролдәрҙә уйнай.
2017 йылда уға театр сәнғәтен үҫтереүҙәге ҡаҙаныштары өсөн махсус «Алтын битлек» премияһы тапшырыла.
Театр эштәре
Мурманск өлкә драма театры
Кильмова
Кильмова — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Илисара йылғаһының уң ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Пугачева (Калитва ҡушылдығы)
Пугачева  — Рәсәйҙәге йылға. Ростов өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Калитва йылғаһының уң ярына тамағынан 148 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Калитва йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Северский Донец (бассейндың рәсәй өлөшө), йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Второй Сайм
Второй Сайм — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ларь-Еган йылғаһының уң ярына тамағынан 101 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Миңдебай (йылға)
Миңдебай (Мендыбай) — Рәсәй йылғаһы. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Орь йылғаһының һул ярына тамағынан 38 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 61 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, Ерекле һыуһаҡлағысынан Орск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ(һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Яны-Щарк-Я
Яны-Щарк-Я — Рәсәй йылғаһы. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Щарк-Я йылғаһының уң ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Төньяҡ Сосьва. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Сосьва, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Хильдесхайм
Тарихы
IX быуат башында, 815 йылда, Хильдесхайм епископлығына нигеҙ һалына. Бер нисә быуат дауамында ҡала менән руханиҙар идара итә, һуңынан ратуша төҙөлгәс, граждандар идара итеүгә хоҡуҡ ала. 1300 йылда епископ ҡала халҡы менән власты уртаҡлашырға мәжбүр була, уларға үҙенең ҡала хоҡуғын бирә һәм үҙенең мисәтен булдырыға рөхсәт итә.
Протестант Реформацияһы көрәштәше Мартин Лютер Йоһанн Бугенхаген эшмәкәрлеге арҡаһында  1542 йылда   ҡалала еңеп сыға.
Хильдесхайм кенәзлеге-епископлығы вәкәләттәрен донъяуи кенәзлеккә тапшыра. 1807 йылға тиклем ҡала һәм кенәзлек идараһы аҫтында ҡала һәм кенәзлек Пруссия идаралығы аҫтында була, ә һуңынан Наполеон тарафынан ойошторолған Вестфалия Короллегенә күсә. Шул саҡта Хильдесхейм Дистриктта Хильдесхейм Окер Департаментының префектура аҫты үҙәге була  (франц. Département Ocker de l). Наполеон һуғыштарынан һуң 1813 йылда Хильдесхайм Ганновер Короллеге составына инә, ә 1823 йылда барлыҡҡа килгән Хильдесхейм округының үҙәге була. 1866 йылда Австро-пруссия һуғышынан һуң Ганновер Короллеге менән бергә Хильдесхайм Пруссия тарафынан аннексиялана һәм Ганновер Провинцияһының өлкә ҡалаһы булып китә.
Хильдесхайм 1945 йылда Икенсе донъя һуғышы ваҡытында, бигерәк тә 1945 йылдың 22 мартында  һауа һөжүме һөҙөмтәһендә зыян күрә. Урта быуат үҙенсәлеген һаҡлап килгән ҡала үҙәге йәшәүҙән туҡтай. Һуғыштан һуң ул бөтөнләй башҡа төрлө стилдә тергеҙелә. Бәхеткә күрә, күпселек эре сиркәүҙәр, уларҙың икеһе әлеге ваҡытта ЮНЕСКО-ның  Бөтә донъя мираҫы, һуғыштан һуң, тиҙ арала тергеҙелә.
Халҡы
¹ данные переписи
Иҫтәлекле урындары
Башҡа иҫтәлекле урындар үҙ эсенә театрҙарҙы, оперетта, мюзиклдар, драма, балетты индерә.
Иҡтисады
Хильдесхаймдағы корпорациялар:
Сәйәсәте
1803 йылдан алып әлеге көнгә тиклем мэрҙар исемлеге
Элемтә һәм киң мәғлүмәт саралары
Хильдесхаймда эффектив транспорт инфраструктураһы — тимер юлы өсөн төбәк үҙәге  (Intercity-Express) бар,  ул автострада менән бәйле автострада (Autobahn), Урта герман каналында гаване бар.
Кремний
Кре́мний — Менделеевтың периодик таблицаһында 14-се элемент. Атом һаны — 14, сағыштырмаса атом массаһы — 28,086.
Исхаҡова Альбина Хажим ҡыҙы
Исхаҡова Альбина Хажим ҡыҙы (Исхакова Альбина Хажимовна; 25 ғинуар 1938 йыл) — спортсы, бейеүсе, йәмәғәтсе. Спорт гимнастикаһы (1958) һәм саңғыла уҙышыу (1959) буйынса Башҡорт АССР-ы чемпионы. Спорт гимнастикаһы буйынса СССР-ҙың спорт мастеры (1959). Башҡорт халыҡ бейеүҙәрен башҡарыусыларҙың «Байыҡ» республика конкурсы лауреаты (2011). Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының «Ал да нур сәс халҡыңа» миҙалы менән бүләкләнеүсе.
Биографияһы
Альбина Хажим ҡыҙы Исхаҡова 1938 йылдың 25 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Әбйәлил районының Асҡар ауылында күп балалы ғаиләлә тыуған. Балалар йортонда тәрбиәләнгән, Өфө ҡалаһындағы 1-се мәктәпте тамамлаған. Спорт менән әүҙем шөғөлләнә, спорт гимнастикаһы буйынса Рәсәй һәм Башҡортостан чемпионы була.
Хаҡлы ялда булғанда йәмәғәт эшенә әүҙем ҡушылып китә. Башҡортостан Республикаһының Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәте ойошмаһы эшендә ҡатнаша, Өфөләге «Аҡ тирмә» милли-мәҙәни үҙәгендә «Өләсәйҙәр мәктәбе» етәксеһе була.
Тормош юлдашы Исхаҡов Фәнис Ғәйнетдин улы менән Камилә һәм Арыҫлан исемле балаларҙы тәрбиәгә алып үҫтерәләр, бының өсөн улар 2008 йылда «Иң яҡшы аҫрау ғаилә» тигән исемгә лайыҡ була һәм махсус премия менән бүләкләнә.
«Тамыр» телестудияһының «Тамыр» өләсәйе" тигән абруйлы махсус исеменә лайыҡ булған. 79 йәшендә хәләле Фәнис Ғәйнетдин улы менән ГТО нормаларын үтәп, алтын значоктар яулай.
2017 йылда «Урал» галереяһында үҙе етештергән ҡул эштәренән шәхси күргәҙмә үткәрә. Башҡортостан Республикаһы Мәҙәниәт министрлығы, башҡорт халҡының мәҙәниәтен һәм ғөрөф-ғәҙәттәрен һаҡлап ҡалыуға ҙур өлөш индереүен билдәләп, Альбина Хажим ҡыҙын Почёт грамотаһы менән бүләкләгән.
Видеояҙмалар
Исхакова Альбина
Вангута-Яха (Нгарка-Марета-Яха ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Оло Тирмәнкүл
Оло Тирмәнкүл - Большо́й Креме́нкуль — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Сосновка районындағы күл.
Географияһы
Оло Тирмәнкүл Силәбе өлкәһенең Сосновка районында, Силәбе өлкәһенән 6 км алыҫлыҡта урынлашҡан.
Күлдән төньяҡ-көнбайыштараҡ - Кесе Тирмәнкүл, көньяҡтараҡ ике бәләкәйерәге  — Барышево һәм Мысово күлдәре ята. Оло Тирмәнкүл яр буйҙарында Тирмәнкүл, Яңы Тирмәнкүл һәм Садовый ҡасабалары  урынлашҡан.
Административ йәһәттән Яңы Тирмәнкүл ауыл биләмәһенә инә һәм Новоградский трактынан алыҫ түгел урынлашҡан. Силәбе ҡалаһы урауы ла яҡында ғына.
Тасуирламаһы
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Этимологияһы
Силәбе өлкәһенең топонимикаһын, башҡорт халҡының фольклорын өйрәнгән киң билдәле географ, топонимист Шувалов Николай Иванович  үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә былай тип яҙа: Кременкуль Большой и Малый, озеро, село, Сосновский район.В архивных документах деревня впервые упоминается в 1763 г. На ландкарте Исетской провинции 1736 г. название озера записано как Тременкуль, от распространенного в прошлом у башкир личного мужского имени.
Ишбирҙе (исем)
Ишбирҙе — башҡорт һәм төрки мосолман ир-ат исеме.
Этимологияһы
Ишбирҙе исеме башҡорт теленән ингән һәм баш-бирҙе тигәнде аңлата.
Билдәле шәхестәр
Моталлапов Ишбирҙе Юлдашбай улы (рус. Муталлапов Ишберды Юладашбаевич) (1788 йыл — 1847 йыл) — 1812 йылғы Ватан һуғышы яугиры, 1814 йылдың 19 мартында 15-се башҡорт полкы составында Парижды алыуҙа ҡатнаша. "1814 йылдың 19 мартында Парижды алған өсөн", „1812 йылды һуғыш иҫтәлегенә“ көмөш миҙалдары менән бүләкләнә[1][2].
Ишбирҙин Эрнст Фәйзрахман улы (20 декабрь 1934 йыл — 24 май 2019 йыл) — ғалим-башҡорт теле белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Филология фәндәре докторы (1990), профессор. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1995).
Ишбирҙин Айрат Рим улы (25 апрель 1958 йыл) — ғалим-ботаник. Биология фәндәре докторы (2001), профессор (2003). Рәсәй Фәдерацияһының почётлы мәғариф һәм фән хеҙмәткәре. Башҡортостанда яңы йүнәлеш — һирәк осрай торған һәм юғалып барған үҫемлектәрҙең популяцион биологияһына нигеҙ һалыусы[1]. «Башҡорт энциклопедияһы» нәшриәте ағзаһы.
Ишбирҙин Әхиәр Исмәғил улы (рус. ИШБЕРДИН Ахиар (Ахия, Яхия) Исмагу(и)лович 1910 йыл — 14 ноябрь 1943 йыл[1])[2] — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия рядовойы[1], гвардия ҡыҙылармеецы[2].
Ишбирҙин Сәфәрғәли Бәҙретдин улы (рус. Ишбердин Сафаргали Бадретдинович; 1905 йыл — 1968 йыл) — Баймаҡ районында колхоз рәйесе, шахтёр-забойсы, шартлатыусы. СССР-ҙың почётлы таусыһы (1952), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1951) кавалеры[1].
Ишбердина Айгуль Башҡортостан рәссамдар союзы ағзаһы Хөкөмәт йәштәр премияһы лауреаты. Ш. Бабич.
Ишбердин Халил Әнүәр улы (13.1.1963. р., Баймаҡ ҡалаһы), бейеүсе, балетмейстер.Башҡортостандың атҡаҙанған артисы. (1989). Гитис-ты тамамлаған. 1980-89 Ғасҡаров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбле солисы булған. 1991 менән художество етәксеһе, 2001-07 балет ҡалалары-стәрлетамаҡ филармонияһының бейеү театры 2001-07 балет художество етәксеһе.
Ауылдар
Ишбирҙе (рус. Ижбердино) — Башҡортостандың Күгәрсен районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 150 кеше[1].
Ишбирҙе — Ырымбур өлкәһенең Гай районындағы башҡорт ауылы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 170 кеше.
Ишбирҙе (рус. Ишберда) — Башҡортостандың Баймаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 666 кеше[2].
Ясунари Кавабата
— Япония яҙыусыһы, француз сәнғәте һәм әҙәбиәте ордены офицеры (1960), әҙәбиәт буйынса Нобель премияһы лауреаты (1968).
Кавабата Японияның тәрән нәфис милли традицияларын дауам имтә, әммә шул уҡ ваҡытта заманса әҙәбиәттең алымдарын иркен ҡуллана, текстың эске, туранан-тура әйтелмәгән мәғәнәһенә, аныҡлап әйтелеп бөтмәүенә суггестивлығына ҙур әһәмиәт бирә. Төп әҫәрҙәренә «Тысячекрылый журавль», «Снежная страна», «Старая столица», «Стон горы» һ. б. романдары инә. Үҙенең төп эше тип Кавабата «Мэйдзин» романын күрһәтә. Яҙыусы әҫәрҙәре донъяның күп телдәренә тәржемә ителгән.
Биографияһы
Кавабата Осака ҡалаһында хәлле табип ғаиләһендә 1899 йылдың 11 июнендә тыуа һәм дүрт йәшендә етем була. Ата-әсәһенең вафатынан һуң ул ҡартатаһы менән өләсәһе янында йәшәй. Уның өлкән апаһын тәрбиәгә инәһе ала, шуға күрә ул апаһы менән бары тик 10 йәшендә генә бер тапҡыр осраша. Кавабатаның өләсәһе уға 7 йәш, ә олатаһы — 15 йәш тулғанда вафат булалар.
Ғаиләһен юғалтҡандан һуң, ул әсәһенең туғандарында (Курод ғаиләһендә) йәшәй. Әммә 1916 йылдың ғинуарынан алып Ясунари Ибараки мәктәбендә уҡыуын дауам итә һәм мәктәп яны интернатында йәшәй башлай. 1917 йылдың мартында, мәктәпте тамамлағас, ул Токиоға, уҡырға инәсәгенә ышанып Токио университеты янындағы  китә. Шул уҡ йылда ул университеттың гуманитар факультетының «инглиз теле» һөнәренә уҡырға инә. 1924 йылда Кавабата университетта уҡыуын тамамлай һәм уҡыған саҡта әҙәби журналы менән хеҙмәттәшлек итеүе арҡаһында Кан Кикути һәм башҡа билдәле яҙыусылар һәм мөхәррирҙәрҙең күҙенә сағыла. 1931 йылда ул өйләнә, ә 1934 йылда Камакураға күсеп килә.
Кавабата нәфис әҙәбиәт менән шөғөлләнеп кенә ҡалмай, ул шулай уҡ гәзит репортеры булып эшләй һәм шул иҫәптән «Майнити нитинити симбун» гәзитендә лә яҙыша. Икенсе донъя һуғышы барышында яҙыусы һуғышты яҡламай һәм һуғыштан һуңғы реформалар менән дә артыҡ ҡыҙыҡһынмай. Әммә Кавабата туғандарының иртә үлеме һәм һуғыш уның ижадына ныҡ йоғонто яһауын билдәләй. Ул һуғыштан һуң бары тик элегия ғына яҙырлыҡ хәлдә була..
Моғайын, Кавабата үлеменең сәбәбе булып үҙ-үҙенә ҡул һалыу торған. 1972 йылда яҙыусы, газ менән ағыуланған тиһәләр ҙә, уның яҡындары, шул иҫәптән, тол ҡатыны Кавабатаны бәхетһеҙ осраҡтан вафат булған тип иҫәпләй. Вафаты сәбәбенең версиялары күп, улар араһында һаулығының насар булыуы ла телгә алына (Кавабата Паркинсон ауырыуы менән сирләгән була), шулай уҡ уңышһыҙ йәшерен мөхәббәте һәм дуҫы Юкио Мисимоның ваҡытһыҙ үлеме лә уға ныҡ йоғонто яһаған тип иҫәпләйҙәр.
Ижады
Кавабата бер нисә дуҫы менән бергәләшеп 1924 йылдың октябрендә тигән яңы әҙәби журналға нигеҙ һала. Был йәштәр журналының иҫке япон әҙәбиәтен мәктәбенә, бигерәк тә натурализмға, яңыса ҡарашы булып тора. Шул уҡ ваҡытта улар пролетар әҙәбиәткә лә — социалистик/коммунистик мәктәбенә лә — оппозицияла тора. Йәш яҙыусылар сәнғәт сәнғәт өсөн идеяһы йоғонтоһо аҫтында була һәм европаның кубизм, экспрессионизм, дадаизм һәм башҡа модернистик стилдәрен яҡлай. Кавабата һәм Екомицу Риити үҙҙәренең стилен (неосенсуализм) —  яңы тәьҫораттар стиле тип атай.
Университетты тамамлағандан һуң уның бер нисә хикәйәһе баҫылып сыға һәм Кавабатаға танылыу килә. «Тванцовщица из Идзу» повесы баҫылып сыҡҡандан һуң, Кавабата 1926 йылда популярлыҡ яулай. Был әҫәрендә Кавабата меланхолик студенттың һөйөүе тураһында һүҙ алып бара.
1934 йылда Кавабата Канагава префектураһының Камакуру ҡалаһына күсеп килә һәм күп һанлы әҙиптәрҙең йәмәғәт тормошонда әүҙем ҡатнаша. Һуғыш буйы ҡалала йәшәп, ғүмере аҙағында ул бик аҫтыртын кешегә әйләнә.
Кавабатаның иң билдәле әҫәрҙәренең береһе — «Снежная страна» романы. Китап 1934 йылда баҫылып сыға башлай һәм 1947 йылға тиклем бер нисә тапҡыр баҫтырыла. «Снежная страна» — Токио дилетанты һәм провинция гейшаһы араһындағы мөхәббәт тураһында асыҡтан-асыҡ һөйләй. Романдағы ваҡиға термаль курорттарҙа бара. Роман шунда уҡ классик тигән танылыу ала. Ул баҫылғандан һуң, Кавабата Японияла иң күренекле яҙыусыларҙың береһе булып һанала. Икенсе бөтә донъя һуғышынан һуң Кавабата әҫәрҙәр яҙыуын уңышлы дауам итә. Уның әҫәрҙәре араһында «Тысячекрылый журавль», «Стон горы», «Спящие красавицы», һәм «Старая столица» ҙур уңышҡа эйә була. Китап авторы үҙ әҫәрҙәренең араһында иң яҡшы тип «Мэйдзин» («Мастер игры в го») повесын һанай. Был эш повесы стиле буйынса уның башҡа әҫәрҙәре стиленән ныҡ айырыла. Был хикәйә ярым документаль, ул 1938 йылдағы го ярышы тураһында. Уйында ҡатнашыусы Сюсай Хонъимбоның был һуңғы партияһы була, ул йәш дәғүәсенән еңелә. Бер йылдан ҡарт мэйдзин вафат була. Повеста көсөргәнешле спорт көрәше тураһында һүҙ барһа ла, тәнҡитселәр әҫәрҙе Японияның Икенсе донъя һуғышында еңелеүе символы итеп ҡарайҙар.
Яҙыусының һуғыштан һуңғы ике иң ҙур китабы — «Тысячекрылый журавль» (1949-1951 йылдарҙа яҙылған) һәм «Стон горы» (1949-1954). Беренсе китабының үҙәк темаһы булып япон сәй церемонияһы һәм яуапһыҙ мөхәббәт тора. Төп герой атаһының һөйәркәһенә ғашиҡ була, ә атаһы үлгәндән һуң, уның һөйәркәһенең ҡыҙына ғашиҡ тота. Ҡыҙ унан ҡасып китә. Сәй тантанаһы матур, ул ябай кешелек мөнәсәбәтенең фоны ғына булып тора, әммә Кавабатаның маҡсаты ҡайһы бер хистәрҙең үлем килтереү мөмкинлеген күрһәтеү була. Сәй церемонияһы өсөн һауыт-һаба оҙаҡҡа етә, !кешеләр тормошо ҡайһы саҡ көсһөҙ, тотороҡһоҙ. Аныҡ булмаған инцест, мөхәббәт юҡлығы, ҡотолғоһоҙ үлем темаһы Кавабатаның «Стон горы» әҫәрендә лә дауам итә. Ваҡиғалар Камакура ҡалаһында бара. Төп герой, оло йәштәге ир, ҡатынын, балаларын яратмай. Уға килене ныҡ оҡшай, әммә был тыйылған мөхәббәт. Китап, был хәлде сисмәйенсә ҡалдырып, тамамлана.
Кавабатаның күп кенә китаптарының сиселеше асыҡ финал менән ҡалдырып тамамлана, был ҡайһы саҡта тәнҡитселәр һәм уҡыусыларҙың ризаһыҙлығын тыуҙыра. Әммә яҙыусы был аҙымды аңлы рәүештә һайлай, сөнки автор һүрәтләнгән ваҡиғаларға ҡарағанда әҫәр тыуҙырған һөҙөмтәләр өҫтөнөрәк тип таба. Ул үҙ стилен шиғриәттәге япон традицион хайку формаһы менән сағыштыра.
1948-1965 йылдарҙа ПЕН-клубтың япон бүлеге президенты булараҡ, Кавабата үҙ әҫәрҙәрен япон теленән көнбайыш телдәренә тәржемә итә ала. Япон яҙыусылары араһында Кавабата беренсе булып 1968 йылда «япон йәненең иҫ киткес сыҙамлылығын хикәйәләү оҫталығы өсөн» әҙәбиәт буйынса Нобель премияһын ала. Премияны тапшырыуҙа Нобель комитеты уның өс повесын: «Снежная страна», «Тысячекрылый журавль» һәм «Старая столица» — билдәләп үтә. Һуңғы йылдарҙа көсөргәнешле рәүештә яҙа башлаған яңы романын Ясунари Кавабата тамамлай алмай. Яҙыусы ҡаты ауырыуҙан наркотиктар ҡуулланырға әүәҫләнә. Үҙенең дуҫы Юкио Мисиманың вафатын ауыр кисерә, 1972 йылдың 16 апрелендә Токио ситендәге аулаҡ  курорт ҡаласығы Дзусиҙа,һөрөм газынан ағыуланып, Кавабата үлә (ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса, үҙ-үҙенә ҡул һала).
Гарбуз Александр Викторович
Гарбуз Александр Викторович (20 май 1947 йыл) — ғалим, университет уҡытыусыһы. Филология фәндәре кандидаты, доцент. СССР һәм Рәсәй сәнғәт, әҙәбиәт, мәҙәниәтселек белгесе. Рус авангардын һәм Хлебников ижадын төплө өйрәнеүсе.
Биография
Александр Викторович Гарбуз 1947 йылдың 20 майында Стәрлетамаҡ ҡалаһында тыуған.
Өфө сәнғәт училищеһы|ның оркестр класын һәм Башҡорт дәүләт университеты|ның «Рус теле һәм әҙәбиәте» факультетын тамамлаған.
1971 йылдың 19 мартында РСФСР Енәйәт кодексының 190-сы статьяһы буйынса (СССР-ҙың дәүләт һәм ижтимағи ҡоролошона яла яғыу, яманлау) ғәйепләнә һәм бер йылға ҡулға алына, 1992 йылдың 7 сентябрендә аҡлана.
2009 йылдан алып ай һайын «Рампа. Башҡортостан Мәҙәниәте» журналының «Донъя мәҙәниәте телдәре» рубрикаһын даими алып барыусы.
Немец телен белә.
Өфөлә йәшәй.
Кирчема
Кирчема — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сура йылғаһының һул ярына тамағынан 85 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 43 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Заһитов Ғазый Ҡазыхан улы
Заһитов Ғазый Ҡазыхан улы (20 август 1921 йыл — 23 август 1953 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яугир, артиллерия бригадаһы разведчигы, өлкән сержант.
1945 йылдың 30 апрелендә 22 сәғәт 40 минутта гвардия капитаны Владимир Николаевич Маков командалығында беренселәрҙән булып Берлинда Рейхстаг бинаһына Ҡыҙыл байраҡ ҡаҙай. Шунда Заһитовтың күкрәгенән дошман пуляһы үтәнән-үтә сыға, әммә ул алышыуын дауам итә
Биографияһы
Ғазый Ҡазыхан улы Заһитов 1921 йылдың 20 авгусында Башҡорт АССР-ы Янағош ауылында тыуа. Татар. РККА сафына 1940 йылдың 19 октябрендә саҡырыла. Уның хәрби юлы Берлинғаса барып етә: сержант Заһитов 3-сө удар армияның 79-сы уҡсылар корпусы 136-сы армия пушка артиллерия бригадаһының разведкаһында хеҙмәт итә.
1945 йылдың 27 апрелендә корпус составында Рейхстагты алыу һәм уға Ҡыҙыл Байраҡ ҡаҙау өсөн капитан В. Н. Маков етәкселегендә 25 ирекмәндән торған штурм төркөмө төҙөлә. Төркөм капитан С. А. Неустроев батальоны менән берлектә эш итә. 28 апрель кисенә ғәскәр Моабит районы яғынан Шпрее йылғаһы аша Мольтке күперенән (хәҙер Вилли-Брандт-штрассе) рейхстагтың төньяҡ-көнбайыш яғына сыға. Заһитов В. Н. Маков төркөмөндәге өлкән сержанттар Михаил Петрович Минин, Александр Филиппович Лисименко, сержант Алексей Петрович Бобров менән рейхстаг бинаһына инә. Дошман күҙенә салынмай ғына улар ябыҡ ишекте таба һәм уны бүрәнә менән бәреп аса. Сарҙаҡҡа менеп, тәҙрә аша бина фронтонының көнбайыш (парад) фронтоны түбәһенә менеп, Еңеү алиһәһе скульптураһының тажындағы тишеккә байраҡты беркетә.
М. П. Минин вспоминал: Впереди бежал Гия Загитов, который предусмотрительно захватил с собой фонарик. Им-то он и освещал путь по полуразрушенной лестнице. Все выходящие на неё коридоры мы забрасывали гранатами и прочесывали автоматными очередями…
Перед самым чердаком я на ходу запасся «древком», сорвав со стены полутораметровую тонкостенную трубку.
Достигнув просторного чердака, мы столкнулись с проблемой: как выбраться на крышу. И снова выручил Г. Загитов, высветив фонариком грузовую лебедку и две массивные, уходящие куда-то наверх цепи. По звеньям этой цепи через слуховое окно мы выбрались на крышу над западным фронтоном здания. И здесь у еле различимой в темноте башни Загитов и я стали прикреплять Красное знамя. Вдруг на фоне огненного зарева от разорвавшегося на крыше снаряда Лисименко заметил наш дневной ориентир — скульптурную группу: бронзового коня и огромную фигуру женщины в короне. Сразу же решили, что лучше установить знамя там.
Ребята подсадили меня на круп вздрагивающего от разрывов снарядов и мин коня, и я закрепил знамя в короне бронзовой великанши…
Засекли время. Было 22 часа 40 минут по местному времени.
Төркөм Байраҡты 1 май таңына, иртәнге бишкә тиклем һаҡлай, һуңынан генерал Семен Никофорович Переверткин бойороғо буйынса Рейхстагты ҡалдыра.
136-сы артиллерия бригадаһы командованиеһы 1945 йылдың 1 майында тотош төркөмдө юғары хөкүмәт наградаһына — Советтар Союзы Геройы исеменә тәҡдим итә. Әммә 1945 йылдың 18 майында улар Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән наградлана.
Һуғыштан һуң Ғазый Заһитов Башҡортостанға, тыуған ауылына ҡайта. Колхоз рәйесе, машина-трактор станцияһында механик булып эшләй. Бик күп орден, шул иҫәптән Ҡыҙыл Байраҡ ордены, һәм миҙалдар менән наградлана.
1953 йылдың 23 авгусында автоһәләкәттә һәләк була.
Иғтибарға лайыҡ дәлил
1992 йылда СССР Халыҡ депутаттары съезының Даими Президиумы рәйесе итеп һайланған Сажи Умалатова 1997 йылда Г. Ҡ. Заһитовтың туғандарына Советтар Союзы Геройының Алтын Йондоҙон тапшыра, әммә был ваҡытҡа награда дәүләт статусын юғалтҡан була.
Кожай-Максим
Кожай-Максим (Кожай-Максимово) — Башҡортостандың Йәрмәкәй районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 6 кеше. Почта индексы — 452182, ОКАТО коды — 80 225 802 010.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Дания баш ҡала төбәге
Дания баш ҡала төбәге йәки Ховедстаден (Region Hovedstaden, Capital Region of Denmark) — Данияның административ өлкәһе, регион. Үҙәге — Хиллерёд. Ул бер үк ваҡытта Хиллерёд коммунаһының үҙәге. Халҡы — 32,689 кеше (2018). Копенгагендан яҡынса 30 км төньяҡта урынлашҡан.
Элекке Копенгаген, Фредериксборг, Борнхольм амттары биләмәләрендә урынлашҡан.
Мусагатка
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, Иглинск гидроузеленән Орск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ(һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Корк Август Иванович
Корк Август Иванович (традицион яҙылышы; шулай уҡ — Аугуст Яанович Корк, 3 август 1887 йыл — 12 июнь 1937 йыл — совет хәрби начальнигы, Граждандандар һуғышы осоронда армиялар командующийы, 2-се ранг командармы (20.11.1935). М. В. Фрунзе исемендәге Хәрби академия начальнигы, СССР Үҙәк Башҡарма комитеты ағзаһы]. « Тухачевскийҙың эше буйынса атып үлтерелә». 1957 йылда үлгәндән һуң реабилитациялана.
Биографияһы
Эстон крәҫтиән ғаиләһендә Лифлянд губернаһы Дерпт өйәҙе Аардла ауылында (хәҙер Эстонияның Тарту өйәҙе Хааслава улусы) тыуған.. Юрьев ҡалаһындағы дүрт класлы училищела уҡый (хәҙер Тарту). Уның тигеҙәге була: Эмма Ивановна Корк (иренең фамилияһы Гутман), Ленинград блокадаһын кисерә. Толмачев урамы, 9 йорт, 7 фатир адресы буйынса йәшәй. 1969 йылда вафат була.
Хәрби белемен Чугуев пехота юнкер училищеһында ала, 1908 йылда поручик дәрәжәһендә училищены тамамлай. 1908 йылдың июненән алып 1911 йылдың октябренә тиклем Двинск ҡалаһында (хәҙер Даугавпилс, Латвия) 98-се Юрьев пехота полкында офицер булып хеҙмәт итә. Николаев Хәрби академияһын тамамлай, унда ул 1911—1914 йылдарҙа уҡый. 1916 йылда 10-сы армия штабы генераквартимейстер бүлегенең өлкән адъютанты ярҙамсыһы бурыстарын үтәй (ваҡытлыса бурыстарын башҡара).
1916 йылдың 18 авгусында Генераль штабы штабс-капитаны 4-се дәрәжә Изге Владимир орденына лайыҡ була. 1917 йылда Киев хәрби летчик-күҙәтеүселәр мәктәбендә тиҙләтелгән курс үтә, уны тамамлағандан һуң ул капитан дәрәжәһендә Көнбайыш фронтының ғәмәлдәге армия штабына тәғәйенләнә ). Идара итеү авиацияһы буйынсаармия штабы генерал квартирмейстерының йомоштар өсөн штаб-офицеры вазифаһын башҡарыусы— фронты. 1917 йылдың 9 июлендә награждён 2 дәрәжә ҡылыслы Изге Анна ордены менән бүләкләнә . 1918 йылдың февралендә армия штабы тарҡатыла һәм Корк капитан званиеһында хеҙмәттән бушатыла (төрлө баҫмаларҙа А. И. Корк подполковник званиеһында булыуы дөрөҫлөккә тап килмәй: был дәрәжәгә ул 1917 йылдың 30 ноябрендә тәҡдим ителә, әммә башланған армия тарҡалыуы менән бәйле яңы звание тураһындағы бойороҡҡа ҡул ҡуйылмай ҡала ).
Революцияла һәм Граждандар һуғышында ҡатнашыуы
"…Корк — минең ғорурлығым, — тип 1920 йылда Көнбайыш фронтында Главком С. Каменев фронт командующийы М. Тухачевский менән тура бәйләнеш буйынса һөйләшеүҙә һоҡланыуын белдерә . — Һәр фронтта мөһим урын тотҡан бер командующий булған кеүек, Көнсығыш фронтында һеҙ булдығыҙ, ә беҙҙә Көнбайыш фронтында Корк, ә Уборевич — Көньяҡ [фронтында]…"
Граждандар һуғышынан һуң РККА-лағы карьераһы
1934 йылдың 5 авгусында ул етәкселек иткән округта Мәскәү Пролетар уҡсылар дивизияһының 2-се уҡсылар полкы ОСОавиахим артиллерия дивизионы начальнигы А. С. Нахаев командованиеһы аҫтында фетнә ҡуптарыла. Нахаев үҙ һалдаттарын ҡоралланырға һәм хөкүмәтте ҡолатырға саҡыра. Каганович был ваҡиға тураһында ялда булған Сталинға хәбәр итә. «Тотанаҡһыҙ» тип табылған Нахаевты ентекле тикшереүҙе талап итеп, Сталин А. И. Коркты ла телгә ала. «''Вызовите Коркты һәм уның замполитын саҡыртығыҙ һәм уларға асыҡ ауыҙлыҡ һәм казармаларҙағы илке-һалҡылыҡ өсөн ҡаты шетә бирегеҙ. Оборона наркоматы килеп сыҡҡан илке-һалҡыоыҡҡа бәйле бөтә округтар буйынса бойороҡ бирергә тейеш. Контроль казармаларҙы, ҡорал складтарын һәм башҡаларҙы ентекләп тикшерһен».
22 августа Политбюро ҡарарына ярашлы Осоавиахим етәкселәренә шелтәләр иғлан ителгәндән һуң, оборона наркомы Ворошилов шулай Кркты ла язаға тарттырыға итергә ниәтләй, әммә уның менән Каганович ризалашмай һәм 1934 йылдың 28 авгусында Сталинға мөрәжәғәт итә: «''Әле генә иптәш Корк миңә, Мәскәү хәрби округы командующийы вазифаһынан бушатыуҙы һорап, шәхсән хат ебәргән. Мин шәхсән, уны бушатырға кәрәк микән, тип уйлайым ''». Сталин уға 30 авгусындағы хаты менән теләктәшлек белдергән: «''Коркты бушатырға кәрәкмәй. Эш Коркта ғына түгел, ә бөтә округтарҙа хөкөм һөргән хуш күңеллелектә һәм асыҡ ауыҙлыҡта. Бында округтар үҙәктән үрнәк алалар. Армияларҙың сәйәси идаралығы органдарын һәм махсус бүлектәрҙе бешер кәрәк''».
Корк 1935 йылдың 5 сентябрендә генә округта хәрби һәм профессиональ әҙерлектең насар булыуы арҡаһында вазифаһынан бушатыла. Оборона наркомының 2-се урынбаҫары М. Н. Тухачевский Оборона наркомы ҡарамағындағы Хәрби советы ултырышында 1935 йылдың 9 декабрендә наркомдың 1-се урынбаҫары, РККА -ның сәйәси идаралығы начальнигы Я. Б. Гамарник менән Мәскәү округын маҡтап телгә алған өсөн һүҙгә килешә. «Мин күргән бөтә округтар араһынан , — ти Тухачевский, — ''Мәскәү округы иң насары, был бәхәсһеҙ һәм һис һүҙһеҙ. Мәскәү округын Киев хәрби округы һәм Ленинград округы менән сағыштырырлыҡ түгел. Август Иванович Корк һәм иптәш. Кулик бында булғанға күрә, улар алдында яйһыҙ нәмәләрҙе лә әйтеп була''».
МХО командующийы вазифаһынан бушатылыуға ҡарамаҫтан, Сталин уға1935 йылдың ноябрендә 2-се ранг командармы юғары хәрби званиеһы бирергә риза була.
Ҡулға алыу һәм язалау
РККА-лағы репрессиялар барышында 1937 йылдың 12 майында үҙ фатирында ҡулға алына (Серафимович урамы, 2-се йорт). Тухачевскийҙың эше буйынса үтә һәм хәрби антты боҙоуҙа, Ватанға һәм СССР халыҡтарына һәм РККА-ға хыянат итеүҙә ғәйепләнә. Үҙен «хәрби-фашистик заговорҙа» ҡатнашыуҙа ғәйепле итеп таный. СССР Юғары судының Махсус суд присктствиеһы 1937 йылдың 11 юнендә башҡа ғәйепләнеүселәр менән бергә үлем язаһына хөкөм ителә һәм 12 июнгә ҡараған төндә атып үлтерелә.Дон крематорийында кремайиялана, көлө Мәскәүҙә Яңы Дон зыяратында ерләнгән.
1957 йылдың 31 ғинуарында «енәйәт составы булмау айҡанлы» реабилитациялана.
Жеребцова Александра Андреевна
Александра Андреевна Жеребцова (10 август 1929 йыл — билдәһеҙ) — һауынсы, малсы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1966).
Корк Август Иванович
Ҡулға алыу һәм язалау
А. И. Корктың исемен 2016 йылға тиклем Харьков ҡалаһындағы бер урам йөрөтә
Хәрби чиндары һәм званиелары
— Подпоручик — 15.06.1908
— Поручик — 14.06.1911
Жеребцова Александра Андреевна
Биографияһы
1944 йылда «Изге ихтыяр» колхозына (артабан «Коммунизм таңы») хисапсы булып эшкә урынлаша. 1952 йылда Каменский фермаһына һауынсы булып эшкә ҡабул ителә, районда беренселәрҙән булып йылына һәр һыйырҙан 4 тоннанан ашыу һөт һауып ала. 1962 йылда КПСС сафына ҡабул ителә. 1966 йылда Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.
Корк Август Иванович
Хәрби чиндары һәм званиелары
— Штабс-капитан — 14.06.1915
Жеребцова Александра Андреевна
Биографияһы
1969 йылда ферма мөдире була. 1986 йылда хаҡлы ялға сыға.
Колхозсыларҙың 3-сө съезына делегат, КПСС өлкә комитеты ағзаһы, район советы һәм өлкә советы депутаты итеп һайлана, күп тапҡыр СССР-ҙың халыҡ хужалығы ҡаҙаныштары күргәҙмәһендә ҡатнаша. Краснинский районында һауынсылар араһында еңеүсегә А. А. Жеребцова исемендәге приз тапшырыла. 2014 йылда «Краснинский районы алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» почёт билдәһе менән бүләкләнә. 2015 йылда Краснинский районы Каменка ауылында уның хөрмәтенә мемориаль таҡтаташ асыла.
Корк Август Иванович
Хәрби чиндары һәм званиелары
— Капитан — 15.08.1916
— 2-се ранг командармы — 20.11.1935
Исламда гонаһтар
<div class="ts-Врезка tright" style="width:253px;"> <div class="ts-Врезка-заголовок"> 76 ҙур гонаһ. <div class="ts-Врезка-содержание"> 1. Ширк (Аллаһҡа иптәштәр бар тип һанау) 2. Сихырсылыҡ 3. Намаҙ уҡымау 4. Хаҡһыҙ көйө кеше үлтереү 5. Зәкәт түләмәү 6. Ата-әсәне тыңламау 7.Риба (Ростовщиклыҡ) 8. Етемдәрҙең мөлкәтенә ҡул һуҙыу 9. Хәҙис уйлап сығарыу 10. Сәбәпһеҙҙән ураҙа тотмау 11. Яу яланынан ҡасыу (дезертирлыҡ) 12. Зина ҡылыу 13. Граждандарҙы алдап һәм мәрхәмәтһеҙ рәүештә дәүләткә идара итеү 14. Спиртлы эсемлектәр ҡулланыу 15. Тәкәбберлек, Эрелек, һауалылыҡ 16. Ялған шаһитлыҡ 17. Гомосексуализм 18. Намыҫлы ҡатынға яла яғыу 19. Ғәнимәтте, халыҡ ҡаҙнаһын һәм хәйер-саҙаҡаны законһыҙ ҡулланыу 20. Сит мөлкәтте үҙләштереү 21. Урлашыу 22. Кеше талау 23. Ялған ант 24. Алдашыу 25. Үҙ-үҙенә ҡул һалыу 26. Намыҫһыҙ суд ҡарарҙары сығарыу 27. Ҡатынының, ҡыҙҙарының һәм башҡа ҡатын-ҡыҙҙың еңел холоҡлоғона юл ҡуйыу. 28. Ҡатын-ҡыҙҙың — ир-ат, ир-аттың ҡатын-ҡыҙ рәүешендә булырға тырышыуы 29. Мутлыҡ маҡсатында никях яһау 30. Харам ризыҡ ҡулланыу (ҡан, сусҡа ите, үлгән мал ите һ.б.) 31. Тәһәрәттә бәүелдән таҙарынмау 32.Ғәҙелһеҙ рәңүештә Һалым йыйыу 33. Ике йөҙлөлөк (монафиҡлыҡ) 34. Хыянат 35. Фани донъя хаҡына дини белем алыу һәм донъялыҡ өсөн уны йәшереү 36. Мәрхәмәт күрһәттем тип үпкә белдереү 37. Тәҡдирҙе инҡар итеү 38. Кешенең серен алырға тырышыу 39. Ҡарғыш 40. Бойороҡҡа буйһонмау 41. Күрәҙәләргә ышаныу (ҡаһин) 42. Ҡатындың иренә буйһонмауы 43. Туғандар менән аралашыуҙан баш тартыу 44. Тере йән эйәләренең һүрәтен эшләү 45. Ғәйбәт 46. Йыназала ҡысҡырып илау 47. Кешенең затын яманлау 48. Рәнйетеү һәм ҡыйырһытыу 49. Ҡоралды мосолмандарға йүнәлтеү һәм уларға ҡарата тәкфир 50. Мосолмандарға зыян килтереү һәм мыҫҡыл итеү 51. Тәҡүә кешеләргә зыян килтереү 52. Кейем-һалымды кәпәренер өсөн оҙонайтыу 53. Ирҙәрҙең ебәк кейем һәм алтын биҙәүестәр йөрөтөүе 54. Ҡолдоң ҡасып китеүе 55. Ҡорбанды Аллаһ хаҡы өсөн тип килтермәү 56. Ер участкаларының сиктәрен билдәләүсе билдәләрҙе алмаштырыу 57. Пәйғәмбәрҙең сәхәбәләрен мыҫҡыл итеү 58. Ансарҙарҙы мыҫҡыл итеү 59. Харамға һәм гонаһҡа өндәү 60. Парик йөрөтөү һәм тәнгә татуировкалар төшөрөү 61. Мосолмандарға ҡорал менән янау 62. Атайың булмағанды атай тип әйтеү 63. Яманлыҡ юрау 64. Ашау-эсеү өсөн алтын һауыт-һаба ҡулланыу 65. Бәхәс 66. Ҡолдо бестереү, уны туҡмау һәм йәберләү 67. Үлсәүҙә алдап һатыу 68. Аллаһ язаһын алыуҙан ҡурҡмау 69. Аллаһыға өмөттө юғалтыу 70. Булғанына шөкөр итмәү 71. Һыуы күп була тороп, халыҡҡа биреүҙән баш тартыу 72. Хайуанға келәймә (ин) һалыу 73. Ҡомарлы уйындар 74. Әл-Харам мәсетендә ҡылынған енәйәттәр 75. Йома намаҙынан бер ниндәй сәбәпһеҙ баш тартыу юҡ һәм ­уны яңғыҙлыҡта уҡыу 76. Мосолмандар араһында шпионлыҡ һәм серҙәрен алырға тырышыу