cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рәсәй дәүләт гуманитар университеты
Әҙәбиәт
Попов А. В. Старостин Евгений Васильевич, Россия // Исследователи Русского зарубежья: биобиблиографический словарь. = The Researchers of Russian Diaspora: Biobibliographical Reference Book / В. Л. Гентшке, И. В. Сабенникова, А. С. Ловцов. — Москва; Берлин: Директ-Медиа, 2018. — С. 299—301;
Простоволосово Л. Н., Л. а. Станиславский ярҙамсы тарихи фән тарихы кафедраһы: учебное пособие. — М., 1990. — 96 б.;
Ғатауллин Ринат Фазлетдин улы
Ғатауллин Ринат Фазлетдин улы (14 июнь 1953 йыл) — иҡтисадсы, иҡтисад фәндәре докторы (2002), профессор (2006). Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының 12-се саҡырылышы һәм Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышының 1-се саҡырылыш депутаты.
Биографияһы
Ринат Фазлетдин улы Ғатауллин 1953 йылдың 14 июнендә БАССР-ҙың Шаран районының тарихи мәғлүмәттәр буйынса бик боронғо башҡорт ауылы Түбәнге Зәйеттә тыуа. 1970 йылда Башҡорт дәүләт университетының иҡтисад факультетына уҡырға инә һәм 1975 йылда уны тамамлағандан һуң Туймазы районының Константиновка тулы булмаған мәктәбе директоры булып хеҙмәт юлын башлай. 1977 йылдан 1979 йылға тиклем һәм 1982 йылда СССР Фәндәр Академияһының Урал бүлексәһе Башҡортостан Ғилми үҙәгенең иҡтисад тикшеренеүҙәре бүлегендә эшләй.
Рәсәй дәүләт гуманитар университеты
Әҙәбиәт
Путеводитель студента: Справочник / Отв. ред. Ю.&nbsp;Н.&nbsp;Афанасьев; при участии Н.&nbsp;И.&nbsp;Басовской, О. Ю. Шамаевой. — М.: РГГУ, 1995. — 228 с.;
Ғатауллин Ринат Фазлетдин улы
Биографияһы
Ғатауллин Р. Ф. БАССР Юғары Советының 12-се саҡырылышы депутаты итеп һайлана һәм шул йылдарҙа Иҫәпләүҙәр палатаһы коллегияһы ағзаһы була. Р. Ф. Ғатауллан — Иҡтисад һәм социаль өлкәләге реформалар программаһын әҙерләү буйынса хөкүмәт комиссияһы етәкселәренең береһе, Башҡортостан Республикаһының иҡтисадын үҙгәртеп ҡороу программаһын әҙерләүгә лә етәкселек итә, хосусилаштырыу, халыҡты социаль яҡлау прогрпаммаларын әҙерләүҙә лә ҡатнаша. Республикала бер каналлы бюджет кәрәклеген нигеҙләп бирә, шуға ла республика иң ауыр 90-сы йылдарҙы сағыштырмаса еңелерәк үткәреүгә өлгәшә. Бынан тыш Р. Ф Ғатауллин Башҡортостан Фәндәр Академияһын ойоштороу инициаторы ла. Шул йылдарҙа ул нефь сығарыуға һалым һалыу буйынса эксперименттың зарурилығын иҡтисади йәһәттән иҫбатлауға өлгәшә, шуға ла республика, йылдар ауыр булыуға ҡарамаҫтан, 20 мең эш урынын һаҡлап ҡалыуға өлгәшә.
Рәсәй дәүләт гуманитар университеты
Әҙәбиәт
Российский государственный гуманитарный университет (Московский государственный историко-архивный институт) 1990—1991 гг. Справочник. — М.: РГГУ, 1991. — 39 с.;
Полуденная(Вобловица ҡушылдығы)
Полуденная — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вобловица йылғаһының уң ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Рәсәй дәүләт гуманитар университеты
Әҙәбиәт
Соколов Н. И. К 5-летней годовщине Историко-архивного института им. М.&nbsp;Н.&nbsp;Покровского // Архивное дело. — 1936. — № 38. — С. 27-29;
Полуденная(Вобловица ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца  йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Рәсәй дәүләт гуманитар университеты
Әҙәбиәт
Стрекопытов С. П., Сенин А. С. Кафедра истории государственных учреждений и общественных организаций. Краткий очерк организации и деятельности. 1952—2002. / Ред. Т.&nbsp;Г.&nbsp;Архипова. — М.: РГГУ, 2002. — 230 с.
Полуденная(Вобловица ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Рәсәй дәүләт гуманитар университеты
Әҙәбиәт
Университет на пороге XXI века: абрис учебного процесса РГГУ. — М.: РГГУ, 1995. — 94 с.
Учителя учителей: Очерки и воспоминания. — М.: РГГУ, 2009. — 242 с.
Ғатауллин Ринат Фазлетдин улы
Хеҙмәт һәм йәмәғәт эшмәкәрлеге
Фәнни эшмәкәрлеге хеҙмәтләндереү өлкәһенең, аграр етештереүҙең һөҙөмтәлелеге проблемаларына, урындағы үҙидараның иҡтисади нигеҙҙәрен, халыҡты социаль яҡлау системаһын формалаштырыуға арналған. 240‑тан ашыу фәнни хеҙмәт авторы. Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының 12-се саҡырылышы һәм Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышының 1-се саҡырылыш депутаты.
Рәсәй дәүләт гуманитар университеты
Әҙәбиәт
Хорхордина Т. И. Корни и крона: Штрихи к портрету Историко-архивного института. (1930—1991 гг.) — М.: РГГУ, 1997. — 108 с.
Толмачиха (Ляль ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Рәсәй дәүләт гуманитар университеты
Әҙәбиәт
Шмидт С.О. Исторические корни профессии историка-архивиста: отечественный опыт // Вестник архивиста. — 1996. — № 4 (34). — С. 20-30;
Штраус В. П. О первом директоре Историко-архивного института Р. К. Лиците // Вестник архивиста. — 2004. — № 5 (83). — С. 377—389
Ғатауллин Ринат Фазлетдин улы
Ғилми эшмәкәрлеге
Р. Ф. Ғатауллин 240‑тан ашыу фәнни хеҙмәт авторы.
Елангаш
Елангаш — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Чуя йылғаһының һул ярына тамағынан 193 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 55 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Балагачевка
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Деб
Дёб — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Луза йылғаһының уң ярына тамағынан 275 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 53 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Ун-Няр-Юган
Ун-Няр-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Няр-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Людвик Гиршфельд
Людвик Гиршфельд (Ludwik Hirszfeld, 5 августа, 1884 йыл, Варшава — 7 март, 1954, Вроцлав) — поляк ғалимы, иммунолог, инфекционист һәм гематолог, медицина фәндәре докторы,  поляк иммунология мәктәбенә нигеҙ һалған.
Биографияһы
Математик Александр Райхман һәм  бактериолог Людвик Райхмандың ике туған ағаһы. Вюрцбург һәм Берлин университеттарында медицина факультетында уҡыған.
1914 йылда Гиршфельд анафилаксия һәм анафилатоксин, уларҙың коагуляция менән үҙ-ара бәйләнеше буйынса эштәре нигеҙендә университетта уҡытыусы итеп тәғәйенләнә (приватдоцент). Беренсе донъя һуғышы ваҡытында Сербияла тиф һәм бактериаль дизентерия тарала. 1915 йылда бында Гиршфельд килә. Ул һуғыш тамамланғансы серб армияһында була, серология һәм бактериология буйынса советник була. Ошо осорҙа ул Салоникиҙа йоғошло сирҙәр дауаханаһында «Salmonella paratyphi» C бациллаһын (паратиф С сирен ҡуҙғытыусы) таба һәм өйрәнә башлай,  уны  «Salmonella hirszfeldi» (Гиршфельд сальмонеллаһы) тип тә йөрөтәләр.
Л.Гиршфельд —Варшава гигиена институтына нигеҙ һалыусыларҙың береһе. 1924 йылдан Варшава университетының кафедра мөдире була. Фашист Германияһы оккупацияһы осоронда ҡатыны Ханна һәм ҡыҙы менән Варшава геттоһына бикләнә. Геттола эпидемияларҙы иҫкәртеү буйынса бүлексә етәксеһе була. Йәшерен медицина курстары ойоштора. Дине буйынса католик, геттола йәһүд-католиктар приходына ҡарай. 1942 йылдың июлендә геттонан йәһүдтәрҙе Треблинка концлагеренә ҡыуып алып китә башлағас, Гиршфельд ғаиләһе менән геттонан ҡаса, улар башҡа кеше исеме аҫтында йәшеренеп йәшәй, тик ҡыҙҙары шул уҡ йылда туберкулёздан вафат була. 1944 йылда Польшаны Совет Армияһы азат итә башлағас, Гиршфельд Люблинда Мария Склодовская-Кюри университетына нигеҙ һалыусыларҙың береһе була, уны университет проректоры итеп билдәләйҙәр. 1945 йылда Вроцлавҡа күсенә, унда университетта уҡыта, медицина факультеты деканы була. һуңыраҡ, 1952 йылда Польша Фәндәр академияһының Иммунология һәм эксперименталь терапия һәм иммунология институтына нигеҙ һала, хәҙер был институт уның исемен йөрөтә.
1933-1935 һәм 1947-1951 йылдарҙа Польша микробиологтар йәмғиәте рәйесе була.
Биология һәм төрлө медицина мәсьәләләре буйынса 400 тирәһе эш авторы. Ул, ҡан төркөмдәрен һәм серология мәсьәләләрен өйрәнә. Нәҡ ул Эмиль фон Дунгерн менән ҡан төркөмдәренә  A, B, AB һәм O  тигән исем биргән; улар элек  I, II, III һәм IV  ҡан төркөмдәре тип аталған. Гиршфельд ҡан төркөмө нәҫелдән күсеүҙә генетик законлылыҡ  бар икәнен  иҫбат итә.
5 август
5 август — григориан стиле буйынса йылдың 217-се (кәбисә йылында 218-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 148 көн ҡала.
{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} ||
һәм иҫтәлекле даталар
}}
Үрнәк (Саҡмағош районы)
Үрнәк (Урняк) — Башҡортостандың Саҡмағош районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 665 кеше. Почта индексы — 452218, ОКАТО коды — 80256865001.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Сухой Карамык
Сухой Карамык — Рәсәйҙәге йылға. Ставрополь крайы,Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кума йылғаһының һул ярына тамағынан 556 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 49 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбайыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кума йылғаһы Подкумок йылғаһы ҡушылған урынған Отказненск һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек, Дон һәм Волга йылғалары араһындағы тымыҡ райондар.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Бишофрода
Бишофрода (Bischofroda) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 702 кеше йәшәй. Майҙаны — 10,04 км2. Диңгеҙ кимәленән 225 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99826 һәм автомобиль коды — WAK.
Получумкосна
Получумкосна — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вятка йылғаһының уң ярына тамағынан 1086 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца  йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Толстымья
Толстымья — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кондинка йылғаһының уң ярына тамағынан 6,4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 35 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Кони Фёдор Алексеевич
Федор Алексеевич Кони (1809-1879) - урыҫ драматургы, театр тәнҡитсеһе, мемуарист һәм тәржемәсе, театр тарихсыһы, уҡытыусы. Анатолий Федорович Кониндың атаһы, Настасья Васильевна Каированың ире.
Биографияһы
Федор Кони 1809 йылдың 9(21) мартында Мәскәүҙә сауҙагәр ғаиләһендә тыуған. Ул Мәскәү университетында уҡый, башта медицина факультетында, унан һуң тарих-филология факультетына күсә.
Биш телдә яҡшы һөйләшә. Ул Беренсе Мәскәү кадеттар корпусында тарихтан уҡыта. 1836 йылда Кони Санкт-Петербургка күсенә, һәм унда уҡытыусы хеҙмәтен дауам итә. 1844 йылда Федор Кони «История Фридриха Великого» монографияһын яҙа, уның өсөн Йена университеты уға философия докторы ғилми дәрәжәһе бирә. 40-сы йылдар башында Кони «Пантеон русского и всех европейских театров» журналын, һуңынан «Литературная Газета»һын редакциялай. Водевиль жанры оҫтаһы («Девушка-гусар », 1836, «Петербургские квартиры», 1840, һ.б.), 1840 йылда «Пантеон »" (һуңыраҡ - «Репертуар и Пантеон ») театр журналын ойоштора, 1842 йылда ул «Репертуар» менән ҡушыла һәм «Репертуар русского и Пантеон всех европейских театров » булып китә . Әҫәрҙәре «Русская сцена » журналында донъя күрә, журнал шул уҡ исемдәге газетаға әүерелгәнен һуңда баҫтырыла.
Санкт-Петербургта Никольское зыйаратында ерләнгән.
Рәсәй Федераль именлек хеҙмәтенең Яр буйы һағы институты
Рәсәй Федераль именлек хеҙмәтенең Яр буйы һағы институты — 1936 йылдың 30 ноябрендә эшләй башлаған юғары хәрби-диңгеҙ уҡыу йорто. Хәҙерге ваҡытта ул Рәсәй ФСБ-һы Сик буйы хеҙмәтенең Яр буйы һағы өсөн офицерҙар һәм мичмандар әҙерләү һәм ҡайтанан әҙерләү менән шөғөлләнә.
СССР осорондағы тарихы
1935 йылдың 30 ноябрендә СССР эске эштәр халыҡ комиссары Бойороғо менән Одесса ҡалаһында СССР Эске эштәр халыҡ комиссариатының 2-се Диңгеҙ сик буйы мәктәбе булдырыла. Ул диңгеҙ сиге һағы өсөн кесе командирҙар әҙерләү менән шөғөлләнә. 1936 йылда был мәктәп Одессанан Анапа ҡалаһына күсерелә һәм сик буйы караптары өсөн боцман, мотористар төркөмө старшиналары, рулевой-сигналсылар һәм хәрби техниктар әҙерләй башлай.
1940 йылда СССР Халыҡ комиссарҙары советының Ҡарары менән 2-се Диңгеҙ сик буйы мәктәбе базаһында СССР ЭЭХК-ның сик буйы ғәскәрҙәренең Беренсе хәрби диңгеҙ белгестәре уҡыу отряды булдырыла, яңы отряд структураһына Махачҡала, Владивосток һәм Шлиссельбург ҡалаларының өс диңгеҙ сик буйы мәктәбе инә. 1941 йылда, Бөйөк Ватан һуғышы алдынан отрядтың тәүге сығарылыш белгестәрет хәрби хеҙмәт урындарына ебәрелә. Һуғыш осоронда отряд Анапа ҡалаһын һәм уның эргәһендәге райондарҙы дошман һөжүменән һаҡлау өсөн өс батальонға бүленә һәм райондарҙы дошман агентураһынан таҙартыуҙы тәьмин итә. 1941 йыл аҙағында килеп тыуған хәлгә бәйле ЭЭХК-ның уҡыу отряды Ҡара диңгеҙ флотының катерҙар менән ҡарауыллаусы Уҡыу отряды тип үҙгәртелә. 1942 йылда Уҡыу отряды таратыла, ә уның личный составы хәрәкәт итеүсе армия составына һәм фронтҡа ебәрелә, отрядты тамамлаған 11 егет һуғыш хәрәкәттәре барышында «Советтар Союзы Геройы» исеменә лайыҡ була.
1948 йылдың 8 декабрендә СССР эске эштәр министры бойороғо менән элекке уҡыу мәктәбе базаһында сик буйы диңгеҙ частарының карап белгестәрен әҙерләү өсөн СССР Дәүләт именлеге министрлығының асыла. 1953 йылда Дәүләт именлеге министрлығы буйынса бойороҡ менән Дүртенсе диңгеҙ сик буйы ғәскәрҙәре мәктәбе СССР Эске эштәр министрлығының Беренсе сик буйы ғәскәрҙәре белгестәренең уҡыу отряды тип үҙгәртелә. 1954 йылда уҡыу отряды СССР Эске эштәр министрлығы, ә СССР Министрҙар Советы ҡрмағындағы Дәүләт именлеге комитетының Беренсе сик буйы ғәскәрҙәре белгестәренең айырым уҡыу отряды булараҡ формалаша, отряд структураһында артиллерия-мина, электромеханик, һәм штурмандар һәм радиотехниктар мәктәбе була, ә 1974 йылдан мичмандар әҙерләү мәктәбе эшләй башлай, 1976 йылда сик буйы ғәскәрҙәренең офицер кадрҙарын әҙерләү һәм ҡайтанан әҙерләү курстары асыла.
1976 йылдың 15 октябрендә СССР-ҙың КГБ рәйесе бойороғо менән айырым уҡыу отряды базаһында диңгеҙ базаһында СССРДәүләт именлеге комитетының Сик буйы ғәскәҙәре өсөн диңгеҙ белгестәрен әҙерләү буйынса Беренсе айырым уҡыу үҙәге ойошторола. Үҙәк асылғандан һуң уның структураһында ете мәктәп булдырыла: штурмандар, ҡорал, радиотехник, электромеханик, электр, элемтә һәм мичмандар мәктәптәре. 1978 йылда СССР Юғары Советы Президиумының «социалистик тыуған илде ҡорал тотоп яҡлағанда һәм СССР-ҙың дәүләт сиген һаҡлауҙа өлгәшелгән уңыштары һәм ҡаҙаныштары өсөн» айырым уҡыу үҙәге Ҡыҙыл Йондоҙ орденына лайыҡ була.
Этока (йылға)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбайыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кума йылғаһы Подкумок йылғаһы ҡушылған урынған Отказненск һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек, Дон һәм Волга йылғалары араһындағы тымыҡ райондар.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Рәсәй Федераль именлек хеҙмәтенең Яр буйы һағы институты
СССР осорондағы тарихы
1994 йылдан 2003 йылға тиклем Айырым уҡыу диңгеҙ үҙәге Рәсәй Федерацияһы Федераль сик буйы хеҙмәте составына инә. 2003 йылдың 11 мартында Рәсәй Федерацияһы Президенты Указына ярашлы Федераль именлек хеҙмәтенең сик буйы хеҙмәте составына инә һәм Рәсәй Федераль именлек хеҙмәтенең Айырым уҡыу диңгеҙ үҙәге тип атала башлай. 2007 йылдың 18 авгусында Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең 1072-р Ҡарары менән ДХХ-ның Айырым уҡыу диңгеҙ үҙәге базаһында Рәсәй ДХХ-ның Яр буйы һағы институты булдырыла, ул Рәсәй Федерацияһы ДХХ-ның Яр буйы хеҙмәтенең Яр буйы һағы составына инә, биш йыл уҡырға. Институт түбәндәге квалификациялар буйынса офицер кадрҙарын әҙерләй: инженер һәм инженер-судно йөрөтөүсе һәм инженер-механик.
Балыкты-Юл
Балыкты-Юл — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чичка-Юл йылғаһының һул ярына тамағынан 291 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Кесе Быковка
Кесе Быковка — Рәсәй йылғаһы. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Быковка йылғаһының уң ярына тамағынан 47 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы бассейны (Рәсәй булеге) Һаҡмар йылғаһынан түбәнерәк, Илек йылғаһын керетмәй. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ(һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Ғәбитов Ғимран Хәмит улы
Ғәбитов Ғимран Хәмит улы (20 март 1958 йыл) — муниципаль хеҙмәткәр, нефть сәнәғәте эшмәкәре. 2011 йылдың мартынан Башҡортостан Республикаһы Архангел районы хакимиәте башлығы. 2004—2007 йылдарҙа «АНК „Башнефть“» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең башҡарма директоры, генераль директоры, 2007—2008 йылдарҙа Ырымбурҙағы «ОренбургНИПИнефть» асыҡ акционерҙар йәмғиәте генераль директорының фән буйынса урынбаҫары.
Биографияһы
Ғимран Хәмит улы Ғәбитов 1958 йылдың 20 мартында Мәләүез районының Үрге Ташлы ауылында тыуа.
1975 йылда Күгәрсен районында колхоз-ара төҙөлөш ойошмаһында эшләй. 1976—1978 йылдарҙа совет армияһында хеҙмәт итә. 1978 йылда — Күгәрсен районының «Ҡыҙыл маяҡ» колхозы тракторсыһы.
1984 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлай.
1984 йылдан алып «Краснохолмскнефть» нефть-газ сығарыу идаралығында эшләй, 1991 йылдан — «Ишембайнефть» акционерҙар йәмғиәте НГДУ-һында.
1997—1998 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһының Ер аҫты байлыҡтарын файҙаланыу буйынса дәүләт комитетының нефть һәм газ ятҡылыҡтарын файҙаланыу бүлегенең баш геологы, нефть -геологияһы бүлеге начальнигы; 1998—2002 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһы Министрҙар Кабинеты ҡарамағындағы Геология һәм ер аҫты байлыҡтарын файҙаланыу буйынса идаралыҡтың нефть-газ ресурстарын файҙаланыу буйынса бүлек начальнигы.
2000 йылдан бер нисә менән етәкселек итә: «БашНИПИнефть » ДООО-һы (директор, 2002—2003 йылдар), «„БашНИПИнефть“ Инжиниринг компанияһы» яуаплылығы сикләнгән ширҡәт (директор, 2003—2004 йылдар), «АНК „Башнефть“» асыҡ акционерҙар йәмғиәте (2004—2007, башҡарма директор, генераль директор, етештереү буйынса директор), «Башнефтехимсервис» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте (Стәрлетамаҡ, 2009 — башҡарма директор, генераль директор). 2007—2008 йылдарҙа — «ОренбургНИПИнефть» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең фән буйынса генераль директоры урынбаҫары (Ырымбур), 2009—2010 йылдарҙа — «Белкамнефть» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең идара аппараты начальнигы урынбаҫары (Нефтекама), 2010 йылда — «Белкамнефть» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Проект эштәре идаралығы начальнигы урынбаҫары (Ижевск).
Башҡортостан Республикаһы Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһын тамамлаған.
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="1">
Ело (Аргут ҡушылдығы)
Ело  — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Аргут йылғаһының һул ярына тамағынан 30 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Поскинка
Поскинка — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вохма йылғаһының уң ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца  йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Филипповка (Саҡмағош районы)
Филипповка (Филипповка) — Башҡортостандың Саҡмағош районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 0 кеше. Почта индексы — 452211, ОКАТО коды — 80256845007.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Туҡан (Белорет районы)
Туҡан (Тукан) — Башҡортостандың Белорет районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 1331 кеше. Почта индексы — 453550, ОКАТО коды — 80211849001.
Туҡан ауыл советы үҙәге.
Тарихы
Туҡан руднигында мәғдән сығарыу 1888 йылда, урман сәнәғәтсеһе Н. Д. Шамов Егәҙе суйын иретеү заводын төҙөгәс, башлана. Ошо урында эшселәр ауылы барлыҡҡа килә.
Ул йылдарҙа руда ҡаҙыу ҡоралдары бик ябай була. Быраулау миҙгеле 15 майҙа башлана һәм ҡар яуғансы — 1 ноябргә тиклем дауам итә. Ул ваҡытта карьерҙа төп транспорт ат егеп ташыған вагонеткалар булған, ә мәғдәнде ҡышын Егәҙе заводына ташығандар.
Рудникта 12-14 сәғәт эшләгәндәр, 250-шәр забойсы һәм шунса уҡ ат менән йөк ташыусылар булған.
1927 йылда металлургия заводының домналарын мәғдән менән тәьмин итеү өсөн Белоретҡа тиклем тар колеялы тимер юлы һалына. Шул саҡта уҡ Туҡан эргәһендә геологик тикшеренеүҙәр уҙғарыла. 1930 йылда Туҡан руднигында тимер юл транспорты, ике экскаватор һәм 400 кВт-лыҡ электр станцияһы эшләй башлай. Йүрмәтау, Комаров, Тара, ә һуғыштан һуң — 1954 йылда Көнбайыш Мәйгәшлелә мәғдән сығарыла башлай
1940 йылда Тара, Көнбайыш Мәйгәшле һәм Туҡан рудниктарында мәғдән йыуыу фабрикалары төҙөлә. Ошо уҡ йылдарҙа тау эштәрен механизациялау әүҙем үҫешә, шул арҡала 70-се йылдарҙа руда сығарыу йылына 600 мең тоннаға етә. Техник яҡтан камиллаштырып йыһазландырыу тау массаһын сығарыу күләмен йылына бер эшсегә 1953 йылда — 2345 тоннанан 1981 йылда 8923 тоннаға тиклем еткерергә мөмкинлек бирә. Әммә 80-се йылдарҙа уҡ мәғдән сығарыу — 500 мең тоннаға тиклем, ә 90-сы йылдарҙа йылына 400 мең тоннаға тиклем кәмей.
1991 йылда Туҡан руда идаралығында етештереү кәмей башлай. Егерменсе быуат аҙағына Туҡандан йылына 200 мең тоннаға тиклем сей мәғдән сығарылған. Был Рәсәйҙең башҡа тау предприятиеларынан тимер миҡдары юғары булған сеймал ала башлауы арҡаһында Белорет металлургия комбинатының Туҡан руда идаралығының тимер мәғдәне сеймалына ихтыяжы ҡырҡа кәмеү менән бәйле була. Ә комбинат үҙ сеймалын байыҡтырыу проблемаһын хәл итә алмай.
Комбинат белгестәре һәм ветерандары билдәләүенсә, 1930 йылдан алып 1980 йылға тиклем Белорет домна мейестәре Туҡан һәм Көнбайыш Мәйгәшле ятҡылыҡтарындағы мәғдәндә генә эшләгән, ә комбинат продукцияһы, металдың юғары сифатлы булыуы арҡаһында, ҡулланыусыларҙа ҙур ихтыяж менән файҙаланған.
Металлургия заводына тимер мәғдәне талап ителгән, уның төп ятҡылыҡтары 60 километр көнбайыштараҡ — Туҡан ҡасабаһы тирәһендә урынлашҡан. 1924 йылда Белорет — Туҡан тимер юл линияһы асыла, завод сеймал сығанаҡтары менән иң ышаныслы һәм арзан юл менән тоташа.
1990-сы йылдарҙа тиҫкәре үҙгәрештәр башлана. 1991 йылда Белорет — Туҡан пассажир поезы туҡтай. Туҡан халҡы үҙҙәренең район үҙәгенә барыу мөмкинлеген юғалта. Уларҙың «күп һанлы һәм ныҡышмалы үтенесе» буйынса 1993 йылға тиклем йәйгелеккә Туҡан — Ишле поезы ҡайтанан тергеҙелә. Ишленән ары автобус менән китәләр. Артабан, юлдың ҡот осҡос сифатына ҡарамаҫтан, таусылар ҡасабаһына тиклем автобус бәйләнеше асыла. Туҡандағы киң колеялы юл 1993 йылдан бирле эшләмәгән, әкренләп һүтелгән.
Ун-Перна-Соим
Ун-Перна-Соим — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Волдэп-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 59 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Туҡан (Белорет районы)
Тарихы
1997 йылда Туҡандан көнсығышҡа, Егәҙегә, көньяҡҡа, Тараға һәм Мәйгәшлегә лә ла рельстар һүтеп алына. Шуға ҡарамаҫтан, көн һайын Белоретҡа рудалы состав юллана, Белорет — Тирлән участкаһында пассажирҙар хәрәкәте һаҡлана бирә.
Был 2002 йылдың яҙына тиклем дауам итә. Ул Башҡортостан тимер юлдарының юбилейы йылы була — уға 90 йыл тула. Шунан алда ғына Белорет металлургия комбинаты «Мечел» компанияһы ҡулы аҫтына күскән була. Комбинаттың яңы етәкселеге шунда уҡ тиерлек тар колея буйлап йөрөүҙән баш тарта һәм тимер юлды юҡ итеү тураһында бойороҡ сығара.
Ун-Перна-Соим
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Дебыр-Ель
Дебыр-Ёль — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Деб йылғаһының һул ярына тамағынан 36 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Ун-Перна-Соим
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Туҡан (Белорет районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Билдәле шәхестәре
Максимов Игорь Павлович (1921—2017) — яҙыусы, Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, Степан Злобин һәм Яныбай Хамматов исемендәге әҙәби премиялар лауреаты.
Дебыр-Ель
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Толтия
Толтия (Кесе Тальтия) — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ивдель йылғаһының һул ярына тамағынан км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Васильевка ауыл Советы (Мәләүез районы)
Васильевка ауыл советы — Мәләүез районы составында 2008 йылда бөтөрөлгән административ-территориаль берәмек һәм ауыл биләмәһе (муниципаль берәмек тибы). Почта индексы — 453861. ОКАТО коды — 80241820000. ИФНС коды: 263.
2004 йылдың 16 декабрендәге «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы» Законына ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә. 2008 йылда Партизан ауыл Советы менән берләштерелә.
Транспорты
Куйбышев тимер юл бүлеге, Өфө-Ырымбур автомобиль юлы.
Ауыл Советы составы
Берләшкән мәлдә ауыл Советында ике ауыл ҡала. Васильевка ауылы — административ үҙәк һәм Ивановка ауылы.
Ошо ваҡытҡа тиклем Васильевка ауыл Советы составы яйлап кәмей.
1979 йылда Воскресенка ауыл Советында  Благовещенский һәм Веселый утарҙары бөтөрөлә. Мәләүез районында бөтәһе 15 ауыл бөтөрөлә. «Башҡорт АССР-ының административ-территориаль бүленеше буйынса иҫәп мәғлүмәттәренән ҡайһы бер тораҡ пункттарҙы алып ташлау тураһындағы» 29.09.1979 6-2/312 һанлы указы ҡарар итә: Халыҡтың күсеп ултырыуы һәм йәшәйеште туҡтатыу менән бәйле Башҡорт АССР-ының административ- территориаль бүленеше буйынса иҫәп мәғлүмәттәренән түбәндәге тораҡ пункттарҙы алып ташларға:
Мәләүез районы буйынса:
Воскресенка ауыл Советының Веселый утарын
Ергән ауыл Советының Авдеевка ауылын
Корнеевка ауыл Советының Бобринка ауылын
Корнеевка ауыл Советының Ҡарайсы ауылын
Сысҡан (Ҡырмыҫҡалы районы)
Сысҡан (Сысканово) — Башҡортостандың Ҡырмыҫҡалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 109 кеше. Почта индексы — 453019, ОКАТО коды — 80235875008.
Васильевка ауыл Советы (Мәләүез районы)
Ауыл Советы составы
Корнеевка ауыл Советының Краснояр ауылын
Корнеевка ауыл Советының Потешкин ауылын
Сысҡан (Ҡырмыҫҡалы районы)
Халыҡ һаны
2002 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса төп милләт — башҡорттар (99 %).
Васильевка ауыл Советы (Мәләүез районы)
Ауыл Советы составы
Нордовка ауыл Советының Чуфаровка ауылын
Нөгөш ауыл Советының Үрге Таш ауылын
Сысҡан (Ҡырмыҫҡалы районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Васильевка ауыл Советы (Мәләүез районы)
Ауыл Советы составы
Партизан ауыл Советының Александровка ауылын
Партизан ауыл Советының Грачи ауылын
Сысҡан (Ҡырмыҫҡалы районы)
Тарихы
1795 йылда Сысҡан ауылы иң ҙур була һәм 34 ихатанан тора, унда 166 кеше йәшәй, шул иҫәптән 8 ихатала 42 типтәр.
Васильевка ауыл Советы (Мәләүез районы)
Ауыл Советы составы
Партизан ауыл Советының Николаевка ауылын
Первомайский ауыл Советының Миньковка ҡасабаһын
Сысҡан (Ҡырмыҫҡалы районы)
Тарихы
1834 йылдағы VIII ревизияға ни бары 96 башҡорт тура килә. 1870 йылға шул сама тиерлек башҡорт 32 ихатала. 1920 йылғы халыҡ иҫәбен алыуҙа ла шул һанда булған.
Ауыл Кенәз-Көрпәс-Табын улус исеме менән Кенәзләр-Сысҡан тип аталған. Ауылда Кенәз (зауряд-яҫауыл Сәйфетдин Куждәүләт улы Кенәзев, 1795—1846) фамилияһы менән кеше йәшәй. Бынан тыш, ул урындлашыуы буйынса Ҡыҙылъяр булараҡ та билдәле булған. Бөгөн уны Баҡсалы тип тә йөрөтәләр. Сысҡан — антропоним. Элегерәк бындай исем кешеләрҙә осраған.
Васильевка ауыл Советы (Мәләүез районы)
Ауыл Советы составы
Һарыш ауыл Советының Һалдат ауылын
Сысҡан (Ҡырмыҫҡалы районы)
Тарихы
Ауыл халҡы малсылыҡ һәм игенселек менән шөғөлләнгән. 19 б. аҙағында улус кешеләре тураһында халҡы тураһында «икмәк үҫтереүселәр» тип яҙғандар. 1843 йылда 95 кешенең һәр береһенә 6,4 бот иген сәселгән, йәмғеһе 88 бот ужым һәм 528 бот яҙғы иген сәселгән.
Васильевка ауыл Советы (Мәләүез районы)
Ауыл Советы составы
1991 йылда Береговка ауыл Советы барлыҡҡа килеп, Васильевка ауыл Советынан Береговка ауылы һәм Красногорка утары сығарыла.
«Береговка ауыл Советын ойоштороу һәм уны халыҡ депутаттарының Мәләүез ҡала Советы административ ҡарамағына тапшырыу тураһында»  Башҡорт ССР-ы Юғары Советы Президиумының 1991 йылдың 18 сентябрендәге 6-2/314 указы хәбәр итә:1. Береговка ауылында административ үҙәҡ менән Береговка ауыл Советын ойошторорға.2. Мәләүез районының Васильевка ауыл Советының Береговка ауылын һәм Красногорка утарын Береговка ауыл Советы составына индерергә.
1995 йылда Мәләүез районы Ергән ҡасаба Советы составына Тирәкле ауылы тапшырыла. («Васильевка ауыл Советының Тирәкле ауылын Мәләүез районы Ергән ҡасаба Советы составына тапшырыу тураһында» Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышының 02.11.95 ГС-50  һанлы ҡарары).
Тарихы
Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрҙәге 49-3 һанлы «Айырым ауыл советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарҙы тапшырыу менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһында» Законы белдерә : Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошонда түбәндәге үҙгәрештәрҙе индерергә:
33) Мәләүез районы буйынса:
б) Дарьино ауылында административ үҙәк менән, «Партизан» атамаһын һаҡлап, Партизан һәм Васильевка ауыл Советтарын берләшиерергә.
Терновка (Калиновка ҡушылдығы)
Терновка  — Рәсәйҙәге йылға. Ставрополь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Калиновка йылғаһының уң ярына тамағынан 21 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.
Васильевка ауыл Советы (Мәләүез районы)
Тарихы
Васильевка ауыл Советының Васильевка, Ивановка ауылдарын Партизан ауыл Советы составына индерергә.
Терновка (Калиновка ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбайыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кума йылғаһы Зеленокумск ҡалаһынан Мокрая Буйвола йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек, Дон һәм Волга йылғалары араһындағы тымыҡ райондар.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Васильевка ауыл Советы (Мәләүез районы)
Тарихы
Партизан ауыл Советының сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.
Географик урыны
2008 йылда  Күмертау ҡалаһы, Ергән ауыл Советы, Арыҫлан ауыл Советы  муниципаль берәмектәре менән сиктәш.
Географияһы
Ағиҙел йылғаһы.
Әзербайжан уҡытыусылар институты
Әзербайжан уҡытыусылар институты (Azərbaycan müəllimlər institutu) — уҡытыусыларҙы әҙерләү, белемен күтәреү, яңынан әҙерләүсе юғары уҡыу йорто.
Тарихы
1920 йылда Халыҡ мәғарифе комиссариаты мәктәп уҡытусыларын әҙерләү өсөн ҡыҫҡа ваҡытлы курстар (2-6 айлыҡ) ойоштора. 1927 йылда Халыҡ мәғарифы комиссариаты өйҙә уҡыу педагогик техникумдарын ойоштора, 1500 уҡытыусы эшкә алына. Был курстарҙың маҡсаты — ситтән тороп урта махсус белемле уҡытучылар әҙерләү. Шулай уҡ уҡытусылар кадрҙарын яңыдан әҙерләүгә лә ҙур иғтибар бирелде. 1929 йылдың 1 октябрендә Әзербайжан ССР-ы халыҡ мәғарифы комиссариаты коллегияһы ҡарары нигеҙендә, 1929 йылдың 13 июлендә Халыҡ мәғарифы кадрҙарының квалификацияһын күтәреү буйынса Азәрбайжан институты асыла. Институт составына өй педагогика техникумдары, элекке педагогик факультет һәм ситтән тороп уҡыу методик курстары инә. Башта институт ситтән тороп (юғары һәм урта) һәм ҡыҫҡа вакытлы курстар аша алып барылған педагогик кадрҙарҙы яңынан әҙерләү эше менән генә мәшғүл булған. Яңыдан әҙерләүгә барлыҡ категория мәғариф хеҙмәткәрҙәре йәлеп ителгән.
1939 йылда Халыҡ мәғарифы кадрҙарының квалификацияһын күтәреү институтының исеме Республика уҡытусыларҙың квалификацияһын күтәреү институты тип алмаштырыла.
2000 йылда Әзербайжан Республикаһы Президентының 349-сы Указы нигеҙендә, педагогик кадрҙарҙың квалификацияһын күтәреү институты базаһында Әзербайжан институты (Нахчиван, Гәнжә, Сумҡайыт, Мингәчеуар, Ҡаҙаҡ, Шәмәхә, Кубатлы, Сәлмән, Жәлилабад, Агжәбеди, Шеки, Закаталы һәм Ләнкәран уҡытыу-консультатив пункты булған 12 филиал) ойошторола. Ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә Нахчыванский филиалы үҙаллы уҡытусылар институтына әүерелә.
Дөйөм мәғлүмәт
Әзербайжан уҡытыусылар институтының һәм уның филиалдарының функциялары:
1. Педагогик кадрҙар әҙерләү (бакалавр дәрәжәһе)
2. Педагогик кадрҙарҙың квалификацияһын күтәреү
3. Педагогик кадрларҙы яңынан әҙерләү
4. Уҡытыусыоарҙың белемен камиллаштырыу.
Хәҙерге ваҡытты педагогик кадрҙар әҙерләү магистратура дәрәжәһендә әҙерләнә.
Филиалдарҙа барлығы 1079 хеҙмәткәр эшләй, шуларҙың 533-ө профессор-уҡытыусылар. База институтында 260 хеҙмәткәр эшләй, шул иҫәптән 119 уҡытыучсы профессор.
Институтта 3 факультет, 12 кафедра, китапхана, компьютер үҙәге эшләй.
Барзас (йылға)
Барзас — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/2542/339/268 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 110 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Алпамыш батыр (эпос)
Йөкмәткеһе
Эпоста ҡуңғырат ҡәбиләһенең көнкүреше, социаль мөнәсәбәттәре, ғөрөф-ғәҙәттәре, донъяға ҡарашы сағыу һүрәтләнә. Ыңғай геройҙар — Алпамыш, Гөлбарсын, Кейкубат, Каракозайым — халыҡтың иң яҡшы сифаттарын йөрөтөүселәр. «Алпамыш батыр» башҡа төрки телле халыҡтар: ҡарағалпаҡтар, татарҙар, башҡорттар, алтайҙар, ҡаҙаҡтар һәм башҡалар араһында билдәле һәм популяр. Эпостың үзбәк варианттары ҡаҙаҡ һәм ҡарағалпаҡ варианттарынан айырыла. Алпамыш һәм уның һөйгәне ике туғандың балалары, йәғни үзбәк-ҡуңғыраттар яҡын һәм алыҫ туғандарына өйләнәләр. Был уларҙы Урта Азияның башҡа халыҡтары составындағы ҡуңғыраттарҙан айырып тора.
Төҙөлөшө буйынса хикәйәт ике өлөшкә бүленә:
Эпостың төп идеяһы — халыҡтың бойондороҡһоҙлоҡ өсөн көрәше, ғәҙел һәм тыныс тормошто, юғары кешелек идеалдарын раҫлау.
Тарихы
Тәүге тапҡыр «Ҡисса-и-Әлфамыш» исеме аҫтында ҡаҙаҡ этнограф ы һәм шағиры Жусипбек Шәйхисламулла версияһында баҫыла (Ҡазан, 1899). Был эпостың төрлө версиялары билдәле, улар төрлө халыҡ халыҡ сәсәндәренән — Я. Бекмөхәмәтов, Е. Әхмәтбәков һәм башҡаларҙан яҙып алынған.
Алпамыш эпосының иң тулы варианты үзбәк хикәйәсеһе Фазил Юлдаш-оглынан яҙып алынған (14 мең тирәһе шиғыр).
Фән
Эпостың варианттары текстарын Ә. Диваев, А. Конратбаев, С. Сейфуллин, С. Моҡанов әҙерләй һәм баҫтырып сығара. Эпос варианттарының килеп сығышын, таралыуын, оҡшашлығын һәм айырмаһын сағыштырмаса өйрәнеү үткәрелә. «Алпамыш батыр»ҙы фәнни өйрәнеүгә ҡаҙаҡ ғалимдары М. Ғабдуллин, Х. Жумалиев, М. Ауэзов, С. Сейфуллин, А. Маргулан, Н. Смирнова, Т. Сыдыков өлөш индерә. Ҡаҙаҡ композиторы Е. Рахмадиев «Алпамыш» операһын (К. К. Кенжетаев либреттоһы) яҙа. «Алпамыш батыр»ҙы фәнни өйрәнеүгә ҡаҙаҡ ғалимдары М. Ғабдуллин, Х. Жумалиев, М. Әуәзов, С. Сейфуллин, А. Маргулан, Н. Смирнова, Т. Сыдыков өлөш индерә. Ҡаҙаҡ композиторы Е. Рахмадиев «Алпамыш» операһын (К. К. Кенжетаев либреттоһы) яҙа.
Бишоффероде
Бишоффероде (Bischofferode) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1991 кеше йәшәй. Майҙаны — 12,21 км2. Диңгеҙ кимәленән 295 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 37345 һәм автомобиль коды — EIC.
Ергәйеш (йылға)
Ергәйеш — Башҡортостандың Ейәнсура районы, Ырымбур өлкәһе Ҡыуандыҡ районы биләмәләрендә аға. Бүжән йылғаһы ҡушылдығы. Йылға оҙонлоғо 22 км.
Атамаһы
Ейәнсура тыуған яҡты өйрәнеүсеһе Марат Түләбаев фекеренсә, Ырымбур генерал-губернаторы В. А. Перовскийҙың 1859 йылдың 27 майындағы фарманы буйынса Буранғол, Бикташ (хәҙерге Ҡыуандыҡ районы) ауылдарынан бер нисә ғаилә күсерелә. Күсеүселәр араһында Әбелфәиз Әбсәләмов була. Ауылға уның исеме бирелә. Әбелфәйез исеме яйлап Әбүләискә әүерелә. Әбүләис йылғаһының халыҡ араһында таралған тағы бер атамаһы бар: Ергәйеш. Әбүләис йылғаһы буйында ултырған Әбүләис ауылын да ике төрлө атап йөрөтәләр: Әбүләйес, Ергәйеш (русса: Зиргашево булған элегерәк)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округына ҡарай. Бәләкәй йылға бассейны — Ҡаҫмарт йылғаһына ҡоя, йылға бассейны — Яйыҡ (Рәсәй бассейны өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
Дзелим
Дзелим — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ожин йылғаһының һул ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Минск зоопаркы
Минск ҡалаһы зоопаркы (ГКПУ «Минск зоопаркы») Минск ҡалаһының   көньяҡ-көнсығыш өлөшөндә   Свислочь йылғаһының һыубаҫар туғайында урынлашҡан. Минск зоопаркы составына классик вольерҙарҙан тыш террариумдар, «Немо» дельфинарийы, аквариум һәм экзотариум — Көньяҡ Америка фаунаһы павильоны «Ориноко» инә. Зоопарк коллекцияһы составына экзотик хайуандар ҙа. шулай уҡ Белоруссия фаунаһының һирәк вәкилдәре лә инә. 2016 йылда зоппаркта 461. хайуан төрө шул иҫәптән, 226 төрө Ҡыҙыл китапҡа индерелгән төрө индерелгән. Зоопаркҡа килеүселәр һаны 1087,4 кеше тәшкил иткән.
Йәшәүселәре
Зоопаркта яҡынса 2 мең дана хайуан, 400-ҙән ашыу төр бар. Свислочь йылғаһы барлыҡҡа килтергән тәбиғи ҡултыҡтарҙа йыл әйләнәһенә һыу ҡоштары йәшәй. Йылдың йылы осоронда «Вясковая сядзiба» майҙансығында йорт һарыҡтары һәм кәзәләре йөрөй. 2009 йылдың сентябрендә зоопаркҡа зубр балаһын килтерәләр. Һирәк хайуандарҙан Минск зоопаркында  юғалыу сигендәге төр — оцелот бар. Экзотариум хеҙмәткәрҙәре тәбиғи мөхиттә тотоп алынған  йәнлектәрҙе түгел, ә башҡа зоопарктарҙа тыуған хайуандарҙы  алырға тырыша Минск дельфинарийында төньяҡ диңгеҙ бесәйҙәре Алекс һәм Елочка, шулай уҡ Тымыҡ океан дельфиндары Геркулес-Вита, Мика-Хьюго һәм   диңгеҙ арыҫланы — Николас йәшәй.
Экзотариум
Көньяҡ Америка фаунаһының «Ориноко» павильонына килеүселәр маймылдарҙың  төрлө  төрҙәрен, тропик ҡоштарҙы, йыртҡыстарҙы,  арапаим балыҡтарын һәм хәүефле пираньяларҙы күҙәтә ала. Шулай уҡ килеүселәр капибара,  анаконда, кайман, башҡа ғәҙәти булмаған һөйрәлеүселәрҙе, экзотик квакша һәм древолазды күрә ала. Бынан тыш, экзотариумда  ташбаҡалар, йәйрә, крокодил, һирәк йыландар һәм башҡа хайуандар йәшәй. Иң эре хайуандарҙан экзотариумда ягуарҙар һанала. Әлеге ваҡытта был заттарҙың ғәҙәти ике төҫлөһө — ата һәм инә ягуар һәм Грузиянан бер ҡара ягуар  бар. Йыртҡыстарҙан тыш,  экзотариумда  үлән ашаусылар бар.
Дельфинарий
Зоопарк территорияһында дельфинарий «Немо» эшләй. Дельфинарийҙың эшмәкәрлегенә экологик-белем биреү хас. Дельфинарий тамашаларында дельфиндарҙың физиологияһы, характеры,шулай уҡ дельфиндарға, дөйөм алғанда, тәбиғәткә  һаҡсыл ҡараш кәрәклеге тураһында әйтелә. Минск дельфинарийы «Немо»  мәҙәни-һауыҡтырыу комплексының   Киев, Одесса, Харьков, Донецк, Бердянск, Ереван, Баҡы  һәм Анапала халыҡ-ара селтәр  составына инә Минск «Немо» дельфинарий 700 кешене һыйҙыра ала.
Минск «Немо» дельфинарийы күрһәткән хеҙмәттәр:
Структураһы
Зоопаркта төрлө зоология бүлектәре эшләй.
«Ҡоштар», «Лаборатор кимереүселәр», «Экзотик кимереүселәр» «Тояҡлылар», «һөтимәр йыртҡыстар», «Маймыл һәм ваҡ һөтимәр йыртҡыстар», «Һөйрәлеүселәр», «Аквариум» бүлектәре (төркөмдәре)   ҡырағай хайуандарҙы үрсетеү һәм уларҙы демонстрациялау менән шөғөлләнә.
Ветеринария бүлеге бөтә хайуандарҙың һаулығын күҙәтә.
Ашатыу кухняһы хайуандарға туҡланыуҙы тәьмин итә.
Инженер-техник бүлеге төҙөлөш торошо, инженер коммуникациялары өсөн яуап бирә, зоопарк территорияһында тәртип  тәьмин итеү, йәшелләндереү өсөн яуаплы.
Ат аҙбарында   ат, ишәк һәм пониларҙы тоталар һәм улар менән күнекмә үткәрәләр. Был хайуандар — зоопаркта үткәрелә торған байрамдарҙың биҙәге булып тора. Зоопаркта  «Пони һәм аттар» түңәрәге эшләй, балалар унда һыбай йөрөп күнекмә генә алмай,  шулай уҡ мал тәрбиәләүгә лә өйрәнә