cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Һынлы сәнғәт
Жанрҙары
Жанрлы һынлы сәнғәт һынлы сәнғәттә көнкүреш жанрының бер өлөшө булып тора. Антик дәүерҙәге көнкүреш күренештәре һынлы сәнғәт предметы булып тора, әммә жанрлы һынлы сәнғәт, яңы дәүерҙәге социаль үҙгәрештәр дәүерендә айырыуса көслө үҫеш алып, урта быуаттарҙа ғына үҫешә. Айырым төрө: архитектура һынлы сәнғәте.
Анималистик жанр — һынлы сәнғәт, уның төп предметы — хайуандар образы.
Абстракт һынлы сәнғәт — абстракт донъя образы уның төп предметы булған һынлы сәнғәт.
Һынлы сәнғәт тарихынан
Мәмерйә һынлы сәнғәте; Петроглифтар
Боронғо Мысыр сәнғәте
Крит-микен мәҙәниәте
Боронғо Грецияның ваза һүрәттәре
Боронғо Рим стена һүрәттәре
Иконография
Итальян Ренессанс һынлы сәнғәте
Барокко һынлы сәнғәте
Классицизм һынлы сәнғәте
Импрессионизм
Модернизм
Көнсығыш һынлы сәнғәте
Ҡытай һынлы сәнғәте
Япон һынлы сәнғәте
Тибет һынлы сәнғәте
Фарсы һынлы сәнғәте
Раджпут һынлы сәнғәте
Моголдар һынлы сәнғәте
Америка һынлы сәнғәте
Индеецтар сәнғәте
Лабытнанги (станция)
Лабытнанги —  Төмән өлкәһе  Ямал-ненец автономиялы округы Төньяҡ тимер юлының  Сосногорск төбәге Лабытнанги ҡалаһында урынлашҡан тимер юл станцияһы.
Станция Чум үҙәк станцияһы линияһында һуңғы булып тора.
Станция буйлап ҡала яны бәйләнеше юҡ.
Эшмәкәрлеге
Станция йөк эштәре башҡара. Йылға транспортына оҙата.
Гросрюкерсвальде
Гросрюкерсвальде (Gro?ruckerswalde) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 3714 кеше йәшәй. Майҙаны — 26,69 км2. Диңгеҙ кимәленән 536 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 9518 һәм автомобиль коды MEK.
Лун-Вож (Тойю ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Әминев Марат Мөхәмәт улы
Әминев Марат Мөхәмәт улы (24 октябрь 1967 йыл) — журналист, прозаик-сатирик. 2014 йылдан Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының Яҙыусылар союздары ағзаһы.
Ижады
Ул бик күп юмористик хикәйәләр йыйынтыҡтары авторы. Уның скетчтары, юмористик хикәйәләре, төрлө постановкалары Башҡорт дәүләт филармонияһы сәхнәһендә билдәле артистар башҡарыуында ла, район һәм ауыл мәҙәниәт йорттарында ла яңғырай. Уның ижадына образлы осҡонло тел, нескә юмор, әҫәрҙең үҙенең минималь формаһында мөмкин тиклем фекерен белдерә белеү хас. Марат Әминев балалар һәм үҫмерҙәр өсөн тәрән фәлсәфәле хикәйәләр авторы. Сит ил үҫмерҙәр һәм балалар әҫәрҙәрен руссанан башҡортсаға тәржемә итеүсе булараҡ та билдәле. Роберт Стивенсондың «Хазиналар утрауы», Вальтер Скоттың «Айвенго» һәм башҡа күп хеҙмәт талап иткән тәржемәләрҙең авторы. Әҫәрҙәре үҫеп килеүсе быуында донъяға ҡараш тәрбиәләүҙә ҙур роль уйнай.
Китаптары
«Фатиха» тип аталған был китапҡа авторҙың һуңғы йылдарҙа яҙылған хикәйәләре һәм иң шәп юморескалары тупланған.
Оло Теләк ауыл Советы
Оло Теләк ауыл Советы — Башҡортостандың Иглин районы муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһында сиктәр, муниципаль берәмектәрҙең статусы һәм административ үҙәктәре тураһында»ғы Законға ярашлы, ауыл биләмәһе статусына эйә.
Составы
Оло Теләк ауылы,
Ләмәҙ ауылы,
Ҡаҙаяҡ-Ҡотош ауылы,
Кузнецовский ауылы,
Фәтҡулла ауылы,
Шүктәй ауылы.
Фиҙеркә
Фиҙеркә (Өчмөчтө, Өчмичте ; Федорки) — Пермь крайының Барҙы районындағы Кесе Әмже йылғаһы буйында урынлашҡан башҡорт ауылы, Фиҙәрке ауыл биләмәһенең административ үҙәге.
Почта индексы — 618152, ОКАТО коды — 57204843001.
Ауыл район үҙәге Барҙы ауылынан яҡынса 23 км алыҫлыҡта төньяҡ-көнбайыштараҡ урынлашҡан.
Халыҡ һаны
2010 йылдың 14 октябрендә уҙғарылған Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбе мәғлүмәттәре буйынса ауылда 371 кеше теркәлгән, шул иҫәптән 181 ир һәм 190 ҡатын-ҡыҙ.
2005 йылда ауылда 502 кеше йәшәгән.
2002 йылда уҙғарылған Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбе мәғлүмәттәре буйынса ауылда 529 кеше теркәлгән.
Тарихы
Тарихи сығанаҡтар буйынса ауыл 1785 йылдан алып Федорова исемле башҡорт ауылы һымаҡ билдәле. 1834 йылда ауыл Федоровка исеме аҫтында иҫкә алынған.
Шулай уҡ ревизия мәғлүмәттәре буйынса 1783 йылдан алып ауылда 1812 йылғы Ватан һуғышы ветераны, 1812 йылғы Ватан һуғышы иҫтәлегенә көмөш миҙал кавалеры һәм 20-се башҡорт полкы яуғиры Ғабдуллин Солтанбәк Аит улы йәшәгән.
Ауылда яҡынса 1768 йылдан эшләп килгән мәсет һәм уның эргәһендәге мосолман мәктәбе булған. 1868 йылда был мәктәптә 30 малай һәм 17 ҡыҙ белем алған.
1869 йылда ауылда 596 кеше, ә 1926 йылда 1105 кеше йәшәгән.
2006 йылдың ғинуарына тиклем ауыл Уймуж ауыл советына кергән.
Тарихсы Ә. З. Әсфәндиәров 1834 йылда үткәрелгән VIII ревизия мәғлүмәттәренә таянып ауылда йәшәүсе башҡорттарҙың исемлеген баҫтырған:
Кирхина
Кирхина — Рәсәйҙәге йылға. Волгоград өлкәһе, Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кардаил йылғаһының уң ярына тамағынан 48 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 44 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бузулук. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Хопер, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ыҡ буйындағы алыш (1682)
Ыҡ буйындағы алыш — 1682 йылда Ыҡ йылғаһы буйында Сәйет Йәғәфәров етәкселегендәге башҡорт ихтилалсылары һәм Рус батшалығы хөкүмәт ғәскәрҙәре араһындағы алыш.
Һуғыштың тарихы һәм урыны
1681 йылда тоҡанған башҡорт ихтилалы бөтә яҡты солғап ала. Май айында ихтилалсылар Башҡортостандың бөтә Европа өлөшөндә хәрәкәт итә. Июнь айында ул күрше Ҡазан, Көңгөр һәм Верхотур өйәҙҙәренә тарала.
Ваҡиғалар барышы
Май аҙағында Д. А. һәм П. И. Барятинскийҙар Мәскәүҙән Ҡазанға китә. Әммә бүленгән хәрби көстәр әкренләп йыйыла. Ихтилал иһә көндән-көн киңәйә. Ошо шарттарҙа Өфө воеводаһы стольник кенәз Коркодинов, Мәскәүҙән ярҙам килеүен көтмәйенсә, сығыш яһай. Өфө дворяндарынан, уҡсыларынан, казактарҙан һәм башҡа хеҙмәтле кешеләрҙән торған күп һанлы отряд 28 майҙа Өфөнән сыға һәм баш күтәреүселәргә ҡаршы юллана. Июнь башында Кама аръяғы ҡәлғәһе һәм Ыҡ йылғаһы араһында ҡаты алыш була. Ихтилалдың етәксеһе Сәйет Йәғәфәров яралана.
Гростребен-Цветау
Гростребен-Цветау (Gro?treben-Zwethau) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2009 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2 007 кеше йәшәй. Майҙаны — 56,49 км2. Диңгеҙ кимәленән 78 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 4886 һәм автомобиль коды TO.
Лун-Вож (Ямщиков-Содмес ҡушылдығы)
Лун-Вож  — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ямщиков-Содмес йылғаһының һул ярына тамағынан 41 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 43 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Карен Бликсен
Биографияһы
Унитарий дин әһелдәренең буржуаз яҙыусылар ғаиләһендә тыуған һәм үҫкән. Атаһы, отставкалағы капитан, алпауыт һәм һәүәҫкәр яҙыусы Вильхельм Динесен, нәҫелдән килгән сифилис сирле икәнен белгәс, 1895 йылда үҙ-үҙенә ҡул һала.Карен Бликсен Копенгаген сәнғәт академияһында сәнғәт тарихына, шулай уҡ в Парижда һәм Римда сәнғәткә уҡый.
1905 йылдан алып Карен Бликсен журналдарҙа һәм гәзиттәрҙә сәнғәт тураһында мәҡәләләр баҫтыра башлай. Нәфис әҫәрҙәр яҙыусыһы булараҡ ул 1907 йылда тәүге тапҡыр Eneboerne әкиәтен Оцеол псевдонимы аҫтында (атаһының эте ҡушаматы) баҫтырып сыҡҡандан һуң,билдәле була. Әммә уның текстарына иғтибар етмәү сәбәпле, яҙыуҙы туҡтата.
1912 йылдың декабрендә уның ике туған ағаһы (уның беренсе мөхәббәтенең игеҙәге), швед һунарсыһы һәм яҙыусыһы барон  менән йәрәшеүе үтә. Бер йылдан һуң Кенияла ҡәһүә плантацияһын һатып ала һәм 1914 йылдың 14 ғинуарында, Кенияға барған караптан Момбаста төшкәс тә, уға кейәүгә сыға. Әммә тиҙҙән асыҡланыуынса, ире уны сифилис менән зарарлаған. Африкала дауаланыу өсөн кәрәкле шарттар булмағанлыҡтан, 1915 йылда ул Данияға ҡайта. 1917 йыл да уға хужалыҡты алып барыуҙа ярҙам итергә булған ағаһы Томас Динесен менән Африкаға ҡайта һәм 1923 йылға тиклем ирле-ҡатынлы Бликсендар менән бергә йәшәй. Ир менән ҡатын 1921 йылға тиклем плантацияла берлектәге эш менән шөғөлләнә, шунан һуң 1925 йылда улар айырылыша, бының сәбәпсеһе булып Брор Бликсендың катастрофик хужалыҡ итеүе һәм уның ҡатынына хыянат итеүе тора. Хәйер, улар артабан да дуҫтарса мөнәсәбәттәрен һаҡлап ҡала.
Карен үҙе Африкалағы фермаһында ҡала, ваҡыт-ваҡыт туғандарына Данияға ҡайтып әйләнгеләй. 1926—1931 йылдарҙа Бликсен Британия Хәрби һауа көстәре пилоты, сәйәхәтсе һәм һунарсы  менән яҡындан таныша. 1918 йылда уҡ ул был кеше менән таныш булған була. Унан ике тапҡыр йөклө була, ләкин ике тапҡыр уңышһыҙ йөклөлөк кисерә. Авиаһәләкәттә Денис Финч Хаттон һәләк булғандан һуң (1931 йылдың 14 майы) һәм плантациялағы янғындан һуң плантацияһын ташлап китә.
1931 йылдың июлендә Карен Бликсен Африканы мәңгелеккә ташлап китә һәм Марсель аша Европаға ҡайта. Даниялағы йортонда Карен, рухи ҡаҡшау тойғоһонан ҡотолоп, үҙен тулыһынса әҙәбиәткә бағышлай. Күп тапҡырҙар нәшерселәрҙең баш тартыуына ҡарамаҫтан, уның «Семь готических рассказов» йыйынтығы 1934 йылда америка нәшриәтсеһе Роберт Хаас тарафынан баҫмаға ҡабул ителә. 1937 йылда Исак Динесен псевдонимы аҫтында үҙенең фермалағы тормошона нигеҙләнеп яҙған «Из Африки» китабын баҫтырып сығара. 1985 йылда был китап буйынса Сидни Поллак тарафынан шул уҡ исемдәге фильм төшөрөлә.
Икенсе донъя һуғышынан Һуң Бликсендең йорто ҙур булмаған әҙәби салон үҙәгенә әйләнә, унда ингл. Heretica журналы авторҙары һәм интеллектуал йәш дат яҙыусылары йөрөй. Яйлап Карен Бликсен Дания әҙәби тормошоноң алдынғы фигураларының береһенә әйләнә. 1959 йылда Карен Бликсен, ауырыу хәлендә булыуға ҡарамаҫтан, АҠШ-ҡа бара, унда Каренды триумфаль ҡабул иттәләр.
Туҡланыу мөмкинлеген юғалтҡас, Карен Бликсен 1962 йылда, күрәһең, аслыҡтан вафат була.
Бликсен плантацияһы урынлашҡан район уның хөрмәтенә яҙыусының исемен ала һәм ваҡыт үтеү менән Найробиҙың иң бай һәм респектабелле биҫтәһенә әйләнә, ә Кения баш ҡалаһындағы яҙыусының йорто кешеләр иң күп йөрөгән музейҙарының береһе.
Ижады
Башлыса инглиз телендә яҙа, һуңынан үҙенең китаптарын дат теленә үҙе тәржемә итә.
Карен Бликсендың романтик-фантастик новеллалары — ғәҙәти тормошта нимә менән шөғөлләнһә лә, көндәлек тормошо нисек кенә фажиғәле тамамланһа ла, кешенең ижади һәм бәхетле биләмәһе тураһындағы тәрән дини мәҫәлдәр.
Танылыуы
1950-се йылдар уртаһынан алып Бликсен бер нисә тапҡыр халыҡ — ара әҙәби берләшмәнең таныуы билдәһен ала — 1954, 1957 и 1962 йылдарҙа Карен Бликсен Нобель премияһына дәғүәсе итеп күрһәтелә, был ваҡытта уның һаулығы ҡырҡа насарайһа ла, ул уҡый ҙа, яҙыша ла алмаһа ла, Э. Хемингуэй, Т. Капоте, А. Миллер һәм М. Монро, Э. Каммингс, П. Ба к менән дуҫ була. Найроби ҡала янында 1910—1930-сы йылдарҙа Карен Бликсен йәшәгән йорто хәҙер уның исеме менән аталған, ә ул музейға әүерелдерелгән. Карен Бликсендың новеллалары Һәм башҡа проза әҫәрҙәре буйынса бер нисә тапҡыр эре кинорежиссерҙар (О. Уэллс, С. Поллак, Г. Аксель) тарафынан, бер нисә документаль фильмдар төшөрөлә; Дитя Люцифера (1995)тигән биографик телевизион драмала яҙыусы ролен Джули Харис башҡара. Бликсен хөрмәтенә 3318 астероид уның исеме менән аталған.
Өләсәй
Өләсәй — атайҙың йәки әсәйҙең әсәһе, олатайҙың ҡатыны. Ейәндәре булған ҡатын.
Шулай уҡ һөйләшкән ваҡытта өлкән йәштәге инәйҙәргә ихтирам йөҙәнән дә әйтелә.
Синонимдары (урындағы һөйләштәрҙә) — әбей, әзәй, өләсәй, инәй, ҡартәсәй, ҡәртнәй (ҡарт инәй).
Өлгөлө өләсәйҙәр ғаиләлә генә түгел, бар ауылға ағинәй булып иҫәпләнә.
Лундь-Ю
Лундь-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Корть-Ю йылғаһының һул ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Купава
Купава — Рәсәйҙәге йылға. Волгоград өлкәһе, Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кардаил йылғаһының һул ярына тамағынан 77 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 39 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бузулук. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Хопер, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Гросхартау
Гросхартау (Gro?harthau) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 3224 кеше йәшәй. Майҙаны — 37,27 км2. Диңгеҙ кимәленән 270 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 1909 һәм автомобиль коды BZ.
Натаниэль Готорн
Натаниэль Готорн (шулай уҡ Натаниел Хоторн, Nathaniel Hawthorne; 4 июль 1804, Сейлем, Массачусетс — 19 май 1864, Плимут, Нью-Гэмпшир)— америка яҙыусыһы һәм әҙәбиәтсеһе, америка әҙәбиәтенең иң танылған оҫталарының береһе. Хикәйәләр (новеллалар) жанрының барлыҡҡа килеүенә ҙур өлөш индереүсе һәм әҙәбиәтте романтизмға аллегориялар һәм символизмдар элементтарын индереп байытыусы. Джулиан Готорндың атаһы.
Биографияһы
Натаниэль Готорн Боудин колледжын тамамлаған (1825). Бала саҡтан уҡ Готорн бик ныҡ алсаҡ булмауын асыҡлай. Ул бигерәк тә йәш сағында ата-бабаларының пуританлығы өсөн намыҫлана, сөнки уларҙың береһе салем сихырсыларына ғәйепләү ҡарары сығарған була. Тәүге әҫәрҙәренән үк уның прозаһында элекке гонаһтар өсөн ғәйеп, шул иҫәптән ата-бабаларҙың гонаһтары өсөн ғәйептәр темаһы ҙур урын биләй.
Беренсе романы уңышһыҙлыҡҡа тарый — «Фэншо» (Fanshawe, 1828). Уның тәүге очерктары «Дважды рассказанные истории» Twice-Told Tales (1837) исеме аҫтында баҫылып сыға; улар тураһында һоҡланыу һүҙҙәрен Г. У. Лонгфелло һәм Э. А. По әйткән. Матди хәленең ҡыҫынҡы булыуы арҡаһында Натаниэль Готорн таможня күҙәтеүсеһе булып эшләргә мәжбүр була ( Бостон һәм Сейлем таможняларында эшләй), Готорн яҙыуын дауам итә һәм 1841 йылда балалар өсөн хикәйәләр йыйынтығын баҫтырып сығара. 1842 йылда «Рассказы старой усадьбы» йыйынтығына тарихи һәм ғәҙәттән тыш сюжеттарға иң яҡшы новеллаларын йыйып яҙған. Трансцендентализм менән ҡыҫҡа мауығыу кисереп, 1841 йылда ул Брукфармдағы фурьеристик коммунаһына инә, был коммунаның ағзалары физик хеҙмәтте рухи мәҙәниәт менән берләштерергә тырыша. 1850 йылда беренсе романын, «Алая буква»ны, баҫтырып сығара. Ул яҙыусыға, ҙур табыш килтермәһә лә, Европала киң танылыу таба һәм бестселлерға әйләнә. Киләһе йылда Готорн икенсе романын, «Дом о семи фронтонах»ты, сығара, был романдың үҙәгендә Сейлем ғаиләһенең тарҡалыу тарихы һүрәтләнә. Фурьеризмдан күңеле ҡайтыу тарихын ул «Роман о Блайтдейле» (1852, урыҫ теленә тәржемәһе 1913) романында һөйләй.
Готорн романдарының художестволы формаларының камиллығы һәм уларҙағы әхлаҡи проблематикаларҙының тәрәнлеге йәш әҙәбиәтселәр араһында күп һанлы табыныусыларҙы таба, мәҫәлән: Генри Джеймс, Герман Мелвилл. Уларҙың береһе — Герман Мелвилл — Готорн эргәһендә урынлаша һәм Готорнға «даһиға баш эйеү билдәһе» итеп үҙенең данлыҡлы «Моби Дик» романын бағышлай.
1853 һәм 1857 йылдар араһында Готорн Европала йәшәй, Ливерпулдә америка консулы вазифаһын биләп тора. УлИталияла була, шунда саҡта ингл. The Marble Faun әҫәрен яҙа, Шотландияны урап сыға, Америкаға ҡайтҡас, ҡыҙыу мәлгә, штаттар араһындағы Граждандар һуғышына, эләгә. Уның дуҫы, элекке президент Франклин Пирс хыянатсы тип иғлан ителә, һәм Готорн уға бағышлап яңы китап, ингл. Our old Home, китабын яҙа. Ошо китап арҡаһында яҙыусының популярлығы кәмей. Готорндың һуңғы йылдары физик ғазаптар менән тулы була. Ул тағын да тамамланмай ҡалған  ингл. Septimius Felton хикәйәһен һәм ингл. The Dolliver Romance әҫәренән өҙөк яҙа башлай, әммә дүрт яңы романы өҫтөндәге эште тамамлай алмай.
Ижадының тасуирламаһы
Готорндың ижады үҙенә Яңы Англияның - тәүге күскенселәрҙең тарихи үҙәгенең пуритан йолаларын тәрән һеңдергән. Рәсми пуритан идеологияһының һуҡыр фанатизмын кире ҡағып («Кроткий мальчик» новеллаһында), Готорн пуритан этикаһының ҡайһы бер һыҙаттарын идеаллаштыра, унда әхлаҡи тотороҡлолоҡто, таҙалыҡты һәм гармоник йәшәү шарттарын берҙән-бер гарантия итеп күрә («Великий карбункул» новеллаһында). Үҙенең новеллаларында Готорн Американың беренсе пуритан килмешәктәренең үҙенсәлекле тормошон, уларҙың әхлаҡи төшөнсәләренең ҡырыҫлығын һәм тоғролоғон, кеше тәбиғәтенең тәбиғи, айырылғыһыҙ ынтылыштары менән етди әхлаҡи ҡағиҙәләр талаптары араһындағы фажиғәле көрәште һүрәтләй. Готорн хикәйәләрендә бигерәк тә пуританлы илаһилыҡтың, тере йәнле кешеләрҙе йәмәғәт шарттары ҡорбанына әйләндереп, уларҙы тереләй киптереүе һүрәтләнә. Готорн шундай геройҙарын шиғри ореол менән уратып ала, әммә уларҙан тирә-яҡ мөхит ҡараштарына ҡаршы протестанттар яһамай; улар инстинктив рәүештә хәрәкәтләнеп йәшәй һәм шуға күрә үҙ ғәйебен танып, «үкенә» һәм бының менән үҙҙәрен ҡотҡарырға тырыша.
Хикәйәләренең көнкүреш һәм психологик өлөшөнөң реализмын Готорн ҡайһы бер айырым фигураларҙың мистик күркәмлеге менән тоташтыра. Мәҫәлән, әгәр Эстер Прин («Алая буква» ла)- тулыһынса тере шәхес булһа, уның законһыҙ ҡыҙы, һомғол һәм ярым ҡырағай ҡыҙ, ул бары тик әсә гонаһының шиғри символы ғына, бөтөнләй материаль (матди) булмаған, үҙ тормошон баҫыуҙар һәм урмандар тормошо менән берләштергән  йән эйәһе.
Үткәндәрҙең һәм хәҙерге замандың үҙ-ара бәйләнеше, ысынбарлыҡ һәм фантастиканың бер — береһенә үтеп инеүе, романтик пафос һәм ентекле итеп көнкүреште яҙыу, сатирик гротеск Готорн новеллистикаһының һәм романдарының идея-художество үҙенсәлеген барлыҡҡа килтерә — «Алая буква» (1850, урыҫ теленә тәржемә 1856), «Дом о семи шпилях» («Дом о семи фронтонах»; 1851, урыҫ теленә тәржемә 1852; 1975). Предметтарҙы үҙ исемдәре менән атамайынса ғына Готорндың ул предметтар тураһындағы мәғлүмәтте ҡуҙғата белеүе арҡаһында Готорнды Эдгар По менән cағыштырырға мөмкин, ғөмүмән үҙенең сәнғәт алымдарында Готорн менән Эдгар По күп уртаҡ нәмәгә эйә.
Готорн хикәйәләренә һәм романдарына өҫтәмә тәрәнлекте символизм элементтары бирә: уның трактовкаһында айырым предметтар көндәлек функцияһы менән тап килмәгән мәғәнә ала һәм хикәйәләүҙе яңы яҡтылыҡ менән яҡтырта. Әгәр «Алая буква»ла героиняның күкрәгендә йөрөтөргә мәжбүр булған билдәһе гонаһының күҙгә күренеп торған мисәте булһа, икенсе романда бындай символдар бер нисә, улар араһында иң мөһиме — тирә-яҡ үҫентеләр араһында пинчондар ғаиләһенең туҙған йорто. «Погребение Роджера Мэлвина» әҫәрендә символик йөкләмәне йәш сағында бөгөп ҡуйылған имән ботағы үтәй.
Яҙыусыға донъяны фажиғәле тойоу хас. Готорн ижадында хәҙерге заман цивилизацияһының романтик тәнҡитләү һәм ыңғай әхлаҡи идеалды һәм тулы кешелек шәхесен эҙләү сағыла.
Хәҙерге Рәсәйҙә Готорн китаптары
Готорн ижадын рус әҙәбиәте вәкилдәре: И. С. Тургенев һәм Н. А. Добролюбов. Н. Г. Чернышевский — юғары баһалай. Готорнды Н. Г. Чернышевский, яҙыусының донъяға ҡарашы менән ризалашмаһа ла, «бөйөк талант яҙыусыһы» тип атай. «Современник» журналында (1852 йыл, 9-сы һанлы) Рәсәйҙә Готорндың «Дом о семи шпилях» тигән тәүге новеллаһының урыҫса тәржемәһе баҫылып сыға, уның инеш һүҙендә былай тиелә: «Готорн повестары, ғөмүмән әйткәндә, үҙенсәлеклеге һәм ҡыйыу талантлы булыуы менән айырылып ҡына ҡалмай: улар хәҙерге заман америка әҙәбиәтенең меркантиллектән ҡотолоу өсөн ҙур тырышлығын иҫ киткес итеп иҫбатлай; бары тик матди байлыҡты үҫтереү менән мәшғүл булған йәмғиәт эсендә ныҡлы фекер йөрөтөүселәр һәм шағирҙар барлығын дәлилләй». «Современник» журналы артабанғы йылдарҙа ла Готорн әҫәрҙәрен баҫтырып сығара.
Гросхартмансдорф
Гросхартмансдорф (Gro?hartmannsdorf) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2638 кеше йәшәй. Майҙаны — 32,23 км2. Диңгеҙ кимәленән 509 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 9618 һәм автомобиль коды FG.
Натюрморт
Натюрмо́рт (nature morte — «үле тәбиғәт») — һынлы сәнғәттә йәнһеҙ тәбиғәттең һүрәтләнеше. Портреттан айырмалы булараҡ, жанр, тарих һәм пейзаж тематикалары бар.
XVII быуат Нидерланд натюрморты
Нидерланд натюрморты бөтә Европа һынлы сәнғәтен артабан үҫтереүҙә XVII быуаттың уникаль мәҙәни күренеше булып таныла.
Сәскәләр натюрморты
XVII быуаттың 40-сы йылдарынан башлап, Нидерланд һынлы сәнғәтендә үҙ аллы жанр булараҡ, натюрморт киң таралыш ала. Иң тәүгеләрҙән булып рәссамдар Өлкән мброзиус Босхарт менән Бальтасар ван дер Аст ижадында сәскәләр натюрморттары айырылып тора. Һуңғараҡ, XVII быуаттың икенсе яртыһында Яна Давидса де Хемаижадында һәм уға эйәреүселәрҙә күренә башлай. Сәскәләр натюрмортының шулай әүҙемләшеүенең сәбәбе булып, нидерландтарҙың баҡсаларында сәскәләр күпләп үҫтереүҙәре һәм бер йола булып китеүе.
Ғалим натюрморт
Лейдендағы университет тарафынан барлыҡҡа килгән ғалим натюрморт жанры «ығы-сығы» «memento mori» атамаһы ала. Ул интеллектувль төр булып тора. Сөнки был картиналар тамашасының Яңы Ғәһетте (Библияны) һәм дин традициалары символдарын белеүҙе талап итә.(Питера Стенвейктың һәм Давид Байлиҙың ижады).
Тарихы
Башҡорт һынлы сәнғәтендә натюрморт жанры 20 быуат башында үҫеш ала. 1916—17 йылдарҙа Өфө сәнғәт түңәрәге күргәҙмәләрендә бәләкәй натюрморт күрһәтелә. Был жанрҙа тәүге әҫәрҙәр 20‑се йылдарҙа урыҫ реалистик мәктәбе рәссамдары ижадында күренә башлай. «Натюрморт» («Көнсығыш натюрморты», 1920; киндер, темпера), «Пирожныйҙар һәм кәнфиттәр» (1940‑сы йылдар.; быяла, майлы буяу) композицияларында А. Э. Тюлькин әҫәрҙәренең гармоник бөтөнлөгөнә ирешеп, донъяның матурлығын сағылдыра, формалар, фактуралар, сәскәләрҙең төрлөлөгөн бирергә тырыша.
18-20 быуат Рәсәй һынлы сәнғәте натюрморты
Рәсәйҙә натюрморт һынлы сәнғәттең үҙ аллы жанры булараҡ XVIII быут баштарында барлыҡҡа килә. Уны күҙаллау тәүҙә кешене уратып алған мөхиттә тәбиғәт байлыҡтары, әйберҙәрҙең төрлөлөгө формаһында була. Натюрморт XIX быуат аҙағынаса башҡа жанрҙарға ҡарағанда түбән жанр булып иҫәпләнә. Һәм уны өйрәнеү өсөн сәскәләр йәки емеш-еләк менән генә сикләнгән.
ХХ быуат башында Рәсәй һынлы сәнғәт натюрморты сәскә атыуы менән данлана. Ул башҡа жанрҙар менән бер хоҡуҡ яулай. Рәссамдар һүрәт тәҫтәрен теленең мөмкинлектәрен киңәйтеү өсөн тырышлыҡ һала. Быыыл бигерәктә натюрморт жанрында киң сағылыш ала. Урыҫ натюрморты көтөлмәгәнсә тырышлыҡ менән үҫешә: тиҫтә ярым йыл эсендә импрессионизмдан до абстрактлы формоижадҡаса юл үтә.
ХХ быуаттың 30-40-сы йылдарында был үҫеш туҡталып ҡала. Әммә 50-се йылдарҙа совет һынлы сәнғәте яңы үҫеш кисерә. Һәм башҡа жанрҙар кеүек аяғына ныҡлап баҫа.
Лейкоциттар
Лейкоциттарҙың формаһы үҙгәреүсән. Улар бәләкәй амебаларҙы хәтерләтә. Иң нәҙек ҡан тамырҙарының стеналарын төҙөүсе күҙәнәктәрҙе ялған аяҡтары менән айыра төшөп, лейкоциттар ҡан тамырҙарынан сығалар һәм кеше организмының төрлө туҡымаларының күҙәнәктәре араһына үтеп инәләр.
Туҡымалар эсендә үҙаллы күсеп йөрөүгә һәләтле булғандары өсөн лейкоциттарҙы азан күҙәнәктәр тип атағандар.
Төп функциялары- һаҡлау, йәғни организмдың иммун системаһын булдырыу.Организмдың эске һәм тышҡы патоген агенттарына ҡаршы тороуында төп ролде үтәйҙәр.
Барлыҡҡа килеүе
Лейкоциттар организмда күпләп ҡырылып тора. Улар бары 2—4 тәүлек кенә йәшәй. Яңы лейкоциттар ҡан яһалыу ағзаларында — һөйәк майында, талаҡта һәм лимфа төйөндәрендә, организмдың бөтә өлөштәрендә урынлашҡан тоташтырғыс туҡыманың ҙур булмаған тупланмаларында бер туҡтауһыҙ барлыҡҡа килеп тора.
Лейкоциттар һаны
Дөйөм алғанда, ҡанда лейкоциттар һаны бер ҡасан да даими була алмай. Тәүлек эсендә һәм организмдың хәленә ҡарап бер туҡтауһыҙ үҙгәреп тора. Кискә ҡарай, ашап алғандан һуң, шулай уҡ физик һәм эмоциональ көсөргәнештән  һаны арта.
Лейкоциттарҙың берәмек күләмдәге абсолют һанының ҡәҙимге сиктәре була. Юғары сигенән   күтәрелеүен  абсолют лейкоцитоз тип, түбәнге сигенән  төшөүен  — абсолют лейкопения  тип атайҙар.
Лейкоцитоз
Тәүлек эсендәге тирбәлеш тап шундай осраҡ булып тора( физик һәм эмоциональ көсөргәнештән, һыуыҡтан, эҫенән, кискә ҡарай йәки ашағандан һуң артыуы ).
Физиологик лейкоцитоз менструация мәлендә, йөклөлөктең  икенсе яртыһында, бала тапҡандан һуң 1—2 аҙна үткәс күҙәтелә.
Патологик күренеш булараҡ лейкоцитоз организмға инфекция инеүен, шешеү процесы барлығын дәлилләй. Ағыуланғанда, радиактив нурланыш алған ыңғайы, яман сиргә юлыҡҡанда, күп итеп ҡан юғалтҡанда күҙәтелә. Иң ауыр осрағы - лейкоз.
Лейкопения
Лейкопенияның да  физиологик (конституциональ лейкопения)   йәки  патологик, ысын һәм бүленеш  төрҙәре  була.
Лейкоциттар төрө
Лейкоцит — йыйылма атама. Ысынында лейкоциттар барлыҡҡа килеүе,  функцияһы  һәм формаһы менән  ныҡ ҡына айырыла. Ҡайһылары сит тәнсәләрҙе йотоп һеңдерә(фагоцитоз), икенселәре микроорганизмдарға тәъҫир итә торған химик матдәләр - антиесемдәр һәм уларҙың ағыуҙарын емереүсе антитоксиндар эшләп сығарыусы күҙәнәктәр. Шуның һөҙөмтәһендә лейкоциттарҙың бер нисә төрөн айыралар. Иң ябай төркөмләү цитоплазмаларында үҙенсәлекле гранулалар булыу-булмауға нигеҙләнгән.
Морфологик билдәләре буйынса   лейкоциттарҙы ( Романовский — Гимзе ысулы буйынса буяп,  Эрлих  мәленән) ике  төркөмгә бүләләр: буяғыс матдәгә ҡарата мөнәсәбәттәре буйынса нейтрофиль, эозинофиль һәм базофиль  гранулоциттар була;
Ҡанда был күҙәнәктәр төрлө микдарҙа була. Уларҙың процентағы нисбәтен  лейкоцитар формула  тип йөрөтәләр. Сирҙәрҙе диагностикалау аҡ тәнсәләрҙең һанын һәм нисбәтен  асыҡлауға нигеҙләнә.
Эозинофилдар  — ядролары ике бүлкәтле һәм ҡыҙыл төҫкә (эозин)  буялыусы  гранулалары   булған лейкоциттар. Уларҙың һаны аллергия  мәлендә, шулай уҡ паразит  селәүсендәр (гельминтами)  менән  зарарланғанда  арта.
Өйрәнеү тарихы
Күренекле рус биологы И. И. Мечников лейкоциттәрҙең организмде йоғошло — инфекцион ауырыуҙарҙан һаҡлауҙа ғәйәт мөһим роль уйнағанлығын асҡан. Был ауырыуҙарҙы тыуҙырыусылар булып бер күҙәнәкле организмдәр — сир таратыусы микробтар тора.
Организм эсенә үтеп инеп, улар унда тереклек итергә урынлашалар. Үҙҙәренең тереклек эшмәкәрлеге процесендә сир таратыусы микробтар кеше өсөн ағыулы булған һәм организмдә ауырыу тыуҙырыусы матдәләр бүлеп сығара.
И. И. Мечников, күп һанда күҙәтеүҙәр һәм тәжрибәләр үткәреп, лейкоциттәрҙең сир таратыусы микробтар тарафынан зарарланған туҡымаға күпләп ябырылыуын, был микробтарҙы ялған аяҡтары .менән уратып алыуын һәм цитоплазма эсендә уларҙы һеңдереүен асыҡлаған.
Лейкоциттәрҙең ҡайһы бер формаларына хас булған был функцияны асыу И. И. Мечниковты был лейкоциттәрҙе фагоциттәр тип атау фекеренә килтергән («фагоциттар» һүҙе тәржемәлә «ашаусы күҙәнәктәр» тигәнде аңлата). Аҡ ҡан күҙәнәктәренең микробтарҙы һәм башҡа ят өлөшсәләрҙе йотоу һәм һеңдереү процесен ул фагоцитоз тип атаған.
Организмдең микробтар тарафынан зарарланған участкаларында, ғәҙәттә, лейкоциттәр ҙур һанда туплана. Уларҙың күбеһе микробтар бүлеп сығарған ағыуҙан ҡырыла. Туҡымаларҙа сир таратыусы микроорганизмдар тарафынан тыуҙырылған шешеү ваҡытында барлыҡҡа килеүсе эрен — үле лейкоциттәр тупланмаһы ул.
Фагоцитоз күренешен асыуы менән И. И. Мечников ҡандың, һаҡлағыс үҙсәнлектәрен өйрәнеү эшен башлаған. Мечников Илья Ильич (1845 йыл З май—1916 йыл 2 июль) — биологияның төрлө тармаҡтарына ҙур өлөш индереүсе күренекле рус ғалиме, 1883 йылдан алып Петербург Фәндәр академияһының член-корреспонденте, ә 1902 йылдан уның почетлы ағзаһы.
Пауль Эрлих ( 14 март 1854 — 20 август 1915, Германия) — немец врачы, иммунолог, бактериолог, химик, химиотерапияға нигеҙ  һалыусы. 1908 йылда Пауль Эрлих  һәм   Илья Мечников   « иммунитет тәғлимәтен» үҫтереүҙәге  хеҙмәттәре өсөн  Нобель премияһына лайыҡ булалар.
Лундюга
Лундюга — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вохта йылғаһының уң ярына тамағынан 47 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 2 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Чоп
Чоп (Чоп) — Украинаның Карпат аръяғы өлкәһендәге өлкә әһәмиәтендәге ҡала.
Гросхеннерсдорф
Гросхеннерсдорф (Gro?hennersdorf) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2009 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1 525 кеше йәшәй. Майҙаны — 21,94 км2. Диңгеҙ кимәленән 341 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 2747 һәм автомобиль коды ZI.
Чоп
2016 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ҡалала 8 937 кеше йәшәй.
Лунмич
Лунмич — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Уктым йылғаһының уң ярына тамағынан 60 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 59 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Кесе Завязка
Кесе Завязка — Рәсәйҙәге йылға. Волгоград өлкәһе, Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Завязка йылғаһының уң ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бузулук. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Хопер, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Луч (Кена ҡушылдығы)
Луч  — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кена йылғаһының уң ярына тамағынан 1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ф. Э. Дзержинский һәйкәле (Таганрог)
'''Ф. Э. Дзержинский һәйкәле ''' — Таганрог ҡалаһында 1987 йылда, Дзержинский урамы осонда, вокзал эргәһендәге майҙанға сығыу урынында ҡуйылған Феликс Эдмундович Дзержинский һәйкәле.
Һәйкәл
Скульпторы — Щербаков Александр Дмитриевич, архитекторы — Бондаренко Пётр Васильевич.
Тарихы
Таганрогта, атаһы Дзержинский Эдмунд Иосифович Таганрог классик ирҙәр гимназияһында бер нисә йыл математиканы уҡытһа ла, Феликс Дзержинский булмаған. Шулай ҙа, Таганрог һәм Ф. Э. Дзержинскийҙы билдәле бер мөнәсәбәттәр бәйләй: ул 1922 йылда Таганрог металлургия заводын ябылыуҙан ҡотҡарып ҡала. Таганрог металлургия заводы буйһонған «Югосталь» тресы, 1922 йылда заводты тергеҙеү мөмкин түгел һәм ул артабан эшләү өсөн яраҡһыҙ тип ҡарар итә. Ҡорамалдарҙы һүтә башлайҙар, һәм тик СССР Бөтә Союз Халыҡ хужалығы рәйесе Дзержинскийҙың ҡыҫылыуы ғына заводты юҡ итеүҙән ҡотҡарып ҡала.
Һәйкәлде тантаналы асыу 1987 йылдың 5 ноябрендә була.
Камалов Миңлеғәли Хажиғәли улы
Камалов Миңлеғәли Хажиғали улы (9 март 1928 йыл — 8 апрель 1998 йыл) — ғалим-табип, һаулыҡ һаҡлауҙы ойоштороусы. 1960—1987 йылдарҙа Башҡорт АССР-ының һаулыҡ һаҡлау министры һәм 6—12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Медицина фәндәре кандидаты (1959). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған табибы (1980), СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1975). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1970) һәм ике «Почёт Билдәһе» (1961, 1966) ордены кавалеры.
Биографияһы
1946 йылда урта мәктәпте тамамлай һәм Башҡорт дәүләт медицина институтына уҡырға инә. Яҡшы уҡыу менән бер рәттән йәмәғәт эштәрен башҡара, спорт менән шөғөлләнә.
Юғары белем алғас, 1951—1956 йылдарҙа Мишкә районында хирург һәм район Советы башҡарма комитетының һаулыҡ һаҡлау бүлеге мөдире булып эшләй. Артабан Өфөгә күсә, 1959 йылдан Башҡорт АССР-ы Һаулыҡ һаҡлау министрлығының баш хирургы була.
1988 йылдан Миңлеғәли Камалов — Республика клиник дауаханаһында бүлек мөдире, 1992 йылдан — һуғыш ветерандарының Өфө туберкулёз госпитале начальнигының ойоштороу-методик эштәре буйынса урынбаҫары.
Миңлеғәли Хажиғали улы Камалов 1998 йылдың 8 апрелендә Өфө ҡалаһында вафат була.
Гросшёнау (Саксония)
Гросшёнау (Саксония) (Gro?schonau (Sachsen)) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 6072 кеше йәшәй. Майҙаны — 23,87 км2. Диңгеҙ кимәленән 350 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 2779 һәм автомобиль коды ZI.
Беовульф
«Беовульф» (Беовульф, ингл. Beowulf), һүҙмә-һүҙ тәржемә иткәндә «бал ҡорттарының бүреһе» ) — англосаксондарҙың эпик поэмаһы. Әҫәрҙә ваҡиғалар Скандинавияла, англдарҙың Британияға күскәнгә тиклем дәүерҙә бара. Әҫәрҙең исеме төп геройға арнап аталған. Текст аллитерацион шиғыр төҙөлөшө менән яҙылған һәм 3182 юлды тәшкил итә. Эпос VII аҙағында йәкиVIII быуат башында ижад ителгән һәм XI быуаттың Роберт Коттон китапханаһында булған янғындан (1731 йыл) имен ҡалған берҙән-бер исемлегендә һаҡланған. Был — «варвар» Европа дәүеренең тулы күләмдә һаҡланып ҡалған берһән-бер боронғо эпик поэмаһы.
Текстың тарихы
Коттон китапханаһында боронғо инглиз телендәге поэманың барлығы 1700 йылда уҡ билдәле була, әммә текст 115 йыл уҙғас ҡына латин теленә тәржемәләнеп исланд филологы Торкелин тарафынан баҫтырылып сығарыла. Ҡулъяҙманың исеме булмай, поэма үҙенең хәҙерге исемен 1815 йылда баҫылып сыҡҡандан һуң ғына ала.
Поэма 3182 юлды тәшкил итә һәм боронғо инглиз телендәге иң оҙон поэма булып һанала (яҡынса англосаксон әҙәбиәтенең 10 % алып тора).
Сюжеты
Поэманың төп йөкмәткеһе Беовульфтың Грендель (ингл. Grendel) исемле имәнес зат һәм уның әсәһе, шулай уҡ илде пыран-зыран килтереүсе аждаһа менән көрәшеп еңеү яулауын бәйән итеүҙән ғибәрәт.
Ғәлиәкбәр ауыл советы (Бөрйән районы)
Ғәлиәкбәр ауыл советы — Башҡортостандың Бөрйән районы муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһында сиктәр, статус һәм муниципаль берәмектәрҙең административ үҙәктәре тураһында» Законға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
Өфө нефть эшкәртеү заводы (Башнефть-ӨНЭЗ)
Өфө нефть эшкәртеү заводы (Башнефть-ӨНЭЗ, 2012 йылға тиклем — Өфө нефть эшкәртеү заводы) — «Башнефть» акционерҙар йәмғиәтенең филиалы, Өфө ҡалаһы нефть эшкәртеү буйынса сәнәғәт предприятиеларының береһе  .. Ленин ордены менән бүләкләнгән (1948).
Тарихы
Завод 1935 йылда төҙөлә башлай. Рәсми рәүештә 1937 йылда асыла. Ишембай нефть эшкәртеү заводы 1936 йылда асылғандан һуң ғәмәлгә индерелә.
1938 йылда завод тәүге 117 тонна турыға ҡыуылған бензин сығара. 1939 йылға завод төҙөлөшөнөң беренсе этабы тамамлана. 1940-сы йылдарҙың аҙағына икенсе баҫҡыслы агрегаттар (берләштерелгән термаль ярыу ҡоролмаһы, икенсе көкөрт кислотаһы феноллы таҙартыу, асфальт заводы), өсөнсө баҫҡыс (газ фракцияһы, полимеризация, водородификация) ғәмәлгә индерелә. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында завод фронтты яғыулыҡ менән тәьмин итә.
Һуғыштан һуң завод каталитик крекингтың яңы технологик процестарын, яғыулыҡтарҙы гидротапшырыуҙы, алюминосиликат катализаторын етештереүҙе тормошҡа ашыра.
1959 йылда СССР-ҙа тәүге тапҡыр нефть эшкәртеү заводы юғары көкөртлө майҙарҙы эшкәртеүҙе үҙләштерә. 1970-се йылдарҙа нефть эшкәртеү ҡоролмаһы радикаль реконструкцияға дусар була, яңы технологик берәмектәр (баҡыр-хром катализаторҙары, инерт газ, элементар көкөрт етештереү өсөн L-35-5, ГИФ-105 каталитик реформалау ҡоролмаһы), ҡеүәтте арттырыуҙы һәм продукция сифатын күтәреүҙе тәьмин итә.
1970-1975 йылдарҙа техник водород, ЭЛУ-АВТ-6, дизель яғыулығы гидротаҙартыу буйынса агрегаттар сафҡа индерелә. 1980-1985 йылдарҙа завод Башҡортостанда беренсе булып Ырымбур һәм Ҡарасағанаҡ газ ятҡылыҡтарынан конденсаттар эшкәртә башлай. Шулай уҡ әлеге ваҡытта яңы төҙөлгән Комсомол ҡасабаһы (иҫке хәтер «5-се лагерь») нефть заводының яңы участкаларынан өс километрлыҡ санитар зонала булғанлыҡтан, завод Новоалександровка ауылын күсереү инициаторы була, ә СССР Нефть сәнәғәте министрлығының нормалары буйынса халыҡты хәүефһеҙерәк урынға күсерергә тура килә.
1994 йылдан Башҡорт нефть химияһы компанияһына инә .1995 йылда әхлаҡи һәм физик яҡтан туҙған ҡоролмалар урынына G-43-107М/1 каталитик крекинг комплексы индерелә, был нефть эшкәртеү һәм юғары октанлы бензин сығарыу тәрәнлеген арттырырға мөмкинлек бирә. 2008 йылда «Изомальк-2» технологияһын ҡулланып, гексан эшкәртеү схемаһы буйынса пентан-гексан фракцияларын изомеризациялау берәмеге төҙөлә.
2009 йылда иң эре компаниялар исемлегендә завод 319-сы урынды биләй.
Современное положение
«Өфө нефть эшкәртеү заводы» ААЙ-ның вәкәләтле капиталы 619,277 млн һум тәшкил итә (2020 йылға).
Заводҡа эшкәртеү өсөн килтерелгән сеймал — башлыса Көнбайыш Себер (яҡынса 50 %), Башҡортостан (яҡынса 40 %) һәм сеймалдың 10 процентын газ конденсаты тәшкил итә. .
Мачеха (Бузулук ҡушылдығы)
Мачеха  — Рәсәйҙәге йылға. Волгоград өлкәһе, Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Бузулук йылғаһының уң ярына тамағынан 200 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 44 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бузулук. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Хопер, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Люби-Вож
Люби-Вож — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Рысь-Кедва йылғаһының һул ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Овраг Вихляевка
Овраг Вихляевка — Рәсәйҙәге йылға. Волгоград өлкәһе, Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кардаил йылғаһының һул ярына тамағынан 107 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бузулук. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Хопер, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Измаил
Измаил (Ізмаїл) — Украинаның Одесса өлкәһендәге өлкә әһәмиәтендәге ҡала, Измаил районының административ үҙәге.
2015 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ҡалала 72 471 кеше йәшәй.
Гросшвайдниц
Гросшвайдниц (Gro?schweidnitz) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1363 кеше йәшәй. Майҙаны — 7,3 км2. Диңгеҙ кимәленән 304 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 2708 һәм автомобиль коды ZI.
Николай Чудотворец сиркәүе (Лакедемоновка)
Николай Чудотворец сиркәүе — Урыҫ Православие Сиркәүенең Таганрог мәнфәғәтендәге Лакедемоновка ауылы православие ғибәҙәтханаһы.
Адресы: Рәсәй, Ростов өлкәһе, Неклиновский районы, Лакедемоновка ауылы, Октябрьская урамы, 39-сы йорт.
Тарих
1795 йылдың 24 июлендә Алфераки владыко Гавриилдан сиркәү төҙөргә рөхсәт һораған. шул уҡ хатта ул ауылға руханий ебәреүҙәрен дә һорап яҙған. Екатеринославск консисторияһынан Мариуполь дини идаралығына митрополиттың резолюцияһы ебәрелгән. Унда Таганрог протоиерейы Иоанн Андреевҡа Лакедемоновка ауылында төҙөләсәк Изге Дмитриев сиркәүен изгеләндерергә рөхсәт ителгән һәм изгеләндерелгән антиминс бирелгән.
Төҙөлгән кирбес сиркәү оҙаҡ ваҡыт эш ғәмәлендә булған. 1937 йылдың 10 февралендә, райфинананс бүлегенең мәғлүмәттәре күрһәтеүенсә, сиркәү ябылған. Шул уҡ йылда бинаны 50 мең һумға Таганрог райфинанс бүлеге Сталин колхозына һатҡан. Колхоз сиркәү бинаһында ашлыҡ һаҡлаған.
Бөйөк Ватан һуғышы осоронда немец оккупацияһы аҫтында 1942 йылда сиркәүҙә ғибәҙәт ҡылыуҙар алып барылған.
1961 йылдағы суд ҡарары менән православныйҙарҙың йәмғиәте бөтөрөлгән. 90-сы йылдарҙа сиркәү бинаһын хужалыҡ кәрәк-яраҡтары тотоу өсөн файҙаланғандар. 1980 йылда бинала хужалыҡ склады булған.
1991 йылда сиркәүҙе тергеҙеп, мәхәллә кешеләре өсөн асҡандар һәм уға Николай Чудотворец хөрмәтенә уның исемен биргәндәр. 2000-се йылдарҙа сиркәүҙә тергеҙеү эштәре алып барылған, стеналар изге һүрәттәр менән биҙәлгән. Хәҙерге ваҡытта был зәңгәр көмбәҙле ҡыйыҡлы сиркәү һәм уға төкәтеп һалынған сиркәү — ҡыңғырау манаралы, ҡыҙғылт -һары һәм ал төҫтәргә буялған, эшләүсе сиркәү.
Руханийҙары
Сиркәүҙең өлкән руханийы — иерей Николай Кравченко.
Марк Твен
Марк Твен (Mark Twain, ысын исеме Сэ́мюэл Лэ́нгхорн Кле́менс; 30 ноябрь 1835 йыл, Флорида ҡасабаһы (Миссури штаты) — 21 апрель 1910 йыл, Реддинг (Коннектикут штаты); — Америка яҙыусыһы, журналист һәм йәмәғәт эшмәкәре. Ул төрлө йүнәлештәрҙә ижад иткән — юмор, сатира, фәлсәфәүи фантастика, публицистика һ. б., уларҙың барыһында ла гуманист һәм демократ булараҡ таныш.
Уильям Фолькнер Марк Твен «беренсе ысын америка яҙыусыһы, һәм беҙ барыбыҙ ҙа шул ваҡыттан алып уның вариҫтары булдыҡ» тип яҙа, ә Эрнест Хемингуэй, хәҙерге америка әҙәбиәте Марк Твендың «Хьюклберри Финн мажаралары» тип аталған китабынан килеп сыҡҡан, тип иҫәпләй. Марк Твен тураһында урыҫ яҙыусылары Максим Горький һәм Александр Куприн айырыуса йылы һүҙҙәр менән иҫкә алалар.
Псевдонимы
Клеменс раҫлауынса, Марк Твен псевдонимын ул йәш сағында йылға суднолар йөрөшө шарттарынан алған. Һуңынан ул Миссисипи штатында лоцман ярҙамсыһы була, ә «марк твен» (ингл. mark twain, һүҙмә-һүҙ — «ике тамға») лотлиндағы билдә буйынса йылға суднолары үтеү өсөн яраҡлы минималь тәрәнлеккә — 2 диңгеҙ фатомына (≈ 3,7 м) барып етә тигәнде аңлата.
Әммә был псевдонимдың әҙәби килеп сығышы версияһы бар: 1861 йылда Vanity Fair («Северная звезда») журналы Артемус Уордтың юмористик повесын (ысын исеме Чарльз Браун) өс матрос тураһында баҫтыра, уларҙың береһе Марк Твен тип атала. Самуил был журналдың юмористик бүлеге менән бик мауыға һәм үҙенең тәүге спектаклдәрендә Уорд әҫәрҙәрен уҡый.
Марк Твен псевдонимдарынан тыш, Клеменс 1896 йылда бер тапҡыр сэр Луи де Комте (французса: сэр Луи де Комте) тип яҙыла. Сьер Луи де Конте) — ошо псевдонимы аҫтында «Личная воспоминания о Джоану Арка сэр Луи де Комте, его страница и секретарь» романын баҫтырып сығара.
Бала сағы һәм үҫмер йылдары
Сэмюэл Клеменс 1835 йылдың 30 ноябрендә Флорида ҡасабаһында (Миссури штаты, АҠШ), Джон һәм Джейн Клеменстар ғаиләһендә өсөнсө бала булып тыуа. Үҙе бәләкәй саҡта Ганнибал ҡалаһына күсәләр. Ошо ҡала халҡын «Том Сойер мажаралары» китабында һүрәтләндерә лә инде.
Атаһы ҡаты ауырып үлгәс, ғаилә ауыр хәлдә ҡала. Өлкән ағаһы Ора́йон гәзит сығара башлай һәм Сэм унда типограф, мәҡәләләр авторы булып эшләй башлай. Ҡыҙыҡлы һәм бәхәс тыуҙырған мәҡәләләр авторы ла йыш ҡына ул була. Сент-Луис һәм Нью-Йорк яҡтарына сәйәхәт итә.
Миссисипи йылғаһы менән ҡыҙыҡһыныу пароходта лоцман эше менән таныштыра. 1861 йылда Граждандар һуғышы башланып, башҡа эш эҙләргә мәжбүр була. Ағаһы Орайон менән Көнбайышҡа көмөш сығарыу шахталарында байығыу ниәте менән сығып китәләр.
Әҙәби карьераға тиклемге осоро
Миссисипи йылғаһы Клеменсты пароходта лоцман булып эшләүгә этәрә. Клеменс үҙе әйтеүенсә, 1861 йылда граждандар һуғышы шәхси суднолар йөрөшөнә нөктә ҡуймаһа, ул ғүмере буйы ошо шөғөлөн ташламаҫ ине. Клеменс икенсе эш эҙләргә мәжбүр була.
Твен 1861 йылдың 22 майында Сент-Луистағы 79-сы «Поляр йондоҙ» ложаһында масонлыҡҡа ҡушыла. Сәйәхәттәренең береһендә ул Палестинанан үҙенең ложаһына «сүкеш» ебәрә, уға юмористик хәреф менән яҙылған: «Сүкеш һабын Клеменстың ағаһы тарафынан ливан кедрының олононан уйылған, уны ҡасандыр Иерусалим диуарҙары янында Буйон ҡустыһы Гоффред ултыртҡан».
Халыҡ ополчениеһы менән ҡыҫҡа ғына танышҡандан һуң (был тәжрибәне ул 1885 йылда матур итеп һүрәтләй), Клеменс 1861 йылдың июлендә һуғыштан көнбайышҡа китә. Ул ваҡытта ҡустыһы Орайонға Невада территорияһы губернаторына секретарь вазифаһын тәҡдим иткән булалар. Сэм менән Орайон ике аҙна буйына шахтёрҙар ҡалаһы Вирджинияға юллана, унда, Невада штатында, көмөш сығаралар.