cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мәскәү дәүләт педагогия университеты
«Һәр кем тыңлай алған дөйөм уҡыу» һәм «коллектив дәрестәр» (1888—1900)
Шул уҡ 1886 йылдан йәшәй Мәскәү тәрбиәселәре һәм уҡытыусылары йәмғиәте ойошторған һәм тәбиғи фәндәр яғына йүнәлтелеүе менән айырылып торған «коллектив дәрестәр» эшләгән. 1892 йылда «Дөйөм уҡыуҙар» уҡытыусыларының һәм тыңлаусыларының күпселек өлөшө, 1900 йылда яңынан Мәскәү юғары ҡатын-ҡыҙҙар курстары асылғандан һуң, үткәрелгән "коллектив дәрес"тәргә ҡушыла.
II Мәскәү дәүләт университеты (1918—1930)
Мәғариф халыҡ комиссариатының 1918 йылдың 16 октябрендәге ҡарары менән Курстар составында өс факультет: тарих-филология, физика-математика һәм медицина факультеттары булған 2-се Мәскәү дәүләт университеты итеп үҙгәртелә. 1921 йылда 2-се Мәскәү дәүләт университетында киләсәктә уның йөҙөн билдәләйәсәк педагогия факультеты ойошторола.
А. С. Бубнов исемендәге Мәскәү дәүләт педагогия университеты (1930—1941)
1930 йылда 2-се Мәскәү университеты нигеҙендә өс үҙ аллы институт ойошторола:
В. И. Ленин исемендәге Мәскәү дәүләт педагогия институты (1941—1990)
Һуғыш йылдарында МДПИ уҡытыу һәм фәнни эшен дауам итә, 1941 йылдың 17 октябренән 17 ноябренә тиклем, баш ҡалаға ҡамау ҡурҡынысы янаған ваҡытта, бер аҙ туҡталып тора. Һуғыш баланғанлыҡтан, уҡыу планы һәм программалар яңынан ҡарала, һәм ҡыҫҡартылған 3 йыллыҡ уҡытыуға күсерелә. Күп кенә студенттар һәм уҡытыусылар, МДПИ аспиранттары фронтҡа китә. Уларҙың дүртеһе Советтар Союзы Геройы исеменә лайыҡ: А. Ф. Акимов, В. Л. Белик, Д. Ф. Жмуровский, Н. Ф. Рубцов. 1944 йылда МДПИ эргәһендә Юғары педагогик курстар асыла, шул саҡта институтты факультеттарында диссертация яҡлау хоҡуғын ала.
Һуғыш йылдарында МДПИ-ға Мәскәү дефектология институты ҡушыла (уның нигеҙендә МДПИ-ла дефектология факультеты булдырыла) һәм К. Либкнехт исемендәге Мәскәү индустриаль-педагогия институты(1923 йылда нигеҙ һалына, 1943 йылда МДПИ-на ҡушыла). Шул ваҡыттағы үҙгәртеп ҡороу Мәскәүҙең башҡа педагогик уҡыу йорттарына ла ҡағылды: Мәскәү художество уҡытыусылары институты һәм Мәскәү сит ил телдәре уҡытыусылары институтының сит ил телдәре институты Мәскәү ҡала педагогия институтының факультеттарына әйләнде (1946 йылдан алып — В. П. Потёмкин исемендәге МДПИ).
1960 йылда МДПИ-на В. П. Потёмкин исемендәге Мәскәү ҡала педагогия институты ҡушыла.
1972 йылда МДПИ үҙенең 100 йыллығын билдәләне. Юбилейға арнап, открыткалар йыйылмаһы, «Ленинец» гәзитенең махсус һаны һәм институт тамғалары сығарыла.
Мәскәү педагогия дәүләт университеты (1990 йылдан һуң)
РФ Мәғариф һәм фән Министрлығының 2011 йылдың 23 майындағы бойороғо менән Юғары профессиональ белем биреү дәүләт учреждениеһы «Мәскәү дәүләт педагогия университеты» Федераль юғары һөнәри белем биреү дәүләт бюджет учреждениеһы «Мәскәү дәүләт педагогия университеты» итеп үҙгәртелде.
2012 йылдың ноябрендә Рәсәй мәғариф һәм фән министрлығы МПДУ-н "һөҙөмтәһеҙлек билдәһенә торошло юғары уҡыу йорто исемлеге"нә индерҙе. МПДУ-ң рәсми сайтында хәбәр ителеүенсә, университетты был исемлеккә индереү техник хата арҡаһында тиелә, әммә был хата аныҡ ҡына аңлатылмай. Мәсьәләне хәл итеү йомғаҡтары буйынса министрлыҡ университет эшмәкәрлеген оптималләштереү мохтажлығы кәрәклеген таныны.
2014 йылда агентлыҡтын «Эксперт РА» агентлығы юғары уҡыу йортон Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһенең иң яҡшы юғары уҡыу йорттары исемлегенә индерҙе, һәм уға «D» рейтинг класы бирелде.
2015 йылдың февралендә етәкселеге исемендәге М. А. Шолохов исемендәге Мәскәү дәүләт гуманитар университеты һәм МПДУ етәкселеге Рәсәй мәғариф һәм фән министры Д. В. Ливановҡа ике университетты ҡушыу тәҡдиме менән сығыш яһаны. РФ мәғариф һәм фән министрлығы тейешле комиссия ултырышында ҡушылыуҙы бер тауыштан хупланы. Мәскәү ҡалаһының Мәғариф департаментында ла үҙгәртеп ҡороуҙы хупланылар.
2019 йылда «Университеттарҙың өс миссияһы» Халыҡ-ара рейтингында 1101—1200 урында һәм 2020 йылда — РАЭКС версияһы буйынса Рәсәй вуздары рейтингында 38-се урында.
Уҡыу корпустары һәм биналары
Университеттың төп корпусы Малая Пироговская урамы, 1-се йорт, стр. 1, төҙөлөшө 1913 йылда тамамланған. Бина махсус уҡыу йорто— Мәскәү юғары ҡатын-ҡыҙҙар курсы бинаһы булараҡ проектлана. Әлеге ваҡытта унда филология факультеты, шулай уҡ ректорат һәм университеттың төп үҙәк хеҙмәттәре урынлашҡан. Мөһимлеге буйынса икенсе урында Вернадский проспекты, 88-се йортта урынлашҡан гуманитар факультеты корпусы (КГФ) тора. Унда МПДУ-ның түбәндәге институттары һәм факультеттары урынлашҡан: Балалыҡ институты, Сит ил телдәре институты, Социаль-гуманитар белем институты, Физик культура, спорт һәм сәләмәтлек институты, Тарих һәм сәйәсәт институты, Халыҡ-ара белем биреү институты. Бина 1970-се йылдар аҙағынан башлап төҙөлә, 1990 йылда асыла.
МПДУ-ның иң иҫке корпусы — Несвижский тыҡрығы, 3-сө йортта урынлашҡан химия факультеты бинаһы, ул 1798 йылда торлаҡ йорт булараҡ төҙөлгән.
Структураһы һәм йүнәлештәре
МПДУ-ның Мәскәүҙең төрлө райондарындағы 13 корпусында урынлашҡан 11 институты һәм 4 факультетында 14 меңгә яҡын студент уҡый. Сит ил студенттары ла уҡытыла. Рәсәй ҡалаларында бер нисә филиалы бар.
Мгвимеви монастыры
Мгвимеви монастыры (грузин телендә: მღვიმევის მონასტერი) Грузияла Имеретия төбәгенең Чиатура ҡалаһынан алыҫ түгел өлөшләтә ҡвяла уйылып төҙөлгән. Уның төп үҙенсәлеге булып Божья Матерь Раштыуаһына бағышланған ике нефлы XIII быуат базиликаһы тора. Комплекс үҙ эсенә ҙур булмаған сиркәүҙе, манараны ала. Комплекс сиркәүҙең экстерьерын биҙәүсе архитектура орнаменттарына, скульптураларға бик бай. Ул Грузияның милли әһәмиәттәге мәҙәни ҡомартҡыһы исемлегенә индерелгән
Мәскәү дәүләт педагогия университеты
Структураһы һәм йүнәлештәре
МПДУ-да 32 диссертация, шуның 22 докторлыҡ диссертацияһы советы. Фәндең 13 тармағы буйынса фундаменталь һәм ғәмәли фәнни тикшеренеүҙәр әүҙем алып барыла. МПДУ китапханаһында ҡиммәте буйынса уникаль баҫмалар бар; дөйөм фонды — 2 миллион тирәһе китап. Иң боронғо һәм иң ҙур юғары уҡыу йорто китапханаһы.
Мгвимеви монастыры
Урынлашыуы
Мгвимеви монастыры шул уҡ исемле ауылда, Квиоила йылғаһының үҙәнендә, Чиатуранан көнсығышҡа ҡарай ситтә, Мгвимеви мәмерйәһе эргәһендә урынлашҡан. Монастырь   XIII быуаттың икенсе яртыһында төҙөлгән. Монастырь тирәләй күп мәмерйәләр бар. XVIII быуат грузин ғалимы кенәз Вахушти һүҙҙәре буйынса был мәмерйәләр һуғыш ваҡытында һыйыныу урыны булған; археологтар мәмерйәләр комплексында бер нисә уҡ башаҡтарын һәм янғын эҙҙәрен тапҡан
Мәскәү дәүләт педагогия университеты
Структураһы һәм йүнәлештәре
Юғары уҡыу йортон төрлө йылдарҙа тамамлаусылар араһында — педагогтар, ғалимдар, журналистар, яҙыусылар, сәйәсмәндәр, администраторҙар, бардтар (Юрий Визбор һәм Юрий Ряшенцев, 1953 йылда МДПИ Гимнын яҙҙылар, Юлий Ким, Ада Якушев һ. б.; улар арҡаһында юғары уҡыу йортон шаяртып «Московский государственный поющий институт» тип атайҙар).
МПДУ-ның институттары һәм факультеттары
МПДУ составына түбәндәге институттар инә :
Мгвимеви монастыры
Тасуирламаһы
Комплекс бер нисә ҡоролманан тора. Мәмерйә порталынан көнсығышҡа ҡарай Божья Матерь Раштыуаһына арналған төп ике нефлы сиркәү тора. Төньяҡ бүлкәттәре көньяҡҡа ҡарағанда тарыраҡ, бер колоннаға таянған ике аркаға бүленгән. Диуарҙары таштан эшләнгән һәм ентекләп ҡырҡылған таш плита менән ҡапланған, ә ҡыйығы йәнәшәләге ҡаяла уйып яһалған.
Мәскәү дәүләт педагогия университеты
Проблемалары һәм тәнҡит
2012 йылда МПДУ һөҙөмтәһеҙ юғары уҡыу йорттары исемлегенә индерелгәйне.
2015 йылда МПДУ-ның Брянск, Краснодар һәм Ульяновск филиалдары ябылды. Интернет-киң мәғлүмәт саралары «73online.ru» мәғлүмәттәре буйынса, ульяновск филиалы Рәсәй Мәғариф һәм фән министрлығы тикшереүе һөҙөмтәһендә насар күрһәткестәр асыҡланыуы арҡаһында ябылды.
Мгвимеви монастыры
Тасуирламаһы
Бында XVIII быуатта ағастан эшләнгән ун ике апостол һүрәте, шулай уҡ Ғайсаның тормошонан бер нисә күренеш  менән  икона бар. Сиркәүҙең бер ишеге көньяҡҡа, икенсеһе көнбайыш яҡҡа ҡарай. Көнбайыш яҡтағы ишеге XI быуатта ағаста һырлап эшләнгән, әле ул Тбилисиҙағы Милли музейҙа һаҡлана. Эстә сиркәү төҙөүселәренең XIII быуат портреттары  бар
Мәскәү дәүләт педагогия университеты
Проблемалары һәм тәнҡит
2015 йылда Рәсәй мәғариф һәм фән министрлығы МПДУ-ның Новосибирскиҙағы һуңғы филиалы һөҙөмтәһеҙ тип танылды. Филиал 2017 йылда ябылды.
Мгвимеви монастыры
Тасуирламаһы
Мәмерйәнең ҡаршы яғында Изге Катеринаға арналған ҙур булмаған сиркәү урынлашҡан. Түшәме һәм көнбайыш диуары ҡаяла ҡаҙып эшләнгән, ул эшкәртелгән таш плиталы фасад менән. Экстерьерҙың көнсығыш һәм көньяҡ диуары рельефында һарыҡ башының скульптураһы тора. Ике сиркәү ҙә ташта һырлап эшләнгән, шул иҫәптән аркалар, ишектәренең, тәҙрәләренең декоратив рамдары менән, тәре скульптуралары менән бай биҙәлгән. Мгвимеви архитектура скульптураһының айырым элементтарының художестволы әһәмиәтенә ҡарамаҫтан, монастырь биналарында урта быуат грузин ҡомартҡыларының бөтөнлөгө юҡ.
Мәскәү дәүләт педагогия университеты
Проблемалары һәм тәнҡит
2012 йылдың ноябрендә Андрей Андриянов һәм Владимир Торҙарҙың диссертация яҡлауы буйынса Мәскәү педагогия дәүләт университетының Д 212.154.01 диссертация советында (совет етәксеһе — тарихсы Данилов Александр Анатольевич) плагиат күп булыу, шулай уҡ был диссертация советында яҡлаусыларҙың баҫмалары исемлегендә ҡайһы бер диссертацияларҙа фальсификациялар табылыуы сәбәпле янъял ҡуба.
Журналист тикшереүе советта яҡланған башҡа күп диссертациялар ҙа ла проблема булыуын күрһәтте (плагиат, баҫылмаған мәҡәләләргә һылтанмалар ). «Диссернет» селтәр эксперт берләшмәһе баһалауынса, был диссертация советында «90 алдаҡсы яҡлау» табыла.
Мгвимеви монастыры
Тасуирламаһы
Манара һәм монастырь бинаһы корпусы күпселеге XIX быуатҡа ҡарай Шулай уҡ күп биналар, монастырҙың заманса өлөшөнә  2014 йылда нигеҙ һалынған.
Мәскәү дәүләт педагогия университеты
Проблемалары һәм тәнҡит
2013 йылдың 31 ғинуарында диссертация советы эшмәкәрлеген тикшергән Рәсәй Федерацияһы мәғариф һәм фән министрлығы комиссияһы башҡарылған эш буйынса йомғаҡлау доклады баҫтырып сығара: «Ғилми дәрәжәләр биреү тәртибе тураһындағы Положение»ны боҙоп яҡлаусы кешеләрҙең ғилми дәрәжәләренән мәхрүм итеүҙе тәҡдим итә, һәм Рәсәй Федерацияһында ғилми дәрәжәләр биреү системаһының торошо тураһында һығымта сығара. Шул уҡ докладта Александр Даниловты ғилми дәрәжәләр биреү менән бәйле вазифаға ҡуйыу тыйыла тиелә. 2013 йылдың 1 февралендә А. А. Данилов МПДУ-ынан ҡыуыла. 2013 йылдың 18 февралендә мәғариф һәм фән министры был диссертация советында дәрәжәләр алған 11 кешене ғилми дәрәжәләренән мәхрүм итеү тураһында бойороҡҡа ҡул ҡуя. 20 февралдә Мәғариф һәм фән министрлығы бойороғо менән диссертация советы эшмәкәрлеге туҡтатыла.
Кэтыль-Кы
Кэтыль-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Часелька йылғаһының уң ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 97 км.
Мәскәү дәүләт педагогия университеты
Проблемалары һәм тәнҡит
2013 йылдың 8 июлендә, ғауға менән бәйле, МПДУ ректоры Матросов Виктор Леонидович вазифаһынан төшөрөлә.
2016 йылдың июленә ҡарата «Диссернет» проекты МПДУ-да яҡланған 95 диссертация тексында академик этиканы боҙоу билдәләрен таба һәм 10-дан артыҡ МПДУ уҡытыусыһының шуға оҡшаш диссертацияға эйә булыуы асыҡлай.
Кэтыль-Кы
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Мичуринск (Шаран районы)
Мичуринск (Мичуринск) — Башҡортостандың Шаран районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 328 кеше. Почта индексы — 452638, ОКАТО коды — 80258830001.
Чудновский Вадим Максович
Чудновский Вадим Максович (1 сентябрь 1958 йыл) — хәҙерге заман бишбәйгеһе буйынса СССР һәм Рәсәй спортсыһы һәм тренеры. 2011—2018 йылдарҙа Ҡаҙағстан Республикаһы йыйылма командаһының хәҙерге заман бишбәйгеһе буйынса өлкән тренеры. Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры (2005).
Мичуринск (Шаран районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Чудновский Вадим Максович
Биографияһы
Вадим Максович Чудновский 1958 йылдың 1 сентябрендә Мәскәү өлкәһенең Богородский ҡала округы Электроугли ҡалаһында тыуған. Мәскәү өлкә дәүләт физик культура институтын (МОГИФК) тамамлай (1984), тренер-уҡытыусы. СССР-ҙың спорт мастеры (1978). Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры (2005). «Динамо» Үҙәк Советы беренселеге еңеүсеһе һәм призеры. 1978—1983 йылдарҙа Башҡорт АССР-ының йыйылма командаһы ағзаһы.
1983 йылдан алып хәҙерге заман бишбәйгеһе һәм ат спорты буйынса Өфө ҡалаһының олимпия резервындағы махсус балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе тренеры булып эшләй. Бер нисә билдәле спортсы әҙерләй, шулар араһында — донъя һәм Европа чемпионы, Афинала олимпия уйындарында ҡатнашыусы (2004) Рөстәм Сабирхужин, РСФСР халыҡтары спартакиадаһы чемпионы Сергей Петров, Рәсәй чемпионаттарында шәхси һәм команда беренселегендә күп тапҡыр еңеүсе Павел Ильяшенко. 1997—2000 йылдарҙа Евдокия Гречишникованың шәхси тренеры була.
Әлеге ваҡытта «Башҡортостан Республикаһының ат спорты һәм хәҙерге заман бишбәйгеһе буйынса олимпия резервы спорт мәктәбе» дәүләт бюджет учреждениеһы директоры.
Ғаиләһе
Өйләнгән (икенсе никах), өс балаһы бар.
Кильдет
Кильдет — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чиндат йылғаһының уң ярына тамағынан 73 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Оло Сырьга
Оло Сырьга — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Томлега йылғаһының һул ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Николаевка (Бөрө районы)
Николаевка (Николаевка) — Башҡортостандың Бөрө районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 505 кеше. Почта индексы — 452469, ОКАТО коды — 80213808006.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Суворов һәйкәле (Санкт-Петербург)
Суворов һәйкәле — Санкт-Петербургта рус хәрби етәксеһе, генералиссимус Суворов Александр Васильевичҡа ҡуйылған һәйкәл.
Һәйкәл Суворов майҙанында Марс яланы һәм Троицкий күпере ҡаршыһында, Мәрмәр һарай һәм граф Салтыков йорто араһында тора.
Тарих
А. В. Суворов һәйкәле, император Павел I ҡушыуы буйынса, ул хакимлыҡ иткән осорҙа Суворовтың данлыҡлы Италия походы өсөн ҡуйыла. Был поход өсөн Суворов «Италия кенәзе» титулын алған.
Һәйкәлдең авторы-скульптор М. И. Козловский, ул монументты 1799—1801 йылдарҙа яһаған. Пьедесталда фельдмаршал фигураһы аллегорик һуғыш аллаһы Марс ҡиәфәтендә, уң ҡулына ҡылыс, һул ҡулына ҡалҡан тотоп, антик кейемендә һүрәтләнгән. А. В. Суворов фигураһы бронзанан эшләнгән. Шул уҡ ваҡытта һәйкәлдәге һын А. В. Суворов портретына оҡшамаған, ул бары тик «бөйөк һуғыш юлбашсыһының» героик-эпик образының символын ғына кәүҙәләндергән.
Һәйкәл 1801 йылдың 5 (17) майында асылған.
Суворов һәйкәле — Рәсәйҙә батша булмаған кешегә ҡуйылған тәүге һәйкәл. Быға тиклем һәйкәлдәрҙе бары тик батшаларға һәм императорҙарға ғына ҡуйғандар.
Суворов һәйкәленең моделе Мәскәү ҡалаһының Третьяков галереяһында һаҡлана.
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="">
Кесе Еловка
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Герцогиня София Вермландская
Уның Король Ғали йәнәптәре принцесса София, герцог ҡатын Вермландская (Prinsessan Sofia hertiginna av Värmland, ҡыҙ фамилияһы София Кристина Хелльквист швед. Sofia Hellqvist Kristina; 6 декабрь 1984 йыл, Швеция) — швед моделе, принц Карл Филипптың ҡатыны, король Карл XVI Густав һәм королева Сильвияның килене.
Биографияһы
София 1984 йылдың 6 декабрендә Эрик һәм Мари Хеллквист ғаиләһендә тыуа. Уның ике апаһы бар. улар бөтәһе лә Альвдаленда үҫә. Бейеү, комедия һәм фортепиано дәрестәре ала. Гимназияны тамамлап, Стокгольмға күсеп килгәс, ҡыҙ официант һәм модель булып эшләй. 20 йәшендә Швециялағы билдәле ирҙәр журналы Slitz өсөн топлессҡа төшә. һәм һөҙөмтәлә «Мисс Slitz» титулына эйә була. Был фотомодель өлкәһендәге уңышынан һуң уны Paradise Hotel реалити-шоуға саҡыралар. Уны тамамлағандан һуң ул Америкаға йәшәргә китә. Унда ул йогаға өйрәнә һәм тиҙҙән үҙенең йога үҙәген аса. Аҙаҡ йога өсөн үҙенең кейем линияһын булдыра. 2009 йылда, принц менән осрашҡанға тиклем, ул Ганаға волонтер сифатында юлланырға ҡарар итә, унда ул балалар йорто төҙөргә ярҙам итә. Буласаҡ ире менән осрашҡандан һуң, әммә мөнәсәббәттәре башланғанға тиклем, 2010 йылда София балалар хәйриә фонды «Уйын майҙансығы». ойоштора.
2010 йылдың апрель айынан алып принц Карл Филипп менән осраша, ә 2014 йылдың июнендә уларҙың йәрәшеүҙәре тураһында иғлан ителә.
2015 йылдың 13 июнендә Король һарайы сиркәүендә никахлашыу тантанаһы үтә.
2015 йылдың 15 октябрендә хәбәр ителеүенсә, парҙар 2016 йылдың апрель айында тәүге баланы көтәләр тип иғлан ителә. 2016 йылдың 19 апрелендә Дандерюд дауаханаһында уларҙың улы, Александр Эрик Хубертус Бертиль, герцог Седерманландский тыуа. Сабыйҙың ауырлығы 3595 грамм, буйы 49 см.
2017 йылдың 23 мартында парҙар икенсе бала көткәне билдәле була. Шулай уҡ, ул 2017 йылдың сентябрендә донъяға киләсәк тип хәбәр ителә. 2017 йылдың 31 авгусында принцесса София икенсе ул таба—принц Габриэль Карл Вальтер, герцог Даларнский.
Лофтура
Лофтура — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пёза йылғаһының уң ярына тамағынан 42 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 100 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Иван Сусанин һәйкәле
Батша Михаил Федорович һәм кәрәҫтиән Иван Сусанин һәйкәле — Кострома ҡалаһында 1851 йылда Буталсыҡ замандың легендар ҡаһарманлығы хөрмәтенә ҡуйылған монумент. Һәйкәлдең авторы — скульптор В. И. Демут-Малиновский. Һәйкәл ҡала үҙәгенең Сусанин майҙанының уртаһында урынлашҡан. 1918—1928 йылда һәйкәл емерелә. 1967 йылда Костромала скульптор Н. А. Лавинский эшләгән Иван Сусанин һәйкәле ҡуйыла.
Һәйкәл тарихы
Батша Михаил Федорович һәм Иван Сусанинға Костромала 8 июндә (1835 йыл) губерна ҡалаһына Николай I барған саҡта «во свидетельство, что благородные потомки видели в бессмертном подвиге Сусанина — спасении жизни новоизбранного русской землей царя через пожертвование своей жизни — спасение православной веры и русского царства от чужеземного господства и порабощения» һәйкәл төҙөргә рөхсәт бирә. Һәйкәлде Ипатьевский монастырында түгел, үҙәк майҙанда төҙөү ҡарала, бының өсөн Екатеринослав майҙанының исеме Сусанин майҙанына алмаштырыла (император өләсәһенең исеме менән аталған майҙанға ябай крәҫтиәндең исемен бирә).
Был йәһәттән графиня Е. П. Ростопчина «На памятник, сооружаемый Сусанину» тигән шиғырҙа былай тип яҙа : 1851 йылдың 14 (26) мартында Костромала батша Михаил Федорович һәм крәҫтиән Иван Сусанинға скульптор В. И. Демут-Малиновский проекты буйынса һәйкәл асыла.
1900 йылда Ҡала думаһы һәйкәл тирәләй сквер булдыра, уға Сусанин скверы исемен бирәләр. Октябрь революцияһынан һуң Совнаркомдың 12 апрелендә (1918 йылда) «Республика һәйкәлдәре тураһында» декретына ярашлы «батшалар һәм уларҙың хеҙмәтселәре хөрмәтенә төҙөлгән» һәйкәлдәрҙе һүтеү ҡарала. Һәйкәл был ҡарарға «идеаль» тап килә: батша һәм уның хеҙмәтсеһе фигураһы күҙ алдында тора. Революцияның беренсе йыллығы алдынан һәйкәл емерелә башлай: Сусанин һәм батшаның скульптура бюсы постаменттан төшөрөлә. Бронза фигуралар, бер мәғлүмәттәр буйынса, Волгаға батырыла, икенсеһе буйынса — ергә ҡаҙып күмелә, өсөнсөһә буйынса — иретеп ҡойоуға ебәрелә. Шул уҡ ваҡытта Сусанин майҙаны Революция майҙаны тип үҙгәртелә (1992 йылда тарихи исеме кире ҡайтарыла ).
Ер ҡаҙыу эштәре ваҡытында колоннаны ҡаҙып сығаралар һәм колонна һаҡланып ҡала. XXI быуат башында колонна Сусанин майҙанына һалына, һуңынан уны был урындан алып китәләр һәм урынында иҫтәлекле билдә ҡуялар, сөнки 2013 йылда романовтар династияһының 400 йыллығына һәйкәлде тергеҙеү планлаштырыла. Әммә 2012 йылда иҫтәлекле билдә шулай уҡ йыйып алына, был проектты юҡҡа сығарыу хаҡында һөйләй.
Романовтар династияһының 400 йыллығына (2013) Костроманың элекке мэры Борис Коробов үҙ йортоноң ихатаһында тарихи һәйкәлдең замансалаштырылған версияһын ҡуя.
Һәйкәл тасуирламаһы
Һәйкәл дүрт мөйөшлө пьедесталда торған ҡыҙыл граниттан ғибәрәт, уның өҫтөндә йәш батша Михаил Федоровичтың Мономах кәпәсе һәм барма кейгән фигураһы тора, уның күкрәгендә алтын менән ялатылған тәре йылтырай. Колоннаның үрге өлөшөндә (батша бюсы янында) дәүләт гербы — ҡанаттарын йәйгән ике башлы бөркөт, уның урта өлөшөндә Кострома губернаһының «павлов» гербы нығытып ҡуйылған. Колоннаның нигеҙендә тубыҡланып доға ҡылыусы Сусанин фигураһы, уның һул яғында киләсәк быуындарына бүләк ителгән ике грамота төргәге ята.Памятник Сусанину — хорош. Он «губернский», скромный, не столичная краса: но закруглен в мысли и форме.
<blockquote class="ts-Начало_цитаты-quote">
Композиция тулыһынса Волга яғына һәм Сауҙа рәттәренә ҡаратылған. Гранит менән көпләнгән постаментҡа Сусанинды поляктарҙың үлтергән күренеше һүрәтләнгән. Постаменттың артҡы яғында алтынһыу хәрефтәр : «Ивану Сусанину, за Царя, — спасителя веры и царства, живот свой положившему. Благодарное потомство»-тип яҙылған. Һәйкәл матур рәшәткә менән уратып алынған. Уның мөйөштәрендә фонарь ҡуйылған дүрт суйын бағана тора.
Иван Сусанин Һәйкәле (1967)
Хәҙерге һәйкәлдең булдырылыуына ике тиҫтә йыл иҫәпләнә. Һәйкәл ҡуйыу тураһында беренсе документ булып 1947 йылда РСФСР Юғары Советы сессияһында ҡабул ителгән ҡарар тора. Әммә монархия һәм һәм дин менән бәйләнмәгән һәйкәл эшләү ысынбарлыҡта бары тик 1959 йылда РСФСР Мәҙәниәт министрлығы ҡушыуы буйынса башлана. Йәш скульптор Н. А. Лавинский проекты буйынса һәйкәл булдырыла. Был проект студент Н. А. Лавинскийҙың 1952 йылда сығарылыш диплом эше була. Элекке Сусанин майҙанының ситендә төҙөлөш эштәре башлана.
Әммә шунда уҡ тигәндәй, 1959 йылдың июлендә КПСС Үҙәк Комитетының «О наведении порядка в деле сооружения памятников» ҡарары ҡабул ителә, ә 1961 йылдың сентябрендә ошо ҡарар буйынса бер нисә һәйкәлде проектлау һәм төҙөү ваҡытлыса туҡтатыла, шулар иҫәбенә Костромалағы Иван Сусанин һәйкәле лә инә.
1965 йылда Кострома өлкәһе етәкселеге хәлде үҙгәртеп, һәйкәл төҙөүҙе дауам итеүгә ирешә. Конкурс үткәреп тормайҙар, бары тик Лавинский проекты ғына ҡарала. Йыл аҙағында Кострома йәмәғәтселеге проектты тикшерә, уны, ҡала үҙәгенең ҡиәфәтен боҙасаҡ, тип ҡырҡа тәнҡитләп сыға. Шуға ҡарамаҫтан, һуңғы сиратта, академик Н. В. Томскийҙың, Н. А. Лавинскийҙың уҡытыусыһы тырышлығы менән проект раҫлана.
Һәйкәл асыу тантанаһы 28 сентябрҙә (1967 йылда) үткәрелә. Тантанала һәйкәл авторҙары төркөмө ҡатнаша — һәйкәлдең скульпторы Н. А. Лавинский һәм архитекторҙары М. П. Бубнов һәм М. Ф. Марковский.
Һәйкәл оҙон крәҫтиән кейемендәге фигуранан ғибәрәт, ул массив цилиндр формалы постаментта тора. Фигура һәм постаменттың көбө аҡ эзбизташтан эшләнгән. Постаментта: «Иван Сусанинға — рус еренең патриотына»- тип яҙылған. Сусаниндың һыны йөҙө менән Волга йылғаһына ҡаратып ҡуйылған, арты менән Сусанин майҙанына боролған.
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="">
Дёбричен
Дёбричен (Dobritschen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 216 кеше йәшәй. Майҙаны — 8,33 км2. Диңгеҙ кимәленән 355 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99441 һәм автомобиль коды — AP.
Зарипов Хәкимйән Сәрйәр улы
Биографияһы
Хәкимйән Сәрйәр улы Зарипов 1929 йылдың 18 октябрендә Башҡорт АССР-ының 1-се Бәләбәй кантоны Ҡаран-Ҡуңҡаҫ ауылында ярлы крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Ете йыллыҡ мәктәпте тик яҡшы билдәләренә генә тамамлағандан һуң тыуған колхозында хисапсы, аҙаҡтан бухгалтер булып эшләй. Тырыш хеҙмәте өсөн Өфө кооператив техникумына уҡырға ебәрелә. Унан һуң Ҡазан дәүләт университетының юридик факультетын тамамлай. Юғары белем алып республикаға йүнәлтмә менән ҡайтҡан юрист 1955 йылда Өфө ҡалаһы Орджоникидзе район халыҡ судының судьяһы итеп һайлана. 1960 йылда билдәләнгән ваҡытты тулғандан һуң «Совет Башҡортостаны» гәзите редакцияһына эшкә алына һәм 1968 йылға тиклем баҫманың Башҡортостандың көньяҡ-көнбайыш райондары буйынса үҙ хәбәрсеһе була. Журналист хеҙмәте менән бер рәттән ижадҡа Хәкимйән Зарипов нәҡ ошо ваҡытта тотона, үҙенең тәүге хикәйәләрен һәм повестарын яҙа. Әҙәби оҫталығын артабан кәмилләштереү маҡсатында СССР Яҙыусылар союзы ҡарамағындағы Юғары әҙәбиәт курстарына ебәрелә. Уҡыуын тамамлағас, 1974 йылға тиклем Башҡортостан Яҙыусылар союзында әҙәби консультант булып эшләй. Артабан хеҙмәт эшмәкәрлеген тәүҙә алған юрист һөнәре буйынса дауам итә: 1977 — 1987 йылдарҙа Өфө ҡалаһының Ленин районы юридик консультацияһында адвокат вазифаһын башҡара.
Хәкимйән Зарипов оҙаҡ һәм ҡаты ауырыуҙан һуң 2012 йылдың 4 апрелендә вафат була. Тыуған ауылында ерләнгән.
Ижади эшмәкәрлеге
Хәкимйән Зарипов шулай уҡ драматургия өлкәһендә лә уңышлы эшләне. Уның «Намыҫ ғазабы», «Ҡала ҡыҙы – һөйгәнем» пьесаларында беҙҙең тирә-яҡтағы ысынбарлыҡ ышандырырлыҡ образдар аша һүрәтләнә. Был спектаклдәр Өфөләге Орджоникидзе исемендәге культура һарайында эшләп килгән халыҡ театрында, шулай уҡ республиканың башҡа ижади коллективтарында ҙур уңыш менән ҡуйылды. Ә драматургтың «Эх, кәләше лә кәләше!» комедияһы Мәжит Ғафури исемендәге башҡорт дәүләт академия театры сәхнәһендә 10 йылдан ашыу күп тамашасыны йыйҙы.
Әҙип үҙенең тыуған төйәге — Миәкә районы хеҙмәтсәндәре менән тығыҙ бәйләнештә йәшәне һәм ижад итте. Уның 1999 йылда баҫылып сыҡҡан «Хыялдар иленә сәйәхәт» тип исемләнгән документаль повесы данлы яҡташтарына арналды. Был китабы өсөн Хәкимйән Зарипов — райондың Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге премия әҙәби премияһына лайыҡ булды.
Тарасов Валерий Иванович
Тарасов Валерий Иванович (1 сентябрь 1942 йыл) — СССР һәм Рәсәй ғалимы-георгафы, педагог. 1983—2008 йылдарҙа Уссурийск дәүләт педагогия институтының ректоры. Уссурийск ҡалаһының почетлы гражданы. Педагогия һәм социаль фәндәр академияһының һәм Йәшәү эшмәкәрлегенең хәүефһеҙлек экологияһы халыҡ-ара академияһының мөхбир ағзаһы, Педагогия белеме халыҡ-ара академияһының Алыҫ Көнсығыш бүлеге президенты.
Биографияһы
Валерий Иванович Тарасов 1942 йылдың 1 сентябрендә Владивостокта тыуған
1965 йылдың февралендә Алыҫ Көнсығыш дәүләт университетының геофизика факультетын «инженер-гидролог» һөнәре буйынса тамамлай. Совет Армияһында хеҙмәт итә, унан һуң Камчатка гидрометеохеҙмәт идаралығында һәм Благовещенсе гидрометеообсерваторияла, инженер-гидролог, инженер-төҙөлөш тикшеренеүҙәренең Алыҫ Көнсығыш тресында экспедиция начальнигы булып эшләй. ВЛКСМ-дың Благовещен ҡала комитетының икенсе секретары.
1972 йылдан Алыҫ Көнсығыш дәүләт университетында (АКДУ) эшләй : ассистент, уҡытыусы, өлкән уҡытыусы, ҡоро ер гидрологияһы кафедраһы мөдире, АКДУ география факультет деканы. Бер нисә йыл Юғары гидрометеорология белеме буйынса фәнни-методик советы президиумына һәм СССР Юғары белем министрлығы ҡарамағында Георгафия буйынса фәнни-техник советҡа инә.
1983 йылдан алып 2008 йылға тиклем В. И. Тарасов Уссурийск дәүләт педагогия институтында (УДПИ) ректор булып эшләй. Уның эшләү осоронда УДПИ-ла дүрт яңы факультет, ун бер кафедра, ун алты һөнәр буйынса аспирантура асыла, утыҙ яңы белем биреү программаһы индерелә, Владивостокта УДПИ-ның вәкиллеге һәм докторлыҡ диссертацияларын яҡлау буйынса вуздар араһындағы ике махсуслашҡан совет асыла. Институттың матди базаһы һиҙелерлек нығына: уҡыу корпусы, уҡытыусылар өсөн торлаҡ йорт, агробиостанция төҙөлә, физик культура факультеты өсөн спорт комплексы, стадион һатып алына, заманса полиграфия базаһы булдырыла, Компьютерҙар менән йыһазландырыу буйынса УДПИ Тарасов ваҡытында Рәсәй юғары уҡыу йорттары араһында тәүге урындарҙың береһен биләй.
Шәхси тормошо
Өйләнгән, ике улы һәм ҡыҙы, шулай уҡ өс ейәне бар. Спорт һәм әҙәбиәт менән мауыға: элек бокс, баскетбол, гандбол, теннис менән шөғөлләнгән. АКДУ йыйылма командалары өсөн баскетбол һәм гандбол буйынса уйнаған.
Кильчековская
Кильчековская — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чулым йылғаһының һул ярына тамағынан 816 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Ағиҙел ҡалаһы гербы
Ағиҙел ҡалаһы гербы — Башҡортостан Республикаһы Ағиҙел ҡалаһы ҡала округы символы.
Башҡортостан Республикаһының Ағиҙел ҡалаһы ҡала округы Советы ҡарары менән 2006 йылдың 13 июлендә 121-сы номер аҫтында раҫланған.
Рәсәй Федерацияһының геральдик регистрына 2946 регистрацион номеры аҫтында индерелгән.
Авторы — Салауат Ғиләжетдинов''.
Тасуирламаһы
Ағиҙел гербы зәңгәрһыу төҫтәге француз геральдик ҡалҡанынан ғибәрәт. Үҙәк элементы — ҡыҙыл ядролы һәм өс аҡ электрон орбиталле атом билдәһе. Атом өҫ яҡтан тоташтырылмаған алтын төҫтәге зәйтүн таж менән уратылған. Ҡалҡандың аҫҡы өлөшөндә өс көмөш тулҡын һүрәтләнгән.
Символиканы нигеҙләү
Герб ҡаланың тарихи һәм иҡтисади, географик үҙенсәлектәрен сағылдыра. Ағиҙел ҡалаһы Ағиҙел йылғаһының түбәнге ағымында (уң яҡ ярҙа) урынлашҡан. Башҡорт АЭС-ының спутнигы булараҡ төҙөлгән ҡала атом энергикаһынан айырылғыһыҙ. Киләсәктә атом энергетикаһында ҡала иҡтисады нигеҙләнәсәк, шуға күрә гербтың төп фигураһы итеп атом билдәһе һайланған. Атомды айырылған таж менән уратыуы уның хәүефһеҙлеген күрһәтә. Шулай уҡ гербтағы алтын зәйтүн таж ҡаланың үҫешен, данын һәм байлығын билдәләй. Гербтың зәңгәрһыу фоны — камиллыҡ, татыулыҡҡа ынтылыу, йомартлыҡ, шулай уҡ алға ынтылыш, өмөт һәм хыял билдәһе. Гербтағы көмөш төҫө — иман, рухлылыҡ, таҙалыҡ һәм ихласлыҡ символы. Атом билдәһенең ҡыҙыл төҫө йылылыҡты, шулай уҡ тыуған ҡалаға һөйөүҙе, халҡының ҡаһарманлығын, батырлығын һәм киң күңеллеген сағылдыра.
Ҡаланың Ағиҙел һәм Кама йылғалары бассейнында урынлашыуы көмөш тулҡындар аша һүрәтләнә.
Дәүләт сәнғәт белеме институты
Дәүләт сәнғәт белеме институты (ГИИ) — Рәсәй ғилми-тикшеренеү институты, Рәсәй ватан һәм сит ил сәнғәтен өйрәнеү үҙәге. Институт Рәсәй Мәҙәниәт министрлығының ведомство-ара ғилми-тикшеренеү учреждениеһы булып тора. Ул XVIII быуат аҙағында төҙөлгән А. Я. Лобкованың өйөндә урынлашҡан.
Тарихы
1944 йылда СССР Фәндәр академияһының Тарих һәм философияһы бүлеге ҡарамағындағы Сәнғәт тарихы һәм архитектура ҡомартҡыларын һаҡлау институты булараҡ нигеҙ һалына. Институтҡа нигеҙ һалыусылар — И. Э. Грабарь (институттың беренсе директоры), С. М. Эйзенштейн, Б. В. Асафьев, В. Н. Лазарев, А. Дживелегов.
1961 йылға тиклем рәсми рәүештә СССР Фәндәр академияһының Сәнғәт институты тип атала, һуңынан СССР-ҙың Мәҙәниәт министрлығы ҡарамағына Фәндәр академияһының ғилми-методик етәкселеген һаҡлап күсә. Функцияларҙы киңәйтеү менән бәйле институт Бөтә Союз сәнғәт белеме ғилми-тикшеренеү институтына (ВНИИИ) 1976 йылдың 12 июлендәге 49-сы Коллегия һәм министрҙың бойороғо менән һәм П. Н. Демичевтың 1977 йылдың 8 февралендәге 83-сө бойороғо менән үҙгәртелә. .
1992—1994 йылдарҙа — Рәсәй сәнғәт белеме институты; Рәсәй Федерацияһы Мәҙәниәт министры Е. Ю. Сидоровтың 1992 йылдың 12 февралендәге 2-се һанлы бойороғо менән Рәсәй сәнғәт белеме институты тип үҙгәртелә. 1995 йылдан — Дәүләт сәнғәт белеме институты (1996 йылдан — Рәсәй Федерацияһы Мәҙәниәт министрлығы ҡарамағында).
2012 йыл аҙағында Мәҙәниәт министрлығы, Сәнғәт белеме институты хеҙмәткәрҙәре публикацияларҙы бик оҙаҡҡа һуҙалар һәм көнүҙәк булмаған тикшеренеүҙәр менән шөғөлләнәләр һәм институттың эшмәкәрлеген эффектив түгел, тигән һығымтаға килә .Мәҙәниәт өлкәһендә Рәсәйҙең башҡа ҡайһы бер ғилми-тикшеренеү институттары менән бер рәттән Дәүләт сәнғәт белеме институты тарҡатыу һәм ябылыу сигендә тороп ҡала. 2013 йылда институтта үткәрелгән реформалар һөҙөмтәһендә уның хеҙмәткәрҙәре һаны 344-тән 200-гә тиклем ҡыҫҡартылаref>Институт искусствознания отстаивает у Минкульта право на жизнь // Аргументы и факты. — 11.12.2012.
2019 йылдың аҙағында Мәҙәниәт министрлығының пландан тыш тикшереүе Сәнғәт белеме институты эшендә ҡайһы бер ҡағиҙә боҙоуҙарҙы асыҡлай. Институт хеҙмәткәрҙәре Мәскәү үҙәгендә урынлашҡан Сәнғәт белеме институты бинаһын тартып алыу маҡсатында институтты ябырға ынтылалар, тип ғәйепләйҙәр. Мәҙәниәт министрлығына барғандан һуң, Сәнғәт белеме институты директоры Наталья Сиповская Склифосов исемендәге институтҡа эләккән.
Фәнни эшмәкәрлеге
Институт Европа һәм рус сәнғәте тарихы буйынса фундаменталь проекттар менән шөғөлләнә, Рәсәйҙең архитектура һәм монументаль сәнғәт ҡомартҡылары исемлеген булдырыу буйынса эш алып бара, мәҙәниәт һәм сәнғәт социологияһы һәм иҡтисады буйынса тикшеренеүҙәр үткәрә, мәҙәни мираҫ һәм заманса сәнғәт өлкәһендә эксперттар эшмәкәрлеге менән шөғөлләнә, Рәсәй Федерацияһының закондар сығарыу акттарын һәм норматив документтарын әҙерләүҙә ҡатнаша. Институт нигеҙендә Рәсәй Фәндәр академияһының сәнғәт ғилеме буйынса ғилми совет эшләй.
Институтта театр, музыка, һынлы сәнғәт һәм биҙәү-ҡулланма сәнғәте, культурология һәм эстетика буйынса дүрт диссертация советы эшләй.
Институтта Рәсәй Фәндәр академияһының сәнғәт ғилеме буйынса ғилми совет эшләй.
Сәнғәт белеме институты ҡарамағында дүрт диссертация советы эшләй.
Нәшриәт эшмәкәрлеге
Дәүләт сәнғәт институты киң нәшриәт программаһын ғәмәлгә ашыра : ғәмәлгә ашыра: монографиялар, коллектив хеҙмәттәр, сәнғәт тарихы буйынса документтар, конференциялар материалдары һәм башҡалар.
Институт сәнғәт ғилеме һәм культурология буйынса дүрт рецензиялы ғилми журнал сығара, шуларҙың икеһе — «Сәнғәт белеме» һәм ике электрон журнал — «Музыка сәнғәте: теорияһы һәм тарихы» һәм «Художестволы мәҙәниәт».
Алаҡас турғайҙар
Алаҡас турғай һымаҡтар (Вьюрковые, Fringillidae — турғай һымаҡтар отрядендәге иң ҙур ғаилә; Австралиянан башҡа бөтә илдәрҙә йәшәйгән 12 000 самаһы төргә бүленә торған ваҡ ҡоштар.
Ихсанов Зәйнулла Әмин улы
Зәйнулла Әмин улы Ихсанов (26 ноябрь 1906 йыл — 25 декабрь 1997 йыл) — ғалим-физиолог, юғары мәктәп эшмәкәре. 1963 йылдан Башҡорт дәүләт медицина институтының уҡыу эштәре буйынса проректоры, 1965—1973 йылдарҙа — ректоры, бер үк ваҡытта 1968 йылдан башлап нормаль физиология кафедраһы мөдире. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Медицина фәндәре докторы (1958), профессор (1964). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1966). Октябрь Революцияһы, ике «Почёт Билдәһе» һәм 2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордендары кавалеры.
Ғилми эшмәкәрлеге
З. Ә. Ихсановтың фәнни тикшеренеүҙәре үҙәк нервы системаһы физиологияһын өйрәнеүгә һәм бактериаль интоксикациялар патогенезында һәм терапияһында уның ролен асыҡлауға, иртә ҡартайыуҙың үҫеш механизмдарын тикшереүгә һәм уны иҫкәртеү сараларын эшләүгә, онтогенетик үҫеш процесында диалектика закондарының сағылыу үҙенсәлектәрен өйрәнеүгә арналған. 40-тан ашыу фәнни хеҙмәт авторы.
Кэтэкэ-Тинголь-Кикя
Кэтэкэ-Тинголь-Кикя — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кыпа-Печаль-Кы йылғаһының һул ярына тамағынан 5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Ловиса Шведская
Ловиса Шведская (Луиза) (Lovisa av Sverige; 31 октябрь 1851 йыл, Стокгольм — 20 март 1926 йыл, Копенгаген) — швед принцессаһы, Дания королеваһы, дат короле Фредерик VIII ҡатыны, швед короле Карл XV һәм Луиза Нидерландскаяның берҙән-бер ҡыҙы. Бернадот династияһынан.
1869 йылдың 28 июлендә Стокгольмда Ловиса тәхеткә ултырырға тейеш принц Фредерик VIII Датскийға кейәүгә сыға. 1906 йылда ире тәхеткә ултырғас, Дания королеваһы булып китә.
Фредерик VIII менән никахта тыуған балалары: Швецияла һәм Норвегияла тәхет ҡатын-ҡыҙға мираҫ итеп ҡалдырылмағанлыҡтан, уның ағаһы Карл XV үлгәндән һуң король булып ағаһы Оскар II ҡала. Швеция менән Норвегия араһындағы уния өҙөлгәс, Оскар II үҙенән бөтә вәкиллек хоҡуҡтарынан баш тарта һәм норвег тәхетенә 1905 йылдың 18 ноябрендә Ловисаның улы, Хокон VII исемен ҡабул итеп, Карл һайлана.
Ловиса Амалиенборг һарайында үлә. Копенгаген һәм Роскилле ҡалаһының соборында ире эргәһендә ерләнә.
Дёльштедт
Дёльштедт (Dollstadt) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1167 кеше йәшәй. Майҙаны — 13,37 км2. Диңгеҙ кимәленән 200 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99100 һәм автомобиль коды — GTH.
Оло Тыросова
Оло Тыросова — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лим йылғаһының һул ярына тамағынан 86 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Кесе айпа
Кесе айпа — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға айпа йылғаһының уң ярына тамағынан 9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Кесе Лосиха
Кесе Лосиха — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Лосиха (Оло Лосиха) йылғаһының уң ярына тамағынан 91 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Мәсимов Кәрим Кажимкан улы
Мәсимов Кәрим Кажимкан улы (Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов, ماسسىموف كەرىم كازىمكانوۋىچ, 15 июнь 1965 йыл) — Ҡаҙағстан дәүләт эшмәкәре, юрист. 2016 йылдың 8 сентябренән — Ҡаҙағстан Республикаһының Милли именлек комитеты рәйесе.
Ике тапҡыр Ҡаҙағстан Респуликаһы премьер-министры (2007—2012, 2014—2016 йылдар), Ҡаҙағстан президенты хакимиәте етәксеһе (2012—2014), милли именлек генерал-лейтенанты
Биографияһы
1965 йылдың 15 июнендә Ҡаҙаҡ ССР-ы Целиноград ҡалаһында тыуған. Милләте буйынса уйғыр. Уның атаһы Кажимкан Ҡасим улы Мәсимов төрлө идара итеү вазифаларын биләй (атап әйткәндә, Бурундай стена материалдары етештереү берекмәһе директоры, Ҡаҙаҡ ССР-ы Министрҙар Советы ҡарамағындағы Баш яғыулыҡ тәьминәте начальнигы урынбаҫары, «Масимов сәләмәтләндереү үҙәге» директоры, бынан тыш, «Ҡаҙағстандың милли агросәнәғәт палатаһы» һәм Ҡаҙағстандың йога ассоциацияһы йәмәғәт ойошмаларында президент була . Әсәһе — Элеонора Кәрим ҡыҙы Ажибекова.
1982 йылда Алма-Ата ҡалаһында Республика физика-математика мәктәп-интернатын тамамлай.
1985—1988 йылдарҙа Патрис Лумумба исемендәге Халыҡтар дуҫлығы университетын (ғәрәп теле), һуңынан Т. Рыскулов исемендәге Ҡаҙаҡ иҡтисад университетын, Ҡаҙаҡ дәүләт идара итеү академияһын тамамлаған.
1988—1989 йылдарҙа Пекин тел институтында ҡытай телен өйрәнә, Ухань юридик университетында (1989—1991) һәм Колумбия университетында (АҠШ) стажировка үтә. 1998 йылда — Ҡаҙаҡ дәүләт университеты аспирантураһын, 1999 йылда Мәскәү дәүләт технология академияһы докторантураһын тамамлаған, шул уҡ йылда ул «Ҡаҙағстан Республикаһы сәнәғәтен формалаштырыу проблемалары һәм уларҙы хәл итеү юлдары (теория һәм практика)» темаһы буйынса докторлыҡ диссертацияһын яҡлай.
1991 йылда Ҡаҙағстандың Хеҙмәт министрлығы бүлеге начальнигы итеп тәғәйенләнә. 1992—1995 йылдарҙа Ҡытайҙа һәм Гонконгта Ҡаҙағстан коммерция структураларында эшләй. 1995—1997 йылдарҙа — «Алматы сауҙа-финанс банкы» идараһы рәйесе.
1996 йылда — «Туранбанк» идараһы рәйесе вазифаһын башҡарыусы. 1997—2000 йылдарҙа «Ҡаҙағстандың халыҡ һаҡлыҡ банкы» идараһы рәйесе.
2000—2001 йылдарҙа Ҡаҙағстандың транспорт һәм коммуникациялар министры вазифаһын биләй. 2001—2003 йылдарҙа Ҡаҙағстандың Премьер-министры урынбаҫары. 2003—2006 йылдарҙа Ҡаҙағстан Президенты ярҙамсыһы. 2006—2007 йылдарҙа Ҡаҙағстан Премьер-министры урынбаҫары (2006 йылдың апреленән октябргә тиклем бер үк ваҡытта иҡтисад һәм бюджет планлаштырыу министры була) була.
2007—2012 йылдарҙа — Ҡаҙағстандың Премьер-министры. 2012—2014 йылдарҙа Ҡаҙағстан Республикаһы Президенты хакимиәте етәксеһе. 2014 йылдың 21 ғинуарынан — Ҡаҙағстан Республикаһының дәүләт секретары вазифаһын башҡарыусы.
2014 йылдың 2 апреленән Ҡаҙағстандың Премьер-министры. 2015 йылдың 26 апрелендә ваҡытынан алда президент һайлауҙарын үткәргәндән һуң, 29 апрелдә йәнә Ҡаҙағстан Республикаһы Премьер-министры итеп тәғәйенләнә.
2016 йылдың 8 сентябренән — Ҡаҙағстан Республикаһының Милли именлек комитеты рәйесе.
Халыҡ-ара хоҡуҡ буйынса белгес, иҡтисадсы. Иҡтисад фәндәре докторы. Уйғыр, ҡаҙаҡ, рус, инглиз, ҡытай һәм ғәрәп телдәрен белә.
Кәрим Мәсимов спорт менән әүҙем мауыға: тау һәм йүегреү саңғыһы, ҡаяға үрмәләү, альпинизм һәм гольф менән мауыға. Ул спорт федерацияларының почетлы ағзаһы булараҡ, Ҡаҙағстанда тай боксы йәки муай тай үҫешенә булышлыҡ итә. Кәрим Мәсимов — Ҡаҙағстан Республикаһының тай боксы федерацияһы президенты, Бөтә донъя муай тай ассоциацияһы вице-президенты (WMC), Азия муай тай федерацияһы президенты (FAMA), Халыҡ-ара муай-тай федерацияһы вице-президенты (IFMA) , Ҡаҙағстан милли география йәмғиәтенең Попечителлек советы рәйесе.
Барбараш Ольга Леонидовна
Барбараш Ольга Леонидовна (1961 йылдың 18 июле, Кемерово, РСФСР, СССР) — СССР һәм Рәсәй кардиологы, медицина фәндәре докторы, профессор. директоры. Кемероволағы «Кузбасс кардиологтарының ғилми берекмәһе» өлкә йәмәғәт ойошмаһын етәкләй, 2016 йылдан Рәсәй Фәндәр Академияһының ағза-корреспонденты)
Биографияһы
Ольга Леонидовна данлыҡлы табип-кардиологтар династияһы, юғары мәктәп ғалимдары һәм педагогтары ғаиләһе вәкиле булып тора. Ольга Леонидовнаның атаһы, Рәсәй Фәндәр Академияһы академигы Барбараш Леонид Семёнович — кузбасс кардиохирургияһына нигеҙ һалыусы, әсәһе, Барбараш Нина Алексеевна, — профессор, Рәсәйҙә билдәле физиолог, ҡыҙы Ирина ла, юғары уҡыу йортон тамамлағас, эшмәкәрлеге йүнәлеше итеп, кардиологияны һайланы.
Мәсимов Кәрим Кажимкан улы
Һылтанмалар
<!--
Барбараш Ольга Леонидовна
Биографияһы
О. Л. Барбараш 1984 йылда Кемеров дәүләт медицина институтының дауалау факультетын тамамлай. Институтта уҡыған осоро уның йәрәк һәм ҡан тамырҙары ауырыуҙарының патологик физиологик проблемаларына бағышланған фәнгә тәүге аҙымдары, — фәнни научныхе конференцияларҙағы докладтары һәм студент йыйынтыҡтарында донъя күргән ғилми-тикшеренеү хеҙмәттәре менән тап килә. Академик Евгений Иванович Чазов етәкселегендәге Бөтә Союз кардиология фәнни үҙәге базаһындағы ординатурала уҡыуы күп ваҡытта йөрәк миокардаһының киҫкен инфаркты, йөрәк ишемияһының хроник дауамлы формалары тураһында белемде фән һәм тәжрибәгә таянып өйрәнеү менән бәйле була. Был тема уның артабанғы фәнни хеҙмәттәренең нигеҙен тәшкил иткән.
Мәсимов Кәрим Кажимкан улы
Һылтанмалар
{{hider|title=Карим Масимов в социальных медиа|content-style=text-align:left;|content= Личные аккаунты Карима Масимова: -->
Барбараш Ольга Леонидовна
Биографияһы
1989 йылда Ольга Леонидовна Н. И. Пирогов исемендәге 2-се Рәсәй милли тикшеренеү медицина университетының (МОЛГМИ) аспирантураһын уңышлы тамамлап, кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай. 1996 йылда — Йөрәк миокардаһының киҫкен инфаркты, стресс менән бәйле миокарданың зыян күреүе механизмына бағышланған докторлыҡ диссертацияһын яҡлай. Был йылдарҙа медицина фәндәре докторы, профессор И. И. Чукаева уның остазы була.
Мәскәүҙән ҡайтҡас, Ольга Леонидовна ассистент булып эшләй.