Тымыҡ_Дон
Төҙөү һәм баҫтырыу тарихы
Интервьюларында һәм үҙенең автобиографияһында Шолохов «Тымыҡ Донды» ул 1925 йылдың октябрь айында Ҡарғын станицаһында йәшәгән саҡта яҙа башлауын әйтә. Романдағы ваҡиғалар ул саҡта 1917 йылдың йәйендә генерал Корниловтың сығышы менән башланып китә. Әммә яҙыусының эше тиҙҙән тупикка килеп төртөлә — яҙыусы, әгәр был ваҡиғаларҙан алдағы хәлдәрҙе яҙмағанда, романда яҙылған ваҡиғаларҙың нимәнән килеп сыҡҡанын уҡыусылар аңламаҫын аңлай һәм эшен туҡтата. Бер йыл буйына ул роман өсөн материалдар йыя, уларҙы эшкәртә һәм буласаҡ әҫәрҙе ныҡлап уйлай. Һәм бары тик «1926 йыл аҙағында» Шолохов  романын яңынан яҙырға керешә һәм ундағы ваҡиғаларҙы тыныс, һуғышҡа тиклем булған тормошто тасуирлауҙан башлай. Һуңыраҡ был тәүге варианттың күләме 3-8 матбуғат биттәренә тигеҙ булғанын әйтә. Был күләм яҡынса 50-100 баҫма биттәрен тәшкил итә һәм романдың иң бәләкәй беренсе киҫәгенән артмай. Роман тураһында яҙыусының 1980 йылдар уртаһында журналист Лев Колодный тапҡан һәм хәҙер ИМЛИ-ҙә һаҡланған ҡайһы бер ҡулъяҙмалары төшөнсә бирә. Ул ҡулъяҙмаларҙың 1925 йылдың көҙө менән даталанған ун бите һаҡланып ҡалған. Уларҙа казак полктарының Петроградтағы революцияны баҫтырырға барыуҙан, Корниловҡа бойһоноуҙан баш тартыуы тураһында яҙыла. Романдың ҡануни тексында был 4 киҫәктең 15-се бүлегенә тура килә. Әммә был өҙөктә һүрәтләнгән 1925 йылдағы фетнәне башлаусы кеше Иван Алексеевич Котляров түгел, ә Абрам Ермаков исемле казак була. Уның исеменән был казактың романдағы төп герой Григорий Мелехов төҫмөрләнгәнен еңел танып була. Романдың һуңғы варианты, һаҡланған яҙмаларына ҡарағанда, 1926 йылдың 6 ноябрендә Шолохов Вешенская станицаһында йәшәгән саҡта яҙыла башлай. Шунан һуң яҙыусы туғыҙ ай буйына даими рәүештә роман яҙа. Ул тамамланмаған романын баҫтырыу тураһында «Новая Москва» (1927 йылда «Московский рабочий» йотҡан) нәшриәте хеҙмәткәрҙәре менән һөйләшеүҙәр алып бара. Ике йыл элек был нәшриәттә Шолоховтың хикәйәләр йыйынтығы баҫылған була. Нәшриәт менән яҙышыуҙар һөҙөмтәһендә 1927 йылдың апрелендә романдың составы 9 киҫәктән тора һәм ул 1912—1922 йылдарҙағы ваҡиғаларҙы үҙ эсенә ала. 1927 йылдың авгусында Шолохов романдың тәүге өс киҫәген тамамлай. Сентябрь башында яҙыусы, машинала яҙылған ошо киҫәктәрҙе һәм бәлки, тағы әллә күпме тамамланмаған материалдарҙы алып, Мәскәүгә китә. Һуңыраҡ нәшриәт хеҙмәткәрҙәре Е. Левицкая һәм А Грудская романды «ура» ҡысҡырып ҡабул иткәнде хәтерләй. Ләкин, үс иткәндәй, алдан яҡынса килешеүгә ҡарамаҫтан, китапты баҫтырып сығарыу мәсьәләһен хәл итеү оҙаҡҡа һуҙыла. Ыңғай яуап көтөп ярҙам һорап Шолохов бынан ике йыл элек үҙенең «Дон хикәйәләре» китабының инеш һүҙен яҙып, тормошҡа путевка биргән «Октябрь» журналының баш редакторы Александр Серафимовичҡа мөрәжәғәт итә. Серафимович романды уҡып сыға һәм редакцияның ҡаршы төшөүенә һәм романдың өҙөктәрен генә баҫырға теләүенә ҡарамаҫтан, романды тиҙ арала тулы баҫмаһын сығартырға өлгәшә. Моғайын, Серафимовичтың ҡарары «Московский рабочий» редакцияһының позицияһына ла йоғонто яһай — һөҙөмтәлә октябрь аҙағында унда ла китапты айырым баҫма итеп сығарырға ҡарар ҡабул итәләр. Нәшриәт менән килешеү буйынса роман ике китап булып сығырға тейеш була. Беренсе китапҡа 1-4 -се киҫәктәр, икенсеһенә 5-9 киҫәктәр инә. Мәскәү янындағы Клязьма ҡасабаһында һәм Мәскәүҙә яҡынса бер йыл йәшәп, Шолохов үҙ романының «сей» булған 4-се киҫәген яҙып бөтөрөргә тырыша, тик һөҙөмтәһеҙ; ул ҡыш көнө Букановская станицаһына ҡайтып китә.