cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пейко Николай Иванович
Биографияһы
1943 йылда тәүҙә Д. Д. Шостаковичтың һәм Николай Мясковскийҙың ассистенты булараҡ консерваторияла уҡыта башлай, тиҙҙән үҙенең композиторлыҡ класына етәкселек итә. Шулай уҡ Гнесиндар исемендәге институттың  композиторлыҡ кафедраһына етәксе итеп тәғәйенләнә (1958 йылдан — профессор). Н. Пейко — Мәскәү композиторлыҡ мәктәбе композитор-педагогтары араһында Мясковскийҙан ҡала иң абруйлыһы була. Үҙ дәүеренең танылған энциклопедисы тигән дан ала.
70-тән ашыу композитор тәрбиәләй, улар араһында — Юрий Абдоков, София Ғөбәйҙулина, Алексей Ларин һәм башҡалар. Б. А. Чайковский менән бергә 1953 йылдың 6 февралендә композитор Моисей Вайнбергты ҡулға алған саҡта була. Д.Д. Шостакович менән бергәләп Вайнбергты иреккә сығарыуҙа ҡатнаша. Пейконың атаһы Иван Игнатьевич 1937 йылда ҡулға алына һәм Бутово полигонында атыла. Композиторҙың ҡатыны Ирина Михайловнаның (ҡыҙ фамилияһы кенәз Оболенская)  бөтә яҡын туғандары  репрессиялана.
Н. И. Пейко 1995 йылдың 1 июлендә Мәскәүҙә вафат була. Домодедово зыяратында ҡатыны Ирина Михайловна Пейко-Оболенская йәнәшендә ерләнә.
Ижады
Пейко стиле рус һәм көнбайыш симфоник музыкаһы, шул иҫәптән  Н. Я. Мясковский әҫәрҙәре традицияларына яҡын тора. Ижадының һуңғы осоронда ун ике тонлы техника менән эксперименттар үткәрә, ләкин традицион ладлы-тонлы фекер яҡлы булып ҡала. Композитор әҫәрҙәре сағыу, нәзәкәтле оркестровка һәм поэтик тәрәнлек менән айырылып тора. Пейконың симфониялар циклы Европаның  ХХ быуат симфоник мәҙәниәтендә иң әһәмиәтлеләр иҫәбенә инә. Композитор аналитик һәләткә эйә була, был сағыу тәнҡит мәҡәләләре һәм эсселар яҙыу мөмкинлеген бирә, Мясковскийҙың 27-се симфонияһы, О. Мессиандың, В. Лютославскийҙың  инструменталь миниатюралары тураһында яҙғандары шундайҙарға инә. Композитор шахмат менән етди мауыға.
Покау
Покау (Pockau) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 3990 кеше йәшәй. Майҙаны — 36,04 км2. Диңгеҙ кимәленән 428 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 9509 һәм автомобиль коды MEK.
Веселовка (Оло Певк ҡушылдығы)
Веселовка  — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Певк йылғаһының һул ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Әтәс (Татарстан)
Әтәс — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһының Аҡтаныш районындағы ауыл. Әтәс ауыл биләмәһенең административ үҙәге.
География
Шәбеҙ йылғаһы буйында, Аҡтаныш ауылынан көньяҡ-көнбайышҡа табан 36 км алыҫлыҡта урынлашҡан.
Тарих
Әтәс — байлар ырыуы башҡорттарының ауылы. XVII быуатта нигеҙләнгән. 11-се башҡорт кантоны, Ырымбур губернаһы Минзәлә өйәҙе Байлар улусы Ҡалмаш түбәһенә ҡарай, 1865 йылда был өйәҙ Өфө губернаһына инә. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс, ауыл Семиостровная улусы составына керә.
ХХ быуат башында мәсет (1831 йылдан билдәле), тирмән, хужалыҡ магазины, бакалея кибете теркәлгән.
1920 йылдан Татар АССР-ының Минзәлә кантоны, 1930 йылдан — Аҡтаныш районы, 1935 йылдан — Калинин районы, 1959 йылдан — Аҡтаныш районы, 1963 йылдан — Минзәлә районы, 1965 йылдан — йәнә Аҡтаныш районы составына керә.
Халҡы
1795 йылда ир енесле 208 башҡорт; 1816 йылда — 285 башҡорт; 1834 йылда — 400 башҡорт; 1848 йылда — 442 башҡорт; 1870 йылда — 609 башҡорт; 1902 йылда — 339 башҡорт (ир затлы) йәшәй.
Инфраструктура
Игенселек, малсылыҡ үҫешкән. Ауылда мәктәп, мәҙәниәт йорто, китапхана бар.
Пятивёрстка
Пятивёрстка — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чертала йылғаһының һул ярына тамағынан 94 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Поршдорф
Поршдорф (Porschdorf) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1239 кеше йәшәй. Майҙаны — 10,93 км2. Диңгеҙ кимәленән 225 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 1814 һәм автомобиль коды PIR.
Мәҙинә (мәсет, Өфө)
Мәҙинә — Өфөләге мәсет. Ҡаланың  Дим районында Гатчин урамы, 1-се йорт адресы буйынса урынлашҡан.
Мәсет тарихы
Өфөнөң Дим районында аҙаҡҡы ваҡытҡа тиклем тик ҙур булмаған район мәсете булған  һәм ул мәсеткә килеүселәрҙең барыһын да һыйҙыра алмаған. Шуға күрә яңы мәсет төҙөү мәсьәләһе бик актуаль була. "Мәҙинә" мәсетенә 2010 йылыының  көҙөндә Дим районының шәхси секторындағы  ташландыҡ ерҙә нигеҙ һалына. Уның төҙөлөшө өс йыл дауамында ООО "Дорстрансстрой" фирмаһы тарафынан алып барылды. Мәсет  диндарҙың хәйере һәм башҡа ситтән йәлеп ителгән аҡсаға төҙөлдө. Мәсетте төҙөүҙә бағымсылар Советы рәйесе һәм ООО "Дорстранстрой" директорҙар Советы рәйесе Марат Латыпов ҙур өлөш индерҙе.
Мәсет асыу тантанаһы 2013 йылдың 21 октябрендә уҙҙы һәм Рәсәй Үҙәк диниә назаратының 225 йыллыҡ юбилейына арналды. Сарала Рәсәй Юғары мөфтийе  Тәлғәт Тажетдин  ҡатнашты, шулай уҡ  Истанбул мөфтийе Рахми Яран,  Индонезия дини эштәр министры Сурадхорм Али, Халыҡ-ара Ислам берҙәмлеге рәйесе Хәмит Ирен әфәнде һ. б. байрамға килделәр.
Ви (Нилеч ҡушылдығы)
Ви  — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Нилеч йылғаһының һул ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Сәйетғәлин Сафуан Лоҡман улы
Сәйетғәлин Сафуан Лоҡман улы (21 октябрь 1960 йыл) — ҡурайсы, сәсән, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2021).
Биографияһы
Сәйетғәлин Сафуан Лоҡман улы 1960 йылдың 21 октябрендә Салауат районының Урмансы ауылында тыуа. 1991 йылда Башҡортостан мәҙәниәт техникумын тамамлай, мәҙәни-мәғрифәт хеҙмәткәре, мәҙәни-мәғрифәт эшмәкәрлеген ойоштороусы һөнәрҙәренә эйә була. Хеҙмәт юлын тыуған ауылы клубында башлай, клуб директоры булып эшләй. 2000 йылда «Етегән» музыка ҡоралдары халыҡ ансамблен ойоштора, ансамбль өсөн үҙе ағас ҡумыҙҙар яһай. Урмансы ауылында ике боронғо (береһе 1950 йылда һалынған, икенсеһе — тағы ла боронғораҡ) өйҙө алып, унда этнойорт ойоштора. Бөгөн Сәйетғәлиндарҙың этнойорто — «Янғантау» геопаркының партнеры.
Ғаиләһе
Ҡатыны — Лидия Сәйетғәлина, ауыл клубының художество етәксеһе. Улы — Сәйет Сәйетғәлин — музыкант.
Пречендорф
Пречендорф (Pretzschendorf) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 4132 кеше йәшәй. Майҙаны — 49,85 км2. Диңгеҙ кимәленән 325–508 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 01738, 01744 , 01774 һәм автомобиль коды DW.
Николай Чудотворец сиркәүе (Шахты)
Николай Чудотворец сиркәүе (Изге Николай ғибәҙтханаһы) — Шахты ҡалаһындағы православие ҡорамы.
Адресы: Ростов өлкәһе, Шахты ҡалаһы, Аютин ҡасабаһы, Платов урамы, 177-се йорт.
История
1902 йылда Аютин ҡасабаһы халҡы инициативаһы менән сиркәү төҙөлә һәм 1903 йылда Изге Николай Чудотворец исеме бирелеп изгеләндерелә. Сиркәү бер тәхетле, өс комбәҙле, ҡыңғырау манаралы булған.
3 ноябрҙә Власово-Аютин утарында тантаналы рәүештә Николай Чудотворец сиркәүен изгеләндереп асҡандар. Александров-Грушевский мәнфәғәтенең алты руханийы, өс диаконы һәм Новочеркасскиҙән килгән хор сиркәүҙе изгеләндереү байрамын ойошторғандар. Байрамға ҡаланан бик күп дәрәжәле ҡунаҡтар килгән, ә атаманды икмәк-тоҙ менән ҙурлап ҡаршы алғандар. Сиркәү таштан төҙөлгән һәм йәмғиәткә һигеҙ мең һумға төшкән.
Революциянан һуң сиркәү ябылған, уның бинаһында клуб асҡандар. Бары тик 1991 йылда ғына тергеҙелгән Николай Чудотворец сиркәүе үҙенең эшен башлап ебәргән. Яңы сиркәү биш көмбәҙле, уны 2012 йылда Преосвященнейший епископ Игнатий изгеләндергән.
Шәбеҙ (ауыл)
Шәбеҙ — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһының Аҡтаныш районындағы ауыл. Чалманарат ауыл биләмәһе составына керә.
География
Шәбеҙ йылғаһы буйында, Аҡтаныш ауылынан көнбайышҡа табан 22 км алыҫлыҡта урынлашҡан.
Тарих
Шәбеҙ — йәнәй ырыуы башҡорттарының ауылы. 1723 йылдан билдәле. 11-се башҡорт кантоны, Ырымбур губернаһы Минзәлә өйәҙе Йәнәй улусы Ҡамбар түбәһенә ҡарай, 1865 йылда был өйәҙ Өфө губернаһына инә. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс, ауыл Әмәкәй улусы составына керә.
ХХ быуат башында мәсет (1830 йылдан билдәле), мәктәп, ел тирмәне, икмәк магазины, бакалея кибете теркәлгән.
1920 йылдан Татар АССР-ының Минзәлә кантоны, 1930 йылдан — Аҡтаныш районы, 1935 йылдан — Калинин районы, 1959 йылдан — Аҡтаныш районы, 1963 йылдан — Минзәлә районы, 1965 йылдан — йәнә Аҡтаныш районы составына керә.
Халҡы
1795 йылда ир енесле 187 башҡорт; 1816 йылда — 258 башҡорт; 1834 йылда — 325 башҡорт; 1870 йылда — 411 башҡорт; 1912 йылда — керҙәш 463 башҡорт (башкиры по этносу, припущенники по сословию) йәшәй.
Инфраструктура
Игенселек, малсылыҡ үҫешкән. Ауылда мәктәп китапхана бар.
Апас (Аҡтаныш районы)
Апас — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһының Аҡтаныш районындағы ауыл. Әтәс ауыл биләмәһе составына керә.
География
Шәбеҙ йылғаһы буйында, Аҡтаныш ауылынан көньяҡ-көнбайышҡа табан 37 км алыҫлыҡта урынлашҡан.
Америка Ҡушма Штаттары президенттары исемлеге
Америка Ҡушма Штаттары Президенты — башҡарма власть һәм Америка дәүләте башлығы. Вазифа 1787 йыл да Конституция конвенты (йыйылышы) ҡабул иткән АҠШ Конституцияһы тарафынан булдырыла. 1789 йыл да Джордж Вашингтон Америка Ҡушма Штаттарының тәүге президенты була. Вазифаға ингәнгә тиклем «президент» исеме «Континенталь конгресс президенты» — Бойондороҡһоҙлоҡ декларацияһы ҡабул ителгән колониялар вәкилдәре съезы рәйесе менән бергә ҡулланыла.
Апас (Аҡтаныш районы)
Тарих
Апас — йәнәй һәм бүләр ырыуы башҡорттарының ауылы. 1731 йылда Йәнәй улусы Йәнәй ауылы башҡорто Апас Түтәев Бүләр улусы башҡорто Игебәс Дүскәев менән килешеү төҙөй һәм керҙәш булараҡ Бүләр улусында ауылға нигеҙ һала. 11-се башҡорт кантоны, Ырымбур губернаһы Минзәлә өйәҙе Бүләр улусы Бүләр түбәһенә ҡарай, 1865 йылда был өйәҙ Өфө губернаһына инә. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс, ауыл Байсар улусы составына керә.
Видзь-Ю
Видзь-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Визинга йылғаһының һул ярына тамағынан 81 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.
Америка Ҡушма Штаттары президенттары исемлеге
1789 йылдан АҠШ президенттары һайлана. Бер-бер артлы сроктар бер президентлыҡ тип иҫәпләнә (мәҫәлән, Джордж Вашингтон ике тапҡыр рәттән вазифаға һайлана, беренсе һәм икенсе президент түгел, ә беренсе президент була), һәм әлеге ваҡытта кисектереүҙең берҙән-бер осрағы (Гровер Кливленд) ике президент (22-се һәм 24-се президенттар) иҫәбенә инә. Президент вафат булған йәки отставкаға киткән осраҡта уның вазифаһын биләгән вице-президенттарға айырым номер бирелә.
Апас (Аҡтаныш районы)
Тарих
1870 йылда 3 тирмән, мәсет (1808 йылдан билдәле), мәктәп (1837 йылда асыла); 1905 йылда — бакалея кибете, хужалыҡ магазины теркәлгән.
Америка Ҡушма Штаттары президенттары исемлеге
Һигеҙ Америка президенты үҙ вазифаһында вафат була. Дүртәүһе үҙ вәкәләттәрен үтәгәндә тәбиғи сәбәптәрҙән вафат булған (Уильям Генри Гаррисон, Закари Тейлор , Уоррен Гардинг һәм Франклин Д. Рузвельт), дүрт президент үлтерелә: Линкольн (1865 йыл, театрҙа көньяҡ кешеһе), Гарфилд (1881, тимер юл вокзалында психик ауырыу тарафынан), Мак-Кинли (1901, күргәҙмәлә анархист тарафынан ) һәм Кеннеди (1963, Ли Харви Освальд тарафынан), һәм береһе отставкаға китә (Ричард Никсон).
Граждандар һуғышы ваҡытында 1861 йыл дан 1865 йыл ға тиклем Америка Конфедератив штаттары президенты вазифаһы була. Был саҡта көньяҡ штаттар үҙҙәрен бойондороҡһоҙ тип иғлан итә һәм Америка Ҡушма Штаттары составынан сыға. Америка Конфедератив штаттарының беренсе һәм берҙән-бер президенты Джефферсон Дэвис була, ул был вазифаны 1861 йылдың 18 февраленән 1865 йылдың 10 майына тиклем биләй (ул ваҡытта вице-президент Александр Стивенс була).
Апас (Аҡтаныш районы)
Тарих
1920 йылдан Татар АССР-ының Минзәлә кантоны, 1930 йылдан — Аҡтаныш районы, 1935 йылдан — Калинин районы, 1959 йылдан — Аҡтаныш районы, 1963 йылдан — Минзәлә районы, 1965 йылдан — йәнә Аҡтаныш районы составына керә.
Халҡы
1795 йылда ир енесле 88 керҙәш башҡорт (йәнәй ырыуынан); 1848 йылда — 206 башҡорт; 1912 йылда — 579 башҡорт (ир затлы) йәшәй.
Америка Ҡушма Штаттары президенттары исемлеге
Хәҙерге көндә йәшәгән элекке президенттар
Бөгөнгө көнгә ҡарата биш элекке Америка президенты иҫән:
2018 йылдың 30 ноябр ендә Джордж Буш-өлкән (1989 йылдан 1993 йылға тиклем президент) 94 йәшендә вафат була.
Видзь-Ю
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Саильвер
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Пристевиц
Пристевиц (Priestewitz) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 3381 кеше йәшәй. Майҙаны — 61,2 км2. Диңгеҙ кимәленән 145 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 1561 һәм автомобиль коды RG.
Видз-Ю
Видз-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лопь-Ю йылғаһының уң ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 110 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Салат (йылға)
Салат  — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/2169/114/25    ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 216 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Пульсниц
Пульсниц (Pulsnitz) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 7744 кеше йәшәй. Майҙаны — 26,72 км2. Диңгеҙ кимәленән 290 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 1896 һәм автомобиль коды BZ.
Рыбнохтан-Ега
Рыбнохтан-Ега — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кельват йылғаһының һул ярына тамағынан 178 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Видзяс
Видзяс — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сысола йылғаһының уң ярына тамағынан 118 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Саранка (Ягыл-Ях ҡушылдығы)
Саранка  — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ягыл-Ях йылғаһының һул ярына тамағынан 296 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Пушвиц
Пушвиц (Puschwitz<br />Bosicy) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 946 кеше йәшәй. Майҙаны — 11,74 км2. Диңгеҙ кимәленән 180 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 2699 һәм автомобиль коды BZ.
Сильга (Васюган ҡушылдығы)
Сильга  — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Васюган йылғаһының уң ярына тамағынан 65 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 67 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Юлыҡ мәҙрәсәһе
Юлыҡ мәҙрәсәһе — XIX—XX быуаттарҙағы Ырымбур губернаһы Юлыҡ ауылы урта уҡыу йорто — мәҙрәсәһе
Мәҙрәсә тарихы
Мәҙрәсә XIX быуат башында Ырымбур губернаһы Юлыҡ ауылы мәсете янында ойошторолған. Юлыҡ мәҙрәсәһенә нигеҙ һалыусы — А. Муҡаев.
Мәҙрәсә шәхси иғәнәләренә көн иткән, үҙенең китапханаһы булған.
Мәҙрәсә Ырымбур мосолман диниә назараты, ә 1874 йылдан алып — халыҡ мәғәрифы министрлығы ҡарамағында була.
Юлыҡ мәҙрәсәһе бинаһын алтын приискыһы хужаһы М. Г. Рәмиев төҙөгән һәм 1892 йылдан алып мәҙрәсә ошо бинала урынлашҡан була.
1920 йылда мәҙрәсә ябылған.
Уҡытыусылары
Мөҙәрристәр: Юлыҡ мәҙрәсәһе М. Фәйзи эшмәкәрлеге менән бәйләнгән.
Пфафрода
Пфафрода (Pfaffroda) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2805 кеше йәшәй. Майҙаны — 55,13 км2. Диңгеҙ кимәленән 540 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 9526 һәм автомобиль коды MEK.
Виз
Виз — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Визинга йылғаһының уң ярына тамағынан 120 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Виза-Ёль
Виза-Ёль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Тимшер йылғаһының һул ярына тамағынан 61 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Соболёвка (Чижапка ҡушылдығы)
Соболёвка  — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чижапка йылғаһының һул ярына тамағынан 412 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Виза-Ёль
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Соболёвка (Чижапка ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Рёдерауэ
Рёдерауэ (Roderaue) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2951 кеше йәшәй. Майҙаны — 28,94 км2. Диңгеҙ кимәленән 104 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 1609 һәм автомобиль коды RG.
Виль (Вычгрда ҡушылдығы)
Виль  — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вычегда йылғаһының уң ярына тамағынан 751 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Соболья
Соболья — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Васюган йылғаһының һул ярына тамағынан 799 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Зөбәйер
Зөбәйер — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһының Аҡтаныш районындағы ауыл. Түке ауыл биләмәһе составына керә.
География
Ауыл Бәжәнә йылғаһы буйында, Аҡтаныш ауылынан көньяҡ-көнбайышҡа табан 41 км алыҫлыҡта урынлашҡан.
Тарих
Зөбәйер — бүләр ырыуы башҡорттарының ауылы. XVIII быуатта нигеҙләнгән. 11-се башҡорт кантоны, Ырымбур губернаһы Минзәлә өйәҙе Бүләр улусы Мышыға түбәһенә ҡарай, 1865 йылда был өйәҙ Өфө губернаһына инә. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс, ауыл Поисево улусы составына керә.
1813 йылдан ауылда мәсет булыуы билдәле. 1905 йылда 2 мәсет, мәктәп, ел тирмәне, 2 тимерлек, икмәк магазины, бакалея кибете теркәлгән.
1920 йылдан Татар АССР-ының Минзәлә кантоны, 1930 йылдан — Аҡтаныш районы, 1931 йылдан — Калинин районы, 1959 йылдан — Аҡтаныш районы, 1963 йылдан — Минзәлә районы, 1965 йылдан — йәнә Аҡтаныш районы составына керә.
Аҡкүҙ (Аҡтаныш районы)
Аҡкүҙ — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһының Аҡтаныш районындағы ауыл. Аҡкүҙ ауыл биләмәһенең административ үҙәге.
География
Ауыл Сөн йылғаһы буйында, Аҡтаныш ауылынан көньяҡҡа табан 27 км алыҫлыҡта урынлашҡан.
Тарих
Аҡкүҙ — бүләр ырыуы башҡорттарының ауылы. 1745 йылдан билдәле, башта Юғары Ахун атамаһын йөрөткән. 11-се башҡорт кантоны, Ырымбур губернаһы Минзәлә өйәҙе Бүләр улусы Мышыға түбәһенә ҡарай, 1865 йылда был өйәҙ Өфө губернаһына инә. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс, ауыл Байсар улусы составына керә.
1821 йылдан ауылда мәсет булыуы билдәле, 1854 йылда уның ҡарамағында мәктәп асыла. 1848 йылда тирмән, 1905 йылда хужалыҡ магазины эшләгән.
1920 йылдан Татар АССР-ының Минзәлә кантоны, 1930 йылдан — Аҡтаныш районы, 1963 йылдан — Минзәлә районы, 1965 йылдан — йәнә Аҡтаныш районы составына керә.
Коллективизация осоронда ауылда «Гранит» колхозы ойошторола, хәҙерге ваҡытта бында «Ярыш» колхозының үҙәк усадьбаһы урынлашҡан.
Халҡы
1795 йылда ир енесле 50 керҙәш башҡорт (йәнәй ырыуы), 5 типтәр; 1816 йылда — 97 аҫаба башҡорт (бүләр ырыуы), 78 керҙәш башҡорт (йәнәй ырыуы), 15 типтәр; 1834 йылда — 327 башҡорт; 1848 йылда — 343 башҡорт («башкира по этносу»); 1912 йылда — 534 аҫаба башҡорт (бүләр ырыуы), 405 йәнәй башҡорто һәм типтәр йәшәй.
Нәҙершин Ким Рәүеф улы
Нәҙершин Ким Рәүеф улы (11 ғинуар 1937 йыл — 22 декабрь 2019 йыл) — театр ветераны, режиссёр. 1980—1992 йылдарҙа хәҙерге Салауат башҡорт дәүләт драма театрының баш режиссёры. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1991).
Биографияһы
Ким Рәүеф улы 1937 йылдың 11 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Боҙаяҙ районы Исмәғил ауылында (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Ауырғазы районы) тыуған. 1960—1968 йылдарҙа Республика ҡурсаҡ театрында (Өфө) ҡурсаҡсы булып эшләй. 1973 йылда Өфө дәүләт сәнғәт институтын тамамлағандан һуң, 1980 йылға тиклем Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай дәүләт башҡорт драма театрында режиссер булып эшләй.
1980—1992 йылдарҙа — Салауат башҡорт дәүләт драма театрының баш режиссеры.
Салауат башҡорт драма театрында Кәрим Тинчуриндың «Хикмәтле доклад», Әсғәт Мирзаһитовтың «Ғүмер ике килмәй», Фәнил Әсәновтың «Вәғәҙә», Г. Лорканың «Ҡанлы туй», А. Дударевтың «Порог» («Һуңғы аҙым»), Фәрит Богдановтың «Мине саҡырған уттар», Эгон Раннеттың «Юғалған яҙмыш», Роберт Батулланың «Кисер мине, әсәй», Ш. Хөсәйеновтың «Әсәйемдең аҡ күлдәге», Нәжиб Асанбаевтың «Миләш-Миләүшә» спектаклдәрен ҡуя.
Нәҙершин Ким Рәүеф улы 2019 йылдың 22 декабрендә Салауат ҡалаһында вафат була.
Рёта
Рёта (Rotha) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 3881 кеше йәшәй. Майҙаны — 17,88 км2. Диңгеҙ кимәленән 128 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 4571 һәм автомобиль коды L.
Виль-Ёль
Виль-Ёль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Прупт йылғаһының һул ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Шәрип (Татарстан)
Шәрип — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһының Аҡтаныш районындағы ауыл. Ураҙай ауыл биләмәһе составына керә.
География
Аҡтаныш ауылынан көнбайышҡа табан 11 км алыҫлыҡта урынлашҡан.
Тарих
1870 йылда — 5 ел тирмәне; ХХ быуат башында мәсет (1835 йылдан билдәле), мәктәп, ел тирмәне, икмәк магазины, бакалея кибете теркәлгән.
1920 йылдан Татар АССР-ының Минзәлә кантоны, 1930 йылдан — Аҡтаныш районы, 1963 йылдан — Минзәлә районы, 1965 йылдан — йәнә Аҡтаныш районы составына керә.
Возим
Возим — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Воктым йылғаһының уң ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Шәрип (Татарстан)
Халҡы
1795 йылда ир енесле 90 башҡорт; 1816 йылда — 189 башҡорт; 1834 йылда — 217 башҡорт; 1903 йылда — 320 аҫаба башҡорт йәшәй.
Возим
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Шәрип (Татарстан)
Инфраструктура
Игенселек, малсылыҡ үҫешкән. Ауылда башланғыс мәктәп, мәҙәниәт йорто, китапхана бар.
Возим
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Сокан-Ега
Сокан-Ега — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кельват йылғаһының һул ярына тамағынан 127 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Патера (планетология)
Патера (patera, мн. ч paterae) — Ер планетаһынан ситтә ятҡан дөрөҫ булмаған формалағы һәм сит-ситтәре тигеҙһеҙ кратерҙар. Патераларҙың күбеһе — вулкан кратерҙары. Атама латин теленән алынған һәм антик мәҙәниәттә аллаларға бүләктәр алып барыу һәм башҡа маҡсаттар өсөн файҙаланылған бик үк тәрән булмаған табаҡты аңлата. «Патера» термины планеталар исемлегендә файҙаланыла — объекттар атамаһы составына инә. Халыҡ-ара атамаларҙа (латин алфавитында яҙылған һәм Халыҡ-ара астрономия союзы тарафынан раҫланған) Patera һүҙе, планеталар исемлегендәге башҡа терминдар кеүек үк, ҙур хәреф менән яҙыла һәм атаманан һуң ҡуйыла (мәҫәлән, Dazhbog Patera — Дажьбог Патераһы), ә урыҫ телендә был һүҙ атама алдынан ҡуйыла һәм бәләкәй хәреф менән яҙыла. Унан һуң был термин характеристика булараҡ ҡулланылыуы ла ихтимал (хатта таныш булмаған объектҡа ҡарата ла ҡулланыу мөмкин).
Патераларҙың тәбиғәте
«Патера» термины, планеталар исемлегендәге башҡа терминдар кеүек үк, объекттың килеп сығышын күрһәтеү өсөн файҙаланылмай, ул тик уның тышҡы күренешен генә һүрәтләй. Марс, Сулпан һәм Ионың күпселек патералары — вулкан кратерҙары йәки кальдералары, ә ҡайһы берҙәре (мәҫәлән, Марстың Орк патераһы) — моғайын, удар кратер булыуы ихтимал. Һәр хәлдә Тритондың ҡайһы бер патералары һәм Титандың берҙән-бер Сотра патераһы (2015 йылға ҡарата), моғайын, криовулкан кратерҙарылыр. Ҡайһы берҙә, тәрәнлек билдәһенә ҡарап, патера тип аталалар. Патералар һәм ғәҙәти кратерҙар араһында аныҡ ҡына сиктәр юҡ.
Патераларҙың атамалары
Ҡағиҙә булараҡ, был термин тәпәш — ҡалҡанға оҡшаш вулкандарҙың кратерҙарына бирелә (йәғни вулкан үҙе саҡ-саҡ ҡына беленеп тора, һәм ул ниндәйҙер атама алыуға «лайыҡ түгел»). Бейек вулкандарҙың кратерҙары, ғәҙәттә, бер нисек тә аталмай, уның ҡарауы вулканға исем бирелә.
«Тау патераһы» (highland patera) тигән геология термины, исемлектәге «патера» айырмалы рәүештә, бөтә вулканға ҡарата ҡулланыла.
«Патера» термины (планеталар исемлегендәге башҡа 12 термин менән бергә) Халыҡ-ара Астрономия Союзының XV Генераль ассамблеяһы тарафынан 1973 йылда ҡулланыуға индерелә. Ул мәлдә Марстың «Маринер-9» йыһан аппараты тарафынан 1972—1973 йылдарҙа төшөрөлгән 9 патераһына атамалар бирелә.
2015 йылдың мартына 249 объекттың атамаһында Patera йәки Paterae термины ҡулланыла: Ио юлдашының 144, Сулпандың — 73, Марстың — 20, Ганимедтың 6, Тритондың — 5 һәм Титандың 1 объектында.
Төрлө күк есемдәрендәге патералар төрлөсә атала:
Быуаҙкүл
Быуаҙкүл — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһының Аҡтаныш районындағы ауыл. Татар Ямалысы ауыл биләмәһе составына керә.
География
Ағиҙел тамағы эргәһендә, Аҡтаныш ауылынан төньяҡ-көнбайышҡа табан 27 км алыҫлыҡта урынлашҡан.
Тарих
Быуаҙкүл — йәнәй ырыуы башҡорттарының ауылы. XVIII быуаттың беренсе яртыһында нигеҙләнгән. 11-се башҡорт кантоны, Ырымбур губернаһы Минзәлә өйәҙе Йәнәй улусына ҡарай, 1865 йылда был өйәҙ Өфө губернаһына инә. 1866 йылда ырыу улустары бөтөрөлгәс, ауыл Семиостровная улусы составына керә.
Ғайсин Фәрит Әхмәт улы
Ғайсин Фәрит Әхмәт улы (12 ғинуар 1942 йыл — 22 май 2002 йыл) — ғалим-социолог, партия органдары, дәүләт һәм юғары мәктәп хеҙмәткәре. 1967 йылдан — партия эшендә; 1990 йылдан Башҡортостандың халыҡ мәғарифы министры урынбаҫары; 1996—2002 йылдарҙа Башҡортостан мәғарифты үҫтереү институты һәм Башҡортостан агросәнәғәт комплексы кадрҙарын яңынан әҙерләү һәм уларҙың квалификацияһын күтәреү институты ректоры. Социология фәндәре докторы (1996), профессор (2001), Социаль технологиялар һәм урындағы үҙидара академияһы академигы.
Биографияһы
Фәрит Әхмәт улы Ғайсин 1942 йылдың 12 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Йомағужа районы (хәҙер Башҡортостан Респупликаһының Мәләүез районы) Аптраҡ ауылында тыуған. 1964 йылда Стәрлетамаҡ педагогия институтын тамамлағандан һуң, 1965 йылдан Салауат педагогия училищеһында (хәҙер колледж) физика фәне уҡытыусыһы булып эшләй. 1967—1990 йылдарҙа Салауат, Белорет, Өфө ҡалаларының партия органдарында эшләй. 1979 йылда Мәскәүҙә КПСС ҮК эргәһендәге Ижтимағи фәндәр академияһын тамамлай. 1990 йылда Башҡортостан Республикаһының халыҡ мәғарифы министры урынбаҫары итеп тәғәйенләнә. 1996—2002 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының мәғарифты үҫтереү институты һәм Башҡортостан агросәнәғәт комплексы кадрҙарын яңынан әҙерләү һәм уларҙың квалификацияһын күтәреү институты ректоры булып эшләй.
Быуаҙкүл
Тарих
ХХ быуат башында мәсет (1816 йылдан билдәле) уның ҡарамағында мәктәп теркәлгән.
Ғайсин Фәрит Әхмәт улы
Фәнни эшмәкәрлеге
Ғилми хеҙмәттәре уҡыусы йәштәрҙе тәрбиәләү, мәғариф һәм идара итеү социологияһы, конфликтология проблемаларын өйрәнеүгә арналған. 80-дән ашыу фәнни хеҙмәт авторы.
Быуаҙкүл
Тарих
Коллективизация осоронда ауылда «Йәш ҡул» колхозы ойошторола; һуңыраҡ ул «Ағиҙел» колхозы, ә 1965 йылдан —«Аҡтаныш» совхозы составына инә.
Халҡы
1816 йылда ир енесле 48 башҡорт; 1834 йылда — 98 башҡорт; 1870 йылда — 137 башҡорт; 1913 йылда — 110 аҫаба башҡорт һәм  153 керҙәш башҡорт йәшәй.
Инфраструктура
Игенселек, малсылыҡ үҫешкән.
Баден-Вюртемберг
Ба́ден-Вю́ртемберг (Baden-Württemberg),   — Германияның федераль ере, административ берәмеге. Баш ҡалаһы — Штутгарт.
Тарих
Ошо федераль ерҙен территорияһында бер нисә боронғо немец дәүләте булған: Швабия Баден, Гогенцоллерн, Вюртемберг. 1952 йылда Вюртемберг-Баден, Көньяк Баден һәм Вюртемберг-Гогенцоллерн еҙәре берләшеп нигеҙләнғән.
Иҡтисад
Баден-Вюртембергта «Даймлер», «Бош», «Порше», «Elba-Werk», «SAP», «IBM», «Voith», «Testo», «ZF Friedrichshafen AG» ойошмалар эшләй. Штутгартта «Мерседес-Бенц» штаб-фатиры урынлашҡан. Вальдорфта Европаның иң эре программалар етештереүсе компанияһы(SAP AG) урынлашҡан.
Баден-Вюртембергта Германия буйынса эшһеҙлек иң түбән.
Региондын Эске тулайым продуктының 4,2 % тикшеренеүҙәрғә бара, Европа берләшмәһе буйынса иң юғары күрғәткес.
Шварцвальда механика заводтары бар. Мәҫәлән сәғәт һәм электроника (Junghans, Kienzle, SABA, Dual). Шваб альбы (тау массивы) текстиль сәнәғәте үҙәге (Hugo Boss, Trigema, Steiff).
Баден-Вюртембергта 2 атом электростанци эшләй (АЭС Филипсбург, АЭС Некарвестхайм).
Сәйәсәт
Парламент — Ландтаг (Landtag von Baden-Württemberg). Башҡарма орган — ер хөкүмәте (Landesregierung von Baden-Württemberg), Премьер-Министрҙан (Ministerpräsidenten des Landes Baden-Württemberg) һәм министрҙарҙан тора, конституционн надзор органы —Баден-Вюртемберг Еренең Ғәҙҙелек Суды (Staatsgerichtshof für das Land Baden-Württemberg), юғары суд инстанциялары —Карлсруэ Юғары Ер Суды (Oberlandesgericht Karlsruhe) һәм Штутгарт Юғары Ер Суды (Oberlandesgericht Stuttgart), Баден-Вюртемберг административ юстиция суды (Verwaltungsgerichtshof Baden-Württemberg).
Фән
9 университет, 39 юғары уҡыу йорт, 130 яҡын ғилми-тикшеренеү ойошмалар. Карлсруэ технология институты, Гейдельберг һәм Тюбинген университеттары -иң ололар.
Федераль ерендә Карлсруэ технология институты (Karlsruher Institut für Technologie (KIT), Fridericiana (Фридерициана)) —Германияныӊ иӊ боронғо юғары уҡыу йорто урынлашҡан. Шулай уҡ ул Европаныӊ дүртенсе техник университет (Прага, Париж, Вена техник университетарынан һуӊ). Күп ваҡыт эсендә университетта ҡабул итеү имтихандары булманы. Һайланыш уҡыу ваҡытта булды.
Ҡоролош
Ер райондарға (Landkreis) һәм азат ҡалаларға (Kreisfreie Stadt) бүленә. Райондар ҡалаларға (Stadt) һәм общиналарға (Gemeinde) бүленә. Ҡалалар община округттарға (Gemeindebezirk), общиналар урындағы ерҙәрғә (Ortschaft) бүленәләр.
Урындағы дәүләт органдар
Район парламенттары — крейстагттар (kreistag), ландраттан (landrat) һәм крейсраттан (kreisrat) тора. Ҡала парламенты — гемайндерат (gemeinderat), обер-бургомистрҙан (oberbürgermeister), һәм штадтраттарҙан (stadtrat) тора.
Рабенау (Саксония)
Рабенау (Саксония) (Rabenau (Sachsen)) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 4457 кеше йәшәй. Майҙаны — 30,72 км2. Диңгеҙ кимәленән 250–420 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 1734 һәм автомобиль коды DW.
Воим (Вочь ҡушылдығы)
Воим  — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вочь йылғаһының һул ярына тамағынан 119 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 52 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Радеберг
Радеберг (Radeberg) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 18320 кеше йәшәй. Майҙаны — 30 км2. Диңгеҙ кимәленән 250 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 1454 һәм автомобиль коды BZ.
Сорокамышка
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Сибай телевидениеһы
Сибай телевидениеһы, СибайТВ, СТВ (Сибайское телевидение) — Сибай ҡалаһы телеканалы. Сибай ҡала хакимиәте тарафынан 1989 йылда ойошторола. Тапшырыуҙар Башҡортостан Республикаһының ике дәүләт телендә (урыҫ һәм башҡорт телендә) сыға. Эфирға әҙерләнгән тапшырыуҙар төрө ике тиҫтәнән ашыу; улар сәйәсәт, иҡтисад, мәҙәниәт, спорт өлкәләренә, ҡала халҡының тормош-көнкүрешенә ҡағыла, шулай уҡ күңел асыу һәм интерактив йүнәлешле жанрҙар бар. Башҡортса даими тапшырыуҙар:
Воим-Шор
Воим-Шор — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вочь йылғаһының һул ярына тамағынан 115 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Сосновая (Егол-Ях ҡушылдығы)
Сосновая  — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Егол-Ях йылғаһының уң ярына тамағынан 88 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Николай Чудотворец сиркәүе (Богданов)
Николай Чудотворец сиркәүе (Никольский сиркәүе , Изге Никольский ғибәҙәтханаһы) — Ростов өлкәһе Богданов утарындағы православие ғибәҙәтханаһы, Шахты һәм Миллерово епархияһы.
Тарих
Никольский сиркәүе 1891 йылда төҙөлгән, ул Ростов өлкәһе Каменский районында Октябрь революцияһынан һуң һаҡланып ҡалған дүрт сиркәүҙең береһе.
Совет осоронда сиркәү ябылған. 1943 йылда утарҙы немецтарҙан азат иткәс яңынан асҡандар. Сиркәүҙә 1962 йылға тиклем ғибәҙәт ҡылып килгәндәр. Сиркәүҙе бер нисә тапҡыр ябырға маташҡандар. Сиркәү бинаһына Киров исемендәге колхоздың кәрәк-яраҡтарын һаҡлау урынына әүерелдереү генә сиркәүҙе юҡҡа сығарылыуҙан һаҡлап ҡалған.
Вой-Вож (Вежаю ҡушылдығы)
Вой-Вож  — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вежаю йылғаһының һул ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Урта Кагал
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Радебойль
Радебойль (Radebeul) — Германиялағы, Саксония ерендәге. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ла 33708 кеше йәшәй. Майҙаны — 26,06 км2. Диңгеҙ кимәленән 101–246 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ның почта индексы 1445 һәм автомобиль коды MEI.
Радебург
Радебург (Radeburg) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 7650 кеше йәшәй. Майҙаны — 54 км2. Диңгеҙ кимәленән 149 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 01471–01468 һәм автомобиль коды MEI.
Вой-Вож (Вой-Кузоб ҡушылдығы)
Вой-Вож  — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вой-Кузоб йылғаһының уң ярына тамағынан 5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Урта Ягом-Ях
Урта Ягом-Ях — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/2169/246/19    ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Вой-Вож (Вуктыль ҡушылдығы)
Вой-Вож  — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вуктыль йылғаһының һул ярына тамағынан 32 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Урта Ершага
Урта Ершага — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чижапка йылғаһының уң ярына тамағынан 204 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Радибор
Радибор (Radibor/Radwor) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 3383 кеше йәшәй. Майҙаны — 61,93 км2. Диңгеҙ кимәленән 165 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 2627 һәм автомобиль коды BZ.