cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ишраҡ намаҙы
Әхирәттә Аллаһ һәр кешене ожмахҡа урынлаштырырға теләй икән. «Был мәрхүмдең намаҙҙарын үлсәүгә һалығыҙ!» — тип бойора, Аллаһ. Фарыз, важиб намаҙҙар үлсәүгә һалына икән. Улары ла гонаһтарын ҡаплай алмаһа: «Нәфел намаҙҙарын, фарызға әйләндерел, үлсәүгә һалығыҙ!» — тип бойорор Раббыбыҙ. Был саҡта гонаһтарҙы ҡаплауы бик ихтимал шул намаҙҙарҙың Аллаһ үлсәүендәге тослоғо.
Әҙәбиәт
Башҡортса дини календарь (2005 йыл). — Өфө: «Китап», 2004. 376 бит. ISBN5-295-03435-6
Кесе Ҡатай (йылға)
Кесе Ҡатай, Кесе Ҡатау (Малый Катав) — Рәсәй йылғаһы. Башҡортостан биләмәләрендә аға. Йылға Ҡатай йылғаһының һул ярына тамағынан 95 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Наҙы-Петровск һыуһаҡлағысынан Павловка һыуһаҡлағысына тиклем Әй йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Вейга (йылға)
Вейга (Венга) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Онеж мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 49 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега мороно йылғалары бассейны Унежма йылғаһы бассейнының көнбайыш сигенән Золотница йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнсығыш сигенә тиклем (Онеге йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Иғдәүләтов Зәйни Сирай улы
Иғдәүләтов Зәйни Сирай улы (4 ғинуар 1913 йыл — 13 июнь 1982 йыл) — башҡорт театр актёры, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған (1954) һәм халыҡ (1970) артисы, «Почёт Билдәһе» ордены (1955) кавалеры.
Биографияһы
Зәйни Сирай улы Иғдәүләтов 1913 йылдың 4 ғинуарында элекке Өфө губернаһы Стәрлетамаҡ өйәҙе Аптраҡ ауылында ярлы крәҫтиән ғаиләһендә тыуа. 1928 йылда хеҙмәт мәктәбенең тәүге баҫҡысын тамамлай. Ата-әсәһе ауырыу сәбәпле, артабан уҡыуын дауам итә алмай. Ғаиләгә ярҙам итеү маҡсатында ҡыш урман ҡырҡа, йәй һал ағыҙа. Шул ваҡытта скрипкала уйнарға өйрәнә, гармунда башҡорт халыҡ көйҙәрен өйрәнә башлай. Колхоз йәштәре менән сәнғәт түңәрәге ойоштора, төрлө сюжеттар башҡара, уйнай, йырлай, үҫә төшкәс, уға хатта «колхоз артисы» тигән ҡушамат тағыла.
1933 йылда осраҡлы рәүештә ауылдарына килеп юлыҡҡан ике ижад кешеһе — Кучуков тигән скрипкасы һәм Усманов фамилиялы рәссам менән осраша. Уларға үҙ һөнәрен күрһәтә. Баш ҡала ҡунаҡтарын моңо менән әсир итә. Уға музыка училищеһына уҡырға барырға тәҡдим итәләр, әммә музыка бүлегендә урын ҡалмағанлыҡтан, театр техникумына ҡабул ителә. Хажи Бохарский, Ғабдулла Шамуҡов, Вәли Ғәлимовтар уның менән ихлас шөғөлләнә. 1937 йылда Башҡорт театр училищеһын (режиссёр Мәкәрим Мәһәҙиев курсы) тамамлай. 1936 йылдан алып 1974 йылға тиклем Башҡорт дәүләт академия драма театрында актёр булып эшләй.
1982 йылдың 13 июнендә Өфөлә вафат була.
Ижады
Зәйни Иғдәүләтовтың тәүге роле А. Таһировтың «Янғура» пьесаһынан ҡарауылсы ҡарт образы була. Зәйни Иғдәүләтов тыуҙырған образдар сатирик үткерлек, кәмит эскерһеҙлек, теүәл социаль характеристика менән айырылып тора. Төп ролдәре: Вафа («Башмағым», Х. Ибраһимов), Ҡолой Тархан («Хужа Насретдин», Н. Иҫәнбәт), Шәкүр («Бажалар», И. Абдуллин); классик репертуарҙа Жеванин («Өйләнеү», Н. В. Гоголь), Миллер («Мәкер һәм мөхәббәт», Ф. Шиллер), Бессеменов («Мещандар», М. Горький), Симоне («Мут егет»; Л. Пиранделлоның «Лиола» пьесаһы буйынса) һ.б. Ҡурсаҡ театры сәхнәһендә ҡуйған спектаклдәре: Н. В. Гернеттың («Алладиндың серле лампаһы») (1955), Ш. Насировтың («Серле ҡая»)(1960) һ.б. («Ай тотолған төндә»)(«В ночь лунного затмения»; Свердловск киностудияһы, 1978) кинофильмендә төшә. Концерт эшмәкәрлеге алып бара.
Зәйни Иғдәүләтовтың сәнғәткә драма артисы ғына түгел, нәфис һүҙ оҫтаһы булараҡ та килеүе билдәле. Ул башҡорт теленә, һүҙгә, сәхнә теленә талапсан, һаҡсыл була. Телмәре — ҡойоп ҡуйған саф башҡортса, сәхнә теле юғары дәрәжәлә профессиональ, һоҡланғыс була. Ул ошо тәжрибәһен 1964 йылда донъя күргән «Нәфис һүҙ оҫталығы» тигән китабында йәш һәүәҫкәрҙәргә еткерҙе. Уны күп сәхнә һөйөүселәр уҡыу ҡулланмаһы урынына файҙалана.
Ҡолмөхәмәтов Азамат Рәхмәт улы
Ҡолмөхәмәтов Азамат Рәхмәт улы (6 август 1953 йыл) — Рәсәй дипломаты. Батырлыҡ ордены кавалеры (2013).
Биографияһы
Азамат Рәхмәт улы Ҡолмөхәмәтов 1953 йылдың 6 авгусында Башҡорт АССР-ының нда (башҡа мәғлүмәттәр буйынса — Өфө ҡалаһында ) тыуған. Милләте — башҡорт.
Өфө ҡалаһының 91-се мәктәбен тамамлағандан һуң, СССР Сит ил эштәре министрлығының Мәскәү дәүләт халыҡ-ара мөнәсәбәттәр институтына (МГИМО) инә. Уны 1976 йылда тамамлай. Рус, башҡорт, ғәрәп, инглиз, француз телдәрен белә.
2015 йылдың 23 апреленән — Украиналағы хәлде көйләү буйынса контакт төркөмөндә Рәсәй Федерацияһының махсус вәкиле.
Ғаиләһе
Өйләнгән, ике ҡыҙы бар.
Атаһы сығышы буйынса — Ишембай районы Ҡанаҡай ауылыныҡы.
Марина Цветаеваның кенотафы
Марина Цветаеваның кенотафы — Калуга өлкәһенең Таруса ҡалаһында ҡуйылған иҫтәлекле билдә, шул урында Марина Цветаева ерләнергә теләгән. Мусатов тауы битләүе аҫтында — Ока яры буйында урынлашҡан, унда рәссам Борисов-Мусатовтың ҡәбере ята.
Тарихы
Таш Ока йылғаһы буйында һуҡмаҡ менән йәнәш ята, ул һуҡмаҡ буйлап Марина һәм Анастасия Цветаевалар «Песочное» дачаһынан Добротворскийҙар йортона  йәки инәһе Тьоға йөрөгәндәр. Ҡасандыр, Маринаның бала сағында, бында бәләкәй сиркәү булған. Был урындан алыҫ түгел ерҙә емеш-еләк баҡсаһы һәм зыярат урынлашҡан. Ул саҡта Таруса районында рухи христиандар сектаһы  — хлыстар, йәки христоверҙар булған. Шуға күрә бында уларҙың ҡәберлектәре булған. Сектаның ҡатын-ҡыҙҙары үҙҙәрен Кирилловналар тип атаған. 1895 йылда был сектаны бөтөрәләр. («Тарусала хлыстар эше » христоверҙарға ҡаршы  1893 йылдан 1895 йылдарға тиклем үткәрелә). Күп йылдар үткәс, эмиграцияла, шағирә Тарусаны һағынып иҫкә аласаҡ. Сит ерҙәрҙә, Парижда,  «Хлыстовки» эссеһында Цветаева былай тип яҙа: Ошондай яҙыу менән таш ҡуйыла. 1962 йылда студент-филолог һәм Цветаеваның шиғриәтен һөйөүсе Семен Островский үҙенең стипедияһына был урындан алыҫ түгел беренсе ташты ҡуя. Әммә уны, шул иҫәптән Марина Цветаеваның ҡыҙы Ариадна Сергеевна Эфрондың теләге буйынса алалар, ул шул ваҡытта Тарусала йорт төҙөй һәм ваҡыт- ваҡыты менән бында йәшәй. Ариадна Сергеевна Эфрон үҙ белдеге менән таш ҡуйыу Цветаеваның  шиғырҙар йыйынтығының  донъяға сығыуына ҡамасаулар тип борсола. Бер нисә айҙан һуң Семен Островский Ариадна Сергеевнана үкенесен белдереүе тураһында хат ала.
Бөгөн  Семен Островский Нью-Йорк ҡалаһында йәшәй һәм балалар өсөн шиғырҙар яҙа. Таш аҙнанан саҡ ҡына күберәк ята. Марина Цветаеваның шиғырҙар томы 1965 йылда  сыға. 1988 йылдың 9 октябрендә ҡасандыр бында торған сиркәү мөйөшөндә  икенсе таш ҡуйыла.
Бархин Григорий Борисович
Бархин Григорий Борисович (20 март 1880 йыл, Пермь — 11 апрель 1969 йыл, Мәскәү) — СССР архитекторы, ҡала планлаштырыусы, архитектура теоретигы, уҡытыусы, Төҙөлөш һәм архитектура академияһының ағза-корреспонденты (1956), РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре. Архитекторҙар Борис һәм Михаил Бархиндарҙың атаһы.
Биографияһы
Григорий Борисович (Герш Беркович) Бархин 1880 йылдың 20 мартында Пермдә һөнәрсе-маляр ғаиләһендә тыуған. Бала сағын Байкал аръяғында үткәрә. 1897 йылда Одесса сәнғәт училищеһын тамамлай. Император сәнғәт академияһында Юғары сәнғәт училищеһы курсын тамамлай (1901-1908). «Городское православное кладбище в окрестностях столицы» (05/19/1898) проекты өсөн рәссам исеме ала 4/19/1898).
1909 йылдан Мәскәү архитектура институтында уҡыта, 1930 йылдан - профессор. 1908-1912 йылдарҙа Мәскәүҙә һынлы сәнғәт музейы һәм Бородино күпере төҙөгәндә архитектор Р. И. Клейндың ярҙамсыһы булып эшләй.
Мәскәү архитектура йәмғиәте (MAO; 1923-1930 йылдар) эшендә ҡатнаша (1923-1926), «МАО конкурстары» (1923-1926 йылдар) баҫмаһын һ. б. редакциялай. 1932 йылда СССР Архитекторҙар союзын ойоштороусыларҙың береһе була.
1930-сы йылдарҙа Мәскәү ҡала Советының архитектура-планлаштырыу остаханаһын етәкләй.
1969 йылдың 11 апрелендә Мәскәүҙә вафат була. Уны Введенский зыяратында ерләйҙәр (25-се участка).
Ғүкүбә
Ғүкүбә (عقوبة; Уку́ба) — Ислам хоҡуғының (фиҡһ) шәриғәт те боҙған өсөн яза биреү проблемалары ҡаралған дүрт төп бүлегенең береһе. Шулай уҡ йәмәғәт (өммәт) мәнфәғәте өсөн енәйәтсегә һалынған яза ғүкүбә тип атала.
Яза биреү шарттары
Язаны судья (ҡаҙый) билдәләй, ул һәр енәйәтте иғтибар менән өйрәнә һәм хөкөм ҡарарын шәриғәт закондары нигеҙендә сығара.
Ғүкүбә исламдың тәүсығанаҡтарының (Ҡөрьән һәм Сөннәт) туранан-тура бойороҡтары нигеҙендә генә ҡулланыла. Үҙенең ҡылығы өсөн, йоғонтололоғона һәм йәмғиәттәге урынына ҡарамаҫтан, бөтә кешеләр ҙә яуап бирергә тейеш, ә язалау сараһы ҡанун боҙолоуға бәрәбәр ҡабул ителергә тейеш.
Яза төрҙәре
Яза өс төркөмгә бүленә: иҫкәртеүсе яза (хүдүд), ҡон ҡайтарыусы язалар (Ҡысас, дийә, кәффара, мөлкәтен тартып алыу) яза һәм өгөт-нәсихәт (тәғзир).
1873 йыл
1873 йыл — шишәмбе көнөнән башланған йыл, кәбисә түгел.
Вокшерка
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Чучнева
Чучнева — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Язьва йылғаһының уң ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
1874 йыл
1874 йыл — кесаҙна көнөнән башланған йыл, кәбисә түгел.
Мәсет намаҙы
Мәсет намаҙы — мәсеткә инеү хаҡы итеп уҡылырға тейеш нәфел намаҙ.
Әйтеп үтеүебеҙсә, мәсеткә инеү түләүһеҙ түгел. Мәсеткә инеү хаҡы — ике рәҡәғәт намаҙ. Мәсет намаҙы ла — нәфел намаҙ.
Әгәр ҙә мәсеткә ингән мәлдә унда берәй намаҙ үтәлә икән, мәсет намаҙы уҡыу тейешле булмаҫ.
Әгәр мәсеткә биш ваҡыт намаҙҙы уҡыр өсөн ингән осраҡта, мәсет намаҙын уҡыу тейешле һаналмай.
Йома намаҙына ниәтләнеп ингәндә, мәсет намаҙы уҡыла. Ниндәй ҙә булһа берәй мәсетте күреп сығыу өсөн генә инәбеҙ икән, ул сағында мәсет намаҙын уҡыу кәрәк.
Әҙәбиәт
Башҡортса дини календарь (2005 йыл). — Өфө: «Китап», 2004. 376 бит. ISBN5-295-03435-6
Бабья-Вож
Бабья-Вож — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Харута йылғаһының һул ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Һәүел намаҙы
Һәүел намаҙы — берәй мосолмандың вафаты хаҡында хәбәрҙе ишеткәс уҡыла торған нәфел намаҙы.
Берәй мосолмандың вафаты хаҡында хәбәрҙе ишеткәс, шул көндә, аҡшам намаҙын уҡығандан һуң, һәүел намаҙы үтәлә.
Ике рәҡәғәт итеп уҡыла һәм сауабы мәрхүмдең рухына бағышлана.
Намаҙ уҡыған кеше: «Ошо намаҙымдың сауабын фәлән кешенең (мәрхүмдең исеме атала) әсәһенең йәки атаһының исеме мәғлүм булһа, фәлән улы фәләндең рухына бағышлайым», — тип әйтеү кәрәк.
Әҙәбиәт
Башҡортса дини календарь (2005 йыл). — Өфө: «Китап», 2004. 376 бит. ISBN5-295-03435-6
Вондыр-Ягун
Вондыр-Ягун — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Энтль-Ими-Ягун йылғаһының һул ярына тамағынан 82 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Әбделкәбирова Мәүхиҙә Аҙнағол ҡыҙы
Әбделкәбирова Мәүхиҙә Аҙнағол ҡыҙы (Ғәбделкәбирова) (4 ноябрь 1917 йыл, хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Өфө районы Нөрлө ауылы — 2003 йыл) — ғалим-геолог, геология-минералогия фәндәре докторы (1973). Ҡаҙағстандың Дәүләт премияһы лауреаты (1990). 1941—1983 йылдарҙа Ҡаҙаҡ ССР-ы Фәндәр академияһының Геология институтында сектор мөдире. Геология, металлогения, стратиграфия буйынса хеҙмәттәр авторы.
Белеме
Ҡаҙаҡ тау-металлургия институтын тамамлай (1941).
Наградалары
«Фиҙакәр хеҙмәте өсөн» миҙалы, (1987).
Хеҙмәттәре
Материалы по петрографии метаморфических пород Кокчетавского района [Текст] / М. А. Абдулкабирова ; Акад. наук Каз. ССР. Ин-т геол. наук. Алма-Ата : Изд-во и тип. Акад. наук Каз. ССР, 1949
Абдулкабирова, Маухида Атнагуловна. Сводово-глыбовые структуры и эндогенные месторождения Северного Казахстана / Маухида Атнагуловна Абдулкабирова. — 1975 . — 240 с.
Рудные формации, месторождения руд золота, А.-А., 1980;
Сводово-глыбовые структуры и металлогения золота Казахстана, А.-А., 1982;
Тектоника и глубинное строение Северного Казахстана / Маухида Атнагуловна Абдулкабирова, В. Н. Любецкий, Ю. А. Калашников, др. — Алма-Ата : Наука, КазССР, 1988. — 192 с. : ил. — Библиогр.: с.189-191 (65 назв.). — На рус. яз.
Кахто-ляр
Кахто-ляр — Рәсәй йылғаһы. Дағстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Аварское Койсу йылғаһының уң ярына тамағынан 79 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сулак йылғаһы, инешенән Чиркейск гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Жан-Поль Бельмондо
Жан-Поль Бельмондо (9 апрель 1933 йыл) — Франция актёры.
Уға дан килтергән иң тәүге роле — француздарҙың «Яңы тулҡын» манифесы булған «Һуңғы һулышта» (1960) фильмендәге амораль йөҙлө Хамфри Богарт роле тора. Үҙенең тәүге картиналарында (Голливуд артисы Джеймс Дин кеүек) һәр саҡ алсаҡ күңелле, йылмайыусан йәш боласы ролен уйнап, Европа йәштәренең кумирына әйләнгән артист. Олоғая башлағас, комедияларҙа һәм боевиктарҙа үҙенсәлекле, үткер характерлы ролдәрҙе уйнай.
Биографияһы
Бельмондо 1933 йылдың 9 апрелендә Нейи-сюр-Сендә (Францияның Сена департаментында) Париж скульпторы Поль Бельмондо (1898—1982) ғаиләһендә тыуған. Мәктәптә уҡыған сағында ул ниндәй профессия һайлау тураһында ныҡлап уйланған, сөнки ул спортты ла, актёр һөнәрен дә оҡшатҡан булған. 20 йәшендә ул, актёрлыҡ һөнәрен спортсыныҡына ҡарағанда өҫтөнөрәк күреп, Юғары милли драматик сәнғәт консерваторияһына уҡырға инә. Уҡыуын тамамлағас, Жан-Поль үҙенең профессиональ карьераһын сәхнәлә актёр булып башлай һәм 50-се йылдарҙа театрҙа эшләй.
Ижады
1957 йылда уның иң тәүге роле булып «Мольер» фильмендағы роле торған, ләкин уның ҡатнашлығындағы күп кенә эпизодтары кино сығыр алдынан ғына бөтөнләйе менән ҡырҡып ташланған. Уның әһәмиәтле ролдәренең береһе булып, уның Ален Делон һәм Анри Видалдәр менән бергә «Матур бул һәм өндәшмә» (1958) фильмындағы уйнаған роле торған. 26 йәшлек актёр Жан-Люк Годарҙың "Һуңғы һулыш"та фильмында вайымһыҙ елғыуар Мишель Пуакарҙың ролен башҡарып, донъя кинематографына үҙенең ҙур өлөшөн индергән.
Бер йылдан һуң ул үҙенең авторитетын, Витторио Де Сиктың «Ике ҡатын-ҡыҙ» фильмында «Оскар» америка премияһына лайыҡ булған Софи Лорен менән бергә уйнап, нығытып ҡуйған. Ул үҙенең иң яҡшы тип табылған ролдәрен «Яңы тулҡындағы» француз режиссёрҙарының фильмдарындә уйнаған, әйтәйек, шул уҡ Годарҙың «Ҡатын-ҡыҙ ҡатын-ҡыҙ инде», 1961), Луи Маляның «Оғоро», 1967), Франсуа Трюффоның «Миссисипи сиренаһы», 1969), Клод Шабролдың «Доктор Пополь», 1972), Ален Рененың «Стависки», 1974) фильмдарында.
Голливуд боевиктары һәм комедияларының француздарса аналогы булған коммерция проектлы фильмдарҙа Бельмондо төҙәлмәҫлек авантюрист сифатында бик күп етди, характерлы ролдәр башҡарған, тик уларҙың ҡайһы берҙәре тәнҡитселәр тарафынан бик үк уңышлы тип табылмай ҡалған. Мәҫәлән, «Вариҫ» фильмында ул атаһы менән ҡайнатаһы араһындағы ыҙғыштың сәбәбен асыҡлай аласаҡ бик бай вариҫ Барт Корделдың ҡабатланмаҫ образын ижад иткән. 1974 йылда ул публикаға тағы ла бер сағыу характерлы кеше ролен — иң юғары француз даирәләрендә йөрөүсе авантюрист Антуан Ставискиҙы, еврей сығышлы Рәсәй эмигрантын, — сығарған.
Феериялы һәм гротеск менән һуғарылған «Профессионал» (1981) фильмында ул, Жосс Бомондың персонажын ижад итеп, үҙ карьераһында ҙур ҡаҙанышҡа ирешә.
Бельмондо Францияла иң күп аҡса эшләгән актёрҙарҙың береһе. Ул Ален Делон кеүек, үҙенең фильмдарын тиҙерәк сығарыу маҡсатында, Cerito (был уның оләсәһенең ҡыҙ фамилияһы)компанияһын үҙ аҡсаһына аса һәм унда 1986 йыл үткәнсе эшләй. Театр сәхнәһенә ул тик 1987 йылда ғына әйләнеп ҡайтҡан һәм театрҙағы эштәрен киноларҙа ролдәр башҡарыу менән бер рәттән алып барған. 1995 йылда уның «Ситләтелгәндәр» (реж. Клод Лелюш) фильмында башҡарған роле тураһында кино тәнҡитселәре бик матур итеп яҙып сыҡҡандар. 2001 йылда актёр инсульт кисерә һәм шунлыҡтан театрҙа һәм кинола эшләүен туҡтатырға мәжбүр булған. 2008 йылда 75 йәшлек Бельмондо яңынан кино төшөрөү майҙансығына кире ҡайта. Ул был юлы режиссёр Франсис Юстерҙың «Кеше һәм уның эте» фильмында уйнаған. «Пари-матч» журналына биргән интервьюһында Бельмондо үҙенең был фильмда уйнауы тураһында былай тип әйтә: «Мин быға тиклем 95 фильмда төшөп, театрҙа 40 роль ижад итһәм дә, был фильмда ҡатнашҡанымды үҙемдең иң бәхетле саҡтарым тип иҫәпләйем, сөнки был фильм минең быға тиклем төшкән фильмдарымдан нигеҙҙә бик ныҡ айырылып ятҡан эш тип иҫәпләйем».
Шәхси тормош
Бейеүсе Элли Константен менән никахта булған сағында(1953—1966), актёрҙың донъяға өс балаһы тыуған — ҡыҙҙары Патриция (1958—1994) һәм Флоранс (1960), «Формула-1» ярышында ҡатнашыуын ташлаған спортсы улы Поль Бельмондо. Оло ҡыҙҙары Патриция 1994 йылда янғын ваҡытында фажиғәле вафат булған.
Манекенщица һәм балерина Нати Тардивель (1961) менән ул 2002 йылдың декабренән алып 2008 йылдың йәйенә тиклем икенсе никахта була, уның был никахта ҡыҙы Стелла (2003) тыуған. Жан Поль Бельмондоның бер балаһы ла, аталарының юлынан китеп, актёр һөнәрен үҙ итмәгәндәр. Тик уның улы Поль генә, «Яҙмыш һөйөүлеһе» фильмында француз публикаһына бер тапҡыр күренеп ҡалған.
Ул элекке Бельгия моделе һәм хәҙерге бизнес-леди Барбара Гандольфи менән дә романтик мөнәсәбәттә булған.
Ғаиләһе
Ағаһы продюсер Ален Бельмондо һәм апаһы — актриса Мариэль Бельмондо.
Кесе Көтөм
Кесе Көтөм  — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Башҡортостан, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Йүрүҙән йылғаһының уң ярына тамағынан 70 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Нязепетровск гидроузеленән Павловск гидроузеленә тиклем Әй йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
1875 йыл
1875 йыл — йома көнөнән башланған йыл, кәбисә түгел.
Воя (Кянда ҡушылдығы)
Воя — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кянда йылғаһының уң ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега мороно йылғалары бассейны Унежма йылғаһы бассейнының көнбайыш сигенән Золотница йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнсығыш сигенә тиклем (Онеге йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Ғафаров Фидан Сафа улы
Ғафаров Фидан Сафа улы (12 октябрь 1947 йыл) — башҡорт театр актёры. РСФСР-ҙың (1984), Башҡорт АССР-ының (1980) һәм Татарстан Республикаһының (1994) халыҡ артисы, Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаты (1981), Салауат Юлаев ордены кавалеры (2017), Өфө ҡалаһының почётлы гражданы (2020).
Биографияһы
Фидан Сафа улы Ғафаров 1947 йылдың 12 октябрендә Башҡорт АССР-ының Дүртөйлө районы Яңы Уртай ауылында тыуған. Ошо ауылда 7 синыфты тамамлағас, 14 йәшендә Өфө сәнғәт училищеһына уҡырға килә. 1966 йылда училищены тамамлағас, Башҡорт дәүләт академия драма театрына эшкә килә. Театрҙа ниндәй генә роль уйнамаһын, үҙен һәр саҡ талантлы сәхнә өҫтаһы итеп күрһәтә.
Репертуары
Театр сәхнәһендә Ә. Атнабаевтың «Мөхәббәт тураһында йыр» драмаһында Илһам, У. Шекспирҙың «Ромео һәм Джульетта» трагедияһында (Ш. М. Мортазина ҡуйылышы) Ромео ролдәре менән сығыш яһай башлаз. Ф. Ғафаров репертуары төрлө жанрлы драма әҫәрҙәрендәге киң темаларға ҡағылған 100-ҙән ашыу ролде үҙ эсенә ала.
Талантының тәбиғилеге, лирик хисле булыуы, күңел кисерештәрен нескә асып биреү һәләте менән актёр башҡаларҙан айырылып тора. Моңло тауышы тамашасыны әсир итә. 1991 йылда ул «Фидан Ғафаров театры»н ойоштора.
2020 йылдың мартында башҡорт театр сәхнәһе һәм эстрада йондоҙо, популяр актёр һәм лирик йырҙар башҡарыусы Фидан Ғафаровҡа «Өфө ҡалаһының почётлы гражданы» исеме бирелде.
Ғаиләһе
Ҡатыны Фәриҙә Хәбибулла ҡыҙы 2022 йылдың 24 авгусында вафат булған. Ике улы: Айбулат — музыкант (2009 йылда вафат), кесе улы Азамат — Башҡорт дәүләт академия драма театры актёры. Ҡыҙы Сәмира никахтан тыш тыуған. .
Егоров Николай Матвеевич
Биографияһы
Егоров Николай Матвеевич Грозный ҡалаһында әрмән ғаиләһендә 1923 йылдың 27 майында тыуған. Әсәһе йыйыштырыусы булып эшләгән, атаһы — заводта станоноксы. Атаһы Беренсе бөтә донъя һуғышында ҡатнаша, батша армияһында уның әрмән фамилияһын рус фамилияһына үҙгәртәләр.
Урта мәктәпте тамамламайса, Николай Матвеевич хәрби училищела уҡый.
Бөйөк Ватан һуғышы фронттарында разведка взводы командиры, уҡсылар батальонында рота командиры, уҡсылар полкы штаб начальнигының беренсе ярҙамсыһы булып хеҙмәт итә. Курскиҙан Волгаға тиклем һуғыштарҙа ҡатнаша һәм ауыр йәрәхәттәр ала. Госпиталдә дауаланғандан һуң инвалидлыҡ ала.
1944 йылда дивизия гәзитендә баҫыла башлай. Һуғыштан һуң киске мәктәпте тамамлай. 1955 йылда КПСС Үҙәк Комитеты ҡарамағындағы Юғары партия мәктәбенең журналистика факультетын тамамлай
«Грозненский рабочий» гәзитенең сәркәтибе (1946—1956), «Дон» журналында (1957—1960), Ростов телерадиокомитетының баш мөхәррире (1960—1963) булып эшләй.
1962 йылда СССР Яҙыусылар союзына, ә һуңынан — Рәсәй Яҙыусылар союзына ҡабул ителә.
Грозный ҡалаһына үҙенең сәнғәт буйынса шәхси китапханаһын һәм хәҙерге заман сәнғәт коллекцияһын (картиналар, скульптуралар) бүләк итә. Китапханаһын һәм коллекцияларын ул 65 йыл буйына йыйған. 2002 йылдың декабрендә Чечен Республикаһы академияһының почетлы академигы итеп академияның дөйөм йыйылышында һайлана.
Ижады
Егоров Николай шиғырҙар, проза һәм публицистик әҫәрҙәр яҙа, шул уҡ өлкәләрҙә тәржемә итеү менән шөғөлләнә.
Егоров Николай Матвеевич әҫәрҙәрҙең айырым баҫмалары:
Шудья (Язва ҡушылдығы)
Шудья  — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Язьва йылғаһының уң ярына тамағынан 82 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Витман Ирина Ивановна
Витман Ирина Ивановна (30 июнь 1916 йыл — 2012 йыл) — СССР һәм Рәсәй рәссамы, пленэр һынлы сәнғәт оҫтаһы, СССР Рәссамдар союзы ағзаһы (1948).
Биографияһы
Ирина Ивановна Витман 1916 йылда Мәскәүҙә тыуған. Атаһы — урыҫлашҡан латыш — Витман Иван Иванович, инженер. Әсәһе — Сусанна Эмилиевна, француз аристократтары нәҫеленән, француз революцияһынан һуң Рәсәйгә килә, филолог, BOKC' консультанты. Ағаһы — Андрей Иванович Витман — астрофизик. Бала сағын Парижда үткәрә, оләсәһе музей һәм күргәҙмәләргә алып йөрөй. Шунда ул француз һынлы сәнғәте рухы менән һуғарыла, ә скульптор Д. Ф. Цаплиндың оҫтаханаһына барғандан һуң, рәссам булырға ҡарар итә.
1930 йылдар башында Ленинградта полиграфия техникумының әҙерлек курстарында буласаҡ ире — рәссам Алексей Соколов менән таныша.
1936 йылда Бөтә Рәсәй Художество академияһының ректоры Исаак Бродский, Ирина һәм Алексейҙың эштәрен ҡарағандан һуң, уларҙың икеһендә уҡырға ҡабул итә. 1941 йылда Алнексей үҙ ирке менән фронтҡа китә, Ирина Ленинградта ҡала. Студенттар, ҡыйыҡ баштарынан дошман ташлаған яндырғыс бомбаларҙы алып ташлап, янғын һүндереүсе булып хеҙмәт итә. Был эше өсөн Витман «Янғын һүндереү хеҙмәте геройы» исеменә лайыҡ була. «Ленинградты обороналаған өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.
Ирина витман 1944 йылда Мәскәүгә ҡайта, Суриков институтына күсә һәм уны Александр Осмеркин оҫтаханаһында «Метро. Эскалатор» диплом эше менән тамамлай. 1948 йылдан И. И. Витман СССР Рәссамдар союзы ағзаһы
Витмандың иғтибарҙы йәлеп иткән ҙур эштәре булып «Цирк. Ирина Бугримова» (1950) и «Пушкин-лицеист в Царскосельском парке» картианалары тора (1954).
1954—1956 йылдарҙа Витман Сиҙәм ерҙәрҙә эшләй. Был сағыу осорҙа рәссамдың ижадында яңы образдар тыуа. Һуңынан, Мордовия (1958 йыл), Ҡаҙағстан, Вьетнам (1969—1970 йылдарҙа) буйлап сәйәхәтендә уның эштәре декоратив тойғо төҫө, ҙур колористик көсөргәнеш, даими һәм ныҡышмалы образдар эҙләү менән билдәләнә
Йыл һайын Мәскәү, республика һәм бөтә союз күргәҙмәләрендә ҡатнаша. Шәхси күргәҙмәләре Мәскәүҙәһәм Рәсәйҙең башҡа ҡалаларында, шулай уҡ сит илдәрҙә үтә. Рәсәй Художество академияһының алтын миҙалы менән бүләкләнә (2010).
2012 йылда Мәскәүҙә вафат була.
Ирина Ивановна Витмандың эштәре Дәүләт Третьяков галереяһында, Рус Дәүләт музейында, Мордовия картиналар галереяһында, Рәсәйҙең, БДБ илдәренең, АҠШ, Франция, Германия, Япония, Италия һ.б. шәхси йыйылмаларында һаҡлана.
Бак йорто
Бак йорто — Санкт-Петербургтың үҙәк өлөшөндә тарихи бина, 1904—1905 йылдарҙа «Речь» гәзите нәшриәтсеһе Юлиан Бак өсөн архитектор Борис Гиршович проекты буйынса төҙөлгән. Фасадтарының матур декоры һәм ихата өлөшөнөң үҙенсәлекле төҙөлөшө менән айырылып тора: төп корпустың икенсе һәм бишенсе һәм флигелдәре өҫкө галереялар менән тоташа.
2001 йылда Бак йорто яңы асыҡланған мәҙәни мираҫ объекттары статусын ала, ә  2016 йылда тарихи-мәҙәни экспертиза һөҙөмтәләре буйынса  Рәсәй Федерацияһы халыҡтарының мәҙәни мираҫ объекттарының Берҙәм дәүләт реестрына индерелеүгә  тәҡдим ителә (тарихи һәм мәҙәни ҡомартҡы).
Төҙөү
1844 йылғы мәғлүмәттәр буйынса, Бактың буласаҡ йорто участкаһын элегерәк медицина докторы, император йәшерен советнигы Карл Федорович Гаугер биләй. Планында П ҡат-рәүешле ике ҡатлы бина классицизм стилендә биҙәлә, беренсе ҡаты таштан, ә икенсе ҡаты ағастан төҙөлә. Унда бөтәһе 17 фатир иҫәпләнә, шуларҙың ике бүлмәһе һыу үткәргес менән йыһазландырылған. Йортта шулай уҡ кер йыуыу бүлмәһе һәм 9 атҡа аҙбар була. Һуңғараҡ бина бер нисә хужаны алмаштыра — Гаугерҙан бина почётлы граждан Петр Ильич Ларионовҡа күсә, унан һуң ниндәйҙер Афанасьевҡа һәм  Мейерға күсә. Үҙгәртеп ҡороуҙар башланғанға тиклем милексеһе булып Эмилий-Иоганн һәм Эдуард Фёдорович Мейзе тора. 1903 йылдың 21 ғинуарында улар килешеү буйынса йортто  инженер Юлиан Бакҡа  212 500 һумға һаталар. Инде май айына иҫке бинаны һүтәләр һәм яңы төҙөлөш өсөн ерҙе таҙарталар.
Яңы бина өсөн архитектор сифатында Борис Гиршовичты саҡыралар, ул был мәлгә Птеербургтың йәһүд общинаһы өсөн бер нисә матур йорт төҙөгән була. Гиршович ике проект әҙерләй; заказсыға оҡшаған проект варианты буйынса төҙөлөштө тормошҡа ашыра башлайҙар. Күләмле бина биш инеү урынына (ике түр инеү урыны һәм өс ихата инеү урыны) проектлана, ҡапҡанан үтеп йөрөү урынын үҙ-ара тоташтырылған  өс  ихата  тормошҡа ашыра, ә дүртенсе ихата төп корпус һәм флигель араһында өҫкө галереялар ярҙамында башҡарыла. Биш ҡатлы корпусты урамдың ҡыҙыл һыҙығы буйлап  мансарда ослай, ихата флигелдәре  6-сы ҡатты ала. Бинаға коммуникациялар  — электр, һыу торбалары селтәре үткәрелә, түрҙә лифттар ҡуйыла һәм  консьерж өсөн бүлмә күҙ уңында тотола.
Юлиан Бак үлгәндән һуң уның тол ҡатыны Анна Ильинична бинаны надворный советник  Афанасий Михайлович Сомовҡа һата. Билдәле булыуынса, бинаның аҙаҡҡы милексеһе булып   1-се гильдия сауҙагәре һәм нәҫелдән килгән  почётлы граждан Константин Александрович Варгунин тора.
Архитектураһы
Йорттоң дөйөм стиле «өсөнсө барокко» кеүек һүрәтләнә. Йорттоң фасады ҡат -ара кәрниздәр, эркерҙар һәм һылап яһалған биҙәктәр менән һәм металл декорлы (сүкеп эшләнгән рәшәткәләр, аҫма түбәләр, байраҡ тотоп тороусы яйланмалар)  күләмле аттиктар менән бүлгеләнә. Ихата фасадтары йыйнаҡ, төп элементтары булып асыҡ балкондар һәм  галереялар тора. Цоколе эзбизташ менән түшәлгән, беренсе ҡаты рустовкаланған, композицияны  ағас кәрниз тамамлай. Баштағы проект буйынса бинала  ике башня була, уларҙың береһе  Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында емерелә, икенсеһе яҡынса  1968 йылда юғала.
Бинаны биҙәү өсөн тик ҡиммәтле һәм сифатлы материалдар ҡулланыла. Мәҫәлән, вестибюль һәм баҫҡыс тороҡтарын биҙәү өсөн витраждар «М. Франк һәм К°» оҫтаханаһында заказ буйынса эшләнә. Йәмәғәт зонаһында иҙәндәр метлах  плиткалары менән түшәлә, колонналар һәм баҫҡыстар мәрмәр менән  көпләнә, стена һәм түшәмдәр һылап яһалған биҙәктәр менән эшләнә, семәрле  имән ишектәр һәм бейек көҙгөләр ҡуйыла.
Бинаның архитектура үҙенсәлеге булып корпустарҙың ғәҙәти булмаған тоташтырылыуы тора: икенсе һәм бишенсе ҡаттарҙы ябыҡ галереялар тоташтыра, асыҡ балкондар рәте менән улар үҙенсәлекле төҫ бирә, уны Мауриц Эшер лабиринты менән сағыштыралар. Эстетик яҡтан тыш, ябыҡ галереялар прагматик мәғәнәгә эйә була — улар арҡаһында эске флигелдәрҙә йәшәүселәргә төп инеү урыны менән файҙаланырға тура килә, был ҡуртымдың хаҡын арттыра. Йорт подвалында шарап мөгәрәптәре, шулай уҡ ялға биреү өсөн бүлмәләр урынлаша
Билдәле йәшәүселәре
Йортта төрлө профессиялы күп хәлле ҡала кешеләре, чиновниктарҙан башлап шағирҙарға тиклем кешеләр йәшәп китә. Төҙөлөп бөткәндән һуң беренсе йәшәүсеһе булып Рәсәй империяһының хәрби министры Александр Редигер тора. Өсөнсө ҡатты нефть сәнәғәтсеһе  Павел Гукас биләй. Мансарда ҡатында оҫтаханалар урынлаша, иң ҙур бүлмәне рәссам Николай Беккер, Петербургта билдәле портрет яҙыусы  Федор Беккерҙың улы ҡуртымға ала. 1906 йылдан 1910 йылға тиклем  осорҙа   6-сы фатирҙы Леон Бакст  оҫтахана сифатында ҡуртымға ала (ҡайһы бер сығанаҡтар буйынса — 31-се йәки 32-се, унда  Дягилевтың «Рус миҙгелдәре » өсөн костюмдар өҫтөндә эшләй . Шулай уҡ Октябрь революцияһына тиклем йортта  сенатор Нил  Зуев  ғаиләһе менән,  генерал Дмитрий Комаров тың тол ҡатыны һәм балалары, инфантериянан генерал Андрей Косич, инженер  Эдуард Тотлебен ҡыҙы Александра, эре сәнәғәтсе һәм медицина докторы Сергей Колачевский йәшәй.С
Совет власы осоронда йорт коммуналь торлаҡ була, фатирҙың бер бүлмәһендә ( № 31) актер Юрий Каморный йәшәй, ә 37-се фатирҙа  (1930 йылдан алып 1941 йылға тиклем) 11  йыл Анатолий  Мариенгоф  ҡатыны  Анна Никритина менән йәшәй. 22 -се фатирҙа 1956 йылға тиклем  балерина Тимофеева Нина, ә 1970 йылдарҙа   балет артисы Василий Островский йәшәй.
Туҙыуы
1905 йылда төҙөлөш тамамланғандан һуң бина бер тапҡыр ҙа йүнәтелмәй. Икенсе донъя һуғышы ваҡытында йортҡа ике тапҡыр  бомба эләгә: снаряд бер нисә ҡатты тишеп үтә, икенсе снаряд фасад стенаһына  эләгә,  бинала ярыҡтар барлыҡҡа килә. XX быуаттың икенсе яртыһында йәмәғәт зонаһы биҙәлешенең барлыҡ тиерлек элементтары урлана һәм юҡҡа сыға  (витраж, металлодекор), көҙгөләре ватыла, 1960 йылда  лифт кабинаһы юҡҡа сыға, ә 1988 йылда  шахта селтәрҙе һүтеп алына. 1990 йылда фатирҙа йәшәүселәр фатирҙарҙан тарихи мебелде, ишектәрен, ванналарын сығарып ташлай,  үҙенсәлекле камин һүтеп алына.
2000 йылдарҙан Бак йорто «Ленфильм» студияһының төшөрөүҙәре өсөн урын исемлегенә индерелә, шул уҡ ваҡытта бинаның  дөйөм торошо ҡәнәғәтләнерлек булмай — ҡаттарҙа  яҡтылыҡ булмай, түр бүлмәләрҙә  йортһоҙҙар ҡунып сыға һәм сүп-сар ҡалдыра. 2010 йылдың ҡышында подъездарының береһендә түшәме емерелеп төшә. Йәшәүселәрҙең һүҙҙәре буйынса, шул уҡ йылдан фатирҙарҙың  береһен «билдәле порнобарон» ала. 2010 йылдан 2013 йылға тиклем бинала  легаль булмаған  казино эшләй, 2016 йылда уның урынында хостел асыла.
Капиталь ремонт
Тәбиғи туҙыуынан тыш бина вандалдарҙан һәм намыҫһыҙ йүнәтеүҙәрҙән зыян күрә. Мәҫәлән, 2017 йылда коммуналь хеҙмәттәр хеҙмәткәрҙәре витраждарҙы һүтеп ала һәм сүплеккә сығара, ә тарихи ишектәрҙе яңы ишектәр менән алмаштырырға маташалар. 2018 йылда матбуғатта йортта үҙенең быуат тарихы  осоронда тәүге тапҡыр фасадтарының ремонты үтәсәк тигән мәғлүмәт барлыҡҡа килә (ул йәшәүселәрҙең күп тапҡыр мөрәжәғәттәренән һуң иртә срокҡа күсерелә,  башта 2033 йылға планлаштырыла). 2019 йылда йүнәтеү эштәренә ҡала бюджетынан 50 миллион һум аҡса бүленә, аукционда реставрациялау компания «Мир» еңеп сыға. Ремонт сифаты йәшәүселәрҙең һәм күҙәтеүселәрҙең  ҡәнәғәтһеҙлеген тыуҙыра:  бөхтә һүтеп алыу урынына подъездарҙың металл декоры элементтарын бысалар, фасадтар уңайһыҙ температура шарттарында буяла, тәҙрә быялалары һәм  витраждары  лезвие менән таҙартыла. 2019 йылдың февраль айында  фасадынан штукатуркаһы ҡойола башлай, декабрь айында балкондарҙан  һәм урам фасадтарынан ике тапҡыр ҡойола.
Ижтимағи эшмәкәрлек
Йорттоң насар торошо һәм тәртип булдырыу буйынса проблемалар  йәшәүселәрҙе инициатив төркөмгә  берләштерә, улар үҙ проектын тормошҡа ашыра башлай:  2013—2014 йылдарҙа  ВКонтакте социаль селтәрендә «Кирочная 24» берлеге барлыҡҡа килә, бина буйлап экскурсиялар үткәрә башлайҙар, логотип әҙерләнә һәм йорттоң һүрәте менән  сувенирҙар сығара башлайҙар. Йәшәүселәрҙең әүҙемлеге  арҡаһында бинаның эске имән ишектәре табыла һәм кире бинаға ҡайтарыла, улар  2000 йылдар аҙағында  реставрацияға ебәрелеп коммерция файҙаланыуына һатылған була.
2019 йылда коммерциялы булмаған «Иғтибар» фонды менән берлектә беренсе һәм икенсе түр тамбурҙарының реставрацияһы буйынса кампания эш башлай, уға аҡса шәхси иғәнә юлы менән йыйыла. Киләсәктә музей асыу планлаштырыла, экспонаттары булып интерьерҙың тарихи әйберҙәре торасаҡ.
Ислам хоҡуғы сығанаҡтары
Ислам хоҡуғы сығанаҡтары  - хоҡуҡ белгестәре (фаҡиһтар) тарафынан хоҡуҡ ҡарары (фәтүә) сығарыу өсөн файҙаланылған төп сығанаҡтар.
Сығанаҡтар
Ислам хоҡуҡиәтенең сығанаҡтарына Ҡөрьән, сөннәт, ижмә, ҡыясты индерергә мөмкин:. Өҫтәмә сығанаҡтарға истихсан, истисләх, ғөрөф, истисхаб һәм садду з-зарайи инә.
Камалетдинов Венер Хәйернас улы
Камалетдинов Венер Хәйернас улы (Камалетдинов Венер Хаернасович) (20 август 1947 йыл ) — СССР һәм партия эшмәкәре, 1988—1992 йылдарҙа КПСС-тың Благовар райомының беренсе секретары, район Советы Халыҡ депутаттарының рәйесе, 1922 йылдан Благовар районы администрацияһы башлығы, Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының закон, законлылыҡ һәм хоҡуҡ тәртибе мәсьәләләре буйынса комиссия ағзаһы. 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың уникенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты.
Биографияһы
Камалетдинов Венер Хәйернас улы 1947 йылдың 20 августында Башҡорт АССР-ының Благовар районы Иҫке Күсәрбай ауылында тыуған. Милләте буйынса башҡорт, юғары белемле —  1971 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлаған.
Хеҙмәт юлын, 1971 йылда, институтты тамамлағас Благовар районында «Россия» колхозында инженер булып башлай. Артабан, БашЦИК совхозы директоры, Благовар районы агросәнәғәт берекмәһе рәйесе булып эшләй. 1988—1992 йылдарҙа КПСС-тың Благовар райомының беренсе секретары, район Советы Халыҡ депутаттарының рәйесе. 1922 йылдан Благовар районы администрацияһы башлығы. Благовар районы, 183-сөТаң һайлау округы Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советының халыҡ депутаты итеп һайлана. Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының закон, законлылыҡ һәм хоҡуҡ тәртибе мәсьәләләре буйынса комиссия ағзаһы.
Һылтанмалар
‎ ‎
Тарног традицион халыҡ мәҙәниәте музейы
Тарног традицион халыҡ мәҙәниәте музейы — ҡала муниципаль бюджет мәҙәниәт учреждениеһы, ул «Тарног традицион халыҡ мәҙәниәте музейы» тип атала, Вологда өлкәһе Тарног районы территорияһында өс бинала урынлашҡан.
Тарих
1970 йылдың 10 октябрендә Тарног традицион халыҡ мәҙәниәте музейын килеүселәр өсөн рәсми рәүештә асалар. Тәүҙә музей ҙур булмаған экспозициянан ғибәрәт була һәм ул Тарног районы Лохотский ауыл советының бер башланғыс кластар мәктәбенең бүлмәһендә урынлаштырылған була. Боронғо әйберҙәрҙе йыйыу һәм экспозицияларҙы биҙәү менән Василий Елизарович Величутин шөғөлләнә, ул ғүмер буйы Тотем тыуған яҡты өйрәнеү музейында эшләй һәм был эш менән ныҡлап мауыға. 1973 йылда музей Тарногский Городок ауылына күсерелә һәм район музейына әүерелә.
Әлеге мәлдә мәҙәниәт учреждениеһы булған музейҙағы экспозициялар өс бинала тора. Музей фондын 15011 берәмек тәшкил итә.
Музей биналары һәм ҡоролмалары
1973 йылдан алып музейҙың төп бинаһы булып 1927 йылда төҙөлгән айырым йорт тора, ул Тарногский Городок ауылының Совет урамындағы 14 — се йорт.
Һаннибал
Ганнибал б.э.т. 247 йылда Карфаген полководецы Гамилькар ғаиләһендә тыуған. Ул туғыҙ йәшендә Римгә ҡаршы һуғышасағын белдергән. Испанияла Карфаген ғәскәренең баш командующийы булараҡ, Сагунтҡа һөжүм итеп, Икенсе Пуник һуғышын башлап ебргән. Б.э.т.218 йылда ул, Италияға бәреп инеп, римлеләрҙе бер нисә тапҡыр Канн янында еңгән. Тик римлеләр инициативаны үҙ ҡулдарына алып, Испанияла һәм Африкала карфагенлыларға ҡаршы һуғышҡа сыҡҡан. Африкалағы үҙҙәренең ғәскәренә ярҙам ҡулы һуҙырға тип сыҡҡан Ганнибал Зам янында римлеләрҙән еңелгән. Был еңелеүҙең һөҙөмтәһе булып Рим республикаһы менән Карфаген араһында тыныслыҡ төҙөү торған. Б.э.т. 196 йылда Ганнибалды Римгә ҡаршы тора тип ғәйепләйҙәр һәм уны илдән ҡыуып сығаралар. Б.э.т. 183 йылда Ганнибал, римлеләргә бирелмәҫ өсөн, үҙен-үҙе үлтергән.
Тарног традицион халыҡ мәҙәниәте музейы
Музей биналары һәм ҡоролмалары
Музейҙың «А. А. Угрюмовтың йорт-музейы» тигән тарихи-мемориаль бүлеге ошондағы Тарногский Городоктағы 1929 йылда төҙөлгән бинала урынлашҡан. Был Угрюмовтар ғаиләһенең элекке айырым йорто, адресы: Совет урамы, 20-се йорт.
Һаннибал
Ганнибал Европа тарихында Александр Македонский, Юлий Цезарь, Сципион һәм Пирр Эпирскийҙәр менән бер рәттән иң бөйөк хәрби стратег булып һанала. Хәрби тарихсы Теодор Айро Додж Ганнибалды «стратегияның атаһы» тип иҫәпләгән, сөнки уның әйтеүенсә римлеләр Ганнибалдан күп стратегия элементтарын отоп алғандар. Бындай баһа Ганнибалға киң, ҙур репутация булдырған, шуға күрә хәҙерге ваҡытта Ганнибал, наполеон менән бер рәттә торған иң стратегтарҙың береһе булып исәпләнә.
Тарног традицион халыҡ мәҙәниәте музейы
Музей биналары һәм ҡоролмалары
Музейҙың этнография бүлеге Заречье ауылында, 1818 йылда төҙөлгән элекке земство управаһы бинаһында, урынлашҡан.
Һаннибал
Исеменең этимологияһы-сығышы
Финикийҙәр телендә Ганнибалдың исеме һуҙынҡыларҙан башҡа HNBL тип яҙылған. Был һүҙҙәге һуҙынҡы өндәр тере һөйләштә килеп сыҡҡан тип фараз итәләр тел ғалимдары.
Тарног традицион халыҡ мәҙәниәте музейы
Экспозициялар
Музейҙың төп бинаһында «Традицион халыҡ мәҙәниәте» экспозицияһы урынлашҡан. Уның беренсе залындағы «Төньяҡ крәҫтиәндәренең тормош даирәһе» экспозицияһы крәҫтиәндәр тормошо циклдарына һәм йолаларына бағышланған. Икенсе зал — «Традицион ҡатын-ҡыҙҙар һөнәре» тип атала һәм ул кокшеньга йолаларына, шулай уҡ ағас һырлау һәм сигеү эштәренә арналған. Өсөнсө зал «Кокшарҙарҙың төп һөнәрҙәре» тип атала һәм игенселек, етен үҫтереү һөнәрен һүрәтләй. Дүртенсе зал — Тарног районының тәбиғәтендәге үҫемлектәр һәм хайуандар донъяһы тураһында бәйән итә. Бинала шулай уҡ тематик күргәҙмәләр ойоштороу өсөн бүлмәләр бар.
Һаннибал
Бала сағы һәм йәшлек йылдары
Ганнибалға туғыҙ йәш тулғас, уны атаһы үҙе менән Испанияға, беренсе Пуник һуғышындағы юғалтыуҙарын кире ҡайтарырға тип, алып киткән. Ганнибал үҙ теләге менән Испанияға атаһы менән киткәнме, әллә уны Карфаген дәүләте ебәргәнме, был турала тарихта иҫтәлектәр ҡалмаған. Испанияға китер алдынан Гамилькар хоҙайҙарына ҡорбан килтергән һә шул саҡта улын үҙ янына саҡырып, Испанияға барырға ризамы, юҡмылығын һораған. Малай шатланып риза булғас, Гамилькар улын ҡорбан салған ерҙә бөтә ғүмерен Римдең дошманы булырға һәм үҙ атаһының эшен дауам иттереүсе булырға ант иттергән. Был турала Гамилькар үҙе Сирияның батшаһы Антиох III һөйләгән булған. Шунан бирле, Полибий әйтеүенсә тарихҡа «Ганнибал анты» тигән һүҙ инеп ҡалған.
Вондель
Вондель — Рәсәйҙәге йылға. Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Которосль йылғаһының һул ярына тамағынан 27 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.
Һаннибал
Бала сағы һәм йәшлек йылдары
Испанияға килгәс, Гамилькар римлеләргә ҡаршы һуғыш башлаған. Бәләкәй Ганнибал ощо һуғыштарҙа атаһынан һәм уның һуғышсыларынан хәрби эшкә өйрәнгән. Бында ул Магон Самнит, Ганнон һәм Мономах ҡушаматлы Ганнибал менән дуҫлашҡан. Улар Ганнибалды Италия һуғыш кампанияһында оҙатып йөрөгәндәр. Оҙаҡламай Испанияға Ганнибалдың Гасдрубал һәм Магон ҡустылары ла килгән. Малайҙарҙы ялланған гректар һәм карфагенлылар уҡытып йөрөгәндәр. шулар араһында спартансы Сосил да булған, ул малайҙарҙы грек теленә өйрәткән. Шулай итеп малайҙар үҙ заманына күрә төрлө яҡлы белем алып үҫкәндәр, байтаҡ телдәрҙә һөйләшә белгәндәр.
Вондель
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһыРыбинск ГЭС-ынанКострома ҡалаһына тиклем, Кострома  йылғаһын Исады һыу үлсәү посына тиклем индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Тарног традицион халыҡ мәҙәниәте музейы
Экспозициялар
Заречье ауылындағы «Святыни Кокшеньги» экспозицияһы дин тураһында, изге культ ағастары, таштары, Тиуновский кәшәнәһе, Кокшеньганың ҡорамдары тураһында бәйән итә. Бында асыҡ фондтар һәм күргәҙмә залы бар, уларҙа Маркушевский крайының тарихы менән танышырға мөмкин.
Вондель
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Тарног традицион халыҡ мәҙәниәте музейы
Экспозициялар
2019 йылдың 17 авгусында Тарногский Городок ауылындағы музейҙа «Бал ҡорто йорто» асыла. Уның беренсе ҡатындағы төньяҡ традицион умартасылығына арналған даими экспозиция йәйелдерелгән, ә икенсе ҡатында тыуған яҡтың төрлө эшмәкәрлеге йүнәлештәре буйынса ваҡытлы күргәҙмәләр ойошторола.
Смаҡов Муса Ғәтиәтулла улы
Смаҡов Муса Ғәтиәтулла улы (1885 — ?) — Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте етәкселәренең береһе, Тамъян ҡәбиләһе бейе, башҡорт кенәзе һәм тарханы Шағәле Шаҡман вариҫы.
Биографияһы
Муса Ғәтиәтулла улы Смаҡов 1885 йылда Өфө губернаһы Стәрлетамаҡ өйәҙе (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Мәләүез районы) Смаҡ ауылында хәлле башҡорт ғаиләһендә тыуған.
Өфөлә «Ғәлиә» мәҙрәсәһен тамамлай. Мөғәллимлек итә.
1917 йылғы Февраль революцияһынан һуң Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәтенә ҡушыла һәм уны етәкләүсе шәхестәрҙең береһенә әүерелә. I, II һәм III Бөтә башҡорт ҡоролтайҙарын ойоштороп үткәреү эштәрендә ҡатнаша.
1917 йылдың авгусынан — Башҡорт мәркәз шураһы ағзаһы. 1917 йылдың ноябренән Башҡорт Хөкүмәтенең мәғариф бүлегенә етәкселек итә.
1876 йыл
1876 йыл — шәмбе көнөнән башланған йыл, кәбисә.
Смаҡов Муса Ғәтиәтулла улы
Биографияһы
1917 йылдың декабрендә Кесе Ҡоролтай ағзаһы итеп һайлана.
1918 йылда Арғаяш кантонында Башҡорт Хөкүмәте уполномоченныйы булып эшләй. 1918 йылдың октябрь-декабрендә Ваҡытлы Себер Хөкүмәте полковнигы Велес күрһәтмәһе буйынса Х. Ҡ. Ҡушаев һәм башҡалар менән бергә ҡулға алынып, төрмәгә ултыртыла.
1919 йылда Башҡортостан хәрби-революцион комитетында эшләй.
1920 йылдың декабрендә Муса Смаҡов Башҡорт Автономиялы Совет Социалистик Республикаһы халыҡ мәғарифы комиссариаты коллегияһы ағзаһы була.
1930-сы йылдарҙа Өфөлә «Южураллес» тресында эшләй. 1936 йылда репрессияға эләгә. Аҡлана. Муса Смаҡовтың артабанғы яҙмышы билдәле түгел.
Хеҙмәте
Муса Ысмаҡ. Беренсе башҡортса уҡыу китабы. Өфө, Башкнига, 1923 й.
Баган (Уҫы ҡушылдығы)
Баган — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Уса йылғаһының уң ярына тамағынан 69 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 54 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Нардуған
Нардуған — йыл аҙағында, ҡышҡы ҡояш торошо (иң ҡыҫҡа көн) үткәс башҡорттарҙың һәм башҡа халыҡтарҙың борондан килгән йола байрамы. 25 декабрҙә башланып 5 февралгә тиклем дауам итә. Исеме боронғо төрки «нар» (нур) һәм «дуған» (тыуған) һүҙҙәренән килеп сыҡҡан. Нур тыуған, Ҡояш тыуған тигәнде аңлата.
Нардуған байрамында уҙған йылдағы иң иҫтәлекле ваҡығаларҙы иҫкә алып, алдағы йылға матур теләктәр теләнә. Байрам көндәрендә йәштәр иркенерәк йортҡа йыйыла. Бала-саға өйҙән-өйгә йөрөп хәбәр тарата. Был байрам уйын-көлкө менән, киң итеп шаулатып үткәрелә.
Йыйынға һәр кем үҙ өлөшө менән килә. Һуңынан уйындар ташта дауам итә. Нардуған байрамында йондоҙнамә уҡыу, киләсәкте юрау йолаһы ла бар.
Вон-Еган (йылға)
Вон-Еган  — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Мен-Сав-Энтор күле ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.