Словения_тарихы
Австрия
XV быуат аҙағына ҡарай хәҙергегә яҡын булған словендарҙың этнографик сиктәре нығына. 1520—1530-се йылдарҙа словен ерҙәренең көнсығыш өлөшөндә Жежемберк тирәһендә ғосмандарҙан ҡасҡан күп һанлы серб-хорват ускоктары төпләнә. Был өлкә хәрби сиккә индерелә. Эске райондар ерҙәрендәге ҡалаларҙа XV—XVI быуаттарҙа словен халҡы өҫтөнлөк иткән. Шул уҡ ваҡытта Марибор һәм Птуй һымаҡ ҡалаларҙа башлыса немецтар йәшәгән. Лайбахта (Люблянала) XVI быуатта словен теле өҫтөнлөк итә. 1526 йылдан 1532 йылға ҡәҙәр словен ерҙәренә (бигерәктә Аҡ Крайна, Крас һәм Кочевьеға) ғосмандар бер туҡтауһыҙ һөжүмдәр яһай. Яуҙар 1574—1578 йылдарҙа йәнә дауам итә. Император Максимилиан I Крайна, Каринтия, Штирия өлкәләрен һәм шулай уҡ Триест һәм Гориц ҡалаларын яңы ойошторолған Эске Австрияға индерә. Словен ерҙәре аша Европаның күрше өлкәләренән Италияға сауҙа үткән. Железники, Яворник, Белякта тимер мәғдәнлектәре эшләгән, Караванке тирәһендә ҡурғаш, шулай уҡ алтын һәм көмөш, табыу буйынса мәғдәнлектәр була, Идрияла терегөмөш табылған. XVI быуатта ҡорал етештереүсе тәүге мануфактуралар барлыҡҡа килгән. 1515 йылда дүрт ай дауам иткән крәҫтиәндәр ихтиалы була. 1526 йылда Венгрия короллеге Габсбургтар дәүләтенә ҡушылғандан һуң, словендарҙы һәм хорваттарҙы тығыҙ иҡтисади мөнәсәбәттәр бәйләгән. Ғосмандарҙар һаҡланыу өсөн властар 1542 йылдан 1558 йылға тиклем һалымдары 2,5 тапҡыр арттырғандар. 1570 йылда словен теленә тәржемә ителгән тәүге указ сыҡҡан, ул йөҙөмселәр өсөн һалым индереү тураһында булған. 1573 йылда ҙур крәҫтиән ихтилалы тоҡана. 1523 йылда Триест ҡалаһында тәүге протестанттар барлыҡҡа килә, улар гуманист Петр Бономо һәм Примож Трубар менән берекмәгә берләшә. Трубар словендарҙы «словендар» йәки «крайндар» тип атаған. 1520-се йылдарҙа Мартин Лютерҙың тәғлимәте словен руханиҙары арһында тарала. 1550 йылда Трубар словен телендә «Катехизис»ьы нәшер итә. Һуңыраҡ ул Матфейҙан Инжилын, һәм шулай донъяуи эстәлекле словен телендәге тәүге китаптарҙы — «Абецедник» һәм «Словен календары»н баҫтырып сығара. Барлыҡ ерҙәрҙә немец протестант сиркәүе эшләй. 1563 йылда Крайнала Трубар башлығында словен протестант сиркәүе нигеҙләнә; протестант мәктәптәре асыла, унда шулай уҡ немец һәм латин телдәренә өйрәтелгән. Эрцгерцог-католик Карл II хакимлыҡ итеү осоронда 1565 йыдлда Трубар тыуған яғын ташлап китергә мәжбүр була. Протестантизм башлыса ҡала халҡын һәм дворяндарҙы үҙенә йәлеп иткән, шул уҡ ваҡытта крәҫтиәндәр католицизмға тоғоро булып ҡалған. 1570-се йылдарҙа протестантизм иң юғары үҫеш ала. 1584 йылда словен телендә Тәүрат нәшер ителә, һәм шулай уҡ латин телендә словен грамматикаһы сыға. 1575 йылда Лайбахта тәүге типография асыла, унда словен телендә 25 китап нәшер ителә. 1628 йылғы указ буйынса протестанттарға Австрияны ташлап китергә бойорған. Контрреформация словен мәҙәниәтенә ҙур зыян килтерә: словен телендәге протестант китаптары яндырылыуға дусар булған. 1640, 1648, 1663/1664 һәм 1683 йылдарҙа Прекмурьеға ғосмандарҙың яуҙары була. XVI — XVIII быуат башы дауамында словен ерҙәрендә периодик рәүештә чума тарала. XVII быуаттың беренсе яртыһында словен ерҙәре Утыҙ йыллыҡ һуғыш барышында таланыуға дусар була, шул уҡ ваҡытта крәҫтиән ихтилалдары дауам итә. XVII быуаттың икенсе яртыһы — XVIII быуат башында ведьмаларға һунар була, улар өҫтөндә суд процестары ойошторола. 1635 йылда Штирия крәҫтиәндәре өс ҡатынды яға, уларҙы йөҙөмлөктәргә боҙлауыҡ ебәреүҙе ғәйепләйҙәр. Бочково ауылының барлыҡ кешеләре ведалыҡта ғәйепләнә һәм юҡ ителә. 1672 йылда йәнә словен телендә китаптар нәшер итә башлайҙар. Яҙыусы Матия Кастелец дини эстәлекле бер нисә китап баҫтыра. 1689 йылда Янез Вайкард Вальвазор тарафынан немец телендә «Крайна герцоглығының даны» китабы нәшер ителә, унда 533 гравюра һәм словен ерҙәре географияһы буйынса мәғлүмәттәр була. 1693—1725 йылдарҙа Лайбахта (Люблянала) Эшмәкәрле люблянлыларҙың академияһы эшләй, ул латин телендә 42 фәнни хеҙмәт (башлыса хоҡуҡ һәм медицинаға арналған) сығара. XVIII быуат төбәк рәссамдары Франтишек Еловшек һәм Фортунат Бергант ижад итә. Лайбахта һәм башҡа словен ҡалаларында театр биналары төҙөлә. 1729 йылдан словен телендә дини тәғәйенешле йыр йыйынтыҡтары сыға башлай. Словен милли Яңырыуы 1768 йылдан (словен мәғрифәтсеһе Марко Похлин «Краин грамматикаһын» нәшер итеүенән) алып 1848 йылға (Австрия империяһында инҡилаб башланыуына) тиклем дауам итә. Словен мәғрифәтсеһе Марко Похлин «Краин хроникаһы» ҡулъяҙмаһын яҙа, ул словен телендә Крайна тураһында тәүге тарихи әҫәр булып тора. Марко Похлин словен теленә немец теле менән бер рәттән дәүләт теле статусын биреүҙе һорай һәм уның яҡлылар күп була. Мария Терезия хакимлыҡ итеү осоронда балаларҙы мотлаҡ мәктәптә уҡытыу индерелә. 1790 йылда словен ерҙәрендә 153 мәктәп эшләй, улар иҫәп, яҙыу, уҡыу һәм катехизис буйынса немец телендә белем биргән. 1782 йылда крәҫтиәндәрҙең шәхси буйһоноуы ғәмәлдән сығарыла. XVIII быуаттың икенсе яртыһында сәнәғәт үҫеше менән ҡала халҡы арта бара, улар араһынан иң ҙурҙары Триест — 11 мең, Лайбах — 10 мең, Горица һәм Целовац — 9-ҙан 10 меңгә тиклем кеше. Ҡалған ҡалаларҙа 2 меңдән әҙерәк кеше йәшәй. 1797 йылғы Кампо-Формия солохо буйынса Австрия империяһына венециан словендары менән бергә Венеция республикаһы территорияһы ҡушыла. Шулай итеп тарихта тәүге тапҡыр словендар бер дәүләт власы аҫтында була.