cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Этнографик музей (Белград)
Музей бинаһы
Икенсе бөтә донъя һуғышы башланғансы бинаны яртылаш урынлаштырыу маҡсаты булған; һуғыш тамамланғандан һуң бинаның бер өлөшө башҡа маҡсаттарҙа үҙгәртелә. Шулай итеп, үткән быуаттың илленсе йылдары башында бина подвалының бер өлөшө, беренсе ҡат, мезонин, икенсе һәм өсөнсө ҡаттар Этнографик музейға тапшырыла.
1951—1954 йылдар аралығында был бинаның өлөшө музей коллекцияларын һәм фондтарын урынлаштырыу һәм күргәҙмә эшсәнлеген ойоштороу өсөн яраҡлаштырыла. 1983—1984 йылдарҙа эшләнгән бындай адаптация барлыҡ алты ҡатта ла тулыһынса тиерлек музей сифатында файҙаланыу өсөн яйлаштырылған.
Бай этнографик мираҫ һаҡлана торған мәҙәниәт учреждениеһы урынлашҡан архитектура-ҡала төҙөлөшө һәм мәҙәни-тарихи әһәмиәткә эйә булған бина булараҡ, 1984 йылда Этнография музейы мәҙәниәт ҡомартҡыһы тип танылған.
Музей бөгөн
Этнография музейында әлегә тиклем һигеҙ даими экспозиция һәм 300-гә яҡын ваҡытлыса күргәҙмә асылған. Даими экспозиция бинаның өс кимәле буйынса урынлашҡан. Этнографик музейҙа бөгөн айырым коллекцияларға бүленгән һирәк осрай торған күп этнографик предметтар һаҡлана (өй йыһаздары, биҙәнеү әйберҙәре, йола кәрәк-ярағы, милли костюмдар, халыҡ архитектураһы, халыҡ хужалығы, малсылыҡ, транспорт, культ әйберҙәре һ.б.); музей Балҡандағы иң бай китапханаларҙың береһенә эйә.
Музей үҙаллы рәүештә профилле баҫмалар сығара, материалдарҙы консервациялау хеҙмәтен башҡара, ҙур күргәҙмә майҙаны бар, XIX быуаттың этнологик, антропологик аспекттарын өйрәнергә мөмкинлек бирә торған масштаблы этнографик тикшеренеүҙәр ойоштора.
2013 йылдың 7 июнендә Этнографик музейҙа Сербия Республикаһының 27 элементты үҙ эсенә алған матди булмаған мәҙәни мираҫы исемлеге тәҡдим ителгән
Миңете (күл)
Миңете, Миңеште (Миништы,Маништы, Министы, Миниты) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районындағы күл.
Тасуирламаһы
Күл буйҙарының ландшафты төрлө: көньяҡта — Миңеште далаһы, көнсығыштараҡ һаҙлыҡ һыҙаттары һуҙыла, ә көнбайыштан урман зонаһы башлана.
Географияһы
Силәбенән — 79 саҡрым, Ҡоншаҡ ҡалаһынан — 23 саҡрым, Златоустан 220 саҡрым алыҫлыҡта ята.
Һыу көҙгөһө буйынса Ҡоншаҡ һәм Ҡыҙыл Армия райондары араһындағы сик үтә.
Яҡындағы тораҡ пункты — Усольцево ауылы, күлдең көнсығышында 10 километр алыҫлыҡта урынлашҡан. Ике саҡрым арыраҡ, көнбайыштараҡ ҙур һыу ятҡылығы — Һағышты күле урынлашҡан.
Координаттары: 55°37’10"N 61°52’5"E
Этимологияһы
Силәбе өлкәһе географы һәм топонимисы Шувалов Николай Иванович үҙенең «От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь» тигән һүҙлегендә ошондай аңлатма бирә: Йәғни, атама башҡорт сығышлы, ул «миңле» тигән һүҙҙән яһалған ниндәйҙер андронимдан алынған. Урыҫ телендә күл бер нисә төрө атама менән йөрөй, йышыраҡ Миништы — Миңеште тигәне ҡулланыла
Аҡъяр (Миәкә районы)
Аҡъяр (Акъяр) — Башҡортостандың Миәкә районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 51 кеше. Почта индексы — 452091, ОКАТО коды — 80244830002.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Сеа Хосе Педро
Хосе Педро Сеа (José Pedro Cea; 1 сентябрь 1900 йыл, Монтевидео — 18 сентябрь 1970 йыл) — Уругвай футболсыһы (һөжүм итеүсе ярымһаҡсы, һөжүмсе) һәм тренер. 1930 йылғы Донъя чемпионатында Сеа 5 гол индереп Уругвай йыйылма командаһының иң яҡшы бомбардиры булып таныла. Аргентинаға ҡаршы финал уйынында уның 57-се минутта индергән голы Уругвайға иҫәпте тигеҙләү мөмкинлеге бирә.
Биографияһы
1924 һәм 1928 йылдарҙа тапҡыр Олимпия чемпионы була. 1930 йылда — Донъя чемпионы. Өс тапҡыр Көньяҡ Америка чемпионы (1923, 1924, 1926). 1934 йылда — Уругвай чемпионы.
Карьераһының күп өлөшөндә «Насьональ» өсөн сығыш яһай (1934-35 һәм 1925-30 йылдар). Сеа был клуб өсөн Уругвай чемпионаттарында 103 матч уҙғара һәм 31 гол индерә. Шулай уҡ «Лито» клубы өсөн сығыш яһай. Лито Уругвай йыйылма командаһына Хосе Насасси, Кастро Эктор һәм Сингоне Педро кеүек йондоҙҙарҙы бирә.
Карьераһын тамамлағас тренер булып китә. Уның етәкселегендә Уругвай йыйылма командаһы 1942 йылда Көньяҡ Америка чемпионы була.
Йыйылма командала беренсе матчын 1923 йылдың 4 ноябрендә Парагвайға ҡаршы уйнай (2:0 иҫәбе менән еңәләр), һуңғы матчын 1932 йылдың 4 декабрендә Бразилияға ҡаршы үткәрә (1:2 иҫәбенә еңеләләр).
Титулдары
Уйынсы булараҡ
Тренер булараҡ
Занне-Керкун
Занне-Керкун (Sanne-Kerkuhn) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна. 2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 305 кеше йәшәй. Майҙаны — 15,93 км2. Диңгеҙ кимәленән 34 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39606 һәм автомобиль коды — SAW.
Буланиха (Вязовка ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ница йылғаһы Реж һәм Нейва йылғалары ҡушылған урынған тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Тобол, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Арка-Онур-Яха
Арка-Онур-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Адер-Паюта йылғаһының уң ярына тамағынан 241 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Денис ауыл Советы (Мәләүез районы)
Административ үҙәге —  Богородский ауылы.
Тарихы
1919 йылда ойошторолған һәм Граждандар һуғышы геройы Трясин Ефим Федорович хөрмәтенә Трясин ауыл Советы тип аталған. БАССР-ҙың Юғары Советы Президиумының 1953 йыл 15 июленең 6-3/110 һанлы ҡарарына ярашлы  Трясин һәм Петропавловск ауыл Советтары Денис ауылындағы административ үҙәк менән Денис ауыл Советы менән  берләштерелә. Денис ауыл Советы составына киләһе  ауыл биләмәләре инә: Богородский ауылы, Михайловка, Загребайловка, Воздвиженка, Денис, Һәйет базаһы, Яңы Казанковка, Петропавловка базаһы  ауылдары.
1957 йылда Денис ауыл Советы үҙәге Богородский ауылына күсерелә, хәҙерге ваҡытҡа тиклем шунда урынлашҡан.
1965 йылдан алып 1979 йылға тиклем Загребайловка, Воздвиженка, Денис ауылдары  тарҡала һәм ауыл Советы составынан сығарыла.
Башҡортостан Республикаһы Мәләүез районы хакимиәтенең  39 һанлы ҡарары нигеҙендә  1992 йылдың  22.апрелендә Денис  ауыл Советы хакимиәте ойошторола.
1998 йылда Денис ауыл Советы хакимиәте Денис  ауыл хакимиәте итеп үҙгәртелә.
2005 йылда ҡабаттан Денис ауыл Советы  ойошторола.
«Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә[2].
Иҡтисады
1932 йылда Богородский ауылында үҙәге менән «Рассвет» колхозы ойошторола, «Боевик» —  Яңы-Казанковка ауылында, Трясин исмендәге колхоз  — Денис ауылында,  «Новострой» колхозы— Михайловкала,  «Пролетариат» колхозы —  Загребайловкала ойошторола..
1952 йылда элекке «Рассвет», «Боевик», «Трясин», «Новострой», «Пролетариат» колхоздары базаһында Трясин исемендәге эреләтелгән  колхоз  ойоша.
Ханнанов Вәсил Мирғәзийән улы
Ханнанов Вәсил Мирғәзийән улы (1956 йыл) — рәссам. 1990 йылдан СССР Рәссамдар союзы һәм «Сыңғыҙхан» ижад берекмәһе ағзаһы, 1992 йылдан — берекмә етәксеһе. Рәсәй Федерацияһының (2017) һәм Башҡортостан Республикаһының (1999) атҡаҙанған рәссамы.
Биографияһы
Ханнанов Вәсил Мирғәзийән улы 1956 йылдың 26 сентябрендә БАССР-ҙың Октябрьский ҡалаһында тыуған. 1979 йылда Өфө сәнғәт училищеһын тамамлай. 1990 йылдан — «Сыңғыҙхан» ижади берекмәһе ағзаһы, 1992 йылдан — берекмә рәйесе. 1980 йылдан алып республика, төбәк, төбәк-ара, бөтә Рәсәй, бөтә Союз, халыҡ-ара һәм сит ил күргәҙмәләрендә ҡатнаша. 2008 йылда Вәсил Мирғәзийән улы Рәссамдар союзының Мәскәү бүлексәһе ағзаһы була. Әлеге ваҡытта Өфөлә йәшәй. Ханнанов — Башҡортостан Республикаһының Наил Латфуллин исемендәге Заманса сәнғәт музейы директоры.
Эштәре
Вәсил Ханнанов күп йылдар һынлы сәнғәт, графика (акварель, офорт, туҡымаға баҫыу), ассамбляж өлкәһендә әүҙем эшләй, киң стилле диапазон (реализмдан алып супрематизмға тиклем) эйәреүсеһе. Эшен тәүҙә реалист булараҡ башлай. Үҙен һәләтле рәссам итеп ағаста биҙәү, текстиль аппликация, инсталляциялар һәм башҡа күп нәмәләрҙә күрһәтте. Ул Башҡортостанда тәүге перфоманстар ойоштороусыларҙың береһе булды. Уның ижади ысулы нигеҙендә замандың призмаһы аша мәңгелек темаларҙы фәлсәфәүи һынландырыу ята. Рәссам традицион мосолман һәм дөйөм төрки мәҙәниәте интерпретаторы булып тора, даими рәүештә хәҙерге тамашасыға уларҙың байлығын һәм үҙенсәлеген еткереү юлдарын эҙләй. Тамашасыны берҙәм Алланың булыу идеяһына килтереп, бер нисә эшендә христиан һәм ислам араһындағы бәйләнештәрҙе таба һәм асыҡ күрһәтә. Ул «Аль-Масад» (1995), триптих «Тафсир» (1989-95), «Раскрытие» (1997-98) һәм башҡа картиналар авторы. Шулай уҡ ул классик сюжеттарға нигеҙләнгән символик сериялар («Рождение мифа», «Женские мифы») һәм «Сфера интимного», «Невообразимое», «Инфанты», «В. Х., Гоген и не только», «Ню-псе», «Бабушкин коран», «Сияние лун», «Тайны любви», «Кочующие свитки Хабар», «Волшебный фонарь» тигән художестволы проекттарҙың булдырыусы булараҡ киң билдәлелек яулай. Рәссамдың эштәре М. В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейы, Мәскәүҙә заманса сәнғәт музейы, Өфө, Новосибирск, Ҡазан, Южно-Сахалинск, Силәбе, Краснодар, Феодосия, Джерси-Сити (АҠШ) һәм сит илдәрҙә, шәхси йыйылмаларҙа һаҡлана.
Күргәҙмәләре
Вәсил Мирғәзйән улы — «Сыңғыҙхан» төркөмө составында республика, зона, халыҡ-ара күргәҙмәләрҙә ҡатнашыусы.
Маҡтаулы исемдәре
Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (1999).
Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған рәссамы (2017).
Таска
Таска — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Хакас Республикаһы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мрас-Су йылғаһының уң ярына тамағынан 178 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, инештән Новокузнецк ҡалаһына тиклем, Кондома йылғаһын индермәйенсә,. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Сомали телдәре
Сомали телдәре — Сомалиҙа таралған һәм ҡулланылған телдәр.
Сомали теле
Сомали теле — Сомалиҙа киң таралған һәм илдең күпселек халҡы өсөн туған тел. Ул Афразия телдәре макроғаиләһенең бер өлөшө булып торған Кушит телдәре ғаиләһе составына инә. Туғандаш телдәре — афар теле һәм сахо.
Әлеге ваҡытта ошо телдә һөйләшеүселәрҙең теүәл һаны билдәле түгел. Ҡайһы бер сығанаҡтар буйынса, сомали телендә һөйләшеүселәрҙең 7,78 миллионы Сомали территорияһында йәшәй һәм 12,65 миллионы донъя буйылап таралған.
Сомали телендә Сомали халҡы, шулай уҡ Джибути, Эфиопия, Йәмән һәм Кения халҡының бер өлөшө һөйләшә.
Сомали телендә 3 төп диалект бар: Төньяҡ, Банадир һәм Май-май. Иң киң таралған диалект — төньяҡ диалекты һәм стандарт сомали теле булараҡ классификациялана. Банадир Сомалиҙың көньяҡ өлөшөндә Банадир төбәгендә таралған. Май-Май диалектында Дигир һәм Мирифл кландары һөйләшә.
Сит телдәр
Мәктәптәрҙә инглиз теле киң уҡытыла. Элек итальян теле рәсми булһа, бойондороҡһоҙлоҡ алғандан һуң уның йоғонтоһо кәмей. Икенсе тел — этник браванес диалекты (чимвини йәки чимбалази булараҡ билдәле) этник әҙселекте тәшкил иткән браванес халҡының туған теле.
Хәҙерге ваҡытта Сомалиҙа барлығы 14 тел бар: авеер, инглиз, ғәрәп, боон, боран-арси-гуджи-оромо, гарра, дабарра, джиидда, итальян, маайя, мушунгулу, сомали, суахили, тунни.
Ишара теле
Сомалиҙың ишара теле (SSL) Сомали һәм Джибути йәмғиәттәренең һаңғырауҙары ҡулланған ишара теле. Ул Кенияла, Ваджирҙа һаңғырауҙар мәктәбендә белем алған Сомали гражданы тарафынан булдырыла. 1997 йылда ул Брама ҡалаһында тәүге һаңғырауҙар мәктәбенә нигеҙ һала.
Яҙыу
Ислам менән бергә ғәрәп яҙмаһы тарала. 1972 йылда Сомали президенты Сиад Барре сомали тел белгесе Шире Джама Әхмәд тарафынан махсус рәүештә телгә яраҡлаштырылған латиница менән таныштыра. Алфавитта 21 һуҙынҡы һәм 5 тартынҡы бар, унда p, v һәм z хәрефтәре юҡ. Быға тиклем 60-сы йылдарҙа яҙма тураһында киң бәхәстәр бара, тиҫтәләгән яҙма һәм алфавит системаһы эшләнә. Быға тиклем ғәрәп яҙмаһында нигеҙләнгән Османья, Борама һәм Каддаре системаһы ҡулланылған була.
Эйбза
Эйбза (Азипс, Зыбза) — Рәсәй йылғаһы. Краснодар крайы биләмәләрендә аға. Йылға Сухая Аушедз йылғаһының уйһыу яры ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Крюковск гидроузеле һыу объекттары. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Бернадетт Сель
Бернадетт Сель (Сейл,, тыумыштан Надь, Nagy; )  — венгр иҡтисадсыһы һәм сәйәсмәне. «Сәйәсәт башҡа булырға мөмкин» (Lehet Más a Politika; LMP) партияһының рәйестәше, 2013—2018 йылдарҙа 2012 йылдан Венгрия милли йыйылышы ағзаһы  һәм премьер-министрға партия кандидаты.
Биографияһы
Сель 1977 йылдың 9 мартында Печ ҡалаһында тыуған. Залаэгерсегта Миклош Зринья исемендәге гимназияны тамамлай. 2000 йылда Корвин Университетын тамамлай (халыҡ-ара мөнәсәбәттәр) унда 2011 йылда философия докторы  дәрәжәһен ала.
2000 һәм 2002 йылдарҙа Phillip Morris компанияһында корпоратив мәсьәләләр буйынса департаментта эшләй. Бынан һуң эшкә йәмәғәт секторына күсә, 2002 йылдың март айынан алып июленә тиклем «Һыйыныу урыны — мигранттарға ярҙам итеү берләшмәһе» хоҡуҡ һаҡлау ойошмаһының етәксеһе була. 2002 йылдың сентябренән өс йыл дауамында Венрия Фәндәр академияһының ғилми хеҙмәткәре була. 2006 йылдан венгр Үҙәк статистика идаралығында эшләй, шулай уҡ Европа берлеге докладсыһы булараҡ сығыш яһай.
Уның фәнни ҡыҙыҡһыныу сфераһы ғаилә социологияһы, ғаилә сәйәсәте һәм дәүләт потенциалы. Бер нисә ғилми коллектив ағзаһы булып тора, шулай уҡ венгр һәм халыҡ-ара проекттарҙа ҡатнаша. Инглиз һәм немец телендә иркен һөйләшә. Әлеге ваҡытта ул Будакесиҙа ире һәм ике ҡыҙы менән йәшәй.
Сәйәси карьераһы
Сель үҙенең сәйәси карьераһын һул үҙәк Гуманистик партияла башлай. Яңы йәшел «Сәйәсәт башҡа булырға мөмкин» партияһы төҙөлгәндән һуң 2010 йылда уға күсә. 2010 йылда Венгрия парламентының һайлауҙарында кандидат була. 2010 йылда урындағы һайлауҙарҙа Будакеси мэры креслоһы өсөн көрәшә, 10,89% тауыш йыя.
Сель 2012 йылдың 13 февралендә 1 февралдә отставкаға киткән коллегаһы Вираг Кауферҙы алмаштырып, парламент ағзаһы була. 20 февралдә хеҙмәт һәм мәшғүллек буйынса комитет ағзаһы итеп һайлана, ә һуңынан 2013 йылдың 23 сентябрендә йәштәр эштәре, социаль, торлаҡ һәм ғаилә эштәре буйынса комитет ағзаһы, тотороҡло үҫеш  буйынса рәйес урынбаҫары була.
2013 йылдың сентябрендә парламент дебаттары барышында Сель тирә-яҡ мөхит мәсьәләләре буйынса дәүләт секретары Золтан Иллешҡа Румыниялағы Roșia Montană проекты тураһында һорау бирә, теге уның адресына ҡарата кәмһетеп яуап бирә (башлыса «һеҙ матур икән, һеҙ аҡыллы тигәнде әле аңлатмай» ), һуңыраҡ унан ғәфү үтенә.
Сель 2014 йылда парламент һайлауҙарында LMP дөйөм милли исемлек буйынса парламент ағзаһы булып яңынан һайлана, 6 майҙа  милли именлек мәсьәләләре буйынса комитеты ағзаһы булып китә. Эржебет Шмуктың отставкаһынан һуң 2017 йылдың 16 февралендә үҙ партияһының парламент төркөмө лидеры булып һайлана. 2017 йылдың сентябрендә, Бернадетт Сель киләһе 2018 йылғы парламент һайлауҙарында премьер-министр вазифаһына партия кандидаты итеп тәҡдим ителә. Пешт округтарының береһе буйынса барлыҡ кандидаттарҙы уҙып китеп һайлана.
Республика Монументы (Төркиә)
Тарихы
Скульпторы Пьетро Каноника (Италия), һәйкәл халыҡ йыйған аҡсаға төҙөлгән.
1928 йылдың 8 авгусында доктор Хаҡҡый Шинаси паша тарафынан асылған.
Һәйкәлдең бейеклеге- 11 метр. Һәйкәлдә Төрөк Республикаһына нигеҙ һалған Мостафа Кәмал Ататөрк менән Исмәт Инөнү, Фәүзи Чаҡмаҡ кәүҙәләндерелгән. Һәйкәл ике яҡлы: төньяҡҡа ҡарап торған яғында улар хәрби кейемдә, ә көньяҡҡа ҡарап торған яғында- Европаса кейемдә; тәүгеһе Ататөрктө хәрбиҙәрең баш командующийы итеп күрһәтә, ә икенсеһе уны яңы төрөк дәүләтенең етәксеһе булараҡ кәүҙәләндерә.
Һәйкәлдә Рәсәй Совет Федератив Социалистик Республикаһының Төркиәләге илсеһе Семен Иванович Аралов та Ататөрк артында, Исмет Инөнү янында кәүҙәләндерелгән. Был һәйкәлдә Рәсәй илсеһе булыуы, 1920 йылда В. И. Ленин етәкселегендәге Совет хөкүмәтенең Төркиәнең бойондороҡһоҙлоғо, үҙаллылығы өсөн көрәш осоронда (1919—1922) төрөк халҡына ҡорал һәм аҡсалата күрһәткән ярҙамы тураһында һөйләй.
Республика монументы (Cumhuriyet Anıtı)- Төркиә баш ҡалаһындағы бик мөһим урын. Бында дәүләт байрамдары ваҡытында рәсми тантаналар үтә.
Тышҡы һылтанмалар
Категория:
Балдаҡ атыш
Уйын урыны
Ауыл ситендәге тигеҙ ялан.
Әҙерлек
Уйнарға теләүселәр 4-5 баланан артып китһә, был уйынды уҙаҡлашып (ишләшеп) ике тигеҙ төркөмгә бүлергә мәмкин.
Һәр бер уйнаусыла йәйә йәки уғатар мылтыҡ һәм бер нисә башаҡлы уҡ булырға тейеш. Сәп урынына бүрәнә ағастан бысылған тәгәрмәсте алалар. Уның диаметры 15-20 см, ҡалынлығы 3 см тирәһе. Ул тәгәрмәсте ергә ныҡ итеп ҡаҙап ҡуйылған ағастың осона беркетәләр. Атыу һыҙығы сәптән 10 м самаһы алыҫлыҡта булырға тейеш.
Яҡтарға бүленеп уйнаған саҡта, ике сәп яһарға һәм уларҙың араларын 3-4 м ҡалдырып,йәнәш итеп ергә ҡаҙап ҡуйырға кәрәк. һәр яҡтың үҙенең бер баш уҡсыһы була.Йәш ағастан бысып алынған тәгәрмәстең йөҙөндәге ысын сәпкә оҡшаған түңәрәк һыҙыҡтар-бүлкәттәр бар. Ошо түңәрәк бүлкәттәрҙе өлөштәргә бүлеп сығырға кәрәк. Ул саҡта унынсы өлөш ағас үҙәгенә тура килергә тейеш. Сәпте түңәрәк бүлкәттәргә бүлеү ике тигеҙ төркөмгә бүленеп уйнағанда кәрәк.Сөнки был осраҡта яҡтар араһындағы ярыштың һөҙөмтәһе мәрәй иҫәбе менән билдәләнәсәк.
Уйындың аңлатмаһы
Уҡсыла, билдәләнгән урындан тороп, ағас тәгәрмәстең үҙәгенә төбәп, тейгеҙергә тырышалар. Кемдең уғы сәптең иң үҙәгенә барып ҡаҙала, шул иң мәргән атыусыларҙан һанала. Ә үҙәктән ситәрәк тейгеҙгәндәре уртансылар була. Бөөтөнләй яҙа атҡандары насар уҡсылар була.
Ҡағиҙәләр
Ярыш башланғанда бөтә уҡсылар ҙа уҡ атҡан һыҙыҡ янына туплана.Сәптең арт яғында бер йән эйәһелә булырға тейеш түгел. Уҡтарҙың барыһы ла атылып бөткәс кенә, сәп янына барырға рөхсәт ителә. Һәр уҡсы үҙ уҡтарын таный белергә тейеш. Бер атҡанда нисәшәр уҡ атыуҙы алдан билдәләргә кәрәк. Яҡтарға бүленеп уйнағанда,уҡ атыуҙы сиратлап уҙғарырға кәрәк.Уҡ атыуҙар тамамланғас, ярыш һөөҙөмтәһен һәр яҡтың баш уҡсылары бергәләп тикшерә.
Уйындың әһәмиәте
Ҡул мускулдарын көсәйтә, мәргәнлекә өйрәтә, күҙҙең осҡорлоғон яҡшырта, ғәйрәтлек, үҙ көсөнә ышаныу тәрбиәләй.
Раевка ауыл Советы (Әлшәй районы)
Раевка ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Әлшәй районы муниципаль районындағы административ-территориаль һәм муниципаль берәмек.
«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статустары һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законға» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
Административ үҙәге — Раевка ауылы.
Тарихы
Ауыл биләмәһенең статусы һәм сиктәре Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы» Законы нигеҙендә билдәләнә.
Башҡортостан Республикаһының акон Республики Башкортостан «Башҡортостан Республикаһы административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр, Башҡортостан Республикаһындағы муниципаль берәмектәрҙең сиктәрен үҙгәртеүҙәр һәм уларҙы үҙгәртеп ҡороу тураһындағы» Законы, ст. 2 «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәрен үҙгәртеү һәм уларҙы үҙгәртеп ҡороу», 2-се пунктында түбәндәге юлдар бар: Статья 2.
2. Түбәндәге муниципаль берәмектәрҙең атамаларын үҙгәртергә:
б) «Раевка ҡасаба Советын» «Раевка ауыл Советына»;
в) «Шафран ҡасаба Советын» на «Шафран ауыл Советына»;
Ауыл биләмәһенең составы
1505 километр — Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының 1981 йылдың 14 сентябрендәге N 6-2/327-се һанлы «Ҡайһы бер тораҡ пункттарын Башҡорт АССР-ының административ-территориаль бүленеше буйынса иҫәп мәғлүмәттәренән алып ташлау тураһындағы» Указына ярашлы Раевка ҡасаба Советының бөтөрөлгән тораҡ пункты.
Суксун (Пермь крайы)
Суксун — Пермь крайының көньяҡ-көнсығышында ҡала тибындағы ҡасаба, Суксунчик йылғаһы буйында урынлашҡан. Суксун районының административ үҙәге, шулай уҡ Суксун ҡалаһы ҡала округының административ үҙәге. Рәсәйҙең тарихи ҡалалары исемлегенә ингән булған (2002 йылғы исемлек). Тәүге тапҡыр йылъяҙмаларҙа 1651 йылда яҙылып үткән, 1933 йылдан ҡала тибындағы ҡасаба статусына эйә. Ҡасаба тарихы Суксун заводы менән тығыҙ бәйле, ул 1727 йылдан алып эшләй һәм әле лә оптик-механика заводы булараҡ эшләп килә.
Этимологияһы
Ҡасаба атамаһы Суксун йылғаһы исеменән бирелгән. Был атама башҡорт йәки татар теленән килә һәм һыуыҡ һыу тигәнде аңлата.
Географияһы
Суксун Пермь крайының көньяҡ-көнсығыш өлөшөндә, Пермдән 134 саҡрым алыҫлыҡта һәм Свердловск өлкәһе сигенән 30 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан.
Ҡасаба Суксун (Сылва йылғаһының һул ҡушылдығы) эргәһендә урынлашҡан. Суксун заводы төҙөлгәндә, быуа быуыла, уның көнсығыш яры буйлап ҡасаба үҫә, ә ҡапма-ҡаршы яҡта Сылва һыртының битләүе ята, унан ҡасабаға матур күренеш асыла. Завод төҙөлгәс, Суксун йылғаһы ике йылғаға бүленә: Суксунчик (быуа һәм тамағы араһында) һәм Сандутка (быуанан өҫкө өлөшө).
Тарихы
1723 йылда Берг-коллегия "Невьян камиссары Никита Демидовтан" Суксун йылғаһында баҡыр иретеү заводын төҙөүгә ғариза ҡабул итә. Суксун баҡырын эшкәртеү 1724 йылда уҡ башлана, ә 1725 йылдың ғинуарында сәнәғәтсе Акинфий Демидов башҡармаһында баҡыр иретеү заводы һалына, ул 1727 йылдың 11 авгусында эшен башлай һәм 1729 йылдың 15 ғинуарынан алып тулы ҡеүәттә эшләй. Завод дәүләт заказы өсөн таҙартылған баҡырҙан башҡа, эске баҙарҙа һатыу өсөн сортлы баҡыр ҙа етештерә.
Һуңыраҡ Суксун заводында тимер сүкеш етештереү башлана, 1864 йылға был предприятие өсөн төп производствоға әйләнә. Суксунда тау сәнәғәте идаралығының баш контораһы була. Ул Суксун, Бымовский, Ашапский, Иҫке Уткин һәм башҡа заводтарҙы берләштерә. 1847 йылда Суксун заводы дәүләт ҡаҙнаһына һатыла, ә 1848-1893 йылдарҙа йыш ҡына хужаларҙы алмаштырв, шул иҫәптән ике тапҡыр Демидовтар милкенә кире ҡайтарылған.
Крепостнойлыҡ хоҡуҡ бөтөрөлгәндән һуң Суксунда самауырҙар һәм башҡа баҡырҙан һауыт-һаба етештереү буйынса күп оҫтаханалар барлыҡҡа килә. Иң билдәле оҫтаханалар—Маношин, Панфилов, Шерлаимов, Семковтыҡылар була. Уларҙың эштәре төрлө күргәҙмәләрҙә миҙалдар ала, ә Г. Н. Помыткиндың самауырҙары 1900 йылда Париж ҡалаһында Бөтә донъя күргәҙмәһендә күрһәтелә.
1893 йылда Суксун заводы Пермь пароходсылары ағай-энеләр Каменскийҙар һатып ала. Был ваҡытта завод күрше райондарҙан килтерелгән суйын эшкәртә. Мәғдәнде ташыуы ауыр булыуы арҡаһында, етештерелгән суйын бик ҡыйбатлы булған. Тимер юлы һалыу мәсьәләһе күтәрелгән, әммә кире хәл ителгән. Шулай итеп тимер етештереү йылдан-йыл кәмеп 1913 йылда туҡтатылған. 1915 йылдан алып 1917 йылға тиклем Суксун заводында әрме поход ашханалары өсөн ҡаҙандар етештереү менән шөғөлләнгән.
1927 йылда национализацияланған заводта Ҡыҙыл армияның санитар идаралығы өсөн медицина аппаратураһы— автоклавтар етештереү яйға һалына.
1933 йылдың 20 июнендә Суксун ҡала тибындағы ҡасаба статусына эйә була.
1969 йылдың 4 июлендә Суксунда "Электроприбор" заводы асыла. 1993 йылдан - "Суксунский самовар" акционерҙар йәмғиәте асыла,әммә 2006 йылда килем килтермәү менән бәйле ябыла.
1924 йылдан алып Суксун районының административ үҙәге булып тора. Шулай уҡ Суксун ҡала округы муниципаль берәмек үҙәге булып тора (2019 йылға тиклем - Суксун муниципаль район).
Минск трактор заводы
«Минск трактор заводы» Асыҡ акционерҙар йәмғиәте («МТЗ» ААЙ) — Белоруссиялағы трактор заводы, донъяның 8 иң эре ауыл хужалығы техникаһын етештереүселәре рәтенә керә (тәгәрмәсле тракторҙарҙы донъя баҙарының яҡынса 8 — 10 % тәшкил итә). Ленин ордены, Октябрь Революцияһы ордены менән бүләкләнгән.
«Минск трактор заводы» 1946 йылдың 29 майында нигеҙләнгән. 2013 йылға ҡарата преприятиела 21 меңдән ашыу кеше эшләй.
2013 йылдың ғинуарында 4900 трактор етештерергә планлаштырыла.
Заводтың ҡеүәте төрлө сериялы 71 мең трактор етештереүгә иҫәпләнгән.
«Минск трактор заводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте тәгәрмәсле һәм сылбырлы тракторҙар, мотоблоктар, ауыл хужалығы, төҙөлөш, урман һәм коммуналь эштәр өсөн тағылма һәм элмәле ҡорамалдар, запас частар, халыҡ ҡулланыуы тауарҙары әҙерләй һәм етештерә, лицензия нигеҙендә уларҙы етештереүҙе ойоштора, сервисты көйләү һәм үткәреү буйынса хеҙмәттәр күрһәтә. 2019 йылға 3,86 миллиондан ашыу трактор сығарыла, Шуларҙың 2,6 миллиондан ашыуы донъяның 100-ҙән ашыу иленә оҙатылған. Предприятие төрлө файҙаланыу шарттары өсөн йыйыу варианты (ҡеүәте 9-ҙан 455 ат көсөнә тиклем) булған төрлө машиналарҙың 100-ләгән моделен сығара.
Тракторҙарҙың күпселек моделдәре Минск моторҙар заводында етештерелгән дизель двигателдәре менән йыһазландырыла..
Предприятиеның тарихы
1985 йылда завод тракторҙары донъяның 70 илендә (шул иҫәптән Дания, Канада, Коста-Рика, АҠШ һәм Үҙ-ара иҡтисади ярҙам советы илдәре илдәрендә) ҡулланыла. .
Хәҙерге торошо
Минск трактор заводы 2005 йылда 42 158 трактор (мини-тракторҙарҙы иҫәпкә алмайынса) етештерә, был 2004 йыл менән сағыштырғанда 22 процентҡа күберәк. Бынан тыш, Алабуға автомобиль заводында трактор комплекттарынан 1688 «Беларус» тракторы һәм «Павлодартрактор» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә 20 «Беларус» тракторы йыйыла. 2006 йылда завод ҡеүәте 450 ат көсө булған тракторҙарҙың тәжрибә өлгөләрен етештерә башлай. Тәүге тапҡыр 2006 йылдың 30 майында заводтың 60 йыллығына арналған тантаналарҙа техниканың яңы өлгөләре күрһәтелә. 2008 йылда заводта 66 мең самаһы трактор һәм машина етештерелә. Бер йылда тауар продукцияһы 2,6 триллион белорус һумынан ашып китә. 2010 йылда Белорус-3522 тракторҙарының эксперименталь партияһын әҙерләүгә әҙерлек башлай. Завод мәғлүмәттәре буйынса, Белорус-3522 тракторы Европала етештерелгән тракторҙарҙың иң ҡеүәтлеһе. .
2014 йылдың 1 авгусында Дәүләт реестрында «МТЗ-ХОЛДИНГ» холдингы теркәлә.
2017 йылда 980 миллион һумлыҡ 31 011 трактор (490 миллион доллар самаһы) һәм 196 миллион һумлыҡ башҡа продукция етештерелә. Ҡытайҙың кредит линияһы, үҙ средстволары, Беларусь Республикаһы Үҫеш банкы кредиттары һәм башҡа кредиттар иҫәбенә завод иң тәүҙә ҡеүәтле тракторҙар етештереүҙе арттырыуға йүнәлтелгән производствоны модернизациялай.
2017 йылға ҡарата заводта 5882 берәмек металл ҡырҡыу ҡорамалы, 990 берәмек тимерлек-преслау ҡорамалы, 118 ағас эшкәртеү станогы, 851 берәмек ҡойоу ҡорамалы һәм 4389 берәмек күтәреү-транспорт ҡорамалы иҫәпләнә.
2019 йылдың февралендә МТЗ милкенә «Оршанск инструменталь заводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең акциялары тапшырыла.
2021 йылдың 29 майында күргәҙмәгә МТЗ-ның 75 йыллығына беренсе белорус пилотһыҙ тракторы — Belarus A3523i прототибы тәҡдим ителә. 2022 йылда дүрт миллионлы трактор сығарыла.
2022 йылдан МТЗ Канада (март) һәм Украина (октябрь) санкциялары аҫтында тора и Украины (октябрь).
Экспорт
МТЗ техникаһының төп импортёры — Рәсәй Федерацияһы. 2017 йылда «Беларус» тракторҙары Рәсәйҙә 80 — 100 ат көсө сегментында тракторҙар баҙарының 95 проценттан ашыуын биләй (тәгәрмәсле бөтә тракторҙар араһында МТЗ өлөшө — 66 %). . Предприятие продукцияһы Латвияла, Сербияла, Венгрияла, Румынияла, Тажикстанда тракторҙар баҙарының 10 проценттан 40 процентҡа тиклемен, Әзербайжанда — 50, Молдовала — 60, Ҡаҙағстанда 82 процентын биләй. Украинала «Беларус» тракторҙары ҡеүәт диапазоны 50 — 120 ат көсөнә ҡараған тракторҙар баҙарының 80 процентын һәм 100—200 ат көсөнә ҡараған тракторҙар баҙарының 46 процентын, Мысырҙа 60-90 ат көсө ҡеүәте диапазонында баҙарҙың 80 процентын биләй.
2017 йылда 8 илгә 500-ҙән ашыу трактор оҙатыла :
Арка-Парны-Яха
Арка-Парны-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Арка-Пойлово-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 57 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 41 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Надым йылғаһының көнсығыш сигенән Пур йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнбайыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Пур.
Литвинов Андрей Витальевич
Литвинов Андрей Витальевич (19 март 1993 йыл, Новокузнецк, Рәсәй) — Рәсәй хоккейсыһы, ҡапҡасы. Новокузнецкиҙың «Металлург» командаһы тәрбиәләнеүсеһе. Әлеге ваҡытта Юғары хоккей лигаһында сығыш яһаған үҙе тәрбиәләнгән хоккей клубы уйынсыһы.
Успенский Эдуард Николаевич
Успенский Эдуард Николаевич (22 декабрь 1937 йыл, Егорьевск, Мәскәү өлкәһе, СССР — 14 август 2018 йыл, Мәскәү, Рәсәй) — СССР һәм Рәсәй яҙыусыһы, балалар өсөн китаптар авторы, драматург, сценарийҙар яҙыусы, телетапшырыу алып барыусы.
Литвинов Андрей Витальевич
«Металлург» Нк системаһында (2014 йылға тиклем)
Андрей Литвинов Новокузнецк «Металлург» командаһының хоккей мәктәбендә тәрбиәләнә. 2008 һәм 2010 йылдарҙа ул 1993 йылда тыуған үҫмерҙәр араһында Рәсәй финалында уйнай. 2011 йылдың 10 ғинуарынды ЙХЛ чемпионатында сығыш яһаған Новокузнецкиҙан «Кузнецкие Медведи» өсөн тәү тапҡыр уйнай. 2010/11 йылдар миҙгелендә ул бөтәһе дүрт уйында ҡатнаша, тик бер тапҡырҙа осрашыуҙы башынан аҙағына тиклем тулыһынса үткәрмәй. 2011/12 йылдар миҙгеленең 18 ғинуарында Литвинов тәү тапҡыр бер уйында боҙҙа 60 минут була һәм шулай уҡ беренсегә бер гол да үткәрмәй ҡапҡаһын һаҡлап ҡала. Бөтәһе шул миҙгелдә, Андрей 10 уйында ҡатнаша һәм ике осрашыуҙа еңеүгә өлгәшә.
Успенский Эдуард Николаевич
Ул уйлап сығарған популяр персонаждары араһында,  — крокодил Гена һәм Чебурашка, эт Шарик һәм бесәй Матроскин, Федор ағай, почтальон Печкин, Тр-тр Митя, ағалы-ҡустылы Колобоктар, гарантиялы кешекәйҙәр.
Күсән
Күсән (Кучаново) — Башҡортостандың Асҡын районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 127 кеше. Почта индексы — 452882, ОКАТО коды — 80204825002.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Урамдары
Урам исеме
Успенский Эдуард Николаевич
Биографияһы
Эдуард Успенский 1937 йылдың 22 декабрендә Мәскәү өлкәһенең Егорьевск ҡалаһында тыуа.
Атаһы — Успенский Николай Михайлович (1903—1947), ВКП(б) ҮК аппараты хеҙмәткәре
Әсәһе — Успенская Наталья Алексеевна (1907—1982), инженер-машина төҙөүсе
Мәскәү авиация институтында белем ала (МАИ) һәм инженер булып, үҙе  йәнһүрәттәр өсөн  сценарийҙар яһап һәм яҙып аҡса эшләй.
Балалар өсөн китаптарға өҫтәп Успенский Чебурашка һәм «Крокодил Гена һәм уның дустары» тураһында циклдарҙан шиғырҙар һәм театр өсөн бәләкәй сәхнә әҫәрҙәре яҙа.
Әммә Эдуард Успенский Феликс Камов менән бер рәттән өлкән эстрада авторы кеүек башлай. 1965 йылда артистар А. Лившиц һәм А. Левенбук тәҡдиме буйынса улар  профессиональ эстрада менән хеҙмәттәшлек итә башлай. Интермедиялар, юморескалар, шиғри фельетондар яҙа. Авторҙар йыш ҡына  производство һәм көнкүреш кеүек ябай эстрада темаларын файҙаланһалар ҙа, әммә һәләт, зауыҡ, отҡорлоҡ, предметтарға  үҙ ҡарашыңды таба белеү, уларҙың  репертуарын эстрада өсөн ҡыҙыҡлы ғына түгел, ә үҙенсәлекле әҙәби әҫәр итә. Авторҙар әйтем формаһын («Күк канцелярияһы»), әкиәт-пародия формаһын («Тридесятая столовая». «Пойди туда — не знаю куда», «Видимо-невидимо») пародиялы ҡуллана. Успенский һәм Камов әҫәрҙәренең байтаҡ өлөшөн Лившиц һәм Левенбуктың «Пиф-паф, или Сатирические выстрелы по промахам» яңғыҙ программаһы тәшкил итә. Камов менән Успенскийҙың юморескаларын Б. Брунов, Р. Романов һ.б. башҡара. Эстрада өсөн бергә 60-сы йылдар аҙағына тиклем яҙалар.
Успенскийҙың Федор ағай тураһында беренсе китабы «Дядя Фёдор, пёс и кот» 1974 йылда баҫылып сыға. Төп геройы алты йәшлек малай, уны Федор ағай тип йөрөтәләр, сөнки ул үҙаллы була. Ата-әсәһе фатирҙа һөйләшеүсе йортһоҙ бесәй Матроскинды ҡалдырырға тыйғандан һуң, Федор ағай йорттан китә. Бесәй Матроскин һәм эт Шарик менән улар бергә Простоквашино ауылында йәшәй башлайҙар. Хазина табып, улар бәрәңге һәм ашҡа йөрөгән трактор һатып ала. Китап буйынса аҙ билдәле «Дядя Фёдор, пёс и кот» йәнһүрәте, шулай уҡ өс популяр «Трое из Простоквашино», «Каникулы в Простоквашино» и «Зима в Простоквашино» йәнһүрәтле фильм төшөрөлә.
Успенский әҫәрҙәренең теле — эклектик стиль  ҡатышмаһы, лексик яҡтан төрлө, ҡала мәҙәниәте телен хәтерләтә. . Юмор — эксцентрик, парадокс, алогизмға нигеҙләнгән.
«Заветная мечта» премияһының жюри рәйесе булып тора. Шулай уҡ 1986 йылдан тергеҙелгән КВН Юғары лигаһының  беренсе уйындарында жюри ағзаһы була.
Эдуард Успенский «Спокойной ночи, малыши!», «АБВГДейка», «Радионяня» телетапшырыуҙарының,  шулай уҡ «В нашу гавань заходили корабли» авторлыҡ йыры программаһы төҙөүсеһе була , ул 2000 йылда ТЭФИ премияһына лайыҡ була.
2007—2008 йылдарҙа «Граждандар көсө» сәйәси фирҡәһенең Юғары советы инә.
2010 йылда Успенский «Ватан балалар әҙәбиәтендә ижади ҡаҙаныштары өсөн» номинацияһында балалар яҙыусылары өсөн ойоштролоған Корней Чуковский исемендәге премияға лайыҡ була.
Һуңғы йылдары һәм үлеме
2011 йылда ул ашҡаҙан яман шешен еңеп сыға, Ул үҙен 5 йыл яҡшы тоя, ә 2017 йылда унда простата яман шеше табыла һуңғы йылдарҙа инвалид коляскаһында йөрөй,  Баден-Баденда дауалана,  Германиянан дүртенсе курс химиотерапияһынан һуң ҡайта, 2018 йылдың 9 авгусында аңын юғалта, табиптар уға дауаханаға ятырға  тәҡдим итә, әммә ул баш тарта һәм өйҙән ҡала.
Эдуард Успенский 2018 йылдың 14 авгусында, кис, 81-се йәшендә, Мәскәүҙең Троицк административ округына ингән Пучково ауылында  шәхси йортонда вафат була. 2018 йылдың 18 авгусында яҙыусы менән хушлашыу тантанаһы Мәскәүҙә Әҙиптәрҙең үҙәк йортонда үтә. Троекурово зыяратында ерләнә (21 участка).
Шәхси тормошо
Атаһы — Успенский Николай Михайлович (1903—1947), ВКП(б) ҮК аппараты хеҙмәткәре. Әсәһе — Успенская Наталья Алексеевна (ҡыҙ фамилияһы — Дзюрова, 1907—1982), инженер-машина төҙөүсе. Өлкән ағаһы Игорь, ҡустыһы Юрий (?—2020).
Беренсе ҡатыны (1963—1980) — Римма (МАИ-ла бергә уҡый), Шапокляк әбейҙең прообразы. Ҡыҙы Татьяна (1968) — парикмахер,  «участканы проектлау һәм дизайн» һөнәре буйынса Урман институтын тамамлаған. Ейәнсәре Екатерина, ейәне Эдуард Успенский.
Икенсе (1980—2003) һәм дүртенсе ҡатыны — Успенская Елена Борисовна (ырыу. 1960), төҙөлөш институтын тамамлап, телевидениела, бинаны файҙаланыу буйынса бүлектә эшләгән, ә Успенский мультипликация студияһы эшләй. Ҡатынына егерме йәш, ә Успенскийға ҡырҡ йәш булғанда танышалар. Айырылышҡандан һуң Успенский беренсе никахтан ун ике йәшлек ҡыҙын үҙенә ала. Үгәй ҡыҙҙар-игеҙәктәр Светлана һәм Ирина (25 ноябрь, 1991) бөйөрҙәре проблемаһы арҡаһында инвалид булғандар, ветеринарға уҡығандар.
Литвинов Андрей Витальевич
«Металлург» Нк системаһында (2014 йылға тиклем)
2012/13 йылдар миҙгеленән башлап ул «Металлургтың» ЮХЛ-да фарм-клубы «Ариада-Акпарс» өсөн уйнай башлай. Тәү тапҡыр Андрей 2012 йылдың 1 октябрендә уйында ҡатнаша, ә 29 ноябрҙә ул осрашыуҙың башынан аҙағына тиклем ҡапҡала тора һәм командаһына еңеү килтерә. 8 ғинуарҙа «Кубань» командаһына ҡаршы уйында ул бөтә 34 һуғыуҙы ҡағып, ЮХЛ-да тәү тапҡыр ҡапҡаһын «ҡоро» ҡалдыра. Литвинов клубы менән Братина кубогының ярымфиналына етә һәм шунда «Һарыарҡа» командаһына отола. 2013 йылдың 16 мартында Андрей плей-офф уйындарында тәүгә ҡатнаша. «Ариада-Акпарс» өсөн шул миҙгелдә ул 26 уйын үткәрә һәм шуларҙың унауһын еңә. Шул уҡ миҙгелдә Андрей «Кузнецкие Медведи» өсөн бер уйын уҙғарып өлгәрә һәм шунда командаһы еңелә. Тағы ул Гагарин кубогына эләкмәгән командалар өсөн ойошторолған Өмөт кубогында «Металлург» өсөн бер уйын үткәрә.
Успенский Эдуард Николаевич
Ижтимағи ҡарашы
2014 йылда «Ямғыр» телеканалына интервьюһында Рәсәйҙең Украинаға ҡарата тышҡы сәйәсәтте һәм үҙәк каналдарҙа Украинаға ҡаршы  пропаганданы хөкөм итә :<blockquote class="ts-Начало_цитаты-quote"> «Телевидение Рәсәй халҡын Украинала фашистар эш итә, Ҡырым күптән Рәсәйҙеке, шуға уны беҙ алабыҙ, ә Донбасста рус телле халыҡ төрлө ҡыйырһытыуҙарға дусар була, унда рус телендә һөйләшеүҙе тыялар һ.б. тип ышандырырға тырыша. Телевидение кадрҙар күрһәтә, тамашасыны ышандыралар: әгәр ирен күндерә алмаһалар, ҡатынын күндерәлә....Ә бөтәһе лә икенсе төрлө уйлаған коллективта урыҫтарға яңғыҙ  ҡыйын». «Страна разделилась на 10 % умных и 90 % идиотов. Я считаю, что отношусь к тем 10 % умным, потому что вся эта история с Крымом — она безобразна».
Литвинов Андрей Витальевич
«Липецк» менән «Буран» (2014—2016)
2014/15 йылдар миҙгелен ул «Липецк» хоккей клубында үткәрә. Яңы командаһы өсөн тәүге осрашыуҙы 21 сентябрҙә «СКА-Карелия» командаһына ҡаршы үткәрә, ә «Липецк» уйында дәғүәселәрен еңә (4:2). Был клуб өсөн шул миҙгелдә ул бөтәһе 27 осрашыуҙа ҡатнаша, шуларҙың 9 еңә һәм 10 еңелә, 2 тапҡыр ҡапҡаһын «ҡоро» ҡалдыра. Литвинов командаһы менән Братина кубогының тәүге раундында «Ермак» хоккей клубына алты осрашыуҙа еңелә.
Успенский Эдуард Николаевич
Ижтимағи ҡарашы
<blockquote class="ts-Начало_цитаты-quote"> «Ил 10 % аҡыллыларға һәм 90 % идиотттарға бүленгән. Мин 10 % аҡыллыға инәмдер тип уйлайым, сөнки Ҡырым менән был тарих  — ул әшәке». Успенский үзенең персонаждарына авторлыҡ хоҡуҡтары өсөн күп йылдар көрәшеүе менән билдәле. Ул Чебурашка авторлыҡ хоҡуҡтарын раҫлай һәм үҙ үлеменә тиклем Юлиана Слащева менән  «Простоквашинонан өс кеше» йәнһүрәте персонаждарына авторлыҡ хоҡуҡтары өсөн көрәшә, шулай уҡ әлеге йәнһүрәтте төшөрөүгә ҡаршы протест белдерә. Вафатына тиклем Успенский һәм «Союзмультфильм» «Трое из Простоквашино», «Каникулы в Простоквашино», «Зима в Простоквашино» йәнһүрәттәренән сценарицҙарҙы, шулай уҡ бөтә китаптарҙан башҡа сценарийҙарҙы һәм уларға хоҡуҡтарҙы файҙаланыу хоҡуғы тураһындағы килешеүгә ҡул ҡуя. Студия яҙыусыға бурысты түләргә тейеш була.
Литвинов Андрей Витальевич
«Липецк» менән «Буран» (2014—2016)
2015 йылдың 30 июнендә Андрей Юғары хоккей лигаһында сығыш яһаған «Буран» менән бер йылға килешеү төҙөй. Клуб өсөн тәүге рәсми осрашыуҙа ул уйынды башынан аҙағына тиклем тора һәм бер гол да үткәрмәйенсә командаһына еңеү килтерә. Миҙгел башынан ул ялһыҙ 10 уйын үткәрә һәр яртыһын еңә. ЮХЛ-дың тәүге миҙгеленең иң яҡшы ҡапҡасыһы тип таныла. «Буран» даими чемпионатта юғары бишенсе урынды яулай, тик плей-офф уйындарының тәүге серияһында Балашиханан «Динамо» командаһына ҡаршы серияның тәүге өс уйынын еңһә лә артабан дүрт тапҡыр еңелә һәм Братина кубогынан төшөп ҡала. Андрей Литвинов даими чемпионатта 33 осрашыуҙа ҡатнаша, шуларҙың унауһында еңеүгә өлгәшә (лигала дүртенсе күрһәткес) һәм 4 тапҡыр иҫәбенә «ҡоро» уйын яҙа. Плей-оффта ул бер матчта ла ҡатнашмай.
«Салауат Юлаев» (2016—ә.в.)
2016 йылдың 12 июлендә Андрей Литвинов Континенталь хоккей лигаһында сығыш яһаған «Салауат Юлаев» менән ике яҡлы бер йыллыҡ килешеү төҙөй. Тимәк, ул «Салауат Юлаев» өсөн дә, уның фарм-клубы «Торос» өсөн дә уйнай ала. Уның командаға килеүе күп һорауҙар тыуҙары, сөнки уның менән бергә «Салауат Юлаев» системаһында бөтәһе 10 ҡапҡасы була. Генераль менеджер Леонид Вайсфельд һәм баш тренер Игорь Захаркин ҡапҡасыларҙың күплеген киләсәктә кәрәк булыуы менән аңлата. 2016 йылдың 19 сентябрендә Андрей «Торос» өсөн тәүге уйынын үткәрә һәм бер гол ғына үткәреп командаһына еңеү килтерә. «Салауат Юлаев» өсөн Андрей бер уйында үткәрмәй. ЮХЛ-дың миҙгелендә ул 23 осрашыу үткәрә һәм шуларҙың 12-дә еңә. «Торос» даими чемпионатты бишенсе урында тамамлай һәм плей-оффта тәү тапҡыр беренсе раундта еңелеп ҡала.
ЮХЛ-да (2017—ә.в.)
2017 йылдың 1 июнендә клуб етәкселеге Андрейҙы Юғары хоккей лигаһына күсерелгән Новокузнецкиҙан «Металлург» хоккей клубына ҡапҡасы Андрей Кареевҡа алмаштыра. Тимәк бер нисә йылдан һуң Литвинов тыуған ҡалаһындағы команда өсөн уйнарға ҡайта. 2017/2018 йылдар миҙгелендә Андрей барыһы 49 уйында ҡатнаша, шуларҙың егерме бишәүһендә еңеү яулай, ә «Металлург» Петров кубогы өсөн плей-оффта сирекфиналға тиклем етә һәм буласаҡ чемпионға отола. 2018/2019 йылдар миҙгелен ул «Металлург» составында башлай, 10 уйындың икәүһендә еңеү яулай. 2018 йылдың 31 декабрендә Андрей Красноярскиҙан «Сокол» хоккей клубына күсә. «Сокол» даими миҙгелде 12-се урында тамамлай, Петров кубогы өсөн плей-оффтың тәүе этабында «Лада» хоккей клубын серияла 3-1 иҫәбе менән ота, ә сирекфиналда «СКА-Нева» командаһына ҡаршы бер уйында ғына еңеү яулай ала. Андрей Красноярск хоккей клубы өсөн 20 осрашыу уҙғара һәм 8 тапҡыр еңеү яулай.
2019 йылдың 1 май көнөндә ул «Металлург» менән яңы килешеү төҙөй.
Шәхси тормошо
Андрей Литвинов уның кеүек Новокузнецк ҡалаһынан булған Дарья исемле ҡыҙ менән осраша. Улар 2011 йылдан тирәһе башлап бергә.
Кем алда өлгөрә?
Кем алда өлгөрә? (урыҫ. Кто успеет опередить?)— башҡорт милли балалар уйыны. Ике бала, ҡара-ҡаршы тороп, бауҙың остарын тота. Уларҙың һәр береһе яғында, ике метр алыҫлыҡта, берәр түмәр ултыртыла.
Сигнал булыу менән, уйнаусылар икеһе лә бер-береһен үҙ яғына тарта башлай һәм һыңар ҡулы менән түмәрҙе тотоп алырға тырыша. Кем үҙ яғындағы түмәрҙе элегерәк тотоп өлгөрә, шул еңеүсе була. Бау тартышырғә йәнә ике кеше сыға.
OK Computer
OK Computer — британ альтернатив рок-төркөмө Radiohead-тың 1997 йылда Parlophone һәм Capitol Records лейблдарында нәшер ителгән өсөнсө студия альбомы. 1996-97 йылдарҙа музыканттар тарафынан пластинка бер нисә этапта яҙҙырылған һәм Найджел Годрич ҡатнашлығында үҙ аллы продюсерланған. Ошо альбом өҫтөндә эш ваҡытында төркөм алдан уйлап гитара яңғырашынан һәм уның бынан алдағы дискы — The Bends-тың рефлексив стиленән мөмкин тиклем алыҫ китте. OK Computer-ҙың абстракт текстары күп ҡатлы тауыш һәм төрлө музыкаль жанрҙар йоғонтоларының киң спектры менән бергә төркөмдөң артабанғы, бигерәк эксперименталь яҙмалары өсөн нигеҙ һалды.
Штарзидель
Штарзидель (Starsiedel) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна. 2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 692 кеше йәшәй. Майҙаны — 5,77 км2. Диңгеҙ кимәленән 140 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6686 һәм автомобиль коды — WSF.
OK Computer
Альбомды яҙҙырыуҙа ҡатнашыусылар
Өҫтәмә персонал
Ташелга
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, инештән Новокузнецк ҡалаһына тиклем, Кондома йылғаһын индермәйенсә,. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Карапуз
Карапуз — Рәсәй йылғаһы. Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сартлан күле ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 75 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чаны күле һәм Омь йылғаһы араһындағы ағымһыҙ һыу объекттары. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Обь һәм Иртыш йылғалары араһындағы тымыҡ район.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Алексеевка (Миәкә районы)
Алексеевка (Алексеевка) — Башҡортостандың Миәкә районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 44 кеше. Почта индексы — 452087, ОКАТО коды — 80244835002.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Түбәнге Әүрез ауыл Советы (Әлшәй районы)
Түбәнге Әүрез ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Әлшәй районы муниципаль районындағы административ-территориаль һәм муниципаль берәмек. «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статустары һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законға» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
Булнаш
Булнаш — Рәсәйҙәге йылға. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Бобровка йылғаһының һул ярына тамағынан 48 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ница йылғаһы Реж һәм Нейва йылғалары ҡушылған урынған тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Тобол, йылға бассейны — Иртыш.
Арка-Пойлово-Яха
Арка-Пойлово-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Пойлово-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 173 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 109 км.
Һабай (Ғафури районы)
Һабай (Сабаево) — Башҡортостандың Ғафури районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 177 кеше. Почта индексы — 453062, ОКАТО коды — 80221822003.
Арка-Пойлово-Яха
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Надым йылғаһының көнсығыш сигенән Пур йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнбайыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Пур.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Һабай (Ғафури районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)