cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Красный Холм ауыл Советы (Ҡалтасы районы)
Тарихы
Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге 49-З һанлы «Айырым ауыл Советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарҙы тапшырыу менән бәйле, Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһында» Законында, ст.1 былай тип әйтелә : "Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона түбәндәге үҙгәрештәр индерергә: б) «Красный Холм» атамаһын һаҡлап һәм Краснохолмский ауылын административ үҙәге итеп, Краснохолмский һәм Яңы Краснохолм ауыл Советтарын берләштерергә. Яңы Краснохолм ауыл Советының Красный Холм, Оло Ҡураз, Ваныш, Кейебәк, Бәләкәй Ҡураз, Һаҙ, Тымбаҡты ауылдарын Красный Холм ауыл Советы составына индерергә. Красный Холм ауыл Советының сиктәрен килтерелгән схематик картаға ярашлы раҫларға. Яңы Краснохолм ауыл Советын иҫәп мәғлүмәттәренән алып ташларға
Катышер
Катышер — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лобва йылғаһының һул ярына тамағынан 204 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Ли Кашин фонды
Ли Кашин фонды (Li Ka Shing Foundation, 李嘉誠基金會) — 1980 йылда бизнесмен һәм филантроп (мохтаждарға ярҙам итеүсе) Ли Кашин Гонконгта нигеҙләгән хәйриә һәм венчур ойошмаһы. Медицина, белем алыу һәм мәҙәниәт проектарын, социаль эшҡыуарлыҡ программаларын инвестициялау менән шөғөлләнә, тәбиғәт ғәрәсәттәренән зыян күргәндәргә ярҙам итә. Фондты Ли Кашиндың элекке дуҫы, миллиардер Солина Чау ханым етәкләй. Ул да «Skype», «Facebook», «Spotify», «Waze», «Siri», «DeepMind», «Summly», «BitPay», «Bitstrips» һәм башҡа технологик проектарға аҡса һалған һәм фондтың инвестицион ҡанаты булған «Horizons Ventures» компанияһына етәкселек итә. Фондтың штаб-квартираһы Чхёнкхон-сентер исемле күп ҡатлы йортта урынлашҡан.
Ли Кашин фонды үҙенең проектарын Гонконгта, Ҡытайҙа, Тайванда, Японияла, Һиндостанда, Сингапурҙа, Австралияла, Бөйөк Британияла, Америка Ҡушма Штаттарында, һәм Канадала тормошҡа ашырған.
Тарихы
Бала сағында ярлылыҡ һәм ауырыуҙар кисергән, тейешле белем алмаған Ли Кашин, байып киткәс, мохтаждарға ярҙам итә башлай һәм филантроп булып танылыу ала. Уның бер интервьюһында әйткән һәм тиҙ арала киң таралған һүҙҙәре быға яҡшы аңлатма бирә: «Киләсәк күп нәмәнән тора, әммә ул кешеләрҙең йөрәктәрендә һәм уйҙарында тыуа. Шуның өсөн үҙ маҡсаттарыңа ирешеүҙе генә түгел, ә бөтә кешелек донъяһының ғүмере тураһында ла уйларға кәрәк».
1980 йылда Ли Кашин үҙ исемендәге хәйриә фонды ойоштора, ул Төньяҡ Американың һәм Көнсығыш Азияның дауаханаларына һәм университеттарына миллионлаған доллар аҡса күсерә. Мәҫәлән, 1981 йылда уҡ фонд Шаньтоу университетын төҙөүгә 3 миллион доллар бүлә, аҙаҡтан Сингапур менеджмент университетына (аҙаҡтан ул Ли Кашин исемен ала), Сингапур милли университетына, медицина факультеты Ли Кашин исемен йөрөткән Гонконг университетына, Берклиҙағы Калифорния Һәм Альберт университеттарына ҙур суммалар бирелә. Шулай уҡ Ли Кашин Һинд океанындағы цунами (2004), үҙенең тыуған Чаочжоу ҡалаһындағы (2006) һыу баҫыу һәм Сычуань ер тетрәүе (2008) зыян китергән кешеләргә ярҙам ҡулын һуҙа, дарыуҙар һәм бик кәрәкле әйберҙәр ала, йорттарҙың һәм коммуникацияларҙы тергеҙеүҙе финанслай. 2009 йылда Ли Шанхайҙағы «ЭКСПО-2010» Бөтә донъя күргәҙмәһен үткәреү өсөн ҡытай павильоны төҙөүгә 15 миллион доллар аҡса күсерә. Активтарының дөйөм суммаһы 8,3 миллиард доллар булған фонды аша Ли белем биреүҙе, һаулыҡ һаҡлауҙы һәм мәҙәниәтте үҫтереүгә 1,9 миллиард долларға тиң булған грант бирә (аҡсаларҙың яртыһы медицина уҡыу йорттарын һәм һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә тикшеренеүҙәрҙе, 2/5 тирәһе — уҡыу йорттарын һәм белем биреү программаларын финанслауға тотонола).
Авиация
Авиация (лат. avis — «ҡош» ) — осоу аппараттарында һауала хәрәкәт итеү теорияһы һәм практикаһы, ер өҫтө инфраструктураһын һәм белгестәрҙе (аэродромдар һәм аэропорт тар, осоуҙы тәьмин итеү саралары системаһы), шулай уҡ махсуслаштырылған белем өлкәләрен (аэродинамика, осоу механикаһы, аэронавигация) үҙ эсенә алған кеше эшмәкәрлеге өлкәһе.
Һауа суднолары
Атмосферала осоу өсөн һауа судноларының түбәндәге төрҙәре миҫал булып тора:
Авиация төрҙәре
Рәсәй Федерацияһының Һауа кодексына ярашлы Рәсәй авиацияһы төрҙәре:
Гибрид осоу схемалары булыуы мөмкин (ҡара: мәҫәлән, гибрид дирижабль).
Тарихы
Тәүге осоу аппараттары:
Европала
Леонардо да Винчи — планер һыҙмаһы.
Ломоносов М. В. Рәсәй ҙә тәүгеләрҙән булып һауа хәрәкәте закондарын тикшерә һәм осоу аппаратын эшләй. 1745 йыл дың 1 ғинуар ында ул һауаның ирекле циркуляцияһы тураһында идеяларын анлатып бирә һәм сәғәт пружинаһы менән хәрәкәткә килтерелгән хеликоптер тәҡдим итә.
Осоу теорияһына һәм практикаһына немец ғалимы О. Лилиенталь тос өлөш индерә. Беренсе осоштар:
Рәсәйҙә
Самолёттар эшләү пионерҙарының береһе булып контр-адмирал А. Ф. Можайский иҫәпләнә. 1880 йылдың 4 июнендә А. Ф. Можайский сауҙа һәм мануфактура департаментына үҙе уйлап тапҡан «һауала осоу ҡорамалына» патент биреүҙе һорап мөрәжәғәт итә һәм уны 1881 йылдың 3 ноябрендә ала. Ул эшләгән осоу ҡорамалы (Можайский самолеты) 1882 йылда тулы күләмгә төҙөлә. Можайский самолетын һынауҙы ентекле теркәгән документтар һаҡланмаған. Можайскийҙың вафатынан һуң барлыҡҡа килгән ҡайһы бер баҫмаларҙа (XIX быуат аҙағы — XX быуат башында) аппараттың осоп китергә маташыу ваҡытында һәләкәткә осрауы тураһында хәбәр ителә (аныҡ датаһы билдәһеҙ, төрлө авиация тарихсылары был датаны 1882 йылдан 1885 йылға тиклем тип атай). Шулай уҡ ҡайһы бер хәбәрҙәрҙә аппараттың ерҙән ҡыҫҡа ваҡытҡа айырылыуы күрһәтелә.
Рәсәйҙә авиация тыуыуы XX быуат башына тура килә тигән фекер бар, сөнки 1909—1914 йылдарҙа илдә Ж. М. Гаккелдең, Д. П. Григоровичтың, И. И. Сикорскийҙың һәм башҡаларҙың беренсе самолеттары барлыҡҡа килә.
Рәсәйҙә самолеттар төҙөүҙең беренсе һәм төп терәге булып вагондар эшләү заводтары тора, ә Рус-Балтика вагон заводы Рәсәй авиацияһының тәүге төйәге була. Шулай уҡ 1912 йылдан Рәсәйҙә С. С. Щетининдың Санкт-Петербургтағы заводтарында һәм Мәскәүҙең «Дукс» заводында «Фарман» самолёттары һәм «Ньюпорт» самолёттары лицензия буйынса етештерелә башлай.
1913 йылда И. И. Сикорский донъяла беренсе дүрт моторлы «Рус рыцары» (Русский витязь) самолетын проектлай һәм уңышлы һынай, был ауыр авиация үҫешенә этәргес бирә. Авиация белгестәре был проекттың бөтөнләй уңышһыҙлыҡҡа осраясағын фаразлай. Шуға ҡарамаҫтан, 1913 йылдың 26 майында беренсе осош уңышлы үтә. Уңышҡа өлгәшеүгә ҡарамаҫтан, сит илдә осоу тураһындағы хәбәр ялған тип ҡабул итәләр. 1913 йылдың 2 авгусындағы осош ваҡытында донъя рекорды ҡуйыла — 1 сәғәт 54 минут.
Сюзюм
Сюзюм — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Пижма йылғаһының һул ярына тамағынан 201 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 71 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Заозерянка
Заозерянка (Безымянный) — Рәсәй йылғаһы. Удмуртия/ Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чепца йылғаһының уң ярына тамағынан 129 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чепца йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Севрейшор
Севрейшор — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Вомлесъю йылғаһының һул ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Теловани Изге Тәре сиркәүе
Teловани Изге Тәре сиркәүе (грузин: ჯვარპატიოსნის თელოვნის ეკლესია) көнсығыш Грузияла Мцхета-Mтанети төбәгендәге Мцхета  муниципалитетында  урынлашҡан, 8-9 быуаттарҙың грузин православ сиркәүе. Грузияның милли әһәмиәттәге күсемһеҙ мәҙәниәт ҡомартҡыһы исемлегенә индерелгән
Архитектураһы
Изге Тәре сиркәүе бөгөнгө көндә ташландыҡ Теловани тораҡ пунктында, Мцхета муниципалитетының Ксовриси ауылынан яҡынса 3 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан.
Сиркәүҙең күләме 9,7 × 10,5 м күләме 10,5 м, башлыса брусчатканан төҙөлгән, ҡырҡылған эзбизташ һәм блоктар мөһим төгөлөшө элементтарында һәм биҙәүендә ҡулланылған. Сиркәүгә көнбайыш яҡтан өс ишек аша инергә була. Көмбәҙҙең барабаны һигеҙ ҡырлы, дүрт тәҙрә уйымы бар һәм декоратив аркалар менән биҙәлгән.Сиркәү байтаҡ өлөшөндә йүнәтелгән, һәм ун һигеҙенсе быуатта уның көнбайыш яғына манара өҫтәп төҙөлгән. Системалы тергеҙеү эштәре  1952 һәм  1954 йылдарҙа үтә 2007 йылда реставрация эштәре башҡарыла.
Сиркәү 9-10 быуат фрескалары менән биҙәлгән. Улар ныҡ зыян күргән. Фрескалар Абгара легендаһы йоғонтоһо аҫтында башҡарылған
Times Higher Education World University Rankings
Times Higher Education World University Rankings ― университеттарҙың Times Higher Education (THE) журналы йыл һайын баҫтырған глобаль рейтингы. 2004—2009 йылдарҙа нәшриәтсе Quacquarelli Symonds (QS) менән хеҙмәттәшлек итә: улар бергәләп TTHE-QS World University Rankings рейтингын баҫтыра. 2010—2013 йылдарҙа THE менән Thomson Reuters араһында килешеү ғәмәлдә була, ә 2014 йылдан журнал Elsevier менән яңы килешеүгә ҡул менән, ул хәҙерге көнгә тиклем THE-ға рейтинг төҙөү өсөн мәғлүмәттәр бирә.
Шәрәфетдинова Сәғирә Сабирйән ҡыҙы
Шәрәфетдинова Сәғирә Сабирйән ҡыҙы (Шарафитдинова Сагира Сабирьяновна) - (Сәғирә Тамъяни — псевдоним; 28 март, 1963 йыл) - мәғариф һәм мәҙәниәт хеҙмәткәре, Рәсәй Федерацияһы һәм Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар берлеге ағзаһы (2019)
Times Higher Education World University Rankings
THE дөйөм донъя, предмет, репутация, шулай уҡ өс төбәк: Азия, Латин Америкаһы һәм БРИКС илдәре, рейтингын баҫтыра, улар төрлө күрһәткестәрҙе ҡулланып төҙөлә.
Шәрәфетдинова Сәғирә Сабирйән ҡыҙы
Биографияһы
Сәғирә Сабирйән ҡыҙы Шәрәфетдинова 1963 йылдың 28 мартында БАССР-ҙың Белорет районы Шығай ауылында тыуған.
Times Higher Education World University Rankings
THE халыҡ-ара рейтингы Донъя университеттарының академик рейтингы һәм QS World University Rankings  менән бер рәттән университеттарҙың иң абруйлы рейтингы тип һанала. 2010 йылдан яңы, яҡшыртылған методология индергәне өсөн THE маҡтау һүҙҙәре ишетә, әммә академик йәмәғәтселек университеттарҙың репутацияһын тикшеренеүҙәр методологияһында субъективизм, бигерәк тә инглиз телле донъянан ситтә, сағылыш табыуы борсой.
Шәрәфетдинова Сәғирә Сабирйән ҡыҙы
Биографияһы
1980 йылда Шығай урта мәктәбен тамамлай.
Пол Боффа
Сэр Пол Боффа (мальт. Paul Boffa; 30 июнь 1890 йыл, Биргу, Мальта колонияһы — 6 июль 1962 йыл, Паола, Мальта колонияһы — Мальта дәүләт эшмәкәре, Мальта премьер-министры (1947—1950).
Шәрәфетдинова Сәғирә Сабирйән ҡыҙы
Биографияһы
1999-2004 йылдарҙа Силәбе дәүләт педагогия университетының психология факультетында уҡый.
Пол Боффа
Биографияһы
1912 йылда Мальта Король университетының медицина факультетын тамамлай, медицина докторы дәрәжәһен ала. Беренсе донъя һуғышы ваҡытында Мальтала Король медицина корпусында, Салоника ҡалаһында һәм санитар судноларҙа хеҙмәт итә. Һуғыштан һуң Паолела дөйөм практика табибы булып эшләй.
Шәрәфетдинова Сәғирә Сабирйән ҡыҙы
Биографияһы
2018 йылда ситтән тороп М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының "Социаль-мәҙәни өлкәлә менеждмент"бүлеген тамамлай.
Times Higher Education World University Rankings
2020 йылдан THE рейтингында Рәсәй ҡалалары рейтингын башында М. В. Ломоносов исемендәге МДУ (174-се позиция), МТФИ (201― 250 интервалында) һәм Юғары иҡтисад мәктәбе (251 ― 300 интервалында) тора. Рейтингка Рәсәйҙән 48 юғары уҡыу йорто инә.
Пол Боффа
Биографияһы
1921 йылда лейбористар партияһы сафына инә, ә 1924 йылда Закондар сығарыу йыйылышына һайлана. 1927 йылда лейбористар партияһы рәйесе итеп һайлана. 1936—1939 йылдарҙа Башҡарма совет ағзаһы була. Икенсе донъя һуғышы ваҡытында табип булып хеҙмәт итә. Һуғыштан һуңғы тәүге һайлауҙарҙа (1945) йәнә ил парламентына һайлана.
Шәрәфетдинова Сәғирә Сабирйән ҡыҙы
Биографияһы
1981 йылда хеҙмәт юлын Шығай урта мәктәбендә пионервожатый булып башлай. 1987 йылдан мәктәп-интернатта тәрбиәсе булып эшкә күсә,өлкән тәрбиәсе,интернат мөдире вазифаларын башҡара.2010 йылда ауыл мәҙәниәт йортона директор итеп тәғәйенләнә. 2014 йылдан"Өлкәр" милли-мәҙәни үҙәге етәксеһе.
Times Higher Education World University Rankings
Тарихы
Times Higher Education–QS World University Rankings тәүге рейтингын төҙөүҙе Бен Вильдавски «The Great Brain Race: How Global Universities are Reshaping the World» китабында Times Higher Education-дың ул саҡтағы мөхәррире Джон О’Лириҙан башланыуы тураһында яҙа. Times Higher Education QS компанияһы менән мәғариф һәм карьера мәсьәләләре буйынса хеҙмәттәшлек итергә ҡарар итә.
Шәрәфетдинова Сәғирә Сабирйән ҡыҙы
Биографияһы
2016 йылда тырыш хеҙмәте өсөн район кимәлендә "Хеҙмәт алдынғыһы" тигән таныҡлыҡ тапшырылған. 2020 йылда республика ауыл мәҙәниәт йорттары конкурсында "Иң яҡшы мәҙәниәт хеҙмәткәре" исеме һәм грант бирелгән.
Седа-Вангута-Яха
Седа-Вангута-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Преображения шығанғы (Обь мороно) ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.
Times Higher Education World University Rankings
Тарихы
Университеттарҙың Times Higher Education рейтингы, QS World University Rankings, Донъя университеттарының академик рейтингы менән бер рәттән университеттарҙың иң йоғонтоло халыҡ-ара рейтингы иҫәбенә инә. 2010 йылда The Globe and Mail Times Higher Education рейтингын, «моғайын, иң йоғонтолоһолор», тип белдерә.
Седа-Вангута-Яха
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Шәрәфетдинова Сәғирә Сабирйән ҡыҙы
Йәмәғәт эшмәкәрлеге
Йәмәғәт эшендә әүҙем ҡатнаша - һынлы биҙәү әйберҙәре (кейеҙ,ҡорама) буйынса "Аҡтамыр" халыҡ клубы етәксеһе.
Пол Боффа
Биографияһы
1947—1950 йылдарҙа Британия колонияһы булған Мальтаның премьер-министры. Боффа хөкүмәте утрауҙарҙа, башланғыс белем биреү һәм пенсия тәьминәте системаһын яҡшыртып, социаль система булдыра башлай. Әммә пробритан Боффа менән милли Минтофф араһындағы фекер айырымлыҡтары 1949 йылда партияны тарҡатыуға алып килә. Һөҙөмтәлә Боффа үҙе яҡлылар менән Мальта эшсе партияһы ойоштора. Был партия 1950-1955 йылдарҙа консерватив милләтселәр менән оҙаҡҡа һуҙылмаған хөкүмәт булдыра. 1950 йылда парламент һайлауҙарында еңелеп, отставкаға китә.
Шәрәфетдинова Сәғирә Сабирйән ҡыҙы
Йәмәғәт эшмәкәрлеге
Милли ойошмалар эшендә әүҙемлеге өсөн Бөтә Донъя башҡорттары Ҡоролтайы делегаты итеп һайланған (2015)
Седа-Вангута-Яха
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Шәрәфетдинова Сәғирә Сабирйән ҡыҙы
Әҙәби эшмәкәрлеге
Хикәйәләре район, республика матбуғатында баҫылып тора; мәҫәлән, төрлө йылдарҙа "Ағиҙел" журналында "Хәйлә" (2001), "Боралҡы"(2005), "Һаҡау кәкүк тауышы" (2006),"Хөкөмһөҙ бала" (2007),"Ҡибла ҡайһы яҡта" (2014), "Иҫке күпер" (2015), "Шоңҡар" журналында - "Сүллектәге рауза сәскәһе" (2015), шиғырҙар шәлкеме һәм башҡа әҫәрҙәре донъя күрҙе. Шулай уҡ төрлө йыйынтыҡтарҙа шәлкемдәре баҫылған.
Пол Боффа
Биографияһы
1951—1955 йылдарҙа — Оливер Джордж кабинетында һаулыҡ һаҡлау һәм социаль хеҙмәттәр министры.
1955 йылда һаулыҡ торошо буйынса сәйәсәттән китә. 1956 йылда рыцарь дәрәжәһе батша Елизавета II тарафынан бирелә.
Times Higher Education World University Rankings
Тарихы
2014 йылда Times Higher Education университеттарҙың дөйөм донъя рейтингында мөһим үҙгәрештәр тураһында белдерә.
Критерийҙар һәм баһалау
2010—2011 йылдарҙа ҡулланылған тәүге методологияла 13 айырым күрһәткес файҙаланыла, улар биш төркөмгә туплана: уҡытыу (йомғаҡлау баһаһының 30 проценты), тикшеренеүҙәр (30 процент), өҙөмтәләр (тикшереү йоғонтоһо) (32,5 процент), халыҡ-ара хеҙмәттәшлек (5 процент), килем (2,5 процент). Индикаторҙар һаны 2004—2009 йылдарҙа алты ғына күрһәткес ҡулланылған Times-QS рейтингы осоронан күпкә арта.
2010 йылдың 3 июнендә беренсе методологияһы проекты сығарыла. Унда тәүҙә 13 күрһәткес ҡулланылырға тейеш була, киләсәктә уларҙың һаны 16-ға тиклем артыу ихтималлығы билдәләнә. «Тикшеренеү күрһәткесе» (55 процент), «институциональ күрһәткес» (25 процент), «иҡтисади әүҙемлек/инновациялар» (10 процент) һәм «халыҡ-ара хеҙмәттәшлек» (10 процент) категориялары индерелә. Категория атамалары һәм уларҙың йоғонтоһо 2010 йылдың 16 сентябрендә сығарылған методологияла үҙгәртелә.
Рейтинг төҙөү методологияһына 2011—2012 йылдарҙа үҙгәреш индерелә. Проекттың мөхәррире Фил Бэти, THE рейтингы ― ул университеттарҙың уҡыу мөхитен тикшереү менән шөғөлләнгән берҙән-бер глобаль рейтинг, башҡалар тикшеренеүҙәргә иғтибар туплай, тип белдерә. Бэти шулай уҡ был рейтингтың, техник һәм тәбиғи фәндәр менән бер рәттән сәнғәт, гуманитар һәм социаль өлкә тикшеренеүҙәрен ҡуйыусы берҙән-бер рейтинг булыуын билдәләй. Был раҫлау хәҙер инде ысынбарлыҡҡа тура килмәй: үҙеңде баһалау рейтинг 2015 йылда QS үҙенең QS World University Rankings рейтингына ғилми белемдең барлыҡ өлкәләрен баһаһын нормалләштереүҙе индерә, инженерия һәм тәбиғи фәндәр буйынса шөғөлләнгән университеттар өҫтөнлөк алмаһын өсөн өҙөмтәләр күләме үҙенсәлекле рәүештә баһалана.
Баһалар
Рейтинг төҙөгәндә ҡулланылған баһалау методологияһы төрлөсә була.
2010—2011 йылдарҙағы проектты баһалап, Мельбурн институтынан Росс Уильямс ундағы методологияның күберәк махсуслашҡан «студенттар һаны сағыштырмаса күп булмаған фәнни-тикшеренеү учреждениеларына» өҫтөнлөк бирәсәген һәм студенттар һаны күп булған комплекслы программалы учреждениелар зыян күрәсәген белдерә. Ул шулай уҡ индикаторҙарҙың, «аккдемик тотороҡло» булыуын, ҙур күләмле күрһәткестәрҙе ҡулланыу йоғонтоно түгел, ә мәҡәләләрҙе баһалаясағын билдәләй. Universities UK президенты Стив Смит, яңы методологияны «репутацияны субъектив баһалауға йүнәлтелмәгән һәм өҙөмтәләр килтереүҙең ышаныслы сараларын ҡуллана», тип маҡтай һәм бының, «баһалау ысулдарына ышанысты нығытыуын» билдәләй. Бөйөк Британияның Университеттар һәм фән эштәре буйынса министры Дэвид Уиллеттс, рейтингты юғары баһалай, «был юлы репутацияға әҙерәк иғтибар бирелә, ә уҡытыу һәм уҡыу сифатына — ҙурыраҡ», ти ул. 2014 йылда Дэвид Уиллетс TES Глобаль консультатив советы рәйесе итеп һайлана, ул Times Higher Education өсөн стратегик рекомендациялар тәҡдим итеүгә яуаплы.
Times Higher Education рейтинг булдырыуҙа өҙөмтәләргә ҙур әһәмиәт бирәә. Өҙөмтәләр белем биреү һөҙөмтәлелеген билдәләүҙә дөрөҫ түгел: ул төп тел булараҡ инглиз телен ҡулланмаған университеттарҙы уңайһыҙ хәлгә ҡуя, сөнки күпселек академик йәмәғәтселек һәм журналдар өсөн инглиз теле халыҡ-ара тел сифатында ҡабул ителгәнлектән, инглиз теленән башҡа телдәге мәҡәләләргә һылтанмалар табыуы ауыр. Шулай итеп, бындай методологияны уның урынһыҙ һәм инклюзив булмауы өсөн тәнҡитләйҙәр. Методологияның икенсе мөһим етешһеҙлеге шунда: социаль һәм гуманитар фәндәр дисциплиналары сиктәрендә мәҡәләләрҙе баҫма матбуғатта баҫтырыу төп төр булһа, улар цифрлы яҙма өҙөмтәһенә индерелмәй йәиһә унда бик һирәк эләгә.
Times Higher Education шулай уҡ «аныҡ фәндәр»ҙе уҡытҡан учреждениеларға алдан уҡ билдәле фекерҙә (уйҙа) булған өсөн көслө тәнҡиткә дусар ителә. Мәҫәлән, THE-QS донъя университеттары рейтингында Лондондың иҡтисад мәктәбе 2004—2005 йылдарҙа 11-се урын биләй, әммә 2008—2009 йылдарҙа 66-сы һәм 67-се урындарға төшә. 2010 йылдың ғинуарында THE Quacquarelli Symonds, ҡулланған ысул дөрөҫ булмаған, унда айырым учреждениеларға, шул иҫәптән LSE, ҡарата алдан уҡ билдәле фекер булған, тигән фекергә килә.
Георгиевка (Ҡырмыҫҡалы районы)
Георгиевка (Георгиевка) — Башҡортостандың Ҡырмыҫҡалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 27 кеше. Почта индексы — 453023, ОКАТО коды — 80235820005.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Медынский Сергей Евгеньевич
Медынский Сергей Евгеньевич (17 февраль 1922 йыл — 14 август 2014 йыл) — совет кинооператор-документалисты, режиссер, ВГИК-тың операторлыҡ оҫталығы кафедраһы профессоры. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1997). Ленин премияһы лауреаты (1960).
Биографияһы
Сергей Евгеньевич Медынский 1922 йылдың 17 февралендә Екатеринбург ҡалаһында тыуған. Атаһы, Медынский Евгений Николаевич (1885—1957), дворян, Екатеринбург университеты профессоры, Рәсәй педагогия фәндәре академияһының ғәмәли ағзаһы, әсәһе — казак офицеры, Себер ғәскәре сотнигы Илья Барановтың ҡыҙы, Евгения Ильинична (1883—1973) — хужабикә. Балаға бер йәш тулғас, ғаилә Мәскәүгә күсә.
1940 йылда Медынский Карл Либкнехт исемендәге Мәскәү педагогия институтының рус теле һәм әҙәбиәте факультетына уҡырға инә. Һуғыш башланғандан һуң юғары уҡыу йорто эвакуациялана. Медынский иһә Мәскәүҙә тороп ҡала. 1941 йылдан алып 1943 йылға тиклем «Ҡыҙыл йондоҙ» гәзитендә фотолаборант булып эшләй. «Аҡ билеты» булыуға ҡарамаҫтан үҙ теләге менән 1943 йылда фронтҡа китә, Болгария, Румынияны азат итеүҙә ҡатнаша. Хәрби ордендар һәм миҙалдар менән бүләкләнә. Демобилизацияланғандан һуң, 1945 йылдың ноябрь аҙағында, Мәскәүҙә әйләнеп ҡайта. Федор Добронравов менән осрашыуҙан һуң ВГИК-ка операторлыҡ факультетына уҡырға инә.
Медынскийҙың уҡытыусылары: А. А. Левицкий, Б. И. Волчек, А. Д. Головня һәм Л. В. Кулешов, производство практикаһын ул С. П. Урусевскиә етәкселегендә үтә. 1950 йылда опрераторлыҡ факультетын тамамлай һәм Үҙәк документаль фильмдар студияһына йүнәлтмә ала, унда Борис Волчек ярҙамы менән билдәле кинодокументалист Роман Кармендың ассистенты булып китә. Улар берлектә «Каспий нефтселәре тураһында повесть» һәм «Йыһан яулаусылары» фильмдарын төшөрә.
1953—1955 йылдарҙа — Алыҫ Көнсығыш кинохроника студияһында, һуңынан ЦСДФ-та эшләй. 1970 йылдан алып — «Экран» ижади берекмәһендә режиссер һәм оператор.
1964 йылдан КПСС ағзаһы, СССР Кинематографистар союзы ағзаһы (Мәскәү).
2014 йылдың 14 авгусында вафат була. Введенский зыяратында ерләнгән (3 участка).
Ғаиләһе: ҡатыны — Валентина Фёдоровна (?—1995), ҡыҙы — Ольга Жукова, телевидение режиссёры.
Шкелюк
Шкелюк — Рәсәйҙәге йылға. Краснодар крайы,Адыгей Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Пчас йылғаһының һул ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кубань йылғаһы Усть-Лабинск ҡалаһынан Пролетарь һыуһаҡлағысына тиклем, Белая (Кубань ҡушылдығы) һәм Пшиш йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Кашья
Кашья — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лозьва йылғаһының уң ярына тамағынан 273 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Ил (Чепца ҡушылдығы)
Ил — Рәсәй йылғаһы. Удмуртия/ Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чепца йылғаһының һул ярына тамағынан 438 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чепца йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Сед-Ель (Кожима ҡушылдығы)
Сед-Ёль — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Кожим йылғаһының һул ярына тамағынан 9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 35 км.
Ростов музыка театры
Ростов дәүләт музыка театры — Рәсәйҙең көньяғындағы иң ҙур музыка театрҙарының береһе. Дондағы Ростов ҡалаһында урынлашҡан.
Сед-Ель (Кожима ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Ростов музыка театры
Дондағы Ростов — Рәсәй көньяғының иң ҙүр үҙәктәренең береһе. 1919 йылда бында Ростов театры, музыкаль комедия театры барлыҡҡа килә. 1931 йылдың ғинуарында ул дәүләт театры статусына эйә була. Был Советтар Союзында музыка сәнғәтендә һиҙелерлек эҙ ҡалдырған иң яҡшы оперетта театры була. 1999 йылдың сентябрендә театр яңы бинаға күсә. Яңы Ростов дәүләт музыка театры Рәсәйҙә ысын мәҙәни феномен була. Ул, үҙенең статусын үҙгәртеп, музыкаль театрҙың тулы хоҡуҡлы вариҫы булараҡ, бөгөн үҙ репертуарында опера, балет, оперетта, мюзикл, рок-опера, музыкаль новеллалар, иҫ киткес симфоник концерттар тота.
Театр бер үк ваҡытта йәш һәм боронғо музыкаль традицияларҙы һаҡлаусы һәм ҡыйыу рәүештә заманса сәнғәт өлкәһендә эксперименттар яһаусы театр. Йыл һайын театр Ҙур (1008 тамашасылыҡ урын) һәм Камера (238 урын) сәхнәләрендә, шулай уҡ «Аҡ рояль» музыкаль-күңел асыу үҙәгендә 300-ҙән артыҡ спектакль һәм концерттар күрһәтә. Театр йорто Рәсәй көньяғында ғына түгел, ә бөтә РФ-да техник яҡтан заманса йыһазландырылған театр. Бында төрлө форумдар, фестивалдәр, музыкаль байрамдар үткәрелә. Был театрҙың Рәсәй көньяғында иң эре мәҙәни үҙәк булыуының күрһәткесе.
Театр тарихынан
Бөгөнгө Ростов дәүләт музыка театры урынында элек бер һәм ике ҡатлы йорттар, биналар, шулай уҡ ике ҡатлы физиотерапевтик дауаханаһы бинаһы торған. 1960-сы йылдарҙа уларҙы һүтеп ташларға һәм бушаған урында Ростов үҙ-үҙеңә хеҙмәт күрһәтеү универсаль магазины төҙөргә ниәтләнәләр. Әммә универмагтың быяланан төҙөләсәк проектың мәғәнәһеҙ тип табалар. Ул ваҡытта Киров район хакимиәтенең янында торған иҫке музыкаль театрының күренеше бик йәмһеҙ булған. Шул урында заманса йорт төҙөргә ҡарар итәләр.1977 йылда барлыҡ квартал йорттарын һүтәләр һәм театр комплексын аҡ рояль формаһында төҙөй башлайҙар. Яңы бинаның проект авторҙары — йәш архитекторҙар Л. Лобак, Г. Дуков, В. Хафизов.
1980 йылдарҙа илдә иҡтисади ҡыйын хәлдәр килеп тыуа. Төҙөлөштө туҡтаталар, ҡала үҙәгендә ташландыҡ төҙөлөш майҙаны барлыҡҡа килә.
Дөйөм төҙөлөш ваҡыты- 22 йыл. Балет һәм опера труппаһы өсөн артистарҙы бөтә ил буйынса һайлап алғандар.
10 йыл эсендә театр сәхнәһендә түбәндәге спектаклдәр күрһәтелә: «Кармен» Жорж Бизе, «Паяцы» Р. Леонкавалло, «Севильский цирюльник» Дж. Россини, «Травиата» һәм «Риголетто» Дж. Верди, «Мадам Баттерфляй» һәм «Богема» Дж. Пуччини, «Царская невеста» Н. А. Римский-Корсаков, «Князь Игорь» А. П. Бородин, «Евгений Онегин», «Иоланта» и «Пиковая дама» П. И. Чайковский, «Леди Макбет Мценского уезда» Д. Д. Шостакович, «Свадьба Фигаро» и «Волшебная флейта» В. А. Моцарттың һ. б. опералары; балет спектаклдәре: «Тщетная предосторожность» Л. Герольд һәм П. Л. Гертель «Жизель» А. Адан, «Дон Кихот» Л. Ф. Минкус, «Лебединое озеро», «Спящая красавица» и «Щелкунчик» П. И. Чайковский, «Болеро» М. Равель, «Ромео и Джульетта» С. С. Прокофьев, «Гамлет» Д. Д. Шостакович, «Драма на охоте» П. И. Чайковскиий, «Белоснежка и семь гномов» Т. Кочака; оперетталар «Принцесса цирка», «Королева чардаша» и «Баядера» И. Кальман, «Летучая мышь» и «Цыганский барон» И. Штраус, «Бал в Савойе» П. Абрахам, «Веселая вдова» Ф. Легар, «Бабий бунт» Е. Н. Птичкин, «Орфей в аду» Ж. Оффенбах, «Белая акация» И. О. Дунаевский, спектакль-ревю «Звуки мюзикла» һ. б. ҡуйыла.
Театрҙың гастроль географияһы бик киң. Һуңғы йылдарҙа труппа Германия, Италия, Испания, Португалия, Бөйөк Британия, Ирландия, Берләшкән Ғәрәп әмирлектәре, Катарҙа гастролдә булды.
Театр күп кенә төбәктәрҙең,Рәсәй һәм сит ил бүләктәренә лайыҡ булды.. Балетная труппаһы Испанияла Сервантес фестивалендә ,Италия балет сәнғәте фестивалендә ҡатнаша һәм ундағы ҡаҙаныштары өсөн Дягилев миҙалы менән бүләкләнә. Опера труппаһы 2007 йылда Азия уйындарын аса. Коллектив «Алтын Битлек» XI—XVII Милли театр фестивалендә 2005 һәм 2011 йылдарҙа (спектакль "Леди Макбет Мценского уезда ") лауреат исеменә лайыҡ булды. Театры солисы Дмитрий Аверин 2011 йыл, «Иң яҡшы ир-ат роле» номинацияһында лауреат була. Ростов театры спектаклдәре ҙур аншлаг менән Рәсәй, сит ил сәхнәләрендә үтә һәм ҙур баһаға лайыҡ була. Был Ростов музыкаль театрының бөгөнгө көндә хаҡлы рәүештә иң көслө береһе театр коллективтарының береһе икәнен күрһәтә.
Балет труппаһы
Ростов театрында рофессиональ балет труппаһы 2000 йылд а театрҙың сәнғәт етәксеһе Вячеслав Кущев саҡырыуы буйынса ҡалаға Рәсәй һәм Беларусь Республикаһының атҡаҙанған артисы Олег Корзенков килгәс башлана. Ул театрҙың беренсе баш балетмейстеры була, ә балетмейстер-ҡуйыусылар Елена Иванова һәм Александр Иванов. Александр Иванов балет труппаһының директоры булып китә. Улар эшләй башлауға дүрт ай тулыуға Ростов тамашасылары театр сәхнәһендә А. Адамдың «Жизель» тәүге балет спектаклен ҡарай.
2014 йылда н алып Ростов дәүләт музыка театрының балет труппаһын Рәсәй Халыҡ артисы Фарух Рузиматов етәкләй. .
Мәҙинә (биҫтә)
Мәҙинә (المدينة العتيقة) - Мәғриб илдәрендә һәм Төньяҡ Африкала ҡалаларҙың IX быуатта ғәрәп хәлифәлектәре осоронан ҡалған боронғо биҫтәләре. «Мәҙинә» (әл-мәдинәт) хәҙерге ғәрәп телендә "ҡала" тигәнде генә аңлата.
Тасуирлама
Күп мәҙинәләрҙә боронғо фонтандар, һарайҙар, мәсеттәр һаҡланып ҡалған, уларҙы боронғо мираҫ рәүешле мәҙәниә әһәмиәткә эйә булараҡ һаҡлайҙар. Шулай уҡ туристар өсөн дә ылыҡтырғыс объект булып торалар.
Каян-Юган
Каян-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Хат-Горт-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 56 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Гочева Каролина
Каролина Гочева (28 апрель 1980 йыл) — үҙ иленән ситтә, тәү сиратта, 2002 һәм 2007 йылдарҙа Евровидение йыр бәйгеһендә ҡатнашып танылған македон йырсыһы.
1990-сы йылдар
Каролинаның музыкаль карьераһы 1991 йылда Штип ҡалаһында үткән илдә бик танылған «Макфест 91» конкурсында ҡатнашыуҙан башлана. Унда 11 йәшлек Каролина «Мамо, пушти ме» (Әсәй, ебәр мине) йырын башҡара. Был йыр хитҡа әйләнә һәм йырсының 1992 йылда сыҡҡан тәүге альбомына исем бирә. Каролина Македонияның төп музыкаль конкурсы "Скопје-Фест"та йыш ҡатнаша. 1994 йылда ул унда «Кој да ти каже» (Кем һиңә әйтер) йыры менән тәүге тапҡыр сығыш яһай, 1996 йылда"Ма, ајде кажи ми" (Йә, әйт миңә) йыры менән туғыҙынсы, ә 1998 йылда «Украдени ноќи» (Урланған төндәр) йыры менән юғары дүртенсе урын ала, уға 10 454 македон тауыш бирә.
2000—2001 йылдар
Бындай ҙур уңыштан һуң македон лейблы Avalon Productions Каролина Гочеваның тәүге өлкәндәр альбомын сығарыуға контракт тәҡдим итә һәм ул 2000 йылда донъя күрә. «Јас имам песна» (Минең йырым бар) тип аталған альбомда бер нисә хит була: «Сакај ме» (Ярат мине), «Без оглед на сѐ» (Бер нимәгә ҡарамаҫтан) һәм «Немир» (Тынысһыҙлыҡ). Альбомының уңышын нығытыр өсөн Каролина Гочева тағы «Скопје-Фест» фестивалендә ҡатнаша һәм «За нас» (Беҙҙең өсөн) йыры менән икенсе урын ала.
2002 йыл
2002 йылда Каролина Гочеваның «Зошто сонот има крај» (Ниңә төштәр тамамлана) альбомы сыға. Шул уҡ йылда ул Черногорияла «Sunčane Skale» фестивалендә сығыш яһап, элекке Югославия илдәрендә киң танылыу яулай. Таллинда үткән Евровидениела уңышһыҙ сығыш яһай.
2003 йыл
2003 йылда Каролина Гочева «Знаеш колку вредам» (Минең баһаны беләһең) альбомын сығара. Был альбом Македонияла ғына түгел, барлыҡ элекке Югославияла танылыу яулай, шуға күрә уны серб телендә лә сығаралар.
2005 йыл
2005 йылда Каролина Гочева тағы Черногорияла үткән «Sunčane Skale» фестивалендә ҡатнаша, «Ружа ружица» (Ҡыҙыл Рауза) йыры менән дүртенсе урын ала. Йыл аҙағында Гочеваның танылыуын яңы кимәлгә күтәргән «Во заборав» (Онотолоу) альбомы сыға, ул элекке Югославия илдәрендә концерттар менән сығыш яһай. Был альбомын да серб телендә сығара.
2007 йыл
2007 йылда, 2002 йылғы уңышын ҡабатлап, «Скопје-Фест» фестивалендә еңеп сыға, Евровидениела сығыш яһау хоҡуғына эйә була, үҙ һөҙөмтәһен яҡшыртып, «Мојот свет» йыры менән 14-се урын ала.
2008 йыл
Йылды Каролина Гочева Македония, Сербия, Хорватия, Черногория, Болгария, Австралия буйлап турне менән башлай. Косоволағы ваҡиғалар, Греция менән илдең исеме тураһындағы бәхәстәр Каролина Гочеваны стилен ҡырҡа үҙгәртергә мәжбүр итә, ул «Македонско Девоjче» (Македон ҡыҙы) исемле бишенсе альбомын этно-поп стилендә сығара. Шулай уҡ Каролина Гочева «Напред Македонија» (Алға, Македония) видеоклибын сығара, ул македондар өсөн икенсе гимнға әүерелә.
2010 йыл
2010 йылда Каролина Гочева туғыҙынсы «Капка под небото» (Күк аҫтында йығылам) исемле альбомын тәҡдим итә. Был альбомдан «Не се вракаш» (Ҡайтманы) йыры иң киң таныла.
Седако-Яха
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Мәрйәм Инә
Мәрйәм Инә, Мәрйәм — Ғайса пәйғәмбәрҙең әсәһе, Исламда исеме иң йыш телгә алынған, хөрмәт ителгән мөслимәләрҙең береһе. Уның хөрмәтенә Ҡөрьән Кәримдә 19-сы сүрә «Мәрйәм» сүрәһе тип аталған. Шулай уҡ ул Ҡөрьәндә исемләп аталған берҙән-бер ҡатын. Был сүрәлә Ғайса Пәйғәмбәрҙең донъяға килеүе һәм уның әсәһе Мәрйәм хаҡында бәйән ителә.
Мәрйәм Инә һәм Ғайса Пәйғәмбәр мосолмандар тарафынан бик ололоҡлана, мәгәр Исламда улар илаһилаштырылмай.
Мәрйәм Инә
Ер йөҙөндә иң йыш телгә алынған, ололанған бер ҡатын бар — ул Мәрйәм Инә. Нәсараларҙа бөйөк был Әсәнең йәнә бер исеме — Дева Мария, йәғни, Ғиффәтле Мәрйәм. Мәрйәм Инә башҡа бер ниндәй дини китапта булмағанса, Аллаһ тарафынан Ҡөрьән Кәримдә айырым сүрәгә лайыҡ ителгән, исеме иң йыш телгә алынған мөхтәрәм зат. 19-сы был сүрә «Мәрйәм» тип атала һәм 98 аяттан тора. Ул ғына ла түгел, Ғайса Пәйғәмбәрҙең һәм уның әсәһенең исемдәрен башҡа сүрәләрҙә һәм хәҙистәрҙә лә осратабыҙ.
Ғайса Пәйғәмбәрҙең мөғжизәле рәүештә донъяға килеүе «Мәрйәм» сүрәһендә тасуирлана (16-35 аяттар).
Ғимран ҡыҙы Мәрйәм ифрат диндар, һәр саҡ Бәйтел-мәҡдистә (Иерусалимдағы ғибәҙәтхана) ҡалдырмай ғибәҙәт ҡыла торған булған. Атаһы ошо ғибәҙәтхананың ихирамлы, олуғ имамы, әсәһе Хәббә бинте Фәҡүд ифрат тәрбиәле, ипле, тәҡүә ҡатын.
Бәлиғ булғас, бер саҡ Мәрйәм башҡаларҙан ситкәрәк китеп, тәнен күрмәһендәр өсөн пәрҙә ҡороп, ғөсөл ала башлай. Ҡапыл уның ҡаршыһында бик сибәр ир һынында Ябраил фәрештә пәйҙә була. Ҡыҙ ҡалтырап төшә һәм: «Әгәр ҙә һин Алланан ҡурҡыусы тәҡүә бәндә булһаң, һинең зарарыңдан Аллаға һыйынам», — ти һала. Ябраил фәрештә иһә:
— Мин Алланың илсеһе. Һине бер пак һәм маҡтаулы бала менән шатландырырға килдем, — тип яуаплай.
Билдәле, Мәрйәм был һүҙҙәрҙән бөтөнләй ҡаушай, ғәжәпләнә:
— Минең нисек балам тыуһын?! Миңә бер ир кешенең дә ҡағылғаны юҡ, мин уйнашсы түгел, — тип асыулы яуаплай.
— Дөрөҫ, — ти Ябраил фәрештә. — Ләкин Раббыбыҙ: «Ир кеше ҡағылмаған ҡыҙҙан бала таптырыу Беҙҙең өсөн бик еңел эш. Беҙ ул баланы ҡөҙрәтебеҙҙе күрһәтер өсөн кирәмәт һәм уға иман килтереүселәргә рәхмәт итеп иңдерәсәкбеҙ. Ул баланы атайһыҙ яралтыу тәҡдир ҡылынған эш, булмайса ҡалмаҫ», — тине.
Шул һүҙҙәрҙән һуң Ябраил фәрештә Мәрйәмдең ауыҙынамы, яғаһынамы өрә. Ауырға ҡалғанын белгәс, әлбиттә, ҡыҙ бик ҡайғыра, кешеләргә күренергә ояла, уларҙан йәшеренеп йөрөй. Берәүҙәр әйтеүенсә, туғыҙ сәғәт эсендә, ә икенселәр фекеренсә, туғыҙ көндән уны тулғаҡ тота башлай. Иҫ киткес сафлыҡта, намыҫсан итеп тәрбиәләнгән ҡыҙ баланың рухи ғазаптарын күҙ алдына килтереүе лә ауыр. Бәндә күҙенән ҡасып бара торғас, ул ботаҡтары киҫелеп бөткән, олоно ғына һерәйеп торған ағас төбөнә килеп ауа.
— Их, ошо хәлде күргәнсә, үлеп, онотолоп бөткән булһамсы! Бәйтел-мәҡдистә ғибәҙәт ҡылыусылар һәммәһе мине таный. Ирһеҙ, ғиффәтле килеш бала табып, халыҡ күҙенә нисек күренәйем, — тип әрней, өҙгөләнә бисара ҡыҙ.
Шул мәл аяҡ аҫтынан тауыш килә:
— Ҡайғырма, әй Мәрйәм! Раббыбыҙ ҡушыуынан, аяҡ аҫтыңда шишмә атылып сығыр. Шул шишмәлә тәһәрәт ал, шуның һыуын эс. Ҡороған хөрмәнең олонон үҙеңә табан тарт, унан һиңә таҙа, яңы өлгөргән емештәре ҡойолор, — ти.
— Әгәр юлыңда берәйһе осрап, был баланы ҡайҙан алдың, тип һораһа, һин: «Бөгөн бер кем менән дә һөйләшмәҫкә нәҙер әйттем»,- тип яуапла.
Ғибәҙәт ҡылыр ваҡыт етә. Шул мәл гел генә уҡыныр михрабында Мәрйәмдең юҡлығын күрәләр. Йыраҡ түгел Бәйт Ләхем тип аталған дошман ҡәүем йәшәгәнгә күрә, ҡурҡып уны эҙләй башлайҙар. Етмәһә, кемдер Мәрйәмдең шул яҡҡа китеп барғанын шәйләп ҡалған. Ҡаршыларына сабый күтәреп килеп сыҡҡан Мәрйәмдең ишетмәгән һүҙе ҡалмай. Атаң-әсәң яҡшы кешеләр, Бәйтел-Мәҡдистә бығаса ишетелмәгән-күрелмәгән насарлыҡ эшләнең, тип битәрләйҙәр генә.
— Әле һин беҙҙе мәсхәрәләп, имсәк баланан яуап алдыртмаҡсыһың. Ул әле һөйләшеү түгел, бер нәмә лә аңламай.
Шул саҡ күкрәк һөтө менән туйынып ятҡан Ғайса боролоп ҡарай ҙа:
— Дөрөҫлөктә, мин Алланың бәндәһе. Ул миңә Инжилде бирҙе. Мине үҙенең Пәйғәмбәре итте, — тип һөйләй башлай. — Мин ҡайҙа ғына булһам да, ул ер бәрәкәтле була. Аллаһ миңә тере ваҡытта намаҙ уҡырға, ураҙа тоторға, әсәмә изгелек эшләргә бойорҙо. Мине тәкәббер һәм яуыз итмәне. Әсәмдән тыуған көнөмдә, үлгән көнөмдә, тере булып ҡубарылған көнөмдә миңә Аллаһынан сәләм.
Хәҙер бөтә донъяла тиерлек йыл иҫәбе Ғайса Пәйғәмбәр тәүге ауазын һалған мәлдән алып барыла. Бала саҡтан «беҙҙең эраға тиклем», «беҙҙең эра» тип ишетеп үҫтек, тик совет мәктәбендә «эра» нилектән шул ваҡыттан башланғанын ғына аңлатманылар. Изге Ҡөрьән Кәримебеҙҙең «Мәидә» сүрәһендәге 46-сы аят Ғайса Пәйғәмбәргә Аллаһ Хаҡ Тәғәлә тарафынан йөкмәтелгән бурысты аныҡлабыраҡ бирә: «Беҙ ул Пәйғәмбәрҙәрҙән һуң Ғайса ғәләйһиссәләмгә тиклем иңдерелгән Тәүрат китабының раҫлығын иҫбатлаған хәлдә, Мәрйәм улы Ғайса Пәйғәмбәрҙе ебәрҙек. Үә Ғайса ғәләйһиссәләмгә Инжилде (Евангелие) бирҙек. Ул Инжилдә тура юлды күрһәтеү, нур һәм яҡтылыҡ бар. Беҙ ул Инжилде унан әүәл иңдерелгән Тәүратта булған нәмәне раҫлаусы һәм мыуафиҡ иттек, йәғни ул дин ысулында һәм ғәҡидә* мәсьәләләрендә Тәүрәтҡа мыуафиҡ. Үә Инжилде тәҡүәлек итеүселәргә тура юл күрһәтеүсе һәм өгөт биреүсе итеп ҡылдыҡ.»
«Зухруф» («Зиннәтләнеү») сүрәһенең 59-сы аятында ла тәҡрарлана был ваҡиға: «Ул Ғайса — Беҙ уға Пәйғәмбәрлек ниғмәте биргән ҡолобоҙ. Беҙ уны (йәғни уның атайһыҙ тыуыуын) Бәни Исраил ҡәүеме өсөн бер ғәләмәт һәм ғәжәйеп эш булараҡ ҡылдыҡ».
Мәсих (Мессия) Ғайса ғәләйһиссәләм Ҡөрьән Кәримдә лә, хәҙистәрҙә лә йыш ҡына Мәрйәм улы тип атала — донъяға Рәсүл бүләк иткән әсәгә оло ихтирам күрһәтелеүен аңлата был. Төрлө уйҙырмаларҙан ҡурсылап, Аллаһ тарафынан «Ниса» сүрәһендә Мәрйәм Инәгә бағышланған 156-сы аят иңдерелә. Иман килтермәүселәргә «Ғайса ғәләйһиссәләмде инҡар итеүҙәре, кафыр булыуҙары һәм хәҙрәти Мәрйәм хаҡында олуғ булыусы боһтан әйтеүҙәре, йәғни, зина ҡылды, тиеүҙәре сәбәпле, уларға ғазап ебәрербеҙ».
Мәрйәм Инә данлы, әммә фәжиғәле, ауыр яҙмыш кисергән бөйөк ҡатын, әсә. Аллаһ Үҙе бөйөк миссия үтәтеү өсөн һайлаған тәҡүә шәхес. Ни ғазаптар кисерһә лә, Пәйғәмбәр затлы сабыйға ғүмер биргәнлеген аңлаған әсә уны һаҡлаған, ҡурсыған, йән йылыһын биреп үҫтергән. Уның хаҡына сит ерҙәрҙә килмешәк хәлендә көн күргән, ғәйепһеҙҙән ауыр ялалар ишеткән. Бөгөнгө көндә күпме сабыйҙарҙы әсәләре ташлап китә, хатта йәнен ала. Тормош ауырлығына һылтаналар. Саф килеш нахаҡ һүҙҙәр ишетеп, шуның ауырлығынан һығылғанда, сит-ят яҡтарҙа етем хәлендә ҡағылып-һуғылып йөрөгәндә әле үҙе сабыйлыҡтан яңы сыҡҡан ҡыҙ балаға еңел булғанмы ни!
Башҡорт халҡының уны белеүе, улай ғына ла түгел, яратыуы, үҙ итеүе ябай ғына күренештә лә ярылып ята — беҙ бала саҡта ауылдарҙа Мәрйәм Инә күҙ йәше тип аталған гөл үҫтерәләр ине. Ялтырап торған йомороҡай емештәренән теҙелгән тәсбихтәр әле лә күҙ алдында. Мәрйәм Инә күҙ йәше
Ғәжәп исемле бер гөл бар-
«Мәрйәм инә күҙ йәше».
Ҡыҙыл яҡуттай — сәскәһе,
Мәрйәм түккән ҡанлы йәштәр,
Юғалтҡас Ғайса улын,
Ҡитғалар, ваҡыттар аша
Күскән, ти, гөлдәр булып.
Еңел булмаған Рәсүлгә,
Әсәгә еңелме ни,
Кисерә түгелме ни?!
Инде күпме һыҡтаһа ла
Бәндә Рәсүл хаҡында,
Мәрйәм Инә күҙ йәшенең
Торалмаҫ тамсыһына.
Бөйөк Ғайса Рәсүлуллаһ -
Бөйөк Мәрйәм балаһы,
Һеҙ икәүҙең исемдәре
Гөл емешен тәсбих иттем,
Тартырмын әйтеп зекер.
Рәсүлдәрҙе онотмайбыҙ,
Әлхәмдиллаһ шөкөр.
''Гүзәл Ситдиҡова. Динебеҙҙә ҡатын-ҡыҙ//Башҡортостан ҡыҙы. −2008,№ 8 (Мәрйәм Инә)''
Ирымка
Ирымка — Рәсәй йылғаһы. Удмуртия/ Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чепца йылғаһының һул ярына тамағынан 429 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чепца йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Эрнё Рубик
Э́рнё Ру́бик (Эрно Рубик ; {{Hungarianname|{{lang-hu|Rubik Ernő}}, 13 июль 1944 йыл) — венгр уйлап табыусыһы, скульптор һәм архитектура профессоры. Күләмле башватҡыстары һәм уйынсыҡтары менән бөтә донъяға билдәле, Рубик шаҡмағы ла (1974) шулар иҫәбенә инә.
Биографияһы
Будапештта Икенсе бөтә донъя һуғышы барғанда тыуа. Атаһы — Эстергомдағы заводта авиаинженер, әсәһе шағир була. 1967 йылда Будапешт технология һәм иҡтисад университетының инженерлыҡ факультетын  төҙөүсе инженер специальносы буйынса тамамлай, уҡыуын аспирантурала скульпторлыҡ һәм интерьер дизайнеры йүнәлешендә дауам итә. 1971—1975 йылдарҙа архитектор була, шунан ҡабат академияға ҡайта һәм доцент званиеһы ала.
1980-се йылдар башында уйындар һәм башватҡыстар журналының мөхәррире булып китә. 1983 йылда үҙенең мебель дизайны һәм башватҡыстар эшләү буйынса (Rubik Stúdió) студияһын аса. 1987 йылда профессор дәрәжәһе ала, 1990 йылда Янош Гинстлер менән бергә венгр техник академияһын (Magyar Mérnöki Akadémia) нигеҙләй һәм 1996 йылға тиклем уның президенты була. Академияла айырыуса һәләтле йәш уйлап табыусыларға ярҙам итеү өсөн халыҡ-ара Рубик фонды ойошторола.
Әлеге ваҡытта Эрнё Рубик видеоуйындар эшләүҙә ҡатнаша, архитектура буйынса мәҡәләләр яҙа һәм Рубик студияһына етәкселек итә. Венгрия Халыҡ Республикаһының Дәүләт премияһы (1983), Дэннис Габор исемендәге (1995) һәм Кошут  (2007) премиялары менән билдәләнә.
Балаҡатай районы
Балаҡатай районы (Белокатайский район) – Башҡортостандағы муниципаль район. Республиканың төньяҡ-көнсығыш өлөшөндә, Силәбе һәм Свердловск өлкәләре менән сиктәш урынлашҡан. 1930 йылда Иҫке-Балаҡатай районы ойошторолған, 1933 йылда хәҙерге исеме бирелгән. Майҙаны — 3037 км². Район үҙәге — Яңы Балаҡатай ауылы, Өфөнән 341 км, иң яҡын тимер юл станцияһы Үңкерҙенән (Силәбе өлкәһе) 35 км.
Халҡы — 22,6 мең (2010) кеше (1970 — 27,5 мең; 1979 — 24,9 мең; 1989 — 22,1 мең; 1995 — 23,0 мең кеше). Халыҡтың уртаса тығыҙлығы 1 км²-ға 8 кеше. Күпселек урыҫтар һәм башҡорттар йәшәй. Районда барлығы 46 ауыл. Кешеләрҙең күбеһе (1989 халыҡ иҫәбен алыу буйынса) Яңы Балаҡатай (5,3 мең), Ҡарлыхан (1,7 мең), Урғалы (1,5 мең), Ямаш (1,2 мең) ауылдарында көн итә.
Географияһы
Район территорияһы Ҡариҙел менән Әй йылғаларының түбәнге ағымы араһында ята. Диңгеҙ кимәленән 300—400 метр өҫтә. Ул ерҙәр йылға туғайҙары, ҡулауыҡтар менән ныҡ ҡына бүлгеләнгән. Көнсығыш яғын Уралдың көнбайыш битләүендәге алғы һырттар теҙмәһе (Масҡары арҡа, Ҡарауылтау, Һараяҡ, Аҡҡашҡа һ. б.) биләй. Орографик факторҙар тәьҫире арҡаһында яуым-төшөм күләме 550—600 мм-ға барып етә, йылы ваҡыт 90—100 көндән артмай.
Һоро һәм ҡарағусҡыл һоро урман тупрағы, ә көньяҡ-көнсығыш өлөшөндә һоро һәм ҡарағусҡыл һоро тау-урман тупрағы өҫтөнлөк итә. Райондың 46,8% ерен ҡатнаш урмандар алып тора. Ҡондоҙ, шәшке, ҡама, ҡырағай йәнлек һәм ҡош-ҡорттоң башҡа һунар-промысла төрҙәрен һаҡлау маҡсатында Ҡарлыхан менән Балаҡатай заказниктары ойошторолған.
Районда ҡомташ (Яңы Балаҡатай), кирбес балсығы (Атарша), ҡом, ҡомло ҡырсынташ кеүек материалдар ҡатнашмаһы, агрономик рудалар: эзбизташ, күл эзбизе, торф туфы (Аҡсаған) ятҡылыҡтары табылған. Уларҙың бер ни тиклем өлөшө урындағы ихтыяж өсөн ҡулланыла.
Халыҡ һаны
1939 йылдан башлап халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса районда даими йәшәгән халыҡ һаны (кеше):
Иҡтисад
Ауыл хужалығы ерҙәре майҙаны 124,7 мең га (район територияһының 41,1%), шул иҫәптән һөрөнтө ерҙәр — 84,2 мең га, сабынлыҡ — 17,2, көтөүлек — 23,3 мең га. Ауыл хужалығы малсылыҡ һәм игенселек буйынса махсуслашҡан, сусҡасылыҡ үҫешкән, Балаҡатай май-сыр комбинатыты — Районда ауыл хужалығы сеймалын эшкәртеүсе берҙән-бер предприятие. Урман ресурстары Ҡарлыхан леспромхозы, Урғалы һәм Ҡаҙыр ағас әҙерләү участкалары тарафынан файҙаланыла.