cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Джунта Блас
Биографияһы
Джунта Блас үҙенең спорт карьераһын «Сан — Лоренсо де Альмагро» клубында башлай, 1983 һәм 1984 йылдарҙа, шулай уҡ 1986—1988 йылдарҙа ла унда уйнай. Ул осор команда өсөн финанс проблемаларына бай була, шунлыҡтан «Сан — Лоренсо де Альмагро» уйынсыларын «камбоджиецтар» тип атап йөрөткәндәр. Джунта Блас карьераһының күп өлөшөн «Бока Хуниорс» клубында үткәрә. Был клуб өсөн ул 200-гә яҡын уйында уйнай, шул осорҙа, 1989 йылда, Либертадорес Суперкубогының эйәһе була, шулай уҡ 1990 йылда Көньяҡ Америка Рекопу, 1992 йылда Либертадорес Суперкубогының эйәһе була һәм 1992 йылда Апертурала еңеү яулай. «Бока Хуниорс» клубы һөйәрмәндәре командаға «йомортҡа» (huevo) тигән ҡушамат биргән була. Джунта Блас сит илдәрҙә: Испания һәм Мексикала уйнай.
1991 йылда Джунта Блас Аргентина йыйылма командаһы составында Америка Кубогында еңеп сыға.
Яджунта Блас «Атлетико Сан-Мигель» командаһының тренеры сифатында дебют яһай. 2005 йылда «Альмиранте Браун» клубының тренеры булып, унда һигеҙ йыл дауамында эшләй һәм команданы ике тапҡыр Пример В Насьоналгә алып килтереп, еңеү яулата.
2013 йылдың ноябрендә Джунта Блас Нельсон Вивас урынына «Кильмес» командаһының тренеры була. Был клубта Джунта Блас өс ай ғына эшләп өлгөрә: команда «Годой-Крус» клубынан еңелгәндән һуң, чемпионат етәкселеге Джунтаны клуб менән идара итеүҙән ситләтә, сөнки чемпионаттағы туғыҙ уйында ул етәкләгән команда бер генә тапҡыр еңеүсе була.
2019 йылдың декабрендә ул «Бока Хуниорс» тренерҙар штабына инә һәм унда йәш таланттар әҙерләү өсөн яуаплы була.
Талог
Талог (Талог) — Башҡортостандың Асҡын районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 26 кеше. Почта индексы — 452894, ОКАТО коды — 80204804008.
Хайма (Стрига ҡушылдығы)
Хайма — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Стрига йылғаһының һул ярына тамағынан 1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.
Талог
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Хайма (Стрига ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — йылғаның башынан алып Төньяҡ Двина Вычерга йылғаһына ҡойғанға тиклем, Юг һәм Сухона йылғаларын индермәйенсә (инештән Кубен гидроузлына тиклем). Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Байғужа (исем)
Байғужа — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла бар.
Этимологияһы
Байғужа — бай һәм ғужа (хужа) һүҙҙәре ҡушылып яһалған исем. Фарсы теленән бай әфәнде, хужа, изге хужа тигән мәғәнәләрҙе аңлата. Байғужа исеменән Байғужин (Байгузин) фамилиялары барлыҡҡа килә.
Билдәле кешеләр
Сәйетғәлин Байғужа Сәйетғәле улы (? 1904 йыл — 4 ғинуар 1943 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яуггиры, майор, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 313-сө кавалерия полкы комиссары, командиры. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры.
Фамилияла
Байғужин Һөйөндөк Садиҡ улы (1939 йыл — 2000 йыл), хеҙмәт алдынғыһы. 1955—1999 йылдарҙа Хәйбулла районының Аҡъяр совхозы тракторсыһы. РСФСР-ҙың атҡаҙанған ауыл хужалығы механизаторы.
Байғужин Марат Ғариф улы (1964 йыл — ?) — Афғанстан Республикаһында интернациональ бурысын үтәгәндә вафат булып ҡалған Көйөргәҙе районы егете.
Ауылдар
Байғужа (Яңауыл районы) — Башҡортостан Республикаһының Яңауыл районындағы ауыл.
Байғужа (Ишембай районы) (Байгузино) — Башҡортостан Республикаһының Ишембай районындағы ауыл.
Байғужа (Байгужино) — Башҡортостандың Йылайыр районындағы ауыл.
Байғужа улусы — Өфө губернаһының Бөрө өйәҙендәге территориаль улус.
Булатов Мөхәмәтйән Ғәлиулла улы
Булатов Мөхәмәтйән Ғәлиулла улы (30 ғинуар 1887 йыл — 31 июль 1920 йыл) — Беренсе донъя һуғышында (1914—1918) ҡатнашыусы, башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәре. 1918—1919 йылдарҙа Бөрйән-Түңгәүер кантоны идараһы рәйесе.
Биографияһы
Мөхәмәтйән Ғәлиулла улы Булатов 1887 йылдың 30 ғинуарында Ырымбур губернаһы Орск өйәҙе (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Баймаҡ районы) Әбделкәрим ауылында тыуған. 12 йәшендә ауылды ташлап китеп урыҫ байында хеҙмәт итә.
1914 йылда Ҡустанай өйәҙенең Забеловский урыҫ-ҡырғыҙ мәктәбен тик юғары билдәләргә тамамлай. 1909—1912 йылдарҙа Рәсәй империяһы армияһында хеҙмәт итә, ефрейтор, кесе унтер-офицер дәрәжәләренә күтәрелә.
1914 йылдың 25 сентябрендә Беренсе донъя һуғышында прапорщик дәрәжәһендә Рәсәй армияһының маҡтаулы командиры булып хеҙмәт итә, 12-се Гренадёр Әстерхан полкына эләгә, күрһәткән батырлыҡтары өсөн IV дәрәжә Георгий тәреһе менән наградлана. Был награданы ул 1916 йылдың 29 ғинуарында Серве аша стратегик әһәмиәткә эйә булған күперҙе шартлатҡаны өсөн алған. Һуғыш ваҡытында үҙен ҡыйыу, ҡурҡыу белмәҫ яугир итеп күрһәтә. 1917 йылда Февраль, артабан Октябрь революцияларын хуплап ҡаршылай, һалдаттар араһында әүҙем эш алып бара, мосолман һалдаттар комитеты төҙөй, һуғышҡа һәм самдержавиеға ҡаршы агитация алып бара.
1917 йылдың 29 ғинуарынан 6 июненә тиклем Иркутскиҙа пехота прапорщиктарын әҙерләү хәрби мәктәбендә уҡый. 1917 йылдың 6 февраленән РКП(б) ағзаһы.
Октябрь революцияһынан һуң, Башҡортостан автономияһы төҙөлгәс, Мөхәмәтйән Булатов тулыһынса Башҡорт хөкүмәте яғына күсә, тыуған ауылына ҡайта, автономия төҙөүселәрҙең береһенә әйләнә, милли-азатлыҡ хәрәкәтенә йөрәгенең бөтә ялҡынын бирә. Башҡорт ғәскәрҙәрендә үҙен оҫта командир һәм батыр яугир итеп күрһәтә.
1918 йылдың 28 авгусында Бөрйән-Түңгәүер кантонының тәүге рәйесе итеп тәғәйенләнә һәм хәрби комиссары була.
1919 йылдың июненән октябренә ҡәҙәр Башҡортостан хәрби-революцион комитетында квартирмейстер булып хеҙмәт итә. 1919 йылдың октябренән 1920 йылдың июленә тиклем Башревкомдың Дәүләт контроле халыҡ комиссариаты коллегияһы (20 майҙан — Эшсе-крәҫтиән инспекцияһы) ағзаһы була.
1920 йылдың февралендә ҡатыны Гликерия менән бергә Башревком профсоюздары вәкилдәре булараҡ Мәскәүҙә Бөтә Рәсәй профсоюздар съезында ҡатнаша. 1920 йылдың апрелендә делегат булараҡ РКП(б)-ның IX съезы эшендә ҡатнаша.
1920 йылдың 17 майында кантон һәм улус башҡарма комитеттары эшмәкәрлеген тикшереү өсөн Бөрйән-Түңгәүер кантонына ебәрелә. 1920 йылдың 24 июненән 3 июлгә тиклем Темәстә уҙғарылған кантон советтары съезына делегат итеп һайлана. Был съезда Башревкомдың яңы етәкселеген тәнҡитләй һәм уның ҡарарҙарына һәм бойороҡтарына буйһонмаҫҡа саҡыра. Шулай уҡ уның сығыштарында «Мосолман коммунистар партияһын» булдырыу тураһында була. Бынан һуң Эшсе-крәҫтиән инспекцияһы ағзалығынан сығарыла.
1920 йылдың 16 июлендә Темәскә Стәрлетамаҡтан В. Поленов һәм Руденко етәкселегендәге каратель отрядтары килә. 11 кеше ҡулға алына, улар араһында кантондың хәрби комитеты рәйесе Мөхәмәтйән Булатов та була. Ҡулға алынғандарҙың бер нисәүһен, шул иҫәптән Мөхәмәтйән Булатовты 31 июлдән 1 авгусҡа ҡараған төндә ҡыҙылдар Таналыҡ шахтаһы эргәһендә атып үлтерәләр. Шул уҡ төндә Булатовтың «Помгол»да эшләгән ҡатыны үлтерелә.
Башҡортостан дәүләтселеген төҙөүҙә хәл иткес роль уйнаған, Хәбибулла Ғәбитов, Шаһишәриф Мәтинов менән бер рәттән Зәки Вәлидиҙең көрәштәше булған Мөхәмәтйән Булатовтың исемен халыҡҡа еткереү, мәңгеләштереү буйынса эштәр башҡараһы бар.
Хәтер
2007 йылда Мөхәмәтйән Ғәлиулла улы Булатов иҫтәлегенә Баймаҡ районы Әбделкәрим ауылында таҡтаташ асылды. Урта мәктәптә музей ойошторолған. Ауыл урамдарынң береһе уның исемен йөрөтә.
Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советы
Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советы (Башҡорт АССР-ы Хөкүмәте) — Башҡорт Автономиялы Совет Республикаһының 1946 йылдан 1990 йылға тиклемге хөкүмәт исеме. Автономиялы республика дәүләт власының юғары башҡарма һәм идара итеү органы.
Тарих
Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының 1946 йылдың 26 мартындағы «Башҡорт АССР-ы Халыҡ Комиссарҙары Советын үҙгәртеү тураһында» указына ярашлы Халыҡ Комиссарҙары Советы Министрҙар Советына, ә халыҡ комиссариаттары — автономиялы республиканың министрлыҡтарына үҙгәрә.
1990 йылда Башҡорт ССР-ы — Башҡортостандың Министрҙар Советы, ә 1992 йылда — Башҡортостан Республикаһы Министрҙар Советы тип үҙгәртелә.
1993 йылда Башҡортостан Республикаһы Министрҙар Кабинеты, ә 2002 йылда — Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте тип үҙгәртелә.
Структураһы
Башҡорт АССР-ы Юғары Советы тарафынан төҙөлә. Министрҙар Советы министерстволар, дәүләт комитеттары һәм башҡа ведомство ҡарамағындағы органдарының эшен координациялай, автономиялы республика территорияһында берҙәм тармаҡ-ара идара итеү эшен башҡара.
Министрҙар Советы рәйестән, ике ярҙамсыһы менән уның урынбаҫарынан, секторҙарҙан (эштәр менән идара итеү, ойоштороу-етәкселек итеү, сәнәғәт, ауыл хужалығы, мәҙәниәт һәм һаулыҡ һаҡлау, махсус, кадрҙар, дөйөм) һәм төркөмдәрҙән (яғыулыҡ, малсылыҡ, киң ҡулланыу тауарҙары) тора.
1970 йылда министрҙар Советы составына (халыҡты көнкүреш хеҙмәтләндереү, эске эштәр, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ, һаулыҡ һаҡлау, мәҙәниәт, урман хужалығы, мелиорация һәм һыу хужалығы, урындағы сәнәғәт, белем биреү, ауыл хужалығы, социаль тәьминәт, яғыулыҡ сәнәғәте, сауҙа, финанс, юстиция) министрҙары, дәүләт комитеттары (халыҡ контроле, телевидение һәм радиотапшырыуҙы тәьмин итеү, хәүефһеҙлек) рәйестәре, дәүләт комиссиялары (планлаштырыу, «Сельхозтехника» берекмәһе) рәйестәре, (кинофикация, архив, нәшриәт эштәре буйынса, полиграфия һәм китап сауҙаһы, төҙөлөш һәм архитектура эштәре буйынса, хеҙмәт ресурстарын ҡулланыу, тәьминәт һәм һатыу итеү) идара етәкселәре, хаҡтар бүлеге етәксеһе инә.
Наливная (Ялынка ҡушылдығы)
Наливная — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ялынка йылғаһының уң ярына тамағынан 7,8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тура йылғаһы, Тагил йылғаһы ҡушылған урындан тамағына тиклем, Ницца һәм Пышма йылғаһы йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Антипов-Каратаев Иван Николаевич
Антипов-Каратаев Иван Николаевич (13 сентябрь 1888 йыл — 3 июль 1965 йыл) — тупраҡ белгесе, профессор. Беренсе донъя һәм Граждандар һуғыштарында ҡатнашыусы. Тажик ССР-ы Фәндәр академияһы академигы (1951). Тажик ССР‑ының атҡаҙанған фән эшмәкәре. Дүрт Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры.
Биографияһы
Иван Николаевич Антипов-Каратаев Өфө губернаһының Стәрлетамаҡ өйәҙе Тәнәй ауылында тыуған. Беренсе донъя һуғышында һәм Граждандар һуғышында ҡатнашҡан. 1927 йылда Мәскәү дәүләт университетын тамамлаған.
1926 йылдан алып, ҡырҡ йыл буйы, В. В. Докучаев исемендәге Тупраҡ институтында (Мәскәү) ғилми хеҙмәткәр булып эшләй. 1931 йылда институтта тупраҡтың физика-химия лабораторияһын ойоштора.
20 йылдан ашыу Мәскәү дәүләт университетының профессоры. Халыҡ-ара тупраҡты өйрәнеүселәр йәмғиәте ағзаһы (1957 йылдан). Тажик ССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1946).
Манолиу Лия
Лия Манолиу (Lia ManoliuLia Manoliu, 25 апрель 1932 йыл — 9 ғинуар 1998 йыл) — румын еңел атлеты, олимпия чемпионы.
Биографияһы
Ул саҡта Румыния тарафынан оккупацияланған биләмәлә урынлашҡан Кишинёвта тыуған. 1952 йылда Хельсинки ҡалаһында Олимпия уйындарында ҡатнаша. Дискыны 42 м 64 см-ға ырғытып, 6-сы урынды биләй. 1956 йылда Мельбурндағы Олимпия уйындарында ул һөҙөмтәһен 43 м 90 см-ға тиклем яҡшырта, әммә шул уҡ ваҡытта 9-сы ғына урынды ала. 1960 йылда Рим ҡалаһындағы Олимпия уйындарында, дискыны  52 м 36 см-ға ырғытып, бронза миҙалға лайыҡ була. 1964 йылда Токиолағы Олимпия уйындарында  дүртенсегә ырғытҡандан һуң дүртенсе урында була, әммә бишенсе тапҡыр дискыны 56 м. 96 см-ға ырғыта, был уға бронза миҙал килтерә.
1968 йылда Румыния еңел атлетика федерацияһы, спортсы Олимпия уйындарында ҡатнашыу өсөн ҡарт, тип иҫәпләй, әммә Лия Манолиу тағы ла тырышыңҡырап күнекмәләр яһай башлай, һәм Мехико Олимпия уйындарында, дискыны 58 м 28 см-ға һелтәп, чемпион була. 1972 йылда ул тағы ла Олимпиадала ҡатнаша — был юлы Мюнхенда, әммә дискыны 58 м 50 см-ға һелтәһә лә, был уға тик 9-сы ғына урынды килтерә.
Пригожин Евгений Викторович
Пригожин Евгений Викторович (1 июнь 1961 йыл, Ленинград) — Рәсәй эшҡыуары, ресторатор, кейтеринг бизнесы хужаһы. Пригожин компанияһы Рәсәйҙә дәүләттең юғары заттарын туҡландырыуҙы ойоштороу менән шөғөлләнә, шуның арҡаһында киң мәғлүмәт сараларында «Путин ашнаҡсыһы» тигән ҡушамат алған.
«Деловой Петербург» баҫмаһы үҙенең 2019 йылғы «миллиардерҙар рейтингы»нда, уның юайлығын 14,6 млрд һум тип баһалап, Евгений Пригожинды 72-се урынға ҡуя.
2016 йылдан — АҠШ, 2020 йылдан — Европа союзы һәм Бөйөк Британия, 2022 йылдан — Канада һәм Япония санкциялары аҫтында
Биографияһы
Евгений Викторович Пригожин 1961 йылдың 1 июнендә Ленинградта тыуған. 1977 йылда 62-се спорт мәктәп-интернатын (хәҙер 1-се Олимпия резервы колледжы) тамамлай. Саңғы ярыштары менән шөғөлләнгән.
1979 йылдың 29 ноябрендә Ленинградтың Куйбышев суды Пригожина РСФСР Енәйәт кодексының һәм 15 һәм 144 статьялары буйынса 2 йылға шартлы рәүештә ирегенән мәхрүм итә. 1981 йылда Жданов суды уны РСФСР Енәйәт кодексының «урлашыу», «талау», «талау», «балиғ булмағандарҙы енәйәт эшмәкәрлегенә йәлеп итеү» статьялары буйынса 13 йылға ирегенән мәхрүм итә. 1988 йылда уны ярлыҡай һәм 1990 йылда ул колония-поселениенан сыға.
РосБизнесКонсалтинг мәғлүмәттәренә ҡарағанда, Пригожин «провизор-фармацевт» һөнәре буйынса Ленинград химия-фармацевтика институтын тамамлай.
1990 йылда Ленинградта хот-дог һатыу селтәрен ойоштора. 1993 йылда «Контраст» супермаркеттар селтәре идарасыһы була. 1995 йылда селтәр 10 магазинға тиклем арта. 1996 йылдың декабрендә партнерҙар менән бергә Петербургта РФА зоология институты бинаһында «Боронғо таможня» элита ресторанын аса.
1998 йылдың яҙында, финанс һәм сәйәси элита араһында популяр урынға әүерелгән «New Island» ресторанын аса. 1999 йылдың йәйендә унда Сергей Степашин һәм Халыҡ-ара валюта фонды башлығы-идарасыһы Мишель Камдессу осраша. 2001 йылда «New Island» бортында Рәсәй һәм Франция президенттары Владимир Путин һәм Жак Ширак киске аш үткәрәләр. Бында 2002 йылдың майында Владимир Путин Джордж Буш-кесене ҡабул итә, 2003 йылдың көҙөндә Путин суднола тыуған көнө билдәләп үтә.
2002 йылдан 2012 йылға тиклем «Блин-Дональдс» тиҙ туҡланыу селтәрен үҫтерә. 2003 йылда бер ресторанын асыу ваҡытында Санкт-Петербург губернаторы Владимир Яковлев һәм Чили Президенты Рикардо Лагос була.
2000 йылдарҙан төҙөлөш проекттарында ҡатнаша.
2018 йылда Владимир Путин журналистарға биргән интервьюһында (NBC-тан Мегин Келлиға һәм ORF дан Армин Вольфҡа) Пригожин менән шәхсән таныш булыуын раҫлай, уны Джордж Сорос менән сағыштырып, дәүләт менән бәйләнешен кире ҡаға.
Ғаиләһе
Өйләнгән. Балалары: Улы Павел, ҡыҙы Полина.
2003 йылда Пригожин Павел һәм Полина менән бергә «Индрагузик»  әкиәттәр китабын яҙа һәм уны 1000 дана тираж менән баҫтыра. Китап һатылмай, ә юғары дәрәжәле һәм танылған кешеләргә бүләк итеп бирелә.
Медиахолдинг
РосБизнесКонсалтинг журналын тикшереү буйынса, 2017 йылдың июнендә Евгений Пригожин хакимиәткә ҡарата лояль позицияла тороусы илдә иң эре медиахолдингтарҙың берһен булдырыу һәм финанслау өсөн торорға мөмкин. 2014 йылдың май-июнь айҙарында «Федераль яңылыҡтар агентлығы» эшләй башлай, ул ваҡыт үтеү менән «Медиа фабрикаһы» кеүек популяр 16 яңылыҡтар селтәренә тиклем үҫешә.
2017 йылдың февраленә баҫмаларҙың айлыҡ аудиторияһы 36 миллион кешегә етә, ул «РИА Новости» һәм «Комсомольская правда» күрһәткестәрен уҙып китә.
2019 йылдың 4 октябрендә Яҡты медиа «Патриот» медиахолдингы төҙөү тураһында хәбәр итә, уға Медиа фабрикаһы баҫмаларының бер өлөшө инә.
Сит ил санкциялары
2016 йылдың 20 декабрендә Евгений Пригожин Украина һуғышында Рәсәйҙең роле арҡаһында арҡаһында АҠШ санкцияһы исемлегенә индерелә. Был ҡарарға комметарий биреп, Пригожин санкцияларға битараф булыуын белдерә, сөнки уның бизнесы Европа һәм АҠШ менән бәйле түгел. 2017 йылдың июнендә көсәйтелгән санкция исемлегенә «Конкорд Кейтеринг» һәм «Конкорд Менеджмент һәм  Консалтинг» компаниялары индерелә. 2018 йылдың 16 февралендә АҠШ-тың махсус прокуроры Роберт Мюллер Евгений Пригожинға һәм тағы 12 Рәсәй гражданына АҠШ президентын һайлауҙа ҡыҫылыуы тураһында эш буйынса ғәйепләү белдергән.
2020 йылдың июлендә АҠШ Финанс министрлығы Пригожин менән бәйле өс Рәсәй физик затына һәм Рәсәй, Судан, Ҡытай  һәм Гонконгтан биш  компанияға ҡаршы санкциялар индерә.
2018 йылдың февралендә Колумбия округының округ суды Пригожинды ҡулға алыуға ордер бирә. 2020 йылдың йәйендә ФБР Пригожинды эҙләү исемлегенә индерә, ә 2021 йылдың февралендә уны ҡулға алырға ярҙам иткән мәғлүмәт өсөн 250 мең АҠШ доллары күләмендә бүләк вәғәҙә итә.
2022 йылдың мартында АҠШ Пригожинға, уның ҡатынына, ике балаһына һәм өс компанияға ҡаршы санкциялар индерә.
Олику-Лымпараси
Олику-Лымпараси — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Пойлово-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 67 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Надым йылғаһының көнсығыш сигенән Пур йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнбайыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Пур.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Иҫке Сәсҡаб балалар баҡсаһы
Иҫке Чәчкаб балалар баҡсаһы (Чечкабский детский сад) — Татарстандың Ҡайбыҫ муниципаль районы Иҫке Сәсҡаб ауылында урынлашҡан балалар баҡсаһы.
Тарихы
Иҫке Сәсҡаб ауылында балалар баҡсаһы 1968 йылдың 29 ноябренән эшләй башлай. Балалар баҡсаһы Иҫке Сәсҡаб ауылы, Үҙәк урам, 57-се йорт адресы буйынса урынлашҡан. Хәҙерге исеме астында рәсми рәүештә 2002 йылдың 27 декабрендә теркәлгән. 2008 йылдан «Татарстан республикаһы, Ҡайбыҫ районы Сәсҡаб балалар баҡсаһы» исемендә йөрөй.
Балалар баҡсаһында балаларҙың сәләмәтлеген һаҡлауҙы һәм нығытыуҙы гарантиялаусы тулы ҡанлы үҫеше өсөн барлыҡ шарттар тыуҙырылған. Балалар баҡсаһы йорто санитар-гигиена, эпидемияға ҡаршы талаптарға һәм янғын һүндереү куркынычсызлыгын ҡағиҙәләренә яуап бирә.
Бөгөнгө көндә бында бер генә идара итеү һәм ике тәрбиәсе эшләй. Етәксеһе Утеева Светлана Владимировна. Балалар баҡсаһының төп маҡсаты: балалар сәләмәтлеген һаҡлау һәм һау-сәләмәт йәшәү рәуеше формалаштырыу.
Төрлө йәштәге бер балалар төркөмдә шөғөлләнәләр. Тәрбиә һәм уҡыу-уҡытыу эштәре татар телендә алып барыла.
Гольцовка (Песчанка ҡушылдығы)
Гольцовка — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Песчанка йылғаһының һул ярына тамағынан 54 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Царева
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — йылғаның башынан алып Төньяҡ Двина Вычерга йылғаһына ҡойғанға тиклем, Юг һәм Сухона йылғаларын индермәйенсә (инештән Кубен гидроузлына тиклем). Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Һылтанмалар
Царёва
Польша хоккейсылары Олимпия уйындарында
Олимпия уйындарында ир-егеттәр араһында хоккей турнирҙары 1920 йылдан алып үткәрелә. Ир-егеттәр турниры 1920 йылғы йәйге Олимпия уйындарында күргәҙмә спорт төрө булараҡ ойошторола һәм 1924 йылда үткән тәүге ҡышҡы Олимпия уйындарында даими спорт төрөнә әйләнә. Шайбалы хоккей буйынса Польша йыйылма командаһы ун өс турнирҙа ҡатнаша, беренсе тапҡыр 1928 йылда һәм һуңғы тапҡыр 1992 йылда. Дөйөм алғанда, Олимпия уйындарында Польша данын 18 ҡапҡасы һәм 136 уйынсы яҡлай. Польша бер ҡасан да Олимпия уйындарында дүртенсе урындан юғарыраҡ урын яуламай. 1932 йылғы ҡышҡы Олимпия уйындарында улар иң яҡшы һөҙөмтәгә өлгәшә, бында дүрт команда ҡатнаша. Польша йыйылма командаһының иң насар һөҙөмтәһе — 1992 йылда ун ике команда араһында ун беренсе урын. 1992 йылдан Польша команда олимпия һайлап алыу турнирҙарында сығыш яһаһа ла, Олимпия уйындарында ҡатнашмай.
Олимпия уйындары башта һәүәҫкәр спортсылар өсөн була, шуға күрә Милли хоккей лигаһы (НХЛ) һәм башҡа профессиональ лига уйынсылары ярышырға рөхсәт ителмәй. Был йәһәттән Көнсығыш Европалағы совет блогы илдәре ота, сөнки унда иң яҡшы спортсыларҙың бағыусыһы дәүләт була, шул уҡ ваҡытта үҙ һәүәҫкәр статусын һаҡлап ҡала. 1986 йылда Халыҡ-ара олимпия комитеты (МОК) 1988 йылғы уйындарҙан башлап бөтә спортсыларға Олимпия уйындарында ҡатнашырға рөхсәт итеү өсөн тауыш бирә.
Иң күп голды Хилари Скаржиньский индерә (туғыҙ), ә иң яҡшы ассистенттар — Анджей Фонфара һәм Анджей Забаба (һәр береһе етешәр). Забава һәм Вислав Джобчик һәр береһе ун дүрт мәрәй йыя, был польша уйынсылары араһында иң юғары күрһәткес булып тора. Хенрик Грут һәм Ежи Поц, дүрт турнирҙа ҡатнашып, Олимпия уйындарында иң күп ҡатнашыусы булып иҫәпләнә, шул уҡ ваҡытта Грут майҙан уйынсылары араһында барлыҡ уйынсыларҙан да күберәк — егерме дүрт уйында ҡатнаша. Владислав Пабиш Польша өсөн иң күп (биш) уйында еңә, ә ҡапҡасылар араһында Габриэль Самолеж һәм Юзеф Стоговский унар уйын үткәрә. Грут — Халыҡ-ара хоккей федерацияһының Дан залына ингән берҙән-бер поляк.
Гернроде
Гернроде (Gernrode) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан ҡала. 2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 3897 кеше йәшәй. Майҙаны — 34,07 км2. Диңгеҙ кимәленән 217 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6507 һәм автомобиль коды — HZ.
Түбәнге Балтас ауыл Советы (Тәтешле районы)
Түбәнге Балтас ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Тәтешле районындағы муниципаль берәмек.
Административ үҙәеге — Түбәнге Балтас ауылы .
Тарихы
Түбәнге Балтас ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Тәтешле районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
Конти Николас
Николас Конти (1904-1990) — Уругвай футболсыһы.1926 йылда Чилиҙа үткәрелгән футбол буйынса Көньяҡ Америка чемпионатында еңеүсе.
Клуб карьераһы
Конти Николас башта уң вингер йәки уң һөжүмсе позицияһында уйнай башлай. Һуңынан, 1920-се йылдарҙың икенсе яртыһында, ул хәҙерге көн амплуаһындағы ярым һөжүмсе позицияһына күсеп китә. 1929 йылдан башлап үҙ карьераһының аҙағына тиклем Конти Николас һул яҡ һөжүмсеһе булып уйнап килә.
Конти Николас иң тәүҙә, 1910-сы йылдар аҙағында, «Сан-Карлос» клубы өсөн уйнай. Һуңынан ул «Монтевидео Уондерерс» өсөн сығыш яһай башлай, һәр хәлдә, 1923 йылдан алып 1929 йыл бөткәнсе һәм 1931 йылда был команда өсөн уйнай. Был осорҙа «Уондерерс» 1923 йылда Уругвай футбол федерацияһы (ФУФ) ойошторған чемпионатта еңеүсе була — ул саҡта уругвай футболы бер үк ваҡытта параллель рәүештә ике чемпионат үткәреп килгән була, клуб «Атлетико Уондерерс» исеме аҫтында сығыш яһай. 1924 йылда клуб турнирҙың вице-чемпионы исемен яулап ала. Шул йылда уҡ команда Альдао Кубогын яулап ала. 1931 йылда Конти Николас «Уондерерс» командаһы составында Уругвай чемпионы титулына эйә була, ә был саҡта чемпионат Уругвай футбол ассоциацияһы эгидаһы аҫтында үткәрелгән була. Дөйөм алғанда Конти «Уондерерс» өсөн 152 уйын үткәрә һәм бөтәһе 42 гол индерә. Артабан Контиға уйындарҙа алған йәрәхәттәре арҡаһында үҙ карьераһын тамамларға тура килә.
Милли йыйылма командала
Конти башта ФУФ йыйылма командаһына саҡырыла.Чилиҙа үткән Көньяҡ Америка чемпионатында төп команда составында була, унда Уругвай командаһы чемпион титулын яулай. Әммә турнир барышында Конти уйнамай ҡала. 1927 йылда ул Чилиҙың «Коло-Коло» клубына ҡаршы иптәштәрсә матчта уйнай.
Дивиденд
Дивиде́нд (dividendum — бүленә торған нәмә) —  акционерҙар йәмғиәтенең йә башҡа хужалыҡ итеүсе субъекттың акционерҙар, ҡатнашыусылар араһында акцияларына, өлөштәренә ярашлы бүленә торған табыш өлөшө.
Дивидендтар түләү дәүмәле һәм тәртибе акционерҙар, ҡатнашыусылар йыйылышы, акционерҙар йә башҡа йәмғиәттең уставы менән билдәләнә.
Дивидендтар йылына бер нисә тапҡыр түләнә ала йә бөтөнләй түләнмәүе лә ихтимал. Дивиденд түләү капиталлашыуҙы кәметә һәм ҡайтанан инвестициялауға һалына алмай торған йә унан тартып алынған тупланмалар булыуын талап итә. Финанс йылы тамамланғансы түләнгән дивидендтар аралыҡтағы йәки  алдан бирелә торған дивиденд (ингл. interim dividend) тип атала. Финанс йылы тамамланғас, финал дивидендтары (ингл. final dividend) түләнә.
Ғәҙәттә дивидендтар аҡсалата түләнә. Ундай дивидендтарҙы аҡса дивидендтары (ингл. cash dividend) тиҙәр. Дивидендтар акционерҙар йәмғиәтенең  акциялары (ингл. stock dividend) йә башҡа төр мөлкәте менән дә түләнергә мөмкин.
Рәсәй Федерацияһы ҡануниәтендә
Рәсәй Федерацияһының Һалым кодексында  дивиденд төшөнсәһе түбәндәгесә бирелгән, унда тик физик шәхестәр алған дивидендтар ғына телгә алына: '''43-сө статья. Дивидендтар һәм проценттар''' 1. Дивиденд тип акционер (ҡатнашыусы) тарафынан ойошма һалымдарҙы  (шул иҫәптән өҫтөнлөклө акциялар буйынса проценттарҙы)  түләгәндән һуң ҡалған килемде акционерҙың (ҡатнашыусының) был ойошманың устав (йыйылма) капиталындағы акцияларына (өлөштәренә)  нисбәтле бүлгәндән һуң алынған килем таныла.
Рәсәй Федерацияһынан ситтәге сығанаҡтарҙан алынған һәм сит ил дәүләттәренең ҡануниәте менән дивидендтарға индерелгән бөтә төр килемдәр шулай уҡ дивидендтарға индерелә. Ойошмалар эшмәкәрлегендә өлөшләтә ҡатнашыуҙан дивиденд рәүешендә алынған килемгә һалым ставкаһы Рәсәй Федерацияһы Һалым кодексының 224-се статьяһында бирелгән. 2015 йылға тиклем ул Рәсәй Федерацияһы резиденттары булып торған физик шәхестәр өсөн 9 процент, резидент булмағандар өсөн 15 процент  була. Рәсәй Федерацияһы резиденттары тарафынан 2015 йылдың 1 ғинуарынан башлап алынған килемдәр  һалым ставкаһы 13 процент тәшкил итә, был хизик шәхестәрҙең килемдәренә һалыныусы Рәсәй һалымының төп ставкаһына тиң.
Юридик шәхестәрҙең акционерлыҡ һәм өлөшлө килемдәре Рәсәй ҡануниәтендә табышҡа һалымды (предприятиелар өсөн һалым һалыуҙың төп системаһында) иҫәпләгәндә йә һалым буйынса махсус режимдарҙағы тейешле һалым өсөн иҫәпкә алына.
Ташлыкүл (Асҡын районы)
Ташлыкүл (Ташлыкуль) — Башҡортостандың Асҡын районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 26 кеше. Почта индексы — 452893, ОКАТО коды — 80204831004.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Урамдары
Урам исеме
Губистая
Губистая — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға №2872 исемһеҙ күл ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 76 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — яр һыҙатының 03.04.00 гидрографик берәмеге эсендәге, Рәсәй Федерацияһының һыу территориялары һәм эске диңгеҙ һыуҙарындағы Баренц диңгеҙендәге утрауҙар, Колгуев утрауын керетеп. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Олойылға
Олойылға — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһының Ишембай районы биләмәләрендә аға. Йылға Ямаш йылғаһының һул ярына тамағынан 4,9 км өҫтәрәк ҡушыла.Ялтыран ауылынан көнбайыштараҡ 7 км алыҫлыҡта баш ала. Төньяҡ-көнсығыштан көньяҡ-көнбайышҡа табан Ишембай районы ерҙәренән аға. Ямаш йылғаһына тамғына 5 км алыҫлыҡта ҡоя.
Йылға оҙонлоғо 12 км.
Йылға тирә-яғында һоро урман тупрағында уҫаҡ ҡатыш ҡарағай урмандары үҫә. « Олойылға» атамаһы «оло» һәм «йылға» һүҙҙәренән алынған.
Ҡушылдыҡтары
Балтайорт (уң яҡ),
Мәрйәйылға (һул яҡ).
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Нөгөш йылғаһы башынан Нөгөш һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
- Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200312111100017989
- Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101798
- ГӨ буйынса томы — 11 - ГӨ буйынса сығарылыш — 1
Олику-Онур-Яха
Олику-Онур-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Адер-Паюта йылғаһының уң ярына тамағынан 250 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Надым йылғаһының көнсығыш сигенән Пур йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнбайыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Пур.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Пихтовка (Тура ҡушылдығы)
Пихтовка — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тура йылғаһының уң ярына тамағынан 432 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тура йылғаһы, Тагил йылғаһы ҡушылған урындан тамағына тиклем, Ницца һәм Пышма йылғаһы йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Ахун (Дәүләкән районы)
Ахун (Ахуново) — Башҡортостандың Дәүләкән районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 72 кеше. Почта индексы — 453418, ОКАТО коды — 80222831002.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Тарихы
Төйлән йылғаһы буйында, район үҙәге Дәүләкәндән — 26 саҡрым, ауыл биләмәһе үҙәге Мәкәштән 3 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Ауыл тәүҙә «Дөйәкисеүе» исемендәге утар булараҡ 1925—1928 йылдарҙа барлыҡҡа килгән. 1917 йылғы революциянан һуң ерһеҙ крәҫтиәндәргә ер бүленгән, ер эшкәртеүҙе еңеләйтер өсөн бер нисә кеше бер булып, ерҙәрен һәм булған ҡорамалдарын ҡушып ТОЗ-дарға берләшәләр. Мәкәш ауылынан Дөйәкисеүгә Ахунйәнов Зариф, Ахунйәнов Мөғәлим, Солтанов Сәйфетдин, Солтанов Мөхөтдин, Нәғимйәнов Латип, Нәғимйәнов Хәбибулла, Сәфәрғәлин Нурғәли, Абзалов Фәррәхетдин ғаиләләре менән күсеп киләләр. 1936 йылда Дөйәкисеүе үҙе бер колхозға берләшә, ауыл Ахун исемен алып китә. 1930 йылда Горчаки ауыл Советы, 1935—1936 йылдарҙа Әлшәй районы Ташлы ауыл Советы, 1936 йылдан Дәүләкән районы Мәкәш ауыл Советы составына инә.1929 йылда 589,4 га ер майҙаны булған. Ауыл халҡы «Колос» («Жданов») колзозында эшләй. 1960 йылда район башҡарма комитеты «перспективаһыҙ ауыл» тигән ҡарар сығара.1989 йылға ауыл халҡы күсенеп бөтөргә тейеш була. Халыҡ һаны: 1932 йылда 189 кеше,1939 йылда 150 кеше, 1959 йылда — 134 кеше, 1969 йылда — 108 кеше, 1989 йылда — 50 кеше, 1999 йылда — 60 кеше. 2002 йылда — 52 кеше, 2009 йылда — 60 кеше, 2010 йылда — 72 кеше. Башҡорттар 97 % тәшкил итә. 2013 йылдың 12 октябрендә ауылда мәсет асыла.
Урамдары
Урам исеме
Ер-һыу атамалары
Исемдәре :
Флия
Флия (алб. Flia йәки Fli, шулай уҡ иҫкесә. Flija) — албан һәм косово халыҡтарының милли ризығы. Бешкән ҡамырҙың паштет һымаҡ массаһы араһында  һәм һөт ризыҡтары ҡатламы һалып әҙерләнә. Төшкө аш ваҡытында салат йәки йәшелсәләр менән ашайҙар. Флияны ғәҙәттә илдең таулы райондарында әҙерләйҙәр.
Әҙерләү
Флия ҡамырын әҙерләү өсөн онға һыу йәки һөт ҡушалар, ҡамырҙың ҡуйылыға ҡоймаҡ әҙерләгәндәге кеүек булырға тейеш. Эслегендә ҡаймаҡ, йәки һөт өҫтө  булырға тейеш. Ҡаймаҡ урынына башҡа һөт продукттары, сыр, кефир ҡалланып та әҙерләйҙәр. Һирәк осраҡта йомортҡанан әҙерләйҙәр. Флия ҡатламлап әҙерләнә. Флия өсөн ҡамырҙы тимер табаның уртаһынан ситенә тиклем нурлап ҡоялар. «Нурҙар» араһында ҡалған буш урынға ҡалаҡ менән эслекте һалалар. Блюдо бер нисә минут өҫтө ҡыҙарғансы духовкала (250 °C) бешерелә. Банан һуң тағы бер ҡатлам өҫтәлә һәм тағы бешерелә. Флия ниндәй бейеклектә кәрәк, шул тиклем ҡатлам һалып бешерелә. Флияның кукуруз ононан шпинат менән бешерелгән төрҙәре лә бар.
Ғәҙәттә флия майланған тепсиҙа (бешерә торған махсус формалар) бешерелә. Өҫтәмә рәүештә форманы сач (түңәрәк формаһындағы ҡапҡас) менән ҡаплайҙар. Сач өҫтәнә тере күмер һылалар. Шулай итеп флия өҫтән дә, аҫтан да бешә. Электр духовкаһында әҫерләгәндә өҫкө йылытҡыстарҙы ҡабыҙыу зарур.
Афанасьев Георгий Емельянович
Биографияһы
Георгий Емельянович Афанасьев 1848 йылдың 28 февралендә Рәсәй империяһының Өфө ҡалаһында тыуған Атаһы хәрби хеҙмәткәр була. Ырымбур (Өфө) гимназияһында, 1865 йылдан 1869 йылғаса Новороссийск университетының тарих факультетында (Одессала) уҡый.
Студент сағында уҡ йәмәғәт тормошонда әүҙем ҡатнаша. Студент түңәрәктәренең береһенең етәксеһе була, «ышанысһыҙ»ҙар исемлегенә индерелә. 1869 йылда университетты тамамлағандан һуң Новороссийск университетының дөйөм тарих кафедраһы буйынса профессор исемен алыуға әҙерләү өсөн университетта ҡалдырыла, аҙағыраҡ — дөйөм тарих кафедраһы приват-доценты (1884). Одессала ҡатын-ҡыҙҙар өсөн шәхси гимназияларҙың береһендә тарих фәнен уҡыта.
Дөйөм тарих буйынса доктор булһа ла, «ышанысһыҙ» тигән шик аҫтына алынып, уға яла яғыла. Профессор булып китә алмай.
1894 йылда Киевҡа күсенә һәм Дәүләт банкыһы контораһы директоры (идарасыһы) булып китә. Уның тырышлығы менән 1905 йылда архитектор Вербицкий һәм инженер Кобелев проекты буйынса Киевта банкының яңы бинаһы төҙөлә. 1918 йыл аҙағына тиклем Киев банкыһының алыштырғыһыҙ директоры була.
Дәүләт эшмәкәрлеге
Киевта дәүләт түңкәрелешенән (1918 йылдың 29 апрелендә) һәм Украина халыҡ республикаһы хөкүмәте ҡолатылғандан һуң Украина Державаһы иғлан ителә, гетман Павел Скоропадский ойошторолоусы хөкүмәткә тарихсы һәм финанс белгесе Г. Афанасьевты саҡыра, ул 1918 йылдың 3 майында дәүләт контролеры сифатында хөкүмәт составына инә. 1918 йылдың 14 декабренән — сит ил эштәре министры.
Был вазифала Украинаның тышҡы сәйәси курсын үҙгәртергә һәм Антанта илдәре менән берлек төҙөргә тырышыуы уңыш килтермәй.
Скоропадский уның Антанта менән берләшергә, ә Украинаның Германия менән союзына аяҡ салырға тырышыуын һәм «ғәмәлдәге ысынбарлыҡҡа иғтибар бүлеп бармауын» билдәләй. Украин милли лагерынан Скоропадскийға ҡаршылар Афанасьевтың урыҫ булыуын һәм тел мәсьәләһендә украиндарға ҡаршы булыуын да онотмай билдәләп үтәләр.
1918 йылдың октябрендә Афанасьевтың гетманаттың 9 министры (Н. Василенко, А. Ржепецкий, С. Гербель, С. Гутник, Романов, В. Зеньковский, В. Колокольцов, Ю. Вагнер, Афанасьев һәм С. Завадский) менән бергә премьер Ф. Лизогубҡа, Рәсәй менән федерация төҙөүҙе талап итеп, хат яҙыуҙарын да иғтибарҙан ситтә ҡалдырмайҙар.
Гетманат түңкәрелгәндән һуң Афанасьев Одессаға килә, «Одесский листок» менән хеҙмәттәшлек итә, унда үҙенең мәҡәләләрен баҫтыра. Аҙағыраҡ Сербияға (Сербтар, хорваттар һәм словендар Короллегенә) күсеп китә. Белград университетының философия факультетына профессор итеп һайлана, 1925 йылдың 15 декабрендәге вафатына тиклем шунда эшләй.
Ғилми эшмәкәрлеге
Ғалим, нигеҙҙә, Францияны тикшереү менән шөғөлләнә. Үҙенең магистр («Главные моменты министерской деятельности Тюрго» (Одесса, 1884)) һәм докторлыҡ диссертацияларын («Условия хлебной торговли во Франции в конце XVIII века», 1892) ул был илдең тарихындағы айырым ваҡиғаларына арнай, бының өсөн ул Париж архивтарынан ҡиммәтле материалдар йыя. 1892 йылда Е. Афанасьевтың «XVIII быуат аҙағында Францияла иген һатыу шарттары» тигән күләмле китабы сыға. Француз тарихсыһы П. Левассёр был китапҡа бик юғары баһа бирә.
Китап француз теленә лә тәржемә ителә. Атаҡлы энциклопедисттар Брокгауз һәм Ефрон нәшриәтендә «Дәүерҙәр һәм илдәр буйынса Европа тарихы» коллекцияһын баҫтырып сығарыуға әҙерләгәндә Афанасьевҡа «Ирландия тарихы» китабын яҙырға тәҡдим итәләр (1907 йылда донъя күрә). 1908 йылда бер нисә томда «Тарихи һәм иҡтисади мәҡәләләр» китабын баҫтырып сығара.
Ғалим тикшеренеүҙәрен төрлө темаларға лекциялар уҡыу менән аралаштырып алып бара.
Супрун Ульяна
Улья́на Супру́н (Уляна Супрун, ҡыҙ фамилияһы Ю́ркив (Jurkiw, Юрків); 30 ғинуар 1963 йыл) — Украинаның йәмәғәт һәм дәүләт эшмәкәре, 2016 йылдың 22 июленән 2019 йылдың 29 авгусына тиклем — Украина һаулыҡ һаҡлау министры вазифаһын башҡарыусы.
Черемушка (Кондас ҡушылдығы)
Черёмушка — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кондас йылғаһының уң ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — йылғаның башынан алып Төньяҡ Двина Вычерга йылғаһына ҡойғанға тиклем, Юг һәм Сухона йылғаларын индермәйенсә (инештән Кубен гидроузлына тиклем). Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Супрун Ульяна
Бала сағы, үҫмер һәм йәшлек йылдары
Мичиган штаты университетында медицина буйынса белем ала.
1981 йылдан 1985 йылға тиклем Уэйн университетында уҡый, унда биология өлкәһендә тәбиғи фәндәр буйынса бакалавр дәрәжәһенә өлгәшә. 1985—1989 йылдарҙа Мичиган штаты университеты эргәһендәге Кеше медицинаһы колледжында уҡый, медицина докторы дәрәжәһенә эйә була (MD, табип). 1989—1990 йылдарҙа һаулыҡ һаҡлпау системаһына ингән «Бомонт» (Beaumont) хәстәханаһында (Дирборн, Мичиган штаты) йыллыҡ резидентура программаһын үтә.
Һөнәри эшмәкәрлеге
1990 йылдан 1994 йылға тиклем Детройтта «Синай» хәстәханаһында радиологик диагностика буйынса табип-резидент булып эшләй.
Ульяна Супрун — кесе клиник профессор. 1995 йылдан 1999 йылға тиклем Нью-Йоркта ҡатын-ҡыҙҙар сәләмәтлеге диагностик радиологияһында эшләй, артабан Детройтта [источник не указан 181 день] Генри Форд хәстәханаһында һөт биҙҙәре диагностик радиологияһы өлкәһендә директор вазифаһын башҡарыусы була.
2000 йылдан Супрун Ҡатын-ҡыҙҙар сәләмәтлеге диагностик радиологияһы үҙәгендә (Медикал Имеджинг оф Манхэттен) баш табип-кардиолог урынбаҫары булып эшләй, аҙағыраҡ медицина директоры урынбаҫары һәм ошо медицина үҙәгендә партнёр була, унда 2009 йылға тиклем эшләй. [источник не указан 181 день]
Николай Пирогов исемендәге Беренсе ирекле медицина госпиталенең күҙәтеүселәр советы ағзаһы, Майҙан Медиктары ағзаһы, Нью-Йоркта Украин йәштәре союзы бүлексәһе ағзаһы (1995—2013), Американың Украина конгресы комитеты ағзаһы (1990 — хәҙерге ваҡытҡа тиклем), Украиндарға гуманитар ярҙам күрһәтеү буйынса совет директоры, УККА (1997—1999), Украина-Америка граждандар азатлығы ассоциацияһы президенты (2000—2009). [источник не указан 181 день]
Украинаға күсенеүе
2013 йылдың көҙөндә ире Марко Супрун менән Украинаға күсенергә ҡарар итәләр. Шуға ла 29 ноябрҙә, сәйәси көрсөк мәлендә Киевта Майҙанда була. Декабрь уртаһында Ульяна Профсоюздар йортонда Евромайҙандың медицина хеҙмәтенә урынлашырға тырышып ҡарай, әммә, Украинның һаулыҡ һағы министры (2014) Олег Мусий белдереүенсә, ул уны өс көндән һуң унан ҡыуып сығара, сөнки уның был хеҙмәттә әүҙем эшләүе тураһындағы мәғлүмәт «фейк һәм ялған». Артабан Супрун Бөтә донъя украиндар конгресының гуманитар башланғыстарын етәкләй һәм Украина граждандарына, айырыуса һуғыш хәрәкәте ветерандарына медицина ярҙамын күрһәтеүҙе яҡшыртыу менән шөғөлләнгән «Патриоттарҙы яҡлау» йәмәғәт ойошмаһын ойоштора (Захист Патріотів).
Украинаға күсенгәндән һуң Бөтә донъя украиндар конгресының гуманитар башланғыстар үҙәге директоры, «Патриоттарҙы яҡлау» йәмәғәт ойошмаһына нигеҙ һала, 2015 йылдың октябрендә Украина католик университетының Реабилитация медицинаһы мәктәбен аса һәм уның директоры вазифаһын башҡара. Шулай уҡ Юғары раданың һаулыҡ һағы мәсьәләләре буйынса штаттан тыш консультанты була
2015 йылдың 11 июлендә Украина президенты Пётр Порошенко ирле-ҡатынлы Ульяна һәм Марк Супрундарҙың Украина гражданлығын алыуҙары тураһындағы указға ҡул ҡуя.
Украинаның Һаулыҡ һағы министрлығы
2016 йылдың 12 июлендә Украина президенты Пётр Порошенко премьер-министр Владимир Гройсмандың Ульяна Супрунды Украина һаулыҡ һағы министры урынбаҫары итеп төғөйенләү тураһындағы тәҡдимен хуплай. 2016 йылдың 27 июлендә Украина Министрҙар кабинеты Ульяна Супрунды Украинаның һаулыҡ һағы министры вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы итеп тәғәйенләй. 2016 йылдың 1 авгусынан Супрун Һаулыҡ һағы министры вазифаһын башҡара башлай. 2016 йылдың 30 ноябрендә хөкүмәт Украинала һаулыҡ һағы системаһында реформа үткәреү өсөн нигеҙ булып торған һәм медицина өлкәһенә идара итеү йәһәтенән оператив мәсьәләләрҙе хәл иткән 10 ҡарар ҡабул итә. Атап әйткәндә, ике концепция — һаулыҡ һағы системаһын финанслау һәм йәмәғәт сәләмәтлеге системаһын үҫтереү реформалары раҫлана. 2017 йылдың 8 июнендә Юғары рада беренсе уҡыуҙа һаулыҡ һағы системаһын финанслауҙың яңы моделен индереү тураһындағы 6327-се һанлы закон проектын ҡабул итә.
Украинала дауам иткән туберкулёз эпидемияһына бәйле Ульяна Супрун, ил халҡының 50 процентына яҡыны инфекция йөрөтөүселәр, һәм һәр дүртенсе осраҡ мультирезистентлы, тип белдерә. Уның фекеренсә, уларҙы дарыуҙарҙы регуляр ҡулланыу ярҙамында амбулатор рәүештә дауаларға кәрәк.
2018 йылдың 1 ноябрендә Украинаның 322 гражданына, шул иҫәптән Ульяна Супрунға ҡарата Рәсәй санкциялары индерелә.
2019 йылдың 5 февралендә Киев ҡалаһының округ административ суды, Украинаның халыҡ депутаты Игорь Мосийчуктың дәғүәһен өлөшләтә ҡәнәғәтләндереп, Ульяна Супрундың Украина Һаулыҡ һағы министры полномочиеларын үтәүен тыйыу тураһында ҡарар ҡабул итә. Суд уға «министр полномочиеларын үтәүгә йүнәлтелгән теләһә ниндәй эш алып барыуҙы тыя». Суд үҙенең ҡарарын түбәндәгесә аңлата: министр вазифаһын башҡарыу тик бер ай ғына дауам итергә тейеш, ә Супрун ике йыл инде ошо вазифала. Бынан тыш Мосийчуктың дәғүәһендә, 2015 йылда украин паспортын алғандан һуң Супрундың АҠШ гражданлығынан баш тартмауы «Украина гражданлығы тураһындағы» Законға ҡаршы килә, тип белдерелә. Юстиция министрлығынан был тыйыуҙы бөтөрөү тураһында юллауҙы ҡарау 11 февралгә тәғәйенләнә. 14 февралдә суд ҡарары менән Ульяна Супрун үҙ вазифаһына кире ҡайтарыла.
Афифе Жале
Афифе Жале (1902, Истанбул — 24 июль, 1941 йыл) — Төркиәнең тәүге мосолман театр актрисаһы.
Биография
Афифе Жале (Әфифә Жәлә) Истанбулда 1902 йылда Һидайәт-бей менән Мәтхиә-ханым ғаиләһендә тыуған; һеңлеһе- Бәһиә-ханым һәм ҡустыһы- Сәләх-бей.
Карьера
Әфифә Истанбул сәнәғәт мәктәбен тамамлай, актриса булырға хыяллана. Ул осорҙа Ғосман империяһында мосолман төрөк- ҡатын ҡыҙҙары сәхнәлә уйнай алмаған. Актрисалар грек, әрмән, йәки йәһүд ҡатын-ҡыҙҙары булған.
Әфифәнең атаһы ҡыҙының актриса булыу теләгенә ҡаршы була. Шуға ҡарамаҫтан, Әфифә Дарюльбедаи консерваторияһында стажер булып эшкә урынлаша (Darülbedayi). Консерваторияла был ваҡытта мосолман ҡатын-ҡыҙҙары өсөн актерлыҡ курстары асыла. Улар тик ҡатын-ҡыҙҙар өсөн уйнарға тейеш була.
1920 йылда Әфифә тәүге тапҡыр Yamalar спектаклендә (Хүсәйн Суат) Эмель ролендә сығыш яһай. Был ваҡытта ошо ролде уйнаған Элиза Бинемеджиян сит илгә китә һәм «Эмель» ролендә уйнарға актриса булмай. Әфифә «Жале» тигән сәхнә исеме ала. "Аполлон театры"нда (Ҡадыкөй ҡалаһы) уйнай башлаған Афифе Жале Төркиәләге тәүге мосолман театр актрисаһы була. Театр етәкселеген ҡатын-ҡыҙҙарҙың хоҡуҡтары сикле булыуы тураһында иҫкәртәләр һәм 1921 йылда Әфифәне эшенән бушаталар. Һуңыраҡ ул башҡа театрҙарҙа башҡа исемдәр аҫтында сығыш яһай башлай.
1923 йылда Ататөрк- Төрөк Республикаһына нигеҙ һалған дәүләт эшмәкәре, ҡатын-ҡыҙҙарҙың хоҡуҡтарын яҡлау тураһында мәсьәләне күтәреп сыға. Ҡатын-ҡыҙ хоҡуҡтарын сикләгән күп закондар ғәмәлдән сыҡҡас, Әфифәне театрға кире алалар. Ләкин был ваҡытҡа ауыр хәлдән нисек сығырға белмәгән Әфифә насар эҙемтәләр биреүсе дарыуҙар менән мауыға башлаған була.
Ғаиләһе
1928 йылда ул музыкант Селахаттин Пынар менән таныша(1902—1960). Улар 1929 йылда өйләнешә, ләкин Әфифәнең насар ғәҙәтенән арына алмауы арҡаһында ғаилә тарҡала- 1935 йылда улар айырылыша.
Ире менән айырылышҡас, Әфифә Баҡыркөй психиатрия дауаханаһына эләгә һәм һуңғы йылдарын шунда үткәрә. Афифе Жале 1941 йылдың 24 июлендә вафат була.
Аҡсура (исем)
Аҡсура — башҡорт ир-ат исеме.
Этимология
Аҡсура — саф башҡорт исеме, аҡ + сура; бәхетле хан, батыр егет, бәхетле дуҫ тигәнде аңлата.
Фамилияла
Аҡсурин Басир Ғәйфулла улы (10 июнь 1945, Батыр (Фёдоровка районы), БАССР) — СССР һәм Рәсәй фәлсәфәсеһе, социологы, уҡытыусы. Социология фәндәре кандидаты (1996), философия фәндәре докторы (2004)
Аҡсурина Фирүзә Исхаҡ ҡыҙы (21 ғинуар 1949 йыл) — СССР һәм Рәсәйҙең ғалим-биологы. 1992—1995 һәм 2001—2012 йылдарҙа Башҡорт дәүләт аграр университетында уҡытыусыһы. Биология фәндәре докторы (2001), профессор (2007).
Аҡсурин Тимербулат Ҡорамша улы — йәмәғәт эшмәкәре, меценат Солтанова Мәрйәм Тимербулат ҡыҙының атаһы, Сембер губернаһы эшҡыуары, фабрикант, кенәз Аҡсуриндар нәҫеленән.
Аҡсурин Басир Ғәйфулла улы (10 июнь 1945, Батыр (Фёдоровка районы), БАССР) — СССР һәм Рәсәй фәлсәфәсеһе, социологы, уҡытыусы. Социология фәндәре кандидаты (1996), философия фәндәре докторы (2004).
Аҡсурин Мәхмүт Абдулла улы (1923—2009) — партия һәм хужалыҡ эшмәкәре. (Ҡара: 20 октябрь)
Аҡсурин Рәдиф Ғәли улы — көрәш буйынса донъя чемпионы. (Ҡара: Фёдоровка районы (Башҡортостан))
Аҡсурин Йософ Хәсән улы — татар нәшерсеһе, яҙыусы, журналист, тарихсы, төрөк милләтселек идеологтарының береһе.
Ауылдар
Аҡсура (Акчура) — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһе Ҡыуандыҡ ҡала округындағы ауыл.
Шулай уҡ ҡарағыҙ
Аҡсура (йылға) (рус. Аксура (река))