cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Маслов Сергей Михайлович
Бөйөк Ватан һуғышы
1942 йылдың 19 декабрендә подполковник Маслов 397-се уҡсылар дивизияһы штаб начальнигы итеп тәғәйенләнә. 1943 йылдың февралендә уның менән Демьян һөжүм операцияһында ҡатнаша. Март аҙағында — апрель башында ВГК Ставкаһы резервына сығарыла һәм Ялан хәрби округына (Ефремов ҡалаһы районыына) ташлана, һуңынан Брянск фронтының 63-сө армияһына инә һәм Курск һуғышында, Орел, Брянск һөжүм итеү операцияларында ҡатнаша. 1943 йылдың октябрь башында уның частары Сожйылғаһы аша сығып, Белоруссия территорияһында инә. 1943 йылдың ноябрь уртаһынан дивизия Белорус фронтының 63 армияһы составында Гомель-Речица һөжүм операцияһында ҡатнаша. Рогачев ҡалаһына яҡын килгәс, ул декабрь башында 1-се Украин фронтының 1-се армияһына ташлана һәм Житомир-Бердичев һөжүм операцияһында, Коростень, Домбровица (Дубровица) һәм Сарны ҡалаларын азат итеүҙә ҡатнаша. Юғары Баш командующийҙәң 1944 йылдың 14 ғинуарындағы 6-сы бойороғо менән уға «Сарны» исеме бирелә. 1944 йылдың 27 ғинуарында уның частары Ровно-Луцк һөжүм итеү операцияларында ҡатнаша (дөйөм Ковель йүнәлешендә), һуңынан оборонала тора (1-се Украин фронтыны уң флангыһы). Ошо алыштар өсөн полковник Маслов 2-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены менән бүләкләнә. Март башында дивизия 47-се һәм 70-се армияға буйһона, һуңынан, 13 марттан 61-се армияға ирнә һәм уның составында 2-се Белорус, Белорус (6 апрель) һәм 1-се Белорус (17 апрель) фронттарында һуғыша. Полесье, Белорус, Люблин-Брест һөжүм операцияларында ҡатнаша. 1944 йылдың авгусында Маслов ҡаты яралана. Хәрби отличиеһы өсөн Ҡыҙыл Байраҡ һәм 2-се дәрәджә Богдан Хмельницкий ордендары менән бүләкләнә.
Фани
Башҡорт телендә
Башҡорт телендә был һүҙ фольклорға ла, көндәлек телмәргә лә инеп ҡалған.
Маслов Сергей Михайлович
Бөйөк Ватан һуғышы
1944 йылдың 29 ноябрендә Ҡыҙыл Байраҡлы Суворов һәм Кутозов орденлы 212-се Кричев уҡсылар дивизияһында командалыҡ итә башлай. 25 декабрҙә ул 61-се армия составында 1-се Балтик буйы фронтынан 1-се Белорус фронтына күсерелә һәм Висла-Одер, Варшава-Познанск, Көнсығыш-Померан һәм Берлин һөжүм операцияларында ҡатнаша. Һуғыштың һуңғы этаптарындағы операцияларҙа оҫта командалыҡ иткәне өсөн полковник Маслов кутузов ордендары полковник икенсе Ҡыҙыл Байраҡ һәм 2-се дәрәжә Кутузов ордены менән наградлана.
Һуғыш ваҡытында комдив Маслов Юғары Баш уомандующийҙың рәхмәт белдерелгән бойороҡтарында шәхсән биш тапҡыр телгә алына.
Уильям Шекспир
Уи́льям Шекспи́р (William Shakespeare ; 1564 йыл, Эйвондағы Стэтфорд, Англия — 23 апрель 1616 йыл , шул уҡ урында) — бөйөк инглиз драматургы һәм шағиры, бар донъяға танылған драматургтарҙың береһе, беҙгә килеп еткән 12 трагедия, 16 комедия, 6 тарихи хроника, шул иҫәптән, бер нисә өлөштән торған 4 поэма һәм 154 сонет авторы.
Маслов Сергей Михайлович
Һуғыштан һуңғы осор
1945 йылдың июлендә Германиялағы совет ғәскәрҙәре төркөмөнөң Хәрби соаеты ҡарамағына күсерелә, һуңынан Берлин округы округ хәрби комендатураһы идаралығы начальнигы итеп тәғәйенләнә.
Уильям Шекспир
Шекспир Стратфорд-апон-Эйвон ҡалаһында тыуа һәм үҫә. 18 йәшендә Энн Хатауэйға өйләнә, уның менән никахта өс балаһы була: ҡыҙы Сьюзен һәм игеҙәктәр Хемнет һәм Джудит. Шекспирҙың карьераһы 1592 һәм 1585 йылдар араһында Лондонға күсеп килгәс башлана. Тиҙҙән ул уңышлы актёр, драматург, шулай уҡ «Лорд-камергер хеҙмәтселәре» исемле, һуңыраҡ «Король хеҙмәтселәре»  исеме аҫтында билдәле булған театр компанияһының милектәше була. Яҡынса 1613 йылда, 48 йәшендә Стратфордҡа әйләнеп ҡайта, унда өс йылдан һуң вафат була. Шекспирҙың тормошо тураһында тарихи мәғлүмәттәр аҙ һаҡланған һәм тормошо тураһында ихтималлыҡтар рәсми документтар, замандаштарының күрһәтеүе нигеҙенә ҡоролған, шуның өсөн әлегә тиклем ғилми берләшмәләрҙә уның тышҡы ҡиәфәте һәм дини ҡараштары буйынса мәсьәләләр тикшерелә, шулай уҡ уныҡы тип иҫәпләнгән эштәрҙе башҡа кемдер башҡарған тигән фекер йәшәй; был фекер мәҙәниәттә популяр булһа ла, күпселек ғалимдар һәм Шекспир ижадын өйрәнеүселәр тарафынан кире ҡағыла.
Маслов Сергей Михайлович
Һуғыштан һуңғы осор
1946 йылдың ғинуарынан 1948 йылдың февраленә тиклем К. Е. Ворошилов исемендәге Юғары хәрби академияла уҡый, уны тамамлағандан һуң Приморье хәрби округының 39-сы армияһының 5-се гвардия уҡсылар корпусы штабы начальнигы итеп тәғәйенләнә.
Уильям Шекспир
Шекспирҙың күпселек әҫәрҙәре 1589 йылдан 1613 йылға тиклем осорҙа яҙыла. Уның тәүге пьесалары нигеҙҙә комедияларға һәм хроникаларға ҡарай, уларҙа Шекспир күпкә уңышлы сығыш яһай. Артабан уның ижадында «Гамлет», «Король Лир», «Отелло» һәм «Макбет» әҫәрҙәрен индергән трагедиялар осоро башлана, улар инглиз телендәге иң яҡшы әҫәрҙәрҙең береһе тип һанала. Үҙенең ижады аҙағында Шекспир бер нисә трагикомедия яҙа, шулай уҡ башҡа яҙыусылар менән хеҙмәттәшлек итә.
Маслов Сергей Михайлович
Һуғыштан һуңғы осор
1949 йылдың ноябренән Приморье хәрби округы штабының Оператив идаралығы начальнигы урынбаҫары вазифаһын башҡара.
Уильям Шекспир
Шекспирҙың күп пьесалары йәшәгән осоронда  баҫылған. 1623 йылда Шекспирҙың ике дуҫы, Джон Хеминг һәм Генри Конделл Беренсе фолиоһын, һәм ике пьесаһынан тыш Шекспирҙың бөтә йыйынтыҡтарын баҫтырып сығара. Һуңынан төрлө тикшереүселәр тарафынан төрлө дәрәжәләге дәлиллек менән Шекспирға ҡараған тағы бер нисә пьесаһы аныҡлана.
Маслов Сергей Михайлович
Һуғыштан һуңғы осор
1953 йылдың авгусынан 1955 йылдан 41-се уҡсылар дивизияһы тип үҙгәртелгән ДВО-ның уҡсылар дивизияһы менән командалыҡ итә.
Уильям Шекспир
Шекспир үҙе йәшәгән ваҡытта эштәре тураһында маҡтау баһаламалары ала, әммә ысын мәғәнәһендә тик XIX быуатта ғына популяр булып китә. Атап әйткәндә, романтизм вәкилдәре һәм викториансылар Шекспир алдында табыналар, быны Бернард Шоу «bardolatry» тип атай, был инглиз теленән «шағирға баш эйеү» тип тәржемәләнә. Шекспирҙың әҫәрҙәре беҙҙең көндәргә тиклем популяр булып ҡала, улар  өйрәнелә,  сәйәси һәм мәҙәни шарттарға ярашлы даими аңлатыла.
Маслов Сергей Михайлович
Һуғыштан һуңғы осор
1957 йылдың сентябренән Һауа һөжүменә ҡаршы Урал армияһыштабы начальнигы һәм командующий урынбаҫары.
1959 йылдың декабренән генерал-майор Маслов — Һауа һөжүменә ҡаршы Киев армияһы командующийының 1-се урынбаҫары.
Уильям Шекспир
Биографияһы
Уның атаһы Джон Шекспир (1530—1601), хәлле һөнәрсе була  (бирсәткәсе), йыш ҡына төрлө ижтимағи әһәмиәтле вазифаларға һайлана. 1565 йылда Джон Шекспир олдермен, ә 1568 йылдан — бальи  (ҡала советы башлығы) була. Сиркәү ғибәҙәттәренә йөрөмәй, шуның өсөн аҡсалата ҙур штраф түләй (моғайын, ул йәшерен католик була) ..
Маслов Сергей Михайлович
Һуғыштан һуңғы осор
1960 йылдың майынан Һауа һөжүменә ҡаршы 14-се айырым армия менән командалыҡ итә. КПСС-тың XXII съезы делегаты.
Уильям Шекспир
Биографияһы
Шекспирҙың әсәһе,  Мэри Арден (1537—1608), иҫке саксония ғаиләләренең береһенә ҡарай. Ирле-ҡатынлының барлығы 8 балаһы була, Уильям өсөнсө бала булып тыуа.
Маслов Сергей Михайлович
Һуғыштан һуңғы осор
1962 йылдың 7 майында генерал-майор-Маслов запасҡа сығарыла. 1972 йылдың 1 авгусында Киевта вафат була.
Уильям Шекспир
Биографияһы
Шекспир стратфорд «грамматик мәктәбендә» уҡый тип һанала (ингл. grammar school), унда латин теле буйынса яҡшы белем алған булырға тейеш: стратфорд латин теле  һәм тел уҡытыусыһы латин телендә шиғырҙар яҙа. Ҡайһы бер ғалимдар раҫлауынса, Шекспир Эйвондағы Стратфордта король Эдуард VI мәктәбенә йөрөгән, унда Овидий һәм Плавт кеүек шағирҙарҙың ижадын өйрәнгән, әммә мәктәп журналдары һаҡланмағанлыҡтан, хәҙер бер ни тураһында ла әйтеп булмай.
1582 йылда, 18 йәштә үҙенән 8 йәшкә өлкән, урындағы ер биләүсенең ҡыҙы Хатауэй Эннға өйләнә. Никахлашыу ваҡытында Энн йөклө була. 1583 йылда парҙарҙың ҡыҙы Сьюзен тыуа,  1585 йылда — игеҙәктәр: улы Хемнет, ул 1596 йылдың 11 авгусында вафат була,  һәм ҡыҙы Джудит тыуа(2 февралдә суҡындырылғандар).
Маслов Сергей Михайлович
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
шул иҫәптән миҙалдар:
Уильям Шекспир
Биографияһы
Шекспирҙың артабанғы тормошо тураһында тик фаразлауҙар ғына бар. Беренсе театр карьераһы 1592 йылда телгә алына, ә 1585 һәм 1592 йылдар араһы осорон  тикшеренеүселәр Шекспирҙың «юғалған йылдары» тип атай. Биографтарҙың был осорҙағы Шекспирҙың ваҡиғаларын белергә маташыу күп апокрифик тарихтар барлыҡҡа килтерә. Николас Роу, Шекспирҙың беренсе биографы, Шекспир Стратфордты урындағы сквайр Томас Люсиның алпауыт хужалығынан браконьерлыҡ өсөн эҙәрлекләүҙәрҙән ҡасып ташлап китә, тип раҫлай. Шулай уҡ Шекспир Люсиның адресына ҡарата бер нисә әҙәпһеҙ баллада яҙған тип тә фараз ителә. XVIII быуаттың икенсе версияһы буйынса, Шекспир лондон театр ҡурсалаусыларының аттарын ҡараштырып, театр карьераһын башлай. Джон Обри Шекспир мәктәп уҡытыусыһы булған тип яҙа. XX быуат ҡайһы бер ғалимдары Шекспир Ланкаширҙан Александр Ногтондың уҡытыусыһы булған тип иҫәпләй, сөнки был алпауыт-католикта ниндәйҙер «Вильям Шейкшафт» булған. Шекспир үлгәндән һуң таралған имеш-мимештәрҙән башҡа был теорияға нигеҙ әҙ, бынан тыш, «Шейкшафт» —  Ланкаширҙа киң таралған фамилия була.
Лондон һәм театр карьераһы
1599 йылда төркөмдөң партнерлыҡ  ағзалары Темзаның көньяҡ ярында  «Глобус» тип аталған яңы театр төҙөй. 1608 йылда улар шулай уҡ  ябыҡ «Блэкфрайерс» театрын  һатып ала. Шекспир тарафынан һатып алынған күсемһеҙ милек тураһындағы отчеттар һәм инвестициялар күрһәтеүенсә труппа Шекспирҙы бай кеше итә. 1597 йылда ул Стратфордта  күләме буйынса икенсе булған йортто — Нью-Плэйсты һатып ала.
Шекспирҙың ҡайһы бер пьесалары 1594 йылда баҫылып сыға. 1598 йылда уның исеме баҫмаларҙың титул битендә күренә башлай. Әммә Шекспир драматург булараҡ дан ҡаҙанһа ла театрҙа уйнауын дауам итә. Бен Джонсондың 1616 йылғы баҫма эштәрендә «Һәр кемдең үҙ хикмәте» (1598) һәм «Сеян ҡолауы» пьесаларын башҡарған актёрҙар  исемлегендә Шекспирҙың да исеме бар. Ләкин уның исеме 1605 йылда Джонсондың «Вольпон» пьесаһындағы актёрҙар исемлегендә юҡ, был ҡайһы бер ғалимдар тарафынан Шекспирҙың лондон театр карьераһының тамамланыуы һымаҡ ҡабул ителә. Шуға ҡарамаҫтан, 1623 йылда Беренсе фолиола Шекспир  «был пьесаларҙа төп актёр» тип атала, ә ҡайһы берҙәре уларҙың  «Вольпон» пьесаһынан һуң беренсе тапҡыр  ҡуйыла, тик Шекспир уларҙа ниндәй ролде уйнағаны билдәһеҙ. 1610. йылда Джон Дэвис «изге Уилл» «король» ролдәрен генә уйнай тип яҙа. 1709 йылда Роу үҙенең эшендә Шекспир Гамлеттың атаһының шәүләһен уйнай тигән шул ваҡыттағы барлыҡҡа килгән фекерҙе яҙып ҡуя. Һуңынан шулай уҡ ул «Был һеҙгә нисек оҡшай» пьесаһында Әҙәм ролен, «Генрих Бишенселә» Хор ролен уйнай тип раҫлай, шулай ҙа ғалимдар был мәғлүмәттәрҙең дөрөҫлөгөнә шикләнә.
Шекспир драматургия һәм актёрлыҡ эшмәкәрлеге ваҡытында Лондонда йәшәй, әммә ваҡытының күпмелер өлөшөн Стратфордта ла үткәрә. 1596 йылда, Нью-Плэйсты һатып алғандан һуң бер йыл үткәс, Темзаның төньяҡ өлөшөндәге Бишопгейтта изге Елена мәхәлләһендә лә йәшәп ала. «Глобус» театры төҙөлгәндән 1599 йылда Шекспир йылғаның икенсе яғына — Саутуаркка күсә. 1604 йылда ул тағы  йылға аша күсеп сыға, был юлы Изге Павел соборынан төньяҡ районға, унда бик күп яҡшы йорттар урынлаша. Ул ҡатын-ҡыҙҙар париктары һәм баш кейемдәре етештереүсе Кристофер Маунтджой исемле француз-гугеноттан ваҡытлыса бүлмәләр ала.
Һуңғы йылдары һәм үлеме
1606-1607 йылдан һуң Шекспир тик бер нисә пьеса яҙа, ә 1613 йылдан һуң бөтөнләй яҙыуын туҡтата. Һуңғы өс пьесаһын башҡа драматург менән берлектә яҙа, бәлки, Джон Флетчер менән, сөнки ул «Король хеҙмәтселәре» труппаһында төп драматург вазифаһындағы Шекспирҙы алыштыра.
Һаҡланып ҡалған документтарҙа Шекспирҙың ҡултамғалары (1612-1613) бик насар яҙыу менән айырылып тора, ошо сәбәпле ҡайһы бер тикшеренеүселәр шул  ваҡытта ул етди ауырыу булған тип иҫәпләй.
1616 йылдың 23 апрелендә (3 май) Шекспир вафат була. Традиция буйынса ул  үҙенең тыуған көнөндә үлгән тип һанала, әммә Шекспир 23 апрелдә тыуған тигән ышаныс юҡ. Шекспирҙың тол ҡалған ҡатыны Энн һәм ике ҡыҙы оҙаҡ ҡалып йәшәй. Сьюзен Шекспир Джон Холлда 1607 йылдан алып кейәүҙә була, ә Джудит Шекспир атаһының үлеменән һуң ике ай үткәс, шарапсы Томас Куиниға кейәүгә сыға.
Шекспир күсемһеҙ мөлкәтенең күпселек өлөшөн өлкән ҡыҙы Сьюзенға васыят итеп ҡалдыра. Унан һуң уның туранан-тура вариҫтары мираҫ итеп алып ҡалырға тейеш була. Джудиттың өс балаһы була, һәм улар барыһы ла өйләнмәйенсә  вафат була. Сьюзендың бер ҡыҙы, Элизабет, була, ул ике тапҡыр кейәүгә сыға, әммә 1670 йылда балаһыҙ вафат була. Шекспирҙың ҡатыны васыятта тик ситләтеп кенә телгә алына, әммә ул да иренең мөлкәтенең өстән бер өлөшөн алырға тейеш була. Әммә васыятта ул уға «сифаты буйынса икенсе минең карауатты ҡалдырам» тип күрһәтә, һәм был факт күп төрлө фараздарға килтерә. Ҡайһы бер ғалимдар быны Эннды мыҫҡыллау тип һанай, шул уҡ ваҡытта ҡайһы бер ғалимдар, сифаты буйынса икенсе карауат ир менән ҡатындың түшәге һәм, тимәк, бында хурлыҡлы нәмә юҡ тип раҫлай. Өс көндән һуң Шекспир Стратфордтың Троица изге сиркәүендә ерләнә.
Драматургтың үлеменә дүрт йөҙ йыл айҡанлы Король аҡса һуғыу йорто уның өс төркөм әҫәрҙәрен: комедия, трагедия һәм хроникаларын сағылдырған өс ике фунтлы тәңкәне сығара.
Ижады
Шекспирҙың әҙәби мираҫы ике тигеҙ булмаған өлөшкә бүленә: шиғри (поэмалар һәм сонеттар) һәм драмаға. В. Г. Белинский былай тип яҙа: «Шекспирға шағир булараҡ бөтә кешелектәге шағирҙарҙан да ҡәтғи өҫтөнлөктө биреү ҡыйыу һәм сәйер булыр ине, әммә  драматург булараҡ ул әле лә дәғүәсеһеҙ ҡала,  исемен тик уның исеме эргәһенә генә ҡуйырға була».
Осорҙарға бүлеү мәсьәләһе
Шекспирҙың ижадына өйрәнеүселәр (дат әҙәбиәт белгесе Г. Брандес, Шекспир әҫәрҙәренең рус телендә тулы йыйынтығын нәшер итеүсе С. А. Венгеров) XIX быуат аҙағында — XX быуат башында, әҫәрҙәрҙең хронологияһына таянып,  уның «күтәренке кәйефенән», ғәҙеллектең тантана итеүенә, юлының башында гуманистик идеалдарға ышаныуынан һәм бөтә иллюзияларҙың юҡҡа сығыуына һәм өмөтөн өҙөүгә тиклем булған уның рухи эволюцияһын күрһәтәләр. Әммә һуңғы йылдарҙа авторҙың шәхесе тураһында әҫәрҙәр буйынса һығымта яһауҙа хаталар бар тигән фекер барлыҡҡа килә.
1930 йылда Шекспир ижадын өйрәнеүсе Э.К. Чемберс Шекспир  ижадының жанр билдәләре буйынса хронологияһын тәҡдим итә, һуңыраҡ уға Дж. Макмануэй төҙәтәмәләр индерә. Ижадын дүрт осорға бүләләр: беренсеһе (1590-1594) — тәүге осоро: хроникалар, ренессанс комедиялар, «ҡот осҡос трагедиялар» («Тит Андроник»), ике поэмаһы; икенсе осор (1594-1600) — ренессанс комедиялар, тәүге өлгөргән трагедияһы («Ромео һәм Джульетта»), трагедия элементтары менән хроникалар, антик трагедия («Юлий Цезарь»), сонеттары; өсөнсө осор (1601-1608) — бөйөк трагедиялары, антик трагедиялар, «шомло-комедиялар»; дүртенсе осор (1609-1613) — трагик башланғыс һәм бәхетле финал менән драма-әкиәттәр. Ҡайһы бер Шекспир ижадын өйрәнеүселәр, шул иҫәптән А.А. Смирнов, беренсе һәм икенсе осорон тәүге осорға берләштерә.
Драматургияһы
Шул дәүерҙең күп драматургтары үҙҙәренең әҫәрҙәрен башҡа авторҙар менән бергә ижад иткәндәр һәм тәнҡитселәр Шекспирҙы ла ҡайһы бер пьесаларын башҡа авторҙар менән яҙған тип иҫәпләй; быға күбеһенсә тәүге һәм һуңғы әҫәрҙәре ҡарай.. «Тит Андроник» һәм тәүге осор тарихи пьесаларына ҡарата авторҙашлыҡта яҙылғанлығы аныҡ иҫбатланмаған, шул уҡ ваҡытта  «Ике абруйлы туған»  һәм юғалған «Карденио» пьесаһы буйынса  был документаль раҫланған. Текстарҙан алынған мәғлүмәттәр ҡайһы бер эштәре икенсе яҙыусылар тарафынан төп нөсхә менән сағыштырмаса  үҙгәртелгән тип раҫларға мөмкинлек бирә.
Шекспирҙың иң тәүге эштәренең береһе — «Ричард III» һәм 1590 йылдар башында яҙылған «Генрих VI»,  был осорҙа тарихи драма модала була. Шекспир пьесалары даталауға ауыр бирелә, әммә тексты тикшеренеүселәр «Тит Андроник», «Хаталар комедияһы», «Арҡырыны буйһондороу» һәм «Ике веронсы» әҫәрҙәре Шекспирҙың ижад юлының башына ҡарай. Уның беренсе хроникалары, 1587 йылда Рафаэль Холиншедтың «Англия, Шотландия һәм Ирландия хроникалары» баҫмаларына нигеҙләнгән, көсһөҙҙәрҙең идаралыҡ итеүенең емергес һөҙөмтәләрен күрһәтә һәм ниндәйҙер кимәлдә Тюдор династияһының барлыҡҡа килеүен аҡлау өсөн хеҙмәт итә. Шекспирҙың тәүге пьесаларына Елизавета дәүерендәге драматургтарҙың эштәре, бигерәк тә Томас Кид, Кристофер Марло, урта быуат драмаһының традициялары һәм Сенеканың пьесалары йоғонто яһай. «Хаталар комедияһы» классик модель буйынса төҙөлгән, 1590 йылдарҙа Лондон театрҙарында уйналған ошо уҡ исемле икенсе пьеса менән бәйле булһа ла «Арҡырыны буйһондороу» буйынса сығанаҡ табылмай, һәм ул бәлки, фольклор тамырҙарына эйә.
1590 йылдар уртаһында Шекспирҙың стиле буйынса фарс һәм көлкөлө комедияларҙан романтик әҫәрҙәргә күсеү осоро була. «Йәйге төндәге йоҡо» — был романтиканың, әкиәт тылсымының һәм түбән ҡатлам тормошоноң тапҡыр ҡатышмаһы.Шекспирҙың  артабанғы «Венеция сауҙагәре» романтик комедияһында кенәсел ростовщик- йәһүд Шейлоктың портреты күрһәтелә, бында Елизавета дәүерендәге инглиздәрҙең раса хөрәфәттәре сағыла. Үткер аҡыллы «Юҡтан күп шау-шыу» пьесаһы, провинциялағы тормошто бик яҡшы һүрәтләгән «Был һеҙгә нисек оҡшай»  һәм  күңелле «Ун икенсе төн» пьесалары Шекспирҙың бер рәт комедияларын тулыландыра. Лирик тулыһынса шиғри юлдар менән яҙылған «Ричард II» әҫәренән һуң, Шекспир үҙенең «Генрих IV,  1-се өлөшө» и 2, һәм «Генрих V» хроникаларына прозаик комедия индерә. Уның персонаждары ҡатмарлыраҡ һәм нескәрәк була, комик һәм едти күренештәр араһында, проза һәм шиғриәт араһында  еңел генә күсә,шуға күрә уның өлгөрөп еткән эштәре хикәйәләү төрлөлөгөнә өлгәшә. Был дәүерҙе «Ромео һәм Джульетта» һәм Плутархтың тәржемәи хәленән нигеҙләнгән «Юлий Цезарь» башлай һәм тамамлай.
XVII быуат башында Шекспир бер нисә «проблемалы пьесаларын»: «Үлсәм өсөн үлсәм», «Троил һәм Крессида» һәм «Яҡшы бөтһә, бөтә нәмә лә яҡшы», шулай уҡ бер нисә иң билдәле трагедияларын яҙа. Күп тәнҡитселәр был осорҙа Шекспир трагедияларының иң бейек нөктәһе тип иҫәпләй. Шекспир трагедияһының төп геройы Гамлет драматургтың иң өйрәнелгән персонажы булып тора, был бигерәк тә геройҙың үҙ үҙенә мөрәжәғәт иткән «Булырғамы йә булмаҫҡамы, бына ниндай һорау» тигән һорауына ҡағыла. Икеләнеүсе Гамлеттан айырмалы рәүештә артабанғы трагедияларының геройҙары король Лир һәм Отелло ашығыс ҡарар ҡабул итеүҙәренән ыҙа сигә. Шекспир трагедияһы йыш ҡына етешһеҙлектәргә, геройҙарҙың  үҙен йә яратҡандарын юҡ итеүсе ҡылығына ҡорола. «Отелло» трагедияһында яуыз Яго төп  геройҙы көнсөллөктөң юғары нөктәһенә тиклем еткерә, һәм уныһы ғәйепһеҙ  ҡатынын үлтерә. «Король Лир» трагедияһында король һәләкәтле хата яһай, власҡа үҙ хоҡуғынан баш тартып, кесе ҡыҙы Корделияны үлтереү кеүек, ҡот осҡос ваҡиғаларға тарый. Шекспирҙың иң ҡыҫҡа «Макбет» трагедияһында  Макбеттың һәм уның ҡатынының контролһеҙ тәккәберлектәре законлы королде үлтереүгә һәм тәхетте законһыҙ тартып алыуға килтерә, ә ахыр сиктә ғәйептәрен аңлау үҙҙәрен юҡ итә. Был пьесала Шекспир фәжиғәле төҙөлөшкә ғәҙәттән тыш элементтар өҫтәй. Уның һуңғы эре «Антоний һәм Клеопатра» һәм «Кориолан» трагедиялары ҡайһы бер тәнҡитселәр фекеренсә, уның иң матур шиғырҙарының береһе булып тора.
Шекспир ижадының финал осоронда романтика йәки трагикомедия жанрына мөрәжәғәт итә һәм өс эре пьесаларын яҙып бөтә: «Цимбелин», «Ҡышҡы әкиәт» һәм «Дауыл», шулай уҡ башҡа драматургтар менән берлектә «Перикл» пьесаһын яҙа. Был осорҙағы әҫәрҙәре алдағы трагедияларына ҡарағанда ул тиклем үк фәжиғәле түгел, ләкин 1590 йылдарҙағы комедияларға ҡарағанда күпкә едти, әммә улар татыулыҡ һәм бәләләрҙән ҡотолоу менән тамамлана. Ҡайһы бер тикшеренеүселәр фекеренсә, был үҙгәрештәр Шекспирҙың тормошҡа ҡарашы тыныс булып үҙгәргәндән килеп сыға, әммә, бәлки, пьесаларҙа шул ваҡыттың тик театр модаһы сағыла. Тағы ике һаҡланып ҡалған Шекспирҙың пьесаһы «Генрих VIII» һәм «Ике күренекле туған»  Джон Флетчер менән берлектә яҙылған булырға тейеш.
Тере сағындағы постановкалары
Шекспирҙың тәүге осор пьесаларын ҡайһы театр компаниялары өсөн яҙғанлығы әлегә аныҡ ҡына билдәле түгел. Мәҫәлән, 1594 йылдағы «Тит Андроник» баҫмаһының титул битендә  пьеса өс төрлө төркөм тарафынан ҡуйылған тип күрһәтелә. 1592—1593 йылдағы чуманан һуң  Шекспирҙың пьесалары үҙенең компаниялары тарафынан  «Театрҙа» һәм Шордичтағы «Куртинда» ҡуйыла. Унда «Генрих IV» пьесаһының беренсе өлөшө ҡуйыла. Үҙенең хужаһы менән әрләшкәс, компания «Театрҙы» ташлап китә, һәм Темзаның көньяҡ өлөшөндә, Саутуаркта, «Глобус» театры төҙөй, был актёрҙар тарафынан актёрҙар өсөн төҙөлгән беренсе театр була. «Глобус» 1599 йылдың көҙөндә асыла, унда  ҡуйылған тәүге пьесаларҙың береһе  «Юлий Цезарь» була. Шекспирҙың 1599 йылдан һуң яҙылған күпселек иң билдәле пьесалары, шул иҫәптән «Гамлет», «Отелло» һәм «Король Лир». «Глобус» өсөн яҙылған.
Шекспирҙың «Лорд-камергер хеҙмәтселәре» труппаһы король Яков I менән айырым мөнәсәбәттә була, бигерәк тә уның исемен «Король хеҙмәтселәре» тип үҙгәрткәндән һуң мөнәсәбәттәр яҡшы була. Ҡуйылыштар тураһында яҙмалар тарҡау булһа ла, Шекспирҙың һарай янында 1604 йылдың 1 ноябре һәм 1605 йылдың 31 октябре араһында 7 пьесаһының постановкаһы, шул иҫәптән  «Венеция сауҙагәре» пьесаһының ике постановкаһы була. 1608 йылдан һуң труппа ҡыш   ябыҡ  «Блэкфрайерс» театрында  сығыш яһай, ә йәй «Глобуста»  эшләй башлай. Яҡшы бина һәм король ҡурсаулығы Шекспирға үҙенең пьесаларының реквизитына ҡатмарлы ҡоролмалар индерергә мөмкинлек бирә. Мәҫәлән, «Цимбелин» пьесаһында Юпитер, бөркөттә ултырып, «йәшенләп-күкрәп  төшә: Ул  йәшен уты сәсә. Өрәктәр тубыҡланып йығыла».
Шекспирҙың труппаһында Ричард Бербедж, Уильям Кемп, Нери Конделл һәм Джон Хемингес кеүек билдәле актёрҙар тора. Ричард Бербедж Шекспирҙың күп кенә пьесаларының төп ролдәрен башҡарған беренсе актёр була, ул шул иҫәптән «Ричард III», «Гамлет», «Отелло» һәм «Король Лир»  пьесаларында уйнай. Танылған комик актёр Уильям Кемп башҡа персонаждарҙан тыш   «Ромео һәм Джульеттала» Пьетроны,  «Юҡтан күп шау-шыуҙа»  Кизил ролен башҡара. XVI һәм XVII быуаттар арауығында уны Роберт Армин алмаштыра, ул «Был һеҙгә нисек оҡшай» пьесаһында Оселокты, «Король Лирҙа» шутты башҡара. 1613 йылда Генри Воттон «Генрих VIII» пьесаһы постановкаһының булыуы тураһындағы хәбәр итә. 29 июндә, был спектаклдең ҡуйылышы ваҡытында пушка атылмай ҡала һәм бинаның һалам ҡыйығын яндыра, театр янып юҡҡа сыға. Был факт теп-теүәл пьесаның яҙылыу ваҡытын билдәләргә мөмкинлек бирә.
Беренсе публикациялары
Пьесаларының яртыһы (18) Шекспир иҫән сағында баҫылып сыҡҡан тип һанала. Иң мөһим баҫмаһы булып 1623 йылғы фолиоһы («Беренсе фолио») иҫәпләнә, уны Эдуард Блаунт һәм Уильям Джаггард баҫтырып сығара. Был баҫмаға Шекспирҙың 36 пьесаһы инә. Нәҡ ошо баҫма Шекспир ижадын өйрәнеү өлкәһендәге тикшеренеүҙәрҙең нигеҙендә ята.
Был проекттарҙы тормошҡа ашырыу Шекспирҙың коллегалары һәм дуҫтары Джон Хеминдж һәм Генри Конделл тырышлығы һөҙөмтәһендә мөмкин була. Китап Хеминдж һәм Конделл исеменән  уҡыусыларға мөрәжәғәте, шулай уҡ Беренсе Фолионы баҫтырып сығарыуға булышлыҡ иткән  драматург Бен Джонсон яғынан Шекспирға бағышламаһы менән  асыла.
Поэмалары
1593 һәм 1594 йылда, чума эпидемияһы арҡаһында театр ябылыу сәбәпле, Шекспир «Венера һәм Адонис» һәм «Хур ителгән Лукреция» ике эротик поэмаһын ижад итә. Овоидийҙың Метаморфозалары йоғонтоһо аҫтында, поэмаларҙа контролһеҙ мөхәбәттең ҡот осҡос эҙемтәләре һәм ғәйеплелек хисе күрһәтелә. Ике поэмаһы ла Шекспир иҫән сағында популярлыҡ менән файҙалана һәм бер нисә тапҡыр ҡабатлап баҫылып сыға. Өсөнсө поэмаһы, «Ғашиҡтың ялыуы», 1609 йылда Сонеттарының беренсе баҫмаһында сыға. Поэма. «Феникс һәм күгәрсен», 1601 йылда Роберт Честерҙың «Love’s Martyr» йыйынтығында баҫыла. 1599 йылда Шекспирҙың ике  сонеты уның ризалығынан тыш  «Дәртле пилигримда» баҫылып сыға.
Сонеттары
Сонет — 14 шиғыр юлдарынан тора. Шекспир сонеттарының рифмовкаһы түбәндәгесә: gg abab cdcd efef, йәғни аралаш рифмалы өс катрендан һәм бер ике юллыҡтан ( Генрих VIII ваҡытында язалап үлтерелгән шағир граф Суррей тарафынан индерелгән типтан) тора.
Шекспир барлығы 154 сонет яҙған һәм уларҙың күпселек өлөшө  1592—1599 йылдарҙа яҙылған. Улар тәүге тапҡыр 1609 йылда, икеһе 1599 йылда «Дәртле пилигрим» йыйынтығында баҫылып сыға. Был 138 һәм 144-сы сонеттар.
Бөтә сонеттар циклы тематик төркөмдәргә бүленә :
126-сы сонеты ҡанундарҙы боҙа — унда бары 12 юл һәм башҡа рифма. Ҡайһы саҡ уны циклды ике шартлы өлөшкә  —дуҫлыҡҡа арналған сонеттар  (1-126) һәм «ҡуңыр йөҙлө ханымға» арналған сонеттарға (127-154)бүлеүсе тип иҫәпләйҙәр. 145 -сы сонет биш стопалы урынына дүрт стопалы ямб менән яҙылған һәм ҡалғандарынан стиле буйынса айырылып тора; уны иртә осор ижады иҫәбенә индерәләр һәм уның төп героиняһын Шекспирҙың ҡатыны Анна Хатауэй менән тиңләштерәләр (уның фамилияһы «away hate», бәлки, каламбур рәүешендә сонетта күрһәтелгән).
Стиле
Шекспирҙың беренсе пьесаларының теле — ул дәүерҙәге ябай тел. Был стилләшкән тел драматургҡа үҙенең персонаждарын асып һалырға һәр ваҡытта ла мөмкинлек бирмәй. Шиғриәт йыш ҡына ҡатмарлы метафоралар һәм һөйләмдәр менән артыҡ тултырыла, ә тел күберәк тексты йәнле уйнауға ҡарағанда тасуири уҡыуға булышлыҡ итә. Миҫалға, «Тит Андрониктың» тантаналы телмәре, ҡайһы бер тәнҡитселәрҙең фекеренсә, йыш ҡына ваҡиғаны әкренәйтә.«Ике веронсы» персонаждарының  телмәре тәбиғи түгел.
Тиҙҙән Шекспир традицион стилде үҙенең маҡсатына яраҡлаштыра башлай. «Ричард III» пьесаһында башланғыс солилоквий үҙе менән һөйләшеүҙәренә барып тоташа. Шул уҡ ваҡытта Ричардтың сағыу монологтары Шекспирҙың һуңғы пьесаларының монологына үҫеш ала. Бөтә пьесалары традицион стилдән яңы стилгә күсә. Карьераһының артабанғы дауамында Шекспир уларҙы берләштерә, һәм стилдәрҙең иң уңышлы ҡушылыу миҫалы булып «Ромео һәм Джульетта» тора. 1590 йылдар уртаһында, «Ромео һәм Джульетта»,  «Ричард II» һәм «Йәйге төндәге төш» әҫәрҙәрен ижад иткән ваҡытта, Шекспир стиле тәбиғи була. Метафоралар һәм образлы  әйтемдәр  драманың ихтыяждары  менән ярашып килә.
«Гамлеттан» һуң артабанғы пьесаларында шиғри стиленең,  бигерәк тә уның һуңғы трагедияларында  хисле пассаждарының үҙгәртелеүе дауам итә. Әҙәби тәнҡитсе Брэдли был стилде «тулыраҡ, төрлөлөрәк һәм әҙ ҡабатлауҙар менән» тип һүрәтләй. Үҙенең карьераһының аҙағында Шекспир бындай эффектҡа өлгәшер өсөн күп алымдар ҡуллана. Ул анжамбеман, структуралы булмаған паузалар һәм туҡталыштар, төрлө ғәҙәти булмаған конструкцияларҙың төрҙәрен һәм һөйләмдәрҙең оҙонлоғон ҡуллана. Күп осраҡта һөйләмдең мәғәнәһен тыңлаусы үҙе уйлап бөтөрөргә тейеш. Һуңғы романтик пьесаларында оҙон һәм ҡыҫҡа һөйләмдәр бер-береһенә ҡаршы ҡуйыла, ваҡиғаның объекты һәм субъекты урындар менән алмашына, һүҙҙәр төшөп ҡала, был үҙенән үҙе килеп сығыу тойғоһон тыуҙыра.
Абруйы һәм тәнҡит
Шекспир үҙ ваҡытында бөйөк драматург тип һаналмаһа ла, үҙенең әҫәрҙәре тураһында маҡтау баһаламалары ала. 1598 йылда яҙыусы-рухани Френсис Мерис уны  инглиз яҙыусыларынан комедияла ла, трагедияла ла «иң шәбе» тип атай. «Parnassus» пьесалар йыйынтығы авторҙары Шекспирҙы Джеффри Чосер, Гауэр һәм Спенсер менән тиңләйҙәр. Беренсе фолиола Бен Джонсон Шекспирҙы: «Алҡыштарға лайыҡлы быуат йәне, беҙҙең  сәхнәнең шатлығы һәм мөғжизәһе» тип атай ».
1660 йылда һәм XVII быуат араһында монархия реставрацияһының осоро араһында классицизм идеялары өҫтөнлөк итә. Шуға күрә ул ваҡыттың тәнҡитселәре Шекспирҙы Джон Флетчерҙан һәм Бен Джонсондан түбән ҡуялар. Томас Ример, мәҫәлән, Шекспирҙы трагик һәм комикты ҡушҡаны өсөн ғәйепләй. Шуға ҡарамаҫтан, шағир һәм тәнҡитсе Джон Драйден Шекспирҙы юғары баһалап: «Мин Джонсон менән һоҡланам, әммә Шекспирҙы яратам» тип әйтә. Шулай ҙа бер нисә тиҫтә йыл дауамында Ример ҡараштары хакимлыҡ итә, ләкин XVIII быуатта тәнҡитселәр Шекспир менән һоҡлана һәм уны гений тип атай башлайҙар. Шекспир ижадына бағышланған 1765 йылда Сэмюэл Джонсондың һәм 1790 йылда Эдмонд Малоундың ғилми эштәренең баҫылып сығыуы был абруйҙы нығыта ғына. 1800 йылға инде Шекспир Англияның милли шағиры исеме ала. XVIII һәм XIX быуаттарҙа Британия утрауҙарынан ситтә лә исеме киң билдәле була. Уны Вольтер, Гёте, Стендаль һәм Виктор Гюго кеүек яҙыусылар хуплай.
Романтизм дәүерендә Шекспир шағир һәм әҙәби философ Сэмюэл Тейлор Кольридждың юғары баһаһын ала; тәнҡитсе Август Вильгельм Шлегель уның пьесаларын немец романтизм рухында немец теленә тәржемә итә. XIX быуатта Шекспир менән һоҡланыу йыш ҡына табыныу һәм ярамһаҡланыу менән сикәтш була. «Был Король Шекспир», — тип яҙа эссе яҙыусы Томас Карлейль 1840 йылда — «бөтәбеҙҙән дә юғары, иң изге, яғымлы, әммә  көслө; ҡаҡшамаҫ» ». Ләкин Бернард Шоу «бардҡа табыныусанлыҡ» (ингл. bardolatry) һүҙен ҡулланып, Шекспирҙың романтик культын тәнҡитләй. Уның раҫлауынса, Ибсендың натуралистик драмаһы Шекспирҙы ғәмәлдән сығара.
Рус яҙыусыһы Лев Николаевич Толстой үҙенең «Шекспир һәм драма тураһында» тәнҡит очеркында  Шекспирҙың иң популяр әҫәрҙәрен, башлыса «Король Лир», «Отелло», «Фальстаф», «Гамлет» һ. б ентекле тикшереү нигеҙендә Шекспирҙы драматург булараҡ һәләтен ҡырҡа тәнҡиткә дусар итә.
XX быуат башында сәнғәттең модернистик революцияһынан һуң Шекспир авангардистик рәттәренә ҡуйыла. Немец экспрессионистары һәм мәскәү футуристары уның пьесаларын ҡуя. Марксист, режиссёр һәм драматург Бертольд Брехт Шекспир йоғонтоһо аҫтында эпик театр әҙерләй. Шағир һәм тәнҡитсе Т. С. Элиот Шоу ҡаршы сығыш яһап, Шекспирҙың «примитивлығы» уның әҫәрҙәрен заманса итә, тип әйтә. Элиот шекспир образдарын ентекле өйрәнеү буйынса тикшереүселәр хәрәкәтен етәкләй. 1950 йылдар башында яңы көрәш модернизмды алыштыра һәм Шекспирҙы постмодернистик»  өйрәнеүгә башланғыс һала. 1980 йылдарҙа Шекспир ижадын структурализм, феминизм, яңы тарихилыҡ вәкилдәре тарафынан өйрәнелә башлай.
Йоғонтоһо
Шекспирҙың эштәре киләһе йылдарҙағы театр һәм әҙәбиәткә етди йоғонто яһай. Атап әйткәндә, ул персонаждарын характерлаштырыу, сюжет, тел һәм жанр өлкәһендә драматургтың эште киңәйтә. Мәҫәлән, «Ромео һәм Джульетта» трагедияһына тиклем романтика трагедия өсөн лайыҡлы тема булып ҡаралмай. Солилоквиялар күбеһенсә тамашасыларға ваҡиғалар тураһында хәбәрҙәрҙе еткереү өсөн ҡулланыла, Шекспир уларҙы персонаждың характерын һәм уның фекерҙәрен  асыҡлау өсөн ҡуллана башлай. Уның эштәре артабанғы шағирҙарға ныҡ йоғонто яһай. Романтика дәүере шағирҙары шекспир шиғри драмаһын тергеҙергә маташалар, әммә ҙур уңышҡа өлгәшмәйҙәр. Тәнҡитсе Джордж Стайнер Кольридждан алып Теннисонға тиклемге бөтә инглиз драмаһын «шекспир темаһына йомшаҡ вариациялар» тип атай.
Шекспир Томас Харди, Уильям Фолкнер һәм Чарльз Диккенс кеүек яҙыусыларға ҙур йоғонто яһай. Ғалимдар 20 000 музыкаль әҫәрҙең Шекспир эштәре менән бәйле булыуын иҫәпләйҙәр. Улар араһында Джузеппе Вердиның ике операһы бар, «Отелло» һәм «Фальстаф», тәүге сығанаҡта бер ук исемле пьесалары ята. Шекспир шулай уҡ күп рәссамдарҙы, шул иҫәптән романтиктарҙы һәм прерафаэлиттарҙы илһамландырған. Швейцария рәссамы Генри Фюзели, Уильям Блейктың дуҫы,  немец теленә хатта «Макбет» пьесаһын тәржемә иткән. Психоанализ теорияһын булдырған Зигмунд Фрейд үҙенең кеше тәғлимәте тураһында теорияларында Шекспир  психологияһына, башлыса, Гамлет образына таяна.
Шекспир ваҡытында инглиз грамматикаһы, яҙылышы һәм  һәм әйтелеше беҙҙең көндәрҙекенә ҡарағанда әҙ  стандартлаштырылған була, һәм ул теле хәҙерге заман инглиз теленең формалашыуына булышлыҡ итә. Ул — Джонсон Сэмюэл тарафынан  «A Dictionary of the English Language» тәүге әҫәрендә иң күп цитаталар килтерелгән автор. «With bated breath» (тын да алмай тороу) («Венеция сауҙагәре») һәм «a foregone conclusion» (Алдан хәл ителгән сара) («Отелло») хәҙерге заман көндәлекке инглиз телмәренә инә.
«Шекспир мәсьәләләре»
Шекспирҙың үлеменән һуң яҡынса 230 йыл үткәс уныҡы тип иҫәпләнгән эштәрҙең авторлығы тураһында шикләнеүҙәр барлыҡҡа килә башлай. Күбеһенсә затлы нәҫелдән яҡшы белем алған Роджер Меннерс, 5-се граф Ратленд, Фрэнсис Бэкон, Кристофер Марло  һәм Оксфордтың 17-се графы Эдуард де Вер кеүек альтернатив кандидаттар тәҡдим ителә. Шулай уҡ «Шекспир» псевдонимы аҫтында яҙыусылар төркөмө йәшеренгән тигән теория ла тәҡдим ителә. Әммә академик йәмғиәттә традицион теория дөйөм ҡабул ителгән, нестрафордиан юнәлешенә, бигерәк тә оксфордиан теорияһына ҡыҙыҡһыныу XXI быуатта ла һаҡлана.
Нестрафордиансылар үҙенең теорияһын иҫбатлауының  береһе тип Шекспирҙың белем алыуы тураһында тураһында бер ниндәй ҙә таныҡлығы һаҡланмаған,  шул уҡ ваҡытта уның әҫәрҙәрендә төрлө иҫәпләүҙәр буйынса һүҙ байлығы 17 500 алып 29 000 тиклем тәшкил итә, шулай уҡ уларҙа тарихты һәм әҙәбиәтте белеү тәрән күренә тип иҫәпләй. Шекспир тарафынан бер генә ҡулъяҙма ла һаҡламағанлыҡтан, традицион версияға ҡаршы кешеләр уның әҙәби карьераһы фальсификацияланған тигән һығымта яһай.
Ҡиәфәте
Шекспирҙың ҡиәфәте тураһында уның тормошо ваҡытында эшләнгән һүрәтләү яҙмаһы һаҡланмаған, һәм уның ысын йөҙө тураһында бәхәстәр алып барыла. Йыш ҡына ысын Шекспир портреты тип Друшаут портретын әйтәләр, уның тураһында Бен Джонсон  Шекспир  яҡшы ҡиәфәттә күрһәтелгән тип яҙа, бигерәк тә ҡәберендәге бюст был портрет менән оҡшаш. XVII быуат башындағы «Бен Джонсон Уильям һәм  Шекспир» картинаһында ул үлгәндән һуң яҙылған бөйөк драматургтың портреттарына  оҡшаған кеше шахмат уйнап ултыра. Был картина хәҙерге ваҡытта голланд рәссамы Карел ван Мандерға ҡарай. XVIII быуатта Шекспирҙың ысын ҡиәфәтен асыҡлау буйынса маташыуҙар үткәрелә, был күп төрлө фальсификацияларға һәм төрлө версияларға килтерә.
Пьесалары классификацияһы
Шекспирҙың әҫәрҙәре 1623 йылда Беренсе фолиола нәшер ителгән 36 пьесаны  индерә, бында улар баҫмаһына ярашлы комедиялар, хроникалар һәм трагедияларға бүленә. Беренсе фолиоға ике пьесаһы Ике абруйлы туған һәм Перикл инмәгән, хәҙер улар ҡанундарҙың өлөшө һанала, ғалимдар уларҙы яҙыуҙа Шекспир ҙур өлөш индергән тип һанай. Беренсе фолиола Шекспирҙың поэмалары баҫылып сыҡмай.
XIX быуат аҙағында Эдуард Доуден Шекспирҙың 4  һуңғы пьесаһын романтик пьеса тип классификациялай, һәм уларҙы күп тикшереүселәр трагикомедия тип атаһалар ҙа, был вариант киң ҡулланыла. 1896 йылда Фредерик Боас Шекспирҙың пьесаларын һүрәтләп, «проблемалы пьесалар» тигән термин индерә, сөнки уларҙы жанр билдәләре буйынса билдәләүе ҡатмарлы була,  уларға «Яҡшы бөтһә, бөтәһе лә яҡшы», «Үлсәм өсөн үлсәм», «Троил һәм Крессида» һәм «Гамлет» пьесалары инә. Был термин күп тикшерелә һәм ҡайһы саҡта башҡа пьесаларға ҡарата ла, һәм хәҙерге ваҡытта ла ҡулланыла, әммә «Гамлетты» йыш ҡына трагедия тип иҫәпләйҙәр. Проблемалы пьесалар (‡) тамғаһы менән билдәләнә.
Әгәр пьеса Шекспир тарафынан өлөшләтә яҙылһа, ул  (†) тамғаһы менән билдәләнә. Шекспирҙыҡы тип иҫәпләнгән эштәр апокриф кеүек классификациялана.
Һылтанмалар
(файл меток KMZ для Google Earth)
Буға (йондоҙлоҡ)
Буға (йондоҙлоҡ) (Taurus) — йондоҙлоҡ, иң яҡты йондоҙо — Дзета Тельца, яҡтылығы 2,97 була. Майҙаны буйынса урыны — 17.
Алатырь (йылға)
Алатырь (Улатăр, Ратор) — Рәсәй йылғаһы, Түбәнге Новгород өлкәһендә, Мордва Республикаһында һәм Сыуашстанда аға. Йылға тамағы Сура йылғаһының һул яр тамағынан 277 километрҙа ята. Оҙонлоғо 296 км, бассейн майҙаны 11 мең км².
Географияһы
Йылға башы Первомайск ҡалаһынан көнбайыштараҡ яҡынса 10 км алыҫлыҡта. Ағымдың төп юнәлеше — көнсығыш. Үрге ағымында Түбәнге Новгород һәм Мордва Республикаһы менән сик булдыра, аҙаҡ Түбәнге Новгород өлкәһенең Первомайск, Лукояновск һәм Починковск райондары, Мордва Республикаһының Ичалковск һәм Ардатовск райондары территорияһы аша аға, түбәнге ағымы Сыуашстандың Алатырь районында урынлашҡан. Алатырь ҡалаһының төньяҡ ситтәрендә Сура йылғаһына ҡоя. Йылға Волга буйы ҡалҡыулығының төньяҡ өлөшөнда, урманлы урында аға. Төп урман массивтары һул яҡ яр буйҙарында урынлашҡан. Мадаево ауылынан түбәнге уң ярҙары урманһыҙ тиерлек.
Йылға үҙәнендә ултыраҡтар тығыҙ, йылға ярҙарында тораҡ пункттар күп, шуларҙан иң эре ҡалалар Алатырь (Сыуашстан) һәм Ардатов (Мордва); ҡала тибындағы ҡасаба Тургенево (Мордва); эре ауылдар Ахматово (Сыуашстан), Каласево, Луньга, Луньгинский Майҙан, Тарханово, Сыресь яр буйҙары, Яңы Ичалкалар, Кемля, Кергуды, Гуляево һәм Кендя (Мордва), Кочкурово, Ильинское, Байков, Пузская Слобода, Мадаево, Михайловка, Шутилово һәм Обухово (Түбәнге Новгород өлкәһе).
Гидрографияһы
Алатырь үҙенең башында— киңлеге 0,5-1 м, тәрәнлеге 0,3-0,5 м булған шишмә, йыш ҡына соҡорҙар һәм киңлеге 10 метр һәм тәрәнлеге 1,5-2 м тиклем участкалары осрай, һыубаҫар туғайҙары киң, ярҙары тәпәш (0,5-1 м). Йәйен үрге ағымы йыш ҡына ҡорой. Артабан Орловка ауылынан һуң йылға үҙгәрә: киңлеге 15 м тиклем, тәрәнлеге 2−2,2 м, ағым тиҙлеге 0,1 м/с., ярҙары текә, бейеклеге 3-5 м етә, тик ҡайһы саҡта кәмеп китә, ләкин ҡыуаҡлыҡтар ныҡ баҫҡан.
Урта ағымында ярҙар текә, бейек, 3-5 метр, текә ярҙары ла (20 м тиклем) һәм түбән урындары ла осрай. Киңлеге 25-50 метр, Тургенев һыуһаҡлағыс районында 80-100 метрға етә. Тәрән участкаһында йылғаның уртаса тәрәнлеге 2-3 метр, шаршыла — 0,2 — 0,4 (1,5 м тиклем). Тиҙлек ағымы 0,4-0,92 м/с бәләкәй йылға участкаларында, 0,36-0,55 м/с Тургенево ҡасабаһы янында һәм 0,1 м/с. һыуһаҡлағыста
Түбәнге ағымында йылға ағымы көсһөҙ, һыуы тоноҡ.
Эре ҡушылдыҡтары: Рудня, Инсар (икеһе лә — уң). Алатырь районының Чуварлей ауылы эргәһендәге һыубаҫар туғайҙа Шиблево күле бар.
Башлыса ҡар һыуы менән туҡлана. Ноябрь айында туңа, апрель башында әрселә. Йылғала һал ағыҙалар.
Ҡушылдыҡтары
(тамағынан км)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәттәре буйынса Үрге Волга һыу бассейны округына ҡарай, һыу хужалығы участкаһы — Алатырь йылғаһы башынан тамағына тиклем, йылға бассейны — Сура. Бәләкәй йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Әлмәнкүл
Әлмәнкүл (Альменколь) — Рәсәй, Ҡурған өлкәһе Әлмән районындағы күл.
Урынлашыуы
Әлмәнкүл Ҡурған өлкәһе Әлмән районындағы Әлмән ауылының көнбайышыраҡ яғында урынлашҡан. Екатеринбургтан Әлмәнкүлгә тиклем — 370 км, Каменск-Уральский аша — 360 км. Географик координаттары: киңлеге — 54°57′9″N (54.952568), оҙонлоғо — 63°33′19″E (63.555384).
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Тасуирламаһы
Һыу ятҡылығы ситтән күренеп тормай, һыуы сөсө. Һыу кимәле яуым-төшөм һәм ташҡын иҫәбенә туплана. Ярҙары тигеҙ, ярлауһыҙ. Тәрәнлеге аҡрынлап арта бара. Көнбайыштан күбеһенсә һаҙланған, үлән баҫыусан.
Ландшафт күбеһенсә асыҡ майҙанлы, һирәкләп ваҡ сауҡалыҡтар һәм башҡа япраҡлы урмандар осрай. Көньяҡ һәм көнсығыш ярҙары булап буйлап Әлмән ауылы урамдары һуҙылып киткән. Көньяҡ яры буйлап автомобиль юлы үтә
Фаунаһы
Күл һыуын ҡаплаған үҫемлектәр ҡоштарҙың күпләп үрсеүенә булышлыҡ итә.
Күлдә табанбалыҡ, алабуға, сабаҡ үрсей. Күлгә 2012 йылда Әлмән балыҡсылыҡ хужалығы пелядь ебәргән, хәҙер уны сәнәғәт кимәлендә аулайҙар. Һыу ятҡылығы менән 2029 йылдың 27 февраленә тиклем сәнәғәт кимәлендә «Әлмән балыҡсылыҡ хужалығы» ЯСЙ-һы файҙалана.
Этимологияһы
Күлдең атамаһы ла, тарихы ла янындағы татар ауылы Әлмән тарихы менән бәйле. Улар Ҡазан ханлығы емерелгәндән һуң Урал аръяғына күсенеп килгәндәр (1551—1556). Иҫәт йылғаһының бер ҡушылдығына килеп еткәс, улар шунда урынлашырға булалар. 1720 йылда ауыл халҡының күпселек өлөшө тарихи башҡорт ерҙәренә — Әлмән күленең көнсығыш ярына күсенә һәм унда Әлмән биҫтәһенә нигеҙ һала. Беренсе булып күл буйында йортон Әлмән исемле кеше һала. Ауыл да, күл дә уның исемен йөрөтә башлай
Денизли
Денизли (төр. Denizli) — Төркиәнең көньяҡ-көнбайышындағы ҡала, Денизли иленең административ үҙәге. Халҡы — 544 424 кеше (2012).
1912 йылда бында: төрөктәр — 33 316 кеше, гректар — 3580 кеше йәшәгән
Иҫтәлекле урындары
Денизли янында:
Иҡтисады
Ҡала туҡыусылығы һәм келәм һуғыуы менән билдәле. Ҡала килемендә туризм ҙур роль уйнай.
Спорт
Ҡалала «Денизлиспор» футбол клубы — төрөк футболының көслө дивизионы — Турксель Суперлигалары ҡатнашыусыһы бар.
Себер дәүләт технология университеты
Себер дәүләт технология университеты — Красноярск ҡалаһының 1930—2016 йылдарҙа эшләгән иң өлкән юғары уҡыу йорто. Академик М. Ф. Решетнёв исемендәге Себер дәүләт аэрокосмос университетына ҡушылды һәм уның менән бергә терәк университеты — Академик М. Ф. Решетнёв исемендәге Себер дәүләт фән һәм технологиялар университетын ойошторолдо.
Тарихы
1930 йылда Себер урман институты (Омск ҡалаһындағы Себер ауыл хужалығы һәм урмансылыҡ институтының урман факультеты базаһында) булараҡ нигеҙ һалынған.
1933 йылда Себер урман техник институты тип, 1958 — Себер технология институты (СТИ) тип үҙгәртелә.
1982 йылда Лесосибирск ҡалаһында институттың беренсе филиалы барлыҡҡа килә.
1997 йылда аттестация һөҙөмтәләре буйынса юғары уҡыу йорто университет статусын ала һәм Себер дәүләт технология университеты тип атала башлай.
Белгестәрҙе әҙерләү бакалаврҙар һәм магистрҙар әҙерләүҙең алты йүнәлеше һәм утыҙ ике һөнәр буйынса туғыҙ көндөҙгө һәм ике ситтән тороп уҡыу факультеттарында алып барыла.
2016 йылда Красноярск ҡалаһында терәк университетында булдырыу маҡсатында, Себер дәүләт технология университеты академик М. Ф. Решетнёв исемендәге Себер дәүләт аэрокосмос университетына ҡушыу юлы менән, үҙгәртеп ойошторола. 2017 йылдың 12 майында уның менән бергә Академик М. Ф. Решетнёв исемендәге Себер дәүләт фән һәм технологиялар университетын барлыҡҡа килтерә.
Элизабета Хессельблад
Элизабета Хессельблад (Maria Elisabeth Hesselblad; 4 июнь 1870 йыл, Фоглавик, Вестра-Гёталанд, Швеция — 24 апрель 1957 йыл, Рим, Италия) — швед шәфҡәт туташы, католик монахиняһы, Сальваторе ди Санта Бригитта орденының Римдың Фарнезе майҙанындағы монастыре етәксеһе. 2000 йылда Рим папаһы Иоанн Павел II тарафынан беатификацияланған һәм 2016 йылда Рим папаһы Франциск тарафынан изгеләр иҫәбенә индерелгән (Праведник мира).
Биографияһы
Мария Элизабета Хессельблад 1870 йылдың 4 июнендә Фоглавикта лютерандар ғаиләһендә тыуған һәм 13 баланың бишенсеһе була. 1888 йылда АҠШ-ҡа китә, Нью-Йоркта Рузвельт исемендәге больницала ауырыуҙарғы тәрбиәләргә өйрәнә. Һуңыраҡ Хессельблад Америка католиктары менән эшләй башлай, был уның католиктар сиркәүенә күсеүенә килтерә. 1902 йылдың 15 авгусында Вашингтонда Georgetown Visitation Preparatory School монастырендә (монастырь Посещения) католиктар йолаһына күсә.
1904 йылдың 25 мартында Римға килә һәм 1906 йылда Сальваторе ди Санта Бригитта орденына инә. Икенсе донъя һуғышы ваҡытында Италияға немец ғәскәрҙәре ингәс, монастырҙың етәксеһе булараҡ, бында йәһүдтәрҙе һәм сәйәси ҡасаҡтарҙы йәшереп тота.
Римда 1957 йылдың 24 апрелендә вафат була.
Беатификация 2000 йылдың апрелендә Иоанн Павел II тарафынан башҡарыла. 2004 йылдың 9 авгусында Израилдәге Катастрофа һәм батырлыҡ институты «Яд ва-Шем» Элизабета Хессельбладҡа Холокост ваҡытында йәһүдтәргә күрһәткән ярҙамы өсөн «Донъя халыҡтары әхлағын һаҡлаусы» («Праведники мира») исемен бирә.
2016 йылдың 5 майында Ватиканда мәҙәниәт министры Алис Ба Кунке һәм Швед евангелист лютерандар сиркәүе архиепископы Антье Якелен алдында Рим папаһы Франциск тарафынан Элизабета Хессельблад изгеләр иҫәбенә индерелә.
Венер (исем)
Венер — ир-ат исеме. Башҡорт, урыҫ, татар һәм башҡа халыҡтарҙа осрай.
Этимологияһы
Венер — неологизм, латин теленән ингән, Венера тигән исемдән ҡыҫҡартылған. Башҡорт халҡында ир балаларға йыш ҡушылған исемдәрҙең береһе.
Билдәле шәхестәр
Йәнбәков Венер Әхмәт улы (14 сентябрь 1938 йыл — 28 ноябрь 2014 йыл) — шағир һәм журналист. Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының Журналистар союздары ағзаһы.
Ҡашаев Венер Миңлевәзир улы (16 март 1974 йыл) — спортсы. Еңел атлетика буйынса Рәсәйҙең халыҡ‑ара класлы спорт мастеры (1996).
Сафин Венер Рәсих улы (6 октябрь 1964 йыл) — хоккейсы, тренер. Спорт мастеры, Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры. «Салауат Юлаев» хоккей мәктәбе тәрбиәләнеүсеһе. Һаҡсы.
Вахитов Венер Абсатар улы (11 ноябрь 1945 йыл) — ғалим-биохимик, биолог һәм биотехнолог, Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы академигы (1991), биология фәндәре докторы (1990), профессор (1993), Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәгенең Биохимия һәм генетика институты директоры, Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре.
Ғәлиев Венер Зәйнулла улы (1 июль 1975 йыл) — спортсы. Универсаль алыш буйынса Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры (2006), самбо буйынса Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры (2009) һәм Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры (2010). Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы (2007).
Ғәлин Венер Йәғәфәр улы (2 апрель 1937 йыл) — ғалим-механик-математик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Физика-математика фәндәре кандидаты (1972), өлкән ғилми хеҙмәткәр (1981). Рәсәй Федерацияһының Дәүләт премияһы лауреаты (2000), II дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены кавалеры (1999).
Сәхәүетдинов Венер Ғәзиз улы (1 ғинуар 1939 йыл — 6 ғинуар 2019 йыл) — ғалим-хирург, юғары мәктәп һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1981—1986 йылдарҙа Башҡорт дәүләт медицина институты ректоры. Башҡортостан Республикаһының 1—3‑сө саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты, 1995—1999 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының Президент Советы ағзаһы. 2015 йылдан Башҡортостан Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡортостан Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (1997), медицина фәндәре докторы (1979), профессор (1980). Рәсәй Федерацияһының (1991) һәм Башҡорт АССР‑ының (1985) атҡаҙанған фән эшмәкәре, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1994), Рәсәй Федерацияһының һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1999), СССР‑ҙың уйлап табыусыһы (1987). Почёт (1998), «Башҡортостан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» (2012) ордендары кавалеры.
Камалетдинов Венер Хәйернас улы (рус. Камалетдинов Венер Хаернасович) (20 август 1947 йыл) — совет һәм партия эшмәкәре, 1988—1992 йылдарҙа КПСС-тың Благовар райкомының беренсе секретары, район Советы Халыҡ депутаттарының рәйесе, 1922 йылдан Благовар районы администрацияһы башлығы, Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының закон, законлылыҡ һәм хоҡуҡ тәртибе мәсьәләләре буйынса комиссия ағзаһы. 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың уникенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты.
Хәлилов Венер Рамаҙан улы (8 ноябрь 1939 йыл — 12 апрель 2004 йыл) — хужалыҡ, партия һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1962 йылдан Стәрлетамаҡтағы химия заводында (артабан Каустик производство берләшмәһе яуаплы вазифаларҙа, шул иҫәптән предприятиенең етештереү начальнигы урынбаҫары һәм начальнигы, 1972—1980 йылдарҙа Өфөләге «Химпром» производство берекмәһенең баш инженеры, 1980—1983 йылдарҙа КПСС-тың Өфө ҡала комитетының икенсе һәм беренсе секретары. Техник фәндәр кандидаты (1979). Башҡорт АССР-ының 10-сы саҡырылыш (1980—1985) Юғары Советы депутаты, КПСС-тың XXV (1976) һәм XXVI (1981) съездары делегаты. СССР-ҙың почётлы химигы. Октябрь Революцияһы (1977) һәм «Почёт Билдәһе» (1971) ордендары кавалеры.
Нойштадт (Гарц)
Нойштадт (Гарц) (Neustadt/Harz) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1116 кеше йәшәй. Майҙаны — 11,46 км2. Диңгеҙ кимәленән 260–300 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99762 һәм автомобиль коды — NDH.
Венер (исем)
Билдәле шәхестәр
Но́рберт Ви́нер (Norbert Wiener; 26 ноябрь 1894, Колумбия, Миссури штаты, АҠШ — 18 март 1964, Стокгольм, Швеция) — америка математигы, кибернетикаға һәм яһалма интеллект теорияһына нигеҙ һалыусыларҙың береһе.
Шулай уҡ ҡарағыҙ
Венер-Но́йштадт (нем. Wiener Neustadt, бав. Weana Neistod) — Австриялағы ҡала, Түбәнге Австрия федераль ерендә урынлашҡан.
Венер (Weener) — Германиялағы ҡала.
Венер (Venère) — Франциялағы коммуна.