cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рәсәй империяһының Дәүләт думаһы
I саҡырылыш
Дәүләт думаһының беренсе ултырышы үтте 1906 йылдың 27 апрелендә (10 майында) Санкт-Петербургта, Таврия һарайында, үтте(Николай II Ҡышҡы һарайҙан күҙәтеүе аҫтында). Саҡырылыш рәйесе итеп кадет С. А. Муромцев һайланды. Рәйес иптәштәре — кенәз П. Д. Долгоруков һәм Н. А. Гредескул (икеһе лә кадеттар). Секретарь итеп— кенәз Д. И. Шаховской (кадет). Беренсе дума 72 көн дауамында эшләне. Аграр мәсьәләһе буйынса ике проект ҡаралды: кадеттарҙан (42 ҡултамға) һәм Думаның хеҙмәт төркөмө (трудовиктар) депутаттынан (104 ҡултамға). Крәҫтиәндәрҙе ер менән тәьмин итеү өсөн дәүләт ер фондын булдырырға тәҡдим иттеләр. Кадеттар фондҡа ҡаҙна, удел, монастырҙар, алпауыт ерҙәренең бер өлөшөн индерергә теләнеләр. Өлгөлө алпауыт хужалыҡтарын һаҡлап ҡалыу һәм уларҙың ҡуртымға (арендаға) бирелгән ерҙәрен баҙар хаҡына тартып алыуҙы яҡлап, сығыш яһанылар. Трудовиктар крәҫтиәндәрҙе тәьмин итеү өсөн уларға ҡаҙна, удел, монастырҙар һәм шәхси биләмә ерҙәр иҫәбенә хеҙмәт нормаһын бүлеп биреүҙе, тигеҙ ер файҙаланыу тәртибен индереүҙе, сәйәси амнистия иғлан итеүҙе, Дәүләт советын юҡҡа сығарыуҙы, Думаның закондар сығарыу хоҡуҡтарын киңәйтеүен талап иттеләр.
13 майҙа ерҙе мәжбүри рәүештә тартып алыуҙы тыйған хөкүмәт декларацияһы иғлан ителә. Шулай уҡ сәйәси амнистия һәм Думаның прерогативтарын киңәйтеү мәсьәләләре лә ыңғай хәл ителмәй. Дума хөкүмәткә ышанысһыҙлыҡ белдерә. 6 июндә тағы ла киҫкенерәк эсер проекты барлыҡҡа килә «33-тәр проекты». Проектта шәхси милектәге ерҙе кисекмәҫтән һәм тулыһынса бөтөрөү ҡарала һәм уны бөтә байлыҡтары менән Рәсәйҙең бар халҡының дөйөм милке тип иғлан ителә.
1906 йылдың 8 июлендә батша хөкүмәте, Думаны, халыҡты тынысландырыу урынына фетнә ҡуптара тигән сәбәп менән, тарҡата.
Депутаттар Думаны бөтөрөү тураһындағы манифесты Таврия һарайы ишегендә 9 июлдең иртәһендә күреп ҡала. Бынан һуң депутаттарҙың бер өлөшө Выборгта йыйыла һәм 9-10 июлдә 200 депутат Выборг өндәмәһенә ҡул ҡуялар.
I Дәүләт думаһына һайлауҙар
Һайлауҙар алдынан эске эштәр министрлығы земство етәкселәренә күрһәтмәләр ебәрә, уларға ярашлы земство етәкселәре социал-демократ, социал-революционер, конституцион демократтар һәм башҡа партиялар артынан күҙәтергә тейеш була. Бынан тыш, крәҫтиәндәр менән шәхси һөйләшеүҙәр алып барырға, уларға һайлауҙарҙа ҡатнашыу — бурыс икәнен, әммә шул уҡ ваҡытта халыҡты төп дәүләт ҡоролошон үҙгәртеүгә өндәгән программаларға һаҡ ҡарарға кәрәклеген аңлатырға. Һайлауҙар барышында земство етәкселәре ышаныслы кешеләр аша крәҫтиәндәрҙе ер мәсьәләләрендә ташҡа яҙмаған өмөттәр менән яңылыштармауын күҙәтеп торорға тейештәр һәм ундай ораторҙарҙы һайлау йыйылыштарынан сығарып ебәрергә. Һайлауҙар үткәрелгән бүлмәләрҙә ышанысһыҙ кандидаттарҙың исемлеген элеп ҡуйырға, һайлау йыйылыштарын шәхси хужалыҡта булған ерҙәрҙе бүлешеү тураһында һүҙ алып барған агитаторҙарҙы ҡулға алыу өсөн хәрби көстө ҡулланырға һәм һалар, ундай йыйылыштарҙа законһыҙ тип иғлан итергә. шул уҡ ваҡытта земство етәкселәре әлеге күрһәтмәне халыҡтың ризаһыҙлығын тыуҙырмай башҡарырға тейеш була
Чернигов губернаһында крәҫтиәндәрҙең вәкилдәренә эҙәрлекләү ойошторола. Бөтә ерҙә тентеүҙәр үткәрелә, күпләп кеше ҡулға алына. Айырыуса күп ҡулға алыуҙар Нежин өйәҙендә күҙәтелә, унда хатта төрмә артығы менән тулы була, 50 кеше урынына 120 кеше иҫәпләнә. Хөкүмәт өсөн ышанысһыҙ йәки шикле күренгән һәр кем репрессияға дусар була. Гәзиттәр властар һәм ҡара груһсылар фирҡәләренең һайлаусыларҙы ирекһеҙләүе тураһында ялыуҙар менән тула. Һайлау алды йыйылыштары рөхсәт ителмәй йәки ҡыуып таратыла. Айырыуса халыҡ азатлығы партияһы эҙәрлекләнә, шул уҡ ваҡытта уң партиялар айырыуса ҡурсалау менән файҙалана, уларға йыйылыштар, митингтар, әңгәмәләшеүҙәр үткәреү, өндәмәләр таратыу тыйылмай.
Хөкүмәт баҫымы арҡаһында күп кенә губерналарҙа крәҫтиәндәрһәм ваҡ ер хужалары һайлаҙарҙа ҡатнашыуҙан тарталар. Мәҫәлән, съездарҙа яҙылған ваҡ ер хужаларҙың дөйөм һаны 249 258 кеше тәшкил итә, шулар иҫәбенән һайлауҙарға 38 309 кеше килә (15,4 %). Иң юғары процент Һамар губернаһында (Һамар өйәҙендә) күҙәтелә — 50,2 %. Һайлауҙарға килеүселәрҙең 30 % ашыу — Подольск (45 %), Пенза (43,0 %), Воронеж (41,2 %), Псков (39,2 %), Бессараб (34,8 %), Пермь (32,4 %), Могилёв (31,4 %) губерналарында; иң түбән процент — Вологда губернаһында, йәғни 0,7 % (27 917 яҙып алынғандарҙан 208 кеше егнә ҡатнаша). 10%-тан кәм Өфө губернаһында (3,2 %), Рязань (3,7 %), Орел (4,8 %), Вилена (5,9 %), Харьков (6,8 %), Кострома (7,1 %), Курск (8,3 %), Калуга (9 %), Тула (9,2 %), Таврия (9,2 %), Екатеринослав (9,5 %) губерналарында күҙәтелә. Мәскәү губернаһында һайлаусыларҙың 10,7 % килә. Тамбов губернаһының Козлов ҡалаһында 14 мартта выборщиктар һайлау буйынса эре ер хужаларының съезы үткәрелә. 350 һайлаусынан 85 кеше кил, шул иҫәптән 30 священник, 15 крәҫтиән һәм 40 алпауыт. Полиция һайлауҙарҙа бик әүҙем ҡатнаша. Выборщиктарға ныҡ баҫым яһала, уларға ҡулға алыныу менән янайҙар, көсләр реакцион кандидаттар өсөн тауыш бирҙертәләр. Владимир губернаһының Ставра өйәҙендә старшина урна эргәһендә тороп, ҡайҙа шарҙы һалырға кәрәклеген күрһәтеп тора. Крәҫтиәндәр һайлауҙарға телмәйенсә генә баралар. Старостаға ауылдар буйлап йөрөп, выборщиктарҙы алып килергә тура килә. Шуға ҡарамаҫтан, сходтар уҙғарыла һәм һөҙөмтәләре бик насар булмай. Петербургта халыҡ азатлағы партияһы еңеп сыға. Элекке, барыһын ла ялҡытҡан режимды яҡлаған уң партиялар бөтә урындарҙа тиерлек еңелеүгә дусар була. Һайлаусылар күпләп үҙ тауыштарын конституцион демократтарға бирә. Уң партияларҙың тупаҫ агитацияһы кире һөҙөмтәләргә килтерә (айырыуса Санкт-Петербург, Одесса, Киев, Севастополь, Брянск, Харьков, Екатеринослав, Рига, Либава, Түбәнге Новгород ҡалаларында).
II саҡырылыш
Дөйөм алғанда, составы буйынса, беренсе саҡырылыш менән сағыштырғанда, күпкә һулыраҡ була, сөнки һайлауҙарҙа социал-демократтар һәм эсерҙәр ҡатнаша. 1905 йылдың декабрендәге һайлау законына ярашлы саҡырыла. 518 депутаттан социал-демократтар — 65, эсерҙар — 37, халыҡ социалистары — 16, трудовиктар — 104, кадеттар — 98 (беренсе дума менән сағыштырғанда ике тапҡырға кәмерәк), уңдар һәм октябристар — 54, автономистар — 76, партияһыҙҙар — 50, казактар төркөмө 17 кеше тәшкил итә, демократик реформалары партияһынан — 1 кеше. Рәйес итеп кадет Ф. А. Головин һайлана. Рәйес иптәштәре — Н. Н. Познанский (һул партияһыҙ) һәм М. Е. Березин (трудовик). Секретары — М. В. Челнок (кадет). Кадеттар алпауыт ерҙәренең бер өлөшөн тартып алыу һәм уны крәҫтиәндәргә һатып алыуғатапшырыу яҡлы сығыш яһауын дауам итәләр. Крәҫтиән депутаттары ерҙе национализациялауҙы талап итәләр.
1907 йылдың 1 июнендә премьер-министр Столыпин 55 депутатты батша ғаиләһенә ҡаршы заговорҙа ғәйепләй. Николай II 3 июндәге указға ярашлы дума таратыла (Өсөнсө июнь түңкәрелеше).
III саҡырылыш
Бер үк ваҡытта 1907 йылдың 3 июнендәге II саҡырылышты бөтөрөү тураһындағы указына ярашлы Думаға һайлауҙар буйынса яңы положение баҫтырыла, йәғни яңы һайлау законы. Әлеге яңы законға ярашлы яңы дума саҡырыла. Һайлауҙар 1907 йылдың көҙөндә үтә. III саҡырылыш Дәүләт думаһында 441 депутат иҫәпләнә: иң уң депутаттар — 50, уртаса-уң һәм милләтселәр — 97, октябристар һәм уларға ҡушылғандар — 154, «прогрессистар» — 28, кадеттар — 54, трудовиктар — 13, социал-демократтар — 19, мосолман төркөмө — 8, литва-белорус төркөмө — 7, Поляк колоһы — 11. Әлеге дума алдағылар менән сағыштарғанда күпкә уңыраҡ була.
3-сө саҡырылыш Дәүләт думаһының рәйестәре: Н. А. Хомяков (октябрист) — 1907 йылдың 1 ноябренән 1910 йылдың 4 мартына тиклем, А. И. Гучков (октябрист) 1910 йылдың 29 октябренән 1911 йылдың 11 мартына тиклем, М. В. Родзянко (октябрист) 1911 йылдың 22 мартынан 1912 йлдың 9 июненә тиклем.
Рәйес иптәштәре — кенәз В. М. Волконский (уртаса уң ҡараштарҙа), барон А. Ф. Мейендорф (октябрист) 1907 йылдың 5 ноябренән 1909 йылдың 30 октябренә тиклем, С. И. Шидловский (октябрист) 1909 йылдың 30 октябренән 1910 йылдың 29 октябренә тиклем, М. Я. Капустин (октябрист) 1910 йылдың 29 октябренән 1912 йылдың 9 июненә тиклем. Секретары — Иван Созонович (уң партия). барыһы 5 сессия уҙғарыла: с 1907 йылдың 1 ноябренән 1908 йылдың 28 июненә тиклем, с 1908 йылдың 15 октябренән 1909 йылдың 2 июненә тиклем, 1909 йылдың 10 октябренән 1910 йылдың 17 июненә тиклем, 1910 йылдың 15 октябренән 1911 йылдың 13 майына тиклем, 1911 йылдың 15 октябренән 1912 йылдың 9 июненә тиклем. Өсөнсө Дума, һайлауҙар законына ярашлы, тейешле биш йыллыҡ срогын үтәй — 1907 йылдың ноябренән алып 1912 йылдың июненә тиклем.
Думала ҡаты бәхәстәр төрлө сәбәптәр буынса барлыҡҡа килә: армияны реформалау, крәҫтиән мәсьәләһе, «милли окраиналарға» ҡараш мәсьәләһе буйынса һәм шулай уҡ депутат корпусын төрлө яҡҡа тартҡан шәхси амбициялар. Әммә ошондау сетерекле шарттарҙа ла оппозицияла булған депутаттар үҙҙәренең фекерен әйтергә һәм бөтә рәсәй алдында самодержавие ҡоролошон тәнңкитләргә форсат таба. һәм шуға күрә депутаттар һорау ебәреү (запрос) ысулын киң ҡуллана. Ниндәй ҙә булһа ғәҙәттән тыш ваҡиғаға улар интерпелляция (хөкүмәткә талап ебәрәләр, яуапты министрҙарҙың береһе бирергә тейеш була.
Думала төрлө закон проекттарын ҡарау буйынса ҙур тәжрибә туплана. Барыһы Думала яҡынса 30 комиссия эшләй. Ҙур комиссиялар, мәҫәләнЮ, бюджет коммиссияһы, бер нисә тәиҫтә кешенән тора. Комиссия ағзаларын Думаның дөйөм йыйылышында фракцияларҙа алдан килешелгән кандидатуралар буйынса үткәрелә. Комиссияларҙа һәр фракцияның тиерлек вәкилдәре була. Министрлыҡтарҙан ебәрелгән закон проекттары, иң тәүге нәүбәттә, Дума кәңәшмәһендә тикшереләләр. Кәңәшмә составында уның рәйесе, рәйес иптәштәре, секретарь һәм уның иптәше була. Кәңәшмә һығымтаһы менән закон проекты комиссияларҙың береһенә тәғәйенләнә, артабан закон проекты Дума тарафынан раҫлана.
Һәр проектты Дума өс уҡыуҙа ҡарай. башта дөйөм фекерләшеү үткәрелә, прениелар тамамланыуға рәйес статьялар буйынса ҡарауҙы иғлан итә.
IV саҡырылыш
IV Думаға әҙерлек 1910 йылда уҡ башлана: Хөкүмәт үҙенә файҙалы депутаттар корпусын булдырыу өсөн күп көс сарыф итә, шулай уҡ руханиҙарҙы һайлауҙарға йәлеп итә. Шул уҡ ваҡытта илдәге эске сәйәсәттең киҫкенләшеүен булдырмау өсөн көстәрҙе туплай, һулдарҙы мөмкин тиклем һайлауҙарҙан ситләштереүҙе үҙ алдына бурыс итеп ҡуя. Һөҙөмтәлә хөкүмәт изоляцияла ҡала, сөнки октябристар ныҡлап кадеттар менән бергә легаль оппозицияға күсә.
Закондар сығарыу буйынса эшмәкәрлек
Самодержавие Рәсәйе тарихындағы һуңғы Дәүләт думаһында биш сессия үткәрелә: икәүһе һуғышҡа тиклемге осорға тура килһә, өсәүһе Беренсе донъя һуғышы осорона тура килә. Беренсе сессия проходила 1912 йылдың 15 ноябренән 1913 йылдың 25 июненә тиклем, икенсе — 1913 йылдың 15 октябренән 1914 йылдың 14 июненә тиклем, ғәҙәттән тыш сессия — 1914 йылдың 26 июлендә. Өсөнсө сессия 1915 йылдың 27 — 29 ғинуарында үтә, дүртенсе — 1915 йылдың 19 июленән 1916 йылдың 20 июненә тиклем, бишенсе — 1916 йылдың 1 ноябренән 1917 йылдың 25 февраленә тиклем.
Руханиҙар һаны артыуҙы иҫәпкә алмағанда, составы буйынса Өсөнсө саҡырылыштан айырмаһы һиҙелерлек булмай.
Дәүләт думаһының 442 депутаты араһында националистар һәм уртаса уңдар — 120, октябристар — 98, уңдар — 65, кадеттар — 59, прогрессистар — 48, өс милли төркөм (поляк-литва-белорус төркөмө, Поляк колоһы, мосолман төркөмө) 21 депутат тәшкил итә, социал-демократтар — 14 (большевиктар — 6, меньшевиктар — 7, фракцияның тулы хоҡуҡлы булмаған бер депутаты меньшевиктарға ҡушыла), трудовиктар — 10, партияһыҙҙар — 7. Думаның рәйесе итеп октябрист М. В. Родзянко һайлана. Рәйес иптәштәре: кенәз Д. Д. Урусов (прогрессист) 1912 йылдың 20 ноябренән 1913 йылдың 31 майына тиклем, кенәз В. М. Волконский (партияһыҙ, уртаса уң) 1912 йылдың 1 декабренән 1913 йылдың 15 ноябренә тиклем, Н. Н. Львов (прогрессист) 1913 йылдың 1 июненән 15 ноябргә тиклем, А. И. Коновалов (прогрессист) 1913 йылдың 15 ноябренән 1914 йылдың 13 майына тиклем, С. Т. Варун-Секрет (октябрист) 1913 йылдың 26 ноябренән 1916 йылдың 3 ноябренә тиклем, А. Д. Протопопов (һул октябрист) 1914 йылдың 20 майынан 1916 йылдың 16 сентябренә тиклем, Н. В. Некрасов (кадет) 1916 йылдың 5 ноябренән 1917 йылдың 2 мартына тиклем, граф В. А. Бобринский (милләтсе) 1916 йылдың 5 ноябренән 1917 йылдың 25 февраленә тиклем. IV Думаның секретары итеп октябрист И. И. Дмитрюков билдәләнә.
1915 йылдан Думала төп урынды Прогрессив блогы биләй. Дүртенсе Дума Беренсе донъя һуғышына тиклем һәм уның барышында йыш ҡына хөкүмәткә ҡарата оппозицияла була..
IV Дәүләт думаһы һәм Февраль революцияһы
Николай Икенсегә ҡаршы торған оппозиция үҙәктәренең береһе булараҡ, Дума Февраль революцияһы барышында төп ролде уйнай: уның ағзалары 27 февралдә Дәүләт думаһының Ваҡытлы комитетын булдыра, һуңғараҡ был комитет, Рәсәйҙең Ваҡытлы хөкүмәтен ойоштороп, үҙ өҫтөнә юғары хакимлыҡ функцияларын ала.
Дәүләт думаһының Ваҡытлы комитеты даими рәүештә ултырыштарын үткәреүгә ҡарамаҫтан, монархия ҡолатылғандан һуң, Дума бер тапҡыр ҙа тулы составында йыйылмай.
1917 йылдың 6 (19) октябрендә, Ойоштороу йыйылышын әҙерләү сәбәбе менән, Ваҡытлы хөкүмәт Дәүләт думаһын тарҡата, ә 1917 йылдың 18 (31) декабрендә Халыҡ Комиссарҙары Советы үҙенең декреты менән Ваҡытлы комитетты ла юҡҡа сығара. Хәҙерге ваҡытта Дәүләт думаһы тип Рәсәй федерацияһы Федераль йыйылышының түбәнге палатаһы исемләнә.
Иҫкәрмәләр
==
Сиборгий
Символы
Сиборгий элементының символы - Sg (Сиборгий тип уҡыла).
Тарихы
Сиборгий 1974 йылда Берклиҙа Калифорния университетындағы Лоуренс исемендәге лабораторияла   Берклиҙа Калифорния университетындағы(Лаборатория имени Лоуренса Калифорнийского университета ) синтезланған. Яңы элементты алыу өсөн 249Cf+18O→263106+4n реакцияһы ҡулланыла. Бер үк ваҡытта, уларға бәйһеҙ рәүештә, Г. Н. Флеров һәм Юрий Оганесян етәкселегендә Дубна төркөмө ҡурғаш һәм хром ҡушылған ядро реакциялары һөҙөмтәһендә 106-сы элементты синтезлау тураһында мәғлүмәт баҫтырып сығара.
1993 йылда IUPAC эшсе төркөмө Дубналағы төркөм эше тикшеренеүҙәр өсөн оло әһәмиәткә эйә, әммә, Беркли төркөмөнөң эшенән айырмалы булараҡ, яңы элемент барлыҡҡа килеүен етерлек ышаныс булдырырлыҡ итеп күрһәтмәне, тип һығымта яһай. Шуға күрә 1997 йылда IUPAC (совет ғалимдары "резерфорд" тип атарға ризалығын белдереүенә ҡарамаҫтан ) элементты Беркли физигы Гленн Сиборг хөрмәтенә сиборгий тип  атарға ҡарар ҡабул итә. Сиборг үҙе иҫән саҡта элемент уның исеме менән аталған беренсе ғалим була.
Ростов өлкәһенең В.М. Величкина исемендәге балалар китапханаһы
'''Ростов өлкәһенең В. М. Величкина исемендәге балалар китапханаһы''' — Ростов өлкәһенең балаларҙы һәм үҫмерҙәрҙе хеҙмәтләндереүсе үҙәк китапханаһы.
Тарихы
Беренсе телгә алыу 1914 йылдың 12 июненә ҡарай. Был көндө Дондағы Ростов ҡалаһында түләүһеҙ китапхана, уҡыу залы асыла. 1920 йылдан башлап китапхана билдәле табип, телсе, балалыҡ яҡлаусыһы, тәржемәсе, дәүләт эшмәкәре Величкина Вера Михайловна исемен йөрөтә. Китапхана янында 1920 йылда төрлө секциялар һәм түңәрәктәр эшләй башлай. Китапхана тормошонда әһәмиәтле ваҡиғаларҙың береһе булып китап уҡыусыларҙың Аркадий Петрович Гайдар менән осрашыуы тора. Бөйөк Ватан һуғышы барышында Ростов ҡалаһы баҫып алынған ваҡытта (июль, 1942 — февраль, 1943) китапхана эшләмәй. Әммә 1941 йылда китапхана янында тимур командаһы ойошторола. Уның эше фронтҡа һәр төрлө ярҙам күрһәтеү һәм тылды нығытыуға йүнәлгән була. Ростов ҡалаһын фашистар баҫып алған осорҙа китап фондын һаҡлап ҡала алалар. 1954 йылдан китапхана өлкә китапхана статусына эйә. Был уның бурыстарын арттыра. Хәҙер ул өлкәнең балалар менән эшләүсе китапханаларының методик үҙәге булып тора. Ә 1958 йылда китапхана Краснодон ҡалаһының «Йәш гвардия» музейы менән тығыҙ бәйләнеш урынлаштыра. 1959 йылда китапхана яңы урынға күсә. 1960—1970 йылдарҙа китапхана янында «Отҡорҙар турниры» эшләй һәм үткәрелә. 1965 йылда «Дон эҙәрмәндәре отряды» эшмәкәрлеге һиҙелерлек була. Уның ағзалары башҡа ҡалаларҙағы балалар менән хат алыша. 1970—1980 йылдарҙа китапхана өлкә телевидениеһы менән тығыҙ бәйләнештә була, «Һинең китап кәштәң» тигән телетапшырыу алып бара.
Бөгөнгөһө
Бөгөн китапхана — өлкәләге иң ҙур, иң яҡшы әҙәби, фәнни-танып белеү, белешмә китап баҫмалары, шулай уҡ гәзит, журналдар, балалар өсөн аудиовизуаль һәм электрон документтар йыйылмаһы. Йыл һайын китапханаға 8,5 мең китап уҡыусы йөрөй, уларға 250 мең дана документ бирелә. Китапхана фонды 112 мең тәшкил итә. Китапхана хеҙмәткәрҙәре төҙөгән электрон база күләме 103,4 меңдән артыҡ яҙма туплай.
Андреа Бочелли
Андре́а Боче́лли (итал. Andrea Bocelli; 22 сентябрь 1958 йыл) — итальян йырсыһы (лирик тенор), классик һәм популяр йырҙар башҡарыусыһы. Опера йырын танытыусы.
Биографияһы
Андреа Бочелли Пиза ҡалаһынан алыҫ булмаған Лаятико (Тоскана төбәге) ауылында тыуа. Бала сағы тыуған фермаһында үтә, иртә йәштән фортепианола, флейта һәм саксофонда уйнай башлай.
Йырсы бала сағынан глаукома ауырыуы менән яфалана, күҙенә 27 операция эшләтә, 12 йәшендә, футбол уйнағанда башына туп тейеп, бөтөнләй һуҡырая.
Үҫмер сағында Андреа бер нисә вокаль конкурстарҙа еңә, шулай уҡ мәктәп хоры солисы була. Мәктәптән һуң, Пиза университетының юридик факультетын тамамлай, юрист дипломын ала.
Опера музыкаһына мөкиббән бирелгән Бочеллиның бар хыялы һәм маҡсаты — бөйөк тенор булыу. Йәш кешене Туринда йәшәгән Франко Корелли уҡыта башлай. Ошо ваҡытта юрист карьераһы тамалана ла инде. Шулай итеп, йәш тенор көндөҙ етди йырға уҡый, ә төндәрен тормошона ресторандарҙа сығыш яһап, аҡса эшләй.
1992 йыл йәш тенор Андреа Дзуккеро исемле итальян рок йырсыһына йырҙарын йырлап күрһәтә. Йыр яҙмаһы Лучано Павароттиға эләгә. 1994 йылда Бочелли уңышлы дебют менән Сан-Ремо музыка фестивалендә ҡатнаша. Сентябрь айында Паваротти шәхсән йәш тенорҙы үҙенең тыуған ҡалаһы Моденда үткән концерт программаһында ҡатнашырға саҡыра. Шул уҡ йылда Раштыуа байрамы алдынан Андреа Бочелли Рим Папаһы алдында сығыш яһарға лайыҡ була.
1995 йылда Андреа Европаның баш һәм ҙур ҡалаларында концерттар менән сығыш яһаны. Уның тауышын Германияла, Нидерландтарҙа, Испания, Франция һәм Бельгияла ишетәләр. Ул Брайан Ферри, Джон Майлз менән йырланы, шулай уҡ хор һәм симфоник оркестр ярҙамы менән ҡулланды. Концерттарын әлеге осорға тиклем ярты миллионға яҡын кеше ҡараған.
Андреа Бочелли опера йырсыһы ғына түгел, шулай уҡ эстрада стилендәге «Bocelli» альбомын яҙҙыра, ул шунда уҡ Германия, Бельгия, Италия һәм Франция чарттарында икенсе урынға менә. Төрлө илдәрҙә был альбом күп тапҡыр платина альбомы була. Өсөнсө «Romanza» альбом шулай уҡ барыһын да шаҡ ҡатыра, хәҙер Андреа Бочелли бөтә донъяға билдәле. Бөгөн Америка Ҡушма штаттарында уның концертына билет 250—500 доллар тора.
1987 йылда Андреа буласаҡ кәләше Энрика Чензатти менән таныша. Улар 1992 йылдың 27 июнендә никахлаша. 1995 йылдың 22 февралендә улдары Амос, 1997 йылдың 8 октябрендә икенсе улдары Маттео тыуа. Бочеллиның өйҙә һирәк булыуы сәбәпле, Энрика айырылышырға була, 2002 йылда никахтары тарҡала. Шул уҡ йылда Андреа үҙенең хәҙерге ҡатыны Вероника Берти (итальян баритоны Ивано Бертиның ҡыҙы) менән осраша. Хәҙер Ивано Берти Бочеллиның импрессариоһы булып эшләй. 2011 йылдың авгусында Верониканың ауырлы булыуы тураһында хәбәр итәләр. 2012 йылдың мартында уларҙың ҡыҙҙары Вирджиния тыуа.
Кесе Һүрәм
Кесе Һүрәм — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Һүрәм йылғаһының уң ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 55 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Урал һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Эйек йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Урал (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Үрге Яуыш
Үрге Яуыш (Верхнеяушево) — Башҡортостандың Фёдоровка районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 448 кеше. Почта индексы — 453280, ОКАТО коды — 80254816001.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Серонье
Серонье — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Тультья йылғаһының уң ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Пантеон (Рим)
Пантеон (боронғо грекса πάνθειον, боронғо грекса πάντες — бөтәһе лә һәм θεός — Алла) — беҙҙең эраның 118 һәм 128 йылдары араһында төҙөлгән боронғо Рим дың тарих һәм архитектура ҡомартҡыһы.
Этимологияһы һәм семантикаһы
Грек телендә яҙған рим сенаторы Дио Кассиус, ғибәҙәтхананың исеме бина эсендә ҡуйылған күп аллаларҙың статуяларынан, йәки уның көмбәҙенең күккә оҡшашлығынан килеп сыҡҡан, тип фаразлай. Ул «Пантеон» (йәки «пантеум») һүҙе бинаның формаль атамаһы түгел, ә ҡушаматы тип һанаған. Шуға күрә «Пантеон» атамаһын бөтә аллаларға бағышланған ғибәҙәтхана тип аңлатыу шик тыуҙыра. Римдағы Пантеонға тиклем теркәлгән берҙән-бер пантеон Сүриә>нең Антиохия ҡалаһында була, әммә был турала алтынсы быуаттың бер сығанағында ғына телгә алына. Немец филологы Конрат Юлиус Циглер бындай «пантея» барлығы тураһында дәлилдәр тупларға тырыша, әммә уның исемлеге «бөтә аллаларға» йәки «ун ике илаһҡа» ябай бағышлауҙарҙан тора. Улар бөтә аллаларға ғибәҙәт ҡылыу культы булған ғибәҙәтхана мәғәнәһендә мотлаҡ пантея түгел.
Күренеүенсә, Римда Пантеон ғәҙәти мәғәнәлә ғибәҙәтхана ғына булмаған. Ул нәҫел ғибәҙәтханаһы булараҡ уйланылған һәм Август дәүере хакимы Юлий Цезарға бағышланып, б.э.т. 44 — 42 йылдарҙа Сенат ҡарарҙары менән илаһилаштырылған культтың бер өлөшө булып торған. Был турала, тәү сиратта, бинаның урынлашыуы дәлилләй. Легенда буйынса, пантеон урынлашҡан ерҙән (боронғо заманда — «Кәзә һаҙлығы», лат. Palus Caprae), Мәңгелек ҡалаға нигеҙ һалыусы Ромулды илаһ Марс күккә күтәрә, шунан һуң Кәзә һаҙлығы Марс яланына әйләнә.
Пантеондың Август кәшәнәһе менән бер күсәрҙә булыуы осраҡлы түгел. Шулай итеп, бина императорҙарҙың илаһи сығышы тураһында яңы дини күҙаллауҙар барлыҡҡа килгән осорҙа Рим аллаларын һәм хакимдарын берләштереү идеяһын сағылдырырға тейеш була. Пантеон урынлашҡан урын боронғо заманда изге космологик әһәмиәткә эйә булған. Бында боронғо Мысырҙан мираҫ итеп алынған, ҡояш культы һәм император шәхесенең апофеозы менән бәйле ҡоролмалар байтаҡ (гномондар сифатында файҙаланылған Мысыр обелискылары, ишек төбөндәге ике «ҡояш обелискыһы» менән Август мавзолейы, меридиандың бронза линияһы). Планы буйынса түңәрәк Август кәшәнәһе (иң яҡын аналогия: Тиволи ҙағы Адриан виллаһында Teatro Marittimo), Пантеонға тиклем бер нисә йыл элек тамамлана. Ике бина бер үк төньяҡ-көньяҡ күсәрҙә урынлашҡан.
Август кәшәнәһе Пантеонға тиклем бер нисә йыл элек тамамлана. Ике ҡоролма бер үк төньяҡ-көньяҡ күсәрҙә урынлашҡан.
Төҙөү тарихы
Бина император Гай Октавиан Августтың кейәүе, б.э.т. 27—25 йылдарҙа Октавиан Августтың б.э.т. 31 йылда Акциум морононда Антоний һәм Клеопатра флоты өҫтөнән еңеүе иҫтәлегенә (Октавиан флоты менән Марк Агриппа етәкселек итә) төҙөлә. Ғибәҙәтхана ике тапҡыр янғындан зыян күрә (80 һәм 110 йылдарҙа). Беҙҙең эраның 118—120 йылдарында император Адриан тарафынан, фризында Марк Агриппа исеменән боронғо бағышлау яҙыуы һаҡланып, «М. AGRIPPA L .F. COS.TERTIVM FECIT» (Маркус Агриппа, Люцийҙың улы, өсөнсө тапҡыр консул итеп һайлана, төҙөлә) яңынан тергеҙелә.
Башҡа версияла Пантеонды император Траяндың идара итеү ваҡытына хас ҡомартҡы (98—117) итеп ҡарайҙар: ул 114 йылда йәки 110 йылғы янғындан һуң ғына үҙгәртеп ҡорола һәм беҙҙең эраның 125 һәм 128 йылдары араһында Адриан (117—138) ваҡытында ғына тамамлана. Беҙҙең эраның 77-се йылында Оло Плиний "Тәбиғи тарих"ында был бинаны «Пантео» тип атай: Пантеонда Марк Агриппа ҡуйған колонналарҙың капеондары сиракуз баҡырынан эшләнгән.
Император Цезарь Марк Аврелий Антоний Антоний Пий Феликс Август, 5 тапҡыр трибун, консул, проконсул, ваҡыт үтеү менән зыян күргән Пантеонды бик ентекләп тергеҙеләр.
<blockquote class="ts-Начало_цитаты-quote"><div class="mw-collapsible mw-collapsed ts-Скрытый_блок ts-Скрытый_блок-gray ts-Скрытый_блок-rightHideLink ts-oq" style="border:none;"> Пантеон бинаһы бер нисә тапҡыр үҙгәртеп ҡорола һәм өҫтәмәләргә дусар була. Адриан эргәһендә төҙөлгән төп, төньяҡ инеү урынын коринф ордерының һигеҙ монолит колоннаһынан торған портик биҙәй, улар һоро мысыр гранитынан эшләнгән. Беренсе рәт колонналарҙың артында тағы икәү бар — ҡыҙыл Асуан гранитынан: бөтәһе 16 колонна. Колонналарҙың бейеклеге 11, 9 метр, капеллалары һәм базалары менән бергә — 14,15 метр (Афина Парфеноны колонналарынан бер ярым тапҡырға бейегерәк), түбәнге диаметры — 1,48 метр, ауырлығы 60 тонна. XVII быуат та өс мөйөштәге колонна Нерон йылы һыу сығанаҡтарынан алынған ике колонна һәм Домитиан виллаһы колонна менән алмаштырыла. Башта ғибәҙәтхананы плинтҡа урынлаштыралар һәм ғибәҙәтханаға ингән ергә ете баҫҡыс алып килә, улар ерҙең күп быуатлыҡ ҡатламланыуы арҡаһында ер кимәленән түбән була.
Пантеондың көньяғына Нептун базиликаһы төкәтеп һалынған — ул ике яҡлы ҡыйыҡ аҫтында өс трансептаһы булған һәм һын өсөн уйымы булған нефҡа оҡшаш. Әлегә тиклем дельфиндар, ҡабырсаҡтар төшөрөлгән мәрмәр фриз фрагменттары һаҡланған.
Элек ғибәҙәтхана алдында инеү портигы һәм уртаһында триумфаль аркаһы булған ҙур перистиль ихата урынлашҡан булған. Траян (98—117) һәм һуңыраҡ император Адриан ваҡытында ғибәҙәтхананы үҙгәртеп ҡороуға тиклемге төрлө реконструкциялар бар. Император Траяндың архитекторы — Дамаск иҙан сүриәле Аполлодор (? — б. э. 125 йыл тирәһе). Ул Римда Траян форумын (111—114), одеон, цирк һәм йылы һыу сығанаҡтарын һәм башҡаларҙы төҙөй. Бер версия буйынса, 125—126 йылдарҙа Адриан ваҡытында Пантеонды үҙгәртеп ҡороуҙа ҡатнаша. Император менән архитектор араһындағы низағ тураһында ла билдәле.
608 йылда Византия императоры Фока ғибәҙәтхананы Рим папаһы Бонифаций IV-гә бүләк итә, ул уны 609 йылдың 13 майында Изге Мария һәм ғазап сигеүселәрҙең христиан базиликаһы итеп изгеләндерә (Basilica di Santa Maria ad Martyres). Исеме христиандарҙың аноним ғазапсылары хөрмәтенә бирелгән, уларҙың ҡалдыҡтары ер аҫты ҡыуышлырынан Пантеон криптаһына күсерелгән. Был көн Бөтә изгеләр байрамы булараҡ билдәләнә башлай. VIII быуат уртаһында Рим папаһы Григорий III 1 ноябрҙә изгеләр хөрмәтенә Изге Петр соборы капеллаларының береһен изгеләндерә һәм был ваҡиға хөрмәтенә Бөтә Изгеләр көнөн байрам итеү датаһын 1 ноябргә күсерә. Ун беренсе быуаттан Рим Пантеонын йышыраҡ уның архитектура тибына ярашлы атайҙар: Санта Мария Ротонда (Piazza della Rotonda); шуға ярашлы, ғибәҙәтхана алдындағы майҙанды ла атайҙар. Папа Александр VII ваҡытында ҡорам алдындағы ер кимәлен түбәнәйтәләр. Быуаттар дауамында ул 6 метрҙан ашыуға күтәрелә.
658 йылда Византия императоры Констант II бойороғо буйынса Пантеон көмбәҙен ҡаплап тороусы алтын ялатылған бронза табаҡтар Рим ға сәфәре ваҡытында Константинополгә оҙатыу өсөн алына. 735 йылда рим папаһы Григорий III бойороғо буйынса көмбәҙ ҡурғаш пластиналар менән ҡапланған була, ә 1270 йылда Пантеон портигы өҫтөндә ҙур булмаған ҡыңғыраулыҡ төҙөлә. 1527 йылда Римды изге Рим императоры Карл V һалдаттары баҫып алған саҡта, Пантеон, башҡа рим ғибәҙәтханалары кеүек үк, ҙур зыян күрә.
1624 йылда Рим Папаһы Урбан VIII (Барберини ғаиләһенән) указы менән Изге Петр соборында киворий эшләү өсөн портиктың бронза япмалары иретергә алына. Архитектор Дж. Л. Бернини аттика мөйөштәренә ҙур булмаған ике ҡыңғыраулыҡ төҙөй, әммә улар шул тиклем мәғәнәһеҙ булып күренә, хатта «Берниниҙың тоҙло ҡолаҡтары» тигән исем ала (тикшеренеүселәр был фактты инҡар итәләр, Ф. Борромини йәки Д. Фонтана ижады тип иҫәпләйҙәр). 1883 йыл да ҡыңғыраулыҡтар алып ташлана.
300-сө уҡсылар дивизияһы (1-се формирование)
300-сө уҡсылар дивизияһы (1-се формирование) — Бөйөк Ватан һуғышында СССР Ҡораллы көстәренең хәрби берләшмәһе. Хәрби ғәмәлдәр осоро: 1941 йылдың 12 авгусынан алып 1943 йылдың 16 апреленә тиклем. Ике тапҡыр Башҡортостанда ҡабаттан формалаша.
Тарихы
1941 йылдың июлендә Харьков өлкәһе Красноград ҡалаһында 300-сө уҡсы дивизияһы булараҡ булдырыла. Мобилизация планына ярашлы дивизияны комплектлау маҡсатында запастан шәхси состав саҡыртыла, шулай уҡ командирҙар һәм партия-сәйәси вазифаларына башҡа частарҙан командирҙар һәм сәйәси хеҙмәткәрҙәр, хәрби училищеларҙы тамамлаусылар йәлеп ителә. Хәрби училищелар бөтә шәхси составын тиҙләтелгән рәүештә сығара башлай. Уларҙың береһе Харьков округ хәрби-сәйәси училищеһы була. Дивизияның тәүге командиры итеп полковник П И. Кузнецов тәғәйенләнә.
Гистология
Гистология (от грек. «туҡымалар» + «белем, фән») — биология фәненең тере организм туҡымалары төҙөлөшөн, эшмәкәрлеген һәм үҫешен өйрәнеүсе бүлеге.
Ғәҙәттә,өйрәнеү өсөн ярҙамында туҡыманан йоҡа ғына ҡатлам ҡырҡып алына.
300-сө уҡсылар дивизияһы (1-се формирование)
Тарихы
1941 йылдың йәйендә Көньяҡ-Көнбайыш фронтта дивизия тәүге һынау үтә — 10 августа Днепрҙың һул ярында һуғышҡа инә. Днепр рубежында һәм Полтава тирәһендә бик ҡаты алыштар алып бара, бер нисә тапҡыр ҡамауға эләгә һәм уларҙан сығып ҡотола.
Юғары Баш Командующий Ставкаһы бойороғона ярашлы 1941 йылдың авгусында дивизия яңынан формалашыу өсөн Башҡорт АССР-ына — Туймазы, Бүздәк, Ҡандраға ебәрелә.
Гистология
Кеше гистологияһы — медицинаның кеше организмындағы туҡымалар төҙөлөшөн өйрәнеүсе бүлеге
300-сө уҡсылар дивизияһы (1-се формирование)
Тарихы
1941 йылдың 20 сентябрендә Харьков йүнәлешендә (Харьковтан яҡынса 120 км көнбайыштараҡ) 38-се армия составында була.
Тиҙләтеүгә билдәләнгән участкала дивизия оборонала тора. Берләшмә 54 кмлометрлыҡ фронтты биләй.
2 сентябргә ҡарата Кременчуг плацдармында туранан-тура немец ғәскәрҙәренә ҡаршы 38-се армияның 300-сө уҡсылар һәм 37-се кавалерия дивизиялары, шулай уҡ 5-се кавалерия корпусы (3-сө, 15-се, 34-се кавалерия дивизиялары) һәм 47-се танк дивизияһы частары тора.
Гистология
Суд-медицина гистологияһы — суд медицинаһы бүлеге. Тәндәге йәрәхәттәрҙе туҡыма кимәлендә өйрәнә.
Күләмле (һанлы, иҫәп) истология— туҡымаларҙың эшмәкәрлек һәм үҫеш законлылыҡтарын өйрәнә. Бының өсөн үҙгәреү кисерә торған параметрҙарҙың һанлата ҡиммәтен һәм гипотезаны тикшереүҙең ҡәтғи алымдарын ҡуллана.
300-сө уҡсылар дивизияһы (1-се формирование)
Тарихы
1941 йылдың октябрь башына ҡарата ауыр обороналау алыштар һөҙөмтәһендә дивизия бик ҙур юғалтыуҙар кисерә. 300-сө уҡсылар дивизияһы һуғыша-һуғыша Полтава шоссеһы буйлап Коломак, Валки, Люботинға табан сигенә, уңайлы урындарҙа обороналауға күсә. Айырыуса аяуһыҙ алыштар Люботиндың көнбайыш яғында бара — Харьков алдындағы һуңғы рубеж. Дивизия уны биләүгә өлгәшә. 18 октябрҙә ошо рубежда дивизия һуғышҡа инә.
Гистология
Тарихы
Гистология фәне микроскоп барлыҡҡа килгәнгә тиклем үҡ барлыҡҡа килгән. Туҡымаларҙың тәүге һүрәтләмәләре Аристотель, Гален, Әбүғәлисина, Везалий хеҙмәттәрендә үк табыла.
300-сө уҡсылар дивизияһы (1-се формирование)
Тарихы
300-сө дивизия (һәр батальонда яҡынса 50-60 штык була) Основы ҡасабаһы тирәһендә Харьковтың көньяҡ өлөшөн обороналай.
Гистология
Тарихы
1665 йылда Р. Гук күҙәнәк төшөнсәһен индерә, ҡайһы бер туҡымаларҙың микроскопик төҙөлөшөн өйрәнә. Шулай уҡ, М. Мальпиги, А Левенгук, Я Сваммердам, Н. Грю һәм башҡалар гистологик тикшеренеүҙәр үткәрә. Фәндең яңы үҫеш этабы эмбриологияға нигеҙ һалыусы К. Вольф һәм К. Бэк исемдәре менән бәйле. XIX быуатта гистология фәне тулы хоҡуҡлы академик дисциплина булып китә.
Баженов ауыл Советы (Бәләбәй районы)
Баженов ауыл Советы— Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Бәләбәй районындағы ауыл биләмәһе.
Тарихы
Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы» Законына ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
300-сө уҡсылар дивизияһы (1-се формирование)
Тарихы
Был көндө 300-сө уҡсылар дивизияһы яугирҙары Безлюдовканан фашистарҙың ике көслө атакаһын кире ҡағалар. 97-се немец пехота дивизияһы совет ғәскәрҙәре тылына үтеп инә алмай, әммә немец яғынан да, 300-сө дивизия яугирҙары араһында ла бик ҙур юғалтыуҙар була.
Церий
Церий (, Ce) — Менделеевтың периодик таблицаһының 6-сы осор элементы. Тәртип номеры — 58.
300-сө уҡсылар дивизияһы (1-се формирование)
Тарихы
23 октябрҙән 24 октябргә ҡараған төндә дошман артиллерияһы ҡаланы утта тотоуҙы көсәйтә. 25 октябрҙә 300-сө дивизияһы 38-се армия командующийы генерал-майор В. В. Цыгановтың бойороғон ала: биләгән позицияларҙы ҡалдырып, Старый Салтов ҡалаһына табан сигенә башларға.
Харьков йүнәлешендәге ҡаты алыштар 1941 йылдың 25 октябрендә тамамлана.
Церий
Символы
Церий элементының символы — Ce (Церий тип уҡыла).
Тарих
Церий 1803 йылда фон Хисингер Берцелиус тарафынан асыла.
Бәләкәй планеталарҙың иң ҙурыһы Церера (Ceres) хөрмәтенә аталған, ә уныһы үҙ сиратында, рим уңыш алиһәһе хөрмәтенә аталған.
1803 йылда швед хеҙмәттәштәре В. Хейзенгер һәм Й. Я. Берцелиус менән бер ваҡытта тиерлек церийлы ерҙе асҡан немец химигы М. Г. Клапрот «церий» исеменә ҡаршы сыға, «церерий» тәҡдим итә. Ләкин Берцелиус, исемде әйтеү ҡыйынлыҡтарына һылтаныпп, үҙе биргән исемде һаҡлап ҡалған.
Тәбиғәттә
Ер ҡабығында церий йөкмәткеһе — 70 г/т, океан һыуҙарында — 5,2 мг/л.
Резяпов Виктор Семёнович
Резяпов Виктор Семёнович (29 декабрь 1940 йыл) — педагог, сәйәсмән, хужалыҡ һәм йәмәғәт эшмәкәре. Рәсәй Федерацияһының профессиональ белем биреү мәктәптәренең атҡаҙанған уҡытыусыһы (2002), Башҡорт АССР-ының ун икенсе саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Өфө ҡалаһының почётлы гражданы (2022).
300-сө уҡсылар дивизияһы (1-се формирование)
Тарихы
1942 йылда 300-сө уҡсылар дивизияһы 9-сы гвардия дивизияһы менән берлектә Кулянск аша Донға ынтылған немец-фашистар төркөмөнә ҡаршы һуғыша. 1942 йылдың 28 июлендә ҡабаттан формалашыу өсөн Башҡортостандың Ҡандра станцияһына килә. 1942 йылдың август-сентябрендә дивизия Башҡортостан халҡынан тулыландырыла.
Церий
Ятҡылыҡтары
Церийҙың төп ятҡылыҡтары Ҡытай, АҠШ, Ҡаҙағстан, Рәсәй, Украина, Австралия, Бразилия, Һиндостан, Скандинавияла урынлашҡан.
Резяпов Виктор Семёнович
Биографияһы
Виктор Семен улы Резяпов 1940 йылдың 29 декабрендә Башҡортостан АССР-ы Ивановка ауылында тыуған. Атаһы Бөйөк Ватан һуғышында һәләк була, әсәһе өс балиғ булмаған ир балалар менән тороп ҡала.1948 йылда олатаһы вафат була, Викторға 7 йәш саҡ тулған була, ауылда хужалыҡ эштәрендә әсәһенең ышаныслы ярҙамсыһы булып үҫә.
300-сө уҡсылар дивизияһы (1-се формирование)
Тарихы
1942 йылдың 4 октябрендә дивизия Сталинград фронтына ебәрелә. Дивизия Камышин ҡалаһы тирәһендә туплана, унан йәйәүләп Сталинградты обороналау өсөн юллана. Ҡабаттан ҡамауға эләгә, әммә үҙенең Хәрби Байрағы аҫтында ҡамауҙан сығыуға өлгәшә. Дивизия частары Сталинград халҡы менән бәйләнеш тота, уларға батареялары уты менән ярҙам итә. Дошманды Волга аша сығармау маҡсатында дивизия Волга утрауҙарын биләп ала. 19 декабрҙән артиллерия һәм миномет уты менән Рынок һәм Спартановка ауылдарында полковник Гороховтың төркөмөнә ярҙам итәләр. Ошо уҡ ваҡытта дивизия Манштейн танкыларының һәм пехотаһының төп һөжүмен үҙ өҫтөнә ала һәм уларҙы Сталинградҡа яҡын ебәрмәй. Дивизия Новочеркасскиҙы, Раздор, Семикаракор, Мелихов станицаларын азат итеүҙә ҡатнаша.
Гистология
Тарихы
XIX быуат уртаһында Келликер, Лейдинг һәм башҡа күп кенә ғалимдар туҡымалар тураһындағы хәҙерге тәғлимәт нигеҙҙәрен булдыра. Цитология фәне өлкәһендәге асыштар һәм күҙәнәк тураһында тәғлимәт барлыҡҡа килеү гистологияның үҫешенә көслө этәргес бирә.
300-сө уҡсылар дивизияһы (1-се формирование)
Тарихы
1943 йылдың 12 мартында ҡышҡы алыштарҙа көсһөҙләнгән 300-сө дивизия резервҡа сығарыла һәм Краснодон тирәһендә туплана.
Резяпов Виктор Семёнович
Биографияһы
Хеҙмәт юлын Дәүләкән районының Калинин исемендәге колхозда комбайнер булып башлай, уҡытыусы, ВЛКСМ-дың беренсе секретаре, СПТУ-ның директор ярҙамсыһы Әлшәй районы колхоз-совхоздар идараһының инспектор-ойоштороусыһы, ПМК № 9 начальнигы, унан һуң Рәсәйҙең иң эре «Башмелидводстрой» тресын етәкләй.
Гистология
Тарихы
Р. Вирхов күҙәнәк һәм туҡыма патологияһы үҫешенә башланғыс һала.
Фән үҫешенә И. Мечников һәм Л.Пастерҙың тамаша төп иммун системаһы хаҡында башланғыс төшөнсәләр биргән хеҙмәттәре ҙур йоғонто яһай.
Резяпов Виктор Семёнович
Биографияһы
1984 −2001 йылдарҙа Өфөнөң ПТУ № 84 директоры, халыҡ хужалығы өсөн кадрҙар әҙерләй, был уҡыу йорто илдәге иң алдынғыларҙың береһе була.
Гистология
Тарихы
Физиология һәм медицина буйынса Нобель премияһын 1906 йылда ике гистолог бирергә ҡарар итәләр: Камилло Гольджа һәм Рамон Сантьяго-и-Кахалға.
Резяпов Виктор Семёнович
Биографияһы
1989 йылда уҡытыусыларҙың Бөтә союз сьезы делегаты. Башҡортостан Республикаһының Мәғариф министрлығының коллегия ағзаһы.
Гистология
Тарихы
Улар баш мейеһенең нервы төҙөлөшөн күрһәткән һүрәттәргә ҡарата ҡапма-ҡаршы фекерҙә булалар.
Резяпов Виктор Семёнович
Биографияһы
Хаҡлы ялға сыҡҡас, эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнә.
Гистология
Тарихы
Xx быуатта методологияны камиллаштырыу дауам итә. Был хәҙерге гистология фәнен барлыҡҡа килтерә. Гистология цитология, эмбриология, медицина һәм башҡа фәндәр менән тығыҙ бәйләнгән.
Резяпов Виктор Семёнович
Биографияһы
Нагаево биҫтәһенең Ветерандар ойошмаһын рәйесе. Матбуғатта мәҡәләләре менән сығыш яһай.
Гистология
Тарихы
Гистология үҫеш законлылыҡтарын, күҙәнәктәрҙең һәм туҡымаларҙың махсуслашыу, күҙәнәк һәм туҡыма кимәлендә яраҡлашыу законлылыҡтарын, туҡымалар һәм ағзаларҙың тергеҙелеү (регенерация) проблемаларын һәм башҡа күп кенә һорауҙар менән шөғәлләнә. Патологик гистология ҡаҙаныштары медицинала киң ҡулланыла. Сирҙәрҙең механизмдарын асыҡларға ярҙам итә. Ауырыуҙарҙы дауалау мөмкинлеге биргән ысулдарҙы тәҡдим итә.
Тикшеренеү методтары
Гистологияның тикшеренеү методтары гистологик препараттар әҙерләү һәм артабан уларҙы яҡтылыҡ йәки электрон микроскоп ярҙамында өйрәнеүҙе үҙ эсенә ала.
Гистологик препараттар лайла (мазок) алыу, ағзаларҙың табын (отпечатки) һәм йоҡа ғына киҫемдәрен алыу, махсус буяу менән эшкәртеү, предмет быялаһына урынлаштырып консервациялау, ҡапланғыс быяла менән ҡаплау юлы менән .эшләнә.
Гистологик препараттар әҙерләү
Гистологик препараттар әҙерләү эҙмә-эҙлекле бер нисә этапты үҙ эсенә ала. Өйрәнә торған материалды махсус әҙерләк үткәргәндән һуң ғына тикшереп була.
Мөхиттең һәм ҡаплағыс быяларың нур һындырыу коэффициенты тура килергә тейеш. Бындай мөхит булып канада бәлзәме, полистирол тора (йәбештереүсе махсус мөхит). Бындай препаратты бик оҙаҡ ваҡыт һаҡлап була.
Полистирол ҡулланғанда ғына препарат әкренләп асыҡлығын юғалта һәм юғалта, ә полистирол үҙе сатнай башлай. Етешһеҙлекте кәметеү өсөн полистиролға пластификатор (мәҫәлән, дибутилфталат) өҫтәйҙәр. Был осраҡта гистологик препараттың һаҡланыу ваҡыты (хатта ҡаплағыс быялаһыҙ ҙа) 10 йылға тиклем арта. Ә өс йыл дауамында бөтөнләй үҙгәреш кисермәй.
Әтнәш (Үреш-Битулла ауыл советы, Ҡариҙел районы)
Әтнәш (Атняшкино) — Башҡортостандың Ҡариҙел районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 61 кеше. Почта индексы — 452367, ОКАТО коды — 80234884002.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Донской ауыл Советы (Бәләбәй районы)
Донской ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Бәләбәй районындағы муниципаль берәмек.
Тарихы
Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы» Законына ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
Кесе Өҫкәлек
Кесе Өҫкәлек — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы, Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ускалык йылғаһының уң ярына тамағынан 27 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Урал һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Эйек йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Урал (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Үрге Алаштан
Үрге Алаштан (Верхний Алыштан) — Башҡортостандың Фёдоровка районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 351 кеше. Почта индексы — 453292, ОКАТО коды — 80254815001.
Сольть-Я
Сольть-Я — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ейть-Я йылғаһының һул ярына тамағынан 100 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Базилевка (Ҡариҙел районы)
Базилевка (Базилевский) — Башҡортостандың Ҡариҙел районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 47 кеше. Почта индексы — 452382, ОКАТО коды — 80234812003.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Роля-Жимерский Михал
Роля-Жимерский Михал (Michał Żymierski, төп фамилияһы — Лыжвиньский, Łyżwiński, псевдонимы — Роля, Rola, 4 сентябрь 1890 йыл — 15 октябрь 1989 йыл) — Польша хәрби етәксеһе, Польша маршалы, СССР-ҙың «Еңеү» ордены кавалеры.
Биографияһы
Михал Жимерский 1890 йылдың 4 сентябрендә Краковта тыуа. 1910 йылда Ягеллон университетының юридик факультетына уҡырға инә. 1911—1912 йылдарҙа — Австро-Венгрия армияһында ирекле хеҙмәт итеүсе сифатында хәрби хеҙмәт үтә, резерв офицерына имтихан тапшыра. 1914 йылда 1-се донъя һуғышы башланғас, Австро-Венгрия армияһы составындағы Поляк легионына инә. Көнсығыш фронтта һуғыша, подполковник ләрәжәһенә етә, полк командиры була.
1918 йылда, бойондороҡһоҙ Польша ойошторолғас, Польша армияһына инә. Полковник чинында пехота бригадаһы, артабан дивизия менән командалыҡ итә. Совет-поляк һуғышында ҡатнаша. Һуғыштан һуң Францияла Сен-Сирҙа хәрби академияла уҡый. Франциянан ҡайтҡас генерал дәрәжәһен ала. Польша армияһы генштабында хеҙмәт итә.
1926 йылда маршал Ю. Пилсудскийҙың хәрби түңкәрелешен хупламай, хатта маршал яҡлыларға ҡаршы хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнаша һәм хәрби трибунал тарафынан 5 йылға хөкөм ителә, рядовойға төшөрөлә. 1931 йылда азат ителгәндән һуң, Польша коммунистар партияһының йәшерен ағзаһы була. 1938 йылда Францияға күсә.
Наҡаҫ
Наҡаҫ — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы, Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Эйек йылғаһының уң ярынан барып, Оло Эйек тамағынан 174 км өҫтәрәк уға  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 47 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Урал һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Эйек йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Урал (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Цзинь (1115—1234)
Цзинь дәүләте (, һүҙмә-һүҙ Алтын) — XII—XIII быуаттарҙа Төньяҡ Ҡытайҙа булған чжурчжэн дәүләте.
Цзинь дәүләтенә Ваньянь (完颜) ырыуы башлығы Агуда (阿骨打) нигеҙ һалған. Башта Ваньян ырыуының территорияһы Амур йылғаһы бассейны менән генә сикләнгән.
Кидан менән һуғыш (1113—1125)
1110 йылда Кидан империяһында власть өсөн көрәш башлана. 1113 йылдан Ваньянь ырыуының башлығы Агуда була. Ул чжуржэндарҙың Киданға ҡаршы ихтилалына етәкселек итә, ихтилал осоронда империяның үҙәге Суйбин була. 1115 йылда Агуда үҙен император тип иғлан итә һәм үҙенең династияһына Алтын (чжурж. Анчун, ҡытайса Цзинь) тигән исем бирә. Яҙмаларға ярашлы, Агуда ошолай тип әйткән: "«Тимер (Ляо) ныҡ, әммә тутыға һәм ваҡлана. Ә алтын тутыҡмай. Шулай уҡ Ваньянь ырыуының төҫө — аҡ»."
Чжурчжэн кавалерияһы ғәйәт ҙур, әммә насар әҙерләнгән Кидань ғәскәрен еңә. 1122 йылда Сун һәм Цзинь дәүләттәре Ляоға ҡаршы стратегик союз төҙөй. Сун империяһы Ляоға ҡаршы һөжүм хәрәкәттәре яһарға маташа, әммә уңышһыҙлыҡҡа осрай. Кидандарҙың көсһөҙләнгән империяһы 1125 йылда Цзинь ғәскәрҙәре менән тулыһынса тар-мар ителә. Кидандарҙың һуңғы императоры чжуржэндарға әсирлеккә эләгә.
Әммә һуғыш тамамланған һуң элекке союздаштар араһында низағтар барлыҡҡа килә, был яңы һуғыштың башланыуына килтерә. Сун империяһының материаль һәм кешеләр ресурстары ҙур була, шунлыҡтан чжурчжэндарҙың Цзинь империяһына тиҙ барған һуғышҡа ғына таяна алған.
Сун һәм Цзинь империялары араһында һуғыштар
1125 йылда ике чжурчжэн армияһы Сун (Ҡытай) империяһына һөжүм башлай. Ҡытайҙың армиялары ғәйәт ҙур була, әммә ул башлыса пехотанан торған, шунлыҡтан чжурчжэн кавалерияһы менән тигеҙ шарттарҙа һуғыша алмаған.
Елизаветов ҡаласығы
'Елизаветов ҡаласығы — Ростов өлкәһенең Аҙау районында Елизавета станицаһы янында боронғо ауыл ҡалдыҡтары. Дон йылғаһы дельтаһында,  Дондағы Ростовтан яҡынса 4 км алыҫлыҡта, Городище утарының көнбайыш  ситендә, Елизавета  станицаһынан  төньяҡтараҡ урынлашҡан. Б.э. тиклем VI быуаттан III быуатҡа тиклем булған.
Цзинь (1115—1234)
Сун һәм Цзинь империялары араһында һуғыштар
1127 йылда чжуржэндар Кайфэнды яулап алғандәр һәм үҙҙәренең дәүләтенә төньяҡ Ҡытайҙы ҡушҡан. Сун империяһының элекке императоры Хуэйцзун (ҡабаланып тәхеттән баш тарта) улдары, гарем һәм ялсылары менән бергә әсиргә эләгә, ә чжурчжэндар баҫып алған территорияла Чу марионетик дәүләт төҙөлә. Әммә Чу хакимы власты Сун династияһының вәкиленә тапшыра һәм чжуржэндарға яңы вассал Ци дәүләтен төҙөргә тура килгән. Ци дәүләте күпмелер ваҡыт чжуржэндар менән бергә Сун империяһына ҡаршы һуғышҡан. Сун юлбашсыһы Юэ Фэй 1142 йылда үҙенең үлеменә һәм Шаосин килешеүенә ҡул ҡуйғанға тиклем чжурчжэндарға ҡаршы һуғыша. Был килешеүгә ярашлы Цзинь империяһы Хуайхэ йылғаһынан төньяҡта булған территорияны үҙенә алған.