cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Әнүәрбек Турлыбек улы Әлимжанов
Биографияһы
Март — октябрь 1991 йыл. Ҡаҙаҡ ССР-ы коммерция телевидениеһы һәм радиотапшырыуҙар ассоциацияһы президенты.
Бладенхорст замогы
Бладенхорст замогы (Schloss Bladenhorst) — һыулы соҡорҙар менән уратып алынған замок, Германияның Кастроп-Рауксель ҡалаһы Бладенхорст районында урынлашҡан.
Әнүәрбек Турлыбек улы Әлимжанов
Биографияһы
1991 йылдың 29 октябрь-26 декабрендә СССР Юғары советының Республикалар Советын етәкләй, унда рәсми рәүештә «Декларация № 142-Н Декларацияһы» ҡабул ителә һәм СССР йәшәүен туҡтата. Рәсәй Федерацияһының Юғары дәүләт органы — Халыҡ депутаттары съезы — БДБ ойоштороу тураһында килешеүҙе ратификациялай. .
Бладенхорст замогы
Тарих
Беренсе тапҡыр замок 1266 йылда телгә алына. Ҡасандыр бында фон Бламхурст рыцарҙары йәшәгән, XIV быуат башында фон Дюнгелен ғаиләһе йәшәй. 1338 йылда Рётгер фон Дюгелен замокты граф Клевскийға тапшыра. Замок менән Рётгерға һуғыш осрағында ҡуллана алған була. 1496 йылда замок Филипп фон Вирмундт († 1528) ҡулына күсә, 1624 — 1881 йылдарҙа Ромбергтарҙа мираҫлыҡта тора.
Башта замок дүрт ҡанатлы булған. Ҡапҡа — замоктың иң иҫке өлөшө, капеллаһы 1332 йылда төҙөлә. Яңыртыу дәүерендә замок яңынан тергеҙелә, был 1530—1584 йылдарҙа була. Замок шәхси милектә тора, шуға күрә уны барып ҡарау мөмкин түгел.
Әнүәрбек Турлыбек улы Әлимжанов
Биографияһы
1991 йылдан алып  «Ҡаҙағстан социалистик партияһының» рәйесе.
1993 йылдың 9 ноябрендә Алматыла вафат була һәм ерләнә.
Бладенхорст замогы
Тарих
2006 йылың 16 февралендә Вест һаҡлыҡ кассаһы замоктың хужаһы була. Өс йыл мәжбүри идара иткәндән һуң, һаҡлыҡ кассаһы ул замокты 800 000 евроға аукционда һатып ала, Был сумма башта лотҡа ҡуйылған 1,4 миллион евроның барлығы 70 процентын ғына тәшкил итә. Вест һаҡлыҡ кассаһы шулай булыуға ҡарамаҫтан, өҫтәлмә ала, сөнки ул бинаға ҙур инвестициялар индергән була.
Әнүәрбек Турлыбек улы Әлимжанов
Биографияһы
Флүрә Байнетоваға өйләнгән була. Улы - Аскар (тыуған 1964).
Бладенхорст замогы
Тарих
2007 йылдың ғинуарында Дортмунд ҡалаһының шәхси кешеләренең милкенә күсә, ул замокты Вест һаҡлыҡ кассаһынан һатып ала.
Өҫән-Ивановка ауыл Советы (Бәләбәй районы)
Өҫән-Ивановка ауыл Советы  — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Бәләбәй районындағы ауыл биләмәһе.
Тарихы
Ауыл Советы составына бөтөрөлгән Топкий Ключ ҡасабаһы ингән була.
«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы» Законына ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
Аннаберг-Буххольц
Аннаберг-Буххольц (Annaberg-Buchholz) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 21831 кеше йәшәй. Майҙаны — 27,7 км2. Диңгеҙ кимәленән 600 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 9456 һәм автомобиль коды ANA.
Оло Таз
Оло Таз — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Тельбес йылғаһының уң ярына тамағынан 20 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 77 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кондома йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Томь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ишбулды ауыл Советы (Яңауыл районы)
Ишбулды ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Яңауыл районындағы муниципаль берәмек. Административ үҙәге - Ишбулды ауылы.
Географик урыны
Ишбулды ауыл Советы көньяҡ-көнбайышта Ҡалтасы районы,  көнбайышта  Зайцев ауыл Советы, төньяҡта Орловка ауыл Советы менән сиктәш.
Район үҙәгенә тиклем (Яңауыл) - 27 км
Тарихы
Ишбулды ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Яңауыл районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә
Самбек бейеклегендәге Дан мемориалы
Самбек бейеклегендәге Дан мемориалы — Ростов өлкәһенең Неклиновск районында, Самбек ҡасабаһынан алыҫ түгел, «Таганрог» маҡтаулы исеменә лайыҡ булған 130-сө һәм 416-сы уҡсылар дивизияһының яугирҙары хөрмәтенә ҡуйылған мемориаль комплекс.
Һәйкәл
Комплекс авторҙары — Баҡы скульпторы Э. Шамилов һәм Ростов архитекторҙары В. И. һәм И. В. Григорҙар.
Һәйкәл бейеклектең иң юғары нөктәһенә, ауыл ситендә, ваҡыт емергән окоптар, пулемёт оялары, блиндаждао эргәһенә ҡуйыла.
Һәйкәл дағаға оҡшаш, уртанан өҙөлгән, ошо ерҙәрҙе дошмандан азат итеүсе ике уҡсылар дивизияһын кәүҙәләндергән ике бетон диуарҙан ғибәрәт. Ул -Ростов өлкәһе территорияһындағы иң ҙур һәйкәл.
Тарихы
1980 йылдың 7 майында һәйкәлде асыуҙа Әзербайжан ССР-ы Компартия Үҙәк комитетының беренсе секретары Гейдар Әлиев етәкселегендә делегация ҡатнаша.
«Самбек бейеклеге» Хәрби-тарихи музей комплексы
2014 йылда «Самбек бейеклеге» хәрби-тарихи музей комплексын эшләү буйынса пландар тураһында билдәле була. Ул Таганрог эргәһендә, Самбек ауылы районында яҡынса 5 мең гектар участканы биләйәсәк. Комплексҡа экспозиция-мемориаль зонанан (музей бинаһы, хәрби техниканы күрһәтеү майҙаны, һәләк булғанбатырҙар иҫтәлегенә мемориал, «Хәрби-ялан лагеры» интерактив майҙансығы), килеүселәрҙе ҡабул итеү һәм хеҙмәтләндереү (парковка майҙансығы, кассалар, туҡланыуҙы ойоштороу урындары һ. б.) зонаһынан тыш, административ-хужалыҡ өлөшө һәм күсмә галереяны үҙ эсенә алырға тейеш.
2015 йылдың 6 майына музей комплексы нигеҙенә беренсе таш һалыу тантанаһы планлаштырыла. «Һуғыштың һуңғы эҙе» йәмәғәт ойошмаһының эҙәрмәндәр отряды Игорь Третьяков етәкселегендә 2015 йылдың апрелендә буласаҡ төҙөлөш майҙанында Бөйөк Ватан һуғышы осоронан ҡалған 78 миллиметрлы 59 немец снаряды таба. Бер нисә көндән, «Самбек бейеклеге» хәрби-тарихи музей комплексы урынында шартлаусы предметтар табылыуға бәйле, сара билдәһеҙ ваҡытҡа күсерелә» тип иғлан ителә.
2015 йылдың 30 авгусында, Таганрогты азат итеү көнөндә, музей комплексы төҙөлөшө урынында музей ташы һалына.
Музей экспозицияһы туплау бурысы Таганрог музей-ҡурсаулығына йөкмәтелә. [//ru.wikipedia.org/wiki/2015_год 2015 йылдың] авгусында «Самбек бейеклеге» музейына ярҙам йөҙөнән Хәйриә фонды эшләй башлай.
Аманаҡ
Бында форматланмаған тексты өҫтәгеҙ.
Аманаҡ — (устар. Амонак )Рәсәйҙәге йылға, Һамар өлкәһе буйлап аға Оло Киңел (Һамар ҡушылдығы) ҡушылдығы. Һамар өлкәһе биләмәләренән аға. Йылға тамағы Оло Киңел йылғаһының уң яры буйлап 203 километрҙа. Йылға оҙонлоғо 35 км. Һыу йыйыу бассейны майҙаны — 408 км². Йылғаның башы Яңы Мансур ауылы эргәһендә.
Аманаҡ буйында Иҫке Мансур, Яңы Аманаҡ, Иҫке Аманаҡ ауылдары урынлашҡан. Ҡушылдыҡтары — Түбәнге Аманаҡ, Мурава, Мораҡлы.
Этимологияһы
Сәйәхәтселәр өсөн мәғлүмәт биреүсе сайтта «ом» — үҙән, тарлауыҡ тигәнде аңлатыусы монгол термины, «аман» — бүрәт телендә йылға тамағы тигән һүҙ тип яҙып ҡуйғандар. Тарихи башҡорт ерҙәрендә, Оло Киңел һәм Көтөүлек менән бәйле йылғаның атамаһында башҡорт теленә яҡын һыҙаттар ҙа күҙгә ташлана. "Аҡ" ағым тигән мәғәнәгә яҡын тора.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Киңел башынан тамағына тиклем, Көтөүлек йылғаһынан башҡа (инешенән Көтөүлек һыуһаҡлағысына тиклем). Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Оло Теш
Оло Теш — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/2677/585/73 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Түбәнге Һөйән
Түбәнге Һөйән (Нижний Суян) — Башҡортостандың Ҡариҙел районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 1 кеше. Почта индексы — 452378, ОКАТО коды — 80234824001.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Сәфәр ауыл Советы (Учалы районы)
Сәфәр ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Учалы районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Сәфәр ауылы.
Тарихы
«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
Яңы Яуыш (Фёдоровка районы)
Яңы Яуыш (Новояушево) — Башҡортостан Республикаһының Фёдоровка районындағы ауыл. 2010 йыллдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 350 кеше. Почта индексы — 453287, ОКАТО коды — 80254805008.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) буйынса, өҫтөнлөк иткән милләт - башҡорттар 98 %.
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Тарихы
1795 йылғы V халыҡ иҫәбен алыу материалдарында башҡорт Яуыш Муллашевтың яңы ауылға нигеҙ һалыуы тураһында мәғлүмәт бирелә, унда Пенза губернияһы Краснослободский өйәҙе Дашкино ауылынан мишәр мырҙаларының һәм кенәздәренең төпләнеүе теркәлә. Ул мәлдә ауылда мырҙа Дашкин Нәрбит Вәлишин улының (1760 йылда тыуған) 5 кешенән торған ғаиләһе генә йәшәгән була. 1825 йылда ауыл ҙурая: 21 мырҙа, 7 служилый татар, 17 дәүләт крәҫтиәне, 46 кенәз һәм 22 башҡорт йәшәй.
1817 йылда Яңы Яуыш ауылы барлыҡҡа килә. 1859 йылда уның 38 ихатаһында 210 кеше йәшәй. Иҫке Яуышта 68 ихатала 503 башҡорт йәшәй. Мишәрҙәр һәм татарҙар тураһында мәғлүмәт юҡ.
1917 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу материалдарында Яңы Яуыштағы 62 ихатала 314 башҡорттоң йәшәүе иҫәпләнә. 1920 йылдағы халыҡ иҫәбен алыуҙа ла 62 ихатала 264 башҡорт теркәлә. Тәүге совет халыҡ иҫәбен алыу сараһында 643 кеше йәшәгән татар ауылы Үрге Яуыш һәм 24 ихатала 136 башҡорт йәшәгән Түбәнге Яуыш ауылы теркәлә. 1962 — 1965 йылдарҙа Иҫке Яуыш ауылы (совет осоронда — Түбәнге Яуыш ауылы) бөтә.
Матбуғатта
Башҡортостан Республикаһы Федоровка районы Яңы Яуыш ауылының төп дөйөм белем биреү мәктәбе муниципаль бюджет учреждениеһы
Алгебраның төп теоремаһы
Алгебраның төп теоремаһы — комплекслы һандар яланы алгебраик йомоҡ булыуы тураһындағы раҫлау, йәғни теләһә ниндәй константанан айырмалы комплекслы коэффициентлы күпбыуындың (бер үҙгәреүсәнле) комплекслы һандар яланында бер генә булһа ла тамыры бар. Раҫлау ысын коэффициентлы күпбыуындар өсөн дә дөрөҫ, сөнки теләһә ниндәй ысын һан уйҙырма өлөшө нулгә тигеҙ булған комплекслы һан булып тора.
Теореманың ҡәтғи алгебраик иҫбатланышы юҡ — бөтә булғандары, ысын һандар күмәклегенең тулылығы йәки комплекслы ялан топологияһы кеүек алгебраик булмаған концепцияны йәлеп итәләр. Шулай уҡ теорема хәҙерге алгебрала «төп» теорема түгел — ул был исемде алгебраның төп йүнәлеше ысын һәм комплекслы коэффициентлы алгебраик тигеҙләмәләрҙең сығарылышын эҙләү булған ваҡыттарҙа ала.
Иҫбатлау
Был теореманың иң ябай иҫбатланышы комплекслы анализ ысулдары менән бирелә. Бөтә комплекслы яланда аналитик булған (бөтөн функция) һәм сикһеҙлектә үҙенсәлектәре булмаған сикләнгән функция константа була тигән факт (Лиувилль теоремаһы) ҡулланыла. Шуға күрә, 1/p функцияһының, бында p — күпбыуын, комплекслы яҫылыҡта бер генә булһа ла полюсы булырға тейеш, ә, ярашлы рәүештә, күпбыуындың бер генә булһа ла тамыры бар.
Эҙемтә
Теореманың туранан тура эҙемтәһе булып, комплекслы һандар яланында n-сы дәрәжәләге теләһә ниндәй күпбыуындың, тапҡырлығын да иҫәпкә алып, теүәл n тамыры бар тигән раҫлау тора
Эҙемтәне иҫбатлау
f(x) күпбыуынының a тамыры бар, тимәк, Безу теоремаһы буйынса, уны (x-a)g(x) күренешендә күрһәтергә була, бында g(x) — икенсе күпбыуын. Теореманы g(x)-ҡа ҡарата ҡулланабыҙ һәм уны, g(x) урынында һыҙыҡлы ҡабатлашыусы килеп сыҡҡанға тиклем ҡулланабыҙ.
Тарихы
Теорема беренсе тапҡыр немец математигы Петер Ротта осрай (Peter Roth йәки Peter Rothe, ?—1617). Үҙенең «Arithmetica Philosophica» (1608) трактатында ул n-сы дәрәжә күпбыуындың n-дан артыҡ булмаған тамыры булырға мөмкин тигән фараз әйткән. Ҡыйыуыраҡ формулировканы Альбер Жирар «Новое открытие в алгебре» (1629 йыл) хеҙмәтендә килтерә: n-сы дәрәжә тигеҙләмәнең теүәл n ысын тамыры, (тиҫкәре) йәки фараз ителгәндәрҙе лә (һуңғы термин комплекслы тамырҙарҙы аңлатҡан, уларҙың файҙаһын Жирар айырым әйтеп китә) индереп, булырға тейеш. Ләкин Жирар, әгәр «тигеҙләмә тулы булмаһа», йәғни ҡайһы бер коэффициенттар нулгә тигеҙ булһа, теорема дөрөҫ булмаҫҡа ла мөмкин тип иҫкәртеп китә. Роттың һәм Жирарҙың ҡараштары үҙҙәренең осорон уҙып китә һәм киң билдәлелек алмай.
Декарт «Геометрия» (1637 йыл) хеҙмәтендә шундай формулировканы ҡуллана: «Һәр тигеҙләмәнең, уның нисә үлсәнеше булһа, шул тиклем төрлө тамыры, йәки үҙгәреүсәндең ҡиммәте булырға мөмкин»; артабан ул да шулай уҡ иҫкәртеү яһай : «хәйер, һәр ваҡыт мин әйткән тиклем тамыр бар тип уйларға мөмкин, ләкин ҡайһы берҙә был уйланған тамырҙарға тап килгән бер дәүмәл дә булмай».
Маклорен һәм Эйлер теоремаға хәҙергеһенә эквивалентлы форма биреп, уның формулировкаһына асыҡлыҡ индерәләр: ысын коэффициентлы һәр күпбыуынды ысын коэффициентлы һыҙыҡлы һәм квадратик күпбыуындарҙың ҡабатландығына тарҡатырға мөмкин. Д’Аламбер беренсе булып 1746 йылда был теореманың иҫбатланышын тәҡдим итә, ул 1748 йылда баҫылып сыға ; ул, әммә, тик 1851 йылда ғына иҫбатланған, шуның менән бергә алгебраның төп теоремаһын файҙаланып иҫбатланған леммаға нигеҙләнгән була. Эйлерҙың иҫбатлауы 1749 йылда тәҡдим ителә, ә 1751 йылда — баҫылып сыға, шуның менән бергә ул был проблема өҫтөндә Д’Аламбер менән бер үк ваҡытта тиерлек эшләй. Шулай уҡ XVIII быуаттың икенсе яртыһында Лагранждың (1772), Лапластың (1795) һәм башҡаларҙың иҫбатлауҙары барлыҡҡа килә. Бөтә был иҫбатлауҙар шулай уҡ иҫбатланып бөтмәгән фараздарға нигеҙләнгән була — мәҫәлән, Эйлер таҡ дәрәжәләге ысын күпбыуындың һис шикһеҙ ысын тамыры бар икәне бәхәсһеҙ тип иҫәпләй, ә Лаплас иҫбатламайынса, күпбыуындың бөтә тамырҙары ла йә ысын, йә комплекслы тип фараз итә.
Гаусс 1799 йылда үҙенең иҫбатлауын тәҡдим итә, әммә шул уҡ Эйлер ҡулланған фаразды ҡуллана; аҙағыраҡ ул бер нисә тапҡыр был темаға әйләнеп ҡайта һәм төрлө идеяларға таянған, әммә һәр саҡ алгебраик характерҙа булмаған саралар ҡулланып тағы ла өс иҫбатлау бирә. Беренсе тулы һәм ҡәтғи иҫбатлауҙы Жан Арган 1814 йылда тәҡдим итә; 1816 йылда Гаусс та ҡәтғи иҫбатлауын баҫтырып сығара.
Оло Лундюга
Оло Лундюга — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лундюга йылғаһының уң ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Арнсдорф
Арнсдорф (Arnsdorf) — Германиялағы, Саксония ерендәге община. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса общинала 4670 кеше йәшәй. Майҙаны — 35,8 км2. Диңгеҙ кимәленән 290 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был общинаның почта индексы 1477 һәм автомобиль коды BZ.
Аңлы
Аңлы (Анлы) — Рәсәйҙәге йылға. Һамар өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Киңелгә ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.
Орловка (Фёдоровка районы)
Орловка (Орловка) — Башҡортостандың Фёдоровка районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 152 кеше. Почта индексы — 453285, ОКАТО коды — 80254855006.
Аңлы
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Киңел башынан тамағына тиклем, Көтөүлек йылғаһынан башҡа (инешенән Көтөүлек һыуһаҡлағысына тиклем). Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Орловка (Фёдоровка районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Аңлы
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Этимологияһы
Йылғаның атамаһы буйынса төрлө фараздар бар — "Возможна связь гидронима с тюркским ан — «карстовый провал, провальное углубление, колодец», тип аңлатыла «Самарская топонимика» һүҙлегендә (Авторҙар Барашков В. Ф., Дубман Э. Л., Смирнов Ю. Н.) . Мәгәр тарихи башҡорт ерҙәрендәге был йылғаның атамаһы боронғо башҡорт телендәге аң һүҙенән барлыҡҡа килгән: Аң — ҡырағай йәнлек, кейек . Йәғни, кейек-йәнлеккә бай йылға.
Муса (пәйғәмбәр)
Муса (משֶׁה, Моше́, «һыуҙан ҡотҡарылған»; موسىٰ Муса, Mωυσής, Moyses) (б. э. т. XIII быуат), Бишкитапта — йәһүд пәйғәмбәре һәм ҡанун сығарыусыһы, йәһүдилеккә нигеҙ алыусы, йәһүдтәрҙе Боронғо Мысырҙан сығарыусы, йәһүд халҡын берләштереүсе.
Библияны (Тәүратты) өйрәнеүселәр Моисей, XVIII һәм XIX династияһы фирғәүендәре менән бәйләп, Б.э.т. XV—XIII быуаттарҙа йәшәгән тип билдәләй.
Муса исеме «һыуҙан ҡотҡарылған» тигәнде аңлата, башҡа фараздар буйынса был исем Мысырҙа барлыҡҡа килгән һәм «бала» тигәнде аңлата.
Исеме
Библияға ярашлы, Муса исеме Нил йылғаһынан табып алып («сығарылған») ҡотҡарыуға бәйле. Был исемде уға фирғәүен ҡыҙы бирә  (:ru:). Бында Мысырҙан бәни исраилде (йәһүдтәрҙе) сығарған Муса ролен күҙҙә тотоп һүҙ уйнатыу булыуы ла мөмкин. Антик тарихсы Иосиф Флавий аңлатыуынса, Муса исеме ике һүҙҙән тора: «ҡотҡарылған» һәм «мои» (һыу) тигән мысыр һүҙенән тора. Семитологтар Муса исемен мысырса msy тигәндән килеп сыҡҡан тип һанай, был һүҙ «ир бала» йәки «бала табыу» тигәнде аңлата.
Рисаләт
Синайҙағы Хорив  тауы янында мал көтөп йөрөгәндә,  янмаҫ күгән ағасынан (неопалимая купина) Аллаһ өндәшеп, уға үҙенең исемен аса (Яхве, йәһүдсә יהוה, башҡ. Йәһәүә) халҡын азат итергә өндәй. Муса ырыуҙаштары ышанмаһа нимә эшләргә икәнен һорай. Мусаға Аллаһ кәрәмәт ҡылырға мөмкинлек бирә: Мусаның таяғын йыланға әйләндерә, йыланды кире таяҡ хәленә ҡайтара; Муса ҡулын ҡуйынына тыға - ҡулы проказа менән ауырығандай ағара; яңынан ҡуйынына тыҡҡас, ҡулы элекке хәленә ҡайта.
Нил буйына ҡайтҡас, ағаһы Һарун менән бергә (ағаһы уның ярҙамсыһы була, сөнки Мусаның тел йәһәтенән кәмселектәре була) фирғәүенгә йәһүдтәрҙе азат итеүен үтенеп килә. Әйткәндәй, тәүҙә Муса фирғәүендән Йәһәүә исеме менән йәһүдтәргә ҡорбан салыу өсөн өс көн   һорай.
Фирғәүен ризалашмағас, илде ҡурҡыныс фажиғәләр солғап ала. Шунан һуң ғына фирғәүен уларға 3 көнгә сүлгә барырға рөхсәт бирә.
Библия буйынса
Муса тураһындағы мәғлүмәттәрҙең төп сығанағы — библиялағы боронғо йәһүд телендәге текст. Биш китаптың йәһүдтәрҙең Египеттан сығыу эпопеяһын тәшкил иткән дүртеһе (Исход, Левит, Числа, Второзаконие) уның тормошона һәм эшмәкәрлегенә арнала.
Сығыу китабы Мусаның ата-әсәһе Левия тармағына ҡарауы тураһында бәйән итә. Муса Египетта  «Йосопто белмәгән»  фирғәүен батшалыҡ иткәндә тыуа. Хаким Йосоп һәм уның ағайҙары вариҫтарының Египетҡа тоғро булыуҙарына шикләнә һәм уларҙы ҡолға әйләндерә.
Һөргәндәге ауыр эш арҡаһында йәһүдтар ҡырыла, һәм фирғәүен йәһүдтәрҙең яңы тыуған малайҙарын Нил йылғаһына батырырға ҡуша. Шул ваҡытта Ибраһимдың улы тыуа. Мусаның әсәһе Иохаведа (Йохевед) өс ай буйы сабыйҙы үҙ йортонда йәшереп тотоуға өлгәшә. Артабан да йәшереп тотоуҙың мөмкин булмауын аңлап, ул, сабыйҙы тышынан асфальт һәм һумала менән буялған ҡамыш кәрзингә һалып, Нил ярында ҡамышлыҡта ҡалдырып китә, кәрзиндәге сабыйҙы фирғәүендең һыу төшөргә килгән ҡыҙы таба. Алдында «йәһүд балаларының береһе» булыуын аңлап, ул, илап ятҡан сабыйҙы йәлләп һәм ситтән генә был күренеште күҙәтеп торған Мусаның апаһы Мәрйәмдең кәңәше буйынса баланы йәһүд ҡатыны булған имеҙеүсегә бирергә була. Мәрйәм Иохаведаны саҡырып ала, һәм Муса үҙенең әсәһенә имеҙеү өсөн тапшырыла. Фирғәүен ҡыҙы сабыйҙы Муса («һыуҙан алынған») тип атай «сөнки мин уны һыуҙан алдым», - ти ул. Библияла Мусаның үҙенең ата-әсәһендә күпме ваҡыт йәшәүе әйтелмәй. Сығыу китабында ул үҙенең ата-әсәһендә тәрбиәләнә, тип әйтелә, әммә ниндәй йәшкә етеүе билдәһеҙ.
«Сабый үҫеп еткәс, ул уны фирғәүен ҡыҙына алып бара, һәм ул уның улы урынына». Мусаны фирғәүен ҡыҙы тарафынан ялланған үҙенең әсәһе имеҙеп үҫтерә. Һәм Муса фирғәүен ҡыҙының улы урынына була.
«Изге апостолдарҙың бөйөк эштәре» Яңы завет китабына ярашлы, Муса фирғәүен ҡыҙына тапшырылғас, уны Египет кешеләренең бөтә ғилеменә өйрәтәләр».
Муса, аҫрауға алынған ул булараҡ, фирғәүен ғаиләһендә үҫә. Бер ваҡыт Муса батша диуарҙарынан ябай кешеләр йәшәгән ергә бара. Ул, туған халҡының ҡол хәлендә йәшәүен күреп, ҡайғыра. Египет кешеһенең йәһүдте туҡмауын күреп, Муса уны үлтерә һәм ҡомға күмеп ҡуя, ә туҡмалыуҙан ҡотолған йәһүд икенсе көнөнә бөтә йәһүдтәргә лә был турала һөйләй. Артабан Муса үҙ-ара талашҡан ике йәһүдте яраштырырға тырышып ҡарай. Икенсе бер йәһүдкә ҡул күтәргән йәһүд Мусаға былай ти: «Кем һине беҙҙең өҫтән начальник һәм судья итеп ҡуйҙы? Мине лә Египет кешеһен үлтергән кеүек үлтерергә теләйһеңме?». Тиҙҙән был ваҡиға тураһында фирғәүен белеп ҡала, һәм Муса, үҙ ғүмеренең ҡурҡыныс аҫтында булыуын аңлап, Египеттан Мадиам еренә ҡаса.
Ғаиләһе
Египеттан Мадиам еренә ҡасып, Муса рухани Иофор (Рагуилала ) туҡтай. Иофорҙа йәшәп, уның малдарын көтә һәм уның ҡыҙы Сепфораға өйләнә. Ул уға Гирсам һәм Елиезер исемле уландар бүләк итә. Егепеттан йәһүдтәр сығып киткәс Муса бер нисә меңлек армия йыя һәм мадианитяндарҙы (үҙ ҡатынының халҡын) тулыһынса ҡырып ташлай.
Йәһүдилектә
Муса (משֶׁה, «Моше») — Синай тауы башында Аллаһтан Тәүратты алған, йәһүдилектә төп пәйғәмбәр. Уның әүлиәлек һәләте юғары кимәлдә тип иҫәпләнә һәм шуға күрә, Библияла яҙылғанса, башҡа пәйғәмбәрҙәрҙең «атаһы» тип иҫәпләнә.
Христианлыҡта (нәсаралыҡта)
Христианлыҡта Моисей — бөйөк пәйғәмбәр, Библия (Иҫке Ғәһет (Старый Завет), Бишкитап) авторы. Синай тауында Моисей Ун васыятты (Десять заповедей) ҡабул иткән.
Исламда
Муса — исламда Яҡуб нәҫеленән булған пәйғәмбәр.
Башҡорт халҡында Муса пәйғәмбәр образы
— Раббым Аллаһ, тине Муса
Йәннәт булыр микән миңә?
— Һиңә йәннәт булыр Муса,
Һиңә йәннәт булыр Муса
Атаң — инәң разый булһа.
Ҡыҙ туғаның разый булһа.
— И хоҙайым, тине Муса
Күршеләрең разый булһа.
Глория Свенсон
Глория Свенсон (Суонсон; Gloria Swanson, ҡыҙ исем-фамилияһы Глория Жозефина Мей Свенсон (Gloria Josephine May Swanson); 27 март 1899 йыл — 4 апрель 1983 йыл) — Америка актёры, продюсер, тауышһыҙ киноның иң сағыу йондоҙҙарының береһе. Үҙ заманы тамашасыһына башлыса «Бульвар Сансет» классик нуарҙа башҡарған төп роле менән билдәле.
Биографияһы
Глория Свенсон кинола үҙенең карьераһын 1915 йылда хужаһы һәм художество етәксеһе Мак Сеннет булған «Кистоун» кинофирмаһында комик актриса сифатында башлай. Ул ваҡытта уға ун ете йәш була. Ул ҙур уңыш менән «Пульман вагонынан кәләш», «Уның ҡарары йәки Хәүефле ҡыҙыҡай» таҫмаларында, шулай уҡ Чарльз Чаплин менән «Уның яңы эше» фильмында уйнай. Һуңғараҡ, 1924 йылда, «Ир-егет менән идара ителеүсе ҡатын» комедияһында ул Чаплинды имитациялай. Әммә уның артист карьераһы башлыса режиссёр Сесиль де Милль ижады менән бәйле була. Глория Свенсон уның «Ирегеҙҙе алмаштырмағыҙ» (1919), «Ҡайғыла ла, шатлыҡта ла» (1919), «Арландар һәм орғастар», «Ниңә ҡатынды алмаштырырға» (1920), «Анатолдең эше» (1921) фильмдарында төшә.
20 йылдарҙың икенсе яртыһында Голливудтың күренекле актрисаларының береһе булып киткәс, Глория Свенсон 1926 йылда үҙ студияһын булдыра һәм «Сэди Томпсон» (1928) һәм «Тәртип боҙоусы ҡатын» (1929) фильмдарында төшә һәм ошо фильмдарҙа ҡатнашҡаны өсөн ике тапҡыр «Оскар»ға номинациялана. Ошо уҡ студияла Эрих фон Штрогейм «Королева Келли» исемле фильмда Глория Свенсонды төп ролдә төшөрә.
Оло Луч
Оло Луч — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Виледь йылғаһының һул ярына тамағынан 230 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.
Глория Свенсон
Биографияһы
Тауышлы кино барлыҡҡа килеү менән актриса кинола төшмәй башлай тиерлек: «Королева Келли»нан һуң, 1934 йылға тиклем, ул тик алты фильмда төшә; ете йылдан һуң экранда ул тағы ла бер мәртәбә 1941 йылда күренеп ҡала, әммә был килеп сығыуы иғтибарһыҙ ҡала.
Муса (пәйғәмбәр)
Башҡорт халҡында Муса пәйғәмбәр образы
Хәләл ефетең разый булһа.
Глория Свенсон
Биографияһы
1950 йылда, оҙайлы туҡталып тороуҙан һуң, Билли Уайлдер Глория Свенсонды ҡабаттан киноға ҡайтара һәм уға «Бульвар Сансет» фильмында аҡылдан яҙған тауышһыҙ кино йондоҙо Норма Десмонд ролен тәҡдим итә.
Оло Луч
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Глория Свенсон
Биографияһы
«Оскар»ға номинацияланған ошо роль менән (премия Джуди Холидейға «Кисә тыуған» фильм өсөн бирелә) Глория Свенсон яңынан үҙенә XX быуаттың һоҡланғыс актрисаһы репутацияһын ҡайтара һәм икенсе тормошҡа ирешә — хәҙер инде тауышлы кинола. Уны ҡабаттан кинола төшөргә саҡыра башлайҙар, ул сәхнәлә лә уйнай һәм һәләтле телевидение актёрҙары рәтенә лә инә — бөтә өлкәләрҙә лә уға уңыш юлдаш була. Бынан тыш, ул үҙ бизнесы булған, бай, эшлекле ҡатын була. Глория Свенсон Нью - Йоркта 1960—70 йылдарҙа үҙенең бренды аҫтында мода йорто аса.
Оло Луч
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Глория Свенсон
Биографияһы
Глория Свенсондың йога менән мауығыуы билдәле. Йондоҙло актёрҙар Рамон Новарро, Дженифер Джонс, Грета Гарболар менән бергә ул 1947 йылда Голливудта Индра Деви асҡан йога мәктәбенең дәрестәренә йөрөй. «Американлылар өсөн йога» исемле китабын Индра нәҡ Глория Свенсонға бағышлай.
Венгрияның һалым системаһы
Венгрияның һалым системаһы федераль хөкүмәт һәм урындағы властарҙың һалым түләтеүен күҙҙә тота. Венгрия ҡаҙнаһына һалым керемдәре Эске тулайым продукттыңП 39,3 процентын тәшкил итә. Иң мөһим килем сығанатары — федераль кимәлдә йыйылған килем һалымы, социаль яҡлау, табыштан һалым һәм өҫтәмә хаҡҡа һалым. Төбәк һалымдары өлөшө 5 % тәшкил итә, ә Европа Берлеге буйынса уртаса күрһәткес 30 %.
Глория Свенсон
Биографияһы
1968 йылда Глория Свенсон СССР-ға вегетарианлыҡты пропагандалау өсөн килеп китә. Һуңғы мәртәбә Глория кинола 1974 йылда бәләкәй генә ролдә «Аэропорт 1975» (1975) фильмында төшә.
Восточный Каз
Восточный Каз — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Каз йылғаһының уң ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 5 км.
Глория Свенсон
Биографияһы
Свенсон тайпылмаҫ республика яҡлы кеше була һәм 1964 йылда Барри Голдуотерҙың президент кампанияһын, шулай уҡ үҙ ваҡытында, 1940/1944 йылдарҙа, кандидат булған Уэнделл Уилкины ла яҡлап сыға.
Актриса 1983 йылдың 4 апрелендә 84 йәштә йөрәк сиренән Нью-Йорк ҡалаһының бер клиникаһында вафат була. Уның кәүҙәһе яндырыла һәм иң яҡын туғандары ғына булған хушлашыу тантанаһынан һуң Бишенсе авенюла урынлашҡан епископ сиркәүендә ерләнә
Восточный Каз
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Венгрияның һалым системаһы
Тарихы
Һәр тарихи осорҙа Венгрияла һалым һалыу үҙгәреп тора. Ғосман империяһы хакимлыҡ иткәндә урындағы властар Венгрияның уртаһында мосолман булмаған халыҡтан — зимми — мосолмандар азат ителгән айырым һалым йыя. Австрия-Венгрия хакимлығы ваҡытында Австрия властары һалым йыя, аҙаҡ 1867 йылда Габсбургтар менән төҙөлгән килешеү йомғаҡтары буйынса Венгрия үҙе һалым йыйыу хоҡуғын ала. 1988 йылда Янош Кадар реформалары ваҡытында Венгр Республикаһында бөтөнөһөн эсенә алған һалым һалыу системаһы индерелә. Ул үҙәк һәм төбәк һалымдарын, шәхси килем һалымын, табыштан һалымды һәм өҫтәмә хаҡҡа һалымды. айырып йыйыуҙы күҙҙә тота.
Муса (пәйғәмбәр)
Башҡорт халҡында Муса пәйғәмбәр образы
Ғәриптәрҙең хәлен белһәң.
Һиңә йәннәт булыр Муса,
Венгрияның һалым системаһы
Ағымдағы структураһы
Венгрияла килем һалымы нормаһы 15 %тәшкил итә. Һалым пособиеһы ғаиләлә тәрбиәләнгән балалар һанына ҡабатланған пособиеға тиң булған ғаилә пособиеһына ҡушыла. Беренсе бала өсөн пособие 66670форинт, икенсе балаға — 100 мең форинт, өс һәм унан да күберәк балаһы булғандарға — һәр бала өсөн 220 мең форинт тәшкил итә. Һалым пособиеһы күләме ир менән ҡатын араһында бүленеүе ихтимал.
Муса (пәйғәмбәр)
Башҡорт халҡында Муса пәйғәмбәр образы
Ғәмәлдәрең дөрөҫ булһа.
Венгрияның һалым системаһы
Ағымдағы структураһы
Венгрияла өҫтөмө хаҡҡа һалым 27 % тәшкил итә һәм 2012 йылдың 1 ғинуарынан Европала иң юғары булып ҡала. Дарыуҙар һәм ҡайһы бер аҙыҡ-түлекте һатҡан предприятиелар өсөн5 процентҡа түбәнәйтелгән. Өҫтәмә хаҡҡа18 процентлы һалым нормаһы интернет-провайдерҙар, ресторандар, кейтеринг хеҙмәттәре, һөт консерва һәм икмәк- ҡалас магазиндары, ҡунаҡханалар һәм ҡыҫҡа ваҡытҡа асыҡ һауала саралар ойоштороусыларға ҡарата ҡулланыла.
2017 йылдың ғинуарынан яңы закондар сығарылыуға бәйле табыштан һалым нормаһы 9 процент тәшкил итә, был — Европа Берлегендәге иң түбән күрһәткес. Контролдә тотолған сит ил компанияһынан алынмаһа дивидендтарға һалым һалынмай. Капиталдың үҫеүе ҡайһы бер иҫкәрмәләр менән табышҡа һалымға индерелә.
Хеҙмәт килем-төшөмө социаль страховка иғәнәләре менән бәйле, эш биреүсегә — билдәләнгән 22 процент. Шулай уҡ эш биреүселәр уҡытыу фондына 1,5 % түләй. Капиталдың артыуына һалым 15 процент ставкаһы менән түләнә.
Глория Свенсон
Биографияһы
Актрисаның вафатынан һуң уның шәхси әйберҙәре һәм йорт йыһаздары аукциондарҙа һатыла. Был аукциондар 1983 йылдың август-сентябрь айҙарында «Дойл Акцион Хаус»та үтә.
Барская
Барская — Рәсәйҙәге йылға. Ырымбур өлкәһе, Һамар өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Кинель йылғаһының һул ярына тамағынан 151 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Кинель башынан тамағына тиклем, Кутулук йылғаһы башынан Кутулук һыуһаҡлағысына тиклем ]. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Муса (пәйғәмбәр)
Башҡорт халҡында Муса пәйғәмбәр образы
Ҡылған изгелегең булһа.
Николо-Ҡаҙан
Николо-Ҡаҙан (Николо-Казанка) — Башҡортостандың Ҡариҙел районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 12 кеше. Почта индексы — 452367, ОКАТО коды — 80234884007.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Әжер
Әжер  — Ислам динендә: Аллаһ үҙенең тәҡүә бәндәләренә фани донъялала ла, ахирәттә - мәңгелек донъяла ла биргән яҡшылыҡтар, әжер;  ислам хоҡуҡиәтендә (фиҡһ): берәй әйбер алып тороп файҙаланған йәки хеҙмәт күрһәткән өсөн түләү.
Аҡыда
Фиҡһ һәм аҡыда буйынса Аллаһ был донъяла ла, ахирәттә лә үҙенең тәҡүә бәндәләренә биргән мәрхәмәте (ул матди булмаҫҡа ла мөмкин). Намаҙ, доғалар, ураҙа, иманлылыҡ, сабырлыҡ, Аллаһ юлына матди сығымдар һалған, йыһат өсөн әжер сауаптары бирелә.
Әжер тураһында Ҡөрьәндең бер нисә аятында әйтелә:
Иоль
Иоль — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Анзас йылғаһының уң ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кондома йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Томь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Әжер
Фиҡһ
Ижәрә — берәй әйберҙе биреп тороу йәки түләү алыу өсөн берәй хеҙмәт күрһәтеү тураһында килешеү. Ике төр ижәрә була: әйбер биреп тороу (ижәрә әл-ә’йән)һәм хеҙмәт күрһәтеүгә яллау (ижәрә әл-ә’мәл).
Хафизов Миҙхәт Ғәбдрәүеф улы
Хафизов Миҙхәт Ғәбдрәүеф улы  (26 июнь 1933 йыл) — хеҙмәт алдынғыһы. 1953—1999 йылдарҙа Яңы Өфө нефть эшкәртеү заводында оператор, өлкән оператор һәм ҡоролма начальнигы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1977). СССР-ҙың почётлы нефтехимигы (1978). СССР-ҙың уйлап табыусыһы (1981). СССР-ҙың һигеҙенсе саҡырылыш Юғары Советы депутаты (1970—1974).
Биографияһы
Миҙхәт Ғәбдрәүеф улы Хафизов 1933 йылдың 26 июнендә хәҙерге Башҡорт АССР-ының Миәкә районы Ҡырғыҙ-Миәкә ауылында тыуған. 1949 йылда ун класты тамамлағандан һуң Черниковка ҡалаһына килә, яңы төҙөлөп ятҡан Яңы-Өфө заводында төп һөнәр эшселәре һәм мастерҙар мәктәбенә уҡырға инә. Оператор һөнәре ала.
Хафизов армия сафына алына, тиҙләтелгән запастағы офицерҙар курсында уҡый (1954—1957). «Артиллерия һәм бомбардировкалау ҡоралдары буйынса техник-механик» хәрби һөнәрен ала. Венгрия Республикаһы территорияһында, Дебрецен ҡалаһында, Үҙәк ғәскәрҙәр төркөмөндә хеҙмәт итә. 1957 йылдың авгусында, Өфө нефть институтында өҙөлгән уҡыуын дауам итергә саҡырыу менән бәйле, ваҡытынан алда запасҡа ебәрелә.
1976 йылда Өфө нефть институтын тамамлай.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1953 йылда оператор алмашсыһы булып башлай, һуңынан, төп һөнәр эшселәре һәм мастерҙар мәктәбен тамамлағандан һуң, Яңы-Өфө нефть эшкәртеү заводында оператор булып эшләй. Армиянан демобилизацияланғандан һуң Яңы-Өфө нефть эшкәртеү заводына әйләнеп ҡайта, завод май блогының 22-се цехы операторы, өлкән операторы булып эшләй. 1967—1968 йылдарҙа Болгарияла Бургасский нефть химияһы комбинатын төҙөү, эшләтеп ебәреү, бензол етештереүҙе үҙләштереүҙә техник ярҙам күрһәтә.
М. Ғ. Хафизов продукция сығарыу күләмен арттырыу һәм сифатын яҡшыртыу, хеҙмәт шарттарын яҡшыртыу, техник хәүефһеҙлекте тәьмин итеүгә йүнәлтелгән 200-ҙән ашыу рационализаторлыҡ тәҡдимдәре бирә һәм производствоға индерә. Һөҙөмтәлә маслоблок ҡоролмаһы ҡеүәте 1,5 тапҡырға арта, эшкәртеү тәрәнлеге 75 процентҡа етә. Йылына 1 миллион тонна нефть эшкәртеүгә иҫәпләнгән атмосфера-вакуум ҡулайламаһының, технологияны камиллаштырыу арҡаһында, эшкәртеү кимәле 1,5 миллион тоннаға еткерелә, шуның менән бергә эшселәр һаны 2 тапҡырға кәмей.
Завод ҡоролмаһы коллективы сығарған продукция сифаты буйынса илдә бер нисә тапҡыр беренсе урынды биләй.
1976 йыл социалистик йөкләмәһен һәм план заданиеләрен ваҡытынан алда үтәүҙә өлгәшкән ҙур уңыштары өсөн СССР Юғары Советы Президиумының 1977 йылдың 13 майындағы Указы менән М. Ғ. Хафизовҡа «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә.
Хәҙерге ваҡытта Өфө ҡалаһында йәшәй.
Истәк ауыл Советы (Яңауыл районы)
Истәк ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Яңауыл районындағы муниципаль берәмек. Истәк ауыл Советы көньяҡтан Эткенә ауыл Советы, көнсығышта Һандуғас ауыл Советы, көнбайышта Шүдек ауыл Советы, төньяҡта Пермь өлкәһе менән сиктәш.
Административ үҙәге - Истәк ауылы
Тарихы
«Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә
Граната
Грана́та (Granada гранат) — дошмандың тере көсөнә һәм хәрби техникаһына ҡулдан ырғытып зыян килтерә торған шартлатҡыс хәрбиприпас. Хәҙерге гранаталар корпустан, шартлатҡыс матдә зарядынан һәм запалдан тора. Граната корпусы киҫәктәре, удар тулҡын йәки кумулятив ағым шартлау ваҡытында зыян килтерә. Граната еңел металдар эретмәһенән ныҡлы пластмассанан эшләнә.
Күнекмә үткән һалдат гранатаны 40-50 метрға, танка ҡаршы гранатаны яҡынса 20 метрға ырғыта. Атамаһы гранат ағысы емеше исеменән килеп сыҡҡан. Иң тәүге гранаталар формаһы һәм размеры буйынса гранат емешенә оҡшаған булған. Граната эсендәге «орлоҡтар» шартлау ваҡытында тирә-яҡҡа осоп таралғандар. .
Төҙөлөшө
Хәҙерге заман гранаталарының ырғытыу өсөн тотҡаһы булыуы мөмкин(РГД-33), һәм булмаҫҡа ла мөмкин (Ф-1). Граната корпусы бер бөтөн итеп, йәки киҫәктәргә ярылыу өсөн уйымдар менән эшләнә. Корпус менән шартлатҡыс матдә араһында, корпус киҫәктәргә ватылһын өсөн, ҡатырға селтәр ҡалдыралар. Бынан тыш корпус эсенде зыян килтереү өсөн ваҡ шариктар йәки кубиктар булыуы мөмкин.
Шартлатҡыс
Гранатаның шартлатҡысы төрлө принципта эшләй. Детонация гранатаны ырғытып, сәпкә тейгәндә булыуы мөмкин. Шулай уҡ гранатаның чекаһын тартып алғас, ваҡыт буйынса кисектерелгән детонация булыуы мөмкин.
Тарихы
IX быуатта эзбис йәки яныусы ҡатнашма тултырылған балсыҡ һауыттар ҡулланылған. Беренсе гранаталар, шулай уҡ, балсыҡтан эшләнгән булған. 1405 йылда Конрад Кайзер фон Айхштадт граната корпусын сөгөндән эшләргә, дары заряды эсенде ҡыуышлыҡ ҡалдырырға тәҡдим итә. Граната эсендәге ҡыуышлыҡ зарядҡа янырға һәм корпус янсыҡтарға ватылырға булышлыҡ итә.
XVII быуатта гранаталар ялан һуғышнда киң ҡулланыла. 1667 йылда Англияла һәр ротала граната ырғытыу өсөн 4-әр кеше билделәнә, улар «гранадер» тип аталалар. Бер нисә йыл эсендә был ҡорал төрө башҡа Европа ҡораллы көстәрендә лә ҡулланыла. XVIII быуатта төнгө һуғыш өсөн Бенгаль уттары менән йыһазланған яҡтыртыусы гранаталар эшләнә.
Икенсе донъя һуғышында Фаустпатрон ҡулланыла башлай.
Петровка (Балыҡлы ауыл советы, Фёдоровка районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Ғафуров Әнүәр Ғәбделмәжит улы
Ғафуров Әнүәр Ғәбделмәжит улы (27 ноябрь 1910 йыл — 6 июль 1977 йыл) — журналист, яҙыусы, йәмәғәт эшмәкәре, Башҡортостандың тәүге халыҡ шағиры Мәжит Ғафуриҙың өлкән улы.
Биографияһы
Әнүәр Ғәбделмәжит улы Ғафуров 1910 йылдың 27 ноябрендә Өфө ҡалаһында яҙыусы Мәжит Ғафури һәм уның ҡатыны Зөһрә Ғафури ғаиләһендә донъяға килә.
1918—1927 йылдарҙа 2-се баҫҡыслы Беренсе совет мәктәбендә (хәҙер — 3-сө гимназия) уҡый.
Мәскәү туҡыу сәнәғәте институтының туҡымаларҙы художестволы биҙәү бүлегенә уҡырға инә.
Бер үк ваҡытта баш ҡаланың «Коммунист» гәзите редакцияһында эшләп ала. Бында Муса Йәлил менән таныша. «Эшсе» операһын яңыртып ҡуйыу һәм «Ҡара йөҙҙәр» әҫәре мотивтары буйынса яңы опера булдрыу ниәте менән яна улар.
1933 йылда атаһы Мәжит Ғафуриҙың һаулығы насарайыу сәбәпле, уҡыуын ташлап ҡайтырға мәжбүр була.
Шул уҡ йылда Башҡорт дәүләт педагогия институтына уҡырға инә, артабан — Ҡазан педагогия институтында уҡыуын дауам итә.
Хәрби хеҙмәте
1939—1940 йылдарҙа Әнүәр Ғафури Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафында хеҙмәт итә.
Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, командирҙар курсында уҡый, һәм 1942 йылда үҙ теләге менән фронтҡа китә. 11-се гвардия армияһы составында бик күп алыштарҙа ҡатнаша, хәрби журналист вазифаһын башҡара. Хәрби юлы Подмосковьенан (Сухиничи) Көнигсбергҡа тиклем дауам итә.
Тарихи белешмә 1942 йылдың сентябренән 1943 йылдың февраль башына тиклем 11-се гвардия уҡсылар дивизияһы Калуга өлкәһе биләмәһендә, Жиздра йылғаһының көньяҡ сигендә, оборона тота.
Ураҙ ауыл Советы (Учалы районы)
Ураҙ ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Учалы районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Ғафуров Әнүәр Ғәбделмәжит улы
Хәрби хеҙмәте
Артабан Орёл ҡалаһы районында Курск алышында ҡатнаша. 1943 йылдың октябрендә Невель районында туплана. 1943 йылдың 24 декабрендә 11-се дивизия, башҡа частар менән берлектә, Городокты, ҙур тимер юл үҙәген, яулай. Шунан бирле ул 11-се гвардия Городок, Ленин, Ҡыҙыл Байраҡ, Суворов орденлы уҡсылар дивизияһы тип атала башлай. Белоруссия стратегик һөжүм итеү операцияһында (Багратион операцияһы) ҡатнаша, дивизия яугирҙары Витебск өсөн һуғышта, Неман йылғаһын кискәндә һәм өс көн эсендә 60 километр арауыҡты үтеп, плацдарм яулауҙа айырыуса батырлыҡ күрһәтә. Һуңғараҡ Гумбиннен һәм Көнсығыш Пруссия операцияларында, Көнигсберг ҡәлғә-ҡалаһын алыуҙа һәм Пиллау ҡалаһы районындағы алыштарҙа, ҡатнаша.
Ураҙ ауыл Советы (Учалы районы)
Административ үҙәге — Ураҙ ауылы.
Ғафуров Әнүәр Ғәбделмәжит улы
Һуғыштан һуңғы йылдары
Ғафуров Әнүәр Ғәбделмәжит улы — башҡорт публицистикаһы үҫешенә шаҡтай өлөш индергән шәхес. 1930-сы йылдарҙан уҡ ижад эше менән шөғөлләнә. Очерктар, хикәйәләр, шиғырҙар һәм фельетондар яҙа, матбуғат биттәрендә төрлө темаға яҙылған мәҡәләләре донъя күрә.
Ураҙ ауыл Советы (Учалы районы)
Тарихы
«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
Ғафуров Әнүәр Ғәбделмәжит улы
Һуғыштан һуңғы йылдары
1935 йылда СССР Журналистар союзына ағза итеп ҡабул ителә. Һуғыштан һуң Әнүәр Мәжит улы Ғафуров Башҡортостан радиокомитетында музыкаль тапшырыуҙар буйынса мөхәррир булып эшләй. Очерктар, шиғырҙар, балалар һәм үҫмерҙәр өсөн хикәйәләр яҙа, радиоспектаклдәр сйенарийын төҙөй.
«Белем» йәмғиәтенең әүҙем ағзаһы, лектор-пропагандисы була.
Оло Нартоваж
Оло Нартоваж — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Түбенге Лупья йылғаһының һул ярына тамағынан 75 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.
Ғафуров Әнүәр Ғәбделмәжит улы
Һуғыштан һуңғы йылдары
1950—1970-се йылдар Әнүәр Ғафури өсөн уңышлы һәм емешле осор була. Был йылдарҙа әҫәрҙәре һәм мәҡәләләре «Совет Башҡортостаны», «Советская Башкирия», «Ҡыҙыл таң», «Ленинсы», «Башҡортостан пионеры» гәзиттәрендә, «Пионер» журналында баҫыла. Ҡайһы бер мәҡәләләре Украина, Ҡаҙағстан, Татарстан баҫмаларында донъя күрә.
Оло Нартоваж
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Ғафуров Әнүәр Ғәбделмәжит улы
Һуғыштан һуңғы йылдары
Әнүәр Мәжит улы фортепианола яҡшы уйнай, халыҡ йырҙарын, «Эшсе» операһынан Ниғмәт арияһын башҡарған. Сәлих Сәйҙәшевтың хәрби маршын еренә еткереп уйнаған.
Оло Нартоваж
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ғафуров Әнүәр Ғәбделмәжит улы
Һуғыштан һуңғы йылдары
Әнүәр Ғафуров ҡатыны Разия Ғосман ҡыҙы менән ике улын, Рәиф менән Хәлитте, тәрбиәләп үҫтерә.
Рәиф Әнүәр улы Ғафуров — физика-математика фәндәре докторы, астрофизик, Мәскәүҙә эшләгән.
Хәлит Әнүәр улы — массаж яһаусы. Бөтә Союз массажистар курсын тамамлаған. Балалар өсөн әкиәттәр, ҡыҫҡа хикәйәләр ижад итә. Ҡатыны Люция менән улдары Мирсәйетте тәрбиәләй.
Мәжит Ғафури ижадын өйрәнеүе
Уҡыусыларын бигерәк тә атаһы, Башҡортостандың тәүге Халыҡ яҙыусыһы Мәжит Ғафури тураһындағы хәтирәләре ҡыҙыҡһындыра. Әнүәр Ғафуриҙы осрашыуҙарға, кисәләргә йыш саҡыралар. Әнүәр Ғафури атаһы Мәжит Ғафуриҙың тормош юлын һәм ижадын халыҡҡа еткереү йәһәтенән бик күп эштәр башҡарған.
«Совет Башҡортостаны» гәзитендә «Мәжит Ғафури әҫәрҙәрендә ҡатын-ҡыҙҙар образы», «Онотолмаҫ көндәр», «Шағирҙың яҡын дуҫы», «Илле йыл үткәс», «Дауыт Юлтыйҙың Мәжит Ғафуриға хаттары», «Шағир образы» һәм башҡа мәҡәләләре менән сығыш яһай.
1953 йылда үҙе туплаған материалдар нигеҙендә «Нәфрәттең тыуыуы» (Рождение гнева) исемле китап әҙерләп сығара.
Республика радиоһы аша «Шағир йөрәге», «Һүнмәҫ мөхәббәт», «Яҙыусы һәм заман», «Туған моңдар», «Далалағы хәл», «Халыҡ йырсыһы», «оло тантана», «Халыҡ шағиры Мәжит Ғафури» тигән тапшырыуҙар ойоштора.
Шул уҡ ваҡытта шағирҙың Өфөләге Мемориаль йорт-музейында һәм райондарҙа даими рәүештә лекциялар уҡый, әңгәмәләр үткәрә.
Башкирка (Оло Киңел ҡушылдығы)
Башкирка  — Рәсәйҙәге йылға. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Кенәле йылғаһының һул ярына тамағынан 319 км алыҫлыҡта ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км тәшкил итә. Бассейн майҙаны — 71,1 км².
Исеменең килеп сығышы
Ырымбур өлкәһендә Первомайский районы биләмәләрендә аға. Исеме XIX быуат уртаһына тиклем йылға буйындағы башҡорттар йәйләүҙәре иҫтәлегенә бирелгән булырға тейеш.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Киңел башынан тамағына тиклем, Көтөүлек йылғаһынан башҡа (инешенән Көтөүлек һыуһаҡлағысына тиклем).. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
— Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100782
— Бассейн коды — 11.01.00.008
— ГӨ буйынса томы — 12
— ГӨ буйынса сығарылыш — 1
Кабурчак (Кондома ҡушылдығы)
Кабурчак  — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кондома йылғаһының уң ярына тамағынан 212 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кондома йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Томь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.