cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Новочеркасскийҙың үҙәк китапханаһы
Тарих
Китапхананы ойоштороу инициаторы — Дон казағы Василий Дмитриевич Сухоруков. 1821 йылда ул атаман Денисовҡа Дон ғәскәре торған өлкәнең баш ҡалаһы Новочеркасскиҙа китапхана асырға тәҡдим яһап мөрәжәғәт иткән. Китап яратыусыларҙың һәр береһенән 50 һум аҡса йыйып, китапхананы асырға тигән тәҡдим ҡабул ителгән, ләкин ул тиклем аҡсаны йыйып өлгөрә алмағандар һәм эш туҡталып ҡалған. Бер аҙҙан В. Д. Сухоруков Санкт-Петербургҡа күсеп килгән һәм Новочеркасскиҙа китапхана асыуҙы онотҡандар. Сухоруков үлгәс, уның туғаны генерал-майор Ф. И. Шумаков был эште ойоштороп ебәрә алған. Халыҡ өсөн асыҡ китапхана ойоштороу Комитеты барлыҡҡа килгән. Ул комитет ултырыштарының протоколдары һаҡланып ҡалған.1869 йылдың 12 ноябрендә Комитет ултырышында китапхана Уставы раҫланған. Асыҡ китапхана Ғәскәр Наказлы Атаманы ҡурсауында торған. Уның Устаывнда : «Китапхана менән етәкселек итеү китапхананың 6 ағзаһынан тора, шуларҙың 3-һе китапхана ағзаларының дөйөм йыйылышында һайланған хаҡиҡый кешеләрҙән, икеһе — Ғәскәр Наказлы Атаман тәғәйенләнгән кешеләрҙән һәм комитеттың мотлаҡ даими ағзаһы- Новочеркасск гимназияһы директорынан торған.» Китапханала китаптар бөртөкләп йыйылған. Был турала «Донские ведомости» 1870 йылдың 2 февралендә сыҡҡан гәзитендә былай тип яҙған: «1869 йылдың аҙағында Комитет тейешле хәлдә төҙөгән китапханалағы һигеҙ шкафта С.-Петербургтан ҡайтарылған 737 исемле иң яҡшы әҙәби әҫәрҙәрҙең 1300 томы һатып алынды, шулай уҡ 3 „Ватан яҙмалары“, „Русский вестник“ һәм „Современник“ журналдары билдәле тәртиптә (китапхана нигеҙләнгәндән алып барлығы 700 том)теҙеп ҡуйылған» Шунда уҡ хәбәр ителә: « Китапхана булдырыу өсөн кәрәкле сумма кешеләрҙең үҙ теләге менән яһаған хәйриә аҡсаһына һәм төрлө ойошма етәкселәренең аҡсаларына, лотерея-аллегри аҡсаларына, баҙарҙан, төрлө спектаклдәр ҡуйыуҙан килгән һәм Дон сауҙа йәмғиәтенән килгән 1000 һум көмөш аҡсаға һатып алынған.» Китапханала философия, богословие, тарих, тәбиғәт белеме, сәнғәт һәм иҡтисад буйынса китаптар булған. Китапханала бай булмаған, ләкин уҡырға әүәҫ кешеләр өсөн уҡыу бүлмәһе ойошторолған. Китапхананың уҡыу блмәһенә инеү хаҡы кеше башына 5 тин тәшкил иткән. 1880 йылда ҡала йәмәғәте китап уҡыу бүлмәһенә бушлай инеү мәсьәләһен күтәреп сыҡҡан, тик был китап уҡырға килеүселәрҙең һанын бик ныҡ артып китеүен килтереп сығарып, ағымдағы сығымдар тотоуҙы үҫтереп ебәреү ихтималлығы арҡаһында китапхананың аҡсаһы етмәйәсәк, тип уйлап, китапхана етәкселеге бүлмәне бушлай эшләтеүҙән баш тартҡан. Әммә шуның менән бер рәттән кесаҙна һәм йәкшәмбе көндәрендә ярлы ҡатлам кешеләре өсөн китапхана уҡыу бүлмәһе бушлай эшләгән. Китаптарға инеү сикләнгән. Ябай казактарға үтеп киткән йылдарҙың китаптары һәм гәзит-журналдары ғына бирелгән. Китапты үҙҙәрендә 2 аҙнанан оҙаҡ тотҡандар һәр бер көн өсөн 10 тин штраф түләгәндәр.
1908 йылда ҡала архитекторы В. Н. Куликов яңы бина китапханаһы проектын тәҡдим иткән, сөнки китапхананың үҙ йорто булмағанлыҡтан китапхана Дроновтарҙың йортон арендаға алып тотонған. Тик Беренсе бөтә донъя һуғышының башланып китеүе был планды тормошҡа ашырырға ҡамасаулаған.
Совет осоронда
Ҡалала 1920 йылда Совет власы урынлаштырылғас, китапханаға элекке офицерҙар йортон биргәндәр. Китапхана әлеге көнгә тиклем ошо йортта. Аҡтар ҡаланы ташлап киткәс, ҡалала тәртипһеҙлек ғүмер һөргән, күп йорттар, шул иҫәптән китаптар ҙа таланған. Яңы власть китаптарҙы һаҡлау сараларын ваҡытында күргәндәр. Китап уҡыусылар өсөн китапхана 1920 йылдың 14 апрелендә яңынан асылған.
1923 йылдан китапхана яңынан тергеҙелә башлай, унда уҡыу залы асыла, уҡыусылар һаны арта. 1927 йылда китапхана 4 бүлектән тора. 1937 йылда — А. С. Пушкиндың тыуыуына 100 йыл тулыу уңайынан китапханаға Новочеркасск ҡалаһына бер нисә тапҡыр килгән бөйөк шағирҙың исеме бирелгән. Шул уҡ йылда киң масштаблы репрессиялар үткән, шуларҙа китапхананың бер нисә хеҙмәткәре уҡыусыларға"Троцкистарҙың китаптарын" уҡырға биреүҙә ғәйепләнеп, репрессияға эләккән, бер нисә йыл эсендә генә китапханала һигеҙ ректор алышынған. 1943 йылда фашистар оккупацияһы ваҡытында китапхана фонды байтаҡ зыян күргән: ҡайһы бер китаптарҙы нацистар юҡ иткәндәр йәки Германияға алып сыҡҡандар.
1959—1960 йылдарҙа — китапхана асыҡ эшләүгә күскән. Китапханаға кереүселәр һаны көнөнә 500—700 кеше тәшкил иткән. 1962 йылда — « Яҡшы эшләүсе китапзхана» исеменә лайыҡ булған. 1967, 1971 йылдарҙа — китапхана — ВДНХ дипломы менән бүләкләнде. 1975 йыл-1979 йылдарҙа — үҙәкләндерелгән масса күләмле китапханаларҙы А. С. Пушкин исемендәге Новочеркасск китапханаһы етәкләгән. 1985—1995 йылдарҙа — А. С. Пушкин исемендәге Үҙәк Дәүләт китапхана бинаһы реставрацияланған, ул федераль әһәмиәтендәге тарих һәм мәҙәни ҡомартҡыһы булып һанала.
Филиалдары
В МУ «Новочеркасская централизованная библиотечная система» 9 филиалов:
Игол (Чертала ҡушылдығы)
Игол  — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Омск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чертала йылғаһының һул ярына тамағынан 242 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 49 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Васюган йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Кеть йылғаһынан Васюганға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Лихтенберг (Каменц)
Лихтенберг (Каменц) (Lichtenberg) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1655 кеше йәшәй. Майҙаны — 14,75 км2. Диңгеҙ кимәленән 326 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 1896 һәм автомобиль коды BZ.
Елизавета I
Елизаве́та I (7 сентябрь 1533 йыл — 24 март 1603 йыл), Изге королева Бесс, Ҡыҙ королева  — Англия королеваһы һәм Ирландия королеваһы 1558 йылдың, 17 ноябренән Тюдор династияһының һуңғы вәкиле. Англия короле Генрих VIII һәм уның икенсе ҡатыны Анна Болейндың ҡыҙы.
Елезавета етәкселек иткән дәүерҙе «Англияның алтын быуаты» тип атайҙар, сөнки ул быуатта мәҙәниәт сәскә ата. Шекспир, Марлоу, Бэкон һәм башҡалар- Елизавета дәүере кешеләре. Англияның донъяла әһәмиәте арта (Еңелмәҫ армада, Дрейк, Рейли, Британия Ост-Һинд компанияһы).
Генрих VIII ҡыҙы
Елизавета 1533 йылдың 7 сентябрендә Гринвичтә, король һарайында, йәкшәмбе көнөдә тыуған. Уның әсәһенә король бик ныҡ ғашиҡ булып өйләнә. Генрих VIII Анна күптән көткән улдар табып бирер тип өмөтләнә. Екатерина Арагонская менән булған оҙайлы никахы ла Англияға вариҫ ир бала бирмәй һәм Тюдорҙар династияһы юҡҡа сығыуға бара. Шуға ла Екатеринаның тыуыуы береһен дә шатландырмай. Сөнки быға тиклем инде ғаиләлә бер ҡыҙ бала, принцесса Мария, була. Тағы ла ҡыҙ бала тыуыуы ҡыҙматас королде сығарынан сығара, асыуын ғына ҡабарта.
Шулай ҙа бала тыуыуға арналған мәжлес тантаналы шарттарҙа үтә. Ҡыҙ шул уҡ Гринвич ҡалаһында 10 сентярь көнө суҡындырыла. Балаға исемде Генрих VIII әсәһе Елизавета Йорк хөрмәтенә бирәләр.
1533 йылдың декабрендә ҡыҙға йәшәү урыны булараҡ, Хэтфилд-хаус резеденцияһын билдәләйҙәр. Был Лондондан бик алыҫ булмай. Ата-әсәләре баланың хәлен белешергә бик һирәк килә. Шулай ҙа Анна Болейн балаһын ныҡ ярата. Атаһы балаға битараф булған тип әйтеп булмай. Уның тик бер етешһеҙлеге була — ҡыҙ бала булып тыуған. Королеванан элеккесә малай табыуын көтәләр.
Елизаветаға ике йәш тә һигеҙ ай тигәндә, әсәһеҙ ҡала. Анна Бойленды илгә хыянат итеүҙә ғәйепләп язалайҙар. Ул атып үлтереүгә хөкүм ителә. Анна Генрихҡа малай табып бирмәй, суд  уны иренә бер нисә тапҡыр хыянат итеүҙә ғәйепләй. Был инде Генрихтың Аннанан арынырға теләүе генә була. Хыянат итеү бары тик ул уйлап сығарған уйҙырма икәне баштан уҡ барыһына ла аңлашылып тора. Шуға ҡарамаҫтан 1536 йылдың 19 майында суд ҡарары тормошҡа ашырыла, королева Анна язалана.
Генрих VIII тағы ла өйләнергә ашыға, Елизаветаны тыума бала тип иғлан итә. Королдең бығаса булған ике никахы ғәмәлдән сыҡҡан тип иҫәпләнә Һәм уларҙың бер ниндәй ҙә хоҡуҡи эҙемтәләре булмай.
Үҫмер сағы
1547 йылдың 28 ғинуарында Елизавета Энфилдә саҡта уға атаһының вафаты тураһында хәбәр итәләр. Король васыятнамәһе буйынса тәхет улы Эдуардҡа ҡала, Эдуард үлгән осраҡта тәхет (әгәр Эдуардтың вариҫтары булмаһа) Марияға, һәм уның балаларына, һуңынан Елизаветаға һәм уның балаларына ҡалырға тейеш. Ошо васыятнамәһе менән Генрих VIII ҡыҙҙарын таный һәм Англия тажына, Европалағы принцтар менән никахҡа инергә өмөт бирә.
Елизаветаның үгәй әсәһе Екатерина Парр  бер аҙҙан Эдуарда VI  әсәһенең ағаһы  Томас Сеймурға кейәүгә сыға. Ҡайһы бер сығанаҡтарҙа Томас Сеймур Елизаветаға өйләнергә теләгән тиелә. Аристократ Сеймурҙар Говардтар (Анна Боллейндың әсәһе  Элизабет Говард яғынан) менә туған була, бәлки  шуға Елизавета менән Томасты  туғанлыҡ хистәре бәйләп торғандыр тигән фараз да бар.
1551 йылда  Эдуард VI  яратҡан апаһы  Елизаветаны  Лондонға саҡырып ала, ләкин  Эдуард   ҡапыл үлеп китә. Елизавета өсөн был бик ҙур ҡайғы бкла. Эдуард үлгәндән һуң лорд-протектор Джон Дадли тәхеткә Джейн Грейҙы (Генрих  VII бүләһе) ултырта. 1553 йылда тәхет өсөн  Джейн менән принцесса Мария яҡлылар араһында көрәш башлана. Джейн Грей еңһә, Елизавета бер ҡасан да тәхеткә ултырмаҫ ине, ә   Мария ултырһа, ул иң беренсе тәхет вариҫы булыр ине. Тик бар күңеленән католиктар яҡлы  королева янында йөрөү уға ҙур хәүеф менән янай. Елизавета Хэтфилдта тороп ҡала —  барон Уильям Сесилдың (Совет секретары) кәңәшен тыңлай.
Марии I Тюдор дәүере
1553 йылдың октябрендә Мария I Лондонда король тәхетенә ултыра. Утыҙ ете йәшлек королева (Испания королдәре Фердинанд менән Изабелла ейәнсәре) Англияны католик сиркәүе ҡулы аҫтына ҡайтарырға уйлай. Был осорҙа Англияла католиктар күберәк була, ләкин Генрих менән  Эдуард  дәүерендә протестанттар дәүләттә иң юғары вазифаларҙы биләй.
1554 йылдың ғинуарында протестант Томас Уайетт  Мария менән  Испания короле Филипп II никахына ҡаршы фетнә ойоштора. Мария Елизаветаны король төрмәһе  Тауэрға  ябырға бойороҡ бирә.
Тауэрҙа уның бала саҡ дуҫы Роберт Дадли ҙа ултыра,  тикшеренеүселәр улар тышта йөрөгәндә осраша алғандыр тигән фекерҙә.
1554 йылда Лондонға   Испания короле Филипп II килә. Туй алдынан Мария һеңлеһенТауэрҙан сығара. Принцесса Вудстокҡа ([Оксфордшир графлығы)  һөргөнгә китә. Елизаветаға хатлашыу рөхсәт ителмәй. Елизавета элеккесә тәхет вариҫы тип иҫәпләнә. Мария менән Филипптың балаһы булмай. Елизаветаны Хэтфилд-хаус һарайына ҡайтаралар. Филипп та  тәхет вариҫы Елизавета менән яҡшы мөғәлләмә итә, сөнки Мария бик ҡаты сирләй башлай.
1558 йылдың ноябрь айында Мария бик теләмәһә лә, Совет  талабы буйынса ,  һеңлеһен тәхет вариҫы итеп тәғәйенләй. Англия протестанттарын ныҡ ҡыҫырыҡлаған, күптәрен язалаған королева   вафат була, ул тарихҡа Ҡанлы Мария булып инеп ҡала.
Йәш королеваның тәүге аҙымдары
Мария үлеп, өс көн үткәс тә, яңы королева кәңәшмә үткәрә. Уильям Сесил Англияның дәүләт секретары, Роберт Дадли - кавалерия етәксеһе, Томас Перри  ҡаҙнасы вазифаһына тәғәйенләнә.
1558 йылдың 28 ноябрендә  Лондон  йәш королеваны шатланып ҡаршы ала. Елизаветаға был саҡта егерме биш йәш була. Үҙ йәшендәге башҡа ҡатындар менән сағыштырғанда, Елизавета йәшерәк күренә. Елизавета I  модаға бик күп иғтибар бүлә, 1566 йылда Оксфордта рәсми сараға ул, донъяла беренсе булып, терһәгенә тиклем етеп торған бирсәткәләр кейеп килә.
25.01.1559 йыл- Елизавета дәүерендәге беренсе Парламент эшен башлай.
Тәхеткә ултырғас, Елизавета Марияға ярҙам иткән католиктарҙың береһен дә  илдән ҡыумай, уларҙы ҡыҫырыҡламай. «Бер төрлөлөк тураһында акт» менән Елизавета Англияла  Реформацияны дауам итеүе тураһында белдерә, католиктарға Англияла месса (католиктарҙың төп дини йолаһы)  үткәреү тыйылмай. Был диндәрҙең һыйышып йәшәүе арҡаһында Англияла  граждандар  һуғышы тоҡанмай ҡала.Елизавета үҙе  протестанттар менән католиктарҙың һыйышып йәшәүе яҡлы булһа ла, уның ярандары уға һәр саҡ католиктар уға үлем менән янағанын иҫкәртеп тора, католик  руханиҙарын эҙәрлекләй. Елизавета дәүере аҙағына Англия халҡының күпселеге протестант динле була.
10 февралдә Парламент королеваға кейәүгә сығып,бала, Англия тәхете вариҫын, табырға ҡуша.
Елизавета буласаҡ ире менән власты бүлешергә теләмәй, ләкин 1559 йылда ул парламентҡа уйлап ҡараға ризалыҡ бирә. Халыҡ араһында Роберт Дадли менән королева араһында бала саҡта уҡ тыуған ҡайнар хистәр тураһында хәбәр йөрөй. Роберт Дадли Елизаветаға өйләнергә теләһә лә, ҡатыны Эми Робсарттың ҡапыл үлеп китеүенән һуң королева менән мөнәсәбәттәре тағы ла ҡатмарлаша төшә. Сөнки Дадлиҙың ғәйебе булмауы асыҡланһа ла, халыҡ араһында ғәйбәт тарала. Роберт Дади менән Елизаветаның бәйләнеше 1588 йылға тиклем, лорд  вафат булғансы дауам итә. 1562 йылда  Елизавета сәсәк менән ауырып китә һәм  ул үҙе  үлеп киткән осраҡта тип Роберт Дадлиҙы лорд-протектор итеп билдәләй. Ғүмеренең аҙағынаса Елизавета үҙен ғиффәтле ҡыҙ кеше тип таный. Ләкин 1587 йылда Испания министры Фрэнсис Энгелфилдтың Испания короленә яҙған өс хаты табыла. Уларҙа Елизавета менән Роберт Дадлиҙың Артур Дадли исемле улы барлығы тураһында яҙыла. Артурҙы королеваны ҡарап үҫтергән Кэтрин Эшли Роберт Саузерн ғаиләһенә биргән. Үлер алдынан Саузерн Артурға уның атаһы һәм әсәһе кем булыуы тураһында әйтә. Быны инглиз тарихсыһы Пол Доэрти ҙа ҡеүәтләй.
Сит ил илселәре лә 1561 йыл тирәһендә королеваның бик ныҡ йыуанайып китеүе тураһында хәбәр итә. 1562 йылдан һуң яҙған доғаларында Елизавета Аллаһтан үҙен гонаһы өсөн ярлыҡауҙы үтенә, тик ниндәй гонаһ икәнен яҙмай. Әлегә был сер асылмаған.
Тәүге һуғыш
1559 майында Шотландия протестанттары  королева-регент  Марии де Гизға ҡаршы күтәрелә (Мария Стюарттыңң әсәһе). Мария де Гизға ярҙамға тыуған иле Франциянан ғәскәр ебәрелә. Лорд Сесил Елизаветаға протестанттарға ярҙам итергә кәңәш бирһә лә, ул Шотландияның эске эшенә асыҡтан асыҡ ҡыҫылмай.
Елизавета Шотландия протестанттарына йәшерен генә аҡса ебәрә.
1560 йылда  Йәшерен Совет Елизаветанан Шотландияға  Марии де Гизға ҡаршы ғәскәр ебәреүҙе талап итә. Инглиздәр ярҙамы менән протестанттар еңә һәм   йылда Эдинбургта  килешеү төҙөлә. Англия менән Франция үҙ ғәскәрҙәрен Шотландиянан ҡайтара. Мария де Гиз вафат була.
Марии Стюарт (Франциск II ҡатыны) Англия тәхетенә бер ҡасан да ҡул һуҙмаясағы тураһында һүҙ бирергә тейеш була. Мария Эдинбург договорын ратификацияламай.Ошо ваҡыттан алып, ике дәүләт араһында оҙайлы дошманлыҡ башлана.
Мария Стюарт Англия тәхетенә дәғүә итә
Бөйөк немец шағиры Фридрих Шиллер Марияны бер ғәйепһеҙ ҡорбан, ә Елизаветаны—яуыз хаким, залим итеп һүрәтләй. Ләкин ысынбарлыҡ улай ябай булмай.
Елизавета Англияның законлы королеваһы, ләкин Мария Сюарт  Англия короле Генрих VII ейәнсәре булыуы менән файҙаланып, Англия тәхетенә ултырырға теләй, уның ярандары уға ошо турала көн дә тылҡып тора. Ләкин 1543 йылғы Генрих VIII  васыятында Мария Стюарт бөтөнләй иҫкә лә алынмай. Европа католиктары (папа, монархтар) әлбиттә Мария яҡлы була. Шотландияла Марияға ҡаршы бола башлана. Мария Англияға ҡаса, Елизавета уға ярҙам итә, Мария Шеффилд замогында йәшәй. Тик ул һаман да Англия тәхетенән баш тартмай, Елизаветаға ҡаршы аҫтыртын эш алып бара. Суд Марияны үлем язаһына хөкөм итә. 1587 йылдың 8 февралендә Мария язалана.
Англияла сәнәғәт үҫеше
100 йыл эсендә  Англия Европаның артта ҡалған иленән  Европалағы сауҙа һәм сәнәғәт иң көслө үҫешкән дәүәткә әйләнә. 100 тоннан артыҡ һыу һыйҙырышлы караптар һаны 1588—1629  йылдарҙа  10  тапҡырға арта (35 -тән 350). Инглиздәрҙең хәрби караптары Испанияныҡынан еңелерәк, етеҙерәк була, туптары— йыраҡҡараҡ ата.
Елизавета дәүерендә берәҙәклеккә ҡаршы закон буйынса 80 меңдән ашыу кеше үлем язаһына хөкөм ителгән.
Диңгеҙ хужаһы
Король Генрих VII Англияла  король флотын булдыра. Елизавет дәүерендә Англия көслө диңгеҙселек иленә әйләнә. Елизавета дәүерендә бер туған Уильям  менән Джон Хокинс, Френсис Дрейк океандарҙа сауҙа караптарына һөжүм итеүсе пират командаларын етәкләй, улар хөкүмәткә лә өлөш сығарып тора тигән мәғлүмәттәр була. Бигерәк тә 1570 йылдарҙа инглиз диңгеҙселәре йыш ҡына Испанияның сауҙа караптарына һөжүм итә, уларҙы талай. Англия ҡыҫымы аҫтында Испания  әкрен генә төп диңгеҙселәр иле булыуҙан туҡтай. 1587 йылда инглиздәр Төньяҡ Америкала Джейстаунға (Виргиния штаты)  нигеҙ һала.
1585—1604 йылдарҙа Англия менән Испания араһындағы оҙайлы һуғыш бара. 1588 йылда Испанияның  «Бөйөк Армада»һы Британия ярҙары янында ҡыйратыла. Королева диңгеҙселәре янында була, Тилбериҙа  Елизавета : Минең тәнем көсһөҙ һәм хәлһеҙ ҡатын-ҡыҙҙыҡы, ләкин миндә король  йөрәге һәм ҡыйыулығы, улай ғына түгел— Англия короленеке  ,-ти.
Елизавета I һәм Иван Грозный
Был дәүерҙә Англияла Мәскәү сауҙа компанияһы эшмәкәрлеген йәйелдерә. Muscovy Trading Company (Московская торговая компания) 1551 йылда  барлыҡҡа килә(Эдуара VI  ваҡытында). Ләкин Елизавета I  дәүере- уның  осоро.
Мәскәү Компанияһының резиденцияһы (Иҫке инглиз йорто], хәҙер — музей) Кремль янында — Варварка урамында була.
Ивван IV ҡатын-ҡыҙҙарҙан ти Елизавета менән генә хат алышҡан. Ивана Грозный Елизавета Тюдорға  11 хат яҙған (батша яҙған бөтә  хаттарҙың 1/20). Тәүге хатын ул 1562 йылда яҙа.
1600—1601 йылдарҙа Лондонда  урыҫ илсеһе Григорий Иванович Микулин йәшәй.
Сәнғәт
Елизавета сәнғәтте, бигерәк тә театрҙы ярата. 1582 йылда Елизавета I Король труппаһын булдыра, унда Уильям Шекспир ҙа ҡатнаша.
Ғүмеренең һуңғы йылдары
Ғүмеренең һуңғы йылдарында королева үҙенең тышҡы ҡиәфәтенә артыҡ иғтибар итмәһендәр өсөн, бик күп биҙәүестәр ҡуллана, буяна.
Елизавета үҙ вариҫы тип Мария Стюарттың улы Яков Стюартты тәғәйенләй. Шуның менән Англияла Тюдорҙар династияһы бөтә.
Өфө урамдары
Был мәҡәлә Өфө ҡалаһындағы урамдар, бульварҙар, яр буйҙары, тыҡрыҡтар, майҙандар, аралыҡтар, проспекттар, шосселар тураһында мәғлүмәт бирә.
Өфө урамдарының тарихы
Беренсе Өфө урамдары  XVII быуатта барлыҡҡа килә. Улар Яңы Өфө ҡәлғәһенең ҡапҡа төбөнән башлана һәм  Өфө кремленән ян-яҡҡа елпеүес булып тарала. Урамдар бер ниндәй планһыҙ төҙөлә, улар юл, һуҡмаҡ рәүешендә була, буйлатып өйҙәр, һарайҙар һалына, баҡсалар яһала.
XVIII быуаттың беренсе яртыһына тиклем тәүге урамдарҙың атамалары булмай. Хәҙерге урамдарҙың ҡайһы берҙәре юл йә тракт була. Тәүге атамалар слободаларҙың һәм ҡаланан таралған юлдарҙың исемдәренән алына. XX быуатта ғына йорттарға номер һуғыла.
1-се Диагональ  тыҡрыҡ (1-й Диагональный переулок)
Почта индексы — 450900. ОКАТО коды — 80401944001.
Өфөнөң Октябрь районында, Нуғай ҡасабаһында  урынлашҡан.
Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы советының «Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округының Октябрь районы Нуғайҙағы, Глумилин торлаҡ районындағы, Киров  районындағы („Урал“, „Йүрүҙән“ биҫтәләре), Орджоникидзе районындағы (Тимашев) яңы урамдарҙың атамалары тураһында»  2010 йылдың 16 сентябрендәге 28/15-се ҡарары менән раҫланған.
1-се Үләнле тыҡрыҡ (1-й Травяной переулок)
Почта индексы — 450900. ОКАТО коды — 80401944001.
Өфөнөң Октябрь  районында, Нуғай ҡасабаһында урынлашҡан.
Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы советының «Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы Октябрь районының Нуғайҙағы, Глумилин торлаҡ районындағы, Киров районындағы („Урал“, „Йүрүҙән“ биҫтәләре), Орджоникидзе районындағы (Тимашев) яңы урамдарҙың атамалары тураһында» 2010 йылдың 16 сентябрендәге 28/15-се ҡарары менән раҫланған.
1-се Биҙәкле тыҡрыҡ (1-й Узорный переулок)
Почта индексы — 450900. ОКАТО коды — 80401944001.
Өфөнөң Октябрь районында,  Нуғай ҡасабаһында урынлашҡан.
Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы советының «Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы Октябрь районының Нуғайҙағы, Глумилин торлаҡ районындағы, Киров районындағы („Урал“, „Йүрүҙән“ биҫтәләре), Орджоникидзе районындағы (Тимашев) яңы урамдарҙың атамалары тураһында» 2010 йылдың 16 сентябрендәге 28/15-се ҡарары менән раҫланған.
2-се Диагональ тыҡрыҡ (2-й Диагональный переулок)
Почта индексы — 450900. ОКАТО коды — 80401944001.
Өфөнөң Октябрь  районындағы Нуғай ҡасабаһында урынлашҡан.
Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы советының «Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы Октябрь районының Нуғайҙағы, Глумилин торлаҡ районындағы, Киров районындағы („Урал“, „Йүрүҙән“ биҫтәләре), Орджоникидзе районындағы (Тимашев) яңы урамдарҙың атамалары тураһында» 2010 йылдың 16 сентябрендәге 28/15-се ҡарары менән раҫланған.
2-се Ынйылы тыҡрыҡ (2-й Ландышевый переулок)
Почта индексы — 450900. ОКАТО коды — 80401944001.
Өфөнөң Октябрь районында, Нуғай ҡасабаһында урынлашҡан.
Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы советының «Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы Октябрь районының Нуғайҙағы, Глумилин торлаҡ районындағы, Киров районындағы („Урал“, „Йүрүҙән“ биҫтәләре), Орджоникидзе районындағы (Тимашев) яңы урамдарҙың атамалары тураһында» 2010 йылдың 16 сентябрендәге 28/15-се ҡарары менән раҫланған.
2-се Үләнле тыҡрыҡ (2-й Травяной переулок)
Почта индексы — 450900. ОКАТО коды — 80401944001.
Өфөнөң Октябрь  районында, Нуғай ҡасабаһында урынлашҡан.
Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы советының «Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы Октябрь районының Нуғайҙағы, Глумилин торлаҡ районындағы, Киров районындағы („Урал“, „Йүрүҙән“ биҫтәләре), Орджоникидзе районындағы (Тимашев) яңы урамдарҙың атамалары тураһында» 2010 йылдың 16 сентябрендәге 28/15-се ҡарары менән раҫланған..
2-се Биҙәкле тыҡрыҡ (2-й Узорный переулок)
Почта индексы — 450900. ОКАТО коды — 80401944001.
Өфөнөң Октябрь районында, Нуғай ҡасабаһында урынлашҡан.
Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы советының «Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы Октябрь районының Нуғайҙағы, Глумилин торлаҡ районындағы, Киров районындағы („Урал“, „Йүрүҙән“ биҫтәләре), Орджоникидзе районындағы (Тимашев) яңы урамдарҙың атамалары тураһында» 2010 йылдың 16 сентябрендәге 28/15-се ҡарары менән раҫланған.
3-сө Ынйылы тыҡрыҡ (3-й Ландышевый переулок)
Почта индексы — 450900. ОКАТО коды — 80401944001.
Өфөнөң Октябрь районында, Нуғай ҡасабаһында урынлашҡан.
Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы советының «Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы Октябрь районының Нуғайҙағы, Глумилин торлаҡ районындағы, Киров районындағы („Урал“, „Йүрүҙән“ биҫтәләре), Орджоникидзе районындағы (Тимашев) яңы урамдарҙың атамалары тураһында» 2010 йылдың 16 сентябрендәге 28/15-се ҡарары менән раҫланған.
Октябрҙең 50 йыллығы урамы (Улица 50-летия Октября)
Октябрҙең 50 йыллығы урамы — Өфөнөң Совет районындағы урам. Революцион һәм Цюрупа урамдары сатынан башлана, Октябрь проспекты менән киҫелештә тамамлана.
Почта индексы: 450001.
Был урамда  «Өфө уттары» күңел асыу комплексы, Матбуғат йорто урынлашҡан.
СССР-ҙың 50 йыллығы урамы (Улица 50 лет СССР)
Спорт Һарайы ҡаршыһында Рихард Зорге урамы менән киҫелештән башлана,  «Башҡортостан» сауҙа үҙәге тапҡырында  Менделеев урамы сатында тамамлана.
Еңеүҙең 65 йыллығы урамы (Улица 65-летия Победы)
Өфөнөң Октябрь районында  ,  Нуғай ҡасабаһында.
Почта индексы — 450900. ОКАТО коды — 80401944001.
Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы советының «Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы Октябрь районының Нуғайҙағы, Глумилин торлаҡ районындағы, Киров районындағы („Урал“, „Йүрүҙән“ биҫтәләре), Орджоникидзе районындағы (Тимашев) яңы урамдарҙың атамалары тураһында» 2010 йылдың 16 сентябрендәге 28/15-се ҡарары менән раҫланған.
1629 км (1629 км)
Урамдағы йорттарға  27-се торлаҡ эксплуатациялау идаралығы идара итә.
Шәхси йорттар иҫке йорттарҙы һүтеү программаһына ингән.
Абакан урамы (Абаканская улица)
Почта индексы: 450103. ОКАТО коды: 80401375000.
Урам ҡаланың тарихи үҙәгенән бер нисә кварталда урынлашҡан. Уға Сочи урамы яҡлап инер өсөн  Некрасов урамына боролорға ла шунан беренсе боролошта уңға китергә кәрәк. Был урам бер кварталлы, Пулемёт урамына тиклем дауам итә. Революцияға тиклем ул Яңы Таулы яңы ауылы була,  XX быуаттың 20-се йылдарында  Казбей урамы тип йөрөтөлә башлай, ә 1956 йылдың ноябренән, Өфө менән  Черниковск ҡушылғандан һуң, бер ни тиклем ваҡыт Асылыкүл урамы тип аталып йөрөй. .
Әбйәлил урамы (Абзелиловская улица)
Шаҡша-Көньяҡ торлаҡ массивында Шаҡша-2 станцияһы янында, «Урал» кинотеатры эргәһендә,  Мәләүез һәм Гвардия урамдары менән сикләнгән кварталда урынлашҡан. Унда бер генә йорт бар: Әбйәлил урамы, 1. Ҡыҙыл кирбестән төҙөлгән ике ҡатлы был бина ХХ  быуат уртаһында һалынған. Төҙөлгән сағында  16 фатирлы торлаҡ йорт булған, хәҙер унда 54-се торлаҡ эксплуатациялау идаралығы урынлашҡан .
Абхаз урамы (Абхазская улица)
Абхаз урамының исеме бер нисә тапҡыр үҙгәрә: тәүҙә 2-се Копейкин  тыҡрығы (Копейкин урамына сыға), шунан 2-се Баҡсалы (урыҫ Огородный) тыҡрығы, Бахчачы (төрки телдәрҙең береһенән, фараз ителеүенсә, ҡарасай теленән), Баҡса (Садовая) урамы (1956) тип атала. Өфөнөң Киров  районында  Салауат Юлаев проспекты, Әй урамының,  Сун-Ят-Сен урамының, Минһажев урамының дауамынан хасил булған кварталда урынлашҡан. Урамдағы йорттарҙың бер өлөшө иҫке йорттарҙы һүтеү программаһына («2007—2015 йылдарға Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округының төҙөлгән  территориялары үҫеше» муниципаль адреслы программаһы ) эләгә. Почта индексы — 450022,  ОКАТО коды — 80401375000.
Авангард  урамы (Авангардная улица)
Өфө ҡалаһының  Калинин  районында, Максимовка ауылында, тыуған яҡты өйрәнеүсе  Владимир Соловьёв билдәләмәһе буйынса, «Максимовка боролошо аръяғындағы  микрорайонда төҙөлгән. Өс йөҙ метрлы, Сосновка һәм Совхоз урамдарын тоташтыра.». Өфө ҡалаһының 5-се Калинин  суд  участкаһына инә. Почта индексы — 450033,  ОКАТО коды — 80401370000.
Авиатор урамы (Авиаторская улица)
Өфөнөң Киров районында, Ағиҙел йылғаһы буйында урынлашҡан. Урам Золотухин слободаһына ингән булған (хәҙер  Алмалыҡ-1, Алмалыҡ-2, Алмалыҡ-4, Алмалыҡ-5 микрорайондары). Элек — 6-сы Усолка тыҡрығы, Өфөнөң боронғо ҙур урамдарының береһе булған Усолка урамы (хәҙерге Сочи урамы) эргәһендәге бер нисә Усолка тыҡрығының береһе) . Почта индексы — 450103, ОКАТО коды — 80401375000. Өфөнөң 8-се Киров суд  участкаһына ҡарай.
Аврора урамы (Улица Авроры)
Аврора урамы Өфөлә, Киров районында, Белореченский микрорайонында урынлашҡан. Ҡариҙел йылғаһына тиклем һуҙылған урман массивына йәнәш үтә. Урам башланған ерҙә урман массивында хәҙерге Президент-отель урынлашҡан, урам Республика балалар дауаханаһын һәм 4-се ҡала бала табыу йортон индергән медицина учреждениелары комплексына илтә. Почта индексы — 450092, ОКАТО коды — 80401375000.
Аграр урам (Аграрная улица)
Ленин районында, 8 Март ҡасабаһында урынлашҡан. Почта индексы — 450007, ОКАТО коды — 80401380000.
Аджар урамы (Аджарская улица)
Шәхси сектор бөгөнгәсә һаҡланған. 10, 12, 12а, 14, 15, 16 номерлы йорттар граждандарҙы иҫке йорттарҙан күсереү ярҙамсы программаһына инә. Почта индексы — 450057, ОКАТО коды — 80401375000. Өфөнөң 8-се Киров суд участкаһына ҡарай. Давид Бурлюк Трунилов йырынында оҫталыҡ дәрестәре ойошторған, тигән мәғлүмәт бар.
Адыгей урамы (Адыгейская улица)
Өфөнөң Адыгей урамы  де-юре Киров районына ҡарай. Почта индексы — 450077, ОКАТО коды — 80401390000. Ғәмәлдә урам юҡҡа сыҡҡан, унда булған шәхси йорттар бөтәһе лә һүтелгән.
Академик Королёв урамы (Улица Академика Королёва)
Академик Королёв урамы — Өфөнөң Октябрь районындағы урам,  Һупайлы микрорайоны. Маршал Жуков исемендәге урам сатынан башлана һәм Ҡариҙел йылғаһы Яр буйы урамы сатында тамамлана. Һупайлының төп дүрт транспорт  магистраленең береһе.
Академия урамы (Академическая улица)
Академия урамы — Өфөнөң Октябрь районында, Нуғай ҡасабаһында.
Почта индексы — 450900, ОКАТО коды — 80401944001.
Атамаһы Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы советының «Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы Октябрь районының Нуғайҙағы, Глумилин торлаҡ районындағы, Киров районындағы („Урал“, „Йүрүҙән“ биҫтәләре), Орджоникидзе районындағы (Тимашев) яңы урамдарҙың атамалары тураһында» 2010 йылдың 16 сентябрендәге 28/15-се ҡарары менән раҫланған.
Аксаков урамы (Улица Аксакова)
Аксаков урамы — Өфөнөң Киров һәм Ленин райондарындағы урам. Көньяҡтан төньяҡҡа ҡарай, Зәки Вәлиди урамынан Революцион урамға тиклем һуҙыла.
Аҡташ урамы (Акташская улица)
Де-юре Орджоникидзе районында. Почта индексы — 450051, ОКАТО коды — 80401385000. Ғәмәлдә урам юҡ, унда булған шәхси йорттар һүтеп алынған.
Арбат урамы (Арбатская улица)
Көнбайыштан көнсығышҡа,  Малыгин урамынан Красный Тал урамына бара. Төньяҡ-көнбайышында — Иҫке Затон зыяраты. Көньяғында — Киндерле күл (Конопляное озеро), көнсығышында — бер нисә ваҡ һыу ятҡылығы.
Урамдың исеме 1995 йылдың 29 ноябрендә барлыҡҡа килә (БР Өфө ҡала Советы Президиумының 1995 йылдың 29 ноябрендәге «Өфө ҡалаһы Ленин районы „Тихая Слобода“ торлаҡ массивындағы урамдарҙың һәм тыҡрыҡтарҙың атамалары тураһында» 10/20-се ҡарары)
Атаевка урамы (Атаевская улица)
Атаевка  — Өфөнөң Киров районы Атаевка ауылындағы урам. Ауыл 1992 йылдан Искин ауыл советы составында ҡаланың административ сиктәренә инә.
Йорттарҙың нумерацияһы көнбайыштан көнсығышҡа бара. Беренсе йорт — 1-се һәм 2-се Атаевка урамдары ҡаршыһында, шунан өҙөклөк, 4-се Аатаевка урамы сатынан яңынан башлана, Кесе Олокүл буйынан барып, төньяҡҡа борола, Атаевка күле буйлап үтә.
Почта индексы — 450056, ОКАТО коды — 80401923002.
1-се Атаевка урамы (1-я Атаевская улица)
1-се Атаевка  — Өфөнөң Киров районы Атаевка ауылындағы урам. Ауыл 1992 йылдан Искин ауыл советы составында ҡаланың административ сиктәренә инә.
Атаевка урамы менән көньяҡта киҫешә.
Почта индексы — 450056, ОКАТО коды — 80401923002
2-се Атаевка урамы (2-я Атаевская улица)
2-я Атаевка  — Өфөнөң Киров районы Атаевка ауылындағы урам. Ауыл 1992 йылдан Искин ауыл советы составында ҡаланың административ сиктәренә инә.
Атаевка урамы менән көньяҡта киҫешә.
Почта ы — 450056, ОКАТО коды — 80401923002
3-сө Атаевка урамы (3-я Атаевская улица)
3-сө Атаевка  — Өфөнөң Киров районы Атаевка ауылындағы урам. Ауыл 1992 йылдан Искин ауыл советы составында ҡаланың административ сиктәренә инә.
Атаевка урамы менән көньяҡта киҫешә. Урамдың төньяҡ осонда — 2-се Атаевка урамына алып сыҡҡан тыҡрыҡ.
Почта индексы — 450056, ОКАТО коды — 80401923002
4-се Атаевка урамы (4-я Атаевская улица)
4-се Атаевка  — Өфөнөң Киров районы Атаевка ауылындағы урам. Ауыл 1992 йылдан Искин ауыл советы составында ҡаланың административ сиктәренә инә.
Атаевка урамы менән көньяҡта киҫешә.
Почта индексы — 450056, ОКАТО коды — 80401923002.
Әхмәт Лотфуллин урамы (Улица Ахмата Лутфуллина)
Әхмәт Лотфуллин урамы — Өфө ҡалаһы Октябрь районы Нуғай ҡасабаһындағы урам.
Почта индексы — 450900, ОКАТО коды — 80401944001.
Башҡорт рәссамы, СССР-ҙың халыҡ рәссамы (1989) Лотфуллин Әхмәт Фәтҡулла улы хөрмәтенә аталған.
Әхмәтов урамы (Улица Ахметова)
1920-се йылдарҙа Кержак урамы Юмашев тип үҙгәртелгән, шунан Граждандар һуғышы ҡатнашыусыһы Яҡуп Әхмәтов хөрмәтенә урамға Әхмәтов исеме бирелгән. Яҡуп Әхмәтов 1896 йылда тыуған, атаһы губернатор йорто ҡарауылсыһы, әсәһе йыйыштырыусыһы булған. Яҡуп революция хәрәкәтендә ҡатнаша, 1918 йылдың декабрендә ҡыҙылдар килгәс, ҡаланы һаҡлаусы отрядтың, шунан Колчак тылдарында рейдтар үткәргән отрядтың башлығы ителә. Яҡуп Әхмәтовтың отряды ҡамауға эләгә, шунда ул һәләк була.
1993 йылда урамға икенсе Әхмәтовтың — композитор, музыка һәм йәмәғәт эшмәкәре Хөсәйен Фәйзулла улы Әхмәтовтың  (1914—1993) исеме бирелә. Хөсәйен Әхмәтов Мәскәү консерваторияһын тамамлай, РСФСР-ҙың халыҡ артисы, РСФСР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Бөйөк Ватан һуғышы ҡатнашыусыһы була. Башҡорт халыҡ музыкаһын яҡшы белгән композитор (ул 100-ҙән ашыу халыҡ йырын яҙып алған) башҡорт халыҡ йырҙарының тәүге йыйынтығын баҫтыра. 1946—1974 йылдарҙа Башҡорт дәүләт филармонияһының художество етәксеһе була. X. Әхмәтов — «Замандаштар» операһының, «Тау бөркөтө» балетының (композитор Н. Сабитов менән берлектә), «Таңға гимн», «Урал иртәһе» пьесаларының, йөҙҙәрсә йыр, романс, баллада, вокаль циклдарҙың авторы.
Бабушкин урамы (Улица Бабушкина)
Бабушкин урамы — Өфөнөң Совет районындағы урам. Октябрь проспектын һәм Оло Граждан урамын тоташтыра. Рәсәй революционеры Бабушкин И. В. хөрмәтенә атама бирелгән.
Базилевка урамы (Базилевская улица)
Базилевка урамы — Өфөнөң Калинин районы Базилевка ауылындағы урам.
Почта индексы: 450069, ОКАТО коды: 80401370000.
Свищ урамы менән киҫешә
Башҡорт Кавдивизияһы урамы (Улица Башкирской Кавдивизии)
Башҡорт Кавдивизияһы урамы — Өфөнөң Дим районында, Баланов ҡасабаһы йәнәшендә төҙөлөүсе Баланово — Ново-Александровка микрорайонында.
Почта индексы — 450095, ОКАТО коды — 80401365000.
Төньяҡтан көнсығышҡа ҡарай, 1—се Төҙөүселәр урамынан ҡала округы сигендәге Якуб Колас урамына тиклем үтә.
Өфөлә 1941 йылдың декабрендә төҙөлгән легендар 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы хөрмәтенә аталған.
Башҡорт Кавдивизияһы тыҡрығы (Переулок Башкирской Кавдивизии)
Башҡорт Кавдивизияһы тыҡрығы Өфөнөң Дим районында,  Баланов ҡасабаһында урынлашҡан.
Почта индексы — 450014, ОКАТО коды — 80401365000
2002 йылдың 20 февраленән рәсми таныла (Өфө ҡала Советы Президиумының 20.02.2002 йылдың 20 февралендәге «Өфө ҡалаһы Дим районы Баланов тораҡ пунктындағы тыҡрыҡтарҙың атамалары тураһында» 29/15-се ҡарары).
Өфөлә 1941 йылдың декабрендә төҙөлгән легендар 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы хөрмәтенә аталған.
Баязит Бикбай урамы (Улица Баязита Бикбая)
Баязит Бикбай исемендәге урам — Өфөнөң Октябрь районы Һупайлы микрорайонындағы урам. Һупайлы урамын Юрий Гагарин исемендәге урам менән тоташтыра.
Ҡайынлы урам (Берёзовая улица)
Ҡайынлы урам — Өфөнөң Дим районында Баланово — Ново-Александровка төҙөлөүсе микрорайонында уранлашҡан, Баланов ҡасабаһына йәнәштә. Өфө ситендәге урам. Шәхси йорттар секторы.
Почта индексы — 450095, ОКАТО коды — 80401365000.
Урамға Гилёв, Башҡорт Кавдивизияһы тыҡрыҡтары, Хеҙмәт геройҙары бульвары, Ҡарағай, Яҡтыкүл, Янғантау, Уҡытыусы, Һандуғас, 3—сө Төҙөүселәр урамдары сыға.
Бәрәкәт урамы (Благодатная улица)
Бәрәкәт урамы — Өфөнөң Октябрь районы Нуғай ҡасабаһындағы урам.
Почта индексы — 450900, ОКАТО коды — 80401944001.
Атамаһы Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы советының «Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы Октябрь районының Нуғайҙағы, Глумилин торлаҡ районындағы, Киров районындағы („Урал“, „Йүрүҙән“ биҫтәләре), Орджоникидзе районындағы (Тимашев) яңы урамдарҙың атамалары тураһында» 2010 йылдың 16 сентябрендәге 28/15-се ҡарары менән раҫланған.
Благоев урамы (Улица Благоева)
Благоев урамы хәҙер Зәйнулла Рәсүлев урамы тип атала.
Затлы урам (Благородная улица)
Затлы урам — Өфөнөң Октябрьрайоны Нуғай ҡасабаһындағы урам.
Почта индексы — 450900, ОКАТО коды — 80401944001.
Атамаһы Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы советының «Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы Октябрь районының Нуғайҙағы, Глумилин торлаҡ районындағы, Киров районындағы („Урал“, „Йүрүҙән“ биҫтәләре), Орджоникидзе районындағы (Тимашев) яңы урамдарҙың атамалары тураһында» 2010 йылдың 16 сентябрендәге 28/15-се ҡарары менән раҫланған.
Бобруйск урамы (Бобруйская улица)
Бобруйск урамы — Өфөнөң Калинин районы «Инорс» торлаҡ биҫтәһендәге урам.
Баландин бульварынан башлана һәм Тимер юл тыҡрығына сығып тамамлана. Бобруйск ҡалаһы хөрмәтенә аталған. Урамда ни бары һигеҙ шәхси йорт тора. Был урам ингән кварталда тиҙҙән капиталь төҙөлөш башланасаҡ һәм ул йорттар һүтеләсәк. Урам Өфө картаһынан юйыласаҡ.
Ҡарағайлыҡ урамы (Боровая улица)
Ҡарағайлыҡ урамы — Өфөнөң Калинин районында Кардон-6 тораҡ пунктындағы урам.
Почтовый индекс — 450033, код ОКАТО — 80401370000.
Атамаһы 1998 йылдың 1 июлендә рәсмиләштерелгән (БР Өфө ҡала Советы Президиумының  1998 йылдың 1 июлендәге  «Өфө ҡалаһы Калинин районы Черниковка лесничествоһының Кардон-6 ҡасабаһында урынлашҡан урамға  „Боровая“ атамаһын биреү тураһында» 38/15-се ҡарары.
Булат Рафиҡов урамы (Улица Булата Рафикова)
Улица Булата Рафикова — в Октябрьском районе Уфы, в посёлке Нагаево.
Почтовый индекс — 450900. Код ОКАТО — 80401944001.
Атамаһы Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы советының «Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы Октябрь районының Нуғайҙағы, Глумилин торлаҡ районындағы, Киров районындағы („Урал“, „Йүрүҙән“ биҫтәләре), Орджоникидзе районындағы (Тимашев) яңы урамдарҙың атамалары тураһында» 2010 йылдың 16 сентябрендәге 28/15-се ҡарары менән раҫланған.
Атамаһы башҡорт яҙыусыһы Рафиҡов Булат Заһри улы хөрмәтенә бирелгән.
Бүләр урамы (Булярская улица)
Бүләр урамы — Өфөнөң Октябрь районы Нуғай ҡасабаһындағы урам.
Почта индексы — 450900, ОКАТО коды — 80401944001.
Атамаһы Буләр тигән башҡорт ырыуы исеменән сыҡҡан.
Василий Катаринский урамы (Улица Василия Катаринского)
Василий Катаринский урамы — Өфөнөң Октябрь районы Нуғай ҡсабаһындағы урам.
Почта индексы — 450900, ОКАТО коды — 80401944001.
Атамаһы Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы советының «Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы Октябрь районының Нуғайҙағы, Глумилин торлаҡ районындағы, Киров районындағы („Урал“, „Йүрүҙән“ биҫтәләре), Орджоникидзе районындағы (Тимашев) яңы урамдарҙың атамалары тураһында» 2010 йылдың 16 сентябрендәге 28/15-се ҡарары менән раҫланған.
Педагог, мәғрифәтсе, «Башҡорттар өсөн әлифба», русса-башҡортса һәм башҡортса-русса һүҙлектәр авторы Катаринский Василий Владимирович (1846—1902) хөрмәтенә бирелгән.
Ғәзиз Әлмөхәмәтов урамы (Улица Газиза Альмухаметова)
Почта индексы — 450900, ОКАТО коды — 80401944001.
Атамаһы Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы советының «Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы Октябрь районының Нуғайҙағы, Глумилин торлаҡ районындағы, Киров районындағы („Урал“, „Йүрүҙән“ биҫтәләре), Орджоникидзе районындағы (Тимашев) яңы урамдарҙың атамалары тураһында» 2010 йылдың 16 сентябрендәге 28/15-се ҡарары менән раҫланған.
Гәйнә урамы (Гайнинская улица)
Гәйнә урамы — Өфөнөң Октябрь районы Нуғай ҡасабаһындағы урам.
Почта индексы — 450900, ОКАТО коды — 80401944001.
Атамаһы Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы советының «Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы Октябрь районының Нуғайҙағы, Глумилин торлаҡ районындағы, Киров районындағы („Урал“, „Йүрүҙән“ биҫтәләре), Орджоникидзе районындағы (Тимашев) яңы урамдарҙың атамалары тураһында» 2010 йылдың 16 сентябрендәге 28/15-се ҡарары менән раҫланған. Гәйнә башҡорт ырыуы исемен йөрөтә.
Ғәлимйән Таған урамы (Улица Галимьяна Тагана)
Ғәлимйән Таған урамы — Өфөнөң Октябрь районы Нуғай ҡасабаһындағы урам.
Почта индексы — 450900, ОКАТО коды — 80401944001.
Атамаһы Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы советының «Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы Октябрь районының Нуғайҙағы, Глумилин торлаҡ районындағы, Киров районындағы („Урал“, „Йүрүҙән“ биҫтәләре), Орджоникидзе районындағы (Тимашев) яңы урамдарҙың атамалары тураһында» 2010 йылдың 16 сентябрендәге 28/15-се ҡарары менән раҫланған.
Башҡорт ғалимы, иҡтисадсы, сәйәси эшмәкәр Таған Ғәлимйән Ғирфан улы (1892—1948) хөрмәтенә аталған.
Гараж урамы (Гаражная улица)
50-се йылдарға тиклем Тын урам (Глухая улица) тип йөрөтөлгән.
Ғата Сөләймәнов урамы (Улица Гаты Сулейманова)
Почта индексы — 450900, ОКАТО коды — 80401944001.
Атамаһы Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы советының «Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы Октябрь районының Нуғайҙағы, Глумилин торлаҡ районындағы, Киров районындағы („Урал“, „Йүрүҙән“ биҫтәләре), Орджоникидзе районындағы (Тимашев) яңы урамдарҙың атамалары тураһында» 2010 йылдың 16 сентябрендәге 28/15-се ҡарары менән раҫланған.
Георгий Вахрушев урамы (Улица Георгия Вахрушева)
Георгий Вахрушев урамы — Өфөнөң Октябрь районы Нуғай ҡасабаһындағы урам.
Почта индексы — 450900, ОКАТО коды — 80401944001.
Атамаһы Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы советының «Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы Октябрь районының Нуғайҙағы, Глумилин торлаҡ районындағы, Киров районындағы („Урал“, „Йүрүҙән“ биҫтәләре), Орджоникидзе районындағы (Тимашев) яңы урамдарҙың атамалары тураһында» 2010 йылдың 16 сентябрендәге 28/15-се ҡарары менән раҫланған.
Хеҙмәт Геройҙары бульвары (Бульвар Героев Труда)
Хеҙмәт Геройҙары бульвары — Өфөнөң Дим районында Баланов ҡасабаһы эргәһендә төҙөлөүсе Баланов—Яңы Александровка микрорайонындағы урам.
Почта индексы — 450095, ОКАТО коды — 80401365000.
Ҡайынлы урамдан төньяҡ-көнбайышҡа Башҡорт Кавдивизияһы урамы яғына бара һәм 2-се Төҙөүселәр урамына сығып тамамлана.
Гилев тыҡрығы (Переулок Гилева)
Дим районы Баланов ауылы. Гилев урамы менән киҫелештән башлана.
Сыдбарь-Ю
Сыдбарь-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Энды-Ю йылғаһының һул ярына тамағынан 6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Өфө урамдары
Глазов урамы (Глазовская улица)
Дим районы. Демьян Бедный урамы менән киҫелештән башлана.
Глинка урамы (Улица Глинки)
Глинка урамы — Өфө ҡалаһы Инорс торлаҡ районындағы урам. Урыҫ композиторы Михаил Иванович Глинка хөрмәтенә аталған.
Сыдбарь-Ю
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Өфө урамдары
Глинка урамы (Улица Глинки)
Ферин урамын киҫә.
Лихтенберг (Мәғдән тауҙары)
Лихтенберг (Мәғдән тауҙары) (Lichtenberg/Erzgeb.) — Германиялағы, Саксония ерендәге коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2891 кеше йәшәй. Майҙаны — 33,17 км2. Диңгеҙ кимәленән 311 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был коммунаның почта индексы 9638 һәм автомобиль коды FG.
Өфө урамдары
Глинка урамы (Улица Глинки)
Глинка урамында урынлашҡандар: 4а номерлы йортта 2-се полиция бүлеге, УВД по г. Өфө ҡалаһы буйынса эске эштәр идаралығы, 2-се йортта  Йәшел» сауҙа комплексы, бөҙрәхана, компьютер  клубы, ветеринар  клиникаһы. Почта индексы — 450039, ОКАТО коды — 80401370000.
Гоголь урамы (Улица Гоголя)
Гоголь урамы Өфөнөң Ленин һәм Киров райондарындағы урам Уфы. Зәки Вәлиди урамынан башланып, көньяҡтан төньяҡҡа үтә һәм Достоевский урамына сығып тамамлана.
Грозно урамы (Грозненская улица)
Дим районы. Левитан урамы менән киҫелештән башлана һәм Минск урамы сатында тамамлана.
Дәүләткилдеев бульвары (Бульвар Давлеткильдеева)
Дәүләткилдеев бульвары — Өфөнөң Октябрь районындағы урам.
Дарвин урамы (Улица Дарвина)
Дарвин урамы Өфөнөң Орджоникидзе районында 1629 км разъезында урынлашҡан.
Почта индексы — 450075, ОКАТО коды — 80401385000.
1629 километр урамы менән киҫешә. Өфөнөң төп урамы Октябрь проспекты эргәһенән үтә («Калинин исемендәге парк» туҡталышы, М. Калинин исемендәге мәҙәниәт һәм ял паркы буйлап).
Демьян Бедный урамы (Улица Демьяна Бедного)
Дим районы.
Динис Бүләков урамы (Улица Дениса Булякова)
«Сафронов» микрорайонында, Затонского күпере тирәһендә.