cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Таулы Алтай дәүләт университеты
Институттары, факультеттары һәм колледжы
- Алтаистика һәм төрки телдәре факультеты
- Психология-педагогика факультеты
- Тарих-филология факультеты
- Аграр колледж
Уҡытыусылары
Төрлө ваҡытта юғары уҡыу йортонда уҡыттылар һәм уҡыталар:
- Воневодин Анатолий Фёдорович— математик, профессор, физика-математика фәндәре докторы
- Дмитриев Алексей Николаевич — геолог, профессор, геология-минералогия фәндәре докторы
- Лебедев Юрий Альфредович — техник фәндәре кандидаты, «СИЛЭН» инженер үҙәге директоры, 1990 йылдан РСФСР халыҡ депутаты
- Мери Арнольд Константинович — Советтар Союзы Геройы
- Монахов Валентин Николаевич— математик, Рәсәй Фәндәр Академияһы академигы
- Остапенко Владимир Викторович — математик, профессор, физика-математика фәндәре докторы
- Хорошевский Виктор Гаврилович — математик, Рәсәй Фәндәр Академияһының ағза-корреспонденты
Ҡыҙылташ (күл, Силәбе өлкәһе)
Ҡыҙылташ Кызылташ - Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Ҡыштым ҡала округы биләмәһендәге күл.
Географияһы
Ҡыҙылташ күле Силәбе өлкәһенең Ҡыштым ҡала округы биләмәһендә, Ирташ күленән көньяҡ-көнсығышҡа табаныраҡ урынлашҡан.
Силәбегә тиклем араһы – 71 км, Екатеринбургҡа – 216 км, Мейәскә – 45 км алыҫлыҡта.
Географик координаттары: 55°44'15"N 60°46'9"E.
Тасуирлама
Һыу көҙгөһы майҙаны 19 км² тирәһе ; һыу массаһы күләме - 64 млн м³ (ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса - 84 млн м³); иң тәрән урыны— 7 м, уртаса тәрәнлеге — 3,4 м.
Төбөндәге ултырма ләм ҡатламы 8 метрға етә.
Соҡоро эрозия, тектоник ҡуҙғалыштар һөҙөмтәһендә килеп сыҡҡан.
Ярҙары ҡырҡа боролошло түгел. Көньяҡтан ярҙары бейек. Утрауҙары юҡ.
Һыуының минераллашыу торошо 280 мг/л тәшкил итә, гидрокарбанатлы - кальцийлы һыуҙар төрөнә ҡарай. Һуңғы йылдарҙа тоҙлолоғо һиҙелерлек арта, хлоридлы-сульфатлы һыу арта бара.
1949-96 йылдарҙа күл атом-төш ҡорамалдарын һыуытыу өсөн ҡулланыла. Тотонолоп ташланған һыуҙың температураһы +50 ° етә. Күл уртаса йыллыҡ күрһәткестән ике тапҡырға тиҙерәк боҫ сығара. Күлде тулыландырыу өсөн Ирташ күленән йылына 30-40 млн м³ һыу ағыҙыла.
Технологик эҫе һыу ташлау менән бер рәттән хужалыҡ-коммуналь йыуынтыҡтары Озерск ҡалаһының сәнәғәт майҙансыҡтарынан канализация һыуҙары ла төшә.
Һыу төбөндәге ултырмаларҙа химик токсиндар һәм менән бер рәттән радиоактив матдәләр тупланған. 1994 йылда һыуҙыҡ радиоактивлылыҡ 4 кБк/л-ға етә.
Макс Герман
Макс Герман (нем. Max Herrmann  ; 14 май, 1865, Берлин - 17 ноябрь 1942, Терезин концлагеры) - Германия әҙәбиәт һәм театр белгесе.
Ҡыҙылташ (күл, Силәбе өлкәһе)
Тасуирлама
Һыу хужалыҡ маҡсаттарында файҙаланыуҙан сығарылған
Макс Герман
Биографияһы
Макс Герман мәктәпте тамамлағас, 1884 йылдан Фрайбург, Геттинген һәм Берлин университеттарында немец филологияһын һәм тарихын өйрәнә. 1891 йылдан Берлин университетында уҡыта, 1903 профессор. 1923 йылда ул Берлин университетында яңы төҙөлгән театр тикшеренеүҙәре институтын етәкләй. Власҡа нацистар килгәс, ул йәһүд ир-аты сығышы арҡаһында эштән алына, Терезин концлагерына ебәрелә һәм 1942 йылдың 17 ноябрендә үлә.
Германдың төп әҫәре, "Урта быуаттарҙа һәм Яңырыу осоронда Германия театры тарихын өйрәнеү" ( Forschungen zur deutschen Theatergeschichte des Mittelalters und der Renaissance; 1914 ), немец театрын өйрәнеүгә нигеҙ һала, уға социологик йүнәлеше бирә. Һуңыраҡ, ғүмеренең һуңғы йылдарына тиклем, Герман "Боронғо заманда һәм хәҙерге ваҡытта профессиональ театр үҫеше" китабы өҫтөндә эшләй ( Die Entstehung der berufsmässigen Schauspielkunst im Altertum und in der Neuzeit); Герман ҡулға алынғандан һуң, китаптың ҡулъяҙмаһы уның уҡыусыһы Рут Мевиус тарафынан һаҡланған һәм 1962 йылда баҫтырылған.
1920 йылдарҙа Герман, Всеволод Мейерхольд һәм Константин Станиславский менән берлектә, Петроградтағы Дәүләт сәнғәт тарихы институтының тарих һәм теория кафедраһының почётлы ағзаһы итеп һайлана. Ҡатыны - Хелен Герман, тыумыштан Шлесингер - филолог, 1944 йылдың июлендә Освенцимда үлтерелә.
Эминем
Ма́ршалл Брюс Мэ́терс III (Marshall Bruce Mathers III; 17 октябрь 1972 йыл, Сент-Джозеф, Миссури, АҠШ) — америка рэперы, музыка продюсеры, композитор һәм актёр. Йыр карьераһынан тыш Маршалл шулай уҡ D12 төркөмөндә һәм Bad Meets Evil хип-хоп дуэтында тора. Эминем донъяла иң күп һатылыусы музыкаль артистарҙың береһе, шулай уҡ 2000 йылдарҙа иң күп һатылыусы артист. Күп журналдар уны бөтә ваҡыттарҙың иң бөйөк музыканты тип иҫәпләй, Rolling Stone журналы Эминемды 100 иң бөйөк артистарҙың  исемлегендә 83-урынға ҡуя. Был журнал уны хип-хоп Короле тип иғлан итә. Әгәр уның студия эштәрен дә иҫәпкә алһаң, Эминемдың 12 альбомы ла бар, улар Billboard 200-дә беренсе юлда тора. Яңғыҙ башҡарыусы булараҡ, Эминем бөтә донъяла 100 миллиондан ашыу альбомын, 107 миллион үҙенең яҙмаһын, һәм Америкала үҙенең альбомдарының 44 миллиондан ашыу ғына күсермәһен һата.
Үҙенең беренсе Infinite альбомын 1996 йылда сығарғандан һуң, Эминем 1999 йылда мейджор-лейблда релизы менән The Slim Shady LP альбомын сығарып популяр булып китә. Был лонгплей Эминемға иң яҡшы рэп-альбом өсөн тәүге Грэмми бүләген алып килә. Артабанғы ике пластинкаһы, The Marshall Mathers LP һәм The Eminem Show, шулай уҡ шул уҡ категорияла Грэммила еңеүгә лайыҡ була, Эминем иң яҡшы рэп-альбом өсөн өс тапҡыр рәттән яулаусы беренсе артист була. Артабан 2004 йылда Encore килә һәм уның менән гастролдәргә сығыу башлана, бынан һуң Эминем наркотиктар ҡулланыуы арҡаһында пауза ала. 2009 йылдың 15 майында биш йыл тигәндә ул үҙенең Relapse тип аталған беренсе альбомын сығара. 2010 йылда Recovery етенсе студиялы альбомының релизы үтә, ул шулай уҡ бөтә донъя уңышын ҡаҙана һәм 2002 йылдағы The Eminem Show альбом кеүек үк, йылдың иң күп һатылыусы альбомдар исемлегенә инә. Эминем ике — Relapse һәм Recovery пластинкаһы өсөн дә Грэмми ала. 2013 йылдың 5 ноябрендә шулай уҡ Грэмми премияһына лайыҡ булған үҙенең студиялы The Marshall Mathers LP 2 альбомын сығара, был уның карьераһының дөйөм иҫәбендә 15-се награданы тәшкил итә. 2014 йылдың 24 ноябрендә ShadyXV — Америка лейблының Shady Records икенсе компиляцияһы сыға. 2017 йылдың 15 декабрендә Эминем Revival, альбомын, а ярты йылдан һуң Kamikaze альбомын сығара. Эминем төрлө эшмәкәрлек менән шөғөлләнә: уның үҙ тауыш яҙҙырыусы лейблы бар, уның менән менеджеры Пол Розенберг менән берлектә идара итә, шулай уҡ үҙ Shade 45 на Sirius XM Radio радиостанцияһы бар. 2002 йылда Эминем яртылаш автобиографик «Һигеҙенсе миль» хип-хоп драмаһында төшә. Ул фильмға иң яҡшы йыр өсөн «Оскар» премияһына лайыҡ була, һәм был наградаға эйә булған беренсе рэп-артист була. Шулай уҡ «Йыуыу» (2001), «Приколисты» (2009), «Интервью» (2014) фильмдарында  һәм  «Антураж» телесериалында төшә.
1972—1992: Иртә тормошо
Маршалл Брюс Мэтерс III 1972 йылдың 17 октября Миссури штатының ҙур булмаған Сент-Джозеф ҡалаһында тыуған. Ул Дебора Мэтерс -Бригс һәм Маршалл Брюс Мэтерстың беренсе балаһы була. Улар урындағы музыканттар була. Эминемдың тамырҙары шотланд, инглиз, немец, швейцар, поляк һәм люксембург. Әсәһе уның 15 йәшендә кейәүгә сыға. Өс йылдан һуң Дебора 73 сәғәткә һуҙылған бала тыуҙырыу ваҡытында саҡ үлмәй ҡала. Бер аҙ ваҡыттан һуң атаһы Маршалл ғаиләһен ташлап, Калифорнияға сығып китә, һәм улы менән бер ваҡытта ла осрашмай. Ул киткәнгә тиклем Дебораның тағы ике балаһы: Майкл һәм Сара, ә уларҙан һуң Нейт  тыуа. Уның бала сағында Эминемдың әсәһе балалары менән бер урында йылдан да артыҡ тормай Мичиган һәм Миссури штаттары буйлап даими урындан урынға күсә. Миссуриҙа улар бер нисә урында — Сент-Джозеф һәм Канзас-Ситиҙа йәшәй. Үҫмер сағында Эминем атаһына хаттар яҙа, әммә ебәрелгән хаттары «ебәреүсегә кире ҡайтарырға» тигән штамп аҫтында һәр ваҡыт әйләнеп ҡайта.
Маршалл йыш ҡына әсәһе менән әрләшә һәм бәхәсләшә, әммә ул билдәле булып киткәс, тап уның уңышы өсөн үҙе, әсәһе сәбәпсе була тип раҫлай Дебора. 1987 йылда Дебби уның буласаҡ ҡатыны  Кимберли Энн Скоттҡа уларҙың өйөндә ҡалырға рөхсәт итә. Маршаллға әсәһенә иҫәптәрҙе түләрәг ярҙам итеү өсөн бер нисә эштә эшләргә тура килә. Әсәһе булмаған саҡта, Эминем стереоны тоҡандыра һәм йырҙар яҙа. Эминем рэпты Ice-T башҡарыуында ишетә. Альбом менән кассетаны уға ағаһы Ронни бүләк итә, һуңғараҡ ул уның музыка остазы була. Әммә 1991 йылда  Ронни, мылтыҡтан башына атып, үҙ-үҙенә ҡул һала. Бынан һуң Эминем депрессияға бирелә һәм хатта уны ерләүҙә лә ҡатнаша алмай. 14 йәшендә Эминем үҙенең мәктәп дуҫы Майк Руби менән рэп уҡый башлай, улар «Manix» (Руби) һәм «M&M»  псевдонимы аҫтында сығыш яһай башлай. Маршалл Мэтерс аббревиатураһын белдергән һуңғы исем, артабан «Eminem» исеменә әйләнә. Шәмбе көндәрендә үҙенең дуҫы Proof менән Уэст-Севен-Майл-роудтағы «Hip-Hop Shop»  магазинындағы асыҡ һәм тематик конкурстарға һәм рэп-баттлға  бара. Күберәк ҡара тәнле халыҡ араһында популяр булған андерграунд музыка жанрында  уңыш өсөн көрәшеп, Эминем хип-хоп тыңлаусылар араһында юғары баһаға лайыҡ була. Тексттар ижад итеп, ул күберәк һүҙҙәрҙе рифмалаштырырға тырыша: оҙон һүҙҙәрҙе йәки фразаларҙы ҡағыҙға яҙа, шунан һуң улар аҫтында һәр ижек өсөн рифмалар өҫтөндә эшләй. Һүҙҙәрҙең йыш ҡына мәғәнәһе булмаһа ла был күнегеүҙәр Маршаллға рифмала һәм тауыш яҙҙырыуҙа тәжрибә тупларға ярҙам итә.
1997—1999: Альтер-эго Слим Шейдиҙың тыуыуы, The Slim Shady LP сығыуы, һәм артабан данға күтәрелеүе
Эминем ҡәтғи альтер-эго — Слим Шейдиһын уйлап сығарып (Slim Shady)үҙенә иғтибарҙы тағы ла күберәк йәлеп итә һәм 1997 йылдың яҙында The Slim Shady EP мини-альбомын сығара, Web Entertainment лейблында нәшер ителә. Унда Маршалл көсләү, енси мөнәсәбәттәр, наркотиктар, шулай уҡ етди темаларға: хәйерселек менән көрәш, ғаилә ҡыйынлыҡтары һәм тәнҡиткә яуап уҡый (Infinite). 1998 йылдың мартында The Source хип-хоп журналы The Slim Shady EP альбомын «Unsigned Hype» бүлегенә ҡуя.
Альбом сыҡҡандан һуң Эминемды Нью-Йорктан рэпер Cage стилде ҡабатлауҙа ғәйепләй, сөнки альтер-эго «Slim Shady» саманан тыш көсләү тураһында һөйләй, ә Cage быны үҙенең «Agent Orange»  йырында башҡарған ине. Ҡайһы бер тыңлаусылар шулай уҡ ике йырҙың да стиленең оҡшашлығын һиҙә, был осраҡ ике рэп башҡарыусы араһында дошманлыҡҡа килтерә.
Эминемды йорттан сығарып ебәргәндәренән һуң, ул рэп буйынса 1997 йылғы Rap Olympics  ярыштарҙа ҡатнашыу өсөн  Лос-Анджелесҡа китә. Ул икенсе урын ала. Был сарала Interscope Records лейблының хеҙмәткәрҙәре ҡатнаша, Эминем уларға үҙенең The Slim Shady EP альбомы менән кассетаһын бирә. Улар кассетаны лейблдың генераль директоры Джимми Айовинға ебәрә. Dr. Dre, продюсер һәм Aftermath Entertainment лейблына нигеҙ һалыусы былай тип хәтерләй: «Үҙемдең карьера ваҡытында демояҙмала бер ҡасан да ниндәйҙер бындай ҡыҙыҡлы нәмә тапманым. Джимми был кассетаны тыңлағандан һуң, мин уға: „Миңә уны табығыҙ. Тиҙ генә,-тип әйттем“».
1999 йылдың 23 февралендә Эминем выпустил Interscope һәм Aftermath Entertainment лейблдарында The Slim Shady LP альбомын сығара. Был йылдың иң популяр альбомы була (йыл аҙағына альбом өс тапҡыр ағалтынҡа сертификациялана), әммә уның популярлығы уның йырҙарының тексты буйынса бәхәстәр менән оҙатыла: мәҫәлән, «’97 Bonnie & Clyde» йырында Эминем үҙенең бәләкәй ҡыҙы менән сәйәхәтте һүрәтләй, уның барышында ул үҙенең ҡатынының мәйетенән ҡотола. «Guilty Conscience» йыры кешене үҙенең ҡатынын һәм уның һөйәркәһен үлтерергә этәрә. Был йыр Dr. Dre һәм Эминемдың дуэтына башланғыс була. Һәр альбомында тиерлек был дуэт менән бер йыр булһа ла бар. .
2000—2002: The Marshall Mathers LP һәм The Eminem Show
2000 йылдың 23 майында Эминем үҙенең өсөнсөThe Marshall Mathers LP альбомын сығара. Альбомдың беренсе аҙнала һатылыуы рекордлы 1,76 миллион күсермә тәшкил итә: The Marshall Mathers LP донъяла иң тиҙ һатылыған рэп-альбом була. «The Real Slim Shady» альбомынан беренсе сингл ҙур уңыш ҡаҙана. Икенсе «The Way I Am» синглында ул фанаттар яғынан баҫым тураһында уҡый. Йыр шулай уҡ Мэрилин Мэнсон менән бәйле булыуы иғтибарға лайыҡ: ул йырҙа телгә алына, видеоклипта күренә һәм «The Way I Am» ремикс-версияһының ҡушымтаһын башҡара. Өсөнсө «Stan» синглда Эминем үҙен һәм йөклө ҡыҙын үлтереүсе аҡылдан яҙған фанат Стэн образын алып, үҙенең данын кисереп сығырға тырыша. Q журналы был йырҙы бөтә ваҡыттарҙың иң бөйөк өсөнсө рэп-йыры тип атай, ә Rolling Stone журналы «Stan» йырын  бөтә ваҡыттарҙың  иң бөйөк  500 йыры исемлегендә  296-сы урынға  ҡуя. 2000 йылдың июлендә Эминем The Source журналының тышында күренгән беренсе аҡ тәнле рэпер була. 2011 йылдың мартында альбом RIAA «бриллиант» статусын ала. Дөйөм һатылыуы бөтә донъяла 32 миллион күсермә тәшкил итә.
Грэмми премияһын тапшырыуҙың 43-сө церемонияһында 2001 йылда Эминем Элтон Джон менән бергә «Stan» йырын башҡара. Был сығыш GLAAD яғынан гомофобияла ғәйепләүгә ҡаршы яуап була. Entertainment Weekly журналы уларҙың сығышын ун йыл эсендәге иң яҡшыһы тип һанай. Церемония мәлендә GLAAD Staples Center янында протест акцияһы үткәрә (тап шул урында бүләкләү була). Шул уҡ йылда Эминем Dr. Dre, Snoop Dogg, Xzibit һәм Ice Cube кеүек реэперҙар менән турҙа ҡатнаша
2002 йылдың 26 Эминем үҙенең The Eminem Show альбомын сығара. Алдағы релиз һымаҡ, The Eminem Show шулай уҡ уңышлы була: альбом бер аҙнала 1,332 миллион күсермә менән һатыла. Альбомдың «Without Me» төп синглында Маршалл Элвис Пресли, Limp Bizkit, Moby һәм башҡа башҡарыусыларҙан көлә. Алдағы альбом һымаҡ, был The Eminem Show альбом да  2011 йылда бриллиант статусҡа эйә була. Был альбомда Эминем ҡатыны һәм ҡыҙы менән мөнәсәбәттәре, хип-хопта статусы тураһында һөйләй. Стивен Томас Эрлевайн The Eminem Show альбомын  The Marshall Mathers LP альбомына ҡарағанда күпкә баҫҡынсылыраҡ тип билдәләй. Рэперҙың алдағы альбомын ҡатын-ҡыҙҙы күрә алмаусан текстары өсөн тәнҡитләгән Брент Бозелл III The Eminem Show альбомында әҙәпһеҙ һүҙҙәрҙең күп булыуын билдәләй һәм альбомда «motherfucker» һүҙенең өҫтөнлөк итеүе арҡаһында Эминемды «Eminef» тип атай. The Eminem Show донъяла 30 миллион күсермә тиражы менән тарала һәм 2002 йылда иң күп һатылған альбом  була.
2003—2007: Encore һәм ижади пауза
2004 йылдың апрелендә Маршалл һәм уның D12 төркөмө үҙенең икенсе D12 World  альбомын сығара. Беренсе аҙнала 550 мең экземпляр альбом һатыла. Шул уҡ йылдың ноябрь айында Эминем инде бишенсе Encore студиялы альбом сығара, ул шулай уҡ уңышлы була. Был видеоклипта ул Майкл Джексон, Мадонна һәм башҡаларҙан көлә.
Тәнҡитселәрҙең һәм тыңлаусыларҙың ыңғай баһаларына ҡарамаҫтан     , рэперҙың альбомын алдағыларына ҡарағанда  һалҡын ҡаршы алалар. Альбомдың төп проблемаһы булып тексты насарайтҡан көлкөлө рәүеше һәм продюсерлауы тора. Encore альбомы Грэмминың бер номинацияһына ла эләкмәй. Быға тиклем Эминемдың The Slim Shady LP, The Marshall Mathers LP һәм The Eminem Show альбомдары был категорияла  еңеү яулағайны.
2008—2009: Ҡайтыуы — Relapse һәм Refill
Йыл ярым тынлыҡтан һуң Эминем 2008 йылдың сентябрендә үҙенең Shade 45 радиостанцияһына рәсми ҡайта һәм яңы материал әҙерләүен әйтеп яңы тректар яһай. Эминемдың Interscope лейблы Маршаллдың яңы йырҙар яҙыуын раҫлай һәм яңы альбомының икенсе йылдың яҙында сығыуы тураһында әйтә. Эминем декабрь айында сығасаҡ Relapse альбомы тураһында ентекле һөйләп бирә: «Беҙ Dr. Dre менән элекке ваҡыттағы һымаҡ студияға ҡайттыҡ. Relapse альбомының күпселек тректарын Дре продюсерлаясаҡ».
2009 йылдың 5 мартындағы пресс-релизға ярашлы Эминем был йылда ике альбом сығарасаҡ. Relapse 15 майҙа сыға. «We Made You» альбомының төп синглы 7 апрелендә сыға. Relapse коммерция уңышына эйә була, әммә Эминемдың алдағы альбомдары һымаҡ уҡ яҡшы һатылмай. Ул биш миллион экземпляр тиражда тарала. Альбом музыка тәнҡитселәренән шулай уҡ ҡатнаш баһа ала. 30 октябрҙә Яңы Орлеанда сығыш яһай. Был концертта Relapse альбомынан бер нисә йыр, иҫке хиттары һәм  D12  төркөмөнән йырҙар була. 19 ноябрҙә Эминем Relapse: Refill альбомының  21 декабрҙә сығасағы тураһында хәбәр итә. Был ете бонус-трек менән Relapse альбомының ҡабаттан сығарылыуы була.
2010—2011: Recovery Bad Meets Evil менән берләшеү
2010 йылдың 14 апрелендә Эминем Твиттерҙа Relapse 2 булмауын яҙа. Күптәре Маршалл альбом сығармаясаҡ тип уйлай, ә ул тик альбомдың Recovery тип исемен генә үҙгәртә.
Башта мин Relapse 2 альбомының киләһе йылда сығыуын теләнем. Әммә был альбом өҫтөндә яҙыуҙы дауам итеп һәм яңы продюсерҙар менән эшләп, Relapse альбомын артабан эшләү мәғәнәле тип тапманым, һәм мин тулыһынса яңы альбом яҙырға булдым. Recovery альбомына музыка Relapse альбомы музыкаһына бөтөнләй оҡшамаған, һәм мин ул үҙ исеменә лайыҡ тип ҡарар иттем Эминемдың Recovery етенсе альбомы 18 июндә сыға. Беренсе аҙнала АҠШ-та яҡынса 741 мең күсермәһе һатыла, был Эминемдың бер нисә тапҡыр Billboard 200 етәкләгән алтынсы альбомы була. Recovery шулай уҡ бер нисә башҡа илдәрҙә чартты етәкләй. Альбом Billboard 200 чартының түбәһендә биш аҙна дауамында тора.
Billboard рецензенты Recovery 2010 йылдың бестселлеры була тип билдәләй, был  Эминемды  йыл аҙағына ике альбом-бестселлер менән тарихта беренсе  артист яһай. Альбом тарихта иң һатылыусы цифрлы альбом була. «Not Afraid» альбомының төп синглы 29 апрелдә сыға һәм Billboard Hot 100 чартында беренсе тапҡыр сығыш яһай. Йырға видеоклип 4 июндә сыға. Артабан йырсы Рианна менән яҙылған «Love the Way You Lie»  синглы сыға. Billboard Hot 100 чартының түбәһенә менерҙән алда, сингл икенсетәүге тапҡыр башҡарыла. «Love The Way You Lie» 2010 йылда Бөйөк Британияла иң һатылыусы сингл булһа ла, ул беренсе урынды яуламай. Recovery күпселек музыка тәнҡитселәренең ыңғай баһаһын ала. 2010 йылдың ноябрь айына, АҠШ-та һатылыу күләме өс миллион экземпләр тәшкил итә.
Эминем BET Awards 2010 йылда, «Not Afraid»  йыры менән күренә. Шул уҡ йылда Эминем һәм Рианна менән берлектә «Love the Way You Lie» синглын Activision Electronic Entertainment Expo  конференцияһында  башҡара. Июнь айында Эминем һәм Jay-Z Нью-Йоркта һәм Детройтта берлектәге концерттары тураһында иғлан итә. BET Эминемды  21 быуаттың иң яҡшы рэперы тип атай. 2010 йылдың 12 сентябрендә Эминемдың MTV Video Music Awards церемонияһында Рианна менән «Not Afraid» һәм «Love The Way You Lie» йырын башҡарыуы мөһим асыш була. . Recovery альбомының уңышы һәм Jay-Z, MTV, Hip-HopDX  онлайн-журнал менән берлектәге сығыштары өсөн  Маршаллды йылдың иң яҡшы рэперы тип атайҙар. Эминем «Грэммиҙың» 53-сө церемонияһында  Рианна һәм Адам Левин менән «Love The Way You Lie» йырының икенсе өлөшөн, Дре һәм Скайлар менән «I Need a Doctor» йырын башҡара.
1997 йылда уҡ саҡ рэпер булып башлаған Эминем Детройттан рэпер Royce da 5'9 менән таныша. Улар Bad Meets Evil дуэтын ойоштора. Әммә дуэт рэперҙарҙың бәхәсе арҡаһында өс йылдан һуң тарҡала. Ошо өс йыл эсендә улар «Scary Movies» һәм «Nuttin' to Do»  йырын, шулай уҡ «Bad Meets Evil» йырын яҙа, һуңғыһы The Slim Shady LP  альбомында сыға. Һәм Эминем Ройс менән тик 2010 йылда ғына яңынан хеҙмәттәшлек итә башлай, уның менән Hell: The Sequel  мини-альбом яҙа. Мини-альбом 2011 йылдың 14 июнендә сыға. 2011 йылдың мартында The Marshall Mathers LP һәм The Eminem Show  альбомдары RIAA  «бриллиант» статусҡа эйә була, шулай итеп, Эминем ике «бриллиант» альбом  менән берҙән-бер артист була. Эминем шулай уҡ Facebook-та иң популяр кеше була — уның аккаунты 60 миллиондан ашыу лайыҡҡа эйә була, был күрһәткес буйынса Леди Гаганы, Майкл Джексонды, Джастин Бибер һәм Рианнаны үтеп китә. 6 августа Эминем тәүге тапҡыр фестивалдә бер нисә Lollapalooza  йырын башҡара.
2010 йылдың аҙағында — 2011 йылдың башында ниндәйҙер Koolo  тигән кеше  Эминемдың һирәк һәм нәшер ителмәгән тректарының күсермәләренә  инеп, күпләп композицияларын сығара башлай. Һөҙөмтәлә 15-кә яҡын йыры билдәле була. Улар араһында нәшер ителмәгән Relapse 2  тректары, шулай уҡ башҡарыусылар  Jay-Z, Dr. Dre, Just Blaze, Royce da 5'9" һәм Лиз Родригес  менән бергә яҙҙырылған композициялар була. Һарҡыштың һөҙөмтәһе булып яңы  Straight from the Vault  мини-альбомы ла тора . Был альбом үҙендә Эминем  тормошоноң төрлө осорҙарында яҙылған туғыҙ төрлө композицияларҙы  берләштерә (иң иртәләре 2005 йылға ҡарай, тректарҙың бер өлөшө сыҡмаған King Mathers альбомы өсөн тәғәйенләнгән була, иң һуңғыһы  2010  йылға ҡарай, һәм  D12  менән берлектә яҙыла.
2012—2013: The Marshall Mathers LP 2
2012 йылдың 24 майында  Эминем үҙенең киләһе  студиялы альбомы өҫтөндә эшләүе тураһында иғлан итә. Релиз 2013  йылға тәғәйенләнә. . Хатта исемһеҙ килеш тә альбом 2013 йылдың иң көтөлгән пластинкалар исемлегенә, шул иҫәптән MTV, Complex журналдарына инә; ә XXL журналы альбомды бишенсе урынға ҡуя.
2013 йылдың 14 авгусында  Лиз Родригес менән берлектә башҡарылған «Survival»  исеме аҫтындағы йыр Call of Duty: Ghosts видеоуйынының   мультиплеерлы трейлерында  күрһәтелә. Киләһе пресс-релиз һигеҙенсе альбомдың беренсе синглы тиҙҙән сығасаҡ тип хәбәр итә. MTV VMA 2013 церемонияһы ваҡытында Эминемдың яңы альбомы The Marshall Mathers LP 2 тип аталыуы асыҡлана, ә уның релизы 2013 йылдың 5 ноябренә тәғәйенләнә. Альбомдың төп синглы булып «Berzerk» тора, ул  25 августа сығарыла һәм  Billboard Hot 100  чартының өсөнөсө юлында дебют яһай. Артабан тағы өс сингл килә: «Survival», «Rap God» һәм Рианна менән яҙҙырылған «The Monster сингл  , шулай уҡ Нейт Рюсс менән яҙҙырылған  «Headlights»   синглы.
The Marshall Mathers LP 2 2013 йылдың 5 ноябрендә сыға. Альбомдың төп версияһы 16 тректан тора, в «Deluxe»-версии — 21. The Marshall Mathers LP 2 Эминемдың Billboard 200 чартында тәүге тапҡыр сығыш яһаусы етенсе альбомы була. Эминем шулай уҡ The Beatles  төркөмөнөң ҡаҙанышыны ҡабатлай:  Billboard Hot 100 чартының беренсе егерме урында Маршаллдың дүрт йыры була. В Бөйөк Британияла альбом шулай уҡ беренсе юлда дебют яһай. The Marshall Mathers LP 2 альбомы  2013 йылда иң һатылыусы альбом була һәм  Эминем Канадала иң күп һатылған башҡарыусы була.
3 ноябрҙә Эминем «Йыл артисы» номинацияһында YouTube Music Awards премияһын, ә бер аҙнанан һуң  Global Icon Award номинацияһында  MTV EMA Music Awards премияһын ала. 10 июндә Эминем ике  «бриллиант» сингл менән  беренсе артист була,  «Not Afraid» һәм «Love the Way You Lie»  альбомдарының күсермәһе 10  миллиондан артып китә. 11 һәм 12 июлдә Эминем «Уэмбли»  стадионында ике концерт бирә. Грэмми премияһының 57-се тапшырыу тантанаһында  Эминем иң яҡшы рэп-альбом һәм Рианна менән берлектә иң яҡшы рэп башҡарыуы өсөн  ике Грэмми премияһына лайыҡ була.
2014—2016: ShadyXV, винил бокс-сет һәм Һулаҡай
2014 йылда Эминем һәм Shady Records лейблы менеджеры Пол Розенберг социаль селтәрҙәрҙә #SHADYXV хэштегы ҡуллана башлай. Аҙаҡ күренеүенсә, был Эминем лейблының киләһе йыйынтығының исеме була. Компиляцияның анонсынан һуң, альбомдың беренсе синглы сыға, «Guts Over Fear» альбомы Австралия йырсыһы Сия ҡатнашлығында яҙыла. . Эминемдың рәсми YouTube-каналында альбомды ғәмәлгә ашырыу буйынса сайфер сыға, унда лейблдың һәр рэперы үҙенең рэбын уҡый. Эминем үҙенең ете минутлыҡ фристайлын уҡый. . 11 ноябрҙә «Detroit vs. Everybody»  тип аталған икенсе синглы сыға,   Детройттан башҡа рэперҙар — Dej Loaf, Royce da 5'9, Big Sean, Trick-Trick һәм Danny Brown  менән берлектә яҙыла. Альбом-компиляция ShadyXV 24 ноябрҙә донъя күрә. ShadyXV ике дисктан тора: беренсе дискҡа Shady Records  лейблынан яңы тректары, ә икенсеһендә лейблдың бөйөк хиттары инә. Альбом Billboard 200 чартының өсөнсө урынында тәүге тапҡыр сығыш яһай, АҠШ-та беренсе аҙнала уның 138 мең күсермәһе һатыла.
2015 йылдың 12 мартында Эминем грампластинкала бокс-сет сығара, ул Маршаллдың бөтә тиерлек карьераһын үҙ эсенә ала. Йыйылмаға Эминемдың бөтә альбомдары (Infinite альбомынан тыш), «8 миль» фильмына саундтрек, Shady Records лейблының  беренсе Eminem Presents: The Re-Up  альбом-компиляцияһы һәм  Эминемдың Curtain Call: The Hits  хиттар йыйынтығы инә. 2015 йыл башында Эминем һәм Tech N9ne менән берлектә «Speedom (Worldwide Choppers 2)» трегы яҙыуы тураһында иғлан ителә. Эминем шулай уҡ рэпер Yelawolf-тың Love Story  альбомынан «Best Friend» йырында күренә.
2015 йылда Эминем «Һулаҡай» спорт драмаһына, фильм өсөн ике йыр яҙып, саундтректың башҡарыусы продюсеры була. Саундтректың беренсе синглы булып «Phenomenal» тора, ул 2 июндә сыға. Гвен Стефани менән бергә яҙылған «Kings Never Die» тағы бер сингл, 10 июлдә YouTube-та сыға. Эминем шулай уҡ Beats 1 онлайн-радионан Зейн Лоуға интервью бирә. Интервью 2015 йылдың 1 июлендә трансляциялана.
Эминем шулай уҡ Мичиган штатының Монро округында үткән Only in Monroe шоуҙа ҡатнаша. Унан Стивен Кольбер һорау ала. Тапшырыу 2015 йылдың 1 июлендә сыға. Унда Эминем Боб Сигер йырҙарының өҙөктәрен башҡара һәм һәм «Һулаҡай» фильмы буйынса фекер алыша. 2015 йылдың июнендә Маршалл Motor City музыкаль сериалдың башҡарыусы продюсеры һәм музыка етәксеһе булыуы тураһында иғлан ителә.
2016 йылдың сентябрендә был альбом өсөн Эминем шулай уҡ «Come Up For You» йырын продюсерлай. 19 октябрҙә Маршалл ете минутлыҡ сәйәси «Campaign Speech» фристайлын  сығара, һәм  твиттерҙа яңы альбомын яҙыуы тураһында әйтә. 2016 йылдың 17 ноябрендә Эминем үҙенең YouTube- каналында Infinite дебют альбомынан беренсе йырының үҙгәртелгән версияһын сығара''. Биш көндән һуң ҡыҫҡа метражлы «Partners in Rhyme: The True Story of Infinite» документаль фильмының трейлеры сыға.
2017—2019: Revival һәм Kamikaze
2017 йылдың февралендә Эминем рэпер Big Sean-дың I Decided альбомының «No Favors» трегында күренә. Был йырында Эминем яңы һайланған АҠШ президенты Дональд Трампты насар һүҙҙәр менән әрләй. 2017 йылда Эминем «The Storm» фристайл-рэбында ҡабаттан Трампты тәнҡитләй һәм уны «94-йәшлек олатай-расист»  тип атай. Эминем шулай уҡ Трамп яҡлылар уның табыныусылары була алмай тип белдерә. Фристайл башҡа рэперҙар тарафынан ыңғай баһалана. Октябрь айында Эминем һәм йырсы Pink Пинктың Beautiful Trauma альбомы өсөн бергә  «Revenge» трегы яҙа.
Октябрь аҙағынан башлап, Эминем һәм Пол Розенберг бөтәһендә «Atrox Rithimus» уйҙырма ауырыуынан дауалаусы яһалма Revival дарыуҙар  менән ирештерә башлай. Һуңынан был дарыуҙың исеме яңы альбом булыуы билдәле була. . Ноябрь айында Эминем Бейонсе менән берлектә яҙылған «Walk on Water» синглын сығара. Бер нисә көндән һуң йыр 2017 йылда MTV Europe Music Awards телеканалында  Скайлар Грей  менән бергә башҡарыла. Тағы бер нисә көндән һуң Эминем шул уҡ «Walk on Water» йырын, һәм Скайлар менән «Stan» һәм «Love the Way You Lie» йырҙарын башҡарып,  Saturday Night Live  музыкаль тапшырыуында сығыш яһай. 28 ноябрҙә Dr. Dre Revival  альбомының  15 декабрҙә сығыуы тураһында иғлан итә. 8 декабрҙә Маршалл «Untouchable»  промосинглын сығара, унда Cheech & Chong  дуэтының семплы алына. Альбомдың онлайн-һарҡышына ҡарамаҫтан, Revival 15 декабрҙә сыға. 2018 йылдың 5 ғинуарында Эминем һәм Эд Ширан «River»  альбомының икенсе синглын сығара. Revival Эминемдың Billboard 200 чартын етәкләгән һигеҙенсе альбомы беренсе аҙнала 197 мең күсермә менән һатыла. Яҡшы һатылыуына ҡарамаҫтан, альбом музыка тәнҡитселәренең һәм тыңлаусыларҙың ҡапма-ҡаршы баһаһын ала.
2018 йылда Эминем  «Nowhere Fast» йырының оҙонораҡ версияһын һәм  «Chloraseptic»  ремиксын сығара. 2018 йылдың 31 авгусында Эминем реклама кампанияһының ҡыҫылышы булмаған үҙенең юбилейлы Kamikaze  альбомын сығара. Альбом 7 ай эсендә яҙыла. Kamikaze беренсе аҙнала һатыуҙа 434 мең экземпляр менән  Billboard 200 чартын етәкләй. 1 декабрҙә Эминем үҙенең YouTube-каналында  11-минутлыҡ «Kick Off»  фристайлын сығара, унда 2017 йылғы Манчестерҙағы терактты һәм Ариана Грандены телгә ала. 2019 йылдың 25 ғинуарында  Эминем яңы башлаусы рэпер Boogie  менән бергә  Everythings For Sale  альбомы өсөн «Rainy Days» трегын яҙа. Шул уҡ йылдың 23 февралендә уның егерме йәше хөрмәтенә Эминем The Slim Shady LP альбомын яңынан баҫтырып сығара. Альбомдың киңәйтелгән версияһына һирәк яҙмалары, акапелла һәм  «Guilty Conscience», «Just Don’t Give a Fuck», «My Name Is»  тректарының инструменталь версиялары, шулай уҡ «Ҡырағай, ҡырағай Көнбайыш»  фильмына саундтректан «Bad Guys Always Die» йыры инә. The Slim Shady LP егерме йыллығына Эминем шулай уҡ альбом символикаһы менән кейемдәр коллекцияһын сығара. 3 майҙа Маршалл Logic менән берлектә  «Homicide»  синглын сығара. 12 июлдә Маршалл 50 Cent Эд Ширан менән бергә өс минутлыҡ «Remember The Name» трегын сығара. Бер аҙнанан һуң башлаусыр Conway the Machine исемле  рэперҙың Эминем ҡатнашлығында яҙылған  «Bang»  синглы сыға.
2019 йылдың 25 июнендә  2008 йылғы янғын ваҡытында материалдары юҡҡа сыҡҡан башҡа йөҙләгән башҡарыусылар араһында Эминемды ла атап китә. Шул уҡ йылдың октябрь айында АҠШ-тың йәшерен хеҙмәте Эминемды Дональд Трампты һәм уның ҡыҙы Иванка Трампты тәнҡитләүе арҡаһында һорау алыуға саҡыра.
Актёрлыҡ карьераһы
2001 йылда «Йыуыу» фильмында  Эминем эпизодик ролдә сығыш яһай. Рәсми актёрлыҡ дебюты тип «8 миль» картинаһын һанарға мөмкин. Рэпер картина өсөн бер нисә яңы трек яҙа, шул иҫәптән «Lose Yourself» йырын, ул 2003 йылда фильм өсөн иң яҡшы йыр номинацияһында Оскар премияһына лайыҡ була. «Lose Yourself» һуңыраҡ беренсе хип-хоп сингл була.
2009 йылдың 8 ноябрендә Эминемдың Джон Дэвис продюсерлаған  3D Shady Talez  антологияһында төшәсәге тураһында әйтелә. Дүрт сериялы фильм 2010 йылда сығырға тейеш була. Агилера Кристина менән ҡатнашлығында «Антураж»  сериалының «Lose Yourself» тип аталған етенсе миҙгел финалында күренә.
2011 йылдың ғинуарында матбуғатта Эминемдың «Случайные акты насилия» триллерында уйнаясағы тураһында хәбәр ителә.
Эминемға 2013 йылдың иң ҙур блокбастерында, «Элизиум — рай не на Земле»  фильмында төп роль тәҡдим ителә. Әммә Эминем баш тарта.
Мемуарҙары
2008 йылдың 21 октябрендә Эминем The Way I Am (Нисек бармын, шулай) исемле автобиографияһын баҫтырып сығара. Унда ул ентекле итеп хәйерселек, наркотиктар менән көрәше, даны, айырылышыуы һәм депрессияһы тураһында һөйләй. Китапта  «Stan» һәм  «The Real Slim Shady»  кеүек йырҙары  текстары менән үҙенсәлекле биттәре бар.
Эминемдың әсәһе, Дебби Нельсон, шулай уҡ  тип аталған автобиография баҫтырып сығара, унда өлкән тормошо, Эминемдың атаһы менән осрашыуы, улының данға үрләүе тураһында әйтелә.
Реклама
Эминем ике реклама ролигында төшә, улар 2011 йылда америка футболы буйынса Супер Кубокта күрһәтелә. Беренсеһе — бер минутлыҡ видео Липтон маркалы һалҡын Бриск сәйен рекламалай. Икенсеһе — ике минутлы ролик Chrysler 200 автомобилен рекламалау өсөн төшөрөлгән, унда  Маршалл  Детройт  буйлап рулб артында китеп бара, ә һуңынан  «Lose Yourself» йыры фонында Fox кинотеатры сәхнәһенә килеп сыға.
Хәйриә эше
Эминем үҙенең хәйриә The Marshall Mathers Foundation  фондын ойоштора, ул Мичиган штатында аҙ тәьмин ителгән ғаиләләрҙәге балаларға ярҙам итә. Ойошма шулай уҡ Детройттың юғары квалификациялы юрисы Норман Ятум фонды менән тығыҙ хеҙмәттәшлек итә. .
Ғаиләһе
Эминем Кимберли Энн Скоттҡа ике тапҡыр өйләнә,уның менән ул мәктәптә уҡ таныша. Ким һәм Маршалл 1999 йылда өйләнешә. 2000 йылда, Ким иҫерек килеш машина йөрөтөүе арҡаһында тотолғандан һуң айырылышыуға ғариза бирәләр. Парҙар 2001 йылда айырылыша, әммә 2006 йылда ҡабаттан никахҡа инәләр. Икенсе тапҡыр айырылышыуҙары шул уҡ йылдың апрелендә була; Эминем һәм Ким дөйөм ҡыҙҙары Хэйли Джейд Скотты тәрбиләү тураһында килешәләр (1995 йылдың  25 декабрендә тыуа).
2010 йылдың башында Эминем Ким менән берләшеүе тураһында матбуғаттың имеш-мимештәрен ныҡлы инҡар итә. Шулай уҡ Мэтерс тағы ике ҡыҙҙы: Алайна Скотты, Кимдың һеңлеһенең балаһын («Mockingbird», «Airplanes Part II» һәм «Going Through Changes» йырҙарында телгә алына ); һәм Скоттың алдағы мөнәсәбәттәре һөҙөмтәһендә тыуған  Уитниҙы аҫрауға ала («Deja Vu» йырында һәм «Going Through Changes»  телгә алына ). Маршалл шулай уҡ үҙенең туған булмаған ҡустыһы Натан Кейнды тәрбиәгә ала, «My Mom» һәм «Headlights»  йырҙарында телгә алына ).
Үҙенең дини ҡараштары тураһында Эминем 2009 йылда былай тей: «Мин элекккегә ҡарағанда күберәк доға ҡылам. Мин бик үк дини фанат түгел. Ләкин ысынлап та Аллаһҡа ышанам, һәм мин доға ҡылам».
Бүләктәре һәм номинациялары
Эминем Грэммиҙың ун биш премияһына лайыҡ була.
2003 йылда «8 миль» фильмы өсөн Эминем  «Lose Yourself» йыры өсөн Оскар кинопремияһын ала. Маршалл ошо бүләкте алыусы беренсе рэпер була. 2019 йылға ҡарата Эминем әлегә тиклем «Оскар» премияһын алған берҙән-бер йырсы була.
MTV «Бөтә ваҡыттарҙың иң бөйөк кешеһе» исемлегендә Эминемды туғыҙынсы урынға һәм «Музыкала иң бөйөк 22 тауыш»  исемлегендә ун өсөнсө урынға ҡуя. 2005 йылда Rolling Stone журналы  «Үлемһеҙҙәр: бөтә ваҡыттарҙың иң бөйөк 100 башҡарыусыһы» мәҡәләһен баҫтырып сығара, уның исемлегендә Эминемды  83-сө урынға ҡуя. 2008 йылда  Vibe журналы уҡыусылары уны иң яҡшы тере рэп башҡарыусы тип билдәләй, ә тауыш биреү һөҙөмтәһендә шул уҡ журналдың сайтында Эминем иң яҡшы рэпер тип таныла.
Сәйетғәлиев Зифҡәт Ислам улы
Сәйетғәлиев Зифҡәт Ислам улы (18 март 1947 йыл) — СССР һәм Рәсәй ғалимы, сәйәсмән һәм дәүләт эшмәкәре, Башҡорт АССР-ы КПСС-тың Әлшәй район комитетының беренсе секретары, малсылыҡтың һәм мал аҙығы етештереүҙең Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институты директоры, Башҡорт АССР-ы Юғары советы депутаты, РФ Федераль йыйылыш Дәүләт думаһының беренсе (1993—1995) һәм икенсе саҡырылыш (1995—1999) депутаты, Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай — Башҡортостан Республикаһы депутаты, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре, иҡтисад фәндәре докторы.
Биографияһы
Зифҡәт Ислам улы Сәйетғәлиев 1947 йылдың 18 мартында Башҡорт АССР-ының Илеш районының Абдулла ауылында тыуған.
1965—1966 йылдарҙа шул уҡ райондың Үрге Маншыр урта, Бишҡурай һәм Исәмәт һигеҙ йыллыҡ мәктәптәрендә уҡытыусы булып эшләй. География, математика, производство нигеҙҙәре уҡыта. 1972 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтында «агроном-иҡтисадсы» һөнәре буйынса юғары белем ала, унда 1972 йылдан 1975 йылға тиклем өлкән ғилми хеҙмәткәр булып эшләй. 1978 йылда Мәскәүҙә Кибернетиканың Бөтә Рәсәй ғилми-тикшеренеү институтында аспирантура тамамлай һәм «иҡтисад фәндәре кандидаты» ғилми дәрәжәһенә диссертация яҡлай.
1978—1979 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы институтында кафедра ассистенты булып эшләй. 1979 йылда Башҡорт АССР-ы Илеш районының Ульянов исемендәге колхозында рәйес булып эшләй. 1980—1982 йылдарҙа КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитетында ойоштороу-партия эше бүлегенең инструкторы, 1982 йылдан 1988 йылға тиклем — КПСС-тың Әлшәй район комитетының беренсе секретары. 1988 йылдан 1993 йылға тиклем малсылыҡтың һәм мал аҙығы етештереүҙең Башҡортостан ғилми-тикшеренеү проект-технология институты директоры. Рәсәй Аграр партияһы ағзаһы, Башҡортостан Республика бүлексәһе президиумы ағзаһы. 1985 йылдан 1993 йылға тиклем Башҡорт АССР-ы Юғары Советы депутаты була.
1993 йылда Туймазы бер мандатлы 7-се һайлау округынан Рәсәй Федерацияһы Дәүләт Думаһы Федераль Йыйылышының беренсе саҡырылыш депутаты итеп һайлана (Башҡортостан Республикаһы). Дәүләт думаһында урындағы үҙидара мәсьәләләре буйынса Комитеты рәйесе урынбаҫары, «Рәсәй» депутат төркөмөнә инә.
1995 йылда Туймазы бер мандатлы 7-се һайлау округынан Рәсәй Федерацияһы Федераль йыйылышының дәүләт думаһына икенсе саҡырылыш депутаты итеп һайлана (Башҡортостан Республикаһы). Дәүләт думаһында бюджет, һалым, финанс һәм банк буйынса комитет ағзаһы була.
2000 йылдан 2003 йылға тиклем Дәүләт унитар «Башптицепром» предприятиеһының генераль директоры булып эшләй. 2003 йылда Рәсәй аграр партияһының Башҡортостан Республикаһы бүлексәһен етәкләй. 2003 йылда Депутат Дәүләт йыйылышы — Ҡоролтай — Башҡортостан Республикаһы өсөнсө саҡырылыш депутаты итеп һайлана, аграр мәсьәләләр, тәбиғи ресурстар, экология һәм тәбиғәтте файҙаланыу буйынса Комитет рәйесе була.
Фәнни тикшеренеүҙәре Башҡортостан аҙыҡ‑түлек баҙарын формалаштырыуҙың иҡтисади проблемаларына арналған. Сәйетғәлиев етәкселегендә республика лимузин тоҡомло һыйыр малын үҫтереү һәм ҡаҙҙарҙы сәнәғәт үрсетеүе буйынса хужалыҡтар селтәре булдырылған. 100‑ҙән ашыу фәнни хеҙмәт авторы
Пулый-Игай
Пулый-Игай — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 298 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Нефтянка (Сунжа ҡушылдығы)
Нефтянка — Рәсәй йылғаһы. Төнбяҡ Осетия-Алания Республикаһы, Ингушетия Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сунжа йылғаһының һул ярына тамағынан 46 км өҫтәрәк, Алханчуртовтан тармАғиҙелталады ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Терек РФ менән Грузия сигенән, Ардон йылғаһын индермәйенсә, Урсдон йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Сутягин Александр Васильевич
Сутягин Александр Васильевич (25 август — 10 ғинуар 1991 йыл) — совет йырсыһы, баритон. РСФСР-ҙың халыҡ артисы.
Биографияһы
Сутягин Александр Васильевич 25 август Верхнеуральск өйәҙе (Ырымбур губернаһы) Магнитная станицаһында (хәҙер ул урында Магнитогорск ҡалаһы урынлашҡан) тыуа. Ата-әсәһенең алты балаһының иң бәләкәйе була. Атаһы Белорет металлургия заводы ҡасабаһынан  була һәм уның ғаиләһе 1917 йылда Магнитная станицаһынан Белорет заводы ҡасабаһына күсеп килә. Ете йыллыҡ мәктәпте һәм техникум тамамлағандан һуң А. В. Сутягин Белорет металлургия заводының мартен цехына эшкә килә. Клуб янындағы үҙешмәкәр сәнғәт түңәрәгендә әүҙем ҡатнаша, боронғо романстар башҡара. . 1936 йылда Башҡорт музыка училищеһын (Чернов-Шер класында уҡып) тамамлай.
1943 йылда Мәскәү консерваторияһын ( В. Владимировтың йыр класында уҡып)тамамлай.
1941 йылдан алып Башҡорт опера һәм балет театрында солист булып эшләй. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында БАССР Халыҡ комиссарҙары советы эргәһендәге республика радиофикация комитеты дикторы була.
1957-1975 йылдарҙа Кесе дәүләт академия опера театрында (хәҙерге Михайлов театры) сығыш яһай.
Йырсы булараҡ концертта йырҙар, романстар, дуэттар һәм сит ил операларынан ариялар, хәҙерге заман Ватан һәм урыҫ композиторҙары әҫәрҙәрен башҡара. СССР-ҙың халыҡ артисы Б. Я Лемешев менән бергә сығыш яһай.
1991 йылдың 10 ғинуарында Ленинградта вафат була, кәүҙәһе Өфөгә ҡайтарылып, Өфө Сергиев зыяратында ерләнгән.
Соня Рутстрём-Эдстрём
Соня Рутстрём-Эдстрём (Sonja Ruthström-Edström; 18 ноябрь 1930 йыл тыуған, Лулео) — швед саңғысыһы, олимпия чемпионы, донъя чемпионаттары призеры.
1952 йылда Осло ҡалаһында үткән Олимпиадала 10 км-ға ярышта 11-се була.
1956 йылда Кортина-д’Ампеццо ҡалаһында үткән Олимпиадала ҡатын-ҡыҙҙар программаның ике төрөндә лә, 10 км ярышта һәм эстафетала, бронза миҙалдар яулай.
1960 йылда Скво-Вэллиҙа үткән Олимпиадала эстафетала олимпия чемпионы була, эстафетаны һуңғы этабында, икенсе урынды алған совет саңғысыларынан минутҡа күберәк өстөнлөк менән беренсе урында ҡабул итеп алып, үҙенең этабында бары 20 секундҡа ғына ҡалышып лидерлыҡты һаҡлай. 10 км-ға шәхси ярышта Рутстрём-Эдстрём 5-се урын биләй.
Үҙ карьераһында донъя чемпионаттарында ике миҙал яулай, 1954 һәм 1958 йылғы чемпионаттарҙа эстафета ярыштарында ике бронза яулай.
Башҡортостан Республикаһының 2-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаттары
Башҡортостан Республикаһының икенсе саҡырылыш (1999—2003) Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаттары
Ячей
Ячей (Мелкая) — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Болванская мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 50 км.
Изге Петр сиркәүе (Дортмунд)
Изге Петр сиркәүе (нем. Petrikirche ) — Дортмунд ҡалаһында готик храм (Төньяҡ Рейн — Вестфалияфедераль ере). Сиркәү ҡаланың Петрикирххоф тип аталған иҫке кварталында,  Вестенхельвег (Westenhellweg) һәм Кампштрассе (Kampstraße). урамдары араһында урынлашҡан. Сиркәү  1322 йылда төҙөлә башлай. Төп планында квадрат формала тиерлек, ике ҡабырға нефы, шулай уҡ ҡыҫҡа хоры бар. Ҡыйығы— ике яҡлы, һәр ҡабырға нефы өҫтөндә өсөшәр өсмөйөшлө фронтоны бар. Манараһы 1752 йылда ҡуйылған. Икенсе донъя һуғышы барышында 1943 йылдың 23 майында  Дортмундты Бөйөк Британия   хәрби һауа көстәре  бомбаға тотҡанда, сиркәү тулыһынса тиерлек емерелә. Сиркәү  XX быуаттың 80-се йылдарында ғына тергеҙелә. 1981 йылдың 17 ноябрендә  яңы шпиль ҡуйыла. Сиркәүҙең дөйөм бейеклеге 105 метрға  етә, ә тәре менән шпилдең үҙенең бейеклеге  48 метр тәшкил итә Изге Петр сиркәүе эсендә 1521 йылда.ҡуйылған  Вестфалияның Алтын мөғжизәһе (de:von Wunder Westfalen Goldenes) тип аталған 5,65 м бейеклектә һәм 7,49 м киңлектә өс  ҡапҡаслы семәрле алтарь  урынлашҡан. Ябыҡ хәлендә алтарь Евхаристия күренешен һүрәтләй, ә асыҡ килеш  Инжил күренештәренең  36 һүрәтенән тора. 2003 йылда Изге Петр сиркәүенең алтарын һаҡлауҙың йәмғиәте төҙөлә.
Ячей
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙее бассейны йылғалары Печора йылғаһы бассейнының көнсығышынан Бол. Ою йылғаһы бассейнынң көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙеенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Изге Петр сиркәүе (Дортмунд)
Сиркәү Германияның инжил сиркәүенә ҡарай. Элегерәк Изге Петр сиркәүе  үҙаллы ойошма була, әммә, община ағзаларының һаны һәм, шуға ярашлы, финанс мөмкинлектәрен кәмеүе менән бәйле  2007 йылд 1 июлендә  ул булған Изге Николай общинаһына  берләштерелә. Берләштерелгән общинаның 9000 яҡын ағзаһы иҫәпләнә
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="1">
Ячей
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Ритген
Ритген (Riethgen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 247 кеше йәшәй. Майҙаны — 6,77 км2. Диңгеҙ кимәленән 131 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99638 һәм автомобиль коды — SOM.
Иран пиццаһы
Иран пиццаһы ( фарсы : پیتزای اارانی), ул шулай уҡ фарсы пиццаһы (پیتزای پارسی) тип тә билдәле. Улар эслеге менән түгел, төрлө стилгә ярашлы әҙерләүенә ҡарап айырыла. Ғәҙәттә ҡамырға күп итеп сыр һалып бешерелә. Иранда йәки иран диаспораһы тарафынан әҙерләнә торған пицца. Ғәҙәттә, уның эслегенә үткәрелгән ит, һыйыр малы тултырмаһы (колбасаһы), болгар боросо, бәшмәк, моцарелла сыры һәм фарсы тәмләткестәре һалалар.
Әҙерләү ысулы
Иран пиццаһының уникаль тәме уны бешергәндә ҡулланылған ингредиенттар  төрлөлөгөнә бәйле. Фарсы пиццаһы ҡалын йәки йоҡа ҡамыр нигеҙендә әҙерләнеүе мөмкин. Йоҡа төрҙәре - әҙерәк эслек менән  әҙерләнә торған рим пиццаһына оҡшатыу. Шуға ҡарамаҫтан, фарсы пиццаһында эслек традицион рәүештә бик мул була, ғәҙәттә улар төрлө ит, колбаса, итле ассорти, йәшелсә (бигерәк тә болгар боросо, аҡ һуған һәм бәшмәк), ҡалын ҡатлам сырҙан тора һәм уртаса ҡалынлыҡтағы ҡамырға күп итеп һалып бешерелә.
Һәр бер фарсы пиццерияһы тиерлек пиццаның төп сорттарын тәҡдим итә: мәхлүт (ҡатнаш эслекле: үткәрелгән һыйыр ите, төрлө колбаса, бәшмәк, һуған менән татлы борос) һәм махсус ( мәхлүттәге кеүек үк ингредиенттар, тик унан айырмалы, ит фаршы ҡушылмай). Һуңғы ваҡытта төрлө тауыҡ пиццалары популяр булып китә (мәҫәлән, тауыҡ пестоһы, тауыҡ барбекюһы), һәм йәшелсә пиццаһы (татлы борос, бәшмәк, кукуруз, помидор һ. б.). Төп фарсы тәмләткестәре - авишан була ( тимьян ), ҡыҙыл һәм ҡара борос онтағы һәм киптерелгән һарымһаҡ оно.
Тегеранда ҡайһы бер пиццериялар пиццаны томат соусы ҡушмай бирә. Был осраҡта итальян пиццерияларынан айырмалы рәүештә,  тәмләткес булараҡ кетчуп киң ҡулланыла.
Ислам хеҙмәттәшлеге ойошмаһы
Ислам хеҙмәттәшлеге ойошмаһы (Organisation of Islamic Cooperation (OIC), منظمة التعاون الاسلامي) — ислам дәүләттәрен берләштереүсе халыҡ-ара ойошма. Ойошма 1969 йылда барлыҡҡа килә. 2011 йылға тиклем Ислам конференцияһы ойошмаһы исеме аҫтында билдәле була.
Суэтяк
Суэтяк — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе,Омск өлкәһе,Ҡурған өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вагай йылғаһының һул ярына тамағынан 391 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 61 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Ишим ҡушылған урынған Тобол йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Ишимдан Тоболға тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Бүлмә себене
Бүлмә себене (Musca domestica) — себендәр ғаиләһенә кереүсе бөжәк.
Синантроп төр, космополит. Кәүҙәһе 7—8 мм оҙонлоҡта, һоро төҫтә, күкрәгендә 4 буйы бар, түше өҫтән тоноҡ ҡара, аҫтан һарғылт рәсемле. Уртаса киңлектәрҙә бүлмә себене йылына яҡынса 9 быуын бирә. Йәшәү циклының дауамлылығы, тышҡы мөхиттәге температура һ.б. факторҙарға бәйле рәүештә, 10 -дан алып 45 тәүлеккә ҡәҙәр. Инә себен үҙ ғүмеренең 2,5 айы эсендә 600 -ҙән алып 2 меңгә ҡәҙәр йомортҡа һала. Бер һалғанда уртаса 120 йомортҡа (оҙонлоғо 1—1,2 мм) була; улар 8-50 сәғәт үҫә. Бүлмә себененең личинкалары (оҙонлоғо 13 мм-ға ҡәҙәр) аҡ төҫтә, эсәктән тыш аш ҡайнатыу үҙлегенә эйә. Улар аҙыҡҡа аш ҡайнатыу шайыҡсаһы бүлеп сығаралар һәм ярым эшкәртелгән аҙыҡты һуралар. 3—25 тәүлек үҫәләр, унан һуң ҡурсаҡҡа әйләнәләр. Ҡурсаҡ дәүере 3 тәүлектән бер нисә айға ҡәҙәр (ҡышлағанда) һуҙыла.
Бүлмә себене личинка, ҡурсаҡ йәки олы бөжәк (аталандырылған инә себен) фазаларында ҡышлай.
Бүлмә себене күп кенә эсәк ауырыуҙарын (ҡорһаҡ тифы, дизентерия, холера) тыуҙырыусыларҙы, гельминт күкәйҙәрен күсереүсе булып тора.