cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Евгения Шведская
Биографияһы
Ҡаяларҙа принцесса павильонлы, террасалы, шарлауыҡлы, экзотик үҫемлектәр үҫкән гүзәл парк булдыра. 1864 йылда ағаһы мәрхүм булғандан һуң, уның виллаһында ағаһының ҡатыны принцесса Тереза, тыумыштан Саксен-Альтенбург принцессаһы, яңғыҙ Евгения янында ял итә. Уның иң яҡын әхирәте булып псаломдар яҙа белгән Лина Санделль була. Үҙенең «Фридхем» виллаһына Евгения шул ваҡыттың билдәле музыканттарын, яҙыусы һәм шағирҙарын саҡыра. Евгения сәнғәт менән ҡыҙыҡһына. Ул музыка ижад итә, шиғырҙар яҙа, скульптуралар әүәләй, король һарайындағы тормоштан алынған картиналар төшөрә. Принцесса «E*****» псевдонимын ҡуллана. Уның музыкаль әҫәрҙәре араһында фортепиано өсөн пьесалар, вальс, мазурка, йыр һәм марштар бар. Уның арфа уйнау өсөн, квартет, хор һәм дуэттар өсөн композициялары арияларға әйләндерелгән. Шулай уҡ принцесса «Принцессы Швеции» («la de Les Suède princesses») китабын яҙып, нәшер иткән. 1864 йылда ул китап баҫылып сыға. Китап Стокгольмда 1866 йылда халыҡ араһына сығарыла.
Евгения үҙенең әҫәрҙәре өсөн алған аҡсаны социаль проекттар өсөн тота. Король ғаиләһе ҡатын-ҡыҙзары мәрхәмәтлек менән шөғөлләнергә бурыслы була. Евгения был бурысты үтәп кенә ҡалмай, ә мөкиббән мауыға. Үҙ виллаһы янында малайҙар өсөн балалар баҡсаһы, ә бер нисә йыл үткәс — ҡыҙҙар өсөн дә төҙөтә. Ул ҡарттар йорттарын Готландта һәм Стокгольмда төҙөтә. Һаулығының насар булыуы уның медицина менән ҡыҙыҡһыныуын арттыра. Евгения ҡаты сирлеләр өсөн дауахана төҙөй.
Принцесса Евгения 1889 йылдың 23 апрелендә сәғәт 00.45 сәғәттә 59 йәше тулырҙан бер көн генә алда вафат була. Риддархольм сиркәүе янындағы Бернадоттар төрбәһендә ерләнә. Үҙенең ҙур виллаһын туғаны принц Оскарға мираҫ итеп ҡалдыра.
Гаревка (Кыртомка ҡушылдығы)
Гаревка — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кыртомка йылғаһының уң ярына тамағынан 48 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Поляковка ауыл Советы (Дәүләкән районы)
Поляковка ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Дәүләкән районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Поляковка ауылы.
Тарихы
«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә. Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге 49-З һанлы «Айырым тораҡ пункттарҙы берләштереү һәм күсереү менән бәйле, Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошонда үҙгәрештәр тураһында» Законында, ст. 1 п. 18 б әйтелә : "Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона түбәндәге үҙгәрештәр индерергә: Поляковка ауыл Советын һәм Михайловка ауыл Советын берләштерергә, «Поляковка» атамаһын һаҡларға һәм административ үҙәген Поляковка ауылында ҡалдырырға. Михайловка ауыл Советының Вперёд, Дуҫлыҡ ауылдарын, Бишҡайын, Михайловка, Туҡһанбай утарҙарын Поляковка ауыл Советы составына индерергә.
Поляковка ауыл Советы сиктәрен тәҡдим ителгән схематик картаға ярашлы раҫларға.
Иҫәп мәғлүмәттәренән Михайловка ауыл Советын төшөрөп ҡалдырырға.
Ауыл биләмәһе составы
Семилетка — ҡасаба. 1981 йылда, Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының 1981 йылдың 12 февралендәге 6-2/66 һанлы «Ҡайһы бер тораҡ пункттарҙы Башҡорт АССР-ы административ-территориаль бүленеше буйынса мәғлүмәт иҫәбенән төшөрөү тураһында» указына ярашлы рәүештә, тораҡ пункттар исемлегенән  сығарыла.
Красная Курья
'''Красн. Курья (Быстрая Курья)''' — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чулым йылғаһының һул ярына тамағынан 314 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Алһыу погондар (роман)
«Алһыу погондар» — Борис Изюмскийҙың роман-тетралогияһы. 1948 йылда повесть итеп яҙылған. Артабан повесть роман-трилогияға: «Начало пути», «Зрелость», «Дружба продолжается» — әйләндерелгән, һуңғараҡ «Подполковник Ковалёв» әҫәре романдың дүртенсе киҫәгенә әүерелгән. 1953 йылда роман буйынса «Честь товарища» кинофильмы, 1980 йылда 3 сериялы «Алһыу погондар» телефильмы төшөрөлә.
Баҫмалар
1948—1954 йылдарҙа Новочеркасск Суворов хәрби училищеһы яҙыусы Борис Васильевич Изюмский «Алһыу погондар» повесын яҙа. Повеста училищеның тәүге эш йылдары, суворовсыларҙың яҙмышы, уларҙың ҡылыҡтарын тәрбиәләү тураһында һөйләнелә.
Китаптың тәүге баҫмаһы 1948 йылда 10 мең дана тиражы менән сыға. 1950 йылда Дондағы Ростовта повесть бер аҙ тулыландырылып һәм автор тарафынан әҙерәк үҙгәртелеп баҫыла.
1954 йылда Борис Васильевич әҫәрҙең тағы ла ике киҫәген яҙып бөтөрә. Шунлыҡтан уның элекке 1948 һәм 1950 йылдарҙа сыҡҡан повесы «В начале пути» китабының беренсе киҫәгенә әйләнә. Китаптың икенсе киҫәге «Призвание», ә өсөнсөһө — «Дружба продолжается» тип атала. Шул уҡ йылдың беренсе яртыһында китап «Молодая гвардия» нәшриәтендә 165000 дана тиражлы булып, икенсе яртыһында — «Ростиздат»та 15 мең дана тиражлы булып баҫыла. Уларҙың йөкмәткеһе үҙгәрешһеҙ ҡала, бары тик иллюстрациялары ғына үҙгәртелә. Дондағы Ростовта китаптың иллюстрацияларын рәссам Н. Драгунов, ә Мәскәүҙә — рәссам К. Кищеев төшөрә. Китаптың Мәскәүҙә донъя күргән баҫмаһы трилогия итеп сығарыла.
1975 йылда «Ростиздат»та «Подполковник Ковалёв» повесы сыҡҡас, әҫәрҙе «Алһыу погондар» роман-тетралогияһы тип йөрөтә башлайҙар.
Сюжет
Романдың беренсе киҫәге «Вице-сержант Ковал`в», һуңғыһы — «Подполковник Ковал`в» тип атала. Роман киҫәктәренең барыһының да башында — төп геройға әйләнгән кешенең исеме.
Роман геройҙары араһында атаһы һуғышта һәләк булған Володя Ковалев; прокламация яҙған өсөн фашистар тарафынан ата-әсәһе аҫылған Артем Каменюка; атаһы үлгән, ә һеңлеһе Германияға ҡоллоҡҡа алып кителгән Сенька Самсонов; ағаһы гестапола үлтерелгән, ә улының күҙ алдында атаһы яндырылған Семен Гербовтар бар.
Романдың беренсе киҫәге фашизмды еңеү һәм бөтә халыҡ шатлығын күрһәтеү менән тамамлана.
Романдың икенсе киҫәге «Зрелость (Өлгөргәнлек)» тип атала. Унда шул уҡ геройҙар күрһәтелгән. Икенсе киҫәктең аҙағында Ковал`в, Гербов, Снопков һәм башҡалар, училищены тамамлап, Ленинградҡа уҡыуҙарын дауам итергә китә.
Романдың өсөнсө киҫәге «Дружба продолжается (Дуҫлыҡ дауам итә)» тип атала. Был киҫәктә Володя Ковалев һәм Семен Гербов, Володя һәм Галинканың, училищене тамамлаусыларҙың педагог Боканов һәм башҡа тәрбиәселәр менән дуҫлығы күрһәтелә.
Адаптациялар
1953 йылда китап буйынса «Честь товарища» кинофильмы, 1980 йылда повесть мотивтары буйынса А. П. Довженко исемендәге Үҙәк балалар һәм үҫмерҙәр киностудияһында режиссёр Олег Гойда 3 сериялы "Алһыу погондар "телефильмын төшөрә.
Әҙәбиәт
Изюмский, Борис Васильевич (1915—1984). Алые погоны : роман / послесл. Е. Джичоевой. — Москва : Молодая гвардия, 1975. −703 с. : ил.
Андрей Рублёв
Андре́й Рублёв (яҡынса 1360  — 17 октябрь 1428, Мәскәү) — XV быуатта Мәскәү икона яҙыу, китап һәм монументаль һынлы сәнғәт мәктәбенең яҡшы танылған һәм хөрмәт ителгән урыҫ икона яҙыусыһы. Урыҫ православие сиркәүе тарафынан, изгеләр араһына индерелеп, ҡанунлаштырылған.
Биографияһы
Рублёв тураһындағы биографик мәғлүмәттәр бик наҡыҫ: моғайын, ул Мәскәү кенәзлегендә тыуған (башҡа мәғлүмәттәр буйынса — Бөйөк Новгородта), 1340-сы йылдар аҙағында булырға тейеш, ҡушаматы «Рублёв» («рубель» һүҙенән — тире эшкәртеүҙә ҡулланылған эш ҡоралы) булғанға, ул һөнәрселәр ғаиләһенән, тигән фараз бар. Андроник Московский эргәһендәге Андроник монастырендә Андрей исеме менән монашлыҡҡа сәсен ҡырҡтыра; донъяуи исеме билдәһеҙ (ул ваҡыттағы йола буйынса үҙ исеме лә «А» хәрефенә башланырға тейеш). «Андрей Иванов Рублёв улы» тип яҙылған икона һаҡланған; ул — һуңғы осорҙа төшөрөлгән икона, ҡултамға ла күсереп яҙылғандыр, бәлки, рәссамдың атаһының исеме, ысынлап та, Иван булыуы ихтимал.
Рублёвтың ижады Мәскәү кенәзлегенең художество традициялары нигеҙендә үҫә; ул славян художество тәжрибәһе менән дә таныш. Тик 1405 йылда ғына йылъяҙмала Андрейҙың исеме атап үтелә, унда Мәскәү Кремелендәге Благовещен соборы диуарҙарындағы дини темаға арналған картиналарҙың Феофан Грек, Прохор ҡарт һәм монах Андрей Рублёв яҙыуы тураһында әйтеп үтелә. 1405 йылда Андрей икона яҙыуҙа ныҡ оҫтара, бигерәк тә был яуаплы эште Феофан Грек тарафынан бирелеүе уның өсөн мәртәбә була. Андрей йылъяҙмала икенсе тапҡыр 1408 йылда иҫкә алына. Владимир ҡалаһының Успения соборының диуарҙарын Даниил Чёрный менән биҙәргә тура килә уға. Өс йыл үткәндә инде Андрейҙың ярҙамсылары һәм уҡыусылары унан күп нәмәгә өйрәнә, өҫтәүенә ҡәләме лә баҙыҡлана бара, үҙенә генә хас яҙыу стиле лә барлыҡҡа килә. 1420-се йылдарҙа Андрей йылъяҙмаға өсөнсө тапҡыр теркәлә: ул Троицк-Сергиев монастыренең Троиск соборындағы эштәргә Даниил Черный менән бергә етәкселек итә. Ул һүрәттәр беҙҙең көндәргә килеп етмәгән. 1411 йәки 1425—1427 йылдарҙа ул үҙенең шедеврын — «Изге Өсәү» («Святая Троица») картинаһын яҙа.
Рублёв 1428 йылдың 17октябрендә, Мәскәүҙә үләт таралған мәлдә, 1428 йылдың яҙында Андроник монастырендә йылъяҙмаларҙа дүртенсе тапҡыр аталған эшен үтәгәндә — Спасс соборы фрескаларын яҙғанда вафат була. Андроник монастыре колоколняһы янында (Спасс соборы) ерләнә. 1993 йылда археологик ҡаҙыныу эштәре алып барылғанда Спасс собороның боронғо престолы (өҫтәле) һәм изге мәйет табыла. Ҡайһы бер авторҙар был табылдыҡты Андрей Рублёвтыҡы тигән хата фекер белдерә.
Ижады
Рублёвтың донъяға ҡарашы формалашыуға әхләҡи һәм рухи мәсьәләләргә тәрән ҡыҙыҡһыныу хас булған XIV быуаттың икенсе яртыһы — XV быуаттың башында күҙәтелгән мәҙәни күтәрелеш атмосфераһы ҙур йоғонто яһай. Урта быуат иконографияһы сиктәрендә Рублёв үҙенең әҫәрҙәрендә кешенең рухи матурлығын һәм әхләҡи көсөн яңыса, бөтә камиллығында аңлауҙы кәүҙәләндерә. Рублёвтың ижады урыҫ һәм донъя мәҙәниәтенең иң юғары түбәләренең береһе.
1408 йылда Рублёв Даниил Чёрный һәм башҡа оҫталар менән бергә үҙенең теүәл датаһы ҡуйылған берҙән-бер һәм беҙҙең көндәргә тиклем һаҡланған эшен — Владимир ҡалаһындағы Успения соборы фрескаларын яҙа (яҙыу өлөшләтә һаҡланған). Рублёвтың Успения соборындағы фрескаларынан «Ҡот осҡос суд» композицияһы бигерәк мөһим, унда ҡурҡыныс күренеш кешенең рухи ҡиммәтен раҫлаусы тантананың сағыу байрамына әйләнеүе кәүҙәләндерелә. Рублёвтың Владимирҙағы эштәре ул ваҡытта уның үҙе булдырған һынлы сәнғәт мәктәбенең башында торған өлгөргән оҫта булыуын иҫбатлай.
Йылъяҙмаларҙа раҫланыуынса, 1425—1427 йылдарҙа Рублёв Даниил Чёрный һәм башҡа оҫталар менән бергә Троицк-Сергиев монастырынның Троицк соборы диуарҙарын биҙәй һәм уның иконостасы иконаларын яҙа. Күбеһенсә артель эшселәре яҙған тип иҫәпләнгән иконалар беҙҙең көндәргә килеп еткән; улар төрлө алым менән яҙылған һәм художество сифаттары буйынса бер төрлө генә баһаланмай. Күрәһең, «Изге Өсәү» («Святая Троица») иконаһы тап шул иконостасҡа ингәндер — Рублёвтың икона яҙыу жанрында һаҡланған берҙән-бер эше. Традицион библия сюжетын Рублёв тәрән дини йөкмәтке менән байытҡан.
Тикшеренеүселәрҙең күбеһе, «Владимирская Богоматерь» (яҡынса 1409, Успения соборы, Владимир) иконаһын һәм «Евангелия Хитрово» миниатюраларының бер өлөшөн (яҡынса 1395 йыл, Рәсәй дәүләт китапханаһы, Мәскәү) Рублёв яҙған, тигән фекерҙә.
XX быуатта Андрей Рублёв яҙған тип иҫәпләнгән башҡа иконалар һәм фрескаларҙы, хәҙерге ваҡытта тикшеренеүселәрҙең күбеһе мәктәп (артель) йәки оҫтаның замандаштары яҙған, тигән фекерҙә.
Ҡанунлаштырыу
Урыҫ православие сиркәүенең поместный соборы 1988 йылда Андрей Рублёвты, изгеләр рәтенә индереп, ҡанунлаштыра.
Православие календаренә ярашлы [./Андрей_Рублёв#cite_note-11 [11] ], изге йәнде йылына өс тапҡыр иҫкә алалар:
Мулымья
Мулымья — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Кондинское районындағы ҡасаба. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата 1533 кеше йәшәй.
Почта индексы — 628231, ОКАТО коды — 71116924002.
Климат
Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
Ходзь (Лаба ҡушылдығы)
Ходзь  — Рәсәйҙәге йылға. Краснодар крайы,Адыгей Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лаба йылғаһының һул ярына тамағынан 180 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 88 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Лаба йылғаһы башынан Чамлык йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ҡот осҡос хәл (хикәйә)
Ҡот осҡос хәл — Антон Павлович Чехов хикәйәһе. 1886 йылда яҙылған, тәүге тапҡыр 1886 йылдың 29 мартында «Новое время» гәзитенең 3621-се һанында Ан. Чехов ҡултамғаһы менән баҫылып сыға.
Баҫмалар
А. П. Чеховтың «Ҡот осҡос хәл» хикәйәһе 1886 йылда яҙылған, тәүге тапҡыр 1886 йылдың 29 мартында «Новое время» гәзитенең 3621-се һанында Ан. Чехов ҡултамғаһы менән баҫылып сыға. 1887 йылда «В сумерках» йыйынтығына А. Ф. Маркс тарафынан индерелә.
Чехов тере саҡта хикәйә фин теленә тәржемә ителә.
Тәнҡит
Тәнҡитсе К. Арсеньев былай тип яҙа:«Ҡот осҡос хәл» хикәйәһендә нужаға батҡан һәм мохтажлыҡ арҡаһында түбәнселеккә төшкән отец Яков бик оҫта һүрәтләнгән. Уның «изге нийәтле» алпауытты аптырашта ҡалдырыуы, шул тиклем ысын йөрәктән үҙенең ғазапланыуҙарын йәшермәйенсә асып һалыуы, Куниндың һуңлап булһа ла уны аңлап, ашығыс рәүештә архиерейға рухани өҫтөнән хат яҙғаны өсөн үкенеүе - былар барыһы ла уҡыусыларға шул тиклем тетрәндергес йоғонто яһай. «В сумерках (Эңерҙә)» хикәйәләр йыйынтығы авторы бер ваҡытта ла был хикәйәһенә тиклем бындай ысын драматизмды күрһәтерлек бейеклеккә күтәрелә алмаған була».
П. Н. Краснов хикәйәлә автор тарафынан «ҡараңғылыҡҡа сумған» 80-се йылдар осоро күрһәтелгәнен билдәләп үтә.
А. Ф. Бычков «В сумерках (Эңерҙә)» хикәйәләр йыйынтығына индерелгән был хикәйәнең социаль йүнәлешле булыуын әйтеп үтә.
Сюжет
Хикәйәләге ваҡиға Борисово ауылында бара. Бында Петербургтан ваҡытлыса ғына «крәҫтиән эштәре буйынса ойошма ағзаһы» Павел Михайлович Кунин килә. Кунин үҙенең янына урындағы рухани Яковты саҡыртып ала һәм уға юлбашсы Егор Дмитриевичтың Синьково ауылында асыласаҡ сиркәү-мәхәллә мәктәбе өҫтөнән бағыусылыҡ алырға ҡушҡанлығын белдерә. Кунин был тәҡдимгә риза була. Ләкин ауылда мәктәп асыу өсөн Куниндың да, урындағы руханиҙың да аҡсаһы булмай. Кунин ҡайҙан аҡса табырға икән тип баш вата башлай. Ул ҡысҡырып үҙ фекерен уйлаған саҡта, отец Яков сәй эсеү менән мәшғүл була. Быны күргән Кунин : ««Ниндәй ҡырағай, сәйер кеше! Бысраҡ, насар кейенгән, тупаҫ, иҫәр, һәм, моғайын, эскесе... Эй, Хоҙай, шундай ҙа рухани, рухи отец була микән ни! Бына һиңә халыҡты изгелеккә өйрәтеүсе!»-тип уйлай.
Йәкшәмбе көндө Кунин Синьково ауылындағы сиркәүҙе ҡарарға килә. Сиркәү бик ныҡ иҫке хәлдә була. Ғибәҙәтханала отец Яков менән һөйләшкән саҡта Кунин руханиҙы мәктәп төҙөү бөтөнләй ҡыҙыҡһындырмағанын асыҡлай. Кискеһен Кунин архиерейҙан мәктәп төҙөтөү өсөн аҡса һорап хат яҙа һәм унда Синьков руханийы өҫтөнән «ул сиркәүҙә хеҙмәт итергә ярарлыҡ кеше түгел» тип ялыу яҙып ебәрә.
Бюргель (Тюрингия)
Бюргель (Тюрингия) (Burgel (Thuringen)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 3137 кеше йәшәй. Майҙаны — 27 км2. Диңгеҙ кимәленән 254 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7616 һәм автомобиль коды — SHK.
Ҡот осҡос хәл (хикәйә)
Сюжет
Бер аҙнанан һуң Кунинға мәктәп өсөн уҡыу әсбаптары исемлеген төҙөгән отец Яков килә. Ул исемлекте тапшырыуҙан сыҡҡан форсаттан файҙаланып, үҙенең руханийлыҡты ташларға ҡарар иткәнлеген һәм Куниндан үҙен яҙыусы итеп алыуын һорай. Бының сәбәбен ул аҡсаһыҙлыҡтан һәм аслыҡтан булыу менән аңлата. Яков Кунинға үҙ ғаиләһенең һәм үҙенең ҡот осҡос фәҡирлектә йәшәүе һәм мәктәп төҙөү тураһында түгел, ә бары тик ашарға аҙыҡ табып, аслыҡтан нисек үлмәү тураһында ғына уйлағаны тураһында һөйләп бирә. Рухани сығып киткәс, Кунин нисек итеп руханиға ярҙам итеү тураһында уйлана башлай. Отец Яков өҫтөнән ялыу яҙғаны, йәш сағында юҡҡа-барға аҡса түккәне өсөн Кунинға бик ныҡ оят булып китә. Ошоноң менән уның ауыл халҡына ярҙам итеп, файҙа килтерергә тигән уйҙары юҡҡа сыға.
Дмитриева Ирина Константиновна
Дмитриева Ирина Константиновна (24 март 1933 йыл, Мәскәү — 6 май 2019 йыл) — юрист, социаль-хеҙмәт һәм хеҙмәт мөнәсәбәттәрен норматив һәм килешеү юлы менән көйләү буйынса СССР һәм Рәсәй белгесе; Мәскәү дәүләт университетының юридик факультетында уҡыған (1956); юридик фәндәр докторы (2004), Мәскәү дәүләт университетының юридик факультетының хеҙмәт хоҡуғы кафедраһы профессоры (2009); Мәскәү университетының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1999).
Биографияһы
Ирина КонстантиновнаДмитриева 1933 йылдың 24 мартында Мәскәүҙә тыуған. 1956 йылда юғары белемде М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының юридик факультетында ала. Шул уҡ йылда ошо уҡыу йортоноң кадрҙар бүлеге хеҙмәткәре булып эшләй башлай; 1962—1982 йылдарҙа университеттың юридик бүлеге етәксеһе була. Хеҙмәт хоҡуғы кафедраһына 1976 йылда ҡабул ителә — өлкән уҡытыусы, артабан — доцент вазифаһын ала.
1982 йылда «Юғары уҡыу йорттары фәнни-педагогик эшмәкәрҙәре хеҙмәтен хоҡуҡи көйләү үҙенсәлектәре» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай һәм «юридик фәндәр кандидаты» ғилми дәрәжәһе, ә 2004 йылда «Рәсәйҙең хеҙмәт хоҡуғы принциптары» темаһына докторлыҡ диссертацияһын уңышлы яҡлай һәм «юридик фәндәр докторы» дәрәжәһен ала. Закон проекттарын эшләүҙә ҡатнаша: 1994—1995 йылдарҙа ике тапҡыр РФ дәүләт думаһының хеҙмәт һәм социаль сәйәсәт буйынса комитетында эксперт, ә һуңынан яңынан — 2000—2001 йылдарҙа ла эксперт була. 1999 һәм 2000 йылдар осоронда РФ дәүләт думаһының закондар сығарыу комитеты эксперты һәм Рәсәй Хеҙмәт кодексы проектын эҙерләүсе эшсе төркөмдә ағза була.
Мәскәү дәүләт университетында И. К. Дмитриева хеҙмәт хоҡуғы буйынса студенттарға лекциялар уҡый һәм тейешле семинарҙар алып бара; факультеттың методик комиссияһы ағзаһы булып тораХеҙмәт хоҡуғы буйынса кафедра ль дәреслектең һәм практикумдың авторҙашы («Хеҙмәт хоҡуғы», 2002); «Йәмғиәт» курсы буйынса университетҡа инеүселәр өсөн уҡыу әсбабын әҙерләүҙә ҡатнаша. Грамотаһы менән бүләкләнде. 2012 йылда «181 илдең студенттары уҡыған „Хеҙмәт хоҡуғы“ юғары белем дәреслегенең сифатын яҡшыртыуға тос өлөш индергәне өсөн» «Рәсәй юғары уҡыу йорттарында һайлау — 2012» Грамотаһы менән бүләкләнгән.
Ратуша (Люнебург)
Люнебург Ратушаһы (нем. Lüneburger Rathaus ) — һанза ҡалаһы Люнебургтың (Түбәнге Саксония ере) үҙәк майҙанындағы административ бина; яҡынса 1230 йылда төҙөлгән, артабанғы быуаттарҙа күп тапҡыр киңәйтелгән һәм үҙгәртеп ҡоролған — барокко фасады 1720 йылда өҫтәлеп төҙөлгән; әлегә тиклем ҡала советы һәм хакимиәте штаб-квартираһы булып ҡала; - архитектура ҡомартҡыһы булып тора.
Карабулак (Аргут ҡушылдығы)
Карабулак  — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Аргут (Ак-Алаха) йылғаһының һул ярына тамағынан 200 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Котельная (Енанга ҡушылдығы)
Котельная — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Енанга йылғаһының һул ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Баҫыу (Архангел районы)
Баҫыу (Басиновка) — Башҡортостандың Архангел районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 147 кеше. Почта индексы — 453039, ОКАТО коды — 80203816002.
Халыҡ һаны
1939 йылда — 119; 1959—254; 1989—139; 2002—152; 2010—133 кеше йәшәгән. Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәттәре буйынса башҡорттар 38 %, рустар 33 % тәшкил итә.
Тарихы
Баҫыу йылғаһы эргәһендәге Баҫыу ауылы XX быуаттың 20-се йылдарында 53 хужалыҡтан торған утар булараҡ билдәле була (1925 йылда 53 хужалыҡ).
Образцова Елена Васильевна
Биографияһы
Елена Васильевна Образцова 1939 йылдың 7 июлендә Ленинградта, Образцов Василий Алексеевич (1905—1989) һәм Образцова Наталья Ивановна (1913—1994) ғаиләһендә тыуған.
1954 йылдың йәйендә атаһы Таганрогтың «Ҡыҙыл ҡаҙансы» заводына баш конструктор итеп тәғәйенләнә. Ҡала етәкселеге Образцовтар ғаиләһенә ҡала үҙәгендә, Фрунзе урамында, 43-сө йортта, Елена уҡыясаҡ 10-сы мәктәп менән йәнәшәлә фатир бүлә. 1956 йылда мәктәпте тамамлап, ул П. И. Чайковский исемендәге Музыка мәктәбенә, педагог А. Т. Куликоваға уҡырға инә. Отчет концертында Еленаны Ростов музыка училищеһы директоры А. А. Маньковская ишетеп ҡала, һәм уның тәҡдиме буйынса Елена 1957 йылда шунда уҡ училищеның икенсе курсына ҡабул ителә. Бер йыл үткәс, 1958 йылдың август айында, тыңлауҙарҙы уңышлы үтеп, Н. А. Римский-Корсаков исемендәге Ленинград консерваторияһының әҙерлек бүлегенә уҡырға инә.
1962 йылда М. И. Глинка исемендәге Бөтә союз вокалистар конкурсында беренсе премияны яулай. 1963 йылда, консерватория студенты булараҡ, Ҙур театр сәхнәһендә М. П. Мусоргскийҙың «Борис Годунов» операһында Марина Мнишек партияһында тәүге тапҡыр сығыш яһай.
1964 йылда Ленинград консерваторияһын А. А. Григорьева класы буйынса тамамлай (А. Н. Кирееваның опера а класы). Шул уҡ йылдан — Ҙур театр йырсыһы. Шул уҡ йылда Ҙур театрҙың беренсе гастролдәре ваҡытында Миландың «Ла Скала» театры сәхнәһендә П И. Чайковскийҙың «Пиковая дама» операһында Гувернантка ролендә сығыш яһай. . Был партия ябай булыуға ҡарамаҫтан, итальян тамашасыһының һәм матбуғатының иғтибарын үҙенә йүнәлтә. Артабан «Ла Скала» сәхнәһендә төп партияларҙаы башҡара.
1975 йылда Ҙур театр менән гастролдәр менән бергә АҠШ-ҡа сығып китә. «Борис Годунов» спектакле барышында, Марина Мнишек ролен башҡарыусы йырсыны тамашасылар сәхнәгә биш тапҡыр саҡырып сығаралар: спектаклде туҡтатырға тура килә. АҠШ-тағы триумфы тулыһынса уның донъя операһы йондоҙо статусын раҫлай. Бер нисә айҙан «Трубадурҙа» — Сан-Франциско Операһы миҙгелен асыусы спектаклдә сығыш яһай: уның партнерҙары булып Л. Паваротти һәм Дж. Сазерленд сығыш яһай.
1976 йылда «Метрополитен-опера» саҡырған йырсы статусында — Дж. Вердиҙың «Аида» операһында Амнерис ролен башҡарып сенсация тыуҙыра. 1977 йылда ошо уҡ театрҙа Далила ролендә сығыш яһай.
Сит илдәргә гастролдәргә күп йөрөй. Донъяның иң яҡшы опера театрҙары сәхнәһендә эшләй. Күп музыкаль фестивалдәрҙә йырлай күп, шул иҫәптән Оранжда Халыҡ-ара фестивалендә (Далила, 1979 йылда дебют) һәм Зальцбург фестивалендә 1978 йылда дебют — Эболь).
Дим (Ар ауыл советы, Шишмә районы)
Дим (Дёма) — Башҡортостандың Шишмә районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 77 кеше. Почта индексы — 452167, ОКАТО коды — 80257810004.
Образцова Елена Васильевна
Биографияһы
Ф. Дзеффирелли тарафынан «Сельская честь» фильмындағы Сантуцци роленә саҡырыла (1982). «Минең ғүмеремдә, — тип яҙа Ф. Дзеффирелли, — өс таң ҡалдырғыс хәл була: Маньянь Анна, Мария Каллас һәм Елена Образцова, ул „Сельская честь“ фильмын төшөргәндә мөғжизә тыуҙырҙы».
Опера режиссеры сифатында сығыш яһай: 1986 йылда Ҙур театрҙа Ж.Масснеҙың «Вертер» операһын ҡуя (дирижёры- ҡуйыусы — А. Жюрайтис), унда төп партияларҙы башҡара.
Йырсы «Весёлая вдова», «Моя Кармен», «Сельская честь» и «Тоска» телевизион музыкаль фильмдарында төп ролдәрҙе башҡара, киң концерт репертуарына — П. И. Чайковскийҙың, М. И. Глинканың, А. С. Даргомыжскийҙың, С. В. Рахманиновтың, Г. В. Свиридовтың, Р.Шумандың, И. С. Бахтың, Г. Ф. Генделиҙың камера-вокаль әҫәрҙәрена эйә була.
Иң яратҡан һәм бөйөк партнерҙар тип тенорҙар В.Атлантовты һәм П.Домингоны атай.
Дирижерҙар Д.Баренбойм, Г.фон Караян, П. менән эште айырым билдәләй.
1999 йылда Роман Виктюк Театрында Р.Майнардиҙың «Антонио фон Эльба» пьесаһы буйынса драма сәхнәһендә уйнай.
Унда классик джаз программаһы менән сығыш 2003—2004 йыл үтте (Д. Эллингтон, В Дюк, Дж. Гершвин) менән квартет И. М. Бутман оркестр һәм идара аҫтында Да. Бергер.
2007—2008 йылдарҙа художество етәксеһе булараҡ Михайлов театрының (Санкт-Петербург). опера төркөмөн етәкләй.
1996 йылдан Санкт-Петербургта йырсы исемен йөрөткән, уның тарафынан ойошторолған Мәҙәни үҙәк эшләй, унда ул йәш башҡарыусылар менән эшләгән.
1999 йылдан Санкт-Петербургта Елена Образцованың йәш опера йырсыларының Халыҡ-ара конкурсы даими үткәрелә.
2011 йылдан Мәскәүҙә Елена Образцова Фонды — музыка сәнғәтенә ярҙам итеүҙең хәйриә фонды эшләй.
1973—-1994 йылдарҙа П. И. Чайковский исемендәге Мәскәү консерваторияһында уҡыта, 1984 йылдан — профессор. Европала, Япония, Санкт-Петербург һәм Мәскәүҙә оҫталыҡ дәрестәре бирә, бер нисә Европа халыҡ-ара вокалистар конкурсында жюри рәйесе була. 2011 йылда П. И. Чайковский исемендәге XIV халыҡ-ара конкурстың жюри составын. Токио «Мусашино» музыка академияһында уҡыта (профессор).
Йырсының киң ижади эшмәкәрлеге һәм Рәсәй музыка мәҙәниәте алдындағы ҡаҙаныштары музыка һәм сәнғәт белгестәренең күп баҫмаларында сағылыш таба.
РФ Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Пушкин академияһының почётлы ағзаһы (1995), Рус музейы дуҫтарының халыҡ-ара йәмғиәте ағзаһы (1998), Сәнғәт белеме һәм музыкаль башҡарыуҙың Рус академияһы академигы (1999), Рәсәй сәнғәт академияһы академигы (1999).
Ғүмеренең һуңғы йылдары
2014 йылдан лейкемия менән яфа сигә. Ноябрь уртаһында Лейпциг клиникаһында дауалау курсы үтә, унда оҡшаш донор табыла һәм елек мейеһен күсереп ултыртыу буйынса операция үткәрелә. Операция көткән һөҙөмтәгә килтермәй, сөнки 75 йәшлек пациенттың көсһөҙләнгән орагнизмы тейешенсә ҡабул итмәй. 2014 йыл аҙағында Германияла йырсы эргәһенә Иосиф Кобзон һәм Валентина Терешкова килә.
Образцова 2015 йылдың 12 ғинуарында 76 -сы йәшендә Лейпцигтың клиникаларының береһендә вафат була. 2015 йылдың 14 ғинуарында хушлашыу тантанаһы Ҙур театрҙа үтә. Мәскәүҙә Новодевичье зыяратында ерләнә.
Хәтер
Вокаль конкурстар наградалары:
Почётлы исемдәре:
Санкт-Петербургта йырсы исеме менән Марина театрынан алыҫ түгел Декабристар һәм Писарев урамы киҫелешендә урынлашҡан сквер атала.
Рәсәй Федерацияһының президенты һәм хөкүмәт бүләктәре:
Төбәк наградалары:
Сит ил наградалары:
Конфессиональ бүләктәре:
Йәмәғәт премиялары:
Приздары:
Йәмәғәт наградалары:
1981 йылдың 24 октябрендә 4623-се кесе планета асыла, уға «Образцова» исеме бирелә. 2003 йылда Е.Образцова портреты менән «Билдәле Петербург кешеләре» серияһында почта маркаһы сығарыла.
Опера партиялары
1963
1964
1965
1967
1968
1970
1971
1972
1973
1974
1975
1978
Үрге Яуыш ауыл Советы (Фёдоровка районы)
Үрге Яуыш ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Фёдоровка районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярышлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
Образцова Елена Васильевна
Опера партиялары
1979
1980
Үрге Яуыш ауыл Советы (Фёдоровка районы)
Составы
Үрге Яуыш ауылы,
Образцова Елена Васильевна
Опера партиялары
1982
1984
Үрге Яуыш ауыл Советы (Фёдоровка районы)
Составы
Гоголевка ауылы,
Образцова Елена Васильевна
Опера партиялары
1989
Үрге Яуыш ауыл Советы (Фёдоровка районы)
Составы
Гөмбәт ауылы,
Образцова Елена Васильевна
Опера партиялары
1990
Үрге Яуыш ауыл Советы (Фёдоровка районы)
Составы
Домрачевка ауылы.
Образцова Елена Васильевна
Опера партиялары
1992
1996
1999
2000
2003
2006
Хәтер
2015 йылдың июнь-июль айҙарында йырсы иҫтәлегенә арналған сопрано А.Нетребко, бас А. Абдразаҡов, тенор А. Антоненко һәм меццо-сопрано Е.Губанованың Европа турнеһы үтә. Парижда, Венала, Мәскәүҙә, Прагала һәм Барселонала артистар дирижёр М. Армильято етәкселеге аҫтындағы оркестрҙарҙың оҙатыуында итальян операһынан ариялар башҡара.
2014 йылдың 14 октябрендә Мәскәүҙә, Ф. И. Шаляпиндың Мемориаль усадьбаһында йырсының юбилейына ҙур күргәҙмә асыла, ул 2015 йылдың 25 ғинуарына тиклем дауам итә.
Оло Уҙалы
Оло Уҙалы — Рәсәй йылғаһы. Башҡортостан республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Урман Йылайыр йылғаһының ҡушылдығы. Оҙонлоғо 30 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан. Бәләкәй йылға бассейны — өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ (бассейндың Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса:
Исем мәктәбе (Күгәрсен районы)
Исем мәктәбе — Башҡортостан Республикаһы Күгәрсен районы Исем ауылында Ленин урамы, 81 адресы буйынса урынлашҡан уҡыу йорто
Тарихы
Мәктәп тарихы 1914 йылда башлана. 1926 йылда мәктәп рәсми статус ала. 1934 йылда Һарытауҙа мәктәп бинаһы төҙөлә һәм 1940 йылда Исем ауылына күсерелә. Шул уҡ йылда мәктәп ете йыллыҡ мәктәпкә әйләнә.
1953 йылда ике һигеҙенсе класс асыла, улар Назаркин урта мәктәбенең филиалдары була. 1954 йылдан урта мәктәп итеп үҙгәртелә.
Унынсы синыф уҡыусыларының беренсе сығарылышы 1956 йылда (60 уҡыусы) була.
1970 йылдан кабинет системаһына күсә башлайҙар. Етмешенсе йылдар уртаһында мәктәптә уҡыусылар айырыуса күп була. 1976 йылда — 121, 1978 йылда — 100, 1979 йылда — 106 сығарылыш уҡыусыһы була. 2012—2013 йылдарҙа мәктәпкә капиталь ремонт үткәрелә.
Сығанаҡтар
муниципальное бюджетное общеобразовательное учреждение средняя общеобразовательная школа с. Исимово]
Байдин Николай Анатольевич
Байдин Николай Анатольевич (5 май 1919 йыл — 7 июль 1993 йыл) — хеҙмәт алдынғыһы. 1946—1959 йылдарҙа Өфөләге «Нефтепроводмонтаж» тресының иретеп йәбештереүсеһе, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1958).
Биографияһы
Николай Анатольевич Байдин 1919 йылдың 5 майында Пермь губернаһы Уҫы өйәҙенең Гамица ауылында (хәҙерге Пермь крайының Уҫы районы) тыуған.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1930 йылда колхозсы булып башлай, аҙаҡтан Уҫы районының сауҙа селтәрендә төрлө эштәрҙә йөрөй. 1937—1943 йылдарҙа—электросварщик өйрәнсеге, Серго Орджоникидзе исемендәге Пермь заводында электросварщик, 1943—1946 йылдарҙа — Әстерхан һәм Һарытау ҡалаларының төҙөлөш ойошмаһында электросварщик булып эшләй. 1946 йылдан башлап Өфө «Нефтепроводмонтаж» тресының 74-се һанлы төҙөлөш-монтаж идаралығында электросварщик булып эшләй.
Һуғыш йылдарында Әстерхандан Һарытауға нефть үткәргес төҙөй.
Һуңынан «Һарытау—Мәскәү» газ үткәргесе төҙөүҙә ҡатнаша, «Туймазы—Өфө» нефть үткәргесендә торбаларҙы иретеп йәбештерә. «Шкапово—Ишембай» нефть үткәргесе һәм «Шкапово—Магнитогорск» газ үткәргесе төҙөй, «Бохара—Урал» газ трассаһын төҙөүҙә ҡатнаша.
Төҙөлөштә һәм төҙөлөш материалдары етештереүҙә өлгәшкән ҙур уңыштары өсөн, СССР Юғары Советы Президиумының 1958 йылдың 9 авгусындағы указы мнән, Н. А. Байдинға «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә.
1959—1987 йылдарҙа «Нефтепроводмонтаж» тресы иретеп йәбештереүселәренең торбаларҙы электр дуғаһы менән иретеп йәбештереү буйынса производство мастеры булып эшләй.
1993 йылдың 7 июлендә Өфө ҡалаһында вафат була.
Юх-Вой-Юган
Юх-Вой-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Лесми-Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 143 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Иштван Сеченьи
Граф Иштван Сеченьи ( — ) — венгр сәйәсмән-реформаторы һәм яҙыусыһы, 1840 йылдарҙа Венгрияла радикализм нығына барғанда милли тойғо күтәрелешенә ҙур өлөш индереүсе.
Килеп сығышы, йәш сағы
Сығышы менән Сеченьиларҙың боронғо һәм затлы нәҫелдәрән. Атаһы, граф Ференц Сеченьи, Венгрияла милли музейын һәм Венгрия милли китапхананын нигеҙләгән. Иштвандың Әсәһе — графиня Юлиана Фештетич. Ике өлкән ағаһы һәм ике апаһы бар. Бала сағын Венала һәм ата-әсәһенең Надьценкалағы (Венгрия) поместьела үткәрә.
Шәхси мәктәптә белем алған, унан һуң Австрия армияһында хеҙмәт итә, Наполеон һуғыштарында ҡатнаша. 1826 йылда армиянан 1-се лейтенант дәрәжәһе алып китә һәм сәйәсәт менән мауыға. Европа буйлап күп сәйәхәт итә, бик күп шәхси бәйләнештәрен яйға һала. Уға Британияла модернизация ҙур тәьҫорат ҡалдыра, бигерәк тә консерватив ҡоролошло Венгрия менән сағыштырып. Был уның тормошоноң ахырына тиклем сәйәси ҡараштарын билдәләй. Уға дуҫы граф Миклош Вешшеление ҙур сәйәси ярҙам күрһәтә, ләкин һуңынан уларҙың мөнәсәбәттәре һалҡыная.
Реформатор
1825 йылда Сеченьи киң танылыу ала башлай. Ул үҙенең Венгерия фәндәр академияһының бөтә йыллыҡ килем иғнәләрен һала.
1827 йылда Kaszinó Nemzeti, Венгрия дворянлыҡ патриотик форумы ойоштора. Был клуб сәйәси реформаларҙа мөһим роль уйнаған — унда төрлө сәйәси реформаторҙар араһында диалог алып барыла.
Киң йәмәғәтселек яҡлауы алыу өсөн, Сеченьи ҡайһы бер сәйәси хеҙмәттәрен баҫтыра — Hitel («Кредит», 1830), Világ («Мир», 1831), Stádium («Стадия», 1833), Венгрия дворянлығына бағышланған. Ул дворянлыҡ консерватизмын тәнҡитләй һәм феодаль хоҡуҡтарынан баш тартырға (мәҫәлән, һалым азатлығы) һәм модернизацияны этәргес көскә әйләндереүгә саҡыра..
Сеченьи проекттарында Венгрия Австрия империяһы проект бер өлөшө булараҡ ҡаралған, ә этник дәүләт түгел. Уның фекеренсә, милләтселек ул саҡтағы күп милләтле Венгрия короллеге өсөн хәүефле. Сеченьи бөтә көстө иҡтисади, социаль һәм мәҙәни үҫешкә, шулай уҡ транспорт инфраструктураһын үҫтереүгә тупларға кәрәк, тип иҫәпләй. Сеченьи үҙенең программа сиктәрендә Дунай үҙәненен, Пештан алып Ҡара диңгеҙгә тиклем булған ерҙәрҙе тәртипкә килтерергә кәрәк, тип һанай, сөнки был ерҙәр ташҡын ваҡытында яфа сигә һәм суднолар өсөн хәүефле булып ҡала. Быуа төҙөлгән шарттарҙа ғына, Дунай сауҙа артерияһы булыуы мөмкин. Сеченьи Вена һарайында үҙенең иҡтисади проекттарын уңышлы тормошҡа ашыра, төбәктең иҡтисади үҫеше һәм төҙөлөш эштәре буйынса хөкүмәттең яуаплы вәкиле итеп тәғәйенләнә. Шул ваҡытта ул бер нисә тапҡыр, Истанбулға дипломатик миссия менән бара.
Сеченьиҙың тағы ла бер мөһим башланғысы булып Буданы һәм Пешты Венгрияның сәйәси, иҡтисади һәм мәҙәни үҙәгенә әйләндереүенән тора. Ул ике ҡала араһында даими рәүештә бәйләнеш күперен булдырып тора, әлеге ваҡытта уның исемен йөрөтә « Цепной мост Сеченьи». Бынан тыш, күпер транспорт бәйләнеше үҫешенә булышлыҡ итә, был аҙым киләсәктә ике ҡаланы берләштергән — Будапешт ҡалаһы була.
1836 йылда Будала Сеченьи графиня Зайлерн Кресченца менән никахлаша.
Венгрияла 1848—1849 йылдарҙағы революция
Сеченьиҙың Кошут Лайош менән мөнөсөбәттәре яҡшы булмай: ул уны сәйәси агитатор булараҡ ҡабул итә. Венгр йәмғиәте икегә бүленә — Кошут яҡлыларға һәм Сеченьи яҡлыларға. 1848 йылдағы революция башланғандан һуң, Сеченьи Венгрия үҫеше өсөн өмөтләнә һәм хөкүмәттә транспорт министры вазифаһын һәм социаль мәсьәләләр буйынса пост ҡабул итә.
Австрия һәм Венгрия хөкүмәте араһындағы конфликт киҫкенләшә. Австрия императорына лояль булған Сеченьи һәм ҡайһы бер башҡа эшмәкәрҙәр хөкүмәттән сығалар. Сеченьи нервы кризисы кисерә һәм дауаланырға Дёблинг курортына китә. 1850 йылдар башында һаулығын тергеҙә, һәм хатта бер нисә әҙәби әҫәрҙәр яҙа: Önismeret («Познание себя»; венгр телендә) балалар һәм педагогика мәсьәләләре тураһында, һәм Blick Ein («Взгляд»; немец телендә) Венгрияның сәйәси проблемалары тураһында.
Ғүмеренең һуңғы йылдары
Сеченьиҙың йортон Венала 3 мартта 1860 йылда тентейҙәр. Табылған хаттар уның сәйәси заговорҙа ҡатнашлығын иҫбатлай. 1860 йылдаың 8 апреленә ҡаршы төндә Сеченьи үҙенә ҡул һала. Бөтә Венгрияла траур иғлан ителгән була.
Хәтер
Уның улы Бела Сеченьи Һиндостанды, Һинд-Ҡытайҙы, Японияны, Ҡытайҙы, Индонезияны, көнбайыш Монголияны һәм Тибетты тикшереүсе һәм сәйәхәтсе булараҡ танылыу ала. 1893 йылда ул үҙенең сәйәхәте хаҡындағы отчетты немец телендә баҫтырып сығара. .
Үмм Күлсүм - Мөхәммәт Пәйғәмбәр ҡыҙы
Үмм Күлсүм (Өммөгөлсөм) бинт Мөхәммәт — Мөхәммәт Пәйғәмбәр менән Хәҙисә р.ғ. ҡыҙы; Мәккәлә донъяға килгән, Мәҙинәлә 9/630 йылда вафат булған. Үмм Күлсүм — әсәһенең иң матур, һөйкөмлө балаһы тигәнде аңлата. Башҡорт телендә Пәйғәмбәребеҙҙең һөйөклө ҡыҙын Өммөгөлсөм тип атайҙар.
Зат-ырыуы
Ҡәғбәтулланың дини үҙәк булараҡ ҡеүәтләнә барыуы — тәү сиратта Рәсүлебеҙҙең атаһы яғынан олатаһы Ғәбд әл-Моталлиптың хеҙмәте. Тап уға Аллаһы Тәғәлә Зәмзәм сығанағы булған ерҙе әшкәртә. Быуаттар буйы ҡаралмай, сүп-сар баҫып бөткән изге шишмәне ошо олуғ шәхес табып, таҙартып ала. Ҡөҙрәтле, шифалы һыуҙың даны йыраҡтарға тарала, уны ожмахтағы Кәүҫәр шишмәһенең бер сатҡыһы тип һанайҙар, бер тамсыһы диңгеҙ һыуын зәхмәттән таҙартырға етә тигән инаныс бөгөнгәсә һаҡлана.
Ғәбд әл-Моталлип — Мәккәнең иң абруйлы, ишле, йоғонтоло, һөнәрле һәм уңған ҡөрәйеш ырыуынан. Ҡөрәйештәр үҙ затына ситтәрҙе бик индереп бармаған, шуға ла ике быуын айырылыу менән балаларын үҙ-ара никахлаштырыу киң таралған. Туған туғанды арҡалаған, ара башлыҡтары улар өсөн яуап биргән, хөкөм иткән, ҡарар сығарған, ҡурсыған. Үкһеҙ етем ҡалған ейәне Мөхәммәтте баҡҡан күркәм был зат гүр эйәһе булғас, уның дәрәжәһе оло улы Әбү-Талипҡа күсә. Бындай йола – мал-дәрәжә оло улға ҡалыу – майорат тип атала һәм борон беҙҙең халыҡта ла киң таралған. Мөхәммәтте ошо ағаһы тәрбиәгә алып, егет ҡорона ингәнсе үҙендә йәшәтә.
Өммөгөлсөмдө Ғүтәйбәгә йәрәшеү
Әбү Талиптың Әбү Ләһәб исемле бер туған ҡустыһы ла була, йәғни ул Пәйғәмбәребеҙҙең атаһы менән дә бер туған.
Әйткәндәй,Әбү Ләһәб– ҡөрәйештәр араһында иң бай һәм һүҙе үткән кешеләрҙән була. Ысын исеме Ғәбд әл Ғүззә булһа ла мосолмандар Ҡөрьәнгә ингән 111-се сүрәгә ярашлы уны “Ут Атаһы”, “Тамуҡ Әһеле” тигәнде аңлатҡан ҡушаматы менән генә атап йөрөтә.
Пәйғәмбәребеҙгә рисәләт иңә башлағас, ағаһы менән аралары боҙола. Мәккәнең һәммә дәрәжәле мөшриктәре кеүек үк, Әбү Ләһәб тә ҡустыһына ышанмай ҡарай, ҡатыны ла ҡала буйлап юҡ-бар хәбәр йыйып ҡайтып, утҡа май өҫтәп кенә тора: нисек инде күҙ алдыңда үҫкән, һәммә әҙәми зат кеүек үк ике ҡуллы, ике аяҡлы, улар ейгән ризыҡты ейеүсе ябай бер Мөхәммәт Пәйғәмбәр булһын да китһен, ти. Йәне көйгән Әбү Ләһәб Ул һөйләгән вәғәздәрҙе юҡҡа сығарып, имештер, сәйер ҡылыҡтары менән зат-ырыуҙың йөҙөнә ҡыҙыллыҡ килтергән ҡустыһын ғәм алдында мәсхәрәләп сығыш яһай.
Әбү Ләһәб ҡатыны менән бергәләп Пәйғәмбәребеҙҙе талауҙан туҡтамай. Алланан ҡурҡмай, “әгәр ҡусымдың улының әйткән һүҙе дөрөҫ булһа, иман килтермәгән өсөн ғазап булһа, мин малымды һәм балаларымды фиҙа ҡылып ҡотолормон” тигән көфөр һүҙҙәр ҙә һөйләп йөрөй, һәм ошо ҡылыҡтары өсөн ҡөрәйештәрҙән бер үҙенең исеме тамуҡ әһеле булараҡ Ҡөрьәнгә инеп ҡала. “Әл-Мәсәд” (“Бау”) тип аталған ҡыҫҡа ғына сүрә Әбү Ләһәб йөҙөндә мосолмандарға ҡарата яуызлыҡ, вәхшилек ҡылған һәммә дошмандарға ҡарғыш булып яңғырай, уларҙы ҡурҡыныс яза – тамуҡ уты көтөүе тураһында иҫкәртә.
Пәйғәмбәребеҙҙең ҡыҙҙары һәм үҙенең улдары араһындағы никах килешеүе Әбү Ләһәбтең талабы буйынса юҡҡа сығарыла. Тик, “балаларымды фиҙа ҡылып ҡотолормон” тигән көфөр һүҙе шауҡымымылыр – улы Ғүтбәне Шам (Дамаск) юлында арыҫлан күтәреп алып китә. Пәйғәмбәребеҙгә иңгән “Әл-Мәсәд” сүрәһенең 2-се аятында “Әбү Ләһәбтең һәләк булыуынан (йәғни тамуҡҡа инеүенән) малы ла, балалары ла ҡотҡара алманы” тип әйтелгән була инде.
Әбү Ләһәб һуңғы һулышына тиклем Исламдың иң ҡарышҡаҡ дошманы булып ҡала. Дөрөҫ, Бәҙер янындағы һуғышҡа бармай, сөнки Әтиҡә исемле һеңлеһе яман төш күрә һәм быны насарға юрай. Әммә ҡөрәйештәрҙе ҡоралландырыуға малын һис йәлләмәй тотона. Тегеләр еңелеп ҡайтҡас, ҡайғыға һабыша, тәненә бик яман еҫле ҡурҡыныс сиҡан сыға һәм тиҙ үк үлә. Еҫенә сыҙай алмай, уның янына хатта улдары ла яҡынлашмай, мәйет бер нисә көн ята. Ахырҙа ҡара ҡолдарҙы килтереп, күмдерәләр.
Хәҙрәти Ғосман менән никахы
Ислам тарихында өсөнсө хәлифә булараҡ билдәле хәҙрәте Усман үҙен дәүләт кимәлендә фекерләй белгән, ялҡынлы һүҙле, ҡыйыу һуғышсы итеп таныта. Бәҙер һуғышынан башҡа һәр яуҙа ҡатнаша, алғы сафта була. Бәҙер һуғышында ҡатнашмауының сәбәбе – хәләле Руҡая ҡаты ауырып китә. Шул сәбәпле Пәйғәмбәребеҙ уға өйҙә ҡалырға ҡуша. Өс йөҙләп кенә яугире менән меңгә яҡын дошманды еңеп ҡайтыу һөйөнөсөнә ауыр ҡайғы хисе ҡушыла — уларҙы Мәҙинәлә Руҡаяның вафат булыуы тураһындағы хәбәр менән ҡаршы алалар.
Яратҡан кейәүенә Рәсүлулла икенсе ҡыҙын - Өммөгөлсөмдө бирә. Шунан һуң хәҙрәте Ғосманды Зүғн-Нурайн, йәғни “Ике нур эйәһе” тип атай башлайҙар (халҡыбыҙҙа Зиннур исеме ошонан килеп сыҡҡан да инде). Нур тип атарлыҡ та шул — Пәйғәмбәребеҙҙең ҡыҙҙары ата-әсәһенә оҡшап бик һөйкөмлө, сибәр, аҡыллы һәм ифрат ғилемле һәм тәрбиәле лә була. Мөслимәләрҙән динебеҙ ниндәй сифаттар талап итһә, шулар барыһы ла Рәсүлебеҙҙең ҡыҙҙарынан күсерелгән тиерһең! Кешелекле, кеселекле, эшлекле, саф күңелле, барына ҡәнәғәт ҡылып, юғына түҙгән, сабыр, тәҡүә… Һанап та бөтөрөрлөк түгел. Улар мосолман әхлағы һынланышы булған.
Өммөгөлсөмдөң вафаты
Өммөгөлсөм, шулай итеп, атаһынан саҡ ҡына алда донъянан китә.
Алағуз
Алағуз (Баҡын; Алагузово) — Башҡортостан Республикаһы Ҡыйғы районындағы ауыл. Абзай ауыл Советына ҡарай, ауыл Советы үҙәге. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 554 кеше. Почта индексы — 452505ОКАТО коды — 80236805002.
Хәҙерге торошо
Алағуз ауылы Ҡыйғы йылғаһы ҡушылдығы Кесейек йылғаһы буйында урынлашҡан. Урамдары ҡырсынташлы, газ үткәрелмәгән. Ауылда мәҙәниәт йорто, китапхана, фельдшер-акушерлыҡ пункты, ике сауҙа йорто, урта мәктәбе һәм балалар баҡсаһы бар. Мәсет 2007 йылда төҙөлде. Ыҡ ауыл хужалығы етештереү предприятиеһы бар.
Тарихы
Алағуз Баҡынов — 1710 йылда Баҡын (Алағуз) ауылында тыуған Дыуан улусы старшинаһы. 1764 йылда Ырымбур сик һыҙатында башҡорт-мишәр отряды командиры була. Уның командаһы 1771—1773 йылдарҙағы Поляк походыңда ҡатнашҡан. 1773 йылда Баҡынов командаһында 148 хужалыҡ иҫәпләнгән, һәм бөтә ауыл халҡы Крәҫтиәәндәр һуғышына ҡушылған. Салауат Юлаевтың көрәштәше. 1773 йылдың декабрендә Салауат Юлаев отрядына ҡушыла. 1774 йылдың 12 ғинуарында Салауат Юлаев менән Красноуфимск ҡалаһын яулай, һәм, моғайын, 18—23 ғинуарҙа Көңгөрҙө ҡамауҙа ҡатнаша. Март айында Өфөнө ҡамаған И. Н. Зарубин армияһына отрядындағы ир-егеттәрҙе ярҙамға ебәрә. Өфө провинциаль канцелярияһы мәғлүмәттәрендә билдәләнгәнсә, ноябрь айына ҡарата Себер даруғаһының «һаман баш һалмаған» старшиналары рәтендә була. Артабанғы яҙмышы билдәһеҙ
Ҡабылов Мөхәмәтрәхим (1784-) 1815 йылдан ауылда старшина булған, ә 1859 йылда 3-сө йорт старшинаһы зауряд-хорунжий Мөхәмәтйәнов Мөхәмәтсәлих Мөхәмәтйән улы булған. Ҡабылов Мөхәмәтрәхимдең улдары — Йыһанша, Мөхәмәтша, Ҡармыш.
Алағуз Баҡыновтың, Ҡабылдан башҡа, Йәғәфәр (1750-1833) һәм Ғүмәр (1755-1829) тигән улдары булған. Ҡабылдың ейәндәре, Ҡармыштың улдары — Мөхәмәтйән (1793-), зауряд-есаул һәм урядник Мәтәй (1799-) Ҡабыловтар.
1795 йылда Алағуз ауылындағы 27 йортта 156 кеше, 1865 йылда 50 йортта — 363, 1834 йылда — 229, 1859 йылда — 345 йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгән. Мәсет, училище, һыу тирмәне булған.
1842 йылда Алағуз ауылында 229 кешегә 135 сирек ужым һәм 465 сирек яҙғы ашлыҡ сәселгән. Ерҙәр XVIII быуат аҙағынан башлап һөрөлгән. XIX быуат аҙағына өс баҫыулы сәсеү әйләнеше билдәләнә. 5-әр һуҡҡыс һәм елгәргес була. Баҡсала йәшелсә үҫтергәндәр. XIX быуаттың 40-сы йылдарына 42 йортҡа 350 ат, 250 һыйыр, 208 һарыҡ, 68 кәзә малы аҫыралған.
1895 йылда 2 кибет иҫәпкә алынған.
1920 йылда 140 йортта — 382 ир-егет һәм 441 ҡатын-ҡыҙ йәшәгән.
1859 йылда хәрбиҙәр
1905 йылда урыҫ-башҡорт мәктәбе асырға уҡытыусы килгән. Ауылда береһе лә йәшәргә урын бирмәгән. Быны муллалар урыҫса уҡытыу гонаһ була, тип аңлатҡандар. Мәктәп ауыл үҫешенә күп ыңғай йоғонто яһар ине («Ватандаш» журналы, 2008 йыл, 8-се һан).
Ырымбур мосолман ойошмаһының архив документтарында ауыл мәсете ? йылда төҙөлөүе тураһында мәғлүмәт бар.