Беларусь_Республикаһы_Президенты
Тарих
1991—1993 йылдарҙа Юғары Советта Беларуста президент посы индереү идеяһы тикшерелде. Был тәҡдимде бигерәк тә депутаттар: Гончар Виктор Иосифович, Лебедько Анатолий Владимирович, Дмитрий Булахов, Леонид Синицын яҡланы. 1993 йылдың майында Юғары Советтың ун икенсе сессияһында көн тәртибенә илдең Конституцияһына үҙгәреш индереү һәм президент посы индереү мәсьәләһе ҡуйылды. Шунда президент посы индерергә ҡарар ителде һәм һайлау үткәреү ваҡыты билдәләнде. Беренсе Беларусь президентын һайлау (беренсе тур) 1994 йылдың 23 июнендә һәм (икенсе тур) 10 июлдә үтте, шул ваҡытта конституцияға 35 йәштән өлкәнерәк (элек 40 йәштән ине) кандидатҡа һайлауҙа ҡатнашырға мөмкинлек биреүсе беренсе үҙгәреш индерелде. Һайлауҙа 6 кандидат ҡатнашты. Беренсе турҙа өс лидер: Лукашенко Александр Григорьевич — 44,82 %, Кебич Вячеслав Францевич — 17,32 %, Позняк Зенон Станиславович — 12,82 % тауыш йыйҙы. Икенсе турҙа 80 % тирәһе тауыш йыйып Александр Лукашенко еңде. 1996 йылдың 24 ноябрендә Беларуста референдум үткәрелә, унда башҡарма властың һәм президенттың вәкәләтлеген арттырыусы төҙәтмә индерелә һәм ҡайһы бер башҡа мәсьәләләр хәл ителә. Төҙәтмәләр индереүгә һайлаусыларҙың күпселеге ыңғай тауыш бирә. Был референдум һәм бөтә бынан һуңғы Беларусь Республикаһы президентын һайлауҙар халыҡ-ара берләшмәләр тарафынан демократик һәм ҡағиҙәләргә ярашлы тип танылманы. 1994 йылғы беренсе редакциялағы Конституцияға ярашлы, президент Лукашенконың вәкәләтлеге 1999 йылдың 20 июлендә бөтә. Элекке депутаттар Беларусь Республикаһы президентын һайлау үткәрергә тигән ҡарар ҡабул итә. 1999 йылдың 16 майында президент һайлауҙары үтә. Кандидаттарҙың береһе лә 50 %-тан күберәк тауыш йыя алмай, ләкин Зенон Позняк алда бара. Һөҙөмтәлә һайлау танылмай. Ошонан һуң хөкүмәт етәкселәре оппозицион сәйәсмәндәрҙең юғалыуын ойошторалар. 1999 йылдың 21 июлендә, тәүге редакциялағы 1994 йылғы Конституцияға тоғро булған 13-сө саҡырылыш Юғары Совет депутаттары,  Семён Шарецкийҙы Беларусь президенты бурыстарын башҡарыусы тип тәғәйенләй. Көнбайыш берләшмәләр тарафынан Шарецкий Беларустың законлы башлығы тип таныла. 2001 йылдың 9 сентябрендә Ермошина Лидия Михайловна етәкселегендәге Үҙәк Һайлау Комиссияһы президент һайлауҙары үткәрә. Унда 75,62 % тауыш йыйып Александр Лукашенко еңеп сыға. Һайлауға тиклем һәм һайлауҙан һуң илдә протест акциялары үтә. 2004 йылдың 17 октябрендә конституцияға президент срогын сикләүҙе алыусы төҙәтмәләр индереү буйынса референдум үтә. Һайлаусыларҙың 77,3 % -ы был үҙгәртеүҙе яҡлай. Әйтергә кәрәк, ике срокка сикләүҙе юҡҡа сығарыусы «Беларусь Республикаһы президенты тураһында» законға үҙгәртеүҙәр, Республика Советы тарафынан тик 2006 йылдың 5 октябрында ғына хуплана Шулай итеп, 2006 йылда Беларуста президент һайлауҙары үткәргән ваҡытта президент срогы һанына сикләүҙәр булмаған һәм 81 статьяһы ''Президенттың вәкәләтлек срогы — биш йыл. Бер үк кеше ике сроктан артыҡ президент була алмай.'' тигән президент тураһында законы булған конституция ғәмәлдә була. Әммә, Конституцияның 137 статьяһы буйынса, ҡапма-ҡаршылыҡтар булғанда, ул закондар һәм ҡарарҙар алдында өҫтөнлөктәргә эйә. Референдумдан һәм парламент һайлауҙарынан һуң Минскта биш көнлөк протест үтә. 2006 йылдың 19 мартында сираттағы Беларусь Республикаһы президентын һайлауҙар үтә. Унда 83 % тауыш йыйып Александр Лукашенко еңә. Был һайлауҙарҙан һуң Зәңгәр-күк революция була. 2010 йылдың 19 декабрендә сираттағы  Беларусь Республикаһы президентын һайлауҙар үтә. Унда 72,2 % тауыш йыйып Александр Лукашенко тағы ла еңә. Шул уҡ ваҡытта, оппозиция вәкилдәре һәм халыҡ-ара күҙәтеүселәр һайлау фальсификацияланды тип иҫәпләй. Һайлауҙан һуң Минскта санкцияланмаған протест акцилары үтә, унда ҡатнашыусылар милиция һәм эске ғәскәрҙәр частары тарафынан аяуһыҙ ҡыуыла. 2015 йылдың 11 октябрендә сираттағы Беларусь Республикаһы президентын һайлауҙар үтә. Унда 83,5 % тауыш йыйып Александр Лукашенко тағы ла еңә. Һайлауҙарҙы Европа союзы таный. Һайлауҙарҙан һуң күмәк манифестациялар булмағанлыҡтан, 2010 йылғы һайлауҙарҙан һуң индерелгән ЕС санкциялары туҡтатыла.