cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Овруч районы
Мәҙәниәте
Данлыҡлы фән һәм мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре тормошо Овруч районы менән бәйле. Шуларҙан иң күренеклеләре: Остафий Дашкевич (Остап) 1535 й., Козаччинаны ойоштороусыларҙың береһе, Овручта тыуған; Литва воеводаһы, һуңынан Черкассы һәм Канев старостаһы Юрий Немирович (1612-1659 йй.) сығышы менән Овруч өйәҙенән, Овруч старостаһы, Украина автономияһы тураһында Годяцк килешеүе авторы (1658 й.). Макарий Овручский (1605-1678) — Макарий Овручта тыуған. 1660 й. – архимандрит. Игелекле күрәҙәселек һәләте менән дан ҡаҙанған; граф Виктор Егорович (1819-1867 гг.) – Овруч ҡалаһында тыуған. СВелико-Анодаль күргәҙмә урман хужалығын булдырғанһәм етәкләгән, дала ерҙәрендә урман үрсетеү эшенең пионеры. Геохимик Белов Николай Васильевич (1891-1982 йй.) – Овручта тыуған. Танылған кристаллограф, геохимик, академик (1953 й.), Герой Социалистик Хеҙмәт Геройы (1969), Дәүләт премияһы лауреаты (1952 й. 1974 й.); Сабуров Александр Николаевич (1908-1974 йй.) – Украинала партизан хәрәкәтен ойоштороусыларҙың береһе, Советтар Союзы Геройы; Костюченко Адам Иванович (? — 1977) – Овруч районының Гладковичи ауылында тыуған, күренекле рәссам; Добахова Ольга Филипповна (1910-1982 йй.) Першки ауылында (хәҙер Кирданы ауылы) тыуған, украин халыҡ, атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1974 й.); Малышко Андрей Самойлович (1912-1970 йй.) – күренекле украин шағиры, СССР-ҙың Дәүләт премиялары (1942, 1951, 1969 йй.), УССР-ҙың Т. Шевченко исемендәге Дәүләт премияһы (1964 й.) лауреаты, Овручтағы 1-се мәктәптә эшләгән, уның исеме Овруч район китапханаһына бирелгән; Ковжун Павел Максимович (1896-1939 йй.) – Костюшки ауылында тыуған, ренекле рәссәм-график.
Иҫтәлекле урындар
В г.Овруче — парк отдыха. В границах района — часть Полесского заповедника (музей природы Полесья в с.Селезовка), и государственный заказник „Дедово озеро“, дендропарк возле с.Гладковичи.
В Овручском районе на учете находится 175 памятников истории и культуры. Из них 59 — памятки археологии. Возле с. Антоновичи найдены бронзовые украшения скифского периода. В районе Замковой горы города и на территории района выявлены постоянные поселения и стоянки, мастерские периода неолита (V-І тыс. до н.э.), исследованы поселения и могильники и найдены орудия работы поры бронзы (ІІ тыс. до н.э.). Период феодальной раздробленности ІХ-ХІІ ст. представленный многочисленными поселениями, курганами, курганными могильниками и городовищами.
На склонах Словечансько-Овручского кряжа на береге реки Норинь в с.Збраньки выявлено единое на Украине месторождение пирофиллита (агальматолита), который с давних времен использовался для изготовления ювелирных украшений, известных шиферных пряслиц, в строительстве давних архитектурных сооружений (Киев, Чернигов, Галич).
Есть 2 памятника архитектуры государственного значения: Васильевская Златоверхая церковь, построенная в 1190 г. из камня, нынешнее сооружение — результат реставрации (1908-1912 гг.) по проекту архитектора А. В. Щусева, Василевский женский монастырь (1907-1909 гг.); 7 памятников архитектуры областного значения: дом тюрьмы (ХІХ ст., ныне райполиклиника), админздание управления сельского хозяйства (1893 г.), помещение железнодорожного вокзала (ХІХ ст.), Купеческий особняк, в прошлом помещения райисполкома (1911 г.), Николаевская церковь с.Левковичи (1815 г.). Место погребения раввина Цадика (1870 г., с.Новые Веледники, объект паломничества). Известными памятками в районе есть памятный знак на месте погребения древлянского князя Олега Святославовича в 977 г. (г.Овруч, 1961 г.), Свято-Преображенский собор, 1678 г., 10 памятников посвященные событиям революции и гражданской войны, 83 — Великой Отечественной войны, 4 — событиям недавнего прошлого.
В Овручском районе установлены памятники и мемориалы многим выдающимся деятелям. Наиболее значимые: памятный знак на месте погребения древлянского князя Олега Святославовича в 977 г. (1961 г., г.Овруч); Братская могила — памятник советским подпольщикам; (1965 г., г.Овруч); памятник одному из организаторов и руководителей партизанского движения в годы Великой Отечественной войны, Герою Советского Союза О.Н.Сабурову (1976 г., г.Овруч); памятник на месте погребение в 1943 г. организатора и командира Чехословацкого партизанского отряда в годы Великой Отечественной войны, Героя Советского Союза Яна Налепки (1963 г., г.Овруч); памятник советским воинам периода Великой Отечественной войны А.А. Покальчуку, П. Гутченку (1971 г., с.Большая Фосня); памятник Николаю Ващуку, пожарнику, ликвидатору аварии на ЧАЭС (1989 г., с. Большая Хайча); Мемориал погибшим в Афганистане (1994 г., г.Овруч); Мемориал сожженных сел в годы Великой Отечественной войны (1980 г., с.Словечно); Мемориал жертвам Чернобыльской трагедии (1996 г., г.Овруч).
В мае 2008 г. в Овруче открыт и освящен памятник святому преподомномученику Макарию, архимандриту Овручскому и Каневскому, игумену Пинскому, Переясловскому чудотворцу.
Заальфельдер-Хёэ
Заальфельдер-Хёэ (Saalfelder Hohe) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 3307 кеше йәшәй. Майҙаны — 63,21 км2. Диңгеҙ кимәленән 570 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7422 һәм автомобиль коды — SLF.
Капошвар
Капошвар (венгр. Kaposvár, нем. Kopisch, Ruppertsberg, Ruppertsburg , төр. Kapoşvar ) — Венгриялағы  ҡала,  Шомодь административ-территориаль берәмегенең (медье)  үҙәге. Ҡала Капош йылғаһы буйында урынлашҡан. Халҡы 64 872 кеше тәшкил итә (2014).
Транспорты һәм географияһы
Капошвар ҡалаһы Көньяҡ Дунай арты крайында  Будапештан көньяҡ-көнбайышҡа ҡарай яҡынса 190 километр һәм Балатон күленән  көньяҡҡа табан 50 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Ҡала аша  Будапешт — Загреб тимер юлы үтә. Будапештҡа тиклем поезд юлының ваҡыты — 3 сәғәт. Ҡаланан автомобиль юлдары Сигетварға, Печ һәм Надьканижаға алып бара.
Еловец
Еловец — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шондома йылғаһының һул ярына тамағынан 10 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Капошвар
Тарихы
XIX быуатта унан аша Будапешт — Загреб тимер юлы үтә, ул ҡаланың үҫеүенә һәм үҫешенә булышлыҡ итә. XX быуат уртаһында ҡала составына тирә-яҡтағы бер нисә ауыл инә.
Ситовка (Шипуниха ҡушылдығы)
Ситовка  — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Шипуниха йылғаһының һул ярына тамағынан 60 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.
Еловец
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Ситовка (Шипуниха ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Капошвар
Спорты
Ҡалала Капошвар Ракоци футбол клубы бар, ул көслө венгр дивизионында сығыш яһай. 2007 йылда клуб беренселектә 7-се урынды яулай. Шулай уҡ ҡалала Венгрияла иң көслө баскетбол клубы бар. Капошвар ат спорты үҙәге һанала, йыл һайын  март айында бында ат сабыштары үткәрелә, ә октябрь айында — донъя Кубогы этабына ат ярыштар уҙғарыла.
Ситовка (Шипуниха ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Капошвар
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="">
Дмитриев Николай Константинович
Дмитриев Николай Константинович (28 август 1898 йыл — 22 декабрь 1954 йыл) — совет төрки телдәре белгесе, төркиәт ғилеменә нигеҙ һалыусы. СССР Фәндәр Академияһының мөхбир ағзаһы (1943), РСФСР‑ҙың Педагогия фәндәре академияһы академигы (1945), филология фәндәре докторы (1938), профессор (1930). Төрөкмән ССР‑ының (1950), Башҡорт (1947) һәм Сыуаш (1953) АССР‑ҙарының атҡаҙанған фән эшмәкәре. Ленин (1954), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1945) һәм «Почёт Билдәһе» (1944) ордендары кавалеры.
Ғилми эшмәкәрлеге
Тәүге ғилми хеҙмәттәрен студент сағында яҙа башлай. 1924 йылда Ғәбитов һәм Вилданов яҙған "Боронғоларҙың һүҙҙәре"исемле мәҡәлдәр йыйынтығына рецензия яҙа. Дауыт Юлтыйҙың "Ҡомартҡыларым"китабына ла баһа бирә. 1926 йылда Бабичтың шиғырҙарын тәүгә руссаға тәржемәләп баҫтыра. Николай Дмитриев Ватан төркиәт мәктәбенә нигеҙ һала, байтаҡ төрки телдәргә, шул иҫәптән башҡорт теленә фәнни тасуирлама бирә. Ул — башҡорт, ҡумыҡ, төрөк, азербайжан, ғағауз, ҡырым-татар, төрөкмән, татар, сыуаш телдәре буйынса фундаменталь хеҙмәттәр авторы. Төрки телдәренең сағыштырма грамматикаһы буйынса күп томлыҡ хеҙмәттең соавторы һәм етәксеһе. Төрки телдәре менән славян телдәренең үҙ-ара йоғонтоһон тикшереү буйынса ғилми-тикшеренеү эштәре алып бара. Милли мәктәптәрҙә рус телен һәм туған телдәрҙе уҡытыу методикаһы буйынса ғилми эҙләнеүҙәр менән шөғөлләнә. 1920—1940 йылдарҙа бер нисә ғилми-тикшеренеү институтында паралель эшләй; Мәскәү дәүләт университетының, Ленинград дәүләт университетының төркиәт кафедраларына һәм секторҙарына, Фәндәр Академияһының Тел ғилеме институтына, Милли педагогика ғилми-тикшеренеү институына етәкселек итә. 1934 йылда Н. К. Дмитриев тәүҙә Ленинградтағы, аҙаҡ Мәскәүҙәге марксизм-ленинизм хеҙмәттәрен тәржемәләүсе-мөхәррирҙәр курстары бүлеге профессоры, был курстарҙың башҡорт, балҡар, ҡаҙаҡ, ҡырым-татар бүлектәре мөдире.
Н. К. Дмитриев һәм башҡорт филологияһы
1928—1929 йылдарҙа Николай Константинович Дмитриев СССР Фәндәр Академияһының Башҡортостан комплекслы экспедицияһының БАССР-ҙың Тамъян-Ҡатай кантоны буйынса лингвистик-фольклор ярым отрядына етәкселек итә. Уның мөхәррирлегендә «Башҡорт халыҡ әкиәттәре» («Башкирские народные сказки; 1941»), «русса-башҡортса һүҙлек» («Русско-башкирский словарь»; 1948) нәшер ителә. Н. К. Дмитриев 1948 йылда рус телендә «Башҡорт теленең грамматикаһы» («Грамматика башкирского языка», М.; Л., 1948) тигән монографияһын баҫтырып сығара. Был хеҙмәт башҡорт тел ғилеме һәм төркиәт ҡаҙаныштары нигеҙендә, экспедициялар, фольклор, һөйләү теле материалдарын файҙаланып яҙылған. Башҡорт тел ғилемендә әҙәби башҡорт теленең фонетикаһын һәм грамматикаһын системалы тасуирлауға арналған тәүге фундаменталь хеҙмәт. Ул өс бүлектән тора. «Фонетика» бүлегендә башҡорт теленең фонетик системаһына тәүге тапҡыр классификация яһала, айырым һуҙыңҡыларҙың (вокализм) һәм тартынҡыларҙың (консонантизм) тарихи үҫеше мәсьәләләре яҡтыртыла, телмәр ағышындағы фонетик үҙгәрештәрҙең төрҙәре (ассимиляция, диссимиляция, протеза, редукция, элизия), сингармонизм һәм баҫым тураһында мәғлүмәт бирелә. «Төп морфологик төшөнсәләр» бүлегендә тәүге тапҡыр төп грамматик категориялар айырып күрһәтелә, һөйләм киҫәктәре, уларҙың һүҙъяһалыштағы үҙенсәлектәре һүрәтләнә. «Ябай һөйләм синтаксисының төп мәсьәләләре» бүлегендә ябай һөйләмдә һүҙ тәртибе, изафет тураһында мәғлүмәт бирелә, эйәрсән һөйләмдәрҙең төп төрҙәре ентекләп ҡарала, килештәрҙең синтаксик функциялары асыҡлана. Монография башҡорт теленә тәржемә ителеп, 1950 йылда Өфөлә Башҡоротостан китап нәшриәтендә донъя күрә.
Кесе Кузьминка
Кесе Кузьминка — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кузьминка йылғаһының уң ярына тамағынан 38 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Кащеева Вера Сергеевна
Кащеева Вера Сергеевна (15 сентябрь 1922 йыл — 20 май 1975 йыл) Бөйөк Ватан һуғышы яугиры. Гвардия уҡсы полкының санитар инструкторы, гвардия өлкән сержанты. Советтар Союзы Геройы, запастағы гвардия лейтенанты.
39-сы гвардия уҡсылар дивизияһынан «Советтар Союзы Геройы» исеменә лайыҡ булған берҙән-бер ҡатын-ҡыҙ. Ҡыҙыл Тәре Халыҡ-ара комитеты наградаһы — Флоренс Найтингейл исемендәге миҙал, менән бүләкләнгән тәүге ҡатын-ҡыҙҙарҙың береһе. Ул миҙал үҙ эшенә айырата тоғро һәм һуғыш осоронда йә тыныс тормошта яралыларға һәм ауырыуҙарға ярҙам иткәндә батырлыҡ күрһәткән шәфҡәт туташтарына бирелә (1973).
Биографияһы
Алтайҙа ойошторолған хәрби частарҙың береһе менән Вера Кащеева фронтҡа эләгә. 1942 йылдың мартынан ғәмәлдәге армияла. 1942 йылдың мартынан октябренә тиклем — 310-сы уҡсылар дивизияһының 2-се уҡсылар полкында санитар инструктор.
1942 йылдың октябренән — 39-сы гвардия уҡсылар дивизияһы ның 120-се уҡсылар полкында санитар инструктор. Санинструктор В. С. Кащеева үҙенең беренсе етди хәрби һынауын боевое крещение 1942 йылда Сталинград.ҡаты алышында үтте. Ул 120-се уҡсылар полкы составында «Ҡыҙыл Октябрь» заводы районында оборона алышында ҡатнаша. Полкка көн һайын дошмандың 20-гә яҡын һөжүмен кире ҡағырға тура килә. Юғалтыуҙар күп була, һәм һәр ваҡыт санинструктор Вера Кащеева алдынғы позицияла була. В битве за Сталинград боевое крещение получила барнаульская комсомолка санинструктор Вера Кащеева, ставшая впоследствии Героем Советского Союза. Вместе с бойцами своей дивизии, отбивавших до 20 атак противника в день, она сражалась у завода «Красный Октябрь», в его цехах, разрушенных вражеской авиацией и артиллерией. Сталинград һәм Харьков өсөн һуғыштарҙа күрһәткән ҡаһарманлығы һәм батырлығы өсөн Ҡыҙыл Йондоҙ ордены, «Батырлыҡ өсөн» һәм «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалдары менән бүләкләнә. Ошо хәрби хәрәкәттәрҙә ул яралана, әммә һауыҡҡандан һуң тағы ла фронт һыҙығына ынтыла.
Октябрь айында 3-сө Украин фронты ғәскәрҙәре Днепрға яҡынлаша. В. С. Кащеева хеҙмәт иткән дивизия Днепропетровск районында 25 октябрҙә Днепр йылғаһын аша сыға башлай. Төп ғәскәргә плацдарм тәьмин итеүсе бер десант төркөмө составында Алтай санинструкторы ла була. Ул үҙенең профессиональ бурыстарын ғына башҡарып ҡалмай, разведкаға йөрөү теләген дә белдерә.
Яралы һәм хәлдән яҙған Вера командование өсөн бик мөһим мәғлүмәт табып килтерә, шулар дивизия артиллерияһына дошмандың күпселек ут нөктәләрен баҫтырыу мөмкинлеген бирә. Десантсылар төркөмөнөң 25 яугиренән 5-һе иҫән ҡала, һәм улар араһында В. С. Кащеева ла була. Был һуғыш өсөн ул Советтар Союзы Геройы исеменә тәҡдим ителә.«Кащеева была тяжело ранена, но боевую задачу выполнила и, доложив командиру о противнике и его огневых действиях, истекая кровью, осталась в строю гвардейцев и личным героическим примером воодушевляла на подвиги гвардейцев, которые захватили и удержали важный плацдарм на правом берегу Днепра». <blockquote class="ts-Начало_цитаты-quote"> <templatestyles src="Шаблон:Конец цитаты/styles.css" /><div class="ts-Конец_цитаты-source">— Из Наградного листа. 1944 йылдың 22 февралендә СССР Юғары Советы Президиумы указы менән Кащеева Вера Сергеевнаға Советтар Союзы Геройы исеме бирелә.
Мысырҙа ислам
Мысырҙа ислам  (الإسلام في مصر) — Мысыр территорияһында ислам дине. Рәсми мәғлүмәттәр буйынса, Мысыр халҡының (102 млн 334 мең кеше) 92,35 % - ы (94 млн 500 мең кеше) (бөтә донъя мосолмандарының 4,90 % - ы) — Ислам динен тота (2020). Ислам — 1980 йылдан бирле илдең дәүләт дине. Мосолмандарҙың күпселеге сөнниҙәр (хәнәфи, хәнбәли, шәфиғи мәҙһәбтәре), шулай уҡ шиғыйҙар һәм хөкүмәт тарафынан рәсми рәүештә танылмаған әхмәдиәләр бар.
Кащеева Вера Сергеевна
Биографияһы
Сәләмәтлек торошо буйынса 1944 йылда армиянан демобилизациялана. Демобилизациянан һуң, медицина хеҙмәтенең кесе лейтенанты дәрәжәһендә Барнаул ҡалаһына ҡайта. 1948 йылда медицина техникумының акушерлыҡ бүлеген тамамлап, медицина шәфҡәт туташы булып эшләй. Кейәүгә сыға. Ире — хәрби — уны Алыҫ Көнсығышҡа, Хабаровск крайына алып китә, унда 1973 йылға тиклем йәшәйҙәр. 1953 йылдан эшләй Йәһүд автономиялы өлкәһендәге.Бира станцияһында ясли мөдире булып эшләй.
Мысырҙа ислам
Тарихы
Мысырҙа ислам бай тарихҡа эйә. X быуат аҙағында Фатимиҙарҙың шиғый исмәғили хәлифәлеге Мысырҙы үҙенең үҙәге, Ҡаһирәне хәлифәлектең баш ҡалаһы итеп һанай. Урта быуаттарҙа Мысыр үҫеш осоро кисерә, Урта диңгеҙҙә лә, Һинд океанында ла киң сауҙа селтәрен булдыра. Уның сауҙа һәм дипломатик бәйләнештәре Ҡытайға һәм уның Сун династияһына тиклем һуҙыла. Ҡаһирәлә Фатими архитектураһы эҙҙәре күп һаҡланған: Әл-Әзһәр университеты һәм Әл-Хаким мәсете иң сағыу миҫалдар булып тора.
1798 йылда Наполеон Бонапарт Мысырға ингәндә, ил халҡы ни бары 3 миллион кеше тәшкил иткән. Мысырҙың мәғариф, хоҡуҡ, һаулыҡ һаҡлау һәм социаль тәьмин итеү мәсьәләләре дини функционерҙар ҡулында була.
Кащеева Вера Сергеевна
Биографияһы
1973 йылда ғаиләһе менән даими йәшәү урыны итеп Краснодар крайы Апшеронск ҡалаһына күсә. Вера Сергеевна хеҙмәтен фельдшер вазифаһында дауам итә. Шул уҡ йылда Ҡыҙыл Тәре Халыҡ-ара комитеты уны Флоренс Найтингейл миҙал ы менән бүләкләй.
Мысырҙа ислам
Тарихы
Ғосман империяһы хакимлығы, мәмлүктәр хакимлығы кеүек үк, ғөләмәләрҙең ижтимағи һәм сәйәси ролен нығыта, илдә сәйәси аңлашылмаусанлыҡтар дини ҡаршылыҡтарға нигеҙләнгән була.
XIX һәм XX быуаттар дауамында бер-береһен алмаштырған хөкүмәттәр йәмәғәт тормошонда ғөләмәләрҙең ролен сикләү һәм дини институттар өҫтөнән тығыҙыраҡ дәүләт контролен булдырыу өсөн ҙур көс һала.
Кащеева Вера Сергеевна
Биографияһы
1975 йылдың 20 майында бәләкәй ейәне менән бергә автомобиль һәләкәтендә һәләк булған. ҡала ерләнгән.
Мысырҙа ислам
Тарихы
1800-се йылдар башында хакимиәткә килгән Мысыр пашаһы (1805-1848) Әл-Әзһәр университетын финанслауҙы дәүләт өҫтөнә алып, ғөләмәләрҙең сәйәси бойондороҡһоҙлоғона нөктә ҡуя. 1831 йылда Мөхәммәт Ғәли-паша төрөк хакимлығынан баш тарта һәм Мысырға үҙе идара итә башлай.
XX быуат башында Мысыр исламы ҡатлаулы һәм төрлө дин була. Мосолмандар әлеге диндең төп тәғлимәттәре менән килешһә лә, илдең төрлө социаль төркөмдәре һәм синыфтары исламды көндәлек тормоштарында төрлөсә ҡулланған. Юғары һәм урта класс мосолмандарының күпселеге дин һәр кешенең шәхси эше булыуын йә иһә исламдың йәмғиәт тормошонда өҫтенлөклө роль уйнауын теләгән. Күпселек ҡалаларҙа һәм күп кенә ауылдарҙа дини яңырышты талап иткән ислам хәрәкәттәре барлыҡҡа килгән.
1952 йылғы Мысыр инҡилабынан һуң хөкүмәт мәсеттә һәм мәктәптәрҙә дини вазифа кешеләрен билдәләүҙе үҙ өҫтөнә ала. 1961 йылда Ғәмәл Әбдел Насыр хөкүмәте быуаттар буйына дин башлыҡтары әҙерләгән Әл-Әзһәр университетын үҙгәртеп ҡороу эшен башлап ебәрә. Әлеге реформа кафедра мөдирҙәре итеп ғөләмәләр сафына инмәгән кешеләрҙе тәғәйенләргә мөмкинлек бирә. Хөкүмәт бер нисә заманса факультет, шул иҫәптән, медицина, инженер һәм коммерция факультеттары ойоштора. Дөйөм мәғлүмәт саралары, ҡаһиндар кастаһының иҫке модалы вәкилдәре» тип, ғөләмәләргә ҡаршы сығыш яһай.
1970 йылдан 2010 йылға тиклем илдә ауыл хужалығы һәм медицина өлкәһендә уңыштар менән бәйле демографик бум күҙәтелә.
1970-се йылдар башынан суфыйлыҡ менән ҡыҙыҡһыныу арта. Хәҙерге Мысыр суфыйҙары, ҡағиҙә булараҡ, юғары һөнәри белем алған йәш кешеләр.
Хәҙерге заман
Мысырлылар ил халкының ~91 %-ын тәшкил итә. Иң эре этник аҙсылык — төрөктәр, гректар, абаздар һәм бәдәүи ғәрәп ҡәбиләләре, сива һәм нубиялеләр.
Рәсми тел — ғәрәп теле, инглиз һәм француз телдәре киң таратыу алған.
Сит илдәрҙә 2,7 миллионға яҡын мысырлы йәшәй. Сәүд Ғәрәбстаны, Ливия, Иордания һәм Күвейт кеүек ғәрәп илдәрендә Мысыр эмигранттарының 70 %-ы йәшәй. Ҡалған 30 %-ы Европала һәм Төньяҡ Америкала (90 000 Италияла, 110 000 Канадала һәм 318 000 Америка Ҡушма Штаттарында) ғүмер итә.
Илдә ислам динендәгеләр ~90 % (нигеҙҙә, сөнниҙәр), христиандар — 10 %, йәһүди вәкилдәре — 200 кеше. 2000 кешенән кәмерәк булған Баһаи йәмғиәте хөкүмәт тарафынан танылмай.
Мәсет
Мөхәммәт Ғәли-паша мәсете — Мысыр баш ҡалаһы Ҡаһирәлә 1830-1848 йылдарҙа төҙөлгән мәсет. 1831 йылда Төркиә хакимлығынан баш тартып, Мысыр менән үҙе идара итә башлаған хөрмәтенә аталған.
Төньяҡ Зеновец
Төньяҡ Зеновец — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Рочуга йылғаһының уң ярына тамағынан 0,7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Кесе Речка (йылға)
Кесе Речка — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чулымөзенінің ескі арнасы ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Елома
Елома — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Елом күле - Свидь йылғаһы ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Роща (Шаран районы)
Роща (Роща) — Башҡортостандың Шаран районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 14 кеше. Почта индексы — 452644, ОКАТО коды — 80258855004.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Зайсла
Зайсла (Seisla) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 158 кеше йәшәй. Майҙаны — 4,84 км2. Диңгеҙ кимәленән 350 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7389 һәм автомобиль коды — SOK.
Кесе Дындовский Таз
Кесе Дындовский Таз — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Дындовский Таз йылғаһының һул ярына тамағынан 91 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Иҫке Биктимер
Иҫке Биктимер (Старобиктимирово) — Башҡортостандың Бөрө районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 5 кеше. Почта индексы — 452475, ОКАТО коды — 80213837010.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Кузнецов Валерий Иванович
Кузнецов Валерий Иванович (1940-2002) — юрист, халыҡ-ара хоҡуҡ белгесе; Мәскәү дәүләт университетының юридик факультетын тамамлаған (1963); юридик фәндәр докторы (1981), европа интеграцияһы процесында хоҡуҡ проблемалары тураһында диссертация яҙған; Мәскәү дәүләт халыҡ-ара мөнәсәбәттәр институты (МГИМО) халыҡ-ара хоҡуҡ кафедраһы профессоры (1982) һәм СССР Сит ил эштәре Министрлығының Дипломатик академияһының әҙерлек факультеты деканы ; 2001 йылда Плеханов исемендәге Рәсәй иҡтисад академияһының халыҡ-ара хоҡуҡ кафедраһы профессоры һәм мөдире (1994) һәм Рәсәй тәбиғи фәндәр академияһы  ағзаһы (1996). Гаагалагы Третейский судтың даими палатаһы ағзаһы.
Биографияһы
Кузнецов Валерий 1940 йылда тыуған; 1963 йылда Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының юридик факультетын тамамлай. Биш йылдан һуң ул халыҡ-ара хоҡуҡ буйынса кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай — юридик фәндәр кандидаты була. 1969 йылдан 1970 йылға тиклем БМО-ның дәүләттәр араһындағы дуҫтарса мөнәсәбәттәргә ҡағылышлы махсус комитетында эшләгән СССР делегацияһының юридик кәңәшсеһе булып тора; артабан, 1972-1976 йылдарҙа — бер нисә халыҡ-ара дәүләттәр ойошмалары сессиялары барышында «Дунай комиссияһы» халыҡ-ара комиссияһында шул уҡ вазифаны биләй. Шул уҡ ваҡытта, 1974 йылда, БМО-ның агрессияны билдәләүсе комитетында совет делегацияһы башлығы урынбаҫары була. 1984 йыл ул РСФСР Юғары Советы президиумының Почет грамотаһына лайыҡ була. Кузнецов 1989 йылда БМО-ның иҡтисади, социаль һәм мәҙәни хоҡуҡтары буйынса комитеты составына инә, ә 1995 — Гаага Третейский судтың даими палатаһы ағзаһы була һәм, бер үк ваҡытта Рәсәй Дәүләт думаһы рәйесе янында ойошторолған халыҡ-ара хоҡуҡ буйынса эксперт советы ағзаһы.
Кузнецов Валерий 1973-1980 йылдарҙа Мәскәү дәүләт халыҡ-ара мөнәсәбәттәр институты (МГИМО) халыҡ-ара хоҡуҡ кафедраһы деканының урынбаҫары булып тора; ул 1981 йылда «Проблемы теории и практики международного права в процессах европейской экономической интеграции» темаһына докторлыҡ диссертацияһын уңышлы яҡлап, юридик фәндәр докторы булып китә. 1982 йылда ошо юғары уҡыу йортондағы халыҡ-ара хоҡуҡ кафедраһының профессоры була. Ике йылдан һуң ул СССР сит ил эштәре министрлығы Дипломатик академияһының әҙерлек факультетын етәкләй; һәм шул уҡ йылда был академияның халыҡ-ара хоҡуҡ кафедраһы мөдире һәм профессоры позицияһын биләй. Кузнецов дипломатик академияһының беренсе проректоры булып 1986 йылда — йыл 1995 йылға тиклем был тәғәйенләнә һәм был вазифала 1995 йылға тиклем эшләй. Бынан тыш, 1994 йылда Рәсәй Халыҡ-ара хоҡуҡ ассоциацияһы башҡарма комитет составына индерелә һәм «Московский журнал международного права» баҫмаһының мөхәрририәт коллегияһы ағзаһы була. Шул уҡ 1994 йылда Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре булып китә, ә ике йылдан һуң — Рәсәй тәбиғи фәндәр академияһының тулы хоҡуҡлы ағзаһы.
2001 йылда Кузнецов Плеханов исемендәге Рәсәй иҡтисад академияһына (РЭА) күсә, унда халыҡ-ара хоҡуҡ кафедраһы мөдире һәм профессоры була. Бында ул «Управление инвестиционными проектами» яңы уҡыу курстарын (уҡыу әсбабын эсенә алған) әҙерләүҙә һәм бакалавр-экономист тарҙы әҙерләүҙең махсус программаларын төҙөүҙә ҡатнаша. 2002 йылда вафат була.
Эштәре
Кузнецов Валерий халыҡ-ара хоҡуҡ проблемалары белгесе була, атап әйткәндә, Евросоюз һәм европа интеграцияһы менән бәйле мәсьәләләр менән шөғөлләнә.
Гордеев Михаил Викторович
Гордеев Михаил Викторович (19 сентябрь 1957 йыл) — ғалим-фитотерапевт. Башҡортостан Фитотерапевтар ассоциацияһының вице-президенты, Рәсәй Фитотерапевтар йәмғиәтенең президиум ағзаһы, фитоүҙәктәр селтәрен булдырыусы, «Здравница травника Гордеева М. В.» фитоүҙәген нигеҙләүсе, «Здоровье нации» Республика йәмғиәт ойошмаһы рәйесе.Биология фәндәре кандидаты (2003). Башҡортостан Республикаһы хеҙмәтләндереү өлкәһенең атҡаҙанған хеҙмәткәре, Рәсәйҙең халыҡ дауалаусыһы.
Мейе һәм барлыҡ эске ағзаларҙың эшмәкәрлеген үләндәр һәм тәбиғи ысулдар менән тергеҙеүҙең уникаль методикаһын булдырыусы.
Биографияһы
Михаил Викторович Гордеев 1957 йылдың 19 сентябрендә Башҡорт АССР-ының Нуриман районы Ҡыҙыл Шишмә ҡасабаһында тыуған. 1983 йылда Башҡорт дәүләт университетының биология факультетын тамамлай. «Биолог-ботаник» һөнәренә эйә була.
Хеҙмәт юлы, һөнәре буйынса эшмәкәрлеге «Шүлгән-Таш Башҡорт дәүләт ҡурсаулығында башлана. Унан һуң эшмәкәрлеген Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәгенең үҫемлек ресурстары һәм геоботаника лабораторияһында дауам итә. 1995 йылдан фәнни, консультатив һәм эшҡыуарлыҡ эшмәкәрлеге алып бара. Шул уҡ ваҡытта үләндәр менән дауалау серҙәрен өйрәнә, тәжрибәле фитотерапевтар менән бәйләнеш булдыра. Бөтә Советтар Союзына билдәле Василий Ковсалёвтың мираҫын өйрәнә.
Билдәле үлән белгесе, фитопрепараттарҙың уникаль рецептураһын булдырыусы Нәзим Шараповтың ассистенты була. Фитотерапевт һәм публицист, дарыу үләндәре тураһында китаптар авторы Рим Ахмедов менән бергә пациенттар ҡабул итә.
Михаил Викторович үләндәр дауаһын һәм уның дауалау буйынса оригиналь методикаһын өйрәнергә теләүсе табиптар өсөн уҡытыусы һәм юҫыҡ биреүсе, сығыштар яһай, видеояҙмалар ҡуя. Кәңәш һәм ярҙам һорап хатта сит илдәрҙән дә мөрәжәғәт итәләр.
Гордеевтың фитоүҙәктәре табиптар менән берлектә эшләй. Дауа өсөн үләндәр Гордеевтың үҙенең етәкселегендә Башҡортостандың һәм Алтайҙың экологик яҡтан таҙа урындарынан ғына йыйыла.
Дарыу сеймалының тап тәғәйенләнеше һәм сифаты етештереү һәм һынау бойондороҡһоҙ аккредитация лабораторияһында тикшереү үтә. Хәҙерге көндә бик күп шифалы үлән ҡатышмалары клиник һынауҙарҙы уңышлы үткән.
Фәнни эшмәкәрлеге
2003 йылда Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәгенең биохимия һәм генетика (Өфө) Институтында кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай. Әлеге ваҡытта докторлыҡ диссертацияһын әҙерләй.
Күп һанлы фәнни публикациялар авторы. Фитотерапевтарҙың Рәсәй һәм Халыҡ-ара кимәлендәге конференциялар һәм съездарҙа әүҙем ҡатнаша, сығыш яһай, тәжрибәһе менән уртаҡлаша.
Гордеев эшмәкәрлегенә нигеҙләнеп туғыҙ кандидатлыҡ диссертация яҡланған. Фитоүҙәк хеҙмәткәрҙәре тарафынан алтмыштан ашыу публикация баҫтырылған. Уйлап табыуға патент алынған.
Олбани (Джорджия)
Олбани (ингл.   Albany ) — АҠШ, Джорджия штатының Дауэрти округының административ үҙәге булған ҡалаһы. Ҡалаға 1836 йылда нигеҙ һалынған.
Слезянка
Слезянка — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Обь йылғаһының уң ярына тамағынан 3246 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Олбани (Джорджия)
Халыҡ
АҠШ халыҡ иҫәбен алыу бюроһының 2010 йылдағы мәғлүмәттәре буйынса Олбани ҡалаһының халҡы 77 434 кеше тәшкил итә, халыҡ һаны буйынса Олбани Джорджия штатында һигеҙенсе иң ҙур ҡала булып тора. Халыҡ тығыҙлығы — бер квадрат километрға 535-тән ашыу кеше. Раса составы: аҡ тәнлеләр (25,2 %); афроамерикандар (71,6 %); аҫаба американдар (0,2 %); азиаттар (0,8 %); тымыҡ океан утрауҙары кешеләре (0,1 %); башҡа раса вәкилдәре (0,9 %) һәм ике раса һәм унан да күберәк раса вәкилдәре (1,1 %). Бөтә расалар араһында латин американдар расаһы халыҡтың 2,1 процентын тәшкил итә.
Халыҡтың 27,8 проценты — 18 йәштән кесе йәштәге кешеләр; 13,0%-ы — 18 йәштән 24-кә тиклем; 27,7 % — 25 — 44 йәшлек; 19,6 % — 45-64 йәшлек, 11,3 % — 65 йәштән өлкән. Халыҡтың уртаса йәше — 31,4. Һәр 100 ҡатын-ҡыҙға 85,6 ир-ат тура килә. 18 йәштән өлкән 100 ҡатын-ҡыҙға — 116,7 ир-ат тура килә.
Йорт хужалығының уртаса килеме — $25 191; ғаиләнең уртаса килеме — $35 067. Йән башына уртаса килем— $16 117.
Йыл буйынса ҡала халҡы һанының динамикаһы:
Транспорт
Олбани ҡалаһы үҙәгенән 6 км алыҫлыҡта, көньяҡ-көнбайышта, ҙур булмаған ҡала аэропорты урынлашҡан.
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="">
Ельма (йылға)
Ельма — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Карм күле -күл - Карма йылғаһы ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Һөмәй
Һөмәй, һөмәй ҡош, һаҡалтай ябалаҡ(Бородатая неясыть) (Strix nebulosa) һөиәйҙәр ғаиләһендәге эре ҡош. Ҡанат йәйелеше метр ярымға етә.
Тауышы
Тауышы тоноҡ һәм шомло: «һу-һу-һууу».
Йәшәү рәүеше
Ҡуйы һәм бейек ағаслы урмандарҙа йәшәй. Ваҡ хайуандар һәм ҡош-ҡорт аулай. Ултыраҡ ҡош, һирәк осрай. Ояһы ағас башында була. З— 4 бөртөк аҡ йомортҡа һала. Кимереүсе йәнлектәрҙе ҡырып, бер аҙ файҙа килтерә.
Кесе Чебула
Кесе Чебула — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чебула йылғаһының уң ярына тамағынан 97 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Кесе Каш-Кы
Кесе Каш-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Каш-Кы йылғаһының һул ярына тамағынан 76 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 36 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Сёмжа
Сёмжа — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Мезень йылғаһының уң ярына тамағынан 5 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 63 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Индуктивлыҡ катушкаһы
Индуктивлың катушкаһы (иҫкесә дроссель) — винтлы, спираль йәки винтлы-спиралле катушка, изоляцияланған үткәргестән яһалған, сағыштырмаса түбән электр һыйҙырышлы (электрическая ёмкость) һәм түбән актив ҡаршылығы (активное сопротивление) булған индукциялы үткәргес. Һөҙөмтәлә алмаш электр тогы катушкаһы аша аҡҡанда уның һиҙелерлек инерцияһыы күҙәтелә.
Улар электромагнит ҡасамаулауҙы (электромагнитная помеха), электр линияһында тибеште (биение), алмаш токты сикләү, тирбәлеү контурында (колебательный контур) тотҡарлау линияһы (линия задержки) булдырыу өсөн һәм башҡа схемаларҙа ҡулланыла.
Терминология
Стандарт терминдар:
Индуктив катушка — индуктивлығын ҡулланыу өсөн электр сылбыры элементы (ГОСТ 19880-74, 106 см терминдәре).
Индуктивлыҡ катушкаһы — тирбәлеү контурының сифатын күтәреү өсөн ҡулланылған индуктив катушкаһы (ГОСТ 20718-75, ҡара 1 термины).
Электр реакторы — электр схемаһында ҡулланыу өсөн тәғәйенләнгән индукцив катушка (ГОСТ 18624-73, ҡара 1 терминдәре). Реакторҙың бер төрө — ток сикләүсе реактор, мәҫәлән, электр тапшырыу линияларының ҡыҫҡа замыкание (короткое замыкание) токын сикләү өсөн.
Электромагнит ҡасамаулауҙы (электромагнитная помеха), электр линияһында тибеште (биение), алмаш токты сикләү, тирбәлеү контурында (колебательный контур) тотҡарлау линияһы (линия задержки) булдырыу өсөн ҡулланылған элементты йыш ҡына дроссель, ә ҡайһы берҙә реактор тип атайҙар. Стандартлаштырылмаған «дроссель» терминының бындай аңлатмаһы (нем. Drossel)) стандартлаштырылған терминдары менән киҫешә. Әгәр сылбырҙың был элементын эксплуатациялау катушканың сифат факторына нигеҙләнһә, бындай элементты «индуктор катушкаһы», юғиһә «индукцион катушка» тип атарға кәрәк.
Оҙонлоғо диаметрынан күпкә ҙурыраҡ булған индукцияның цилиндрик катушкаһы соленоид тип атала, оҙон соленоид эсендәге магнит ҡыры бер төрлө. Бынан тыш, йыш ҡына соленоид — ферромагнит сердечникты, йәки электромагнитты кире ҡаға башлағанда магнит ҡыры арҡаһында механик эш башҡарыусы ҡоролма. Электромагнит релелә уларҙы урау  (олбмотка),  һирәгерәк — электромагнит тип атайҙар.
Конструкцияһы
Винт йәки винт-спираль рәүешендә башҡарылған кәтүк (урау диаметры катуш оҙонлоғо буйынса үҙгәреп тора) бер ҡатлы йәки күп ҡатлы изоляцияланған бер тынла (одножильный) йәки күп тынлы (мнгожильный) (литцендрат) үткәргес (проводгик) урылған кәтүк. Каркасы тура мөйөшлө, тор ҙымаҡ һәм бөтөнләй карксһыҙ булыуы мөмкин. Структур яҡтан винт йәки винт-спираль рәүешендә эшләнә (урау диаметры катуш оҙонлоғо буйынса үҙгәреп тора) бер ҡатлы йәки күп ҡатлы изоляцияланған бер өыллы (одножильный йәки күп ҡыллы (многожильный) тТура мөйөшлө йәки квадрат арҡыры киҫелешле, йыш ҡына тороидаль каркаста урала, ҡалын сым һәм аҙ һанлы урауҙар ҡулланғанда рамһыҙ булыуы мөмкин. Ҡайһы берҙә паразит һыйҙырышлылыҡты кәметеү өсөн бер ҡатлы индуктор катушкалары «прогрессив» ысул менән урала — урау аҙымы катушканың оҙонлоғо буйынса үҙгәрә.  Урау бер ҡатламлы  һәм күп ҡатламлы (ябай, күләмле, «универсаль» типта) булырға мөмкин. «Универсаль» урау көсө бәләкәйерәк паразит ҡеүәткә эйә. Йыш ҡына паразит һыйҙырышлылыҡты кәметеү өсөн урауҙар секция буйынса башҡарыла, боролоштар төркөмдәре арауыҡта (ғәҙәттә оҙонлоҡта) бер-береһенән айырыла.
Индуктивлыҡ катушкаһының үҙенсәлектәре
Индуктивлыҡ катушкаһының үҙенсәлектәре:
Электр сылбырында индуктивлыҡ катушкаһында алмаш ток (переменный ток) булҫанда ом ҡаршылығы (омическое сопротивление) ғына түгел, раектив ҡаршылыҡ (реактивное сопротивление) күрһәтә. Токтың йышлығы артҡанда ҡаршылыҡ күрһәтеүсе ЭДС самоиндукция барлыҡҡа килә.
Индуктивлыҡ катушкаһының реактив ҡаршылығы (реактивное сопротивление) бар, модуле,  бында L — катушканың индуктивлығы, \omega — йыш циклик (циклическая частита). Шулай итеп, йышлыҡ ни тиклем ҙурыраҡ булһа, ҡаршылыҡ та шул тиклем ҙурыраҡ.
I ток ағымын һаҡлап ҡалыу өсөн башҡарылған эшкә бәрәбәр энергияны катушка үҙенең мгнит ҡырында запасҡа һаҡлап ҡала.
Макаронка
MAKARONKA — Дондағы Ростовта «18+» эксперименталь театры, күргәҙмә майҙансығын һәм рәссамдарҙың оҫтаханаларын берләштергән арт-майҙансыҡ. Элекке макарон фабрикаһы территорияһында  2013 йылда 16thLINE галереяһы тырышлығы менән асыла.
Тарихы
MAKARONKA арт майҙансығын 2012 йылдың авгусындаға асыу  ваҡыты   лекция, концерт, перформанс, конкурс граффити һәм бер нисә күргәҙмә һәм проектты  берләштергән  «Макарон фабрикаһы» урам фестивале менән тап килә. Һәр ял көнө урам сәнғәте тураһында лекциялар үткәрелә, уларҙы Мәскәү, Санкт-Петербург, Пермь, Ташкенттан һәм башҡа ҡалаларҙан килгән белгестәр уҡый. Фестивалдә яҡынса 50 стрит-арт һәм граффити рәссамдары ҡатнаша, улар араһында Кирилл Кто  һәм Миша Most кеүек билдәле рәсәй рәссамдары,  шулай уҡ Украина, Германия һәм Белоруссиянан ҡунаҡтар ҡатнаша.
MAKARONKA Дондағы Ростовта элекке макарон фабрикаһы территорияһында  2013 йылдың  31 ғинуарында асыла. Асылыу ваҡытында «18+» театрының документаль треш-мюзикл премьераһы т, шулай уҡ «СИТО» арт-төркөмөнөң күргәҙмәһе үтә.
2013 йылдың февраленән MAKARONKA арт-майҙансығының тамаша залында коммерция булмаған кинолар күрһәтелә башлай (кураторы — Максим Березин). 2013 йылдың авгусында Дондағы Ростовта хәҙерге заман сәнғәте галереяһы һәм MAKARONKA арт-төркөмө тырышлығы менән халыҡ-ара кимәлдә хәҙерге заман сәнғәтенең «Бергәләп эш итеү территорияһы» ҡала фестивале үтә.
Сығанаҡтар
<references group="" responsive="">
Рәсәй Федераль именлек хеҙмәтенең Голицыно сик буйы институты
Рәсәй Сик буйы хеҙмәтенең боронғо хәрби-уҡыу йорттарының береһе, 2015 йылдың 14 ноябрендә вуз үҙенең 85 йыллығын билдәләй. Мәскәү эргәһендәге Голицыно ҡалаһында урынлашҡан. Мәғариф һәм фән өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең ғәмәлдәге лицензияһына ярашлы, институт вуздан һуң, юғары, урта һәм өҫтәмә һөнәри белем биреү программаларын тормошҡа ашыра.
Уҡыу йорто Рәсәй Федерацияһы Федераль именлек хеҙмәтенең Сик буйы хеҙмәтенә офицерҙар һәм прапорщиктар әҙерләү менән шөғөлләнә.
Офицерҙар әҙерләү юғары профессиональ белем кимәлендә тормошҡа ашырыла.
Уҡыу формаһы — көндөҙгө бүлек:
Ситтән тороп уҡыу:
Тарихы
Рәсми рәүештә институт тарихы 1930 йылдың 14 ноябренән, ОГПУ-ның 386/180 һанлы бойороғо менән Ленинград өлкәһе Яңы Петергофта ОГПУ ғәскәрҙәре һәм сик буйы һағының беренсе мәктәбе нигеҙләнгәндән башлана. Оҙайлы тарихында мәктәп исемен бер нисә тапҡыр алмаштыра.
Уларҙың ҡаһарманлығы юғары дәүләт наградаһы менән баһалана: 1943 йылдың 10 февралендә СССР Юғары Советы Президиумы указы менән фронтта командованиеның хәрби заданиеларын теүәл үтәгәне, немец-фашист илбаҫарҙары менән көрәштә ҡаһарманлыҡ, батырлыҡ, сыҙамлылыҡ күрһәткән өсөн училище Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән наградлана. Училищены тамамлаусылар араһында бер нисә Советтар Союзы Геройы бар.
1942 йылдың апрелендә уҡыу йорто Һарытауға күсерелә, һуғыштан һуңғы йылдарҙа унда НКВД ғәскәрҙәре өсөн офицер-сәйәси хеҙмәткәрҙәр әҙерләнә.
1953 йылдың 25 декабрендә СССР Эске эштәр минитсрлығының 01173-сө бойороғона ярашлы, училище тарҡатыла.
1967 йылдың 3 октябрендә СССР Министрҙар Советы Мәскәү эргәһендә Юғары сик буйы хәрби-сәйәси училище ойоштороу тураһында ҡарар ҡабул итә, бының өсөн Голицынола уҡыу корпустары һәм хәрби ҡаласыҡ төҙөлә. 1972 йылдың 5 апреленән КГБ рәйесе бойороғо буйынса, уҡыу йорто СССР Министрҙар Советы ҡарамағындағы Именлек хеҙмәте комитетының К. Е. Ворошилов исемендәге Ҡыҙыл байраҡлы Юғары сик буйы хәрби-сәйәси училище тип атала башлай. 1980 йылдың 23 октябрендә СССР Юғары Советы Президиумы указы менән юғары квалификациялы кадрҙар әҙерләгәне өсөн училище Октябрь Революцияһы ордены менән бүләкләнә. СССР Президентының 1991 йылдың 24 октябрендәге 2781-се ҡарары һәм СССР КГБ-һының бойороғона ярашлы, СССР КГБ-һының Октябрь Революцияһы орденлы, Ҡыҙыл байраҡлы Сик буйы юғары хәрби-сәйәси училищеһы СССР КГБ-һының Октябрь Революцияһы орденлы, Ҡыҙыл байраҡлы Сик буйы юғары училищеһы тип үҙгәртелә.
РФ Министрҙар Советының 1993 йылдың 5 майындағы 421 һанлы ҡарарына ярашлыПостановление Совета Министров — Правительства Российской Федерации О неотложных мерах по материально-техническому обеспечению пограничных войск Российской Федерации и обустройству государственной границы Российской Федерации № 421 от 5 мая 1993 г., Юғары сик буйы училищеһы РФ Сик буйы ғәсәкәрҙәренең хәрби институты, һуңыраҡ РФ Федераль сик буйы хеҙмәтенең Голицыно хәрби институты тип үҙгәртелә.
Солоновка (Барнаулка ҡушылдығы)
Солоновка  — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Барнаулка йылғаһының һул ярына тамағынан 119 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Нуруғосмания
Нуруғосмания мәсете (тур. Nuruosmaniye Camii ) — XVIII быуат мәсете, Истамбулдың иҫке өлөшөндә Сөмбөрлөташ майҙанында урынлашҡан. 1748 йылда мәсет төҙөлә башлай (башҡа мәғлүмәттәр буйынса 1749 йылда) солтан Мәхмүт I (1730—1754) идара иткән осорҙа һәм 1755 йылда солтан Ғосман III идара иткән ваҡытта тамамлана. Мәсет барокко стиле менән төҙөлә. Мәсет комплексын икенсе янғында янған мәсет (Фатима мәсете) урынына төҙөлә. Йола буйынса мәсеткә нигеҙ һалыусының исеме бирелә, әммә солтан Мәхмүт I төҙөлөштө тамамлай алмай вафат булып ҡуя. Уның вариҫы, Ғосман III, мәсеткә Нуруғосмания исеме бирә(төр. Nur-Osmani u  — Ғосмандың изге яҡтылығы). Шулай уҡ исем көмбәҙгә яҙылған Ән-Нур сүрәһе аятының тәүге һөйләменән алынғандыр тип тә фараз ителә Икенсе йоланан сигенеү булып бинаның тышҡы стеналарын биҙәү тора: манараларҙың түбәләре декоративланған һәм үҙәк нефта ҙур уйым (ниша), өс инә торған ишектәр менән. Мәсет көмбәҙенең иң ҙурыһы 32 тәҙрә менән дүрт аркала урынлаштырыла. Мәсет 5 рәт урынлашҡан 174 тәҙрә менән яҡтыртыла. Тәҙрәләр шулай уҡ барокко стилендә биҙәлгән. Михраб шулай уҡ классиканан айырмалы ярты көмбәҙ менән ябылған. Боронғо йоланы сағылдырған берҙән-бер элемент — бина эсендәге киң семәрле фриз, матур каллиграфик һүрәтләнеш менән Ҡөрьәндең беренсе сүрәһе.
Комплекс мәсет, мәҙрәсә, имарет (ашхана), Ғосман III әсәһенең төрбәһе - вәлидә Шәхсувар Солтан, ҡулъяҙмалар китапханаһы ғосман, ғәрәп һәм фарсы телдәрендәге һәм туранан-тура Капал Чаршаға инә торған ерҙә фонтандан тора.
Зилә
Зилә— башҡорт ҡатын-ҡыҙ исеме.
Этимология
Зилә — ғәрәп теленән таҙа, пак тигәнде аңлата.
Билдәле кешеләр
Аҙнабаева Зилә Рамаҙан ҡыҙы (17 апрель 1954 йыл) — мәҙәниәт хеҙмәткәре һәм йәмәғәт эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2003). Ике тапҡыр Бөтә башҡорттары ҡоролтайының «Ал да нур сәс халҡыңа» тигән миҙалы менән бүләкләнгән. I—IV Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы (Конгресы) делегаты.
Вәлиева Зилә Рәхимйән ҡыҙы (15 октябрь 1952 йыл) — Татарстан Республикаһының дәүләт һәм мәҙәниәт эшмәкәре. Философия фәндәре кандидаты (2010). Дуҫлыҡ ордены кавалеры (2008), Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең мәҙәниәт өлкәһендәге премияһы лауреаты (2009).
Байышева Зилә Вәғиз ҡыҙы (25 май 1961 йыл) — ғалим-тел белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Филология фәндәре докторы (2008). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1999).
Сәғәҙиева Зилә Ғәлимйән ҡыҙы — Башҡортостан юлдаш телевидениеһы журналисы, Шәйехзада Бабич исемендәге Башҡортостан Республикаһы дәүләт йәштәр премияһы лауреаты (2006).
Сөнәғәтуллина Зилә Даян ҡыҙы (30 июль 1949 йыл) — СССР һәм Рәсәй опера йырсыһы (лирик-колоратур сопрано), педагог, профессор, Н. Г. Йыһанов исемендәге Ҡазан дәүләт консерваторияһының вокал сәнғәте кафедраһы мөдире.
Сурағолова Зилә Солтан ҡыҙы (1.08.1939), ғалим-агрохимик‑тупраҡ белгесе, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Биология фәндәре докторы (2004). Рәсәй Федерацияһының (2012) һәм Башҡортостан Республикаһының (1997) атҡаҙанған урмансыһы.
Сәйетова Зилә Һаҙый ҡыҙы (1970), театр актёры, 1994 йылдан Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры актрисаһы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы.
Түләкова Зилә Дамир ҡыҙы (1968), педагог, Көйөргәҙе районы Яҡшымбәт мәктәбе уҡытыусыһы. Башҡортостандың атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре.
Әмирова Зилә Нәғим ҡыҙы — журналист, Башҡортостан Республикаһынын атҡаҙанған матбуғат hәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2015), Нефтекама ҡалаһының «Красное знамя» гәзитенең мөхәррир урынбаҫары.