cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ҡыҙыл Вена
Беренсе донъя һуғышынан һуңғы ижтимағи хәле
Джон Гюнтер ике һуғыш осорондағы Венаның дөйөм ситуацияһын былай тип ҡылыҡһырлай: «Марксистик Вена һәм клерикаль ауылдар араһындағы тигеҙлектең боҙолоуы Адольф Гитлер власына күскәнгә тиклем, Австрия сәйәсәтенең өҫтөнлөклө мотивы һанала. Вена социалистик, антиклерикаль ҡала, ә муниципалитет булараҡ, бай ҙа була. Тарҡалыш хәлендә хәлдә ҡалған, рим-католик консерватив һәм Вена тормошоноң ярайһы уҡ юғары стандарттарына көнләшеп ҡараған ҡала ситендә йәшәүселәр ярлы була».
Дөйөм сәйәсәт
Герман Австрияһы беренсе хөкүмәтенең яңы фракцияһындағы Ҡыҙыл-ҡара коалиция инициативаһы менән 1918 йылдың ноябрендә республика иғлан итеүгә бер аҙна үтеү менән үк, һигеҙ сәғәтлек эш көнө иғлан ителә. Бынан тыш, эшһеҙлек буйынса аҡсалата ярҙам түләү системаһы тормошҡа ашырыла һәм эшселәрҙең рәсми Германияла лоббизм сифатында ҡануниәткә нигеҙләнгән Эшселәр палатаһы (Arbeiterkammer, рәсми Kammer für Arbeiter und Angestellte) булдырыла. Беренсе донъя һуғышынан һуң христиандарҙың социалистик партияһы вәкилдәре власта торған ваҡыт эсендә, бындай үҙгәртеүҙәр үткәреү буйынса энтузиазм кәмегәндән кәмей бара.
1920 йылда коалиция тарҡала, ошо ваҡыттан алып 1945 йылға тиклем социал-демократтар — федераль кимәлдә — йә оппозицияла була, йә йәшерен эш итә. Әммә «ҡыҙылдар» 1919 йылдың парламент һайлауҙарында күпселек тауыш йыйып, Вена менән идара итеүҙәрен дауам итә. Венаны сағыу итеү һәм социал-демократик сәйәсәт өлгөһө итеү — уларҙың төп маҡсаты була. Улар күргән саралар ул заман өсөн уңышлылы, хатта мауыҡтырғыс булып тойола һәм бөтә Европа быны күҙәтеп бара. Австрия консерванттары, ҡағиҙә булараҡ, бындай төр сәйәсәткә нәфрәт менән ҡарайҙар, ләкин социал-демократтарҙың Вена һайлауҙарындағы уңыштарына ҡаршы бер нәмә лә эшләй алмайҙар.
Вена ете быуат һуҙымында Түбәнге Австрия еренең үҙәге була. Венала күпселектә һәм Винер-Нойштадтта (округ) урынлашҡан сәнәғәт регионы эшселәренең тауышына эйә булған «ҡыҙылдар», хатта беренсе социал-демократ губернатор, ландсгауптман, һүҙмә-һүҙ тәржемә иткәндә, Түбәнге Австрияның «ер капитанын» күрһәтергә хоҡуҡ алалар, һәм 1919 йылда улар Альберт Северҙы һайлайҙар. Ауыл ерендәгеләр, ул ваҡытта «ҡыҙылдарға» буйһонорға теләмәгәнлектән, ә социал-демократтар партияһына уларҙың ҡаланы модернизациялау сәйәсәтенә консерваторҙарҙың ҡыҫылыуы оҡшамағанға күрә, ике ҙур партия «ҡыҙыл Венаны» «ҡара Түбәнге Австриянан» айырырға килешәләр. Бының буйынса 1921 йылда Милли парламент конституцион ҡанун булдыра, һәм 1922 йылдың 1 ғинуарынан Венала федераль Австрия ере барлыҡҡа килә. 1939 йылдан һуң, Гюнтер былай тип билдәләй: «Венала социалистар бик яҡшы администрация әҙерләйҙәр, был уны, ихтимал, донъялағы иң уңышлы муниципалитет иткәндер […]. Социалистарҙың һуғыштан һуңғы осорҙа өлгәшкән уңыштары һәр төрлө Европа илдәрендә ижтимағи хәрәкәттәрҙе иң тулҡынландырған ваҡиға һаналды».
Дәүләт торлағы
Император һәм король хөкүмәте 1917 йылда фатир алып тороусыларҙы яҡлау буйынса ҡанун ҡабул итә (Mieterschutzgesetz), һәм ул Венала ғәмәлгә ашырылырға тейешле тип иғлан ителә. Инфляцияның юғары булыуына ҡарамаҫтан, был ҡанун фатир алып тороу хаҡын 1914 йыл кимәлендәгесә күтәрмәй ҡалдырыуҙы күҙ уңында тота. Был шәхси торлаҡ проектын үҙ-үҙенә зыянға эшләй торғанға әйләндерә. Һуғыштан һуң һәр кем ала алырлыҡ фатирға ихтыяж саманан тыш арта. Венала йәмғиәт торлаҡ төҙөлөшө булдырыу социал-демократтарҙың төп хәстәрлегенә әйләнә.
1919 йылда федераль парламент эшләп килгән торлаҡ структураларының эффектлылығын күтәреү өсөн, торлаҡҡа талаптар тураһында Ҡанун ҡабул итә (Wohnanforderungsgesetz). Төҙөлөш өсөн ерҙәргә шәхси ихтыяждың түбән булыуы һәм төҙөлөштөң түбән сығымдар талап итеүе ҡала администрацияһының дәүләт торлаҡ төҙөлөшөн ентекле планлаштырыу өсөн ҡулай факторға әйләнә.
1925 йылдан алып (көслө шиллинг валютаһы девальвирләнгән кронаны (аҡса берәмеге) 1934 йылға тиклем гемейндебауҙар («төҙөлөш берекмәһе») ярҙамында 60 000 яңы фатирлы биналар төҙөлә. Ҙур йәшәү урындары үҫеп ултырған ағаслыҡ эргәһендә төҙөлә — мәҫәлән, Карл-Маркс-Хофта (1934 йылғы гараждандар һуғышының иң ҡыҙыу нөктәләренең береһе). Фатир алып тороусылар өсөн һайлау рейтинг системаһы үткәрелә, уның буйынса инвалидтар өҫтәмә «мәрәй» алғандар, шул арҡала, улар алданыраҡ фатир алыу өсөн дә һайланылыу мөмкинлегенә эйә булалар. Төҙөлөш өсөн сығымдарҙың 40 % — Венаның торлаҡ һалымынан, ҡалғандары байлыҡ өсөн һалымдан һәм федераль средствонан алынған. Төҙөлөш сығымдарын ҡаплау өсөн дәүләт средстволарын ҡулланыу фатирҙарҙарға арзан аренда хаҡы ҡуйыуға мөмкинлек бирә: Килемле йорттарҙа фатир алып тороу хаҡы ғаилә килеменең 4 % тәшкил итә, шәхси йорттарҙа торлаҡ алып тороу хаҡы 30 %.була. Бынан тыш, әгәр торлаҡта йәшәүселәр йә ауырып китһәләр, йә эшһеҙ тороп ҡалһалар, уларға аренда өсөн түләүҙе кисектеү мөмкинлеге бирелә.
Медицина хеҙмәте
Ата-әсәләр һәр балаға «кейем пакеты» ала, был «Венала йәшәгән бер бала ла гәзиткә төрөнөп йөрөмәҫлек» булһын өсөн эшләнелә. Әсәләргә үҙҙәренең эш урынына кире сығырға мөмкинлек бирер өсөн һәм урамдан балаларҙы «алыр» өсөн, балалар баҡсалары, «төштән һуңғы йорттар» һәм балалар курорты асыла. Медицина хеҙмәте бушлай бирелә. Физик әҙерлек кимәлен күтәреү һәм ял итеү өсөн, спорт майҙансыҡтары, йәмғиәт мунсалары һәм спорт ҡоролмалары асыла. Социаль һәм медицина хеҙмәттәре күрһәтеү буйынса ҡала берләшмәһе ағзаһы [Юлий Тандлер былай тип билдәләй: «Беҙҙең йәштәр йорттары өсөн тотонғаныбыҙ — төрмәләр өсөн китәсәк сығымды экономиялау. Йөклө ҡатындарҙы һәм кесе йәштәге балаларҙы ҡарауға тотонғаныбыҙ — беҙ психиатрик дауаханаларға китәсәк сығымды һаҡлап ҡалабыҙ, тигән һүҙ». Һуғышҡа тиклемге осор менән сағыштырғанда, социаль хеҙмәт күрһәтеү буйынса бюджет сығымдары өс тапҡырға арттырыла. Кесе йәштәге балаларҙың үлем осраҡтары кәмей, ул дөйөм Австрияныҡынан уртаса кимәле түбәнәйә, туберкулез менән ауырыусылар һаны ла 50 %-ҡа кәмей. Муниципалитет ҡарамағындағы газ, электр энергияһына һәм сүп-сарҙы йыйыуға булған арзан тариф ҡаланың санитар хәлен яҡшыртырға ярҙам итә.
Финанс сәйәсәте
Муниципаль закон юлы менән социал-демократтарға федераль һалымдарға өҫтәмә булған (тәнҡитселәр уны ҡала берләшмәһенең финанс мәсьәләләре буйынса ағзаһы Хьюго Брейтнер фамилияһына ярашлы «брейтнер һалымдары» тип йөрөткәндәр) яңы төр һалымдар индерелә. Был һалымдар байлыҡҡа ҡарап индерелә: һыбай йөрөрлөк ат, ҙур шәхси автомобилдәр, үҙ хужалығыңда хеҙмәтсе тотоу, шулай уҡ ҡунаҡхана номерҙары өсөн дә һалым түләнергә тейеш була.
Wohnbausteuer (торлаҡ төҙөлөшө өсөн һалым), прогрессив һалым булараҡ индерелә, йәғни ул үҫә барыусы проценттарҙан тотола. Унан алынған килем киң ҡолас алған муниципаль торлаҡ программаһын финанслауға китә. Шуға ла гемейндебау юл менән төҙөлгән биналарҙың күбеһе бөгөн дә элеккесә «Erbaut aus den Mitteln der Wohnbausteuer» (торлаҡ төҙөлөшөнән килгән һалымға төҙөлгән төҙөлөш) тигән яҙыулы табличкаларға эйә.
Муниципалитеттың инвестицион эшмәкәрлеге һөҙөмтәһендә, Австрия һәм Германия менән сағыштырғанда, Венала эшһеҙлек кимәле күпкә түбәнәйә. Бөтә инвестициялар ҙа кредит иҫәбенә түгел, ә һалым иҫәбенә туранан-тура финанслана. Шулай итеп, ҡала администрацияһы кредиттарҙан азат ителә һәм облигациялар өсөн процент түләргә лә тейеш түгел булып сыға.
Хьюго Брайтнер, 1945 йылғы Австрия социал-демократтарынан айырмалы, социаль хеҙмәт күрһәтеүҙе финанслау өсөн кредит алыуҙан эҙмә-эҙлекле баш тарта. Был хеҙмәттәр, билдәле булыуынса, 1930 йылдар башында финанс мәсьәләләрендә федераль хөкүмәте Венаны «быуа» башлағас, туҡтатыла.
Алтын дзига
«Алтын дзига» (Golden Dzyga) — Украина кинематографын үҫтереүҙәге һөнәри ҡаҙаныштары өсөн бирелгән украин милли кинопремияһы. Уға 2017 йылда Украина киноакадемияһы нигеҙ һала. Беренсе бүләкләү тантанаһы 2017 йылдың 20 апрелендә Киевта Fairmont Grand Hotel Kyiv ҡунаҡханаһында уҙа
Фильмдарҙы һайлап алыу һәм еңеүселәрҙе билдәләү
Беренсе Милли Кинопремияға фильмдар 2017 йылдың 20 февраленән 20 мартына тиклем ҡабул ителде. Һайлап алыуҙа премьералары 2016 йыл дауамында — 1 ғинуарҙан 31 декабргә тиклем дауам иткән фильмдар ҡатнаша. Беренсе милли кинопремия конкурсында ҡатнашҡан фильмдар исемлегендә 54 кинотаҫма иҫәпләнә: уларҙың 12-һе — тулы метражлы уйын фильмдары, 15-е — ҡыҫҡа метражлы уйын, 19-ы — документаль, 8-е — анимация. Йәмғеһе 76 таҫма тапшырыла. Дәғүәселәр фильмдарҙың онлайн-күсермәләрен ябыҡ коммерцияға ҡарамаған ҡарау юлы менән билдәләнә.
2017 йылдың 3 апрелендә Киноакадемия идараһы Беренсе Милли Кинопремияға 17 дәғүәсенән торған ҡыҫҡа исемлекте иғлан итә. .
Еңеүселәрҙе киноакадемияның бөтә ағзалары өс этаплы тауыш биреү юлы менән һайлай.
Номинациялар
Кинопремия менән бүләкләү өсөн еңеүселәр киләһе 22 номинацияла билдәләнә (2020) :
Символ
Милли кинопремияның төп символы — «Алтын дзига» статуэткаһы, ул украин кинематографының етеҙ һәм өҙлөкһөҙ үҫешен символлаштыра. Бынан тыш, исеме танылған кинематографист Дзига Вертовтың ижади мираҫын хәтерләтә. Исеменең авторы — «Медиа Группа Украина» стратегик маркетинг буйынса директор Ольга Захарова.
Стуэтка дизайнын Украина рәссамы Назар Билык эшләгән, ул «Алтын дзиганы» шулай тасуирлаған: «Композицияның төп элементы — кинопленканан кадр, кинематографты кәүҙәләндергән хәрәкәтсән әйләнеп йөрөгән алтын дүртмөйөш. Стуэтка формаһы буйынса милли киноның үҫеш һәм яңырыу символы булып торған өйрөлсәкте, утты, үҫентене хәтерләтә».
Вәлеева Венера Фәрит ҡыҙы
Вәлеева Венера Фәрит ҡыҙы (11 март 1969 йыл) — мәғариф хеҙмәткәре, Бөрйән районы хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр һәм кадрҙар сәйәсәте буйынса урынбаҫары вазифаһын башҡарыусы. Рәсәй Федерацияһының мәғариф алдынғыһы.
Биографияһы
Вәлеева Венера Фәрит ҡыҙы 1969 йылдың 11 мартында Башҡорт АССР-ының Бөрйән районы Иҫке Собханғол ауылында тыуа.
1985 йылдан алып 1990 йылға тиклем Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтын "рус теле һәм әҙәбиәте", "башҡорт теле һәм әҙәбиәте" белгесеге буйынса тамамлай.
2005 йылда Башҡортостан Республикаһы Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһында менеджмент белгеслеге буйынса икенсе юғары белем ала.
1990 йылда Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтын тамамлағандан һуң күп йылдар Бөрйән районы Иҫке Собханғол урта мәктәбенең рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы булып эшләй башлай.
1995—1998 йылдарҙа — Иҫке Собханғол урта мәктәбенең кластан тыш һәм мәктәптән тыш эштәрҙе ойоштороусыһы.
1999 йылда — район халыҡ мәғарифы идаралығының район методика кабинеты мөдире.
1999—2006 йылдарҙа — район мәғариф бүлегенең 1-се категориялы инспекторы.
2006-2011 йылдарҙа Бөрйән районы муниципаль районы хакимиәтендә мәғлүмәт-аналитика эше буйынса баш белгес, хакимиәттең мәғлүмәт-аналитика һәм кадрҙар эше секторы мөдире, муниципаль район хакимиәтенең эштәр менән идара итеүсеһе һәм Бөрйән районы муниципаль районы хакимиәте башлығының социаль-гуманитар мәсьәләләр буйынса урынбаҫары булып эшләй.
2012 йылдан алып 2017 йылға тиклем — Башҡортостан Республикаһы мәғариф министры урынбаҫары.
Әлеге көндә Бөрйән районы хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр һәм кадрҙар сәйәсәте буйынса урынбаҫары вазифаһын башҡарыусы.
Рәсәй Федерацияһының мәғариф алдынғыһы.
Әшә (станция)
Әшә — Куйбышев тимер юлының Башҡортостан бүлексәһе тимер юл станцияһы, ул Силәбе өлкәһенең Әшә ҡалаһында Тыныслыҡ урамы, 24 адресы буйынса урынлашҡан.
Мәғлүмәт
Станцияға 1890 йылда Һамар-Златоуст тимер юлын төҙөгәндә нигеҙ һалына.
Станцияла бөтә төр йөк һәм пассажирҙар операциялары башҡарыла: инә торған юлдарҙа йөктәрҙе ҡабул итеү һәм тапшырыу, склад операцияларын вагон аша хеҙмәтләндереү, урындағы һәм алыҫ юлға йөрөүсе поездарға билет һатыу, багаж операциялары башҡарыла; көн һайын тейәү 25 вагон, бушатыу 35 вагон тәшкил итә.
2002 йылда станцияны юлдар оҙайтып яңынан төҙөлдө, был 1,5 саҡрым оҙонлоҡтағы һәм 9 мең тонна ауырлыҡтағы поездарҙы үткәрергә мөмкинлек бирҙе. Станция хеҙмәттәре менән ҡаланың сәнәғәт предприятиелары: металлургия, яҡтылыҡ-техник, урман-химия заводтары файҙалана.
Алыҫ араға хәрәкәт
2020 йылдың графигы буйынса станция аша алыҫ араға йөрөүсе түбәндәге поездар хәрәкәт итә:
Юл-транспорт ваҡиғалары
1989 йылдың 4 июнендә 1:15 сәғәттә (3 июнь Мәскәү ваҡыты менән 23:15 сәғәттә) СССР тарихында ҙур тимер юл һәләкәте Әшә — Оло Теләк араһында була.
Төҙөүселәр паркы (Дондағы Ростов)
Төҙөүселәр паркы, шулай уҡ  Төҙөүселәр мәҙәниәт паркы  — Дондағы Ростов ҡалаһы  парктарының береһе. ХХ быуат башында  мещан йорто урынында һалынған баҡса. Парк  ҡаланың Киров районында урынлашҡан.
Тарих
Төҙөүселәр паркты урынында элек Новопоселенский баҡсаһы  урынлашҡан. Ул 1903 йылда Халыҡ театры бинаһы төҙөлгән саҡта булдырылған. Элек был урында яман даны сыҡҡан  Гарбуз усадьбаһы урынлашҡан булған. Гарбуз имениеһында хужаһының исеме менән аталған Гарбуз баҡсаһы булған. Баҡсала тотош емеш-еләк ағастары ултыртылған. Новопоселенский баҡсаһына бер нисә инә торған урын булған. Беренсе төп инеү урыны   Буденный  проспектынан, икенсеһе  Почта тыҡрығы яғында, 5-се  урамға ҡаршы ерҙә торған. 6-сы урам яғында ике  аллея  була, уларҙың береһе төп ишектән Почта тыҡрығы яғындағы ишеккә табан барған һәм  5-се урамға сыҡҡан. Икенсе аллея беренсеһенә перпендикуляр рәүештә барған, ул  6-сы урамдың төньяҡ ишегенән башланған һәм ябыҡ эстрада төҙөлгән урынға тиклем барған. Ваҡыт үтеү менән парктың көньяҡ-көнбайыш өлөшөндә бейеү майҙансығы барлыҡҡа килә. Почта тыҡрығы буйынан 6-сы урамға ингән ишеккә тиклемге территорияла йәйге ресторан төҙөлә. Парк территорияһы  квадраттарға бүленгән, уны тырса менән һибелгән юлдар киҫеп үтә. Ваҡыт үтеү менән бында йүкә, акация, декоратив ҡыуаҡтар ултыртылған  һәм түтәлдәр эшләнгән. Баҡса кәртәһенең рәшәткәһе башта  металдан була, ваҡыт үтеү менән кирбес ҡойма төҙөлә. Парктың төньяҡ-көнсығыш яғында йәйге театр булған:  йыйылмалы  жалюзилы ағас конструкциялар биналарҙы елләтеү өсөн ҡулланылған.
Новопоселенский баҡсаһы  1909 йылда Дондағы Ростов ҡалаһында файҙаланыған ике баҡсаның береһе була. Ике баҡсаның да  территорияһына ағас ултыртылған, уларҙың дөйөм майҙаны 13 дисәтинә тәшкил итә.
Новопоселенский баҡсаһы Дондағы Ростов ҡалаһының Почта тыҡрығы менән Таганрог проспекты араһында торған һәм Алтынсы урам аша үткән.
Һуңғараҡ Новопоселенский паркын Маяковский паркы тип йөрөтәләр. Был 1940 — 1950-се йылдарҙа була. Баҡса хужаһы ТКХО Округ офицерҙар йорто  була. Был осорҙа парк  тергеҙелә, түтәлдәре тәртипкә килтерелә, яңы ағастар ултыртыла. Төп аллеяға асфальт юл һалына, газондар сүп-сарҙан таҙартыла. Парк территорияһында эскәмйәләр барлыҡҡа килә, теннис һәм волейбол майҙансыҡтары йыһазландырыла. Яҙ менән көҙгә тиклем осорҙа йыһазландырылған  кино майҙансығында  хроникаль-документаль фильмдар күрһәтәләр. 1960-сы  йылдарҙа  хәрбиҙәр  был урын ҡалдыралар, бер кем дә тиҫтә йылдар дауамында паркты төҙөкләндереү менән шөғөлләнмәй, шунлыҡтан парк бөлгөнлөккә дусар була. Ҡалала Г. Е. Коновалов мәр булған саҡта парктың ҡоймаһы  һынып бөтә. Паркҡа ҡала халҡы йөрөй һәм шуның һөҙөмтәһендә клумбалар һәм газондар тапалып бөтә, эскәмйәләр һәм башҡа объекттар һындырыла.
1976 йылдың 7 ноябрендә парк тантаналы рәүештә асыла  һәм Төҙөүселәр мәҙәниәт паркы тип атала. Кешеләр уны ял итеү урыны тип иҫәпләй һәм унда  тағы була башлай. 1970 йылда  парк аллеяһына яңы никахҡа ингән парҙар килә һәм паркта үҙ ағасын ултырта. Аллея ҙурайып китә, ләкин ХХ быуат аҙағында  һаҡланмаған. 1987 йылда парктың төньяҡ өлөшөндә  сталин репрессиялары ҡорбандарына  һәйкәле барлыҡҡа килде.
Аверьянов Вячеслав Юрьевич
Биографияһы
Вячеслав Юрьевич Аверьянов 1959 йылдың 15 сентябрендә Белорет ҡалаһында эшсе ғаиләһендә тыуған. Рус. 1976 йылда Белорет ҡалаһында 5-се урта мәктәпте тамамлай.
1976 йылдан Совет Армияһында. 1980 йылда В. М. Комаров исемендәге Ейск юғары хәрби авиация училищеһын тамамлай, ә һуңынан ошо уҡ училищела лётчик-инструктор вазифаһында хеҙмәт итә. 1985 йылдан капитан В. Ю. Аверьянов — запаста.
1986 йылда СССР Авиация сәнәғәте министрлығының Летчик-һынаусылар мәктәбен тамамлай. Шунан һуң 1989 йылға тиклем Амурҙағы Комсомольск ҡалаһында Ю. А. Гагарин исемендәге Авиация заводында осоу-һынау эштәрендә.
1989 йылдан В. Ю. Аверьянов — П. О. Сухой исемендәге тәжрибә конструктор бюроһында эшләй (ОКБ) (Мәскәү), унда яңы авиация техникаһы өлгөләрен үҙләштереүҙә һәм эшләп бөтөрөүҙә әүҙем ҡатнаша, Рәсәйҙең иң яҡшы лётчик-һынаусыларының береһе.
Бер ҡалала гүзәл күрҙем (М.Өмөтбаев)
«Бер ҡалала гүзәл күрҙем»  — шиғыр, башҡорт шағир-мәғрифәтсеһе, публицист, тарихсы, телдәр белгесе Мөхәмәтсәлим Өмөтбаев 1887 йылда ижад иткән. Тәү башлап 1894 йылда Ҡазанда нәшер ителгән «Йәдкәр» китабында баҫыла.
Тарихы
1887 йылдың март айында Мөхәмәтсәлим Өмөтбаев Ҡырымға ваҡеф эштәре буйынса килә, Симферополь (Аҡмесджит) ҡалаһына урынлаша. Ул полковник Ғәни бай Булғаҡовтың зиннәтле һарайында йәшәй. Ғайса Хөсәйенов «Мөхәмәтсәлим Өмөтбаев» тарихи-китабында уның Ғәни бәк Булғаҡовтың Бибикамал исемле бер ҡөрьән хафиздан тол ҡалған сибәр ҡәрҙәшенә ғашиҡ булыуын һәм шиғыр шул саҡ ижад ителгән тигән фекерҙе фаразлай. Төрлө хәбәрҙәргә ҡарамай мөхәббәтенә, ғаиләһенә, иренә тоғро Бибиғәбиҙә сабырлыҡ менән уның ҡайтыуын көтә, шиғри юлдар менән хаттар яҙа: «Һағынмаҡтай һары булды сырайым, Ҡауышмаҡсы насип итһен хоҙайым». Мөхәмәтсәлим Өмөтбаев 1888 йылдың йәй башында Ҡырымдан ҡатыны, балалары янына Ибраһимға ҡайта.
Аверьянов Вячеслав Юрьевич
Биографияһы
П. О. Сухой исемендәге тәжрибә конструктор бюроһының самолеттарын (Су-30, Су-35, Су-33 һәм Су-30МК) Бөйөк Британия (Фарнборо), Франция (Париж), Һиндостан (Бангалор), Индонезия (Джакарта), Перу (Лим), Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәре (Дубай) һәм башҡа илдәрҙә халыҡ-ара күргәҙмәләрҙә күрһәтә.
1999 йылда Ле Бурже халыҡ-ара авиасалонда һынаусы-лётчик Вячеслав Аверьянов һәм штурман-һынаусыһы Владимир Шендрик идаралығы аҫтында һынау истребителе Су-30МКИ ҡойроҡ өлөшө менән ергә тейә һәм яна башлай. Машинаны ҡотҡарыу мөмкин түгеллегенә һәм уның ергә ҡолауы ерҙәге кешеләрҙең ғүмеренә янамағанына ышанғас, экипаж катапультлана.
Бер ҡалала гүзәл күрҙем (М.Өмөтбаев)
Идея-йөкмәткеһе
Мөхәмәтсәлим Өмөтбаевтың «Бер ҡалала гүзәл күрҙем» — мөхәббәт лирикаһынан иң көслө шиғырҙарының береһе. Ул сюжетлы шиғыр. Берәүҙең,лирик геройҙың, бер ҡалала «мәхүб дилбәр» күреүе әйтелә. Лирик геройҙы хайран иткән ҡыҙҙың сибәрлеге эпитеттар һәм сағыштырыуҙар менән һүрәтләнә. «Бите—буйы, биле шөбһә, йәшел ҡанат өҫтөндәге чиһрә» егетте үҙенә, ҡарата уның «ашағаны аш, йоҡоһо йоҡо булмай», төштәренә керә, күрешеү, ҡауышыу хаҡында уйлана. Бер ваҡыт, шул ҡаланан үтеп барғанда ҡыҙ йортона «осҡа еккән аҡ ял туры ҡайырып керҙе». Ҡыҙ уға Ләйлә кеүек шашып, ғашиҡ булыуын белдерә. Егет ҡыҙҙы күрергә, уның уйын белергә ашҡынып йөрөй. Хәҙер ҡыҙҙың үҙенә ғашиҡ булыуын белә. Ләкин был егеткә шатлыҡ килтермәй. Ҡыҙ түҙемһеҙлек менән егеттән яуап көтә. Егет бик тәьҫирләнә, тәрән кисерештәргә бирелә, араларындағы йылдар айырмаһына һылтанып, ҡыҙға яуап ҡайтармай, өнһөҙ ҡала, йөрәк ҡушыуына, хис-тойғоларға ҡарағанда, аҡыл, әҙәплелекте өҫтөн күрә. Һуңынан ул яуапһыҙ ҡалған мөхәббәт ғазаптарынан «япраҡ кеүек һарғайған» ҡыҙҙан хәсрәтле хат ала.
Аверьянов Вячеслав Юрьевич
Биографияһы
Рәсәй Федерацияһы Президентының 2001 йылдың 29 сентябрендәге 1160-сы номерлы указы менән (2001 йылдың 1 октябрендәге Рәсәй Федерацияһы закон сығарыу йыйылышы, № 40, 3834 статья) авиация техникаһын һынауҙа күрһәткән батырлығы һәм ҡаһарманлығы өсөн, Аверьянов Вячеслав Юрьевичҡа «Алтын йондоҙ» миҙалы тапшырылып, «Рәсәй Федерацияһы Геройы» исеме бирелә.
Бер ҡалала гүзәл күрҙем (М.Өмөтбаев)
Әһәмиәте һәм үҙенсәлелеге
Ғазаплы мөхәббәт кисерештәрен романтик та, драматик та һүрәтләгән был әҫәр уҡыусыны тулҡынландырыу һәм ныҡ ҡына уйландырыу көсөнә эйә. Шул яғы менән ул XVIII—XIX быуаттарҙағы башҡорт мөхәббәт лирикаһының иң яҡшы өлгөләре рәтендә. «Камзул», «ҡалпаҡ», «осҡа еккән аҡ ял туры», «яҡшы ат Аҡбәкәл» кеүек башҡорт халҡының көндәлек тормошонан ингән һүҙҙәр әҫәргә милли колорит өҫтәй.
Аверьянов Вячеслав Юрьевич
Биографияһы
Мәскәү өлкәһенең Жуковский ҡалаһында йәшәй. «Иркут» корпорацияһының осоу-һынау станцияһында эшләй.
Улы — Евгений Вячеславович Аверьянов — атаһы менән бергә лётчик-һынаусы булып эшләй.
Бер ҡалала гүзәл күрҙем (М.Өмөтбаев)
«Бер ҡалала гүзәл күрҙем»
¹ Мәхбүб дилбәр — һөйкөмлө, күңелде биҙәүсе (ҡыҙ) ² сәбзә — йәшел үлән, йәшеллек ³ гөлбәр — гөл, генә,сибәр (ҡыҙ) ^ чихрә — йөҙ, ҡиәфәт
Левбердон
Левбердон, ҡайһы берҙә Лебердон (Дон йылғаһының һул яры) — Дондағы Ростов ҡалаһы Киров һәм Ленин райондарының Дон йылғаһының һул ярында урынлашҡан өлөшөнөң рәсми булмаған атамаһы, Дон йылғаһы яры буйлап яҡынса 10 километрға һуҙыла. Майҙанының 90%-ы рекреация комплексы булып тора (ял базаһы, ҡомло пляждар, кафе, ресторандар, төнгө клубтар), яҡынса 10 % майҙаны сәнәғәт предприятиеларына тура килә, уларҙың бер өлөшө ҡаланың үҙәк райондарынан сығарылған.
Үҫеш перспективаһы
2018 йылғы футбол буйынса донъя чемпионаты үткәреү сиктәрендә, Дондың һул яры буйында, яҡынса Богатян ауышлығы ҡаршыһында, 45 000 кеше һыйҙырышлы футбол стадионы төҙөү планлаштырыла. Стадион менән йәнәш, Гребной каналдың көнсығыш яғы буйлап, Ростов өлкәһенең яңы Хөкүмәт бинаһы һәм спорт ҡоролмалары төҙөлөшө ҡаралған; ә биналар һәм ҡоролмалар төҙөү өсөн ҡом алыуҙан барлыҡҡа килгән карьер базаһында — яңы канал төҙөү планлаштырыла.
Шулай уҡ Дон йылғаһының һул яҡ ярында, Ворошилов күпере буйлап офистар һәм ҡунаҡханалар урынлаштырыу ҡаралған, ә Батайск ҡалаһы йүнәлешендәге юлдың көнбайыш яғында, Гребной канал ҡаршыһында — яңы Ростов ипподромы төҙөләсәк.
Бер үк ваҡытта, «МЕГАМАГ» сауҙа-күңел асыу үҙәге төҙөлөшөнөң икенсе этабын проектлау алып барыла, ул үҙенә бер нисә магазинды, шул иҫәптән «Ашан» гипермаркетын һыйҙырасаҡ.
Левбердон сәнғәттә
1988 йылда, ул ваҡытта совет телевидениеһының йәштәр редакцияһында эшләүсе режиссёр һәм телетапшырыуҙар алып барыусы ростовлы Иван Кононов, «Левый берег Дона» тип аталған йыр яҙа.
«Рус шансоны» жанрында популяр башҡарыусы Константин Ундров башҡарған һәм яҙҙырған йыр ростовлыларға, шулай уҡ бөтә Рәсәй халҡына бик оҡшай — Ундров башҡарыуында «Левбердон» миллионлы тираж менән пластинкаларҙа һәм кассеталарҙа тарала. Бер ни тиклем ваҡыт үткәс, «Левбердон» Михаил Шуфутинский репертуарына күсә.
Иҫтәлекле урындары
Үҙәк ҡала пляжы — пляж, Ворошилов күперенән бер аҙ юғарыраҡ урынлашҡан.
Рәсәй Федерацияһының Прокуратураһы
Рәсәй Федерацияһы прокуратураһы  —    Рәсәй Федерацияһы Конституцияһының һәм Рәсәй   территорияһында эш иткән закондарҙың үтәлешен Рәсәй Федерацияһы исеменән күҙәтеү бурысын үтәүсе үҙәкләштерелгән  федераль органдар системаһы. Рәсәй Федерацияһы прокуратураһы федераль закондар менән билдәләнгән башҡа функцияларҙы ла башҡара. Рәсәй Федерацияһы прокуратураһының вәкәләттәре, эшмәкәрлегенең ойошторолошо һәм тәртибе  «Рәсәй Федрацияһы прокуратуры тураһында»ғы Федераль закон менән билдәләнә. Хәрбиләштерелгән дәүләт ойошмаһы булып тора. Рәсәй прокуратураһында федераль хәрби, хоҡуҡ һаҡлау һәм граждан дәүләт хеҙмәте булдырылған. Прокуратура үҙ вәкәләттәрен дәүләт власы органдарына (закондар сығарыу, башҡарма, суд) бәйһеҙ тормошҡа ашыра, властың бер тармағына ла буйһонмай.
Тарихы
1722 йылдың 12 ғинуарында, Петр I-нең Сенатҡа бирелгән Исемле Юғарғы Указына ярашлы, Рәсәй прокуратураһы ойошторола. Прокуратураны ойошторғанда Петр I тарафынан уның алдына «эштәрҙәге тәртипһеҙлектәрҙән, ғәҙел хөкөм сығармауҙан, ришүәтселектән һәм ҡанунһыҙлыҡтан килеп сыҡҡан золомдо бөтөрөргә йә кәметергә» тигән бурыс ҡуйыла.
Сенаттың беренсе Генерал-прокуроры итеп император граф Павел Иванович Ягужинскийҙы билдәләй. Сенаторҙарҙы Генерал-прокурор менән таныштырғанда, Петр I былай ти: «Бына минең күҙем, уның менән мин бөтәһен дә күрермен».
1864 йылда суд реформаһы була. Ул "Суд үҙгәртеп ҡороуҙарының төп башланғыстары"н билдәләй. Уларға ярашлы, урындарҙа айырым прокурорҙар билдәләү һәм уларҙың иптәштәрен тәғәйенләү ҡарала.
1917 йылдың ноябрендә илдәге юғары власть органы — Халыҡ Комиссарҙары Советы — тарафынан Суд тураһында 1-се декрет ҡабул ителә, уға ярашлы, революцияға тиклемге судтар, суд тәфтишселәре, прокурор күҙәтеүе, присяжныйҙар һәм шәхси адвокатура институттары бөтөрөлә. Уларҙың функцияларын яңы ойошторолған халыҡ судтары, шулай уҡ революцион трибуналдар үтәй башлай. Алдан тәфтишләү үткәреү өсөн махсус тәфтиш комиссиялары ойошторола.
1922 йылдың майында ВЦИК ҡарары менән беренсе «Прокурор күҙәтеүе тураһында положение» ҡабул ителә, уға ярашлы, Юстиция халыҡ комиссариаты составында Дәүләт Прокуратураһы булдырыла. Прокуратураға түбәндәге бурыстар йөкмәтелә:
— бөтә власть органдарының, хужалыҡ учреждениеларының, йәмәғәт, шәхси ойошмаларҙың һәм айырым кешеләрҙең эш-ғәмәлдәренең законлылығына күҙәтеүҙе тормошҡа ашырыу, ғәйеплеләргә ҡаршы енәйәт эҙәрләүе ҡулланыу һәм законды боҙған ҡарарҙарға ҡаршы протест биреү;
— тотҡондарҙың һаҡ аҫтында дөрөҫ тотолоуын күҙәтеү. 1923 йылдың ноябрендә ССР Союзы Юғары судының Прокуратураһы ойошторола, уға киң вәкәләттәр — закондар сығарыу инициативаһы һәм илдең юғары власть органдарында кәңәш биреү тауышы хоҡуғы, шулай уҡ СССР Юғары суды коллегияларының ҡарарҙарын һәм хөкөмдәрен туҡтатып тороу хоҡуғы бирелә. 1933 йылдың июнендә ССР Союзының Үҙәк Башҡарма Комитеты һәм Халыҡ Комиссарҙары Советы Ҡарары менән ССР Союзының прокуратураһын ойоштороу тураһында ҡарар ҡабул ителә. Уға түбәндәге өҫтәмә функциялар ҙа йөкмәтелә:
— ССР Союзының һәм союздаш республикаларҙың һәм урындағы власть органдарының ҡарарҙары һәм бойороҡтарының Конституцияға һәм ССР Союзы хөкүмәте ҡарарҙарына ярашлы булыуы өҫтөнән күҙәтеүҙе тормошҡа ашырыу;
— союздаш республикалар суд учреждениеларының закондарҙы дөрөҫ һәм бер төрлө ҡулланыуын күҙәтеү (теләһә ҡайһы эште теләһә ниндәй башҡарыу стадияһында һоратып алыу, судтарҙың хөкөмдәре һәм ҡарарҙары өҫтөнән юғарыраҡ суд инстанцияларына протест тапшырыу һәм уларҙың башҡарылыуын туҡтатып тороу хоҡуғы менән);
— енәйәт эҙәрләүен ҡуҙғатыу һәм ССР Союзы территорияһындағы бөтә суд инстанцияларында ғәйепләү яғын яҡлау;
— махсус хәлдә торғанлыҡтан ОГПУ, милиция, енәйәт тикшереү бүлеге һәм холоҡ төҙәтеү-хеҙмәт учреждениеларының эш-ғәмәлдәренең законлылығы һәм дөрөҫлөгө өҫтөнән күҙәтеү;
— союздаш республикалар прокуратураларының эшмәкәрлегенә дөйөм етәкселек.
1933 йылдың декабрендә раҫланған «ССР Союзының Прокуратураһы тураһында положение» СССР Прокуратураһының хоҡуҡи статусын үҙ аллы дәүләт органы тип билдәләй. СССР Юғары судының Прокуратураһы юҡҡа сығарыла.
ССР Союзының беренсе прокуроры итеп Иван Алексеевич Акулов тәғәйенләнә. "ССР Союзының Прокуратураһы тураһында положение"ла прокурор күҙәтеүенең традиционға әйләнгән тармаҡтары билдәләнә: дөйөм күҙәтеү, суд органдарының закондарҙы дөрөҫ һәм бер төрлө ҡулланыуын күҙәтеү; тәүтикшереү һәм алдан тәфтишләү органдарының законды үтәүен күҙәтеү; ОГПУ, милиция, холоҡ төҙәтеү-хеҙмәт учреждениелары эш-ғәмәлдәренең законлылығын һәм дөрөҫлөгөн күҙәтеү. Положениела прокуратура органдары системаһы һәм структураһы билдәләнә. Структура подразделениелары булараҡ Прокуратураға хәрби һәм транспорт прокуратуралары ҡарай. Шулай итеп, 1936 йылда прокуратура органдары юстиция системаһынан тулыһынса сығарылып бөтә һәм үҙ аллы берҙәм үҙәкләштерелгән система хасил итә.
Прокуратура органдары эшмәкәрлегенең дәүләт һәм сәйәси әһәмиәтен иҫәпкә алып, прокуратура органдарының абруйын, йоғонтололоғон тағы ла күтәреү маҡсатында СССР Юғары Советы 1946 йылдың мартында «СССР Прокурорына СССР-ҙың Генераль прокуроры тигән атама биреү тураһында» СССР Законын ҡабул итә.
Константин Петрович Горшенин СССР-ҙың беренсе Генераль прокуроры була. 1955 йылдың майында СССР Юғары Советы Президиумы Указы менән «СССР-ҙа прокурор күҙәтеүе тураһында положение» тигән ифрат мөһим закон акты раҫлана. Положениеның 1-се статьяһы СССР-ҙың Генераль прокурорына бөтә министрлыҡтар һәм уларға буйһонған учреждениелар, шулай уҡ СССР граждандары тарафынан закондарҙың теүәл үтәлеүенә юғары күҙәтеүҙе йөкмәтә.
1977 йылда СССР-ҙың яңы Конституцияһы ҡабул ителгәс, ССР Союзы Прокуратураһы уның нигеҙендә СССР Прокуратураһы тураһындағы Закон проектын эшләй. Закон 1979 йылдың ноябрендә ҡабул ителә һәм 1955 йылда раҫланған "СССР-ҙа прокурор күҙәтеүе тураһындағы положение"ны алмаштыра.
СССР тарҡалғас, 1992 йылдың ғинуарында, «Рәсәй Федерацияһы прокуратураһы тураһында» яңы Федераль закон ҡабул ителә.
Яңы Законда граждандарҙың закондарҙы үтәүен күҙәтеү юҡҡа сығарыла, прокуратураның хужалыҡ эшмәкәрлегенә ҡыҫылыуы тыйыла, прокурор күҙәтеүенең йөкмәткеһе бик ныҡ үҙгәрә. Кешенең һәм граждандың хоҡуҡтары һәм иректәре үтәлешен күҙәтеүгә өҫтөнлөк эҙмә-эҙ тормошҡа ашырыла.
Прокуратура эшмәкәрлегенең йүнәлештәре
Закондың өҫтөнлөгөн тәьмин итеү, законлылыҡты, шулай уҡ йәмғиәт һәм дәүләт мәнфәғәттәренең  закон менән һаҡланғанлығын нығытыу  маҡсатында Рәсәй Федерацияһы прокуратураһы түбәндәгеләрҙе күҙәтеүҙе тормошҡа ашыра: Прокуратура эшмәкәрлегенең башҡа йүнәлештәре: Прокурорҙар шулай уҡ судтарҙың эштәрҙе ҡарауында ҡатнаша, законға ҡаршы килгән суд ҡарарҙарына күрһәтмәләр ебәрә, хоҡуҡ нормаларын ижад итеү эшмәкәрлегендә ҡатнаша, дәүләт власы һәм урындағы үҙидаралыҡ органдары ултырыштарында ҡатнаша, ғаризалар, ялыуҙар һәм башҡа мөрәжәғәттәрҙе ҡарай.
Прокуратураның структураһы
Рәсәй Федерацияһының Прокуратураһы  — органдарҙың һәм учреждениеларҙың үҙәкләштерелгән  системаһы, түбәнге баҫҡыстарҙағы прокурорҙар юғарғыларына һәм Рәсәй Федерацияһының Генераль прокурорына буйһоноуынан тора; был системаға инәләр : Прокуратура органдарын һәм учреждениеларын ойоштороу, үҙгәртеп ойоштороу һәм ябыу, уларҙың статусын һәм компетенцияһын  билдәләү Рәсәй Федерацияһының Генераль прокуроры тарафынан ғәмәлгә ашырыла. Рәсәй Федерацияһының Генераль  прокуроры Рәсәй Федерацияһының Генераль прокуратураһына етәкселек итә, ул Рәсәй Федерацияһы Президентының тәҡдиме буйынса Федерация  Советы тарафынан вазифаһына тәғәйенләнә һәм вазифаһынан бушатыла.
Рәсәй Федерацияһы Генераль прокурорының урынбаҫарҙары (шул иҫәптән беренсе урынбаҫар, Рәсәй Федерацияһының Баш хәрби прокуроры, Рәсәй Федерацияһы  Генераль прокурорының федераль округтарҙағы урынбаҫарҙары)  Рәсәй Федерацияһы Генераль прокуроры тәҡдиме буйынса Федерация Советы тарафынан вазифаһына тәғәйенләнә һәм вазифаһынан бушатыла.
Прокурорҙарҙың төп вәкәләттәре
Үҙенә йөкмәтелгән функцияларҙы башҡарғанда прокурор үҙ күҙәтеүе аҫтындағы органдарҙың территорияларына һәм биналарына ҡаршылыҡһыҙ инергә, кәрәкле документтарҙы һәм материалдарҙы биреүҙәрен талап итергә, аңлатмалар алыр өсөн вазифалы кешеләрҙе һәм  граждандарҙы саҡырырға хоҡуҡлы. Прокурор (йә уның урынбаҫары) законға ҡаршы килгән (йәки кешенең һәм граждандың хоҡуҡтарын һәм иректәрен боҙған) хоҡуҡи актҡа протест; норматив хоҡуҡи акттарҙа коррупциоген  факторҙарҙы бөтөрөү тураһында талап килтерә; вазифалы кешегә закон боҙоуҙарҙы бөтөрөү һәм ғәйепле вазифалы кешене дисциплинар йә матди яуаплылыҡҡа тарттырыу талабы менән күрһәтмә индерә; ундай хоҡуҡи актты ғәмәлдә түгел тип таныу талабы менән судҡа мөрәжәғәт итә, административ хоҡуҡ боҙоу тураһында эш ҡуҙғатыу хаҡында ҡарар сығара; законды боҙоуға ярамағанлығы тураһында яҙма иҫкәртеү яһай, граждандарҙың мөрәжәғәттәрен ҡарай һәм тикшерә. Прокурор судтарҙың эштәрҙе  ҡарауында ҡатнаша, ул үҙе судҡа ғариза бирергә йәки процестың теләһә ҡайһы стадияһында эшкә ҡушылырға хоҡуҡлы. Прокурор (йә уның урынбаҫары) үҙ компетенцияһы сиктәрендә өҫтәрәк торған судҡа законһыҙ йә нигеҙһеҙ суд ҡарары (хөкөм, билдәләмә, ҡарар) өҫтөнән апелляция, айырым һәм күҙәтеү күрһәтмәһе  (ялыу) бирә. Судта енәйәт эҙәрләүен тормошҡа ашырып, прокурор дәүләт ғәйепләүсеһе сифатында сығыш яһай. Прокурорҙар уларға  «РФ прокуратураһы тураһында» Федераль закон, Рәсәй Федерацияһының процессуаль һәм башҡа ҡануниәте тарафынан  йөкмәтелгән башҡа вәкәләттәрҙе лә башҡара.
Прокуратура ҡарамағындағы Тәфтиш комитеты — 2011 йылдың 15 ғинуарына Рәсәй Федерацияһы Прокуратураһы ҡарамағындағы Тәфтиш комитеты Рәсәй Федерацияһының Тәфтиш комитеты итеп үҙгәртелде. Тәфтиш комитетының Рәйесе туранан-тура Рәсәй Федерацияһы Президентына буйһона.
Класс чиндары
Прокуратура хеҙмәткәрҙәренең класс чиндары —  прокуратура хеҙмәткәрҙәренә ФЗ № 2202-1-нең 41-се статьяһына ярашлы бирелә торған шәхси хеҙмәт разрядтары. Улар вазифаға һәм эш стажына ҡарап, хеҙмәткәрҙең хеҙмәт һәм һөнәри үҫеше тураһында шаһитлыҡ итеп бирелә. Прокуратура — «РФ дәүләт хеҙмәте системаһы тураһында» Федераль Законына ярашлы хоҡуҡ һаҡлау хеҙмәтенең класс чиндары бирелә торған берҙән-бер дәүләт органы. РФ прокуратураһында түбәндәге класс чиндары бирелә: Башланғыс класс чины прокуратура органдары һәм учреждениеларының аттестация үткән юғары юридик белемле хеҙмәткәрҙәренә бирелә.
Хеҙмәткәргә тәүләп бирелгән класс чиндарының ниндәйе лә башланғыс класс чины тип иҫәпләнә.
2014 йылдан юғары белеме булмаған кешеләр прокурор хеҙмәткәрҙәре вазифаларына алынмай.
Юғары белемле һәм вазифаға тәүге тапҡыр тәғәйенләнгән прокурор хеҙмәткәрҙәренә 3 класлы юрист башланғыс класс чины бирелә.
Хәрби званиелар
Хәрби прокуратура органдарында хеҙмәт иткән хеҙмәткәрҙәр хәрби хеҙмәткәр статусына эйә. Бындай хеҙмәткәрҙәргә,  «Ғәскәри бурыс һәм хәрби хеҙмәт тураһында» Федераль законға ярашлы, хәрби званиелар бирелә.
Хеҙмәт ҡоралы
«Рәсәй Федерацияһы Прокуратураһы тураһында» 1992 йыл 17 ғинуарҙағы  2202-1-се Федераль закондың 45-се статьяһына ярашлы, прокурорҙар хәрби атыу ҡул ҡоралын (пистолеттар, револьверҙар) һәм махсус средстволарҙы даими  йөрөтөргә һәм һаҡларға, шулай уҡ уларҙы Рәсәй Федерацияһы ҡануниәте менән билдәләнгән тәртиптә ҡулланырға  хоҡуҡлы.
Бүләктәр
РФ Генераль  прокурорының  2007 йылдың 1 ғинуарындағы «„Рәсәй Федерацияһы прокуратураһының почётлы хеҙмәткәре“ күкрәккә тағылмалы билдәһе тураһында положениены раҫлау хаҡында»ғы 1-се, 2007 йылдың 2 февралендәге  «„Бик яҡшы хеҙмәт өсөн“ күкрәккә тағылмалы билдәһе тураһында положение хаҡында»ғы 107-к һанлы һәм  2007 йылдың 6 апрелендәге  «Рәсәй Федерацияһы прокуратураһының наградалары тураһында»ғы 393-сө бойороҡтарына ярашлы, Рәсәй Федерацияһы прокуратураһының ведомство наградалары булдырылды :
Етәкселек
Рәсәй Прокуратураһы
Генераль прокурор: Беренсе урынбаҫар: Урынбаҫарҙар: Рәсәй Федерацияһы генераль прокурорының советниктары:
Һаны
Рәсәй Федерацияһы Президентының  2016 йылдың 22 декабрендәге «Рәсәй Федерацияһы прокуратура органдарының дөйөм штат һаны тураһында»ғы 701-се Указы менән Рәсәй Федерацияһы прокуратура органдарының дөйөм штат һаны  51 014 берәмек, шул иҫәптән хәрби прокуратурала  3102 берәмек (шуларҙан хәрби хеҙмәткәрҙәр — 2063 кеше, граждан персоналы — 1039 кеше) тип билдәләнгән.
Айытбаев Мырҙағәле Арыҫлан улы
Айытбаев Мырҙағәле Арыҫлан улы (25 декабрь 1925 йыл—15 июнь 1986 йыл) — элемтәсе, 1952—1959 һәм 1980—1986 йылдарҙа Иҫке Собханғол район элемтә узелы начальнигы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. II дәрәжә Ватан һуғышы (1985), II (1945) һәм III (1944) дәрәжә Дан ордендары кавалеры.
Биографияһы
Мырҙағәле Арыҫлан улы Айытбаев 1925 йылдың 25 декабрендә Башҡорт АССР-ының Бөрйән районы Яңы Собханғол ауылында тыуа.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген «Яңы юл» колхозында башлай. 1943 йылдың 11 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Бөрйән район хәрби комиссариаты тарафынан армияға алына. Һуғышты Воронеж фронтында башлай. 1945 йылдың еңеү яҙына тиклем һалдат һуғыш юлдары буйлап үтә. Һуғышта күрһәткән батырлыҡтары өсөн I һәм II дәрәжә Дан һәм Ватан һуғышы ордендары менән бүләкләнә.
1948 йылда демобилизациялана һәм шул ваҡыттан алып ул райондың төрлө ойошмаларында — элемтә, банк системаһында, урман сәнәғәте хужалығында эшләй. КПСС ағзаһы.
Хәтер
2017 йылдың 23 декабрендә Иҫке Собханғол ауылында Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, «Дан» ордены кавалеры Айытбаев Мырҙағәле Арыҫлан улы хөрмәтенә мемориаль таҡтаташ асыла. Таҡтаташ ул эшләгән «Башинформсвязь» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Белорет район-ара телекоммуникацияларҙы техник хеҙмәтләндереү үҙәгенең Иҫке Собханғол линия-техник цехы фасадына ҡуйыла.
Дзига Вертов
Дзига Вертов (тыуғанда Давид Абелевич Кауфман һуңынан шулай уҡ Денис Абрамович һәм Кауфман Денис Аркадьевич ;булараҡ билдәле; 21 декабрь 1895 (2 ғинуар 1896), Белосток — 12 февраль 1954, Мәскәү) — СССР кинорежиссеры һәм сценарисы, документаль киноның теоретигы һәм уға нигеҙ һалыусыларҙың береһе. Кинематографты, «йәшерен камера» һәм «кинокүҙ» методикаларын индереп, бик күп алымдар һәм техника менән байытты. Уның «Человек с киноаппаратом» (1929) фильмы йыш ҡына тарихтағы бөтә документаль фильмдарҙан иң бөйөгө тип атала.
Кинооператорҙар Борис Кауфмандың һәм Михаил Кауфмандың өлкән ағаһы. Уның ҡатыны — Елизавета Свилова.
Биографияһы
Давид Абелович Кауфман 1895 йылдың 21 декабрендә Белостокта (Гродно губернаһы, Рәсәй империяһы; хәҙер Польша) китап склады һәм ике китап магазины булған букинист Абель Кушелевич Кауфман һәм 1894 йылда Белостокта уның менән никахҡа ингән Хаи-Эстер Рәхмиелевна Гальперн ғаиләһендә тыуған. Музыка мәктәбендә, Петроград психоневрология институтында, Мәскәү университетында уҡыған. 1915 йылда Дзига Вертов псевдонимын (украин теленән дзига - өйөрсәк) ҡуллана башлай. 1917 йылда Мәскәү кино комитетының кинохроника бүлегендә эшләй. 1918—1919 йылдарҙа — «Кинонеделя» журналын төҙөүсе-монтажлаусы. 1920 йылдан  — режиссёр-документалист, «Кино-Правда» киножурналын сығарыу инициаторы (1922—1924 йылдар). Уның етәкселегендә беренсе «Бөгөн» совет йәнһүрәте төшөрөлә (1923). «Культкино» студияһында, 3-сө Дәүләт кинофабрикаһында, Бөтә Рәсәй кино һәм телевидение университетының Киев кино фабрикаһында (1927—1930 йылдар), «Межрабпомфильм», киновидеостудия хроникаль-документаль һәм уҡыу фильмдары үҙәгендә эшләй. Бер нисә үҙ документаль фильм сценарийының, «Тебе, фронт!» уйын фильмының (1942), «Юморески» йәнһүрәт фильмының авторы. «Кино-глаз» фильмы 1925 йылда Парижда Бөтә донъя күргәҙмәһенең көмөш миҙалына лайыҡ була. Вертовтың Украинаға күсенеүе менән етәксеһе үҙе булған «Киноки» төркөмө тарҡала.
Вертов беренсе тауышлы документаль «Донбасс симфонияһы» («Энтузиазм», 1930)   фильмдарының  береһенең режиссёры. «Ленин тураһында өс йыр» (1934), образлы кинопубликистика жанрында фильм төшөрөлә, уны «Правда» гәзите «Бөтә ил йыры» тип атай. «Бишек йыры» (1937) фильмы илдең революциянан һуң үткән егерме йыллыҡ юлына арналған. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында совет халҡының нацизмға ҡаршы көрәшкә һәм тылда эшләүгә арналған «Кровь за кровь, смерть за смерть» (1941), «Клятва молодых» һәм «В горах Ала-Тау» (икеһе лә 1944) фильмдарын төшөрә. Вертовтың артабанғы бөтә кинопроекттарын етәкселек кире ҡаға.
1944 йылдан алып вафат булғансы «Новости дня» киножурналы өҫтөндә режиссёр-монтажсы булып эшләй (бөтәһе 55 һаны донъя күрә).
Документаль фильмдарҙы төшөргәндә Дзига Вертов монтажды пропаганда маҡсатында файҙаланған. Мәҫәлән, «Ленин тураһында өс йыр» фильмында совет власы ҡаҙанышы, совет Көнсығыш ҡатын-ҡыҙҙарының пәрәнжәне 1930 йылдар башында төшөрөп алыуы хаҡында бәйән ителә. Режиссёр идеологик маҡсаттарға ирешеү өсөн документаль һүрәт менән эш итә. «Көнсығыштың азат ҡатын-ҡыҙы» образы Вертов тарафынан тарҡау кадрҙарҙы монтажлау юлы менән барлыҡҡа килә. Беренсе кадрҙарҙа үзбәк пәрәнжәһендә (архитектура буйынса фекер йөрөткәндә) Хиуанан ҡатын-ҡыҙ күрһәтелгән. Артабан тимер юл төҙөлөшө һәм төркмән ҡатын-ҡыҙы күрһәтелә - уның ғәҙәттәгесә йөҙөнөң аҫҡы өлөшө генә ябыҡ. Иң һуңғы булып эпизодта асыҡ йөҙлө ҡаҙаҡ ҡатындары сыға, улар бер ҡасан да пәрәнжә ябынмай. Шулай итеп, төрлө традициялар булған төрлө ерҙәрҙән ҡатын-ҡыҙҙарҙы төшөрөү юлы менән режиссёр монтаж ярҙамында пәрәнжәне ташлау һөҙөмтәһен күрһәтә.
Дзига Вертов 1954 йылдың 12 февралендә вафат була. Тәүҙә әсәһе янында Миус зыяратында ерләнә, 1967 йылда Новодевичье зыяратына (6-сы участка) күсереп ерләнә.
Әҙәбиәттә
Дзига Вертов Ильф һәм Петровтың «Золотой теленок» романының тәүге редакцияһында «кинофакт идеяһы өсөн бөйөк көрәшсе һәм «Ғәҙел объектив» кинокартинаһы авторы  «Крайних-Взглядов исеме аҫтында сығыш яһай. Ильф һәм Петров геройы урнаны ҙур план менән төшөрә, шуға ул «ҡырҡ ике сантиметрлыҡ ҡорал һайғауын хәтерләтә, шулай уҡ »күренә», шулай уҡ «поезд тәгәрмәсе аҫтындағы фотоһүрәттәрҙе үҙенең һөнәре тип иҫәпләй». .
Хәтер
Дзига Вертовҡа арналған документаль фильмдар:
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="1">
Клондайк (фильм, 2022)
«Клондайк» — украин режиссёры Марина Эр Горбачтың нәфис фильмы, премьераһы 2022 йылдың ғинуарында «Сандэнс» кинофестивалендә үтә. Фильмда төп ролдәрҙе Оксана Черкашина, Сергей Шадрин һәм Олег Щербина башҡара.
Сюжеты
Картина Донбасстағы һуғыш осоронда бара. Төп геройҙар Малайзияның "Боинг"ы авиаһәләкәте булған ергә йәнәш ауылда йәшәй.
Премьера һәм ҡабул итеү
«Клондайк» кино проекты 2020 йылда 12-се халыҡ-ара сценарийҙар конкурсында еңеү яуланы. Фильмдың премьераһы 2022 йылдың ғинуарында «Сандэнс» кинофестивалендә бөтә донъя драматик конкурсының World Dramatic Competition программаһы сиктәрендә була, һәм фильм иң яҡшы режиссер призына лайыҡ була. 2022 йылдың февралендә 72-се Берлин кинофестивалендә «Панорама» программаһы сиктәрендә күрһәтелә. Һуңыраҡ фильм украин прокатына сыға.
Тәнҡитселәр билдәләүенсә, режиссёр Украинаның көнсығыш төбәктәрен үҙ эсенә алған «алтын биҙгәк» һәм «хәрби биҙгәк» араһында асыҡтан-асыҡ оҡшашлыҡ үткәрә.
Темерницкий
Темерницкий (Темерницкий совхозы булараҡ билдәле) — Ростов өлкәһенең Аҡсай районындағы ҡасаба. Халҡы — 730 кеше (ауыл биләмәһендә һаны буйынса өсөнсө урында).
Тарих
2008 йылда айырым тораҡ пункты итеп бүленгән. Уға ҡасабанан ике км көнбайышҡа табан аҡҡан Темерник йылғаһының исеме буйынса атама бирелгән . Аралары 6 км алыҫлыҡта булыуға ҡарамаҫтан, быға тиклем Щепкин ҡасабаһы составына ингән булған.
Географияһы
Ҡасаба Дондағы Ростов сигенән 4,1 км (4,8 км) төньяҡта урынлашҡан. Ҡасабаның көнсығышында Щепкин урманы (элекке партия ҡурсаулығы) тора. Ҡасабанан көнбайышҡа табан 2 км алыҫлыҡта Темерник йылғаһы аға. Тораҡ пункт диңгеҙ кимәленән 80 м бейеклектә урынлашҡан.
Урамдар
Темерницкийҙа бер тыҡрыҡ һәм 19 урам :
Монар (фильм)
2017 йылда фильм 70-се Канн халыҡ-ара кинофестивалендә «Режиссерҙарҙың ҡырҡынсы аҙнаһы» секцияһы программаһында ҡатнашыу өсөн һайлап алына. 2017 йылдың июлендә фильм 8-се Одесса халыҡ-ара кинофестивале нең халыҡ-ара конкурс программаһында ҡатнаша.
Ҡабул ителеш
Канн ҡалаһында фильмды күрһәткәндән һуң бөтә донъя кино тәнҡитселәре уны тар-мар итте — Rotten Tomatoes интернет-агрегаторында «Монар»ҙың рейтингы 14 % тәшкил итә. Картина Украинала ла ҡабул ителә — матбуғатта «Шарунас Бартастың иң насар фильмы», «Одесса кинофестиваленең халыҡ-ара конкурсының иң уңышһыҙ фильмы», «ғәжәйеп, ҡот осҡос һәм был OМКФ-та иң насары» тигән белдереүҙәр була. .
Гусев кратеры
Гусев кратеры — Рәсәйҙең Ростов өлкәһендәге импактлы кратеры. Дон һыртында, Каменск-Шахтинский ҡалаһы янында, Северский Донец йылғаһы бассейнында урынлашҡан.
Тасуирлама
Кратерҙың диаметры яҡынса 3 км булып, уның йәше, баһалау буйынса, 49.0 ± 0.2 миллион йыл тәшкил итә. Кратер ер өҫтөндә урынлашҡан.
Үҙенең структураһы буйынса Гусев кратеры ябай структуралы, ул шулай уҡ түңәрәк соҡорҙан ғибәрәт, үлсәме яҡынса 4,5 км х 2,5 км, тәрәнлеге 600 метр. Йыһандан төшөрөлгән фотола кратер һыҙатланмай. Соҡор күмер тоҡомдарында барлыҡҡа килгән һәм үҙәгендә ҡалынлығы яҡынса 360 м булған аллогенный брекчия менән тултырылған. Импактиттың (аллогенный брекчия) тәбиғәткә сыҡҡан ере әҙ, ул Северский Донец йылғаһы үҙәндәрендә һәм уның ҡушылдыҡ йылғалары янында, шулай уҡ Гусев тораҡ пунктының көнбайышында һәм төньяҡ-көнбайышында күҙәтелә.
Был тирәнең ҡатламдарын тикшереү ваҡытында структураһында глубокинская свитаның барлығы билдәләнә, свитаның кратер территорияһындағы һәм уның яҡын-тирәһендәге майҙаны 40х60 км тәшкил итә. Глубокинская свитаның ҡапланыу формаһы күбәләкте хәтерләтә: билатеральный күсәре көньяҡтан төньяҡҡа табан һуҙылған. Гусев кратеры өҫтөндәге Глубокинская свита ҡатламдарының ҡалынлығы 200—300 м тәшкил итә. Свита тоҡомдары мергель, ҡомло мергель, конус һымаҡ сәсрәгән кратерҙар мишендары тоҡомоноң киҫәктәренән ғибәрәт.
Бени-Мазар
Бени-Мазар (араб. بني مزار) — Мысырҙың Минья провинцияһында, Нилдең көнбайыш ярындағы ҡала, унда яҡынса 79 553 кеше йәшәй (2006). Ҡаһирәнән 197 км көньяҡтараҡ урынлашҡан.
Шинуада ҡалаһының иҫке исеме (ғәрәпсә شِنموادة) копт телендәге Чинуотэ/Шинуоти һүҙенән килеп сыҡҡан (сәхид.<span class="script-coptic" style="font-size:125%;line-height:150%;font-family:'Segoe UI Historic', 'Segoe UI Symbol', 'New Athena Unicode', 'MPH 2B Damase', 'Arial Coptic', FreeSerif, Quivira, Analecta, Antinoou;">ϭⲓⲛⲟⲩⲟⲟⲧⲉ, бохайр. ϣⲓⲛⲟⲩⲟϯ ).
Ҡаланың хәҙерге исеме ғәрәп телендәге Баб Эль-Мазарҙан, йәғни килеү урыны ҡапҡаһынан алынған тип иҫәпләнә, сөнки бында үҙенең иҫтәлекле урындары менән билдәле Оксиринхҡа ҡапҡа урынлашҡан.
Ғосман империяһы ғәскәрҙәренән еңелгәндән һәм Сүриәнән Мысырға ҡасҡандан һуң ҡалаға шәйех Дахир Әл-Омар үҙе нигеҙ һала. Шәйехтең нәҫеле әле лә ҡалала йәшәй.
Маяковский майҙаны (Таганрог)
Маяковский майҙаны — Таганрог ҡалаһының майҙаны. Уның күп өлөшө Көньяҡ федераль университеты Инженер-технология институтының корпустары, скверҙары һәм спорт майҙансыҡтары менән биләнгән.
Географияһы
Маяковский майҙаны Энгельс урамы (Радиоинституттың "Г"корпусы), Некрасов тыҡрығы, Шевченко урамы һәм Добролюбов тыҡрығы менән сикләнгән.
Тарих
Был майҙан 1780—1790 йылдарҙа булдырылған. Ҡәлғә валы артындағы Көньяҡ ҡапҡа аша сыҡҡан юлға терәлеп торған территорияны биләй.
Кем өсөн? (Ш.Бабич)
Кем өсөн? — шиғыр, күренекле башҡорт шағиры Шәйехзада Бабич 1916 йылда ижад иткән. Ҡулъяҙма варианты Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө федераль тикшеренеүҙәр үҙәге ғилми архивында һаҡлана. Уҡытыу башҡорт телендә алып барылған дөйөм белем биреү ойошмаларының 9-сы класы өсөн әҙерләнгән башҡорт әҙәбиәте буйынса хрестоматия китабына индерелгән.