cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Троицкий (Мәләүез районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Лысенко Данил Сергеевич
Лысенко Данил Сергеевич (19 май 1997 йыл) — Рәсәй еңел атлеты, бейеклеккә һикереүҙә махсуслашҡан. 2018 йылда биналағы ярыштарҙа донъя чемпионы. 2017 йылда донъя чемпионатының көмөш призеры. 2017 йылда Рәсәй чемпионы. Бинала 2018 йылда Рәсәй чемпионы. Рәсәй халыҡ-ара класлы спорт мастеры (2016).
Биографияһы
Данил Сергеевич Лысенко 1997 йылдың 19 майында Башҡортостан Республикаһының Бөрө ҡалаһында тыуған. Еңел атлетика менән урындағы «Юность» балалар һәм үҫмерҙәр спорт мәктәбендә Ковальский Николай Михайлович етәкселегендә шөғөлләнә башлай. Ул шулай уҡ һуңғараҡ Загорулько Евгений Петровичта шөғөлләнә.
2017 йылда Лондонда донъя чемпионатында 2,32 м һөҙөмтә менән көмөш миҙал яулай, һуңыраҡ Эберштадт турнирында шәхси рекорд ҡуя — 2,38 м.
Шевелевка
Шевелевка (Назаровка) — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сизьма йылғаһының уң ярына тамағынан 30 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Шексна йылғаһыинештән Шекснинск ГЭС-ына тиклем, Аҡкүлде (Вологда өлкәһе) керетеп. Бәләкәй йылға бассейны — Рыбинск һыуһаҡлағысы йылғалары бассейндары, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Зубов ауыл Советы (Өфө районы)
Зубов ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Өфө районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Тарихы
1960 йылдың 23 мартында, Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының ҡарары нигеҙендә, Чесноковка һәм Осоргин ауыл Советтары Зубов ауыл Советына берләштерелә. Административ үҙәге Зубов ауылында урынлаша. Зубов ауыл Советы рәйесе итеп Градобоев Федор Тихонович тәғәйенләнә.
1966 йылдың 6 июнендә Өфө район советы башҡарма комитеты ултырышында Таптыково, Осоргин, Дебовка, Преображеновка, Глумилин, Лекаревка, Ҡыпсаҡ тораҡ пункттарын Зубов ауыл Советы составынан сығарыу тураһында ҡарар ҡабул ителә.
1992 йылдың 11 мартында БАССР-ҙың Өфө районы халыҡ депутаттарының Зубов ауыл Советы сессияһы ҡарары нигеҙендә, Зубов ауыл Советы бүленә һәм Чесноковка ауыл Советы төҙөлә.
2002 йылдың октябрендә Башҡортостан Республикаһы Өфө районы Зубов ауыл Советы хакимиәте Башҡортостан Республикаһы Өфө районы Зубов ауыл Советы муниципаль берәмегенә үҙгәртелә.
2006 йылдың ноябренән Башҡортостан Республикаһы Өфө районы Зубов ауыл Советы муниципаль берәмеге Башҡортостан Республикаһы муниципаль район Өфө районы Зубов ауыл Советы ауыл биләмәһе тип үҙгәртелә.
«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
1973—1977 йылдарҙа Михайлов Валентин Степанович.
1977—1988 йылдарҙа Ғәйнетдинов Ғиләжетдин Мөхитдин улы.
1988 йылдарҙа Гордеев Николай Иванович.
1992 йылдың апреленән Гордеев Николай Иванович Зубов ауыл Советы хакимиәте башлығы була.
2000 йылдың 20 сентябрендә Башҡортостан Республикаһы Өфө районы Зубов ауыл Советы сессияһы ҡарары нигеҙендә, Хәбибуллин Радик Рәшит улы Башҡортостан Республикаһы Өфө районы Зубов ауыл Советы хакимиәте башлығы була.
2007 йылдың 19 мартында Башҡортостан Республикаһы муниципаль район Өфө районы Зубов ауыл Советы ауыл биләмәһе башлығы итеп Моталов Рим Мөхәмәт улы һайлана.
Һылтанмалар
www.zubovo-ufa.ru/selskoe-poselenie/istoricheskaya-spravka.html История развития и преобразования Зубовского сельсовета
Оло Барчиха
Оло Барчиха — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға  исемһеҙ күл Беспалово ауылы янында    ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь  йылғалары ҡушылған урындан  Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей  йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Шварцбах (Тюрингия)
Шварцбах (Тюрингия) (Schwarzbach (Thuringen)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 222 кеше йәшәй. Майҙаны — 4,93 км2. Диңгеҙ кимәленән 309 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7589 һәм автомобиль коды — GRZ.
Оло Барчиха
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Шумкой
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Ҡаракүл
Ҡаракүл — топоним.
Каем-Кур-Ега
Каем-Кур-Ега — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кеум йылғаһының һул ярына тамағынан 195 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Әйле (мәғәнәләр)
Әйле — этноним. Шулай уҡ топоним булып таралған.
Уң Терь
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Кемерово ҡалаһынан ҡойған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Вяземка (йылға)
Вяземка  — Рәсәйҙәге йылға. Мәскәү өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/2231/855/257 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ҡараһыу
Ҡараһыу — топоним.
Шварцбург (Тюрингия)
Шварцбург (Тюрингия) (Schwarzburg) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 542 кеше йәшәй. Майҙаны — 14,63 км2. Диңгеҙ кимәленән 280 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 7427 һәм автомобиль коды — SLF.
Шимка
Шимка — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кема йылғаһының һул ярына тамағынан 92 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Шексна йылғаһыинештән Шекснинск ГЭС-ына тиклем, Аҡкүлде (Вологда өлкәһе) керетеп. Бәләкәй йылға бассейны — Рыбинск һыуһаҡлағысы йылғалары бассейндары, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Кайгарка
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ҡарағас (төшөнсәләр)
Карағас күп мәғәнәлн һүҙ.
Топкая (Ача ҡушылдығы)
Топкая — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ача йылғаһының һул ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Кемерово ҡалаһынан ҡойған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Оло Верзиловка
Оло Верзиловка — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сосновка йылғаһының уң ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Билгеләр
Билгеләр — шул уҡ исемле карстлы күл һәм һаҙлыҡты үҙ эсенә алған комплекстан торған төбәк, тәбиғәт ҡомартҡыһы.
Оло Верзиловка
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Билгеләр
Исеме
Билгеләр күлен изге тип атайҙар. «Билге» һүҙе «тамға», «билге», «билдә», «ин», «инәү» кеүек башҡорт теленән.
Оло Верзиловка
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Билгеләр
Тасуирламаһы
Билгеләр күле һәм шул уҡ исемле һаҙлыҡ Ағиҙел буйы убалы тигеҙлегенең төньяҡ өлөшөндә, Нуриман районы Нимесләр ауылынан көнбайышҡа табан 1,8 км алыҫлыҡта, Иҫтерек ауылы эргәһендә урынлашҡан. Күлдең оҙонлоғо яҡынса 15-17 метр. Дөйөм майҙаны — 36,7 га. Күл дөрөҫ булмаған груша формаһында, тымыҡ. Ҡатнаш, күбеһенсә ер аҫты һәм атмосфера һыуҙары менән туйына. Тирә-яғындағы ландшафтар бөтөрөлгән киң япраҡлы урмандар урынындағы ауыл хужалығы ерҙәренән тора. Билгеләр күле һәм һаҙлығы юғары биотөрлөлөккә эйә булған һыу-һаҙлыҡ комплексы тип танылған, унда һирәк осрай торған хайуандар йәшәй һәм үҫемлектәр үҫә. Яр буйҙарын таллы (аҡ тал), ҡара ерекле (ҡара ерек, шыма ҡарама), күрәнле-мүкле-ҡайынлы (тәлгәш ҡайын), күрәнле-үләнле һ.б. һаҙлыҡтар, һирәгерәк болондар биләй. Үҫемлектәрҙең Башҡортостан Республикаһының Ҡыҙыл китабына индерелгән һирәк төрҙәре үҫә: себер һыу сәтләүеге, һаҙ мунсағы, аҡ күрәнүлән, мүк еләге, ысыҡ үләне. Күл Башҡортостанда бәләкәй диңгеҙ наядаһы үҫкән берҙән-бер урын булып тора. Унда Упҡанкүлдәге кеүек себер һыу сәтләүеге үҫә. Һоро торна йәшәй. Шуға күрә уның территорияһында хужалыҡ эшмәкәрлектәре, һыу ятҡылығын бысратыу, торф сығарыу тыйылған.
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең 2011 йылдың 30 декабрендәге «Ғафури, Нуриман, Мәләүез райондарының тәбиғәт объекттарын һәм комплекстарын республика әһәмиәтендәге тәбиғәт ҡомартҡылары исемлегенә индереү тураһындағы» 514-се ҡарарына ярашлы Билгеләр комплексы тәбиғәт ҡомартҡыһы тип иғлан ителә.
Щучья Виска (Индига ҡушылдығы)
Щучья Виска — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Индига йылғаһының уң ярына тамағынан 160 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Шола
Шола (Ломна) — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ковжа йылғаһының уң ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 81 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Шексна йылғаһыинештән Шекснинск ГЭС-ына тиклем, Аҡкүлде (Вологда өлкәһе) керетеп. Бәләкәй йылға бассейны — Рыбинск һыуһаҡлағысы йылғалары бассейндары, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Ҡурған дәүләт университеты
Тарихы
Рәсәй Федерацияһы Дәүләт комитетының Ҡурған дәүләт университеты Рәсәй Федерацияһы Президентының 1995 йылдың 30 сентябрендәге 990-сы указына ярашлы, Рәсәй Федерацияһы Дәүләт комитетының Ҡурған машиналар эшләү институтын һәм Рәсәй Федерацияһы Мәғариф министрлығының Ҡурған педагогия институтын ҡушыу юлы менән булдырыла.
Институттар йәш университетҡа квалификациялы кадрҙарын, фәнни мәктәбен һәм ҡырҡ йыллыҡ традицияларын тапшыра. Бай матди-техник база Ҡурған дәүләт университетын фәнни эҙләнеүҙәр һәм инновациялар үҙәге яһай. 500-ҙән ашыу уҡытыусы студенттарға үҙҙәренең белемен һәм тәжрибәһен тапшыра, шуларҙан 300-ҙән ашыуы фән кандидаты һәм 60-тан ашыуы фән докторы. 23 уҡытыусы Рәсәй Федерацияһы юғары мәктәптәренең атҡаҙанған хеҙмәткәре, 75 Рәсәй Федерацияһы юғары профессиональ белем биреүҙең почетлы хеҙмәткәре, 15 профессор атҡаҙанған машиналар төҙөүсе, иҡтисадсы, юрисы, уйлап табыусы, РФ рационализаторы, атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре, Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре маҡтаулы исемдәрен йөрөтә. Университетта практиктар: банк етәкселәре, юғары ранг идарасылары, үҙ өлкәһендә тәжрибәле белгестәр ҙә уҡыта.
Университет гуманитар, социаль-иҡтисади һәм техник һөнәрҙәр белгестәре әҙерләй. Университет 10 корпуста урынлашҡан. Әҙерлек майҙаны 52400 м²-ҙан ашыу булған уҡыу-лаборатория базаһында алып барыла.
Ятаҡтары
Ситтән килгән студенттарға ятаҡ бирелә. Меңгә яҡын уҡыусы секция һәм коридор тибындағы дүрт ятаҡта йәшәй. Һәр институтҡа үҙ ятағы нығытылған, урындар һаны сикләнгән. 2012 йылда университеттың бөтә корпустары һәм дөйөм ятаҡтары йыһазландырыла.
Оло Ҡалыш инка
Оло Ҡалыш инка — Рәсәйҙәге йылға. Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ҡалыш енка йылғаһының һул ярына тамағынан 45 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь йылғалары ҡушылған урындан Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Оло Һунакүл
Оло Һунакүл— Силәбе өлкәһе Сыбаркүл районындағы күл, Сыбаркүл ҡалаһынан төньяҡтараҡ урынлашҡан.
1999 йылдан 2011 йылға тиклем күл ярында халыҡ ижадының Бажов фестивале уҙа.
Географияһы
Һыу ятҡылығы ҡылымыҡтар менән тоташҡан ике өлөштән тора. Төньяҡ өлөшө Оло плесо, көньяҡ өлөшө Кесе плесо тип атала. Төньяҡ өлөшөндә ике утрау — Яҫы һәм Юғары утрау урынлашҡан.
Оло Һунакүл менән йәнәш күп бәләкәй һәм уртаса күлдәр бар — Кесе Һунакүл,  Мисәш, шулай уҡ Кесе һәм Оло Киҫегәс. Оло Һунакүл ямғырлы йылдарҙа Кесе Һунакүл һәм Оло Киҫегәс менән ҡылымыҡтар ярҙамында тоташа. Күл ярҙарында Непряхино ауылы, Һунакүл ҡасабаһы, шулай уҡ Көньяҡ Урал дәүләт университетының спорт-һауыҡтырыу комплексы һәм башҡа ял итеү базалары урынлашҡан.
Исеме
Күл атамаһы элек татарҙарҙа һәм башҡорттарҙа таралған ир-аттарҙың Һун исеменән килеп сыҡҡан, ул «һуңғараҡ», «һуңғы» тигәнде аңлата, йәки ғаиләлә бала тыуыу тәртибен сағылдыра.
Үҫемлектәр һәм хайуандар донъяһы
Күл төбө ҡомло һәм ләмле. Бында ҡорман, сабаҡ, табан балыҡ, ҡарабалыҡ, алабуға, шырт балыҡ, суртан һәм карп тереклек итә. 2007 йылда күлгә  рипус һәм шамбы ебәрәләр.
Закза
Закза — Рәсәйҙәге йылға. Мәскәү өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/2231/855/243/2 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 6,5 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мәскәү йылғаһы Звенигород ҡалаһынан Рублёво гидроузеленә тиклем, Истра (башынанИстра һыуһаҡлағысына тиклем) йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ока ҡушылдыҡтары бассейны, Мокша тамағына тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ғүмәров Айытбай Әхмәт улы
Ғүмәров Айытбай Әхмәт улы (26 ноябрь 1942 йыл) — ғалим-хирург, юғары мәктәп уҡытыусыһы, медицина фәндәре докторы, профессор (1987), Рәсәй Федерацияһының (2007) һәм Башҡортостан Республикаһының (1997) атҡаҙанған фән эшмәкәре, Рәсәй Федерацияһының (2002), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1991).
Биографияһы
Айытбай Әхмәт улы Ғүмәров 1942 йылдың 26 ноябрендә Баймаҡ районының Сындәүләт (хәҙер бөткән) ауылында ишле ғаиләлә тыуған. Айытбайға ете йәш тулған саҡта атаһы вафат булып ҡала, әсәһе бер үҙе биш баланы үҫтерә, тәрбиәләй. Ауылда мәктәп булмауы арҡаһында башланғыс кластарҙа Кәрешкә ауылында уҡый, йәйәүләп көндә 14 саҡрым ер үтә. 5-7 кластарҙы — Байыш ауылында, артабан өлкән кластарҙа Баймаҡ 1-се һанлы мәктәбендәбелем ала. Бала, үҫмер сағы һуғыштың тәүге ауыр йылдарына тура килә.
Мәктәпте тамамлағандан һуң электрик булып эшләй. 1960 йылда Башҡорт дәүләт медицина институтының дауалау факультетына уҡырға инә. Студент йылдарында бик әүҙем тормош алып бара, спорт менән етди шөғөлләнә, 1-се разрядлы саңғысы була.
Институттан һуң (1967) Баймаҡ ҡалаһына хирург булып эшкә ҡайта. 1972 йылдан алып — бүлек мөдире. Ҡатмарлы операциялар эшләй. 1973 йылда Ленинград педиатрия медицина институтының балалар хирургияһы кафедраһында эргәһендәге аспирантураға инә. Диссертацияһының темаһы — «Балаларҙың эсәктәренә зыян эшләүҙе дауалау». Өфөлә балалар хирургия кафедраһында эшләп алғас, ҡабаттан Ленинградҡа китә һәм докторантураға уҡырға инә. «Яңы тыуған балалрҙың диафрагмаль бүҫерен хирургиик юл менән дауалау» теманы докторлыҡ диссертацияһын яҡлай.
1989 йылдан әлеге көнгә тиклем Башҡорт дәүләт медицина университетында балалар хирургияһы кафедраһы мөдире, Башҡортостан Республикаһының Һаулыҡ һаҡлау министрлығының штаттан тыш баш хирургы вазифаһын башҡара.
Фәнни хеҙмәттәре балалар ауырыуҙарын диагностикалау һәм хирургик дауалау ысулдарын эшләүгә арналған. А. Ғүмәров етәкселегендә балаларҙа тыумыштан пилоростеноз булғанда лапароскопик операциялар яһау, бөйөрҙө күсереп ултыртыу, талаҡты лапароскопик алып ташлау һәм перитонитты дауалау методикалары эшләнгән һәм дауалау практикаһына индерелгән.
Александр Невский лавраһы
Изге Троица Александр Невский лавраһы — православие ирҙәр монастыры, Санкт-Петербургта Невский проспектының көнсығыш осонда урынлашҡан. Ҡаланың иң тәүге һәм иң эре монастырҙарының береһе. 1797 йылдан алып лавра статусына эйә.
Ғүмәров Айытбай Әхмәт улы
Биографияһы
400-ҙән ашыу фәнни эше, 18 уйлап табыу авторы. Башҡортостан балалар хирургияһы үҙәге етәксеһе (1989 йылдан алып), Башҡортостан Республикаһының Балалар хирургтары ассоциацияһы президенты (1991 йылдан алып).
Александр Невский лавраһы
Архитектура комплексы составына бер нисә билдәле некрополдар (кәшәнәләр) инә, унда XVIII—XIX быуаттарҙың күп кенә күренекле эшмәкәрҙәре баҡыйлыҡта ята.
Пётр дәүере
Тыуған яҡты өйрәнеү баҫмаларында йыш ҡына Невский монастырына нигеҙ һалыусы Пётр I тип яҙыла. 1710 йылдың июль айында, Черный йылғаһы (хәҙерге Монастырка) Неваға ҡойған ерҙә батша бында монастырь төҙөргә фарман бирә, монастырҙың ҡарамағында Олонец крайындағы Нева йылғаһының ике ярында 5000 квадрат сажин ер бүленә, шулай уҡ монастырға бик бай Валдайский Иверский монастыры үҙенең бөтә аҫаблары менән бирелә.
Яңы монастырҙы архимандрит Феодосий (Яновский) ҡулайлаштыра. Нигеҙ һалыуҙың рәсми датаһы — тәүге Благовещенский ағас сиркәүен изгеләндереү көнө — 1713 йылдың 25 марты (Благовещение Пресвятой Богородицы байрамы). Ике йыл үткәс, Архитектура комплексы проекты Доменико Трезини етәкселеге аҫтында төҙөлә. Невский монастырын Трезини таш төҙөлөшлө симметрик ансамбль итеп күҙаллай, уны Нева һәм Черная йылғаһы араһындағы участокта күрә. Шул уҡ ваҡытта монастырь яңы баш ҡаланың көньяҡ-көнсығышында форпост булып тора, сөнки, ҡағиҙә буйынса, фортификацион сәнғәт проекты буйынса төҙөлә. Петербургтан монастырға тиклем киң юл («Невский першпективаһы») һалыу планлаштырыла.
Монастырь төҙөү барышында уның диуарҙары янында ҡаласыҡ, баҡсалар барлыҡҡа килә, хужалыҡ ҡаралтылары: тимерлек, ағастан әйберҙәр яһау оҫтаханаһы, мал һарайы һәм ялан кәртә, тирмән — күтәртелә. Артабан етештерелгән уңышты һәм әйберҙәрҙе һаҡлау өсөн баҙҙар ҡаҙыла.
Пётр I 1723 йылдың 29 майында монастырға бара һәм кенәз Александр Невскийҙың мәйете ҡалдыҡтарын Владимир раштыуаһы монастырынан лавраға күсертә. Санкт-Петербургта 1724 йылдың 30 авгусында Рус сиркәүе календарына был турала иҫтәлек итеп яңы байрам: Кенәз Александр Невскийҙың күсерелеүе байрамын — индерә.
Кайндор
Кайндор — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Куньяк йылғаһының һул ярына тамағынан 97 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Тугояковка
Тугояковка — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/2677/106 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 52 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Кемерово ҡалаһынан ҡойған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Сож
Сож (Сож, Сож, Сож) — Европалағы йылға. Өс дәүләт биләмәһенән — Рәсәй Федерацияһы, Беларусь һәм Украина аша аға йәки сигенән үтә. Оҙонлоғо — 648 километр.
Георгий таҫмаһы
Георгий таҫмаһы — символик таҫмаларҙы таратыу буйынса Бөйөк Ватан һуғышында Еңеү көнөн байрам итеүгә арналған йәмәғәт акцияһы. 2005 йылдан алып «РИА Новости» һәм йәштәргә социаль ярҙам күрһәтеү буйынса төбәк йәмәғәт ойошмаһы (РООСПМ) - «Студенттар ойошмаһы» - башланғысы менән үткәрелә.
Шул ваҡыттан алып йыл һайын үткәрелгән традицион акцияға әүерелә һәм йәмәғәт ойошмалары, предприятиелар һәм дәүләт бюджеты иҫәбенә 24 апрелдән 12 майға тиклем үткәрелә. 2008 йылда Георгий таҫмалары 30-ҙан ашыу илдә таратыла. Акция үткәрелгән алты йыл эсендә бөтә донъяла 50 миллиондан ашыу таҫма таратыла. Акция үткәреү буйынса иң әүҙем илдәр — Рәсәй, Греция, Франция, Италия, Абхазия, Латвия], [[Бөйөк Британия, АҠШ, Германия, Ҡытай, Вьетнам, Бельгия, Афғанстан, шулай уҡ Молдова һәм Белоруссия
Георгий таҫмаһы тышҡы күренеше һәм төҫө буйынса «1941-1945 йылдарҙа Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалы ҡалыбының таҫмаһына тап килә. Әлеге акция сиктәрендә таратылған таҫмалар Георгий таҫмалары тип атала. Георгий таҫмаһы Екатерина II дәүерендә Рәсәй империяһының юғары наградаһы — Изге Георгий ордены — менән бергә барлыҡҡа килә.
Ойоштороусылар билдәләүенсә, акцияның төп маҡсаты — «бер нәмәгә ҡарамаҫтан яңы быуынға, кем һәм ниндәй хаҡ менән кешелек тарихындағы иң ҡурҡыныс һуғышта еңеү яулағанын, кемдең вариҫтары булып ҡалабыҙ, нимә менән һәм кем менән ғорурланырға тейешбеҙ, кемде иҫләргә тейешбеҙ икәнде оноттормаҫҡа».
Акция «Олатайымдың Еңеүе — минең Еңеү», «Бәйлә. Әгәр исеңдә тотһаң!!», «Мин хәтерләйем! Мин ғорурланам!», «Беҙ — Бөйөк Еңеү вариҫтары!», «Еңеү өсөн олатайға рәхмәт!» һәм башҡа лозунгылар аҫтында үткәрелә.
Дөйөм мәғлүмәт
XVIII быуаттан башлап Георгий таҫмаһы юғары армия наградаһы — Изге Георгий ордены (Георгий тәреһе) өлөшө була. Георгий таҫмаһы I, II һәм III дәрәжә Дан орденының һәм «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» миҙалының ҡалыбындағы таҫманы ҡабатлай.
Әлеге таҫманы «Гвардия таҫмаһы» тип исемләү дөрөҫлөккә тап килер ине, тигән фекерҙәр бар, сөнки Георгий таҫмаһының төҫтәре — һары һәм ҡара (1769 йылғы статут) йәки ҡыҙғылт һары һәм ҡара (1913 йылғы статут) ә Гвардия таҫмаһының төҫтәре — алтын-ҡыҙғылт һары һәм ҡара. Ысынында геральдик күҙлегенән ҡыҙғылт һары һәм һары — шул уҡ алтын төҫө. Мәҫәлән, урыҫ полководецы Михаил Кутузов рәссам Роман Волков портретында ҡара-ҡыҙғылт һары Георгий таҫмаһы менән һүрәтләнгән (1813 йыл). Совет власы осоронда Георгий таҫмаһы юҡҡа сығарыла (1917 йылғы «Бөтә хәрбиҙәрҙе хоҡуҡтарҙа тигеҙләү тураһында» декреты) һәм бер тапҡыр ҙа дәүләт наградаларында ҡулланылмай. 1942 йылда хәрби Дан ордены ҡалыбын Гвардия таҫмаһы биҙәй.
«Георгий таҫмаһы» акцияһы 2005 йылда Еңеүҙең 60-йыллығына интернет-проекттары директоры Наталья Лосева башланғысы менән старт ала («Наша Победа. День за днем» проекты) (һуңыраҡ — ОРН ФГУП РИА Новости етәксеһенең беренсе урынбаҫары) (һуңғараҡ — ОРН (Берләштерелгән яңылыҡтар редакцияһы) етәксеһенең беренсе урынбаҫары (ФГУП РАМИ «РИА Новости)» . Шулай уҡ акция ойоштороусыһы булып "Студенческая община"ның экс-лидеры, хәҙерге ваҡытта ГАУК «Мосгортур» директоры Василий Овчинников, иҫәпләнә. Киң мәғлүмәт саралары фекеренсә, акцияның авторы шәхсән Наталья Лосева  .Тыуған ҡалаһы Новосибирскиҙағы урындағы гәзиткә биргән интервьюһында Лосева ошолай тип белдерә :
«Георгий таҫмаһы» акцияһы кодексы
Георгий таҫмаларын ҡулланыу «Георгий таҫмаһы» акцияһы кодексы регламенты менән билдәләнә, кодекс 10 пункттан тора. Акция дәүләт, урындағы үҙидара органдары, шулай уҡ коммерция һәм коммерцияға ҡарамаған ойошмалар менән финанслана. Акция инициаторҙары фекере буйынса, таҫма бушлай таратылырға тейеш.
«Георгий таҫмаһы» акцияһы — сәйәси һәм коммерция булмаған акция.
2005
Георгий таҫмалары сит илдәге Рәсәй илселектәренең күпселегенә ебәрелә.
2006
2006 йылда акция сиктәрендә Рәсәйҙең 900-ҙан ашыу ҡалаһында, яҡын һәм алыҫ сит ил дәрҙә 4 миллиондан ашыу Георгий таҫмаһы таратыла. Акцияла Израиль, АҠШ, Канада, Фарсы ҡултығы илдәре, Европаның күп кенә ҡалалары ҡатнаша. Прогресс М-57 космос карабы Еңеү көнө символын Халыҡ-ара космос станцияһына алып барып еткерә. Акцияға партнерҙар булараҡ BP һәм МТК заправкалау селтәрҙәре, Рәсәй һаҡлыҡ банкы, «Интеррос» холдингы ҡушылалар.
From-UA интернет-изданиеһы һәм «Славян донъяһы» Үҙәге башланғысы менән «Георгий таҫмаһы» акцияһы тәүге тапҡыр Украинала үткәрелә.
2007
2007 йылдан алып «Георгий таҫмаһын» Еңеү көнөндә Ҡыҙыл майҙандағы парадтар ваҡытындаил етәкселәренең пиджак лацкандарында күрергә мөмкин, мәҫәлән, Владимир Путиндың һәм Дмитрий Медведевтың.
2007 йылда урыҫ диаспоралары булған бөтә илдәрҙә лә үтә. Акцияға Советтар Союзына ҡағылышы булмаған илдәр ҙә ҡушыла. Бөтә донъя буйынса 10 миллиондан ашыу таҫма таратыла.
2007 йылда тәүге тапҡыр Словакияла һәм Чехияла үтә, ойоштороусыһы Slovnik.org. интернет-порталы.
Ҡайһы бер интернет-сайт ҡулланыусыларына Георгий таҫмаһын аватарка сифатында ҡулланырға тәҡдим итәләр.
2008
2008 йылда Рәсәйҙең бөтә төбәктәре тиерлек акцияла ҡатнаша башлай. Төбәк һәм урындағы хакимиәттәре, «афгансылар» ветеран ойошмалары һәм предприятелар 2 миллион самаһы Георгий таҫмаһына заказ бирәләр. Ҡарасай-Черкесияла — миллион ярым, Төньяҡ Осетияла - 20 мең, Коми Республикаһында — 400 меңдән ашыу таҫма, 1,8 миллиондан ашыу таҫма Санкт-Петербург ҡалаһында таратыла.
Яҡын һәм алыҫ сит илдәр иҫәбенән иң әүҙем ҡатнашыусылар — Греция, унда 20 меңдән ашыу таҫма таратыла, шулай уҡ Украина, Үзбәкстан, Эстония, Латвия, Франция, Италия, Германия, Бельгия, [Молдавия]] (Приднестровье), Исландия, Бөйөк Британия, АҠШ, Ҡытай, Вьетнам, Афғанстан, Мексика (бөтәһе 30-ҙан ашыу ил ҡатнаша).
Мәскәүҙә беренсе тапҡыр «Георгий таҫмаһы» Хәрби кино фестивале үткәрелә.
2008 йылда Эстония Дәүләт телерадиоһыгың урыҫ телле редакцияларына «Георгий таҫмаһы» акцияһы тураһында телгә алыу тыйыла.
2009
Февраль айында хәҙерге Рәсәй тарихында иң иң масссауи патриотик халыҡ акцияһына арналған фотография күргәҙмәһе үткәрелә. Псков өлкәһендә аҡ мәрмәрҙән эшләнгән хәтер ғибәҙәтханаһы асыла. Эстән ғибәҙәтхана Георгий таҫмаһы рәүешендә яһалған постаментта Георгий тәреһе меннә биҙәлгән. Ошондай туғыҙ ғибәҙәтхана төҙөлгән.
2010
«Георгий таҫмаһы» акцияһы Героой-ҡалаллары буйынса Бөйөк Ватан һуғышының 65-йыллығына арналған автопробегтың символы була. Һәр ҡалала югереүҙә ҡатнашыусылар таҫмалар тарата.
2011
«Георгий таҫмаһы» бик ҙур таҫмаларға һәм хатта һүрәттәрҙә сағылдырыла. Мәҫәлән, Амурҙа оҙонлоғо 8 метр һәм киңлеге 50 сантиметр булған таҫманы студенттар үҙаллы тегәләр һә, шарҙарға беркетеп, һауаға осоралар. Томск ҡалаһында ике ҙур Георгий таҫмаһын тегәләр. Железногорскиҙа граффити оҫталары ҡала үҙәгендә бик ҙур таҫманы эшләйҙәр.
9 майҙа Карелия таможня хеҙмәткәрҙәре Рәсәй-Финляндия сиген үтеүсе туристарға таҫмалар тарата.
«Георгий таҫмаһы» проекты сиктәрендә 11-18 июндә Севастополь — Балаклава — Артек — Севастополь маршруты буйынса «Диңгеҙ корпусы — герой — ҡалалар 2011» халыҡ-ара крейсер яхталарының елкәнле регатаһы үткәрелә.
2012
27 апрелдә Бөтә Рәсәй күргәҙмәләр үҙәге (ВВЦ) майҙансыҡтарындағы ВВЦ «Йәштәр ҡалаһы» спорт-ял сараһы үтә, шулай уҡ унда волонтерҙар таҫмалар тарата.
Проект «Rap info» РИА новости проекты Еңеү көнөнә бағышланған махсус тапшырыу әҙерләй. Ойоштороусылар эшләгән тарих видеодәресен акцияһы сайтында ҡарап була ине.
Георгий таҫмалары Еңеү көнөндә никахлашҡан йәштәргә, шулай уҡ ғаилә тормошо юбилейын билдәләгән ирле-ҡатындарға тапшыралар.
20 меңдән ашыу таҫма Рәсәй МВД-на тапшырыла, уларҙы ЮХХДИ хеҙмәткәрҙәре 4 майҙан алып тәртип боҙоусыларға һәм теләгән бөтә автомобиль йөрөтөүселәргә тараталар. Ленточка тапшырҙы, 20 меңдән ашыу булған Рәсәй эске эштәр министрлығы, 5 майҙа хеҙмәткәрҙәре менән боҙоуҙарҙы туҡтатыуға һәм уларҙы таратырға теләүселәр барыһы ла ябай стационар постары н автолюбитель ДПС Мәскәүҙә.
2013—2015
Акция сиктәрендә 2014 йылдың 5 майында «Еңеү энергияһы» проекты сиктәрендә Смоленскиҙа иң оҙон Георгий таҫмаһын күреп булды. Таҫманың оҙонлоғо яҡынса 400 метр, киңлеге — 36,5 сантиметр. Сарала 500-ҙән ашыу волонтер ҡатнаша.
Арыҫланов Риф Хәмит улы
Арыҫланов Риф Хәмит улы (14 июнь 1968 йыл) — журналист, радио-һәм телетапшырыуҙар алып барыусы, композитор. «Башҡортостан» телерадиокомпанияһының «Юлдаш» мәғлүмәт-музыка каналының баш режиссёры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2013).
Биографияһы
Риф Хәмит улы Арыҫланов (Риф Арыҫлан) 1968 йылдың 14 июнендә Башҡорт АССР-ының Ҡаҙырғол ауылында тыуған.
1983 йылда күрше Яңы Йәнбәк ауылындағы урта мәктәптең һигеҙ класын тамамлай һәм Дәүләкән музыка училищеһына «кларнет» һөнәре буйынса уҡырға инә.
1989 йылда Совет Армияһына саҡырыла. Хәрби хеҙмәттен 1991 йылғаса Төмән өлкәһенең Тобол ҡалаһында үтә. Был осорҙа журналистика менән мауыға, һалдат тормошон яҡтыртҡан хәбәрҙәре был төбәктә башҡорт һәм татар телдәрендә нәшер ителгән берҙән-бер баҫма — «Яңырыш»” исемле газетала донъя күрә.
Ҡораллы Көстәрҙән запасҡа ҡайтарылғас, 1992 йылда Башҡорт дәүләт университетының башҡорт филологияһы һәм журналистика факультетына уҡырға инә.
2 курстан башлап Башҡортостан радиоһының йәштәр редакцияһында эшләп тә йөрөй, ә 1997 йылда юғары белемле журналист үҙенең һөнәре буйынса «Тамыр» телерадиостудияһына хеҙмәткәр итеп ҡабул ителә. Бында ул популяр милли эстрадаға арналған «Тамыр-плюс» һәм классик музыка тураһында һөйләгән «Менуэт» радио программаларының авторы һәм алып барыусыһы, бер үк ваҡытта балалар өсөн эфирға сыҡҡан телевизион тапшырыуҙарҙа һәм телефильмдарҙа алып барыусы һәм актёр була.
1998 йылда Риф Арыҫлан «Радио-2»-гә (хәҙер «Юлдаш» радиоһы) музыкаль мөхәррир итеп саҡырыла. Бөгөнгө көндә ул бында баш музыкаль етәксе һәм продюсер вазифаһында эшләй.
Ижади эшмәкәрлеге
Композитор булараҡ, Риф Арыҫлан 800-ҙән артыҡ йыр авторы. Күп шағирҙарҙың һүҙҙәренә яҙылған был йырҙарҙы Башҡортостан һәм Татарстан Республикаларының билдәле сәхнә оҫталары бик яратып башҡара, уларҙы тамашасылар һәр саҡ йылы ҡабул итә. Мәҫәлән, уның «Ностальжи» тип исемләнгән музыкаль дискыһына ингән һәм башҡа күп кенә йырҙары киң билдәлелек яулаған.
«Косуля» кинофильмына яҙған музыкаһы өсөн ижадсы 2005 йылда илдәге иң юғары телевизион премия – «ТЭФИ»ға лайыҡ булды.
МЙХЛ 2016/2017 йылдар миҙгелендә
МЙХЛ 2016/2017 йылдар миҙгелендә — 2016 йылда Йәштәр хоккей лигаһы беренселеге урынына барлыҡҡа килгән Милли йәштәр хоккей лигаһының тәүге миҙгеле. Чемпионат 2016 йылдың 9 сентябрендә Глазовта урындағы «Прогресс» һәм «Красноярские Рыси» клубтары араһында уйын менән башлана һәм 2017 йылдың апрель айында чемпионаттың финал уйындары менән тамамланасаҡ.
Миҙгел алдынан Лига составынан «Зеленоград» хоккей клубы сыға. Ә чемпионат барышында «Крылья Кубани» аҡса булмағанға күрә сығышын дауам итә алмай.
Глазов ҡалаһында 21 ғинуарҙа МЙХЛ тарихында тәү тапҡыр үткән Быуындар кубогын Көнсығыш командаһы еңә: улар Көнбайыш конференцияһы командаһын 6:0 иҫәбе менән тар-мар итәләр. «Дизелист» һәм «Горняк» хоккей клубтары үҙ конференцияларында беренсе урындарҙы алалар. Уларҙың даими миҙгелдә йыйған мәрәйҙәр проценты ла тигеҙ. Ошо уҡ командалар Региондар кубогы финалына сыға. Башҡортостан клубы серияны 3-2 иҫәбе менән еңә һәм МЙХЛ тәүге чемпионы исемен яулай.
Ҡатнашыусылар составында үҙгәрештәр
МЙХЛ-дың тәүге миҙгелендә Рәсәйҙән 19 команда уйнаясаҡ. 16 команда ЙХЛ беренселегенең һуңғы миҙгелендә ҡатнаша. Тағы икәү — «Северские Волки» һәм «Крылья Кубани» — яңы төҙөлгән клубтар. Ә «Дмитров» хоккей клубы ЙХЛ беренселегенең үткән миҙгелендә ҡатнашмаһа ла, беренселектең икенсе йылдарында уйнағаны бар һәм үткән миҙгелдә бер ҡайҙа ла сығыш яһамай. Был миҙгелдә «Зеленоград» хоккей клубы ла ҡатнашырға тейеш ине, әммә уны ҡатнашыусылар исемлегенән Зеленоград хоккей федерацияһы теләге буйынса МЙХЛ сығара.
Даими миҙгел
Чемпионатта ике конференцияға бүленгән 19 команда ҡатнаша. Көнсығышта — 7 клуб, көнбайышта ҡатнашыусылар һаны 12-гә тиң. Көнсығыш конференцияһында һәр бер команда башҡа клуб менән һигеҙ уйын (дүрт — өйҙә, дүрт — ҡунаҡта) уҙғарасаҡ. Ә көнбайышта иһә һәр клуб башҡалар менән даими миҙгелдә дүрт осрашыу (ике — өйҙә, ике — ҡунаҡта) үткәрәсәк. Тимәк, МЙХЛ-дың Көнсығыш конференцияһы клубтары даими миҙгелдә 48 уйын уҙғарасаҡ, ә Көнбайыш конференцияһы командаларына 44 уйын тура килә.
Быуындар кубогы
Йыл һайын үткәрелә торған лиганың иң уйынсылары араһында Быуындар кубогы МЙХЛ-да лә үткәрелә. 2016/2017 йылдар миҙгелендә Быуындар кубогы өсөн уйын Глазов ҡалаһында 21 ғинуарҙа үтә. Уйындың хужалары тип һаналған Көнсығыш конференцияһы командаһы дәғүәселәренә бер мөмкинлек тә ҡалдырмай һәм 6:0 иҫәбе менән еңә.
* – был Мәскәү ваҡыты буйынса күрһәтелгән.
Көнсығыш конференцияһы
Яртыса ҡалын шрифты менән «плей-офф» ярыштарында үҙенә урын алған командалар билдәләнгән.
Курсив менән «плей-офф» ярыштарына эләкмәгән командалар билдәләнгән.
д — даими беренселектең еңеүсеһе, к – конференция еңеүсеһе.
* - МЙХЛ чемпионатының даими миҙгелендә төшөп ҡалған команда. Уға ҡалған уйындарҙа техникалы еңелеү бирелә
Плей-офф
МЙХЛ плей-офф уйындарына 14 команда сыға. Көнбайыштан иң яҡшы һигеҙ һәм көнсығыштан иң яҡшы алты клуб ҡатнаша. Көнбайышта тәүге раунда парҙар ошолай билдәләнә: иң көслө командаға ҡаршы иң көсһөҙө. Мәҫьәлән: 1—8, 2—7, 3—6 һәм 4—5. Көнсығышта иң көслө тәүге ике команда сирекфиналға тура эләгә, ә ҡалған дүрт команда сирекфиналдағы ике урын өсөн парҙарға бүленеп (3—6 һәм 4—5) уйнайсаҡ. Финалға тиклем уйындар конференциялар эсендә үтә. Ә финалда һәр конференцияның еңеүселәре МЙХЛ чемпионы титулы өсөн көрәшәсәк. Ярымфиналдарҙа еңелгән командалар бронза миҙалы өсөн уйнайсаҡтар. Бөтә раундтарҙа ла сериялар өс еңеүгә тиклем дауам итә.
Көнбайыш конференцияһы
1. «Дизелист» — 8. «Белгород» 3-0 (3:0, 7:1, 7:1)
2. «Дмитров» — 7. «Россошь» 3-2 (2:3 ө.в., 5:2, 3:4, 7:1, 3:0)
3. «Локо-Юниор» — 6. «Северские Волки» 3-0 (3:1, 6:1, 6:4)
4. «СКА-Карелия» — 5. «Тверичи» 3-1 (5:2, 4:1, 1:4, 6:3)
Көнсығыш конференцияһы
3. «Прогресс» — 6. «Южный Урал-Металлург» 3-0 (2:0, 4:3 Б, 2:1)
4. «Батыр» — 5. «Красноярские Рыси» 2-1 (2:3 ө.в., 6:3, 4:3 Б, 3:4, 4:3 Б)
Көнбайыш конференцияһы
1. «Дизелист» — 4. «СКА-Карелия» 3-0 (2:0, 1:0, 1:0 Б)
2. «Дмитров» — 3. «Локо-Юниор» 0-3 (1:2 ө.в., 1:7, 0:6)
Көнсығыш конференцияһы
2. «Юниор» — 3. «Прогресс» 2-2 (2:1, 2:6, 4:1, 2:3, 2:1 Б)
Конференциялар финалдары
1. «Дизелист» — 3. «Локо-Юниор» 3-2 (2:1, 1:2 ө.в., 1:0, 2:6, 2:0)
1. «Горняк» — 2. «Юниор» 3-0 (4:2, 3:1, 2:0)
3-сө урын өсөн
2. «Юниор» — 3. «Локо-Юниор» 0-2 (1:2, 2:5)
Региондар кубогы финалы
1. «Горняк» — 1. «Дизелист» 3-2 (6:4, 2:4, 2:3, 2:1, 5:2)
Беренсе уйын
Икенсе уйын
Өсөнсө уйын
Дүртенсе уйын
Бишенсе уйын
Шверштедт (Веймар)
Шверштедт (Веймар) (Schwerstedt (bei Weimar)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 347 кеше йәшәй. Майҙаны — 6,8 км2. Диңгеҙ кимәленән 204 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99439 һәм автомобиль коды — AP.
Щучья Виска (Чеша ҡушылдығы)
Щучья Виска (Снатрейтозе, Сиатрейтозе) — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Чеша йылғаһының һул ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙе бассейны йылғалары Канин моронынан Печора йылғаһы бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Мезень йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Марибор (футбол клубы)
«Марибор» словения клубтарының иң уңышлыһы һанала. Уның активанда ун дүрт чемпионатта еңеү, туғыҙ ҡала Кубогын яулау һәм дүрт Суперкубокты яулау бар. Команда өсөн иң уңышлы осор тип 1990 йылдар аҙағы — 2000 йылдар башы һанала. Шул ваҡытта уның етәксеһе:, Иво Шушак һәм Кек Матьяж була. Был ваҡытта «Марибор» словен футболының төп көсө була, чемпионатта 7 һәм 3 рәттән кубокта еңеү яуланы. 2008/2009 сезонда Дарко Миланич тәрбиә?е аҫтында «Марибор» клубы илчемпионатында ике тапҡыр чемпион була.
«Марибор» Югославия лигаһының беренсе лигаһында сығыш яһап килә. а федератив республикаһы булған осорҙа — икенсе дивизионда гелән еңеүсе була. Юғары ҡаҙаныштары -Югославия кубогының ярым финалына сығыу(1967/1968 миҙгелдә)..
«Мариборҙың» иң принципиаль дәғүәсеһе — баш ҡала клубы Олимпия..
«Мариборҙың» йорт стадионы-«Людски врт», ул 12 994 тамашасыны һыйҙыра Стадион 1952 йылда төҙөлгән һәм асылған. 1990-сы һәм 2000-се йылдарҙағы реконструкциянан һуң илдең иң яҡшы стадионы булып һанала, йәш футболсыларҙы үҫтереү өсөн яуаплы һәм был эштә ҙур уңыш ҡаҙана. «Марибор»: Vijoličasti (Миләүшә), Vijolice (Фиалкалар) ҡушаматы, уның ике формаһы ла миләүшә сәскәһен символлаштыра. Клуб девизы: ''Бер клуб — бер намыҫ! (En klub, ena čast'').
Нигеҙләү
«Марибор» футбол клубына 1960 йылдың 12 декабрендә нигеҙ һалына. Клуб етәкселеге кәңәшмәһендә клубтың президенты итеп Спечко Корен, баш тренеры итеп — Андрия Пфландер, ә команданың капитаны итеп Ото Блазник һайлана. Үҙенең беренсе матчында «Марибор» 1961 йылдың 5 февралендә үткәрелгән ҡаршы 2:1 иҫәбе менән еңеү яулай. Стефан Толич ике гол индерә. . . 1961 йылда яңы Людски dhn стадионы т272лё 8ём асыла, ул клубтың төп өй стадионы була.
Югославияның юғары лигаһы
Марибор клубы Югославияның иң яҡшы футбол клубы булып булып һанала. «Марибор» Югославия лигаһының беренсе лигаһында сығыш яһап килә. а федератив республикаһы булған осорҙа — икенсе дивизионда гелән еңеүсе була. Юғары ҡаҙаныштары -Югославия кубогының ярым финалына сығыу(1967/1968 миҙгелдә).
Бойондороҡһоҙлоҡ алғандан һуң
Югославияның тарҡалыуынан һуң, «Марибор» Словенияның юғары лигаһында уйнай Баштағы ике миҙгелә «Мариборҙың» дәғүәсеһе «Олимпия» чемпионаттарҙа өҫтөнлөк итә. Шуға ҡарамаҫтан, «Марибор» Словения Кубогында еңә (1992 йыл)
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="1">
Берҙәнеш (ауыл)
Берҙәнеш (Бердениш (Берда)) — Рәсәйҙең Силәбе өлкәһе Кәҫле районында 1957 йылға тиклем йәшәгән ауыл.
бәкәтиндәр
Силәбе өлкәһендәге Бәкәтин ырыуына ҡараған биш ауылдың береһе. Берҙәнеш күленең көньяғында урынлашҡан булған.
XIX быуат башында бәкәтиндәрҙең биш ауылында (Сабит, Алабуға, Һаттыҡ, Тауҙаҡ-Берҙәнеш, Норош ауылдары) 867 кеше йәшәгән булған. 1859 йылда бәкәтиндәр 1267 булған. Бәкәтиндәр йәшәгән ерҙәрҙә 47 күл булған.
радиация фажиғәһе
1957 йылдың 29 сентябрендә СССР-ҙа Силәбе-40 (хәҙерге Озёрск) ябыҡ ҡалаһы биләмәһендәге «Маяҡ» химкомбинатында радиацион авария була  ).Ҡаланың исеме йәшерен була, шуға күрә аварияны яҡындағы Ҡыштым ҡалаһы менән бәйләп иғлан итәләр. Был фажиғә, иғлан итеүҙәренсә, 23 ауылға ҡағыла. Шулар араһында Берҙәнеш ауылы ла була.
«Маяҡ» химкомбинаты ветераны, 1957 йылғы авария ликвидаторы, Бөйөк Ватан һуғышы яугиры Борчиков Алексей Алексеевич (1928—2003) Берҙәнеш ауылын күсереүҙәрен ошолай һүрәтләй : Из полученных данных было известно, что радиоактивный след прошел по западной части деревни, поэтому мы въехали в нее с восточной стороны… я докладывал результаты замеров. Мы прошли всю деревню, измеряя мощности дозы гамма-излучения. Она колебалась от 2 до 25-30 мкр/сек. Когда мы пошли дальше, вдруг у прибора стрелка стала зашкаливать. Я очень удивился, почему, но заметил, что неподалеку от меня стоял бык. Когда я поднес к животу бугая прибор, то он показывал около 500 мкр/сек.
Деревню временно было решено перевести в совхоз Татыш, расположенный на берегу озера Татыш примерно в 25 км от деревни Бердяниш. В совхозе было много пустующих построек (домов, бараков), имелись столовая, баня и медицинский пункт. Этот совхоз подлежал выселению в свое Ворошиловское отделение, и больше двух третей жителей были уже перевезены.
Утром 9 октября 1957 года автомашины вышли в деревню Бердяниш за переселенцами. На автомашины грузились жители семьями и со своим имуществом. По приезде на место все их имущество и личные вещи сгружались на склад под охрану. А люди выходили в приготовленное помещение — барак, находящийся у санпропускника (совхозной бани).
В баню заходили семьями. В предбаннике они всю одежду с себя снимали, и она сразу же увозилась на уничтожение. А в чистом отделении был уже готов мешок с новыми вещами на эту семью. В состав комплекта входили: нательное белье, полотенце, обувь, верхняя одежда (для взрослых — в основном рабочая одежда, для детей и подростков — все детское и легкое пальтишко или капюшоны).
После отмывки люди на выходе подвергались дозиметрическому контролю тела. И если они не отмывались до нормы, то им давалось специальное мыло или порошок, и они снова отправлялись на обработку.
Борчиков А. А. шулай уҡ башҡорттарҙың ныҡ оялсан булыуын, бер ғаиләнән булһа ла, йыуынырға ир-ат менән ҡатын-ҡыҙ бергә инмәүен яҙа, ә был әҙерләнгән кейемде биреүҙә ҡыйынлыҡ тыуҙырған, сөнки ғаилә ағзалары һанына ҡарап әҙерләнгән булған. Ҡатын ҡыҙ, йыуынғас, кейенеү бүлмәһенә яланғас сыҡмай, шул сәбәпле уларға тоҡтарҙы һүтеп, бөркәнсек итеп биреп торғандар.
550-ләп кешене йыуындырғандар.
Был хәлдән һуң ауылды 25 саҡрымдар тирәһендәге Тәтеш совхозына күсереп торорға булғандар. Шул рәүешле ауыл юҡҡа сыҡҡан, халыҡ төрлө урынға күсенгән.
Этимологияһы
Топоним башҡорт теленең төньяҡ-көнсығыш һөйләшендәге «Берләнеш» һүҙенән килеп ингән. Шул ваҡытта Силәбе өлкәһенең топонимикаһын, башҡорт халҡының фольклорын өйрәнеп, китаптар сығарған географ, топонимист Шувалов Николай Иванович үҙенең «От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь» тигән һүҙлегендә был топоним башҡорт телендәге «бәрҙе» балығынан йәки Бирҙе тигән башҡорт ир-ат исеменән килеп сыҡҡан булыуын фараз итә.
Шубачиха
Шубачиха — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Унжи күле (Унжи йылғаһының бастауы) ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Шексна йылғаһыинештән Шекснинск ГЭС-ына тиклем, Аҡкүлде (Вологда өлкәһе) керетеп. Бәләкәй йылға бассейны — Рыбинск һыуһаҡлағысы йылғалары бассейндары, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Томансы
Томансы (Туманчино) — Башҡортостан Республикаһының Мәләүез районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 186 кеше. Почта индексы — 453873, ОКАТО коды — 80241810005.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу сараһына ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (95 %).