cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мальта премьер-министрҙары исемлеге
Мальта (үҙидаралы колония)
Был илдең министрлыҡ башлығы етәкселегендә хөкүмәт ойоштороу хоҡуғы (англ. Head of Ministry) бирә. Был Конституцияның ғәмәлдәре ике тапҡыр туҡтатыла: тәүҙә, урындағы хөкүмәтте бөтөрмәйенсә, 1930—1932 йылдарҙа; 1933 йылда уны бөтөрөп, ә 1936 йылда, Конституцияла үҙгәрештәрҙән һуң, Мальта яңынан тура колониаль идара ителеүгә күсә. Урындағы идараны тергеҙеү һәм хөкүмәт булдырыу хоҡуғын тергеҙеү 1947 йылғы конституция ҡабул ителгәс була. Уның буйынса хөкүмәт һәм башҡарма власть башлығы вазифаһы Мальта премьер-министры (ингл. Prime Minister of Malta, мальт. Prim Ministru ta 'Malta) тип атала башлай. 1947 йылғы Конституция 1958 йылдан алып 1962 йылға тиклемге осорҙа ла туҡтап тора.
Мальта дәүләте (1964—1974)
1964 йылда монарх етәкселегендә Милләттәр Берләшмәһенә ингән Мальта дәүләтенең бойондороҡһоҙлоғо (State of Malta State of Malta, мальт. Ta Stat' Malta ) иғлан ителә. Уны Мальта утрауында һәм бойондороҡло биләмәләрҙә губернатор һәм баш командующий (ингл. Governor and Commander-in-Chief in and over the Island of Malta and its Dependencies, Gvernatur u Kap Kmandant tal-Gżira ta’ Malta u d-Dipendenzi Tagħha) уның исеменән сығыш яһай.
Королева Елизавета II, Мальта дәүләте башлығы булараҡ, тәүҙә аллаһы тәғәлә Рәхмәте, Бөйөк Британия короллеге һәм Төньяҡ Ирландияның берләшкән короллеге һәм королеваһы һәм уның башҡа биләмәһе, Берләшмә башлығы (By the Grace of God, of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland and of Her other Realms and Territories Queen, Head of the Commonwealth, Defender of the Faith, Għall-Grazzja t’Alla tar-Renju Unit tal-Britannja l-Kbira u ta’ l-Irlanda ta’ Fuq u tar-Renji u t-Territorji l-Oħra Tagħha, Reġina, Kap tal-Commonwealth u Difenditriċi tal-Fidi), ә 1965 йылдың 18 ғинуарынан — аллаһ мәрхәмәте менән, Мальта һәм башҡа короллектәре һәм биләмәләре короле, Берләшмә башлығы (By the Grace of God, Queen of Malta and of Her other Realms and Territories, Head of the Commonwealth, мальт. Għall-тратить Grazzja Alla, ta Reġina' tar Malta u-t Renji u-Territorji l-Oħra Tagħha, tal Kap-Commonwealth ) титулы менән идара итә.
1964 йылда ҡабул ителгән Мальта Конституцияһы әлегә тиклем ҡайһы бер төҙәтмәләр менән эшләй, уларҙың иң әһәмиәтлеһе — 1974 йылда республика итеп иғлан ителеүе.
Мальта Республикаһы (1974)
1974 йылда Мальта Республикаһы (Republic of Malta, Repubblika ta’ Malta) иғлан ителә, етәксеһе итеп Мальта президенты (President of Malta, President ta' Malta) тәғәйенләнә.
Шулай уҡ ҡарағыҙ
Президент Мальты
Коростница
Коростница — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Луза йылғаһының һул ярына тамағынан 160 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Әминә бинт Үәһәб
Әминә бинт Үәһәб (آمنة بنت وهب) (?, Мәккә — 577, әл-Әбүә) — Әминә бинт Үәһәб ибн Әбү Мәнәф, Мөхәмәт ғәләйһис-сәләмдең әсәһе. Ҡорайыш ырыуының Бәни-Зөһрә тоҡомонан. Атаһы үҙ ырыуының башлығы булған ..
Әминәнең сабыйын ҡулына алыуы
Әйтеүҙәренсә, Мөхәммәтте с.ғ.с әсәһе фил йылында рәбиғәл әүүәл айының ун икеһендә, шишәмбе көнөндә ҡулына ала. Улын биләп һалғас, әсәһе уның Ғәбд әл-Мотталип олатаһына хәбәр иттерә, хикмәтле төшөн һөйләп бирә. Олатаһы малайҙы алып, Ҡәғбәтуллаға йүнәлә һәм Аллаһы Тәғәләгә рәхмәттәрен әйтеп, бәпесте төштә әйтелгән исем менән нарыҡлай.
Һөйөклө ирен юғалтыу ҡайғыһы, донъяға сабый бүләк итеү көсөргәнеше, етмәһә, йылдың ифрат ҡоро килеүе арҡаһындағы яфалар йәш ҡатынды өҙлөктөрә. Олатаһы ейәненә һөт инәһе эҙләй башлай ..
Пәйғәмбәрҙең һөт инәһе Хәлимә
Сабыйҙы Сәғәдиә ибне Бәкер ырыуынан Хәлимә исемле ҡатынға тапшыралар, уның балалары Пәйғәмбәргә һөттәш туған булып сыға. Бына улар: Абулла ибн әл-Харис (йәғни, Харис улы), Үнәйсә бинт әл-Харис (Харис ҡыҙы) һәм әш-Шәймә ҡушаматлы Һизәмә бинт әл-Харис. Ҡушамат «аҡ йөҙлө» тигәнде аңлата. Белеүебеҙсә, исламда һөттәш балалар яҡын туған тип иҫәпләнә һәм үҙ-ара өйләнешә лә алмай.
"Ул йылы илгә йот килде һәм беҙ бер нәмәһеҙ ҡалдыҡ. Һөтөм ҡороно, төндәр буйы ас сабыйыбыҙҙың илауынан йоҡлай алмай сыға инек. Ҡарт дөйәбеҙ ҙә һыуалды, етмәһә. Аслыҡтан ҡотолор өсөн сараһын эҙләп, Мәккәгә сығып киттек. Имеҙергә бала алып, хаҡына йән аҫрарға ҡарар иткәйнек. Мөхәммәттән юлдаштарым менән тотош баш тартып бөттөк, атайһыҙ икәнен белгәс, олатаһы менән әсәһе нимә генә бирә ала инде, тип уйланыҡ. Мин уны-быны уйлағансы, әхирәттәрем Мәккә сабыйҙарын таратып алып та бөткән. Бер үҙем балаһыҙ ҡалдым, Мөхәммәтте лә бер кем дә алманы. Кешеләр ҡайтырға йыйынды, буш ҡул менән ҡайтмаҫ өсөн алдым инде теге сабыйҙы. Аллаһ бер ярҙамын бирер әле, тип уйланым. Ирем дә хупланы".
Әминәнең вафаты
Улына алты йәш тулғанда Әминәр.ғ. уны туғандарына күрһәтер өсөн Мәккә менән Мәҙинә араһындағы әл-Әбүә тигән ергә ҡунаҡҡа барған. Шул сәфәренән Мәккәгә ҡайтҡанда ҡаты ауырып китеп, вафат булған.
Үкһеҙ етем ҡалған Мөхәммәтте бер нисә йыл олатаһы, ул вафат булғандан һуң олатаһының улы ҡараған.
1998 йылда сәғүд властары Өминә бинт Үәһәбтең ҡәберен ер менән тигеҙләйҙәр һәм һөлдәһен икенсе ергә күмәләр.
Мөхәммәт Пәйғәмбәр әсәләр тураһында
Атаһын бөтөнләй күрмәгән, әсә наҙынан кескәйҙән мәхрүм ҡалған Мөхәммәт, әлбиттә, ғүмере буйы уларҙы юҡһына. Хәҙистәрҙән уның мосолмандарҙан ата-әсәгә хөрмәтле булыуҙы талап итеүе асыҡ күренә.
Кемдер Мөхәммәт ғәләйһиссәләмдән: «Әй Рәсүлуллаһ, әҙәмдәрҙән кем иң яҡшы мөнәсәбәтемә лайыҡ?» — тип һораған. «Әсәйең», — тигән Рәсүлебеҙ. «Унан ҡала кем?» «Әсәйең.» «Унан ҡала кем?» «Әсәйең.» «Унан ҡала кем?» «Атайың».
Был хәҙистән күренеүенсә, Мөхәммәт Пәйғәмбәр әсәйҙәрҙе атайҙарға ҡарағанда өсләтә нығыраҡ ҡәҙерләргә ҡушҡан
Ҡөрьән Кәримдә шулай уҡ әсәләргә төшкән ауыр вазифалар тураһында йомшаҡ һәм наҙлы һүҙҙәр менән телгә алына:
Шарунас Саука
Шарунас Саука (Šarūnas Sauka; 11 сентябрь 1958 йыл) — рәссам. Литва милли премияһы лауреаты.
Биографияһы
Һынлы сәнғәт серҙәренә Литва дәүләт художество институтында (хәҙер — Вильнюс сәнғәт академияһы) төшөнә. 1980-се йылдар башынан Литва сәнғәт тормошонда әүҙем ҡатнаша башлай. 1985 йылда Шарунас Сауканың һынлы сәнғәт буйынса беренсе персональ күргәҙмәһе ойошторола. Ошо ваҡыттан уның эштәре күп кенә Европа илдәре күргәҙмәләрендә күрһәтелә — Люксембург, Венгрия, Германия, Польша, Скандинавия һәм башҡа илдәрҙә. 1992 йылда Саука ҡала Раума (Финляндия) ҡалаһында үткәрелгән биенналеҙә (ике йылда бер тапҡыр үткәрелә торған сәнғәт күргәҙмәһе), 2001 йылда — Балтия һәм Скандинавия илдәрендә һәм Висбю (Швеция) ҡалаһы биенналеҙә ҡатнаша. 1994 йылда ул Сан-Паулу ҡалаһында (Бразилия) халыҡ-ара биенналеҙә Литва исеменән ҡатнаша.
1989 йыл «Грюнвальд алышы» (1987) диптихы өсөн Саука Литва Дәүләт премияһына лайыҡ була.
Төп ижади темалар
Саука ижадының айырмалыҡлы һыҙаты — тамуҡ, әшәкелек һәм ҡәбәхәтлелек сәхнәләре, улар бында, ерҙә, мәҙәни һәм сәйәси өлкәләрҙе сағылдырған төрлө тарихи шәхестәр, хәҙерге замандағы әҙәпһеҙ аҫыл ҡоштар, бик йыш рәссамдың үҙенең дә — ҡатнашлығында һүрәтләнә. Әммә Саука ижадының үҙенсәлеге шунда: ул һүрәтләгән әшәкелектәр — кешенең эске ағзалары, таралып барған органик материалдар иллюзияны булдыралар, һоҡланыу тойғоһон уятҡан, үҙенә әйҙәгән зиннәтле әйберҙәрҙе күҙ алдына килтертә: сағыу аҫыл таштар, биҙәүестәр, ювелир әйберҙәре, мәрмәр, бәрхәт, ебәктән тегелгән руханиҙар кейеме. Объекттарҙың бындай трактовкаһы Саука һүрәтләгән сәхнә мәғәнәһен пластик эффекттар кимәленән метафизик дөйөмләштереүгә еткерә: рәссам тамашасыны бер үк ваҡытта һоҡланыу һәм ошо уҡ ваҡытта ерәнеү тойғоһон кисерергә мәжбүр итә, шулай итеп, шәхсән үҙенең һәм универсаль экзистенциаль ҡиммәттәрҙе шик аҫтына ҡуя.
Аҙналы
Аҙналы — күп мәғәнәле һүҙ.
Шарунас Саука
Ижадын баһалау
Саука литва сәнғәте тарихында айырым урын биләй. Ул колористик эҙләнеүҙәр һәм әҙәби башланғысы, традициялар менән бәйле ғәҙәти литва экспрессионизмына ынтылмай, әммә үҙенсәлекле идея системаһын булдыра. Уның ижады постмодерник һынылышты илһамландырған билдәһе булып тора. Тәнҡитселәр Сауканың ижадын «магик реализм» һәм «әшәкелек эстетикаһы», «ирониялы һынлы сәнғәте» һәм хатта «ҡурылған матурлыҡ ҡуйырығы» тип билдәләй. Рәссамдың ижадын үҫеш эҙмә-эҙлелеге айырып тора, уның сюжеттары һәм мотивтары йылдан-йылға бер полотнонан икенсегә күсә киләләр
Саука төрлө темаларҙа һәм жанрҙарҙа ижад итә: натюрморт, иллюстрация, галлюцинация картиналары, оргиялар һәм ғазаптар сәхнәләре (уларҙы рәсам үҙә йәки уның балалары күҙәтә), «Раббы ғазаптары» циклы, шулай уҡ Сауканың ижади һәм идея сәнғәт системаһын дөйөмләштергән «Тамуҡ» рәсеме һәм «Грюнвальд алышы» диптихы Рәссам үҙенең эштәре тураһында ошолай һөйләй: {| {| Ижад — ул упҡын ситендә — зауыҡһыҙлыҡ, күп сәйнәлгән һүҙ, тупаҫлыҡ, әҙәпһеҙлек, әҙәбилек, анекдотлыҡ, китч һәм артабан — тигеҙлек һаҡлау. Ни тиклем нәфис һәм ышаныслы итеп һин тигеҙлек һаҡлай алаһың, ни тиклем ул һинең өсөн хәүефле һәм ни тиклем упҡын тәрән булһа — шул тиклем тамашасыға һине күҙәтеүе мауыҡтырғыс була. Әммә һин сикте үттең икән — барыһы ла ысынында бер ниндәй ҙә упҡын юҡлығын күрәсәк. Тигеҙ урында тигеҙлек һаҡлап, һин иҫәр кеүек һәм нисектер көлкө булып күренәсәкһең.
Ҡормантау мәҙәниәте
Ҡормантау мәҙәниәте — бронза быуаты аҙағы — иртə тимер быуат башы археологик ҡомартҡыһы (Б.э.т. 11—6 быуаттар). Башҡортостандың Ғафури районыны Ҡормантау ауылы эргəһендəге шул исемдәге тау битләүендәге торама исеме буйынса аталған. Ҡормантау тауы тирәләй тағы ла Табын, Воскресенское, Михайлов торамалары уырнлашҡан. Ҡормантау мәҙәниәте өйрəнеүселəр: В. А. Иванов, М. И. Касьянов, К. В. Сальников һәм башҡалар. Иртә тимер быуатта Башҡортостан территорияһының урман зонаһында — Ананьин, Гамаюн, Горохов, Пьяный Бор, Саргатка мәҙәниәттәре, дала зонаһында — Ҡормантау, Савромат, Сармат мәҙәниәттәре формалашҡан. Боронғо кешеләр торамаларын ҡалҡыу урындарҙа төҙөгән. Ярым ер өйҙəр һəм тура мөйөшлө бағана конструкциялы ҡоролмалар торлаҡ хеҙмəтен үтəгəн. Керамика тышҡа йəки эскə ҡарай бөгөлгəн ҡыҫҡа вертикаль муйынлы, бəлəкəй генə соҡорло биҙəк аралаштырып, ҡыя һыҙыҡтар, шаҡмаҡтар, ишелгəн бау эҙе менән биҙəлеп, əүəлəп эшлəнгəн түңəрəк төплө, көршəк рəүешендəге һəм йомро ҡорһаҡлы һауыттарҙан ғибəрəт.
Ҡурғанлы ҡəберлектəрҙә күпселек ерләү ҡомартҡылары табыла. Һул ҡабырғаға бөгəрлəнгəн килеш һалып, башы менән көнсығышҡа йəки көнбайышҡа ҡаратыу ерләү йолаһы булған. Бронзанан эшләнгән уҡ башаҡтары һəм һөңгө остары, сикə сулпылары, бырау, сулпылар, һырғалар, беҙҙəр, таштан эшләнгән иген онтағыстар, бысаҡ рəүешендəге пластиналар, уҡ башаҡтары, бысаҡтар, ярғыстар,тишкестəр, ҡырғыстар кеүек əйберҙəр табылған.
Аҙналы (Ҡурған өлкәһе)
Аҙналы (Азналино) — Рәсәй Федерацияһы Ҡурған өлкәһе Сафакүл районы ауылы. Һарт-Әбдрәш ауыл советы составына керә.
Тарих
Революцияға тиклем Аҙналы ауылы Ырымбур губернаһы Силәбе өйәҙе Ҡалмаҡ улусы составында була.
Халҡы
2002 йылғы йән иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы ауылда башлыса башҡорттар (93 %) йәшәй.
Винновка
Винновка — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тагил йылғаһының һул ярына тамағынан 245 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тагил йылғаһыТүбәнге Тагил ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Әүрез
Әүрез (Аврюз) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Дим йылғаһының һул ярына тамағынан 231 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дим йылғаһы башынан Бочкарёвка ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Южун-Юган
Южун-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Соях йылғаһының һул ярына тамағынан 27 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Лепёшкин Алексей Ильич
Биографияһы
Алексей Ильич Лепёшкин 1913 йылдың 23 февралендә тыуған; 1935 йылда Ленинград совет төҙөлөшө институтын (1-се Ленинград юридик институты) тамамлай, Икенсе донъя һуғышы алдынан, 1939 йылда, «1924 йылғы Конституцияны әҙерләү сығанаҡтары» темаһына диссертация яҡлай һәм «юридик фәндәр кандидаты» дәрәжәһен ала. Дәүләт хоҡуғы кафедраһы мөдире була.
1961—1964 йылдарҙа «Советское государство и право» журналының баш мөхәррире. Артабан, 1972 йылдан алып 1977 йылға тиклем СССР Сит ил эштәре министрлығы Мәскәү дәүләт халыҡ-ара мөнәсәбәттәр институтының дәүләт хоҡуғы кафедраһы профессоры. Бер үк ваҡытта Совет сәйәси (дәүләт) фәндәре ассоциацияһының вице-президенты һәм СССР-ҙың ВАК эксперт комиссияһы ағзаһы, шулай уҡ — Сәйәси һәм фәнни белемдәрҙе таратыу йәмғиәтенең Мәскәү ҡала бүлегендә фәнни-методик советтың рәйесе вазифаһын биләй.
1977 йылдың 19 февралендә вафат була.
Иркутск дәүләт тимер юл университеты
Иркутск дәүләт тимер юл университеты — юғары уҡыу йорто, Себер һәм Алыҫ Көнсығыштың тимер юл транспорты өлкәһендә әйҙәүсе уҡыу-уҡытыу һәм фәнни-инженерлыҡ үҙәктәренең береһе.
Тулы исеме — Иркутск дәүләт тимер юл университеты юғары белем биреү федераль дәүләт бюджет мәғариф учреждениеһы. Университетты ойоштороусы — Рәсәй Федерацияһы. Ойоштороусы функцияларын һәм вәкәләттәрен Федераль тимер юл транспорты агентлығы башҡара.
Ойоштороу яғынан Рәсәй Федерацияһының дүрт субъектында һәм Монгол Халыҡ Республикаһында филиалдары булған төбәк-тармаҡ университет комплексы, уның составына Иркутскиҙағы төп вуз, дүрт филиал һәм өс коллдеж менән ике техникум инә.
Лиственичный (Кондинское районы)
Лиственичный — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Кондинское районындағы ҡасаба. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата 910 кеше йәшәй.
Иркутск дәүләт тимер юл университеты
Университет йыл һайын юғары һәм урта махсус белемле 4000-дән артыҡ белгес сығара.
Башҡорт (Ҡурған өлкәһе)
Башҡорт (Башкирское) — Рәсәй Федерацияһы Ҡурған өлкәһе Половинный районында ауыл. Башҡорт ауыл советының административ үҙәге һәм берҙән-бер тораҡ пункты.
Иркутск дәүләт тимер юл университеты
Юғары уҡыу йорто үҙ тамамлаусыларын эшкә урынлаштырыу күрһәткесе һәм йәш белгестәрҙең уртаса айлыҡ эш хаҡы буйынса төбәктә беренсе урынды алып тора.
Лиственичный (Кондинское районы)
Почта индексы — 628211, ОКАТО коды — 71116916002.
Башҡорт (Ҡурған өлкәһе)
Географияһы
Башҡорт күле буйында урынлашҡан.
Иркутск дәүләт тимер юл университеты
Тарихы
Тарихи ваҡиғалар һәм даталар:
Лиственичный (Кондинское районы)
Климат
Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
Иркутск дәүләт тимер юл университеты
Тарихы
1932 — ике һөнәр буйынса әҙерлек менән Көнсығыш-Себер транспорт инженерҙары институты (СИТ) асыла. Иннокентьевск станцияһында (хәҙер Иркутск-сортировка) институт урынлаша.
1934 — ВСИТ үҙгәртеп ҡороу юлы менән Новосибирск инженерҙар юлдары институты бел берләштерелә.
1946 — тимер юл транспорты Иркутскиҙа инженерҙарының Бөтөнсоюз ситтән тороп уҡыу-консультация пункты (УҠЫП) асыла. УҠЫП Хабаровск институтына тапшырыла.
1961 — УКП филиал статусын ала.
1962 — УКП (филиал) Новосибирск тимер юл транспорты инженерҙары институтына тапшырылған.
1975 йыл вуздың тыуған йылы тип һанала. СССР бәйләнеш юлдары министрлығы 1975 йылдың 18 июлендәге 1534 номерлы бойороҡто сығара, ул тимер юл транспорты Иркутскиҙа үҙ институтын ачуга ризалыҡ ия бирә. Уны асыу өсөн база яңы ғына була. Институт Курчатова ур., 10, 1, 2-се ҡатта урынлашҡан. Ҡалған ҡаттарҙа студенттар өсөн дөйөм кеше торған була.
2002 йылдың 13 февралендә Рәсәй Мәғариф министрлығының Аккредитация Коллегияһы ҡарары менән Иркутск тимер юл транспорты инженерҙары институты университет статусына эйә була.
2005 йылдың 1 декабрендә РФ Хөкүмәте ҡарары менән университет төбәк-тармаҡ университет комплексы итеп үҙгәртелә. Юғары уҡыу йорто төбәктә үҙ структураһында Красноярск Чита һәм тимер юл транспорты техникумдары, Улан-Удэ тимер юл транспорты көллиәтен һәм Иркутск тимер юл транспорты медицина көллиәтен берләштереп, берҙән-бер университет комплексы булып ҡала.
Сығанаҡтар
Төркөм:Иркутск университеттары Төркөм:Алфавит буйынса университеттар —
Башҡорт (Ҡурған өлкәһе)
Тарихы
1917 йылғы революцияға тиклем Тубыл губернаһы Тубыл өйәҙенең Башҡорт улусы үҙәге була. 1926 йылға мәғлүмәттәр буйынса, 263 хужалыҡтан торған. Административ яҡтан Урал өлкәһе Ҡурған округының Половинный районы Башҡорт ауыл советы үҙәге булған.
Халҡы
1926 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ауылда 1135 кеше (540 ир-егет һәм 595 ҡатын-ҡыҙ) йәшәгән, шул иҫәптән урыҫтар халыҡтың 98 % тәшкил иткән.
Колыон
Колыон — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Яя йылғаһының уң ярына тамағынан 142 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Кара-Булак
Кара-Булак — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Аргут (Ак-Алаха) йылғаһының уң ярына тамағынан 166 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Һылтанмалар
Кара-Булак
Лентини Франческо
Франческо (Фрэнк) Лентини (18 май 1889 йыл, Италия, Сицилия, Розолини — 22 сентябрь 1966 йыл, АҠШ, Флорида, Джэксонвилл) — өс аяҡ менән тыуған кеше.
Биография
Франческо ғаиләләрендә ун икенсе бала була. Әммә ул башҡалар кеүек булып тыумай. Уның игеҙ һыңары етлекмәй, һәм уның умыртҡа һөйәгенә бәйле була. Һөҙөмтәлә Лентиниҙың өс сәләмәт аяҡ, ике енес ағзаһы, һәм тағы ла тубыҡ тирәһенән сурайып торған, үҫешеп етмәгән дүртенсе аяғы була. Аяҡтарында ун алты бармағы ла була.
Һөймәләкле егет яңғыҙ ҡалмай, Тереза Мюрре менән өйләнешә һәм улар дүрт бала тәрбиәләп үҫтерә. 30 йәшендә америка гражданлығы ала. Фрэнк Лентини вафатына саҡлы «Барнум и Бейли», «Кони Айленд» һәм «Шоу Буффало Билла» кеүек билдәле цирктарҙа эшләп йөрөй.
Хеҙмәттәштәре араһында ихтирамлы була.
Фаджако
Фаджако — Рәсәйҙәге йылға. Краснодар крайы,Адыгей Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ходзь йылғаһының һул ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кубань һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Лаба йылғаһы башынан Чамлык йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Кубань.
Юн-Яха (Полуй ҡушылдығы)
Юн-Яха  — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Полуй йылғаһының уң ярына тамағынан 121 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Волчевка (Баранча ҡушылдығы)
Волчевка — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Баранча йылғаһының уң ярына тамағынан 7,3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тагил йылғаһыТүбәнге Тагил ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Бухфарт
Бухфарт (Buchfart) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 183 кеше йәшәй. Майҙаны — 7,2 км2. Диңгеҙ кимәленән 258 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99438 һәм автомобиль коды — AP.
Сураш Ҡалмырҙин
Биографияһы
Сураш Ҡалмырҙин сығышы менән Нуғай даруғаһы Бөрйән улусы башҡорттарынан. Исмәғил ауылында (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Баймаҡ районы Үрге Иҙрис ауылы) йәшәгән.
1735—1740 йылдарҙағы башҡорт ихтилалдарында әүҙем ҡатнаша, ихтилал барышында ул йәшәгән ауыл аша Ҡараһаҡалдың үтеп китеүе билдәле.
1755 йылдың 15 майында Бөрйән улусында Ялан Этҡол, мулла Хоҙайбирҙе һәм Сураш етәкселегендә йәнә ихтилал тоҡана: Талҡаҫ күле буйында башҡорт халҡын йәберләгән өсөн тау‑эҙләнеү эштәре начальнигы Е. Е. Брагинды һәм уның ярҙамсыларын язалана. Сураш батыр Е. Е. Брагинды атып үлтерә. 18 майҙа баш күтәреүселәр Иҫәт трактының Сапсал ямын һәм Брагиндың ихатаһын талай. Ырымбур губернаһы губернаторы Неплюев Иван Иванович баш күтәреүселәргә ҡаршы подполковник Исаков етәкселегендәге команданы, ә һуңыраҡ бригадир Бахметев командалығындағы 1300 регуляр һалдаттарҙы һәм казактарҙы ебәрә. Карателдәр бөтә халыҡты талай һәм эҙәрлекләй башлай, ҡайһыларын язаға тарттыра. Сураш Ҡалмырҙин, Темәс Илекәев һәм Әмин Ҡалмырҙин менән бергә Яйыҡ йылғаһы аша үтеп ҡаҙаҡ далаһында һыйыныу урына таба. Батша хөкүмәте ихтилалсыларға амнистия тураһында манифесттар, указдар сығарғас, 1760-сы йылдарҙа улар туған яғына әйләнеп ҡайта.
XVIII быуаттың 2-се яртыһында уның исеме буйынса Сураш ауылы (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Баймаҡ районы Иҫәнбәт ауылы) аталған.
1770 йылда академик Лепёхин Иван Иванович менән осраша һәм уны старшина Илеш Назаров менән бергә Төркмән Йәнсәйетовҡа тиклем оҙата. Лепёхин уның тураһында ошолай яҙып ҡалдыра: ''«Оного вскоре нам представили, но не большему нашему удовольствию. Башкирец сей назывался Чюряш Мергян, который главным был зачинщиком Бурзянского бунта, из своих рук убил упоминаемого каменосечца Брагина. Чюряш Мергян, будучи всегда при Брагине, знал его все работы, из которых он за важнейшую почитал при деревне по его имени Чюряш Мергян прозываемой, в 25 верстах от вершин Сакмарских, а от кочевки Трухменовой в 30 верстах»''.
Ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса, 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнаша. Баш күтәреүселәр Ырымбур ҡалаһына һөжүм иткәндә ҡаты яралана һәм яраларҙан вафат була. Хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Ейәнсура районы Малай Муйнаҡ ауылы янында ерләнә.
Ғаиләһе
Улдары — Собханғол (1737—1822), Раҡай, Иҫәтулла, Истәкәй, Иҫәнбәт (1755—?).
Төкәле (ҡала)
Төкәле (урыҫ. Тюкалинск) — Рәсәй Федерацияһының Омск өлкәһендәге ҡалаһы. Административ үҙәге — Төкәле районы һәм Төкәле ҡалаһы тораҡ пункты.
Халҡы — 10 253 кеше (2020)
Географияһы
Ҡала Ишем тигеҙлегенең көнсығышында Төкәле йылғаһы буйында, Омск ҡалаһынан төньяҡ-көнбайышҡа табан 124 км, Төмән — Омск тимер юлының Называевская станцияһынан төньяҡ-көнсығышҡа табан 79 км алыҫлыҡта урынлашҡан.
Тарихы
Себер трактындағы был тораҡ пунктына 1763 йылда Төкәле слободаһы исеме аҫтында — ямсыларпҙың Төкәле слободаһы булараҡ нигеҙ һалына (ул ваҡытта Себер тракты Тара тораҡ пунктының көньяғынан үткән була). Ҡала исеменең килеп сығышын Төкәле йылғаһы менән бәйләйҙәр. Иҫке төрки телендәге «TÜKAL» һүҙе «тулы, камил» тигән мәғәнәне аңлата.
1838 йылда ҡала булып китә.
XIX быуат аҙағында Төкәлелә 700-гә яҡын йорт, 2 сиркәү, мәхәллә һәм ике класлы училище була. Халҡы малсылыҡ һәм игенселек менән шөғөлләнә. Йәрминкәләрҙә, иген, ит, балыҡ, тире, йәнлек тиреһе, һыйыр малы, аттар менән сауҙа йәнле бара. XХ быуат башында Төкәлелә 27 завод һәм фабрика, шул иҫәптән май һурҙыртҡыстар эшләй. 1903 йылда Төкәлелә сит илдәргә (Германия, Англия, Швецияға) аҡ май экспортлау буйынса контора асыла. Төкәленең оло юл трактында урынлашыуы ҡаланың социаль-мәҙәни йөҙөндә сағылыш таба. Төрмә, хәрби командалар, чиновниктар булғанға күрә, ҡалаға кеше ағымы көсәйә. XIX быуат аҙағында, ХХ быуат башында Төкәлелә бик күп административ, сауҙа, сәгәғәт һәм көнкүреш тәғәйенләнешендәге биналар төҙөлә. 1914 йылдаТөкәлелә 28 предприятие иҫәпләнә. Транссебер тимер юлы төҙөлгәндән һуң Мәскәү-Себер тракты, шулай уҡ Төкәле ҡалаһы үҙҙәренең сауҙала тотҡан урынын юғалта.
1930 йылдың 27 мартында район гәзите сыға башлай.
Ҡала тораҡ пункты
2004 йылдың 30 июлендә Омск өлкәһенең 548-ОЗ «Омск өлкәһендә муниципаль берәмектәрҙең сиктәре һәм статустары тураһындағы» законы нигеҙендә Төкәле ҡалаһы тораҡ пунктының статусы һәм ҡала биләмәләре сиктәре билдәләнә.
Гербы
1867 йылда ҡала гербын булдырыу буйынса тәүге аҙымдар яһала: герб проекты тәҡдим ителә.
Әммә тәҡдим ителгән проект ҡабул ителмәй, һәм ҡаланың оҙаҡ ҡына ваҡыт гербы булмай.
Беренсе донъя һуғышы аҙағында Төкәле ҡалаһының гербы рәсми рәүештә раҫлана. Унда Омск өйәҙе гербы һыҙаттары сағылдырыла. Гербтың күренеше түбәндәгесә һүрәтләнә:"«Йәшел фонда көмөш ҡырғыҙ ҡәбер ташы төшөрөлгән»"
Халҡы
2019 йылдың 1 ғинуарына ҡала Рәсәй Федерацияһының 1115 ҡалаһы араһында халҡының һаны буйынса 916-сы урында тора.
Иҡтисады
Төкәле ҡалаһындағы май-сыр эшләү комбинаты өлкәлә етештерелгән һөттән төр һөт ризыҡтарын эшләү менән мәшғүл. Өлкәлә тәбиғи урмандарҙы һәм яһалма урман объекттарын һаҡлауға ҙур иғтибар бүленә. Ҡалала был эш урман хужалығына йөкмәтелгән.
«Сапропели» производствоһы, «Шатлыҡ» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте ҡала халҡын эш менән тәьмин итеүҙе хәстәрләй.
Радиостанциялары
Төкәле ҡалаһынд киң радио селтәре эшләй. Оҙаҡламай 101,3 FM — Хорошее FM (ООО «Алекс Медиа») сафҡа инәсәк. Әлеге ваҡытта 102,0 FM — Радио Сингл (ООО «Вещатель»), 103,1 FM — Радио Сибирь (ООО «Алекс Медиа»), 106,4 FM — Радио Шансон (АО «ГТРК „Омск“») предприятиелары ҡала халҡының радио аша хәбәрҙәргә тыңлауға булған ихтыяжын ҡәнәғәтләндерә.
Телевидение
ГТРК Омск / 12 каналы 2015 йылда үҙ эшмәкәрлеген туҡтата.
Һанлы телевидение
Ҡала халҡы үҙәк телеканалдары тапшырыуҙарын тотҡарлыҡһыҙ ҡарай ала: Беренсе канал, Рәсәй 1, Рәсәй 2, НТВ, Бишенсе канал, Рәсәй К, Рәсәй 24, Карусель, ОТР,ТВЦ каналдары эшләй.
Косковская Курденьга
Косковская Курденьга (Түбәнге Курденьга) — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Көньяҡ йылғаһының уң ярына тамағынан 230 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Барыш (Бишбүләк районы)
Барыш (Барш) — Башҡортостандың Бишбүләк районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 119 кеше. Почта индексы — 452040, ОКАТО коды — 80212810003.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Горный (Шишмә районы)
Горный (Горный) — Башҡортостандың Шишмә районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 712 кеше. Почта индексы — 452160, ОКАТО коды — 80257845003.
Тимертау
Этимологияһы
Ҡаланың атамаһы тәржемәһеҙ ҙә аңлашыла — ҡаҙаҡсанан башҡортсаға «Тимер тауы» тип әйләндерелә. Икенсе популяр атамаһы — « Ҡаҙағстан Магниткаһы». Ҡаланы барлыҡҡа килтереп йәшәткән предприятие — Ҡаҙағстандағы иң ҡеүәтле металлургия производствоһы АО «АрселорМиттал Темиртау» (ArcelorMittal)
Тарихы
Тимертау — өлкә буйһоноуындағы ҡала. Ул республиканың үҙәк өлөшөндә урынлашҡан. 1945 йылдың 1 октябрендә элекке Сәмәрҡәнд ҡасабаһы нигеҙендә барлыҡҡа килә. Ҡаланың һәм уның сәнәғәт объекттарының төҙөлөүе Ҡарағанды күмер бассейнын үҙләштереү осоро менән бәйле.
Яңы барлыҡҡа килә башлаған күмер сәнәғәте электр энергияһына мохтажлыҡ кисерә һәм 1935 йылда ХХ быуат башынан 30 километр алыҫлыҡта йәшәп килгән Сәмәрҡәнд ҡасабаһы янында гидроузел төҙөлә башлай. 3 йылдан уны тамамлайҙар.
1942 йылда ГРЭС-та беренсе турбогенератор файҙаланыуға тапшырыла.
Иң ауыр һуғыш йылдарында, СССР-ҙың күп сәнәғәт райондары оккупацияланған осорҙа, Дәүләт Оборона Комитеты Ҡарағанды ҡалаһы янында металлургия заводы төҙөү тураһында ҡарар ҡабул итә.
1944 йылдың 31 декабрендә Ҡаҙағстан металлургия заводы сафҡа инә.
1945 йылдың 1 октябрендә Ҡаҙаҡ ССР-ы Юғары Советы Президиумы указы менән Сәмәрҡәнд ҡасабаһы Ҡарағанды ҡала яны зонаһы составынан сығарыла һәм Тимертау ҡалаһы тип аталып, үҙаллы ҡала булып үҫешә башлай.
Халҡы
Милли состав (1 ғинуар, 2014 йыл) :
Туғандаш ҡалалар
Тимертауҙың ике туғандаш ҡалаһы бар :
Комаровка (Чичка-Юла ҡушылдығы)
Комаровка — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чичка-Юл йылғаһының һул ярына тамағынан 152 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Жоан Миро
Жоан Миро́-и-Ферра́ (испан теле йоғонтоһо аҫтында шулай уҡ Хоан һәм Хуан яҙыла; Joan Miró i Ferrà. Joan Miró i Ferrà, 20 апрель, 1893, Барселона — 25 декабрь 1983, Пальма-де-Мальорка) Каталон (испан) рәссамы, скульптор һәм график. Уның ижадының йүнәлеше — абстракт сәнғәт. Миро шулай уҡ сюрреализмға яҡын, рәссамдың эштәре балаларҙың бәйһеҙ, мәғәнәһеҙ һүрәттәренә оҡшаған һәм реаль предметтарға бик ныҡ оҡшамаған фигураларҙан ғибәрәт.
Биографияһы һәм ижады
Жоан Миро 1893 йылда Барселонала тыуған. 1900 йылда Миро шәхси мәктәпкә уҡырға инә, унда, башҡа фәндәрҙән тыш, рәсем дәрестәренә йөрөй. 1907 йылда Ла Лонха нәфис сәнғәт мәктәбенә уҡырға инә. Сәнғәт мәктәбендә Урхель Модест синыфында уҡый, ә 1910 йылда Барселонаның коммерция мәктәбендә бухгалтер курстарын тамамлай. Бер йылдан һуң рәссам ауырып китә һәм ата-әсәһенең Монт-роч-дель-Камптың фермаһында дауалана. 1912—1915 йылдарҙа Барселоналағы Франсиско Галиҙың шәхси сәнғәт мәктәбендә уҡый. Ошонда уҡ тәүге сәнғәт картиналарын яҙа башлай.
Уҡығандан һуң Жоан Мироны алты айлыҡ хәрби хеҙмәткә алалар. 1917 йылда рәссамдың беренсе шәхси күргәҙмәһе үтә
1920 йылда Миро Парижға килә, Пикассо һәм башҡа рәссамдар менән таныша. 1921 йылда рәссам Эрнест Хемингуэй һатып алған «Ферма» картинаһы өҫтөндә эшләй. 1928 йылда рәссам Голландияға килә, «Голланд интерьерҙары» серияһын ижад итә. 1929 йылда Жоан Миро Майорка утрауы ҡыҙы Пилар Хункос Иглеси менән никахҡа инә. 1930 йылда рәссамдың Мария тигән ҡыҙы тыуа. 1933 йылда Барселонала Миро коллаждарының күргәҙмәһе үтә. Граждандар һуғышы ваҡытында (1936—1839 йылдарҙа) Миро үҙенең фермаһында йәшәй.
1937 йылда, фашизм дан йәшеренеп, Парижға күсеп килә. Парижда Миро бәләкәй арзан ҡунаҡханала йәшәй, «Натюрморт со старым ботинком» картинаһын яҙа, афишалар төшөрә, бөтә донъяны фашизм менән көрәшергә саҡыра. Икенсе донъя һуғышы ваҡытында рәссам Нормандия яры буйындағы бәләкәй генә Варанживиль ауылына күсә. 1947 йылда Миро Цинцинаттилағы «Ле Гурме» рестораны стеналарын һәм «Хилтон» ҡунаҡханаһы террасаһын һүрәттәр менән биҙәй.
1950 йылда Миро Гарвард университеты өсөн фреска яҙа, ә 1955 йылда ЮНЕСКО-ның Париж бүлексәһе стеналарын «Стена солнца и стена луны» әҫәрҙәре менән биҙәй. 1975 йылда Барселонала Жоан Миро фондына нигеҙ һалына.
Барселонала Монжуик зыяратында ерләнгән.
Ижады
Ижадының тәүге этабында, 1915—1917 йылдарҙа, Мироның әҫәрҙәрендә француз рәссамдары-фовистарҙың йоғонтоһо күҙәтелә. Был «Прадес, деревня» һәм «Портрет » картиналарына ҡағыла (икеһе лә 1917 йылда яҙылған). 1918 йылда Миро ижадында «поэтик реализм» осоро башлана. Был йылдың йәйендә рәссам Монт-роч-дель-Кампта бик күп пейзаждар, мәҫәлән, («Огород с ослом», «Колея») картинаһын ижад итә, улар бер үк ваҡытта тәрән перспективалары һәм ентекле эшкәртелгән деталдәрҙең күплеге менән айырылып тора.
1920 йылда Миро Парижға күскәндән һуң, уның ижадында ысынбарлыҡтың ябай сағылышынан уның шартлы-билдәле тапшырылыуына күсеү билдәләнә. Уның яңы хеҙмәттәрендә «кеше йәшәү мөхите» бик тәрән мәғәнәле булмаған алғы планы менән генә сикләнә, артабан, сәнғәт белгесе В. А. Крючкова билдәләмәһе буйынса, бик күп тәбиғи формаларҙы барлыҡҡа килтергән виталь энергияларҙың төпһөҙлөгө башлана. Был осорҙа «Ферма» (1921—1922), «Вспаханное поле» һәм «Каталонский пейзаж», йәки «Охотник» (икәүһе лә — 1923—1924 йылдарҙа) картиналары яҙыла. 1924 йылда Миро сюрреалист Бретон, Арагон, Элюар менән яҡындан таныша һәм улар йоғонтоһо йүнәлешендә 1924—1925 йылдарҙа «Карнавал Арлекина» картинаһын яҙа. Картина төҫлө күләгәләргә оҡшаған, ауырлыҡтан һәм даими форманан мәхрүм булған йән эйәләрен һүрәтләй.
1920-се йылдарҙың икенсе яртыһында Мироның («Персонаж, бросающий камень в птицу», «Собака, лающая на луну», икәүһе лә — 1926) әҫәрҙәрендә тотороҡло идеограммалар йыйылмаһы барлыҡҡа килә. Был, бер яҡтан, арауыҡ символдары — горизонт һыҙығы, тулҡындар, күк яҡтыртҡыстары, ә икенсе яҡтан — аралаш-символдар", уларҙың функцияһы — йәшәйеш ҡатламдары араһындағы бәйләнеште аңлата. Һуңғылары иҫәбендә В. Крючкова ҡоштарҙы, күккә баҫҡыстарҙы, күҙҙәрҙе, ҡолаҡтарҙы, ергә һибелгән гигант аяҡтары булған антропоморф фигураны һанай
1930-сы йылдарҙағы күп кенә интервьюларында һәм хеҙмәттәрендә Миро һынлы сәнғәттең ғәҙәти ысулдарынан баш тартырға, был ысулдарҙың талаптарын йә эстетикаһын үтәмәйенсә, хәҙерге заман сағылышына өлгәшергә теләй. Был тиҫтә йылда ул һүҙҙе һәм визуаль образды берләштергән картина-поэма әҫәрҙәрен яҙа, уларҙағы, мәҫәлән, «Ласточка-любовь» картинаһында (1934), биҙәкле һыҙыҡтар, туҡыма буйынса борғаланып һуҙылып, яҙмаларға әүерелә. 1940—1941 йылдарҙа «Созвездия» гуашь серияларын ижад итә. Мироның был әҫәрҙәрен Ҙур рәсәй энциклопедияһы рәссам ижадының иң ҙур бейеклеге, тип атай. Мироның үҙе әйтеүенсә, был поэтик циклы төн, йондоҙҙар, Бах һәм Моцарт музыкалары йоғонтоһонда барлыҡҡа килгән. Был циклға «Песня соловья в полночь и утренний дождь» һәм «Письмена и звёзды, влюблённые в женщину» тигән билдәле картиналары ингән. Рәссамдың 1950-1970-се йылдарҙағы картиналарының сығанағы булып тәүтормош сәнғәте һәм балалар һүрәттәре тора. Был осорҙа Миро «Женщина перед солнцем» (1950) һәм «Каталонский крестьянин при свете луны» (1968) картиналарын яҙа 1944 йылдан алып Миро скульптура һәм керамика менән шөғөлләнә башлай; һуңғы өлкәлә ул керамист Жоан Гарди Артигас менән хеҙмәттәшлек итә. Авторҙың билдәле скульптура әҫәрҙәре араһына «Женщина-насекомое» (1968), «Персонаж» (1970), «Созвездие» (1971)әҫәрҙәре ҡарай. Мироның был өлкәләге эштәренә халыҡтың балсыҡтан яһаған уйынсыҡтары, пластик сәнғәттең архаик әҫәрҙәре ҙур йоғонто яһай, илһамының сығанағы булып тәбиғәттең ғәжәйеп формалы объекттары тора. Әҫәрҙәренең материалдары бронза, майолика, биҙәлгән терракоттан ғибәрәт, уларҙың барыһына ла материалдың фактураһын һәм төҫтәренең байлығын ентекләп күрһәтеү хас. 1940-сы йылдарҙа Миро монументаль сәнғәт менән шөғөлләнә. Уның был өлкәләге эше булып Цинцинаттиҙағы «Хилтон» ҡунаҡханаһы өсөн эшләгән стена панноһы (1947) һәм Париждағы ЮНЕСКО штаб-фатирының ике стенаһындағы комплекслы биҙәүе тора. Һуңғараҡ, 1960—1961-се йылдарҙа Миро Гарвард университеты, Санкт-Галлендағы Юғары экономика фәндәре мәктәбе (1964), Барселона аэропоты һәм Осакалағы Бөтә донъя күргәҙмәһенең Быяла павильоны өсөн (икәүһе лә 1970 йылда) керамик панно яһай. Мироның скульптура әҫәрҙәренә Барсеонала торған керамик мозаика файҙаланып яһаған «Женщина и птица» (1982) скультураһы ла инә.
Миро ижадының тағы бер йүнәлеше — «Его величество» (1967—1968); «Улетающая девушка»,1968) ассамбляждары, был әҫәрҙәрендә Миро поп-арт стилистикаһына яҡынлашҡан.
Хундертвассер йорто
Хундертвассер йорто (Hundertwasserhaus) — Австрияла Венала торлаҡ йорт. Адресы: Kegelgasse урамы, 36-38, A-1030 Wien, Löwengasse, 41-43 менән мөйөштә урынлашҡан.
Йортта 52 фатир, 4  офис, 16 шәхси һәм 3 дөйөм терраса, шулай уҡ дөйөм алғанда 250 ағас һәм ҡыуаҡ  бар.
Тарихы
Йорт Австрия рәссамы һәм архитекторы Фриденсрайх Хундертвассерҙың архитектор Йозеф Кравина менән берлектәге   проекты буйынса  1983—1986 йылдарҙа төҙөлгән. 2010 йылдан йорт рәсми рәүештә Хундертвассер-Кравина исемен йөрөтә.
Архитектураһы
Бина «ҡалҡыулы» ҡаттары менән айырыла, ҡыйығы ҡыуаҡ һәм үләнле тупраҡ  менән ҡапланған. Ҡайһы бер бүлмә-нишалар  эсендә  ағастар ултыртылған. Йортта Хундертвассер, төрлө палитралағы төҫтәрҙе, күп һанда йәшеллекте һәм күп планлылыҡты ҡулланып үҙенең сәнғәт һәм матурлыҡ идеалдарын  сағылдырған, тура һыҙыҡтар юҡ. Сыбар фасадты төрлө ҙурлыҡтағы һәм формалағы тәҙрәләр, мозаика һәм төҫлө ялтырауыҡлы плиткаларҙан биҙәктәр тулыландыра. Рәссам был әҫәрен үҙенең ижадының түбәһе тип иҫәпләй, һәм хатта уға маҡтау шиғыры ла бағышлай. Хундертвассер был төҙөлөштән һуң проект өсөн хаҡ та алмай, сөнки был урында ниндәйҙер йәмһеҙ нәмә төҙөлмәгәненә үҙен бәхетле тип белдерә.
Оҡшаш проекттар
Ҡаршыла (Kegelgasse урамы, 37-39, A-Wien 1030)  1990—1991 йылдарҙа «Хундертвассер ауылы»  (Hundertwasser Village) — сауҙа-күргәҙмә үҙәге  тормошҡа ашырыла. Был үҙенсәлекле фасады һәм эсендә ҙур булмаған ҡаласығы менән төҙөлөш. Кафе-бар, сувенир кибеттәре һәм йәмәғәт бәҙрәфе бар
1989 —1991 йылдарҙа яҡынса 400 метр төньяҡтараҡ  биҙәлеше буйынса Хундертвассер проектына  оҡшаш Сәнғәттәр йорто — Кунстхаус галереяһы төҙөлә (KunstHausWien). Адресы: Untere  Weißgerberstraße, 13, A-1030 Wien
12 апрель
12 апрель — григориан стиле буйынса йылдың 102-се (кәбисә йылында 103-сө) көнө. Йыл аҙағына тиклем 263 көн ҡала.
{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} ||
һәм иҫтәлекле даталар
Ер: Йыһанға кеше осҡан көн. }}
Ағымбүләк
Ағымбүләк — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы/ Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Дим йылғаһының уң ярына тамағынан 332 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дим йылғаһы башынан Бочкарёвка ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Юртым-Юган
Юртым-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Пудыр-Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Роландас Казлас
Роландас Казлас (Rolandas Kazlas; 11 май 1969 йыл) — Литваның театр һәм кино актёры, режиссёр.
Биографияһы
1987 йылда Молетай ҡалаһының урта мәктәбен тамамлай. 1991 йылда Литва музыка һәмы театр академияһын тамамлай. 1993 йылдан 2007 йылға тиклем — Литва Дәүләт йәштәр театры актёры. Хәҙерге ваҡытта Литва Милли драма театры актёры һәм режиссеры. Роландас Казлас — комик актёр. Театраль эштәре өсөн бер нисә бүләккә лайыҡ була, мәҫәлән, «Алтын сәхнә тәреһе», «Фортуна» һәм башҡалар.
Кесе Солтан
Кесе Солтан (Малое Султаново) — Рәсәй Федерацияһы Ҡурған өлкәһе Сафакүл районы ауылы. Ҡамышлы ауыл советы составына керә.
Тарих
Революциянан һуң Кесе Солтан ауылы Башҡорт АССР-ының Ялан кантоны составына керә. 1924 йылда Урал өлкәһенең яңы ойошторолған Ялан районы составына бирелә. 1930 йылда Ялан районы бөтөрөлгәс, Кесе Солтан ауылы Ялан-Ҡатай районына керә. 1934 йылда Ялан-Ҡатай районы Силәбе өлкәһе составына инә. 1940 йылда Кесе Солтан ауылы яңы ойошторолған Сафакүл районына керә, 1943 йылда был район Ҡурған өлкәһе составына инә.
Йомағолов Илфат Әбделәхәт улы
Йомағолов Илфат Әбделәхәт улы (30 июнь 1962 йыл — 22 сентябрь 2018 йыл) — театр һәм кино актёры. 1987 йылдан Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры актёры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы (1993).
Биографияһы
Илфат Әбделәхәт улы Йомағалов 1962 йылдың 30 июнендә Башҡорт АССР-ының Ғафури районы Юлыҡ ауылында тыуған.
Тыуған ауылында һигеҙ класс тамамлағас, профтехучилищеға уҡырға инә. Дипломлы белгес, ил алдындағы бурысын үтәгәндә лә балта оҫтаһы булып хеҙмәт итә.
Ике йыл Совет Армияһында хеҙмәт итеп ҡайтҡандан һуң Өфө сәнғәт институтына уҡырға инә.
1987—2010 йылдар эсендә иллегә яҡын роль башҡара. Олпат кәүҙәле, аҡыллы, тыныс сырайлы актерға йәштән үк ҡарттар ролен уйнауҙы ышанып тапшыралар. Уның «Ай тотолған төндә», «Балаҡайҙарым», «Һөйәһеңме, һөймәйһеңме?», «Һуңғы уҙаман» һәм башҡа спектаклдәрҙәге ролдәре театр һөйөүселәрҙең күңелендә әле лә һаҡлана.
Ә уның үҙенең иң яратҡан ролдәренең береһе булып Мостай Кәримдең «Ай тотолған төндә» спектакленән Диауана образы.«Диуаналыҡ» күңелде ташламаһын… Уйлап ҡараһаң, донъябыҙҙа аҡыллы «диуаналар» һирәк осрай, диуана «аҡыллылар» ишәйҙе", — ти ул «Башҡортостан» гәзитенә биргән бер интервьюһында.
Хәтере ныҡ, әҙәбиәткә яҡын кеше бер-ике уҡыуҙа сценарийҙы хәтеренә һеңдерһә, тәбиғәттән бирелгән һәләте яңы ролде уңышлы башҡарырға булышлыҡ итә. Спектаклдәрҙә уйнауҙан тыш текстарҙы башҡорт теленә тәржемә итә, шиғырҙар һәм пьесалар ҙа яҙа.
1993 йылда «Башҡортостан Республиканың атҡаҙанған артисы» исеме бирелә.
«Ай ҡыҙы» дауамлы нәфис фильмы, «Миҙал», «Рәхмәт» кеүек киноларҙа төп ролдәрҙе уйнай.
Актер 2018 йылдың 22 сентябрендә ҡаты ауырыуҙан һуң вафат була, тыуған ауылында ерләнгән.
Ғәиләһе
Ҡатыны Рисәлә Урал ҡыҙы менән театрҙа танышалар. Улы Иштуған менән ҡыҙы Фирүзәне сабый саҡтарынан тәрбиәләшергә ваҡытын да, көсөн дә йәлләмәй. Үҙе үҫкән ғаиләлә баш бала, биш ҡусты-һеңлеһенә ағай булараҡ, бәләкәйҙән йорт мәшәҡәттәрен үҙ иңендә күтәреп өйрәнгән ғаилә башлығы кәләшенә хатта йәш баланы нисек ҡарарға өйрәтеп ебәргән саҡтары ла йыш була. Дөйөм ятаҡта йәшәгәндә төнгө тәрбиәсе булып эшләүе балаларҙы ярата, улар күңелен аңлай белеүен дәлилләй.
Евгения Шведская
Принцесса Шарлотта Евгения Августа Амалия норвег һәм швед (швед. Albertina Augusta Charlotta Amalia av Norge Eugenia och Sverige, 24 апрель 1830 йыл — 23 апрель 1889 йыл) — Норвегия һәм Швеция принцессаһы, Швеция короле Оскар I һәм уның ҡатыны Жозефина Лейхтенбергтың ҡыҙы. Швед яҙыусыһы, композитор, рәссам, скульптор, музыкант һәм филантроб, швед Бернадот король йорто ағзаһы.
Биографияһы
Принцесса Евгения Швед Короллеге баш ҡалаһы Стокгольмда 1830 йылдың 24 апрелендә тыуған. Ул король Оскар I һәм уның ҡатыны Жозефина Лейхтенбергтың дүрт балаһы араһындағы берҙән-бер ҡыҙы. Жозефина. Принцессаның ике өлкән ағаһы — Карл Густав, Оскар — ҡустыһы Август була. Евгения бала сағында яңғыҙ ҡыҙ бала була һәм ул, мин, ағайҙарым кеүек, малай булып тыуыуымды теләнем, ти.
Бала сағынан ул бик сырхау бала була, шунлыҡтан табиптар бәлки ул туберкулёз менән сирлелер тип уйлай. Был принцессаның оҙаҡ ваҡыт кейәүгә сыҡмауының бер сәбәбе булып тора. Башҡа сәбәбе — Бернадоттарҙың Европала яңы династияһы булыу. Улар династияһы менән никахлашыу Европала популяр булмаған. 1844 йылда Евгенияның ҡартатаһы вафат була, тәхет уның атаһы король Карл XIV күсә, һәм тәхетте уның атаһы Оскар I исеме аҫтында ҡабул итә. Ике йылдан һуң ул ағаһы Карл менән Европала үҙенә кейәү табыу уйы менән сәйәхәткә сыға. 1852 йылда ул атаһын Бад-Киссингендә дауаларға оҙатып бара. Сәйәхәттә ул пневмония менән, ә уның ағаһы тиф меән ауырып китә Евгения ауырыуҙы еңеп сыға, ә уның яратҡан ағаһы Густав бер нисә көндән вафат була. Ағаһының үлеме принцессаны ныҡ ҡайғыға һала.
Һуңынан ул, «ирһеҙ ғүмер итеү миңә азатлыҡ бирҙе»- тип әйтә. 1858 йылда Швецияла ҡатын-ҡыҙҙар өсөн «балиғ» хоҡуғы төшөнсәһе (тәүҙә теләк буйынса ғына) индерелә, принцесса Евгения, тәүгеләрҙән булып, ул хоҡуҡты алыу өсөн ғариза бирә.
Ҡыш ваҡытында принцесса, сәләмәтлеге насар булғанлыҡтан, һарайҙың бары бер нисә йылы бүлмәһен генә биләй. Шәхси табибы Магнус Хусс уға йомшаҡ һәм йылы климатлы Готландҡа барырға кәңәш бирә. Готландҡа ул 1859 йылда килә, бында ул пляждың ҙур ғына участкаһын һатып ала һәм унда йыш ҡына үҙ һаулығын йүнәлтергә килә. Унда өс ҡатлы ҙур ағас вилла төҙөтә. Пляж комплексы үҙ эсенә пляж өйөн, ҡунаҡ өйөн, хужалыҡ йортон һәм һарайҙы ала.