cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Щигры (Косоржа ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сосна йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Хоперге қосылу құйылысына дейінгі Дон ҡушылдығының су алаптары, йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Жекода
Жекода — Рәсәй йылғаһы. Дағстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Хзан-ор йылғаһының һул ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сулак йылғаһы, инешенән Чиркейск гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Тәүбә намаҙы
Тәүбә намаҙы — гонаһтарға үкенеп, тәүбә һәм истиғфар ҡылыу өсөн уҡыла торған ике рәҡәғәтле нәфел намаҙы.
Тәүбә намаҙын үтәгәс, ошондай истиғфар уҡыла: «Әстәғфирул-лаһ, әстәғфирул-лаһ. Әстәғфирул-лаһа тәғәлә мин күлли ҙәнбин әҙнәбтүһү ғәмдән, әү хатаъән, сирран әү ғәләниййәтән үә әтүбү иләйһи минәҙ-ҙәнбил-ләҙи әғләмү үә минәҙ-ҙәнбил-ләҙи лә әғлмү иннәкә әнтә ғәлләмүл ғүйүб». Мәғәнәһе: Аллаһы Тәғәләнән гонаһтарымдың һәр ҡайһыһын ярлыҡауҙы үтенәм. Белеп ҡылған гонаһтарымды ла, белмәй ҡылған гонаһтарымды ла, аңһыҙлыҡтан ҡылған гонаһтарымды ла, аңлы рәүештә ҡылған гонаһтарымды ла ярлыҡауынды үтенәм, Аллаһ. Гонаһтарымдың бөтәһенән дә тәүбәгә киләм, үкенеү менән тәүбә итәм. Әй, Аллаһ, һәр бер ғәйебемде белеүсеһен.
Болжбина
Болжбина — Рәсәйҙәге йылға. Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Устье йылғаһының уң ярына тамағынан 144 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһыРыбинск ГЭС-ынанКострома ҡалаһына тиклем, Кострома  йылғаһын Исады һыу үлсәү посына тиклем индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Шерстобитов Евгений Павлович
Евгений Павлович Шерстобитов (24 сентябрь 1938 йыл) — пирогаз компрессорҙары машинисы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1980).
Биографияһы
Евгений Павлович Шерстобитов 1938 йылдың 24 сентябрендә БАССР-ҙың Бөрө районы Костарев ауылында тыуа. Урта белемгә эйә.
Е. П. Шерстобитов ҡыҫҡа ваҡыт эсендә этил спирты етештереүҙең иң яуаплы участкаһында пирогаз компрессорҙары машинисы һөнәрен үҙләштерә. Ул эшләгән бригада заводтың технологик бригадалары араһында беренсе булып унынсы биш йыллыҡ йөкләмәһен (1976—1980) беренсе булып дүрт йылда таамамлай, пландан тыш 120 мең һумлыҡ продукция эшләп сығара.
Е. П. Шерстобитов заводта иң яҡшы рационализаторҙарҙың береһе була. Унынсы биш йыллыҡ осоронда 18 рационализаторлыҡ тәҡдиме индереп, 10 мең һумлыҡ экономия яһауға өлгәшә. Яңы етештереү ҡеүәтен алдан үҙләштереүгә һәм проект күрһәткестәрен ҡаплауға булышлыҡ итә. Мәҫәлән, камиллаштырыу һуң, уны реконструкциялау һәм хеҙмәтләндереү 75 мең тоннаға етәсәк, кокслаштырыу, ярым кокслаштырыу ҡулайламаһы етештереүсәнлеге менән айырылып проект ҡеүәте йылына 82 мең тонна этилен. 1976—1979 йылдарҙа пландан тыш, был проекттар иҫәбенә 2,8 миллион һумлыҡ продукция етештереү кимәле була.
Унынсы биш йыллыҡ заданиеһын дүрт йылда, нефть химияһы продукцияһын сығарыу буйынса социалистик йөкләмәләрҙе арттырып үтәгәне өсөн СССР Юғары Советы Президиумының 1980 йылдың 13 июнендәге указына ярашлы, Е. П. Шерстобитовҡа Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.
1999 йылда хаҡлы ялға сыҡҡанға Өфө синтетик спирт заводында компрессор ҡоролмаларының өлкән машинисы булып эшләй.
Өфө ҡалаһында йәшәй.
Һиндостани
thumb|250px|left|Гласные, согласно М. Охала. Һиндостани (Hindustānī, हिन्दुस्तानी, ہندوستانی) — көнбайыш һинд кластерының өлөшө булып торған идиомалар төркөмөнөң дөйөм атамаһы. Был идиомалар Һиндостанда, Пакистанда һәм ҡайһы бер башҡа илдәрҙә таралған. Һинд субконтинентынан ситтәге оҡшаш телдәргә ҡарата ла ҡулланыла — фиджи һиндостанийы, кариб һиндостанийы.
Һиндостани — донъя халыҡтары араһында ҡытай (бәлки, инглиз) теленән ҡала икенсе йә өсөнсө урында ҡулланыла торған тел.
Тарихы
Һиндостани терминын европалылар XV быуатта уйлап тапҡан. Һиндостани кһари-боли диалектының дели вариантынан килеп сыҡҡан.
Һиндостаниҙың фонетик һәм грамматик төҙөлөшө һинд һәм урду телдәре менән уртаҡ. .
Уның нигеҙендә һинд һәм урдуның стандарт тел нормалары эшләнгән. Улар элеккерәк әҙәби телдәрҙе (авадһи, брадж бһакһа, садһукадди) ҡыҫырыҡлап сығарған. Британ Һиндостанын бүлгәнгә тиклем «һинд», «һиндостани» һәм «урду» синоним булған. 1947 йылда бүленгәндән һуң Һиндостан һәм Пакистан телдең үҙ варианттарын үҫтерә башлаған: Һиндостанда — деванагари, санскрит киң ҡулланыла, Пакистанда иһә ғәрәп-фарсы яҙмаһы һәм терминологияһы нигеҙ итеп алынған. Яҙма телдә улар хәҙер насар аңлаша, әммә һөйләштә айырма артыҡ ҡамасау түгел. Һинд фильмдарында шуның өсөн урталыҡтағы һиндостани ҡулланыла.
Әҙәби варианттар
Һиндостани нигеҙендә дүрт әҙәби тел барлыҡҡа килгән, шуларҙың икәүһе бөгөнгө көндә лә бар: һинд, урду, дахни (һүҙмә-һүҙ гидерабад өлкәһендә һөйләшкән урдуның «көньяҡ», аҙыраҡ фарислаштырылған варианты) һәм Рекхта (Урдуның Мугал һарайында һөйләшкән һәм әле лә шиғырҙар яҙған персианизацияланған варианты).
Һинд (Hindi)
Һинд теле — Һиндостандың рәсми теле, әҙәби һинд теле. Хари-Болиҙың дели диалектына нигеҙләнгән һәм урду теленән тәү сиратта яҙма рәүештә айырыла — фарсы сценарийы урынына Деванагари ҡулланыла, шулай уҡ фарсы теленән ингән һүҙҙәр аҙыраҡ ҡулланыла. Һинд телендәге әҙәбиәткә биш йөҙ йылдан ашыу, был телдә проза, шиғриәт, дини һәм фәлсәфәүи текстар бар.
Һиндостандың үҙендә классик музыка стилен билдәләү өсөн «хиндустани» термины ҡулланыла, ә бөтә диалекттар, персианизацияға һәм санскритизацияға ҡарамай, «һинд теле» тип атала.
Баҙар һиндостани
«Һиндустани» һүҙе шулай уҡ телдә һөйләшкән варианттарға, стандартлаштырылған һинд, урду йәки санскрит әҙәби телдәренән айырмалы рәүештә, урамда ҡулланылған «баҙар» теленә ҡарата ла ҡулланыла ала.
Яҙмаһы
Тарихи осорҙарҙа «кайтһи» (Kaithi) яҙмаһы киң таралған булған. Әлеге көндә ғәрәп грамматикаһының «насталик» тигән яҙмаһы (урду телендә), йәки деванагари ҡулланыла (һинд телендә). Латиница ла файҙаланыла. Ул насрани әҙәбиәттә ҡулланыла (урду).
Ғәрәп яҙмаһы:
Деванагари:
Грамматикаһы
Урду менән һинд теле араһында лексик айырма ғына түгел, тел айырмаһы ла бар.
Чугор (Уролка ҡушылдығы)
Чугор  — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Уролка йылғаһының һул ярына тамағынан 97 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Кесе Калагаза
Кесе Калагаза — Рәсәй йылғаһы, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Йүрүҙән йылғаһының уң ярына тамағынан 323 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Нязепетровск гидроузеленән Павловск гидроузеленә тиклем Әй йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Алвар Аалто
Хенрик Хуго Алвар Аалто (Hugo Alvar Henrik Aalto, 3 февраль 1898 йыл, Куортане — 11 май 1976 йыл, Хельсинки) — фин архитекторы һәм дизайнеры, Финляндия архитектураһында эре фигура, Төньяҡ Европала модернизм вөкиле, Скандинавия дизайнының мөһим оҫталарының береһе. XX быуаттың архитектураһына, йыһаз һәм быяла дизайнына мөһим йоғонто яһай. Интернациональ стилгә нигеҙ һалыусыларҙың береһе тип һанала.
Биографияһы
Алвар Аалто 1898 йылдың 3 февралендә Финляндияның көнбайышында ҙур булмаған Куортане общинаһында геодезист Йохан Хенрик Аалто һәм Сельма почта бүлексәһе начальнигы Матильда Аалто (тыумыштан Хакстедт) ғаиләһендә тыуған. Фин телендә һөйләшә ғаиләһендә (атаһы) һәм швед (әсә) теле. Ғаиләлә фин (атай) һәм швед (әсәй) телдәрендә һөйләшкәндәр. Алварға биш йәш тулғас, ғаилә башта Алаярвиға, ә шунан үҙәк Финляндияға Йювяскюляға күсеп китә. Унда Аалто лицейҙы (Jyväskylä Lyceum) тамамлай. Уҡыған сағында ул урындағы рәссам Йонас Хейскиҙан һүрәт төшөрөү дәрестәре ала. 1916 йылда Гельсингфорс ҡалаһының Политехник институтына уҡырға инә. Унда Армас Линдгренда уҡый. 1918 йылда уның уҡыуын граждандар һуғышы туҡтата. Аалто «аҡтар» яғында хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнаша. Һуғыш тамамланғас, студент эскәмйәһенә кире ҡайта һәм 1921 йылда институтты тамамлап, дипломлы архитектор була.. Институтты тамамлаған мәлгә ул үҙ проекты буйынса Алаярвиҙа ата-әсәһе өсөн йорт төҙөй. 1922 йылдың йәйендә ул рәсми рәүештә армияға алына һәм 1923 йылдың июнендә кесе лейтенант дәрәжәһендә демобилизациялана.
Дөйөм характеристика
Дизвйнер булараҡ Аалто карьераһы Финляндияның иҡтисади үҫеш һәм индустриялаштырыу осоро менән тап килә. Аалтоның эшен илдең алдынғы сәнәғәтселәре хуплай, улар араһында Альстрем-Гуллихсен (Ahlström-Gullichsen) ғаиләһен атарға мөмкин. Алвар Аалто XX быуаттың төньяҡ классицизмы (1920-се йылдар), интернациональ стиль һәм модернизм кеүек архитектура стилдәрен үҫтереүгә өлөш индерә. Мебель дизайнында Аалто Скандинавия дизайны өлгөһө булып һанала. Эштәренә «берҙәм сәнғәт әҫәре» ҡарашынан ҡарау Аалто стиленең мөһим һыҙаты була, был архитектура проектын эшләүҙе генә түгел, деталдәрҙе: материалдар һәм өҫкө йөҙҙәр төҫө, яҡтыртыу, фурнитура, мебель һәм башҡаларҙы булдырыуҙы ла аңлата. Архитектураны эске идеяны тормошҡа ашырыу формаһы булараҡ ҡарай.
Стиль формалашыуы
Гуннар Асплундтың неоклассицизм һәм Европаның архитектура авангарды йоғонтоһон кисерә, уның нигеҙендә уның индивидуаль манераһы формалаша башлай. Яңы конструктив формалар эҙләүҙә тәбиғи материалдарға (бөгөлгән ағас менән эксперименттар: мебель, предметһыҙ композициялар) өҫтөнлөк бирә.
1923 йылда Йювяскюляла үҙенең тәүге бюроһын аса. 1933 йылда ул Хельсинкиға күсенә, унда «Артек» компанияһы менән хеҙмәттәшлек итә башлай. Ул заманса стиль һәм фин дизайны өлгөләренә әйләнгән интерьер әйберҙәрен сығара башлай. Урман эшкәртеү концерндары ярҙамы арҡаһында Парижда (1937) һәм Нью-Йоркта (1939) Бөтә донъя күргәҙмәләре өсөн проекттарҙа ағас архитектура мөмкинлектәрен күрһәтә, халыҡтың төҙөлөш сәнғәте традицияларын авангард алымдарының яңылығы, төньяҡ пейзаж (вилла) гүзәллеге менән арауыҡ композицияларының иреклеге менән оҫта аралаштыра.1932 йылда Хәҙерге заман сәнғәте музейында «Заманса архитектура: интернациональ күргәҙмәләр» проектында ҡатнаша
Аалто һәм Artek компанияһына нигеҙ һалыу
1935 йылда Алвар Аалто Гарри һәм Майра Гулликсенами менән бергә Artek компанияһын ойоштороуҙа ҡатнаша Компания «Заманса йәшәү рәүеше манифесты» булараҡ уйланыла. Көндәлек әйберҙәргә мөрәжәғәт итеү яңы художество системаһының мөһим шарты була. Алвар Аалто һәм уның хуплауында Artek компанияһы мөһим прецедент - көнкүреш мөхитендә дизайндың булыуын формалаштыра. «Был көндәлек тормошта тормошҡа ашырырлыҡ яңы көнкүреш күренешен мөмкинселек бирә»
Аалто һәм фин дизайнының интернациональ статусы
Алвар Аалтоның эштәре фин дизайнының интернациональ статусын билдәләй. 1933 йылда Аалто Лондонда күргәҙмә өсөн быяла һауыт-һаба серияһын эшләй. . 1936 йылда Аалвар менән Айно Аалто VI Милан триенналендә гран-при яулай һәм, абруйлы интернациональ художество смотрында наградаға лайыҡ булған беренсе фин дизайнерҙары була. Алвар Аалто исемен фин дизайнының интернациональ символы итеп ҡарарға мөмкин.
Аалто һәм интернациональ стиль
Финляндияла интернациональ стилдең системалы үҫеше Алвар Аалто исеме менән бәйле Алвар Аалто стал одним из архитекторов, который опирался на архитектурный формат нового типа,. Алвар Аалто архитектура модернизмының яңы типтағы архитектура форматына таянған архитекторҙарҙың береһе була. Сәнғәт белгесе Екатерина Васильева былай тип билдәләй: «Аалто тәҡдим иткән төҙөлөш тәжрибәһе милли романтика формаларын үтеүҙе һәм яңы архитектура стратегияһын эҙмә-эҙлекле ҡуйыуҙы күҙ уңында тота». 1932 йылда Аалто интернациональ стилгә башланғыс һәм исем биреүсе «Заманса архитектура: күргәҙмәләр интернациональ» легендар күргәҙмәлә ҡатнашыусы берҙән-бер скандинав архитекторы була. «Интернациональ стиль формаларын файҙаланыу милли художество программаһын формалаштырыуҙа мөһим шарт булып тора».
Алвар Аалто һәм сәнғәт оҡшашлығы
Ҡайһы берҙә Аалто уйлап тапҡан интернациональ дизайн системаһын фин оҡшашлығының нигеҙе итеп ҡарайҙар. Аалто, яңы художество программаһының нигеҙе булған, яңы архитектура яҡлыларҙың иң эҙмә-эҙлеклеләренең береһе. Аалто эшләгән дизайн концепцияһы яңылыҡҡа ынтылышты билдәләй, унда модернизм прогрестың бер символы булараҡ ҡабул ителә. Алвар Аалто дизайны уның яңы формаларында яңы социаль һәм художестволы стандарт демонстрацияһы була. . Алвар Аалто эштәрен яңы көнкүрештең мөһим атрибуты һәм яңы йәшәү рәүеше символы кеүек ҡарарға мөмкин и символ нового образа жизни.
Иртә эштәре
Һуғышҡа тиклем Аалто Паймио шифаханаһын (1929—1933) һәм Выборгта ҡала китапханаһын (1930—1935), Нормарккуҙа «Майреа» виллаһын (1939) төҙөй. 1940—1948 йылдарҙа Аалто АҠШ-та эшләй һәм уҡыта, унда Бостонда ятаҡ кеүек проекттарҙы бойомға ашыра. 1949 йылда тормош иптәше һәм проект эше буйынса даими партнеры Айно Марсио-Аалто вафат була. Финляндияға ҡайтҡас, Аалто Элисса Мякиниеми менән хеҙмәттәшлек итә; улар 1952 йылда өйләнешә.
Һуңғы осоро һәм һуғыштан һуңғы проект эше
Аалто эре йәмәғәт биналары проекттарын тормошҡа ашыра: Сяюнятсалола муниципаль үҙәк (1950—1952), пенсия менән тәьмин итеү идаралығы (1952—1956), эшселәр мәҙәниәт йорто (1955—1958) һәм «Финляндия» һарайы (1967—1971; бөтәһе Хельсинкиҙа),  РейкьявикТөньяҡ илдәре йорто (1965—1968). Сиркәү архитектураһының бик күп проекттары, шул иҫәптән Вуоксеннискала Өс тәре сиркәүе (1958), Вольфсбургтағы (1963) һәм Болонья янындағы Риола урынында мәхәллә үҙәктәре, авторы (1966, 1975—1980 йылдарҙа төҙөлә). Топпилдә (1931), Сунила (1936—1939), Оулула (1951—1957), Бременда торлаҡ йорттар (1958—1963), виллалар, күргәҙмә павильондары төҙөй. Рованиемила (1946—1948) һәм Сяйнятсалола (1949—1952) ҡала төҙөүсе булараҡ сығыш яһай. Иртә ҡаралтыларҙың ҡәтғи геометрик формаларынан милли традицияларҙың, функционализм һәм органик архитектура принциптарының үҙенсәлекле берләшеүенә, тәбиғи мөхиткә оҫта тап килгән күләмле-киңлек композицияһының азатлығына һәм һығылмалығына килә. Аалто ҡаралтыларында ағас бай файҙаланыла. Күләмдәренең ирекле композицияһы һәм ландшафт менән айырылып торған ҡайһы бер ҡала төҙөлөшө ниәттәре Рованиемила һәм Сейняиокала вафат булғанынан һуң тормошҡа ашырыла.
Бүләктәре һәм исемдәре
Аалто ижади хеҙмәттең абруйы тураһында үҙ төшөнсәһен амфитеатр формаһындағы эске ихатаһы (асыҡ һауалағы лекция залы) менән Хельсинки янындағы оҫтаханаһы (1955) проектында тормошҡа ашыра
1928 йылдан 1954 йылға тиклем заманса архитектура буйынса Халыҡ-ара конгреста ҡатнаша һәм ойоштороу комитеты ағзаһы булып тора.
Фин архитекторҙары союзы (1943—1958) һәм Финляндия академияһы (1963—1968) президенты була. Аалто төрлө илдәрҙең йәш архитекторҙары быуынына һиҙелерлек йоғонто яһай.
Америка фән һәм сәнғәт академияһының сит ил почётлы ағзаһы (1957).
1861 йыл
1861 йыл — дүшәмбе көнөнән башланған йыл, кәбисә түгел.
Норлат
Норлат — Татарстан Республикаһындағы ҡала, Норлат районының үҙәге.
Тарихы
1905 йылда тимер юл станцияһы янындағы биҫтә булып нигеҙләнә.
Географияһы
Ҡала Кондорса йылғаһында Ҡаҙандан 224 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Сембер — Өфө тимер юлы өстендәге станция. Майҙан — 15,2 км².
Мөхәммәҙиев
Мөхәммәҙиев — фамилия.
Бертольт Брехт
Берто́льт Брехт (Bertolt Brecht; тулы исеме — О́йген Бе́ртхольд Фри́дрих Брехт,  ; 1898, 10 февраль, Аугсбург — 14 август, 1956, Берлин) — немец драматургы, шағир, прозаик, театр эшмәкәре, сәнғәт теорияһы белгесе, «Берлинер ансамбль» театрына (1949) нигеҙ һалыусы. 1933-1947 йылдарҙа төрлө илдә эмиграцияла йәшәгән.
Шағир һәм драматург Брехт  ижады, уның  «эпик театр» теорияһы һәм  сәйәси ҡараштары һәр саҡ бәхәс тыуҙыра. Шуға ҡарамаҫтан, 50-се йылдарҙа уҡ Брехт   пьесалары  Европа театрҙары репертуарына инә; уның  идеялары төрлө кимәлдә  замандаштары Фридрих Дюрренматт, Артюр Адамов, Макс Фриш, Хайнер Мюллер кеүек  режиссёрҙарға йоғонто яһай.
Икенсе донъя һуғышынан һуң режиссёр Брехт тарафынан тормошҡа ашырылған «эпик театр теорияһы» театр сәнғәтендә бөтөнләй икенсе мөмкинлектәр аса һәм XX быуат театры үҫешенә бик көслө йоғонто яһай.
Бертольд (Бертольт) Брехт исеменең яҙылышы Рәсәйҙә ике төрлө вариантта йөрөй.
Аугсбург осоро
Ойген Бертхольд Брехт, һуңыраҡ исемен Бертольтҡа үҙгәрткән, Баварияла Аугсбург ҡалаһында тыуған. Атаһы, Бертхольд Фридрих Брехт (1869—1939), Ахерн ҡалаһынан Аугсбургҡа  1893 йылда  Хайндлдең кизе-мамыҡ фабрикаһына  сауҙа агенты булараҡ эшкә килә. 1901 йылда прокурист (ышаныслы хеҙмәткәр), 1917-се йылда — фирманың коммерция директоры вазифаһына үрләй. 1897 йылда ул Бад-Вальдзеенан станция начальнигы ҡыҙы София Брецингҡа өйләнә (1871—1920), Ойген (Бертольдтың беренсе исеме) - уларҙың тәүге балаһы.
Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы Көстәре
Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы Көстәре [6] (рәсми булмаған ҡыҫҡартыу ВС РФ Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы Көстәренең эске хеҙмәте Уставының 11-се Ҡушымтаһына ярашлы, ВС РФ ҡыҫҡартылыуы Ҡораллы Көстәр ойошмалары биналарына инеү урынындағы яҙыуҙарҙа ; хәрби формала рәсми рәүештә «Рәсәй Ҡораллы Көстәре» яҙыулы таҫмалар ҡаралған) — уға ҡаршы йүнәлтелгән, территориаль бөтөнлөктө һәм уның территорияһының тейелгеһеҙлеген ҡораллы обороналау, шулай уҡ халыҡ-ара килешеүҙәргә ярашлы бурыстарҙы үтәү өсөн, агрессияларҙы кире ҡағыу өсөн тәғәйенләнгән Рәсәй Федерацияһы дәүләт хәрби ойошмаһы.
Бертольт Брехт
Аугсбург осоро
Брехттың тәүге әҙәби әҫәрҙәре 1913 йылда күренә башлай; 1914 йыл аҙағынан уның шиғырҙары урындағы матбуғатта йыш сыға, һуңыраҡ хикәйәләре, эссе һәм театр рецензиялары. Уның яратҡан шағиры Франк Ведекинд була: театр белгесе Эрнст Шумахер   уйынса, Брехт  Шумахер аша   халыҡ ижадын  (халыҡ һәм урам йырҙарын,  балаган куплеттарын, шансон, хатта балладаларҙы өйрәнә). Гимназияла уҡыған йылдарҙа уҡ Брехт спорт менән артыҡ мауығып, йөрәген эштән сығара, был профессия һайлауға ла йоғонто яһай: 1917 йылда гимназиянан һуң ул Мюнхендағы   король  Людвиг-Максимилиан университетына уҡырға инә, медицина менән тәбиғәт фәнен өйрәнә. Брехт үҙен университетта «медицинанан лекциялар тыңланым, гитарала  уйнарға өйрәндем»<, ти ref name="jering" />.
Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы Көстәре
Рәсәй Федерацияһының Ҡораллы Көстәре 1992 йылдың 7 майында элекке РСФСР территорияһында дислокацияланған СССР Ҡораллы Көстәре, шулай уҡ Рәсәйҙән ситтә ғәскәрҙәр һәм флот көстәре төркөмдәре (ҡара:Сит илдәрҙәге рәсәй хәрби объекттары исемлеге) нигеҙендә булдырылған. Ул осорҙа уларҙың һаны 2,88 миллион кеше тәшкил итте.
Бертольт Брехт
Һуғыш һәм революция
1918 йылдың ғинуарында Бертольдты хәрби хеҙмәткә саҡыралар, атаһы тырышлығы менән хеҙмәт кисектерелеп тора, 1 октябрҙә ул Аугсбург госпиталдәренең береһендә санитар булып хеҙмәт итә башлай. Ошо ваҡытта ул тәүге классикаға әйләнгән «Үлгән һалдат тураһында легенда» шиғырын яҙа (Legende vom toten Soldaten) Үлгән һалдатты, ҡәберенән алып, хеҙмәткә яраҡлы тип фронтҡа ебәргәндәр  имеш. Брехт уны, шарманкала башҡарыла торған көйгә оҡшатып, йырлап йөрөй башлай ; легендар йырсы Эрнст Буш был йырҙы 20-се йылдар Әҙәби кабарела йыш йырлаған, 1935 йылда Брехтты Германия гражданлығынан мәхрүм итеү сәбәбе итеп национал-социалистар ошо шиғырҙы күрһәткән.
Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы Көстәре
Ҡораллы көстәрҙең штат һаны Рәсәй Федерацияһы Президенты указдары менән билдәләнә.
Бертольт Брехт
Һуғыш һәм революция
1918 йыл Брехт Германиялағы революцияла ҡатнаша; коммунистар Роза Люксембург менән Карл Либкнехт, Курт Эйснерҙы ерләгәндә митингта телмәр тота; үҙ йортонда «Спартак союзы» ағзаһы (коммунист) Георг Премды йәшереп тота һәм башҡа эштәр башҡара, ләкин Брехт был осорҙа «сәйәси инаныу булмауы менән йонсой». Коммунистик партия сығарған «Фольксвилле» газетаһында рецензияларын баҫтыра, ләкин компартияла ул ваҡытта тормай әле.
Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы Көстәре
2017 йылдың 17 ноябрендә Рәсәй Президенты В.В. Путин «Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы көстәренең штат һанын билдәләү тураһында» 555-се указға ҡул ҡуйҙы, уның менән Рәсәйҙең Ҡораллы көстәре һаны 1 902 758 кеше, шул иҫәптән 1 013 628 хәрби хеҙмәткәр билдәләнгән. Указ 2018 йылдың 1 ғинуарынан үҙ көсөнә инде.
Бертольт Брехт
Мюнхен осоро. Тәүге пьесалары
Брехттың әҙәби әҫәрҙәрен бер кем дә баҫтырырға теләмәй. Германияла күңелһеҙ, халыҡ бер ни менән ҡыҙыҡһынмай, Америкаға китергә кәрәк, тигән уйы тыуа. Ләкин билдәлелек алмайынса Америкала ни эшләргә мөмкин? 1920-1922-се йылдарҙа Брехт Берлинға бер нисә тапҡыр килә, ләкин бында ла уға уңыш йылмаймай ,.
Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы Көстәре
2022 йылдың 25 авгусында Рәсәй Президенты В.В. Путин «Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы Көстәренең штат һанын билдәләү тураһында» 575-се указға ҡул ҡуйҙы. Уға ярашлы, Рәсәй Ҡораллы көстәре һаны - 2 039 758 кеше, шул иҫәптән 1 150 628 хәрби хеҙмәткәр. Указ 2023 йылдың 1 ғинуарынан үҙ көсөнә инә.
Бертольт Брехт
Мюнхен осоро. Тәүге пьесалары
1922 йылдың яҙында һаулығы бик ныҡ ҡаҡшаған Брехт Берлиндағы «Шарите» госпиталенә эләгә.
Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы Көстәре
Рәсәй армияһын шәхси состав менән комплектлау 2014 йылдың аҙағына 82 %-ҡа баһаланған, 2015 йылдың аҙағына 92 %-ҡа тиклем еткерелгән, ә контракт буйынса хеҙмәт иткән хәрби хеҙмәткәрҙәр һаны, беренсе тапҡыр призывниктар һанынан артығыраҡ булып, 352 мең кеше тәшкил иткән. 2016 йылға армия 93 % комплектланған, 384 мең кеше контракт буйынса хеҙмәт иткән, шул уҡ ваҡытта Рәсәй тарихында тәүге тапҡыр сержант составы тулыһынса профессиональ була.
Бертольт Брехт
Мюнхен осоро. Тәүге пьесалары
1923 йылда ул ҡыҫҡа метражлы «Мистерии одной парикмахерской» фильмын төшөрә, ләкин уңышҡа өлгәшмәй.
Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы Көстәре
Командование
Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы көстәре Юғары баш командующийы — Рәсәй Федерацияһы президенты — Владимир Владимирович Путин. Рәсәйгә ҡаршы агрессия йәки агрессия ҡурҡынысы янаған осраҡта, ул Рәсәй территорияһында йәки уның айырым урындарында хәрби хәл индерә, уны кире ҡағыу йәки булдырмаҫ өсөн шарттар тыуҙырыу маҡсатында был турала тейешле указды раҫлау өсөн Федерация Советына һәм Дәүләт Думаһына тиҙ арала хәбәр итә.
Бертольт Брехт
Мюнхен осоро. Тәүге пьесалары
1954 йылда пьесалары йыйынтығын әҙерләгәндә Брехт үҙенең тәүге әҙәби тәжриәбәләренә бик түбән баһа бирә ; 1922 йылдың сентябрендә Мюнхендәге «Каммершпиле» театры «Барабаны в ночи» спектаклен ҡуя. Берлин тәнҡитсеһе Герберт Иеринг спектаклде маҡтай, Брехт-драматургты асыусы ул була. 1922 йылдың декабрендә уны Берлинда Немец театрында ҡуялар, тәнҡитсе Альфред Керр уны ҡаты тәнҡиткә дусар итә. Ошо ваҡыттан башлап, Брехттың пьесалары Германия театрҙарында ҡуйыла башлай, тик улар һәр саҡ ғауға, шау-шыу тыуҙыра, хатта помидор менән бәргәләгән осаҡтар ҙа була. Мюнхендағы Резиденцтеатрҙа «В чаще городов» спектакленән һуң (1923) театрҙың әҙәби бүлеге мөдирен эштән ҡыуалар.
Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы Көстәре
Командование
Рәсәйҙең Ҡораллы Көстәрен уның биләмәһенән ситтә файҙаланыу мөмкинлеге тураһында мәсьәләне хәл итеү өсөн Федерация Советының тейешле ҡарары кәрәк. Тыныс ваҡытта дәүләт башлығы Рәсәй Ҡораллы көстәре менән дөйөм сәйәси етәкселек итеүҙе тормошҡа ашыра, ә хәрби ваҡытта туранан-тура дәүләт оборонаһына һәм уның Ҡораллы көстәренә етәкселек итә.
Бертольт Брехт
Мюнхен осоро. Тәүге пьесалары
1924 йылдың мартында үҙен режиссёр булараҡ һынап ҡарай, Мюнхендәге «Каммершпиле» театрында « Эдуард II Английский тормошо» спектаклен ҡуя(К. Марлоның «Эдуард II» пьесаһы буйынса). Был «эпик театрҙың» беренсе аҙымы була, бары тик тәнҡитсе Иеринг ҡына был экспериментты аңлай, шул уҡ йылда Брехт дуҫы Энгель артынан Берлинға китә.
Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы Көстәре
Командование
Рәсәй Президенты шулай уҡ Рәсәй Федерацияһының Именлек советын ойоштора һәм етәкләй, Рәсәй хәрби доктринаһын раҫлай , Ҡораллы көстәрҙең юғары командованиеһын тәғәйенләй һәм вазифаһынан бушата. Президент Баш командующий булараҡ Рәсәй Ҡораллы көстәренең концепцияһын һәм төҙөлөш пландарын, Ҡораллы көстәрҙең мобилизация планын, иҡтисадтың мобилизация пландарын, граждандар оборонаһы планын һәм хәрби төҙөлөш өлкәһендәге башҡа акттарҙы раҫлай. Дәүләт башлығы шулай уҡ дөйөм ғәскәри уставтарҙы, Оборона министрлығы һәм Генераль штаб тураһындағы положениеларҙы раҫлай. Президент йыл һайын хәрби хеҙмәткә саҡырыу, Ҡораллы Көстәрҙә хеҙмәт иткән билдәле бер йәштәге кешеләрҙе запасҡа оҙатыу тураһында указдар сығара, бергәләп оборона һәм хәрби хеҙмәттәшлек тураһында халыҡ-ара килешеүҙәргә ҡул ҡуя.
Бертольт Брехт
Берлинда. 1924—1933
Берлин Европаның театр баш ҡалаһына әйләнә, уның менән Мәскәү генә уҙыша ала; бындағы «Станиславский» — Макс Рейнхардт, «Мейерхольд» — Эрвин Пискатор театр йәмәғәтселеген төрлө яңы алымдар менән таныштырып тора. Берлинда Брехт дуҫтары режиссёр Эрих Энгель, рәссам Каспар Неер менән хеҙмәттәшлек итә. Бында — Брехтты аңлаған тәнҡитсе Герберт Иеринг һәм уны бөтөнләй өнәмәгән Альфред Керр .Тәнҡитсе Керр Брехтты «эпигондарҙың эпигоны» ти, бер пьесаһын хатта « идиоттың пьесаһы» тип атай. Брехт та яуапһыҙ ҡалмай: «Берлинер бёрзен-курир» гәзитендә 1933 йылға хәтле үҙенең театр буйынса идеялары һәм Керр тураһындағы уй-фекерҙәрен баҫтырып килә.
Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы Көстәре
Рәсәй Федерацияһы Оборона министрлығы
Рәсәй Федерацияһы Оборона министрлығы (Рәсәй Оборона министрлығы) Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы көстәре менән идара итеү органы булып тора. Рәсәй Оборона министрлығының төп бурыстарына оборона өлкәһендә дәүләт сәйәсәтен әҙерләү һәм үткәреү; оборона өлкәһендә норматив-хоҡуҡи көйләү; Рәсәй Федерацияһының Ҡораллы көстәрен федераль закондарға һәм халыҡ-ара килешеүҙәргә ярашлы ҡулланыуҙы ойоштороу; Ҡораллы көстәрҙең тейешле әҙерлегенә булышлыҡ итеү; Ҡораллы Көстәр төҙөү буйынса сараларҙы тормошҡа ашырыу; хәрби хеҙмәткәрҙәрҙе, Ҡораллы көстәрҙең граждандар персоналын, хәрби хеҙмәттән бушатылған граждандарҙы һәм уларҙың ғаилә ағзаларын социаль яҡлауҙы тәьмин итеү; халыҡ-ара хәрби хеҙмәттәшлек өлкәһендә дәүләт сәйәсәтен әҙерләү һәм тормошҡа ашырыу. Министрлыҡ хәрби округтар идаралығы органдары, башҡа хәрби идара органдары, территориаль органдар, хәрби комиссариаттар аша ла үҙ эшмәкәрлеген тормошҡа ашыра. Киң мәғлүмәт саралары һәм граждандар менән үҙ-ара эш итеү өсөн Оборона министрлығында Мәғлүмәт һәм киң коммуникациялар департаменты ойошторолған.
Бертольт Брехт
Берлинда. 1924—1933
Брехт Немец театрында эш таба, ләкин Берлин университетында философияны өйрәнә. Бер аҙҙан Пискатор театрына эшкә күсә, әҙәби эшенә кәрәкле биржа спекуляцияларын өйрәнә башлай, К.Маркстың " Капитал"ын уҡый. Композиторҙар Эдмунд Майзель, Ганс Эйслер, актёр һәм йырсы Эрнст Буш менән дуҫлаша. Берлин әҙәби кабареларында Эрнст Буш уның йырҙарын иң оҫта башҡарыусы булып таныла.
Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы Көстәре
Рәсәй Федерацияһы Оборона министрлығы
Оборона министрлығын, Рәсәй Хөкүмәте рәйесе тәҡдиме буйынса Рәсәй президенты тарафынан вазифаға тәғәйенләнеүе һәм вазифаһынан бушатылыуы ҡаралған, Рәсәй Федерацияһы оборона министры етәкләй. Министр туранан-тура Рәсәй Президентына, ә Рәсәй Конституцияһы, федераль конституция закондары, федераль закондар һәм президент указдары менән Рәсәй Хөкүмәте ҡарамағына индерелгән мәсьәләләр буйынса — Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте рәйесенә буйһона. Министр Рәсәй Оборона министрлығына һәм Рәсәй Ҡораллы көстәренә йөкмәтелгән бурыстарҙы хәл итеү һәм вәкәләттәрҙе тормошҡа ашырыу өсөн шәхси яуаплы һәм үҙ эшмәкәрлеген единоначалиеға нигеҙләнеп тормошҡа ашыра. Министрлыҡта составында министр, уның беренсе урынбаҫарҙары һәм урынбаҫарҙары, министрлыҡ хеҙмәттәре начальниктары, ҡораллы көстәрҙең төп төрҙәре баш командующийҙары булған коллегия эшләй.
Бертольт Брехт
Берлинда. 1924—1933
1927 йылдан Брехттың пьесаларын Берлин радиоһы бирә башлай. 1927 йылда «Домашние проповеди» шиғырҙар йыйынтығы сыға, Брехт танылыу яулай. Эрих Энгель 1928 йылдың авгусында Шиффбауэрдамм театрында уның «Трёхгрошовая опера»һын ҡуя (Курт Вайль музыкаһы). Тәнҡитселәр бынан һуң «Брехт еңде» тип яҙа ала.
Был осорға инде уның театр теорияһының дөйөм һыҙаттары барлыҡҡа килә; «Эпик» драма ҡуйыр өсөн яңы театр театр — яңы актёр, яңы режиссёр сәнғәте кәрәк икәне асыҡлана. Шиффбауэрдаммдағы театрҙа Энгель Брехттың пьесаларын ҡуя, уларҙа үҙешмәкәр пролетар труппаларынан йәш актёрҙар ҡатнаша. 1931 йылда Брехт- режиссёр Берлиндағы Дәүләт театрында «Человек есть человек» пьесаһын ҡуя. Был постановкала тәү тапҡыр ҡулланылған «эпик» башҡарыу стилен тәнҡитселәр ҙә, тамашасылар ҙа аңламай. 1927 йылда Брехт музыка театрын реформаларға булып китә, Вайль менән берлектә «Махагони» зонг-операһын яҙа, ике йылдан ул ысын операға әйлән («Расцвет и падение города Махагони»); ул 1931 йылда Брехт Курфюрстендаммдағы Берлин театрынада ҡуйыла, ҙур уңыш килтерә.
Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы Көстәре
Рәсәй Федерацияһы Оборона министрлығы
Рәсәй Федерацияһының ғәмәлдәге оборона министры - Рәсәй Федерацияһы Геройы армия генералы Сергей Кужугетович Шойгу.
Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы Көстәренең Генераль штабы
Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы көстәренең генераль штабы (Генштаб) — хәрби идара итеүҙең үҙәк органы һәм Ҡораллы көстәр менән оператив идара итеүҙең төп органы. Генераль штаб Федераль именлек хеҙмәтенең сик буйы хеҙмәте һәм Федераль именлек хеҙмәте органдары, Рәсәй милли гвардияһы ғәскәрҙәре, тимер юл ғәскәрҙәре, федераль махсус элемтә һәм мәғлүмәт органы, ғәҙәттән тыш хәлдәрҙә ҡотҡарыу йәки граждандар оборонаһы ғәскәрҙәре, инженер-техник һәм юл-төҙөлөш хәрби формированиелары, Тышҡы разведка хеҙмәте, федераль дәүләт һағы органдары, оборона, төҙөлөш һәм ҡораллы көстәрҙе файҙаланыу өлкәһендә бурыстарҙы үтәү буйынса дәүләт власы органдарының мобилизация әҙерлеген тәьмин итеү федераль органы эшмәкәрлеген координациялауҙы тормошҡа ашыра. Генераль штаб төп идаралыҡтарҙан, идаралыҡтарҙан һәм башҡа структур бүлектәрҙән тора.
Генштабтың төп бурыстары - Рәсәй Ҡораллы көстәрен, башҡа ғәскәрҙәрҙе, хәрби формированиеларҙы һәм органдарҙы уларҙың бурыстарын һәм илдең хәрби-административ бүленешен иҫәпкә алып файҙаланыу буйынса стратегик планлаштырыуҙы һәм мобилизацион йәйелдереүҙе ойоштороу; ҡораллы көстәрҙең оператив һәм мобилизация әҙерлеген үткәреү; ҡораллы көстәрҙе һуғыш осорона ҡарата ойоштороу һәм составын күсереү; Ҡораллы көстәрҙе, хәрби көстәрҙе һәм хәрби көстәрҙе обороналау һәм ҡарарҙарҙы үтәү буйынса саралар ойоштороу; ҡораллы көстәрҙе, башҡа ғәскәрҙәрҙе, хәрби формированиеларҙы һәм органдарҙың стратегик һәм мобилизацион йәйелдереүҙе ойоштороу; Рәсәй Федерацияһында хәрби иҫәп буйынса саралар үткәреү буйынса эшмәкәрлекте координациялау; оборона һәм хәүефһеҙлек маҡсатында разведка эшмәкәрлеген ойоштороу; ҡораллы көстәрҙә элемтәне планлаштырыу һәм ойоштороу; ҡораллы көстәрҙе топогеодезик мәғлүмәт менән тәьмин итеү; дәүләт серен яҡлау менән бәйле сараларҙы тормошҡа ашырыу, хәрби-ғилми тикшеренеүҙәр үткәреү. Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы көстәре Генераль штабының ғәмәлдәге начальнигы — армия генералы Валерий Герасимов (2012 йылдың 9 ноябренән).
Тарихы
РСФСР-ҙың күпселек халыҡ депутаттарының 1991 йылда үҙ аллы ҡораллы көстәр булдырыу тураһындағы идеяларын ҡабул итеп, тәүҙә республика Оборона министрлығы түгел, СССР Оборона министрлығы, Дәүләт именлеге комитеты менән үҙ-ара килешеп эш итеү маҡсатында РСФСР-ҙың Йәмәғәт именлеге буйынса Дәүләт комитеты ойошторола. 1991 йылдың 13 ғинуарында Вильнюста булған фажиғәле ваҡиғаларҙан һуң РСФСР Юғары Советы рәйесе Борис Ельцин республика армияһын ойоштороу инициативаһы менән сығыш яһай. 1991 йылдың 31 ғинуарында Йәмәғәт именлеге буйынса Дәүләт комитеты РСФСР-ҙың Оборона һәм хәүефһеҙлек буйынса дәүләт комитеты тип үҙгәртелә, уны армия генералы Константин Иванович Кобец етәкләй. 1991 йылда Комитет бер нисә тапҡыр үҙгәртелгән. 1991 йылдың 19 авгусынан (Август путчы көнө) 9 сентябренә тиклем РСФСР Оборона министрлығы ваҡытлыса эшләй.
Шулай уҡ Рәсәй президенты Б. Н. Ельцин РСФСР Милли гвардияһын ойошторорға тырыша, хатта ирекмәндәр ҡабул ителә башлай. 1995 йылға тиклем дөйөм һаны 100 меңдән артмаған 3-5 мең кешенән торған 11 бригада ойоштороу планлаштырыла. Милли гвардия частарын 10 төбәктә, шул иҫәптән Мәскәүҙә (өс бригада), Санкт-Петербургта (ике бригада) һәм башҡа мөһим ҡалаларҙа һәм райондарҙа йәйелдереү күҙ уңында тотолған. Милли гвардия структураһы, комплектлау алымдары һәм бурыстары тураһында положениелар әҙерләнә. 1991 йылдың сентябрь аҙағына Мәскәүҙә Милли гвардия сафына 15 меңләп кеше яҙылып өлгөрә, уларҙың күбеһе - СССР Ҡораллы Көстәре хәрби хеҙмәткәрҙәре. Ахыр сиктә «О временном положении о Российской гвардии» указ проектына ҡул ҡуйылмай.
Беловежье килешеүҙәренән һуң 1991 йылдың 21 декабрендә БДБ ағзаһы булып торған дәүләттәр тарафынан СССР оборона министрының һуңғы урынбаҫары авиация маршалы Евгений Иванович Шапошниковҡа уларҙың территорияларындағы ҡораллы көстәр, шул иҫәптән стратегик ядро көстәре менән етәкселек итеүҙе ваҡытлыса йөкмәтеү тураһында протоколға ҡул ҡуйыла. 1992 йылдың 14 февралендә ул БДБ Берләштерелгән ҡораллы көстәренең Юғары баш командующийы итеп тәғәйенләнә, ә СССР Оборона министрлығы БДБ ҡораллы көстәренең Баш командованиеһы итеп үҙгәртелә.
1992 йылдың 16 мартында Рәсәй президенты Б. Н. Ельциндың указы менән Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе Баш командованиеһының оператив буйһоноуында Рәсәй Федерацияһының Ҡораллы көстәре, шулай уҡ Президент етәкселегендәге Оборона министрлығы ойошторола. 1992 йылдың 7 майында Рәсәйҙең үҙ аллы ҡораллы көстәрен булдырыу тураһындағы указға ҡул ҡуйыла, ә Б. Н. Ельцин Юғары баш командующий вазифаһын башҡара. Рәсәй Федерацияһының беренсе оборона министры итеп армия генералы Павел Грачёв тәғәйенләнә.
Ҡораллы көстәр 1990-сы йылдарҙа
Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы көстәре составына идаралыҡтар, берекмәләр, соединениелар, хәрби частар, учреждениелар, хәрби-уҡыу йорттары, 1992 йылдың майына ҡарата Рәсәй территорияһында урынлашҡан СССР Ҡораллы көстәре предприятиелары һәм ойошмалары, шулай уҡ дөйөм һаны 2,88 млн кешенән торған Рәсәй юрисдикцияһы аҫтында булған Кавказ аръяғы хәрби округы, Көнбайыш, Төньяҡ һәм Төньяҡ-Көнбайыш ғәскәрҙәр төркөмө, Ҡара диңгеҙ һәм Балтик флоттары, Каспий флотилияһы ғәскәрҙәре, 14-се гвардия дөйөм ғәскәри армия, Монголия һәм Куба һәм башҡа илдәрҙәге совет ғәскәрҙәре төркөмдәре инә.
Рәсәйҙең Ҡораллы Көстәрен реформалаштырыу сиктәрендә Генштабта Мобиль көстәр концепцияһы эшләнә. Мобиль көстәр хәрби ваҡыт штаттары (95-100 %) буйынса тупланған, берҙәм штатлы һәм ҡораллы 5 айырым мотоуҡсылар бригадаһынан торорға тейеш булған. Шулай итеп, ғәйәт ҙур мобилизация механизмынан ҡотолоу, ә артабан Ҡораллы көстәрҙе тулыһынса контракт нигеҙенә күсереү планлаштырыла. Ләкин 1993 йылдың аҙағына бындай өс: 74-се, 136-сы айырым гвардия мотоуҡсылар, 131-се айырым мотоуҡсылар бригадалары ғына булдырыла һәм, шул уҡ ваҡытта бригадаларҙы берҙәм штатҡа күсереү ҙә (штатта бер бригада составында батальондар ҙа айырылған), хәрби ваҡыт штаттары буйынса комплектлау ҙа мөмкин булмай. Частарҙың комплектланып бөтмәүе арҡаһында, оборона министры Павел Грачёв Беренсе чечен һуғышы (1994-1996 йылдар) башында президент Борис Ельциндан сикләнгән мобилизацияға санкция биреүен һорай, әммә үтенес кире ҡағылған, һәм Чечняла Берләштерелгән ғәскәрҙәр төркөмөн бөтә хәрби округтар частарынан формалаштырырға тура килгән. Беренсе чечен һуғышы шулай уҡ ғәскәрҙәр менән идара итеүҙә етди кәмселектәр булыуын асыҡлай.
Беренсе чечен һуғышынан һуң яңы оборона министры итеп - Игорь Родионов, ә 1997 йылда Игорь Сергеев тәғәйенләнде. Берҙәм штат менән тулыһынса комплектланған частар булдырырға маташыуҙар булды. Һөҙөмтәлә 1998 йылға Рәсәй Ҡораллы Көстәрендә 4 категория частар һәм соединениелар барлыҡҡа килде:
Икенсе чечен һуғышында (1999-2006 йылдар) Берләштерелгән ғәскәрҙәр төркөмө ҡоро ер ғәскәрҙәренең даими әҙерлекле частарынан, шулай уҡ Һауа-десант ғәскәрҙәре частарынан ойошторола. 1999 йылдың аҙағынан Чечняла контрактсылар өлөшө үҫә башлай, 2003 йылда 45 %-ҡа етә.
Ҡораллы көстәр 2000-се йылдарҙа
2001 йылда Рәсәйҙең Оборона министрлығын Сергей Борисович Иванов етәкләй. Чечняла хәрби хәрәкәттәрҙең әүҙем фазаһын тамамлағандан һуң, Павел Грачёв осоронда тәҡдим ителгән ғәскәрҙәрҙе контракт нигеҙендә комплектлауға күсеү пландарына кире ҡайтырға ҡарар ителә: даими әҙерлек частары контракт нигеҙенә күсерелергә тейеш булһа, ҡалған частар һәм соединениеларҙы, ҡорал һәм техника һаҡлау базаларын һәм төрлө учреждениеларҙы элеккесә срочниктар менән комплектлау тәҡдим ителә. 2003 йылда тейешле Федераль маҡсатлы программа тормошҡа ашырыла башланы.
Был осорҙағы хәрби реформаны әҙерләүҙә Оборона министрлығы ла, Егор Тимурович Гайдар етәкселегендә Күсеү осоро иҡтисады институты (ИЭПП) ла ҡатнаша. Бында ИЭПП тәҡдим иткән реформалар вариантында «Ҡораллы көстәрҙе комплектлау системаһы реформаһы» төп элемент булып тора, ә Оборона министрлығы вариантында төп бурыс — «даими әҙерлекле соединениеларҙан, бөтәһенән дә түгел, ә Генераль штаб шул категорияға ҡаратҡан Ҡоро ер ғәскәрҙәре, Һауа-десант ғәскәрҙәре һәм Диңгеҙ пехотаһы составынан бер өлөшөн алып булдырыу». Һөҙөмтәлә был осорҙо реформалаштырыу ошо ике программа араһында компромисс варианты була. Мәҫәлән, Егор Гайдар тәҡдим иткән сроклы хеҙмәтте алты-һигеҙ ай менән сикләү ҡабул ителмәне. Ләкин хеҙмәт итеү ваҡытын ике йылдан бер йылға тиклем ҡыҫҡартыу буйынса этаплы план ҡабул ителде.
Контракт килешеүе буйынса комплектлауға күсерелгән беренсе часть 76-сы гвардия десант-штурмия дивизияһы составындағы һауа-десант полкы була, ә 2005 йылдан контракт нигеҙенә даими әҙерлектәге башҡа частарҙы һәм соединениеларҙы күсереү башлана. Ләкин был программа шулай уҡ ҡәнәғәтләндерерлек түләү булмауы, хеҙмәт шарттарының ҡатмарлы булыуы һәм контракт буйынса хеҙмәт иткән урындарҙа социаль инфраструктураның булмауы арҡаһында уңышһыҙ тамамлана.
2005 йылда Рәсәй Ҡораллы көстәре менән идара итеү системаһын оптималләштереү буйынса ла эш башлана. Генераль штаб начальнигы Юрий Балуевский уйынса, ғәскәрҙәрҙең бөтә төрҙәре һәм родтарына буйһонған өс төбәк командованиеһы төҙөү планлаштырылған.
Мәскәү һәм Ленинград хәрби округтары, Балтик һәм Төньяҡ флоттары, шулай уҡ элекке Мәскәү хәрби округының Хәрби-Һауа Көстәре һәм ПВО нигеҙендә - Көнбайыш төбәк командованиеһы; Волга буйы-Урал хәрби округы һәм Төньяҡ Кавказ хәрби округы, шулай уҡ Каспий флотилияһы нигеҙендә Көньяҡ төбәк командованиеһы; Волга буйы-Урал, Себер һәм Алыҫ Көнсығыш төбәк хәрби округтарының частары һәм Тымыҡ океан хәрби флотыһы нигеҙендә — Көнсығыш төбәк командованиеһы төҙөлөргә тейеш ине. Ғәскәр төрҙәре һәм ырыуҙарының баш командованиеһы байрам итергә тейеш булған. Был уй-фекерҙәрҙе тормошҡа ашырыу 2010-2015 йылдарға ғәскәрҙәрҙе контракт нигеҙендә күсереү программаһында өҙөклөктәр булыу сәбәпле кисектергеһеҙ рәүештә финанс средстволарының төп өлөшөн үҙгәрттеләр. Төбәк командованиеларына төбәктәрҙә үҙәк буйһоноуында булған бөтә частар ҙа яңынан буйһондоролорға, ғәскәр төрҙәре һәм родтарының баш командованиелары бөтөрөлөргә тейеш ине. Был уйҙы тормошҡа ашырыу, ғәскәрҙәрҙе контракт нигеҙенә күсереү программаһында өҙөклөктәр булыу сәбәпле, 2010-2015 йылдарға кисектерелә, һәм ашығыс рәүештә финанс средстволарының төп өлөшө йүнәлтелә.
Шуға ҡарамаҫтан, 2007 йылда Сергей Ивановты алмаштырған Анатолий Сердюков осоронда төбәк командованиеларын булдырыу идеяһына кире ҡайталар. Көнсығыш командованиеһынан башларға булалар. Командование өсөн штат эшләнә һәм дислокация урыны - Улан-Удэ билдәләнә. 2008 йылдың ғинуарында Көнсығыш төбәк командованиеһы ойошторола, ләкин Себер һәм Алыҫ Көнсығыш хәрби округтары частарының март-апрель айҙарында берлектәге күнекмәләрендә һөҙөмтәһеҙлеген күрһәтә, һәм шул уҡ йылдың майында уҡ таратыла.
2006 йылда 2007-2015 йылдарға Рәсәй дәүләт ҡоралландырыуҙы үҫтереү программаһы эшләй башлай.
Яромичу-Яха
Яромичу-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Салпада-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 44 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Шәрипов Ришат Муса улы
Ришат Муса улы Шәрипов (1 ғинуар 1933 йыл — 17 июнь 2004 йыл) — Өфө приборҙар эшләү заводының комплекслы бригадаһы бригадиры. Социалистик Хеҙмәт Геройы.
Биографияһы
Ришат Муса улы Шәрипов 1933 йылдың 1 ғинуарында БАССР-ҙың Саҡмағош районы Имәнлеҡул ауылында тыуа. Урта белем ала.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген Совет Армияһы сафында хеҙмәт итеп ҡайтҡандан һуң, 1958 йылда Урта Азияла Главголодностепстройҙа Һыу һәм санитар-техник эштәр менән идара итеү идаралығында слесарь-мантехник булып башлай. 1960—1966 йылдарҙа — слесарь-ҡороусы, 1966 йылдан — Өфө приборҙар эшләү заводында электромеханик һәм радиотехник приборҙар һәм системаларҙы көйләүсе, комплекслы бригада бригадиры.
Р. М. Шәрипов етәкселегендәге бригада һигеҙенсе биш йыллыҡтың (1966—1970) социалистик йөкләмәләрен дүрт йыл ярымда үтәй.
Туғыҙынсы биш йыллыҡта ла юғары етештереү күрһәткестәренә өлгәшә(1971—1975). Йыллыҡ план 105—110 процентҡа арттырып үтәлә.
1976 йылда планды һәм ҡабул ителгән социалистик йөкләмәләрҙе үтәүҙәге ҡаҙаныштары өсөн СССР Юғары Советы Президиумының 1977 йылдың 10 июнендәге указы менән Р. М. Шәриповҡа Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.
Горбачёв Михаил Сергеевич
Михаил Сергеевич Горбачёв (2 март 1931 йыл - 30 август 2022 йыл) — совет дәүләт эшмәкәре һәм сәйәсәтсе, СССР-ҙың берҙән-бер Президенты, Советтар Союзы Коммунистар партияһының һуңғы Генераль секретары, СССР-ҙа «үҙгәртеп ҡороу» (русса «перестройка») сәйәсәтен башлаусы, Тыныслыҡ буйынса Нобель премияһы лауреаты.
Шәрипов Ришат Муса улы
Биографияһы
1993 йылда пенсияға киткәнгә тиклем Өфө приборҙар эшләү производство берекмәһендә радиоэлектрон аппаратура һәм приборҙарҙы көйләүсе булып эшләй.
Горбачёв Михаил Сергеевич
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
= Ҡыҙыҡ мәғлүмәт =
Шәрипов Ришат Муса улы
Биографияһы
СССР Авиация сәнәғәте министрлығының социалистик ярыш еңеүсеһе (1977, 1978, 1980, 1988).
2004 йылдың 17 июнендә вафат була.
Хәтер
Р. М. Шәриповтың портреты Өфө приборҙар эшләү производство берекмәһенең «Кеше хеҙмәт менән данлы» галереяһына ҡуйылған.
Саҡмағош районының Имәнлеҡул ауылы урамдарының береһе уның исемен йөрөтә.
Ғабдулла Амантай
Ғабдулла Амантай, Амантаев Ғабдулла Сәхипгәрәй улы (23 февраль 1907 йыл — 10 июль 1938 йыл) — башҡорт шағиры, балалар яҙыусыһы; әҙәбиәт һәм фольклор өйрәнеүсе; йәмәғәт эшмәкәре. 1926 йылдан — ВКП(б) (КПСС), 1934 йылдан — СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы.
Биографияһы
Ғабдулла Сәхипгәрәй улы Амантаев (Ғабдулла Амантай) 1907 йылдың 23 февралендә Ырымбур губернаһы Ҡыпсаҡ улусы Үрге Ҡунаҡбай ауылында уҡытыусы ғаиләһендә тыуған. Тәүге белемен үҙҙәренең йортонда һәм ауыл мәҙрәсәһендә ала. Бик йәшләй ул рус телен өйрәнә. Атаһы ярҙамында тиҙҙән татар, рус яҙыусыларының әҫәрҙәрен мауығып уҡый башлай. 1920 йылда ул комсомол сафына инә, ә инде 1921 йылда комсомолдың Туҡсоран кантон комитеты секретары итеп һайлана. Унан белемен артабан камиллаштырыу маҡсатында уҡырға инеп, Ырымбур башҡорт педагогия техникумын тамамлай. Был осорҙа ул һаман да комсомол эштәрендә актив ҡатнаша, бер үк ваҡытта Ырымбур комсомолында ваҡ милләттәр бүлеге мөдире вазифаһын башҡара.
СССР яҙыусылар съезы делегаты. 1924 йылдан — Башҡортостан өлкә комитеты ағзаһы. Арғаяш кантонында комсомол секретары булып эшләй. Ленинград Тарих, филология һәм лингвистика институтында уҡый.
1926—1928 йылдарҙа — «Йәш юҡһыл», «Башҡортостан йәштәре» гәзиттәренең мөхәррире.
1928—1931 йылдарҙа Ленинградта Тарих, философия һәм лингвистика институтының көнсығыш телдәре факультетында уҡый. Институтты уңышлы тамамлағандан һуң, аспирантураға ҡалдыралар.
Ижади эшмәкәрлеге
Ғабдулла Амантайҙың әҙәбиәт менән шөғөлләнә башлауы заманында әҙәбиәт, матбуғат, сәнғәт эштәренең торошо менән дан алған Ырымбур ҡалаһына килеүенә тығыҙ бәйләнгән.
«Беҙ» тигән тәүге шиғыры 1921 йылда «Башҡортостан» газетаһында баҫылып сыға. Шунан һуң уның шиғырҙары матбуғат биттәрендә йыш ҡына күренә башлай. Үҙенең замандаштары һәм һабаҡташ дуҫтары Сәғит Агиш, Ғәйнан Хәйри кеүек, Ғабдулла Амантай ҙа шиғырҙарында совет йәштәренең яны тормош төҙөүҙәге актив ролен йырлай.
Шул осорҙағы тарихи үҙгәрештәрҙә, илде реконструкциялау һәм коллективлаштырыу, халыҡтың культураһын, аң-белемен күтәреүҙә Ленин комсомолының әһәмиәтле эштәр башҡарыуын поэтиклаштырырға ынтыла.
Яҙыусы әҙәби тәнҡит өлкәһендә лә эшләй. Башҡорт әҙәбиәте буйынса дәреслектәр яҙа.
Башҡорт фольклорын фәнни өйрәнеү эше менән шөғөлләнә.
Уның «Фольклорҙың синфи характеры», «Фольклорҙың әһәмиәте», «Фольклор һәм әҙәби тел», «Фольклор һәм художество әҙәбиәте», «Башҡорт фольклорындағы жанрҙар», «Башҡорт мәҡәлдәре тураһында» тигән ғилми хеҙмәттәре әле лә әһәмиәтен юғалтмаған.
Әҙәбиәт уҡыусыларына уның «Йылдар үткәндә» тигән пьеса яҙыуы ла яҡшы билдәле.
Ҡыҫҡа ғына ижади ғүмерендә Ғабдулла Амантай поэзия, балалар әҙәбиәте, әҙәби тәнҡит, фольклористика өлкәһендә файҙалы мираҫ ҡалдыра.
Ғабдулла Амантайҙың ғүмере аяныслы өҙөлөп ҡала. Ул 1937 йылғы сәйәси золом ҡорбаны, 1957 йылда аҡланған.
1862 йыл
1862 йыл — шаршамбы көнөнән башланған йыл, кәбисә түгел.
Чистые Пруды (Бөрө районы)
Чистые Пруды (Чистые Пруды) — Башҡортостандың Бөрө районындағы утар. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 5 кеше. Почта индексы — 452467, ОКАТО коды — 80213808001.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Згур-ляр
Згур-ляр — Рәсәй йылғаһы. Дағстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Аварское Койсу йылғаһының уң ярына тамағынан 73 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.