cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рафаэль Надаль
Спорт карьераһы
Уимблдондың беренсе титулын яулағандан һуң, Надаль бер йылда Франицяның Асыҡ чемпионатында һәм Уимблдонда еңгән Асыҡ дәүерҙең өсөнсө кешеһе була.
Бындай уңышҡа 1969 йылда  Род Лейвер һәм Бьорн Борг 1978 йылдан 1980 йылға тиклем өлгәшә. Ул шулай уҡ, Уимблдондың биш титулын бер рәттән яулап һәм үлән майҙансыҡта 65 еңеүгә өлгәшеп, Федерерҙың еңеүҙәр серияһын тамамлай.
2008 йылда Пекинда Олимпия уйындарында Надаль ярымфиналда Новак Джоковичты һәм финалда Фернандо Гонсалесты еңеп, үҙенең беренсе олимпия алтынын яулай.
Был уға рейтингтың беренсе юлынан Роджер Федерерҙы алып ташларға ярҙам итә. Надаль алтын миҙал отҡан тәүге биш уйынсының береһе була.
Аҡш-тың Асыҡ чемпионатында — Ҙур шлем турнирында тәүге тапҡыр Надаль беренсе булып сығыш яһай.
Ул өс уйын дауамында бер партияла ла отолмай, Бьорн Фауҙы, Райлер ДеХарт һәм Виктор Троицкиҙы еңә. Һуңынан дүртенсе раундта Куэрри Сэм һәм сирек финалда Марди Фишты еңеп сыға.
Ярымфиналда ул Энди Маррейҙан отола. Һуңыраҡ, Испания йыйылма командаһына ярымфиналда Дэвис Кубогына АҠШ йыйылма командаһын еңергә ярҙам итә.
24 октябрҙә Овьедо ҡалаһында Надаль тенниста ҡаҙаныштарын таныу билдәһе һымаҡ спорт премияһы менән бүләкләнә.
Францияның BNP Paribasн турнирында сирек финалға сыға. Бында Николай Давыденко менән осраша, Надаль унан беренсе партияла 6-1 иҫәбе менән еңелә һәм тубығы ауыртыу сәбәпле уйынды дауам итеүҙән баш тарта.
Артабанғы аҙнала, тубығына һылтанып, Шанхайҙағы Tennis Masters Cuр турнирында ҡатнашмауы тураһында иғлан итә. .10 ноябрҙә Надаль Аргентинаға ҡаршы Дэвис Кубогы финалында ҡатнашыуҙан баш тарта. Рафа турнир миҙгелен Доха ҡалаһында аса. Санторо Фабрис менән матчтың икенсе түңәрәгенән һуң Надаль «Йылдың иң яҡшы уйынсыһы» тигән премия менән бүләкләнә. Һөҙөмтәлә Надаль сирек финалда Гаэль Монфистан еңелә.
Әммә Марк Лопес менән бергә парлы разрядта еңеп сыға, финалда Даниэль Нестор һәм Ненада Зимоничтан өҫтөн сыға. Статистик Грег Шарко билдәләүенсә, яңғыҙ разрядта уйнаған тенниссының парлы разрядта был еңеүе 1990 йылдан алып беренсе тапҡыр була.
Австралия Асыҡ чемпионатында Надаль беренсе биш уйында еңеү яулай. Ярымфиналда ул Вердаско Фернандо менән осраша, матч 14 сәғәт 5 минут дауам итә.
Финалда Рафаэль Роджер Федерер менән осрашып, уйынды биш партияла отоп, Australian Open турнирын яулаған беренсе испан уйынсыһы була.
Надаль Джимми Коннорс, Матс Виландер һәм Андре Агасси менән бергә Ҙур шлем турнирында өс төрлө япмала уйнаған еңеүсе була.
Надаль Роттердам турнирында финалда өс партияла Энди Маррейҙан еңелә. Аҙаҡ Рафаның тубығы менән проблемалары башлана. Бер аҙнанан һуң Barclays Dubai Tennis Championships турнирынан баш тарта.
Март айында Надаль Дэвис Кубогының донъя серияһында Испанияға Сербия йыйылма командаһынан еңелеүҙән ҡотолорға ярҙам итә.
Надаль Янко Типсаревичты һәм Новак Джоковичты еңә. Дэвис Кубогында Надальдың Джокович өҫтөнән еңеүе ун ике тапҡыр рәттән була, ә Новак менән иҫәбе 11- 4 (тупраҡта 6-0).
Индиан-Уэллста Мастерста Надаль Masters 1000 серияһында үҙенең ун өсөнсө титулын яулай. Дүртенсе раундта Давид Налбандяндан өҫтөн сыға. .
Аҙаҡ Хуан Мартин дель Потро сирек финалда ә ярымфиналда Энди Роддикты еңә, ә бынан һуң финалда Маррейҙы ота.
Киләһе турнир Майами Мастерс була. Надаль сирек финалға сыға, бында Дель Потро менән тағы осраша, әммә был юлы унан еңелә.
Был Дель Потроның Надаль өҫтөнән беренсе еңеүе була.
Надаль Барселонала ATP 500 турнирында еңеү яулай. Финалда Давид Феррерҙы еңә. Рим ҡалаһында Надаль Мастерста финалға сыға, Новак Джоковичты еңә һәм сербҡа ҡаршы сығып һөҙөмтәләрен яҡшырта, шәхси осрашыуҙар иҫәбе 13-4 (тупраҡта 8-0). Ул Римдә дүрт титул яулаусы беренсе уйынсы була.
Ике тупраҡтағы еңгән турнирынан һуң, ул Madrid Open турнирында уйнай. Рафа финалға барып етә, унда Роджер Федерерҙан еңелә.
Был Надальдың 2007 йылдан алып Роджерҙан беренсе еңелеүе була, ул саҡта унан Masters Cup турнирында отолғайны.
19 майҙа Надаль Лондонда үтәсәк йомғаҡлау турнирына квалификациялана.
Францияла Асыҡ чемпионатында өсөнсө раундта Ллейтон Хьитты еңеп, Надаль 31 уйында бер рәттән еңеү яулап, рекорд ҡуя. Алдағы раундта ул Робин Содерлингтан отола. Был уның «Roland Garros» майҙансығында тәүге еңелеүе була.
Бынан һуң ул AEGON. Championships турнирында уйнай. Был турнирҙа уның тубығының ауыртыуы көсәйә. 19 июндә Уимблдон турнирында ҡатнашыуҙан баш тарта.
Тәүге тапҡыр 2001 йылдан алып ул артабанғы турнирҙа ҡатнашыуынан баш тарта. Федерер титул яулай һәм Надаль рейтингта 2-се урынға төшә. Һуңыраҡ Надаль Дэвис Кубогында ҡатнашыуҙан баш тартыуы тураһында иғлан итә.
Йомғаҡлау чемпионатында Надаль бөтә осрашыуҙарҙа ла еңелә.Ул Джокович, Давыденко һәм Содерлинг менән уйнай.
Декабрь айында Рафа Дэвис Кубогында Испания йыйылма командаһы өсөн уйнай. Тәүҙә ул Томаш Бердыхты ота. Бынан һуң ул Ян Хайекты еңә. Был Надальдың Дэвис Кубогында 14-се (тупраҡта13-сө) еңеүе була
Надаль йылды рейтингта биш йыл эсендә дүртенсе тапҡыр 2-се урында тороп тамамлай. Надаль туғыҙ йыл дауамында партияла 6-0 иҫәбе менән еңгән уйынсы булараҡ, «Алтын баранка» наградаһына лайыҡ була. Надаль йылды Абу-Дабила Capitala World Tennis Championship турнирында башлай. Ул ярымфиналға тиклем барып етә, Давид Фереррҙы еңә. Финалда Робин Содерлингтан өҫтөн сыға.
Австралия Асыҡ чемпионатында Надаль Лучак Петерҙы, Лукаш Лацконы, Филипп Кольшрайберҙы һәм Иво Карловичты еңә.
Сирек финалда Энди Маррейҙан еңелә. Был еңелеүенән һуң уның тубыҡтары яңынан ауырта башлай. Табиптар уға ике аҙна ял итергә ҡуша.
Ләкин Надаль һәм Марк Лопес, Даниэль Несторҙы һәм Ненад Зимоничты еңеп, парлы титулды яулайҙар. Бының арҡаһында ул 175 -кә юғары күтәрелеп рейтингта 66-сы урынды биләй.
Бынан һуң ул Sony Ericsson Open турнирының ярымфиналына тиклем барып етә, әммә Энди Роддиктан өс партияла еңелә. Надаль Давид Феррерҙы ярымфиналда еңеп, Монакола «Monte-Carlo Rolex Masters» турнирында финалға сыға.
Дохалағы турнирҙан һуң Надальдың йыл башынан беренсе финалы була. Финалда ике партияла ватандашы Фернандо Вердасконан өҫтөн сыға. Ул бөтә биш уйындың 14 геймында еңелә.
Был еңеүе иҫәбенә Надаль Асыҡ дәүерҙең бер турнирын алты йыл рәттән еңгән беренсе уйынсы була.
Үткән йылдарҙан айырмалы рәүештә, Надаль Барселоналағы турнирҙы үткәреп ебәрергә ҡарар итә һәм Internazionali BNL d' Italia турнирында уйнай.
Ул Филипп Кольшрайберҙы, Виктор Ханесканы һәм Станислас Вавринканы еңә. Ярымфиналда ул Роджер Федерерҙы еңгән Эрнест Гулбис менән алыша. Надаль уны ота. Һуңынан ватандашы Давид Феррерҙы еңеп сығып, Мастерстағы еңеүҙәре буйынса Андре Агассиға тиңләшә
Надаль"Madrileña Mutua Madrid Open уйнап, 2009 йылда финалға сыға. Икенсе турҙа Александр Долгополовты ике партияла еңә. Аҙаҡ Джон Изнер менән уйнай. уны ике партияла еңә
Гаэль Монфисты һәм ватандашы Николас Альмагроны сирек финалда еңә.Ошонан һуң Рафаэль финалда Роджер Федерерҙы ҡыйрата. Еңеү уға Masters 1000 серияһының 18-се титулын бирә.
Францияның асыҡ чемпионатында күп эксперттар Надаль-Федерер финалын көтә. Шуға ҡарамаҫтан, был мөмкин булмай, сөнки Робин Седерлинг сирек финалда Федерерҙы еңеп сыға. Надаль финалға сыға һәм Седерлингты еңә.
Рафа «Мастерстың» өс турнирын тупраҡта яулаусы һәм бер миҙгелдә Францияның Асыҡ чемпионатында еңеүсе беренсе тенниссы.
Шулай уҡ, ул Лондондағы ATP World Tour Finals турнирында урынды алдан алып ҡуйған һәм алты йыл эсендә биш Францияның Асыҡ чемпионатын яулаусы беренсе уйынсы.
Июнь айында Надаль AEGON Championship турнирында уйнай, ул быны 2008 йылда еңгәйне. Был турнирҙа ул парлы һәм яңғыҙ разрядта уйнағайны.
Иң көслө сығыш яһаусы булараҡ, Рафаэль беренсе раундты ҡалдыра. Икенсе турҙа ул Маркос Даниэльды еңә. Өсөнсө раундта Үзбәкстандан Денис Истоминды еңә. Әммә сирек финалда ватандашы Фелисиано Лопестан еңелә.
Уимблдонда Надаль Нисикори Кэй һәм Робин Хаазены еңә. Өсөнсө раундта Филипп Пецшнерҙы ота. Уйын барышында Надаль тренеры Тони Надальдан күрһәтмәләр алып торғаны өсөн ике тапҡыр иҫкәртелә, һөҙөмтәлә уға 2000 доллар штраф һалына. .
Франциянан Поль Анри Матьены, ә сирек финалда Швециянан Робин Седерлингты еңә. Энди Маррейҙы еңеп, Уимблдондың дүртенсе финалына етә.
Томаш Бердыхты өс партияла еңеп, Надаль 2010 йылда титул яулай. Был Надальдың Уимблдонда икенсе титулы һәм карьераһындағы Ҙур шлемдың һигеҙенсе турниры була.
Надаль Rogers Cup турнирының ярымфиналына сыға. уның менән бер рәттән Джокович Новак, Роджер Федерер һәм Энди Маррей ҙа сыға Маррей Надальды ярымфиналда еңә, ул Рафаэльды 2010 йылда ике тапҡыр еңгән берҙән-бер уйынсы.
Надаль, шулай уҡ, парлы разрядта Джокович менән ярыша. Шуға ҡарамаҫтан, тәүге раундта Надаль менән Джокович канадалылар Милош Раонич һәм Поспишило Вашектан отола. Надаль Цинцинаттила Мастерста 2006 йылда Австралияның Асыҡ чемпионатында сирек финалда Маркос Багдатистан еңелә.
Аҡш-тың Асыҡ чемпионатында Надаль өс йыл эсендә ике тапҡыр тәүге сығыш яһаусы була. Унда бер партияла ла еңелмәй, Теймураз Габашвилины, Истомин Денисты , Симон Жильды , Фелисиано Лопесты , Фернандо Вердасконы һәм Михаил Южныйҙы еңә.
АҠШ-тың Асыҡ чемпионатында беренсе финалға етә, бөтә дүрт Шлемдың финалына етеп, Асыҡ дәүерҙең һигеҙенсе кешеһе була. Был еңеү арҡаһында ул «Карьера шлемына» лайыҡ була
2010 йылда Бангкокта PTT Thailand Open турнирында азия турнеһын башлай. Бында ватандашы Гильермо Гарсие-Лопестан еңелә һәм ярымфиналға барып етә.
Токиола Tennis Championships турнирында Хиральдо Сантьягоны, Милош Раоничты һәм Дмитрий Турсуновты еңә.
Ярымфиналда Виктор Троицкиҙан өҫтөн сыға, ә финалда Монфис Гаэльды еңә. Был уның миҙгелдә етенсе титулы була.
Надаль Shanghai Rolex Masters турнирында өсөнсө раундта Юрген Мельцерҙан отола. 5 ноябрҙә Рафа Парижда Мастерста, тубығы ауыртыу сәбәпле, уйнауҙан баш тартыуы тураһында иғлан итә.
2010 йылдың 21 ноябрендә Лондонда Надальға Stefan Edberg Sportsmanship Award премияһын тапшыралар.
Лондонда ATP World Tour Finals турнирында беренсе матчта Надаль Роддикты, икенсе матчта Джоковичты һәм өсөнсө уйында Бердыхты еңә. Карьераһында өсөнсө тапҡыр ярымфиналға сыға.
Был төркөм этапта беренсе тапҡыр ул өс уйында еңә. Ярымфиналда ул Энди Маррейҙан өҫтөн сыға һәм карьераһында беренсе тапҡыр был турнирҙа финалға етә.
Покша (Горьковское ҡушылдығы)
Покша  — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Иваново өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Горький һыуһаҡлағысының һул ярына тамағынан 2526 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 89 км.
Рафаэль Надаль
Спорт карьераһы
Финалда Федерер Надальды еңә. Надаль матчтан һуң былай тип белдерә: «Роджер, ахыры,, донъяла иң яҡшы уйынсы. Мин тырыштым,әммә Роджер миңә ҡарағанда яҡшыраҡ булды». Надаль йылды Абу-Дабиҙа Capitala World Tennis Championship күрһәтмә турнирҙа башлай. Ярымфиналда ул Томаш Бердыхты еңә. Финалда Надаль Роджер Федерерҙы еңеп сыға.
Дохала Qatar ExxonMobil Open турнирында Надаль Кароль Бәкты,, Лукаш Лацконы һәм Эрнест Гулбисты еңә. Николай Давыденко унан киләһе раундта еңелә. . Рафа Марк Лопес менән бергә, Даниеле Браччиале и Андреас Сеппины еңеп, парлы разрядта титул яулай.
Покша (Горьковское ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Кострома ҡалаһынан Түбәнге Новгород ГЭС-ына тиклем (Горький һыуһаҡлағысы), Унжа йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Рафаэль Надаль
Спорт карьераһы
Австралияның Асыҡ чемпионатында беренсе түңәрәктә Даниэль Маркосты еңә. Икенсе турҙа Даниеле Райан Свитингты ота. Өсөнсө раундта Бернарда Томичтан өҫтөн сыға. Дүртенсе раундта Хорватиянан Марин Чиличты ҡыйрата. Тубығы ауыртыуына ҡарамаҫтан, ватандашы Давид Феррерға ҡаршы сирек финалда уйнай. 7 февралдә Абу-Дабила Надаль «2010 йылдың иң яҡшы спортсыһы» тигән нагарда ала. Уны шулай уҡ Лионель Мессиға, Себастьян Феттельға, Андрес Иньестҡа, Кобо Брайантҡа һәм Мэн Пакьяоға тапшыралар.
Индиан-Уэллста BNP Paribas Open турнирында Надаль беренсе уйында Фест де Рикты еңә. Өсөнсө раундта Райан Свитингты еңә. . Һуңынан дүртенсе раундта Девварман Сомдевты ота. Сирек финалда хорват Иво Карловичты, ә ярымфиналда Хуан Мартин Дель Потроны еңә. Финалға сыға, әммә Новак Джоковичтан еңелә. Икенсе көндө Боготала Джокович һәм Надаль иптәштәрсә матч уйнай. Надаль еңеү яулай.
Sony Ericsson Open турнирын Кэй Нисикори өҫтөнән еңеү менән башлай. Өсөнсө түңәрәктә Фелисиано Лопесты еңә. Дүртенсе раундта еңеүҙе Долгополов Александрҙан яулап ала. Сирек финалда өс партияла Томаш Бердыхты еңә. Ярымфиналда Надаль менән Роджер Федерер менән алыша. Ике партияла Надаль еңеп сыға. . Финалда Надаль Новак Джокович менән осраша. Индиан-Уэллстағы һымаҡ Надаль беренсе партияла, ә икенсе партияла Джокович еңә. Өсөнсө партия тай-брейк менән тамамлана, уны серб яулай.
Надаль үҙенең грунт миҙгелен Monte-Carlo Rolex Masters турнирында башлай. Надаль Яркко Ниеминенды, Гаске Ришарҙы , Иван Любичиты һәм Энди Маррейҙы еңә, һәм Монте- Карлола етенсе тапҡыр рәттән финалға өлгәшә. Финалда Надаль Давид Феррерҙы ота. . Рафаэль Асыҡ дәүерҙә ете тапҡыр рәттән турнирҙы яулаған беренсе кеше була. Был 37-се тапҡыр Монте-Карлола яулаған еңеүе була. Карьераһында 44-се титулы һәм 19-сы Мастерсы иҫәпләнә.
Һуңыраҡ Надаль Barcelona Open турнирында уйнай. Ул Даниэль Травер-Хименоны, Сантьяго Жиральдоны һәм Монфис Гаэльды еңә. Ярымфиналда Рафа Иван Додигты 6:3, 6:2 иҫәбе менән ота .Финалда Давид Феррерҙы ике партияла еңеп сыға. Надаль Асыҡ дәүерҙең ике турнирын алты тапҡыр отҡан һәм бер отторошһоҙ уйнаған беренсе уйынсы була.
Май айында ул Mutua Madrid Opеn турнирында Маркос Багдатисты еңә. Киләһе турнирҙа Хуан Мартин Дель Потроны алышһыҙ үтеп китә, сөнки Мартиндың ҡабырғаһы йәрәхәтләнә һәм ул уйындан сыға. Рафа һуңынан Микаэль Льодерҙы һәм Роджер Федерерҙы еңә, әммә финалда Новак Джоковичтан ике партияла еңелә. Римдә Рафа финалда Джоковичтан тағы ла еңелә.
Францияның Асыҡ чемпионатында Надаль биш партияла Джон Изнерҙы, Андухар Паблоны , Антонио Веичты һәм Стане Иванды еңә. Сирек финалда Надаль Робин Седерлингты, ярымфиналда Энди Маррейҙы һәм финалда Роджер Федерерҙы еңә. Был уның « Roland Garros» турнирында 6 -сы титулы була. Федерер матчтан һуң былай ти: «Надаль тупраҡта иң яҡшы уйынсы».
Уимблдон турнирының тәүге өс раундында Надаль Майкл Расселды, Райан Свиттингты һәм Жиль Мюллерҙы еңә. Аҙаҡҡы уйынсыны ул тай-брэкта ике партияла еңә, ә өсөнсө партияла ҡоро иҫәп менән еңеп ҡуя. Рафаэль дүртенсе раундта Хуан Мартин Дель Потро 7-6 (8/6), 3-6, 7-6 (7/4), 6-4 иҫәбе менән еңә. Марди Фишты сирек финалда ота. Икеһен дә дүрт партияла еңеп ҡуя. Ярымфиналда дәғүәсе Энди Маррей була. Беренсе партияла Надаль еңелә, әммә киләһе өс партияла өҫтөн сыға. Финалда ул дүрт партияла Новак Джоковичтан еңелә. Надаль матчтан һуң былай ти: «Ул чемпион, сөнки минән яҡшыраҡ уйнаны. Бөгөн донъяла мин иң яҡшы уйынсынан еңелдем. Ул ғәҙәттән тыш теннис күрһәтте. Миңә ҡалһа, мин етерлек кимәлдә уйнаманым. Тағы бер тапҡыр Новакты ҡотлайым. Нимә кисергәнен бик һәйбәт аңлайым— мин дә 2008 йылда ошоно кисерҙем». Был 2007 йылдан алып Надальдың Уимблдонда беренсе еңелеүе була, ул саҡта Роджер Федерер уны биш партияла еңеп сыҡҡайны. Был еңелеүе рекорд ҡуйырға бирмәй, Надальдың Ҙур шлем турнирҙарындағы еңеүҙәр серияһын тамамлай. Джокович донъяның беренсе ракеткаһы була.
Rogers Cup турнирында Надаль икенсе раундта Иван Додигтан еңелә, Рафа өсөнсө партияла тай-брэкты ота алмай, һәм үҙенә хас булмағанса, беренсе матчта уҡ төшөп ҡала. (Надаль, тәүге егерме уйынсы булараҡ, беренсе раундты үткәреп ебәрә). Цинцинатила Беннето Жюльенды һәм Фернандо Вердаско еңеп, сирек финалға тиклем етә. Ул сирек финалда Марди Фиштан еңелә.
Надаль US Open турнирынан һуң Japan Open турнирында уйнай. Тәүге уйында ул Го Соидуны 6:3, 6:2 иҫәбе менән ота. Киләһе раундтарҙа Рафаэль Милош Раоничты, Сантьяго Жиральдоны һәм Фиша Мардины еңә. Финалда Надаль Энди Маррейҙан 6:3, 2:6, 0:6 иҫәбе менән еңелә. Надаль миҙгелде Qatar Open турнирынан башлай. Ул Филипп Кольшрайберҙы, Денис Гремелмейерҙә һәм Михаил Южныйҙы еңә. Ярымфиналда Монфис Гаэльдан еңелә.
Австралияның Асыҡ чемпионатында Надаль турнирҙы Алекс Кузнецов өҫтөнән еңеүҙән башлай. Икенсе турҙа Томми Хаасҡа ҡаршы матчта ул яңынан өс партияла еңеп сыға. Дүртенсе раундта ул Фелисиано Лопесты, ә һуңынан Томаш Бердыхты, шуға ярашлы Роджер Федерерҙы ла еңә. Шулай итеп, ул дүрт тапҡыр рәттән финалға тиклем етә. 29 ғинуарҙа финалда ул биш партиялы матчта Новак Джокович тарафынан ҡыйратыла, уйын 5 сәғәт 53 минут бара һәм Ҙур шлем турнирында иң оҙайлы финал булып ҡала.
Индиан-Уэллста һәм Майамила март айындағы турнирҙарҙа Рафаэль Надаль ике тапҡыр ярымфиналға барып етә, һәм, әгәр беренсе раундта ул Роджер Федерерҙан ҡалышһа, икенсе турҙа ул һул тубығы арҡаһында Энди Маррей менән булған матч алдынан сығырға мәжбүр була.
Европа грунт миҙгеленә старт бирелгәндә, Рафаэль Монте-Карлола уйнай. Ул Яркко Ниеминенды, Михаил Кукушкинды , Станислас Вавринканы һәм Симон Жильды еңеп сыға һәм Новак Джокович финалда осраша, һәм 2010 йылдан алып тәүге тапҡыр уны еңә.
Апрель айында ғәҙәт буйынса Надаль ике турнирҙа еңеү яулай, ул финалда Новак Джоковичты 6:3, 6:1 иҫәбе менән еңеп сыға, һәм сербтың оҙаҡҡа һуҙылған еңеүҙәр серияһын туҡтата, шулай уҡ бер турнирҙа рәттән 8 еңеү яулап, абсолют рекорд ҡуя. Ә Барселонала финалда дәғүәсе булып Давид Федерер тора, Надаль уны ике партияла 7:6 (7:1) 7:5 иҫәбе менән еңә, һәм тағы рекорд ҡуя — был Барселонала уның етенсе титулы була. Барселоналағы еңеүенән һуң Надаль ике турнирҙы ете һәм унан да күберәк отҡан беренсе уйынсы була. Артабан Рафаэль календарьға ярашлы Мадрид Мастерсында сығыш яһай («күк» тупраҡ тип аталған эксперимент япмала), әммә өсөнсө түңәрәктә 3:6, 6:3, 5:7 иҫәбе менән Фернандо Вердасконан еңелә. Тап бер аҙнанан Римда Мастерста Надаль финалда Новак Джоковичты 7:5, 6:3 иҫәбе менән еңеп ҡуя.
«Үлән» миҙгеле башы Надаль өсөн бик уңышлы булмай. Галле ҡалаһында ул сирек финалда Филипп Кольшрайберҙан ҡалыша. Уимблдонда Рафаэль икенсе түңәрәктә донъяның йөҙөнсө ракеткаһы чех Росол Лукаштан 7-6, 4-6, 4-6, 6-2, 4-6 иҫәбе менән еңелә, былар һуңғы ете йыл эсендә иң насар сығыштары була. Россол менән матчта саҡта киҫкенләшкән тубығының йәрәхәте миҙгелде ваҡытынан алда тамамларға (Олимпия уйындарын үткәреп ебәрә) һәм Торонтола, Цинцинаттила булған Мастерс серияһының ике ҙур турнирын ҡалдырырға мәжбүр итә. Аҙаҡ ул US Open турнирында уйнауҙан да баш тарта. Миҙгел аҙағына тиклем ул (тубығы имгәнеүе арҡаһында) миҙгелдең йомғаҡлау турнирҙарында ла: Париждағы Мастерста һәм Лондондағы йомғаҡлау турнирында ҡатнаша алмай. 2013 йыл миҙгелен Надаль Абу-Дабила турнирға әйләнеп ҡайтып башлауҙы планлаштыра, әммә ике көн ҡалғас, ашҡаҙан вирусы арҡаһында баш тарта. Бер нисә көндән ул Дохала Австралияның Асыҡ чемпионатында ҡатнашыуҙан да баш тарта. Артабан тупраҡ турнирҙар серияһы башлана (Винья-дель-Мар, Сан-Паулу һәм Акапулько), һәр береһендә Надаль финалғабарып етә, ә һуңғы икеһендә еңеүен байрам итә. Был турнирҙарҙан һуң Рафаэль Индиан-Уэллста миҙгелдең беренсе Masters турнирында сығыш яһай, бында үҙенең карьераһында өсөнсө еңеүен яулай (финалда Хуан Мартин Дель Потро еңеп). Испанлы өсөн карьераһында 600 -сы еңеүе була, һәм ул Мастерссерияһында отоп алған титулдары һаны (22) буйынса яңғыҙы донъя лидеры булып ҡала, шулай уҡ АТР рейтингында 5-се урындан 4-се урынға күтәрелергә мөмкинлек бирә.
Һуңынан европа тупраҡ (грунт) миҙгеле башлана, уны Рафа бик яҡшы үткәрә, ҡатнашҡан бөтә турнирҙарҙа ла еңеүҙәр яулай (Монте-Карлола Джоковичтан финалда ҡалышыуын иҫәпкә алмағанда). Испан тенниссыһы сиратлап Барселонала, Мадридта һәм Римдә турнирҙар яулай, ә йылдың тупраҡ ярышында Францияның Асыҡ чемпионатында (Roland Garros) — һигеҙенсе рекордлы еңеүен байрам итә, был еңеүе карьераһында дөйөм алғанда 57-сеһе була. Турнир барышында Надаль ярымфиналда Новак Джоковичты, Монте-Карлолағы еңелеүе өсөн реванш яһап, 6:4, 3:6, 6:1, 6:7, 9:7 иҫәбе менән ҡыйрата.
Көтмәгәндә беренсе түңәрәктә Уимблдон турнирында Надаль донъяның 135-се ракеткаһы бельгиялы Стив Дарсинан 6:7 (4:7), 6:7 (8:10), 4:6, иҫәбе менән еңелеп, карьераһында тәүге Ҙур шлем турниры стартында ҡалыша.
Уимблдон турнирынан һуң Монреальда Мастерс турниры була, унда Рафа «ваҡытынан алда финалда» Новак Джоковичты 6:4, 3:6, 7:6 (7:2) иҫәбе менән еңә, финалда канадалы Милош Раоничты 6:2, 6:2 иҫәбе менән еңел генә еңеп сыға. Был Мастерс турнирҙары серияһында рекордты 25 еңеүгә арттыра. Еңеүе АТР-52 рейтингында 4-се урындан 3-сө урынға күсеүҙе һәм АТР-ҙың чемпион ярышында лидерлыҡта ныҡлы урын алыуын тәьмин итә. Монреальдағы сығышынан һуң Надаль үҙенең 26-сы Мастерс турнирын яулай, ә был трофейҙы ул Цинцинаттила финалда Джон Инзерҙы 7:6 (10:8), 7:6 (7:3) иҫәбе менән еңеп ала. Был еңеүе уны АТР рейтингында 2-се урынды биләргә мөмкинлек бирә. US Open турнирына етеп, хард (синтетик япма) миҙгелендә бер матчта ла еңелмәйенсә, турнирҙы ныҡ ышаныслы үткәрә, тик турнирҙың беренсе партияһында дүртенсе түңәрәктә Филипп Кольшрайберҙан ҡалыша, сирек финалда Томми Робредр менән осраша (ул уткән раундта өс партияла Роджер Федерерҙың еңгәйне), уны Рфафэль 6:0, 6:2, 6:2 иҫәбе менән ышансылы еңә. Ярымфиналда ул Ришар Гаскены 6:4, 7:6, 6:2.иҫәбе менән еңеп сыға. Көтөлгән финалда ул донъяның беренсе ракеткаһы Новак Джокович менән осраша, Беренсе партияла 6:2 иҫәбе менән еңә, икенсе партияла 3:6 иҫәбе менән отола. Уйындың юғары нөктәһе булып өсөнсө партияның 9-сы геймы була: 4:4 иҫәптә биреүҙә Надальдың иҫәбе 0:40, һәм Джокович өс йәшәрен сет-болға эйә була. Әммә Рафа уға береһен дә тормошҡа ашырыға мөмкинлек бирмәй, етмәһә 30:40 иҫәптә уйында беренсе эйсты эшләй. Алдағы геймда Надаль һуңғы партияла 6:4 иҫәбе менән еңеп, брейк яһай. US Open 2013 турнирында финалдың дүртенсе һәм һуңғы партияһында Надаль иҫәпте 6:1 еткерә. Шулай итеп, карьераһында икенсе тапҡыр АҠШ-тың Асыҡ чемпионатында еңеү яулай.
Рафаэль бер миҙгелдә Монреальда, Цинцинаттила һәм АҠШ-тың Асыҡ чемпионаты турнирҙарында еңгән өсөнсө уйынсы була. Уға тиклем быны Патрик Рафтер (1998)менән Энди Роддик (2003) яулай.
Оло Лип
Оло Лип — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вогулка йылғаһының уң ярына тамағынан 15 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.
Рафаэль Надаль
Спорт карьераһы
Еңеүҙәргә бай булған US Open турнирынан һуң China Open турниры килә, унда Надаль финалға тиклем етә. Сантьяго Хиральдоны 6:2, 6:4 иҫәбе менән, һуңынан Кольшрайбер Филиппты 6:4, 7:6 һәм Фабио Фоньинины 2:6, 6:4, 6:1 иҫәптәре менән еңә (итальяндар менән уйында, Рафа икенсе партияла1:0 4:30 үҙенең биреүендә ҡалыша, әммә һөҙөмтәлә уйында еңеүгә өлгәшә). Ярымфиналда дәғүәсе Томаш Бердых була, уның менән иҫәп испанлы файҙаһына 4:2 була. Финалда Рафаэль Новак Джоковичтан 3:6, 4:6 иҫәбе менән ҡалышһа ла, донъя рейтингында беренсе урынға күтәрелә. Аҙаҡ Шанхайҙа турнирҙа ул ярымфиналға барып етә, әммә Хуан Мартин дель Потронан 2/6 4/6 иҫәбе менән ҡалыша. Париждағы Мастерста ул үҙенең ватандашы Давид Феррерҙан 3/6 5/7 иҫәбе менән еңелә.
Оло Лип
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Рафаэль Надаль
Спорт карьераһы
Быйылғы йылда 17 турнирҙа ҡатнашып, шуларҙың 14-дә финалға етә, 10 тапҡыр еңеп сыға.
2018 йыл миҙгеле
Оло Лип
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Рафаэль Надаль
Спорт карьераһы
Сирек финаллы матчтың бишенсе партияһында аяғының ауыртыуы сәбәпле Рафаэль Надаль Хорватиянан Марин Чиличҡа ҡаршы уйындан сыға һәм Австралияның теннис буйынса Асыҡ чемпионатында яңғыҙ разрядта титул өсөн көрәшен туҡтата. Турнир барышында Надаль аргентиналы Виктор Бургосты, босниялы Дамир Джумхурҙы, тағы бер аргентиналы Диего Шварцманды бик оҫта еңә
Ҡаҙаныштары
Ҙур шлем турнирында ҡаҙаныштары: Дөйөм рекордтары һәм ҡаҙаныштары:
Старичная (Няр ҡушылдығы)
Старичная  — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Няр йылғаһының һул ярына тамағынан 5,2 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Мәскәү дәүләт университеты биология факультетының ботаника баҡсаһы
М.В.Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының ботаника баҡсаһы  — Рәсәйҙең боронғо ғилми ботаника  учреждениеһы.
Моховая урамында ботаника баҡсаһы
1780 йылда ботаника баҡсаһы төҙөлөшө өсөн П. С.Сумароков университетҡа «Ольховецта  Ҡыҙыл ҡапҡа артындағы» баҡса һәм оранжереялар менән йортто бүләк итә. Әммә университеттың ботаник баҡсаһы 1785 йылда икенсе урында — ул философия факультеты составына инә һәм Моховая урамында төҙөлә. 1804 йылда Университетта ботаника кафедраһы ойошторола, һәм Ботаника баҡсаһына ҡала үҙәгендә урын тар булыу сәбәпле, 1805 йылда Мәскәү дәүләт университеты шул ваҡытта Медицина-хирургия академияһына ҡараған «Мәскәү аптека баҡсаһын» һатып ала. Ботаника кафедраһы һәм Мәскәү университетының Ботаника баҡсаһы беренсе  мөдире  итеп Г.Ф. Гофман тәғәйенләнә, ул Гёттинген ботаника баҡсаһы директоры тәжрибәһенә эйә була.
1812 йылда Мәскәүҙә янғындар ваҡытында Моховая урамындағы Ботаника баҡсаһы юҡ ителә.
Аптека йәшелсә баҡсаһы
1706 йылда Петр I указы буйынса Мәскәүҙән төньяҡ ситендә, күптән түгел төҙөлгән Сухарева башняһы артында, дарыу үҫемлектәре үҫтереү өсөн  «Мәскәү аптека  баҡсаһына»  нигеҙ һалына
1950 йылда университет Ленин тауында яңы территорияла баҡса төҙөгәндә, «Аптека  баҡсаһы» Мәскәү университетының Ботаника баҡсаһы филиалы була. Филиалдың үҙенсәлеге булып ябыҡ грунт коллекциялары ҡала
1973 йылд ың 31 майында Мәскәү советы башҡарма комитетының № 20/8  ҡарары менән  Тыныслыҡ проспектындағы  6,64 га майҙан Мәскәү ҡалаһының тарихи һәм мәҙәни ҡомартҡыһы булып иғлан ителә.
Турғайҙар тауында (Ленин) ботаника баҡсаһы
1950 йылың 6 октябрендә МДУ ректоры, академик А.Н. Несмеянов тарафынан яңы территорияға (30 гектардан артыҡ) баҡса һалыу тураһында бойороҡҡа ҡул ҡуйыла. Баҡсаның иҫке территорияһы «Аптека баҡсаһы»  филиалы була.
1950 йылда берләштерелгән баҡсаның беренсе директоры итеп геоботаника кафедраһы мөдире профессор С.С. Станков билдәләнә.1952 йылда директоры Н. А. Базилевская була, архитектор В. Н. Колпакова менән бергә ул Баҡсаға бирелгән биләмәнең проектын эшләүҙә ҡатнаша,
Баҡсаның яңы территорияһы  махсуслашыуы  —  асыҡ грунт коллекциялары.
Баҡсаның ойошторолоуының тәүге йылдарында үҫемлек материалдарын йыйыу буйынса командировкалар һәм экспедициялар ойошторола. 1953 йылда А.К.Скворцовтың һәм Т.Т. Трофимовтың Урта Азияға һәм 1954 йылда Алыҫ Көнсығышҡа (Ф. Ф. Рылин менән) экспедицияһы  файҙалы була. Дендрарийҙа шул йылдарҙа ултыртылған үҫемлектәр һаҡланған. Тере һәм үҫемлек орлоҡтары алып баҡсаһына Баҡсаға 1959 йылғы Кавказ экспедицияһынан бик күп тере үҫемлектәр һәм орлоҡтар алып киләләр. Г.И. Черкасова 1950 йылдар уртаһында Волгоград, Луганск һәм Воронеж өлкәләренә сәйәхәттән Урта рус акбурҙары флораһы үсемлектәрен алып килә. Был экспедициялар ботаник баҡсаһының үҫемлектәр ассортиментын киңәйтә, бындай  экспедициялар артабан да уҙғарыла
1964 йылда Баҡса директоры булып геоботаник И. М. Культиасов тора, уны 1967 йылда юғары үҫемлектәр кафедраһы хеҙмәткәре В.Н.Тихомиров алмаштыра, ул баҡса менән ошо вазифала 1987 йылға тиклем етәкселек итә, ә артабан, 1998 йылға тиклем ул  ғилми етәксе функцияһын башҡара.
Был ваҡытта баҡса ғилми учреждение статусын ала, был бында ғилми хеҙмәткәрҙәрҙең тупланыуына мөмкинлек бирә.
1988—2016 йылда Баҡса директоры С.В.Новиков була, ул 1967 йыл аҙағында башта ғилми секретарь, ә 1971 йылдан  фәнни эштәр буйынса директор урынбаҫары булып эшләй.
Әлеге ваҡытта баҡсаны Владимир Викторович Чуб етәкләй
Баҡса төҙөлөшө
Баҡса структураһында бер нисә сектор бар (1999 йылға тиклем — бүлек):
Баҡса коллекцияһы
Дендрарий коллекцияһында 1000-дән ашыу ағас үҫемлектәре төрө һәм формаһы иҫәпләнә.
Рәсәй тәбиғәте флораһының үлән үҫемлектәре коллекцияһы альпинарий участкаларында һәм баҡсаның питомниктарында бар  һәм уларҙың  2000 яҡын төрө бар.
Декоратив үҫемлектәр сирингарий, розарий участкаларында һәм декоратив күпйыллыҡ үләндәрҙең коллекция участкаларында күрһәтелә. Бында раузаларҙың, пиондарҙың (500-ҙән ашыу төрө), иристарҙың төрлө төркөмө (700-ҙән ашыу төр), флокса ларҙың (350-нән ашыу сорты) иң яҡшы ватан һәм сит ил сорттары күрһәтелә. Сирингарийҙа күксиндең 130-ҙан ашыу  ватан һәм сит ил селекцияһы, шул иҫәптән Виктор һәм Эмиль Лемуандарҙың селекцияһының 48 сорты, һәм Леонид Колесников сығарған  сорттарҙың иң тулы йыйылмаһы инә. Мәскәү дәүләт университетының ботаника баҡсаһында күксин коллекцияһы Рәсәйҙә иң эреләрҙең береһе булып тора.
Емеш-еләк баҡсаһында иң яҡшы ватан һәм сит ил емеш-еләктәре үҫемлектәре үҫә, сорттарының бер өлөшөн баҡса хеҙмәткәрҙәре сығара
Низаметдинов Рәйес Йәүҙәт улы
Низаметдинов Рәйес Йәүҙәт улы (10 октябрь 1964 йыл) — бейеүсе, балетмейстер, режиссёр-ҡуйыусы, ҡурайсы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2005) һәм мәғариф отличнигы (1997).; Башҡортостан Республикаһының Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы (2000) һәм Учалы районының Муса Мортазин исемендәге премияһы (1996) лауреаты. 50-нән ашыу бейеү авторы.
Биографияһы
Рәйес Йәүҙәт улы Низаметдинов 1964 йылдың 10 октябрендә Башҡорт АССР-ының Белорет районы Наурыҙ ауылында тыуған.
1981 йылда Наурыҙ урта мәктәбен тамамлай. 1982—1984 йылдарҙа Совет Армияһында хеҙмәт итә.
1990 йылда Башҡорт дәүләт аграр университетын тамалай, йәмәғәт һөнәрҙәре факультетында «бейеү коллективы етәксеһе» һөнәре буйынса өҫтәмә һөнәри белем ала. 1987—1990 йылдарҙа бер үк ваҡытта институттың халыҡ бейеү ансамблендә педагог-репетитор булып эшләй.
1990—1992 йылдарҙа Учалы районының Уральск ҡасабаһында мәҙәниәт йорто директоры, балалар музыка мәктәбе уҡытыусыһы булып эшләй; 1992—1994 йылдарҙа — Учалы музыка училищеһында эшләй һәм халыҡ бейеүҙәре ансамблен (әлеге ваҡытта — «Койон» халыҡ бейеү ансамбле) төҙөй.
1994—2000 йылдарҙа «Ирәмәл» балалар ижад үҙәгендә эшләй, «Ирәмәл» өлгөлө бейеү ансамбленә һәм «Ирәмәл» өлгөлө ҡурайсылар ансамбленә нигеҙ һалыусыларҙың береһе була. Бер үк ваҡытта 1996—2000 йылдарҙа Байрамғол совхозының «Ләйсән» бейеү ансамблен етәкләй.
2000 йылдан алы Учалы филармонияһында эшләй: бейеү ансамбле етәксеһе була, филармония режиссёры һәм художество етәксеһе; шулай уҡ «Ирәмәл» өлгөлө бейеү ансамбленә етәкселек итеүен дауам итә. 2004 йылдан — режиссёр‑ҡуйыусыһы, 2010 йылдан — «Асы» шифаханаһы директоры урынбаҫары.
Ижады
2014 йылда Р. Низаметдинов ҡуйылышындағы «Ете ырыу» бейеүе дәүләт академия халыҡ бейеүҙәр ансамбле репертуарына индерелгән.
Проекттар баш режиссёры һәм балетмейстеры:
2009 йылдан 2014 йылға тиклем «БАЙЫҠ» телевизион конкурсының «Иң яҡшы хореограф-ҡуйыусыһы» номинацияһы лауреаты.
Бүләков
Бүләков — фамилия.
Григорьев Иван Антонович
Григорьев Иван Антонович (17 ноябрь 1902 йыл — 31 июль 1942 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында һәьәк булған яугир, партизан бригадаһы командиры, майор. Карелияла партизандар хәрәкәтен ойоштороусыларҙың һәм етәкселәренең береһе. Ленин һәм Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары кавалеры.
Биографияһы
Иван Антонович Григорьев 1902 йылдың 17 ноябрендә Олонец губернаһы Падан ауылында (хәҙерге Карелия Республикаһының Медвежьегорск районына ҡарай) карел крәҫтиәне ғаиләһендә тыуа.
1917—1920 йылдарҙа Мурманск тимер юлының Масельг станцияһының тимер юл депоһында слесарь булып эшләй.
1920 йылда үҙ теләге менән Ҡыҙыл Армияға китә. 1922 йылдан РКП(б) ағзаһы.
1920—1936 йылдарҙа ВЧК (ОГПУ) органдарында, Карелиялағы сик буйы ғәскәрҙәрендә хеҙмәт итә.
1935 йылда ОГПУ-ның Юғары сик буйы мәктәбен тамамлай.
1941 йылдың август айына тиклем Петрозаводск һауа һөжүменә ҡаршы оборона башлығы ярҙамсыһы булып эшләй.
Совет-фин һуғышы башланғанда (1941—1944) өлкән лейтенант Григорьев И. А. «Фашистарҙы туҡма» тигән партизан отрядында взвод командиры булып һуғыша. Немец һәм фин илбаҫарҙарына ҡаршы көрәш фронтында командованиеның бик мөһим заданиеларын өлгө үтәгәне өсөн Карел фронты ғәскәрҙәре буйынса 1941 йылдың 19 декабрендәге 0119/Н приказға ярашлы Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнә.
Палаты ауылында туғандар ҡәберлегендә ерләнгән.
Хәтер
Бөгөнгө көндә Падан урта мәктәбе И. А. Григорьев исемен йөрөтә. Ауыл урамдарының береһе И. А. Григорьев исеме менән аталған.
Нишапур
Нишапур ( — Нейшабур;  — Ирандағы ҡала, төньяҡ-көнсығыш Хөрәсән-Рәзәүи провинцияһының ҙурлығы буйынса икенсе ҡалаһы. Халҡы 276 089 кеше (2011). Илдең төньяҡ-көнсығыш өлөшөндә, Тәһрандан 670 км көнсығышҡа табан А-83 автомобиль юлы янында урынлашҡан. Ғүмәр Хәйәмдең тыуған ҡалаһы.
Тарихы
Торамаға, ихтимал, шаһиншаһ Шапур I нигеҙ һалғандыр, һәм ул киләһе быуатта Шапур II тарафынан үҙгәртеп ҡоролған. Әлеге исеме фарсы телендәге нев-шапур — "яңы Шапур [ҡалаһы] " тигәндән килеп сыҡҡан тип фараз ителә. V быуат уртаһынан Нишапурҙа Парсияның несториан епискобы йәшәгән. Ул зороастрийсылар өсөн дә мөһим булған, сөнки яҡындағы тауҙарҙа бөйөк изге уттарҙың береһе — Адур-Бурзен-Михр урынлашҡан булған.
Буранғолова Рәмилә Мөнәүәр ҡыҙы
Буранғолова Рәмилә Мөнәүәр ҡыҙы (11 июнь 1961 йыл) — спортсы. Еңел атлетика буйынса 1987—1991 йылдарҙа СССР, 1992 йылдан БДБ һәм 1993—1996 йылдарҙа Рәсәй йыйылма командалары ағзаһы. 1992 һәм 1996 йылдарҙағы Олимпия уйындарында ҡатнашыусы. 1991—1993 йылдарҙа ҡатын-ҡыҙҙар араһында донъяның 10 иң яҡшы марафонсыларының береһе. СССР-ҙың халыҡ-ара класлы спорт мастеры (1990). Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы (1994).
Биографияһы
Рәмилә Мөнәүәр ҡыҙы Буранғолова 1961 йылдың 11 июнендә Башҡорт АССР-ының Туймазы районы Ҡандра-Ҡотой ауылында тыуған.
Беренсе тренеры — Огородникова Мария Павловна.
Ҡаҙаныштары
СССР чемпионы (1990), РСФСР чемпионы (1990), донъя чемпионаты команда зачетында ярым марафондың (1995), Лос-Анджелес марафонының (1992), Японияла марафон буйынса Азия асыҡ чемпионатының (1994), Санкт-Петербург ярым марафонының икенсе призеры (1994), Питтсбург ҡалаһында халыҡ-ара марафондың (1990), Сиэтл ҡалаһында Изге Ихтыяр Уйындарының (1990), Токио (1992), Нагоя марафондарының өсөнсө призеры (1993), марафон дистанцияһына эстафетала йүгереү буйынса СССР һәм РСФСР Кубогы эйәһе (1988).
Оло Мейәс
Оло Мейәс — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Куара йылғаһының уң ярына тамағынан 9,5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Сафин Вадим Фәтхи улы
Сафин Вадим Фәтхи улы (11 апрель 1933 йыл — 7 сентябрь 2021 йыл ) — ғалим-психолог, педагог. 1969—2014 йылдарҙа Башҡорт дәүләт педагогия институты һәм М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1977—1982 йылдарҙа психология кафедраһы мөдире. Психология фәндәре кандидаты (1969), профессор (1990). Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2008). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1993). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1990).
Ҡыҙылташ (Туймазы районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Сафин Вадим Фәтхи улы
Биографияһы
Вадим Фәтхи улы Сафин 1933 йылдың 11 апрелендә Башҡорт АССР-ының Ейәнсура районының 2-се Назар (хәҙер Яңы Себенле) ауылында тыуған.
Жёлтый татар-башҡорт педагогия училищеһында уҡый. 1958 йылда Ырымбур педагогия институтын тамамлай. 1962 йылдан алып Стәрлетамаҡ, 1969 йылдан алып Башҡорт дәүләт педагогия институттарында уҡыта. Фәнни хеҙмәттәренең төп йүнәлеше — шәхестең үҙен-үҙе билдәләүе.
Уның тырышлығы менән Башҡортостанда беренсе булып психология кафедраһы (БДПИ, 1976) асыла. 1995 йылда ғалим ЮНЕСКО-ның Мәскәү бюроһы тарафынан хупланған башҡорт мәктәптәре һәм гимназиялары өсөн уҡытыу һәм тәрбиә концепцияларын һәм программаларын яҙа.
В. Ф. Сафин — Американың гуманистик йүнәлешле психологтар ассоциацияһының мөхбир ағзаһы (1994) һәм шулай уҡ Халыҡ-ара психология фәндәре академияһының мөхбир ағзаһы (1996). Уның тарафынан 160-тан артыҡ фәнни хеҙмәт яҙылған.
Ғалим 2021 йылдың 7 сентябрендә Өфө ҡалаһында вафат булды.
Заһиҙуллин Ринат Васиҡ улы
Заһиҙуллин Ринат Васиҡ улы (12 ғинуар 1960 йыл) — ғалим-физик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Техник фәндәре докторы (2002), профессор.
Биографияһы
Ринат Васиҡ улы Заһиҙуллин 1960 йылдың 12 ғинуарында Ырымбур өлкәһе Абдулла районы Тирес-Усман ауылында тыуған.
1982 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлай.
1982—1984 йылдарҙа Екатеринбург ҡалаһының «Электроавтоматика» заводында инженер булып эшләй.
1987—1993 йылдарҙа Рәсәй Фәндәр академияһы Урал бүлегенең Металдар физикаһы институтында өлкән ғилми хеҙмәткәр була.
Ләйлә менән Мәжнүн (Фүзули)
«Ләйлә менән Мәжнүн — XVI быуат шағиры Мөхәммәт Физулиҙың 1536 йылда яҙған лиро-эпик поэмаһы, ул Гейс исемле егеттең Ләйлә исемле сибәргә аҡылдан шашып ғашиҡ булыуын бәйән итә. Тап шуның өсөн егетте "Мәжнүн", йәғни "тиле" тип атайҙар ҙа. Ул әзербайжан телендә яҙылған. Был поэма Физули ижадының тажы тип һанала. Ул 3096 бәйеттән лора һәм Бағдадтың осман хакимы Үвәйс-пашаға бағышлана. Поэма йөкмәткеһенә таянып 1907 йылда Үзәйер Һәжибәков беренсе әзербайжан операһы «Ләйлә менән Мәжнүн»де яҙа.
Заһиҙуллин Ринат Васиҡ улы
Биографияһы
1993—2002 йылдарҙа Өфө ҡалаһының «Геофизика» ғилми-производство фирмаһында төп ғилми хеҙмәткәр булып эшләй.
Ләйлә менән Мәжнүн (Фүзули)
Әҫәрҙең тәфсире
Физули әзербайжан шиғри ауыҙ-тел ижадына нигеҙләнгән был поэмаһын, үҙенә тиклемге ижадсыларҙың, бигерәк тә фарсы шиғриәте классигы Низами Гәнжәүиҙең традицияларын яңыртып һәм байытып ижад иткән. Низами Гәнжәүи 1188 йылда боронғо ғәрәп легендаһына таянып «Ләйлә менән Мәжнүн» поэмаһын  яҙған булған. Мәгәр, Низамиҙан айырмалы, Физули  поэмаға  22 ғәзәл, 2 морабба һәм 2 мөнәжәт индергән, улар иһә хикәйәләүгә тәбиғи генә инеп китә, шул уҡ ваҡытта үҙаллы әҫәр ҙә булып тора.
Аустерлиц янындағы һуғыш
А́устерлиц янындағы һуғыш (1805 йыл, 20 ноябрь (2 декабрь) — наполеон армияһының үҙенә ҡаршы төҙөлгән өсөнсө коалицияның армиялары менән хәл иткес алышы. Тарихҡа «өс император алышы» булараҡ билдәле, сөнки Наполеон I армияһына Австрия императоры Франц II һәм рус императоры Александр I ҡаршы торған.
Ләйлә менән Мәжнүн (Фүзули)
Әҫәрҙең тәфсире
Поэма геройы — шағир Мәжнүн (Гейс) тормошоноң мәғәнәһен һәм бәхетте романтик мөхәббәттә эҙләй. Мәгәр феодаль-дини традициялар һәм ғәҙәт-йолалар уның идеалдарына дошмандарса ҡарай. Гейс үҙе тирәһендәгеләр өсөн «мәжнүн» (йәғни, тилергән). Уның һылыуҙарҙан-һылыу Ләйләгә булған мөхәббәте үҙе йәшәгән йәмғиәттә ҡаты ғәйепләнә. Был фажиғәле конфликтҡа килтерә. Поэманың аҙағында мистик йөкмәтке көсәйһә лә, Физули әҫәрендә кешегә хас ысын хиссиәтте аса.
Заһиҙуллин Ринат Васиҡ улы
Биографияһы
2002 йылда «техник фәндәр докторы» дәрәжәһенә диссертация яҡлай. 2002 йылдан Башҡорт дәүләт университетында уҡыта, Дөйөм физика кафедраһы профессоры..
Аустерлиц янындағы һуғыш
Гавгамелдағы һәм Канны янындағы алыштар менән бер рәттән, һан яғынан күберәк булған дошманды тар-мар итеүҙең миҫалы булып тарихҡа ингән.
Ләйлә менән Мәжнүн (Фүзули)
Сюжеты
Физули хикәйәләүҙе Аллаһы тәғәләгә мәҙех әйтеүҙән башлай (İlahi). Ләйләне ул хәҡиҡәт сағылышы тип атай, ул үҙенең сибәрлеге менән донъяны матурлай, а Мәжнүн арауыҡтарҙа аҙашҡан кеше тип һүрәтләнә. Робағыйҙарында Физули Аллаһты мөхәббәт (ғишыҡ) сығанағы тип атай, һәм ул сынйыр  (zəncir) кеүек ныҡ  бығаулай. Донъя иһә Аллаһы тәғәләнең ниҡабы ("бөркәнсеге"), унда 7 рауза һәм 10 сәскәлек бар (гөлөстан). Физули ваҡыт та,  аҡыл да - Аллаһынан тип яҙа. Ул Пәйғәмбәр шәриғәтенә буйһонорға, боайлыҡ, шарап,  ғашиш менән мауыҡмаҫҡа өндәй. Артабан Физули Ябраил фәрештәне күргән, миғраж ҡылған Пәйғәмбәргә салауат әйтә. Шул уҡ ваҡытта тормош ауырлыҡтарынан шарп менән бай хакимдар ҡурсыуы шағир хәлен еңеләйтеүен бәйән итә.
Аустерлиц янындағы һуғыш
Яҡтарҙың көстәре һәм пландары
Генерал М. И. Кутузовтың дөйөм командалығы аҫтындағы союздаш армияларҙың 85 меңгә яҡын һалдаты (60 меңлек рус армияһы, 25 мең кешенән торған һәм 278 орудиеға эйә австрия армияһы) булған. Наполеон армияһында 73.5 мең һалдат булған. Наполеон, союзниктарҙы өркөтмәҫ өсөн, көсө етерлек икәнен күрһәтергә тырышмаған. Бынан тыш, ваҡиғалар үҫешен күҙаллап, шул көстәре менән дә еңеүгә өлгәшеренә ышанған. 1805 йылдың 2 декабрь төнөндә союз ғәскәрҙәре һуғышҡа түбәндәге тәртиптә әҙерләнгәндәр:
Ләйлә менән Мәжнүн (Фүзули)
Сюжеты
Оҙон баш өлөштән һуң, Физули Ләйлә менән Мәжнүн тураһында бәйән итеүгә күсә. Ул хикәйәләүен Нәжд ҡалаһындағы ғәрәп шәйехенең Гейс исемле улы донъяға килеүенән башлай (Qeys). Мәҙрәсәлә малай күҙ-ҡаштары, сәстәре, раузалай алһыу ирендәре, нәфис кәүҙәһе менән әсир иткән гүзәл Ләйләгә ғашиҡ була. Гейсты Физули шулай уҡ кипаристай зифа буйлы, тыны гөлсәскәләй хуш еҫле итеп һүрәтләй.Тора бара ғишыҡлыҡ көслө мөхәббәткә әйләнә һәм Гейс гистәренең әсиренә әйләнә. Әммә ҡыҙҙың әсәһе балаһының исеме сығыуынан ҡурҡып, уны мәҙрәсәгә ебәрмәҫ булалар. Ҡыҙ яңғыҙлыҡта һағышҡа бата. Гейс та ҡайғыра, хатта кешеләр уны Мәжнүн (тиле) тип атай башлай. Осраҡлы ғына мөхәббәтен күреп ҡалып, Мәжнүн дуҫтары менән хушлаша ла сүлгә сығып китә. Бәхилләшкән шиғырында ул аҡыл менән мөхәббәтте ҡапма-ҡаршы ҡуя: "Ғашиҡлыҡ киңлегенә китеп аҡыл юлынан тайпылам".