cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Шашкин Әхмәт Әриф улы
Тормош юлы
Артабан ул 237-се Ҡыҙыл Байраҡлы II дәрәжә Суворов һәм II дәрәжә Богдан Хмельницкий орденлы "Пирятин" дивизияһының 837-се полкы сафтарында хеҙмәт итә.
1942 йылдың февралендә Мәскәү өсөн барған ҡаты алыштарҙың береһендә Әхмәт Риф улы Шашкиндың һул аяғының бот һөйәге яралана. Ҡан юғалтҡан һәм һыуыҡта оҙаҡ хәрәкәтһеҙ ятҡан һалдатҡа яңынан терелеп аяҡҡа баҫыу бик еңел булмай.
1942 йылдың 16 февраленән алып 18 февраленә яугирҙар араһында юғалтыуҙар бигерәк күп була.
Чкалов (Ырымбур) ҡалаһындағы 1312-се эвакогоспиталендә бер йылға яҡын дауалана һалдат. СССР Оборона Халыҡ Комиссариатының бойороғона һәм 43-сө статьяһына ярашлы, Табиптар комиссияһының "һул янбаш һөйәге үтәнән-түтә яраланған, армия хеҙмәтенә яраҡлы түгел" тигән яҙыу менән демобилизациялана.
Данлыҡлы 237-се дивизия 1943 йылда Воронеж-Косторненск, Харьков, Киев һөжүм операцияларында ҡатнаша. Карпат тауҙарын аша сыға, Чехияны дошмандан азат итә.
237-се Пирятин Ҡыҙыл Байраҡлы II дәрәжә Суворов һәм II дәрәжә Богдан Хмельницкий уҡсылар дивизияһы Еңеүҙе 1945 йылдың 11 майында чехословакия ҡалаһы Пардубице (хәҙер Чех республикаһы) ҡаршылай.
Һуғыштан һуң
2-се төркөм инвалиды булып ҡайткандан һуң, 1947 йылға тиклем тыуған ауылы Индеркала йәшәй.
1947-1954 йылдарҙа Ҡаҙағстандың Ҡыҙылурҙа өлкәһе Шымкент районындағы Тартуғай каракуль һарыҡтарын үрсетеү совхозында хеҙмәт итә. 1954 йылда Турлан геофизик экспедицияһына эшкә күсә, әммә ауырып китеү сәбәпле, эштән сыға.
Шунан Ачисай полиметалл комбинатының механик цехына токарь өйрәнсеге булып эшкә инә. Планды үтәй, намыҫлы хеҙмәт итә.
Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, юл һәләкәтенә эләгеп, ғүмере фажиғәле рәүештә өҙөлә.
Энрико Ферми
Энри́ко Фе́рми (Enrico Fermi; 29 сентябрь 1901 йыл, Рим — 28 ноябрь 1954 йыл, Чикаго) — данлыҡлы итальян-американ физигы, теоретик һәм экспериментатор, бөгөнгө теоретик һәм эксперименталь физикаға ҙур өлөш индергән шәхес, квант физикаһына нигеҙ һалыусыларҙың береһе. Физика буйынса Нобель премияһы лауреаты (1938) 1939 йылда АҠШ-ҡа күсенә. Деи Линчеи Милли академияһы ағзаһы (1935), СССР ФА-ның сит ил мөхбир ағзаһы (1929). 1939 йылда «сылбыр реакцияһы» тигән төшөнсә индерә, һуңғараҡ атом проекттарында ҡатнаша.
Уның хөрмәтенә Ферми-Дирака бүленеше, Томас-Ферми моделе тигән төшөнсәләр индерелгән, химик элементҡа фермий атамаһы бирелгән һ. б.
Биографияһы
Ферми 1901 йылда Римдә тимер юлсы Альберто Ферми һәм уҡытыусы Ида де Гаттис ғаиләһендә тыуған. Бала саҡтан математикаға һәләтле икәнен күрһәтә. 1922 йылда Пизалағы Юғары Нормаль Мәктәпте тамамлай һәм рентген нурҙары менән һынауҙары өсөн Пиза университетында ғилми дәрәжә ала.
Ферми масон булған.
Ферми, үҙ заманының байтаҡ итальян ғалимдары кеүек үк, фашистик партияла тора. Әммә был уға 1928 йылда билдәле йәһүд ғаиләһенән Лаура Капонға (Laura Capon) өйләнеүгә кәртә булмай. 1938 уларҙың ике балаһы тыуып та өлгөрә. (Giulio).
Нобель премияһы һәм эмиграция
Ферми төркөмөнөң нейтрон физикаһы буйынса эше танылыу яулай. Ферминың асыштары атом техникаһында ҡулланыш таба. Радиоактив элементтарҙы нейтрон бомбардировка юлы менән бүлеүҙе һәм ядро сылбыр реакцияһын асҡаны өсөн 1938 йылда Энрико Фермиға Физика буйынса Нобель премияһы бирелә. 1939 йылда Стокгольмға ғаиләһе менән премия алырға киткән еренән Ферми Италияға ҡайтмай, сөнки власҡа килгән Муссолини ғилми эштәр өсөн шарттарҙы юҡҡа сығарыу юлына баҫа. Етмәһә, йәһүдтәрҙе эҙәрлекләү башлана. Ферми АҠШ-ҡа китә, бында Нью-Йорктағы Колумбия университетында эш башлай.
Ферминың физиканан асыштары алдағы йылдарға йүнәлешле булыуы менән ҡиммәт. Уның ҡайһы бер эштәренә тейешле баһа үҙе үлгәндән һуң ғына бирелә.
1954 йылдың йәйен Ферми Европала үткәрә, ашҡаҙан рагы һуңғы стадияға еткән була. Францияла, Германияла һәм Италияла лекциялар уҡый, элекке дуҫтары менән осраша. Чикагоға ҡайтҡас, 1954 йылдың 28 ноябрендә 53 кенә йәшендә вафат була.
Иҫтәлеге
Ферминың вафатынан саҡ ҡына алда Атом энергияһы буйынса комиссия ғалим өсөн махсус премия булдыра. 1956 йылда Энрико Ферми Премияһы исеме йөрөтә башлай һәи даими рәүештә энергия өлкәһендә асыштар яһаған ғалимдарға бирелә. . 100-се химик элементҡа фермий исеме бирелә. Чикаго ядро тикшеренеүҙәре институтына уның исеме бирелгән, Фермилаб - тиҙләнеш лабораторияһы, Ферми исемендәге космик телескоп бар, а Италиялағы күп урамдарға уның исеме бирелгән.
Сержалы
Сержалы — Рәсәй йылғаһы. Тамбов өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Цна йылғаһының һул ярына тамағынан 208 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Цна йылғаһы, Тамбов ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Барнштедт (Саксония-Анхальт)
Барнштедт (Саксония-Анхальт) (Barnstädt) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1114 кеше йәшәй. Майҙаны — 18,21 км2. Диңгеҙ кимәленән 206 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6268 һәм автомобиль коды — SK.
Аксаков (Ҡырмыҫҡалы районы)
Аксаков (Аксаково) — Башҡортостандың Ҡырмыҫҡалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 28 кеше. Почта индексы — 453020, ОКАТО коды — 80235835002.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Оло Речка (Ария ҡушылдығы)
Оло Речка — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ария йылғаһының уң ярына тамағынан 27 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Урья (Онолва ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ситдыҡов Гена Әхмәт улы
Ситдыҡов Гена Әхмәт улы (22 ғинуар 1934 йыл — 20 июль 1998 йыл) — ғалим-тау инженеры. Техник фәндәр докторы (1985), профессор (1993). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уйлап табыусыһы (1980) һәм атҡаҙанған нефтсеһе (1982).
Биографияһы
Гена Әхмәт улы Ситдыҡов 1934 йылдың 22 ғинуарында Өфө ҡалаһында тыуған.
Хеҙмәт юлын Ҡазанда “Татнефтегазразведка” тресында башлай, өлкән инженер, участка начальнигы булып эшләй. 1960 йылда “БашНИПИнефт”кә күсә, өлкән инженер, өлкән ғилми хеҙмәткәр, лаборатория етәксеһе була.
1972—94 йылдарҙа “Геофизика” ғилми‑производство фирмаһында хеҙмәт юлын дауам итә: сектор мөдире, лаборатория мөдире, баш ғилми хеҙмәткәр булып эшләй.
Фәнни‑производство эшмәкәрлеге менән шөғөлләнә, уйлап табыуҙары скважиналарҙы быраулау һәм һынау менән бәйле. Һыу сығарған ҡатламдарҙы тикшереп, изоляциялау өсөн герметизаторҙар уйлап тапҡан һәм индергән.
Г. Ситдыҡов торбаларҙа, ҡатлам һынау ҡорамалдары, шул иҫәптән горизонталь скважиналар өсөн (“Уралец”, СВАБ‑58, ПД‑115, ЗГ‑115 һ.б.), скважиналарға төшөрөлә торған колонналарҙы ике стадияла ҡатнаш цементлау ысулы һәм уны тормошҡа ашырыу өсөн ҡоролмалар (пакер-штуцер ШЗ‑190/146 һ.б.) эшләүгә етәкселек итә.
Гена Әхмәт улының асыштары Башҡортостан, Татарстан, Белорус һәм Тажик ССР‑ҙары, Төмән өлкәһе предприятиеларында ҡулланыла.
1998 йылдың 20 июлендә Өфөлә вафат була һәм ҡала зыяратында ерләнә.
Неньга (Вятка ҡушылдығы)
Неньга  — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вятка йылғаһының һул ярына тамағынан 442 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Пиян
Пиян — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Серьер йылғаһының һул ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Ослянка (Кырья ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Косьва йылғаһы башынан Широков ГЭС-ына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ольвей-Яха
Ольвей-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Ясавэй-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 65 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 58 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
10 декабрь
10 декабрь — григориан стиле буйынса йылдың 344-се көнө (кәбисә йылында 345-се). Йыл тамамланыуға 21 көн ҡала.
{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} ||
Төбәк байрамдары
}}
Войт-Юган
Войт-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Собты-Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Оло Тата
Оло Тата — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лозьва йылғаһының һул ярына тамағынан 381 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Вилинбахов Георгий Вадимович
Вилинбахов Георгий Вадимович (13 апрель 1949 йыл, Ленинград) — СССР һәм Рәсәй тарихсыһы, рус мәҙәниәте тарихы, хәрби тарих һәм геральдика буйынса белгес. Тарих фәндәре докторы. Рәсәй Федерацияһы президенты янындағы Геральдика советы рәйесе — дәүләт герольдмейстеры; фәнни эштәр буйынса Дәүләт Эрмитажы директор урынбаҫары.
Биографияһы
Георгий Вадимович Вилинбахов 1949 йылдың 13 апрелендә Вилинбахов (Виленбахов) урыҫ дворяндары нәҫеле ғаиләһендә тыуған һәм ун икенсе быуын вәкиле булып тора. Атаһы — Вилинбахов Вадим Борисович (1924—1982), тарихсы һәм уфолог, әсәһе — Вера Николаевна, химия-технология институты кафедраһы мөдире.
Вилинбахов фамилияһы Иван Грозный ваҡытында (башҡа мәғлүмәттәр буйынса — XVII быуат башында) Рәсәйгә килгән Филипп Виленбахтан башлана, ул «хеҙмәттәре өсөн» 1628—29 йылдарҙа Ярославль өйәҙендә поместьелар менән бүләкләнә. Вилинбаховтар ырыуы Ярославль һәм Витебск губерналарның шәжәрә китаптарының VI өлөшөндә теркәлгән.
Тыумыштан дворян булараҡ, Георгий Вилинбахов шәхси гербҡа эйә (уның төҫлө һүрәте 50-йәшлек юбилейына бүләк ителә). Шәхси герб Вилинбаховтарҙың дворян ырыуы гербынан ғибәрәт, ул герб хужаһы лайыҡ булған дәүләт наградалары һәм «Братцы» девизы менән тулыларндырылған.
1969 йылдан Дәүләт Эрмитажында эшләй, 1970 йылдан — байраҡтар һәм хәрби геральдика коллекцияларын һаҡлаусы.
1971 йылда Ленинград дәүләт университетының тарих факультетын тамамлаған. 1982 йылда «Государственная геральдика России конца XVII — первой четверти XVIII вв.: к вопросам формирования идеологии абсолютизма в России» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай.
1992 йылдың авгусында фәнни эштәр буйынса Дәүләт Эрмитажы директоры урынбаҫары итеп тәғәйенләнә.
1992 йылдың 20 февраленән — Рәсәй Федерацияһының геральдика хеҙмәте начальнигы.
1994 йылдың 25 июленән 1999 йылға тиклем — Рәсәй Федерацияһы Президенты ҡарамағындағы Дәүләт герольдияһы етәксеһе — дәүләт герольдмейстеры.
1994 йылдың 7 ноябренән — Федераль Йыйылыш палаталары тарафынан «Рәсәй Федерацияһы дәүләт символдары тураһында» федераль конституция законы проектын ҡарауҙа Рәсәй Федерацияһы Президентының рәсми вәкиле.
1995 йылдың 19 сентябренән — Ватандың иҫтәлекле хәрби тарихы ваҡиғалары һәм ветерандар эше буйынса саралар әҙерләү һәм үткәреү буйынса ойоштороу комитеты ағзаһы.
1997 йылдың 2 апреленән — Рәсәй императоры Николай ІІ һәм уның ғаиләһе ағзаларының кәүҙәләрен тикшереү һәм яңынан күсереп ерләү мәсьәләләрен өйрәнеү комиссияһы ағзаһы
1997 йылдың 7 апреленән — Федераль Йыйылыш палаталары тарафынан «Рәсәй Федерацияһы Дәүләт флагы, Дәүләт гимны һәм Дәүләт гербы тураһында» федераль конституция законы проектын ҡарауҙа Рәсәй Федерацияһы Президентының рәсми вәкиле.
1997 йылдың 5 ноябрендә герольдия етәксеһе вазифаһы Рәсәй Федерацияһы дәүләт граждан хеҙмәтенең юғары вазифалары исемлегенә индерелә.
1999 йылдың 29 июненән — Рәсәй Федерацияһы Президенты янындағы Геральдика Советы рәйесе— дәүләт герольдмейстеры. 2004 йылдың 26 авгусында был вазифаға йәнә раҫлана.
2000 йылдың 26 сентябренән — Санкт-Петербург ҡалаһына нигеҙ һалыныуҙың 300-йыллығынна әҙерлек буйынса Дәүләт комиссияһы ағзаһы
2001 йылдың 27 июленән — ЕврАзЭС символикаһын эшләү буйынса Рәсәй Федерацияһынан дәүләт-ара эшсе төркөм ағзаһы.
2001 йылдың 11 октябренән — Рәсәй Федерацияһы дәүләт символикаһын популярлаштырыуға ҡағылған тәҡдимдәр әҙерләү буйынса эшсе төркөм ағзаһы.
2003 йылдың 22 апреленән — Рәсәй Федерацияһы Федераль Йыйылыш палаталары тарафынан «Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы Көстәре байрағы, Хәрби-Диңгеҙ Флоты байрағы, Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы Көстәренең башҡа төр байраҡтары һәм башҡа ғәскәрҙәр байраҡтары тураһында» Федераль законға үҙгәрештәр индереү тураһында" федераль закон проектын ҡарауҙа Рәсәй Федерацияһы Президентының рәсми вәкиле.
2003 йылда тарих фәндәре докторы дәрәжәһенә дәғүә итеп, «Государственная геральдика в России: теория и практика» темаһына диссертация яҡлай (РФА Санкт-Петербург тарих институты, 2003, оппоненты академик, тарих фәндәре докторы В. Л. Янин, тарих фәндәре докторҙары С. В. Мироненко һәм Л. Е. Шепелев).
2004 йылдың 4 февраленән — Дания короллегенән Санкт-Петербург Петропавловск соборына Император Александр III тол ҡатыны императрица Мария Федоровнаның кәүҙәһен күсереү һәм ерләү тантанаһын ойоштороу буйынса Ведомство-ара эшсе төркөмөнөң яуаплы секретары.
2005 йылдың 30 декабренән — атамалар буйынса Санкт-Петербург ведомство-ара комиссия ағзаһы (Топонимия комиссияһы).
2010 йылдың 2 февраленән — Рәсәй Федерацияһы Президенты казак эштәре буйынса советы ағзаһы.
Дәүләт символдары тураһында закон проектын эшләүҙә ҡатнаша. Рәсәй Федерацияһының дәүләт геральдик регистрын алып барыу буйынса эште һәм бер нисә министрлыҡта һәм ведомстволарҙа геральдика хеҙмәтен булдырыуҙы ойоштора.
Рус мәҙәниәт тарихы, хәрби тарих һәм геральдика буйынса 150-нән ашыу баҫмаһы бар.
Мауығыуҙары: һалдат уйындары, сигара йәки көпшә тартыу.
Уҡытыусы эшмәкәрлеге
Рус мәҙәниәте тарихы, Петербург тарихы курсы, шулай уҡ Тарту университетында һәм А. И. Герцен исемендәге Ленинград дәүләт педагогия институтында ярҙамсы тарих дисциплиналары буйынса лекциялар уҡый. Санкт-Петербург дәүләт университетында геральдика курсы буйынса лекциялар уҡый һәм профессор дәрәжәһендә А. Л. Штиглиц исемендәге Санкт-Петербург художество-сәнәғәт академияһының сәнәғәт графикаһы кафедраһында геральдика бүлеге етәксеһе була.
Серп (Цна ҡушылдығы)
Серп (Вобша) — Рәсәй йылғаһы. Тамбов өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Цна йылғаһының һул ярына тамағынан 160 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 66 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
И теле имләһе
И имләһе (йәки носу имләһе) — Ҡытайҙың ике провинцияһында таралған бер нисә ҡәрҙәш телдә яҙыу өсөн ҡулланылған тамғалар системаһы. Ул телдәр Ҡытай Халыҡ Республикаһында "и халҡы һөйләшә торған и теленең шиүәләре" тип танылһа, башҡа илдәрҙә танылыу алған тел классификацияһына ярашлы ул "шиүәләр" ундан ашыу үҙ аллы ҡәрҙәш телде тәшкил итә, и халҡының бер уртаҡ теле һис юҡ. Ошо шиүәләр араһында иң киң таралғандары  — носу (төньяҡта), насу (шәреҡтә), нису (көньяҡта), сани (көньяҡ-көнсығышта).
Ғәҙәти (традицион) и имләһе
Иҙар ҡулланған ғәҙәти имләһе ҡасан барлыҡҡа килгәнен теүәл билдәләп булмай. Ҡайһы бер тикшеренеүселәр уны Хань династияһы дәүерендә (б.э.т. 206 й. — б.э. 220 й.) барлыҡҡа килгән, тип иҫәпләһә, икенселәре уның Тан (618—907), йәки Мин (1368—1644) дәүерендә пәйҙә булғанын иҫбатлай. И яҙмаһының иң иҫке һаҡланған ҡомартҡыһы 1485 йылда яҙылған, унан тыш XVI быуаттан килгән күп текст та һаҡланған.
Иҙарҙың традицион имләһе пиктографик системанан логосиллабик имләһенә әүерелгән, тип иҫәпләнә. Уның барлыҡҡа килеүенә Ҡытай иероглификаһының тәьҫире бар булһа ла, и имләһе ҡытай яҙмаһы нигеҙендә барлыҡҡа килгән тип әйтеп булмай — тәьҫире яҙыу принцибы һәм ҡайһы бер графемалар менән сикләнгән. И имләһе хәҙерге Сычуань, Юньнань, Гуйчжоу провинцияларында киң таралыу алғанына ҡарамаҫтан, уның күп төрлө локаль (урындағы) варианты барлыҡҡа килгән. Быны иҙарҙың төрлө төркөмдәре бер-береһенән алыҫлығы һәм рельеф сәбәбенән айырылғанлығы менән аңлатырға була. Миҫал өсөн, Сычуандә ҡулланылған тамғалар һаны 10 меңгә еткән, ә ул ерҙә ҡулланылған носу телендәге ижектәр (силлабемалар) һаны күпкә әҙерәк. И төркөмөнә ҡараған нисуҙарҙың яҙмаһында "юҡ" һүҙе өсөн 103 төрлө тамға ҡулланылғаны билдәле.
XX быуатҡаса иң киң таралыу алған и имләһе варианттарына носу имләһе (Сычуань һәм Юньнандә), насу имләһе (Юньнань һәм Гуйчжоуҙа), Юньнандәге нису (уны аже төркөмө иҙары ла ҡулланылған), һәм сани варианттары. XX быуат реформаларынан һуң ғәҙәти и имләһе ғәмәлдән тулыһынса сыҡҡан тиерлек. Быға ҡарамаҫтан, ул имлә дини практикала киң ҡулланыла, төньяҡ Ҡытайҙың тарихсылары, этнографтары, тел белгестәре араһында ла ҡыҙыҡһыныу тыуҙыра 1990 йылдарҙа ғәҙәти и имләһен мәктәптәргә кире ҡайтарыу тәҡдимдәре киң таралыу алмаған.
Миссионер алфавиттары
XIX — XX быуаттарҙа христиан миссионерҙары иҙарҙың йәнле һөйләү телдәре өсөн 5 төрлө имлә (графика) системаһын булдырған. Шуларҙың тәүгеһе 1898 йылда барлыҡҡа килгән, авторы -- Франциянан Альфред Льетар (Alfred Lietard). Был имлә и халҡы араһында киң таралыу алмаған. 1917 йылда Көнсығыш Юньнань иҙары теле өсөн Поллард яҙмаһы ҡулланыла башлаған. Был әлифба 1920-40 йылдарҙа Инжил һәм башҡа сиркәү текстары сыҡҡан. Быларҙан тыш тағы ла 3 миссионер яҙмаһы ҡулланылғаны билдәле, улар Ҡытай һәм кана имләһенә нигеҙләнгән.
Усбурка
Усбурка — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Коса йылғаһының уң ярына тамағынан 238 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Гарлип
Гарлип (Garlipp) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна. 2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 201 кеше йәшәй. Майҙаны — 6,85 км2. Диңгеҙ кимәленән 44 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39579 һәм автомобиль коды — SDL.
Ивановка (Хәйбулла районы)
Ивановка (Ивановка) — Башҡортостандың Хәйбулла районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 877 кеше. Почта индексы — 453811, ОКАТО коды — 80255825001.
Доспехи (компания)
ООО «„Доспехи“ яңы реабилитация технологиялары» — Рәсәй шәхси компанияһы, арҡа мейеһе йәрәхәтләнгән кешеләргә ортопедик системалар эшләү менән шөғөлләнә. 2008 йылда «Беҙҙең киләсәк» фонды ярҙамы менән эшҡыуар Алексей Налогин аса. «Доспехи» коляскалы инвалидтарға үҙ-аллы аяҡтарында йөрөргә, торорға, баҫырға һәм ултырырға, кеше ярҙамы менән баҫҡыстан менергә һәм төшөргә ярҙам итәләр.
Тарихы
Алексей Налогинға компанияны асыу теләге 2000 йылдар башында барлыҡҡа килә — ул бала сағында умыртҡа бағанаһының саркомаһы менән ауырый, ике операция үткәрә, шуның арҡаһында атлау һәм үҙ-аллы ултырыу мөмкинлеген юғалта. Полиомиелит аппараттары менән дауалаусы немец врачтарына мөрәжәғәт итеп, Налогин үҙенә беренсе протезға заказ бирә: «Конструкция ныҡ ауыр ҙур ине, әммә мин шуны аңланым, әгәр идеяны үҫтерһәң кәрәкле нәмә килеп сығырға мөмкин».
Уның ыңғай һөҙөмтәләрен күреп, таныштары һәм дуҫтары унан «Доспехи»ға заказ бирә башлайҙар, 2005 йылдан ул үҙенең етештереү эшмәкәрлеген индивидуаль эшҡыуар булып башлай, йылына 5-6 әйбер эшләй, һәр береһенең хаҡы 85 мең һум була. 2008 йылда Налогин «„Доспехи“ яңы реабилитация технологиялары» яуаплылығы сикләнгән ойошма тип теркәй, — был клиенттар ортопедик системаға тотонған аҡсаһын Фонд социаль страховка фонды аша кире ҡайтарыу мөмкинлеге булһын өсөн кәрәк була, закон буйынса инвалид йылына бер тапҡыр протез-ортопедик әйберҙе лицензиялы етештереүсенән алһа 100 % тотонған аҡсаһын кире ҡайтара ала.
Шул ваҡытта компания һынылыш кисерә, Налогиндың эшмәкәрлеге яңыраҡ ҡына барлыҡҡа килгән «Беҙҙең киләсәк» төбәк социаль программалар Фондының иғтибарын йәлеп итә — эшҡыуар бизнес-план төҙөй һәм уларҙан 9,5 миллион һум аҡса ала, шуларҙың 4 миллионы кире ҡайтарылмай торған, ә 5,5 миллионы процентһыҙ ике йылға бурысҡа бирелә. Фондтың директоры Наталия Зверева һүҙҙәренсә, был улар ярҙам иткән беренсе проект була: «Ул социаль эшҡыуарлыҡ төшөнсәһенә идеаль тап килде. Аңлашылыуынса, проекттың ҙур килеме булмаясаҡ, — был бизнес минималь табыш килтерә торған. Әммә Налогин үҙенең урынын табҡан, баҙар өсөн иннавацион продукт эшләгән».
Алынған аҡсаға Мәскәүҙә компанияның офисы һәм бер нисә етештереү оҫтаханалары асыла. Шулай итеп 2009 йылда 140 ҡулайлама эшләйҙәр, ә йыллыҡ әйләнеш 10,8 миллион һумға тиклем күтәрелә. 2010 йылда ошо күрһәткестәр һаҡланалар.
Хәҙерге ваҡытта Алексей Налогин Таиландта йәшәй, һирәк кенә Мәскәүгә ҡайтып йөрөй, компания менән алыҫтан тороп идара итә.
Технология
«Доспехи» пружина-шарнирлы механизмлы ортездарҙы (аяҡ быуындарын беркеткес) һәм ҡаты ортопедик корсеттан торған конструкцияны күҙ алдына килтерә. Хәрәкәт итеү өсөн йөрөгөстәр ҡулланыла. Һәр система индивидуаль заказ буйынса эшләнә, компанияның белгестәре пациенттан үлсәмдәрен урында, йә өйгә барып алалар. Алдан һәр кешене врачтар ҡарай, улар ҡулланманы файҙаланыу мөмкинлегенә һығымта яҙалар — ортопедик ситеманы аяғы хәрәкәткә килә алмаған, ҡул һөйәк-мускул системаһының һәм яурын билбауының нормаль булыуы мөһим.
Пашковка (Косьва ҡушылдығы)
Пашковка  — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Косьва йылғаһының уң ярына тамағынан 203 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Косьва йылғаһы башынан Широков ГЭС-ына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Оло Тосемья
Оло Тосемья — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ушма йылғаһының уң ярына тамағынан 9,3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Волдэп-Юган
Волдэп-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сыня йылғаһының уң ярына тамағынан 120 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 79 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Пайненз-Яха
Пайненз-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Пензевы-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 15 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Мүрәбит
Мүрәбит (مُرابِط [murābiṭ] йәки [marbūṭ]; Мурабит) — Көнбайыш Африкала (һәм элегерәк Мәғриб илдәрендә лә) рибатта йәшәгән ир-ат йәки үҙен рибата эшенә бағышлаған мосолман изгеһе. Бындай әүлиәләр күмелгән көмбәҙле кәшәнәләр шулай уҡ мәрәбут тип аталған.
Португалия һәм Испания мүрәбиттәре аша инеп, был термин XVII быуаттың Үҙәк Европа сәйәхәт хикәйәләрендә лә осрай.
Тасуирламаһы
Мүрәбит дингә бирелгән, әүлиә булырға ла мөмкин (был мәғәнәлә мәрәбүт тип әйтелә), йәки кафырҙарға ҡаршы сик һуғышында ысын ислам тарафдары, һәм, ахыр сиктә, үҙен дәрүишлеккә һәм дингә буйһоноуға бағышлаған, фетнәселәр һәм Аллаһтың башҡа дошмандарына ҡаршы көрәшкән кеше булырға мөмкин.
Марокко
Мароккола суфый үҙәктәре танылған, милли кимәлдә арҙаҡлы шәхестәр ҡәберҙәре тирәһендә туплана. Комплекстар күбеһенсә ағартылған көмбәҙле ҡоролмалар менән таныла (көбә).
Көнбайыш Африкала
Мавританияның традицион иерархик социаль структураһында мүрәбиттәр һуғышсылар (хәсәндәр) менән бергә йәмғиәттең ике юғары синыфының береһен тәшкил итә. Мавритания мәрәбүттәре тип рухани бурыстарын үтәгән каста вәкилдәрен, күбеһенсә бербер сығышлы, атағандар. Уларға балаларҙы грамотаға өйрәтеү, Ҡөрьән йөкмәткеһен аңлатыу, дини йолаларҙы үтәү хоҡуғы бирелгән. Мәрәбүттәр Мавритания халҡының иң белемле өлөшө булған. Сенегалда XX быуатта яңы мүрәбиттәр төркеме барлыҡҡа килде, улар, дини эшсәнлектәрен тыш, сәйәсәттә активлыҡ күрһәтәләр. Был "политик мараттар" миҫалында Амаду Бамба Бабакар Си. Мүридиә һәм Тижәниәлә мираҫ булып күскән хәлифәлектәрҙең барлыҡҡа килеүе башҡа мүрәбиттәрҙең роле түбәнәйеүенә китерә. Улар, ғәҙәттә, был тәриҡәт өсөн ҙур булмаған функцияларҙы үтәй.
Сурава (йылға)
Сурава — Рәсәй йылғаһы. Тамбов өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ЕДІЛ/2231/350/51/246/72 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Поповка (Кашар районы)
Поповка — Ростов өлкәһе Кашар районындағы ҡасаба. Попов ауыл биләмәһенең административ үҙәге.
тарих
Октябрь революцияһына тиклем ауыл ерҙәре алпауыт Кожухов һәм кулактар ҡулында була. Ҡайһы бер крәҫтиәндәрҙең бер нисә дисәтинә ере булған. Крәҫтиән балалары мәктәптә уҡый торған урынға байҙарға эшкә ялланған. Кожуховтың 70 мең гектарере, 6 һарыҡ көтөүе, ат көтөүе, 100 һыйыры һәм үгеҙе булған. Уның биләмәләрендә Поповка ауылынан һәм күрше-тирәләрҙән крәҫтиәндәр эшләгән. Эш ауыр ҡул хеҙмәте менән алып барылған. 1912-1914 йылдарҙа хәлле крәҫтиәндәрҙең ашлыҡ һуғыу машиналары һәм бесән сапҡыстары булған.
1917 йылда ауылда Һалдат һәм эшсе депутаттары Советының Улус башҡарма комитеты барлыҡҡа килә. Донда граждандар һуғышы бара.Ошо ваҡытта крәҫтиәндәргә байҙарҙың ерҙәре таратып бирелә.
Үҙ ваҡытында Поповкала бик күркәм төҙөлгән бай иконалы, таш ҡоймалы сиркәү эшләгән. Ундағы ҡыңғырауҙар манараһында 1 ҙур ҡыңғырау һәм 4 бәләкәй ҡыңғырау булған. 1930-сы йылдарҙа сиркәү һүтелә, көмбәҙҙәре алып ташлана, бинаһында Подтелков исемендәге магазиндың склады эшләй.
1934 йылда Индустрия колхозынан Киров колхозы бүленеп сыға. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында ауыл ирҙәре һуғышҡа алына, 1942 йылда Поповка ауылын немецтар баҫып ала. 1942 йылдың 20 декабрендә Поповка фашистарҙан азат ителә. Бөйөк Ватан һуғышынан ауылдың 161 кешеһе тыуған ауылына әйләнеп ҡайта алмай, яуҙарҙа һәләк була. Ауыл уртаһында туғандаштар ҡәбере бар. Унда сержант Афанасьев Александр Гаврилович; рядовой Евстигнеев Петр Григорьевич; ҡыҙылармеец Нарзулаев Амон һәм башҡалар ерләнгән. Һуғыштан һуң тыныс тормош башлана. 1960 йылда Каменка, Поповка һәм Подтелково ауылдары Подтелков исемендәге колхозға берләшә.
Урсула Ле Гуин
Ле Гуин — романдар, шиғырҙар, балалар китаптары авторы, публицист. Ле Гуин фәнни фантастика һәм фэнтези жанрҙарҙа яҙған романдар һәм повестар авторы булараҡ ҙур билдәлелек ала. Уның китаптарына үҙ-ара мәҙәни бәйләнештәр һәм конфликттар, даосизм, анархизм һәм коммунизм, феминизм, психологик һәм социаль темалар менән ҡыҙыҡһыныу хас. Ул иң абруйлы фантастарҙың береһе, фәнни фантастика һәм фэнтези өлкәһендәге бер нисә наградаға («Хьюго», «Күк йөҙө», «Локус») эйә.
Биографияһы
Урсула Ле Гуин 1929 йылдың 21 октябрендә Калифорния штатының Беркли ҡалаһында билдәле антрополог Кребер Алфред һәм яҙыусы Теодора Кракау ғаиләһендә тыуған. Урсула һәм уның өс ағаһы, Клифтон, Теодор һәм Карл Кребер күп уҡый, уларға ата-әсәләренең дуҫтары ҙур йоғонто яһай, улар араһында АҠШ-тың төп халыҡтары вәкилдәре була. Роберт Оппенгеймер яҙыусының «Обделенные» китабының төп геройын илһамландырған. Ле Гуин үҙен еңел һәм бәхетле тәрбиәләгәндәре өсөн рәхмәтле була. Уның тирә-йүнендәге мөхит һәм кешеләр Ле Гуиндың әҙәбиәткә ҡыҙыҡһыныуына булышлыҡ итә, һәм беренсе фэнтези-хикәйәһен ул 9 йәшендә, ә беренсе фәнни-фантастик хикәйәһен 11 йәшендә яҙа һәм Astounding Science Fiction журналына баҫтырырға ебәрә, әммә журнал Урсулаға әҫәрен кире ҡайтара һәм баҫтырыуҙан баш тарта.
Урсулаларҙың ғаиләһе академик йыл ваҡытында Берклиҙа йәшәй, ә йәйге ваҡытта Напа үҙәнендәге «Кишамиш» үҙҙәренең поместьеһына күсеп китә. Ле Гуин поместье тураһында былай тип һөйләй: «Иҫке, ярым емерек ранчо … [һәм] ғалимдар, яҙыусылар, студенттар һәм калифорния индеецтары йыйылған урын. … мин бында өлкәндәрҙең бик күп ҡыҙыҡлы һөйләшеүҙәрен ишеттем». Урсула шиғриәт һәм биология менән ҡыҙыҡһына, әммә математика уға ҙур ҡыйынлыҡ менән бирелә. Урсула Берклиҙа урта мәктәптә, артабан Гарвард университетының Рэдклифф-колледжында уҡый. Колумбия университеты магистратураһында урта быуат роман әҙәбиәте һөнәре буйынса махсус белем ала. 1951 йылда Phi Beta Kappa йәмғиәтенең Яңырыу осоро француз һәм итальян әҙәбиәте буйынса сәнғәт бакалавры була, ә 1952 йылда уның буйынса сәнғәт магистры дәрәжәһен ала. Шунан һуң ул үҙенең диссертацияһы өҫтөндә эшләй башлай һәм Фулбрайт программаһы буйынса 1953—1954 йылдарҙа Францияла уҡырға грант ала.
Францияға «Куин Мэри» карабындағы сәфәре ваҡытында Ле Гуин Джорджия штатынан тарихсы, француз сығышлы американлы Чарльз менән таныша. 1953 йылдың декабрендә улар Парижда өйләнешә. Шунан һуң Урсула шағир Жан Леер Де Бельждың ижады тураһындағы докторлыҡ эшен дауам итеүҙән туҡтай. Ле Гуин әйтеүенсә, никах уның өсөн «докторлыҡ дәрәжәһенең тамамланыуы» тигәнде аңлата.
Чарльз Эмори университетының фәлсәфә докторы дәрәжәһенә диссертация яҙыу өҫтөндә эшләү маҡсатында улар АҠШ-ҡа ҡайта. Урсула 1957 йылда ҡыҙы Элизабет тыуғанға тиклем секретарь булып эшләй һәм француз телен университет кимәлендә уҡыта. Икенсе ҡыҙы Кэролайн 1959 йылда тыуа.
1958 йылда Ле Гуиндар Орегон штатының Портленд ҡалаһына күсеп килә. Уның ире, Чарльз, Орегон штаты университетының тарих профессоры булып китә. Был ваҡытта Урсула яҙыусылыҡ һәм йорт эштәре менән шөғөлләнә. 1964 йылда улдары Теодор тыуа.
Ле Гуин 2018 йылдың 22 ғинуарында Портлендта үҙ йортонда вафат була. Улының һөйләүе буйынса, әсәһенең һаулығы бер нисә ай ныҡ насарлана һәм ул йөрәк өйәнәгенән вафат булыуы ихтимал. Һуүғы юлға оҙатыу Портлендта үтә. 2018 йылдың июнендә Портлендта үткән Ле Гуиндың хәтер хеҙмәтендә яҙыусылар Маргарет Этвуд, Молли Глосс һәм Валида Имариша уның тураһында сығыш яһай. «Нью-Йорк Таймс» үҙенең некрологында Ле Гуинды үҙенең «Левая рука Тьмы» һәм «Земноморье» әҫәрҙәре менән «фәнни фантастикаға һәм фэнтезиға реалистик феминистик һиҙгерлекте алып килгән һәм уға әҙәби тәрәнлек индергән бик популяр автор» тип атай.
Ижады
Ле Гуин иртә йәшендә яҙыусылыҡ менән шөғөлләнә башлай. 11 йәшендә ул үҙенең тәүге ғилми-фантастик хикәйәһен Astounding Science Fiction журналына ебәрә, әммә әҫәре кире ҡағыла. Урсула ле Гуин яҙыуын дауам итһә лә, артабанғы ун йыл дауамында баҫылырға тырышмай, сөнки, уның һүҙҙәре буйынса, үҙе теләгәнсә яҙырға өйрәнә. 1951-1961 йылдарҙа ул биш повесть яҙа, ләкин уларҙы нәшриәтселәр кире ҡаға, сөнки уларҙың йөкмәткеһе нәшриәтселәргә аңлайышһыҙ тойола. Шул уҡ ваҡытта ул бик күп шиғырҙар, шул иҫәптән «Дикие ангелы» шиғырын да яҙа, улар 1975 йылда нәшер ителә.
Һуңғараҡ «Рассказы об Орсинии» һәм «Малафрен» әҫәрҙәрендә яраҡлаштырып яҙған тәүге әҫәрҙәрендәге ваҡиғалары үҙәк Европаның үҙе уйлап сығарған Орсиния тигән илендә бара һәм фантастика жанрына ҡарамаған була. Яҙыусы үҙенең фәнни фантастика менән ҡыҙыҡһыныуҙарын сағылдырыу ысулын эҙләй; 1960-сы йылдар башында уның эштәре даими баҫыла башлай. Бер Орсиния Тарихы 1961 йылдың йәйендә The Western Humanities Review журналында баҫылып сыға, ә һуңынан тағы өс хикәйәһе 1962 һәм 1963 йылдарҙа Fantastic Stories of Imagination журналында Целе Голдсмит мөхәррирлеге аҫтында баҫылып сыға. Голдсмит Amazing Stories журналында ла 1964 йылда Ле Гуиндың ике хикәйәһен мөхәррирләй, шул иҫәптән Хайн циклының беренсе тарихын баҫтырып сығара.
Урсула Ле Гуин фантастик әҙәбиәт классиктары иҫәбенә ингән бик аҙ ҡатын-ҡыҙҙарҙың береһе була һәм, иҫәпләнеүенсә,, артабанғы күп кенә ҡатын-ҡыҙҙар өсөн фантастикаға юл һалыусы булып тора.
Поварница
Поварница — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Уса йылғаһының һул ярына тамағынан 198 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Аҡтүбә (Ҡырмыҫҡалы районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Хонштайн
Хонштайн (Hohnstein (Sachsische Schweiz)) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 3 519 кеше йәшәй. Майҙаны — 64,61 км2. Диңгеҙ кимәленән 330 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 1848 һәм автомобиль коды PIR.
Нерсма
Нерсма — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Суна №3798 йылғаһының уң ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Утьва
Утьва — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Весляна йылғаһының уң ярына тамағынан 74 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 76 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Оло Умпия
Оло Умпия (Кедровый) — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лозьва йылғаһының уң ярына тамағынан 394 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Сыч (Выша ҡушылдығы)
Сыч — Рәсәй йылғаһы. Тамбов өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Выша йылғаһының һул ярына тамағынан 87 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Оло Умпия
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Сыч (Выша ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Цна йылғаһы, Тамбов ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Оло Умпия
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Пожва (Тыпыл ҡушылдығы)
Пожва  — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тыпыл йылғаһының һул ярына тамағынан 48 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Косьва йылғаһы башынан Широков ГЭС-ына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты
Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты асыҡ акционерҙар йәмғиәте — баҡыр, көкөрт, цинк концентраттары, шулай уҡ алтын һәм көмөш етештереүсе предприятие, Башҡортостан Республикаһының Учалы ҡалаһында урынлашҡан.
Тарих
1968 йылдын 13 мартында байыҡтырыу фабрикаһының беренсе сираты сафҡа индерелә.
1968 йылдын 31 декабрендә «Төҙөлөүсе Учалы тау-байыҡтырыу комбинатының дирекцияһы тураһында» СССР-ҙың төҫлө метталургия министрлығының бойроғо сыға.
Учалы тау-байыҡтырыу комбинатының эшмәкәрлеге һөҙөмтәһе булараҡ, Учалы ҡалаһы биләмәһе сиктәрендә урынлашҡан Кесе Учалы күле юҡҡа сыға. Ул комбинаттың ҡалдыҡтарын һаҡлағыс булып тора.
MYC4
MYC4 — Дания компанияһы һәм интернет-сервисы. Интернет-сервис аша Африканың үҫешеп барған илдәрҙәге бәләкәй бизнес компанияларына инвесторҙар микрокредитлау бирә ала.
Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты
Етештереү
2011 йылда Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты етештергән — баҡыр — 62 364,3 тн; — цинк — 109 690,8 тн.;
MYC4
Тарихы
MYC4 компанияһын 2006 йылда Эфиопиялағы Данияның Почётлы консулы һәм «Kjær Group» ойошмаһының башҡарыу директоры Мадс Кьер һәм уның бизнес-партнеры Тим Ванга нигеҙләй. Компанияның баш офисы Копенгагенда урынлашҡан, шулай уҡ компанияның Кенияның баш ҡалаһында, Найробила, региональ вәкиллеге бар.
Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты
Етештереү
Учалы тау-байыҡтырыу комбинатының Сибай филиалы етештергән: — баҡыр −20029,9 тн.; — цинк −1855,9 тн.
MYC4
Тарихы
Үҫешеп барған илдән бизнесменға MYC4 ярҙамы менән кредит алыр өсөн интернет-сервис менән эшләгән һәм бизнесменды проекта ҡатнаша алыуына тикшергән (Социаль эшҡыуарлыҡҡа һәм бер мең долларҙан әҙерәк заём һораған компанияларға өҫтөнлөк бирелә) урындағы компанияға өндәшергә кәрәк. Аҙаҡтан инвесторҙар сайт ярҙамында уларға тура килгән бизнес һайлайҙар, голланд аукционы барышы ваҡытында займ ҙурлығы билдәләнә. Займды кире ҡайтарыу ваҡыты, ҡәғиҙә буйынса, алтынан ун ике айға етә ала. MYC4 үҙенең хеҙмәте өсөн комиссия ала.
Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты
Етештереү
Учалы тау-байыҡтырыу комбинатының цинк концентраттары Силәбе цинк заводында эшкәртелә.
MYC4
Тарихы
MYC4 эшләгән ваҡытында 115 илдән булған 20 мең инвестор африканың ете илендә 8300 бәләкәй бизнесҡа 15 миллион евро аҡса күсерә.
Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты
Йөк тейәп ебәреү пункттары
Комбинат руданы 3 станция аша (Комбинатская, Рудная, Межозерная) артабан эшкәртеүгә ебәрә.
Иҫәнгилде
Иҫәнгилде (Исянгильдино) — Башҡортостан Республикаһының Хәйбулла районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 486 кеше булған. Почта индексы — 453806, ОКАТО коды — 80255855004.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Ворга-Соим
Ворга-Соим — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сарото йылғаһының уң ярына тамағынан 32 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Белорус дәүләт Бөйөк Ватан һуғышы тарихы музейы
Тарихы
Беларусь коммунистар партияһы (КП(б)Б) Үҙәк комитеты бюроһының 1943 йылдың 30 сентябрендәге ҡарары буйынса ойошторола. 1944 йылдың 7 ноябрендә асыла.
2014 йылдың 2 июлендә музей яңы бинаға күсә.
Яңы бина
Музейҙың яңы бинаһы «Минск — герой-ҡала» обелисыһы менән берҙәм архитектура ансамблен тәшкил итә. Төп бина фасадтары Еңеү салютының символик нурҙары рәүешендә башҡарылған. Һәр нурҙа — һуғыш тураһындағы ваҡиғаларҙың скульптура рельефтары.
Архитектура планында музей һуғыш йылдары буйынса дүрт блоктан тора. Уларҙы «Һуғыш юлы» экспозиция галереяһы берләштерә.
Музейҙа 10 экспозиция залы һәм быяла көмбәҙ аҫтында урынлашҡан Еңеү залы бар.
Дөйөм майҙаны — 15 мең, экспозицияныҡы 3,6 мең квадрат метр. Музей фондында  143 мең төп фонд предметы иҫәпләнә.
10 экспозиция залы ваҡиғалар хронологияһына ярашлы урынлаштырылған (һуғышҡа тиклемге ваҡиғалар, хәрби хәрәкәттәр, тотош илде тергеҙеү). Еңеү залы мемориал булып тора (Советтар Союзы Геройҙарының исемдәре мәңгеләштерелгән, Белоруссияны азат иткән өсөн маҡтаулы исемдәргә лайыҡ булған хәрби формированиелар һаналған). Яңы бина мультимедиа комплексы (плазма экрандары, инсталляциялар) менән йыһазландырылған.
Дөйөм һәм Бөйөк Ватан һуғышына ҡағылышлы барлыҡ бүлектәре буйынса экскурсиялар ойошторола.
Фондтары
141 меңгә яҡын һаҡлау берәмеге иҫәпләнә. Экспозиция күрһәтеү, күмәк кеше ҡатнашлығында саралар үткәреү, һуғыш осорондағыматериалдарҙы тикшереү өсөн ҡулланыла.
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="">
Ауыл ере
Ауыл ере — кешеләр йәшәгән биләмә, ҡалалар һәм ҡала ситенән башҡа.
Т.Нефедова ауыл еренең үҫешеүен биш осорға бүлә, улар урбанизация осорҙарына тура килә:
Альтенрода
Альтенрода (Altenroda) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна. 2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 567 кеше йәшәй. Майҙаны — 14,34 км2. Диңгеҙ кимәленән 240 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6642 һәм автомобиль коды — BLK.
Палкур-То-Се
Палкур-То-Сё — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Обь мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :