cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Номикос йорто (Таганрог)
Тарихы
Антондың үҙенең һәм Каломира Номикостың ғаиләһе күп балалы була: Василий, Калиопа, Екатерина, Михаил, Евангелие һәм Александр тигән исемдәр алған балаларының тыуыуы билдәле. Өлкән улы Василий 1884 йылда тыуған, Александр һәм Евангелие игеҙәк булалар. Каломира Номикос һатып алынған йортто үҙгәртеп ҡороуға етди тотоноп китә һәм был өлкәлә нәтижәгә өлгәшә. Уның ире ҡалала актив эшмәкәрлек алып бара— макарон фабрикаһына нигеҙ һала, ә һуңынан вальцовкалау тирмәне — ул уны 1882 йылда төҙөй. , ул изготовить Уның предприятиеларында эшләнгән продукциялар юғары сифатлы тип танылыу ала һәм бер нисә наградаға лайыҡ була. Ә милек хужаһының үҙе тураһында ҡыҙыҡлы тәфсирҙәр билдәле: ул күңелле тәбиғәтле, мәргән атыусы була. Ҡалала өсөнсө кинозал «Иллюзион» ойоштора. Ләкин ул бик аҙ эшләп ҡала.
Антон Номикос 1894 йылдың 12 мартында вафат була. 1912 йылдан уның өйөн өлөшләтә Таганрогтың Панагиото фамилиялы кешеһенең агентура-комиссион контораһы биләй. 1920 йылда йортта профессиональ медицина мәктәбе урынлаша, ул төрлө ваҡыттарҙа төрлөсә аталып йөрөй: медицина техникумы, медицина училищеһы һәм фельдшер-акушер мәктәбе.
Сауҙагәр Номикостың йорто 1925 йылға тиклем уның вариҫтарыныҡы була. 1941 йылда бында фәхишәләр йорто асыла. 1992 йылдан алып йорт төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекттары исемлегенә индерелгән. Йортта «Спецпроекттрест» урынлашҡан.
Һүрәтләү
Мөйөштәге ике ҡатлы йорт кирбес стилендә төҙөлгән. XX быуат башында балкон һәм башня рәүешендәге өҫтәмә архитектура биҙәлеше барлыҡҡа килә. Тәҙрә башындағы көпләүсе таштар, кәрниздәр, кирбес тәҙрә йөҙлөгө фасадты биҙәүсе элементтар булып торалар. сандрик уйын ҡоралы һәм наличники. Икенсе ҡаттағы тәҙрәләр ярымтүңәрәк формаһында эшләнгән һәм кирбес колонналар менән уратып алынған,. Фигуралы һәм ярымтүңәрәк фронтондар кәрниз өҫтөндә урынлашҡан. Фронтонда биҙәк ролен уйнаған, орнамент рәүешендә урынлашҡан тура дүртмөйөшлө сығынтылар ҡуйылған.
Архитектура
Архитекту́ра йәки зо́дчество  — йорттар, биналар һәм ҡоролмаларҙы проектлаштырыу, төҙөү һәм биҙәү сәнғәте һәм фәне (уларҙың архитектур ансамблен дә үҙ эсенә алып), шулай уҡ кеше тормошо һәм эшмәкәрлеге өсөн мөхит арауығы тыуҙырған йорт-биналар һәм ҡоролмалар йыйылмаһы. Архитектура кешеләрҙең ынтылыш-теләктәренә, заманса техник мөмкинлектәргә һәм эстетик фекер-ҡараштарға ярашлы уларҙың тормошо һәм эшмәкәрлеге өсөн кәрәк булған материаль ойошторолған мөхит булдыра. Объекттарҙың функциональ (тәғәйенләнеше, файҙаһы), техник (ныҡлығы, оҙаҡ ваҡыт хеҙмәт итеүе) һәм эстетик (матурлығы) үҙенсәлектәре архитектурала үҙ-ара тығыҙ бәйләнгән.
Архитектура эштәре йыш ҡына мәҙәни һәм сәйәси символ, шулай уҡ сәнғәт әҫәре булараҡ ҡабул ителә. Тарихи мәҙәниәттәр (цивилизациялар) үҙҙәренең архитектура ҡаҙаныштары менән дә айырылып тора һәм билдәләнә. Архитектура бер үк ваҡытта йәмғиәттең йәшәйеш функцияларын тормошҡа ашырырға булышлыҡ итһә һәм уларҙы йәмғиәт үҫеше ҡанундарына ярашлы тейешле юҫыҡҡа йүнәлтә. Әммә архитектура кешеләрҙең мөмкинлектәренә һәм ихтыяж-талаптарынан сығып йәшәп килә.
Ер-урын, аралыҡ менән эшләү предметына шулай уҡ тораҡ пуктын дөйөм ойоштороу ҙа инә. Ҡала төҙөлөшө (градостроительство) төшөнсәһе менән ул айырым йүнәлеш итеп ҡарала һәм ижтимағи-иҡтисади, төҙөлөш-техник, архитектура-сәнғәт, санитар-гигиена проблемаларын үҙ эсенә ала. Шуға ла, ҡала төҙөлөшө нигеҙҙәрен белмәй, архитектура ҡоролмаһына дөрөҫ баһа биреү ауырға төшә.
Уго Чавес
У́го Рафаэ́ль Ча́вес Фри́ас (Hugo Rafael Chávez Frías, МФА: ; 28 июль 1954 йыл, Сабанета — 5 март 2013 йыл, Каракас) — Венесуэланың дәүләт һәм хәрби эшмәкәре, 1999—2013 йылдарҙа Венесуэла президенты, 2007—2013 йылдарҙа Венесуэла Берҙәм социалистик партияһы башлығы.
Архитектура
Халыҡ-ара архитекторҙар союзының 1996 йылда Барселонала үткән 20-се Генераль ассамблеяһы ҡарарына ярашлы, һәр йыл һайын октябрҙың беренсе дүшәмбеһендә архитекторҙарҙың һәм архитектура ҡомартҡыларын яратыусыларҙың халыҡ-ара һөнәри байрамы — Бөтә донъя архитектура көнө билдәләнә.
Уго Чавес
Тормош юлының башы
Уго Рафаэль Чавес Фриас 1954 йылдың 28 июлендә Венесуэланың Баринас штатындағы Сабанета ҡалаһында тыуа. Атаһы Уго де лос Рейес Чавес афро-һинд сығышлы, бер аҙ ғына испан ҡаны ҡушылған. Әсәһе Елена Фриас де Чавес — креолка. Чавестың биш ир туғаны була, бер туғаны сабый сағында уҡ мәрхүм булған.
Архитектура
«Архитектура» һүҙенең сығышы
Рус телендә киң ҡулланылышта булған һәм уның аша элекке Советтар Союзында йәшәгән башҡа халыҡтар телдәренә инеп киткән «архитектура» һүҙе поляк теле аша (architektura) латин теленән (architectura) үҙләштерелгән. Латин телендә был һүҙ architectus «архитектор» һүҙенән яһалған, ә уныһы үҙ сиратында боронғо грек теленән алынған (ἀρχιτέκτων): αρχι- (главный, старший) һәм τέκτων (плотник, строитель) — «главный строитель».
Уго Чавес
Тормош юлының башы
Чавес һауа-десант частарында хеҙмәт итә, десантсыларҙың ҡыҙыл береты уның образының ғүмерлек һыҙаты булып ҡала. 1982 йылда (академияла уҡыған сағында тип тә әйтәләр) Чавес хеҙмәттәштәре менән COMACATE (кесе офицер чиндары атамаларындағы беренсе-икенсе хәрефтәрҙән төҙөлгән аббревиатура) тигән йәшерен ойошма төҙөй. Аҙағыраҡ COMACATE Революцион боливарсылар хәрәкәте тип үҙгәртелә (Movimiento Bolivariano Revolucionario), уға Латин Америкаһының бойондороҡһоҙлоғо өсөн алыштар батыры Симон Боливар исеме бирелә.
Архитектура
«Архитектура» һүҙенең сығышы
Рус телендә төҙөлөш сәнғәтенә ҡағылышлы тағы ла бер үҙенсәлекле һүҙ ҡулланыла: «зодчество» («зьдьчий» «зьдь» — глина, материя) һүҙенән алынған.
Уго Чавес
1992 йылғы февраль революцияһы
Уңышһыҙ иҡтисади реформа халыҡтың ризаһыҙлығын тыуҙыра. Төрлө сәйәси хәрәкәттәр барлыҡҡа килә. Кесе офицерҙар подполковник Уго Чавес ҡулы аҫтына туплана. 1992 йылдың 4 февралендә Чавес дәүләт түңкәрелеше ойоштора, ләкин уңышһыҙлыҡҡа тарый.
Архитектура
Архитектор
Архитектор — йорт һәм биналар, уларҙың фасадтары, шулай уҡ эске аралыҡ пландарын дөйөм һәм өлөшләтә эшләүҙе үҙ эсенә алған архитектура йәһәтенән проектлау менән шөғөлләнеүсе махсус белемле белгес. Рәсәй Федерацияһында архитектура буйынса юғары белем 270100 «Архитектура» һәм 270900 «Ҡала төҙөлөшө» (градостроительство) һөнәрҙәре буйынса бирелә.
Сәнғәт төрө булараҡ архитектура
Сәнғәт төрө булараҡ архитектура рухи мәҙәниәт өлкәһенә ҡарай, кешенең тирә-яғын эстетик йәһәттән формалаштыра, йәмғиәттең уй-фекерҙәрен һәм идеяларын нәфис (художестволы) образдарҙа сағылдыра һәм кәүҙәләндерә.
Уго Чавес
1992 йылғы февраль революцияһы
4 февраль төштән һуң Уго Чавес властарға бирелә, эйәрсендәренә ҡорал һалырға ҡуша, был операцияны әҙерләгән һәм уҙғарған өсөн яуаплылыҡты үҙ өҫтөнә ала. Ҡулға алынған мәлдә Чавес көрәштең дауам итәсәген белдерә. Чавес һәм уның көрәштәштәренән бер нисә кеше төрмәгә ябыла.
Архитектура
Сәнғәт төрө булараҡ архитектура
Йәмғиәттең тарихи үҫеше ҡоролмаларҙың функцияларын һәм төрҙәрен (йорт-биналарҙың эске төҙөлөшө, асыҡ арауыҡлы ҡоромалар, төрлө төҙөлөш ансамблдәре), уларҙың техник конструкция системаларын, архитектура ҡоролмаларының художестволы төҙөлөшөн билдәләй.
Уго Чавес
Сәйәси эшмәкәрлегенең башы
Чавес ике йыл төрмәлә була, уны президент Рафаэль Кальдера азат итә. Төрмәнән сыҡҡас та ул "V республика хәрәкәте"н ойоштора. Кубала була. Гавана университетында сығыш яһағанда, үҙенең революцион принциптарын иғлан итә. Ул саҡта Уго Чавес аргентин Норберто Сересоле йоғонтоһо аҫтында була, уның тәҡдиме буйынса Ливия лидеры Ҡаддафи идеяларына иғтибарын йүнәлтә. Күп йылдар үткәс — 2004 йылдың ноябрендә — Уго Чавесҡа Триполи ҡалаһында кеше хоҡуҡтарын яҡлауға индергән өлөшө өсөн Муамар Каддафи исемендәге премия тапшырыла. Республика президенты вазифаһында булғанда, Чавес, Ираҡҡа ҡаршы эмбарго индерелеүгә ҡарамаҫтан, Саддам Хөсәйен менән осрашыу өсөн был илгә килә. Шулай итеп, Чавес Ираҡтың Күвәйткә һөжүменән һуң Саддам Хөсәйен менән осрашҡан беренсе сит ил башлығы була.
Архитектура
Сәнғәт төрө булараҡ архитектура
Образдарҙың булдырылыу ысулдары буйынса архитектураны сәнғәттең арауыҡлы (пластик һынлау) төрөнә индерәләр пространственный (пластический вид искусства). Уның әҫәрҙәре:
Уго Чавес
Президент һайлауҙа еңеү
1998 йылда, президент һайлауында еңгәндән һуң, Чавес Венесуэланың башлығы булып китә.
Архитектура
Йорт-биналарҙы һәм ҡоролмаларҙы проектлау
Күләмле-планлы проектлау (архитектура тар мәғәнәлә, зодчество) — архитектураның төп бүлеге, ул бина һәм ҡоролмаларҙы проектлау һәм төҙөү менән бәйле.
Уго Чавес
Президент һайлауҙа еңеү
2001 йылда Чавес менән уға ҡаршылар араһында ҡаршы тороу көсәйә. 2002 йылда Уго Чавесты ҡолатыу хәрәкәте башлана.
Архитектура
Йорт-биналарҙы һәм ҡоролмаларҙы проектлау
Архитектура эшмәкәрлеге — архитекторҙарҙың архитектура объекты булдырыуға йүнәлтелгән маҡсатлы һөнәри эшмәкәрлеге. Ул түбәндәгеләрҙе үҙ эсенә ала:
Уго Чавес
Президент һайлауҙа еңеү
Ҡолатыуҙы Каракас мэры А. Пен һәм ҡоро ер ғәскәрҙәре командующийы Э. Васкес ойоштора. Путч башлаған фетнәселәр президентты ҡулға ала һәм билдәһеҙ яҡҡа алып китә.
Архитектура
Ҡала төҙөлөшө эшмәкәрлеге
XX быуат уртаһында архитектор һөнәре ике тармаҡҡа бүленә: «күләмле проектлау» («күләмдәрҙе, йәғни йорт-биналарҙы проектлау) һәм «ҡала төҙөлөшө» (ҡала райондарын йә эре күп функциялы комплекстарҙы проектлау).
Уго Чавес
Президент һайлауҙа еңеү
Генерал Лукас Ринкон Ромеро илгә Уго Чавестың отставкаға сығыуы тураһында хәбәр итә. Хәүефһеҙлек министры урынбаҫары, милли гвардия командующийы генерал Альберто Комачо Кайрус, президент Уго Чавестың хөкүмәте илгә идара итергә һәләтһеҙ, ул властан төшөрөлдө, ә ил ҡораллы көстәр контроле аҫтында, тип белдерә. Урындағы телевидение буйынса сығыш яһап, генерал Комачо Кайрус ҡолатылған президентҡа хөкүмәткә ҡаршы ризаһыҙлыҡ маршын баҫтырғандағы ҡан ҡойош өсөн яуаплылыҡты һала.
Президент вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы итеп фетнәселәр Сәнәғәтселәр һәм эшҡыуарҙар ассоциацияһы президенты Педро Кармонаны тәғәйенләй.
Архитектура
Ҡала төҙөлөшө эшмәкәрлеге
Хәҙерге заман ҡала төҙөлөшөнә нигеҙ һалыусыларҙың береһе булып Швейцарияла тыуған француз архитекторы, рәссам һәм дизайнер Ле Корбюзье һанала. Ул ҡала төҙөлөшөнә ҡағылған күп һанлы проектарында (1922—1945), «ирекле ҡала планы» йәки «йәшел ҡала» идеяларын (идея «свободного городского плана» или «зеленого города»: «Лучезарный Город» — по Ле Корбюзье) беренсе урынға ҡуя, улар бары XX быуаттың икенсе яртыһында ғына ысын мәғәнәлә танылыу һәм таралыу ала.
Уго Чавес
Президент һайлауҙа еңеү
Ул парламентты тарата, генераль прокурорҙың һәм дәүләт контролёрының эшмәкәрлеген ваҡытлыса туҡтатып тора, Чавес президент булғанда ҡабул ителгән һәм милли байлыҡты фәҡирҙәр файҙаһына бүлгән ҡануниәтте юҡҡа сығара.
Архитектура
Ҡала төҙөлөшө эшмәкәрлеге
Архитектура менән ҡала төҙөлөшөнөң үҙ-ара бәйләнеше үтә мөһим һәм бер үк ваҡытта бәхәсле мәсьәлә булып ҡала килә.
Уго Чавес
Президент һайлауҙа еңеү
АҠШ түңкәрелеште хуплап ҡаршы ала.
Архитектура
Ҡала төҙөлөшө эшмәкәрлеге
Ле Корбюзье эшләгән һәм Хәҙерге заман архитектураның халыҡ-ара конгресы (Международный конгресс современной архитектуры -CIAM) тарафынан 1933 йылда Афинала ҡабул ителгән Афина хартияһының (Ҡала төҙөлөшө манифесының) 92-се пунктында архитектура менән ҡала төҙөлөшө мөнәсәбәте тураһында түбәндәгесә әйтелгән: Архитектура беренсе дәрәжәләге һәм иң мөһим әһәмиәткә эйә була бара. Архитектура ҡала яҙмышын алдан, көн элгәре хәл итә. Архитектура ҡала төҙөлөшө планының беренсел нигеҙе булған торлаҡтың структураһын билдәләй. Архитектура, теүәл иҫәпләүҙәргә һылтанып, торлаҡты эре комплекстарға берләштерә. Халыҡ-ара манифеста яҙылғандың төп мәғәнәһе: «Кеше — бар әйберҙәрҙең үлсәме» («Человек — мера всех вещей») принцибынан сығып, Афина хартияһы архитектураны беренсел тип иҫәпләй.
Шул уҡ ваҡытта башҡа уй-фекерҙәр ҙә бар. Мәҫәлән, Зигфрид Гидион яҙуынса : Архитектураның киләсәге ҡала төҙөлөшө менән айырылғыһыҙ бәйләнгәнен беҙҙең заман архитекторҙары бик яҡшы белә. Берҙән-бер матур йорт үҙе генә бер ниндәй әһәмиәткә эйә түгел. Бындай ҡараш, әлбиттә, бер кешенең генә түгел, ә ҙур социаль төркөмдәрҙең, дөйөм йәмғиәттең мәнфәғәтен күҙ уңында тота.
Уго Чавес
Президент һайлауҙа еңеү
Кармона илгә идара итеүҙән баш тарта, ә фетнәселәр, хөкөмдән ҡурҡып, үҙҙәре ҡулға алған президентты президент һарайына ҡайтарыуҙы тиҙләтә.
Чавес власҡа ҡайта, уның дошмандары ҡулға алына.
Архитектура
Ҡала төҙөлөшө эшмәкәрлеге
Совет ҡала төҙөлөшө мәктәбе лә шулай уҡ мөхит булараҡ ҡала масштабынан сығып уй-фекер йөрөтөргә өйрәтте : Ҡалалағы урынын белмәй тороп, айырым йорт-бинаның индивидуаль үҙенсәлектәрен тойоу һәм әйтеп биреү мөмкин түгел. Ҡала төҙөүсе... үҙҙәренең ҙурлығы һәм ҡатмарлығы яғынан ғәҙәти архитектура ҡоролмаһынан күпкә юғары булған объекттар менән шөғөлләнә.
Уго Чавес
Президент һайлауҙа еңеү
Бер нисә айҙан, 6 октябрҙә, Венесуэла президенты Уго Чавес уның махсус хеҙмәттәре тағы бер түңкәрелеште саҡ булдырмай ҡалыуы тураһында хәбәр итә. Президент әйтеүенсә, заговорҙа оппозицияның күренекле вәкилдәре, шулай уҡ апрелдә уны ҡолатырға тырышҡан хәрбиҙәр ҡатнашҡан.
Архитектура
Ҡала төҙөлөшө эшмәкәрлеге
Хәҙергә Рәсәй ҡануниәте лә ҡала төҙөлөшөнә ҡағылған эшмәкәрлекте архитектура эшмәкәрлеге менән сағыштырғанда киңерәк төшөнсә итеп ҡарай. Рәсәй Федерацияһының Ҡала төҙөлөшө кодексының (Градостроительный кодекс Российской Федерации -ГСК РФ)1-се статьяһына ярашлы: Ҡала төҙөлөшө эшмәкәрлеге — территорияларҙы, шул иҫәптән ҡалаларҙың һәм башҡа биләмәләрҙең территорияларын үҫтереү буйынса эшмәкәрлек һәм ул түбәндәге эш төрҙәре менән тормошҡа ашырыла:
Уго Чавес
Президент һайлауҙа еңеү
Венесуэлала сәйәси кризис бының менән генә бөтмәй. Оппозиция, иҡтисади ҡыйынлыҡтар һәм инфляция үҫеүенән файҙаланып, йыл эсендә Чавес хөкүмәтенә ҡаршы дүрт дөйөм забастовка үткәрә. Уларҙы Венесуэла хеҙмәтсәндәренең профсоюз конфедерацияһы лидерҙары һәм «Демократик координация» сәйәси блогы ойоштора. Улар Чавестың отставкаға китеүен һәм уның президентлығы тураһында референдум үткәреүҙе талап итә. 2004 йылдың 15 авгусында уң оппозиция талабы буйынса Чавестың президентлығын ваҡытынан алда туҡтатыу тураһында референдум үтә. Һайлаусыларҙың 59,10%-ы президентлыҡты туҡтатыуға ҡаршы тауыш бирә.
Чавес тәнҡит утына йыш тотола, айырыуса йәмғиәттең юғары һәм урта ҡатламдары уның эшмәкәрлеген хупламай. Чавесты һайлау ҡануниәтен һанға һуҡмауҙа, кеше хоҡуҡтарын боҙоуҙа һәм сәйәси репрессияларҙа, Куба дәүләте сығымдарын ҡаплауҙа һәм ил аҡсаһын туҙҙырыуҙа ғәйепләйҙәр. Улар Чавесты «яңы типтағы диктатор» тип атай. Шуға ҡарамаҫтан, Уго Чавесты бик күптәр хөрмәт итә һәм эшмәкәрлеген хуплай.
Архитектура
Ҡала төҙөлөшө эшмәкәрлеге
XX быуат аҙағында ҡала төҙөлөшө төшөнсәһенән социология һәм системаларҙың дөйөм теорияһына яҡыныраҡ торған фән булараҡ урбанистика айырылып сыҡты, ул ҡала һәм уның үҫеш принциптарын өйрәнә.
Уго Чавес
Уго Чавес һәм «Изгелек күсәре»
Уңышһыҙ түңкәрелештән һуң Венесуэла һәм Куба лидерҙары араһында хеҙмәттәшлек тағы ла көсәйә төшә. Улар Көнбайыш ярымшарҙағы «агрессив режимдарға» ҡаршы тороу өсөн империализмға ҡаршы берҙәм фронт асырға ҡарар итә. Уго Чавес Венесуэла тирәләй уның революцион Боливарсы идеяларын уртаҡлашырлыҡ дәүләттәрҙе тупларға уйлай. Ул мәлгә президент итеп Эво Моралес һайланғандан һуң Боливияла ла шундай режим урынлаша. 2006 йыл аҙағына Үҙәк һәм Көньяҡ Америкалағы бер нисә дәүләттә Уго Чавесҡа арҡаҙаш булырҙай шәхестәр — Никарагуала Даниэль Ортега, Эквадорҙа Рафаэль Коррега дәүләт башына килә.
Архитектура
Ландшафт архитектураһы
Ландшафт архитектураһы — архитектураның баҡса, парк һәм материалдары ландшафт (ер өҫтөнөң үҙенә генә хас үҙенсәлекле бер өлөшө) һәм тәбиғи үҫемлектәр булған башҡа мөхиттәрҙе ойоштороуға арналған бүлеге. Ландшафт архитекторы парктарҙы һәм баҡсаларҙы биҙәү, ҡала микрорайондарын һәм йорт алды участкаларын йәшелләндере менән шөғөлләнә.
Уго Чавес
Уго Чавес һәм «Изгелек күсәре»
Венесуэла — Куба — Боливия союзына Уго Чавес 2006 йылда, Американың "яуызлыҡ күсәре"нә ҡаршы тороу мәғәнәһен һалып, «изгелек күсәре» тигән атама бирә. Был илдәрҙе империализмға һәм Америкаға ҡаршы тороу риторикаһы ғына түгел, үҙ-ара файҙалы иҡтисади хеҙмәттәшлек тә берләштерә: АҠШ мәғлүмәттәре буйынса, Венесуэла Кубаға йыл һайын льготалы хаҡҡа 90 мең баррель нефть һата — был Кубаға нефтте реэкспортлап аҡса эшләргә мөмкинлек бирә. Куба иһә Венесуэлаға тиҫтәләрсә мең техник белгесен, шул иҫәптән 30 меңләп табибын ебәрә. Ә Боливияла Венесуэла газ ятҡылыҡтарын үҙләштереүҙе инвестициялай.
Архитектура
Ландшафт архитектураһы
Рәсәйҙәге ландшафт архитектураһының иң яҡшы өлгөләре булып һанала:
Уго Чавес
Уго Чавес һәм «Изгелек күсәре»
2006 йылдың июлендә Чавес, Африка союзының Гамбияла үткән саммитында почётлы ҡунаҡ сифатында сығыш яһап, Африка илдәрен «Америка неоколониализмына ҡаршылыҡ күрһәтергә» һәм Латин Америкаһы менән Панафрика ойошмаһының 53 ағза иле араһында тығыҙыраҡ бәйләнештәр урынлаштырырға өндәй.
Архитектура
Интерьер дизайны
Интерьер дизайны — архитекторҙарҙың һәм дизайнерҙарҙың архитектура һәм сәнғәт саралары менән йорт-бина эсендә фунциональ, эргономик һәм эстетик аралыҡ булдырыу буйынса һөнәри һәм ижади эшмәкәрлеге. Уның маҡсаты — уңайлыҡ тыуҙырыу һәм кешеләрҙең мөхит менән эстетик яҡтан үҙ-ара ыңғай тәьҫир итешеүен булдырыу. Интерьер дизайны үҙендә сәнғәт һәм сәнәғәт дизайнын берләштерә.
Уго Чавес
Уго Чавес һәм «Изгелек күсәре»
2006 йылдың июлендә Уго Чавес империализмға ҡаршы берҙәм фронт ағзаһы булырҙай илдәр буйлап сәфәрҙә йөрөй — Фидель Кастро менән осрашҡандан һуң ул Беларусҡа, Рәсәйгә (Волгоград — Ижевск — Мәскәү) һәм Иранға бара. Башта был исемлектә КХДР ҙа була, ләкин һуңғараҡ исемлектән ул һыҙыла, ә Вьетнам, Катар, Мали һәм Бенин индерелә.
Иранда Уго Чавес былай тип белдерә: «Венесуэла һәр ваҡыт, бөтә ерҙә, бар хәлдә лә Иран менән бергә. Тарих шуны күрһәтә: беҙ берҙәм булған саҡта, империализмға ҡаршы тора һәм уны еңә алабыҙ». Был белдереү БМО Именлек Советының даими ағзаһы булған биш дәүләттең Иранға уран байыҡтырыуҙы туҡтатыу тураһында һуңғы иҫкәртеүенең икенсе көнөнә, 28 июлдә, яһала. Мәхмүд Әхмәдинижад былай тип яуап бирә: «Мин үҙемде туғанымды һәм окопташымды осратҡан кеүек итеп һиҙәм… Иран менән Венесуэла йәнәш һәм бер-береһенә терәк булып тора. Президент Чавес Көньяҡ Америкала прогрессив һәм революцион ағым сығанағына әйләнде һәм империализмға ҡаршы тороуға ҙур өлөш индерә». Уго Чавес Ислам Республикаһының юғары дәүләт ордены менән бүләкләнә.
Әйләнеп ҡайтҡас, Уго Чавес «Алло, президент!» телетапшырыуында сығыш яһай. Ошонда ул милли һауа һөжүменә ҡаршы оборона системаһы төҙөйәсәге, был системаның «Карибты тотош ҡаплаясағы» тураһында белдерә. Яңы система Венесуэла территорияһынан 200 километрҙағы һауа сәптәрен күҙәтергә һәм сиккә етергә 100 километр ҡалғанда уны юҡ итергә мөмкинлек бирә.
Эске сәйәсәт
Венесуэла президенты Уго Чавес тәҡдиме буйынса 1999 йылғы конституцияла илдең 300 мең кешеле ерле халҡының — индеецтарҙың — әүәлдән йәшәгән ерҙәрендә көн итергә һәм уларҙың сиктәрен рәсмиләштерергә хоҡуҡлы булыуы нығытыла, илдең төп законына бындай пункт индейҙар тарихында беренсе тапҡыр индерелә. Иҫке конституцияла иһә ерле халыҡтың дәүләт һаҡлауы аҫтында булыуы һәм яйлап ил халҡы тормошона ҡушылырға тейешлеге тураһында һүҙ барған була.
Уго Чавес 2006 йылдың 4 декабрендә президент һайлауында еңгәндән һуң, «Бишенсе республика хәрәкәте» (Venezuelan presidential election, 2006) тигән идара итеүсе партия үҙен-үҙен таратыуы тураһында иғлан итә. Был 20-нән ашыу сәйәси ойошма ҡатнашлығында президент яҡлы партия ойоштороу йүнәлешендә яһалған тәүге аҙым була. Уго Чавес фекеренсә, бер көслө партия булғанда илдә «XXI быуат социализмын» төҙөү еңел буласаҡ: «Беҙгә бер партия кәрәк… Беҙ социализмға тылсымлы таяҡ ярҙамында ғына килә алмайбыҙ. Социализм — ул көндән-көн даими дауам иткән ижади төҙөү процессы».
Уго Чавес тәҡдиме буйынса, яңы партияға «Венесуэланың берҙәм социалистик партияһы» тигән атама бирелә.
«Власть партияһы» төҙөү менән бер ыңғайы Уго Чавес Венесуэла конституцияһын ҡайтанан ҡарарға, атап әйткәндә, президентлыҡ вәкәләттәрен ике мөҙҙәт менән сикләргә тәҡдим итә.
2007 йыл башында Уго Чавес Венесуэлалағы иң эре телекоммуникация һәм электр энергетикаһы компаниялары — Америка фирмаларының контролендә булған Compania Nacional de Telefonos de Venezuela (CANTV) һәм Electricidad de Caracas — национализацияланасағы тураһында иғлан итә. Улар ошо йылда уҡ дәүләт ҡарамағына күсә. Шулай уҡ Венесуэланың файҙалы ҡаҙылмалар сығарыусы һәм нефть эшкәртеүсе Exxon Mobil, Chevron, Total, ConocoPhillips, Statoil, BP компаниялары акцияларының контроль пакетын алырға ниәтләнеүе тураһында ла һүҙ бара.
2007 йылдың 18 ғинуарында Венесуэла парламенты (ул оппозицияның 2005 йылғы һайлауҙы бойкотлауы һөҙөмтәһендә тик Уго Чавес яҡлыларҙан тора) Чавесҡа йыл ярымға ғәҙәттән тыш закон сығарыу вәкәләттәре биреү тураһында закон ҡабул итә. Ошо ваҡыт эсендә президент иҡтисадтың төп тармаҡтарын национализациялар, Ориноко йылғаһы буйында эш иткән сит ил нефть компаниялары акцияларының контроль пакетын дәүләткә күсерер, илдә мөҙҙәтһеҙ президент идараһы индерер һәм илде Венесуэла Социалистик Республикаһы тип атар тип көтөлә. Был революцион үҙгәртеп ҡороуҙар, Чавес уйынса, Венесуэлала «XXI быуат социализмы» төҙөргә мөмкинлек бирер. Оппозиция ҡарарҙы диктатураға табан тағы бер аҙым тип баһалай.
2007 йылдың 25 майында Чавес илдәге вуздарға инеү имтихандарын бөтөрә.
Чавес университеттарҙа уҡыу осоронда БДИ-ларҙы туҡтатыу яғында сығыш яһай. Студенттарға $100 стипендия түләргә һәм льготалы ашханалар асырға, уҡыу бүлмәләрен заманса йыһазландырырға вәғәҙә итә. Чавестың сығышын студент йәштәр: «Бына ил менән нисек идара итер кәрәк!» тип ҡыуанып ҡабул итә
2008 йылдың 1 майында Венесуэла президенты указы менән 372 АҠШ доллары күләмендә Латин Америкаһында иң юғары минималь эш хаҡы билдәләнә.
2007 йылда энергетика секторын национализациялағанда, бөтә нефть ятҡылыҡтары дәүләт ҡарамағына алына, ә Американың Exxon Mobil и ConocoPhillips компаниялары яңы шарттарҙа эшләүҙән баш тарта һәм Венесуэла баҙарынан китә.
2008 йылдың 3 апрелендә Венесуэла президенты цемент сәнәғәтен национализациялай.
Цементты Венесуэлала нигеҙҙә сит ил компаниялары етештерә. Мексиканың Cemex компанияһы, Венесуэлала йылына 4,6 миллион тонна цемент етештереп, баҙарҙың яртыһын тиерлек биләй. Lafarge тигән француз һәм Holcim Ltd тигән швейцар компанияларының да өлөшө ҙур була. Чавес был компанияларға дәүләттең уларға лайыҡлы компенсация түләп ебәрәсәге тураһында белдерә. Венесуэла президенты цемент сәнәғәтенең Венесуэла иҡтисады өсөн ғәйәт мөһим тармаҡ булыуын билдәләй.
Венесуэла вице-президенты Рамон Каррисалес 2008 йылдың 9 апрелендә хөкүмәттең илдәге иң эре металлургия комбинаты Sidor'ҙы национализацияласағын хәбәр итә. 1997 йылғы хосусилаштырыуҙан һуң был комбинат Techint аргентин-итальян сәнәғәт төркөмө ҡулында була. Латин Америка тимер һәм ҡорос институты мәғлүмәттәре буйынса, «Сидор» Латин Америкаһында әһәмиәте буйынса дүртенсе урындағы металлургия компанияһы, Анд милләттәр берләшмәһе илдәренә — Боливияға, Колумбияға, Перу һәм Эквадорға прокат һәм металл һатыусы төп предприятие.
Уны национализациялау эшселәрҙең хужа менән «оҙайлы хеҙмәт конфликты» һәм шул сәбәпле яңы коллектив договор төҙөп булмау менән аңлатыла.
2008 йылдың 1 майында «Сидор»ҙы национализациялау тураһында указға ҡул ҡуйыла.
2007 йылдан президент Уго Чавес эш көндәрендә кис һайын сәғәт ярым буйына 20:00 сәғәттән 21:30-ға тиклем ил халҡы менән аралаша. Августа Чавес, халыҡ менән 7 сәғәт 43 минут аралашып, рекорд ҡуя. Ә сентябрҙә 30 градуслы эҫелә тапшырыуҙы 8 сәғәт 06 минут буйы алып бара.
Чавес һәм троцкизм
Президенттың яңы министрҙар кабинетында троцкист Хосе Рамон Риверо хеҙмәт министры була. Был хаҡта Чавес шулай ти:
Сталинсыларҙан айырмалы рәүештә, Чавес XXI быуат социализмының СССР-ҙағыға оҡшамаясағын белдерә. Үҙен социалист тип иғлан итерҙән алда, Чавес Троцкийҙың «Перманентная Революция» тигән китабын уҡып сыға.
Чавес Боливар социализмының марксизмға ҡағылышы юҡлығын һәм Латин Америкаһы ысынбарлығына бәйлелеген, Советтар Союзының ыңғай ролен билдәләй. 2006 йылда Белоруссияға килгәнендә белорус моделенең Венесуэлала яңы йәмғиәт төҙөү моделе булыу ихтималлығын һыҙыҡ өҫтөнә ала.
Чавес 1920-се йылдарҙан һуң Троцкий идеяларының социалистик йәмғиәт төҙөү өсөн ҡулай булыуы тураһында белдергән тәүге дәүләт эшмәкәре була.
Рәсәй менән хәрби-техник хеҙмәттәшлек
2006 йылдың беренсе яртыһында АҠШ Венесуэлаға ҡорал һатыуға эмбарго индерҙе. Уго Чавес АҠШ-тан ҡорал алыуҙы тулыһынса туҡтатыуын белдерҙе.
2005 йылда Венесуэла менән Рәсәй 100 мең Калашников автоматы алыу тураһында килешеүгә ҡул ҡуйҙы. Контракт үтәлде. 2006 йылдың 3 июлендә Венесуэла тағы 100 мең Калашников автоматы һәм уларға патрондар алыу тураһында контракт ($52 млн) төҙөнө, ә 2006 йылдың 12 июлендә Венесуэлала лицензия буйынса АК-103 автоматтарын етештереү заводы һәм 7,62 мм калибрлы патрондар сығарыусы предприятие төҙөү буйынса ике контрактҡа ҡул ҡуйылды.
2006 йылдың 15 июлендә Венесуэланың хәрби һауа көстәре өсөн $484 миллионға Рәсәйҙә етештерелгән 38 дана Ми-35 вертолетын һәм 17 июлдә 24 дана Су-30МК2 истребителен һатып алыуға контракт төҙөлә. Ҡоралланыуҙың төп сәбәбе тип Уго Чавес «Америка яғынан хәрби һөжүм янауын» атай. «Рәсәй Венесуэла тирәләй Америка таҡҡан блокаданы өҙөргә ярҙам итте. АҠШ Венесуэланы ҡоралһыҙ ҡалдырырға ла унан һуң илгә бәреп инергә йыйына. Шунлыҡтан мин Рәсәйгә рәхмәтлемен», — тине ул 2006 йылдың 26 июлендә Ижевскиға килгәнендә.
АҠШ етәкселеге раҫлауынса, атыу ҡоралы уны Латин Америкаһының башҡа төбәктәренә — атап әйткәндә, Колумбияның хөкүмәткә ҡаршы баш күтәреүселәренә (ФАРК) оҙатыу өсөн алынған.
АҠШ-тың дәүләт секретары Кондолиза Райс Мәскәүгә килгәнендә был хаҡта борсолоу белдерҙе, ләкин Рәсәй эске эштәр министры Сергей Лавров Рәсәйҙең Венесуэла менән хәрби хеҙмәттәшлеге халыҡ-ара ҡануниәткә ҡаршы килмәй, тип яуап бирҙе.
Архитектура
Интерьер дизайны
Дизайнер йорт-бина эсендәге хеҙмәт барышын оптималләштерә, махсуслашҡан бүлмәләрҙең биҙәлешен эшләй, артабан уларҙы планлаштырыуҙан башлап, яҡтылыҡ, елләтеү, акустика системаларын ҡороу, мебелде урынлаштырыу хәстәрҙәренә тиклем интерьерҙы матурлау менән етәкселек итә.
Уго Чавес
Рәсәй менән хәрби-техник хеҙмәттәшлек
2006 йылдың июлендә Америка яғы Уго Чавестың әйткәндәренә ҡарата йәнә борсолоу белдерҙе. АҠШ дәүләт департаменты матбуғат секретары Том Кейси, АҠШ Венесуэланың заманса Рәсәй ҡоралдарын алыу пландары өсөн хәүефләнә һәм Рәсәйҙе күҙҙә тотолған контракттарҙы ҡайтанан ҡарарға өгөтләргә тырыша, тине.
Архитектура
Интерьер дизайны
Архитектураның бер өлөшө булған интерьер дизайнының үҙенең күп төрлө стилдәре бар, улар, төрлө тарихи дәүерҙәрҙә барлыҡҡа килеп, артабан үҫеш алған. Бер үк бина, мәҫәлән, конференц-зал, төрлө стилдәрҙә биҙәлергә мөмкин: «Хай-тек», роман архитектураһы, модернизм стилдәре һәм башҡалар. Интерьер стилдәре архитектураныҡына ҡарағанда күберәк.
Уго Чавес
Рәсәй менән хәрби-техник хеҙмәттәшлек
Рәсәй вәкилдәре ундай мөмкинлекте кире ҡаҡты.
Архитектура
Ваҡ формалар архитектураһы
Ваҡ формалар архитектураһы — архитектураның функциональ-декорация (мәҫәлән, кәртә-ҡоймалар), мемориаль характерҙағы (ҡәбер таштары), ҡаланы төҙөкләндереү (яҡтыртыу ҡорамалдары) һәм мәғлүмәт биреүсе (стендтар, реклама таҡталары) объекттар менән шөғөлләнеүсе бүлеге.
Уго Чавес
Рәсәй менән хәрби-техник хеҙмәттәшлек
2007 йылдың февралендә Уго Чавес оборона министрлығының Рәсәйҙән $290 млнға 12 дана яҡын алыҫлыҡлы «Тор-М1» зенит ракетаһы комплексын алыу тәҡдимен хупланы.
Архитектура
Ваҡ формалар архитектураһы
Ландшафт архитектураһында һәм баҡса-парк сәнғәтендәге ярҙамсыл архитектура ҡоролмалары, ябай функциялы һәм архитектура ансамбленең дөйөм композицияһын тулыландырыусы ҡорамалдар һәм художество-декоратив элементтар ҙа ваҡ архитектура формаларына ҡарай. Уларҙың ҡайһы берҙәре ҙур функциялар үтәмәй, бары тик художество-декоратив яҡтан ғына әһәмиәткә эйә. Шул уҡ ваҡытта ваҡ архитектура формалары архитектура ансамлендә мөһим роль уйнарға ла мөмкин. Ландшафт дизайнында улар баҡсаны биҙәүҙең төп элементтары булып тора. Еңел конструкцияларҙан йыйылған һәм махсус нигеҙ яһамай ғына ваҡытлыса урынлаштырылған ҙур булмаған ҡоролмалар ҙа ваҡ архитектура формаларына ҡарай сауҙа павильондары һ.б.).
Уго Чавес
Рәсәй менән хәрби-техник хеҙмәттәшлек
2009 йылдың икенсе яртыһында Рәсәй Венесуэлаға Ми-28Н вертолеттарын оҙата башлауҙы планлаштырҙы.
Архитектура
Ваҡ формалар архитектураһы
Башҡа ваҡ архитектура формалары: баҫҡыстар, кәртә-ҡоймалар, скульптуралар, мемориаль таҡтаташтар, фонтандар, тыштағы яҡтыртыу ҡорамалдары, афиша һәм реклама стендтары, баҡса-парк ҡоролмалары (газондар, беседкалар, парк эскәмйәләре, баҡсалағы мебель), ҡала урамындағы мебуль, сүп-сар һауыттары (урналар һәм кәрзиндәр), балалар уйын майҙансыҡтары һәм комплекстары, киоск һәм павильондар, сауҙа лотоктары һәм автоматтары һ.б.
Уго Чавес
Рәсәй менән хәрби-техник хеҙмәттәшлек
2008 йылдың 10 сентябрендә Рәсәйҙә етештерелгән ике Ту-160 стратегик бомбардировщигы Венесуэланың Либертадор хәрби аэродромына төштө. Рәсәй Оборона министрлығы мәғлүмәттәре буйынса, самолеттар бер нисә көн буйы «нейтраль һыуҙар өҫтөндә уҡыу-күнекмә осоштар үткәрәсәк». 11 сентябрҙә Чавес АҠШ властарын үҙен үлтерергә йыйыныуҙарында ғәйепләй һәм Америка илсеһен персона нон грата тип иғлан итә. Сығышында Чавес Рәсәй менән партнерлыҡҡа ышаныуын һыҙыҡ өҫтөнә ала: «Йөҙ ҡат иблескә олағығыҙ, Америка хәшәрәттәре! Ошонан алып Венесуэла яңғыҙ түгел — Рәсәй беҙҙең менән! Ул беҙҙең стратегик партнер. Беҙ хәҙер яңғыҙ түгел. Беҙҙең ярҙарға рус флоты килеп етһәме, ә ул юлда инде, американдар аҡылдан яҙасаҡ!»
Архитектура
«Ҡағыҙҙағы архитектура»
Ҡағыҙ архитектураһы — архитекторҙарҙың материалләштереү маҡсаты булмаған архитектура формаларын проектлау буйынса теоретик эшмәкәрлеге. Был проекттар үҙҙәренең техник яҡтан ҡатмарлы, тормошҡа ашырыу өсөн ҡиммәт, масштаблы булыуы йә цензура рөхсәт итмәүе арҡаһында бары тик ҡағыҙҙа ғына тороп ҡала. Барокко һәм классицизм дәүерендәге Франция — тарихта киң билдәле «ҡағыҙ архитектураһы» осоро.
Уго Чавес
Белоруссия менән мөнәсәбәттәр
Чавес Белоруссия президенты Александр Лукашенконы үҙенең дуҫы һәм союздашы тип һананы. Ул Белоруссияла бер нисә тапҡыр булды, белорус президенты ла Венесуэлаға барғылап торҙо. Белоруссияға Венесуэлала нефть (Гуара-Эсте ятҡылығында), газ (әлегә проектта) сығарыу рөхсәт ителде. Илдә белорус өлгөһө буйынса агроҡаласыҡтар һәм ауыл хужалығы кооперативтары төҙөлдө. Чавес хөкүмәте Белоруссияға кредиттар менән ярҙам итте.
Архитектура
«Ҡағыҙҙағы архитектура»
«Ҡағыҙҙағы архитектура» — утопик сәнғәт. Ул бер яҡтан төрлө архитектура формалары эҙләү өсөн тәжрибә майҙаны булһа, икенсе яҡтан авторҙың сикһеҙ фантазияһын сағылдыра.
Архитектура теорияһы
Төҙөлөш терминдары һүҙлеге архитектура теорияһын өйрәнеү объекттары архитектураның тәбиғәте һәм үҙенсәлектәре, уның сәнғәт булараҡ килеп сығыуы, үҫеше һәм эшләүе, шулай уҡ асылы, йөкмәткеһе һәм формалары булған фән тип билдәләй.
Уго Чавес
Белоруссия менән мөнәсәбәттәр
Венесуэла белорус техникаһы һатып алды.
Архитектура
Архитектура теорияһы
Архитектура теорияһы предметына тағы ла төп төшөнсәләр системаһы (категориялар) ҡарай, улар, атап әйткәндә, түбәндәгеләр: архитектура композицияһы, функцияһы, формаһы, конструкцияһы, архитектоника (бина конструкцияһының, уның өлөштәренең үҙ-ара бәйләнеше, бер бөтөнлөгө) архитектура мөхите, симметрия һәм асимметрия һ.б. Күләм — тыштан ҡарағанда — мөхиттең йомоҡ һәм сикләнгән, бөтөн берәмеге. Ара, арауыҡ (пространство) — эстән ҡарағанда — мөхиттең бер өлөшө.
Уго Чавес
Белоруссия менән мөнәсәбәттәр
2010 йылда Венесуэла президентының Белоруссияға эш сәфәре ваҡытында сәнәғәттә, төҙөлөштә, тау эшендә, ауыл хужалығында хеҙмәттәшлек тураһында тағы бер нисә килешеү төҙөлдө.
Архитектура
Архитектура тарихы
Архитектура тарихы — социаль ихжтыяждарға һәм фәнни-техник шарттарға ярашлы архитектураның ваҡыт һәм арауыҡта функциональ, конструктив һәм эстетик яҡтан үҫешен өйрнеүсе һәм тикшереүсе фән һәм академик дисциплина. Ул архитектураның үҫеш ҡанундарын тарихи процесстың дөйөм ҡанундары, мәҙәниәт һәм йәмғиәттең тарихы менән тығыҙ бәйләнештә өйрәнә.
Архитектура стиле
Архитектура стиле — билдәле бер ваҡыт һәм урын өсөн хас архитектураның функциональ, конструктив һәм художество яғынан (йорт-биналарҙың тәғәйенләнеше, ҡулланылған төҙөлөш материалдары һәм конструкциялары, архитектура композициялары) төп билдәләре һәм үҙенсәлектәре йыйылмаһы. Ул, оҫта ижадының төп идея-художество үҙенсәлектәре тупланмаһы булараҡ, йәмғиәттең билдәле бер социаль һәм иҡтисади үҫеше шарттарындағы сәнғәт һәм мәҙәниәттең бөтә яҡтарын да үҙ эсенә алған донъяға художестволы ҡараш тигән дөйөм төшөнсәгә эсенә инә.
Уго Чавес
Белоруссия менән мөнәсәбәттәр
Уго Чавес вафат булғас, Белоруссияла матәм билдәһе итеп бөтә дәүләт флагтары төшөрөлдө.
Чавес капитализмға һәм АҠШ-тың тышҡы сәйәсәтенә ҡаршы булды. Чавес был хаҡта ошолай тине: "Марста берәй заман цивилизация булғанлығы сәйер түгел, ләкин ул, күрәһең, капитализм осорона еткәндер ҙә, империализм барлыҡҡа килеп, планетаны харап иткәндер"
Архитектура
Архитектура стиле
Архитектура үҫеше ваҡыт менән туранан-тура мөнәсәбәттә булһа ла, төрлө стилдәр бер-береһен һәр саҡ эҙмә-эҙлекле алыштырмай, уларҙың ҡайһылары үҙ-ара альтернатив формала бер юлы ҡулланылышта була ала (мәҫәлән, барокко һәм классицизм, модерн һәм эклектика, функционализм, конструктивизм һәм ар-деко).
Уго Чавес
Шәхси тормошо
Чавес ике тапҡыр өйләнә. Беренсе ҡатыны Нэнси Колменарес (Nancy Colmenares) менән 1992 йылда айырылыша. Журналистка Марисабель Родригес Оропеса (Marisabel Rodríguez Oropeza) икенсе ҡатыны була, уның менән 2002 йылда айырылыша.
Архитектура
Архитектура стиле
Дөйөм алғанда, архитектура стиле, сәнғәттәге башҡа стилдәр кеүек үк, — шартлы төшөнсә. Ул, тәү сиратта, Европа архитектураһы тарихын аңлау уңайлы булһын өсөн ҡулланыла. Шул уҡ ваҡытта төрлө төбәктәрҙең архитектураһы тарихын сағыштырғанда стиль төшөнсәһе тасуирлау сараһы булараҡ ҡулланыуға ярамай.
Уго Чавес
Шәхси тормошо
Биш балаһы була: беренсе никахтан дүртәү — Роса Вирхиния (Rosa Virginia), Мария Габриэла (Maria Gabriela), Уго Рафаэль (Hugo Rafael), Рауль Альфонсо (Raul Alfonzo), икенсе никахтан ҡыҙы Росинес (Rosinés) бар.
Архитектура
Архитектура стиле
Архитектура стилдәренең ҡайһы берҙәре (мәҫәлән, модерн, төрлө илдәрҙә төрлөсә атама менән йөрөтөлә. Хәҙерге заман философияһында ла шулай уҡ бер-береһенән һиҙелерлек айырылған йүнәлештәр барлыҡҡа киле, шуға ла теге йәки был йүнәлештең үҙ аллылығы хаҡында ғилми бәхәстәр дауам иткәндә, атамалар һәм төшөнсәләр буйынса берҙәмлек әлегә юҡ һәм уның булыуы ла мөмкин түгел.
Билдәләнгән етешһеҙлектргә ҡарамаҫтан, стиль, тасуирлау сараһы булараҡ, архитектура тарихындағы фәнни алымдың бер өлөшө, сөнки ул архитектураға ҡағылышлы уй-фекерҙәр үҫешендәге глобаль векторҙы күҙалларға булышлыҡ итә. Донъя әһәмиәтендәге түбәндәге архитектура стилдәрен айырып ҡарау ҡабул ителгән:
Уго Чавес
Шәхси тормошо
Уго Чавес шиғырҙар һәм хикәйәләр яҙҙы, һынлы сәнғәт менән мауыҡты. 2007 йылда Чавес йырҙар йыйынтығы баҫтырҙы. 2008 йылда революцион йырҙар йыйынтығы өсөн композиция яҙҙырҙы: «Musica Para la Batalla» («Көрәш музыкаһы»).
Twitter'ҙа микроблогы бар ине. Куба лидеры Фидель Кастро менән Боливия президенты Эво Моралесҡа ла унда микроблог асырға тәҡдим итә. 2010 йылдың 10 сентябрендә Чавестың микроблогы кем тарафынандыр ватыла, ләкин тиҙҙән хужаһының контроле тергеҙелә.
Архитектура
Психологик тәьҫир
Психолог Коллин Эллард архитектураның психологик тәьҫир итеү һәләтлеген билдәләй: "[...] сабыйҙың шатлыҡлы йылмайыуына яуап итеп йылмайғанда беҙ нисек бәхетлерәк булып китәбеҙ, — нәҡ шулай йорт-биналар беҙҙе [архитектура дизайнына һалынған хис-тойғоларҙы (эмоцияларҙы)] тойорға мәжбүр итә. Был үҙ-ара бәйләнештәр беҙҙең организмда нерв сылбырҙары кеүек һалынған, һәм улар беҙгә бер-беребеҙ менән тәжрибә уртаҡлашыу, үҙебеҙ йәшәгән мөхиттә булған хәүеф-хәтәргә һәм мөмкинлектәргә ярашлы (адекватно) яуап биреү һәм иғтибар итә алыу мөмкинлеген бирә."
Уго Чавес
Ауырыуы
2011 йылдың 17 октябрендә Мексика матбуғатында уның дауалаусы табибы Сальвадор Наварретеның (илдән ҡаса) интервьюһы баҫыла, ул Чавестың ауыр онкологик сиргә тарыуы һәм һауығыу ихтималлығы юҡлығы тураһында белдерә. Медицина эксперты тарафынан Чавестың ике йыл ғына ғүмере ҡалғанлығы тураһында фараз әйтелә.
2011 йылдың декабрендә Чавес АҠШ-тың уға һәм Латин Америкаһындағы американ сәйәсәтенә ҡаршы сыҡҡан тағы бер нисә ил лидерына рак йоҡтороуы тураһында фаразын әйтә.
25 мартта Кубаға радиотерапия курсы алырға бара.
24 апрелдә Чавес дәүләт телевидениеһының тура эфирында сығыш яһай һәм 26 апрелдә илгә әйләнеп ҡайтырға вәғәҙә итә, ләкин 12 майҙа ғына ҡайта ала.
2012 йылдың 31 майында уның сиренең аныҡ диагнозы хәбә ителә: Чавес рактың агрессив төрө — метастатик рабдомиосаркома менән ауырый. Ауырыу һуңғы стадияһына етә.
2012 йылдың 9 декабрендә Чавес Кубаға тағы бер операцияға бара. Китер алдынан вариҫы итеп Венесуэла вице-президенты Николас Мадуроны атай, уның социалистик үҙгәртеп ҡороуҙар юлынан барасағын белдерә.
11 декабрҙә яман шеш күҙәнәктәрен алдырыу буйынса 6 сәғәтлек операция үткәрә. Был операция ике йыл эсендә дүртенсеһе була. Куба һәм Венесуэла табиптары Чавесҡа 2013 йылдың апреленә тиклем генә йәшәрен хәбәр итә.
2012 йылдың 31 декабрендә Чавес операциянан һуң яңы ҡатмарлашыуҙар кисерә. Башҡа мәғлүмәттәр буйынса, Чавес операциянан һуң комаға төшә.
2013 йылдың 15 февралендә һуңғы ике айҙа тәүге тапҡыр Чавестың операциянан һуңғы фотоһы баҫыла. Фотола Венесуэла лидеры Гаванала ҡыҙҙары араһында йылмайып ултыра һәм гәзит ҡараштыра. Шул уҡ ваҡытта Чавес әлегә үҙ аллы һулыш ала һәм һөйләшә алмай тип әйтелә.
2013 йылдың 18 февралендә Чавес Венесуэлаға ҡайта һәм дауаланыуын дауам итә.
2013 йылдың 2 мартында Венесуэла хөкүмәте Чавестың Каракастағы хәрби госпиталдә химиотерапия курсы үтеүе хаҡында хәбәр итә.
2013 йылдың 5 мартында Венесуэла властары Чавестың хәле тағы ла насарланыуы тураһында белдерә. Шул уҡ көндө кис Чавестың вафат булыуы тураһында рәсми белдереү яһала.
Вафаты
8 мартта Николас Мадуро Чавес кәүҙәһенең бәлзәмләнәсәген белдерә, ләкин 14 мартта Венесуэла властары Рәсәй белгестәре менән кәңәшләшкәндән һуң был ниәттән кире ҡайта. Команданте Каракаста Революция музейында ерләнә. Чавес кәүҙәһе һалынған табут мәрмәр саркофагҡа һалына һәм һыу уртаһындағы сәскә рәүешендә яһалған постаментҡа ҡуйыла.
Әлибаева Зәйтүнә Рәхмәтулла ҡыҙы
Әлибаева Зәйтүнә Рәхмәтулла ҡыҙы (1922 йыл — 9 август 1942 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында батырҙарса һәләк булған яугир, ПВО часы элемтәсеһе.
Биографияһы
Петровский мәктәбендә 1-се синыфтан 7-се синыфҡа тиклем уҡый. Артабан Өфө сәнғәт училищеһының актёр бүлегендә белем ала. ВЛКСМ-ға инә. Атаһы һуғышҡа киткәс, тыуған яҡтарына әйләнеп ҡайта, совхозда эшләй.
Һуғышҡа барырға ҡарар иткәс, Стәрлетамаҡ ҡалаһына барып медицина курстарында уҡый, әммә уны тамамлап бөтмәй һәм 1942 йылдың 8 майында Бөйөк Ватан һуғышының Сталинград фронтына оҙатыла. ПВО частарында элемтәсе булып хеҙмәт итә.
1942 йылдың 9 авгусында бейеклекте дошмандан бер үҙе һаҡлап ҡалып һәләк була.
Огиб ыҙаны
Огиб ыҙаны— төбәк әһәмиәтендәге комплекслы тәбиғәт һәйкәле. Ростов өлкәһе Усть-Донецкий районында урынлашҡан. Тоҙло тау биттәре Ростов өлкәһе Хөкүмәте 349 Ҡарары (15.05.2014 йыл) нигеҙендә тәбиғәт һәйкәле статусын алған.
Һүрәтләү
Огиб ыҙаны — төбәк әһәмиәтендәге комплекслы тәбиғәт һәйкәле. Ул Ростов өлкәһе Усть-Донецкий районында урынлашҡан. Тоҙло тау биттәре тәбиғәт һәйкәле статусын Ростов өлкәһе Хөкүмәте 349 Ҡарары (15.05.2014 йыл) нигеҙендә ала.
Тәбиғәт һәйкәле Усть-Донецкий районы Түбәнге Кундрючинск участка урмансылығының 48-53 — сө кварталдары майҙанын биләп тора. Тәбиғәт һәйкәле биләмәләре сиктәре көнсығыштан, төньяҡтан һәм көнбайыштан Северский Донец йылғаһының яры буйынан(ял базаһы территорияһынан башҡа) үтә. Көньяҡ сиге Огиб ҡасабаһы территорияһында.
«Огиб» ыҙаны һыу баҫа торған урман, унда имән, ҡарама, саған, тирәк, ерек ағастары үҫә. Ыҙандың үҫемлек һәм хайуандар донъяһы күп төрлө. Бында Ростов өлкәһе Ҡыҙыл китабына индерелгән үҫемлектәр һәм хайуандар осрай. Уларға күкшел энтолома. шампиньон, сальвиния, һаҙ калужницаһы инә.
Төп урман ағастары булып имән һәм берест тора. Тәбиғәт һәйкәле территорияһында аҡ тирәк, саған, тал ағастары, эт муйылы, терн ҡыуаҡтары үҫә. Ер өҫтө ғәҙәттәге будра, гравилат, бөрлөгән, кесерткән, төрлө төрҙәге болон үләндәре менән ҡапланған.
Бында дала зонаһының һыу баҫҡан урмандары хайуандары: һыу һәм ер туҙбаш йыланы, кеҫәртке, торомтай, ҡарабаш турғай- йәшәй. Һөтимәр хайуандарҙан ғәҙәти төлкө, таш һыуһары, бурһыҡ, аҡ түшле терпе, ер тишкес, урман сысҡаны һ. б. бар.
Ростов өлкәһе Ҡыҙыл китабына Огиб ыҙанында йәшәүсе аҡ ҡойроҡло диңгеҙ бөркөтө, өкө ябалағы, болан ҡуңғыҙ, бал ҡорто, ялтыр матурҡай, бызылдауыҡ төнгө ҡуңғыҙ, сколопендра, эйзения индерелгән.
Чжэцзян университеты
Хәҙер университетта 14 дәүләт халыҡ кимәлендәге лабораториялар, 5 дәүләт инженерҙар тикшеренеү үҙәге бар. Хәҙерге ваҡытта төрлө праграммалар буйынса көндөҙгө формала унда 40 мең тирәһендә студент уҡый. Профессорҙар - уҡытыусылар һәм ярҙамсы персоналдың һаны —  9 мең кеше. Уларҙың араһында — 13 кеше Ҡытай фәндәр академияһының профессорҙары (атап әйткәндә, университет президенты — Ян Вэй), 13 — КНР академияһының инженер фәндәре, 1200 тирәһе профессорҙар һәм 2400 — доценттар.
Университет китапханаһы — Ҡытайҙың иң ҙур китапхана комплекстарының береһе — 7 млн баҫма һанай. Университета 6 медицина клиникалары бар, бөтә провинцияның пациентары менән эшләйҙәр.
Азия-Тымыҡ океан иҡтисади хеҙмәттәшлеге
Азия-Тымыҡ океан иҡтисади хеҙмәттәшлеге (Asia-Pacific Economic Cooperation, APEC) — региональ сауҙа һәм капитал һалыуҙарҙы еңеләйтеү һәм либералләштереү өлкәһендә хеҙмәттәшлек өсөн Азия-Тымыҡ океан төбәгенең 21 экономикаһы форумы. Азия-Тымыҡ океан иҡтисади хеҙмәттәшлегенең маҡсаты — иҡтисади үҫеште арттырыу һәм төбәк илдәре берләшмәһен нығытыу.
Ҡатнашыусы иҡтисадтарҙа донъя халҡының яҡынса 40 % йәшәй, уларға 54 % тиерлек Эске тулайым продукт һәм донъя сауҙаһының 44 % тура килә.
Тарих
Форум 1989 йылда Канберра ҡалаһында Австралия һәм Яңы Зеландия премьер-министрҙары тәҡдиме менән барлыҡҡа килә.
Башта министрҙар кимәлендәге йыл һайын уҙғарылған кәңәшмәләр Азия-Тымыҡ океан иҡтисади хеҙмәттәшлегенең юғары органы була. 1993 йылдан ҡатнашыусы экономикаларҙың лидерҙарының осрашыуҙары ойоштороу эшмәкәрлегенең төп төрө булып китә. Был саммиттарҙа йыл эсендәге форум эшмәкәрлегенең дөйөм һығымтаһын барлаусы һәм артабанғы эшмәкәрлектең перспективаларын билдәләүсе декларациялар ҡабул ителә. Шулай уҡ ҙур аралыҡ менән тышҡы эштәр һәм иҡтисад министрҙары сессиялары уҙғарыла.
Азия-Тымыҡ океан иҡтисади хеҙмәттәшлеге төп органдары: консультацион эш советы, эксперттарҙың өс комитеты (сауҙа һәм инвестициялар буйынса комитет, иҡтисади комитет, административ-бюджет комитеты) һәм иҡтисадтың төрлө тармаҡтары буйынса 11 эш төркөмө.
Ағзалары
Хәҙерге ваҡытта Азия-Тымыҡ океан иҡтисади хеҙмәттәшлегенә башлыса Тымыҡ океан буйлап яр һыҙығы булған 21 дәүләт инә. Ҡытай Халыҡ Республикаһы хуплауы менән был халыҡ-ара ойошмаға Тайвань ҡабул ителә. Һөҙөмтәлә Азия-Тымыҡ океан иҡтисади хеҙмәттәшлегендә ҡатнашыусы илдәр урынына ҡатнашыусы экономикалар термины ҡабул ителгән.
Азия-Тымыҡ океан иҡтисади хеҙмәттәшлегенә инергә теләк белдергән кандидат-экономикалар: Бангладеш, Камбоджа, Колумбия, Коста-Рика, Макао, Монголия, Лаос, Пакистан, Панама, Һиндостан, Шри-Ланка, Эквадор. Утрауҙағы дәүләт Гуамдың ойошмаға инеү өсөн ғариза биреүенә АҠШ ҡаршы сыҡҡан.
Азия үҫеш банкыһы
Азия үҫеш банкы (Asian Development Bank) — тура займдар һәм техник булышлыҡ аша Азияла һәм Алыҫ Көнсығышта иҡтисадты үҫтереүгә стимул биреү маҡсатында 1966 йылда нигеҙләнгән банк.
Штаб-фатиры Манила (Филиппин) ҡалаһында урынлашҡан. 2013 йылдың 28 апреленән Такэхико Накао Азия үҫеш банкының Президенты булып тора.
Эшмәкәрлеге
Азия үҫеш банкының займдарына ҡатнашыусы-илдәрҙең хөкүмәттәре менән бер рәттән юридик шәхестәр ҙә дәғүә итә ала. Бер кредиттың уртаса суммаһы 15 млн АҠШ доллары тәшкил итә, ҙурыраҡ кредиттарҙы (50 млн АҠШ долларына тиклем) банк бик һирәк бирә. Мәҫәлән, 2015 йылдың 20 авгусында Азия үҫеш банкы алдан тәнгәне девальвацилау тураһында иғлан иткән Ҡаҙағстанға 1 млрд АҠШ доллары суммаһына кредитты хуплай, был милли валютаның ирекле курсы урынлашҡандан һуң иҡтисади эҙемтәләрен кәметергә тейеш.
2014 йылда бирелгән кредиттарҙың дөйөм күләме $22.9 миллиард доллар тәшкил итә.
Өҫтөнлөклө аҡса һалыу өлкәләре — транспорт һәм элемтә, сәнәғәт, энергетика, ауыл хужалығы, финанс секторы.
Кредиттар ике фондтан — ябай һәм махсус фондтарҙан бирелә. Тәүгеһе коммерция шарттарында, йәғни сауҙа процент иҫәбенә һәм ҡыҫҡараҡ осорға, йыш ҡына 15-25 йылға бирелә. Махсус фонд оҙайлы кредитлауға — 25-40 йыл осорға тәғәйенләнгән һәм льготалы процентлы ставка (1-3 %) менән бирелә. Льготалы осор ябай фондтан алынған кредиттарға 3-5 йыл, ә махсус фондтан — ҡағиҙә булараҡ 10 йыл тәшкил итә. Азия үҫеш банкының ағза- илдәргә ярҙам итеүҙә кредиттан башҡа ҡоралдар иҫәбенә техник ярҙам күрһәтеү, гарантия биреү һәм акцияларын һатып алыу инә.
2006 йылда банк «азия валюта берәмеге»н индерә, ул төбәктәге 13 дәүләттең аҡса берәмеге котировкаларын сағылдыра, һәм ваҡыт үтеү менән евро валютаһының аналогына әйләнеп китеүе мөмкин.
Банктың аҡсаһы ағза илдәренең взностары (банктың устав капиталының 7 %, йәғни яҡынса 55 млрд доллар тәшкил итә), халыҡ-ара облигациялар баҙарында үҙләштереү һәм кредитлау килеме иҫәбенә формалаша.
Шабельскийҙар йорто (Семибалки)
Шабельскийҙарҙың йорто шулай уҡ мәғлүм булғанса, Туркиндар йорто — Ростов өлкәһе Азов районы Семибалки ауылындағы йорт. Йорттоң баштағы хужалары бер нисә быуын алпауыт  Шабельскийҙар була, аҙаҡ йортто Владимир Михайлович Туркин ҡуртымға ала.