cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сара Бернар
Биографияһы
Сара Бернар 1844 йылдың 22 октябрендә Парижда тыуған. Сараның әсәһен Юдифь тип йөрөткәндәр. Йәһүд, сығышы менән Германиянан йәки Нидерландтан. Ул Сараны ун алты йәшендә таба. Атаһы билдәһеҙ. Атаһы француз флоты офицеры Поль Мароль булған, тиеүселәр бар (был турала документтар шаһитлыҡ ҡыла). Башҡа мәғлүмәттәр буйынса, йәш адвокат Эдуард Бернар тигән фараз да йәшәй. Францияға килгәнсе, Юдифь модист булып эшләп ала. Әммә Парижға килгәс, куртизанка булыуҙы хуп күрә. Уның сибәрлеге һәм зауыҡлы кейенеүе кинәнеп йәшәрлек бай һөйәрҙәр табыуға булышлыҡ итә. Әммә йәш бала рәхәтләнеп йәшәүгә ҡамасау иткәнгә, Сара Англияға ҡайтарыла һәм бағыусыға тәрбиәгә бирелә.
Бәхетһеҙ осраҡ булмаһа, Сара бәлиғәт йәшенәсә шунда ҡалыр ине. Бағыусыһы, уны ғәрип ире менән ҡалдырып, ҡайҙалыр сығып китә. Кескәй Сара, креслоһынан төшөп, янып торған мейес янына бара, итәгенә ут тоҡана. Уны күршеләр ҡотҡарып ҡала. Был ваҡытта Юдифь сираттағы бағыусыһы менән Европа буйлап гастролдәрҙә йөрөй. Уны ҡыҙы янына саҡыралар, ул Англияға килә һәм Сараны Парижға алып китә. Тик тиҙҙән уны икенсе ҡараусыға ҡалдырып, тағы ла гастролдәренә сығып китә.
13 йәшендә Сара Драма сәнғәтенең Юғары милли консерваторияһына уҡырға инә һәм уны  1862 йылда тамамлай.
Дева (замок)
Дева (рум. Cetatea Devei ) — Румынияның Дева ҡалаһы янындағы ҡалҡыулыҡ түбәһендә урта быуаттың емерелгән замогы
Этимологияһы
Яҡынса исеме - «Дева» боронғо дак   «dava» (ҡәлғә) һүҙенән килеп сыҡҡан. Икенсе версия буйынса, ҡалаға һәм ҡәлғәгә исемде британ ҡалаһы Деванан (хәҙер — Честер) күсерелгән легион Август  II  бирә. Тәүге (дако-рим) Дева ҡәлғәһенең артабанғы яҙмышы  фәнгә билдәһеҙ...
Замок тарихы
Урта быуат Дева замогы (уның тирәләй үҫкән, йәки элек булған шул исемле ҡала) Муреш йылғаһының һул ярында, ҡала кварталдары өҫтөнән ҡалҡып торған вулкан сығышлы конус рәүешле убала төҙөлгән. Был уба Пояна-Руска тау системаһы армыттарына ҡарай.
Ҡәлғәнең тәүге яҙма телгә алыныуы 1269 йылға ҡарай,  Венгрияның короле һәм Тансильванияның  кенәзе  Иштван V  «король һарайы Деваны» граф Чилға, йәки Чалничҡа бирә. Дева замогы Трансильванияның ныҡлы таяныстарының береһе булып һанала. 1273 йылда уның диуарҙары аҫтында шул саҡтағы Венгрияның палатины полководец Петер I Чак кумандарҙы  (ҡыпсаҡтар) аяуһыҙ ҡыйрата. Был күренекле Матуш Чактың атаһы була. XIII быуат аҙағында Дева замогына Трансильванияның воеводаһы Ласло Кан (Ladislaus Kán) хужа була. Ул һарайҙа көслө гарнизон һәм үҙенең һарай яны штатын урынлаштыра.
Тагаза
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бия йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Дева (замок)
Замок тарихы
1307 йылда Дева ҡала статусын ала. Урта быуат карталарында ҡала һәм Дева замогы  «Дева», «Деван» һәм «Димрих» исеме аҫтында телгә алына.
Кенәз Янош Хуньяди хакимлығы йылдарында Дева Трансильванияның хәрби һәм административ үҙәге була. 1550 йылда һарай уны ҡамаған төрөк-ғосмандарҙан зыян күрә. 1552 йылда император Фердинанд I Эгерҙы батырҙарса һаҡлаған капитан Добо Иштванға Трансильванияның Денва һәм Самошуйвар замоктарын (Szamosújvár, хәҙер Герла Румынияла) бүләк итә. Добо Деваны ентекләп реконструкциялай. 1553 йылда Иштван Добо Трансильванияның воеводаһы итеп тәғәйенләнә. Трансильвания 1556 йылда Венгриянан айырылып сыҡҡандан һуң  —  Добо компенсация рәүешендә  Лева (Léva) - хәҙер Словакияла  Левице ҡалаһы) замогын ала.
1621 йылда Трансильвания кенәзе Габор Бетлен һарайҙы ренессанс  стилендә  үҙгәртеп ҡора.
1661 йылда бында Трансильвания кенәзе булып Михай I Апафи иғлан ителә.
1705 йылда Дева замогын Габсбургтар тиранияһына ҡаршы баш күтәргән Куруцалар яулай. 1705 йылдың 22 ноябренән 1706 йылдың февраленә тиклем Деваның коменданты булып  үрҙә телгә алынған Чактар ырыуының бер тармағы вәкиле   Андраш Чаки (Csáky András) тора.
1849 йылда Деваны поляк сығышлы венгр генералы  Юзеф Бем ала. 1849 йылдың 13 авгусында уның сигенеүе ваҡытында   ҙур янғын була. Һарай арсеналында дары шартлауы урта быуат ҡомартҡыһын  юҡҡа тиерлек сығара.
1918 йылда Дева һарайы (Трансильвания составында) Румынияға күсә.
Тасуирламаһы
Замок биләмәһе ҡурсаулыҡ статусына эйә. Әлеге ваҡытта һарайҙы реставрациялау  бара.
Туристарға убаның иң текә битләүенә менер өсөн ҡыя лифт ҡуйылған (рум. telecabina).
Ғәзиев Мозаһит Ғабдулхаҡ улы
Ғәзиев Мозаһит Ғабдулхаҡ улы (28 август 1919 йыл -?) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, капитан. Ике Ватан һуғышы һәм өс Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры.
Биографияһы
Мозаһит Ғабдулхаҡ улы Ғәзиев 1919 йылдың 28 авгусында Башҡорт АССР-ның хәҙерге Туймазы районы Үрге Бишенде ауылында тыуа.
Хәрби юлы
Ҡыҙыл Армия сафына 1940 йылдың сентябрендә Бүздәк районы хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. Бөйөк Ватан һуғышы башланғанда Мәскәү Хәрби-иженер училищеһының курсанты була. кесе лейтенантты яңы ойошторолған 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһына ебәрәләр. 1942 йылдың апрелендә дивизия составында фронтҡа китә. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 58-се сапер взводы, һуңынан 60-сы кавалерия полкы командиры булып хеҙмәт итә.
Орлов һәм Курск өлкәләрен, Украина, Белоруссия, Польшаны фашистарҙан азат итеүҙә ҡатнаша. Яуҙарҙа ике тапҡыр яралана. Еңеү көнөн Германияның Эльба йылғаһы ярында ҡаршы ала. Өс Ҡыҙыл Йондоҙ ордены, ике Ватан һуғышы ордены менән бүләкләнгән. Беренсе Ҡыҙыл Йондоҙ орденын ул Орлов янындағы яуҙа күрһәткән батырлығы өсөн ала. Немецтар совет ғәскәрҙәренең оборонаһын үтеп полктың команда пунктына юлланғанын һиҙеп ҡалған Мозаһит Ғәзиев тиҙ арала 2 взвод һалдаттарҙы йыйып фашистарға ҡаршы сыға. Фашистарҙы биләмәнән ҡыуып сығаралар, 4 немец һалдатын һәм капралды пленға алалар. Икенсе ҡыҙыл Йондоҙ орденына ул Владимир-Волынскиҙы азат иткәндә күрһәткән батырлығы өсөн лайыҡ була.
Һуғыштан һуңғы тормошо
1945 йылда Мозаһит Ғабдулхаҡ улы Ғәзиев тыуған яҡтарына ҡайта. Өйләнә. Ауыл мәктәбендә рус теле һәм әҙәбитәе уҡытыусыһы булып эшләй. «Хеҙмәт ветераны» миҙалы менән бүләкләнгән.
Келасур диуары
Келасур диуары — Келасур йылғаһынан Абхазия тауҙары һәм тарлауыҡтары буйлап Ингури йылғаһына тиклем һуҙылған, хәҙер емереклектәре генә ҡалған нығытма ҡоролмаһы.
Тасуирлама
Стенаһының оҙонлоғо 160 километр тәшкил итә һәм Кавказдағы башҡа аналогтарынан бейегерәк (Дербент стеналары), әммә оҙонлоғо буйынса Бөйөк Горган диуарынан ҡалыша. Стена буйындағы башнялар һаны бер нисә йөҙгә етә. Уларҙың һәр береһе бейеклеге 8-12 метрға еткән, өс рәт бойницалы ыҡсым ҡәлғә була. Бөгөн Сухум ҡалаһын уратып алған урта быуат нығытма ҡоролмаһынан айырым баншялар һәм ҡәлғәләрҙең емереклектәре генә ҡалған.
Тарихы
Был ҡоролманың барлыҡҡа килеүенең бер нисә версияһы бар: мингрел, византия, фарсы һәм абхаз. Мингрел версияһына ярашлы, Келасур диуарын 1640—1650 йылдарҙа Мегрелия кенәзе Леван II Дадиани үҙенең биләмәләрен элекке вассалдары — Абхазия хакимдарының баҫҡынсылығынан һаҡлау өсөн төҙөтә. Профессор Юрий Николаевич Воронов диуар хаҡында түбәндәгеләрҙе яҙа:
В последний период своего правления (1640—1657) Леван был вынужден перейти к организованной обороне своих владений, выразившейся в возведении и укреплении фортификационных сооружений на границе с Абхазией. Арканджело Ламберти сообщал, что владетели Мегрелии «с весьма большими расходами возвели стену длиною в 60 тысяч шагов, и на известном расстоянии в ней находятся башни, охраняемые значительными отрядами стрелков». На карте другого итальянского миссионера, Кастелли, над выразительным изображением Келасурской стены имеется надпись: «Стена в 60 тысяч шагов, для сдерживания абхазов предназначенная». Вахушти по этому поводу писал: «К востоку от Анакопии от моря до гор Леван Дадиани провёл стену большую, дабы абхазцы не могли спуститься в Мегрелию».
Шахты драма театры
«Шахты драма театры» муниципаль автономиялы мәҙәниәт учреждениеһы — Ростов өлкәһенең Шахты ҡалаһындағы рус театры. 1929 йылдан алып эшләй, хәҙерге ваҡытта Шевченко урамы, 143 адресы буйынса урынлашҡан. Шулай уҡ элекке Шахты ҡалаһының «Пласт» драма театры (1992—2006) исеме буйынса ла билдәле.
Тарихы
Ҡалала беренсе драма коллективтарының барлыҡҡа килеүе 1923 йылда булған тип билдәләнә. Беренсе актёр труппалары урындағы шахтерҙарҙан һәм хеҙмәткәрҙәрҙән туплана. Ваҡыт үтеү менән улар, үҙҙәренең биналары оҙаҡ йылдар дауамында булмаһа ла, профессиональ кимәлгә күтәреләләр. Тик 1929 йылда ғына Совет урамындағы иркен бинала Шахты эшселәр театры асыла. Шул ваҡыттан алып был дата уның рәсми нигеҙ һалынған йылы тип иҫәпләнә. Сухово-Кобылин Александр Васильевичтың «Кречинскийҙың туйы» спектакле беренсе ҡуйылған спектакль була. Театр район халыҡ мәғарифы бүлегендә иҫәптә тора, ләкин уның эшенең беренсе йылдары тураһында мәғлүмәт бик күп түгел.
Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында театрҙың күп эшселәре фронтҡа һуғышҡа китә. Ҡаланы немец фашистары баҫып алырҙан алда ғына театрҙың бөтә ҡалған эшселәрен эвакуациялайҙар. Шахты театры артистары Ҡыҙыл Армияның төрлө часында, шулай уҡ госпиталдәрҙә, шахтер клубтары сәхнәләрендә спектаклдәр һәм концерттар менән сығыш яһайҙар. Миниатюра кисәләре үткәрелә, уларҙың аҙағында рояль һәм баян аҫтында бейеүҙәр ойошторола.
Һуғыштан һуңғы йылдарҙа Шахты драма театры әүҙем эшмәкәрлеген дауам итә. 1952 йылда театр Шевченко урамы, 143 адресы буйынса, Хеҙмәтләндереү һәм эшҡыуарлыҡ өлкәһе институты бинаһы менән йәнәшә, яңы бинаға күсеп сыға. 1965 йылда театрға билдәле совет драматургы Погодин Николай Фёдорович исеме бирелә. 1960—1970-се йылдарҙа уның әҫәрҙәре театр репертуарында йыш күренә. 1966—1984 йылдарҙа театрҙың художество етәксеһе вазифаһын В. И. Малашенко биләй, аҙаҡ ике йылға уны О. А. Соловьёв алмаштыра. 1986—2000 йылдарҙа ун дүрт йыл дауамында даими рәүештә театр менән М. И. Боярчук етәкселек итә. Был — театрҙың директоры вазифаһында иң оҙайлы срок. 1980-се йылдар аҙағында — 1990-сы йылдар башында театр тәү сиратта урыҫ сит ил классикаһына, балалар һәм үҫмерҙәр өсөн спектаклдәргә ориентирлаша.
1989—1994 йылдар арауығында ҡала администрацияһы һәм бер нисә шәхси инвестор ярҙамында театр бинаһында капиталь ремонт эшләнә. Шул уҡ ваҡытта театр үҙенең эшен туҡтатмай, Рәсәйҙең күп ҡалалары буйлап тамашалары менән әүҙем гастролдәрҙә йөрөй. Ремонттан һуң театр «Пласт» исеме ала. Бында өлкәнең «Дон яҙы» театр фестивале үтә башлай. 1999 йылдан башлап Шахты драма театрында режиссёр М. В. Изюмский етәкселегендә Ярослав дәүләт театр институтының актёрҙар курсы эшләй башлай. Курсты тамамлаусыларҙың бер өлөшө Шахты профессиональ актёрҙарының рәтен тулыландыра. 2000 йылда театрҙы директор Ю. Н. Везарко етәкләй. 2006 йылдан «Пласт» исеме ҡулланылмай башлай, уның урынына элекке — Шахты драма театры исеме кире ҡайтарыла. Театр оҙаҡ йылдар эшләү дәүерендә, күп тапҡыр төрлө фестивалдәр һәм конкурстарҙың дипломдары, иҫтәлекле грамоталары, рәхмәт хаттары һәм юғары исемдәр менән бүләкләнә.
Юғары партия мәктәбе бинаһы (Дондағы Ростов)
Юғары партия мәктәбе бинаһы Дондағы Ростовта, Будённый проспекты һәм Мәскәү урамы киҫешкән ерҙә (20/45 йорт), архитектор Петров Георгий Алексеевич (Н. Г. Худовертов менән бергә) проекты буйынса 1953—1956 йылдарҙа, Сталин неоклассикаһы һәм Хрущев функционализмы эпохалары тоташҡан дәүерҙә төҙөлә.
Тарихы
Юғары партия мәктәбе бинаһы проектын төҙөгәндә, архитектор Г. А. Петров үҙенсәлекле «Мәғариф һарайы» ижад итергә хыяллана. Ләкин, төҙөлөш тамамланған осорҙа КПСС Үҙәк Комитетының һәм СССР Министрҙар Советының 1955 йылдың 4 ноябрендәге «Проектлауҙа һәм төҙөлөштә артыҡлыҡтарҙы бөтөрөү» тигән билдәле ҡарары сыға. Һөҙөмтәлә бинаның тормошҡа ашҡан вариантында парапет балюстрадаһындағы һәйкәлдәр һәм төп фасад уйымдағы фигуралар ҡуйылмай. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, керамик йөҙлөк һәм ҡала предприятиеһында эшләнгән фасадтың архитектура деталдәрен ҡулланып, архитекторға проекттағы мәжбүри индерелгән үҙгәрештәрҙе бер аҙ йомшартыу мөмкин була. 1980-се йылдар уртаһында, бинаға яҡын ерҙә ер аҫты үткәүеле, шулай уҡ ер аҫты коммуникациялары төҙөлгәндән һуң, фундамент нигеҙенең деформациялары башлана. Стеналарҙа ярыҡтар барлыҡҡа килә, кәрниздәр һәм бер нисә ярымколоннаның капителе емерелеп төшә. Бинаның хәҙерге хужалары — Таможня академияһының Ростов филиалы ла аварияға ҡаршы саралар күрә.
Архитектураһы
Бинаның юғары этаждары керамик плиткалар менән көпләнгән, шулай уҡ колонналарҙың керамик капителдәре һәм нигеҙе, кәрниз блоктары, гирляндалар һәм розеткаларҙың рельефлы ҡыйыҡтары ҡулланыла. Түбәнге ике этажы ташлы фактуралы туф блоктары менән биҙәкләнгән. Беренсе этаждың ете тәҙрәһе өҫтөндә аркалы нишаларҙа архитектор һәм скульптор В. В. Баринов «мәғариф» темаһына барельефтар эшләй. Был — Ростовта ул йылдарҙа бындай автор эшенең берҙән бер осрағы.
Ростов партия мәктәбе бинаһына мөһим ҡала төҙөлөшөн формалаштырыу роле бирелгән була. Был майҙандың төньяғын яңыртыусы төҙөлөш масштабын билдәләне, уның ҡаршы яғындағы биш башлы собор масштабын хупланы һәм Будённый проспектының айырылғыһыҙ элементы булып китте.
Яңы Аткүл
Яңы Аткүл (Новый Аткуль) — Башҡортостан Республикаһының Ҡалтасы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 68 кеше булған. ОКАТО коды — 80233845007.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Капур Анил
Капур Анил (अनिल कपूर, Anil Kapoor; тыуған. 24 декабрь 1956 йылда, Бомбей, Махараштра, Һиндостан) — Һиндостан актеры һәм продюсеры. Йыш ҡына тәнҡитселәр тарафынан  Болливуд 1980 йылдарҙың  күренекле актерҙарҙың береһе һанала,һинд телендәге фильмдарҙың  иң уңышлы актеры   һәм Һиндостан кинематографының иң.билдәлеһе Сит илдә иң билдәле «Миллионер из трущоб» һәм « Миссия: невыполнима: Протокол Фантом».
Ике тапҡыр лауреат Filmfare Awards өсөн( иң яҡшы ир-ат роле) һәм икенсе пландағы( иң яҡшы ир-ат роле). Һиндостандың милли кинопремияһы иң яҡшы ирҙәр роле өсөн бирелә.
Туҡтағол ауыл Советы (Баҡалы районы)
Туҡтағол ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Баҡалы районындағы муниципаль берәмек.
Капур Анил
Биографияһы
1956 йылдың 24 декабрендә Капур Анил Чембур (хәҙерге  Мумбаи биҫтәһендә) тыуған. Атаһы- кинопродюсер Суриндер Капур ,әсәһе-Нирмал. . Ике ҡустыһы һәм апаһы бар. Уның өлкән ағаһы Капур Бон — продюсер һәм Шридеви актрисаның ире, Шридеви  йыш ҡына кинофильмдарҙа  Анил менән бергә уйнай. . Ҡустыһы Капур Санджай — актер ..
Карьераһы
Анил Капур дебюты Болливудта  ҙур булмаған роль  Tumhare Hamare (1979)фильмында булды. Тәүге ваҡытта уға  ваҡ ролдәр ғына эләгә.. «Шакти» (1982) фильмындағы шундай ролдәрҙең береһе filmfare award йылдың иң яҡшы фильмы .була. Тәүге тапҡыр төп ролде « Те семь дней» (1983) картинаһында уйнай,ә атаһы   продюсеры була. Киләһе йыл   (1984)  фильмында бәләкәй роль-Яша Чопра, бының өсөн  үҙенең тәүге наградаһын ала  — икенсе пландағы иң яҡшы ир-ат роле өсөн Filmfare Award. Премия Filmfare шулай уҡ түбәндәге фильмдарҙа уың роле билдәләнде:   (1988),  (1992),  (1997) һәм  (1999). Ә     иң яҡшы ирҙәр роле өсөн Һиндостандың  Милли кинопермияһын  .ала.
Уның карьераһында иң мөһим ролдәрҙең береһе   - тәүге һинд геройы-  «Мистер Индия» культ фильмында  була(1987). Башҡа уйнаған ролдәр араһында бик күп комедия  ролдәре,мәҫәлән,  «Муки любви» (1997), «Жена номер один» (1999), « В водовороте неприятности» (2005) һәм «Гонка», әммә ошондай етдиҙәре лә етерлек : ғаиләле бер ир ҡапыл  таныш булмаған  ҡатынға  ғашиҡ була. «Здравствуй,любовь!» (2007) йәки аутист «Наследники» (2008). Һуңғы йылдарҙа Анил  сит ил режиссерҙары фильмдарында уйнай «Миллионер из трущоб» Бойл Дэни һәм « Миссия :невыполнима: Протокол Фантом» Брэд Берд, шулай уҡ 8-се сезонда  «24 часа».сериалында
Шәхси тормошо
1984 йылда Анил манекенщица Бхамбхань Сунита  менән өйләнешә. Өс балалары тыуа. Өлкән ҡыҙҙары Капур Төш - актриса,  уртансы ҡыҙы Рея  үҙен продюсер эшендә һынап ҡарай. ә кинйә улы атаһының юлынан китә Харшвардхан.
Левый Венгель
Левый Венгель — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Венгель йылғаһының һул ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Иҫке Кәстәй ауыл Советы (Баҡалы районы)
Иҫке Кәстәй ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Баҡалы районы муниципаль районының административ-территориаль һәм муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Иҫке Кәстәй ауылы.
Тарихы
2008 йылда Ҡаҙансы ауыл Советы ауыл биләмәһе менән берләштерелә. Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге 49-з һанлы «Айырым ауыл Советтарын берләштереүгә һәм тораҡ пункттарын тапшырыуға бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһындағы» Законы, ст.1 п. 6) д) түбәндәге юлдар бар :  "Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона түбәндәге үҙгәрештәрҙе индерергә:
«Иҫке Кәстәй» атамаһын һаҡлап, Иҫке Кәстәй һәм Ҡаҙансы ауыл Советтарын берләштерергә, административ үҙәген Иҫке Кәстәй ауылында урынлаштырырға.
Иҫке Кәстәй ауыл Советы сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.
Башҡорт моңо (шиғыр)
Башҡорт моңо - Фәтхелҡадир Сөләймәновтың 1914 йылда "Мөғәллим" журналының 8-се һанында баҫылып сыҡҡан шиғыры.
Әҫәргә ҡыҫҡаса күҙәтеү
1914 йылда «Мөғәллим» журналының 8-се һанында баҫылып сыҡҡан был шиғырында автор үҙенең «аҡ тирмәнән сығып, моңло төндә» ай батҡанын ҡарап тороуын һәм шул мәлдә кисергән уй-тойғоларын тасуирлай. Шағир ата-бабалар йәшәгән боронғо данлы һәм шанлы замандарҙы һағынып иҫкә ала, шул тормоштоң иркенлегенә, муллығына һоҡлана, ил һаҡлап яу сапҡан ҡаһармандарҙы маҡтай. Ахырҙа уйҙары менән үҙ заманына әйләнеп ҡайтып, милләттәштәрендә киң тарала барған меҫкенлек, ялҡаулыҡ һәм ҡурҡаҡлыҡ кеүек кире сифаттарҙы тәнҡитләй.
Әҫәр
Башҡорт моңо
Машаҡ (һырт)
Машаҡ — Башҡортостан (Көньяҡ) Уралындағы һырт.
Тайлап
Тайлап — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Талица йылғаһының уң ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Машаҡ (һырт)
Башҡортостандың Белорет районы һәм Силәбе өлкәһе буйлап Оло Мәргән йылғаһы (Йүрүҙән йылғаһы ҡушылдығы; Силәбе өлк.) алып Ямантау киңлегенә тиклем субмеридиональ йүнәлештә һуҙылған.
Оҙонлоғо яҡынса 36 км, киңлеге яҡынса 1,5—7 км, абсолют бейеклеге 1383 м (Мөйөш Машаҡ тауы). Бейеклектәре 1000 м ашыу булған 10 түбәһе бар (Кәбиә, Айыулы, Харитонов, Широкая һ.б. тауҙар). Көньяҡ‑көнсығыш битләүҙәре текә, көнбайышы — һөҙәк; түбәләргә курумдар, таш ҡаласыҡтар хас. Урта рифейҙың егәлгә свитаһының кварцлы ҡомташтарынан, алевролиттарынан, балсыҡлы һәүерташтарынан һәм машаҡ свитаһының конгломераттарынан, ҡомташтарынан, балсыҡлы‑углеродлы һәүерташтарынан, вулканиттарынан тора. Мағаш Кесе һәм Оло Ҡытау йылғалары (Йүрүҙән йылғаһы бассейны), Кесе Инйәр йылғаһы ҡушылдыҡтары, көньяҡ‑көнсығыш итәгенән — Йүрүҙән йылғаһы, көнбайыштан — Бәләкәй Ҡаҙауҙы йылғаһы (Кесе Инйәр йылғаһы ҡушылдығы) башлана. Тау араларындағы уйпатлыҡтар урыны менән һаҙға әйләнгән (Йүрүҙән, Ҡуянтау һаҙлыҡтары). Ландшафтарҙың бейеклек бүлкәтлеге күҙәтелә: шыршы һәм аҡ шыршы урмандары тау‑тундра һәм көрән тау‑урман тупраҡтарындағы бейек үләндәр үҫкән болонло һирәк урмандар, тау тундралары менән алмашына. Көньяҡ Урал ҡурсаулығы биләмәһендә урынлашҡан.
Тайлап
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Мәйәрҙәк (һырт)
Мәйәрҙәк — Башҡортостан (Көньяҡ) Уралындағы һырт.
Белорет районы буйлап Буғанаҡ һәм Яндыҡ йылғалары араһында субмеридиональ йүнәлештә һуҙылған.
Оҙонлоғо яҡынса 14 км, киңлеге яҡынса 3—10 км, абсолют бейеклеге 929 м (Яндыҡ тауы). 700—900 м бейеклектәге 5 түбәһе айырылып тора (Шыршылы, Ыласынтау һ.б.). Битләүҙәре текә. Урта рифейҙың егәлгә свитаһы кварциттарынан ғибәрәт.
Тау битләүҙәрендә Буғанаҡ, Ҡаҙыш, Яндыҡ йылғалары (Ағиҙел йылғаһы ҡушылдыҡтары) һәм уларҙың ҡушылдыҡтары башлана; төньяҡ‑көнбайыш итәгендә Һүренйәк йылғаһы (Инйәр йылғаһы ҡушылдығы) аға. Ландшафы һоро тау‑урман һәм кәҫле‑көлһыу тау тупраҡтарындағы ҡарағай, ҡарағас һәм ҡайын урмандарынан тора.
Мағаш (һырт)
Мағаш — Башҡортостандың Урал алдындағы һырт.
Архангел районы буйлап Мағаш ауылынан алып Еҙем йылғаһына тиклем субмеридиональ йүнәлештә һуҙылған.
Оҙонлоғо яҡынса 7 км, киңлеге яҡынса 5 км, абсолют бейеклеге 409 м. Көньяҡ-көнбайыш һәм көнсығыш битләүҙәре текә, төньяҡ‑көнсығыш һәм төньяҡ‑көнбайышы — һөҙәк. Аҫҡы триас ҡомташтарынан, алевролиттарынан, балсыҡтарынан, конгломераттарынан тора. Һыртта Ҡыҫынды, Мағашйылға йылғалары (Еҙем йылғаһы ҡушылдыҡтары) башлана. Ландшафы һоро урман тупрағындағы киң япраҡлы урмандарҙан тора.
Аҫҡы триас ҡомташтарынан, алевролиттарынан, балсыҡтарынан, конгломераттарынан тора. Һыртта Ҡыҫынды, Мағашйылға йылғалары (Еҙем йылғаһы ҡушылдыҡтары) башлана.
Ландшафты — һоро урман тупрағындағы киң япраҡлы урмандарҙан тора.
Атамаһын ғалим-тюрколог Жәлил Кейекбаев, боронғо венгрҙар Уралдан күсеп киткән тигән гипотезаға таянып, венгр телендәге «мағаш» бөйөк, мөһәббәт тигән һүҙ менән бәйләй. Башҡа ғилимдар бының менән килешмәй, сөнки Башҡортостанда мағаш топонимы менән бәйле ауыл һәм һыу объекты ла бар. Мағаш һүҙе Башҡорттарҙың һинд-иран сығышы тураһында гипотеза менән бәйле булыуы мөмкин
Паутова Елена Осиповна
Паутова Елена Осиповна (22 ғинуар 1986 йыл, Адлер) — Рәсәй еңел атлеты. Ике тапҡыр 1500 метрлыҡ дистанцияға йәйге Паралимпия уйындары чемпионы (2004, 2012). Күп тапҡыр Рәсәй һәм донъя чемпионы. Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры.
Наградалары
Почёт ордены (10 сентябрь 2012 йыл) — физик культура һәм спорт үҫешенә ҙур өлөш индергәне өсөн, 2012 йылда Лондонда XIV йәйге Паралимпия уйындарында юғары спорт ҡаҙаныштар өсөн (Бөйөк Британия). Дуҫлыҡ ордены (10 август 2006 йыл) — физик культура һәм спорт үҫешенә ҙур өлөш индергәне, 2004 йыл Афина ҡалаһында XII йәйге Паралимпия уйындарында спорт ҡаҙаныштары өсөн (Греция). II дәрәжә «Ватан алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» орден миҙалы (30 сентябрь 2009 йыл) — физик культура һәм спорт үҫешенә ҙур өлөш индергәне, 2008 йылда Пекин ҡалаһында (Ҡытай)  XIII йәйге Паралимпия уйындарында юғары спорт ҡаҙаныштары өсөн. Рәсәй Федерацияһы Президентының Почёт грамотаһы (19 сентябрь 2016 йыл) — физик культура һәм спорт үҫешенә ҙур өлөш индергәне, юғары спорт ҡаҙаныштары өсөн..
Лемпанья
Лемпанья — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Канда йылғаһының һул ярына тамағынан 137 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Әлмөхәмәтов Әмин Ҡолмөхәмәт улы
Әлмөхәмәтов Әмин Ҡолмөхәмәт улы (Альмухаметов Амин Кульмухаметович; 17 сентябрь 1908 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 313-сө кавалерия полкы 2-се эскадроны политругы. 2-се ранглы техник-интендант. Өлкән лейтенант. «Батырлыҡ өсөн» (1942), «1941-1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында Германияны еңгән өсөн» (1945) миҙалдарына лайыҡ була.
Биографияһы
Әмин Ҡолмөхәмәт улы Әлмөхәмәтов 1908 йылдың 17 сентябрендә Өфө губернаһы Стәрлетамаҡ районы Байғужа ауыл Советы (хәҙер — Башҡортостан Республикаһы Ишембай районы) Кинйәбулат ауылында тыуған.
Әлмөхәмәтов Әмин Ҡолмөхәмәт улы 112-се Башҡорт (16-сы гвардия Чернигов) кавалерия дивизияһының 313-сө кавалерия полкы 2-се эскадроны политругы булып хеҙмәт итә, 2-се ранглы техник-интендант.
1942 йылдың 31 июлендә «Батырлыҡ өсөн» миҙалы менән билдәләнгән ҡаһарманлығы тураһында «Халыҡ хәтере» сайтында урынлаштырылған документта: тиелә
Хәтер
Әлмөхәмәтов Әмин Ҡолмөхәмәт улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ның Ишембай районы Кинйәбулат ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.
Урманай ауыл Советы (Баҡалы районы)
Урманай ауыл Советы — муниципальное образование в Бакалинском районе Башкортостана.
Сәфиуллин Ғәтиәтулла Ғарифулла улы
Сәфиуллин Ғәтиәтулла Ғарифулла улы (Сафиуллин Гатиатулла Гарифуллич) — (? — 24 февраль 1943 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой.
Әҙәбиәт
Сәфиуллин Ғәтиәтулла Ғарифулла улы сығышы менән хәҙерге Башҡортостандың Кушнаренко районы Юлаш ауылынан. Ҡыҙыл Армия сафына Кушнаренко районы хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы штабы янында коновод булып хеҙмәт итә. 1943 йылдың 24 февралендә Украинаның Ворошиловград өлкәһе (хәҙер Луганск өлкәһе) Юлино-2 ауылы районында барған аяуһыҙ һуғышта хәбәрһеҙ юғала. Юғалтыуҙар исемлегендә ҡыҙылармеец Сәфиуллин Ғәтиәтулла Ғарифулла улының Кушнаренко районы Юлаш ауылында йәшәгән ҡатыны Сәфиуллина Сәлиха күрһәтелгән.
Нәрәле (һырт)
Нәрәле — Башҡортостан (Көньяҡ) Уралындағы һырт.
Оҙонлоғо яҡынса 8 км, киңлеге яҡынса 2 км, абсолют бейеклеге 752 м. Һырт уйһыулыҡтар менән йырғыланған; 3 түбәһе бар. Аҫҡы палеозойҙың перидотиттары, дуниттары, пироксениттарынан тора. Һыртта — Мейәс йылғаһы, көнбайыш итәгенән Шырымбай һәм Шарҙатма башлана. Көнсығыш итәгендә Алакүл, Нәрәле, Шерәмбай һ.б. күлдәр бар. Ландшафы ҡараһыу һоро урман тау тупрағындағы ҡарағай‑ҡайын урмандарынан һәм йыуылған ҡара тупраҡтағы болонло далаларҙан ғибәрәт.
Тала (Неня ҡушылдығы)
Тала  — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Неня йылғаһының уң ярына тамағынан 152 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бия йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Әлмәтов Ғәйет Баймый улы
Әлмәтов Ғәйет Баймый улы (Альметов Гает Баймеевич; 5 май 1924 йыл — 1 ғинуар 1973 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 58-се кавалерия полкы пулемётсыһы. Гвардия ҡыҙылармеецы. III дәрәжә Дан ордены кавалеры.
Биографияһы
Ғәйет Баймый улы Әлмәтов 1924 йылдың 5 майында БАССР-ҙың Бөрө кантоны Сиҙәш ауыл Советы (хәҙер — Башҡортостан Республикаһы Благовещен районы Осиповка ауыл Советы) Ҡарағайкүл ауылында тыуған.
1942 йылдың 18 авгусында БАССР-ҙың Байҡыбаш районы (1937—1956 йй.) хәрби комиссариаты тарафынан Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡырыла.
Гвардия ҡыҙылармеецы Әлмәтов Ғәйет Баймый улы 112-се Башҡорт (16-сы гвардия Чернигов) кавалерия дивизияһының 58-се кавалерия полкы пулемётсыһы булып хеҙмәт итә.
1945 йылдың 30-31 ғинуарында күрһәткән ҡаһарманлығы III дәрәжә Дан ордены менән билдәләнә.
Стиляги (фильм, 2008)
«Стиля́ги» — 2008 йылда Юрия Коротков сценарийы буйынса режиссер Валерий Тодоровский төшөргән рәсәй нәфис фильмы. Фильм 1950 йылдарҙа шулай уҡ аталған йәштәр субкультураһына арналған. Кино тәнҡитселәре һәм авторҙарҙың үҙҙәре лә уның жанрын мюзикл, музыкаль комедия, музыкаль трагикомедия һәм «фильм-байрам» тип билдәләй. Сюжет нигеҙенә ябай ғына совет егетенең тормошо һалынған. Ул "идея дошмандары" араһында үҙенә дуҫтар таба, мөхәббәтен осрата.
Уның джаз һәм рок-н-ролл эшкәртеүҙәге «рус рок» хиттарынан төҙөлгән музыка теҙмәһе фильмдың үҙенсәлеге булып тора. Картинала бейеүҙәр, хореографик номерҙар бик күп. Бынан тыш фильм шул осорҙоң проблемаларын, донъяға ҡарата булған ҡараш мәсьәләләрен дә күтәрә.
Иҫкәрмәләр
Фильмдағы хәл-ваҡиғалар 1955 йылда Мәскәүҙәбара. Был ваҡытта Сталин үлеп өлгөргән була, әммә уның шәхес культын Никита Хрущёв фаш итеп өлгөрмәгән. Баш ҡалала «стиляжничество» стиле барлыҡҡа килә. Стиляги — ул джаз һәм рок-н-ролл менән мауыҡҡан, һоро төҫтәге рәсми «жлобов» стиленә ҡаршы сыҡҡан, сағыу һәм ирекле кейем һәм тормош стиленә өҫтөнлөк биргән йәштәр стиле. Уларҙың йәшәү рәүеше һуғыштан һуңғы совет көнкүреше менән ҡапма-ҡаршы тора. Әммә илдә әле «ырыуһыҙ космополитизм»ға ҡаршы көрәш тураһында директива ғәмәлдә. «Стилягтар» менән ҡаршы көрәшкә комсомол патрулдәре һәм дружиналар ҙа йәлеп ителә.
Комсомолсы Мэлс Бирюков (Антон Шагин) М.Горький исемендәге Үҙәк хәрби округта Катяның «комиссар»ы (Евгения Брик) етәкселегендә сираттағы рейдта ҡатнаша. Бында ул «стиляги»лар араһында йөрөгән Полиной йәки Польза (Оксана Акиньшина) исемле ҡыҙ менән таныша һәм ғашиҡ була. Польза Мэлсты «Бродвей»ға (Горький урамы) саҡыра. Мэлс уларса кейенеп, «Коктейль-Холл» ишектәре янында яңы дуҫтар таба.
Әҙәбиәт
<references group="" responsive="1"> (Послесловие без комментариев, стр. 287—299)
Намаҙ ороһо
Намаҙ ороһо йәки намаҙ сөйәле (шулай уҡ «зәбибә» булараҡ билдәле) — был мосолмандың маңлайында намаҙ уҡығанда намаҙлыҡҡа ышҡылыуҙан килеп сыҡҡан йөй.
Тасуирламаһы
Ислам дине мосолмандарҙан көнөнә биш тапҡыр намаҙ ҡылыуҙы талап итә. Намаҙ ҡылғанда тубыҡланып намаҙлыҡта тороу һәм маңлайҙы ергә терәү — ғәҙәти хәл. Намаҙҙарҙы оҙайлы уҡыуҙар арҡаһында маңлайҙа йөйҙәр барлыҡҡа килергә мөмкин. Ҡайһы бер мосолмандар маңлайҙа намаҙ йөйө булыуы айырым дини тырышлыҡ һәм диндарлыҡ билдәһе тип ышана. Ҡайһы бер мосолмандар шулай уҡ "ҡиәмәт көнө"ндә зәбибәнән түҙгеһеҙ сағыу яҡтылыҡ сығып торасаҡ тигән фекерҙә.
Оро оҙайлы баҫым һәм һөйәк сөйәле үҫеше арҡаһында тире депигментацияһына килтереүе мөмкин. Сиктән тыш осраҡтарҙа һөйәк сөйәле шул тиклем беше була, ысынлап та, яҡшы айырылып торған оро барлыҡҡа килтерә. Оро шулай уҡ таш иҙән кеүек ҡаты өҫлөктәрҙә йыш сәждә ҡылыуҙан барлыҡҡа килергә мөмкин.
Иванов Гавриил Афанасьевич
Иванов Гавриил Афанасьевич ( 23 июль 1826 йыл - 3 февраль 1901 йыл) — Рәсәй империяһының -классигы. 1887—1893 йылдарҙа Мәскәү университеты ректоры, профессор. III дәрәжә Изге Владимир (1878), I дәрәжә Изге Станислав (1883) һәм I дәрәжә Изге Анна (1887) ордендары кавалеры. Йәшерен советник (1890).
Биографияһы
1859 йылдан — латин теле уҡытыусыһы 1860 йылдан рим әҙәбиәте кафедраһында адъюнкт вазифаһын башҡарыусы ,1872 йылдың майынан экстраординар,һәм 1872 йыл даың декабренән Мәскәү университетының ординар профессоры. Ул рус теле стилистикаһы һәм латин теле белгесе булараҡ боронғо авторҙарҙың әҫәрҙәрен урыҫ теленә тәржемә иткәндә теүәл һәм художестволы тапшырыуға төп иғтибарҙы бирә.
Мәскәү дәүләт университетының тарих-филология факультетының 1884 йылдан — секретары, 1885-1887 йылдан — деканы. 1887 йылда студенттарҙың сыуалышын туҡтатыу маҡсат менән 1887 йылдың сентябрендә университеттың ректоры итеп тәғәйенләнә. 1893 йылдың ноябрендә отставкаға китә. 1894—1899 йылдарҙа тарих-филология факультетының яңынан деканы була.
1868-1886 йылдарҙа бер үк ваҡытта университетта уҡытыу менән Николай Цесаревич исемндәге лицейҙа : латин теле уҡытыусыһы булып эшләй, 1868-1870 йылдарҙа директоры,1878-1882 йылдарҙа педагогия бүлегендә мөдир, 1882 йылда идара ағзаһы, 1892 йылдан почётлы ағзаһы.
Г. А. Иванов әҫәрҙәре араһында — Клеонидтың ике тел формаһында баҫылған музыкаль-теоретик трактатының тәржемәһе (боронғо грек теленән). Тәржемәнән тыш Иванов был боронғо текста киң фәнни комментарий баҫтырып сығарған. ; Цицерон дың «Orator» тәржемә иткән, уның теле бик күп синтаксик һәм стилистик тикшеренеүҙәренең нигеҙе булып тора. Старбондың тормошо һәм әҫәрҙәре тураһында мәҡәлә яҙған. В К. Цераский тәҡдиме буйынса Плутархтың «О лице, видимом на диске луны» трактатын тәржемә итә. Иванов шулай уҡ музыка теорияһын һәм тарихын, бигерәк тә сиркәү музыкаһын яҡшы белә, «Сиркәү йырын яратыусылар йәмғиәте» эшмәкәрлегендә ҡатнаша. 1891 йылдың октябренән Г. А. Иванова Мәскәү археология йәмғиәтенең мөхбир ағзаһы.
1881 йылдың 30 ғинуарында тулы дәүләт кәңәшсеһе һәм 1890 йылдың 1 ғинуарында Йәшерен советник итеп үрләтелә.
Мәскәүҙә үпкә шешеүенән 1901 йылдың 3 февралендә вафат була. Ваганьков зыяратында ерләнгән (1 уч.).
Шәхси китапханаһы
1902 йылда Г. А. Ивановтың шәхси китапханаһын Мәскәү университетына уның вариҫтары — К. И. һәм Л. И. Ивановтар бүләк итә — грек һәм рим авторҙарының 1800 том самаһы китаптары, музыка тарихы, астрономия тарихы буйынса баҫмалары. Әлеге ваҡытта профессор китапханаһы М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының фәнни китапханаһында һирәк китаптар һәм ҡулъяҙмалар кафедраһында һаҡлана.
Венгрия гражданлығы
Венгрия гражданлығы (Magyar állampolgárság) — кешенең Венгрия менән тотороҡло хоҡуҡи бәйләнеше, унда ике яҡтың үҙ-ара хоҡуҡтары һәм бурыстарының барыһы ла сағыла.
Төп положениелары
Венгрияла гражданлык тураһындағы закон jus sanguinis (ҡан хоҡуғы) принциптарына нигеҙләнә. Ата-әсә венгр булған осраҡта йәки натуралләштереү (сит ил кешеһенә гражданлыҡ хоҡуғы биреү йәки сит дәүләт гражданлығын ҡабул итеү) буйынса ғына Венгрия гражданлығы бирелә. Әгәр Венгрияла йәшәгән һәм сит ил граждандары булған ата-әсәнең балаһы тыуһа, уға венгр гражданлығы бирелмәй. Шулай уҡ Венгрияның һәр гражданины Европа Берлеге гражданины ла булып тора.
Әлеге ваҡытта Венгрияла ҡулланылған гражданлыҡ тураһындағы закон 1993 йылда ҡабул ителгән. Был датаға тиклем Венгрия гражданлығын алыу йәки юғалтыу ҡағиҙәләренең төрлөсә булыуы ихтимал. Венгрия гражданлығы тураһында 2011 йылдың ғинуарында ҡабул ителгән яңы законға ярашлы, 1920 йылға тиклем йәки 1941 йылдан 1945 йылға тиклемге осорҙа Венгрия гражданины булған, йәки Венгрия гражданины булған кешенең вариҫы булған һәр шәхес, хатта Венгрияла йәшәмәүенә ҡарамаҫтан, Венгрия гражданлығын алыу өсөн ғариза бирә ала. 2015 йылдың авгусына тиклем был йәһәттән 750 000-дән ашыу ғариза бирелә, һәм 700 000-дән ашыу кеше гражданлыҡ тураһындағы яңы законға ярашлы Венгрия гражданины булып китә. Был кешеләр башлыса Трансильванияла (Румыния, 300 000 кеше), Воеводинала (Сербия, 130 000 кеше) һәм Украинала (120 000 кеше) йәшәй.
Венгрия законы ике илдең гражданины булыуҙы рөхсәт итә.
Тыуыу йәки тәрбиәгә алыуға бәйле гражданлыҡ
Атаһы йәки әсәһе Венгрия гражданины булһа, бала тыуғас та Венгрия гражданины тип таныла. Ҡайһы урында тыуыуы бөтөнләй иҫәпкә алынмай.
Сит ил кешеләренең Венгрияла балаһы тыуһа, уға венгр гражданлығы бирелмәй, тик бөтөнлөй бер ниндәй илдең дә гражданины булмаған осраҡта ғына Венгрия гражданины булып китә.
Балиғ булмаған баланы Венгрия граждандары уллыҡҡа алһа, ҡағиҙә булараҡ, уға Венгрия гражданлығын бирелеүе ихтимал.
Натуралләштереү
Шәхестең түбәндәге талаптар нигеҙендә Венгрия гражданины булараҡ натуралләштерелеүе мөмкин:
Түбәндәге шәхестәргә Венгрияла йәшәү 3 йылға тиклем ҡыҫҡартыла:
Венгрияла гражданлыҡ тураһында 2011 йылда ҡабул ителгән закон, әгәр улар венгр телен белеүҙәрен һәм сығыштары менән, ысынлап та, венгр булыуҙарын иҫбатлдай алһалар, бөтә этник венгрҙарға ла ябайлаштырылған натурләштереүҙе ҡулланырға рөхсәт итә. .
5 йыл дауамында Венгрияла йәшәү талап ителгән категорияға түбәндәге талаптарҙың береһе генә булһа ла тап килергә тейеш:
65 йәштән өлкәнерәк һәм венгр теле дипломдары булған (Венгрия учреждениеларының береһенең) һәләттәре сикләнгән дәғүәселәр конституцияны өйрәнеүҙән азат ителә.
Ил биләмәһендә үҙҙәренең вәкиллектәрен теркәгән инвесторҙар өсөн Венгрияла йәшәүгә паспорт алыу өсөн программа булдырылған.
Венгрия граждандарының ирекле йөрөүе
Венгр граждандарына виза алыуҙа төп талап — башҡа дәүләт властары сит ил граждандарын индереүгә ҡуйған административ сикләүҙәр. 167 илдәре һәм территориялары визаһыҙ инеүгә йәки 2017 йылда венгрҙар 167 илгә визаһыҙ инә алды. Ә Венгр паспорты виза сикләүҙәре индексына ярашлы донъяла 10-сы урынды биләй.
Европа берлеге гражданлығы
Венгерия граждандары шулай уҡ Европа Берлеге граждандары булып та иҫәпләнә, һәм Европа буйлап ирекле йөрөй ала һәм Европа парламентына һайлауҙарҙа ҡатнаша ала.
Поляковка (Учалы районы)
Поляковка (Поляковка) — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. Поляковка ауыл Советының административ үҙәге. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 677 кеше. Почта индексы — 453711, ОКАТО коды — 80253865001.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы өҫтөнлөклө милләттәр — урыҫтар (59 %), башҡорттар (34 %).
Географик урыны
Поляковка ауылы Уй йылғаһы буйында урынлашҡан.
Тарихы
Троицк өйәҙе Ҡаратабын улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә XVIII быуат аҙағында Уй йылғаһы буйында баҡыр мәғдәне табыусы урыҫтарҙың Поляковский руднигы ауылы булараҡ нигеҙ һалынған. Һуңыраҡ Уй йылғаһында алтын йыуа башлағандар. Поляковка ҡасабаһы барлыҡҡа килә. 1839 йылда ауылда 123 йортта 323 ир-ат, 330 ҡатын-ҡыҙ теркәлгән.
1866 йылда Поляковка ауылындағы 187 хужалыҡта 980 кеше йәшәгән. Халҡы баҡыр мәғдәне һәм алтын табыу эше менән мәшғүл булған. 1900 йылда 2 мәктәп, һыу тирмәне булған. XX быуаттың 20‑се йылдарынан хәҙерге атамаһы менән йөрөтөлә.
1920 йылда 504 йортта 2632 кеше теркәлгән
Хәҙерге осор
Поляковка ауылында урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер‑акушерлыҡ пункты, клуб, китапхана бар.
Вивьен Ли
Ҡайһы берҙә Лиға ғәҙәттән тыш матурлығы арҡаһында уны етди актриса итеп күрмәйҙәрҙер кеүек тойола, ләкин ролдәр алыуға күберәк уның насар һаулығы ҡамасаулай. Оҙаҡ йылдар маниакаль депрессия аҫтында булған Вивьен Ли бергә эшләү өсөн ауыр холоҡло тигән дан ала, шунлыҡтан карьераһында төшөнкөлөк осорҙары байтаҡ була. Артабан йыш ҡабатланған туберкулёз өйәнәктәре актрисаның сәләмәтлеген бөтөнләй ҡаҡшата. Был диагноз уға ҡырҡынсы йылдар уртаһына ҡуйыла. Вивьен менән Оливье 1960 йылда айырылыша, унан һуң Ли кинола бик һирәк төшә, туберкулёздан вафат булғанына тиклем театрҙа эшләй.
Хәҙерге заман кино белгестәре һәм тарихсылары уны тарихтағы бөйөк актрисаларҙың береһе тип атай. Лиҙың "«Теләк» трамвайы"ндағы эше актёрҙарҙың бөтөнләй башҡа кәүҙәләнеш алыу һәләте йәһәтенән бөтә замандар эсендәге иң ентекле эш тип ҡарала.
Бала сағы һәм актёрлыҡ карьераһы
Вивиан Мэри Хартли Һиндостандың Дарджилинг тигән ҡалаһында донъяға килә. Атаһы Эрнест Хартли, милләте буйынса инглиз, һинд кавалерияһы офицеры була. Әсәһе, Гертруда Робинсон Яки, ирланд һәм француз сығышлы була. Ата-әсәһе Лондондың Кенсиңтон районында 1912 йылда никахлаша. 1917 йылда Эрнест Хартлиҙы Бангалорға күсерәләр, Гертруда менән Вивиан Утакамундта ҡала. Вивиан Хартли беренсе тапҡыр сәхнәгә өс йәшендә сыға, ул «Кескәй Бо Пип» тигән шиғыр менән әсәһенең үҙешмәкәр театр төркөмөндә сығыш яһай. Гертруда Хартли ҡыҙында әҙәбиәткә һөйөү тәрбиәләргә тырыша, уны Ганс Христиан Андерсен, Льюис Кэрролл, Редьярд Киплинг әҫәрҙәре, грек мифологияһы хикәйәләре менән таныштыра. Ғаиләләге берҙән-бер бала Вивиан Хартли 1920 йылда Англиялағы Изге Йөрәк монастырына оҙатыла. Буласаҡ актриса Морин О’Салливан монастырҙа Вивиандың иң яҡын әхирәтенә әүерелә. Вивиан уға «бөйөк актриса» булыу хыялы тураһында һөйләй.
Вивиан Хартли 1931 йылда Англияға ата-әсәһе янына ҡайта һәм белем алыуын Европала дауам итә. Атаһы уға Лондондағы Король Драма сәнғәте академияһына инергә булышлыҡ итә.
Лоренс Оливье менән осрашыу
Лоренс Оливье Вивьенды «Изгелеклелек битлеге» тигән фильмда күрә. «Англия өҫтөндәге ялҡын» фильмында улар ғашиҡтарҙы уйнай, шунан һуң Ли менән Оливье дуҫлыҡтары мөхәббәткә әйләнгәнен аңлай. Ошо ваҡытта Ли Маргарет Митчеллдың «Ел менән алып кителгәндәр» китабын уҡый һәм Америкалағы агентына фильм продюсеры Дэвид Селзникҡа үҙен Скарлет роленә тәҡдим итергә ҡуша.
Халыҡ-ара уңышы
Оливьеның кино карьераһы йылдам үҫә, ләкин Британияла ул бик уңышлы актёр булһа ла, АҠШ-та уны насар беләләр. «Йәшенле артылыш» фильмында Хитклифф роленә ризалашып, ул Голливудҡа китә, Вивьен Лондонда ҡала. Картина продюсеры Сэмюэл Голдвин һәм режиссёр Уильям Уайлер уға икенсе пландағы Изабелла ролен тәҡдим итһә лә, ул, тик төп ролдә генә уйнаясағын әйтеп, баш тарта. Ләкин Кэти роле был мәлгә Мерл Оберонға бирелеп өлгөргән була. Был ваҡытта Голливудта «Ел менән алып кителгәндәр»ҙә Скарлетт роленә актриса эҙләү эше бик әүҙем бара. Лиҙың Америкалағы агенты уның кандидатураһын тәҡдим итә. Дэвид Селзник Вивьен Ли төшкән «Англия өҫтөндәге ялҡын» һәм «Янкиҙар Оксфордта» тигән фильмдарҙы ҡарай, һәм Вивьен ролгә етди дәғүәселәр иҫәбенә индерелә. Вивьен «Йәшенле артылыш» фильмында төшөр өсөн Голливудҡа киткән ире Оливьеға яҡыныраҡ булыу һылтауы менән Лос-Анджелесҡа килә. Майрон Селзник (Дэвидтың туғаны) Вивьен Лиҙы күргәс, уның Дэвид ҡуйған талаптарға тулыһынса тап килгәнен аңлай. Майрон Вивьен менән Оливьены Дэвидҡа алып килә. Ул киноһынау үткәрә һәм ҡатынына былай тип яҙа: «Скарлетт әлегә асылып бөтмәгән, иҫ киткес ылыҡтырғыс булып күренә. Ҡаты сер итеп кенә һиңә әйтәм: дәғүәселәр даирәһе тарайып, унда Полетт Годдар, Джин Артур, Джоан Беннетт һәм Вивьен Ли ғына ҡалды». Режиссёр Джордж Кьюкор Вивьендың «тотоп тыйғыһыҙ йүгәнһеҙлеген» билдәләй, тиҙҙән ролгә ул раҫлана.
Кино төшөрөү барышы Вивьен өсөн ҡатмарлы булып сыға. Кьюкор эштән ебәрелә, уның урынына Виктор Флеминг алына. Флеминг менән Вивьен йыш талаша. Ул һәм Оливия де Хэвилленд (Мелани Гамильтон) йәшерен генә Кьюкор менән осрашып тора, ролдәре буйынса унан кәңәштәр һорайҙар. Вивьен Кларк Гейбл (Ретт Батлер) һәм уның ҡатыны Кэрол Ломбард, шулай уҡ де Хэвилленд менән дуҫлаша, әммә Лесли Говард (Эшли Уилкс) менән йыш телгә килешә. Уға шулай уҡ аҙнаһына 7 көн, йыш ҡына хатта төнгә тиклем эшләү оҡшамай, етмәһә, эше буйынса Нью-Йоркҡа киткән Оливьены һағына. Ли Холманға: «Минең Голливудты енем һөймәй… Мин быға бер ҡасан да өйрәнә алмаясаҡмын — кинола төшөүҙе күрә алмайым», тип яҙа.
«Ел менән алып кителгәндәр» ун «Оскар» ала, улар араһында иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ роле өсөн Вивьен Лиға бирелгәне лә була.
Туй һәм уртаҡ проекттар
1940 йылдың февралендә Джилл Эсмонд — Оливье менән, ә Холман Вивьен Ли менән айырылышыуға ризалыҡ бирә. Артабан ғүмер буйы улар араһында дуҫлыҡ бәйләнештәре һаҡлана. Эсмонд менән Оливьеның улы әсәһендә, ә Вивьендың ҡыҙы Сюзанна атаһында ҡала. 30 августа Оливье менән Вивьен Калифорния штатында Санта-Барбарала өйләнешә. Никах тантанаһында тик шаһиттар Кэтрин Хепбёрн менән Гарсон Канин ғына ҡатнаша.
Ли менән Оливье «Леди Гамильтон» (1941) фильмында бергә уйнайҙар, Лоуренс — Горацио Нельсон, ә Вивьен Эмма Гамильтон ролен башҡара. Был роль Лиҙың Голливуд йондоҙо статусын раҫлай, фильм тәнҡитселәр менән тамашасыларға ла бик оҡшай, актрисаның үҙенең дә иң яратҡан картинаһы була. Фильм АҠШ һәм Бөйөк Британияла ғына түгел, СССР-ҙа ла ҙур уңыш менән бара. Был киноны Уинстон Черчилль ойошторған ябыҡ күрһәтеүҙә Франклин Д. Рузвельт та ҡатнаша. Оливье менән Лиҙы Черчилль бик ярата. Уларҙы һәр ваҡыт мәжлестәргә саҡыра, Вивьенды үрнәк итеп ҡуя.
Вивьен менән Лоренс Бродвей өсөн "Ромео һәм Джульетта"ны ҡуя. Нью-Йорк гәзиттәре Ли менән Оливье араһында тоҡанған хистәр тураһында яҙа, уларҙы әхләҡһеҙлектә ғәйепләй, сөнки һуғыш тамамланғас, улар Англияға ҡайтып китмәгән. Тәнҡитселәр постановканы түбән баһалай. Оливье менән Вивьен йыйған аҡсаларының күп өлөшөн ошо постановкаға һалғанлыҡтан уның уңышһыҙлығы улар өсөн һәләкәткә әйләнә.
Икәүләп Англияға ҡайтып төшәләр. 1943 йылда Лиҙың Төньяҡ Африка буйлап турнеһы була, ул йүткереп, биҙгәк тота башлағансы сығыш яһай. 1944 йылда уға һул үпкәһендә туберкулёз тип диагноз ҡуялар. Бер нисә ай дауаханала ятҡандан һуң Вивьен үҙен һауыҡҡан итеп тоя. Яҙ көнө «Цезарь һәм Клеопатра» (1945) тигән фильмда төшә, был ваҡытта Вивьендың ауырға ҡалған булыуы асыҡлана. Ләкин ауыры төшә. Ул тәрән депрессияға бата, уның иң ныҡ көсәйгән мәлендә Ли ирен һүҙ менән дә битәрләй, ҡул күтәреүҙән дә тыйыла алмай, үкһеп, иҙәнгә йығылғансы ошо хәле дауам итә. Оливьеға был билдәләр таныш була — бер нисә көн гиперактивлыҡ, артабан эмоциональ өҙлөгөү, унан һуң Вивьен бер ни ҙә хәтерләмәй, әммә ныҡ уңайһыҙлана һәм үкенә. Хәле ярайһы уҡ яҡшырғас, 1946 йылда Лондонда Торнтон Уалдерҙың «The Skin of Our Teeth» постановкаһында уйнай. Был осорҙа ул ҡатнашҡан фильмдар — «Цезарь менән Клеопатра» һәм «Анна Каренина» — ҙур уңыш яулай алмай.
1947 йылда Оливье рыцарлыҡҡа бағышлау үтә, Вивьен уны оҙатып Букингем һарайына церемонияға бара. Ул леди Оливье булып китә, һәм был титулды айырылышҡас та һаҡлап ҡала. 1948 йылға Оливье Олд-Вик театрының Директорҙар советына индерелә һәм Ли менән Австралия, Яңы Зеландия турнеларына сыға. Был сәфәрҙә театр өсөн аҡса йыйыу маҡсаты ҡуйыла. Алты ай буйы Оливье «Ричард III» һәм Ли менән бергә «The School for Scandal» и «The Skin of Our Teeth» спектаклдәрендә уйнай. Турне ҙур уңыш менән үтә, тик Ли бер килке йоҡоһоҙлоҡтан яфаланып ала. Вивьен ауырығанда уның ролдәрен дублёр актриса башҡара. Вивьен ҙур яуаплылыҡ талап иткән эшмәкәрлекте тейешенсә башҡарып сыға. Оливье уның «матбуғатты таң ҡалдырғанын» билдәләй. Һуңғараҡ труппа ағзалары улар араһында янъялдар ҡупҡылағанын, Вивьендың сәхнәгә сығыуҙан баш тартҡанын һәм Оливьеның уның яңағына сабып ебәргәнен хәтерләй. Турне аҙағына икеһе лә ауырыуға әйләнә һәм арый. Оливье журналистарға: «Һеҙ, моғайын, үҙегеҙҙең һыуынып барған ике мәйет менән һөйләшеүегеҙҙе абайламайһығыҙҙыр».
Ли Вест-Эндта Теннесси Уильямстың «„Теләк“ трамвайы» постановкаһында Бланш Дюбуа роленә раҫлана. Оливье режиссёр итеп ҡуйыла. Пьесала көсләү, гомосексуализм, тәртипһеҙ енси бәйләнештәр ишаралары шәйләнә, уның тирәһендә ҡыҙыу бәхәстәр бара. Лиҙың уйынына күп тәнҡит эләгә. Ваҡытлы матбуғатта әйтелгәндәргә ҡарағанда, бындай хистәрҙе сәхнәнән күрһәтеү өсөн британ актёрҙары үтә тәрбиәле, шунлыҡтан был роль Вивьенға килешмәй. Оливье һәм Лиҙы был рецензиялар бошондора. Әммә тамашасы ҡыҙыҡһыныуы постановканың үтемле булыуын тәьмин итә.
Һуңғы йылдары
1967 йылдың майында Лиҙа туберкулёз яңынан көсәйә. 7 июлдә сираттағы өйәнәге ваҡытында ул вафат була. Голдерс-Грин крематорийында яндырыла, көлө өйө эргәһендә Блэкбойз ауылында Көнсығыш Сассекс графлығында һибеп таратыла.
Тербий
Тербий (, Tb) — Менделеевтың периодик таблицаһының 6-сы осор элементы. Тәртип номеры — 65.
Символы
Тербий элементының символы — Tb (Тербий тип уҡыла).
Тарихы
Тербий 1843 йылда Мосандер тарафынан асыла.
1843 йылда швед химигы К. Г. Мосандер Y2O3 концентратында ҡушылмалар таба һәм уларҙы өс фракцияға бүлә: иттрий, алһыу terbia (ул хәҙерге заман эрбий элементы) һәм төҫһөҙ erbia (быныһы тербий элементы булған). XХ быуат башында француз химигы Жорж Урбэн, ионлы алмашыу технологияһын ҡулланып, беренсе тапҡыр таҙа тербий ала.
Исеменең килеп сығышы
Химик элемент рәттән тағы өс (эрбий, иттербий, иттрий) менән бергә Иттербю ауылы хөрмәтенә исем алған — был ауыл Стокгольм архипелагына ингән Ресарё утрауында урынлашҡан.
Тәбиғәттә
Тербий кларкы ер ҡабығында (Тэйлор буйынса) — 4,3 г/т.