cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сеүәтә (йондоҙлоҡ)
Сеүәтә (йондоҙлоҡ) (Crater) — йондоҙлоҡ, иң яҡты йондоҙо — α Crt, яҡтылығы 3,57 була. Майҙаны буйынса урыны — 53.
Стридсберг Сара
Сара Стридсберг (Sara Brita Stridsberg,1972 йылдың 29 авгусында Сольнала тыуған ( Стокгольм лены) — XXI быуат швед яҙыусыһы, публицист,тәржемәсе.
Биографияһы
Сара Стридбергтың ижадында Маргерит Дюрас,Эльфрида Елинек, Уники Цюрн йоғонтоһо  һиҙелә .Bang исемле феминисткалар журналында әүҙем яҙыша. Валери Соланас, Сара Кейн, Сэм Шепард әҫәрҙәрен швед теленә тәржемә итә. 2010 йылда   Берлин Ирекле  университетының Петер Сонди институтында ситтән саҡырылған профессор вазифаһында эшләй,  Еврипидтан алып Сара Кейнға тиклем булдырылған ҡатын-ҡыҙ сәхәнә образдарында ситләтелеү һәм көс ҡулланыу  темаһына семинар алып бара  (см.: ).: ).
Йәмғиәт тарафынан танылыуы
Швециялағы иң ҙур «Aftonbladet» гәзите премияһы (2006). «Төштәр факультеты» романы өсөн яҙыусыға Төньяҡ кәңәшмәһе әҙәби премияһы бирелгән (2007). Швеция академияһының Доблоуг премияһы [[2013. Бер нисә башҡа әҙәби премия лауреаты. Стридсберг әҫәрҙәре инглиз, француз, немец, испан, поляк һәм башҡа телдәргә тәржемә ителгән.
Салаирка
Салаирка — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Бачат йылғаһының һул ярына тамағынан 32 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иня йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Медведёров
Медведёров (Медведёрово) — Башҡортостандың Кушнаренко районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 90 кеше. Почта индексы — ?, ОКАТО коды — ?.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Күгәрсен (йондоҙлоҡ)
Күгәрсен (йондоҙлоҡ) (Columba) — йондоҙлоҡ, иң яҡты йондоҙо — α Col, яҡтылығы 2,65 була. Майҙаны буйынса урыны — 54.
Горохова Галина Евгеньевна
Галина Евгеньевна Горохова (31 август 1938 йыл, (Мәскәү) - рапирала фехтовкалаусы совет фехтовальщигы, һуңыраҡ-фехтование буйынса тренер, өс тапҡыр олимпия чемпионы һәм 9 тапҡыр донъя чемпионы.
Биографияһы
Галина Горохова Мәскәү “Динамоһы” өсөн уйнай.
1973 йылда ҡыҙы Галина тыуғандан һуң Горохова ҡабаттан күнегеүҙәргә һәм СССР халыҡтары Спартакиадаһында сығыш яһарға әҙерләнә башлай, тик автоһәләкәткә осрай, ҡулы һына һәм уға спорт юлын тамамларға тура килә. 1975 йылда Галина Евгеньевна спортҡа ҡайтырға риза була, фехтовкалау буйынса СССР Дәүләт тренеры була һәм был вазифала 1992 йылдың декабренә тиклем эшләй.
1991 йылда Елена Горохова, башҡа ҡайһы бер спортсылар Т. Пресс, Л. Латынина, А. Виноградов, Т. Сарычева, А. Кавазашвили менән бер рәттән, СССР спортсылар союзын төҙөү инициаторҙарының береһе була һәм шул уҡ йылды Рәсәй  спортсылар союзы президенты итеп һайлана.
СССР-ҙың 22 тапҡыр чемпионы (шул иҫәптән 7 тапҡыр-шәхси зачетта).
1964 йылдан КПСС ағзаһы. Тарих фәндәре кандидаты (1973). Диссертацияһының темаһы «Культурные связи СССР со странами Западной Европы на современном этапе 1965—1970 годов».
Хәҙерге ваҡытта Рәсәй  спортсылар союзы президенты, Рәсәй Фехтование федерацияһы башҡарма комитеты ағзаһы, «Ватан геройҙары» төбәк-ара ветерандар ижтимағи  ойошмаһы комитеты идараһы  рәйесе, Мәскәүҙең «Москва молодая» балалар үҙәге идараһы  рәйесе, Совет, Президиум һәм «Динамо» Бөтә Рәсәй физкультура-спорт йәмғиәтенең  Ветерандар советы ағзаһы
Яҡупов Фәрүәт Абдулла улы
Яҡупов Фәрүәт Абдулла улы (20 март 1958 йыл — 1 декабрь 2008 йыл) — Мәскәү өлкәһе Эске эштәр баш идаралығы тиҙ хәрәкәт итеүсе махсус отрядының (СОБР) мөһим эштәр буйынса өлкән оперуполномоченныйы, отставкалағы милиция подполковнигы, Рәсәй Федерацияһы Геройы (1995).
Биографияһы
Фәрүәт Абдулла улы Яҡупов 1958 йылдың 20 мартында Башҡорт АССР-ының Ғафури районы Бурлы ауылында тыуған. Урта мәктәпте тамамлай.
1983 йылдың октябренән 1985 йылдың декабренә тиклем прапорщик Фәрүәт Яҡупов СССР Ҡораллы Көстәрендә Афғанстан Демократик Республикаһындағы совет ғәскәрҙәренең сикләнгән контингенты составында хеҙмәт итә.
1991 йылдың 4 сентябренән — эске эштәр органдарында хеҙмәт итә: милиционер, Мәскәү өлкәһе Эске эштәр баш идаралығы айырым тәғәйенләнеш милиция отрядының отделение командиры. 1993 йылдың ғинуарынан — Мәскәү яны тиҙ хәрәкәт итеүсе махсус отрядта оперуполномоченный вазифаһында, ә шул уҡ йылдың ноябренән — айырыуса мөһим эштәр буйынса өлкән оперуполномоченный. Күп тапҡырҙар Төньяҡ Кавказға эш буйынса командировкаларға сыға. Хәрби операцияларҙа ҡатнаша, шуларҙың береһе ваҡытында, 1995 йылдың ғинуар аҙағында, ҡамауға эләккән төркөмдөң китеүен ҡаплап, ауыр яралана.
Ҡыйыу милиция офицеры Рәсәй эске эштәр министрлығы органдарында — ойошҡан енәйәтселеккә ҡаршы көрәш буйынса Мәскәү яны Төбәк идаралығының оператив-тактик әҙерлек үҙәгендә хеҙмәтен дауам итә. 2003 йылдан отставкала.
Мәскәү өлкәһенең Видное ҡалаһында йәшәй. Рәсәй Федерацияһы Президенты ҡарамағындағы Дәүләт хеҙмәте академияһын тамамлай.
Рәсәй Геройы, отставкалағы милиция подполковнигы Яҡупов Фәрүәт Абдулла улы 2008 йылдың 1 декабрендә Видное ҡалаһында оҙайлы ҡаты ауырыуҙан һуң 51-се йәшендә вафат була. 2008 йылдың 3 декабрендә ул Башҡортостанда, Ғафури районының Бурлы ауылында, хәрби хөрмәт менән ерләнә.
Хәтер
2020 йылдың 23 февралендә Бурлы ауылында Фәрүәт Яҡуповҡа бюст ҡуйылды.
Кетчуп
Кетчуп — соус, уның төп компоненттары — томаттар, уксус, шәкәр һәм тәмләткестәр (тоҙ, ҡыҙыл һәм ҡара борос һәм башҡалар) тора
Этимологияһы
Емешле балыҡ соусы хәҙерге Малайзия территорияһында (бәлки, буласаҡ Сингапур) инглиз колонизаторҙары тарафынан табыла, шуға күрә атама индонезия-малай kĕchap һүҙенән үҙләштерелә. Этимологик һүҙлектәрҙә үҙләштереүҙең түбәндәге варианттары килтерелә:
Бәшмәк кетчупы
Бөйөк Британияла тарихи һәм башта кетчупты төп ингредиент сифатында бәшмәктәрҙән әҙерләгәндәр, ә помидорҙарҙан түгел. Кетчуп рецепттары XVIII быуатта Британия, ә һуңынан Америка аш-һыу китаптарында барлыҡҡа килә башлай. Инглиз теленең Оксфорд һүҙлегенә ярашлы, «кетчуп» термины беренсе тапҡыр 1682 йылда барлыҡҡа килә. АҠШ-та бәшмәк кетчупы кәмендә 1770 йылда барлыҡҡа килә, уны британ колонистары әҙерләй. Хәҙерге ваҡытта бәшмәк кетчупы Бөйөк Британияла ҡулланыла, әммә ул киң ҡулланылған тәмләткестәр түгел.
Томат кетчупы
Кетчуптың бик күп варианттары булдырыла, әммә томаттар нигеҙендәге версия башҡа төрҙәрҙән һуң йөҙ йыл үткәс кенә барлыҡҡа килә.
Башҡаларҙан алдараҡ, 1801 йылда, матбуғатта Сэнди Эдисон рецепты барлыҡҡа килә. Һуңыраҡ (1812 йылда) Джеймс Миз рецепты баҫылып сыға. Помидор кетчуптың 1817 йылдағы иртә рецепты анчоустарҙы үҙ эсенә ала. 1850-се йылдар уртаһына анчоустар алып ташлана. 1824 йылда кетчуптың томаттарға нигеҙләнгән рецебы Мэри Рэндольфтың «Вирджиниянан хужабикә» кулинария китабында күренә башлай.
Хәҙер киң таралған кетчуптың модификацияланған рецепты XX быуат башында АҠШ-та натрий бензоат консервантын ҡулланыу кәрәклеген тикшереү һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килә. Сәнәғәтселәр, атап әйткәндә, Генри Дж. Хайнц, кетчупты ҡуйы томат пастаһы нигеҙендә етештерәләр, ул йылытыуһыҙ вакуумлы парға әйләндереп алына. Парға әйләнмәгән томат һутынан айырмалы рәүештә, паста бүлмә температураһында оҙаҡ һаҡлана ала. Ваҡыт үтеү менән ҡуйылыҡ кетчуптың үҙенсәлегенә әүерелә, һәм уға өлгәшеү өсөн ҡайһы бер етештереүселәр крахмал өҫтәй.
Кулинар яҙыусы В. В.&nbsp;Похлебкин кетчупты Көнбайыш Европа (өйҙә әҙерләү өсөн), инглиз (сәнәғәт әҙерләү өсөн) һәм ҡытай төрҙәренә бүлә. Көнбайыш Европа кетчубында шәкәр юҡ, шул уҡ ваҡытта Румынияла һәм Венгрияла шәкәр өҫтәйҙәр. Инглиз кетчубында шәкәр, шулай уҡ һуған һәм сельдерей күп. Ҡытай кетчубында, башҡа варианттарға ҡарағанда, корица (дәрсен) һәм күберәк уксус бар.
Медицина аспекттары
Кетчуп, маринара соусы, шулай уҡ томат пастаһы кеүек үк, ликопин антиоксиданты күп булыуы менән айырылып тора.
Кесе Тепла
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Чой (Вашка ҡушылдығы)
Чой  — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вашка йылғаһының уң ярына тамағынан 412 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Бабаев Юрий Николаевич
Бабаев Юрий Николаевич (21 май 1928 йыл — 6 октябрь 1986 йыл) — ғалим-физик. СССР Фәндәр акадамияһының ағза-корреспонденты, Социалистик Хеҙмәт Геройы. Ядро физикаһы өлкәһендә белгес. Сталин, Ленин һәм СССР Дәүләт премиялары лауреаты.
Биографияһы
Юрий Николаевич Бабаев 1928 йылдың 21 майында Мәскәү ҡалаһында тыуған.
1950 йылда Мәскәү дәүләт университетының физика факультетын отличие менән тамамлай. 1951 йылда Юрий Николаевич бүлеү буйынса 11-се конструкторлыҡ бюроһына (КБ-11) Сахаров А. Д. бүлегенә эшкә килә, унда беренсе водород бомбаһын эшләүҙә ҡатнаша. 1955 йылда Бабаев Ю. А. Трутнев менән берлектә водород зарядының ике фазалы конструкцияһының физик схемаһының яңы принциптарын тәҡдим итә. 1968 йылдың 26 ноябрендә СССР Фәндәр академияһы ядро физикаһы бүлексәһенең эксперименталь ядро физикаһы һөнәре буйынса ағза-корреспонденты итеп һайлана. Ю. Н. Бабаев 1986 йылдың 6 октябрендә Мәскәүҙә вафат була. Кунцево зыяратында ерләнгән.
Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
Социалистик Хеҙмәт Геройы (1962). Ике Ленин ордены — 1956 һәм 1962, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены — 1975 йыл, «Хеҙмәт батырлығы өсөн» миҙалы. 1953 йылда Юрий Николаевич Сталин премияһы лауреаты була, 1959 йылда — Ленин премияһы лауреаты. 2000 йылда Юрий Николаевичҡа үлгәндән һуң Рәсәй Федерацияһы Дәүләт премияһы бирелә.
Сале-Кутей-Яга
Сале-Кутей-Яга — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Сада-Яга йылғаһының уң ярына тамағынан 35 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙее бассейны йылғалары Печора йылғаһы бассейнының көнсығышынан Бол. Ою йылғаһы бассейнынң көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙеенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Игнатьев Руф Гаврилович
Игнатьев Руф Гаврилович (7 сентябрь 1818 йыл — 2 ғинуар 1886 йыл) — Рәсәй империяһы археологы, этнограф, журналист һәм тәржемәсе. 1858 йылдан — Ырымбур губернаһының, 1865—1877 йылдарҙа һәм 1880—1886 йылдарҙа Өфө губерна статистика комитеты китапханасыһы. «Башҡорт Салауат Юлаев, Пугачёв бригадиры, йырсы һәм импровизатор» («Башкир Салават Юлаев, пугачёвский бригадир, певец и импровизатор», 1893) исемле ғилми хеҙмәт һәм башҡорттарҙың археологияһы, тарихы, этнографияһы һәм ауыҙ-тел ижады буйынса башҡа материалдар авторы.
Биографияһы
Руф Гаврилович Игнатьев 1818 йылдың 7 сентябрендә Мәскәү губернаһында тыуған. Мәскәүҙә Лазеревский исемендәге көнсығыш телдәре институтын, Париж консеваторияһын тамамлай, 16 йәмғиәт һәм комитеттың, шул иҫәптән Мәскәү археология йәмғиәтенең тулы хоҡуҡлы ағзаһы. Өфө ҡалаһында йәшәгән, Башҡорт крайын башлап өйрәнеүсе, Башҡортостан археологияһына нигеҙ һалыусы. 1867 йылда Башҡортостан территорияһында тәүге тапҡыр боронғо ҡурғанды ҡаҙыу эштәрен башҡара. Өфө губернаһының аохеологик картаһын төҙөү эшен башлай.
Карл Линней
Карл Линне́й (Carl Linnaeus, Carl Linné, Carolus Linnaeus, 1761 йылда дворян титулын алғас — Carl von Linné; 23 май 1707 йыл, Росхульт — 10 ғинуар 1778 йыл, Уппсала) — швед тәбиғәтте өйрәнеүсеһе һәм табибы; хайуандар һәм үҫемлектәр доньяһының дөйөм классификацияһын төҙөүсе; был системала бөтә биология фәнендәге тикшереүҙәр дөйөмләштерелә һәм тәртипкә һалына. Линнейҙың төп хеҙмәте — биологик төр төшөнсәһен билдәләү, биноминаль (бинар) номенклатура төшөнсәһен индереү һәм актив ҡулланыу, систематик (таксонометрик) категориялар араһындағы аныҡ бәйленеште билдәләү.
Линней — тәбиғәтте өйрәнеүсе иң билдәле швед ғалимы. Швецияла уны шведтарға үҙ илдәрен асҡан өсөн, сәйәхәтсе булараҡ хөрмәт итәләр, швед провинцияларында тикшеренеп, бер провинция икенсе провинцияға нисек ярҙам итә алғанын өйрәнә. Шведтар өсөн уның флора һәм фауна тураһындағы хеҙмәттәре генә түгел, ә көндәлек булараҡ яҙып барылған сәйәхәтнамәләре ҡәҙерле. Был яҙмалар бай һәм аңлайышлы тел менән яҙылған, әлеге көнгә тиклем нәшер ителә һәм уҡыла. Хәҙерге әҙәби швед теленең барлыҡҡа килеүен Линней менән бәйләйҙәр, Линней фән һәм мәҙәниәт әһеле.
Бала сағы
Карл Линней 1707 йылдың 23 майында көньяҡ Швецияла, Смоланд провинцияһы Росхульт ауылында тыуа. Уның атаһы — Нильс Ингемарссон Линнеус (Nicolaus (Nils) Ingemarsson Linnæus, 1674—1748), дини кеше, сығышы буйынса крәҫтиән ; әсәһе — Кристина Линней (Линнея), Бродерсонияла тыуған (Christina Linnæa (Brodersonia), 1688—1733), ауыл руханийы ҡыҙы.
Карл ғаиләлә беренсе бала булып доньяға килә (һуңыраҡ Ингемарссон һәм Кристинаның тағы дүрт балаһы — өс ҡыҙы һәм бер улы тыуа).
1709 йылда ғаилә Росхульт янындағы Стенбрухульт ауылына күсеп килә. Унда Нильс Линнеус йорт янында ҙур булмаған баҡса ултыртып, уны ҙур тырышлыҡ менән тәрбиәләп ҡарай; баҡсала йәшелсә-емештәр, сәскәләр үҫтерә, уларҙың барыһынаң да исемен белә. Карл бала саҡтан уҡ үҫемлектәр менән ҡыҙыҡһына, һигеҙ йәшендә ул тирә-яҡтағы бөтә үҫемлектәрҙең исемдәрен белә, баҡсала уның үҙенең түтәлдәре лә була.
1716—1727 йылдарҙа Линней Векшё ҡалаһында башланғыс мәктәптә һәм гимназияла (1724—1727).уҡый. Стенбрухульта ауылы Векшё ҡалаһынан илле километр алыҫлыҡта булғанға, Карл өйҙә каникул ваҡытында ғына була ала. Карлдың ата-әсәһе киләсәктә атаһы кеүек дини кеше пастор булыуын теләй, әммә Карл дини фәндәрҙән һәм боронғо телдәрҙән бик насар өлгәшә. Уны тик ботаника һәм математика ҡыҙыҡһындыра, йыш ҡына дәрескә бармайынса тәбиғәтте өйрәнергә сығып китә.
Линней уҡыған мәктәптә логика, медицинаны уҡытҡан доктор Юхан Стенссон Ротман (1684—1763) Нильс Линнеусты улын врачлыҡҡа уҡытырға ебәрергә тип кәңәш итә һәм Карл менән медицина, физиология, ботаника буйынса айырым шөғөлләнә башлай. Ата-әсәнең Карлдың яҙмышы менән борсолоуы юҡҡа булмай, ул ваҡытта Швецияла медиктар өсөн эш табыуы еңел булмай, ә дини рухани өсөн эш етерлек була.
Лунд һәм Уппсала университеттарында уҡыу
Векшё ҡалаһына иң яҡын юғары уҡыу йорто Лунд ҡалаһында була. 1727 йылда Линней имтихан тапшырып Лунд университетына уҡырға инә, тәбиғәтте өйрәнеү фәне һәм медицина буйынса белем ала. Профессор Килиан Стобеус (1690—1742) лекциялары ҙур ҡыҙыҡһыныу уята. Линней профессорҙың өйөнә фатирға төшә ; Стобеус ярҙамында ул китаптан уҡыған һәм үҙе күҙәткән мәғлүмәтте билдәле бер тәртипкә һала.
1728 йылдың авгусында Юхан Ротман кәңәше буйынса Линней Уппсала университетына күсә. Был университетта медицинаны өйрәнеү өсөн мөмкинлектәр күберәк була.
Уппсала университетында Линней үҙенең йәштәше Петер Артеди (1705—1735) менән таныша, уның менән ул ваҡыттағы тарихи классификацияны киренән ҡарау эшен башлай. Линней, башлыса үҫемлектәрҙе өйрәнеп классификациялай, ә Артеди балыҡ, ер-һыу хайуандары һәм сатырлы үҫемлектәрҙең классификацияһын төҙөй. Әйтеп үтергә кәрәк, ике университетта ла уҡытыу кимәле түбән була, күп ваҡыт студенттар үҙ-аллы шөғөлләнәләр.
1729 йылда Линней ботаника менән шөғөлләнгән теология профессоры Улоф Цельсий (1670—1756) менән таныша. Был танышыу Линней өсөн бик мөһим була, уға профессор өйөндәге китапханала эшләргә мөмкинлек асыла. 1730 йылда Линней Профессор Улоф Рудбек етәкселегендә университеттың ботаник баҡсаһында демонстратор булып эшләй башлай. Линней лекциялары ҙур ихтирам яулай.
Тағы бер медицина профессоры Ларс Руберг менән дә яҡшы мөнсәбәттә була.
Лапланд экспедицияһы
1732 йылдың 12 майында, Упсал короллегенең фәнни ойошмаһынан аҡса алып, Лапландия һәм Финляндияға юллана. Сәйәхәт барышында ул үҫемлек, хайуандар һәм минералдарҙы ғына өйрәнмәй, ул урындағы халыҡтың йәшәү рәүешен, мәҙәниәтен өйрәнә. Уппсалға коллекция һәм яҙмалар менән көҙ көнө 10 октябрҙә әйләнеп ҡайта. 1732 йылда уның экспедиция барышында йыйылған үҫемлектәрҙең каталогы йыйылған Florula Lapponica («Лапландия флораһы») тигән хеҙмәте нәшер ителә. Лапландия үҫемлектәр донъяһының тулы йыйынтығын биш йыл үткәс Голландияла ғына нәшер итә ала. Экспедиция көндәлеге беренсе тапҡыр 1811 йылда нәшер ителә; саам (лопар) халҡы тураһында яҙмаларының этнографик әһәмиәте бөгөн дә баһалып бөткөһөҙ, сөнки ул замандағы ерле халык тураһында башҡа яҙмалар юҡ.
Фәндә ҡалдырған өлөшө
Линней хәҙерге тере организмдарҙың биноминаль (бинар) номенклатураһына нигеҙ һала. Элекке формаль рәүештә төҙөлгән күп һүҙле тасуирлама урынына Линней һәр төрҙө классификациялау өсөн өсөн фәнни ысул тәҡдим итә.
Линней тере организмдарҙы классификациялау өсөн фәнни классификация тәҡдим итә. Ул тәбиғәтте өс батшалыҡҡа бүлә: минералдар, үҫемлектәр һәм хайуандар. Дүрт ранг тәҡдим итә: класс, отряд, ырыу һәм төр.
Меңгә яҡын яңы үҫемлектең тасуирламаһын яҙып ҡалдыра (ул дөйөм һаны ун меңгә яҡын үҫемлекте һәм бик күп хайуандарҙы тасуирлаған).
XVIII быуатта ботаника фәне үҫеше менән фенология фәне (тәбиғәтте, үҫемлек һәм хайуандар тормошондағы күренештәрҙе йыл миҙгелдәренең алышыныуына бәйләп өйрәнә торған фән) үҫеш ала. Швецияла Линней беренсе булып фенологик күҙәтеүҙәр башлай. Фенология буйынса Линнейҙың беренсе хеҙмәте Calendaria Florae 1756 йылда яҙыла, унда тәбиғәтәге үҙгәрештәр үҫемлектәр батшалығында күҙәтелә.
Иҫкәрмәләр
<references group="~"/>
Щотыль-Кы
Щотыль-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Часелька йылғаһының уң ярына тамағынан 137 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Һидив
Һидив (оттоман خدیو [hıdiv]) — Ғосман империяһы (1867—1914) осорона ҡараған Мысырҙағы вице-солтан титулы. Был титулды Исмәғил, Тәүфиҡ һәм Ғәббәс II йөрөткән.
Этимологияһы
Термин европа телдәренә ғосман төрөк теленән (ғосм. خدیو hıdiv) француз теле (франц. khédive) аша килгән, ә улар үҙ сиратында уны фарсы теленән (фарсы خدیو xadêv), ә фарсы теле — бактрия теленән (бактр. χοαδηο «әмер») үҙләштергән.
Трофимук Андрей Алексеевич
Трофимук Андрей Алексеевич (Андрэй Аляксеевіч ТрафімукТрафімук Аляксеевіч Андрэй; 3 август 1911 йыл — 25 март 1999 йыл) — СССР һәм Рәсәйҙең нефть һәм газ ятҡылыҡтарын разведкалау һәм геология өлкәһе ғалимы, геология-минералогия фәндәре докторы, СССР һәм Рәсәй Фәндәр академиялары академигы.
"Икенсе Баҡы"ны үҙләштереүҙә ҙур роль уйнаусы, Рәсәй Фәндәр академияһының геология һәм геофизика институтын ойоштороусы. Мәскәүҙә институт директоры булыуына ҡарамаҫтан, баш ҡала академиктары араһынан иң беренсе булып Новосибирскиҙа төҙөлөп ятҡан академия ҡаласығына күсеп килеүсе академиктарҙың береһе.1998 йылдың февралендә Рәсәй Федерацияһы Президенты Указы менән «Ватан алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» орденынан дәүләттең үҙ граждандарына ҡарата алып барған сәйәсәт законы менән ризалашмау гражданлыҡ позицияһы арҡаһында баш тарта. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1944). Ике беренсе дәрәжә Сталин премияһы лауреаты.
Биографияһы
Андрей Алексеевич Трофимук Белоруссияла 16 августаа Хветковичи ауылында (хәҙерге Жабинковский районы, Брест өлкәһе, Беларусь) тыуа. Белорус.
1929 йылда Ҡазан дәүләт университетының геология факультетына уҡырға инә. 1930 йылда Уралда тимер һәм боксит мәғдәнен фәнни-тикшереү партияһы начальнигы булып эшләй. 1933 йылда Ҡазан университетын тамамлағандан һуң, шул уҡ уҡыу йортонда аспирантурала ситтән тороп белем ала. 1938 йылда кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай.
Икенсе Баку
Университетты тамамлап, аспирантураға уҡырға ингәс, 1933 йылда А. А. Трофимук Башҡортостанға эшкә күсереүҙәрен һорай һәм шул йылдарҙа бында беренсе булып нефть ятҡылығы асылған Ишембайнефть тресында геолог булып эшләй башлап, баш геолог дәрәжәһенә тиклем күтәрелә. Беренсе йыл эшләгәндә уҡ ул Ишембай районы нефть ятҡылыҡтарын комплекслы өйрәнә һәм нефть тотҡолоҡтарының рифогенлы тәбиғәтен асыҡлай. «Ишембай нефть тотоусы эзбизташ» кандидатлыҡ диссертацияһында А. А. Трофимук Урал тауҙары буйында яңы типтағы нефть ятҡылыҡтарын эҙләүҙең зарурлығын иҫбатлай (1938 йыл).
Һуғыш башланыу менән нефткә ихтыяж ҡырҡа арта, ә уны Әзербайжандан ташыу ныҡ ҡатмарлаша, сөнки немец армияһы Волга һәм Төньяҡ Кавказға еткән була. Күп кенә тикшеренеүселәрҙең шиләнеүенә ҡарамаҫтан, А. А. Трофимук Карлинский-Кинйәбулат брахиантиклиналь йыйырсыҡтары зонаһында нефть быраулай башлауҙы тәҡдим итә. Тәүге скважиналар тоҡомдарҙа нефть булмауын күрһәтә, шунлыҡтан күп күренекле геологтар быраулауҙы туҡтатырға ныҡыша. Әммә Трофимук пермь ҡатламдарындағы ярыҡтарҙа нефть коллекторҙары булыуын дәлилләй. 1943 йылда нефть табыла. А. А. Трофимук девон нефтен эҙләү юлдарын дәлилләй. 1944 йылда Туймазы нефть ятҡылығы майҙанында ҙур нефть ятҡылығы асыла, 1946 йылда — Баулыла һәм башҡа ятҡылыҡтарҙа ла нефть табыла. А. А Трофимук етәкселегендә ул заман өсөн юғары дебитлы ярыҡ аргиллитарҙа Кинйәбулата нефть ятҡылығы табыла. 1944 йылдың 26 сентябрендә девон тоҡомдарында гигант Туймазы нефть ятҡылығы асыла. Героик һуғыш йылдары өсөн был геологтарының ҙур ҡаҙанышы була. Ул Волга-Урал нефть-газ провинцияһының донъялағы иң эре ятҡылығы булып һанала. Был шул ваҡыттағы һынаулы һуғыш йылдарында Совет Армияһы алып барған хәрби операцияларҙа беҙҙең танктарҙы һәм авиацияны нефть продукттары менән тәьмин итергә ҙур мөмкинселек бирә.
1944 йылдың 24 ғинуарында «Правда» гәзитендә СССР Юғары Советы Президиумының указы менән «Башнефть» тресының баш геологы Трофимук Андрей Алексеевичкә яңы ятҡылыҡтар асҡаны һәм уларҙы табыуҙың прогрессив юлдарын индергәне өсөн геологтар араһынан иң беренсе итеп Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.
Министрлыҡта
Докторлыҡ диссертацияһын яҡлағандан һуң (1949) 1950 йылда А. А. Трофимук СССР нефть сәнәғәте министрлығының геология хеҙмәтен етәкләй. Уның етәкселеге аҫтында Татарстанда, Украинала һәм башҡа төбәктәрҙә яңы нефть ятҡылыҡтары асыла. Бер үк ваҡытта А. А. Трофимук Фәнни тикшеренеүен дауам итә һәм 1953 йылда ул СССР Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы итеп һайлана. А. А. Трофимук СССР нефть сәнәғәте министрлығында эшләгән йылдарында Себерҙә нефть һәм газ эҙләү мәсьәләләре менән шөғөлләнә. 1951 йылда ул Красноярск крайының төньяҡ райондарының, Яҡут АССР-ының нефть һәм газлы райондарын баһалаусы Хөкүмәт комиссияһын етәкләй. 1952 йылда Көнбайыш һәм Көнсығыш Себерҙә нефть ятҡылыҡтарын эҙләү эштәрен көсәйтеү өсөн әүҙем рәүештә саралар ойоштора.
Хеҙмәт эшмәкәрлеге
РСФСР-ҙың 6-10-сы саҡырылыш Юғары Советының депутаты (1963—1990). 1999 йылдың 24 мартында вафат була. Новосибирск ҡалаһының Көньяҡ (Чербузинский) зыяратында ерләнгән.
Библиография
А. А. Трофимук лично и в соавторстве написал более 500 научных трудов, в том числе десятки крупных монографий.
Матвеева Людмила Михайловна
Матвеева Людмила Михайловна (1 февраль 1957 йыл) — СССР һәм Рәсәй спортсыһы, ғалим-социолог. 1994 йылдан М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 2013 йылдан спорт дисциплиналары кафндраһы мөдире. Социология фәндәре кандидаты (2004), профессор (2009). СССР-ҙың халыҡ-ара класлы спорт мастеры (1985), еңел атлетика буйынса Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры (2005). Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы (1998). Рәсәй Федерацияһының (2006) һәм Башҡортостан Республикаһының (2006) атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре. Дүрт тапҡыр донъя чемпионы, ике олимпия уйындары ҡатнашыусыһы (Сеул (1988), Барселона (1992).
Биографияһы
Людмила Михайловна Матвеева 1957 йылдың 1 февралендә Башҡорт АССР-ының Өфө ҡалаһында тыуған. Ул Салауат Юлаев исемендәге спорт клубында йүгереү менән шөғөлләнә. Беренсе тренеры — Федосеев С. А., 1974—1994 йылдарҙа тренеры Г. А. Ушков. Матвеева менән шулай уҡ тренер Г И. Алексеев эшләй.
1993 йылда Өфөлә М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетын тамамлай.
СССР (1984), БДБ (1992), Рәсәй (1993) йыйылма командаһы ағзаһы.
1994 йылдан Башҡорт дәүләт педагогия институтында уҡытыусы булып эшләй, ә 2000 йылдан — Башҡортостан физик культура институтында тренер-уҡытыусы факультеты деканы. БДПУ-ның спорт дисциплиналары кафедраһы профессоры, Башҡортостан физик культура институтында спорт һәм физик тәрбиәнең циклик төрҙәре теорияһы һәм методикаһы кафедраһы профессоры.
Бала төлкө (йондоҙлоҡ)
Бала төлкө (йондоҙлоҡ) (Vulpecula) — йондоҙлоҡ, иң яҡты йондоҙо — Ансер (α Vul), яҡтылығы 4,44 була. Майҙаны буйынса урыны — 55.
Оберштадт
Оберштадт (Oberstadt) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 376 кеше йәшәй. Майҙаны — 13,41 км2. Диңгеҙ кимәленән 430 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98530 һәм автомобиль коды — HBN.
Жаир Болсонару
Жаи́р Месси́ас Болсона́ру (Jair Messias Bolsonaro; 21 март 1955 йыл, Глисериу) — Бразилия Федератив Республикаһының 38-се президенты.
Быкова Елизавета Ивановна
Быкова Елизавета Ивановна (Елизавета Ивановна Быкова, 4 ноябрь 1913 йыл, Боголюбово ауылы, хәҙерге Владимир өлкәһе — 8 март 1989 йыл, Мәскәү) — шахмат буйынса өсөнсө донъя чемпионы–ҡатын-ҡыҙ (1953-56, 1958-62), атҡаҙанған спорт мастеры (1953), халыҡ-ара гроссмейстер (1976). Журналист.
Биографияһы
Елизавета Ивановна Быкова 1913 йылдың 4 ноябрендә хәҙерге Владимир өлкәһе Боголюбово ауылында ҙур крәҫтиән ғаиләһендә тыуған (ун өс бала араһынан, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, өсөһө генә иҫән ҡалған). Башланғыс синыфты тамамлай һәм оло ағаһы Василий менән Мәскәүгә күсенә. Унда ул беренсе тапҡыр шахмат менән таныша һәм 14 йәшендә мәктәп ярыштарында ҡатнаша. Сергей Белавенец һәм Николай Рюминда шөғөлләнә. Елизавета Бокованың шахмат биографияһының башын 1935 йыл тип һанарға мөмкин.
Беренсе уңышҡа Мәскәү чемпионатында өлгәшә (1937, 3 сө урын), алты тапҡыр Мәскәү чемпионы (1938-52) һәм өс тапҡыр СССР чемпионы (1947, 1948, 1950).
Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында ул полиграфия предприятиеларында эшләй башлай, Мәскәү дауаханаларында лекцияләр уҡый һәм күп шахмат уйыны сеанстары үткәрә, уның инициативаһы менән шахматсы кыҙҙар госпиталгә шефлыҡ итә.
1953 йылда ул донъя чемпионаты матчында 8: 6 иҫәбе менән Людмила Руденконы еңә. 1950 йылдар аҙағы - 1960 йылдар башында Мәскәүҙә донъя чемпионаты өсөн ул өс матч уйнай (1958 һәм 1960 йылдарҙа Ольга Рубцова һәм Кира Зоринаға ҡаршы). 1962 йылда ул Нона Гаприндашвилиҙан еңелә. Ул — 1970 йылдар аҙағына ҡәҙәр Мәскәү турнирҙарында сығыш яһай.
Уны Хованское зыяратында ерләйҙәр.
Хәтер
2013 йыл ФИДЕ тарафынан «Елизавета Быкова йылы» тип иғлан ителә.
Мүдәжәр
Мүдәжәр, «мүдәжәр» стиле (mudéjar ҡалырға рөхсәт алғандар; مدجّن [mudaǧǧan] — эйәләтелгән) — Испанияла киң таралған, архитектурала, монументаль-биҙәү һәм биҙәү-ҡулланма сәнғәтендә сағылыш тапҡан художестволы стилдең шартлы атамаһы .. Исеме мүдәжәр булараҡ билдәле дини төркөмдән алынған.
Тасуирламаһы
XII—XVI быуаттарҙа Испания архитектураһында, һынлы сәнғәттә һәм биҙәү-ҡулланма сәнғәтендә үҙенсәлекле синтетик стиль барлыҡҡа килә, унда мавритан, готика һәм (һуңыраҡ) ренессанс сәнғәте элементтары тығыҙ үрелеп бара. «Мүдәжәр» стилендәге әҫәрҙәрҙе мосолман һәм христиан оҫталары ижад итә. Мүдәжәрҙар сәнғәте-художество сифаты буйынса бер төрлө булмаған һәм һәр ваҡыт шартһыҙ булмаған күренеш; тикшеренеүселәр уның хатта иң яҡшы өлгөләренә хас икенселлек төҫмөрөн билдәләй.
Мүдәжәр стилендә мавритан архитектураһының төп конструктив элементтары : даға рәүешендәге (ҡайһы берҙә уҡлы тамамланған) арка, һигеҙ саталы йондоҙ барлыҡҡа килтереүсе көмбәҙле япмалар, йыйылма ағас түшәмдәр, гипс орнаменты һәм стеналарҙағы төҫлө һыҙаттар, шулай уҡ аҡһыл-зәңгәр төҫтәге ацулей, йәки асулехос һаҡланған. Биналарҙың тере һәм ирекле арауыҡ композицияһының нигеҙе булып эске ихата хеҙмәт итә, уның тирәләй башҡа биналар тупланған. Ҡоролмалар ябай, рациональ, климат шарттарына бик яҡшы яуап биргән планлаштырыу менән айырылып тора; мүдәжәр стилендә торлаҡ биналар теләп төҙөлә — шулай уҡ арзан материалдар (кирбес, ағас, гипс) һәм халыҡ оҫталарының арзан эшсе ҡулдары йәлеп итә. Стиль Кастилия (Толедо), Арагон (Сарагоса), Каталония һәм Әл-Әндәлүстә (Кордова, Севилья) айырым үҫеш ала
XIV быуаттан готика һәм мавритан традицияларының дөйөм ҡушылыу процесы бөтөнлөк һәм органик характерға эйә була.
Солоновка (Иня ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иня йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Кесе Балык
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Анновка (Бүздәк районы)
Анновка (Анновка) — Башҡортостандың Бүздәк районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 19 кеше. Почта индексы — 452715, ОКАТО коды — 80217813002.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Чолус
Чолус — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кыма йылғаһының һул ярына тамағынан 171 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 52 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Бәләкәй Һүмес (йондоҙлоҡ)
Бәләкәй инә айыу (йондоҙлоҡ) (Ursa Minor) — йондоҙлоҡ, иң яҡты йондоҙо — Кохаб (β UMi), яҡтылығы 2,08 була. Майҙаны буйынса урыны — 56.
Ҡаҙмаш
Ҡаҙмаш (Казмаш) — Рәсәй йылғаһы. Башҡортостан, Белорет районы Ямантау яны биләмәләрендә аға. Йылға Инйәр йылғаһының һул ярына тамағынан 183 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Элгәре Ҡаҙмаш тамағында урмансылар ҡасабаһы булған.Хәҙер Оло Инйәрҙең һул ярында ҙур яландар ғына ҡалған. Карталарҙа күрһәтелгән юлдар һирәк файҙаланыла, күптәрен ҡыуаҡтар алған һәм улар юҡҡа сыҡҡан. Мәҫәлән, Еҙем яғына киткән юл шундай яҙмышҡа дусар булған. Һыу ҡайтҡанда башлыса йылға буйлап, ярҙан-ярға сығып хәрәкәт итәләр
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Эҫем йылғаһы, йылға башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Ҡаҙмаш турист маршрутында
Инйәр йылғаһының ҡушылдыҡтарынан Ҡаҙмаш йылғаһын да кәмәсе спортсылар үҙ итә. Яҙғы һыу ташыуында ҡар һыуҙары уның ағымын тулыландыра һәм көсәйтә, ауышлығы 10-15 м\км тәшкил итә. Үрге ағымында лапы йыйылып, ҡамасау тыуҙыра. Һуңғы 6 саҡрымында үҙән киңәйә, ярҙары буйынан урманлы терраса һуҙыла, насар ғына юл бар. 6-8 м киңлектәге йылға ташлы йырҙанан аға, шаршылар йыш осрай. Һул ярынан 100 м бейеклеккә еткән ҡаялар теҙелгән. 10 майҙан һуң ташҡын ҡайта һәм кәмә менән төшөү мөмкин түгел
Түбән Аҡбаш
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше) 2002 йылғы мәғлүмәт буйынса ауылда 125 кеше йәшәй. Шуларҙың 45% татарҙар, 45% башҡорттар
Бетти Уильямс
Бетти Уильямс (Betty Williams, 22 май 1943 йыл) — Мейрид Корриган менән берлектә тыныслыҡ буйынса 1976 йылғы Нобель премияһы лауреаты, Тыныс кешеләр берләшмәһен (Community of Peace People) ойоштороусыларҙың береһе. Был ойошманың эшмәкәрлеге Төньяҡ Ирландияла ҡанлы конфликтты тыныс көйләргә ярҙам итә.
Тыныслыҡ урынлаштырыу эшмәкәрлеге
Төньяҡ Ирландияла сағыштырмаса һирәк осрай торған ҡатнаш ғаиләлә (атаһы — протестант, әсәһе — католик) тыуа.
Болонья (футбол клубы)
«Болонья» (Bologna FC) — Италия футбол клубы, Эмилия-Романья төбәгенең шул исемдәге провинцияһы һәм ҡалаһынан. Илдең иң титуллы клубтарының береһе, 7 тапҡыр Италия чемпионатында еңеүсе.
Бетти Уильямс
Тыныслыҡ урынлаштырыу эшмәкәрлеге
1976 йылдың 10 авгусында Уильямс ИРА яугирҙәре машинаһының өс баланы тапап үлтереүенең шаһиты була. Был өс баланың әсәһе Анна Магуайр (Anne Maguire) иҫән ҡала, әммә 1980 йылда Яңы Зеландияла үҙ-үҙен үлтерә.
Ваҡиғанан һуң ике көн үткәс, Уильямс тыныслыҡ тураһындағы петиция аҫтына 6000 ҡултамға йыя, ваҡытлы баҫмаларҙа ла уның тураһында күп яҙа башлайҙар. Анна Магуайрҙың һеңлеһе Мейрид Корриган менән бергәләп улар Ҡатын-ҡыҙҙар тыныслыҡ яҡлы (Women for Peace) тигән ойошма ойоштора, һуңыраҡ уның атамаһы Тыныс кешеләр берләшмәһе тип үҙгәртелә. Был ойошманы ойоштороуҙа уларға журналистка Кьяран Маккеон (Ciaran McKeown) ярҙамлаша, ул берләшмә Декларацияһын яҙа һәм уны яҡлап митинг ойоштора.
Болонья (футбол клубы)
Тарих
2014 йылдың октябрендә Америка бизнесмендары Джо Такопин һәм Джоуи Сапуто «Болонья»ның яңы хужалары була һәм улар клубҡа ҙур инвестициялар индерәсәге тураһында әйтә.
Бетти Уильямс
Тыныслыҡ урынлаштырыу эшмәкәрлеге
1977 йылда Уильямс менән Корриганға тыныслыҡ буйынса Нобель премияһы тапшырыла (1976 йыл өсөн). 1978 йылда берләшмәне ойоштороусыларҙың өсөһө лә вазифаларынан китеп, яңы әүҙемселәргә үҙҙәрен күрһәтергә мөмкинлек аса.
Шәхси тормошо
Атаһы Уильямс м-р Смит (Mr. Smyth) — ит сабыусы, әсәһе йорт хужабикәһе була. Башланғыс белемде — Изге Тереза исемендәге мәктәптә (St. Teresa’s Primary School), урта белемде Изге Доминиктың грамматика мәктәбендә (St. Dominic’s Grammar school) ала. 1961 йылдың 14 июнендә Ральф Уильямсҡа кейәүгә бара. Улдары Пол тыуа, ул футболсы була, йәнә ҡыҙҙары Дебора донъяға килә. 1982 йылда Бетти ире менән айырылыша һәм, икенселәйгә Джеймс Т. Перкинс менән өйләнешеп, АҠШ-тың Флорида штатына күсә. Лекциялар уҡый.
Болонья (футбол клубы)
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="">
Мечел
«Ме́чел» — Рәсәйҙең эре тау һәм металлургия компанияһы. Тулы исеме— «Мечел» асыҡ акционерҙар йәмғиәте. Идара офисы Мәскәүҙә урынлашҡан.
Рәсәйҙең иң эре компаниялары исемлегендә 20-се урында (2012 йыл).
Тарих
Компания 2003 йылда ойошторолған. 2013 йылдың 1 авгусында Мечел Тихвинск ферросплав заводы (Ленинград өлкәһе) һәм «Мечел-хром» комбинатты (Ҡаҙағстан) төрөк Yildirim Group компанияһына һатты.
Хужалар
Игорь Зюзин - 67,42% акция.
Дәүләт органдарынан тәнҡит
«При внутренней цене 4100 руб. продают за границу себе же самим, своим собственным оффшорным компаниям, в данном случае — в Швейцарию, по цене 1100 руб., то есть в 4 раза дешевле»
Бынан һуң Мечел акциялары тағы ла 33 процентҡа арзанайҙы. По данным на август 2011 года капитализация компании была всё ещё в два раза ниже, чем в июле 2008 года.
Ындэль-Кикя
Ындэль-Кикя — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Печаль-Кы йылғаһының һул ярына тамағынан 138 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Кесе Варь-Еган
Кесе Варь-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Юганская ҡылымығының һул ярына тамағынан 121 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Рок
Рок (Rock) — заманса музыка стиле. Рок-музыка электр музыка ҡоралдарында (электр гитараларҙа, синтезаторҙа) уйнала. Рок XX быуаттың уртаhында барлыҡҡа килә. Рок һүҙе (инглиз телендә «һелкенеү», «тирбәлеү», «бәүелеү») был осраҡта roll, twist, swing, shake кеүек ритмик хистәргә бәйле музыкаль йүнәлеште аңлата. Электромузыка инструменттарын ҡуллыныу, ижадта үҙ әҫәрҙәреңде ҡуллыныу кеүек билдәләре икенсел булып тора һәм яңылышлыҡҡа килтерә. Роктың ҡайһы бер музыка стилдәре бәхәсле.
Хиппи, панк, металлистың, гот, эмо, индирокер, ска кеүек субкультура күренештәре рок-музыка менән ныҡлы бәйләнгән.
Рок-музыканың йүнәлештәре бик күп: "еңел" бейеү рон-н-роллынан (рок-н-ролл да рок йүнәлеше), поп-рок, брит-поп, бруталь һәм агрессив жанрҙар - дэт-метал һәм грайндкорға тиклем. Йырҙарҙың еңел һәм ирекле йөкмәткеленән алып, тирән ҡәтғи фәлсәфәи йөкмәткегә тиклем үҙгәрә. Рок музыканы йыш ҡына "поп музкаға" йәғни "попса" ҡаршы ҡуялар.
"Музыкаль экспрессия" тураһында айырым әйтергә була. Рок музыка башҡа жанрҙар менән сағыштырғанда көслө тауыш ҡуллана (төрлө сығанаҡтар буйынса 110 — 155 дБ). Был рок музыканың үҙенсәлеге, хатта ҙур симфоник оркестрҙың тауышыла 85 дБ менән сикләнә һәм һирәк осраҡта 115 дБ-ға етә. Электоакустик тауыш ҡулланған музыкаль йүнәлештәр генә "конкуренция" була ала. Рок-музыка блюздан башланған. Рок-н-рол һәм рокбилл иң беренсе жанрҙар булып тора. Рок-музыка баштараҡ, фолк, кантри, скиффл, мюзик-холл кеүек фольлор һәм эстрада музыкаһы менән тығыҙ бәйләнештә була. Рок-музыка барлыҡҡа килгәс уны төрлө музыка жанрҙары менән бәйләргә тырышып ҡарайҙар. 60 йылдар аҙағында академик музыка менән ҡушылған симфо-метал, 60 йылдар башында джаз-рок барлыҡҡа килә, 60 йылдар аҙағында латин музыкаһы менән берлектә латин-рок, һинд музкаһы менә берлектә кага-рок барлыҡҡа килә.
АҠШ, Көнбайыш Европа (айырыуса Бөйөк Британия) — рок музыканың үҙәктәре булып тора. Текстар башта инглиз телендә була, һуңғараҡ башҡа телдәрҙә лә рок башҡарыла. Рус рогы СССР-ҙа 60—70 йылдарҙа барлыҡҡа килә һәм 90-сы йылдарға тиклем үҫешә.
Рок музыкаһы музыкаль-теоретик ҡараштан
Рок музыка жанрының (музыка жанрҙарының башҡа төрҙәре — халыҡ музыкаһы, академик музыка, джаз һәм башҡалар) бер төрлө. Шунан сығып рок музыкаһы теорияһын уның музыкаль айырмалыҡтары һәм сифатын музыка жанры булараҡ өйрәнергә кәрәк.
Рок музыкаһын, ғәҙәттә рок-төркөм башҡара. Рок-төркөм вокалистан (ҡағиҙә булараҡ ул электрогитарала ла уйнай), бас-гитаристан, барабансынан һәм клавишниктан тора. Бас-гитара, ритм-гитара, һуҡма инструменттар — ритм-секцияны тәшкил итә. Шул аҡ ваҡытта рок-композицияларҙа башҡа төрлө музыка инструменттарын ҡулланыу осрағы ла билдәле.
Үҙгәрешһеҙ ритм — рок музыканы айырып торған сифаты. Шулай ҙа 60 йылдар башында уҡ ҡатмарлы төҙөлөшлө һәм ритмлы рок композициялары барлыҡҡа килә. Электрогитара — соло интрумент булып тора, шулай уҡ клавишалы инструменттар соло булыуы мөкин. Барлыҡ рок төркөмдәрҙә лә вокалист бар. Рок музыкаһы үҫеш дәүерендә блюз менән гармонияла булһа, хәҙер күпселек йүнәлештәрҙең уның менән дөйөм һыҙаттары юҡ.
Рок музыкаһы социо-фәлсәфә һәм психологик ҡараштан
Рок музыкаһы — музканың айырым бер жанры ғына түгел, ХХ быуатта үҙенеү субкультураһын булдырған айырым бер социо-мәҙәни феномен. Был төшөнсә менән күпселек эксперттар килешә.
Рок — бер яҡтан дөйөм ҡабул ителгән нармаларға ҡаршы конфликт, ҡапма-ҡаршы кәйефте емерә тоған йәштәр рупоры. Икенсе яҡтан — күңел асыу индустрияһын файҙаланып коммерция килеменә йүнәлтелгән шоу-бизнес ҡоралы. Ошо ике төрлөлөк жанрҙа ҡапма-ҡаршылыҡ тыуҙыра һәм "күтәрмәле" үҫеүенә килтерә. Ысынында иһә роктың тарихы оҡшаш циклдар аша үтә. Һәр цикл бунт, протест, яңы стилдәр һәм сәнғәт байлыҡтары барлыҡҡа килеү, яңы төркөмдәр һәм башҡарыусылар барлыҡҡа килеү кеүек этаптарҙан тора. Ә артабан даими «эйәләштереү», «коммерциялаштырыу», ябайлаштырыу һәм икенсел рок төркөмдәр төҙөү этабы.
Рок музыкаһы үҙ-үҙеңде тотоу һәм тормош ҡиммәттәре, үҙенә күрә айырым фәлсәфә кеүек «рок-н-ролл йәшәү рәүеше» мәҙәни феноменын тыуҙыра. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, төрлө ағымдарҙа барлыҡҡа килгән субкультураларҙың уртаҡлағы юҡ. Рок-музыкһы сағыштырмаса ҙур мауыҡтарғыс энергияға (драйвҡа) эйә. Ул шәхесте йәмғиәттәге тотороҡло принциптарҙан, стереотиптарҙан, тирә-яҡтағы ысынбарлыҡтан азат итә.
Беренсе аҙымдар
Рок музыкаһы блюз, ритм-энд-блюз, буги-вуги, кантри, госпел музыкаһы һыҙаттарын үҙләштереп рок-н-ролл жанрынан барлыҡҡа килә. Роберт Джонсон, Лидбелли, Мадди Уотерс кеүек блюз башҡарыусылар рок-н-ролл үҫешенә булышлыҡ итәләр. «Рок-н-ролл» бейергә саҡытыусы 40-сы йылдарҙағы госпел йырҙарынан барлыҡҡа килә. Беренсе йырҙы («Good Rockin’ Tonight») Рой Браун башҡара.1949 йылда Уайлд Билл Мур башҡарыуында «Rock And Roll» йыры сыға.
Беренсе булып рок-н-роллды америкалылыр башҡара, тик иң беренсе ниндәй йыр йәки пластинка булғанын билдәләү мөмкин түгел. 1950-се йылдарҙа сыҡҡан «Fat Man» Фэтс Домино минглдары булыуы мөмкин. Башҡа фараздар буйынса 1951 йылда яҙылған «Rocket 88» (Jackie Brenston and his Delta Cats) беренсе рок-н-ролл булып тора.
50-се йылдар аҙағында Рок-н-ролл
Фэтс Домино, Бо Диддли һәм Чак Берри — рок-н-роллды тулы жанр итергә нигеҙ һалған башҡарыусылар.
Чак Берри музыка менән 1953 йылда шөғөлләнә башлай, ә 1955 йылда беренсе синглын яҙа. Чак Берри йырҙың текстында, гитара уйнауҙы рок стилен һала. Рок-н-ролл стилендә башҡа башҡарыусы булараҡ афроамерикалы Литтл Ричардты билдәләп үтергә була. Ул «гараж рогы»н һәм протопанкты формалаштыра, уның йырлауы һәм пианинола уйнауы, конкуренттарға ҡарағанда, агрессив һәм ныҡышмалыраҡ була.
Тәүҙәрек рок-н-ролл афроамерикалылар аудидорияһына йүнәлтергән махсус музыка кеүек ҡабул ителә. Рок-н-роллды башҡарыусы аҡ тәнле артистар ҙа табыла. Билл Хейли башҡарыуында «Rock Around the Clock» композицияһы был өлкәлә емергес көскә эйә була.
Әммә «рок-н-ролл короле» титулын башҡа аҡ тәнле башҡарыусы — Элвис Пресли яулай. Ул үҙенең йырҙарын ҡара тәнле артистар менән бер кимәлдә яҙҙыра. Диджейҙар уның йырҙарын эфирға ҡуйғанда аудиторияна махсус рәүештә иҫкәрткәндәр — был йырҙы аҡ тәнле артист башҡара.
Рок-н-роллдың тағы ла бер танылған аҡ тәнле башҡарыусыһы Джерри Ли Льюис була, ул пианинола уйнау һәм башҡару манераһы өсөн «Killer» ҡушаматын ала. Һуңыраҡ рок-н-ролдың Бадди Холли һәм Everly Brothers исемдәре менән бәйле йомшағыраҡ формалары барлыҡҡа килә.
Сандыбейю
Сандыбейю — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Хыльчую йылғаһының уң ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 50 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Щучье (Ҡурған өлкәһе)
Щучье — ҡала. Рәсәй, Ҡурған өлкәһе Щучье районының административ үҙәге. 1750 йылда барлыҡҡа килгән; 1945 йылда ҡала статусын алған.
Административ-территориаль ҡоролош сиктәрендә район ҡарамағындағы ҡала булып тора. Муниципаль ҡоролош сиктәрендә ҡала биләмәһе статусына эйә Щучье ҡалаһы муниципаль берәмек барлыҡҡа килтерә, ҡала уның составында берҙән-бер тораҡ пункт булып тора.
Халҡы 9476 кеше (2020).
Этимологияһы
Оло быуын хәтерләүенсә, уларҙың ата-бабалары Тамбов, Пермь, Курск һәм Орел губернаһынан, алпауыттарҙың ҡанһыҙлығынан ҡотолоу өсөн Урал тауын артылып, билдәһеҙ күл янында төпләнгәндәр. Күлдә суртан күп булған, шуға күрә Щучье (Суртанлы) тип исем бирелгән.
Географияһы
Ҡурған ҡалаһынан 176 саҡрым көнбайышҡараҡ һәм «Иртыш» федераль автомобиль юлынан көньяҡҡа табан 3 саҡрым алыҫлыҡта урынлашҡан.
Ҡала аша Транссиб тарихи юлы үтә. Көньяҡ-Урал тимер юлының Щучья тимер юл станцияһы бар.
Тарихы
1750 йылда барлыҡҡа килгән. Немец ғалимы, энциклопедист, тәбиғәт фәндәре белгесе Петер Симондың (Пётр Симон) маршруты Урал аръяғы Сумләк биҫтәһе Пивкино ауылында башланған һәм был төбәк тураһында иҫтәлектәр баҫып сығарған («Путешествие по разным местам Российского Государства». Часть вторая. Книга вторая. 1770 г.)
1837 йылдың 7 июнендә Силәбе аша үтеп барышлай император Александр II булып киткән. Уның свитаһында билдәле шағир Василий Андреевич Жуковский ҙа булған, ул ошо төбәктәрҙе бик күп һүрәткә төшөрөп алған.
1923 йылға тиклем Щучье ауылы Ырымбур губернаһы Силәбе өйәҙенең Сухобор улусы составына ингән. 1924 йылдың 28 февралендә Урал өлкәһенең Силәбе өйәҙе Щучье районы ойошторола, ә Щучье ауылы район үҙәгенә әйләнә. 1929-1930 йылда Көньяҡ Уралда тәүге Щучье МТС-ы төҙөлә.
1941 йылда Щучье ҡасабаһына Брянск һәм Прилуки ҡалаларынан ике заводтың ҡорамалдары эвакуациялана. Завод Щучье МТС-ы бинаһында урынлашҡан. Һуғыш ваҡытында танкылар һәм самолёттар өсөн ут һүндергестәр, шулай уҡ миномёттар өсөн мина сығарыу яйға һалына. Һуғыштан һуңғы осорҙа ул Рәсәй Эске эштәр министрлығының янғынға ҡаршы машиналар эшләү заводы була. Ут һүндергестәр 34 илгә етештереп һатыла. Хәҙер завод эшләмәй.
1942 йылдың йәйендә Щучье эшселәр ҡасабаһы булып китә.
1945 йылдың 16 майында Щучье ҡасабаһына ҡала статусы бирелә.
1974 йылда Сүмләк станцияһы Көньяҡ Урал тимер юлының Щучье станцияһы тип атала башлай.
Халҡы
2019 йылдың 1 ғинуарына ҡарата ҡала халыҡ иҫәбе буйынса Рәсәй Федерацияһының 1115 ҡалаһынан 941-се урында була.