cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Еремеев Иннокентий Иванович
Еремеев Иннокентий Иванович (27 февраль 1878 йыл — 12 ноябрь 1925 йыл) — Рәсәй империяһының хәрби һәм дәүләт эшмәкәре. Хабаровск (1906—1914) һәм Владивосток ҡалаларының башлығы (1920—1922).
Биографияһы
Иннокентий Еремеев Иванович Рәсәй империяһы Киев губернаһында 1869 йылдың 27 февралендә тыуған. Александровский хәрби училищеһын тамамлаған, Артабан тәүҙә Иркутскиҙа, ә 1896 йылда — Приамурье хәрби округында хеҙмәт итә. Полковник дәрәжәһенә тиклем етә. Отставкаға сыҡҡас эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнә, Хабаровскиҙа эзбиз һәм һабын заводы хужаһы була.
Вануату
Республика Вануату — (ҡитға исеме) лағы дәүләт.
Еремеев Иннокентий Иванович
Биографияһы
Февраль революцияһынан һуң И. И. Еремеев Владивостокка күсеп китә, шулай уҡ бында ҡала үҙидара һәм йәмәғәт тормошонда әүҙем ҡатнаша башлай. Владивосток «Партияһыҙ-демократик блок» ойошмаһынан Владивосток ҡала идаралығына гласный итеп һайлана һәм "Чуркооператив"тың етәксеһе була. 1919 йылда Колчак хөкүмәтенең Юғары вәкәләтле кәнсәләрендә эшләй, Владивосток ҡалаһы башлығының урынбаҫары була.
1920 йылдың мартында Ҡала думаһы тарафынан Владивосток ҡалаһының башлығы вазифаһында раҫлана. Был вазифала 1922 йылдың июненә тиклем тора һәм, ҡала менән етәкселек итеүҙе А. И. Лякерға тапшырып, сигенгән Аҡ армия частары менән Владивостокты ташлап китә.
Тормошоноң һуңғы йылдарында Харбин ҡалаһында эмиграцияла йәшәй. 1925 йылдың 12 ноябрендә вафат була
Янина (ҡала)
Янина Грецияның төньяҡ- көнбайышындағы ҡала. Диңгеҙ кимәленән 480 метр бейеклектә, Янина күле буйында, Салониктан көньяҡ-көнбайышҡа ҡарай  209 км, һәм Афинанан төньяҡ-көнбайышҡа ҡарай 311 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Шул уҡ исемле общинаның (дим), шул уҡ исемле периферия берәмегенең, Эпир администрацияһының һәм  Көнбайыш Македонияның  административ үҙәге. 2011 йылда халыҡ иҫәбен алыу буйынса халҡы  кеше тәшкил итә. Майҙаны 17,355 квадрат километр.
Урта быуаттар
Антик Эврияһы халҡы өсөн Юстиниан I тарафынан төҙөлгән  «яҡшы нығытылған полис», ҡайһы бер тикшеренеүселәр уны Янина менән бәйләй. Был фаразды раҫлаған археологик ҡомартҡылар юҡ. Янина тураһында тик 879 йылда ғына, Навпактың викар епархияһына ҡарата телгә алына. Анна Комнина Янинаны өс тапҡыр телгә ала, шул уҡ ваҡытта бер ниндәй ҙә аңлатма бирмәй.
1082 йылда ҡала ваҡытлыса Боумэнд башлығында норманндар власына күсә. 1204 йылдан һуң Венеция Янинаға үҙ хоҡуҡтарын  белдерә, әммә ҡала өҫтөнән контроль Эпир деспотатына күсә, ә 1225 йылда   Янина фемаһы (хәрби-административ округ) төҙөлә. Янина 1259 йылда Пелагония янындағы һуғыштан һуң никей ғәскәрҙәре тарафынан ҡамауға алына, әммә 1318 йылда уны Византия баҫып алғанға тиклем оҙаҡ ваҡыт Эпир власы аҫтында ҡала. Византия дәүләтенә ҡушылғандан һуң ҡала статусы митрополияға тиклем күтәрелә.
1319 йылдың февралендә византия императоры Андроник II Палеолог хрисовул (грамота)  сығара, унда Янина граждандарының хоҡуҡтары  һанап кителә:  урындағы үҙидара элементтары, сауҙаға һәм ҡаланан ситтә хәрби йөкләмәләргә һалымдарҙан азат итеү, ҡала йолаларының һәм биләмәләренең тейелгеһеҙлеген   раҫлау. Был хрисовул ҡаланың тейелгеһеҙлеген һүрәтләгән  уникаль документ булып тора.
Яҡынса 1348 йылда Янина Стефан Урош IV Душан баҫымы аҫтында ҡолай, ә 1355 йылдан Симеон Урош яғына күсә.
1366/1367 йылдан башлап Янинала Фома Прелюбович II  хакимлыҡ итә, уның залими хакимлығы тураһында Янина йылъяҙмаһында һүрәтләнә. Албандарға ҡаршы көрәштә Прелюбович 1380 йылда төрөктәргә ярҙам һорап мөрәжәғәт итә. Әммә ҡала халҡы, албандарҙың һөжүменән ҡурҡып, Карло I Токконы үҙенең хакимы итеп таный, һәм Токко Янинаға үҙенең йәйге резиденцияһын күсерә, әммә тиҙҙән уның вафатынан һуң, 1430 йылда Янина төрөктәргә баш эйә.
1611 йылда баш күтәреүсе грек халҡы монах Дионисий етәкселеге аҫтында ҡаланы бер көнгә төрөктәрҙән яулап ала. Ихтилал баҫтырыла. Дионисий язалап үлтерелгән мәмерйә эргәһендә бөгөн обелиск тора.
XIX—XX быуаттар
1788 йылда ҡала солтан вассалы Әли-паша Тепелинскийҙың резиденцияһы була, ул сепаратизм пландарын хуплай һәм ғүмеренең аҙағынаса тиклем грек гетеристары менән бәйләнеш тота. Әли-пашаның үҙенсәлекле фигураһын һәм шул дәүерҙәге Янинаны Александр Дюма (атай) «Граф Монте-Кристо» әҫәрендә иҫкә ала. 1821 йылла грек ихтилалы башланыу менән солтан ғәскәрҙәре Әли-пашаны Янинала ҡамай, һуңынан шунда язалап үлтерә. 1913 йылда Беренсе Балҡан һуғышы барышында һәм Бизани районында ҡала өсөн барған көсөргәнешле һуғыштан һуң, Янина оҙайлы ҡамауҙан һуң грек армияһы тарафынан азат ителә һәм ҡабаттан грек ҡалаһы була. Хәл иткес һуғыш 19 февралдә  башлана. Бизани форты ҡолатылғандан һуң Янинаның яҙмышы хәл ителә. 21 февралдә Эсат-паша бирелеү тураһында тәҡдим менән парламентёр ебәрә  Янинала гректарға    кеше бирелә. 22 февралдә ҡалаға тантаналы рәүештә Греция короле Константин I инә.
1944 йылда оккупация ваҡытында йәһүд общинаһы (романиоттар) үлем лагерҙарына ҡыуыла.
Архитектураһы
Янина һарайы ҡаланың көньяҡ- көнсығыш өлөшөндә Янина күле эсенә инеп торған ярымутрауҙа урынлашҡан.
1082 йылда һарайҙы Боэмунд I баҫып ала һәм уны нығыта. Был дәүерҙән һарайҙың көньяҡ-көнсығыш яҡта Ич-Кале (İç Kale) тип аталған ҡәлғәһенең нығытмалары: Боумэнд булараҡ билдәле түңәрәк манараһы, һәм көнсығыш өлөшөндә шундай уҡ башняның фундаменты һаҡланған. Замоктың «эпано-гулас» тип аталған төньяҡ-көнсығыш ҡәлғәһендә  византия хакимы резиденцияһы һәм Изге Иоанн соборы  урынлашҡан. 1204 йылда Дүртенсе тәре походы рыцарҙәре Константинополде ала, уның халҡы Янинаға ҡаса. Михаил I Комнин Дук  (1205—1215) хакимлығы ваҡытында  ҡала стеналары, шулай уҡ һарайҙың төньяҡ-көнсығыш ҡәлғәһе стеналары  төҙөлә һәм нығытыла.
XIII быуатта Ич-Калела Архангел Михаил соборы төҙөлә.
Фома II Прелюбович (1366—1384) хакимлығы ваҡытында өҫтәмә нығытмалар, шул иҫәптән Фома башняһы төҙөлә.
XV быуатта төрөктәр Янинаны 1430 йылда буйһондорғандан һуң, Архангел Михаил соборы урынында Фетихье мәсете төҙөлә.
1618 йылда һарайҙың төньяҡ-көнсығыш ҡәлғәһе Изге Иоанн соборы урынында Аслан-пашаның мәсете төҙөлә. Бында уҡ XVII быуат башының  тюрбеһы (мавзолейы),   XVII быуат уртаһының  мәҙрәсәһе урынлашҡан. Эргәлә XIII быуат византия мунсаһы, XVII быуат башы хаммамы һәм ғосман дәүерендәге китапхана урынлашҡан. Замок Әли-паша идаралығы осоронда үҙгәртеп ҡорола һәм нығытыла (1788—1822). 1788 йылда Ич-Калела Әли-паша үҙенең һарайын,  резиденцияһын төҙөй. «Ҡаҙна» бинаһы һаҡланған. 1795 йылда ул Фетихье мәсетен яңынан төҙөй. 1815—1820 йылдарҙа һарайҙың төньяҡ-көнсығыш ҡәлғәһе менән йәнәш  Суфари-Һарай кавалерия казармалары  төҙөй, хәҙер Генераль дәүләт архивының Эпир  тарихи архивы. Ич-Калела Әли-пашаның кәшәнәһе урынлашҡан. Әли-пашаның һарайы 1870 йылда емерелә.
1918 йылда Ич-Калела Изге эскерһеҙҙәрҙең сиркәүе төҙөлә. 1933 йылдан һарайҙың  төньяҡ-көнсығыш ҡәлғәһендә   ҡала музейы урынлаша. 1913 йылдан Ич-Калела хәрби  госпиталь, 1995 йылдан — Янинаның Византия музейы  .урынлаша.
Мәғарифы
1828 йылда Зосимас мәктәбенә нигеҙ һалына.
1964 йылда Салоник Университеты филиалы асыла. Уның базаһында 1970 йылда Янина Университеты   ойошторола. Музей кампусы Янинанан алты километр көньяҡта Георгиос Дурутис исеме буйынса Дурутиста урынлашҡан. Изге Георгий Перистерас монастыры эргәһендә был территория Дурутисҡа ҡараған.
Янинала Арталағы үҙәге менән Эпир Технология институты филиалы   бар.
Транспорты
Янинала Пирра батшаһы исемен йөрөткән «Василевс-Пирос» Дәүләт аэропорты урынлашҡан.
Янинанан 10 км көньяҡтараҡ  2 автострада: «Эгнатий», E90 европа маршрутының өлөшө уҙа. Янина «Иония» 5 автострадаһының башы булып тора. Милли юл 5, европа маршрутының өлөшө, Янинаны Арта менән тоташтыра. Янина аша Е92 еворопа маршрутының өлөшө Трикала- Игуменица 6 милли юлы үтә. Милли юл 17 Янинаны Додона менән бәйләй. Е853 европа маршрутының өлөшө милли юл 20 Янинаны Козани менән тоташтыра. .
Астрономия
Янина хөрмәтенә Янина астероиды (383) аталған
Спорты
Футбол буйынса Греция чемпионатында ҡаланан «ПАС» футбол клубы ҡатнаша.
Ворошилов Климент Ефремович
1925 йылдан хәрби һәм диңгеҙ эштәре буйынса комиссар, 1934—1940 йылдарҙа СССР-ҙың оборона халыҡ комиссары. 1953—1960 йылдарҙа — СССР-ҙың Юғары Советы Президиумы рәйесе. Ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы, Социалистик Хеҙмәт Геройы. 1921—1961 һәм 1966—1969 йылдарҙа партияның үҙәк комитеты ағзаһы. ВКП(б) (1924—1926) ойоштороу комитеты ағзаһы. ВКП(б) Үҙәк комитеты Политбюроһы (1926—1952) ағзаһы, КПСС-тың Үҙәк комитеты Президиумы (1952—1960) ағзаһы.
Уфанет
Уфанет — телекоммуникациялар операторы, шулай уҡ Башҡортостан Республикаһы, Татарстан Республикаһы, Ырымбур өлкәһе һәм Новгород өлкәһе биләмәләрендәге система интеграторы. Әлеге ваҡытта компанияның Өфө ҡалаһынан тыш 9 ҡалала филиалы эшләй: Ырымбур, Ишембай, Нефтекама, Октябрьский, Орск, Стәрлетамаҡ, Салауат, Ҡаҙан, Түбәнге Новгородта.
Ворошилов Климент Ефремович
Ворошилов ВКП (б)-ның Үҙәк комитетында, КПСС-тың Үҙәк комитеты Президиумында (34,5 йыл) ағзалыҡ буйынса рекордҡа эйә.
Биографияһы
Климент Ворошилов 1881 йылдың 4 февралендә Рәсәй империяһы Екатеринослав губернаһының Бахмут өйәҙе Верхнее ауылында (хәҙер Украина, Луганск өлкәһендәге Лисичанск ҡалаһы) эшсе-тимер юлсыһы Ворошилов Ефрем Андреевич (1844—1907) һәм көнлөксө Ворошилова (ҡыҙ фамилияһы Агафонова) Мария Васильевнаның (1857—1919) ғаиләһендә тыуған. рус. Ете йәшенән көтөүсе, шахтер булып эшләй. 1893—1895 йылдарҙа Васильевка ауылында земство мәктәбендә белем ала (хәҙер Алчевск ҡала составына инә). 1896 йылдан Юрьев металлургия заводында, ә 1903 йылда Луганск ҡалаһында паровоздар төҙөү заводында эшләй.
Беренсе донъя һуғышы ваҡытында хеҙмәттән ситләшә.
Революцион эшмәкәрлеге
1903 йылдан — Рәсәй социал-демократик эшселәр партияһы (большевиктарҙың) /ВКП(б)/КПСС -тың ағзаһы. 1904 йылдан — Луганск большевиктар комитеты ағзаһы. 1905 йылдан — Луганск советы рәйесе, эшселәр стачкаһы, хәрби дружиналар ойоштороу буйынса етәксеһе. Дүртенсе (1906) һәм Бишенсе (1907 йылда) РСДРП(б) съезы депутаты. Псевдонимы «Володин» була. 1908—1917 йылдарҙа Баҡы, Петроград, Царицында йәшерен партия эшен алып бара. Бер нисә тапҡыр ҡулға алына, һөргөнгә ебәрелә. 1907 йылдың сентябрь аҙағында эске эштәр министры ошондай ҡарар сығара: «Выслать Ворошилова в Архангельскую губернию под гласный надзор полиции на три года, считая срок с 1 октября 1907 года» К. Е. Ворошиловтың һөргөн урыны итеп Архангельск губернаһындағы ҙур булмаған Пинега ҡалаһы билдәләнә 1907 йылдың 22 декабрендә һөргөндән ҡаса.
''«Архангельскому губернатору из Пинеги № 795. 22 декабря 1907 года скрылись политические Ворошилов и Найда. Исправник Кунников».''
1909 йылда Санкт-Петербургта ҡулға алына. Уны «Кресты» төрмәһенә ултырталар, ә һуңынан этап буйлап ҡабаттан Архангельск губернаһындағы Мезень ҡалаһына ебәрәләр, Климент Ефремович унда 1909 йылдың октябрь аҙағына тиклем йәшәй. 1910 йылдың аҙағында эске эштәр министры янындағы махсус кәңәшмә ҡарар итә: «Липаевҡа һәм Ворошиловҡа полицияның асыҡ күҙәтеүе һәм Архангельск губернаһына һөрөү срогын тағы ла бер йылға оҙайтырға, ә Избицкийҙы артабан полиция күҙәтеүе аҫтына Печора крайына оҙатырға». Губерна төрмәһе начальнигы Архангельск губерна жандарм идаралығына (1911 йылдың октябрендә) түбәндәгене еткерә:
''«… Климентий Ворошилов, миңә ышанып тапшырылған төрмәлә булған саҡта, әлеге йылдың 24 февраленән 10 авгусҡа тиклем өс тапҡыр дисциплинар язаға тарттырылыуы тураһында Һеҙгә еткерәм: 24 февралдә төрмә ҡағиҙәләрен боҙғаны өсөн карцерға 7 тәүлеккә; 28 мартта за арестанттарҙы законһыҙ талаптарға ҡотортоуы өсөн — 7 тәүлеккә һәм 1 июлдә саф һауала ял итеү ваҡытында ҡағиҙәләрҙе боҙғаны өсөн шулай уҡ 7 тәүлеккә ултыртылды. Үрҙә телгә алынған язаларҙан башҡа Ворошилов йыш ҡына төрмә тәртибен күп тапҡыр боҙғаны өсөн ултыртыуға һәм шелтәгә тарттырылды. Дөйөм алғанда, төрмәлә ултырған саҡта Ворошилов сиктән тыш алама тәртибе һәм үҙ һүҙле холҡо менән айырылып торҙо, администрацияға һәм надзорға ҡарата үҙен үтә тупаҫ тотто, шуның менән бергә башҡа арестанттарға үҙенең үрнәге менән алама йоғонто яһаны. Мәҫәлән, Ворошиловтың туранан-тура етәкселеге аҫтында уның менән бер камерала ултырған арестанттар аслыҡ иғлан иттеләр. Ошондай насар тәртибе арҡаһында Ворошилов аҙаҡҡы ваҡыт башҡа арестанттарҙан бөтөнләй изоляцияланды һәм айырым камерға урынлаштырылды».''
Ауырыу һәм аслыҡтан, төрмә карцерҙарынан көсһөҙләнгән Ворошиловты башта этап буйынса Мезенгә, артабан — Полярный Кругка тиерлек, Долгая Щель ҡасабаһына, ебәрәләр. Мезенда Ворошилов урындағы политссыльныйҙар төркөмдәре эшмәкәрлегенә сума. Һөҙөмтәлә — тентеүҙәр һәм яңы этаптар. 1912 йылдың мартында Ворошиловты бер-бер артлы Юромаға, Усть-Вашкаға, Дорогорскоеға күсерәләр. 1912 йылдың июлендә Ворошилов полицияның асыҡ күҙәтеүенән азат ителә. Ул Архангельскиға, артабан — губернанан ситкә, Донбасҡа, китә.
Талабск утрауҙары
Талабск утрауҙары (йәки Залит утрауҙары) Псков күленең көньяҡ-көнсығыш өлөшөндә, Псковтан 25 км төньяҡ-көнбайышта урынлашҡан.
Ворошилов Климент Ефремович
Революцион эшмәкәрлеге
Полиция һәм жандармерия Ворошилов артынан йәшерен күҙәтеү алып барыуын дауам итә. 1913 йылдың мартында, ике мәртәбә ҡулға алынғандан һуң, уға «рөхсәт ителмәгән эшмәкәрлекте тыйыу саралары» тураһында иғлан итәләр — ике йылға Пермь губернаһының Чердын өйәҙенә полицияның асыҡ күҙәтеүе аҫтына ебәрелә. Архангельск губернаһындағы кеүек, бында ла Ворошилов политссыльныйҙар менән бәйләнештәр булдыра, урындағы халыҡ араһында сәйәси эш алып бара. Ворошиловтың революцион эшмәкәрлеге бик яҡшы йәшерелгән була һәм шуға күрә уның Пермь һөргөнө срогы бер йылға ҡыҫҡартыла (Романовтарҙың батшалығына 300 йыл тулыу айҡанлы амнистияһы буйынса).
1914 йылдың 13 мартында Ворошилов Донбасҡа китә, әммә Луганскиҙа эш булмай, полиция эрәлекләүе лә көсәйә. Ворошилов башҡа ерҙә эш эҙләргә була. Беренсе донъя һуғышы башланғанда ул Царицында була, бында ул ҡорал заводында эшләй. 1917 йылғы Февраль революцияһынан һуң — Петроград эшселәр һәм һалдаттар депутаттары советы ағзаһы, Етенсе (Апрель) Бөтә Рәсәй конференцияһының һәм РСДРП(б)-ның алтынсы съезы делегаты. 1917 йылдың мартынан— Луганск большевиктар комитеты, августан — Луганск советы һәм ҡала думаһы рәйесе (1917 йылдың сентябренә тиклем).
Уфанет
Компания Өфө ҡалаһында иң ҙур интернет-провайдер һәм телевидение кабель операторы, Башҡортостан Республикаһында лидерҙарҙың береһе булып тора. Корпоратив клиенттар, физик шәхестәрҙе үҙ эсенә алған киң клиент базаһы, шулай уҡ элемтә операторҙары бар.
Ворошилов Климент Ефремович
Революцион эшмәкәрлеге
1917 йылдың ноябрендә, Октябрь революцияһы көндәрендә, Ворошилов Петроград хәрби-революцион комитеты комиссары була. 1917 йылдың 5 декабрендә Ф. Э. Дзержинский тәҡдиме буйынса Совнарком баш ҡалала тәртип һаҡлау өсөн махсус орган булдырыу тураһында мәсьәлә тикшерә. Совнарком планды тормошҡа ашырыуҙы К. Е. Ворошиловҡа йөкмәй. . Ф. Э. Дзержинский менән берлектә Бөтә Рәсәй Ғәҙәттән тыш комиссияһын (ВЧК) ойоштороу эштәрен алып бара. 1918 йылда Учредителдәр йыйылышында большевиктарҙан делегат була.
1918 йылдың март башында Ворошилов Харьковта Германия-Австрия ғәскәрҙәренән һаҡлаған беренсе Луганск социалистик отрядын ойоштора.
Талабск утрауҙары
Дөйөм майҙаны 1,54 км² тәшкил итә. Совет заманында утрауҙар менән шул тораҡ пункттар үҙгәртелә: Талабск — Залит итсемендәге утрауға,  ә Үрге утрау — Белов  исемендәге утрауға (Белов утрауы) — утрауҙарҙа совет власын урынлаштырырға тырышыусы һәм  аҡ гвардеецтар тарафынан үлтерелеүсе беренсе  ҡыҙыл комиссарҙар  хөрмәтенә (уҡытыусы Ян Залит һәм уның көрәштәше И.С. Белов) атала. Әгәр тораҡ пункттар рәсми рәүештә комиссарҙар хөрмәтенә аталған булһа, утрауҙарҙың иһә яҡты өйрәнеү әҙәбиәтендә,  рәсми документтарҙа, һәм халыҡ араһында утрауҙарҙың боронғо исеме лә, шулай уҡ тораҡ пункттар менән берҙәй шул уҡ исемдәре лә  (Үрге һәм Талабск)  киң таралған. Хәрби-топографик һәм картографик сығанаҡтар   утрауҙарҙың боронғо исемдәренә өҫтөнлөк бирә.
Ворошилов Климент Ефремович
Граждандар һуғышы
1921 йылда Кронштадт ихтилалын баҫтырыуҙа ҡатнаша. 1921—1924 йылдарҙа — РКП (б)Үҙәк комитетының Көнсығыш бюроһы ағзаһы, Төньяҡ-Кавказ хәрби округы ғәскәрҙәре командующийы. 1924—1925 йылдарҙа — Мәскәү хәрби округы ғәскәрҙәре командующийы һәм СССР-ҙың Революцион хәрби советы ағзаһы. Ленинды ерләү буйынса ойоштороу комиссияһы ағзаһы.
Оборона наркомы
М. В. Фрунзе вафат булғандан һуң Ворошилов СССР-ҙың хәрби ведомствоһын етәкләй: 1925 йылдың 6 ноябренән 1934 йылдың 20 июненә тиклем — хәрби һәм диңгеҙ эштәре буйынса наркомы, СССР-ҙың Реввоенсоветы рәйесе; в 1934—1940 йылдарҙа — СССР-ҙың оборона наркомы. Сталиндың ышаныслы фекерҙәше тигән репутацияһы була, Троцкий менән көрәшкән сағында ла, һуңғараҡ, 1920 йылдарҙың аҙағында, Сталиндың власы көсәйгән осорҙа ла, Сталинды яҡлап сыға. Граждандар һуғышы ваҡытында Сталиндың роле үтә ныҡ ҙурлап күрһәтелгән «Сталин һәм Ҡыҙыл Армия» китабы авторы. Шулай булыуға ҡарамаҫтан Сталин менән Ҡытайҙағы сәйәсәте буйынса, шулай уҡ Троцкий менән Зиновьевты Үҙәк комитетынан кисекмәҫтән сығарыу мәсьәләһендә конфликттары билдәле .1927 йылдың 4 июлендә Молотов Сталин үҙенең хатында яҙа: «Ворошилов доходит до огульного охаивания вашего руководства за последние 2 года». [[Файл:Киров,_Ворошилов_и_Микоян_в_группе_комсомольцев_города_Баку._1923_год.jpg|слева|мини|267x267пкс|С. М. Киров, К. Е. Ворошилов һәм А. И. Микоян Баҡыла.
Уфанет
«Уфанет» 150 000-дән ашыу фатирҙа телефон, кабель телевидениеһы, видеокүҙәтеү һәм FTTB технологиялары буйынса (йортҡа тиклем оптоволокно) Интернет хеҙмәттәре күрһәтә. Шулай уҡ корпоратив сектор өсөн дә (8000-дән ашыу клиент) эре хеҙмәт күрһәтеүсе булып тора: системалы интеграция, цифрлы элемтә каналы, радиоэзернет, селтәрҙәр төҙөү, ИТ-аутсорсинг, видеокүҙәтеү, монтаж эштәре.
Талабск утрауҙары
2000 йылда Талабск утрауҙарында 326 кеше йәшәй, 2007 йылда — 350 тирәһе кеше, 2010 йылда — 202 кеше, 2012 йылда — 193 кеше, 2013 йылда — 179 кеше йәшәй. Административ яҡтан Псков районына ҡарай һәм Залит утрауҙарының ауыл-ара территорияһын тәшкил итә. Халҡы ике ауылда тупланған: Утрау-Залит һәм һәм  Белов исемендәге утрау.
Ворошилов Климент Ефремович
Оборона наркомы
Фото, 1937 йыл.]] 1933 йылдың октябрендә хөкүмәт делегацияһы етәксеһе булараҡ Төркиәлә Мостафа Кәмал Ататөрк менән бергә Анҡарала хәрби парадты ҡабул итә. 1934 йылдың ғинуарында ВКП (б)-ның XVII съезында «Совет иленең оборонаһын тағы ла нығыраҡ көсәйтербеҙ» тип телмәр тота. 1935 йылдың ноябрендә Үҙәк башҡарма комитеты һәм СССР-ҙың Совнаркомы иң билдәле биш совет полководецтарына «Советтар Союзы Маршалы» яңы хәрби дәрәжәле исемен бирә. Улар иҫәбендә Ворошилов та була.
Талабск утрауҙары
Утрауҙар үҙҙәренең монах ауылдары менән  билдәле утрауы. Талабск утрауында Изге Николай храмы бар, уның башлығы 1958—2002 йылдарҙа православ диндарҙар араһында хөрмәтле протоиерей Николай Гурьянов була. 2002 йылда аҡһаҡал ошо утрауҙа ерләйнә. Уның ҡәберенә  ғибәҙәт ҡылыуҙар башҡарыла.
Тарихы
Талабск халҡы Стефан Баторий ғәскәрҙәренең Псковҡа ҡыҫымын тотоп тороуҙа үҙ өлөшөн индерә (1581—1582 йй.), ҡамауҙа ҡалған псковлыларҙы аҙыҡ-түлек менән тәьмин итә. Иң һуғышсан талабсклылар легенда буйынса, үҙ ғүмерҙәрен ҡурҡыныс аҫтына ҡуйып,  Стефан Баторийҙы  Псков-Печора монастырына үткәрмәйҙәр, батырлыҡтары өсөн  Иван Грозный рәхмәт йөҙөнән утраулыларға үҙ причалдарынан ирекле сауҙа итергә рөхсәт итә: бындай  иҡтисади өҫтөнлөк XVIII быуат аҙағына тиклем һаҡлана. Шул саҡта утрауҙа ҡаҡланған балыҡ менән һатыу иткән халыҡ һаны 3000 самаһы кеше тәшкил итә.
Уфанет
2013 йыл башына «Уфанет» ҡалаларҙа хеҙмәт күрһәтеү баҙарының ҙур өлөшөн биләй.
Ворошилов Климент Ефремович
Оборона наркомы
Ворошилов эшләгән осорҙа РККА заманса ҡораллана һәм техник яҡтан танктар һәм самолеттарҙың, шулай уҡ артиллерия орудиеларҙың яңы моделдәре йыһазландырыла. Бынан тыш, Ҡыҙыл Армияла яңы званиелар һәм айырмалыҡ билдәләре раҫлана, шулай уҡ яңы обмундирование индерелә.
Талабск утрауҙары
Тарихы
Талабский утрауҙары 1821 йылдың 12 мартында император Александр I биргән яңы статус һәм Александр посады тигән яңы исем ала. Шул уҡ ваҡытта Талабскта   ратуша барлыҡҡа килә, ул 1875 йылға тиклем эшләй. Ике утрауҙа (Үрге һәм Талабск) земство мәктәптәре асыла.
Брахма Пурана
Брахма Пурана (ब्रह्म पुराण, IAST:Brahma Purāņa) Санскрит телендә унһигеҙ төп Пураналарҙың береһе. Уны бөтә антологияларҙа ла Маха-Пурана тип атайҙар, һәм шулай итеп ул шулай уҡ Ади Пурана тип атала. Был текст өсөн тағы бер исем ул Саура Пурана, сөнки унда Ҡояш Хоҙайы Сурьяға бағышланған мәҡәләләр бар. Брахма Пурана исеме дөрөҫ булмаҫҡа һәм апокрифик булырға мөмкин, сөнки был тексттарҙың һаҡланып ҡалған манускрипттарында Һинд дине Хоҙайы Брахма тураһында һөйләнмәй, ә ысынлыкта улар географик Махатмья (сәфәр ҡылыусылар белешмәһе) булып тора. Һаҡланып ҡалғаны ул боронғо Брахма Пурана түгел, ә беҙҙең эраға тиклем тулыһынса үҙгәртелгән текст, бәлки һуңраҡтыр. Һаҡланып ҡалған манускрипттарда 245 бүлек бар. Был ике өлөшкә бүленгән: Пурвабхага (беренсе өлөш) һәм Уттарабхага (икенсе өлөш). Текст төрлө юрамаларда осорай, әһәмиәткә эйә оло айырмалар менән, һәм текст ваҡыт үтеү менән тағы бер ҡат мөхәррирләнгән булған. Һуңыраҡ Брахма Пуранаға Маһабһаратам кеүек Һинд дине тексттарынан һәм Вишну, Ваю, Самба һәм Маркандейя кеүек Пураналарҙан күп абзацтар индерелгән. Текст үҙенең бүлектәрҙең 60%-тан артығы Годавари Йылғаһы төбәгенең географияһы һәм изге урындарына бағышланыуы өсөн билдәле, һәм шулай уҡ Одиша тирәләй урындар һәм Раджастханда Чамбал йылғаһы ҡушылдыҡтары өсөн билдәле. Был сәйәхәт ҡылыусы белешмәләрендә Вишну, Шива, Дэви һәм Сурьяға бағышланған урындар һәм ғибәдәтханаларға дан уҡыла. Джаганнатха (Кришна, Вишнуға бағышланған) темалар башҡа өстән күберәк булғанға һаҡланып ҡалған тексттарҙың авторҙары Вайшнавлар тигән гипотеза яһарға була. Конарк Ҡояш Ғибәҙәтханаһының тәҡдим итеүе билдәле. 245 бүлектең, Брахма Пурананың 18 бүлегендә космология, мифология, генеалогия, манвантара (космик ваҡыт циклдары) әҙәбиәттең Пурана жанрҙарына ҡарай. Башҡа бүлектәрҙә Самскара ритуалы, Дхармашастраның ҡыҫҡартылмаһы, уның Ер географияһы тураһында теориялары, Самхья һәм Йоганың Индуизм фәлсәфәһе тураһында ҡыҫҡартылмаһы һәм башҡа темалар бар.
Талабск утрауҙары
Тарихы
Талабск утрауҙарында  йәки Александр посадында  1887 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса  2849 халҡы йәшәгән, 1897 йылдағы иҫәп алыу буйынса — 3381 кеше.
Брахма Пурана
Падма Пурана Брахма Пурананы Раджас Пурана төркөмөнә һала, был тексттың Брахмаға ҡарай тигәнде аңлата, ләкин һаҡланып ҡалған манускрипттарда Брахма тураһында һүҙ бармай. Был Пурананан Годавари йылғаһы төбәгенә сәйәхәт ҡылыу тураһында манускрипттар айырым һирәк осрай торған Гаутами-махатмья йәки Годавари-махатмья тип аталған айырым текст булараҡ осорай, ә Раджастханға ҡарағаны "Брахмоттара Пурана" тип атала. Традицияла "Брахма Пурана"ла 10 000 шиғыр тип әйтелә, ләкин һаҡланып ҡалған манускрипттарҙа 7000 һәм 8000 араһында шиғыр бар. Sohnen һәм Schreiner "Брахма Пурана"ның ҡыҫҡартылмаһын 1989 йылда баҫтырғандар.
Талабск утрауҙары
Тарихы
1917 йылдың июлендә архипелаг балыҡсылары йыйылышында балыҡсылар депутаттарының Талабск Советы башҡарма комитеты һайлана, ул  Псковтың һалдат һәм эшселәр советына  бер вөкил ебәрергә ҡарар итә. 1917 йылдың Октябренән һуң балыҡсы депуттар советы рәйесе итеп мәктәп уҡытыусыһы Ян Залит һайлана, ул һуңғараҡ  1918 йылда немец оккупацияһынан ирекле булған территорияла Псков өйәҙе советы башҡарма комитетының рәйесе була.
Уфанет
Директорҙар советы рәйесе — Әхмәтшин Марат Марс улы, генераль директоры — Бәхтиәров Искәндәр Мәхмүт улы.
Талабск утрауҙары
Тарихы
Немецтар, 1918 йылдың февралендә Псковты баҫып алыусы немецтар, Талабск утрауҙарына һөжүм итә, улар боҙ буйлап аҙ һанлы атлылар отрядын ебәрә, әммә тиҙҙән ҡоралланған балыҡсылар дошманды 5-10 минут эсендә ҡыуып ебәрә.
Талабск утрауҙарының баҫып алыныуы тураһында  1918 йылдың 26 октябрендә Совет Рәсәйенең үҙәк матбуғаты хәбәр итә.
Большевиктар 1918 йылда Талабск балыҡсыларын  көс менән  Ҡыҙыл армияға мобилизацияларға маташа. Талабск архипелагында балыҡсыларҙан төҙөлгән Талабск батальоны (һуңынан полкы) аҡтар яғын биләп, генерал Юденичтың Төньяҡ-Көнбайыш армияһына инә. Полкта 1000-дән алып 1500 тиклем кеше тәшкил итә, шул иҫәптән 700-800 кеше утрауҙарҙан була. Йәш ротмистр Борис Сергеевич Пермикин полк командиры итеп тәғәйенләнә. Талабск архипелагын ҡыҙылдар яулағанын белеп ҡалып, ул ун ете аҡ һалдат менән көҙгө төндә 1918 йылдың ноябрендә Талабск утрауына килә һәм илле кешенән торған ҡыҙылдар отрядын тар-мар итә, ә комиссарҙарын (Ян Залит, Иван Белов, Осип Хорев, Шляпников Иван, Иван Галахов) күлгә ташларға бойора. Икенсе версия буйынса комиссарҙар Булак-Балахович отряды аҡгвардеецтары тарафынан үлтерелә. 1919 йылдың яҙында уларҙың ике кәүҙәһе табыла: шул саҡта утрауҙарҙағы ике тораҡ пунктты Залит һәм Белов хөрмәтенә атарға ҡарар ителә.
Ян Залит — Псков губернаһы Псков өйәҙенең Паниковский улусы Лавра ауылында 1876 йылда тыуған. латыш сығышлы, Псковта 1903 йылда уҡытыусылар семинарияһын тамамлай. 1906 йылдан алып РСДРП(б) ағзаһы,  1916 йылдан Талабск  утрауҙарында уҡытыусы булып эшләй.
XX быуаттың 90-сы йылдарына тиклем Талабск утрауҙары балыҡсылыҡ үҙәге була. Хәҙерге ваҡытта балыҡсылыҡ утрауҙарҙа бөлгөнлөктә.
Колокольцев (Өфө районы)
Колокольцев (Колокольцево) — Башҡортостандың Өфө районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 22 кеше. Почта индексы — 450532, ОКАТО коды — 80252850006.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Чумжур
Чумжур — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Кеть йылғаһының һул ярына тамағынан 24 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 42 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ворошилов Климент Ефремович
Оборона наркомы
Совет-фин һуғышынан һуң, 1940 йылдың 7 майында, Ворошиловты оборона наркомы вазифаһында С. К. Тимошенко алыштыра, уны был вазифаға Сталин тәғәйенләй. Шул уҡ көндө Ворошилов СССР халыҡ комиссарҙары советы рәйесе (1953 йылда уны 15 мартҡа тиклем була) урынбаҫары һәм СССР-ҙың Халыҡ комиссарҙары советы янында оборона комитеты рәйесе (1941 йылдың 30 майына бөтөрөлгәнгә тиклем ) итеп тәғәйенләнә.
Сталин репрессияларында ҡатнашыуы
Ҙур террор ваҡытында Ворошилов, Сталиндың башҡа яҡынлаштырылған кешеләре һымаҡ, «расстрельный» исемлектәргә — ВКП(б) Үҙәк комитеты Политбюроһы ағзалары санкцияһынан репрессияға дусар ителгән кешеләр исемлектәренә — ҡултамғаһын ҡуйған. Исемлектәргә ҡуйылған ҡултамға ғәйепләү хөкөмөн раҫлауын аңлатҡан. Ворошиловтың ҡултамғаһы 185 исемлектә тора, улар буйынса 18 000 ашыу кеше хөкөм ителгән һәм атылған.
ВКП(б)-ның Үҙәк комитеты Политбюроһы ағзаһы булараҡ «лимиттарҙы» («НКВД-ның элекке кулактарҙы, енәйәтселәрҙе һәм башҡа советтарға ҡаршы элементтарҙы репрессиялау буйынса операция тураһында» 00447-се бойороғона ярашлы репрессияланыусылар һанына квоталар) ҙур күләмдә раҫлай.
Оборона халыҡ комиссары булараҡ Ворошилов РККА командирҙары составына ҡаршы репрессияларҙа әүҙем ҡатнаша. 1937 йылдың 28 майында НКВД тарафынан НКО-ға ебәрелгән Ҡыҙыл Армияһының 28 командирҙары исемлегенә ул ошондай резолюция ҡуйған: «Тов. Ежову. Берите всех подлецов. 28.V.1937 года. К. Ворошилов»; Ворошиловтың унан да ҡыҫҡараҡ — «Арестовать. К. В.» — резолюцияһы 142 командирҙан торған ошоға оҡшаш исемлектә тора.
Бөйөк Ватан һуғышы
Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Советтар Союзы Маршалы К. Е. Ворошилов — Дәүләт оборона комитеты (ГКО) ағзаһы (1941 йылдың 30 июнендә ойошторолған көнөнән), Төньяҡ-көнбайыш йүнәлешендәге ғәскәрҙәр командующийы — 1941 йылдың 10 июленән (27 августа таратыла), һуңынан Ленинград фронты ғәскәрҙәре командующийы (5 буйынса 1941 йылдың 5 сентябренән 14 сентябренә тиклем, уны Г. К. Жуков алыштыра), ғәскәр булдырыу буйынса Ставка вәкиле (1941 йылдың 12 октябренән 1942 йылдың 5 сентябренә тиклем), Волхов фронтында Юғары башкомандование Ставкаһы вәкиле (15 февраль—25 март, 1942 йыл), партизан хәрәкәтенең башкомандующийы (1942 йылдың сентябренән 1943 йылдың майына тиклем), ГКО-ның трофей комитеты рәйесе (1943 йылдың (май—сентябрь), ваҡытлыса тыныслыҡ урынлаштырыу мәсьәләләре буйынса Комиссия рәйесе (1943 йылдың сентябренән — 1944 йылдың июненә тиклем). 1941 йылдың сентябрендә ул шәхсән үҙе диңгеҙ пехотсыларын штык атакаларына күтәрә. 1943 йылда Тәһран конференцияһы эшендә ҡатнаша.
1944 йылдың 22 ноябрендә Ворошилов Оборона дәүләт комитетынан составынан сығарыла. ГКО-ың ғәмәлдә булған осоронда (1941-45) Ворошилов уның составынан сығарылған берҙән-бер кеше була.
Һуғыштан һуңғы эшмәкәрлеге
1945—1947 йылдарҙа — Венгрияла Союз тикшереү комиссияһы рәйесе.
1946—1953 йылдарҙа — СССР-ҙың Юғары Советы Президиумы рәйесе урынбаҫары. 1953 йылдың мартынан алып 1960 йылдың майына тиклем — СССР-ҙың Юғары Советы Президиумы рәйесе.
1960 йылдың майынан СССР-ҙың Юғары Советы Президиумы ағзаһы.
1-7 саҡырылыштары СССР-ҙың Юғары Советы депутаты (1937—1969), 1-4 саҡырылыштары Украина ССР-ҙың Юғары Советы.
1969 йылдың 2 декабрендә 89 йәшендә вафат була. Мәскәүҙә Кремль диуары янында Ҡыҙыл майҙанда ерләнгән. Тарих фәндәре кандидаты Л. Максименков яҙыуынса, уны ерләүгә быға тиклем күрелмәгән әһәмиәт бирелә — Ждановты ерләүҙән һуңғы егерме йыл эсендә беренсе мәртәбә В. И. Ленин Мавзолейы артында ҡәбер ҡаҙыла (Сталиндың ҡабаттан ерләүен иҫәпкә алмағанда).
Партияла
1921 йылдан 1961 йылдың октябренә тиклем һәм 1966 йылдан алып КПСС-тың Үҙәк Комитеты ағзаһы. 1926 йылдан 1960 йылдың 16 июленә тиклем КПСС-тың Үҙәк Комитеты Президиумы ағзаһы (1952 йылға тиклем — КПСС-тың Үҙәк Комитеты Политбюроһы), «шәхси үтенес» буйынса сығарыла.
10-23 партия съездары делегаты.
1957 йылда «партияға ҡаршы төркөмө»нә инә. Уның етәкселәренән айырмалы рәүештә партиянан сығарылмай, тик КПСС-тың XXII съезының тәнҡитенә дусар була.
Ғаиләһе
Ворошиловтың ҡатыны — Горбман Голда Давидовна (1887—1959), милләте — йәһүд. Ворошилов менән никахҡа инеү алдынан (1913 йылда, Ныробала һөргөндә булған саҡта, ул суҡына, исемен Екатерина итеп үҙгәртә. РСДРП(б)-ла 1917 йылдан алып тора. В. И. Ленин музейында директор урынбаҫары булып эшләй.
Үҙҙәренең балалары булмай, 1918 йылда ғаилә уллыҡка Петрҙы ала (1914—1984) — (конструктор, генерал-лейтенант), унан ике ейәндәре була — Клим и Владимир, ә 1926 йылдан алып М. В. Фрунзеның улын һәм ҡыҙын — Тимур (1923—1942) һәм Татьянаны (1920 йылда тыуған) тәрбиәләйҙәр. К. Е. Ворошиловтың улы тип үҙен шулай уҡ Харьков политехник институты профессоры  Леонид Лаврентьевич Нестеренко (1910—1986) ла таныған (Ворошилов менән бергә Ҡыҙыл Армияһында һуғышҡан, Луганск паровоздар төҙөү заводында слесарь булып эшләгән, һуңынан Граждандар һуғышында һәләк булған Лаврентий Нестеренконың улы).
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
СССР-ҙың юғары наградалары кавалеры. Атап әйткәндә, 154 ике тапҡыр Советтар Союзы Геройының береһе һәм Советтар Союзының ике юғары дәрәжәһенә лайыҡ булған — Советтар Союзы Геройы һәм Социалистик Хеҙмәт Геройы — 11 кешенең береһе.
Хәтер
Тораҡ пункттары: Ҡала райондары: Ворошилов исеме элекке СССР илдәренең ҡалаларында һәм ауылдарында майҙандар, урамдар һәм тыҡрыҡтар йөрөтә: Апшеронск, Брест, Воронеж, Горячий Ключ, Ершов, Кемерово, Керчь, Клинцы, Липецк, Луганск (квартал), Магнитогорск, Ырымбур, Пенза, Рыбинск, Санкт-Петербург, Серпухов, Тольятти, Хабаровскиҙа, Силәбе, Ангарск, Ижевск, Бөйөк Новгород, Дондағы Ростов, Мирная Долина (Омск өлкәһенең Аҙау немец милли районы), Такмык (Омск өлкәһы), Вышков (Брянск өлкәһе), Мглин (Брянск өлкәһе). Ворошилов исемен "Бородино яланы"ндағы мәктәп йөрөтә (Можай районы) һ. б.
Башҡортостанда Ворошилов урамдары, майҙандары:
Сәнәғәт предприятиелары:
Истанбулда (Төркиәлә) Таксим майҙанында 1928 йылда ҡуйылған «Республика» монументының скульптура композицияһында К. Е. Ворошиловтың бронза фигураһы төп урындарҙың береһен биләй, скульптура төрөк милли-азатлыҡ хәрәкәтенең үҙәк юлбашсыһы, Төркиә Республикаһының беренсе президенты Ататөрктөң һул яғында урынлаштырылған. Бының менән 1923 йылда Төркиәнең бойондороҡһоҙлоғон яулауҙа Совет Рәсәйе күрһәткән сәйәси, хәрби һәм финанс ярҙамы өсөн рәхмәте белдерелә.
1933 йылда Ворошилов исеме төрөк ҡалаһы Измирҙа бер урамға бирелә (1951 йылдан был урам Плевне бульвары тип атала).
1932 йылдың 29 декабрендә мәргән уҡсыларҙы наградлау өсөн Осовиахимдың түшкә тағыла торған Ворошилов уҡсыһы билдәһе раҫлана. Ворошилов хөрмәтенә Путилов заводы ауыр танкыларының бер серияһына уның исеме ҡушыла КВ (рәсми рәүештә  расшифровкаһы — Клим Ворошилов). 1941—1992 йылдарҙа Ворошилов исемен СССР-ҙың Ҡораллы көстәре Генераль штабының Хәрби академияһы йөрөтә. Ворошилов исеме Ҡара диңгеҙ флотының крейсерына бирелә.
Луганск ҡалаһының тарих и мәҙәниәт музейында Ворошиловҡа бағышланған айырым экспозиция бар.
Мәскәүҙә К. Е. Ворошилов йәшәгән Романов тыҡрығы, 3-сө йорт адресы буйынса мемориаль таҡта ҡуйылған.
Һәйкәлдәр:
Сәнғәттә
Оборона наркомы посынан төшөрөлгәнгә тиклем Ворошилов Ҡыҙыл Армияһының иң күренекле хәрби эшмәкәре  һәм Советтар Союзының хәрби ҡеүәтенең тере символы булып тора. Сергей Герасимовтың «И. В. Сталин һәм К. Е. Ворошилов Кремлдә»]] (1938) картинаһында Ворошиловтың исеме культ дәрәжәһенә тиклем күтәрелә, ул Сталиндың иң яҡын кешеләрҙең береһе тип һүрәтләнә. 1920-30 йылдарҙа уны еңеүгә алып бара торған кеше итеп данлайҙар («Ведь с нами Ворошилов, первый красный офицер — сумеем постоять за СССР!»). Ворошилов — күп һанлы фильмдарҙың геройы, уның ролен уйнайҙар: Оборона Царицына», 1942, «Третий удар», «Освобождение», 1968—1972)); Шулай уҡ «Незабываемый 1919-й», «Ленин в огненном кольце» (1993), «Московская сага» (2004) һ. б.
Ворошилов «Марш советских танкистов» йырында Беренсе маршал булараҡ иҫкә алына: Когда нас в бой пошлёт товарищ Сталин, И Первый маршал в бой нас поведёт
Шулай уҡ «Конармейская походная» йырында («По военной дороге…»): По дорогам знакомым за любимым наркомом Мы коней боевых поведем
«Эшелонная (Песня о Ворошилове)» йырында (Осип Колычев һүҙҙәренә): Нас с тобою, Ворошилов, жизнь походная сдружила.
1956 йылға тиклем «Полюшко-поле» йырында ҡайһы бер варианттарҙа  Ворошилов тураһында куплет була: В небе за тучей Грозные следят пилоты. Быстро плавают подлодки, Эх, да зорко смотрит Ворошилов.
Шулай уҡ Ворошилов исеме «Если завтра война» йырында бар (1939): В целом мире нигде Нету силы такой, чтобы нашу страну сокрушила! С нами Сталин родной, и железной рукой нас к победе ведёт Ворошилов!
Шулай уҡ »Марш Будённого» йырында Ведь с нами Ворошилов, первый красный офицер! Сумеем кровь пролить за СССР
"«Как хорошо устроен белый свет, меня вчера отметили в приказе: освободили раньше на пять лет, и подпись: „Ворошилов, Георгадзе“»."
Ҡоро Калоис
Сухой Калоис — Рәсәйҙәге йылға. Тамбов өлкәһе, Пенза өлкәһе, Воронеж өлкәһе, Һарытау өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Калаис йылғаһының һул ярына тамағынан 11 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ворона. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Хопер, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Әлтәшле
Әлтәшле — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Өйә йылғаһының уң ярына тамағынан 4,6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Стәрлетамаҡ ҡалаһынан Охлебинин һыу үлсәү посына тиклем, Эҫем йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Әлеш
Географик урынлашыуы
Мейәс йылғаһы буйында урынлашҡан.
Тарихы
Әлеш (Түсем) — әйле башҡорттарының ауылы. Ырымбур губернаһы Силәбе өйәҙе Әйле улусы составында була. Башҡортостанда идара итеүҙең кантон системаһы осоронда 5-се башҡорт кантонының 3-сө йортона керә.
Революциянан һуң Башҡортостан автономияһының (1919 йылдан һуң Башҡортостан АССР-ының) Арғаяш кантоны составына керә. 1930 йылдан — Башҡортостан АССР-ы Арғаяш районы, 1934 йылда Урал өлкәһе Арғаяш милли округы составына бирелә, шул уҡ йылдың көҙөнән — Силәбе өлкәһе Арғаяш районы составында.
Халҡы
2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса башҡорттар (98 %) йәшәй.
Чунго
Чунго — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Орловка йылғаһының һул ярына тамағынан 240 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ҡыҙҙар тауы
Ҡыҙҙар тауы — Башҡортостандың Салауат районында урынлашҡан тау. Диңгеҙ кимәленән 3 км бейеклектә, Арҡауыл ауылынан төньяҡ-төньяҡ-көнсығышта. Төбәк әһәмиәтендәге тәбиғәт ҡомартҡыһы (2005). Абсолют бейеклеге 360 м, сағыштырмаса - 50 м тәшкил итә. Төп тоҡомдары көңгөр ҡаттарынан тора. Тауҙың итәгендә Тоҙло шишмә башлана.
А. М. Горький исемендәге Донья әҙәбиәте институты
Тарихы
1932 йылдың 17 сентябрендә СССР Үҙәк Башҡарма Комитеты Президиумының «Максим Горькийҙың әҙәби эшмәкәрлегенә 40 йыл тулыу уңайынан саралар тураһында»ғы ҡарары менән булдырыла. 1934 йылға тиклем — Максим Горький исемендәге Әҙәбиәт институты, СССР Үҙәк Башҡарма Комитеты Президиумының 1934 йылдың 27 авгусындағы ҡарарына ярашлы, ''А. М. Горький исемендәге әҙәбиәт институты''. Л. Б. Каменев институттың тәүге директоры итеп үҙгәртелә.
1937 йылдың 14 февралендә Институт ҡарамағында А. М. Горький архивы һәм А. М. Горький музейы булдырыла. 1937 йылдың 1 ноябрендә музей күмәк халыҡҡа асыҡ була, ә 1938 йылдың 4 мартында — А. С. Пушкин Дәүләт музейы тип йөрөтөлә башлай. 1949 йылда ул Ленинградҡа күсерелә.
1938 йылдың 16 апрелендә, СССР Фәндәр академияһы составына ингәс, СССР Фәндәр академияһының ''А. М. Горький исемендәге донъя әҙәбиәте институты'', артабан хәҙерге исемен — Рәсәй Фәндәр академияһының А. М. Горький исемендәге Донъя әҙәбиәте институты (ИМЛИ) ала. Доменико Жилярди проекты буйынса XIX быуаттың тәүге сирегендә төҙөлгән Гагариндарҙың элекке усадьбаһында, Поварская урамы, 25 адресы буйынса урынлашҡан.
1950 йылда ИМЛИ хеҙмәткәре Вера Степановна Нечаева В. Г. Белинскийҙың дүрт томлыҡ биографияһының тәүге томы (1949) өсөн В. Г. Белинский исемендәге академия премияһы лауреаты була. 1952 йылда Нечаева Институттың текстология секторы мөдире итеп тәғәйенләнә.
Мирбадалева Адэльма Сабировна 1961 — 2005 йылдарҙа Мәскәү ҡалаһындағы Рәсәй Фәндәр Академияһының А. М. Горький исемендәге Донья әҙәбиәте институтында 1977 йылдан алып өлкән ғилми хеҙмәткәр, 1989 йылдан — төп ғилми хеҙмәткәр, 2000 йылдан — баш ғилми хеҙмәткәр булып эшләй.
Сталин һәйкәле (Гори)
Гори ҡалаһында Сталин һәйкәле — Советтар Союзы генералиссимусы И. В. Сталинға арналған скульптура әҫәре.
Сталиндың тыуған ерендә ҡала мэрияһы алдында урынлашҡан булған.
Тарихы
Статуяның бейеклеге — 6 метр, өс яруслы гранит постаментының — 9 метр.
Сталин тере саҡта уҡ .1952 йылда ҡуйыла.
Н. С. Хрущевтың Сталин һәйкәлдәрен һүтеү кампанияһы осоронда һаҡланып ҡалған. Кандарели ираклий раҫлай: «был һәйкәл эшләй һәм 1956 йылда йыйып алырға тырыша, хатта теләгән, ләкин ул саҡта бөтә Горит аяғын күтәреп, һәм бер нәмә лә килеп сыҡмай. Көн һәм төн палатка ҡоролған монумент һәм халҡын һаҡлап, уны ла һүтергә втихую өсөн».
Һәйкәлде
2008 йылдың 3 октябрендә госминистр Грузия европа һәм һәм евроатлантик интеграцияһы мәсьәләләре буйынса дәүләт министры, вице-премьер Георгий Барамидзе Иосиф Сталиндың һәйкәлен Гори ҡала үҙәгенән алыу һәм Гори ҡалаһында асыу планлаштырылған Сталин йорт-музейы бинаһында «Совет оккупацияһы музейы» экспозицияһының бер өлөшө итеү тәҡдимен яһаған. Башланғысты Грузия премьеры Владимир Гургенидзе хуплай.
2010 йылдың 24 июненән 25 июнгә ҡараған төндә артабан күсереү мөмкинлеге менән һәйкәл һүтепгән. Уның урынында 2008 йылдың август һуғышында һәләк булғандарға монумент урынлаштырыласаҡ.
Чурбига
Чурбига — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Орловка йылғаһының уң ярына тамағынан 148 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 173 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Әхмәтйәнов Рахмай Әхмәтйән улы
Әхмәтйәнов Рахмай Әхмәтйән улы (1897 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия старшинаһы, Ҡыҙыл Йондоҙ ордены квалеры.
Биографияһы
Әхмәтйәнов Рахмай Әхмәтйән улы 1897 йылда Башҡорт АССР-ының Кушнаренко районы Тортилиево ауылында (ундай ауыл Кушнаренко районында юҡ) тыуған. Ҡыҙыл Армия сафына Кушнаренко район хәрби комиссариаты тарафынан 1942 йылдың февралендә саҡырыла. 7-се гвардия кавалерия корпусының 16 гвардия кавалерия дивизияһы 60‑сы гвардия кавалерия полкы 2-се эскадроны старшинаһы булып хеҙмәт итә. Немец илбаҫарҙары менән һуғыш фронтында командованиеның хәрби заданиеларын өлгөлө үтәгәне һәм шул ваҡытта күрһәткән батырлығы һәм ҡаһарманлығы өсөн 1944 йылдың 5 ғинуарында Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнә (Подразделениеның 1944 йылдың 5 ғинуарындағы 1/н номерлы приказы). Батырлыҡ күрһәткән көндәре: 01.05.1943, 18.09.1943-04.11.1943.
Хәҙерге сәнғәт музейы (Нью-Йорк)
Хәҙерге сәнғәт музейы  (Museum of Modern Art, ҡыҫҡартмаһы MoMA), Нью-Йорк Манхеттен — хәҙерге сәнғәт буйынса донъяла тәүге һәм иң бай музейҙарҙың береһе, ошондай башҡа йыйылмалар өсөн эталон тип иҫәпләнә.
Хәрби дан мемориалы (Кутаиси)
Кутаисиҙағы Хәрби дан мемориалы (სამხედრო დიდების მემორიალი ქუთაისში) — архитектор Отар Каландаришвили проекты буйынса скульптор-монументалист Мераб Бердзеншвили ҡатнашлығында 1980-се йылдар башында Кутаиси ҡалаһында мемориаль Бөйөк ватан һуғышында һәләк булғандарға арнап ҡуйылған һәм 2009 йылдың декабрендә һүтелгән мемориал.
Мемориалдың тасуирламаһы
Мемориал торған һыбайлы скульптураһы (Һыбайлы Мзечабуки) һәм ҡалҡыу урында ике терәккә таянған монументтан торған. Аҡсаның бер өлөшө булған был Металдан яһалған йөҙ өлөшөндә кеше фигуралары төшөрөлгән булған, юғарыраҡ ҡыңғырауҙар эленгән 7 арка урынлашҡан булған. Уларҙың өҫтөндә ҡулдарын йәйгән монах фигураһы күтәрелгән торған. 1990-сы — 2000-се йылдарҙа һәйкәлгә вандалдар көн күрһәтмәгән: барельефтың бер өлөшө ярылған һәм ике ҡыңғырауы урланған булған.
Проект авторы — Мераб Бердзенишвили.
Мемориалды
2009 йылдың декабрендә Тбилисиҙан Кутаиси ҡалаһына күсереләсәк Грузия Парламенты бинаһын төҙөү маҡсатында һәйкәл ватылған. Уны 21 декабргә тиклем юҡ итергә Михаил Саакашвили күрһәтмә биргән.
Һәйкәлде һүтеүгә демонтаж ҡаршы оппозицион партиялар, Грузияның ябай интеллигенция вәкилдәре һәм ябай граждандар ҡаршы сыҡҡан. Мемориалды шартлатыуға тиклем бер көн алдараҡ уны емертеүгә ҡаршы ҡултамға йыйыу башланған.
Грузия оппозицияһы ватандаштарын 21 декабрҙә митингка сығырға саҡырған, шулай уҡ элекке мемориал урынында парламент бинаһы түгел, ә сиркәү төҙөүҙе тәҡдим иткән. 19 декабрҙә Симферополь студенттары мемориалды һүтеүгә ҡаршы протест акцияһы үткәргән, һәм уның барышында Михаил Саакашвили ҡарасҡыһын яндырғандар.
Тәүҙә һәйкәлдән алдараҡ зыян күргән фон өлөшө барельефын һәм һыбайлыны һүтеп алғандар. Грузия сит ил эштәре министрлығының матбуғат һәм мәғлүмәттәре департаменты директоры Ия Махарашвили әйткәнсә, һыбайлы Мзечабуки тергеҙелергә һәм күсерелергә тейеш булған. Тороп ҡалған бетон нигеҙҙе 2009 йылдың 19 декабрендә шартлатып, һүтеп алғандар.
Операция менән «Сакпеткмрецви» («Грузвзрывпром») шәхси ойошма шөғөлләнгән. Хәүефһеҙлек техникаһын боҙған өсөн, шартлауҙан ярсыҡтар барлыҡҡа килеү сәбәпле ике кеше — ҡатын-ҡыҙ һәм бала һәләк булған, шулай уҡ бер нисә кеше зыян күргән, өсәүһе ауыр хәлдә дауаханаға эләккән, бөтә зыян күреүселәр шартлау урынынан бер нисә йөҙ метр алыҫлыҡта булған. Фажиғә факты буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылған. Шул уҡ көндө Имерети крайы губернаторы эшенән ҡыуылған.
2010 йылдың 22 февралендә «Грузвзрывпром» компанияһының өс етәксеһе төрлө срокка хөкөм ителгән.
Мәскәүҙең мемориалды тергеҙеү тураһында тәҡдимдәре
2009 йылдың 22 декабрендә РФ премьер-министры Владимир Путин Мәскәүҙә мемориал күсермәһен булдырыу мөмкинлеге тураһында хәбәр итә:
Ҡомартҡыны тергеҙеү тураһындағы ҡарар Рәсәй ҙә лә, Грузила ла күтәреп алынды — һәйкәлде тергеҙеү идеяһын Мәскәүгә визит менән килгән Зураб Ногаидели, һәм Петрэ Мамрадзе хупланы. Проект авторы скульптор мемориалды төгәл оҡшатып тергеҙеү идентичный мөмкин түгеллеген белдерә: ул бер материалдар уның үҙендә лә, Тбилиси скульптура комбинатында ла һаҡланмаған була.
Мәскәү мэры Юрий Лужков 2 апрелдә Бөйөк Ватан һуғышы һәйкәлдәрен һаҡлау һәм тергеҙеү «Тарихи мираҫ» («Мираҫ» фонды) Фонды, йәмәғәт ойошмалары, хеҙмәт коллективтары, ветеран берләшмәләренең башланғысын хуплап, Мәскәү ҡалаһында һәйкәл ҡуйыу тураһында 615-се РП бойороғона ҡул ҡуйған. Һәйкәл Поклонный тауындағы Хәтер аллеяһында 2010—2011 йылдарҙа төҙөлгән һәм «Фашизмға ҡаршы көрәштә беҙ бергә булдыҡ» тигән атама алған.