cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Булганин Николай Александрович
СССР Министрҙар Советы Рәйесе (1955—1958), 1950 йылдан — беренсе урынбаҫар, 1947 йылдан — урынбаҫар, 1938—1944 йылдарҙа СССР Халыҡ Комиссарҙары Советы рәйесе урынбаҫары. Өс тапҡыр СССР Дәүләт банкы рәйесе (1938—1940, 1940—1945, 1958). 1953—1955 йылдарҙа — оборона министры, 1947—1949 йылдарҙа — СССР Ҡораллы Көстәре министры. Был 1937—1938 йылдарҙа — РСФСР Халыҡ Комиссарҙары Советы рәйесе. 1-5 саҡырылыш СССР Юғары Советы депутаты (1937—1962). Социалистик Хеҙмәт Геройы (1955).
Биографияһы
Автобиографияһында атаһын Бугров товариществоһының ҡаланан 50 ктлометр алыҫлыҡта ятҡан Сейма станцияһында пар тирмәнендә эшләүн күрһәтә. Әммә, икенсе мәғлүмәттәр буйынса, атаһы, Александр Павлович Булганин (1857—1947), Семенов ҡалаһы мещандарынан, ул ваҡыттағы билдәле икмәк сәнәғәтсеһе Н. А. Бугровтың заводтарында эшләй; Володарскиҙа Н. А. Бугров музейында әлегә тиклем А. Булганиндың ошо сифатта ҡул ҡуйған касса кенәгәләре һаҡлана. Белеме — тамамланмаған урта. 1917 йылда реаль училище тамамлай.
Ахунйәнов Нәби Вәлиәхмәт улы
Ахунйәнов Нәби Вәлиәхмәт улы (1903 йыл Башҡортостан Республикаһы Бүздәк районы) — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия өлкән сержанты, гвардия лейтенанты, Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры.
Биографияһы
Ахунйәнов Нәби Вәлиәхмәт улы 1903 йылда хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Бүздәк районында тыуған. Ҡыҙыл Армия сафына 1942 йылда Бүздәк район хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 7 гвардия кавалерия корпусының 16 гвардия кавалерия дивизияһы 60-сы гвардия кавалерия полкында 4-се эскадрондың 4-се взвод отделениеһы командиры булып хеҙмәт итә.
1943 йылда Бөйөк Ватан һуғышында күрһәткән батырлығы өсөн Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнә (7 гвардия кавалерия корпусы 16 гвардия кавалерия дивизияһының 1943 йылдың 6 октябрендәге 263/н номерлы Приказы).
Брук Соломон Ильич
Брук Соломон Ильич (3 февраль 1920 йыл — 1995 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, гвардия капитаны, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы артиллерия штабы начальнигы ярҙамсыһы. Ике 1-се дәрәжә Ватан һуғышы,2-се дәрәжә Ватан һуғышы, Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары кавалеры СССР һәм Рәсәй этнографы, география фәндәре докторы, профессор, СССР дәүләт премияһы лауреаты (1987), РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре. Тарихи-этнографик һәм донъя халыҡтары һәм диндәре тураһында эш циклы өсөн Рәсәй Федерацияһының дәүләт премияһы лауреаты (2001) (үлгәндән һуң). СССР-ҙа этник һәм этнодемография картографияһына нигеҙ һалыусы.
Биографияһы
Брук Соломон Ильич 1920 йылдың 3 февралендә Белоруссия ССР-ы Рогачёв ҡалаһында йәһүд ғаиләләһендә тыуған. 1937 йылда Мәскәү дәүләт университетының география факультетына уҡырға инә, ләкин һуғыш башланыу сәбәпле уҡыуы өҙөлә. 1942 йылда Новосибирск өлкәһе Барабинск районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡызыл Армия сафына алына. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының артиллерия штабы начальнигы ярҙамсыһы булып хеҙмәт итә Һуғыштан һуң, 1947 йылда, МДУ-ны тамамлай 1953—1994 йылдарҙа РФА Н. Н. Миклухо-Маклай исемендәге этнология һәм антропология институтында эшләй. 1953—1958 йылдарҙа кесе ғилми хеҙмәткәр булып эшләй, 1958—1963 йылдарҙа өлкән ғилми хеҙмәткәр, сектор мөдире, 1963—1968 йылдарҙа СССР Фәндәр Академияһының Миклухо-Маклай исемендәге этнография институтының директор урынбаҫары. 1980 йылдар аҙағында ошо институттың ғилми консультанты, шулай уҡ СССР Үҙәк статистика идаралығының халыҡ иҫәбен үткәреү ваҡытында милли состав мәсьәләләре буйынса баш ғилми консультант булып тора.
"Численность и расселение народов мира "(М.,1962) фундаменталь баҫма һәм «Атлас народов мира» (М.,1964) булдырыуҙа төп роль уйнай. «Донъя халыҡтары: тарихи-этнографик белешмә» (1988) һәм «Рәсәй халыҡтары: энциклопедия» (1994) этнографик энциклопедик баҫмаларҙың баш мөхәррире урынбаҫары булған.
Вына
Вына — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Евра йылғаһының уң ярына тамағынан 50 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 70 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ҡобағош (Башҡортостан)
Ҡобағош (Кубагушево) — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. Миндәк ауыл Советы составына инә. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 377 кеше. Почта индексы — 453745, ОКАТО коды — 80253848008.
Тарихы
Ҡобағош ауылына Нуғай даруғаһы Күбәләк улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һалған, 1776 (башҡа мәғлүмәттәр буйынса 1786 йыл) йылдан билдәле булған, Һәм Ҡобағош ауылы башҡа тораҡ пункттары араһында сағыштырмаса ҙур булған. Ауылда тәүге төпләнеүсе Ҡобағош Ҡарабаев булған. 1795 йылғы V рәүиз 30 йортто асыҡлай, Ҡобағош исемле ике ауылда 127 ир-ат һәм 107 ҡатын-ҡыҙ иҫәпләнә. XIX быуат уртаһына йорт-хужалыҡ иҫәбе лә һәм халҡы ла ике тапҡырға арта: 79 йортта 295 ир-ат һәм 236 ҡатын-ҡыҙ йәшәй. Шул осорҙа күрше Баттал ауылынан Ҡобағошҡа 8 ғаилә күсенеп килә. Тәүге төпләнеүсенең улы старшина Хәсән Ҡобағошов 1777—1843 йылдарҙа йәшәй, уның балалары Абдулсаттар, Абдулсадыҡ, Ирәлей, Ғәбдулдейән. Ауылдан 2—3 саҡрымда күсеп йөрөү урындары урынлаша: май айында — Миндәк йылғаһы буйлап, июндә — Ярылған шишмәһе һәм Ҡарағош яланы, Урал тауы битләүе, июлдә Туғыҙғуй яланы, Һыуыҡ түбә тауы. 1841 йылда күсеп йөрөү урынына 250 ат, 220 һыйыр, 62 һарыҡ менән 65 йорт-хужалыҡ сыға. Кәзәләр булмай. Ауыл халҡы 288 бот ужым һәм 840 бот яҙғы иген сәскән.
1866 йылда 81 хужалыҡта — 592 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет булған.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше) 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, халҡы — башҡорттар (98 %).
Ревизия материалдары
1834 йылда Ҡобағош ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.
Стивен Кинг
Стивен Эдвин Кинг (Stephen Edwin King; 1947 йылдың 21 сентябре, Портленд, Мэн, АҠШ) — төрлө, шул иҫәптән ҡурҡыныстар, фэнтези, мистика, драма жанрҙарында эшләгән Америка яҙыусыһы, «Ҡурҡыныстар батшаһы» исеме алған. Уның китаптары 350 миллион дана һатылған. Күп әҫәрҙәре буйынса фильмдар төшөрөлгән. Кинг 55 роман баҫтырған, уларҙың етеһен — Ричард Бахман исеме менән. Бынан тыш, 5 фәнни-популяр китап та яҙған. Кинг 200-ҙән ашыу хикәйә яҙған, уларҙың күбеһе автор йыйынтыҡтарына тупланған. Күп әҫәрҙәрендә ваҡиғалар уның тыуған Мэн штатында бара.
Ата-әсәһе
Яҙыусының әсәһе, Нелли Рут Пиллсбери (ингл. Nellie Ruth Pillsbury) 1913 йылдың 3 февралендә Англияның Норт-Йоркшир графлығы Скарборо ҡалаһында ғаиләлә дүртенсе бала булып донъяға килгән. Ул шәхси тормошон оҙаҡ ҡына яйға һала алмай. Ике тапҡыр кейәүгә сыға. 1939 йылдың 23 июлендә ул сауҙа флоты капитаны Дональд Эдвард Кинг менән өйләнешә. Яҙыусының атаһы 1914 йылдың 11 майында Индиана штатында тыуған. Табиптар Рутҡа түлһеҙлек диагнозы ҡуя, шуға йәш ғаилә сабый Дэвид Викторҙы уллыҡҡа ала. Ике йылдан, 1947 йылдың 21 сентябрендә, Стивен тыуа.
Диңгеҙсе булараҡ, Дональд бөтә донъя буйлап сәйәхәт итә. Стивендың әсәһе йыш яңғыҙы ҡала. Туйҙан һуң йәштәр Чикагоға, ә Икенсе донъя һуғышы аҙағына Руттың туғандарына яҡыныраҡ Мэнға күсә. Дональд ғаиләһе менән аралашмай тиерлек. Ул флоттан китә һәм коммивояжер булып эшкә урынлаша, «Электролюкс» саң һурҙырғыстарын һата. Дональдҡа ғаилә тормошо ауыр тойола һәм Стивенға ике йәш булғанда ул кисен өйҙән сыға ла кире ҡайтмай. Рут, иренең Коннектикуттан бер официантка менән буталғанын белһә лә, балаларына аталарын марсиандар алып китте, тип хәбәр итә. Стивен һәм ағаһы өсөн аталарының яҙмышы 1990-сы йылдарға тиклем билдәһеҙ була. Баҡтиһәң, Дональд уларҙан йыраҡ түгел Пенсильвания штатында икенсе ғаиләһе менән йәшәп ятҡан һәм 1980 йылда вафат булған.
Көньяҡ федераль университеттың Ботаника баҡсаһы
Көньяҡ федераль университеттың Ботаника баҡсаһы  Дондағы Ростовтың төньяҡ-көнбайыш өлөшөндә, Темерник йылғаһы үҙәнендә урынлашҡан. Рәсәйҙең көньяғының урманһыҙ зонаһында ҙур территориялағы беренсе ботаника баҡсаһы.
Баҡса территорияһында Тиңһеҙ Серафим Саровский исемен йөрөткән минераль һыу сығанағы бар. Ул баҡса дирекцияһы тарафынан православие диненең изге урыны итеп күрһәтелә.
Тарихы
Ботаника баҡсаһы 1927 йылда барлыҡҡа килгән. Уны ойоштороу тәҡдиме 1915 йылда уҡ күтәрелһә лә, төп инициаторҙары Ростов дәүләт университеты профессорҙары В. Ф. Хмелевский һәм В. Н. Вершковский була.
Хәҙер Ботаника баҡсаһы — Көньяҡ федераль университеттың дәүләт бюджетындағы фәнни-уҡытыу бүлексәһе. Ректорҙың ышаныс ҡағыҙы буйынса ул юридик шәхес вәкәләттәренә, айырым бюджет балансына һәм мисәткә эйә.
Коллекциялар
Баҡса оранжереяларында асыҡ грунтта 5000 төр ағас, ҡыуаҡлыҡ, үлән үҫә, шул иҫәптән тропик һәм субтропик үҫемлектәр оранжереяһындағы коллекцияға Африка, Көньяҡ-Көнсығыш Азия, Төньяҡ һәм Көньяҡ Америка, Австралия флораһынан 1600 самаһы үҫемлек тупланған. Баҡсаһы үҙ эсенә түбәндәге коллекцияларҙы ала:
Ядгаров Дамир Салихович
Дамир Салихович Ядгаров (18 февраль 1937 йыл) — СССР һәм Үзбәкстан дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1985 йылдан 1988 йылға тиклем — Ҡарағалпаҡ АССР-ы Министрҙар Советы рәйесе; Үзбәк ССР-ының 100-сө Бохара милли-территориаль һайлау округынан СССР-ҙың халыҡ депутаты; КПСС-тың Бохара өлкә комитетының беренсе секретары, КПСС Үҙәк Комитеты ағзаһы, КПСС-тың XIX Бөтә Союз конференцияһы делегаты; иҡтисад фәндәре кандидаты.
Биографияһы
Агроном һәм ауыл уҡытыусыһы Сәлих Йәдғәров ғаиләһендә икенсе бала булып тыуа (биш баланан). 1960 йылда Ташкент ауыл хужалығы институтын тамамлай.
1959 йылдан комсомол һәм партия эше буйынса (1960 йылдан — КПСС ағзаһы): институттың комсомол комитеты секретары, Үзбәкстан ЛКСМ-ның Бохара өлкә комитеты бүлеге начальнигы урынбаҫары, Үзбәкстан Коммунистар партияһының Бохара өлкә комитеты инструкторы (1961—1962), Үзбәкстан Коммунистар партияһы Үҙәк Комитеты инструкторы (1962).
1962 йылдан 1967 йылға тиклем — Үзбәкстан ЛКСМ Үҙәк Комитеты секретары. Ташкент ер тетрәүенән һуң балаларҙы эвакуациялау буйынса ВЛКСМ Үҙәк Комитеты штабы начальнигы. Ташкенттағы һәләкәттән һуң 30 меңдән ашыу бала эвакуациялана.
1967 йылдан 1978 йыл ға тиклем — Үзбәкстан Коммунистар партияһының Бохара өлкә комитетының ауыл хужалығы бүлеге мөдире һәм секретары.
1978—1984 йылдарҙа — СССР һыу ресурстары министрлығының Главсредазирсовхозстрой начальнигы урынбаҫары, 1984—1985 йылдарҙа — «Ҡарағалпакирсовхозстрой» кафедраһы мөдире.
1985 йылдың авгусынан 1988 йылдың октябренә тиклем — Ҡарағалпаҡ АССР-ының Министрҙар Советы рәйесе. КПСС-тың XIX Бөтә Союз конференцияһы делегаты.
1988 йылдың октябренән 1991 йылдың сентябренә тиклем — Үзбәкстан Коммунистар партияһының Бохара өлкә комитетының беренсе секретары, бер үк ваҡытта 1990 йылдан 1991 йылға тиклем — Бохара өлкә советы рәйесе.
КПСС-тың XXVIII съезы делегаты (1990). 1990—1991. йылдарҙа КПСС Үҙәк Комитеты ағзаһы. Үзбәк ССР-ының 100-сө Бохара милли-территориаль һайлау округынан СССР-ҙың халыҡ депутаты (1989—1991) ВСССР-ҙың конституцион күҙәтеү тураһындағы законын ҡайтанан ҡарау буйынса комиссия ағзаһы була.
1992 йылдың ғинуарынан 1994 йылдың мартына тиклем — Бохара өлкәһенең Хәкиме (губернаторы).
1988 йылдан алып 1994 йылға тиклем Бохара өлкәһендә бер нисә ыңғай үҙгәрештәр була, бының һөҙөмтәһендә кешеләрҙең йәшәү сифаты һиҙелерлек арта һәм төбәк иҡтисадының үҫеш кимәлен яңы кимәлгә күтәрелә: — Бохара дәүләт медицина институты ойошторола — Бохара нефть эшкәртеү заводы төҙөлә башлай — Район халҡын һәм район үҙәген эсәр һыу менән тәьмин иткән Дамходжа-Навой-Бохара магистраль һыу үткәргесе төҙөлә — Нәҡешбәнди Баһауитдиндың кәшәнәһе — тарихи һәм дини ҡомартҡы тергеҙелә.
Петров Николай Николаевич (онколог)
Петров Николай Николаевич ( — 2 март 1964) — Рәсәй хирургы, ватан онкологияһына нигеҙ һалыусы,  Рәсәйҙәге беренсе  «Общее учение об опухолях» монографияһының,  «Вопросы хирургической деонтологии» китабының авторы. Тәүге тапҡыр ватан медицинаһы әҙәбиәтенә  медицина деонтологияһы тураһында төшөнсәне индерә.
Биографияһы
Николай Николаевич Петров 1876 йылдың 2 (14) декабрендә Санкт-Петербургта ғалим ғаиләһендә тыуған. 1894 йылда гимназияны тамамлағас, Хәрби-медицина академияһына уҡырға инә, уны 1899 йылда тамамлау менән профессор М.С.Субботиндың хирургия клиникаһында ординатор итеп ҡалдырыла. Бында уны 1902 йылда докторлыҡ диссертацияһы яҡлай. 1903—1904 йылдарҙа Германия, Австрия һәм Франция клиникаларында белемен камиллаштыра. 1905 йылдан Хәрби-медицина академияһында приват-доцент, артабан Юғары ҡатын-ҡыҙҙар курстарында. 1912 йылда Варшава университетының хирургия клиникаһында профессор була. 1913 йылда Петербург ҡалаһына кире ҡайта һәм табиптарҙың белемен камиллаштырыу институтында хирургия кафедраһын етәкләй.
Һөйәктәрҙең ирекле пластикаһын тикшереү менән шөғөлләнә;  1913 йылда сыға  уның  «Свободная пластика костей» монографияһы баҫылып сыға. Бер үк ваҡытта ул онкология проблемалары менән дә ҡыҙыҡһына; 1910 йылда яман шештәр тураһында Рәсәйҙә беренсе булған Общее учение об опухолях» моногрвафияһын  баҫтырып сығара.
1914 йылдан Беренсе донъя һуғышы фронттарында, ә унан һуң граждандар һуғышы фронттарында хирург-консультант булып эшләй. 1921 йылдан 1925 йылға тиклем табиптарҙың белемен камиллаштырыу институтында һәм 1-се Ленинград медиицина институтында хи рургиянан уҡыта.
1925 йылдан И.И.Мечников исемендәге дауаханала онкология бъүлеге ойоштора, 1925 йылдың 24 декабренән  уның  мөдире була. Тиҙҙән, 1927 йылдың 16 мартында  онкология бүлеге уның етәкселеге аҫтында  Ғилми-ғәмәли онкология институты итеп үҙгәртелә.
1932 йылда илдә беренсе булып «О злокачественных опухолях» ҡулланмаһын баҫтырып сығара. 1938 йылдарҙа Сухуми ҡалаһында эксперименталь яман шеш лабораторияһын ойоштора. 1939 йылдан башлап — СССР ФА мөхбир ағзаһы, 1944 йылдан — СССР Федицина фәндәре академияһы академигы.
1964 йылдың 2 мартында вафат була; Комаров зыяратында ерләнә. Ҡәбер ташы Санкт-Петербургтың Курорт районы федераль кимәлдәге мәҙәни-тарихи мираҫына индерелгән. Комаров некрополе составында ЮНЕСКО эгидаһы аҫтында һаҡлана;
Хәтер
1966 йылда Ҡом ҡасабаһында Санкт-Петербург) Онкология ғилми-тикшеренеү институтына Н. Н. Петров исеме бирелә
Ғаиләһе
Билдәле ғалимдың улы, инженер-генерал, Н. П. Петров, 1900 йылдан — дәүләт советы ағзаһы.
Ираҡ короллеге
Ираҡ короллеге - (Королевство Ирак, المملكة العراقية - Мәмләкә әл-Ғираҡиә) — Ираҡ дәүләтенең Милләттәр Лигаһы 1920 йылда Бөйөк Британияға биргән мандаты ғәмәлдән сыҡҡандан һуңғы осорҙағы статусы.
Тарихы
Короллек 1921 йылда иғлан ителә. 11 йылдан мандат ғәмәлдән сыға, әммә короллек 1958 йылға тиклем йәшәп килә, шул йылда ираҡ дәүләт һәм хәрби эшмәкәре Әбдел Ҡасим етәкселегендә хәрби түңкәрелеш була һәм короллек бөтөрөлә.
Король Фейсал II, уның ғаиләһе, хөкүмәт ағзалары аттырыла. Ираҡ республикаһы иғлан ителгәндән һуң Бағдад пакты юҡҡа сығарыла һәм  Советтар Союзы менән дуҫтарса мөнәсәбәттәр башлана.
Караган (Неня ҡушылдығы)
Караган  — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Неня йылғаһының уң ярына тамағынан 78 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бия йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Урта быуаттарҙағы Румыния
Румынияла Урта быуат хәҙерге Румыния территорияһына XIII быуаттарҙа баҫып ингән татар-монголдар киткәндән һуң башлана. Урта быуаттар осоро Ҡыйыу Михай (1593—1601) идара иткән ваҡытта аҙағына яҡынлаша, уға 1600 йылда ҡыҫҡа ваҡытҡа Валахия, Молдавия һәм Трансильванияны, өс быуат самаһы үткәс, территориялары Румынияны барлыҡҡа килтергән өс кенәзлекте берләштереү мөмкин була.
Был осорҙоң күп өлөшөндә Банат, Кришан, Марамуреш һәм Трансильвания — хәҙерге Румынияның Карпат тауҙарынан көнбайыштағы төбәктәре — Венгрия короллеге составына инә. Улар бер нисә, «комитат» кеүек административ берәмек төрөнә бүленә. Трансильвания комитаты етәкселәре («ишпадар») королдең булып вазифалы кешеләренә (воеводаға) буйһона, әммә провинция бик һирәк бер бөтөн итеп ҡабул ителә, сөнки секейҙар һәм сакстар айырым идара ителә. Короллектә румын крәҫтиәндәре, православие динендә булараҡ, дисәтинәнән, бөтә рим-католик ябай халҡы түләгән сиркәү һалымы түләүҙән азат ителә. Румын дворяндары яйлап сәйәси тормошта ҡатнашыу мөмкинлеген юғалта, сөнки XIV быуаттарҙа монархтар прокатолик сәйәсәткә тоғро ҡала. 1437 йылдан һуң, Бобылала крәҫтиәндәр ихтилалын баҫтырыу өсөн венгр дворяндары, сакйҙар һәм сакстарҙан торған «Союз трех наций» ойошторолғас, уларҙың хәле тағы ла насарлана.
Карпат һәм Түбәнге Дунай араһында урта быуаттағы беренсе бойондороҡһоҙ дәүләт — Валахия Басараб I (яҡынса 1310—1352) 1330 йылда Посад эргәһендәге һуғышта еңеү һөҙөмтәһендә Венгрия короленең сюзеренитетын тарҡатыуы арҡаһында барлыҡҡа килә. Молдавияның бойондороҡһоҙлоғона өлгәшеү Богдан I (1359—1365) венгр монахы тәғәйенләгән элекке хакимға ҡаршы ихтилалды етәкләгәс кенә мөмкин була. Ике үҙаллы кенәзлектәрҙең бойондороҡһоҙлоғо етерлек яҡшы тәьмин ителмәй һәм төрлө дәүләттәрҙән вассал бойондороҡлоғо уларҙың дипломатияһының төп аспекты булып тора. Валахия 1417 йылдан, Молдавия 1456 йылдан Ғосман империяһына яһаҡ түләүгә ҡарамаҫтан, уларҙың ике хакимы — Валахияның Ҡарт Мирчаһы (1386—1418) һәм Молдавияның Бөйөк Стефаны (1457—1504) ғосмандарға ҡаршы уңышлы хәрби операциялар үткәрә. Ике кенәзлектең Европаның башҡа өлөштәре менән сауҙаһы XV быуаттың һуңғы тиҫтә йылдарында ғына түбәнәйә башлай. Уға тиклем Изге Рим империяһына, Венецияға, Польшаға тире, иген, бал, балауыҙ һатыу, шулай уҡ ебәк, ҡорал һәм ошо райондарҙан башҡа сәнәғәт тауарҙары импортлау киң тарала. XVI быуат һуңына Ғосман империяһы румын продукцияһын һатыу өсөн төп баҙар былуп тора.
1541 йылда Венгрия короллегенең үҙәк территориялары төрөктәр тарафынан аннексияланғас, Трансильвания күрше илдәр менән бер рәттән Ғосман империяһы сюзеренитеты аҫтында автономия статусын ала. Короллектең ҡолауы шулай уҡ Валахия һәм молдавияны Ғосман империяһына ҡаршы көрәштә төп союзникһыҙ ҡалдыра. 1594 йылда Валахияның Ҡыйыу Михайы Валахский папа Климент VIII инициативаһындағы ғосмандарға ҡаршы көрәш союзына ҡушыла. Ғосмандарҙы еңеү серияларынан һуң, ул поляктар һәм ғосманлылар яҡлы булған кенәздәр хакимлыҡ иткән Трансильвания һәм Молдавияға борола. 1599 йылда ул Трансильванияға, ә 1600 йылда Молдавияға инә. Өс ил союзы дүрт айҙан һуң тарҡалыуға ҡарамаҫтан, ул хәҙер Румынияны тәшкил иткән ерҙәрҙе берләштереүгә ынтылған быуындар өсөн идеал булып тора.
Байтүрин Садиҡ Айтуған улы
Байтүрин Садиҡ Айтуған улы (1912 — ?) — журналист, партия эшмәкәре.
Биографияһы
Садиҡ Айтуған улы Байтүрин 1912 йылда Һамар губернаһы Николаевск өйәҙе Имәләй улусы (хәҙерге Һамар өлкәһенең ) Диңгеҙбай ауылында тыуған.
1921–1922 йылдарҙа Ҡырғыҙ АССР-ының (хәҙерге Ҡаҙағстандың) Әүлиә-Ата өйәҙ халыҡ мәғарифы бүлегендә эшләй.
1922–1924 йылдарҙа Томск губернаһы Асино ҡалаһы балалар йорто-интернатында тәрбиәләнә.
1925–1926 йылдарҙа Әүлиә-Ата ҡала яны интернатында тәрбиәләнә.
1926–1927 йылдарҙа Башҡортостан АССР-ы Өфө ҡалаһы балалар йортонда тәрбиәләнә.
1927–1929 йылдарҙа Өфө ҡалаһы В. И Ленин исемендәге мәктәптә тәрбиәләнә.
1929 йылдың март-октябрендә — «Башҡортостан» гәзите мөхәрририәтенең партия тормошо бүлегенең әҙәби хеҙмәткәре, 1929–1930 йылдарҙа — «Урта Идел» (Куйбышев) гәзите мөхәрририәтенең әҙәби хеҙмәткәре.
1930–1931 йылдарҙа Ульяновск юл-төҙөлөш техникумында белем ала.
1931–1933 йылдарҙа Куйбышев ҡалаһында «Колхозче» край гәзите мөхәрририәтенең совет төҙөлөшө, совет сауҙаһы һәм кооперацияһы бүлегенең мөдире; «Комбайн» журналы мөхәрририәтенең яуаплы сәркәтибе вазифаларын башҡара.
1933 йылдың май–сентябрендә Нуриман районы «За большевистские темпы» гәзите мөхәрририәтенең яуаплы сәркәтибе була. 1933–1934 йылдарҙа Өфө ҡалаһы «Йәш Коммунар» һәм «Ленинсы» гәзиттәренең сәнәғәт бүлеге мөдире, яуаплы сәркәтибе була. 1934–1936 йылдарҙа К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт педагогия институтының тел һәм әҙәбиәт факультетында уҡый; Радиотапшырыуҙар комитетының башҡорт һәм татар тапшырыуҙарының дикторы булып эшләй.
1937 йылдың июнь-ноябрендә Башҡортостан дәүләт нәшриәтенең ауыл хужалығы әҙәбиәте бүлегенең мөдире вазифаһын башҡара.
1937–1940 йылдарҙа Ҡыҙыл Армия сафында хеҙмәт итә.
1940–1941 йылдарҙа Өфөлә «Ленинсы» гәзитенең яуаплы мөхәррире.
1941 йылдан ВКП (б) ағзаһы.
1941–1943 йылдарҙа Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша, Дон фронтында 233-сө уҡсылар дивизияһының дивизион гәзитенең яуаплы сәркәтибе була.
1943–1946 йылдарҙа ВКП (б)-ның Башҡортостан өлкә комитетының матбуғат бүлегенең инструкторы була.
1946–1948 йылдарҙа ВКП (б)-ның Матрай район комитеты сәркәтибе вазифаһын башҡара.
1948 йылдың март-сентябрендә ВКП (б)-ның Башҡортостан өлкә комитетының пропаганда бүлегендә эшләй.
1948–1951 йылдарҙа Башҡортостан дәүләт нәшриәтенең партия-массауи әҙәбиәте секторы мөдире була.
1951–1953 йылдарҙа Башҡортостан өлкә партия мәктәбе тыңлаусыһы була.
1953–1955 йылдарҙа Башҡортостан китап нәшриәтенең ауыл хужалығы секторының мөдире була.
1955–1956 йылдарҙа «Сельское хозяйство Башкирии» журналының мөхәррире вазифаһын үтәй.
Корого сиркәүе
Пресвятая Богородица сиркәүе (Грузинская:) - грузин православ сиркәүе, Көнсығыш Грузияла тарихи-мәҙәни Мтиулети төбәгенең таулы Хада үҙәнендә урынлашҡан. Хәҙерге ваҡытта Душети муниципалитетында урынлашҡан Корого сиркәүе. 11 быуат башына ҡарай. Сиркәү Грузияның милли әһәмиәттәге мәҙәни ҡомартҡылары исемлегенә индерелгән
Архитектураһы
10,8 × 7,6 м күләмендәге ҙур булмаған сиркәүҙең төҙөлөшө ябай. Сиркәү сланецтан төҙөлгән, эске яҡтан плиталар менән көпләнгән. Көмбәҙе, тәҙрә рамдары һәм кәрниздәре таштан уйып яһалған.
Корого сиркәүе өс мөйөшлө ҡыйыҡ менән ябылған, интерьерының көнбайыш өлөшө ике нефҡа бүленгән. Тура мөйөшлө сиркәү өс өлөштән тора, һәр өлөшөнөң көмбәҙе бар. Сиркәү менән йәнәш өс ҡатлы оборона башняһы, ҙур булмаған часовня һәм төрлө ҡоролмаларҙың харабалары урынлашҡан. Фил һөйәгенән 11 быуат иконаһы һәм Христос һүрәте менән тәре әлеге ваҡытта Тбилисиҙа Грузияның Милли музейында һаҡлана
Сиркәү скульптура  биҙәүестәре менән иғтибарҙы йәлеп итә. Көнбайыш яғында 12 быуатҡа ҡараған урта быуат грузин алфавиты менән яҙылған ике яҙыу бар.
Taobao
Taobao.com  —  һуңғы ҡулланыусыға төбәлгән интернет-магазин. Сайт C2C  системаһы («ҡулланыусы ҡулланыусы өсөн», йәғни ҡулланыусылар араһындағы электрон сауҙа формаһы) буйынса эшләй. Был осраҡта  Taobao.com сайты һатыусы менән һатып алыусы араһында аралашсы булып тора. Alibaba Group  компанияһы тарафынан айырым һатып алыусылар менән бик күп һанлы һатыусылар араһында килешеүҙәрҙе еңелләштереү маҡсатында төҙөлә.
Дөйөм мәғлүмәт
Dangdang.com һәм 360buy.com компаниялары Taobao.com  компанияһының көнәркәштәре булып тора.
Тарихы
2014 йылдың ғинуарына Taobaoла донъяның теләһә ҡайһы иленән теләгән бер кеше теркәлә ала. Теркәлергә теләгән кешенең үҙе йәшәгән илдәге мобиль телефонын күрһәтеүе етә. Аккаунтты әүҙемләштереү өсөн шул номерға хәбәр килә. Тауар хаҡы   Visa картаһы аша түләнә. Taobao'нан башҡа илдәргә тауар оҙатыу мәсьәләһе һорау аҫтында ҡала.
2008 йылда  әйләнеш  99,96 млрд юань (15 млрд самаһы АҠШ доллары ) тәшкил итә, Ҡытай интернет-магазиндары баҙарында бөтә һатыуҙарҙың 80 проценты  Taobao  өлөшөнә төшә.
2011 йылға ҡарата Taobao онлайн-һатыуҙар баҙарының 80 процентын биләй, ә теркәлгән ҡулланыусылар һаны 370 миллион була.
«Синьхуа ньюс» хәбәрселәре мәғлүмәттәренә ярашлы, 2012 йылда Taobao менән  Alipay түләү системаһының әйләнеше бер  триллион юангә етә, был  eBay менән Amazon әйләнешенә тиң була
2011 йылдың июнендә ваҡытлы матбуғат сараларында  Alibaba Group компанияһының компанияны өскә бүлеп үҙгәртергә йыйыныуы тураһында хәбәр баҫылып сыға. Бының төп маҡсаты тип конкуренцияға һәләтлелекте арттырыу һәм бизнесты алып барыуҙың төрлө моделдәрен үҫтереү билдәләнә.
Дәүләтгәрәев Әхмәтгәрәй Дәүләтгәрәй улы
Дәүләтгәрәев Әхмәтгәрәй Дәүләтгәрәй улы (Давлетгареев Ахметгерей Давлетгареевич) (1901 йыл — 1991 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, ҡыҙылармеец. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы 313-сө кавалерия полкының пулеметсылар эскадроны отделениеһы командиры. I дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985) кавалеры.
Биографияһы
1991 йылда вафат була.
Симоньян Маргарита Симоновна
Симонья́н Маргари́та Симо́новна (6 апрель 1980 йыл) — Рәсәй журналисы һәм медиаменеджеры. 2005 йылдан RT телеканалының, 2013 йылдан «Рәсәй бөгөн» халыҡ-ара мәғлүмәт агентлығының һәм 2014 йылдан «Sputnik» мәғлүмәт агентлығының баш мөхәррире.
Биографияһы
Маргарита Симоновна Симоньян 1980 йылдың 6 апрелендә Краснодар ҡалаһында әрмән ғаиләһендә тыуған. Атаһы һыуытҡыстар йүнәтеү мастеры, әсәһе — баҙарҙа сәскә һатыусы.
Олатаһы Саркис Симонянин — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Олатаһы менән өләсәһенең ғаиләһе 1944 йылда депортациялана.
Апаһы Алиса эре федераль проекттарҙы пиар-теркәү менән шөғөлләнә, атап әйткәндә, Ҡырым күперен төҙөүҙе һәм 2018 йылда Рәсәйҙә футбол буйынса донъя чемпионатын үткәреүҙе тейешенсә яҡтыртыуҙа ҡатнаша, Би-би-синың журналист тикшереүе фигуранты ла була.
Белеме
Краснодар ҡалаһының сит телдәрҙе тәрән өйрәнеү индерелгән махсус 36-сы мәктәбендә уҡый. Унынсы класта инглиз теле буйынса белемен камиллаштырыу өсөн алмашыу буйынса Нью-Гемпширға (АҠШ) ебәрелә. Кубань дәүләт университетының Журналистика факультетын тамамлай һәм Владимир Познерҙа телевизион оҫталыҡ мәктәбендә уҡый.
Шулай уҡ Манана Асламазяндың «Интерньюс» телевидение мәктәбендә белем ала.
Карьераһының башы
1999 йылдың февраль айынан 2000 йылдың ғинуарына тиклем — «Краснодар» телерадиокомпанияһы хәбәрсеһе. Хәрби хәбәрсе сифатында чечен һуғышы конфликтын яҡтыртыу менән шөғөлләнә. 2000 йылдың ғинуарында хәрби репортаждар серияһы өсөн Кубань журналистар союзының «Һөнәри батырлыҡ өсөн» премияһы менән бүләкләнә.
Анапала ял иткән чечен балалары тураһындағы репортаждары өсөн 2000 йылдың май айында II Бөтә Рәсәй төбәк телерадиокомпаниялары премияһына лайыҡ була. «Краснодар» телерадиокомпанияһының мәғлүмәти программаларының әйҙәүсе мөхәррире итеп тәғәйенләнә.
2002 йылдың сентябрендә Мәскәүгә күсенеп килә һәм «Хәбәрҙәр» каналының махсус хәбәрсе булып эшләй башлай  ; бер үк ваҡытта президент пулы журналистары составына инә. «Владимир Путин менән Тура бәйләнеш» телекүперендә хәбәрсе сифатында ҡатнаша.
2004 йылдың сентябрендә Бесландағы терористик актты яҡтыртыу менән шөғөлләнә. 1-се мәктәптә заложниктарҙы алған мәлдә ул Ҡарасәй-Черкес Республикаһында була.
RT һәм «Рәсәй бөгөн»
2012 йылда Рәсәйҙең йөҙ иң абруйлы ҡатын-ҡыҙы исемлегенә инә һәм 33-сө урынды биләй. Рейтингты «Эхо Москвы», РИА новости һәм «Огонек» киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре төҙөй. 2013 йылда медиа өлкәһендә Рәсәйҙәге иң абруйлы биш ҡатын-ҡыҙ араһында була. «Огонек» журналының 2014 йылдың март айында баҫылып сыҡҡан «Рәсәйҙең иң абруйлы 100 ҡатын-ҡыҙы» рейтингында Маргарита Симоньян 15-се урынды биләй. «Рәсәй бөгөн» мәғлүмәт агентлығының генераль директоры Дмитрий Киселев Маргарита Симоньянды 2013 йылдың 31 декабрендә «Рәсәй бөгөн» халыҡ-ара мәғлүмәт агентлығының баш мөхәррире итеп тәғәйенләй. Шул уҡ ваҡытта ул RT-ның етәксеһе булып та ҡала.
2014 йылдың 10 ноябренән «Рәсәй бөгөн» составына ингән Sputnik мәғлүмәт агентлығының баш мөхәррире лә булып тора.
RT телеканалы сит илдәр тамашасыларын уңышлы яулағаны өсөн 2014 йылда «Рәсәйҙең медиаменеджеры» милли премияһы бирелә. 2017 йыл йомғаҡтары буйынса Маргарита Симоньянды Forbes рейтинг «Донъялағы иң абруйлы 100 ҡатын-ҡыҙ» рейтингына индерә (52-се урында), был рейтингыла 13-сө урынды АҠШ-тың экс-дәүләт секретары һәм бынан алдағы һайлауҙарҙың береһендә АҠШ президентлығына кандидат Хиллари Клинтон биләй.
Маргарита Симоньян түбәндәге комментарий менән яуап бирә: «Ҡәҙерле ЦРУ! Һеҙҙең яҙыуҙа бер генә дәлил дә атап үтелмәгән. Тема асылмаған, сығанаҡтар аталмаған, разведка мәғлүмәттәре иҫкергән һәм/йәки дөрөҫлөккә тап килмәй, рефератты уҡыусы бала яҙғанға оҡшаған. Беҙҙең разведка мәктәбендә бындай халтура өсөн ҡаты яза бирелер ине».
Маргарита Симоньян әйтеүенсә, дәүләт хеҙмәтендә алған эш хаҡын ул тотошо менән хәйриә фондтарына тапшыра.
Башҡа проекттарҙа ҡатнашты.
2011 йылдың апреленән 2012 йылдың февраленә тиклем һәр аҙна «РЕН ТВ» каналында «Что происходит?» тип аталған аналитик программаны алып бара.
2012 йылдың октябрь-ноябрь айҙарында — «Коммерсантъ FM» радиостанцияһында «Точка зрения» аҙналыҡ колонкаларҙың алып барыусыһы.
Вынт
Вынт — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кима ҡылымығының уң ярына тамағынан 55 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.
Симоньян Маргарита Симоновна
Башҡа проекттарҙа ҡатнашты.
2013 йылдың 17 февраленән алып 23 июнгә тиклем (Тина Канделаки менән бергә)  — НТВ каналында «Железная леди» сәйәси ток-шоуын алып бара.
Вынт
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ҡыҙылъяр (Ҡалтасы районы)
Ҡыҙылъяр (Красный Яр) — Башҡортостандың Ҡалтасы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 76 кеше. Почта индексы — 452871, ОКАТО коды — 80233803004.
Симоньян Маргарита Симоновна
Ижтимағи эшмәкәрлеге
2008 йылдан — Рәсәй телевидениеһы Академияһы ағзаһы. 2010 йылдан Милли телерадиотапшырыуҙар Ассоциацияһының вице-президенты. Рәсәй Федерацияһы Йәмәғәт палатаһының өсөнсө составы ағзаһы (2010—2012). 2011 йылдың июненән — «Беренсе каналдың» директорҙар советы ағзаһы.
Ҡыҙылъяр (Ҡалтасы районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Симоньян Маргарита Симоновна
Ижтимағи эшмәкәрлеге
2012 йылдың ғинуарынан мартҡа тиклем президентлыҡҡа кандидат Владимир Путиндың «Халыҡ штабы» (Мәскәү буйынса) ағзаһы булып тора.
2017 йылға тиклем — Рәсәй Эске эштәр министрлығының Мәскәү ҡалаһы буйынса Дәүләт идаралығы ҡарамағындағы Йәмәғәт советы ағзаһы. 2017 йылдан — Рәсәй Эске эштәр министрлығы ҡарамағындағы Йәмәғәт советы ағзаһы.
2018 йылдың ғинуарында 2018 йылдың 18 мартында үтәсәк президент һайлауҙарында Владимир Путиндың ышаныслы кешеһе булып теркәлә. .
Санкциялар
2014 йылдың авгусында Украинаның Телевидение һәм радиотапшырыуҙар мәсьәләләре буйынса Милли советы Украинаға инеү тыйылған Рәсәй телеканалдарының 49 журналисы һәм етәксеһенең исемлегенә Симоньян да индерелгән.
Шәхси тормошо
Журналист, телепродюсер Андрей Благодыренко менән осрашып йөрөй.
2012 йылдан ул ғаиләһенән киткән һәм бынан алдағы ҡатыны Алена Хмельницкая менән 2014 йылда айырылышҡан режиссер Тигран Кеосаян менән никахлашҡан. Режиссер Маргарита Симоньянды үҙенең «Өс дуҫ» фильмында эпизодик ролдә төшөрә, шулай уҡ Симоньян уның бер нисә фильмына сценарийҙар яҙа.
Ғаилә Сочила Ҡыҙыл Аҡлан биҫтәһендә урынлашҡан ресторанға хужа.
Тәнҡит
2007 йылдың июнендә Рәсәйҙең федераль телеканалдары хеҙмәткәрҙәренә дәүләт наградаларын тапшырыла, «Каспаров.ру» сайты күҙәтеүсеһе Юрий Гладыш бүләкләнеүселәр араһында телевидениела күҙгә күренеп торған уңыштары булмаған 27 йәшлек Симоньяндың булыуына ғәжәләнеүен белдерә.
Симоньяндың шулай уҡ 2011—2012 йылдарҙа «РЕН ТВ» телеканалында сыҡҡан «Что происходит?» авторлыҡ программаһы ла тәнҡит утына тотола. Ә бит ул ваҡытта ваҡытта Рәсәй властарына оппозицияла торған «Яңылыҡтар 24», «Марианна Максимовская менән аҙна» һәм «Репортер тарихы» программалары донъя күрә. «Коммерсантъ» гәзитенең телекүҙәтеүсеһе Арина Бородина Симоньяндың телетапшырыуҙарын «насар грузиндар һәм үтә лә насар американдар рухында эшләнгән совет пропагандаһына» оҡшата. "Газета.ру"ның телекүҙәтеүсеһе Слава Тарощина «Что происходит?» программаһына ҡарата шундай уҡ тәнҡит һүҙҙәрен яуҙыра.
Каракол (Неня ҡушылдығы)
Каракол  — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Неня йылғаһының һул ярына тамағынан 134 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бия йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Жилина (Ҡурған өлкәһе)
Жилина — Ҡурған өлкәһе Каргапольский районы ауылы. Журавлевский ауыл советына инә.
Тарих
Жилина ауылы (Козьмина, Кузина) XVIII быуатта нигеҙләнгән.
1800 йылда Жилина ауылында 13 йорт була, унда Добрынскийҙар, Жилиндар, Каргаполовтар, Климовтар, Лузгиндар, Мухидар, Самокрутовтар, Силивановтар, Хомяковтар, Шушариндар йәшәгән.
Революцияға тиклем хәҙерге Ҡурған өлкәһенең Каргопольский районы Жилина ауылы Пермь губернаһы Шадрин өйәҙе Каргапольский улусы составына ингән.
1918 йылдың июнь аҙағына — июль башында Жилина ауыында аҡ гвардия власы урынлаштырыла, 1919 йылдың август башында совет власы тергеҙелә.
Халыҡ
2010 йылда халыҡ һаны — 88 кеше.
Ижтимағи-эшлекле зона
Жилина ауында дүрт ҡабырғалы, осонда биш осло ҡыҙыл йондоҙ ҡуйылған обелиск бар. Һәйкәлдең ҡабырғаларына Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған Жилина ауылы кешеләренең фамилиялары яҙылған плитәләр ҡуйылған. Һәйкәл ағас штакетник менән кәртәләнеп алынған.
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="1">
Абакумов Глеб Арсентьевич
Биографияһы
Глеб Арсентьевич Абакумов 1962 йылда Н. И. Лобачевский исемендәге Горький дәүләт университетының (ГДУ) химия факультетын тамамлай. 1962 йылдан ошонда уҡ, 1964 йылдан СССР Фәндәр академияһының тотороҡландырыусы полимерҙар лабораторияһында, 1968—1988 йылдарҙа СССР Фәндәр академияһының Химия институтында эшләй. Г. А. Разуваев исемендәге Рәсәй Фәндәр академияһының металлоорганик химияһы институты директоры, 2016—2019 йылдарҙа — институттың ғилми етәксеһе.
Фәнни эшмәкәрлеге
Хеҙмәттәре ирекле радикалдар, металлорганик һәм комплекслы ҡушылмалар химияһы буйынса. Ирекле радикаль лигандалар менән комплекслы тоташмалар химияһы проблемаһы менән шөғөлләнә. Беренсе тапҡыр Льюис кислоталары булған тотороҡло нитроксиль радикалдарҙың комплекслы барлыҡҡа килеүен асыҡлай. Шыйыҡ фазала ирекле ариль радикалдарҙы генерациялау ысулын эшләй. Синтезды башҡара һәм яңы класлы матдәләр төҙөлөшөн һәм үҙенсәлектәрен тикшерә. Радикаль металл комплекстары нигеҙендә антифрикцион һәм яҡтылык һиҙеү композициялары бирелә.
Баҫмалары
Рәсәй һәм халыҡ-ара үҙәк ғилми журналдарҙа 350-гә яҡын баҫма авторы
Көбәк (Учалы районы)
Көбәк (Кубяково) — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 12 кеше. Почта индексы — 453734, ОКАТО коды — 80253845005.
Тарихы
Көбәк ауылы XIX быуат башында барлыҡҡа килә. VIII ревизия унда 10 ихатаны һәм 63 кешене асыҡлай. X ревизия буйынса 200 кеше 27 ихатала йәшәй. 1920 йылға халыҡ һаны 90 кешегә тиклем кәмей. Атаһының ауылында бөтә ғүмере буйына Солтанғол Көбәков (1756—1818), уның балалары Сәйеғәфәр, Нәҙерғол, Сәйфетдин бала-сағалары менән. Халҡы араһында көҙәйҙәр ҙә булған. Игенселек менән шөғөлләнгәндәр.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше) 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (100 %).
Ревизия материалдары
1834, 1850 һәм 1859 йылдарҙа Көбәк ауылында ла рәүиз (ревизия) үткәрелә һәм уның материалдары Башҡортостандың Милли архивында һаҡлана.
Каракопша
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бия йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Аллаяров Миңлебай Хәким улы
Аллаяров Миңлебай Хәким улы (Аллаяров Минлибай Хакимович; 1903-) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры. Гвардия ҡыҙылармеецы. 18-се гвардия аҙыҡ-түлек ташыу транспорты шофёры.
Биографияһы
1942 йылда БАССР-ҙың Баймаҡ районы хәрби комиссариаты тарафынан Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡырыла.
Гвардия ҡыҙылармеецы Аллаяров Миңлебай Хәким улы 7-се кавалерия корпусы составындағы 16-сы Башҡорт гвардия Чернигов Ленин, Ҡыҙыл Байраҡ, Суворов, Кутузов орденлы дивизияһының 18-се гвардия аҙыҡ-түлек ташыу транспорты шофёры булып хеҙмәт итә.
1943 йылдың 13 октябрендә тигән юғары баһа менән, Аллаяров Миңлебай «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалы менән бүләкләнә.
Хәтер
Аллаяров Миңлебай Хәким улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Баймаҡ районында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.
Беренсе донъя һуғышы батырҙарының иҫтәлекле билдәһе (Шахты)
Беренсе донъя һуғышы батырҙарының иҫтәлекле билдәһе — Ростов өлкәһе Шахты ҡалаһындағы һәйкәл
Тарихы
Ҡала һәм Шахтерҙар көнөндә 2014 йылдың 31 авгусында Шахты  ҡалаһында Александр паркында Беренсе донъя һуғышы геройҙарына арналған һәйкәл асыла. Һәйкәл Беренсе донъя һуғышы башланыуының 100-йыллығы менән тап килә. Беренсе донъя һуғышы ваҡытында Дон 125 мең казак, 60 атлы полк,  33 атлы батарея, 6 пластун  батальоны, 5 запас полкы, 3 запас батарея, 80-дән ашыу айырым  махсус йөҙ тәьмин итә.
Вырсь
Вырсь — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Нюрих йылғаһының уң ярына тамағынан 48 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.
Беренсе донъя һуғышы батырҙарының иҫтәлекле билдәһе (Шахты)
Тарихы
Иҫтәлекле билдә ҡуйыу инициаторы булып Яков Петрович Бакланов исемендәге Шахта казак кадет корпусы тора. Һәйкәлде Шахты һәм Миллер епискобы Симон изгеләндерә. Байрам һәм ял көндәрендә бында Шахты казак кадет корпусы тәрбиәләнеүселәре хәтер вахтаһын алып бара.
Вырсь
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Беренсе донъя һуғышы батырҙарының иҫтәлекле билдәһе (Шахты)
Тасуирламаһы
Постаментта – рус императоры Николай II вензелы менән биҙәлгән кадет штандартын тәпәйҙәрендә тотоп торған ике башлы бөркөт. Ике башлы бөркөттөң ҡанаттары аҫтындағы плитала Беренсе донъя һуғышында ҡатнашыусы бөтә казак частарының исемдәре уйып яҙылған.
Тирон Вадим Васильевич
Биографияһы
Вадим Васильевич Тирон Монголия республикаһында хеҙмәт иткән Совет Армияһы офицеры ғаиләһендә тыуа. Бер йылдан һуң ғаилә даими йәшәү урынына Башҡортостандың Күмертау ҡалаһына күсенә. Вадим мәктәптең үҙешмәкәр сәнғәт түңәрәгендә әүҙем шөғөлләнә, ә һуңғараҡ эстрада оркестрында  йырлай башлай. Ул армияла хәрби ансамблдә хеҙмәт итә. 1971 йылда Өфө дәүләт сәнғәт институтына уҡырға инә, уны 1976 йылда  тамамлай, ошо уҡ йылда Тирон Бөтә Рәсәй совет йырҙарын башҡарыусыларҙың "Ҡыҙыл ҡәнәфер" конкурсы лауреаты була. Юғары уҡыу йортоноң дүртенсе курсында уҡ уны Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрына эшкә саҡыралар. Тирон башҡарған тәүге партияларҙың береһе "Кармен" операһында Данкайре партияһы була.
1978 йылда артист Калинин ҡалаһына, хәҙерге Тверь ҡалаһына күсенә,  бында Тверь академия филармонияһының  сәхнәһендә  эшләй башлай. Ул тулы хоҡуҡлы опера йырсыһы була. Башҡарылған ролдәре араһында Риголетто, Евгений Онегин һәм Алеко була. Карьераһында иң мөһим ваҡиғаларҙың береһе булып уның режиссер Борис Покровский менән хеҙмәттәшлеге тора.
Вадим Васильевич Калинин филармонияһы менән даими гастролдәргә сыға. Ул ун тапҡырҙан ашыу итальян театрҙары сәхнәләрендә сығыш яһай. Вадим Тиронға 1988 йылда «РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы» тигән маҡтаулы исем бирелә, ә ун йыл үткәндән һуң, 1998 йылда "Халыҡ артисы" тигән исемгә лайыҡ була.
Тирон төрлө Филармония фестивалдәрендә: «III  мең йыллыҡҡа ышанс менән» Раштыуа форумында, «Тверҙә музыкаль  көҙ», Берновта Пушкин байрамы һәм Князевта Лемешев байрамында  даими ҡатнаша. Рәсәйҙең билдәле оркестрҙары менән сығыш яһай, улар араһында – Бөтә Рәсәй дәүләт телерадиокомпанияһының рус халыҡ  инструменттары академияһы оркестры, Н.П.Осипов исемендәге Рәсәй Милли академия халыҡ инструменттары оркестры, В.П.Дубровский исемендәге Смоленск рус халыҡ оркестры,  Мәскәү дәүләт академия филармонияһының симфония оркестры, шулай уҡ Тверь камера «Рәсәй камератаһы» оркестры.
Тверь ҡалаһында йәшәй.
Цилкани соборы
Цилкани соборы (в Грузия:ტაძარი წილკნის ღვთისმშობლის), грузин православие сиркәүе, Грузияла Мцхета-Мтианети төбәгенең Цилкани ҡасабаһында урынлашҡан. Башта дүртенсе быуатта төҙөлөп урта быуаттарҙа бер нисә тапҡыр реконструкциялана. Грузияның милли әһәмиәттәге мәҙәни ҡомартҡыһы исемлегенә индерелгән
Торошо
Цилкани соборы тарихи Мцхета ҡалаһынан төньяҡ-көнсығышҡа ҡарай урынлашҡан. Археологик табылдыҡтар, шулай уҡ диуарҙарында грек яҙыуҙары менән IV-V быуаттың христиан төрбәһе иғтибарға лайыҡ.
Тарихы
Тәүҙә сиркәү өс нефлы базилика булараҡ планлаштырыла, ахыр сиктә ун икенсе йәки ун өсөнсө быуатта көмбәҙ менән сиркәү итеп үҙгәртелә. XVI-XVII быуатта реконструкциялана. Собор архиепископ Цилканскийҙың резиденцияһы булған.
Собор хөрмәтле Богородица Одегетрия Цилканскаяның, туғыҙынсы быуатта ҡулында сабый менән Божья Матерь иконаһының йорто була. Икона ун икенсе быуат башында яынан буяла һәм тергеҙелә. 1926 йылда икона Тбилисиҙағы Грузияның Милли музейына тапшырыла
Тасуирлама
28 х 24 м ҙурлыҡтағы әлеге сиркәү таш блоктарҙан төҙөлгән, ярым түңәрәк апсида һәм дүрт үҙаллы колоннаға таянған үҙәк көмбәҙ менән квадрат бинанан ғибәрәт. Көмбәҙҙең нигеҙендә 12 тәҙрә уйылған. Эске өлөшөндә 10 тәҙрә бар. Сиркәүҙең өс инеү урыны бар. Сиркәүҙә стена биҙәктәренең ҡалдыҡтары һаҡланып ҡалған, улар ун бишенсе һәм ун һиҙенсе быуаттарға ҡарай.
Собор ун һигеҙенсе быуат аҙағының 58 × 72 м таш стенаһы менән уратып алынған. Стена көньяҡ-көнбайышҡа ҡарай кирбес арка менән ишек эргәһенән үтә, XIX быуаттың алты ҡырлы манараһы менән ослана.
C2C
C2C (от Consumer-to-consumer, һүҙмә-һүҙ — «Ҡулланыусы ҡулланыусы өсөн») — һуңғы ҡулланыусы (consumer) менән һуңғы ҡулланыусының  электрон сауҙаһын аңлатҡан термин, йәғни һатыусы ла, һатып алыусы ла юридик мәғәнәләге эшҡыуар түгел.
Ғәҙәттә, бындай коммерция мөнәсәбәттәрендә өсөнсө яҡ булараҡ аралашсы ҡатнаша, ул   сауҙа майҙансығын, мәҫәлән, интернет-аукциондарҙы,  һатыу/һатып алыу иғландары сайтын һ. б. ойоштора. Аралашсы шулай уҡ түләүҙең үтеүен башҡарыусы йә гарантиялаусы булырға мөмкин. Аралашсы тауарҙың алыныуын гарантияламай, әммә ҡайһы бер осраҡтарҙа бәхәстәрҙе хәл итеүҙә ҡатнаша. Шулай уҡ аралашсы тауарҙың һатылыуын әүҙемләштереүҙә ҡатнашмай, бының менән һатыусы үҙе шөғөлләнә. С2С схемаһының үҙенсәлектәренә трансакция сығымдарының бәләкәй булыуын, тауар хаҡының сағыштырмаса арзанлығын индерергә була. Кире яғы — мутлашыуҙар ихтималлығы. Улар менән көрәш сараһы итеп майҙансыҡтар абруй (репутация) системаһын индерә.
Миҫалдар
C2C моделен уңышлы ҡулланыу миҫалдары: онлайн аукциондар (EBay), ҡулланыусылар иғландары сайттары   (мәҫәлән, Craigslist һәм Gumtree).
Айсыуаҡов Исмәғил Фазлетдин улы
Айсыуаҡов Исмәғил Фазлетдин улы (15 сентябрь 1905 йыл — 4 октябрь 1943 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған яугир. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының ойоштороу-план бүлеге начальнигы ярҙамсыһы, интендант хеҙмәтенең гвардия өлкән лейтенанты.
Биографияһы
Исмәғил Фазлетдин улы Айсыуаҡов 1905 йылдың 15 сентябрендә Өфө губернаһының Бәләбәй өйәҙе (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Туймазы районы) Соҡаҙытамаҡ ауылында тыуған. 1927—1928 йылдарҙа Ҡыҙыл Армия сафында хеҙмәт итә. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, 1941 йылда Туймазы район хәрби комиссариаты тарафынан фронтҡа саҡырыла. 7-се гвардия кавалерия корпусының 16-сы гвардия кавалерия дивизияһында ойоштороу-план бүлеге начальнигы ярҙамсыһы булып хеҙмәт итә.
1943 йылдың 4 октябрендә һәләк була. Украинаның Чернигов өлкәһе Неданчичи ауылында ерләнгән.
Выхтопья
Выхтопья — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Тап йылғаһының уң ярына тамағынан 464 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 38 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ромб
Ромб (ῥόμβος, rombus, туранан тура тәржемәһе: «бубен») — бөтә яҡтары ла тигеҙ булған параллелограмм ул.
Этимология
«Ромб» термины ῥόμβος — «бубен» һүҙенән килеп сыға. Әгәр хәҙер бубендарҙы башлыса түңәрәк формала эшләһәләр, элек уларҙы тап квадрат йәки ромб формаһында эшләгәндәр. Шуға ла билдәләре ромб формаһында булған кәрт төҫө бубен, бубендар түңәрәк булмаған замандарҙа барлыҡҡа килгән.
«Ромб» һүҙен беренсе башлап Герон һәм Александрийский Паппаһы ҡулланған.