cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Никитин Валентин Викторович
Никитин Валентин Викторович (1935—2020) — СССР һәм Рәсәй ғалим-ортопеды-травматологы, педагог һәм медицина фәне өлкәһендә ойоштороусы, медицина фәндәре докторы (1987), профессор (1988). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1992). Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған табибы (2000). Башҡортостан Республикаһының тавматология хеҙмәтенә нигеҙ һалыусы.
Биографияһы
Валентин Викторович Никитин 1935 йылдың 26 авгусында Ҡаҙаҡ АССР-ы Чандрин утарында уҡытыусылар ғаиләһедә тыуған.
1954 йылдан 1959 йылға тиклем Башҡорт дәүләт медицина институтында уҡый, уны  отличие менән тамамлай һәм   табип-травматолог квалификацияһын ала. 1959 йылдан 1962 йылға тиклем Күмертау ҡалаһының Үҙәк ҡала дауаханаһында эшләй: табип-травматолог һәм баш табибы урынбаҫары була. 1962 йылдан 1966 йылға тиклем Өфө ҡала клиник дауаханаһында травматолог-ортопед булып эшләй.
1967 йылдан 2020 йылға тиклем Башҡорт дәүләт медицина университеты педагогик эшмәкәрлектә: 1967 йылдан алып 1982 йылға тиклем — ассистент һәм доцент, 1982 йылдан 2002 йылға тиклем — травматология, ортопедия һәм хәрби-ялан хирургияһы кафедраһы мөдире, 1984 йылдан  1988 йыға тиклем  бер үк ваҡытта  — уҡытыу-тәрбиә эше буйынса проректор. 2002 йылдан алып 2020 йылға тиклем — Башҡорт дәүләт медицина университетының травматология һәм ортопедия кафедраһы профессоры һәм Өҫтәмә һөнәри белем биреү институты кафедраһы мөдире.
1970 йылда В.В. Никитин медицина фәндәре кандидаты ғилми дәрәжәһенә дәғүә итеү өсөн диссертация яҡлай, 1985 йылда травматология һәм ортопедия темаһы буйынса медицина фәндәре докторы на диссертация яҡлай. 1987 йылда В. В. Никитин ғилми профессор исеме бирелә. В. В. Никитиндың төп ғилми-педагогик эшмәкәрлеге  хирургик дауалау диагностикаһы һәм быуындар  һәм һөйәк йәрәхәттәрен хирургик дауалау, шулай уҡ автомобиль һәләкәттәрендә зыян күреүселәргә тиҙ ярҙам  һәм этаплы ярҙам күрһәтеү, юл-транспорт травмалары  өлкәһендә мәсьәләләр белән бәйле. В. В. Никитиндың әүҙем ҡатнашлығында остеосинтез өсөн яйланмалар һәм тарамыш һәм сустав ауырыуҙары һәм йәрәхәттәрен дауалау ысулдары эшләнә.
Төп эшмәкәрлегенән тыш булған Валентин Викторович Никитин — Өфө ҡалаһының һәм Башҡортостандың   баш травматологы. 1999 йылдан 2002 йылға тиклем Ортопедтар һәм Башҡортостан протезистарының ассоциацияһы  президенттарының береһе булып тора. Рәсәй ортопед-травматолог ассоциацияһы идараһы ағзаһы  һәм Рәсәй Федерацияһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығы ҡарамағында  Фәнни-методик Советы рәйесе урынбаҫары. В. В. Никитин 400-гә яҡын фәнни хеҙмәт һәм 17 уйлап табыу патенты авторы булып тора.
1992 йылда «Һаулыҡ һаҡлау өлкәһендәге ҡаҙаныштары өсөн» Валентин Викторович Никитин Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы тигән почетлы исемгә лайыҡ була.
2000 йылдың 17 майында Рәсәй Президенты Указы менән Валентин Викторович Никитин «Һаулыҡ һаҡлау өлкәһендәге ҡаҙаныштары өсөн» Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған табибы тигән почетлы исемгә лайыҡ була.
Македония ихтилалы көнө (1941)
Македония ихтилалы көнө 11 октябрҙә билдәләнә. Был көндә Югославия Македонияһында Икенсе донъя һуғышы ваҡытында фашизмға ҡаршы башланған Македония ихтилалы йыллығын билдәләйҙәр. Социалистик Федератив Югославия Республикаһы составындағы Социалистик Македония Республикаһында был көн милли байрам булып һанала, һуңғараҡ Төньяҡ Македонияла ул шулай уҡ дәүләт байрамы тип иғлан ителә. Әлеге көн ял көнө булып тора.
Тарихы
Икенсе донъя һуғышы осоронда Күсәр илдәре Югославия короллегенә баҫып инә. 1941 йылдың 11 октябрендә югослав коммунистары Вардар Македонияһында болгар оккупанттарына ҡаршы ҡораллы ихтилал әҙерләй башлайҙар, ихтилал Прилептағы урындағы полиция участогына һөжүм итеүҙән башлана. 11 октябрь ихтилалынан фашист оккупацияһынан азат итеү өсөн ҡаршы һуғыш башлана, ул 1944 йылға тиклем дауам иткән Македония коммунистар хәрәкәтенең артабанғы үҫеше менән тап килә.
Байрам итеү
Йыл һайын 11 октябрь көнө Македония ихтилалы Көнө айҡанлы рәсми церемониялар, күмәк кеше алдында сығыш яһауҙар һәм тантаналар үткәрелә. Шулай уҡ «11 октябрь» исемле рәсми награда менән бүләкләнеү үткәрелә.
Кесе Рәүҙәк
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел  йылғаһы  Стәрлетамаҡ ҡалаһынан Охлебино һыу үлсәү посына тиклем, Эҫем  йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Сергей Чекмарёв музейы
Сергей Чекмарёв музейы — музей. Башҡортостан Республикаһы Сибай ҡалаһы гимназияһында урынлашҡан.
Музей экспонаттары
Музейҙа «С. Чекмарёв эҙҙәре буйлап», Мәктәп йылъяҙмаһы, Мәктәп ветерандары, «Еңеү көнө!» экспозициялары эшләп килә.
Музей эшмәкәрлеге
Музей фәнни-тикшеренеү, тәрбиәүи эшмәкәрлеккә йүнәлтелгән. Патриотик, этик, эстетик, әхлаҡи тәрбиә алып бара. Мәктәп-ара һәм төбәк проектарҙа ҡатнашып, күргәҙмәләр ойошторола. Рәсәй, республика, ҡала музейҙары менән хеҙмәттәшлек алып барыла. Музей бүлектәребуйлап рус, башҡорт, инглиз, немец телендә экскурсиялар үткәрелә. Музей тураһында китап баҫтырыла.
Ущер
Ущер — Рәсәйҙәге йылға. Владимир өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Клязьма йылғаһының уң ярына тамағынан 258 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Клязьма йылғаһы Владимир ҡалаһынан Ковров ҡалаһына тиклем, Нерль индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Мөхәмәтзарипов Ғәбделғаян Зекриә улы
Мөхәмәтзарипов Ғәбделғаян Зекриә улы (8 март 1907 йыл — 12 май 1999 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, ҡыҙылармеец.
Биографияһы
Мөхәмәтзарипов Ғәбделғаян Зекриә улы 1907 йылдың 8 мартында Асҡын районы Иҫке Ҡаҙансы ауылында тыуған. Бер ғаиләнән дүрт яуғир Барый, Фәтих, Ғәбделхәй, Ғәбделғаян Мөхәмәтзариповтар дошманға ҡаршы яуға күтәрелә.
Хәрби хеҙмәте
Мөхәмәтзарипов Ғәбделғаян Зекриә улы һуғышты 1941 йылдың ноябрь уртаһында төҙөлгән данлыҡлы 112-се Башҡорт кавалерия дивизия составында үтә. Ул легендар генералдар Миңлеғәли Шайморатов, Григорий Белов етәкселегендә алыша. Брянск фронтында ҡан ҡойғос алыштарҙа, Сталинградты обороналауҙа, Черниговты азат итеүҙә ҡатнаша. Уның ҡуҫтыһы Гәбделхәй ағай ҙа шунда була. Ләкин туғандарға фронтта осрашырға тура килмәй.
Һуғыштан һуңғы тормошо
Һуғыш тамамланғас, дүрт бер туғандың береһе Мөхәмәтзарипов Ғәбделғаян Зекриә улы ғына тыуған яғына әйләнеп ҡайта. Һуғыштан һуңғы йылдарҙа «Сейәтау» колхозында, унан «Дружба» совхозында эшләй. Буш ваҡытында сабата үрә, бал ҡорттары ҡарай. Тирә-яҡҡа мулла булараҡ таныла. Уның ҡарамағында 48 егеү аты, 78 тайҙар һәм ҡолондар була. Шәхси хужалыҡта ла ат аҫрай. 1999-сы йылдың 12 майында вафат була. Асҡын районы Йәнкиҫәк ауылында ерләнгән.
Ғаилә хәле
Кәримә Мостафа ҡыҙы менән 70 йыл татыу ғүмер итеп, 7 бала тәрбиәләп үҫтергәндәр. Бөтә балалары ла — Сәғҙәт, Нәзихә, Нәжибә, Тәлғәт, Мәдеһәм, Мәймүнә һәм Мәмдүнә йыр-моңға әүәҫ була.
Хәтер
Бөгөн Ғәбделғаян Зекриә улы нәҫелен уның күп һанлы ейән — ейәнсәрҙәре, бүлә- бүләсәрҙәр(хәҙер улар 40) дауам итә. Уларҙа ла олатайҙарының һәләте бар: ейәнсәре — Сулпан — Нефтекама филармонияһы йырсыһы, Эльвира БДПУ-ла музыкаль белем биреү факультетын тамамлаған.
Гриб Иван Евдокимович
Биографияһы
Иван Евдокимович Гриб 1911 йылдың 4 мартында Рәсәй империяһының Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе Яңы Ивановка ауылында (хәҙерге Дәүләкән районы Башҡортостан Республикаһы) крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Урыҫ.
1929 йылда педагогия йүнәлешле Дәүләкән туғыҙ йыллыҡ мәктәбен, артабан Өфөлә финанс-иҡтисад институтын тамамлай. 1933—1935 йылдарҙа армияла артдивизионда хеҙмәт итә. Алтай крайының Бийск ҡалаһында автобазала баш бухгалтер булып эшләй.
1941 йылдың 7 апрелендә 2 айлыҡ сборға саҡырыла. Бөйөк Ватан һуғышы башланыу менән төҙөлөш батальонының өсөнсө ротаһы икенсе взводы рядовойы званиеһында фронтҡа китә.
Фарер утрауҙары
Фарер утрауҙары - Атлантик океандың төньяғында урынлашҡан утрауҙар төркөмө һәм Данияның автоном төбәге.
Гриб Иван Евдокимович
Биографияһы
1943 йылда Одесса хәрби пехота училищеһын тамамлай һәм 73-сө гвардия Сталинград уҡсылар дивизияһының уҡыу батальоны пулемёт отделениеһы командиры итеп юнәлтелә. 1943 йылдан КПСС ағзаһы.
1946 йылдан капитан Гриб — отставкала. Украина ССР-ы Донецк өлкәһенең Славянск ҡалаһында йәшәй, заводта диспетчер булып эшләгән.
1987 йылдың 23 ғинуарында вафат була. Славянск ҡалаһының Төньяҡ зыяратында ерләнгән.
Батырлығы
73-сө гвардия уҡсылар дивизияһының гвардия айырым уҡыу батальоны пулемёт ротаһы взвод командиры (7-се гвардия армияһы, Дала фронты), гвардия кесе лейтенанты Гриб 1943 йылдың 25 сентябрендә дошман уты аҫтында беренселәрҙән булып Днепр йылғаһы аша сыға. Взвод, нығынып, батальонға кисеүҙе тәьмин итә. Бородаевка (Днепропетровск өлкәһе Верхнеднепровский районы) ауылы өсөн яуҙа взвод ҡул һуғышында бик күп фашист һалдатын юҡ итә.
1943 йылдың 26 октябрендә «Советтар Союзы Геройы» исеме бирелә.
Ҡатлам
Европаның тәүге закон сығарыу йыйылыштары ҡатлам принцибына ҡоролған була; Франциялағы өс палаталы Генераль штаттар һәм ике палаталы Англия Парламенты бының сағыу өлгөһө.
Этимологияһы
Боронғо урыҫ әҙәби телендә «ҡатлам» һүҙе XVI быуат исемлектәрендә (ҡайһы берҙә XIII—XIV быуаттар ҡомартҡыларында) осрай башлай. М. Р. Фасмер сиркәү-славян термины булған ҡатлам һүҙен гректарҙың σύλλογος «сонм, йыйылыш» һүҙе менән бәйләй: συν-+λόγος. XVII быуатҡа тиклем «ҡатлам» һүҙе тантаналы сиркәү-китап стиленә ҡарай һәм ижтимағи-сәйәси мәғәнәлә йөрөмәй.
Платон буйынса ҡатламдар
Платондың VIII «Дәүләттәр» китабында ҡатламдар тасуирлана. Платон бындай дәүләттәге бөтә халыҡты өс ҡатламға бүлә:
Урыҫ дәүләте
Рус дәүләте осоронда ҡатламдар «йөк тартыусы» (дәүләткә хеҙмәт итергә һәм һалым түләргә бурыслы) һәм «хеҙмәт итеүсе» (хеҙмәт итергә бурыслы) төркөмдәренә бүленә..
Мәскәү батшалығында крәҫтиәндәр һәм посад кешеләре йөк тартыусы төркөмгә ҡарай.
Халыҡты иң түбәнге ҡатламы холоп һәм смердтар тип аталған ирекһеҙҙәрҙән тора.
Улар араһында смерд тип аталғандары айырым категорияны тәшкил итә. Улар — крепостной крәҫтиәндәр, әммә унда ла өс төркөмгә бүлеү ҡаралған:
Рәсәй Империяһы
XVIII быуаттың 2-се яртыһынан Рәсәйҙә ҡатламдарға түбәндәгесә бүленеү раҫлана:
Бөйөк Петр Рангылар тураһында табель индергәндән һуң дворян булмағандар ҙа дворянлыҡ титулын алыу мөмкинлегенә эйә була; бының өсөн түбәнге, XIV класс чинын алыу ҙа етә (хәрби хеҙмәттә — нәҫел вариҫтарына тапшырыла торған дворянлыҡты; граждандар хеҙмәтендә, 1845 йылдан һуң — хәрби хеҙмәттә лә — шәхси дворянлыҡ, нәҫел вариҫтарына тапшырыла торған дворянлыҡ тик VIII классчинынан үткәндәргә генә бирелә). Дворян булмағандарҙың күпләп титул ала башлауын кәметеү өсөн 1856 йылдан титул биреү планкаһы IX класҡа тиклем күтәрелә. 1832 йылда шул уҡ маҡсатта почётлы граждандар ҡатламы булдырыла, улар бер нисә дворянлыҡ өҫтөнлөгөн ала (атап әйткәндә, тән язаһынан азат итеү), шуның менән бергә уларға шәхси дворянлыҡ та бирелмәй.
Урыҫ православие руханиҙары аҡҡа (приход) һәм ҡараға (монахтар) бүленә.
Купецтар ҙа ҡайһы бер өҫтөнлөктәр менән файҙалана, XVIII быуат аҙағынан өс гильдияға бүленәләр, капиталдың ҙурлығына ҡарап ағзалыҡ билдәләнелә.
Урыҫ крәҫтиәндәре ҡатлам системаһында бер нисә категорияға бүленә:
Бер ҡатламға ла ҡарамағандар разночинцы тип атала. XVII—XIX быуаттарҙа Рәсәй дәүләтендә юридик яҡтан бер категорияға ла ҡарамаған һәм бер ҡатлам кешеһе лә булмаған төркөм.
Крепостной право юҡҡа сығарылғас, илдең ижтимағи тормошонда һиҙелерлек үҙгәрештәр күҙәтелә.
дворяндар буш эшсе көсөнә эйә була;
руханиҙар күберәк өҫтөнлөктөр ала — хәрби хеҙмәттән, тән язаһынан азат ителә, белем алыуға өҫтөнлөк бирелә.
Бөтә Рәсәй Үҙәк Башҡарма комитетының һәм Халыҡ Комиссарҙары Советының (РСФСР) 1917 йылдың 11 ноябрендәге «Ҡатламдарҙы һәм граждандар чиндарын бөтөрөү тураһындағы» Декреты бөтә ҡатлам өҫтөнлөктәрен һәм сикләүҙәрҙе бөтөрә һәм граждандарҙың тигеҙ булыуын иғлан итә.
Хорват милли кейеме
Хорват милли костюмы (хорв. hrvatska narodna nošnja) — Хорватия, Босния һәм Герцеговина, Сербияла, Венгрия, Австрия, Черногория һәм Румынияның бәләкәй ойошмаларында хорваттар кейгән традицион милли кейем.
Хорватияла Европа кейемен XIX быуатта уҡ кейәләр. XX быуаттың тәүге ун йыллығында, бигерәк тә Икенсе донъя һуғышынан һуң хорват ауылдарында ла ҡала күлдәктәре киң тарала. Хәҙер хорваттар көндәлектә көнбайыш стилендәге кейемдәргә өҫтөнлөк бирә, милли костюмдар йышыраҡ махсус ваҡиғалар һәм байрамдар, этник фестивалдәр, дини байрамы, туйҙарҙа кейелә.
Һәр мәҙәни-географик төбәк стиле, туҡымаһы, төҫө, формаһы буйынса айырылып торған үҙ кейеменә эйә. Был төбәк кейемдәренең билдәле бер өлөшө төбәкте үҙ контролендә тотҡан Австрия, Венгрия, Германия, Италия һәм Төркиә мәҙәниәте йоғонтоһонда була.
Кейемдең дөйөм һыҙаттары
Төбәккә ҡарап, костюмдарҙың өс стиле бар: төньяҡта һәм көнсығышта паннон, континенталь йәки динар һәм яр буйы стиле.
Ҡатын-ҡыҙ кейеме
Ҡатын-ҡыҙ кейеменең төп элементы булып туника формаһындағы күлдәк (хорв. košulja) йәки итәк (хорв. skutići) тора. Күлдәк оҙон — тубыҡҡа йәки балтырға тиклем, шулай ҡыҫҡа — билгә тиклем һәм ҡыҫҡа еңле булырға мөмкин (хорв. opleče, oplečak, йәки rukavci rukavi), шул рәүешле кофтаны ла хәтерләтә. Бындай күлдәктәр һәм словак, румын һәм украиндарҙа билдәле була. Ул төрлө төҫтәге сигеүҙәр йәки кайма менән биҙәлә. Уға башҡа кейем һәм биҙәүестәр өҫтәлә:
Аксессуарҙар
Мунсаҡ, алҡа, беләҙек һәм балдаҡ һәм йөҙөктәр алтын, көмөш, сейлән, ынйы йәки хатта Адриатика мәрйендәренән эшләнгән. Ҡайһы бер урындарҙа алъяпҡыстар һәм көмөш тәңкәләрҙән (хорв. đerdan) эшләнгән мунсаҡтар популяр булған.
Шибеник ҡалаһы һәм күрше ауылдарҙың үҙенсәлекле биҙәүесе булып ҙур түңәрәк формалағы көмөш төймә һанала.
Ир-егеттәр ҙә, ҡатын-ҡыҙҙар ҙа яурыны аша суҡлы күн, бәйләнгән йәки туҡылған (хорв. torba) сумка аҫып йөрөй.
Прическа
Ир-егет ҡыҫҡа сәс йәки ҡулбашҡа тиклем каре йөрөтә. Ликала һәм Дальмацияның ҡайһы бер урындарында ирҙәр сәстәрен үғтереп, уларҙы үреп йөрөтә. Бындай практика күрше халыҡтарҙа — венгрҙарҙа һәм словактарҙа күҙәтелә. Кейәүгә сыҡмаған ҡыҙҙар сәстәрен ҡыҙы таҫмалап бер йәки бер нисә толомға үрә, кейәүҙә булғандар мотлаҡ баштарын ҡапларға тейеш. Славон ҡытан-ҡыҙҙары үрелгән сәсәтәренән ҡатмарлы прическалар эшләй, мотлаҡ кейәүҙә чепца башын ҡаплап, шәл йәки яулыҡ. Кос иң ҡатмарлы прическа яһау воеводлығы үрелгән ҡатын-ҡыҙ.
Туҡымалар
Бик йыш һалҡын булған төбәктәрҙә, кейемгә еңһеҙ йөн кофталар, серб кабаницаһы тибындағы плащтар, кафтандар, толоп һәм тундар ҡулланыла. Плащтар ҙа буҫтауҙан тегелергә һәм аҡ йәки ҡара төҫтәргә буятылырға мөмкин. Йыл булғанда ебәк кейем, Динарҙа — етен һәм мамыҡ кейем ҡулланыла.
Кейем тегеү өсөн нигеҙҙә өйҙә һуғылған етен (Паннон уйһыулығы), буҫтау (Динар таулығы) һәм ебәк (Приморье) файҙаланылған.
Славония һәм Баранья
Славониела һәм Бараньела, илдең төньяҡ-көнбайышында урынлашҡан төбәктәрҙә, паннон уйһыулығындағы кейем стиле хас. Ул шулай тип атала, сөнки Венгрияның (Паннония — Рим провинцияһы, хәҙерге Венгрия территорияһында урынлашҡан) көслө йоғонтоһо күҙәтелә. Словенияла костюмдар, ҡағиҙә булараҡ, бик ҡатмарлы, сәскә биҙәкле, сигелгән, ебәк таҫма бантиктар менән биҙәҙәлгән. Биҙәүестәр — көмөш йәки алтындан, мунсаҡтар ынйы һәм мәрйендән эшләнгән. Кейем төҫтәре, ҡағиҙә булараҡ, сағыу һәм күп төрлө: бер костюмда һары, ҡыҙыл, зәңгәр, аҡ һәм ҡара төҫ бергә килеүе мөмкин. Өҫ күлдәге (хорв. odnjica) туника формаһында беселгән. Алъяпҡыстарҙы завод туҡымаларынан теккәндәр. Баш кейеме сифатында чепчик йәки ҡыя яулыҡ ҡулланылған. Иң матур костюмдар — Славонски-Брода районында.
Сербияның бер Воеводина атамаһы менән аталған Бачка, Срем һәм Банат күрше төбәктәрендә лә шуға оҡшаш костюмдар була.
Посавина һәм Подравина
Посавина һәм Подравина — Хорватияның төньяғында һәм төньяҡ-көнсығышында урынлашҡан төбәктәр. Словониянан айырмалы, Посавинаның костюмдары артыҡ ҡатмарлы һүрәттәргә һәм биҙәктәргә бай түгел, ә ябай ҡара-аҡ блузка, салбар һәм итәктән тора. Ҡатын-ҡыҙҙар, ғәҙәттә, күк йәки ҡыҙыл төҫтәге, сәскәле ебәк шәл ябынған. Шулай уҡ сигелгән алъяпҡыстар таҡҡан, ә уларҙың төҫө һәм биҙәктәре бик йыш Посавина-Подравина клстюмының төп үҙенсәлеге булып тора. Ирҙәр ҡара жилет һәм ҡара эшләпә кейә.
Подравина ҡатын-ҡыҙҙары яулыҡтарҙы үҙенсәлекле нағышлап эшләй, алъяпҡыстары саҡыу геометрик дизайнлы һәм суҡтарға бай була. Ирҙәрҙең еңһеҙ кофталары, ғәҙәттә, ҡыҙыл йәки ҡара төҫтә, ҡатмарлы биҙәкле һәм сигеүле.
Покупьела (Сава ҡушылдығы булған Купа йылғаһы үҙәнендә) етен үҫтереү менән шөғөлләнгәнлектән, кейем күпселек осраҡта етендән була. Был төбәк кейеме өсөн алъяпҡыс һәм плессировкалы юбка хас. Плиссировка түбәндәгесә эшләнә: һыулы кейемдә һәр йыйырсыҡты ҡулд менән бөкләйҙәрһәм шыма таш менән баҫалар йәки осло мөйөшкә ышҡыйҙар, кәритәгә һалып, баҫтырып ҡуялар. Туҡыма тулыһынса кипһә, йыйырсыҡтар ҡала.
Посава кәләштәре сәскәнән, сейләндән һәм мәрйендән таҡыя кейә, уның таҫмалары арҡаға төшөп тора.
Меджимурье, Загорье
Ҡатын-ҡыҙҙар кейеме матур итеп биҙеләп эшләнгән еңле етен блузанан, юбка һәм алъяпҡыстан тора. Тантаналы осраҡтарҙа өсмөйөшлө итеп һалынған ебәе шарф һәм мәрйен мунсаҡ йөрөтөлә, ә блуза өҫтөнән күн жилет (хорв. kožulec) кейелә. Башҡа фатин — нескә тишекле туҡыманан тегелгән һәм төрлө төҫтәге ептәр менән сигелгән чепчик кейгәндәр йәки яулыҡ ябынғандар. Башҡа төбәктәрҙән айырмалы, Загорьела ыштандар сағыштырмаса киң түгел һәм балағы итеккә тығыла.
Ир-егеттәр һәм ҡатын-ҡыҙҙар шулай уҡ төп кейем төҫөнән айырылып торған билбау (хорв. tkanica) тағырға мөмкин. Хорватияның бойондороҡһоҙлоғонан һуң ул, ғәҙәттә, хорват флагы төҫөндә була.
Ирҙәр костюмының мөһим өлөшө булып эшләпә тор. Ул ике төргә бүленә — шкрлак (хорв. škrlak), көмбәҙ формаһындағы, ҡыҙыл таҫмалы, төрлө төҫтәге ептәр менән сигелгән, аҡ һәм алтын ептәрҙән нөктәләр эшләнгән ҡара эшләпә;традицион ҡара эшләпә, заманса, таҫмалар, мәҫәлән, Хорватия флагы төҫөндәге таҫмалар менән биҙәлгән ҡара фетр эшләпә(хорв. šešir),.
Истрия
Истрия кейеменә адриатик стиль йоғонто яһай.
Ирҙәр костюмы, ҡағиҙә булараҡ, зәңгәр, көрән йәки аҡ төҫтә, славондарҙыҡына ҡарарғанда тупаҫыраҡ туҡымалы салбарҙан, күлдәктән һәм күн еңһеҙ кофтанан тора. Улар өҫтөнән көрән төҫтәге ҡыҫҡа йөн куртка-толоп (хорв. modrna) һәм еңле, оҙон әрмәк кейелә. Аксессуарҙан киң ебәк билбау, ҡыҙыл йәки ҡара кәпәс, шулай уҡ кизе-мамыҡ ойоҡбаш ҡулланыла.
Яр буйы ҡатын-ҡыҙҙары киң, ебәк менән сигелгән йәки селтәр еңле блузка (сигеү төҫө төрлө, ҡыҙыл — ҡыҙҙар өсөн, йәшел — йәш ҡатын-ҡыҙ өсөн, күк — оло йәштәгеләр өсөн), плиссировкалы итәк йәки күлдәк, опанка менән ойоҡ кейгән. Баш кейеме, селтәр менән биҙәлгән платтан тора. Уның артҡа диагональ буйынса төрөп, шпилька менән нығытып ҡуялар. Ике конус кеүек форма килеп сыға. Яурындарына шәл һәм яулыҡ (хорв. oplece) һалалар, улар муйын тирәләй бәйләнә. Биҙәүестәрҙән быяла мунсаҡтар һәм көмөш тәңкәләр ҡулланыла. Уларҙы күн ептәргә теҙеп, муйынға тағалар йәки билгә бәйләйҙәр.
Лика
Лика кейеме(Кордун (Посавинаға тоташа) һәм Адриатик диңгеҙ яры араһындағы төбәк) динар һәм ғосман йоғонтоһон сағылдыра. Был өлкә тарихы хәрби ваҡиғаларға бай, һөҙөмтәлә, кейемдәренә Австрия хәрби формаһы йоғонто яһай. Һарыҡсылыҡтың киң таралыуы йөн туҡыманың таралыуына килтерә. Ғәҙәттә, йөн ҡыҙыл, ҡара, йәшел һәм һары төҫтәргә буяла. Ҡышын һыуыҡ булғанлыҡтан, тундар һәм накидкалар киң таралған.
Ҡатын-ҡыҙҙар, ҡағиҙә булараҡ, аҡ блузка һәм оҙон итәк кейә. Кейемдәре, нигеҙҙә, аҡ, ҡара һәм көрән тондарҙан тора. Никахтағы ҡатын-ҡыҙҙар зәңгәр күлдәктә һәм алъяпҡыста йөрөгән, ә кейәүгә сыҡмаған ҡыҙҙар аҡ төҫкө өҫтөнлөк бирә. Шулай уҡ улар геометрик мотивтар менән биҙәлгән алңяпҡыс бәйләгән. Ҡатын-ҡыҙҙ баш кейеме — сигелгән йәки аҡ яулыҡ, уны баш кейемены беркетеп ҡуйғандар. Ювелир әйберҙәр: алҡа, беләҙек һәм көмөш мунсаҡ. Мунсаҡтар (хорв. djerdan) һәм алҡалар көмөштән яһала, ғәҙәттә, Австрия ның XIX быуат талерҙарынан (хорв. talira).
Ир-ат кейеменә хәрби форма ҙур йоғонто яһай. Ғәҙәти кейем — ҡара төҫтәрҙәге тар салбар, ул киң ҡушаҡ менән бәйләнә (һуғыш ваҡытында унда ҡорал һәм боеприпастар йөрөтөлгән. Шул ваҡыттың хәтирәһе булып матурлыҡ өсөн йөрөтөлгән ғосмандарҙың ханджар (хәнйәр) (хорв. handžar, nož) махсус бысағы), аҡ күлдәк, ҡара йәки һоро төҫтәге етен күлдәк (йәки хәрбиҙәр өсөн күк төҫтә) тора. Ҡыҙыл йәки ҡара төҫтәге еңһеҙ кофталар йөндән йәки күндән була. Күркәм биҙәктәр менән бай итеп биҙәлгән йәки бик ябай булыуы мөмкин. Оло көмөш төймәләре, ғәҙәттә, декоратив роль уйнай. Ҡышын бәрәс йөнөнән бәйләнгән ҡара йәки күк кафтан йәки накидка йөрөтәләр. Ирҙәр костюмының төп үҙенсәлеге булып «Лика капаһы» тора. Ул цилиндр формаһындағы фетр ҡыҙыл кәпәстән ғибәрәт. Һыуһар йәки выдра йөнөнән суҡ ҡуйыла, арттан уларға ҡара суҡтар беркетелә. Уны, йәшенә һәм социаль хәленә ҡарамай, бөтә ир-егеттәр ҙә кейә. Ликала хорваттар ғына түгел, сербтар ҙа йәшәгәнлектән, хәҙерге ваҡытта милли сығышы буйынса өҫкө өлөшөнә хорват шаховница (аҡ-ҡыҙыл шахмат шаҡмағы) йәки серб тәреһе сигелеүе мөмкин.
Далмация
Далмация кешеләренең кейемдәре үҙ төбәктәрендә сиктәрендә лә айырыла: яр буйы райондары Адриатика һәм яр буйы зонаһы йоғонтоһонда булһа; Загора кеүек билдәле эске биләмәләр Лика һәм Герцеговина стиленә оҡшаш динар йоғонтоһон сағылдыра.
Загора кейемдәренең иң билдәле миҫалдарын бөгөнгәсә бейеүгә һәм традицияларға бай бәләкәй генә Врлик ҡаласынада күрергә була. Ир-егеттәрҙең дә, ҡатын-ҡыҙҙарҙың да кейеме бер нисә махсус предмет менән ҡылыҡһырлана. Ирҙәр костюмы ҡара төҫтәге, балағы һәм кеҫә тирәләре сигелгән тар салбар биленә уралған ҡыҙыл, күк йәки йәшел суҡтар менән биҙәлгән ҡыҙыл ҡушаҡтан тора. Шулай уҡ ҡорал өсөн махсус күн ҡайыш (хәрби үткән йоғонтоһо) тағалар. Күлдәк өҫтөнән урындағы дизайн буйынса суҡлып тегелән туника кейәләр. Еңһеҙ кофтаға (хорв. krožec) ҡыҙыл һәм алтын ептәр менән сигеп, һүрәттәр эшләнә. Ҡатын-ҡыҙҙар кейеме аҡ блузканан, итәк йәки күлдәк-туниканан тора, уның өҫтөнән ҡатмарлы геометрик биҙәктәр менән биҙәлгән һәм суҡланған алъяпҡыс бәйләнә, шулай уҡ алтын еп менән сигелгән ҡыҙыл зубун (оҙон еңһеҙ кофта) кейелә. Биҙәнеү әйберҙәре, нигеҙҙә, сейләндән эшләнә һәм муйынға тағыла. Көмөш тәңкәләр кейемгә тағыла. Ҡыҙыл фетрҙан тегелгән баш кейеме (хорв. bareta, crvenkapa) фәсте хәтерләтә. Кәпәскә ҡайһы бер ваҡыт, Ликалағы кеүек, ҡойроҡтар тағыла, ҡатын-ҡыҙҙар уларҙы павлин ҡаурыйы менән биҙәй. Никахтағы ҡатын-ҡыҙ был башлыҡтарға убрус йәки чепчек кейә. Аяҡ кейеме булып рпанка хеҙмәт итә. Ул ҡыҫҡа ойоҡ һәм оҙон булмаған, тубыҡтан түбәнерәк торған гетра менән кейелә.
В. И. Лениндың Йорт-музейы (Өфө)
'''В. И. Лениндың  Йорт - музейы'''  Өфөлә  Киров районының Достоевский урамында  урынлашҡан,
Тарих
В. И. Ленин Өфөлә ике тапҡыр булған — 1900 йылдың февраль  һәм июнь айҙарында. Икенсе мәртәбә килгәнендә уның ҡатыны Н. К. Крупская Өфөлә Жандарм (хәҙер Крупская урамы) һәм Төрмә (хәҙер - Достоевский) урамдары киҫелешендә ваҡытлыса файҙалыныуға мезонинлы йорт ала, бында Ленин өс аҙнаға яҡын тороп китә.
Лениндың ошонда булыу хөрмәтенә  Өфөлә музей асырға ҡарар сығаралар. Ошо маҡсатта Ленин йәшәгән йорт эргәһендәге ике ҡатлы йорт һайлана. Проект архитекторы Г. Адамович була. Проект 1938 йылдың апреленә әҙер була. Н.К. Крупская күҙәтеүе аҫтында эштәр 1938 - 1941 йылдарҙа алып барыла. Шул ваҡыттағы йыһаҙ тергеҙелә, Крупскаяның талабы буйынса ошонда уҡ Лениндың тормошон һәм революцион эшмәкәрлеген сағылдырған күргәҙмә ойошторола.
Йорт-музейы 1941 йылдың 21 ғинуарында асыла. Өс айҙан музейға килеүселәрҙең һаны 12 мең кешенән артып китә, уны барлығы  87 илдән дүрт миллиондан артыҡ кеше килеп күргән. Музейҙың беренсе директоры - Ш. Ханафин. 1943 йылдан алып, ҡырҡ йыл дауамында, музейға Хаят Әхмәтова етәкселек итте.
1980 йылдар тирәһендә музей тирәләй мемориаль зона ойошторолдо. Музей янында революцияға тиклем булған Өфө өлөшө  яңынан тергеҙелде. Бында ҡыҙыл кирбестән йорттар төҙөлдө, суйырташ түшәлгән урамдар һалынды, урам фонарҙары ҡуйылды. Был территория дәүләт һаҡлауы аҫтындағы архитектура ҡомартҡыһы тип иғлан ителде.
Музей комплексы  2002 йылға тиклем ғәмәлдә булды. Ул  XIX-XX быуаттар араһында төҙөлгән ысынлап та боронғо биналар менән  бер рәттән һүтеп ташланды. Уның урынына  2003-2005 йылдарҙа элиталы торлаҡ комплексы төҙөлдө.
Әммә бик күптәнге бинала музей һаҡланып ҡалған һәм үҙ эшен бөгөнгәсә дауам итә.
Мөҙәрис
Мөҙәрис (Мударисово) — Башҡортостандың Өфө районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 198 кеше. Почта индексы — 450511, ОКАТО коды — 80252840004.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Лозовка (Польной Воронеж ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Воронеж йылғаһы Липецк ҡалаһына тиклем, Матыра  йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Кесе Толпар
Кесе Толпар — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Еҙем йылғаһының уң ярына тамағынан 112 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел  йылғаһы  Стәрлетамаҡ ҡалаһынан Охлебино һыу үлсәү посына тиклем, Эҫем  йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Карино (Силәбе өлкәһе)
Карино (Һеңрән, Карино) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районы ауылы. Бәгәрәктамаҡ ауыл биләмәһе составына керә.
География
Сәнәр йылғаһы (Иҫәт ҡушылдығы) буйында урынлашҡан.
Тарих
Ауылға һеңрән ырыуы башҡорттары нигеҙ һала. Пермь губернаһы Шадринск өйәҙе составында була. Революциянан һуң Башҡортостан автономияһының (1919 йылдан һуң Башҡорт АССР-ының) Арғаяш кантоны составына керә. 1930 йылдан — Башҡорт АССР-ы Ҡоншаҡ районы, 1934 йылда Урал өлкәһе Арғаяш милли округы составына бирелә, шул уҡ йылдың көҙөнән — Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районы составында.
Халҡы
2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса башҡорттар (83%) йәшәй.
Лепидоптерология
Лепидоптерология — энтомология ның Тәңкә ҡанатлылар (күбәләктәр) отрядына ҡараған бөжәктәрҙе өйрәнеүсе бүлеге.
Фәндең исеме отрядтың латинса атамаһынан килеп сыҡҡан — Lepidoptera.
Баш λεπίς (эйәлек килеш ) —тәңкә,  — ҡанат һәм  — тәғлимәт.
Таксономия цифрҙарҙа
Йыл һайын лепидоптерологтар тарафынан 1000 тирәһе яңы төрҙәр һүрәтләнә. Түбәндә 47 өҫғаилә (надсемейства), 126 ғәилә (семейства) һәм 250 аҫғәилә (подсемейства), 24 мең ырыу һәм аҫырыу (роды и подроды) исемлеге килтерелә. Улар бөтәһе 137 мең төр күбәләкте үҙ эсенә ала. (220 000-гә тиклем). 2003 йылдың февраленә ҡарата Тәңкә ҡанатлылар (Күбәләктәр) отрядының барлыҡ өҫғәиләләренә ҡараған төрҙәр һәм төрсәләр (подвиды) (Michael Shaffer, The Natural History Museum, 2003) һаны:
Тонга
Тонга Короллеге - (ҡитға исеме) лағы дәүләт.
Тирупати
Тирупати (Инглиз телендә: Tirupati, Телугу телендә: తిరుపతి) — Һиндостанның Андхра-Прадеш штатында Читтур даирәһендә ҡала. . Раяласима төбәгенең иң эре шәһәрҙәрҙең береһе. Көнсығыш Гхата тауҙары итәгендә Ченнайнан 100 км төньяҡта Андхра-Прадеш штатының баш ҡалаһы Хайдарабадтан 550 км көньяҡҡа табан урынлашҡан. Тирупати Индуизм динендә рухи сәйәхәт ҡылыуҙың иң күренекле урындарының береһе булып тора. Тирупатинан 10 км төньяҡ-көнбайышҡа табан, Тирумала ҡалҡыулыҡтары диңгеҙ дәрәжәһенән 853 метр өҫтөндә, Тирумала Венкатешвара Ғибәҙәтханаһы урынлашҡан, ул Вишну Хоҙайҙың иң төп формаларҙың береһенә - Венкатешвараға бағышланған. Уға йыл һайын миллиондарса дини сәйәхәт ҡылыусылар зиәрәт ҡылалар. Тирупати шулай уҡ Андхра-Прадештың ҙур иҡтисади һәм белем алыу үҙәге булып тора. Тамил теленән тәржемә иткәндә, исеме "Лакшми Алиһәһенең ире" тигәнде аңлата. Тирупатины элекке беренсе алыу Тамил әҙәбиәтенең биш бөйөк эпосы "Шиллападикарам" һәм "Манимехалай"ла бар (беҙҙең эраның V-IV быуаттар).
Халҡы
Һиндстан халҡының 2011 йыл санын ҡабул итеү буйынса Тирупатиның халҡы һаны - 459 985 кеше; 231 456 - һе ир-ат һәм 228 529 - ы ҡатын-кыҙҙар. 6 йәшкә тиклем балалар - 41 589. Уҡый-яҙа белеү дәрәжәһе - 85,22%. .
Арефьева Нина Алексеевна
Арефьева Нина Алексеевна (28 март 1941 йыл) — юғары мәктәп ветераны, ғалим-оториноларинголог, йәмәғәтсе. 1968 йылдан Башҡорт дәүләт медицина институты һәм Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1992 йылдан оториноларингология кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта 1991–2003 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығының баш оториноларингологы. 1990 йылдан Башҡортостан Республикаһы Оториноларингологтар ассоциацияһы, 1998—2003 йылдарҙа Рәсәй ринологтар йәмғиәте президенты. Медицина фәндәре докторы (1991), профессор (1993). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1997), СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1988).
Биографияһы
Нина Алекссеевна Арефьева 1941 йылдың 28 мартында Ярославль өлкәһенең Рыбинск ҡалаһында тыуған.
1968 йылда Башҡорт дәүләт медицина институтының дауалау факультетын тамамлай һәм ошо юғары уҡыу йортонда хеҙмәт эшмәкәрлеген башлай.
1971—1974 йылдарҙа Башҡорт дәүләт медицина институтының ЛОР ауырыуҙары кафедраһы аспирантураһында уҡый.
1975 йылда «медицина фәндәре кандидаты» ғилми дәрәжәһенә диссертация яҡлай.
1991 йылда «Патогенез, клиника и лечение различных форм ринита и риносинусита с рецидивирующим течением» темаһына медицина фәндәре докторы диссертацияһын яҡлай. Профессор (1993). 1992 йылдан — Башҡорт дәүләт медицина университетының оториноларингология кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта 1991—2003 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығының баш оториноларингологы.
Башҡортостан Республикаһы оториноларингологтары ассоциацияһы (1990) һәм Рәсәй Федерацияһы ринологтары ассоциацияһы (1997) президенты.
Арефьева Н. А. — 4 журналдың: «Вестник оториноларингологии», «Российская оториноларингология», «Российская ринология», «Информационный архив» мөхәрририәт советы ағзаһы.
Башҡорт дәүләт медицина университеты оториноларингология кафедраһының почетлы мөдире (2016).
Фәнни эшмәкәрлеге
Нина Алексеевна Арефьеваның ғилми тикшеренеүҙәре иммунология проблемаларына, риносинуситты дауалау һәм иҫкәртеү ысулдарын эшләүгә, эндоскопик хирургияға бағышлана. Арфеньева ринология сирҙәрен иммунитет тайпылыштары эҙемтәһе тигән концепция тәҡдим итә. Ул танау һәм уның ҡыуышлығы сирҙәрен консерватив дацалау ысулдарын эшләй.
460-тан ашыу фәнни хеҙмәт һәм 16 уйлап табыу авторы.
Төп баҫмалары
1. Проблемные лекции по оториноларингологии (для практикующих врачей, студентов высших медицинских вузов, слушателей курсов повышения квалификации) / Г. З. Пискунов, Н. А. Арефьева, С. Я. Косяков и др. — М.: Мед. центр Управления делами Президента РФ, 2003. — 230 с.
3. Клинические лекции по оториноларингологии под ред. Н. А. Арефьевой (учебное пособиеУМО РФ) / Н. А. Арефьева, А. А. Цыглин, Р. Ш. Абдурашитов, Н. Т. Габдуллин, Д. Н. Богоманова, Т. М. Янборисов. — Уфа, 2007. — 268 с.
4. Клинические лекции по отиатрии под ред. Н. А. Арефьевой (учебное пособие УМО РФ) / Н. А. Арефьева, Г. М. Григорьев, Т. М. Янборисов, Е. Е. Савельева, З. З. Камалова. — Уфа, 2007. — 240 с.
Корча
Корча (Korçë, грек. <span style="font-family: palatino linotype, new athena unicode, athena, gentium, code2000, serif; font-size: 105%;">Κορυτσά, Горица, арум. Curceaua , Corizza) — Албания ҡалаһы, Албанияның көньяҡ-көнсығышында урынлащҡан. Корча ҡалаһында 76 меңгә яҡын кеше йәшәй (2011). Был ҡала шул уҡ исемдәге округтың һәм өлкәнең административ үҙәге, диңгеҙ кимәленән 850 м бейеклектә урынлашҡан. Корча ҡалаһының мэры Сотирак Фило.
Арефьева Нина Алексеевна
Төп баҫмалары
5. Оториноларингология: национальное руководство / под ред. В. Т. Пальчуна. — М.: ГЭОТАР-Медиа, 2008. — 960 с. (Глава 3. Исследование местного иммунитета слизистых оболочек верхних дыхательных путей. — Арефьева Н. А., Азнабаева Л. Ф. — С.43-55. Глава.7 Иммунотерапия. Арефьева Н. А., Азнабаева Л. Ф. — С. 251—257.)
Корча
Халыҡ
Корча ҡалаһында күпселектә булған албан халҡынан башҡа, аромунадар, гректар, македондар йәшәй. Албандарҙың араһында күпселеге — православие динен тотҡан кшеләр.. Әммә ҡалала 1913 йылдағы мәғлүмәттәр буйынса 16 мең кеше йәшәгән, шуларҙың 11 меңе гректар һәм бары 4 меңе генә албандар. Грек армияһы биләп ҡалыу булһа, Беренсе донъя һуғышы барышында һәм шулай уҡ Грецияға еңеү килтергән 1940 йылдағы грек-итальян һуғышында ла Корча ҡалаһын гректар баҫып алған була.
Арефьева Нина Алексеевна
Төп баҫмалары
6. Иммунотерапия беталейкином в комплексном лечении больных гнойным риносинуситом с затяжным и хроническим течением: Метод. рекомендации РФ / Л. Ф. Азнабаева, Н. А. Арефьева, С. В. Рязанцев, А. С. Симбирцев/ под. ред. Ю. К. Янова. — Санкт-Петербург, 2008. — 22 с.
7. Руководство по ринологии / Под ред. Г. З. Пискунова, С. З. Пискунова. — М.:Литтерра, 2011. — 960 с (глава 8 С.254-266).
Корча
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="1">
Арефьева Нина Алексеевна
Төп баҫмалары
8. Оториноларингология. Национальное руководство. Краткое издание / под ред. В. Т. Пальчуна. — М.: ГЭОТАР — Медиа, 2012 (Глава 1 и глава 6).
9. Адаптационные механизмы местного иммунитета слизистой рта и глотки в норме и при патологии: монография / Гумерова М. И., Азнабаева Л. Ф., Арефьева Н. А. — LAP LAMBERT Academic Publishing Saarbrucken, Deutschland, 2013. — 145 с.
10. Особенности цитологических показателей кожи наружного слухового прохода при использовании индивидуальных ушных вкладышей у пользователей слуховых аппаратов /Савельева Е. Е., Арефьева Н. А., Азнабаева Л. Ф. / Российская оториноларингология, № 5(78), 2015. — С. 63-68 (ВАК. РИНЦ)
Климов Юрий Семёнович
Климов Юрий Семенович (21 сентябрь 1961 йыл — 9 ғинуар 2000 йыл) — Төньяҡ Кавказдағы контртеррористик операцияла һәләк булған хәрби хеҙмәткәр. 1979 йылдан — СССР, 1992 йылдан — Рәсәй Ҡораллы Көстәре һәм 1993 йылдан — Рәсәй Эске эштәр министрлығы офицеры. Подполковник. Рәсәй Федерацияһы Геройы (2000, үлгәндән һуң)
Биографияһы
Юрий Семенович Климов 1961 йылда Башҡортостан Республикаһының Күгәрсен районы Мораҡ ауылында тыуған. Мораҡ 1-се урта мәктәбен тамамлағандан һуң, әрме хеҙмәтенә алына. 1984 йылда Новосибирск Юғары хәрби-сәйәси дөйөм ғәскәр училищеһын тамамлай. 1984—1990 йылдарҙа Төркөстан хәрби округының махсус тәғәйенләнештәге частарында хеҙмәт итә — рота командиры урынбаҫары, аҙаҡ батальон командиры урынбаҫары була. 1993 йылда Мәскәүҙә Рәсәй Федерацияһы Ҡораллы Көстәренәң Гуманитар академияһын тамамлай. 1993 йылдан Рәсәй Федерацияһы Эске эштәр министрлығы органдарында хеҙмәт итә — Новосибирск өлкәһе Бердск ҡалаһында ойошҡан енәйәтселеккә ҡаршы көрәш бүлегендә оперуполномоченный, аҙаҡ Көнбайыш-Себер ойошҡан енәйәттәргә ҡаршы төбәк идаралығында төрлө вазифалар биләй. 1996 йылда Тиҙ эш итеүсе махсус отряд (СОБР) төҙөүҙә әүҙем ҡатнаша һәм уның етәксеһе була.
Яңы Николаевка (Ишембай районы)
Яңы Николаевка (Новониколаевка) — Башҡортостандың Ишембай районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 67 кеше. Скворчиха ауыл Советы составына инә. Почта индексы — 453227, ОКАТО коды — 80 231 870 006.
Климов Юрий Семёнович
Биографияһы
1995 йылда махсус задание менән Чечняға китә һәм законһыҙ хәрби формированиеларға ҡаршы көрәшә. Уның етәкселегендә Али-Баба тарлауығында Дудаев боевиктарының һуғыш кәрәк-ярағы складтары юҡ ителә. Климовтың хәрби оҫталығы һәм аҡыллы етәкселеге һөҙөмтәһендә операция ваҡытында беҙҙең яҡтан юғалтыуҙар булмай, Юрий Семеновичҡа Батырлыҡ ордены бирелә.
1996 йылда ул етәкселек иткән отряд Грозныйҙа боевиктар базаһын таба һәм дошмандар менән ауыр алышҡа инә. База юҡ ителә, 13 боевик үлтерелә, 1 «КамАЗ» ҡорал тартып алына. Милиция подполковнигы Климовҡа икенсе Батырлыҡ ордены бирелә.
Яңы Николаевка (Ишембай районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Климов Юрий Семёнович
Биографияһы
2000 йылдың 9 ғинуарында, Аргун ҡалаһы эргәһендә көс буйынса өҫтөнлөк иткән боевиктар менән алыш мәлендә, Климов Юрий Семёнович снайпер пуляһынан һәләк була. Рәсәй Федерацияһы Президентының 2000 йылдың 4 апрелендәге Указына ярашлы, Төньяҡ Кавказда контртеррористик операция үткәреүҙә батырлыҡ күрһәткәне өсөн үлгәндән һуң «Рәсәй Геройы» исеме бирелә. Ул Новосибирск зыяратында ерләнгән.
Яңы Николаевка (Ишембай районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — урыҫтар (54 %).
Географик урыны
Ауыл Юшалы (Тәйрүк ҡушылдығы) йылғаһы буйында урынлашҡан.
Алыҫлығы:
Урамдары
Урам исеме :
Яда (Судогда ҡушылдығы)
Яда  — Рәсәйҙәге йылға. Владимир өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Судогда йылғаһының уң ярына тамағынан 36 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.
Сретенский Леонид Николаевич
Ҡыҫҡаса биографияһы
Реаль училищела урта белем ала. 1919 йылда Мәскәү университетының физика-математика факультетына уҡырға инә һәм уны 1923 йылда тамамлай. 1925 йылда математика һәм механика ғилми-тикшеренеү институты аспирантураһына уҡырға инә. Фәнни етәкселәре Д. Ф. Егоров һәм С. А. Чаплыгин була. 1929 йылда «Уравнения Вольтерра в плоскости комплексного переменного» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай.
1923 йылдан — Мәскәү химия-технология институтының теоретик механика кафедраһында өлкән ассистент, һуңынан 1930 йылдан 1934 йылға тиклем — Гидрометеорология институтының математика кафедраһы доценты (1944 йылға тиклем Мәскәүҙә урынлашҡан була), 1931—1941 йылдарҙа — Аэрогидродинамика институтының теоретик бүлегенең өлкән инженеры, ә 1934 йылдан 1973 йылға тиклем — МДУ-ның механика-математика факультетында гидродинамика кафедраһы профессоры.
1936 йылда физика-математика фәндәре буйынса доктор дәрәжәһе ала, ә 1939 йылда СССР Фәндәр академияһының техник фәндәр бүлеге буйынса ағза-корреспонденты була.
Теоретик һәм ғәмәли механика буйынса СССР Милли комитетының тәүге составына инә (1956).
Йөрәк сиренән ҡапыл вафат була. Новодевичье зыяратының колумбарийында ерләнгән.
Фәнни ҡыҙыҡһыныуҙары
Л. Н. Сретенскийҙың тәүге хеҙмәттәре дифференциаль геометрияға арналған. Тик төп хеҙмәттәре шыйыҡсаның тулҡын хәрәкәте теорияһына арналған: һыу күтәрелеү тулҡындары теорияһының, сикле амплитудалы тулҡындарҙың, карап тулҡындарының, һауыттарҙа шыйыҡлыҡтар тирбәлеүенең төрлө мәсьәләләрен өйрәнеү. Был өлкәләрҙә ул үҙ осороноң иң ҙур белгестәренең береһе була.
Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
- Ике Ленин ордены (1953; 1972)
- Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (10.06.1945)
- миҙалдар
Яда (Судогда ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Клязьма йылғаһы Владимир ҡалаһынан Ковров ҡалаһына тиклем, Нерль индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Климов Юрий Семёнович
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
Новосибирскиҙең Көньяҡ зыяратында ерләнгән.
Сафин Миңләхмәт Сафа улы
Сафин Миңләхмәт Сафа улы (Сафин Минниахмет Сафич (Сафиевич) 21 июль 1906 — 29 октябрь 1981) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия өлкән сержанты. Ҡыҙыл Йондоҙ ордены кавалеры (1945).
Биографияһы
Сафин Миңләхмәт Сафа улы 1906 йылдың 21 июлендә хәҙерге Башҡортостандың Ҡыйғы районы Үрге Ҡыйғы ауылында тыуа. 1918 йылдан Ҡыйғы районы биләмәһендә эшләй. 1937 йылда Үрге Ҡыйғы район-ара Автотракторсбыт ойошмаһы мөдире, 1940 йылдан район урман сәнәғәте хужалығы директоры булып эшләй. 1941 йылдың 30 ноябрендә Ҡыйғы район хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армия сафына алына. 16 гвардия кавалерия дивизияһы 148‑се айырым ат-артиллерия полкында отделение командиры һәм автопарк парторгы булып хеҙмәт итә. Һуғыштан һуң 1946 йылдан Ҡыйғы Автотракторсбыт бүлеге директоры, 1948 йылдан район советы башҡарма комитетының юл бүлеге мөдире вазифаһында, 1965—1966 йылдарҙа универмагта мейес яғыусы булып эшләй.
Баймаҡ лицей-интернаты
Баймаҡ лицей-интернаты (рус. МОБУ Баймакский лицей-интернат муниципального района Баймакский район Республики Башкортостан) — Башҡортостан Республикаһы Баймаҡ районы муниципаль районының муниципаль уҡыу йорто
Сафин Миңләхмәт Сафа улы
Биографияһы
Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (1945), «Батырлдыҡ өсөн» (1945), «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» (1944) һ.б. менән бүләкләнгән. Дивизия частарының Көнбайыш Польшала һөжүм итеү һуғыштарында автопарк парторгы булараҡ Сафин Миңләхмәт Сафа улы шәхси составты юғары патриотик рухта тәрбиәләй, был яугирҙарҙа ауыр оҙайлы марштарҙа бөтә ҡыйынлыҡтарҙы еңеп үтергә һәм дивизия частарына аҙыҡ-түлекте, һуғыш кәрәк-яраҡтарын ваҡытында еткереп тороуға булышлыҡ итә. Подразделениеның 1945 йылдың 27 февралендәге бойороғо менән ул Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнә. Ҡыҙылармеец Сафин Чернигов, Мозыр ҡалаларын азат итеүҙә ҡатнаша, машиналарҙы ваҡытында яғыулыҡ менән өҙлөкһөҙ тәьмин итә, был һөжүм итеү ваҡыттарында һуғыш кәрәк-яраҡтарын үҙ ваҡытында еренә еткереүгә мөмкинлек бирә. Подразделениеның 1944 йылдың 13 февралендәге бойороғо менән ул «Хәрби хеҙмәттәре өсөн» миҙалына лайыҡ була.
Ветеран 1981 йылдың 29 октябрендә тыуған ауылында вафат була һәм ерләнә.
Баймаҡ лицей-интернаты
Тарихы
1956 йылда 22 ноябрендә Темәс педагогия училищеһында һәм балалар йорто базаһында етем һәм һуғыштан һуңғы тулы булмаған ғаиләләрҙәге балалар өсөн Темәс мәктәп-интернаты асыла.
1963 йылда Темәс мәктәп-интернаты Баймаҡ ҡалаһына заманса яңы бинаға күсерелә, ул бөтә Урал аръяғында милли кадрҙар әҙерләү буйынса терәк мәктәп булып тора.
Баймаҡ лицей-интернаты 1993 йылдан инновацион уҡыу йорто булараҡ эшләй.
Фолкленд утрауҙары
Фолкленд утрауҙары / Мальвин утрауҙары - (ҡитға исеме) лағы дәүләт.
Мартынчик (Воронеж ҡушылдығы)
Мартынчик  — Рәсәйҙәге йылға. Тамбов өлкәһе, Липецк өлкәһе, Рязань өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Воронеж йылғаһының уң ярына тамағынан 251 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Воронеж йылғаһы Липецк ҡалаһына тиклем, Матыра  йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Дружный (Ҡоншаҡ районы)
Дружный (Дружный) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районы ауылы. Үрәкүл ауыл биләмәһе составына керә.
Тарих
Революциянан һуң Башҡортостан автономияһының (1919 йылдан һуң Башҡорт АССР-ының) Арғаяш кантоны составына керә. 1930 йылдан — Башҡорт АССР-ы Ҡоншаҡ районы, 1934 йылда Урал өлкәһе Арғаяш милли округы составына бирелә, шул уҡ йылдың көҙөнән — Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районы составында.
Халҡы
2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса башҡорттар (72 %) йәшәй.
Мысовцев
Мысовцев (Мысовцево) — Башҡортостандың Өфө районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 259 кеше. Почта индексы — 450570, ОКАТО коды — 80252818005.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Ястреб (Судогда ҡушылдығы)
Ястреб  — Рәсәйҙәге йылға. Владимир өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Судогда йылғаһының уң ярына тамағынан 55 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Клязьма йылғаһы Владимир ҡалаһынан Ковров ҡалаһына тиклем, Нерль индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Мокшанан Волғаға ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Халыҡ-ара стандарттар көнө
Бөтә донъя стандарттар көнөнөң тарихы һәм билдәләнеүе
Бөтә донъя стандарттар көнөнөң датаһы осраҡлы һайланмаған. 1946 йылдың 14 октябрендә Бөйөк Британияның баш ҡалаһы Лондонда  милли стандартлаштырыу ойошмалары конференцияһы асыла. Конференцияла донъяның 25 иленән, шул иҫәптән Советтар Союзынан, 65 делегат ҡатнаша. Был конференцияла Халыҡ-ара стандартлаштырыу ойошмаһы (International Organization for Standardization, ISO) ойошторола. Әлеге ваҡытта 164 илдең милли стандартлаштырыу ойошмаһы ISO  ағзаһы булып тора. Рәсәй Федерацияһын ISO-ның тулы хоҡуҡлы ағзаһы сифатында Федераль техник көйләү һәм  метрология агентлығы кәүҙәләндерә.
1970 йылда   ISO Президенты Төркиәнән Фарук Сунтер  йыл һайын Бөтә донъя стандарттар көнөн билдәләргә, бының менән стандартлаштырыуҙың бөтә илдәрҙең иҡтисады өсөн мөһим булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алырға тәҡдим итә.
Йыл һайын тантаналы көн берәй девиз аҫтында үтә: