cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хрипунов Степан Дмитриевич
Карьера
«Автомобилист» өсөн ул миҙгел аҙағына тиклем 19 уйын уҙғара, 2018 йылдың 11 ғинуарында Степан яңы клуб өсөн тәүге шайбаһын керетә. Бөтәһе был миҙгелдә ул 4 мәрәй йыя, шулай уҡ ЮХЛ-да Учалынан «Горняк» өсөн бер уйында ике һөҙөмтәле пас бирә. 2018/2019 йылдар миҙгелендә «Металлург», «Себер» һәм «Куньлунь Ред Стар» хоккей клубтарына берешәр гол керетә, ә 2019 йылдың 25 ғинуарында «Нефтехимик» командаһына ҡаршы уйында 2 мәрәй йыя. «Автомобилист» үҙ тарихында тәүге тапҡыр конференцияла беренсе урынды яулай, ә Гагарин кубогының сирекфиналында Хрипуновтың элекке командаһы «Салауат Юлаевҡа» серияла 1-4 иҫәбе менән отола. «Горняк» өсөн ЮХЛ даими миҙгелендә Степан 7 уйында ҡатнаша һәм 3 һөҙөмтәле пас бирә. Миҙгел тамамланғас, Степан Хрипунов «Автомобилист» менән ике йылға контракт төҙөй.
Рәсәй йыйылма командаһында
Степан Рәсәй йәштәр йыйылма командаһына 2014 йылда саҡырыла. Шунда Чехиялағы турнирҙа Рәсәй өсөнсө урынды яулай, ә Хрипунов бер һөҙөмтәле пас бирә.
Шәхси тормошо
Степан Хрипунов өсөн билдәле хоккейсы Павел Дацюк яҡын туған була. 2019/2020 йылдар миҙгелендә улар бергә тыуған Екатеринбург ҡалаһында уйнайҙар.
Рәсәй Федерацияһының Юғары суды
Рәсәй Федерацияһының Юғары суды  — Рәсәй Федерацияһының юғарғы суд органы. Мәскәүҙә элекке СССР Юғары Суды бинаһында урынлашҡан.
Рәсәй Федерацияһы Президенты тарафынан 2014 йылдың 5 февралендә ҡул ҡуйылған «Рәсәй Федерацияһының Юғары суды һәм Рәсәй Федерацияһы прокуратураһы тураһындағы» № 2-ФКЗ Закон менән Рәсәй Федерацияһы Конституцияһына үҙгәреш индерелә, һәм Рәсәй Федерацияһы Юғары судының 1993 йылдың 12 декабрендә ҡабул ителгән РФ Конституцияһы менән нығытылған хоҡуҡи статусы үҙгәрә. Был Законға ярашлы, Рәсәй Федерацияһының Юғары суды менән Юғары арбитраж суды уларҙың вариҫы булып торған яңы органға берләштерелә, ул Рәсәй Федерацияһының Юғары суды тип атала һәм эшен башлаған мәлдән алып дөйөм юрисдикциялағы федераль судтар системаһына инмәй.
«Рәсәй Федерацияһының Юғары суды тураһында» Федераль конституцион Законының 22-се статьяһына ярашлы, Рәсәй Федерацияһы Юғары судының даими урыны булып Санкт-Петербург ҡалаһы һанала, ләкин был положение Рәсәй Федерацияһы Юғары суды үҙ вәкәләттәрен ошо ҡалала үтәй башлаған мәлдән көсөнә инә, ә ваҡытын Рәсәй Федерацияһы Юғары суды менән яраштырғандан һуң Рәсәй Федерацияһы Президенты билдәләй. Был дата билдәләнгәнгә тиклем Рәсәй Федерацияһы Юғары суды вәкәләттәрен Мәскәү ҡалаһында башҡара.
Вәкәләттәре
Рәсәй Федерацияһы Юғары суды вәкәләттәре, уның ойошторолоу (йәғни судьяларҙы тәғәйенләү тәртибе) һәм эшмәкәрлек тәртибе Рәсәй Федерацияһы Конституцияһы, «Рәсәй Федерацияһының суд системаһы тураһында» Федераль конституцион закон (1996), «Рәсәй Федерацияһының Юғары суды тураһында» Федераль конституцион закон, шулай уҡ "Рәсәй Федерацияһында судьяларҙың статусы тураһында"Рәсәй Федераль закон һәм «Рәсәй Федерацияһында судьялар берләшмәһе органдары тураһында» Федераль закон (2002) менән билдәләнә.
Рәсәй Федерацияһы Юғары судының структураһы
Рәсәй Федерацияһының Юғары суды рәйесе — Вячеслав Михайлович Лебедев.
Рәсәй Федерацияһы Юғары суды түбәндәге составта эшләй:
Бынан тыш, Рәсәй Федерацияһы Юғары судының аппараты һәм Юғары суд эргәһендәге Ғилми-консультатив совет эшләй.
Тағы Рәсәй Федерацияһы Юғары суды эргәһендә Суд департаменты бар, ул дөйөм юрисдикция судтарының эшмәкәрлеген тәьмин итеүсе ведомство булып тора һәм Рәсәй Юғары суды рәйесе менән Рәсәй Судьялар советына буйһона.
Рәсәй Федерацияһы Юғары судының составы
Рәсәй Федерацияһы Юғары суды рәйес, уның урынбаҫарҙары һәм Рәсәй Федерацияһы Юғары суды ағзалары (улар Рәсәй Федерацияһы Юғары суды судьялары булып тора) составында эш итә. Хәрби коллегия рәйесе («Рәсәй Федерацияһының хәрби судтары тураһында» Федераль конституцион законға ярашлы) бер үк ваҡытта Рәсәй Федерацияһы Юғары суды рәйесенең урынбаҫары ла булып тора.
Рәсәй Федерацияһы Юғары суды рәйесе булмағанда уның хоҡуҡтары һәм бурыстары уның ҡушыуы буйынса урынбаҫарҙарының береһе тарафынан башҡарыла.
Носратуллин Нурулла Носратулла улы
Носратуллин Нурулла Носратулла улы (1901 йыл — 22 июль 1942 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, ҡыҙылармеец, сержант. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 2-се эскадроны ҡылыссыһы, 294-се кавалерия полкы отделениеһы командиры.
Биографияһы
Нурулла Носратулла улы Носратуллин 1901 йылда Башҡортостандың Нуриман районы Яңы Күл (башҡа сығанаҡ буйынса Һатлыҡ ауылында ) ауылында тыуған. Ҡыҙыл Армияға Нуриман районы хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. Һуғышҡа тиклем ул Буденный исемендәге колхозда эшләй, ғаиләһендә алты бала тәрбиәләнә. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 2-се эскадроны ҡылыссыһы, 294-се кавалерия полкы отделениеһы командиры булып хеҙмәт итә. 1942 йылдың 22 июлендә ҡаты яуҙа батырҙарса һәләк була.
Нурулла Носратуллиндың яуҙашы, батальон комиссары (фамилияһы билдәһеҙ) хатынан:
.
Курск өлкәһе Тербун районы Озерки ауылында (хәҙер Рәсәй Федерацияһы Липецк өлкәһе) ерләнгән.
Шарма (Нодога ҡушылдығы)
Шарма  — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Иваново өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Нодога йылғаһының уң ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Кострома ҡалаһынан Түбәнге Новгород ГЭС-ына тиклем (Горький һыуһаҡлағысы),  Унжа  йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Усманов Миңнерәйес Мәрүән улы
Усманов Миңнерәйес Мәрүән улы (Минираис Марванович Усманов; 11 сентябрь 1940 йыл) — дәүләт һәм хужалыҡ органдары хеҙмәткәре. 1989—2000 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы һәм Башҡортостан Республикаһы Министрҙар Советы рәйесе урынбаҫары һәм Башҡортостан Республикаһының Премьер-министры урынбаҫары һәм төҙөлөш министры.
Биографияһы
Миңнерәйес Мәрүән улы Усманов 1940 йылдың 11 сентябрендә Башҡорт АССР-ының Ауырғазы районы Кәбәс ауылында тыуған.
Урта мәктәпте тамамлағас, 1959—1960 йылдарҙа «Челябинскшахтстрой» тресында мастер булып эшләй, шунан армиға алына. Демобилизацияланғас, 1964—1971 йылдарҙа «Салаватстрой» тресының 5-се төҙөлөш идаралығында мастер, прораб, өлкән прораб булып эшләй 1971 йылда Ҡазан дәүләт инженер-төҙөлөш институтын тамамлай.
1974—1975 йылдарҙа 4-се төҙөлөш идаралығын етәксеһе, артабан «Мелеузхимстрой» тресының 137-се ПМК-һы начальнигы була.
1975—1977 йылдарҙа «Ишимбайжилстрой»ҙың баш инженеры
1977 йылда «Салаватстрой» тресының баш инженеры, 1978 йылдан — ойошманың управляющийы.
1987—1988 йылдарҙа Башҡорт АССР-ының «Главбашстрой» төҙөлөш идаралығы начальнигы.
1988—1989 йылдарҙа «Башстрой» территориаль төҙөлөш берекмәһе начальнигы.
1989—1993 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы һәм Башҡортостан Республикаһы Министрҙар Советы рәйесе урынбаҫары.
1993—2000 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһының премьер-министры урынбаҫары һәм бер үк ваҡытта республиканың төҙөлөш министры.
1997 йылда Ауырғазы районында яҙыусы, тарихсы, Хеҙмәт Геройы Ғәлимйән Ибраһимовтың тыуған ауылы Солтанморатта уға бағышланған музей төҙөлөшө өсөн Ғәлимйән Ибраһимов исемендәге премияға лайыҡ була
Ғаиләһе
Өйләнгән, ҡатыны менән өс бала тәрбиәләп үҫтергәндәр
Ивашкова
Ивашкова — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кеть йылғаһының уң ярына тамағынан 1055 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 73 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
П. П. Форостовскийҙың айырым йорто
'''П. Форостовскийҙың айырым йортон'''   1900—1901 йылдарҙа архитектор  Карл Шмидт сауҙагәр  Павел  Форостовский өсөн төҙөй. Ҙур булмаған ике ҡатлы бина Санкт-Петербургта Васильев утрауының 4-се һыҙығында урынлашҡан. Унда хужа контораһы, шулай уҡ торлаҡ бүлмәләр урынлаша.
Тасуирламаһы
Был Петербургта беренсе модерн стилендәге бина. Бинаның ассиметриялы фасады планының ассиметрияһын ҡабатлай. Фасадтың һул өлөшө бейек башня менән биҙәлгән, ә уң яғы быяла ҡыйыҡ менән бер ҡаттан ғына тора (унда ҡышҡы баҡса урынлашҡан). Бинаның урта өлөшө тротуарҙан бер аҙ ситтә. Был алымдар ҡала фасадының ғәҙәти яҫылығын боҙа, уға уң яҡтан да һул яҡтан  да башҡа биналар йәнәш торһа ла айырым йорттоң ысынлап та айырым тороуын уйларға мәжбүр итә.
Фасадтың ассиметриклығы бинаның ҙур өлөштәрендә кәкре һыҙыҡтың өҫтөнлөклө булыуы менән рифмалаша: тәҙрә уйымдарында, арка тороҡтарында, көмбәҙле түбәлә һәм ҡыйыҡ эркерында. Әммә был һыҙыҡ, тыныс һәм талғын, бер үк ваҡытта йорттоң тынғыһыҙ силуэтын тигеҙләй. Стеналары асыҡ-һары төҫтәге плиткалар менән ҡапланған. Плиткалар Шмидтың элекке мауығыуы тураһында һөйләй. Уны шымартылмаған гранит менән көпләнгән  участкалары ҡаралата. Ҡойма, ҡапҡа һүрәттәрендә модерн өсөн хас булған үҙенсәлекле, бөгөлгән һыныҡ һыҙыҡтар асыҡ күренә.
Форостовский йорто — Карл Шмидттың иң яҡшы әҫәрҙәренең береһе. Тышҡы тыйнаҡлығына ҡарамаҫтан, ул рухы менән француз һәм Бельгияның ар-нуво архитектураһына яҡын торған Петербургта модерн стилендәге иң «европа» бинаһы иҫәпләнә.
Совет осоронда бинала балалар поликлиникаһы урынлаша. Әлеге мәлдә элекке айырым йортто Санкт-Петербургтың төҙөлөш буйынса дирекцияһы биләй.
Шатров Игорь Владимирович
Шатров Игорь Владимирович (20 февраль 1918 йыл — 25 июль 1991 йыл) — СССР кинооператоры, режиссер һәм сценарист, педагог. РСФСР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1967 йылдың 20 марты ). 1952 йылдан — КПСС ағзаһы.
Биографияһы
Игорь Владимирович Шатров 1918 йылдың 20 февралендә Киевта тыуған.
1947 йылда Игорь Владимирович ВГИК-тың операторлыҡ факультетын тамамлай (А. Д. Головня оҫтаханаһы). Оператор, һуңынан режиссер булараҡ М. Горький исемендәге киностудияла эшләй.
1965 йылдан алып ВГИК-та уҡыта. 1971 йылдан — операторлыҡ оҫталығы кафедраһы доценты.
1991 йылдың 25 июлендә вафат була. Ваганьков зыяратында үҙенең инәһе, күренекле актриса Елена Шатрова янында, ерләнә.
Кинооператор
1954 — Ыҙғыр диңгеҙ (Море студёное)
1957 — Екатерина Воронина
1958 — Ирекмәндәр (Добровольцы)
1958 — Итекле бесәйҙең яңы мажаралары (Новые похождения Кота в сапогах)
1960 — Ябай тарих (Простая история)
1961 — Командировка
1963 — Зәңгәр дәфтәр (Синяя тетрадь)
1963 — Әгәр һин хаҡ булһаң (Если ты прав…)
1964 — Ниндәй ул, диңгеҙ? (Какое оно, море?)
Кинорежиссер
1967 — Ҡала өҫтөндәге һыбайлы (Всадник над городом)
1968 — Ирҙәрсә һөйләшеү (Мужской разговор)
1971 — тынлыҡ минуты ([Минута молчания)
1974 — Миҙгел ябыу
1977 — Былар барыһы ла уның тураһында (И это всё о нём)
1983 — Ришүәт. Журналист В. Цветков блокнотынан.
1987 — Булмаған яңаҡлау (Пощёчина, которой не было)
Һылтанмалар
Расстановка ударений: ШАТРОВ Игорь Владимирович Шатров Игорь Владимирович
Бетлеми мәмерйәһе
Бетлеми (ბეთლემი — Вифлеем мәмерйәһе, Фәләстиндең Вифлеем ҡалаһындағы исеменән — мәмерйә, Казбек тау түбәһендә  (მყინვარწვერი), диңгеҙ кимәленән 4100 метр бейеклектә урынлашҡан. мәмерйәгә инеү урыны ҡыҙыл  андезит текә ҡаяла нигеҙенән   350-400 метрлыҡ бейеклектә  соҡолған.
Тарихы
Мәмерйә тураһында беренсе тапҡыр грузин  «Картлис Цховреба» йылъяҙмаһында телгә алына. уға ярашлы, йөҙ йәш   яугир-хевсур Тимур-ленгтың ғәскәрҙәренән батшабикә Тамара хазиналары ҡаҙнаһының мәмерйәһендә йәшенә, һәм серҙең асылыуынан ҡурҡып, бер-береһен сәнсеп үлтерә. Казбектың бейек ҡаяларында уйылған мәмерйә тураһында XVIII быуатта грузин ғалимы-тарихсыһы Вахушти Баратиони «Грузия географияһында» телгә ала: Казбек ҡаяһында мәмерйә уйылған, һәм уны Бетлеми тип йөрөтәләр,менеүе уға ҡыйын, сөнки мәмерйәнән тимер сылбыр төшөрөлгән, һәм шуның буйлап ҡына менәләр. Унда Аллаһтың сәңгелдәге һәм бағаналарҙа тормаған һәм арҡанһыҙ Авраамдың сатыры бар тип һөйләйҙәр. Башҡа мөғжизәләре тураһында ла әйтәләр, әммә мин улар труаһында өндәшмәйем. Уның аҫтында ҡаяла соҡолған монастырь тора.
<blockquote class="ts-Начало_цитаты-quote"> Инеү урынында сынйыр менән мәмерйә Илья Чавчавадзеның «Дәрүиш» поэмаһында һүрәтләнгән.
Мәмерйәне асыу
Альпинист Леван Суджашвили 1947 йылда үҙенең көндәлегендә Казбек түбәһенән көньяҡ-көнсығышта тимер ҡапҡаһы  һәм түбән төшөп торған сынйыры менән мәмерйәне күргәнен билдәләй.
1948 йылдың ғинуарында альпинистар төркөмө  Александр Джапаридзе етәкселеге аҫтында 5,5 м аҫҡа төшөп торған сынйырлы мәмерйәне  өйрәнә. Мәмерйә көмбәҙ түшәмле, стеналары түңәрәк һәм иҙәндәре дүрт мөйөшлө плиталар менән түшәлгән. Унда сиркәү тәхете, урта быуат сиркәү кәрәк-ярағы, X—XI быуат сиркәү байрағы,  XV—XVIII быуат тәңкәләре һәм башҡа әйберҙәр табылғаны. Бер төркөм тикшеренеүселәр фекере буйынса, һуңғы килеүселәр мәмерйәне 100 йыл элек ҡалдырып сыҡҡан. Александр Казбеги исемендәге тыуған яҡты өйрәнеү музейында Бетлеми мәмерйәһенең ҡапҡалары һаҡлана.
Мәмерйәнән алыҫ түгел ҡаяла монахтарҙың хөжрәләре, ҡәбер ташы, таш тәре һәм бағана табылған. Был табылдыҡтар мәмерйәнең иң боронғо һәм иң бейек таулы христиандар ҡорамы булғанлығы, ә монахтар комплексының   VI—VII  быуаттар менән даталаныуы тураһында  һығымта яһауға килтерә,
Шулай уҡ ҡарағыҙ
Бетлеми — улица в Тбилиси.
Земо Бетлеми — Верхняя Вифлеемская церковь в Тбилиси
Квемо Бетлеми — Нижняя Вифлеемская церковь в Тбилиси
Фёдоров Александр Александрович (ботаник)
Фёдоров Александр Александрович (7 декабрь 1906 йыл — 16 апрель 1982 йыл) — ғалим-биолог, ботаник, систематика һәм сәскәле үҫемлектәр морфологияһы өлкәһендә белгес. СССР Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты (1964).
Белеме һәм карьераһы
Александр Александрович Федоров 1906 йылдың 24 ноябрендә (яңы стиль буйынса 7 декабрь) Тверь ҡалаһында баҡсасы ғаиләһендә тыуған. Ботаник Федоров Андрей Александровичтың ағаһы (1908—1987). Юғары белемде үҙенең тыуған ҡалаһында педагогия институтында ала. 1929 йылда институтты уңышлы тамамлай һәм шул уҡ йылда Ленинградҡа күсә; бында ул 1934 йылға тиклем Бөтә Союз ғәмәли ботаника һәм яңы культуралар институтында эшләй (1930 йылдан әлеге институт Бөтә Союз үҫемлекселек институты тип атала, хәҙер — Н. И. Вавилов исемендәге Бөтә Рәсәй үҫемлекселек институты), шул иҫәптән уның Сухум һәм Ләнкәран филиалдарында ла эшләй.
1934 йылда бынан алдараҡ (1931 йылда) ойошторолған СССР фәндәре академияһының В. Л. Комаров исемендәге Ботаника институтына эшкә күсә. (1940 йылдан — В. Л. Комаров исемендәге Ботаника институты), ошо институтта ғүмеренең аҙағына тиклем эшләй. Һуғыш ваҡытында, 1942 йылда, КПСС-ҡа инә. 1947 йылдан — директор урынбаҫары, ә 1962—1976 йылдарҙа — институт директоры.
1964 йылдың 26 июненән — СССР Фәндәр академияһының Дөйөм биология бүлеге ағза-корреспонденты.
Фәнни эшмәкәрлеге
Төп хеҙмәттәре үҫемлектәр морфологияһына (беренсе сиратта сәскәле үҫемлектәрҙең тасуирлама морфологияһына һәм тератологияһына), сәскәле үҫемлектәр систематикаһына, шулай уҡ ботаник ресурсоведениеһына арналған.
1930-1940-сы йылдарҙа А. Федоров ялан тикшеренеүҙәре ысулдарын эшкәртеү, үҫемлек ресурстарын картирлау һәм иҫәп-хисап менән шөғөлләнә. Ул бер нисә ботаник сводкаһын эшләй: СССР дымлы субтропиктары ҡырағай эфир майлы үҫемлектәр (1938), Әзербайжан Талыш районы дарыу үҫемлектәре, Төркмәнстан камедлы үҫемлектәре. Үҫемлек япмаһының яңы картирлау ысулын — урындағы ландшафты күрһәтеү менән — тәҡдим итә.
Һуғыштан һуңғы йылдарҙа Ал. А. Фёдоров башлыса сәскәле үҫемлектәрҙең морфологияһы, шул иҫәптән ботаника тератологияһы — үҫемлектәр үҫеше аномалияһы — менән шөғөлләнә ). 1958 йылда ул «Үҫемлектәрҙә тератология һәм формалашыуы» хеҙмәтен нәшер итә, унда ул тератогенез күренешен тасуирлай. А. А. Федоров — «Юғары үҫемлектәрҙең тасуирлама морфологияһы буйынса атлас» хеҙмәтенең авторҙашы («Япраҡ», 1956; «Һабаҡ һәм тамыр», 1962; «Сәскә>», 1975; «Емеш», 1979; «Сәскәлек», 1979).
1955 йылда ул КПСС Үҙәк Комитеты Президиумына ебәрелгән «Өс йөҙ хаты» аҫтына ҡултамғаһын ҡуя, мөрәжәғәттә Т. Д. Лысенконың эшмәкәрлеге тәнҡитләнә һәм СССР-ҙағы дөйөм биология торошона баһа бирелә. Совет ғалимдарының хаты ахыр сиктә Лысенконы ВАСХНИЛ президенты вазифаһынан бушатыуға булышлыҡ итә.
1974—1980 йылдарҙа Федоров — «Үҫемлектәр тормошо» исемле хеҙмәттең тәүге дүрт томының, шулай уҡ 5-се томдың беренсе бүлегенең баш мөхәррире. Әлеге хеҙмәт урыҫ телендә нәшер ителгән тәүге эре фәнни-популяр ботаника баҫмаһы булып тора.
1982 йылдың 16 апрелендә Ленинградта вафат була, Серафимовка зыяратында ерләнгән.
Наградалары
Александр Александрович Федоров дүрт Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән бүләкләнгән.
1957 йылда «Юғары үҫемлектәрҙең тасуирлама морфологияһы буйынса атлас. „Япраҡ“ (1956)» эше өсөн авторҙаштары (Моисей Эльевич Кирпичников һәм Артюшенко Зинаида Трофимовна) менән берлектә СССР фәндәр академияһының В. Л. Комаров исемендәге премияға лайыҡ була.
26 июнь
26 июнь — григориан стиле буйынса йылдың 177-се (кәбисә йылында 178-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 188 көн ҡала.
{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} ||
}}
Ҡазан дәүләт медицина университеты
Тарихы
1804 йылдың 18 ноябрендә император Александр I Ҡаҙан университетын ойоштора, уның составына табип фәндәре бүлеге лә инә. Табип фәндәре факультетын асыу 1814 йылдың 15 майында була.
XIX быуаттың икенсе яртыһында факультет бик шәп үҫешә — 1858 йылда Ф. В. Овсянников тарафынан физиологик лаборатория асыла, 1899 йылда яңы клиник ҡаласыҡ төҙөлә һәм Бактериологик институт асыла. Кафедраларҙа Д. Я. Данилевский (биохимия), Н. О. Ковалевский (физиология), В. В. Виноградов (терапия), К. А. Арнштейн (гистология), В. В. Пашутин (патфизиология), Е. В. Адамюк (күҙ ауырыуҙары), В. И. Разумовский (хирургия), В. М. Бехтерев (психиатрия), Л. О. Даркшевич (нервы ауырыуҙары) уҡыталар.
1893 йылда «Неврологический вестник», 1901 йылда — «Казанский медицинский журнал» баҫылып сыға башлай.
1930 йылда медицина факультеты дауалау (1930), санитар-гигиена (1930), педиатрия (1932), стоматология (1956) һәм фармацевтика (1975) факультеттары булған үҙаллы институт статусын ала. В. С. Груздевтың, Н. А. Миславскийҙың, А. В. Вишневскийҙың, А. Д. Адоның, В. Н. Терновскийҙың фәнни мәктәптәре алға китә. 1936—1954 йылдарҙа Ҡаҙан ҡалаһында стоматология институты була.
1994 йылдың 24 апрелендә институтҡа университет статусы бирелә.
Рейтингы
Юғары уҡыу йорттары рейтингы ARES-2014 һөҙөмтәләре буйынса Ҡазан ДМУ-һы Рәсәйҙең бөтә юғары уҡыу йорттары араһында 33-сө, медицина юғары уҡыу йорттары араһында — өсөнсө, Татарстан Республикаһы юғары уҡыу йорттары араһында — икенсе позицияны биләй.
«Беренсе курс студенттарын ҡабул итеп алыу сифаты» буйынса Рәсәй Федерацияһының барлыҡ юғары уҡыу йорттары араһында 21-28 позицияны һәм Татарстан Республикаһы юғары уҡыу йорттары араһында беренсе урынды биләй (Рәсәй Федерацияһы Йәмәғәт палатаһының дәүләт ғилми-тикшеренеү учреждениеһы «Юғары иҡтисад мәктәбе» менән берлектә мәғлүмәттәре буйынса)
«Эксперт РА» рейтинг агентлығы мәғлүмәттәренә ярашлы, университетты тамамлаусыларҙы юғары сифатлы белем, оҫталыҡ һәм күнекмәләр менән тәьмин итеү мөмкинлеге һәм уларҙы алыу шарттары һәм ҡулланыу һөҙөмтәләре буйынса, Ҡаҙан ДМУ-һы 2015 йылда 31-се урында тора, ә 2019 йыл өсөн 32-се урынды биләй.
Факультеттары
Ҡаҙан ДМУ-ты шулай уҡ интернатураның - 28, ординатураның — 41, аспирантураның — 41, докторантураның — 5 программаһы буйынса дипломдан һуң белем биреүҙе тәьмин итә.
Фәнни йүнәлештәре
ҠДМУ-ла фән үҫешенең өҫтөнлөклө йүнәлештәре булып торалар: молекуляр генетика, молекуляр физиология, күҙәнәк һәм туҡыма технологиялары, онкология, йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙары, профилактика мөхите, эндокринология, неврология һәм нейрофәндәр, педиатрия, репродуктив сәләмәтлек, психиатрия һәм бәйлелектәр, фармакология һәм фармацевтик химия, медицинала киҫкен технологиялар.
Университеттың үҙенең Үҙәк ғилми-тикшеренеү лабораторияһы, електәге күҙәнәктәр банкы бар. «Молекуляр һәм күҙәнәк медицинаһы», «Фундаменталь һәм ғәмәли нейрофизиология», «Яңы дарыу препараттарын һәм дауалау субстанцияларын алып килеү системаһын эшләү» фәнни-белем үҙәктәре булдырылған. Ҡаҙан ДМУ-һы базаһында бер нисә фәнни-ғәмәли ваҡытлы баҫма баҫтырыла: «Неврологический вестник»,"Казанский медицинский журнал", «Казанский медик» гәзите, студенттар журналы «Doctor+», «Вестник современной клинической медицины»
Инфраструктураһы
Ҡаҙан дәүләт медицина университетында матди-техник, мәғлүмәти, социаль инфраструктура тулыһынса үҫешкән. Бөтә бүлексәләре лә интернет селтәренә тоташҡан, электрон документ әйләнеше индерелгән.
Шулай уҡ ҡарағыҙ
Ғарипова Рәйлә Мөхәмәтхан ҡыҙы
Нөгөш (Балаҡатай районы)
Нөгө́ш (Ногуши́) — Башҡортостандың Балаҡатай районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 628 кеше. Почта индексы — 452591, ОКАТО коды — 80210825001.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Уньва (Полуденный Кондас ҡушылдығы)
Уньва  — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Полуденный Кондас йылғаһының һул ярына тамағынан 31 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 54 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ғафаров Искәндәр Алмас улы
Ғафаров Искәндәр Алмас улы (5 апрель 1990 йыл) — музыкант, Башҡортостан Республикаһының Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты (2010).
Биографияһы
Искәндәр Ғафаров 1990 йылдың 5 апрелендә Өфө ҡалаһында тыуған. Уның атаһы — билдәле музыкант Алмас Ғафаров, шулай уҡ Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты (1998). Искәндәр Өфө дәүләт сәнғәт институты ҡарамағындағы махсус музыкаль мәктәп-интернатта уҡый (1998—2008). Артабан ул сәнғәт институтына уҡырға инә (уҡытыусыһы — профессор Рөстәм Шәйхетдинов).
Искәндәр Ғафаров бик күп абруйлы конкурстар һәм фестивалдәр лауреаты.
2010 йылда Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтының икенсе курсы студенты Өфө педагогы Рөстәм Шәйхетдиновтың тәрбиәленеүсеһе Искәндәр Ғафаров Парижда үткән Х Халыҡ-ара Александр Скрябин исемендәге пианистар конкурсында ҙур еңеү яуланы. Халыҡ-ара баһалама комиссияһын етәкләгән Петр Чайковский исемендәге Мәскәү дәүләт консерваторияһы профессоры, Рәсәйҙең халыҡ артисы Михаил Воскресенский Искәндәр Ғафаровҡа беренсе премия тапшыра. 19 йәштән 25 йәшкә тиклемге категориялағы башҡарыусылар араһында Искәндәр иң кесеһе булып сыға. Шуға ҡарамаҫтан, йәш музыкант жюри иғтибарына 40 минутлыҡ ифрат ҡатмарлы программаһын уйнап ишеттерә. Мотлаҡ программаға ингән Скрябин, Гендель, Прокофьев, Дебюсси әҫәрҙәренән тыш Искәндәр үҙенең сығышына башҡорт композиторы Айрат Ҡобағошовтың әҫәрен өҫтәй.
2011 йылда Ференц Листтың 200-йыллығына арналған Халыҡ-ара конкурс-фестивалендә Искәндәр Ғафаров музыкаль вуздар студенттары араһында 1-се премияны яулай. Конкурс Венгрияла үтә. Жюри ҡарары буйынса Искәндәр Ғафаровҡа һәм Руслан Воротниковҡа шулай уҡ Равель һәм Метнерҙың әҫәрҙәрен иң яҡшы башҡарғаны өсөн махсус дипломдар тапшырыла.
Шәйхисламов Вәли Шәйхислам улы
Шәйхисламов Вәли Шәйхислам улы (1903 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы.
Биографияһы
Шәйхисламов Вәли Шәйхислам улы 1903 йылда Башҡорт АССР-ының Илеш районы Йөннө ауылында тыуа. Ҡыҙыл Армия сафына Илеш районы хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. Бөйөк Ватан һуғышында 7 гвардия кавалерия корпусының 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы 62 гвардия кавалерия полкында хеҙмәт итә.
Хәрби ҡаһарманлыҡ эшләгән көндәре: 1945 йылдың 24-25 апреле (1945 йылдың 1 июнендә иғлан ителгән 4/н һанлы бойороҡ).
Наградалау документында ошондай юлдар яҙылған :
Туҡтар (Ишембай районы)
Туҡтар — Башҡортостан Республикаһының Ишембай районындағы бөткән утар, ул Верхотор ауыл советына ҡарай. Почта индексы — 453228. Туҡтар йылғаһы буйында, урындағы әһәмиәттәге ике юл сатында урынлашҡан була.
Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының 1979 йылдың 29 сентябрендәге 6-2/312-се «Башҡорт АССР-ының административ-территориаль бүленеше буйынса иҫәп мәғлүмәттәренән ҡайһы бер тораҡ пункттарын төшөрөп ҡалдырыу тураһындағы» Указына ярашлы 1979 йылда бөтөрөлә.
2009 йылда Башҡортостан Республикаһы Ишембай районы муниципаль районы Советының 2009 йылдың 9 июнендәге 12/145-се «Верхотор ауыл советы ауыл биләмәһе территорияһында яңы ойошторолған тораҡ пунктының статусын һәм атамаһын билдәләү тураһындағы» ҡарары нигеҙендә ҡайтанан ойошторола.
Йәнгүзәл (йыр)
Йәнгүзәл - башҡорт халыҡ йыры.
Көйө менән бергә 1964 йылда Әлшәй районы Аҡҡолай ауылында 79 йәшлек Мөхәмәҙиә Садиҡовтан фольклорсы-ғалим С. Галин яҙып алған. Һүҙҙәре Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының (РФА Өфө фәнни үҙәге) Ғилми архивында ф. 3, оп.47/1 бүлемендә (109-сы бит); көйө - МФ, инв.№198/1 һаны аҫтында һаҡлана.
Салауат Галин йырҙы 18 томлыҡ "Башҡорт халыҡ ижады" баҫмаһындағы "Йырҙар" тигән тупланмаһының (Өфө, 1974) "Мөхәббәт йырҙары" тигән төркөмөнә индергән.
Йәнгүзәл исеме - бөгөн
Йәнгүзәл исеме бөгөн дә йәшәүен дауам итә, ҡыҙ балаларға йыш ҡына ҡушалар, шулай уҡ төрлө үҙешмәкәр төркөмдәргә, этно-фольк төркөмдәргә бирелә.
25 март
25 март — григориан стиле буйынса йылдың 84-се (кәбисә йылында 85-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 281 көн ҡала.
{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} ||
һәм иҫтәлекле даталар
}}
Нүсәйриҙәр
Нүсәйриҙәр (ойоштороусы исеменән; نصيريون — Нүсәйриүн, Nusayriler), шулай уҡ ғәлиүиҙәр (العلويون — әл-Ғәләүин; Алави́ты) булараҡ билдәле.
Тасуирламаһы
Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең кейәүе һәм ике туған ҡустыһы Али (Ғәли) ибн Әбү Талипты («Али-Аллаһ») илаһлаштырыусылар — синкретик дин эйәрсендәре, уны исламдың фарсы йүнәлешенең (суфыйлыҡ) һәм хатта шиғыйлыҡтың Али культы эзотерик йүнәлеше итеп тә ҡарарға мөмкин.
Нүсәйрилек — шиғый-исмәғилиҙәр тәғлимәтенә һәм гностик христианлыҡҡа яҡын ҡайһы бер ислам дини йүнәлештәре, тармаҡтары йәки секталары өсөн ҡулланылған атама.
Ҡайһы бер мосолман теологтар, мәҫәлән, Ибн Тәймиә һәм уның фәтүәһе эйәрсендәре нүсәйриҙәрҙе шиғыйлыҡтан да сығып, ислам йүнәлештәренән шул тиклем алыҫлашып, исламдың бер өлөшө тип һаналыу хоҡуғын юғалтҡан, айырым дингә — ислам, христианлыҡ һәм исламға тиклемге көнсығыш инаныуҙары («яһилиәт») ҡатнашмаһына әүерелгән, тип һанай.
Килеп сығыуы
Нүсәйрилек IX быуатта барлыҡҡа килә. Традицион рәүештә ағым дин белгесе Мөхәммәт Ибн Нүсәйр (Бәсрала яҡынса 883-тә үлгән) тарафынан нигеҙләнгән тип иҫәпләнә, ул ун беренсе шиғый имамы Хәсән әл-Асҡариҙы илаһи тип, үҙен иһә уның илсеһе (Бәб) тип атаған.
Әлеге ваҡытта нүсәйриҙәрҙең шиғый-ун икеселәр менән яйлап яҡынайыуы күҙәтелә. Был процесс Хафеҙ әл-Әсәд тарафынан башланған һәм улы Бәшәр хакимлығы осоронда ла Иран шиғый режимы менән Сүриә нүсәйриҙәренең хәрби-сәйәси шарттарҙа яҡынайыуы дауам итә. Нүсәйри ауылдарында мәсет төҙөлә, рамаҙан һәм башҡа мосолман йолаларын үтәлә.
Бүребай тау-байыҡтырыу комбинаты
Бүребай тау-байыҡтырыу комбинаты (ҡыҫҡартылған исеме: АО «Бүребай ГОК») — Башҡортостандың Хәйбулла районы Бүребай ауылында урынлашҡан предприятие. Баҡыр колчеданы мәғдәнен сығарыу һәм байыҡтырыу, алтын һәм көмөш табыу менән шөғөлләнә.
Тарихы
1930 йылда алтын сығарыу буйынса прииск ойошторолған.
1942 йылда прииск базаһында Бүребай мәғдән идаралығы булдырыла.
1995 йылдан — «Бүребай мәғдән идаралығы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, 1996 йылдан — ябыҡ акционерҙар йәмғиәте. 2000 йылдан хәҙерге исем менән йөрөй.
2004 йылдан Бүребай тау-байыҡтырыу комбинаты Урал тау-металлургия компанияһы сеймал комплексы составында.
2007 йылда байыҡтырыу фабрикаһы реконструкциялауға дусар була. Флотация бүлексәһе паркы тулыһынса яңыртыла, ике мең тонна һыйҙырышлы яңы аккумулятор бункеры сафҡа индерелә.
Тасуирлама
Предприятие составына түбәндәге производство участкалары инә: Предприятиеның сеймал базаһы булып Бүребай, Маҡан, Октябрьск баҡыр колчеданы ятҡылыҡтары тора. Һуңғыһы Бүребай мәғдән районының көнсығыш өлөшөндә урынлашҡан, ә уның баланс запастары 10 млн тонна мәғдән тәшкил итә.
Комбинат сығарған тауар продукциялары:
Шилеконка
Шилеконка — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Иваново өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Елнать йылғаһының уң ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Кострома ҡалаһынан Түбәнге Новгород ГЭС-ына тиклем (Горький һыуһаҡлағысы),  Унжа  йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Родионов Геннадий Степанович
Родионов Геннадий Степанович (14 декабрь 1949 йыл) — опера йырсыһы (бас). 1982 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған (2010) һәм Башҡорт АССР-ының халыҡ (1990) артисы. Башҡортостан комсомолының Ғәлимов Сәләм исемендәге премияһы (1984) һәм төрлө кимәлдәге йыр бәйгеләре лауреаты.
Биографияһы
Геннадий Степанович Родионов 1949 йылдың 14 декабрендә Өфөлә тыуа.
45-се урта мәктәпте тамамлағандан һуң Геннадий «Гидравлика» заводына эшкә инә. Станокта быраулаусы-иретеп йәбештереүсе булып эшләй. Вокаль-инструменталь ансамблдә йырлай, «Алло, беҙ таланттар эҙләйбеҙ» телетапшырыуында ҡатнаша.
Өфө сәнғәт училищеһына уҡырға инә һәм Өфө сәнғәт институты ректоры Заһир Ғариф улы Исмәғилевтең саҡырыуы буйынса училищеның икенсе курсынан институтҡа (хәҙер — Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты) күсә. Институтты 1976 йылда «яңғыҙ йыр» специальносы (РСФСР-ҙың һәм БАССР-ҙың халыҡ артисы, профессор Б. Н. Вәлиева класы) буйынса тамамлай.
1976 йылдан Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының опера труппаһында эшләй. Театрҙа ике партияла — А. Бородиндың «Кенәз Игорь» операһында Ҡоншаҡ хан (диплом эше) һәм король Рене (П. Чайковскийҙың «Иоланта» операһы) партияларында дебюты була.
Геннадий Родионов опера репертуарын да, классика һәм эстрада йырҙарынан торған концерт программаларын да башҡара.
Г. Родионовтың ил буйлап һәм сит илдәрҙәге гастроль эшмәкәрлеге 1984 йылда Бөтә Рәсәй совет йырын башҡарыусылар конкурсында (Сочи, 1982) еңгәндән һуң башлана. Родионов Себерҙә, Алыҫ Көнсығышта һәм БАМ-да 1000-дән ашыу концерт бирә. Оҙаҡ йылдар Рәсәй композиторҙары А. Пахмутова, П. Аедоницкий, М. Фрадкин, Е. Крылатов, Е. Птичкин менән хеҙмәттәшлек итә, СССР Дәүләт телерадиоһының А. Петухов етәкселегендәге Эстрада-симфоник оркестры менән эшләй. Бөтә Союз радиоһында һәм Үҙәк телевидениела йырҙар яҙҙыра.
1992-2003 йылдарҙа Родионов контракт буйынса Майнингейн ҡалаһының (Германия) опера театрында эшләй. 2002 йылда Р. Вагнерҙың «Кольцо нибелунгов» тетралогияһында (режиссёр Кристина Милиц), Э. Уэбберҙың «Иисус Христос-суперзвезда» рок-операһында йырлай. Профессиональ музыка баҫмалары Геннадий Родионовта «Вагнер йырсыһын» күрә, был немец театрҙарында иң юғары вокаль аттестация булып тора.
Сит илдәрҙә ул дирижёрҙар Кирилл Петренко (Германия), Стефанос Циалис (Германия), Вольфганг Хокке (Германия), Дюфор (Швейцария), режиссёрҙар Август Эвердинг (Германия), Кристина Милиц (Германия), Ингольф Хун (Германия) менән эшләй.
2003 йылда артист Өфөгә ҡайта, Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында эшен дауам итә, репертуарға тиҙ генә инеп китә: "Евгений Онегин"да Гремин, "Иоланта"ла Рене, «Фауст» премьераһында Мефистофель һәм башҡалар.
Ғаиләһе: ҡатыны Татьяна Николаевна (Германияла балет труппаһының концертмейстеры булып эшләй), ике ҡыҙы, биш ейәне бар.
Бүләктәре һәм маҡтаулы исемдәре
1984 йылда Родионовҡа — «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы», 1990 йылда — «Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы», 2010 йылда «Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы» исеме бирелә.
Гастролдәре
Гастролгә барған илдәре: Австралия, Австрия, Англия, Аргентина, Бразилия, Венесуэла, Германия, Голландия, Канада, Коста Рика, Куба, Мексика, Таиланд, Финляндия, Чехословакия, Швейцария, Шри-Ланка.
Косово Милли китапханаһы
Косово Милли китапханаһы (Biblioteka Kombëtare e Kosovës; сер. Kosova Narodna biblioteka / Косово халыҡ китапханаһы ) — өлөшләтә танылған Косово Республикаһындағы юғары китапхана учреждениеһы, илдең баш ҡалаһы Приштинала урынлашҡан.
Китапхананың төп миссияһы — Косовоның документаль һәм интеллектуаль мираҫын йыйыу, һаҡлау, үҫтереү, аңлайышлы һәм теләгән һәр кешегә алып уҡыу уңайлы булыуын тәьмин итеү. Китапхана шулай уҡ күргәҙмәләр үткәрә, милли гәзиттәрҙең архивтарын һаҡлай һәм башҡа ҡайһы бер хеҙмәттәр тәҡдим итә. Милли китапхана уникаль тарихы һәм бинаһының уникаль стилдә булыуы менән дә танылыу алған. Проекттың авторы — хорват архитекторы Андрия Мутнякович.
Тарихы
Китапхана эшенең тарихы XIV—XV быуаттарға барып тоташа. Мосолман һәм христиан дини общиналары коллекциялары Косовоның иң боронғо китапхана архивтары тип һанала.
Косово институциональ китапханаһы 1944 йылдың декабрендә ул ваҡытта баш ҡала ролен үтәгән Призрен ҡалаһында рәсми рәүештә асыла.
1982 йылда китапхана Югославияның Косово автономиялы крайының баш ҡалаһы Приштинала төҙөлгән хәҙерге бинаға күсә.
Күп йылдар дауамында сәйәси хәл үҙгәрешенә һәм төбәктең ҡайһы илгә ҡарауына бәйле Милли китапхананың исеме лә үҙгәреп тора.
1989—1999 йылдар
1989—1999 йылдарҙа Косовоға бик ауырға тура килә, Югославия властары, уларҙы сербтарҙың хуплауынан файҙаланып, крайҙың автономияһын юҡҡа сығара. Албандарҙы эш урынынан күпләп бушата, албан студенттары һәм уҡытыусылары Приштина университетынан ҡыуыла.
Албан-серб конфликты барышында сербтар тарафынан күп кенә халыҡ өсөн асыҡ һәм шәхси китапханалар яндырала һәм юҡҡа сығарыла. Край халҡының 90 процентын тәшкил иткән албандарға Милли китапхананың хатта тупһаһы аша атлап үтеү тыйыла. Китапхана комплексының бер өлөшө серб православ дини мәктәбенә бирелә, икенсе өлөшөн Хорватия, Босния һәм Герцеговинанан килгән серб ҡасаҡтарын ваҡытлыса урынлаштырыу өсөн файҙаланалар. Албан телендәге китапхана материалдарын һатып алыу туҡтатыла.
НАТО-ның Косоволағы хәрби операцияһы тамамланғандан һуңЮгославия армияһының Косово Милли китапханаһы бинаһын хәрби команда һәм контролләү үҙәге сифатында файҙаланыуы асыҡлана. Һаҡланыусы мәҙәни объекттарҙы хәрби маҡсаттарҙа файҙаланыу һуғыш закондарын боҙоу булып тора. Милли китапханалағы күп кенә ҡиммәтле материалдар урланған, уҡыу залдарындағы мебель ватылған, ә карточка каталогтары подвалға ташланған. Бынан тыш, комплекс территорияһында бик күп ташландыҡ хәрби кейем-һалым, снайпер винтовкалары һәм ҡул гранаталары табыла. Тыныслыҡ урынлаштырыусы KFOR ғәскәренә бер аҙна самаһы бинала йәшереп ҡуйылған миноларҙың булыу-булмауын тикшерергә тура килә. .
Милли һәм халыҡ-ара ойошмалар мәғлүмәттәре буйынса, сербтар албан телендәге 100 000 тирәһе китапты Липляналағы ҡағыҙ фабрикаһына ҡайтанан эшкәрткеү өсөн ебәрә. Был китаптар араһында төбәк тарихын өйрәнеү өсөн ҡиммәтле булған милли мираҫ объекттары ла була.
Үҙгәртеп ороу
Һуғыш тамланғандан һуң китапхана бинаһында үҙгәртеп ҡороу һәм бөтә кимәлдәрҙә лә хеҙмәтләндереүҙе тергеҙеү эштәре башлана. ЮНЕСКО, Халыҡ-ара китапханалар ассоциациялары һәм учреждениелары федерацияһының] (ИФЛА) махсус эксперттар төркөмө ярҙамында башҡарыла был эштәр.
Махсус эксперттар төркөмө китапхана эшенә өйрәтеү буйынса төрлө программалар төҙөй. Косово Милли китапханаһын үҙгәртеп ҡороу йылдарында бик күп сәйәси, йәмәғәт һәм финанс институттары, шул иҫәптән АҠШ илселеге, ОБСЕ, Цюрих Үҙәк китапханаһы, Райффайзен Банкы һәм башҡаларҙың ярҙамы тос була.
Архитектура
Бинала 300 һәм 100 урынлыҡ ике уҡыу залы, матбуғат баҫмаларының уҡыу залы, махсус коллекциялар өсөн бүлмәләр, каталог һәм тикшеренеү үҙәге, 150 урынлыҡ аудитория һәм 75 урынлыҡ конференц-зал бар. Китапхана ике миллионға яҡын берәмек китап һәм башҡа тарих өсөн ҡиммәтле материалдарҙы һаҡлай ала.
Китапхана фойеһы төрлө мәҙәни саралар үткәреү өсөн файҙаланыла. Иҙәндәренә мәрмәр таштан мозаика түшәлгән. Өҫтәге иң ҙур көмбәҙ залды тәбиғи яҡтыртыуға булышлыҡ итә
Ҡурташ (йыр)
Ҡурташ — башҡорт халыҡ йыры, һалмаҡ көй.
Косово Милли китапханаһы
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="">
Ҡурташ (йыр)
Ҡурташ — Башҡортостандың Белорет районындағы тау. Белорет ҡалаһынан көньяҡ-көнсығышҡа табан 9 км алыҫлыҡта ята. Битләүҙәре текә, түбәһендә ҡаялы тау ҡалдыҡтары бар. Тау биттәрен ҡарағас ҡатыш ҡарағай урмандары ҡаплаған. Йырҙың эстәлегенән күренеүенсә, текә битләүле Ҡурташ тауы баҫҡынсыларҙан батырҙарын ышаныслы һаҡлаған. Дошман килгәндә Ҡурташ ҡаялары ҡаһармандарға ҡышын да йәшеренер урын булған.
Йырҙың тексы
Ҡурташ.
Һин минең Ҡурташым, Иҙел башы ҡуш ташым. Ятһам, түшәк булған таш, Ҡышын төйәк булған таш.
Тик мин мендем башыңа,
Һыйындым мин ташыңа,
Дошманымдан һаҡлаған,
Төйәк, тинем, башыма.
Дошман килһә, меналмаҫ,
Аша сабып уҙалмаҫ.
Менеп, еген табалмаҫ,
Мине һаҡлар ҡуш ташым.
Дошман килеп ҡамағас,
Тирәмде ут ялмағас,
Уҡ та булдың, Ҡурташым,
Һаҡ та булдың, Ҡурташым.
Дошман башын юймайсы,
Инде килмәм ташыңа.
Үс алмаһам дошмандан,
Антым етһен башыма.
Уоррен Баффетт
Уоррен Баффетт — донъялағы иң бай кешеләрҙең береһе һәм байлығының күләме буйынса АҠШ-та икенсе кеше. «Алдан күреүсе», «Омаха тылсымсыһы» (Wizard of Omaha), «Омаха оракулы» (Oracle of Omaha) тигән ҡушаматтары бар.
Биографияһы
Уоррен Баффетт 1930 йылдың 31 авгусында АҠШ-тың Небраска штатындағы Омаха ҡалаһында тыуа. Сәйәсмән һәм эшҡыуар Говард Баффетт менән уның ҡатыны йәһүд Ләйлә Шталдең өс балаһының уртансыһы һәм берҙән-бер улдары. Баффетт тәүҙә Омаханың Rose Hill Elementary School мәктәбендә белем ала. 1942 йылда, атаһы АҠШ Конгресына һайлауҙа еңгәс, ғаилә Вашингтонға күсә, Баффетт Alice Deal Junior High School мәктәбен, шунан 1947 йылда Woodrow Wilson High School мәктәбен тамамлай.
11 йәшендә Уоррен тәүге тапҡыр көсөн биржала һынап ҡарай. Апаһы Дорис менән икәүләп Cities Servic’тың өс дана өҫтөнлөклө акцияһын $38,25-әр доллар менән һатып алалар. Башта акциялар $27 тиклем арзаная, артабан күтәрелеп $40-ҡа етә. Баффетт, уларҙы һатып, 5 доллар килем ала (комиссия түләүенән ҡалғаны). Шуныһы ҡыҙыҡ: бер нисә көндән акцияның хаҡы 202 долларға етә. Баффетт көтөңкөрәп торһа, килеме $500 самаһы булыр ине. Был беренсе тәжрибә Баффетты хаҡ төшкәндә түҙемле булырға һәм ҡауғаламаҫҡа; бәләкәй генә отош өсөн тиҙерәк һатып ебәреү яғын ҡарамаҫҡа; сит кешенең аҡсаһын һалғанда ла уңышҡа ышанырға (акция арзанайғанда ул апаһының аҡсаһын юғалтыу хәүефе аҫтына ҡуйған өсөн үҙен ғәйепле тоя) өйрәтә.
13 йәшендә Уоррен тәүге тапҡыр килемдәре тураһында декларация тапшыра. Декларация менән бергә велосипед менән ҡул сәғәтенең хаҡына һалым ҡайтарыу ғаризаһын да бирә, сөнки был сығымдар уның гәзит таратыусы булып эшләүенә бәйле яһалған була.
$10 меңлек тәүге капиталын Уоррен уңышлы фекерен тормошҡа ашырыу — бөҙрәханаларға пинтбол автоматтары ҡуйыу һөҙөмтәһендә эшләп ала.
Баффетт Колумбия университетында Бенджамин Грэм етәкселеге аҫтында уҡый. Баффеттың һүҙҙәре буйынса, нәҡ Грэм уны фундаменталь анализ ярҙамында һөҙөмтәле инвестициялауға өйрәтә һәм атаһынан ҡала тормошона бик ҙур йоғонто яһай. Уоррен Баффетт оҙайлы мөҙҙәткә инвестициялау стратегияһы менән эш итә — ул акцияларҙы үҙендә уртаса 10 йыл тота.
2004 йылдың 14 декабрендә Berkshire Hathaway компанияһы советына бойондороҡһоҙ директор булараҡ Билл Гейтс инә.
2009 йылда Баффет $26 миллиардҡа Burlington Northern Santa Fe тимер юлын һатып ала.
2011 йылда тәүге тапҡыр ИТ-компанияға инвестиция һала — $10,7 миллиардҡа IBM акцияларының 5,5 процентын ала.
2015 йылдың 16 июлендә Уоррен Баффет менән итальян миллиардеры Алессандро Прото €15 миллионға Сароникос боғаҙындағы Изге Фома утрауын һатып ала. Был грек утрауының майҙаны 1,2 км² тәшкил итә, ул Эгина утрауы эргәһендә урынлашҡан. Миллиардерҙар утрауҙа күсемһеҙ милек төҙөү менән шөғөлләнергә ниәтләй.
Инвестициялау принциптары
Баффет фекеренсә, баҙарҙың нисек булыры тураһында фараз ҡороуҙың мәғәнәһе юҡ. Оҙайлы уңышҡа, Баффет әйтеүенсә, билдәле бер принциптарҙы тотоп, сабырлыҡ һәм һаҡсыллыҡ күрһәтеп кенә өлгәшергә була.
Хәйриәлек
2010 йылдың июнендә Баффетт байлығының 50 проценттан ашыуын ($37 миллиард самаһы) биш хәйриә фондына тапшырыуы тураһында белдерә. Байлыҡтың ҙур өлөшө Билл менән Мелинда Гейтстар фондына тапшырыла. Был ғәмәл кешелек тарихында иң йомарт хәйриәлек акты булып тора.
Сәләмәтлеге
2012 йылдың апрелендә Баффеттҡа икенсе стадия простата яман шеше диагнозы ҡуйыла. 2012 йылдың 15 сентябрендә Баффетт 100 көнлөк радиотерапия курсы алыуы һәм тулыһынса һауығыуы тураһында хәбәр итә.
Ингузет (Елтырева ҡушылдығы)
Ингузет  — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Елтырева йылғаһының һул ярына тамағынан 100 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Уньва (йылға)
Уньва  — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/1804/879/40    ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 41 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Һыйыр йылы
Һыйыр йылы (Үгеҙ йылы, Буға йылы) - Сысҡан йылынан һуң, Барыҫ йылынан алда килә торған мөсәл иҫәбенең икенсе йылы. Мөсәл күп Азия илдәрендә, төрки халыҡтарҙың күпселегендә, шул иҫәптән башҡорттарҙа ҡулланыла торған ун ике йыллыҡ циклы календарь.
Халыҡтың ауыҙ-тел ижадында
Көнсығыш илдәренән айырмалы, башҡорттар быуаттар дауамында тик уңыш алыу, һауа торошо менән бәйле һынамыштар ғына туплаған.
Перевоз (Балаҡатай районы)
Перевоз (Перевоз) — Башҡортостандың Балаҡатай районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 6 кеше. Почта индексы — 452586, ОКАТО коды — 80210804006.