cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Потанин тауҙары
Тасуирлама
Меридианаль йүнәлештә 10 км-ға һуҙылған Потанин тауҙарының ике төп түбәһе бар: Төньяҡ түбәһе, ул шулай уҡ Пургин тауы — 483 метр һәм көньяҡ түбәһе — Потанин тауы (Потаниха тауы) диңгеҙ кимәленән 541 метр бейеклектә урынлашҡан. Тауҙар юғары түгел, әммә түбәләрҙән Силәбе өлкәһенең бик күп күлдәре күренә. Битләүҙәрендә өҫкә табан һирәк ҡайындар үҫә.
Урғылып сыҡҡан һәм метаморфик тоҡомдарҙың антиклиналь комплексының бер өлөшө булып тора. Элек тауҙың түбәһендә металл вышка булған. Әлеге ваҡытта ул ҡолаған. Тауҙан төньяҡҡа табан һырты буйлап ҡаяларҙан арҡа һуҙылған.
Вишневогорск комплексы минералдары исемлегенә (Потанин һәм Сейәле тауҙары комплексы) 191 минераль төрө инә.Алты минерал донъяла беренсе тапҡыр асылған. Ул - вишневит, ниобоэшинит- (La), тёрнебомит- (La), тороэшинит, ферсмит, фторрихтерит. Ҡиммәтле минералдарҙан ялан шпаты, гематит, корунд, циркон, вермикулит һәм башҡалар осрай.
Төньяҡҡа табан дауам итеп Сейәле тау менән бергә тау алдарының көнсығыш зонаһына ҡарай. Өфө йылғаһының үрге ағымы менән Әй йылғаһының үрге ағымындағы киң участка араһында, Сейәле тауҙарҙан көньяҡтараҡ Иртәш күленең көнбайыш ярында урынлашҡан. Координаталары: 55°51'16"N 60°34'12"E.
Ҡыштымдан төньяҡҡа табан 10 км алыҫлыҡта ята. Кәҫлегә тиклем - 15 саҡрым, Силәбенән - 120 саҡрым, Екатеринбургтан 136 саҡрым ара.
Потанин вермикулит ятҡылыҡтары — Уралда берҙән генә.
Потанин тауҙарында минерал сығарыу
Райондың минералдарын тикшеренеү XIX быуат башында Аносов А.С., Щуровский Г.Е., Г. Розе, Герман Р. тарафынан башлана. Эшмәкәрлектәрен Ҡыштым һәм Кәҫле райондарындағы алтын сәсмәләрен эҙләүҙән башлайҙар.
Был тикшеренеүҙәр һөҙөмтәләре "«Геологический очерк Кыштымской и Каслинской дач на Среднем Урале». " хеҙмәтендә сағылыш тапҡан.
7 ғинуар
7 ғинуар — григориан стиле буйынса йылдың 7-се көнө. Йыл аҙағына тиклем 358 көн ҡала (кәбисә йылында 359).
Потанин тауҙары
Потанин тауҙарында минерал сығарыу
20-се быуаттың 30-сы йылдары башында, СССР сәнәғәтенең һирәк металдарға ихтыяжы барлыҡҡа килеүе менән бәйле, циркондың һибелмә ятҡылыҡтарын асыҡлау һәм баһалау буйынса эҙләнеү һәм разведкалау эштәре алып барыла (циркония алыу өсөн сеймал).
Чехия
Чехия / Че́х Республикаһы  — Үҙәк Европала урынлашҡан дәүләт. Төньяҡтан Польша, төньяҡ-көнбайыш һәм көнбайыштан Германия, көньяҡтан Австрия, көнсығыштан Словакия менән сикләшә. Сиктәренең дөйөм оҙонлоғо — 1 880 км. Баш ҡалаһы — Прага. Хәҙерге Чехия составына тарихи төбәктәр: Богемия (Čechy), Моравия (Morava) һәм Чех Силезияһы (české Slezsko) инә. Ил атамаһы ошо исемдәге халыҡ — чех этнонимынан алынған.
Потанин тауҙары
Потанин тауҙарында минерал сығарыу
Һөҙөмтәлә циркон микдары юғары булған һибелмә участкалар асыҡланған. Запастары билдәләнгән. Райондағы бер нисә пегматит юлаҡтары һүрәтләнгән.
Чехия
1999 йылдан НАТО ағзаһы, 2004 йылдан Европа берләшмәһенә инә.
Потанин тауҙары
Потанин тауҙарында минерал сығарыу
Был Вишневск комплексында һирәк осрай торған металдарҙы үҙләштереү сәнәғәтенең башы була. Пегматит юлаҡтарының акцессор минералы сифатында пирохлор күрһәтелә.
20-се йылдар аҙағында Курочкин ҡулауығында ялан шпатының ҙур ятҡылығы асыла. Ул 30-сы йылдарҙа эшкәртелә.
7 ғинуар
{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} ||
һәм иҫтәлекле даталар
}}
Потанин тауҙары
Потанин тауҙарында минерал сығарыу
Әлеге ваҡытта ялан шпатын һәм вермикулитты сығарыу дауам итә (Потанин вермикулик карьеры)..
Исемдәр тарихы
Беренсе тапҡыр Потанин тауҙары 1755 йылғы географик картала күрһәтелгән. Риүәйәттәр буйынса, XVII быуатта был урында Потаня исемле монах-дәрүиш йәшәгән.Атама монахтың исеменән алынған.
Чехия
Тарихы
Чех ерҙәре,Пржемысловичҡа берләшкәс, IX быуат аҙағынан билдәле. Козьмы Пражскийҙың «Чех хроникаһы»нда: «Христос Рождествоһының 894 йылы. Изге христан диненең беренсе кенәзе Борживой суҡындырылды». Был факттың дөрөҫлөгө бәхәстәр тыуҙыра. Чехия Короллеге бик көслө булған, әммә дини конфликттар (XV быуатта гудситле һуғыш һәм XVII быуатта Утыҙ йыллыҡ һуғыш) уны хәлһеҙләндергән. Һуңыраҡ ул Габсбургтар йоғонтоһона эләккән һәм, Богемия, Моравия һәм Силезия коронлы ерҙәре Австро-Венгрияның бер өлөшө булған.
Беренсе донъя һуғышынан һуң Чехия, Словакия һәм Подкарпат Русь дәүләттәре 1918 йылда Чехословакия бойондороҡһоҙ республикаһына берләшә. Был илдә ҙур ғына немец этник аҙ һынла халыҡтары йәшәй. Германия 1938 йылдағы Мюнхен килешеүе буйынса Судет өлкәһен аннексиялауға өлгәшә, был Чехословакияны таратыуға сәбәпсе була, Словакия айырылып сыға. Ҡалған Чехия дәүләте Германия тарафынан оккупацияланы һәм Богемия һәм Моравия протектораты тип атала башлай.
1945 йылдың майында Прагала Прага ихтилалы була. 6 майҙа иртән генерал-майор Буняченко етәкселегендәге Рәсәй халыҡтары азат итеү комитеты ның 1-се дивизияһының алдынғы частары генерал-майор Збраслава менән Радотин янында алыш башлай, һуңынан дивизия ҡалаға инә, Праганың көньяҡ һәм көнбайыш өлөшө алына. 1945 йылдың 9 майында төнгө сәғәт 3-тә 3-сө гвардия һәм 4-се гвардия танк армияһы Прагаға инә.
Икенсе донъя һуғышынан һуң Чехословакия совет йоғонтоһона инә һәм социалистик ил (ЧССР) булып китә. 1968 йылда Варшава килешеүе ғәскәрҙәре Александр Дубчектың етәкселегендә партия идараһын либераллау һәм "кеше йөҙлө  социализм" булдырыу нийәтен баҫтыра. 1989 йылда Чехословакия бәрхәт революция һөҙөмтәһендә социалистик үҫеш юлынан тайпыла. 1993 йылдың 1 ғинуарында ил бойондороҡһоҙ Чехияны һәм Словакияға ("бәрхәт айырылышыу") бүленә.
Чехия 1999 йылда НАТО һәм 2004 йылда Европа союзына инә. Европа Ҡораллы Көстәренә ингәс тә, Чехия менән Шенген килешеүенә ҡул ҡуйыла, һәм 2007 йылдың 21 декабренән Чехияның ер сигендә сик буйы контроль бөтөрөлә. 2008 йылдың 31 мартында тикшереү шенген килешеү илдәренән килгән авиарейстарҙа ла туҡтатыла. 2009 йылдың 1 ғинуарынан  6 ай дауамында (2009 йылдың 1 июненә тиклем) Чехия Европа союзы Советы рәйесе була.
Дәүләт ҡоролошо
Чех республикаһы — суверенлы, демократик дәүләт. Илдең бөгөнгө конституцияһы, 1992 йылдың 16 декабрендә ҡабул ителеп, 1993 йылдың 1 ғинуарынан ғәмәлгә ингән. Дәүләт етәксеһе — президент, ул парламенттың ике палатаһы тарафыннан 5 йылға һайлана. Закон сығарыу органы — депутаттар палатаһы һәм Сенаттан торған парламент. Башҡарма хакимиәт органы — президент тәғәйенләгән хөкүмәт.
Географияһы
Чехия территорияһы 78,9 мең квадрат километр тәшкил итә, көнсығыш менән көнбайышҡа табан оҙонлоғо - 493 км, ә төньяҡта 278 км тәшкил итә. Чехия ландшафты бик төрлө. Көнбайыш өлөшө (Богемия) Лаб (Эльба) һәм Влтава (Молдау) йылғалары бассейндарында ята. Ҙур булмаған тауҙар менән уратып алынған. Был тауһа илдең иң юғары нөктәһе - Снежка түбәһе, бейеклеге - 1603 метр. Моравия, көнсығыш өлөшө, Бында шулай уҡ ҡалҡыулыҡ етерлек һәм башлыса Моравия йылғаһы бассейны урынлашҡан. Моравияла шулай уҡ Одер йылғаһы башлана.
Ғәскәров
Ғәскәров — башҡорт ир-ат фамилияһы.
Чехия
Географияһы
Диңгеҙгә сығыу юлы булмаған Чехияның йылғалар өс диңгеҙгә ҡоя: Төньяҡ, Балтика һәм Ҡара диңгеҙ.
Ғәскәров
Ғәскәрова  — башҡорт ҡатын-ҡыҙ фамилияһы.
Чехия
Географияһы
Климаты — уртаса, йылы йәйле һәм һалҡын, дымлы, болотло ҡышлы. Ҡатнаш континенталь һәм диңгеҙ йоғонтоһо менән билдәләнә. Йәйгеһен Чехияла һауа торошо тотороҡло һәм аяҙ, сөнки Чехияны бөтә периметры буйынса уратып алған тауҙар елгә үтеп инергә мөмкинлек бирмәй. Ҡышын тауҙарҙа ҡар күп була, был бер нисә саңғы курорттары эштәргә мөмкинлек бирә.
Ғәскәров
Билдәле йөрөтөүселәр
---
Чехия
Экономика
Чехия - индустриаль ил. Төп тармаҡтар - яғыулыҡ-энергетика, металлургия, машиналар эшләү, химия, еңел һәм аҙыҡ-түлек тармағы ..
Бөтә посткоммунистик дәүләттәр араһында Чехия тотороҡло һәм уңышлы иҡтисади системаларҙың береһенә эйә. Уның нигеҙе - сәнәғәт (машиналар эшләү, электр техникаһы һәм электроника, химия, аҙыҡ-түлек сәнәғәте, ҡара металлургия) һәм хеҙмәттәр өлкәһе. Ауыл һәм урман хужалығы, шулай уҡ тау сеймалын табыу сәнәғәте өлөшө ҙур түгел һәм кәмеүен дауам итә.
1989 йылда социализм емерелгәндән һүң Чехия ЧССР-ҙың иҡтисад структураһын мираҫ итеп ала. Ситтән килтерелгән сеймалға, ауыр машиналар эшләүенә һәм хәрби сәнәғәткә айырыуса йүнәлтелгән иҡтисад һөҙөмтәле булмай. Етештерелгән тауарҙар ассортименты илдең объектив мөмкинлектәренән күпкә артығыраҡ, был иһә етештереүҙең ваҡ сериялылыҡҡа һәм уның һөҙөмтәлелеген кәметеүгә булышлыҡ иткән. Тышҡы сауҙа Иҡтисади ярҙам советы дириктиваларына ярашлы алып барылған, СССР ихтыяждарына һәм үҫеүсе илдәргә йүнәлтелгән тышҡы сауҙа әллә ни ҙур булмай.
ЧССР тарҡалғанға тиклем (һуңғы йылдарҙа) 1990-1992 йылдарҙа ҡайһы бер принципиаль үҙгәрештәр - күпселек күмәртә һәм ваҡлап һатыу хаҡтарын үҙәкләштерелгән көйләүҙе бөтөрөлә, шәхси эшҡыуарлыҡ индерелә, тышҡы сауҙала монополия бөтөрөлә. XX быуаттың 90-сы йылдарында милекселек мөнәсәбәттәренең мөһим үҙгәрештәре билдәләнде - бәләкәй һәм ҙур хосусилаштырыу, шулай уҡ 1948 йылда коммунистик режим милләләштергән мөлкәтте үҙгәртеп ҡороу. Һөҙөмтәлә илдең эске тулайым продуктында өлөшө 97 проценттан 20 процентҡа тиклем кәмене. Илдең сит ил капиталын асыу сит ил инвестицияларын йәлеп итте, уларҙың кимәле буйынса ил йән башына иҫәптә - Үҙәк һәм Көнсығыш Европала ғына түгел, халыҡ-ара кимәлдә лә бәхәсһеҙ лидер урынын алды. Сәнәғәтте үҙгәртеп ҡороу һәм модернизациялауҙы ҡыҫҡа ваҡыт эсендә тормошҡа ашырырға, кәрәкле техник һәм ярҙамсы инфраструктураны үҫтерергә ярҙам итте. Үҙгәрештәр эконимиканы СССР-ҙан Көнбайыш Европаға йүнәлеш бирҙе.
Полесье
Поле́сье (полес.Полíсьсе, Пале́ссе, Полі́сся, Polesie) — Полесье уйһыулығы территорияһында урынлашҡан тарихи-мәҙәни һәм физик-географик өлкә. Полесье дүрт дәүләт территорияһында: Белоруссияла, Польшала, Рәсәйҙә һәм Украинала урынлашҡан. Дөйөм майҙаны 130 мең км² Полесье уйһыулығының майҙаны 270 меңдән артыҡ тәшкил иткән.
Этимологияһы
Әҙәбиәттә Полесье топонимының килеп сығыуы буйынса берҙәм фекер юҡ. Тикшеренеүселәрҙең күпселеге терминдың нигеҙендә -лес- тамыры ята тигән фекерҙә. Шулай булғас, Полесье — урман (лес) буйындағы территория икән, йәғни урман (лес) менән сиктәш. Альтернатив ҡараш та бар, топоним һаҙлыҡ урынды аңлатҡан pol-/pal- балт тамырынан барлыҡҡа килгән тигән фекер бар.
Фёдор Климчук фекеренсә, Полесье тип урман участкалары һәм асыҡ һаҙ массивтары сиратлашып килеүсе урын-ерҙе атағандар.
Санкт-Петербург мәсете
Санкт-Петербург мәсете (Sankt-Peterburg şəhəre camiğ məçete, Санкт-Петербург шәһәре җамигъ мәчете) — Санкт-Петербургтын иң эре мәсете.
Тартыҡов Садиҡ Насретдин улы
Тартыҡов Садиҡ Насретдин улы (Тартыков Садык Насретдинович; 15 февраль 1913 йыл — 1995 йыл) — ғалим-агроном, дәүләт һәм хужалыҡ органдары хеҙмәткәре, йәмәғәтсе. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1968—1973 йылдарҙа Башҡорт АССР-ының ауыл хужалығы министры. БАССР-ҙың бишенсе—һигеҙенсе саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Иҡтисад фәндәре кандидаты. Ике Ленин һәм Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары кавалеры.
Бисарка
Бисарка — Рәсәйҙәге йылға. Удмурт Республикаһы/ Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кырыкмас йылғаһының уң ярына тамағынан 78 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Тартыҡов Садиҡ Насретдин улы
Биографияһы
Садиҡ Насретдин улы Тартыков 1913 йылдың 15 февралендә Кемерово өлкәһе Юргинск районы Зимник ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған.
Бисарка
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иж башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Тартыҡов Садиҡ Насретдин улы
Биографияһы
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1932 йылда Минзәлә ауыл хужалығы техникумын тамамлағандан һуң агроном булып башлай. 1935—1944 йылдарҙа Совет Армияһы сафында хеҙмәт итә, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша. В. И. Ленин исемендәге Хәрби-сәйәси академияһын һәм Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлай.
Полесье
Территорияһы
Полесье Белоруссияның көньяғында һәм Украинаның төньяғында урынлашҡан, шулай уҡ ул өлөшләтә Польшаның Люблин воеводствоһы һәм Рәсәйҙең Брянск өлкәһе территорияларын биләй. Полесье ҡатнаш урмандар зонаһында ята, региондың көньяғы урман һәм урман-дала сигендә.
Тартыҡов Садиҡ Насретдин улы
Биографияһы
Һуғыштан һуңғы йылдарҙа хеҙмәт фронтының төрлө участкаларында: Дәүләкән районының «Красная Башкирия» ауыл хужалығы артеле рәйесе, район советы рәйесе урынбаҫары, партия район комитетының икенсе секретары, 1954—1957 йылдарҙа Шишмә район советы рәйесе булып эшләй. Һуңынан партияның Дәүләкән район комитетының беренсе секретары вазифаһында.
Полесье
Белорус Полесьеһы
Белорус Полесьеһы Брест һәм Гомель өлкәләренең көньяҡ райондарын биләй. Региондың дөйөм майҙаны 61 мең км2, йәғни Белоруссия<font style="background-color: rgb(254, 252, 224);"> территорияһының 30 % кәмерәк ерен биләй. Регион территорияһының көнбайыштан көнсығышҡа оҙонлоғо 500 тирәһе, төньяҡтан көньяҡҡа — 200 километрға яҡын. Беренсе сиратта, Белоруссия Полесьеһын Көнбайыш һәм Көнсығышҡа бүләләр. Көнбайыш һәм Көнсығыш Полесьеһы араһында шартлы сик булып Ясельда һәм Горынь, шулай уҡ был йылғаларҙың тамаҡтары араһындағы Припять участкаһы һанала.
Бисарка
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Тартыҡов Садиҡ Насретдин улы
Биографияһы
Бер нисә саҡырылыш Башҡорт АССР-ының Юғары Советының депутаты итеп һайлана. КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитеты ағзаһы, партияның ике съезы делегаты була.
Ул республикала тәүгеләрҙән булып ауыл хужалығы эштәрен механизациялау буйынса звенолар ойоштора. Дәүләкән районының машина-трактор станциялары етештереү күрһәткестәре һәм кадрҙар менән тәьмин ителеш буйынса республикала алдынғы урындарҙы биләй. 1968 йылдан хаҡлы ялға сыҡҡансы республиканың Ауыл хужалығы министрлығына етәкселек итә.
Хаҡлы ялға сыҡҡас, бер нисә йыл Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институтының өлкән ғилми хеҙмәткәре булып эшләй.
Полесье
Белорус Полесьеһы
Белоруссия Полесьеһы биш физик-географик өлкәләргә бүленә (көнбайыштан көнсығышҡа һанала): Брест, Припять, Загородье, Мозырск һәм Гомель Полесьеһы. Загородье — Брест өлкәһенең көньяғындағы урын, Берестейск-Пинск Полесьеһының төп өлөшө. Белоруссия Полесьеһына Припять бассейнынан тыш Щары бассейнының үрге өлөшө, Мухавец һәм Брагинка бассейндары инә
Украин Полесьеһы
Украин Полесьеһы илдең көньяғындағы йөҙгә яҡын саҡрымға һуҙылған киң һыҙат булып күҙ алдына баҫа һәм бөтөн Украина территорияһының 19 % тәшкил итә .Днепр йылғаһына нисек ятҡанына ҡарап, уны уң яр яғындағы һәм һул яҡ ярындағы Полесьеға (ҡайһы берҙә Көнбайыш һәм Көнсығыш йәки Припять һәм Десна үрендәге Полесье топонимдары ҡулланыла) бүленә. Украина Полесьеһы административ бүленеш буйынса биш физик-географик өлкәгә: Волынь, Ровно, Житомир, Киев, Чернигов һәм Сумы Полесьеһына бүленә.
Брянск-Жиздрин Полесьеһы
Брянск-Жиздрин Полесьеһы Рәсәйҙең Брянск өлкәһе территорияһында урынлашҡан.
Халҡы
Полесье кешеләрен йыш ҡына полещук йәки полищук (полес.полешуки). тип атайҙар. «Полещук» термины экзоэтноним, булып тора һәм Полесь<font style="background-color: rgb(254, 252, 224);">е халыҡтарының үҙатамаһы булып ҡулланылмай тиерлек.
Юлиан Талько-Гринцевич, антропологик һыҙаттарға нигеҙләнеп, полещуктарҙы белорус һәм украиндарҙан айырылып торған үҙ аллы төркөмгә бүлгән. Полесье тибы альпинидтарға яҡын, һәм улар ҙур булмаған буйлы, киң битле һәм ҡара сәсле.
Теле
Украин һәм Белорус Полесьеһы территорияһы «полесье һөйләштәре» йәшәгән ареалға ҡарай. Украина территорияһында таралған полесье һөйләштәрен, украин теленең төньяҡ наречиеһы тип йөрөтәләр, Белоруссия территорияһында — белорус теле составындағы полесье һөйләштәре, йәки белорус теленән украин теленә күсеүсе (переходный) һөйләштәр тип йөрөтәләр.
Белоруссияның полесье һөйләштәре диалект тибы буйынса бөтөнләй айырым булған ике территориаль берләшмә — көнбайыш полесье һәм көнсығыш полесье һөйләштәре булып күҙ алдына баҫа. Ябай ғына итеп полесье тип атап йөрөтөлгән көнбайыш полесье һөйләштәр төркөмө белорус теленең ике төп диалекты составындағы һөйләштәргә ҡарата үҙ аллы булып, шул уҡ ваҡытта көнсығыш-полесье һөйләштәре белорус теленең көньяҡ-көнбайыш диалектының бер өлөшө булып һанала.
Полесье наречиеһы тип тә билдәле булған украин теленең төньяҡ наречиеһы диалектологтар тарафынан өс диалектҡа: көнсығыш-, урта- һәм көнбайыш полесье диалекттарына бүленә.
Фёдор Климчук Белоруссияның көнбайыш-полесье һәм Украинаның төньяҡ наречиеһының көнбайыш-полесье һөйләштәре үҙенсәлекле бер бөтөн һөйләш үҙәген барлыҡҡа килтерә һәм улар араһында һиҙелеп торған сик юҡ тип билдәләй.
1980-се йылдар аҙағында лингвист Шелягович Николай Николаевич етәкләгән энтузиастар төркөмө көньяҡ-ян һөйләштәре нигеҙендә телде кодификациялау эшенә тотонған. Әммә һөҙөмтәлә, нигеҙ итеп алынған һөйләштәрҙең тар локализацияһы һәм Полесье һөйләштәренә хас булмаған күп һүҙҙәр алыныуы арҡаһында, ғәмәлдә эш барып сыҡмай. Ғилми әҙәбиәттә был тел нормаһы көнбайыш-полесье (микро) теле булараҡ билдәле.
Тарихы
Полесье топонимы тәүге тапҡыр, кенәз Мстислав «ѿ Копылѧ воюӕ по Полѣсью» Полесьела һуғышҡанда, 1274 йылғы Галицк-Волынь йылъяҙмаһында телгә алына. Поляк сығанаҡтарында явтягтарҙың бер ҡәбиләһенә ҡараған polexiani («полексяндар» йәки «полешандар») тигән термин осрай. «Полешандар» термины туранан-тура Полесье топонимынан килеп сыҡҡан тип иҫәпләнә.
Тәбиғәтте һаҡлау
Шацкий күлдәре районындағы һирәк осраған тәбиғи комплекстарҙы һаҡлау маҡсатында 1983 йылда 32 500 гектар майҙанда Шацкий милли тәбиғи паркы төҙөлгән. 2002 йылда ЮНЕСКО эгидаһы аҫтында 48 977 гектар майҙанды биләгән Шацкий биосфера ҡурсаулығы барлыҡҡа килгән. Польша яғынан Люблин Полесьеһы территорияһында 9 760 гектар майҙанда 1990 йылда асылған Полесье милли паркы (пол.), тирә-йүндәге территориялары менән көнсығыш польша сигенә еткәнсе составляет Көнбайыш Полесье биосфера ҡурсаулығын барлыҡҡа килтерә. 2004 йылда республика ландшафт заказнигы базаһында майҙаны 48 024 гектар тәшкил иткән «Буг буйы Полесьеһы» биосфера ҡурсаулығы төҙөлгән. 2012 йылда бөтә өс биосфера ҡурсаулығы, дөйөм майҙаны 263 016 га тәшкил иткән халыҡ-ара транс сикләнгән (трансграничный) «Көнбайыш Полесье» биосфера ҡурсаулығы барлыҡҡа килтереп, берләшкән. Ул тигеҙлектәге территорияларҙа донъялағы берҙән-бер өс яҡлы (3 ил ҡатнашлығында булдырылған) ҡурсаланған территория булып тора.
Полесье территорияһында (Белоруссияла һәм Польшала) шулай уҡ күренекле находится также знаменитая Беловежье шырлығы ла урынлашҡан. Белоруссияла, Гомель өлкәһенең көнбайышында, дөйөм майҙаны 188 485 гектар булған «Припятский» милли паркы урынлашҡан. Припятский милли паркынан көньяҡ-көнсығышҡараҡ белорус өлөшөндә Чернобылдең ябыҡ зонаһы территорияһында, Гомель өлкәһенең авариянан күп зыян күргән өс районында Белоруссияның бик ҙур (215 мең гектарҙан артыҡ майҙанда) Полесье дәүләт радиацион-экологик ҡурсаулығы урынлашҡан.
Украинала Ровно, Полесье, Древлян һәм Черем тәбиғәт ҡурсаулыҡтары урынлашҡан.
1986 йылда Чернобыль АЭС-ындағы авария һөҙөмтәһендә Полесьеның байтаҡ ҙур территорияһы радиоактив бысраныуға дусар ителгән.
Башҡа мәғәнәләре
Шулай уҡ йыш ҡына Полесье тип боронғо Европа материгы боҙлоғо ситендәге (мәҫәлән, Полесье уйһыулығы, Мещёра уйһыулығы, Польшаның көнсығыш райондары тигеҙлектәре) аллювиаль һәм флювиогляциаль ҡатламдар таралған райондарға хас булған (башлыса ҡомдарҙан торған) тигеҙлек территорияларын атайҙар.
Богородский (Благовещен районы)
Богородский (Богородское) — Башҡортостандың Благовещен районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 466 кеше. Почта индексы — 453443, ОКАТО коды — 80215807001.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Ғәҙелшин
Ғәҙелшин — башҡорт ҡатын-ҡыҙ фамилияһы.
Билдәле йөрөтөүселәр
---
Шулай уҡ ҡарағыҙ
Ғәҙелша (исем)
Еловка (Чернавка ҡушылдығы)
Еловка (Атауы жоқ) — Рәсәй йылғаһы. Красноярск крайы, Хакас Республикаһы, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чернавка йылғаһының уң ярына тамағынан 31 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, инештән Ачинск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Волостновка (Күгәрсен районы)
Волостновка (Волостновка) — Башҡортостандың Күгәрсен районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 423 кеше. Почта индексы — 453335, ОКАТО коды — 80238805001.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Конармейский (станция)
Конармейский — Ростов өлкәһе Кагальницкий районының Кировская станицаһындағы тмиер юлы станцияһы, бер юллы электрлаштырылмаған Батайск — Сальск тимер юлы һыҙығында урынлашҡан. 1986 йылға тиклем станция Уҫал исемен йөрөтә.
Станцияның эшмәкәрлеге
Станцияның хужалығында дүрт ҡабул итеү-ебәреү пункты һәм ике инеү юлы  бар. Бында урынлашҡан маневр локомотивы йөктәрҙе тик Конармейский станцияһына ғына түгел, шулай уҡ күрше  Еүеш  Батай, Кагальницкая, Мечетинский станцияларына ла башҡара.
Станцияның ябыҡ складтарында һаҡланыусы оҙатыла торған вагон йөктәрен ҡабул итеү-биреү
Ҡала яны пассажирҙар хәрәкәте
Конармейский станцияһы буйлап ҡала яны поездарының расписаниеһы :
Суханов Николай Иванович
Суханов Николай Иванович (1918 йыл — 31 май 1944 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугире, өлкән сержант, Советтар Союзы Геройы.
Биографияһы
Суханов Николай Иванович  1918 йылда  Стәрлетамаҡта тыуған. Урыҫ. Тулы булмаған урта белемле. 1943 йылдан ВКП(б) ағзаһы.
Николай Иванович армияға саҡырылғанға тиклем тимер юл станцияһында, мебель фабрикаһында эшләй.
1941 йылда  Стәрлетамаҡ ҡала хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армияға саҡырыла.
Бөйөк Ватан һуғышы фронттарында 1942 йылдың октябренән.
Танкыға ҡаршы ҡорал ротаһының отделение командиры (243-сө танкыға ҡаршы айырым истребитель дивизионы, 373-сө уҡсылар дивизияһы, 52-се армия, 2-се Украина фронты) өлкән сержант Н. И. Суханов  Яссо-Кишинев операцияһы  ваҡытында батырлыҡ күрһәтә.
Һуғыш яланында ятып ҡала.
Батырлығы
«197,0 бейеклегендә  ҡаты һуғыш сәғәттән күберәк дауам итә.... Немец-румын өйөрө бронебойщиктар отделениеһының ут позицияһына ынтыла. Отделение командиры өлкән сержант Суханов  яралана, бер расчет сафтан сыға, дошман һөжүмен кире ҡағыу өсөн ихтыяр көсө кәрәк була.
Отделениеға ҡаршы дошмандың 20 танкыһы килә. Отделение танкылар яҡынлашыуын көтә. 200 метрлыҡ дистанциянан ПТР-ҙан залп менән ут асалар. Әммә артиллерия уты һәм авиация ышығы аҫтында, дошман танктары йәшен тиҙлеге менән яҡынлаша. Расчет соҡорҙа  йәшеренә, ә уларҙың өҫтөндә немец танкылары. Ошо ваҡытта ауыртыуҙан хәлһеҙләнгән яралы Суханов расчеттың береһе менән танк аҫтынан сыға һәм бер нисә атыуҙа танкты яндыра. Икенсе дошман танкы 2-се расчеттың ут позицияһына килеп етә һәм уларҙы тапай башлай. Суханов иптәштәренә ярҙамға ташлана, танкты шартлатыу мөмкин булмай, патрондар бөтә, шул саҡта отделение командиры ҡулына көрәк алып окопҡа шыуыша һәм расчет сығыу өсөн танктың боролошонан күмелгән урынды таҙарта. Кешеләр иҫән ҡала. Расчет тиҙ генә  йүгереп үтеп запастағы ут позицияһын биләй, әммә  хәл киҫкен булып ҡала. Дошман пехотаһы батырҙарҙан 100 метр алыҫлыҡта була.
СССР Юғары Советы Президиумының 1945 йылдың 24 мартындағы указы менән командованиеның хәрби заданиеларын теүәл үтәгәне һәм шул уҡ ваҡытта күрһәткән батырлығы һәм ҡаһарманлығы өсөн өлкән сержант Суханов Николай Ивановичҡа үлгәндән һуң Советтар Союзы Геройы исеме бирелә.
Хәтер
Стәрлетамаҡ ҡалаһында  Н.И. Сухановҡа мемориаль таҡта һәм бюст ҡуйылған
Советтар Союзы Геройы Суханов Николай Ивановичтың исеме менән Стәрлетамаҡ ҡалаһының  «Көньяҡ»  биҫтәһендә урам аталған.
Әҙәбиәт
Башкирская энциклопедия. Гл. ред. М. А. Ильгамов т. 6. Советы нар. хозяйства. — Уфа: Башкирская энциклопедия, 2010. — 544 с. — ISBN 978-5-88185-071-5.
Чурко Михаил Фомич
Чурко Михаил Фомич — (1883—1941) — рәссам, тыуған яҡты өйрәнеүсе, Белорет ҡалаһындағы тарихи-төбәкте өйрәнеү музейына нигеҙ һалыусы.
Биографияһы
Вильна ҡалаһында урман ревизорында писарь булып эшкә инә, иртән художество мәктәбенә йөрөү, кискеһен һүрәт төшөрөү һәм теоретик дәрестәр алыу хоҡуғы бирелә. 1908 йылда уҡыу курсы тамамлана һәм Михаил Художество академияһына инергә ынтылып ҡарай. Әммә ярҙамһыҙ Петербургта урынлаша алмай һәм академиянан һүрәт төшөрөү һәм һыҙма уҡытыусыһы исемен алыу менән генә сикләнә. Уҡытыусылыҡ һөнәре уны Уралға алып килә.
Ҡыҙылдар килгәндән һуң Чурко Томск халыҡ мәғарифы бүлегенең өлкән эш башҡарыусыһы булып эшләй, һәм Ревкомдың матбуғат бүлегендә рәссам булараҡ хеҙмәт итә. Бынан тыш, Халыҡ университетында лектор һәм Юғары башланғыс училище уҡытыусыһы вазифаларын биләгән. 1920 йылда Томскиҙа Духовская урамы, 16 адресы буйынса йәшәй.
1920 йылда Томск халыҡ мәғарифы бүлегенең түңәрәктәр эшен күҙәткән.
Белоретта
Артабан яҙмыш уны Белорет ҡалаһына алып килә. Ул шунда уҡ төбәкте өйрәнеү музейы барлыҡҡа килтереү маҡсаты менән ойоштороу эштәрен башлай.
1920 йылдан ул халыҡ мәғарифы бүлегендә — тәүҙә Мәктәптән тыш бүлек мөдире, артабан Беренсе башҡорт территориаль пехота полкы инструкторы, хәрби хеҙмәткә саҡырыуға тиклемге әҙерлек бүлеге начальнигы һәм Тамъян-Ҡатай кантоны ҡарамағындағы хәрби комиссариатына ҡараған Всеобуч начальнигы булып тора. Артабан һүрәт төшөрөү һәм һыҙма уҡытыусыһы булып эшләй. 1922 йылға тиклем Белоретта скаут отряды ойоштораа. Үҙенең файҙалы ижтимағи эшмәкәрлеге өсөн отрядҡа Кантон башҡарма комитетынан, Халыҡ мәғарифы бүлегенән һәм Мәктәп советынан рәсми рәхмәт хаттары тапшырыла.
1925 йылда, урындағы тарихты өйрәнеү буйынса башланған хәрәкәтте хуплап, тыуған яҡты өйрәнеү йәмғиәтен булдыра, тыуған яҡты өйрәнеү хәрәкәтенә идара итеү бөтөрөлгәнгә тиклем уға алыштырғыһыҙ етәкселек итә. Башҡортостанды өйрәнеү буйынса республика йәмғиәте составына ингән был эштең һөҙөмтәһе булып М. Ф. Чурконың «Тамъян-Катай кантонының тарихи очеркы», «Белорет районының тарихы» баҫмалары тора. Тыуған яҡты өйрәнеүсе һәм рәссам булараҡ уны ике өлкә: төбәк халыҡтарының тарихы һәм этнографияһы ҡыҙыҡһындыра. Үҙенең эштәре менән ул республика күргәҙмәләрендә ҡатнаша. Уның «Тамъян-Ҡатайҙа бейәләр өйөрө көтөүсеһе» картиналарының береһенә "Ҡыҙыл Башҡортостан"да рецензия бирелә. Бынан тыш, Чурко был ваҡытта тыуған яҡты өйрәнеү мәсьәләләре буйынса баш ҡала һәм урындағы баҫмаларҙа әүҙем баҫыла, Өфөлә республика һәм Мәскәү ҡалаһында 3-сө Бөтә Рәсәй мәктәп конференцияларында ҡатнаша.
Һуңғы йылдарҙа төбәк тарихы проблемалары буйынса Мәскәүҙең «Наша страна» журналы һәм урындағы «Белорецкий рабочий» гәзите менән хеҙмәттәшлек итә.
Рәссам булараҡ, Уралда Граждандар һуғышы, этнография һәм башҡорттарҙың көнкүреше темаларын үҙләштерә. «Белорет полкы походы» картинаһы өҫтөндә эш башлана, «Йәйләүгә күсеү» сюжеты билдәләнә. Бынан тыш, әҙәбиәт һәм тарих өлкәһендә профессиональ белем алыу өсөн ул ситтән тороп ике юғары уҡыу йортона уҡырға ингән. Уның тарафынан Белорет ҡалаһы тарихы буйынса ҡулъяҙма, Көньяҡ Урал буйлап юлъяҙмалар әҙерләнә. "Көньяҡ Уралдың дәүләт тарихи музейы"нда уның урындағы кейем өлөгөләре, «Үрге Әүжән-Петровскиҙан байрамса кейенгән ҡыҙ» һыҙмалары һаҡланған.
Белорет ҡалаһында М. Ф. Чурконың башланғысы буйынса метеорология станцияһы ойошторолған, унда ҡатыны менән алыштырғыһыҙ күҙәтеүселәр булған. Тыуған яҡты өйрәнеү музейын булдырыу өсөн ныҡышмаллығы һәм коллекцияларҙы формалаштырыу буйынса бушлай эшләп, уны астырыуға өлгәшә. Белорет райкомы секретары Гришкан эшләгән саҡта Чурко тәғәйенләнешкә тап килмәйн тип, эшенән сығарғандар. Шунан һуң музей таланған, экспонаттар урланған һәм юҡҡа сыҡҡан.
Ҡулға алыныуы һәм вафаты
1939 йылдың 15 сентябрендә ҡулға алына. Контрреволюцион эшмәкәрлектә ғәйепләнә һәм 8 йылға хөкөм ителә. Томск өлкәһенең Асино эргәһендәге лагерҙа вафат була.
1989 йылда аҡлана.
Унакса
Унакса (Үрге Унакса) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сомба йылғаһының уң ярына тамағынан 35 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Сухов Анатолий Петрович
Биографияһы
Анатолий Петрович Сухов 1948 йылдың 26 ноябрендә Башҡорт АССР-ының баш ҡалаһы Өфөлә тыуған. Хеҙмәт эшмәкәрлеген 3-сө трестың спорт мотоклубында механик булып башлай. 1967 йылда «Башҡортостан» өфө командаһына индерелә, уның составында өс тапҡыр СССР чемпионы, шәхси беренселектә ике тапҡыр бронза призеры була (1972, 1973).
Лесгафт исемендәге Ленинград физик культура институтын тамамлағас, тренерлыҡ эшенә күсә. Уның етәкселегендә «Башҡортостан» командаһы өс тапҡыр СССР чемпионы була, күп тапҡыр көмөш һәм бронза миҙал яулай. Спорт өсөн ауыр «үҙгәртеп ҡороу» йылдарында һәм «иҡтисади реформалар» башланғанда ул тиҫтә ярым тиерлек йыл «Хеҙмәт» стадионынан алыҫ булмаған урта мәктәптең бокс гаражында, йә стадиондың үҙенең өҫтәмә бинаһында урынлашҡан балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбенең (ДОСААФ) спидвей бүлеген етәкләй.
Үрге Баба (Көйөргәҙе районы)
Үрге Баба (Верхнее Бабаларово) — Башҡортостандың Көйөргәҙе районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 149 кеше ..
Ауыл тарихы
Үрге Бабалар ауылы XVIII быуат уртаһында Ноғай юлының Ҡыпсаҡ олоҫо башҡорттары тарафынан нигеҙләнә. Аҙаҡ унан Оло Көйөргәҙе аръяғына Урта Бабалар ауылы бүленеп сыға. Бер аҙҙан Тамаҡ Бабалар ауылы айырылып сыға. Рус тарихсыһы Николай Рычков Башҡортостанға сәйәхәте ваҡытында, 1770 йылда, Үрге Бабалар һәм Түбәнге Бабалар ауылдарын күрһәтеп китә. Ә 1786 йылдағы картала Бабалар тигән бер генә ауыл күренә. Бишенсе ревизия ваҡытында ла шул уҡ хәл күҙәтелә. Ул саҡ Бабаларҙа 29 өй булған. Үрге Бабаларҙың икенсе исеме юҡ. унда 1900 йылда 342 кеше, 1920 йылда −356, 1939 йылда — 341, 1959 йылда −93, 2002 йылда 137 кеше йәшәгән. Үрге Бабаларҙа, башлыса, Ҡыпсаҡ ҡәбиләһенең Аҡ Ҡыпсаҡ, Һары Ҡыпсаҡ, Байгилде ырыуы башҡорттары йәшәй. Уларҙың зат-нәҫел аралары: алабай,ҡыуыҡ, ҡатай, ҡатығолаҡ, сыуаш, ҡалмаҡ.Зат-нәҫел тамғалары: ҡаҙ аяғы, сүкеш, көйәнтә.
Мәктәп тарихы
Матур Көйөргәҙе буйында ултырған Үрге Бабалар ауылы 50-се йылдарҙа төпкөл, ҡараңғы ауылдарҙың береһе ине: электр уты юҡ, халыҡ шәм яндырып, утын, тиҙәк, һалам яғып, йылғанан һыу ташып йәшәне. Шулай ҙа хәҙерге замандан айырмалы булараҡ, башланғыс мәктәп була. Ауылдың күпселек балаларын уҡытыусы Ноғман Әҙһәм улы Ильясов уҡыта. Аҙаҡ Үрге Бабалар ауылына мөғәллимә ҡыҙ — Зарифа Ғәлиулла ҡыҙы Мәҡсүтова килә. Шуҡ, шаян Рәлиф Әбләев, тыныс, баҫалҡы холоҡло Шамил Ильясов, үтә тырыш Миңйыһан Ташбулатова, аҙ һүҙле Әхтәм Кинйәғолов, әҙәпле, тыйнаҡ Жаналдыҡ Әхмәтова — барыһы ла уҡытыусыны ҙур ихтирам менән тыңлай. Ул заманда бер бүлмәлә ике класс балалары уҡыған була. (Д.Хәсәнова. Нурлы йөҙөн, йылы ҡарашын тоям."Юшатыр" гәзите, 2012 йыл, 17 ғинуар)
Топонимия
Ауылдың көнсығыш яғында бейек кенә Һөрмә тауы бар. Уны ни өсөн Һөрмә тауы тип атағандар һуң? Ул тауҙың ҡатламында ҡара һөрмә бар. Элекүэлектән ҡыҙҙар уны биҙәнеү өсөн ҡулланғандар. Улар ҡара һөрмәне ҡаштарына, керпектәренә күҙ ҡабаҡтарына һөрткәндәр. Өләсәйем һөйләгәндәренән: Беҙ ҡыҙҙар менән һөрмә алыр өсөн ошо тауға бик йыш бара торған инек. Һәрмә алыр өсөн күрше тирә-яҡ ауыл ҡыҙҙары ла ат менән килер булғандар. Һөрмә тауы ауылды йәмләп ултыра. Хәҙер ҡыҙҙар һәрмә өсөн унда бармай. Атайымдың иң яратҡан һүҙе: Көнсығышҡа ҡараһам, Һөрмә тауы, көнбайышта Аҡһар тауы, тәньяғта Убатау. Атайым Салауат Йосопов иҫтәлектәренән
Сиртаки
Фильм экранға сыҡҡас, сиртаки донъяла иң популяр грек бейеүе булып китә һәм Греция символдарының береһенә әйләнә.
Барлыҡҡа килеү тарихы
«Грек Зорба» фильмында төп ролде уйнаған американ Энтони Куинн хәтирәләренә яҙыуынса, Алексис Зорбаның Бэзилды пляжда бейергә өйрәткән финал күренешен иң һуңғы көндә төшөрөргә тейеш булалар. Ләкин бынан бер көн элек Куинн аяғын һындыра. Бер нисә көндән съёмканы тағы башлайҙар, Куинн гипсһыҙ йөрөй башлаған була, ләкин бейегәндә сценарий ҡушҡанса һиркергеләй алмай. Фильм режиссёры Михалис Какояннис хәсрәткә бата, шулай ҙа Куинн уны кәйефләндерә.
Һуңынан Какояннис унан бейеүҙең ни тип аталыуы тураһында һорай. Куинн былай тип яуап ҡайтара:
Был сиртаки. Халыҡ бейеүе. Ерле халыҡ араһынан бер кеше өйрәтте.
Исеменең килеп сығышы
Куинн хәтирәләренән бейеү исемен ул уйлап сығарғаны билдәле; бәлки, крит бейеүенең оҡшаш атамаһын алғандыр. «Сиртаки» — «сиртос» тигән грек һүҙенең иркәләп әйтеү формаһы, ул бер нисә крит бейеүе өсөн дөйөм атама булып тора. Сиртос һикереп-ырғып башҡарыу хас булған пидихтос тигән крит бейеү стиленә ҡаршы ҡуйылғылай. Сиртакиҙың яй өлөшөндә — сиртос, етеҙ өлөшөндә пидихтос элементтары бар.
Хореография
Сиртакиҙы бер рәткә теҙелеп баҫып, һирәгерәк — түңәрәк яһап, ҡулдарҙы күршеләрҙең яурынына һалып бейейҙәр. Метры — 4/4, темпы — үҫә барыусан, етеҙ өлөштә метры 2/4-кә алмашынып китә. Сиртаки талғын, һығылмалы хәрәкәттәрҙән башлана, яйлап улар йылдамлана, киҫкенләшә бара, йыш ҡына ырғыу-һикереү хәрәкәттәре лә ҡушыла.
Гиннесс рекорды
2012 йылдың 31 авгусында Грецияның Фессалия районы Волос ҡаласығында сиртаки бейеүен иң күп кеше ҡатнашлығында башҡарыу буйынса Гиннесстың Рекордтар китабына ингән рекорд ҡуйыла. Урындағы муниципалитет был рекордҡа ай буйы әҙерләнә, 6400 кешене теҙеп ҡуйырға йыйыналар, ләкин рәсми рәүештә 5164 кеше генә теркәлә. Төнөн 5 минут буйы ирекмәндәр яр буйында Зорба бейеүен башҡара. Ҡатнашыусылар һаны буйынса 2010 йылда Кипрҙа ҡуйылған элгәрге рекордтан (1672 кеше) 4 тапҡырға тиерлек арттырып ебәрелә.
Аргентина рогы
Аргентина рогы (Rock de Argentina) — үҙ эсенә төрлө жанрҙарҙы — рок-н-ролл, блюз-рок, джаз-рок, поп-рок, панк-рок, гараж рогы, психоделик рок, хард-рок, хеви-метал һәм башҡа музыка стилдәрен алған Аргентина рок-музыкаһының йыйылма билдәләмәһе. Төп башҡарыу теле — испанса.
Барлыҡҡа килеүе
АҠШ-тан Аргентинаға Элвис Пресли һәм Билл Хейли (1958 йылда был илдә уның концерттары үтә) яҙмалары менән килгән рок-н-ролл урындағы музыканттарҙа уларҙы башҡарыу иеләген уята. Илдә тыуып ҡына килгән, үҙенә мерси-поп һәм Аргентина романтик поп-музыкаһын берләштергән санни-поп стилендә башҡарыусы Палито Ортега, Виолетта Ривас, Чико Наварро һәм башҡа башҡарыусылар ҡатнашҡан «Ritmo y Juventud» һәм «El Club del Clan» телевизион шоуҙары күрһәтелә. Урындағы беренсе бит-рок төркөмө рок-н-ролл менән бергә тиерлек барлыҡҡа килә. Улар араһында иң билдәлеһе «Sandro y Los de Fuegos» була, улар ул ваҡыттағы рок-н-ролл хиттарының испан телендәге версияларынан тотош серия яҙҙыра һәм коммерция популярлығына өлгәшә. Төркөмө солисы Сандро тиҙҙән үҙе поп-хиттар яҙа башлай һәм халыҡ-ара масштабта популярлыҡ яулай. Рок тарихын өйрәнеүселәр Аргентинала һәм АҠШ-та рок үҫеше араһында параллелдәр таба. Ике ил дә миллионлаған европалылар өсөн иммиграция урыны була, ә уларҙың музыкаль мираҫы — классика ла, фолк та дөйөм Европаның көслө йоғонтоһо аҫтында була. Был музыкаль йоғонтоһо оҡшаш һөҙөмтә бирә: АҠШ-та блюграсс һәм кантри, Аргентинала гаучо һәм пампас үҫешә. Бында фольклор (nueva canción) 1950 йылдар аҙағында бик йыш популяр музыкаль тенденциялар менән ҡушыла.
1965 йылға илдә рок-музыка тиҙ үҫешә. Донъяның күпселек илдәрендә милли рок Америка поп-музыкаһы «британия ҡыҫылыуы» аҫтында булһа, Аргентинала ул һаҡланып ҡына ҡалмай, ә Британия-Америка йоғонтоһонан бойондороҡһоҙ рәүештә үҫешә. 60-сы йылдар уртаһынан Аргентина рогы испан телле донъяның рок-хәрәкәтендә локомотив булып тора. Андеграунд сәхнәлә иртә Аргентина рогын билдәле фигуралары барлыҡҡа килә башлай. «La Cueva» һәм «La Perla del Once» джаз-барҙаранды идеялар менән алмашыу өсөн урындағы богема йыйыла. Улар араһында Морис, Pajarito Zaguri, Miguel Abuelo, Tanguito һәм Хавьер Мартинес — шул уҡ ваҡытта Аргентинаиң билдәле «Manal» блюз-төркөмөнөң ударнигы һәм вокалисы була. Морис һәм Мартинес ағза булған «Los Beatnicks» төркөмө Аргентина рогын үҙ ижадтарына оҡшағаныраҡ булһын өсөн эшмәкәрлек башлай. Шулай барлыҡҡа килгән Villa Gesell төркөмө 1966 йылда беренсе испан телле"Rebelde" Аргентина синглын яҙҙыра. Төркөмдә ҡатнашыусылар Буэнос-Айрес урамдары буйлап йөрөгән видеояҙма Аргентина тарихында беренсе видеоклип була.
1970 йылдар: акустик һәм ауыр рок
Әммә беренсе «B.A Rock festival» акустик рок төркөмдәренең күплеген күрһәтә: «Arco Iris», «Sui Generis», Рауль Порчетто һәм «Pedro y Pablo». Был музыканттар Аргентина фолкынан илһам ғына алып ҡалмай, барлыҡ Көньяҡ Америка стилдәре менән тәжрибә башлайҙар, ә текстары шиғриәткә яҡынлаша, йыр темалары кешенең характеры һәм уның хәле тураһында була бара. Был төркөмдәрҙең таралыуы һәм 70-се йылдарҙа популярлығы үҫеүе Аргентинала хиппи хәрәкәтенең юғарылығына етә һәм уның иң бейек нөктәһе 1972 йылдағы «Acusticazo» фестивале була. Уларҙан һуң бер нисә акустик рок-төркөм, шул иҫәптән «Vivencia», «Pastoral» һәм «Alma y Vida» бигерәк тә популярлыҡ яулай. Ошо һәм ҡайһы бер башҡа төркөмдәр 70-се йылдарҙың беренсе яртыһында өҫтөнлөк итә. Шул ваҡытта Аргентина рогы үҙ тарихында беренсе тапҡыр сит илдәрҙә популярлыҡ яулай. «Sui Generis» һәм «Pastoral» Латин Америкаһында, хатта унан ситтә лә, атап әйткәндә, Японияла, хиппиҙарҙың яратҡан төркөмөнә әүерелә.
"Sui Generis " классик аккустик роктан электро тауышҡа күсә башлай. Бынан тыш, башҡа тауышлы өр-яңы төркөмдәр барлыҡҡа килә. андеграунд. Улар акустик тәжрибә эштәренә, танго, Британияның прогрессив рогына, джазға мөрәжәғәт итә. Был йңүнәлештә «Arco Iris» арт-рок, джаз-фьюжн һәм world music ҡушылған беренсе «Sudamerica o El Regreso al Aurora» (1972) һәм «Agitor Lucens V» (1974) феноменаль эпик күсермәһе менән юғары нөктәгә күтәрә.
90-сы йылдар
1990 йылдарҙа Аргентина сәхнәһендә Babasónicos, Iguana Lovers, A.N.I.M.A.L. кеүек төркөмдәр барлыҡҡа килә.
XXI быуат
2005 йылдың 25 февралендә Роберто «Паппо» Наполитано Баррио Сан-Антониолағы йәйгелеккә алып торған йортонан бер нисә миль алыҫлыҡта 5-се трассаның 71-се километрындағы лухан тигән урында юл-транспорт фажиғәһендә һәләк була. Полиция сығанаҡтарға ярашлы, гитарасы, ресторанда ашап-эскәндән һуң, үҙенең Harley Davidson мотоциклында улы Лучано һәм ҡыҙы ултырған мотоцикл артынан бара. Estancia La Blanqueada тигән урында мотоциклдар бер-береһенә бәрелә, Pappo контроль юғалтып, тротуар яғына оса. Ул тере була, әммә ҡаршы ҡаршы яҡтан килгән автомобилгә берелә. автомобиле менән уны үлтерә.
Яңы мең йыллыҡта Аргентинаның рок тормошондатарҡалғандан һәм эмиграциялағандан һуң өс тиҫтә йыл үткәс Contraluz прога-рокерҙарҙың тергеҙелеүе тора. El Pasaje (2000), RamosGenerales (2003) һәм Novus Orbis (2011) тип аталған, интеллектуаль арт-прогҡа Латин Америкаһы фолкы элементтарын да индереп өс альбрм сығарып, Contralus Аргентина Республикаһының рок-музыкаһы үҫешенең үҙенсәлеген тағы бер тапҡыр күрһәтә.
Ғөзәйеров
Ғөзәйеров — башҡорт ир-ат фамилияһы. Ғөзәйер исеменән барлыҡҡа килгән. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла ҡулланыла.
Ғөзәйерова — башҡорт ҡатын-ҡыҙ фамилияһы.
Билдәле йөрөтөүселәр
---
Рәсәй яңы университеты
Рәсәй яңы университеты (РосНОУ) — юғары белем биреү автономлы коммерцияға ҡарамаған ойошмаһы 1991 йылда ойошторола, юғары уҡыу йорто. Forbes һәм Эксперт РА Рәсәй вуздарының топ-100 рейтингына инә
Университет тураһында
"Рәсәй яңы университеты" автономлы коммерцияға ҡарамаған юғары белем биреү ойошмаһы 1991 йылда ойошторола.
Университет белем биреү эшмәкәрлеген (Серия 9001-се 0008778 йылға) 2015 йылдың 12 ноябрендәге лицензияһы һәм 1759-сы һанлы дәүләт аккредитацияһы, срокһыҙ) нигеҙендә алып бара.
2007 йылда Майкрософт һәм Рәсәй яңы университеты «Мәғариф системаһында заманса мәғлүмәт технологияларын үҫтереү өлкәһендә хеҙмәттәшлек тураһында стратегик килешеүгә " ҡул ҡуя.
2008 йылдың 17 апрелендә Рәсәй дәүләт иҡтисад һәм сервис университеты менән берлектә "Туризм һәм сервис ассоциацияһын" булдыра. Ул Рәсәйҙең 15 төбәген берләштерә, үҙ эсенә төрлө уҡыу йорттарын, нәшриәт, кадрҙар агентлыҡтары һәм туризм һәм хеҙмәтләндереү өлкәһендә эшләүсе башҡа ойошмаларҙы индерә.
2012 йылдан Рәсәй яңы университеты федераль бюджет средстволары иҫәбенә уҡыта
Әлеге ваҡытта университет РФ-ның Мәғариф һәм фән министрлығы мониторингы һөҙөмтәләре буйынса һөҙөмтәле вуз тип таныла, "Интерфакс" мәғлүмәт төркөмө версияһы буйынса Милли университеттар рейтингына, "Эксперт РА" рейтинг агентлығы версияһы буйынса донъяның иң яҡшы 100 университеты исемлегенә индерелә, Грузия, Латвия, Литва һәм Эстония юғары уҡыу йорттары топ-200  рейтингына индерелә.
Рәсәй яңы университетын Рәсәйҙең дәүләткә ҡарамаған юғары уҡыу йорттары ассоциацияһы рәйесе, техник фәндәр докторы, профессор Владимир Алексеевич Зернов етәкләй.
Рәсәй яңы университетының фәнни эшмәкәрлеген 1999-2012 йылдарҙа профессор Сергей Петрович Капица (1928-2012) етәкләй. Әле Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу агентлығының ғилми етәксеһе —профессор, физика-математика фәндәре кандидаты, СССР-ҙың Дәүләт премияһы лауреаты Евгений Алексеевич Палкин.
2015 йылға университет 14 патент ала. 2015 йылда халыҡ-ара һәм фән метрик күрһәткесе буйынса Рәсәйҙең тәүге биш юғары уҡыу йорто исемлегенә ингән (Хирша индексы.
2015 йыл башына университетта 320 штат уҡытыусыһы, шул иҫәптән 65 фән докторы, 184 фән кандидаты, 5 Дәүләт премияһы лауреаты, 8 сит ил уҡытыусыһы эшләй. Бынан тыш, университет Мәскәү дәүләт университеты, Мәскәү дәүләт халыҡ-ара мөнәсәбәттәр институты, Мәскәү физика-техник институты, Рәсәйҙең һәм сит илдәрҙең башҡа юғары уҡыу йорттары уҡытыусылары менән хеҙмәттәшлек итә.
Рәсәй яңы университетында юғары квалификациялы белгестәр әҙерләү өсөн аспирантура эшләй
Университетта уҡытыу 161 аккредитацияланған белем биреү программаһы (шул иҫәптән профилдәр) буйынса алып барыла.
Рейтинг
2012 йылда Рәсәй яңы университеты Рәсәйҙән QS World University Rankings донъяның иң яҡшы университеттары рейтингында ҡатнашҡан юғары уҡыу йорттары исемлегенә инә.
2012, 2013 , 2014 , 2015 , 2016 һәм 2017 йылдарҙа университет «Эксперт РА» версияһы буйынса Рәсәйҙең иң яҡшы йөҙ юғары уҡыу йортона индерелә
2013 йылда университет топ-200 Грузия, Латвия, Литва һәм Эстония юғары уҡыу йорттары иҫәбенә индерелә.
2014 йылда Рәсәй яңы университеты Рәсәй вуздарының Европа рейтингына индерелә индерелгән.
2015 йылда "Интерфакс" халыҡ-ара мәғлүмәт төркөмө һәм "Эхо Москвы" радиостанцияһы 2014 / 2015 уҡыу йылы йомғаҡтары буйынса әҙерләнгән университеттарҙың алтынсы милли рейтингын тәҡдим итә. Рәсәй яңы университеты (РосНОУ) 75-се урынды биләй (455 балл).
2016 йылдың июлендә университет "Интерфакс" халыҡ-ара мәғлүмәт төркөмө рейтингы сиктәрендә Рәсәйҙең иң яҡшы тикшеренеү университеттары иҫәбенә инә
.
2017 йылдың февралендә университет коммуникация эшмәкәрлегенең сифаты буйынса топ-180-гә инә
2018 йылда QS версияһы буйынса үҫешеүсе илдәрҙең Топ-300 университеты рейтингына ингән.
2018 йылдың июнендә "Эксперт РА" рейтинг агентлығы университетты етенсе тапҡыр илдең иң яҡшы 100 юғары уҡыу йорто исемлегенә индерә. Был рейтингтағы берҙән-бер шәхси вуз булып тора.
2018 йылда RUR рейтингы версияһы буйынса иң яҡшы юғары уҡыу йорттары араһында 14-се урынды биләй
Ҡаҙаныштары
2011 йылда «Юғары иҡтисад мәктәбе» милли тикшереү институты һәм Рәсәй халыҡ-ара мәғлүмәт агентлығы үткәргән мониторинг буйынса студенттарҙы ҡабул итеү сифаты буйынса  23-сө урынды биләй.
Рәсәй яңы университеты Мәскәү өлкәһе банкрот предприятиеларының көрсөктән сығарыу буйынса ҙур программала ҡатнаша.
Рәсәй яңы университет инновацион паркы гемодинамиканың 7 параметрын үлсәүсе  һәм йөрәктең 13 параметрын сифатлы баһалаусы  "Кардиокод" прибор уйлап таба, ә инсульт башланыу ҡурҡынысы хаҡында бер нисә ай эсендә иҫкәртә. Диагностика процедураһының тулы процедураһы ни бары 3-5 минут ала.
2011 йылда Рәсәй яңы университеты "Белем биреү" нәшриәте менән берлектә "Мәктәп сайттарының дөйөм Рәсәй рейтингын" булдыра.
Был бойондороҡһоҙ эксперт баһаһына ярашлы билдәләнгән белем биреү учреждениелары сайттарының яңыртылған базаһы. Ҡатнашыусылар һаны 5229 сайт тәшкил иткән (2015 йыл өсөн).
2013 йылдың 15 февралендә "Көмөш Уҡсы" йәмәғәт бәйләнештәрен үҫтереү өлкәһендә Милли премия лауреаты була һәм икенсе дәрәжә дипломы менән бүләкләнә
2014 йылда Рәсәй яңы университеты IREG Observatory ойошмаларын һәм университеттарын иртә үҫтереү буйынса халыҡ-ара ассоциация ағзаһы була.
2014 йылдың 29 майында Рәсәй яңы университеты сайты "Гәлсәр уҡсы" Бөтә Рәсәй конкурсында иң яҡшыһы тип таныла.
2014 йылдың 2 июлендә университет студенттары IoT Developer Challenge донъя студенттар конкурсы лауреаттары була.
2016 йылдың ғинуарында Рәсәй яңы университеты сайты ике халыҡ-ара Webometrics и 4ICU рейтингы версияһы буйынса Рәсәйҙең иң яҡшы 50 юғары уҡыу йорто сайты иҫәбенә инә
2016 йылдың сентябрендә Рәсәй яңы университеты уйлап табыуҙары һәм яңы технологиялары "Яңы заман" салонында күрһәтелә
.
2017 йылда «Вестник РосНОУ» Юғары аттестация комиссияһы исемлегенә инә.
2017 йылдың апрелендә университет «Реклама һәм йәмәғәтселек менән бәйләнеш» кафедраһы Рәсәй агентлыҡтарының коммуникация ассоциацияһы (АКАР)   үткәргән тармаҡ тикшеренеүҙәре лауреаты була һәм реклама өлкәһендә белгестәр әҙерләгән иң яҡшы ун кафедра иҫәбенә инә
Рәсәй Федерацияһында Кеше хоҡуҡтары буйынса вәкил аппараты ярҙамында Рәсәй яңы университетының юридик институты (факультеты) командаһы менән әҙерләнгән "Хоҡуҡи һаҡсылар мәктәбе" проекты 2017 һәм 2018 йылдарҙа президент гранттары фондынан ярҙам ала 2018 йылдың мартында "Рәсәй-Һиндостан ғилми-технологик үҙәге" коммерцияға ҡарамаған партнерлыҡ сиктәрендә тәүге рәсми осрашыу үтә
2018 йылдың апрелендә Рәсәй яңы университеты Мәскәү төбәгенең иң яҡшы студенттар ғилми ойошмаһы иҫәбенә инә.
Бобинка
Бобинка — Рәсәйҙәге йылға. Удмурт Республикаһы/ Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Иж йылғаһының уң ярына тамағынан 112 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 41 км.