cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ласкин Иван Андреевич
РККА командиры
1941 йылдың 1 октябренән — Ҡырымда төҙөлгән (Симферополь) 172-се уҡсылар бригадаһының штаб начальнигы, ярты йылдан һуң 51-се армия составына ингән ошо дивизияның командиры була. Приморье армияһы составында 172-се уҡсылар дивизияһы Севастополде оборонаның һуңғы көнөнә тиклем яҡлай.
Херсонес ярымутрауынан эвакуацияланғандан һуң Ласкин Көньяҡ-Көнсығыш фронты штабы начальнигы була, 1942 йылдың 26 авгусынан 7 сентябргә тиклем — 62-се армия штабы начальнигы, 1942 йылдың 7 сентябренән 1943 йылдың 16 16 апрелендә — 64-се армияның штаб начальнигы, 1943 йылдың 16 апреленән 15 майына тиклем — 7-се гвардия армияһы (командарм генерал Шумилов С. М.) штабы начальнигы. Ике армия ла 65 километр оҙонлоғонда фронтты биләп, Сталинградты обороналауҙа ҡатнаша. Оҫта командалыҡ иткәне өсөн Ласкин бер нисә тапҡыр командование тарафынан бүләкләнә, 1942 йылдың 14 октябрендә уға генерал-майор дәрәжәһе бирелә.
Сталинград һуғышы һәм Паулюсты әсиргә алыу
1943 йылдың ғинуарында 64-се армия ингән Сталинград фронты ҡала районында дошман частарын ҡамауға алып, «Ҡулса» операцияһын таммалай, ә ошо уҡ йылдың 31 ғинуарында Фронттың хәрби советы штаб начальнигы генерал-лейтенант Ласкинға совет командованиеһының рәсми вәкиле сифатында хәрби хәрәкәттәр районына сығырға һәм Гитлер командованиеһы менән немецтар тарафынан хәрби хәрәкәттәрҙе туҡтатыу һәм уларҙың капитуляцияһы, шулай уҡ 6-сы армия командующийы Ф. Паулюсты әсирлеккә тапшырыу һөйләшеүҙәр алып барыуҙы йөкмәтә. Ласкин фельдмаршал менән осрашыуын «Һынылыш юлында» китабында түбәндәгесә яҙа: …Мы сразу увидели Паулюса. Одетый в шинель, заложив назад руки, медленно шагал от двери в противоположную сторону. Я вошёл в комнату. Паулюс повернулся к двери и, увидев меня, остановился… Пятидесятитрёхлетний фельдмаршал был выше среднего роста, худощавый, пожалуй, излишне прямой, подтянутый, выхоленный.
Сейчас лицо его было бледно. Он смотрел на нас усталыми глазами.
Я назвал себя и объявил его пленником. Паулюс подошёл ко мне и, высоко подняв правую руку, на скверном русском языке произнёс:
Әҙеһәмов Юнир Самат улы
Әҙеһәмов Юнир Самат улы (1929 йыл — 24 сентябрь 1994 йыл) — БАССР-ҙың атҡаҙанған уҡытыусыһы, РСФСР халыҡ мәғарифы отличнигы. Педагогия фәндәре кандидаты.
Биографияһы
Әҙеһәмов Юнир Самат улы 1929 йылда БАССР-ҙың Баймаҡ районы Юлыҡ ауылында тыуған. 1948 йылда Йылайыр педагогия училищеһында уҡығандан һуң ситтән тороп уҡып, 1958 йылда Магнитогорск педагогия институтын тамамлай
1949—1963 йылдар — БАССР Баймаҡ районының Юлыҡ тулы булмаған урта мәктәптә урыҫ теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы
1952—1954 йылдар — БАССР Баймаҡ районы КПСС район комитеты инструкторы.
1954—1956 йылдар — БАССР Баймаҡ районы КПСС район комитеты бүлеге мөдире.
1959—1962 йылдар — БАССР Баймаҡ районы КПСС район комитетының 2-се секретары.
1963—1967 йылдар — БАССР Баймаҡ районы Баймаҡ мәктәп-интернаты директоры.
1971—1978 йылдар — БАССР Баймаҡ районы Баймаҡ мәктәп-интернаты директоры.
1978—1988 йылдар — БАССР Баймаҡ районы Йылайыр совхоз-техникумы директоры урынбаҫары, БАССР Баймаҡ районы Йылайыр ауыл хужалығы техникумы директоры.
1988—1994 йылдар — Башҡортостан Республикаһы Баймаҡ районы Йылайыр совхоз-техникумының «Сиҙәм ерҙәр» музейы мөдире. Әҙеһәмов Юнир Самат улы СССР Журналистар союзы ағзаһы (1968), БАССР Журналистар союзының IV съезы делегаты (1969), "История создания, становления и развития Ордена Ленина совхоза-техникума «Зилаирский» (1989) ҡулъяҙмаһы авторы.
1994 йылдың 24 сентябрендә вафат була.
Шогриш
Шогриш — Рәсәйҙәге йылға. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Бобровка йылғаһының уң ярына тамағынан 59 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Сәйетов Эрнст Миңләхмәт улы
Сәйетов Эрнст Миңләхмәт улы (2 июнь 1936 йыл — 4 март 2004 йыл) — рәссам-график, педагог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Профессор (1997). 1971 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған (1999), Башҡорт АССР-ының халыҡ (1990) рәссамы. Башҡортостан комсомолының Ғәлимов Сәләм исемендәге премияһы лауреаты (1974).
Биографияһы
Эрнст Миңләхмәт улы Сәйетов 1936 йылдың 2 июнендә Өфөлә тыуған.
1943—1949 йылдарҙа Башҡорт АССР-ының Воскресен районы (хәҙерге — Ишембай районы) Юлдаш ауылында йәшәй. Атаһы һуғышта вафат була, оҙаҡламай әсәһе лә сирләп, донъя ҡуя. Энеһе менән Эрнст ауылда өләсәһендә йәшәй, ауыл мәктәбендә уҡый. Урал итәгенең матур тәбиғәте уның хәтерендә мәңгелеккә уйылып ҡала, үҫкәс был яҡтарҙы һағынып ҡайтыр, бында дәртләнеп эшләр булған. Бәләкәй сағынан уҡ Эрнст һүрәт төшөрөргә яратҡан: «Рәссам булырға мин һәр ваҡыт теләй инем. Был теләк миңә атайымдан күскән, ул һәйбәт кенә һүрәт төшөргән, ғүмере буйы рәссам булырға хыялланған. Ул Өфөлә өлкә гәзиттәре нәшриәтендә цинкограф, фотограф булып эшләй ине, линогравюралар ҙа киҫә ине. Бәләкәй саҡта мин уның янына килеп, нисек баҫма формаһы яһалғанды ҡарап торорға ярата инем, ә оттиск сығыуы миңә мөғжизә булып күренә ине»,- тип һуңыраҡ иҫкә алыр була.
1949 йылдан башлап, Эрнст Сәйетов башҡа етем ҡалған балалар менән Өфөлә Совет Армияһының музыкант тәрбиәләнеүселәр мәктәбендә уҡый. 1960-сы йылдарҙа ғына уға В. А. Серов исемендәге Ленинград художество училищеһында (әле Н. К. Рерих исемендәге С.-П. художество училищеһы) һәм И. Е. Репин исемендәге Ленинград живопись, скульптура һәм архитектуры институтының графика факультетында (әле академия) уҡыу бәхете тейә. Институтта ул күренекле рәссам, живопись академигы һәм профессор Алексей Федорович Пахомовта уҡый. Йәш рәссам диплом эше итеп сәнәғәт темаһын: «Башҡортостан — нефть республикаһы» тигән офорттар циклын һайлай. Йәйге практикаһын Сәйетов нефтепромыслаларҙа үткәрә. Һуңыраҡ графикала Ишембай районы Юлдаш ауылы һәм тәбиғәте темаларын яҡтырта («Ауылда» (1968), « Йылҡылар», «Башҡорт өйөндә», «Бесәндән ҡайтыу», «Беренсе дәрес», «Башҡортостан. «30- сы йылдар», «Ҡыш», «Ҡымыҙ», «Һалам йыйғанда» (1972)).
Эрнст Миңләхмәт улының Юлдаш ауылына ҡайтыуын туғандары ғына түгел, бөтә ауыл халҡы һәр саҡ көтөп ала. Рәссам улар менән ихлас аралаша, Юлдаш ауылы халҡының ҡайһы берҙәрен картиналарында күрергә була.
Институтты тамамлағандан һуң, 1968-се йылдан башлап, Эрнст Сәйетов Өфөлә йәшәй, Башҡорт художество производствоһы оҫтаханаларында рәссам булып эшләй. Офорт, литография, линогравюра, акварель, һүрәт һәм китап иллюстрациялау техникаһында эшләй. 1971 йылдан — рәссамдар Союзы ағзаһы. 1969 йылдан башлап, Өфө сәнғәт училищеһының художество бүлегендә һүрәт һәм композиция уҡыта башлай, 1973 йылдан — Өфө дәүләт сәнғәт институтының һынлы сәнғәт (изобразительных искусств) факультетында (әле З. Исмәғилев исемендәге институт). 1991 йылдан года институттың живопись кафедраһы мөдире, 1995 йылдан — профессоры була. Бер төркөм һәләтле рәссамды — Наил Байбурин, Фәйзрахман Исмәғилев, Сергей Игнатенко, Ринат Харисов, Михаил Копьёв, Илдар Бикбулатов, Жәлил Сөләймәнов, Әмир Мәжитовты һәм башҡаларҙы уҡытҡан.
1980—1985 йылдарҙа Башҡортостан рәссамдар союзының рәйесе, ә 1981—1986 һәм 1996 йылда — РСФСР рәссамдар союзы идараһы секретары була. ВЛКСМ өлкә комитетының Ғ. Сәләм исемендәге республика премияһы лауреаты. 1995 йылдан «Артыш» ижади берлегенә инә.
Сәйетовтың эштәре М. В. Нестеров исемендәге Башҡортостан дәүләт сәнғәт музейында (Өфө), Ырымбур өлкә сәнғәт музейында, Красноярск В. И. Суриков исемендәге сәнғәт музейында, Ҡарағалпаҡстан Республикаһы дәүләт сәнғәт музейында (Нукуста), Магнитогорск картиналар галереяһында һаҡлана.
Һылтанмалар
Ạ
Герекова Яна
Герекова Яна (Янко) (Jana Gereková; (27 ноябрь 1984 йыл) — Словакия биатлонсыһы. 2010 йылда Ванкуверҙағы һәм 2014 йылда Сочиҙағы Ҡышҡы Олимпия уйындарында ҡатнашыусы.
Герекова Яна 1984 йылдың 27 ноябрендә ЧССР-ҙың Липтовски-Микулаш ҡалаһында тыуған. 2000 йылда биатлон менән шөғөлләнә башлай. 2002 йылда ул Италияла юниорҙар араһында донъя чемпионатында ҡатнаша, унда шәхси ярышта 12-се урын ала. Киләһе йылда Польшала шәхси ярышта дүртенсе урынды яулай. 2004 йылда Франция чемпионатында ул өс уҙышта ла яҡшы урынға өлгәшә һәм дөйөм рейтингта тәүге унау иҫәбенә инә. Шул уҡ йылда Минскиҙа йәштәр араһында Европа чемпионатында уның иң яҡшы һөҙөмтәһе — 7-се урын. 2005 йылда Новосибирскиҙа йәштәр араһында Европа чемпионатында Герекова Яна эстафетала 5-се урын яулай.
2005/2006 йылдар миҙгеленән башлап юғары кимәлдәге ярыштарҙа ҡатнаша башлай, дебюты Осрблье ҡалаһында үткән IBU кубогында була. 2006 йылда Туриндағы Олимпия уйындарында ҡатнашa, унда шәхси ярышта 59-сы урын ала. Поклюкалағы Донъя чемпионатында ул ҡатнаш эстафетала 13-сө урын яулай.
Ванкуверҙағы 2010 йылғы Ҡышҡы Олимпия уйындарында уның иң яҡшы һөҙөмтәһе — спринтта һәм эҙәрлекләү ярышында 40-сы урын. Эстафетала 13-сө урын ала. Тағы ла Сочиҙағы олимпия уйындарында ҡатнашып, 42-се позицияны, ә эҙәрлекләү ярышында 34-се позицияны биләй. Шәхси ярышта 49-сы урын миҙал алырға ҡамасаулай. Масс-стартта ул ҡатнашмай, ә эстафетала йүгереүгә ҡабул ителә, ләкин уның йыйылма командаһы дистанциянан сыға. Ҡатнаш эстафетала уның командаһы 6-сы баҫҡысҡа күтәрелә. 2016/2017 йылдар миҙгелендә профессиональ карьераһын тамамлай.
Әбү Ғүбәйдәт ибн әл-Жәрәх
Әбү Ғүбәйдәт ибн әл-Жәрәх (ғәр. أبو عبيدة بن الجراح; Абу Убайда ибн аль-Джаррах) — 583,  — 638, хәҙ. Иордания) — Мөхәммәт ғәләйһиссәләмдең сәхәбәләренең береһе, күренекле ғәскәр башлығы һәм сәйәсәт эшмәкәре. Тулы исеме: Әбу Ғүбәйдәт Ғамир ибн Ғабдуллаһ ибне-Жәрәх әл-Фиһри әл-Ҡурайши (أبو عبيدة عامر بن عبد الله بن الجراح الفهري القرشي).
Биографияһы
Әбу Ғүбәйдәт тәүге мосолмандарҙың береһе була. Әбү Бәкер уны Усман ибн Әффан, Зөбәйер ибн әл-Ғәүүәм, Талха ибн Ғөбәйдулла, Ғәбдеррәхмән ибне Ғәүеф, Сәғд ибне Ғәби Вәҡҡас кеүек билдәле сәхәбәләр менән Пәйғәмбәр янына алып килә, һәм улар барыһы да ислам ҡабул итә.
Мосолмандарҙы йәберләүҙәр башланғас, бер төркөм мосолмандар менән Әбу Ғүбәйдәт тә Хәбәшстанға күсергә мәжбүр була. Һижрәт ваҡиғаһынан һуң, Мәҙинәгә күсә. Ғамир ибн Ғабдуллаһ унда бөтә көсө менән мосолман дәүләтселеген нығытыуға булыша, ул ваҡыттағы барлыҡ ислам һуғышында ла ҡатнаша. Бәҙер һуғышында, ни тиклем генә уның һөжүмдәренән ҡасырға тырышһа ла, мөшриктәр яғында йөрөгән атаһы менән һуғышырға мәжбүр була. Шунан һуң, Пәйғәмбәргә Мүжәдәлә сүрәһенең 22 аяты иңә.
Үхүд һуғышында Әбү Ғүбәйдәт Мөхәммәд ғәләйһиссәләм янында ҡалған ун сәхәбәнең береһе була. Бәрелештән һуң, Пәйғәмбәрҙең яңағына ҡаҙалған ике көбә (тимер күлдәк) ярсығын тешләп тартып сығара һәм шунда ике тешен юғалта.
Мөхәммәт Пәйғәмбәр үлгәндән һуң, Ғүмәр ибн әл-Хәттаб унан хәлифлеккә ант килтертергә теләй, ләкин Әбу Ғүбәйдәт Пәйғәмбәр имам итеп билдәләгән кешенән (йәғни Әбү Бәкерҙән) өҫтөнөрәк түгеллеген әйтеп, баш тарта.
Хәлифәттә Әбү Бәкер, һуңынан Ғүмәр ибн әл-Хәттаб тың кәңәшселәренең береһе була. Иран һәм Византияға ҡаршы һуғыштарҙа ҡатнаша. Ғүмәр р.ғ. уны Ярмуҡ һуғышында ғәскәр башлығы итеп билдәләй; мосолмандар византиялыларҙы еңәләр. Был еңеүҙән һуң, Әбу Ғүбәйдәт Фахел һәм Басанды, ә һижри 14 йылда Дамаскты ала. Шуның менән бергә уның етәкселегендә Хомс, Ҡотдос (Иерусалим) һәм Сүриәнең башҡа ҡалалары алына.
Ауыл халҡы (гәзит)
«Ауыл халҡы» — ижтимағи-сәйәси гәзит. Өфө губерна крәҫтиән депутаттары советы органы. 1917 йылдың июне-сентябре. Өфөлә төрки телендә сыға. «Шәреҡ» һәм «Тормош гәзиттәре» типографияларында баҫыла. «Ер һәм ирек өсөн көрәшкәндә генә үҙ хоҡуғыбыҙҙы алырбыҙ!» лозунгыһы менән нәшер ителә. Ауыл хужалығы, хәрби һәм халыҡ-ара темаларға мәҡәләләр баҫыла. Сентябрҙә «Ирек» һәм «Һалдат теләге» гәзиттәре менән берләшә һәм «Беҙҙең юл» исеме менән сыға башлай.
Петропавловка (Асҡын районы)
Петропавловка (Петропавловка) — Башҡортостандың Асҡын районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 184 кеше. Почта индексы — 452880, ОКАТО коды — 80204842001.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Радислебен
Радислебен (Radisleben) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна. 2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 469 кеше йәшәй. Майҙаны — 8,17 км2. Диңгеҙ кимәленән 175 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6463 һәм автомобиль коды — HZ.
Урядник
Урядник — Батша армияһында казачий ғәскәрҙең унтер-офицер чины.
Сығышы
Иҫке славян мәғәнәһендә — чиновник, вазифалы кеше.
Урядник тип флотта квартирмистрҙарҙы һәм унтер-офицерҙарҙы, шулай уҡ эшселәрҙе күҙәткән десятниктарҙы атағандар. Быға тиклем «урядник» һүҙе шулай уҡ «устав» мәғәнәһендә лә ҡулланыла (Урядник, или новое уложение и устроение чина сокольничья пути, 1668 год).
Тарихы
"Ҡартайған һәм яралы һәм ғарип офицерҙарҙы һәм урядниктарҙы һәм һалдаттарҙы Хәрби бөйороҡта тикшерергә һәм һәм яраҡлыларҙы губерналар буйынса таратырға, ә яраҡһыҙҙарҙы Мәскәү ҡарт-ҡоролар йорттарына оҙатырға ".
Казак ғәскәрҙәрендә чиндар атамаһы :
Шулай уҡ полиция уряднигы була  — XIX быуатта, революцияға тиклем, Рәсәйҙә өйәҙ полицияһында стан приставына буйһонған һәм сотниктар һәм десятниктарҙың эш ғәмәлдәрен күҙәткән түбәнге чин. 1903 йылдан алып өйәҙ полиция стражаһы тип исемләнгән яңы структурала — буйһоноуында стражниктар һәм өлкән стражниктар булған кесе командир.
Ашҡаҙар (гәзит)
«Ашҡаҙар» — ижтимағи-сәйәси гәзит. Ойоштороусыһы — Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң күләм мәғлүмәт саралары агентлығы.
Стәрлетамаҡ ҡалаһында аҙнаһына ике тапҡыр башҡорт телендә сыға. 1990 йылдың ғинуарынан «Стерлитамакский рабочий» гәзите ҡушымтаһы булараҡ, «Стәрле таңдары» исеме аҫтында нәшер ителә башлай, декабрҙән алып хәҙерге исемен йөрөткән үҙ аллы баҫма. Тиражы - 1500 дана.
Балдашка (Багышевка ҡушылдығы)
Балдашка — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Багышевка йылғаһының һул ярына тамағынан 29 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тура йылғаһы, Тагил йылғаһы ҡушылған урындан тамағына тиклем, Ницца һәм Пышма йылғаһы йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Ғибәҙуллин Рафаил Вәһит улы
Ғибәҙуллин Рафаил Вәһит улы (13 декабрь 1954 йыл) — дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты.
Биографияһы
Рафаил Вәһит улы Ғибәҙуллин 1954 йылдың 13 декабрендә Өфө ҡалаһында тыуған. Башҡорт. Юғары белемле, 1978 йылда Өфө нефть институтын тамамлаған. Тау инженер-электригы, тау инженеры (1988 йыл). Артабан Мәскәү дәүләт университетын тамамлай. Социологик фәндәр докторы (1990). Профессор.
1978—1980 — СССР Ҡораллы Көстәре сафында хеҙмәт итә, взвод командиры, яғыулыҡ-майлау частары хеҙмәте начальнигы.
1980—1985 йй. — БАССР-ҙың комсомол һәм профсоюз органдарында эшләй.
1981—1985 йй. — Профсоюздарҙың Үҙәк Комитетының Башҡортостан Республикаһы буйынса хеҙмәт техник инспекторы. 1985—1992 йй. — «Когалымнефтегаз» производство берекмәһенең цех начальнигы, идаралыҡ начальнигы урынбаҫары, «Ватьеганнефть» ның профкомы рәйесе, Когалым ҡалаһының Көнбайыш Себер нефть ятҡылыҡтарын башҡорт нефтселәре отряды составында, ЦНИИ берекмәһендә бүлек начальнигы булып, үҙләштергән, «Когалымнефтегаз» производство берекмәһенең цех начальнигынан алып бүлек етәксеһенә тиклем юл үткән.
1992—1995 йй. — РФ «Лукойл-Уралнефтегаз» генераль директор урынбаҫары, генераль директоры.
1995—1996 йй. — «Роснефтеэкспорт» ААЙ-е башҡарыусы директоры (Мәскәү ҡалаһы).
2000—2003 йй. — «Региональный трастовый центр» НП директоры.
2003—2006 йй. — «Энергонефтегаз-сервис» ЯСЙ-те генераль директоры.
2006—2012 йй. — «Стройинвест» инвестицион компанияһы" генераль директоры.
2012 йылдан — Башҡортостан Республикаһының Эшҡыуарҙар хоҡуҡтарын яҡлау буйынса.
60-тан ашыу фәнни хеҙмәттәре һәм баҫмалары бар.
Йәмәғәт эшмәкәрлеге
Башҡортостан Республикаһының 4-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайы депутаты итеп һайлана (сәнәғәт, транспорт, төҙөлөш, элемтә һәм эшҡыуарлыҡ комитеты ағзаһы) Өфө ҡала советы депутаты, гуманитар мәсьәләләр комитеты рәйесе, 1-се саҡырылыш Өфө ҡала округы Советының президиум ағзаһы.
Овр. Вершина Актая
Вершина Актая йырыны — Рәсәй йылғаһы. Татарстан биләмәләрендә аға. Йылға Актай йылғаһының уң ярына тамағынан 64 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама (йылға). Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Мялга-Яха
Мялга-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Обь мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Надым йылғаһының көнсығыш сигенән Пур йылғаһы бассейнының төньяҡ-көнбайыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Пур.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Лос-Аламос
Лос-Аламос (исп. Los Álamos — «тирәктәр» ) — Нью-Мексико штатындағы тораҡ пункт һәм округ. Тораҡ пункты ҡала йәки ҡасаба статусына эйә түгел, әммә иҫәп алыу мәғлүмәттәре буйынса статистик  айырым биләмә  булып тора (ингл. Census  Designated  Places, CDP ).
Лос-Аламосҡа Лос- Аламос үҙе, йәки «уба», шулай уҡ айырым  статистик Уайт-Рок урыны инә. Ике өлөш тә бер үк ауылға инә, әммә статистик яҡтан (ценз буйынса) бүленгәндәр.
Лос-Аламоста 1942 йылда Манхэттен проекты буйынса Лос-Аламос милли лаборатория (ингл.  National Laboratory Los Alamos, LANL ) ойошторола.
Округ һәм тораҡ пункттың дөйөм идара итеү учреждениелары бар. Округ советы ете ағзанан тора, улар дүрт йылға һайлана. Һәр ике йыл һайын советтың дүрт йәки өс ағзаһы халыҡ тарафынан кире һайлана. Совет уның рәйесен һәм урынбаҫарын һайлай.
Демографияһы
2000 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы ауылда 11909 кеше, 5110 йорт хужалығы, 3372 ғаилә иҫәпләнгән. Халыҡ тығыҙлығы  423,4 кеше/км² (1096,2  квадрат миль).
Раса составы: 89,13 % аҡ тәнлеләр, 0,44 % афро-американдар, 0,56 % тарихи американдар, 4,47 % азиаттар, 0,04 % тымыҡ океан утрауҙарынан сыҡтҡандар, 3,01 % башҡа расалар һәм  2,35 %  ике раса йәки унан күберәк. Латиноамерикандар бөтә расаларҙың 12,21 %. тәшкил итә.
Лос-Аламос штатта белем кимәле буйынса  яҡшы күрһәткестәргә эйә. Халыҡтың 25 йәштән өлкәнерәктәренең 68,6 % юғары белемдең беренсе баҫҡысына  эйә (ингл.  degree associate ), ә 62,1 % — икенсе баҫҡысҡа (бакалавр дәрәжәһе, ингл.  degree baccalaureate ) йәки юғары белемгә эйә..
31,4 % йорт хужалығында 18 йәштән кесе балалар, 56,4 % — ирле-ҡатынлы бергә йәшәгән ғаиләләр тәшкил итә. 6,5 % ирһеҙ йәшәүсе ҡатын-ҡыҙҙар, 34 % — ғаиләһеҙ йорт хужалары. Йорт хужалығында уртаса кеше һаны 2,31, ғаиләнең уртаса күләме — 2,89 кеше тәшкил итә.
Ауылдың йәш пирамидһы:
Халҡының уртаса йәше 40 йәш. Төрлө йәштәге 100 ҡатын-ҡыҙға 101,3 ир-ат тура килә, ә 18 йәштән өлкән 100 ҡатын-ҡыҙға 18 йәштән өлкән 100,1 ир-ат тура килә.
Бер йорт хужалығының уртаса йыллыҡ килеме   71536 АҠШ доллары тәшкил итә, ә ғаиләнең   уртаса килеме  — 86876 доллар. Ир-ат уртаса 65638 доллар килемгә, ә ҡатын — ҡыҙҙар- 39352 доллар килемгә эйә. Йән башына килем 34240 доллар тәшкил иткән. Яҡынса 2,4 % ғаилә һәм халыҡтың 3,6 проценты фәҡирлек  кимәленән түбән йәшәй. Ярлылыҡ кимәленән түбән 18 йәштән кеселәр 2,6 % һәм 65 йәштән өлкәндәр 5,3 % тәшкил итә.
Торлаҡтың уртаса мәшғүллек кимәле 71,5 %. Манхэттен проекты ваҡытында ауыл ябыла, беренсе йорт АҠШ хөкүмәте тарафынан  1965 йылда  Овертон Вильямға (ингл.  William Overton ) шәхси биләмә итеп һатыла.
Мәғарифы
Лос- Аламоста асыҡ округ урта мәктәбе Los Alamos High School  урынлашҡан. Манхэттен проекты буйынса эштәр башланғанға тиклем был урында Los Alamos Ranch School урынлашҡан.
Туғандаш ҡалалар
Саров (Рәсәй, 1993 йыл)
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="">
Сәғд ибн Әби Үәҡҡас
Сәғд ибн Әби Үәҡҡас (سعد بن أبي وقاص;Саад ибн Абу Ваккас) — Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең яҡын сәхәбәһе, иҫән ваҡытында уҡ ожмах вәғәҙә ителгән ун сәхәбәнең береһе, Хәлифәттең ғәскәр башлығы һәм дәүләт эшмәкәре.
Биографияһы
Сәғд беренселәрҙән булып ислам ҡабул итә, был ваҡытта уға 17 йәш була.
Мосолмандар менән бергә Мәҙинәгә һижрәт ҡыла. Бәҙер, Үхүд, Хәндәк һәм башҡа һуғыштарҙа ҡатнаша.
Ғүмәр уны үҙенән һуң хәлифәлеккә алты кандидаттың береһе итеп ҡалдыра, ләкин шурала Усман ибн Әффан хәлифә итеп һайлана. Усман идара иткән осорҙа Сәғд Куфә идарасыһы итеп тәғәйенләнә, ә һуңынан Усман уның урынына башҡаны билдәләй.
Хәлифәттәге фетнә ваҡытында сәйәси роль уйнамаған.
Вафаты
Сәғд һижри 55 йылда вафат була.
Юрмаш (Ғафури районы)
Юрмаш (Юрмаш) — Башҡортостандың Ғафури районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 175 кеше. Почта индексы — 453063, ОКАТО коды — 80221819009.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Тарихы
Юрмаш ауылы Имәндәш ауыл Советына инә. Район үҙәгенән төньяҡ‑көнсығышта 54 саҡрым һәм Аҡкүл тимер юл станцияһынан төньяҡ‑көнсығышта 60 саҡрым алыҫлыҡта Еҙем йылғаһы буйында урынлашҡан. Ауылға 1930‑сы йылдарҙа Иҫке Тайыш ауылы кешеләре (Салауат Һиҙиәтов менән Монасип Ямалетдинов) Тайыш исеме менән нигеҙ һала. Ауыл эргәһендә Суҡҡайын күле урынлашҡан. Элек ауыл Суҡҡайын тип тә йөрөтөлгән.
Уҡлыҡая аръяғында ике аҡлан бар: береһе — Бала Юрмаш, икенсеһе — Оло Юрмаш. Юрмаш ауылына шул аҡландарҙың исеме бирелгән. Тәүҙә ауылда 60-70-ләп йорт булған. Халыҡ бойҙай сәскән, солоҡсолоҡ, малсылыҡ менән шөғөлләнгән. 1925—1926 йылдарҙа «Юрмаш» колхозы ойошторола. Беренсе рәйес Монасипов Бәхтегәрәй була, ул 1932 йылда кулактар ҡулынан һәләк була.
1950 йылдан хәҙерге исемен йөрөтә. Халҡы: 1939 йылда — 398 кеше; 1959 йылда — 424 кеше; 1989 йылда — 224 кеше; 2002 йылда — 214 кеше; 2010 йылда — 175 кеше. Башҡорттар йәшәй (2002). Башланғыс мәктәп (Ҡарағай урта мәктәбе филиалы), фельдшер‑акушерлыҡ пункты бар.
Урамдары
Октябрь урамы (Октябрьская (улица))
Берәтәк (Нөгөш ҡушылдығы)
Берәтәк — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһының Бөрйән, Белорет районы биләмәләрендә аға. Йылға Нөгөш йылғаһының һул ярына тамағынан 198 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Нөгөш йылғаһы башынан Нөгөш һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
- Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 10010200312111100017804
- Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 111101780
- Бассейн коды — 10.01.02.003
- ГӨ буйынса томы — 11
- ГӨ буйынса сығарылыш — 1
Энгсё замогы
Энгсё замогы (Ängsö slott) — замок, Швецияның Вестманланд ленының Вестерос ҡалаһы янында урынлашҡан.
Тарих
Беренсе тапҡыр Энгсе замогы Энгсев тип (Engsev) Швеция короллегенең короле Кнут I Эрикссон (1167-1196 йылдарҙа идара итә) хартияһында телгә алына, атаһы үлгәндән һуң, ул атаһы Изге Эрик IX мөлкәтен мираҫҡа ала,. 1272 йылға тиклем замок Рисеберг аббатлығына ҡараған була, ә һуңынан Швеция хакимы һәм Стокгольмды нигеҙләүсе Биргерҙең никахтан тыш тыуған улы Биргерссон Грегерс тарафынан яулап алына.
1475-1710 йылдарҙа замок Спарре ғаиләһенә ҡарай. Хәҙерге замок ҡәлғә сифатында риксрод Бенгт Фадерссон Спарре тарафынан 1480 йылда төҙөлә.
Мәҙинә (исем)
Этимология
Мәҙинә — Ғәрәбстандағы изге ҡала исеменән алынған исем.
Халыҡ ижадында
Мәҙинәкәй — башҡорт халыҡ йыры.
Шулай уҡ ҡарағыҙ
Мәҙинә (المدينة المنورة, Әл-Мәҙинә-әл-Мөнәүәрә, йәки المدينة, Эль-Мадина ) — Сәғүд Ғәрәбстанынының тарихи Хиджаз өлкәһендәге ҡала. . Мәҙинә (المدينة المنورة — Әл-Мәҙинә әл-Мөнәүәрә) — Сәғүд Ғәрәбстанының көнбайышындағы административ округ. Административ үҙәге — Мәҙинә ҡалаһы. Мәҙинә сүрәләре,йәки Ҡөрьәндең Мәҙинә бүлектәре — Ҡөрьәндең хронологик йәһәттән мәккә сүрәләренән һуң, Ислам традицияларына ярашлы, Мөхәммәт пәйғәмбәргә Һижрәт ҡылғас иңгән тип һанала. Сүрәләрҙең икенсе төрө — Мәккә сүрәләре. Был сүрәләр инде мосолмандар көс йыйып, күбәйгәс иңгән, улар инде Мәккәләге кеүек әҙселектә булмаған.
Мәҙинә (ғәр. المدينة العتيقة‎) — Мәғриб илдәрендә һәм Төньяҡ Африкала ҡалаларҙың IX быуатта ғәрәп хәлифәлектәре осоронан ҡалған боронғо биҫтәләре. «Мәҙинә» (әл-мәдинәт) хәҙерге ғәрәп телендә «ҡала» тигәнде генә аңлата.
Мәҙинә (Медина) — (рус. Меди́на, ғәр. المدينة ‎) — бер нисә мәғәнәгә эйә ғәрәп һүҙе
Швеция
Швеция (, рәсми атамаһы Швеция Короллеге  — Төньяҡ Европала Скандинав ярымутрауында урынлашҡан дәүләт. Илдең атамаһы иҫке скандинав теленән алынған: Svea һәм Rige — «Свеялар дәүләте». Баш ҡала — Стокгольм.
Дәүләт ҡоролошо
Швеция Короллеге Конституцияһына ярашлы дәүләт власы суд, башҡарма һәм закондар сығарыу йүнәлештәренә бүленә. Швеция Короллеге - Конституцион монархия.
Башҡарма власть
Дәүләт башлығы — король. Әммә Швеция конституциялы монархия булып тора, шуға ла корольдең хакимлеге сикләнгән. Дәүләт менән премьер-министр башлығында хөкүмәт идара итә. Ул парламент — риксдаг менән һайлана.
Суд власы
Швеция Короллеге юғары суды.
Закондар сығарыу власы
Ри́ксдаг (riksdag; riks — дәүләт, империя, һәм dag — сейм) — Швеция Короллегенең юғары закондар сығарыу органы. Риксдаг дүрт йылға бер дөйөм тауыш биреүҙәр аша ҡабаттан һайланыла.
Административ бүленеш
Швеция 21 округтарға — лендарға (län) бүленә, ә һәр бер лен коммуналарҙан (kommun) тора (дөйөм һаны — 290).
Милли состав
Шведтарҙан башҡа илдә 17 меңдән ашыу саам халҡы, 500 меңдән ашыу финдар йәшәй.
Дин
Диндарҙарҙың күпселеге (79 %), йәки халыҡтың 70 % населения, Швеция Сиркәүенә инә. Ул лютеран сиркәүе булып тора һәм 2000 йылда дәүләттән айырыла.
Швецияла 250 меңдән алып 450 меңгә тиклем ислам динен тотоусылар йәшәй. Православиелыларҙың һаны 94 мең кешегә барып етә.
Ғилем
Швецияның билдәле ғалимдары:
Мәҙәниәт
Planned
Әҙәбиәт
Киң билдәле швед яҙыусылары:
Томаш Гасилла
Томаш Гасилла (Tomáš Hasilla Томаш Гасилла (словацк. Tomilla Hasilla; 23 август, 1990 йыл, Брезно, Чехословакия) — словак биатлонcыһы, Сочиҙа Ҡышҡы Олимпия уйындарында ҡатнашыусы.
Карьераһы
Юғары кимәлдәге ярыштарҙа тәүге сығышы 2007 йылда башлана. 5 йылдан Гасилла биатлон буйынса Донъя кубогы этаптарында ҡатнашыу өсөн Словакия йыйылмаһы составына ҡабул ителә. Быға тиклем ул донъяның 4 юниорҙар беренселегендә ҡатнаша.
2011 йылда биатлонсы йәйге биатлон буйынса Европа чемпионатында ике тапҡыр призёры булды. 2013 йылда спортсы Италияның Форни-Авольес ҡалаһында йәйге биатлон буйынса донъя беренселегендә саңғы роллерында бронза миҙал яуланы.
Фабрегас Сеск
Франсеск Фабрегас Суле (Francesc Fàbregas Soler, испанса: [ˈfaβɾeɣas]; Francesс Fabregas i Soler, каталанса: [ˈfaβɾəɣəs]; 4 май 1987 йыл, Ареньс-де-Мар, Каталония, Испания), Сеск Фабрегас булараҡ билдәле — испан футболсыһы, Францияның «Монако» клубы ярымһаҡсыһы. Испания йыйылма командаһы өсөн сығыш яһай. Донъя чемпионы (2010), ике тапҡыр Европа чемпионы (2008, 2012).
Иртә йылдары
Франсеск Фабрегас 1987 йылдың 4 майында Урта диңгеҙ яры буйында урынлашҡан Ареньс-де-Мар каталон ҡалаһында тыуа. Сесктың беренсе клубы «Матаро» була, әммә 10 йәшендә уны «Барселона» скауттары күреп ҡала һәм ул Испания гранды академияһына күсә.
«Арсенал»
2003 йылдың йәйендә Фабрегас «Арсенал» академияһына күсә. Уның командаһына компенсация сифатында Джованни в Бронкхорст һәм 700 мең фунт күсә. Әлбиттә, Венгер шунда уҡ, үҙ вәғәҙәһен үтәй алмай, Сеск бындай кимәлдә сығыш яһарға әҙер булмай. Әммә Фабрегас Футбол лигаһы кубогында уйнау мөмкинлеге ала. 2003 йылдың 23 октябрендә Сеск «Арсенал» өсөн «Ротерем Юнайтед»ҡа ҡаршы дебют уйынын уйнай, ул ваҡытта «канонирҙар» тарихында иң йәш дебютант була. Бер ни тиклем һуңыраҡ ул төп составта беренсе голын индерә. Был «Вулверхэмптон Уондерерс» менән матчта тормошҡа аша һәм уйын «Арсенал» файҙаһына 5:1 иҫәбенә таммалана.
Әммә бер йылдан һуң 2004/05 йылдар миҙгелендә Фабрегас бөтә турнирҙарҙа ла "Арсенал"дың беренсе командаһында сыға. Быға үҙәк ярымһаҡсыларҙың йәрәхәтләнеүе булышлыҡ итә. Патрик Виейра миҙгел башында бер нисә матчты үткәреп ебәрә, һуңынан Жилберту Силва миҙгел аҙағына тиклем кйнамай тиерлек. 2004 йылдың сентябрендә Сеск үҙенең беренсе профессиональ контрактына ҡул ҡуя. 7 декабрҙә ул УЕФА чемпиондары лигаһында үҙенең тәүге голын индерә. Сағыу миҙгелен Сеск юғары нотала тамамлай: Англия Кубогы финалында төп составҡа эләгә һәм команда уйынды пенальти серияһында еңеү менән тамамлай.
«Арсенал» командаһынан капитан, француз Патрик Виейра «Ювентусҡа» киткәндән һуң, Фабрегас төп үҙәк ярымһаҡсы була, ә Вильям Галлас Арсен Венгер менән низағлашҡандан һуң, 2008 йылда капитан бәйләүесен ала һәм клуб тарихында иң йәш капитан була. Был ваҡытта Фабрегас команда лидеры була, өс тапҡыр "Арсенал"дың иң яҡшы уйынсыһы булып таныла. Испан өсөн 2009/2010 йылдар миҙгеле иң уңышлыһы була, ул чемпионатының иң яҡшы бомбардирҙары исемлегенә инә, ә иң яҡшы ассистенттар исемлегендә ике ассистҡа күберәк эшләгән Лэмпард Фрэнк ғына ҡалыша.
«Барселона»
Сеск "Арсенал"да асыла башлағас, Испанияның киң мәғлүмәт саралары уның каталон клубына күсеүе тураһында хәбәр итә башлай. Параллель рәүештә «Барселона» уйынсылары киң мәғлүмәт саралары аша уны даими үҙәренә саҡыра. Һәр трансфер тәҙрәһе асылыу менән матбуғатта, Сеск китергә булған, тигән имеш-мимештәр йышыя, әммә шунда уҡ был хәбәр кире ҡағыла. Сесктың 2010 йылдың майындағы белдереүе ҙур шау-шыу тыуҙыра. Ул, "Арсенал"ды ҡалдырып китеү тураһында ҡара итмәүе, әммә ҡасан да булһа "Барселона"ла уйнау тураһында хыялланыуын һәм Лондондан бары тик каталондар хаҡына ғына китәсәген белдерә. Быға тиклем «Арсенал», Фабрегасты һатыу буйынса бер ниндәй һөйләшеүҙәр ҙә алып бармаясағын белдереүгә ҡарамаҫтан, «Барселона» 2010 йылдың йәйендә уға рәсми тәҡдим яһай. Тәҡдим шунда уҡ кире ҡағыла. Һуңыраҡ «Барселона» тәҡдим иткән сумманы һиҙелерлек арттыра, әммә был да һөҙөмтә бирмәй. «Барселона» вәкилодәре матбуғат аша Сескҡа клуб уны һатһын өсөн мөмкин булғандың барыһын да эшләргә мөрәжәғәт итә. Венгер һәр саҡ, Сеск команданың төп уйынсыһы булып тора, шуға күрә уны һатырға планлаштырмауын белдерә. 2011 йылдың йәйендә хәл киҫкен нөктәһенә етә. Сеск каталон клубына ҡушылыу теләген кире ҡаҡмай. Әммә һөйләшеүҙәр оҙайлы һәм ауыр бара — «Барселона» испандар үҙҙәренең тәрбиәләнеүсеһе тип атаған уйынсы өсөн ҙур аҡса түләргә теләмәй. 14 августа "Арсенал"дың рәсми сайтында Сесктың каталон клубына күсеүе тураһында килешеүгә өлгәшелеүе хәбәр ителә.
2011 йылдың 17 авгусында Сеска Эль-Класикола Испания суперкубогы сиктәрендәге яуап матчында «Барселона»өсөн дебют уйыны уйнай. Фабрегаста уйынды тупаҫ боҙоу матчта командалар уйынсылары һәм тренерҙары араһында һуғыш сығыуға сәбәп була.
2011 йылдың 26 авгусында УЕФА Суперкубогында (2:0 иәҫбе менән еңәләр) «Порту» менән уйында Сеск «Барселона» өсөн тәүге гол индерә. Фабрегас яңы коллективҡа бик тиҙ инеп китә, клубтың билдәле уйынсыларының береһе булып таныла, ләкин уның сығышы, Англиялағы менән сағыштырғанда, үҙгәрә. Әгәр "Арсенал"да ул лидер булһа, каталон клубында уға лидерҙарының береһе булырға, йыш ҡына тәжрибәле һәм абруйлы партнерҙарҙың (Лионель Месси, Хави һәм Андрес Иньеста) күләгәһендә ҡалырға тура килә. Шуға ҡарамаҫтан тәүге миҙгелдән уҡ «Барселона» (тренеры Фабрегастың кумиры Гвардиола була) Сеск өс трофей яулауға өлгәшә. Киләһе ике миҙгел дауамында Фабрегас, каталондарҙың төп уйынсыһы булараҡ, уйын майҙанына даими сыға һәм үҙенең трофейҙар коллекцияһын Испания чемпионы титулы менән байыта.
«Челси»
2014 йылдың йәйендә Фабрегас биш йылға конртакт төҙөп, «Челси» клубына күсә. Быға уңышһыҙ миҙгел сәбәп була, «Барселона» яңы трофейҙар яуламай, шулай уҡ Сеск үҙе Англияға ҡайтырға теләй. "Челси"лағы беренсе миҙгел Фабрегастың карьераһында иң уңышлыларҙың береһе була: Премьер-лигала ғына ярымһаҡсы 18 һөҙөмтәле пас биреп, чемпионаттың иң яҡшы ассистенты тип таныла, ә «пенсионерҙар» биш йылда тәүге тапҡыр чемпион титулын я һәм бер ыңғай Лига кубогын яулай. Киләһе миҙгел «Челси» өсөн уңышһыҙ тамамлана (чемпионатта команда 10-сы ғына урын биләй).
«Челси»ға тренер булып Конте Антонио килгәс Фабрегас старт составы уйынсыһы булыуҙан туҡтай, әммә команда уйындарында роле бик юғары булыуын дауам итә: бик йыш Сеск «джокер» ролендә сыға, йәғни майҙанға уйын барышында индерелә һәм матч барышында гол индереп йәки һөҙөмтәле пас биреп өлгөрә. Ошо ваҡыт эсендә Испания ярымһаҡсыһының трофейҙар коллекцияһы Премьер лига чемпионы титулы, шулай уҡ Англия Кубогы менән тулылана. Шулай уҡ Фабрегас Англия Премьер-лигаһы тарихында алты миҙгел дауамында ундан ашыу һөҙөмтәле пас биргән беренсе уйынсы була. 2017/2018 йылдар миҙгелендә Фабрегас старт составы уйынсыһы булып тора, «Челси» менән Англия Кубогын яулай. Премьер-лигала испанлы иҫәбенә 2 гол яҙыла. Әммә команданан Конте киткәс, Фабрегас бөтөнләй төп составтан төшөп ҡала һәм футболсының команданан китеүе тураһындағы имеш-мимеш тыуҙыра.
«Монако»
2019 йылдың 11 ғинуарында «Монако» клубы үҙенең рәсми сайтында Фабрегас менән өс йыллыҡ контрактҡа ҡул ҡуйыу тураһында иғлан итә, контракт шарттары сер итеп һаҡлана. «Тулуза» командаһына ҡаршы уйында Сеск яңы клуб өсөн беренсе — еңеү тубын индерә йәш һәм.
Йыйылма командалағы карьераһы
2006 йылдан Испания йыйылма командаһы өсөн уйнай, 2006 йылда Донъя чемпионатында ҡатнаша. Донъя чемпионаттарында Испания йыйылма командаһы өсөн уйнаған иң йәш футболсы була — 19 йәш һәм 41 көн (уйын 14 июндә Украина командаһы менән үтә). 2008 йылда йыйылма команда менән Европа чемпионы була. Донъя чемпионаты (2010) еңеүсеһе. 2010 йылдың 11 июлендә Донъя чемпионатының финалында- 116-сы минутта Андрес Иньестаға һөҙөмтәле пас бирә. Ике йылдан Испания йыйылма командаһы тағы ла Европа чемпионы була. Фабрегас ике туп индереп турнирҙың символик йыйылма командаһына инә. Милли йыйылма команда тарихында һөҙөмтәле пас биреү буйынса Сеск лидер булып тора (31), Давид Сильва һәм Хави уның артынан килә(27).
Командала
«Арсенал»
«Барселона»
«Челси»
Испания йыйылма командаһы
Шәхси тормошо
2012 йылдан Фабрегас Даниэлла Семаан (04.06.1975) менән осраша башлай. Өс балалары бар: Лия (10.04.2013), Капри (10.07.2015) һәм Леонардо (04.04.2017). Шулай уҡ Семаандың Эли Тактук менән тәүге никахынан 18 йәшлек ҡыҙы Мария һәм 13 йәшлек улы Джозеф бар. 2018 йылда Фабрегас Семаанға өйләнә.
Клуб статистикаһы
2019 йылдың 23 декабренә ҡарата.
Йыйылма командаһы өсөн сығышы
2016 йылдың 27 июненә ҡарата.
Йыйылма команда өсөн уйындар һәм голдар
Йәмғеһе: матчтар — 110 / 15 гол; 82 еңеү, 13 тигеҙ иҫәп, 15 еңелеү.
Болғарҙар
Болға́рҙар (булғарҙар, bulgares, βούλγαροι) — төрки ҡәбиләләр берләшмәһе. IV быуаттан Ҡара диңгеҙҙең төньяҡ яры буйынан Каспийға һәм Төньяҡ Кавказға тиклем далаларҙы биләй, VII быуаттың 2-се яртыһында өлөшләтә Дунай буйына, һуңыраҡ Волганың урта ағымы буйына һәм башҡа региондарға күсенә.
Артабанғы хәҙерге халыҡтарҙың этногенезында ҡатнашалар: балҡарҙар, башҡорттар, болгарҙар, ҡарасайҙар, македондар, сыуаштар, татарҙар. Болгария дәүләтенең исеме ошо ҡәбиләләр берләшмәһенән барлыҡҡа килгән.
Этноним
Мадъяр тел белгесе Бернат Мункачи буйынса, болғар — «биш уғыр» тип аңлатыла. Тел белгесе Ә. М. Аҙнабаев башҡорт этнонимының да баш+уғыр//уғор+т: биш+уғыр+т (бында «биш» — һан, «уғыр» — ҡәбилә атамаһы, «т» — дөйөм алтай күплек күрһәткесе) өлөштәренән тора тип иҫбатлай һәм «венгр» (вун уғар//уғыр) һәм «болғар» (бäл уғор//уғар//уғыр) этнонимдарының этимологиялары менән сағыштыра.
Рәсәй тарихсыһы А. П. Новосельцев фекеренсә, этнонимдың икенсе өлөшө уғырҙар менән баштағы бәйләнештәрҙе күрһәтә, ә беренсе өлөшө «болға» (смешивать) төрки һүҙенән барлыҡҡа килгән һәм был ваҡытта ул «болғанған уғырҙар» тип аңлатыла.
Тарих
Болғарҙарҙың боронғо тыуған ерҙәре аныҡ билдәле түгел. Бер фараз буйынса улар беҙҙең эраның башында Ете йылға үҙәнендә барлыҡҡа килгәндәр. Тикшеренеүселәрҙең фекере буйынса, болғарҙарҙың формалашыуында уғыр һәм иран компонентары мөһим ролде уйнай.
480 йылдарҙан болғарҙарҙың бер өлөшө Византия тарафынан остготтарға ҡаршы көрәшкә йәлеп ителә. Улар был осорҙа Дунай йылғаһы буйында (Тиса буйында йәғни Сирмий ҡалаһы тирәһендә) йәшәгән. V быуат аҙағында — VI быуат уртаһында болғарҙар күп тапҡыр Византияға яу асҡан. VI быуаттың беренсе яртыһында кутриғырҙар һәм утриғурҙар болғарҙар составында йәки уларға яҡын булған халыҡ була. 558 йылдан һуң улар аварҙар тарафынан тар-мар ителә һәм өлөшләтә Карпат котловинаһына күсешкә йәлеп ителә.
VII быуаттың 1‑се сирегендә (яҡынса 630–660 йылдарҙа) Азов диңгеҙе буйында ҡалған болғарҙарҙың бер төркөмө (барсилдар, унуғырҙар һ.б.) адыгтар, аландар һәм башҡа ҡәбиләләр менән баш ҡалаһы Фанагория булған Бөйөк Болғар дәүләтен булдыра.
VII быуаттың 2‑се сирегендә Ҡобрат хан һәм уның улдары Аспарух, Батбай һәм Ҡутрағ етәкселегендәге бер төркөм болғарҙар Ҡара диңгеҙҙең төньяҡ яр буйын һәм Днепр йылғаһының түбәнге ағымын баҫып ала. 640 йылдар тирәһендә Ҡобрат хан вафат булғандан һуң, хазарҙар ҡыҫымы һөҙөмтәһендә, болғар ҡәбиләләренең бер өлөшө Аспарух хан юлбашсылығында Балҡанға күсенә һәм 680 йылда славяндар менән бергә Беренсе Болгар батшалығы (Дунай Болғары) дәүләтен төҙөй. Был дәүләттә хәҙерге Болгарияның төп халҡы — болгарҙар ойошҡан. Шулай уҡ болғар ҡәбиләләренең бер өлөшө Төньяҡ Италияға күсә.
Ҡутрағ хан етәкселегендәге болғарҙар Волганың урта ағымы буйына (хәҙерге Һамар ҡалаһы тирәһе) күсенә һәм бында Имәнкиҫкә һәм Кушнаренко мәҙәниәттәре ҡәбиләләре ҡаршылығына осрай. Бөйөк Болғар дәүләте тарҡалғас, Батбай хан ҡулы аҫтындағында болғарҙарҙың бер өлөшө, шул иҫәптән барсилдар («ҡара болғарҙар»), Хазар ҡағанатына буйһона. VIII быуаттың 40‑сы йылдарында барсилдар Волга—Кама һәм Үрге Дон буйына күсенә. Бөйөк Болғар дәүләте тарҡалғас, болғарҙарҙың икенсе төркөмө X быуатта Волга—Кама буйында башҡа халыҡтар менән бергә Волга буйы Болғары дәүләтен төҙөй. 965 йылға тиклем Волга буйы Болғары Хазар ҡағанатына буйһонған һәм болғарҙар уларға яһаҡ түләгән. Х быуат башында батша Алмыш болғар ҡәбиләләрен берләштерә башлаған. IX—X быуаттарҙағы яҙма сығанаҡтарға ярашлы, был ҡәбиләләр араһында болғарҙар, есегелдәр, бәшнәктәр, сыуаштар (сыуаз), башҡорттар (башхарт), мадъяр-төркиҙәр, баранжарлар, уғыҙҙар һ. б. телгә алына. Болғар төркөмөнә өс ҡәбилә (берсула, есегел, болғар) ингән. Хазар ҡағанаты менән көрәштә батша Алмыш, Бағдад хәлифәлегенә номиналь рәүештә буйһоноп, уға таянған. Бағдад хәлифәһе Болғарға илселек ебәрә, һәм 922 йылда Алмыш хан ислам динен дәүләт дине тип иғлан итә. Илселек составында ғәрәп сәйәхәтсеһе Ибн Фаҙлан да була. Х быуат башында Болғар, Сыуар, Ноҡрат, Йүкәтау, Биләр, Һамар һ. б. ҡалалар барлыҡҡа килә. Археологик һәм яҙма мәғлүмәттәргә ярашлы, Волга буйы Болғарында 150 ҡала һәм 800-ҙән ашыу торама пункт иҫәпләнгән.
X—XII быуаттарҙа урыҫ кенәздәре Болғарға яу менән барып торған. Урыҫ хакимдарының дәүләткә даими ҡурҡыныс янауы арҡаһында Х быуаттың икенсе сирегендә Волга буйы Болғарының баш ҡалаһы Кама аръяғының үҙәк өлөшөнә — Биләр ҡалаһына күскән. 985 йылда болғар хакимы Киев кенәзе Владимир I менән солох килешеүен төҙөй.
1220—1240 йылдарҙағы ҡаты алыштарҙан һуң Волга буйы Болғарын монгол-татарҙар баҫып ала. Болғар, бер ни тиклем автономияһын һаҡлап, Жуси улусы (Алтын Урҙа) составына инә. Уның тәүге баш ҡалаһы итеп XIII быуатта Болғар билдәләнә. Ҡала бер үк ваҡытта яңы монгол дәүләтенең сәйәси, сауҙа һәм һөнәрселек үҙәге лә булып. Артабан Болғар мәҙәниәте Алтын Урҙа мәҙәниәтенең мөһим өлөшөнә әйләнә. Болғар кенәздәре үҙ биләмәләрен башлыса Вятка һәм Кама йылғалары буйлап киңәйтә. XIII быуаттың 2-се яртыһында — XIV быуатта төп халҡы Кама аръяғынан Кама алдына күсә. Болғария эсендә Ҡазан, Болғар, Йүкәтау һ. б. кенәзлектәр айырылып сыға. Волга Болғарының иҡстисади һәм сәйәси күтәрелеше Алтын Урҙа хандарының яуҙары, эске низағтар, урыҫ кенәздәренең яуҙары (1360 йылдан алып), Аҡһаҡ Тимерҙең ябырылыуы (1390-сы йылдар уртаһы, Ҡондорса буйындағы яу), ушкуйниктар һөжүмдәренән туҡталып ҡала. 1438 йылда Волга буйы Болғарының территорияһында Ҡазан ханлығы барлыҡҡа килә.
Хужалығы
Ҡыуғын малсылыҡ менән шөғөлләнгән болғарҙар Х быуатҡа ҡарай ултыраҡ тормошҡа күсә. Һабан игенселеге (арпа, бойҙай, тары һ. б. сәскәндәр) һәм ярым күсмә һәм ултыраҡ малсылыҡ (башлыса йылҡы үрсеткәндәр) хужалыҡтың итеүҙең төп төрө булған. Тағы ла балыҡсылыҡ, солоҡсолоҡ һәм һунарсылыҡ үҫеш алған. Балсыҡтан, ағастан һәм һөйәктән төрлө әйберҙәр яһау, шулай уҡ тимерселек, көршәкселек, зәргәрлек һәм быяла эшләү таралыу ала.
Волга буйы Болғары географик яҡтан уңайлы урында урынлашҡан, уның ерҙәре аша Көнсығыш һәм Төньяҡ Европаны Шәреҡ менән бәйләүсе мөһим һыу юлдары үткән. X—XI быуаттарҙа Волга һәм Кама йылғалары буйында болғар сауҙа-һәнәрселек ҡала-факториялар селтәре барлыҡҡа килә. Волга буйы Болғары Ғәббәсиҙәр хәлифәлеге, Византия империяһы, Боронғо Рус дәүләте, Көнсығыш Европаның төньяғы, Урал Һәм Көнбайыш Себер халыҡтары менән сауҙа иткән. Илдән башлыса ҡиммәтле тире, иген, күн, бал һәм балауыҙ сығарылған, илгә тәмләткестәр, зиннәтле әйберҙәр, ҡорал, көмөш (IX—X бб.), гәүһәр, ебәк һ. б. индерелгән. Сауҙа һалымы дәүләт ҡаҙнаһының иң мөһим керем статьяларының береһе булып торған.
Мәҙәниәт
Орхон-Йәнәсәй ҡомартҡыларынан башланған ҡәбер таштарындағы шиғри яҙмалар традицияһы болғар осоронда дауам итә. Ташта уйылған болғар эпиграфия ҡомартҡылары ғәрәп яҙыуының куфи йәки ҫөлөҫ почеркында яҙылған. Хәҙерге ваҡытта төрлө һаҡланыу кимәле менән яҡынса 400 болғар эпиграфия ҡомартҡылары (фрагменттар менән бергә) һаҡланып ҡалған. «Болғар хандарының исемлеге» – болғар яҙыуының иң боронғо ҡомартҡыһы тип иҫәпләнә, ул хронология һәм генеалогия буйынса мәғлүмәттәрҙән тора.
Волга буйы Болғары осоронда Урал‑Волга буйы халыҡтарының күп яҡлы һәм тотороҡло бәйләнештәре һәм үҙ‑ара йоғонтоһо төрки телендә ижад ителгән берҙәм боронғо болғар әҙәбиәтен барлыҡҡа килтерә. Болғар яҙыусылары араһынан Борханетдин Ибраһим әл‑Болғари, Хәмид ибн Иҙрис (XII б. 1-се яртыһы) һәм башҡаларҙың исемдәре билдәле. Сөләймән бин Дауыт әл-Саҡсиниҙың «Заһрут әл-риня» тигән әҫәренең ҡулъяҙмаһы хәҙерге заманға тиклем һаҡланған. Тажетдин ибн Юныс әл-Болғари фармакология буйынса «Әт-Тирйәк әл-Кәбир» (XII—XIII бб. араһы) китабын ижад итә. Шулай уҡ Хажиәхмәт әл-Болғариҙың «Әл-Джами», «Әт-Тәриҡәт» һәм «Әл-Фәүәүид» тигән хеҙмәттәре лә Шәреҡтә киң таралыу ала.
XIII башында шағир Ҡол Ғәли болғар осоро әҙәбиәтенең классик өлгөһө булып торған «Ҡиссаи Йософ» әҫәрен ижад итә. Башҡорт сығышлы тарихсы, ҡазый Яҡуп ибн Ноғман әл-Болғариҙың (1165 й. үлгән)«Тәуарихи Болғарийа» тарихи-әҙәби әҫәре уның замандаштары булған әл-Гарнати, Казвини һ.б. ғәрәп ғалимдарына билдәле булған.
Волга буйы Болғары һәм башҡорттар
X—XIII быуаттарҙа Башҡортостандың көнбайыш өлөшө Волга буйы Болғары составында була, болғар ҡәбиләләре башҡорттарҙың этногенезында әүҙем ҡатнаша. Башҡорт теле вокализмы болғар теленең төп вариҫы булып торған сыуаш теленең һуҙынҡылар системаһына бик яҡын. Болғар ҡәбиләләре менән сауҙа-иҡтисади, мәҙәни һәм хәрби бәйләнештәр була. Волга буйы Болғары башҡорттарҙың үҫешенә этномәҙәни йоғонто яһай.
Ибн Фаҙлан мәғлүмәттәренә ярашлы, 921—922 йылдарҙа башҡорт ерҙәре менә Волга буйы Болғары араһындағы сик Оло Сәрәмсән буйынса үткән. XII быуаттағы ғәрәп географы Иҙриси хәбәр итеүенсә, болғар ҡәбиләләре башҡорттарҙың Ҡараҡыя, Ҡазира (Ҡастра, Ҡастр) һәм Мазира (Масра, Мастр) ҡалаларына йыш ҡына һөжүм иткән.
1229 йылдың яҙында монгол-татарҙарҙың 30 меңлек ғәскәре көнбайышҡа йүнәлгән һәм көҙгә ҡарай Яйыҡ һәм Волга буйы далаларына килеп еткән. Бында улар башҡорттар һәм уларҙың союздашы болғарҙарҙың ҡаты ҡаршылығына осрай. 1232 йылда монгол-татарҙар Волга буйы Болғарының баш ҡалаһы Биләрҙе яулап алырға ниәтләй, әммә Оло Сәрәмсән һәм Ҡондорса йылғалары буйҙарындағы төп оборона һыҙығында туҡтатыла. Шулай ҙа артабанғы яуҙарҙа монгол-татар илбаҫарҙары башҡорттарҙы һәм болғарҙарҙы яулап алырға ирешә. Рәшит әт-Дин буйынса, 1236 йылдың көҙөндә монгол-татарҙар «бүләр һәм башҡорттарға ҡаршы яу асып, ҡыҫҡа ваҡыт эсендә, бик ҙур көс түкмәйенсә, яулап ала», Бүләр һәм Башгирд илдәре яулап алынһа ла, уларҙың халҡы йәнә баш күтәрә.
Ялсы ауыл Советы (Күгәрсен районы)
Ялсы ауыл Советы  — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Күгәрсен районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Ялсы ауылы.
Тарихы
«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
Немсдорф-Гёрендорф
Немсдорф-Гёрендорф (Nemsdorf-Göhrendorf) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 900 кеше йәшәй. Майҙаны — 17,11 км2. Диңгеҙ кимәленән 206 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6268 һәм автомобиль коды — SK.
Музыка
Термин
Пушкин әҫәрҙәрендә («из наслаждений жизни / одной любви музы́ка уступает») баҫым икенсе ижеккә төшһә лә, XIX быуатта әҙәби рус телендә баҫымдың тәүге ижеккә төшөүе нығытыла.
XVIII быуатҡа тиклем боронғо рус телендә ошо уҡ мәғәнәлә мусикия тигән һүҙ һәм яһалма һүҙ, дериваттар ҡулланыла, мәҫәлән, Николай Павлович Дилецкиҙың «Грамматика пения мусикийского» хеҙмәтендә. Ара-тирә «мусикийский» һүҙе архаик стилизация булараҡ, XIX быуат әҙәби яҙмаларында осрай. Гоголдең «эссе Жизнь») әҫәре.