cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Danone Ecosystem Fund
Эшмәкәрлеге
2011 йылдың көҙ миҙгелендә Danone Ecosystem Fund икенсе партнерҙары менән бергә Испанияла гендер көсләүенән зыян күргән ҡатын-ҡыҙҙар өсөн социаль мәктәп аса. Мәктәп зыян күргәндәргә мөмкинлектәрен киңәйтергә, йәмәғәт эсенә керергә һәм Danone Spain компанияның структураһында эшкә урынлашырға ярҙам итә.
2013 йылда Липецк өлкәһендә йәшәү урыны һәм 90 һыйыр башлы уҡыу фермаһы менән булған коммерциялы булмаған «Һөтлө Бизнес Академияһы» сей һөтө етештереүен үҫтергән ойошмаһын аса. 2014 йылда Danone Ecosystem Fund балалар гематологияһы, онкологияһы һәм имуннологияһы федераль фән-клиник үҙәге, ҡандың ҡаты ауырыуҙары менән булған балаларға ярҙам иткән региональ йәмғиәт хәйриә фонды һәм Nutricia Advance компанияһы менән бергә ауырыу балаларҙың ризығын оптимизациялау буйынса проект тәҡдим итә.
Лакиерҙар йорто (Таганрог)
Лакиерҙар йорто— Ростов өлкәһе Таганрог ҡалаһындағы Грек урамы, 42-лә урынлашҡан тарих һәм архитектура һәйкәле.
Тарих
XIX быуат башында был кирбес стилендә төҙөлгән йорт Иван Андреевич Варваци милке була. Билдәле булғанса, Александр I Таганрогҡа килгән сағында был ерҙәрҙә уның ағастан төҙөлгән ат һарайы торған. Ул ҡала ҡаҙнаһы аҡсаһына төҙөлгән. Ошо уҡ территорияла казак һарай полкының лейб-гвардиясылары йәшәгән.
Статистика мәғлүмәттәренә ҡарағанда, 1860 йылдың 1 ғинуарында йорттоң майҙаны-903 квадрат сажин тәшкил итә.
Александр Лакиер 1870 йылда, ә уның ҡатыны Елена — 1915 йылда вафат була. Уларҙың биш балаһы була: улдары Марк, Иван, ҡыҙҙары София, Александра һәм Елена (башҡа версия буйынса — Мария).
1910 йылда был йортта стивадорҙар артеле тора, 1918 йылда — Ҡыҙыл Армия отрядтары казармаһы урынлаша. 1920-се йылдарҙа ишегалды территорияһында «Гальваноэлемент» фабрикаһы эшләй. Беҙҙең заманда был торлаҡ йорт, һәм ул 1992 йылдан алып архитектура һәйкәле булараҡ закон менән һаҡлана.
Һүрәтләү
Ике ҡатлы йорт фасады сандриктар менән һәм һылап эшләнгән биҙәктәр менән биҙәкләнгән. Иң башта кирбес стилендә төҙөлгән йорт 1872 йылда ордерһыҙ классицизм стилендә яңыртылған.
Ибраһим (Ҡырмыҫҡалы районы)
Ибраһим (Ибрагимово) — Башҡортостандың Ҡырмыҫҡалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 388 кеше. Почта индексы — 453015, ОКАТО коды — 80235855006.
Халыҡ һаны
2002 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса төп милләт — башҡорттар (100 %)
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Ауыл тарихы
Ибраһим ауылы Өфө өйәҙенә һәм 8-се башҡорт кантонының 4-се йортона (1798—1865) ҡараған. 1795 йылда Ибраһим ауылында 15 ихата була, унда 47 ир-ат һәм 40 ҡатын-ҡыҙ йәшәй. 1816 йылдағы VII ревизияла 49 ир-ат һәм 45 ҡатын-ҡыҙ 16 ихатала күрһәтелгән. 1834 йылдағы VIII ревизия мәғлүмәттәре буйынса Ибраһим ауылындағы 31 ихатала 89 ир-ат һәм 87 ҡатын-ҡыҙ йәшәгән. Күп ҡатынлы 4 ғаилә була. 1813 йылда ауылда Ырымбур губернаһының 9-сы башҡорт кантоны Иҫәнғол ауылынан 3 ғаилә теркәлә. 1920 йылда 124 ихатала 596 кеше йәшәгән.
17 быуат аҙағында был ауыл Өмөтбай тип аталған, Өфө ҡалаһынан 10 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Ул саҡта бында Йомран-Табын улусы ерҙәренә батша грамотаһы алған Өмөтбай Мырҙашев йәшәгән. Әйткәндәй, Өмөтбай Мырҙашев ул саҡта волостан аманат (заложник) булған. Артабан ауыл Йомран исеме менән билдәле булған. Был — Йомран-Табын улусы үҙәге. 18 быуаттың 80-се йылдарында уны Ибраһим йәки Йомран-Ибраһим тип йөрөтәләр. Риүәйәт буйынса, Ибраһим Абдулғазин 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашҡан.
Кантон идаралығы осоронда ауылда оҙаҡ ҡына 7-се башҡорт кантонының штаб-фатиры урынлашҡан, сөнки бында кантон башлығы яҫауыл Ишмөхәмәт Өмөтбаев, ғалим-мәғрифәтсе һәм шағир Мөхәмәтсәлим Өмөтбаевтың (1841—1907) атаһы йәшәгән.
Мөхәммәтсәлим Өмөтбаевтың ата-бабаларынан яҙып алған мәғлүмәттәргә һәм үҙенең «Йәдкәр» китабы буйынса шуны әйтеп була: Йомран-табын ырыуының 1000 йылдан ашыу тарихы бар.
М.Өмөтбаевтың шәжәрәһенә күҙ һалһаҡ, Әмир Тимерҙең улы Фәйрузша хан, уның улы Гәрәй хан, артабан Хәни-Уғлан, Туҡтар бей, Әйкембирҙе, Ҡужамбирҙе дауам итә. Әйкембирҙенең улы Йомран — әлеге Ибраһим ауылына нигеҙ һалыусы.
М. Өмөтбаев яҙып ҡалдырыуынса, Хәни Уғлан Әстерхан ҡалаһынан Өфө тирәһендә йәшәгән Гәрәй хан вафат булғандан һуң, уның халҡын үҙенә ҡаратыр өсөн килгән. Ағиҙел менән Дим ҡушылған ҡултыҡтан үҙенә ер һорап, башын эйгән. Ун ике ырыуға бүленгән табындар Ағиҙелдең һул яҡ ярында уға йорт урыны бүлгәндәр. Бер аҙ йәшәп, көс туплағас, Хәни Уғлан Ағиҙел буйында йәшәгән мең ырыуы ерҙәренә хужа булып алған. Алман бейҙең ҡыҙын кәләш итеп алғас, беренсе балалары Туҡтар тыуған. Ошо ваҡытта Әстрәхандың ханы Тимер хан вафат булған. Хәни ханды Әстерханға кире хан итеп алып ҡайтырға тип, сапҡындар килгән. Башҡорттар араһында иң уҡымышлыһы тип һаналған Ҡотлоюп сәсән Хәни уғландан башҡорт йортона хан итеп әлегә малай ғына булған Туҡтар бейҙе ҡалдырыуын үтенгән. Туҡтар бей, үҫеп еткәс, Әстерханға атаһы янына барам тип, был яҡтарҙы ташлап сығып киткән һәм хәҙерге Ырымбур өлкәһенең Туҡ йылғаһы буйына барып урынлашҡан. Был ваҡытта башҡорттар күсмә тормош алып барған. Туҡтар бейҙең улы Әйкембирҙе үҙенең ырыуы менән әлеге Өфө ҡалаһындағы «Дуҫлыҡ монументы» торған урынға килеп ултыра. Был ваҡиға 16 быуат урталарына тап килә.
М. Өмөтбаевтың 1897 йылда сыҡҡан «Кесе табын» ырыуы шәжәрәһендә «Ағиҙел буйында йәшәгән табын башҡорттары рус подданствоһын 1556 йылда ҡабул итә», — тип әйтелә. Был турала шәжәрәлә Күрпәс бейҙең «Иван Васильевичҡа баш эйергә һәм уның илселәрен ҡабул итергә барҙым», — тигән һүҙҙәре бар.
Яйлап табын ырыуы башҡорттары ултыраҡ тормошҡа күсә башлай. Ҡайһылары Туҡтар бейҙең төйәген — Туҡ буйын үҙ итһә, Йомран олатай Ағиҙел буйынан да уңайлыраҡ урын күрмәй. Тәүҙә улар әлеге Шипово ауыл янында йәшәй башлайҙар. Йәшенләп ямғыр яуғанда бейек ҡаяларға ҡаҡлығып, имәндәргә йәшен атып, бер туҡтауһыҙ янғындар сыға башлағас, ата-бабаларыбыҙ имән үҫкән ерҙә беҙгә тыныслыҡ юҡ, тип әлеге Ибраһим ауылы янына килеп ултырып, тәүге ҡышты сыға. Әлеге көндә ауылдың бер осон — «Виктория» лагеры урынлашҡан ерен Ҡышлау тип йөрөтәләр.
Ауыл халҡы солоҡсолоҡ, малсылыҡ, һунарсылыҡ менән көн итә. 17 быуат аҙаҡтарында ауыл халҡы игенселек менән дә шөғөлләнә башлай. 1850 йылғы мәғлүмәттәргә ярашлы, ауылда 285 кеше, 1920 йылда 246 кеше йәшәй. 1928 йылда Тоҡос ауылын да хеҙмәтләндергән Ибраһим ауыл Советы һәм «Ҡыҙылғы» колхозы ойошторола. Колхоздың беренсе рәйесе Ғәбиҙулла Ҡәйүмов була. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, ирҙәр һуғышҡа китә, бөтә көс ауылда ҡалған балалар, ҡатын-ҡыҙҙар һәм ҡарттар елкәһенә төшә. Һуғыштан бары 66 кеше әйленеп ҡайта, 70 яугир һуғыш яланында ятып ҡала.
Һуғыштан һуң бер нисә ауыл Фрунзе исеменәге колхозға берләшә. Әлеге ваҡытта ауылда «Башҡортостан» хужалығы эшләй.
Эльсниц (Мәғдән тауҙары)
Эльсниц (Мәғдән тауҙары) (Oelsnitz/Erzgeb.) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 11897 кеше йәшәй. Майҙаны — 26,28 км2. Диңгеҙ кимәленән 330–491 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 9376 һәм автомобиль коды STL.
Сывъю (Кожима ҡушылдығы)
Сывъю (Сын-Ю) — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Кожим йылғаһының һул ярына тамағынан 31 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 60 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Котылья
Котылья — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Пелым йылғаһының һул ярына тамағынан 261 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Иркслебен
Иркслебен (Irxleben) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна. 2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 2370 кеше йәшәй. Майҙаны — 7,07 км2. Диңгеҙ кимәленән 129 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39167 һәм автомобиль коды — BK.
Дмитровка (йылға)
Дмитровка  — Рәсәйҙәге йылға. Вологда өлкәһе, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кубенское күле Сухона йылғаһы ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Офоҡ
Офоҡ (ὁρίζων — һүҙмә-һүҙ: сикләнгән) — ер йәки һыу яҫылығы менән күк сиге. Икенсе төрлө билдәләмә был төшөнсәгә атап үтелгән яҫылыҡтарҙың күренеп торған өлөшөн индерә. Күренеп торған офоҡ һәм ысын офоҡ бар. Ысын офоҡ яҫылығы һәм күренеп торған офоҡ араһындағы мөйөштө офоҡ ауышлығы (синонимдары: офоҡтоң кәмеүе, офоҡ депрессияһы). тип атайҙар. Һүрәттәрҙә: A нөктәһе — күҙәтеү урыны; Н Н' — ысын офоҡ яҫылығы; AC1 киҫәге — күренеп торған офоҡтоң геометрик (теоретик) оҙонлоғо; AB1 дуғаһы — күренеп торған офоҡтоң географик оҙонлоғо; α мөйөшө —офоҡ ауышлығы; B.1B.2B.3B4 — күренеп торған офоҡ һыҙаты.
Күрнеп торған офоҡ
Күренеп торған офоҡ тип күк менән ер йөҙө тоташҡан урында хасил булған һыҙатты һәм был сик өҫтөндәге арауыҡты һәм күҙәтеүсе күргән Ер йөҙөн, шулай уҡ күҙәтеүсе тирәләй күренгән арауыҡты атайҙар. Башҡа күк есемдәренә ҡағылышлы ла офоҡ төшөнсәһе ошолай билдәләнелә.
Синонимдар: күк йөҙө, күҙ күреме, шаңдаҡ, глазоем, зреймо, завесила, закрой, озор, овидеть, окоем, оглядь.
Күренеүсәнлек алыҫлығы
Һүрәттә уңда күренеүсәнлек алыҫлығын түбәндәге формула буйынса иҫәпләнелә:
,
— күренеүсәнлек алыҫлығы километрҙарҙа, һәм  — күҙәтеү һәм объект нөктәһенең бейеклеге метрҙарҙа.
Әгәр ер рефракцияһын иҫәпкә алһаҡ, формула түбәндәгесә булыр:
шул уҡ  — диңгеҙ милдәрендә:
Объекттарҙың күренеүсәнлек алыҫлығын яҡынса иҫәпләү өсөн Струйский номограммаһы ҡулланыла (һүрәтте ҡара): номограмманың ситтә торған ике шкалаһында күҙәтеү нөктәһе бейеклегенә һәм объект бейеклегенә тап килгән нөктәләрҙе билдәләйҙәр, шунан һуң улар аша тура һыҙыҡ һыҙалар һәм был тура һыҙыҡ урта шкала менән киҫешкән урында объекттың күренеүсәнлек алыҫлығы килеп сыға. .
Диңгеҙ карталарында, лоцияларҙа һәм башҡа навигация әсбабтарында маяҡтарҙың һәм ут нөктәләренең күренеүсәнлек алыҫлығы, күҙәтеү нөктәһенең бейеклеге 5 метрға тигеҙ алынып, күрһәтелә
Айҙағы офоҡ
Шуны әйтеп үтергә кәрәк: Айҙа аралар бик алдаусан. Һауа булмағанға күрә, Айҙа алыҫтағы әйберҙәр бик асыҡ күренә һәм шуға ла яҡын тип ҡабул ителә. Айҙың офоғо ерҙекенә ҡарағанда ике тапҡырға яҡыныраҡ. Өҫтәүенә ай офоғона тиклемге араны ябай күҙ ҡарашы менән генә билдәләү бик ҡыйын.
Философияла офоҡ
Философияға офоҡ төшөнсәһен Эдмунд Гуссерль индерә, ә Гадамер уны түбәндәгесә билдәләй: «Горизонт — ниндәй ҙә булһа пункттан күрергә мөмкин булған тирә-йүндәге мөхит»
Легзюшка
Легзюшка — Рәсәй йылғаһы. Удмуртия/ Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чепца йылғаһының уң ярына тамағынан 479 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чепца йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Шуван
Шуван — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Пижма йылғаһының һул ярына тамағынан 85 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 37 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Бестемьянова Наталья Филимоновна
Бестемьянова Наталья Филимоновна (6 ғинуар 1960 йыл, Мәскәү) — СССР-ҙың боҙҙа спорт бейеүҙәре буйынса фигуралы шыуыусыһы. Андрей Букин менән парҙа — 1988 йылда олимпия чемпионы, 4 тапҡыр донъя чемпионы (1985—1988), 5 тапҡыр Европа чемпионы (1983, 1985—1988), өс тапҡыр СССР чемпионы (1982, 1983, 1987).
СССР-ҙың атҡаҙанған спорт мастеры (1984).
Карьераһы
Фигуралы шыуыу менән 5 йыл шөғөлләнә. Беренсе тренеры — Антонина Ивановна Карцева. 15 йәшендә Наташа итеү төркөмөнә эләг Плинер Эдуард Георгиевич төркөмөнә эләгә, 1976 йылда яңғыҙ шыуыуҙа СССР-ҙың юниорҙар чемпионаты һәм СССР Кубогы еңеүсеһе. 1977 йылда боҙҙа бейеүҙәр менән шөғөлләнә башлай.
Андрей Букин менән парҙа Мәскәү өсөн сығыш яһай. Татьяна Тарасовала шөғөлләнә.
1988 йылдан Боҙ миниатюралары театрында Игорь Бобрин етәкселеге аҫтында эшләй. 2006 йылдан алып — Театрҙың генераль директоры.
2006—2008 йылдарҙа «Рәсәй-1» каналында Боҙҙа бейеүҙәр теоепроектының тренеры-алып барыусыһыРТР
2007 йылда Британия ITV1 «Dancing on Ice» (Боҙҙа бейеүҙәр) телеканалы телешоуында судья коллегияһына инә.
2011—2012 йылдарҙа дөйөм Рәсәй Беренсе каналының «Профессионалдар Кубогы» телешоуның судьялар коллегияһына инә
Мәскәү физкультура институтын һәм ГИТИС-тың фигуралы шыуыу балетмейстрҙары һөнәре буйынса тамамлаған.
Донъяның төп фигуралы шыуыусылары программаһы постановкалары:
Игорь Бобрин менән хеҙмәттәшлектә: Сара Хьюз (АҠШ), Мики Андо (Япония), Татьяна Навка — Роман Костомаров (Рәсәй), Юко Кавагути — Александр Смирнов (Рәсәй), Катарина Гербольдт — Энберт Александр (Рәсәй), Лина Федорова — Мирошкин Максим (Рәсәй), (Рәсәй),  (Рәсәй), Александр Бойков — Дмитрий Козлов (Рәсәй),  (Рәсәй).
Андрей Букин менән хеҙмәттәшлектә: Моньотт Софи — Паскаль Лаванши (Франция), Федерика Файелла — Массимо Скали (Италия).
Игорь Бобрин һәм Андрей Букин менән хеҙмәттәшлектә: Александр Степанов — Иван Букин (Рәсәй).
Шәхси тормошо
Ата-әсәһе: Филимон Кузьмич һәм Ирина Марковна. Өлкән ағаһы Петр бар. 1983 йылдан фигуралы шыуыу буйынса Европа чемпионы, СССР-ҙың атҡаҙанған спорт мастеры — Игорь Бобрин менән никахта (хәҙер Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры, Боҙ миниатюралары театрының художество етәксеһе).
Спорт ҡаҙаныштары
Бынан тыш — профессионалдар араһында донъя чемпионы — 1991 һәм 1989 йыл көмөш призеры
Наградалары
Наталья Бестемьянова менән Андрей Букин 2019 йылдың апрелендә донъя фигуралы шыуыу (World of The Fame Figure Skating Hall) Даны залына индерелгән.
Сюрне-Сале-Яха
Сюрне-Сале-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Нямгол-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 43 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Фоккероде
Фоккероде (Vockerode) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна. 2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1682 кеше йәшәй. Майҙаны — 18,97 км2. Диңгеҙ кимәленән 59 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6786 һәм автомобиль коды — WB.
Сыр-Яга-Вож
Сыр-Яга-Вож — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Сыр-Яга йылғаһының уң ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Мейәс буйы (йыр)
Мейәс буйы — башҡорт халыҡ йыры.
Риүәйәте
Мейәс — Иҫәт йылғаһына ҡойған иң ҙур йылға. Диңгеҙ өҫтөнән 700 метр бейеклектә Нурале һыртында Башҡортостанда башланғыс ала. Төрки телдәрҙә топкое место тигән мәғәнәлә йөрөгән Мейәс йылғаһы буйында Силәбе, Мейәс кеүек ҡалалар ултыра. Шулай итеп, Мейәс буйы — силәбе башҡорттарына ҡараған иҫ киткес матур йыр. Уның ноталарын һәм тарихын беҙ Арғаяш башҡорттарының рухи мираҫы: халыҡ йырҙары, мифтар, легендалар, тип аталған йыйынтыҡта таптыҡ. Был йыйынтыҡтың музыка мөхәрире Айрат Ҡобағошов булһа, йырҙарҙың тарихтары Дамир Вәлиев һәм башҡа ғалим-фольклорсылар тарафынан Силәбе өлкәһе Арғаяш районында яҙып алынған. Мейәс буйы Арғаяш районында ике исем менән йөрөй, уның икенсе исеме — Әминә. Йырҙың авторының исеме лә билдәле, тиергә мөмкин. Һәр хәлдә йыйынтыҡта бирелгән легендала төп герой Яхъя хаҡында шул яҡ кешеһе Яхъя ағай һөйләй. Уның әйтеүе буйынса көйҙө ул үҙе сығарған.
Лапта-Пай
Лапта-Пай — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сухая Сыня йылғаһының һул ярына тамағынан 20 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 58 км.
Мейәс буйы (йыр)
Риүәйәте
Йырҙың тарихы ҡыҫҡаса былай.
Сыр-Яга
Сыр-Яга — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға БАР/ПЕЧОРА/754/467/116 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.
Лапта-Пай
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Илтирәк
Илтирәк (Ильтеряково) — Башҡортостандың Ҡырмыҫҡалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 626 кеше. Почта индексы — 453025, ОКАТО коды — 80235880004.
Лапта-Пай
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Мейәс буйы (йыр)
Риүәйәте
20-се йылдарҙа Учалы яҡтарынан бер йәш кенә Әминә исемле ҡыҙҙы Ҡолой ауылы мәктәбенә уҡытыусы итеп ебәрәләр. Үҙе һылыу, үҙе аҡыллы был ҡыҙға күп егеттәрҙең күҙе төшөп йөргән була. Шуларҙың араһында йәш егет, типһә тимер өҙөрлөк көслө Яхъя ағай ҙа була. Ләкин, Әминәне ауылдың Солтан исемле байына икенсе ҡатынлыҡҡа кейәүгә бирәләр. Солтан байҙың оло ҡатыны Әминәне яратмай, уға ҡаршы төрлө бәлә-ҡазалар уйлап табып, нисек тә булһа кәмһетергә, бай алдында ғәйепле итергә тырышып йөрөй икән.
Сыр-Яга
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Мейәс буйы (йыр)
Риүәйәте
Ә йәш егет Яхъя ағай киленсәккә ғашиҡ булып, иртә һайын Әминә һыуға барған саҡта ҡаршыһына сығып, уның һылыулығына һоҡланып, ҡарап тороп ҡалыр булған. Әммә, серен асмаған, хистәрен әйтергә тартынып йөрөгән. Бер көндө Әминә юғала. Күмәкләп эҙләйҙәр-эҙләйҙәр, ләкин таба алмайҙар. Шулай, һөйгәнен эҙләп, Мейәс буйлап йөрөгән сағында Яхъя ағай Әминәнең мәйетен таба. Үле Әминә төрлө ағас ботаҡтары, таяҡ-һояҡ менән ҡапланған килеш соҡор эсендә ятҡан була. Мәйетте ауылға алып ҡайталар, тейешле рәүештә ерләп ҡуйалар. Яхъя ағай һөйгәнен юғалтҡанына ҡайғырып, Әминәгә бағышлап йыр сығара.
Йырҙың тексы
Мейәс кенә буйы, ҡыҙырым ҡырсын,
Ҡыҙырым ҡырсын буйлап шул йүгерҙем.
Үткән генә ғүмерем иҫемә төшә,
Башҡынамды һелкеп шул йүгерҙем.
Арҡанан үтә, арҡанан түтә,
Арҡаларҙан йөрөүгә ни етә.
Егет кенә кеше ниәт итә,
Иҫкәртмәләр
Үткән ғүмер. Ҡыҙырым ҡырсын буйлап йүгерһәң дә, ҡойроғон тота алмаҫһың.
Лезя
Лезя — Рәсәй йылғаһы. Удмуртия/ Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чепца йылғаһының һул ярына тамағынан 250 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чепца йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Еда (йылға)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Крутая Лата
Крутая Лата — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лата йылғаһының уң ярына тамағынан 7,8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Ульцигероде
Ульцигероде (Ulzigerode) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна. 2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 200 кеше йәшәй. Майҙаны — 5,29 км2. Диңгеҙ кимәленән 212 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6543 һәм автомобиль коды — MSH.
Казаков Василий Иванович (артиллерия маршалы)
Василий Иванович Казаков (6 (18) июль 1898 йыл — 25 май 1968 йыл, Мәскәү) — совет хәрби етәксеһе, артиллерия маршалы (1955). Советтар Союзы Геройы (6.04.1945). СССР Юғары Советының 2-се саҡырылыш депутаты (1946—1950).
Бала сағы һәм үҫмер йылдары
Васи́лий Ива́нович Казако́в 1898 йылдың 6 (18) июлендә хәҙерге Нижегородка өлкәһе Бутурлин районы составына ингән Филиппово ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуа. Атаһы — Казаков Иван Васильевич (1875—1931), Петербургта пароход компанияһында кочегар, урам һепереүсе, извозчик булып эшләй, әсәһе — Евдокия Андреевна (ҡыҙ фамилияһы — Ларина) (1876—1966). Урыҫ.
Беренсе донъя һуғышы
1916 йылдың майынан Рус император армияһына хеҙмәткә алына. Петроградта 180-се запас полкта хеҙмәт итә, шул уҡ йылдың ноябренән — Лугала1-се запас дивизионда. Тиҙҙән 433-сө Новгород пехота полкы составында ғәмәлдәге армияға ебәрелә, Беренсе донъя һуғышында Төньяҡ фронт ғәскәрҙәре составында ҡатнаша. Рига районында һуғыша, контузия ала.
1917 йылдың февралендә киренән Петроградтың 180-се запас пехота полкына күсерелә, унда февраль революцияһы ваҡиғаларында һәм унын һуң килгән башҡа революцион ваҡиғаларҙа әүҙем ҡатнаша. 1917 йылдың июленән сентябрендә тиклем ҡабат Төньяҡ фронтта һуғыша. 1917 йылдың декабрендә армияла тарҡалыш башланған шарттарҙа рядовой Казаков демобилизациялана, Петроградта ҡала, элекке шәхси банк идаралығында эшләй.
Илтуған
Илтуған (Ильтуганово) — Башҡортостандың Ҡырмыҫҡалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 428 кеше. Почта индексы — 453005, ОКАТО коды — 80235870005.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Куб (Лабута ҡушылдығы)
Куб — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лабута йылғаһының уң ярына тамағынан 19 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Сэлэм-Ю
Сэлэм-Ю — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Кожим йылғаһының уң ярына тамағынан 152 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Лекма (Чепца ҡушылдығы)
Лекма — Рәсәй йылғаһы. Удмуртия/ Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чепца йылғаһының һул ярына тамағынан 226 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 127 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чепца йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Лапта-ПАй-Шор
Лапта-ПАй-Шор — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Лапта-Пай йылғаһының һул ярына тамағынан 5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ойтч
Ойтч (Eutzsch) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна. 2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 654 кеше йәшәй. Майҙаны — 13,83 км2. Диңгеҙ кимәленән 67 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6888 һәм автомобиль коды — WB.
Кул (Вижая ҡушылдығы)
Кул — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вижай йылғаһының уң ярына тамағынан 68 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Шудумка (Пижма ҡушылдығы)
Шудумка  — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Пижма йылғаһының уң ярына тамағынан 154 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Хворостянка
Хворостянка (Хворостянское) — Башҡортостандың Хәйбулла районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 230 кеше. Почта индексы — 453803, ОКАТО коды — 80255833003.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Елана
Елана — Рәсәйҙәге йылға. Вологда өлкәһе, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кумзерское күле Кужма йылғаһы. ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кубен күле һәм Сухона йылғаһы башынан Кубен гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Лем (Чепца ҡушылдығы)
Лем — Рәсәй йылғаһы. Удмуртия/ Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чепца йылғаһының һул ярына тамағынан 459 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чепца йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Эльсниц (Фогтланд)
Эльсниц (Фогтланд) (Oelsnitz/Vogtl.) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 11323 кеше йәшәй. Майҙаны — 53,63 км2. Диңгеҙ кимәленән 390–460 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 08601–08606 һәм автомобиль коды V.
Теге ул ине! (хикәйә)
Теге ул ине! — хикәйә. Антон Павлович Чехов яҙған. 1886 йылда яҙылған, тәүге тапҡыр 1886 йылдың 27 декабрендә «Осколки» журналының 52-се һанында А. Чехонте ҡултамғаһы менән баҫыла.
Баҫмалар
А. П. Чеховтың «То была она!» хикәйәһе тәүге тапҡыр 1886 йылдың 27 декабрендә «Осколки» журналының 52-се һанында А. Чехонте ҡултамғаһы менән баҫыла, 1887 йылда А. Ф. Маркс нәшер иткән А. П. Чехов әҫәрҙәре йыйылмаһындағы «Невинные речи» йыйынтығына индерелә.
Аҡҡын
Аҡҡын  (Аккино) — бөткән ауыл. Элек урынлашҡан урыны хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Мәсетле районы Йонос ауыл Советы билмәһәнә тура килә. 1740 йылдан һуң нигеҙләнгән, 1986 йылда Башҡорт АССР-ы Юғары Советы президиумы ҡарары менән рәсми исемлектән алынған.
Теге ул ине! (хикәйә)
Баҫмалар
Чехов тере саҡта хикәйә болгар, немец, норвег, поляк һәм чех телдәренә тәржемә ителә.
Аҡҡын
Географик урыны
Аҡҡын ауылы Әй йылғаһының ҡушылдығы Оло Ыйыҡ йылғаһына ҡушылған урындан бик алыҫ түгел — Йүкәле йылғаһының һул яҡ ярында урынлашҡан булған. Тыуған яҡты өйрәнеүсе Р. Ш.Ғатауллин Аҡҡын ауылы Ҡошсо ырыуы башҡорттары ерендә урынлашҡан тип иҫәпләй.
Теге ул ине! (хикәйә)
Тәнҡит
Тәнҡитсе А. Басаргин хикәйәне Чехов тарафынан төрлө фантастик темаларға, моғайын, төрлө осраҡлы сәбәптәр арҡаһында яҙылған «бөтөнләй гонаһыҙ хикәйәләр» араһына индерә».
Сюжет
Пенсия йәшендәге полковник Вывертов дан яратыусы өс йәш ханымға үҙ томошо тураһында һөйләй. Бер саҡ шулай ул 1843 йылда үҙ полкы менән бергә Польшаның Ченстохов ҡалаһында була. Ул саҡтарҙа ҡыш бик ҡаты һыуыҡ булғанлыҡтан, һаҡта торған һалдаттар йыш ҡына танауҙарын туңдыра, ә буран юлдарҙы ҡаплап китә торған була. Полковник,ул ваҡытта әле подпоручик, өйләнгән булыуына ҡарамаҫтан, бик шуҡ егет була, сөнки ул поляк шляхтасыларына ҡаршы һуғыша һәм төрлө мөхәббәт тарихтарына инеп ҡалыусы була.
Аҡҡын
Географик урыны
Район үҙәге Ыҡтамаҡ ауылынан көньяҡ-көнсығышҡа табан 40 км, Яңы Мишәр ауылынан төньяҡ-көнбайышҡа табан 10 км һәм Сүлея тимер юл станцияһынан төньяҡ-көнбайышҡа табан 82 км алыҫлыҡта урынлашҡан була. 1952 йылда Яңы Мишәр ауыл Советына, 1980 йылда Йонос ауыл Советы инә.
Теге ул ине! (хикәйә)
Сюжет
Адъютант сифатында ул ил буйлап бик күп йөрөй. Бер саҡ шулай Раштыуалағы һыуыҡ, алама көндәрҙең береһендә уны Шевелки ауылына ебәрәләр. Юлды буран күмеп китә, һәм ат йөрөтөүсе күсер уны ҡайҙа башы һуҡһа шунда алып китә. Улар поляк-граф Боядловскийҙың имениеһына килеп инә. Уларҙы буран туҡтағансы ҡунырға индерәләр, һыйлайҙар, кәрт уйнарға ултырталар, ә һуңынан «графтың ҙур йортона» йоҡларға һалалар.
Йорт менән идара итеүсе Вывертовты өйҙә өрәктәр булыуы бар тип иҫкәртә. Йоҡоға китер алдынан подпоручик аяҡ тауышы ишетә һәм кемдеңдер ишекте асыуын аңлай. Бына уның яурындарына ниндәйҙер ҡатын-ҡыҙ ҡулының тейеүен һиҙә. Ҡатын кеше: «Мин һине яратам... Һин миңә тормошомдан да ҡәҙерлерәк» - ти. Улар төндө бергә үткәрә. Киләһе төндә лә был хәл ҡабатлана, сөнки тыштағы буран туҡталыу урынына, киреһенсә, көсәйә генә. Тағы бер көндән һуң, ниһайәт, Вывертов юлға сыға.
Аҡҡын
Географик урыны
Диңгеҙ кимәленән абсолют бейеклеге — 237 метр.
Теге ул ине! (хикәйә)
Сюжет
Полковникты тыңлаусы ханымдар унан теге ҡатындың кем булғанлығын һорай. Вывертов уларға, был минең ҡатыным ине, сөнки ул минең менән бергә Шевелкиға килгәйне тип яуаплай. Ханымдар бик ныҡ күңелһеҙләнеп китә һәм хатта киске аштан да баш тарта. Улар Вывертов үҙҙәренән көлдө тип уйлай.
Аҡҡын
Ауыл исеме
Был урынға беренсе булып килеп ултырыусы Аҡҡын уҙамандың исеменән алынған. Ул 1786 йылға тиклем ауылда йәшәгән. Аҡҡындың дүрт улы булған: беренсе улы Мәкит Аҡҡынин (1761 йылғы), уның улдары Йәһүҙә, Ғәлекәй, Хоҙайбирҙе; Хоҙайбирҙенең улы Вәли; икенсе улы Биккинә Аҡҡынин (1769 йылғы), уның улдары Ҡорбанғәли, Әрҙәт, Яңыбай; өсөнсө улы Теләүбирҙе Аҡҡынин (1781); дүртенсе улы Бикмөхәмәт Аҡҡынин (1786 йылғы).
Тарихы
Аҡҡын ауылы 1735—1740 йылдарҙағы башҡорт ихтилалынан һуң дыуан ырыуы башҡорттары нигеҙләгән.
Теге ул ине! (хикәйә)
Сюжет
Ләкин полковник юғалып, аптырап ҡалмай: «Үпкәләмәгеҙ инде, ханымдар, мин бары тик шаяртып ҡына әйттем, ул ҡатын минең бисә түгел, ә управляющийҙың ҡатыны ине ...» - ти. Был хәбәрҙе ишеткән ханымдарҙың йөҙҙәре яҡтырып китә, күңел төшөнкөлөктәре юғала һәм хатта уларҙың аппетиттары ла асыла.
Аҡҡын
Тарихы
Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының 1986 йылдың 12 декабрендәге «Ҡайһы бер тораҡ пункттарын иҫәп-хисап мәғлүмәттәренән алыу тураһында» исемле 6-2/396-сы Указына ярашлы бөтөрөлгән.
Теге ул ине! (хикәйә)
Әҙәбиәт
{0}[13]{/0}} (1936) // Чехов А. П. Полное собрание сочинений и писем: В 30 т. Сочинения: В 18 т. / АН СССР. Ин-т мировой лит. им. А. М. Горького. — М.: Наука, 1974—1982. !, traduit par Madeleine Durand et Édouard Parayre, révision de Lily Dennis, Bibliothèque de la Pléiade, éditions Gallimard, 1967, ISBN 978 2 07 0105 49 6. {0}[13]{/0}} (1936) S. 607–612 in: Gerhard Dick (Hrsg.): Anton Tschechow: Vom Regen in die Traufe. Kurzgeschichten. Aus dem Russischen übersetzt von Ada Knipper und Gerhard Dick. Mit einem Vorwort von Wolf Düwel. 630 Seiten. Rütten & Loening, Berlin 1964 (1. Aufl.)
Шуй (Шукша ҡушылдығы)
Шуй — Рәсәйҙәге йылға. Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Шукша йылғаһының уң ярына тамағынан 4,7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Шукша (Немда ҡушылдығы)
Шукша  — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Немда йылғаһының һул ярына тамағынан 126 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Сэрата-Ты-Вис
Сэрата-Ты-Вис — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Кайта-Шор йылғаһының уң ярына тамағынан 1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Лар-Юган
Лар-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Шурышкарский Сор йылғаһына ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 58 км.
Сэрата-Ты-Вис
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Лар-Юган
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан Салехард ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Сэрата-Ты-Вис
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Луговка (Святица ҡушылдығы)
Луговка — Рәсәй йылғаһы. Удмуртия/ Киров өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Святица йылғаһының һул ярына тамағынан 48 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чепца йылғаһы, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Аҡҡын
Халҡы
1795 йылда ауылда 10 йортта бары 67 кеше йәшәгән, 1816 йылда — 14 йортта 68 кеше, 1834 йылда — 18 йортта — 90 кеше, 1859 йылда — 20 йортта — 124 кеше, 1920 йылда ауылда 43 йортта 241 кеше йәшәй.
Сябу-Ненз-Яха
Сябу-Ненз-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Яхады-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 66 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Аҡҡын
Инфраструктураһы
Ауыл халҡы үҙ көсө менән йәшәгән, игенселек менән шөғөлләнгән, шәхси хужалығында күпләп мал тотҡан.
Сябу-Ненз-Яха
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Аҡҡын
Инфраструктураһы
Ауыл халҡы тарафынан 1842 йылда йән башына 12 сирек ужым һәм 105 сирек ярауай иген сәселгән. XIX быуаттың аҙағына тиклем ысулы ҡулланыла. 18 йорт хужалығында 95 ат, 70 һыйыр, 30 һарыҡ һәм 76 кәзә, шулай уҡ берешәр ат ашлыҡ һуҡҡысы һәм елгәргес теркәлгән.
1929 йылда колхоз төҙөлә, рәйесе — Ғәбдрәхим Ниғмәтуллин. Һуңғараҡ «Урал» колхозының 3-сө бригдаһы булып иҫәпләнә.
1939 йылда 4 класлы мәктәп асыла. Уҡытыусылары — Асҡар Ибраһимов (Ясин ауылынан), Йәғәфәр Фәтҡуллин (Әбдрәхим ауылынан), Муллабай Низамов (Айып ауылынан), Ф.Ғ. Фәрхетдинов, Мәнзүмә Яҡупова.
Ауыл-ара юлдар ғына булған.
Һылтанмалар
— [http://ufagen.ru/places/mechetlinsy/akkino.html Генеалогия и архивы. Деревни. Мечетлинский район]
Шулай уҡ ҡарағыҙ
— Мәсетле районы ауылдары исемлеге
Емба (Кубена ҡушылдығы)
Емба  — Рәсәйҙәге йылға. Вологда өлкәһе, Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кубена йылғаһының һул ярына тамағынан 213 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 75 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кубен күле һәм Сухона йылғаһы башынан Кубен гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Төйлән (Дәүләкән районы)
Төйлән, Төйлән разъезы ҡасабаһы (Тюлянь ) — 2005 йылда Башҡортостан Республикаһының Дәүләкән районы Көрмәнкәй ауыл Советының бөткән ауылы
Географик урыны
Алыҫлығы (1969 йылдың 1 ғинуарына тиклем) :
Этимологияһы
Разъезд Дим йылғаһының һул ҡушылдығы Дәүләкән районы Ҡоръятмаҫ ауылынан төньяҡ - көнсығышта ике саҡрым, Асылыкүлдән көньяҡҡа табан дүрт саҡрым алыҫлыҡта башланған Төйлән йылғаһының исеме менән йөрөтөлә. Дәүләкән һәм Әлшәй райондарын иңләп аға. Төйлән атамаһы үҙе — төйәклән, төйәкләнеү урыны тигән һүҙҙер, уны, бәлки, Туҡтамышхан үҙе ҡушҡандыр.
Тарихы
Ҡасаба Төйлән разъезы (Төйлән баш (төйлөгән 'төйлөгән')) тимер юлы төҙөлгәндә барлыҡҡа килгән.
Бында разъездың инфраструктураһын хеҙмәтләндереүселәрҙең ғаиләләре йәшәгән. Башҡортостан Республикаһының 2005 йыл 20 июлендәге " Тораҡ пункттарҙың барлыҡҡа килеүе, берләшеүе, бөтөрөлөүе һәм стаусы үҙгәреүе, административ үҙәктәрен күсереү менән бәйле,Башҡортостан Республикаһының административ — территориаль ҡоролошона үҙгәрештәр индереү тураһында " 211-3 номерлы законы былай тип белдерә: ст.1
17) Дәүләкән районында:
а) Төйлән ҡасабаһын (Бик - Ҡарамалы ауыл Советы),Төйлән разъезын(Көрмәнкәй ауыл Советы); в) Яковлевка ауылын (Поляковка ауыл Советы)
Халҡы
1969 йылдың 1 ғинуарынан 39 кеше йәшәгән; башлыса башҡорттар.
Исмаҡай
Исмаҡай (Исмакаево) — Башҡортостан Республикаһының Белорет районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 273 кеше. Почта индексы — 453526, ОКАТО коды — 80211815002. Ауыл Ҡурғашлы йылғаһы буйында урынлашҡан.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Обсервер (компания)
Обсервер — инвалид коляскалары һәм уға кәрәкле ҡоролмалар уйлап табыу һәм етештереү, мөмкинлектәре сикләнгән кешеләргә «ҡаршылыҡһыҙ мөхит» булдырыу менән шөғөлләнгән рәсәй компанияһы. Калининградта урынлашҡан. 2009 йылда эшҡыуар Роман Аранин нигеҙ һала.
Тарих
2004 йылда бер нисә обой һәм сантехника һатыу итеү магазины булған Калининград эшҡыуары Роман Аранин, парапланеризм менән шөғөлләнгәндә аварияға эләгә, шуның арҡаһында тулыһынса параличланған ҡала. Операция һәм реабилитация курсы үткәндән һуң, Романдың өлөшләтә башы һәм ҡулы хәрәкәт итә башлай. Һуңғараҡ тәбиғәттә саф һауала йөрөп килеү өсөн, Аранин үҙенең инженер дуҫы менән коляска-вездеход эшләйҙәр, ә 2009 йылда ошондай ҡоролмалар эшләү өсөн Обсервер компанияһын асалар.
Һуңғараҡ профиль киңәйә һәм үҙенең инвалидтар өсөн эшләнгән әйберҙәрен һатыуҙан башҡа, көнбайыш компаниялары менән хеҙмәтләшлек итә башлай һәм уларҙан сит илдән ступенькоходтар, лифттар, күтәргес платформаларға әйләнеүсе баҫҡыстан күтәргестәр һәм баҫҡыстар һатып ала башлайҙар.
2015 йылдың башына компания 15 сит ил контрагенттары менән хеҙмәттәшлек итә, ҡайһы берҙәренән әҙер әйберҙәр, икенселәренән үҙҙәренең коляскала моделдәре өсөн кәрәк-яраҡтар һатып алына.
Үҙ продукциялары сит илдәргә дилерҙар аша сыға башлай, Обсерверҙың ассортименттары Белоруссияла, Ҡаҙаҡстанда, Польшала, Германияла, Литвала, Яңы Зеландияла, Бразилияла һәм Аргентинала һатыла.
Компания шулай уҡ хөкүмәт органдары менән хеҙмәттәшлек итә, Аранин төҙөгән «Ковчег» йәмәғәт ойошмаһы мөмкинселектәре сикләнгн кешеләр өсөн «ҡаршылыҡһыҙ мөхит» төҙөйҙәр, Рәсәйҙә инвалидтар өсөн аэропорттарҙы йыһазландыралар, хәҙерге ваҡытҡа 15 аэропорт йыһазландырылған, шулай уҡ пляждарҙы йыһазландырыу бара — 8 пляж йыһазландырылған , музейҙар менән эш алып барыла.
2015 йылда компанияға нигеҙ һалыусы Роман Аранин «Социаль эшҡыуарлыҡты үҫтереүҙә шәхси ярҙамы өсөн» номинацияһында «Импульс добра» премияһы лауреаты була.
Хю
Хю (Huy (Gemeinde)) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 7924 кеше йәшәй. Майҙаны — 167,28 км2. Диңгеҙ кимәленән 80—314 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 38836, 38838 һәм автомобиль коды — HZ.
Эльстерберг
Эльстерберг (Elsterberg) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 4627 кеше йәшәй. Майҙаны — 25,07 км2. Диңгеҙ кимәленән 283 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 7985 һәм автомобиль коды V.
Сэха
Сэха — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Сейда йылғаһының уң ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Шукшум
Шукшум — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ошма йылғаһының һул ярына тамағынан 31 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Һул Пай-Ёра
Һул ПАй-Ёра — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Бур-Хойла йылғаһының һул ярына тамағынан 3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ҡабаҡ (Ҡырмыҫҡалы районы)
Ҡабаҡ (Кабаково) — Башҡортостандың Ҡырмыҫҡалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 3141 кеше. Почта индексы — 453028, ОКАТО коды —.
Топонимикаһы
Ҡабаҡ ауылының исеме «ҡабаҡ» — русса «веко» тигәндән алынған. Ҡабаҡ ауылының әлеге ваҡытта «башҡорт осо» тип кенә йөрөтөлгән өлөшөндә элек Илсекәй тигән башҡорт ауылы урынлашҡан булған. 1760 йылда типтәрҙәр, башҡорттарға килеп, ер һорағандар. Башҡорттар ауыл эргәһендәге ерҙәргә урынлашырға рөхсәт иткәндәр. Илсекәй ауылы Ағиҙел йылғаһының бейек ярында урынлашҡан. Ҡабаҡ ауылы төҙөлөр урын тағы ла үрҙәрәк булған. Ошо тау башынан үҙҙәренә ауыл төҙөр типтәр халҡы Ағиҙел буйҙарына, урмандарға, тау аҫтында ғына урынлашҡан төҙ ҡамышлы матур күлгә ҡарап торған. Шунан: «Күл ҡүҙгә, ҡамыштары керпектәргә, ә ауыл урынлашыр тауыбыҙ күҙ ҡабағына оҡшаған. Ауылға Ҡабаҡ тигән исем ҡушайыҡ», — тигәндәр. Ике ауыл да ҙурая килә, бергә ҡушылған. Илсекәй исеме юҡҡа сыҡҡан, ауыл Ҡабаҡ тип кенә йөрөтөлә башлаған.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)