cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Польша тарихы
Икенсе донъя һуғышы (1939—1945)
1939 йылдың 23 авгусында Мәскәүҙә Германия менән СССР араһында үҙ-ара һөжүм итешмәү тураһында килешеү төҙөлә. Уға йәшерен ҡушымтаны (протокол) тарихсылар Молотов- Риббенторп пакты тип йөрөтә. Уның буйынса Көнсығыш Европа, шул иҫәптән Польша ла Германия менән СССР-ҙың йоғонтоһо сфераларына бүленә. 1939 йылдың 1 сентябрендә Германия Польшаға ҡаршы һуғыш башлай. 1939 йылдың 17 сентябрендә, Польша хөкүмәте илде ташлап киткәс, совет ғәскәрҙәре Көнбайыш Белоруссия һәм Көнбайыш Украинаға (башлыса элекке Рәсәй империяһы ерҙәренә) инә. Польша армияһы һуғышҡа бөтөнләй тиерлек әҙерлекһеҙ булып сыға, тик ҡайһы бер ерҙәрҙә генә немец ғәскәрҙәренә ҡаршылыҡ күрһәтелә. Союзниктар (Англия, Франция) Польшаға бер ниндәй ҙә ярҙам күрһәтмәй. Улар тик Германияға һуғыш иғлан итеү менән генә сикләнә. Варшава 29 сентябрҙә капитуляция иғлан итә, 5 октябрҙә Коцк янында поляктар һуңғы тапҡыр ҡаршылыҡ күрһәтә. Хөкүмәт Румынияға китә (уларҙы ябып ҡуялар), ул ары Францияға китергә иҫәп тота.
Яңы эмиграциялағы Польша хөкүмәтенә Польша социалистик партияһы, Милли партия, Халыҡ партияһы, Лейбористар партияһы вәкилдәре инә. 29 сентябрҙә Владислав Рачкевич Польша Республикаһы президенты тип иғлан ителә, 30 сентябрҙә ул генерал Владислав Сикорскийҙы премьер-министр һуңыраҡ баш командующий итеп тәғәйенләй. 9 декабрҙә Польшаның эмграциялағы парламенты — Польша Республикаһы Милли советы төҙөлә.
Оккупация һәм репрессиялар
1939 йылда Германия менән СССР Польша дәүләте территорияһын Сан — Буг — Нарев — Пиза йылғалары буйлап бүлә.
Немецтар баҫып алған биләмә икегә бүленә: төньяҡ һәм көнбайыш Өсөнсө рейхҡа ҡушыла, ә ҡалғандарында Генерал-губернаторлыҡ төҙөлә. Вильнюс өлкәһе Литваға бирелә, 1940 авгусында Литва, Латвия, Эстония СССР составына инә.
Немецтар баҫып алған территорияла хәрби положение индерелә, закон ҡулланыу тигән төшөнсә лә булмай. Генерал-губернаторлыҡтан кешеләр күпләп Германияға арзан эш көсө итеп ебәрелә (740 мең кеше). Ә Рейхҡа ингән территориянан кешеләрҙе, башлыса немецтарҙы, Генерал-губернаторлыҡ ерҙәренә күсерәләр (операция Танненберг). 1939 йылдың 26 декабрендә Варшава районы Ваверҙа 106 аманат итеп алынған кеше атыла. Антони Бартошек үҙ рестораны ишегендә аҫып ҡуйыла. Был поляктарға немец оккупацияһының ысын маҡсатын күрһәтә, поляктар немец оккупацияһына ҡаршы көрәшкә ойоша башлай (PW яҙыуы- Вавер өсөн үс алыу билдәһе). Хәрби операциялар туҡтау менән немецтар поляк интеллигенцияһын (Intelligenzaktion, Akcja AB), инвалидтар һәм психик сирлеләрҙе юҡ итә башлай. Йәһүдтәр башта уҡ ҡалған халыҡтан айырыла һәм 1940 йылда геттоларға ябыла. Йәһүдтәрҙе күпләп юҡ итеү 1942 йылда башлана, Польшала кешеләрҙе үлтереү өсөн концентрацион лагерҙар булдырыла, улар араһында иң ҙурҙары— Освенцим менән Треблинка. 1943 йылда геттоларҙы юҡ итеү башлана, 18 ғинуарҙа в Варшава геттоһында йәһүдтәр баш күтәрә. Немецтар ҡалаларҙа кешеләрҙе көтмәгәндә аулай һәм ата, ауылдарҙан кешеләрҙе Германияға эшкә алып китәләр, концлагерҙарға ебәрәләр, шулай итеп этник немецтарҙы күсереү өсөн территория таҙартыла. Хәрби әсирҙәрҙе немецтар күпләп юҡ итә. Икенсе донъя һуғышы ваҡытында 6 миллионға яҡын Польша гражданы һәләк була (2,9 миллион йәһүд, 644 мең йәһүд һуғыш барышында һәләк була). Барлығы Польшала нацистар тарафынан 11 миллион кеше, шул иҫәптән 5 миллион йәһүд үлтерелә. 1941 йылдың июлендә Польшаның эмиграциялағы хөкүмәте СССР менән фашистик Германияға ҡаршы бергә көрәшеү тураһында килешеү төҙөй. СССР территорияһында Андерс Армияһы тип йөрөтөлгән поляк ғәскәре төҙөлә (75, 5 мең кеше), ләкин баштағы килешеүгә ҡарамаҫтан, ул Советтар Союзына немецтар менән көрәштә ярҙам итмәй, уны Польшаның эмиграциялағы хөкүмәте Иранға сығарта, һәм ул тик 1944 йылда ғына Италияла инглиздәр менән бергә фашистарға ҡаршы һуғыша.
Поляктарҙан һәм СССР-ҙа Андерс армияһы Иранға киткәндән һуң тороп ҡалған Польша граждандарынан Поляк партиоттары союзы башланғысы менән 1943 йылдың майында Тадеуш Костюшко исемендәге Беренсе поляк пехота дивизияһы, һуңыраҡ башҡа поляк частары ла төҙөлә.
Оккупантарға ҡаршы көрәш
Сентябрь аҙағында Польшала оккупанттарға ҡаршы көрәш алып барыу өсөн йәшерен ойошмалар барлыҡҡа килә башлай.
Был көрәштә төп көстәр: Союз вооружённой борьбы (1942 йылдан— Армия Крайова, эмиграциялағы хөкүмәткә буйһона. Унан башҡа Милли хәрби ойошма, людова Крәҫтиән батальондары, Милли хәрби көстәр, 1942 йылда коммунистар төҙөгән Гвардия Людова (1944 йылдың 1 ғинуарынан — Армия людова-Халыҡ армияһы). 1944 йылдың авгусында эмигрант хөкүмәткә буйһонған Армия Крайова совет ғәскәрҙәре килеп еткәнсе Варшавала, килеп сыҡһа, тотош Польшала, үҙ власын урынлаштырырға ниәтләп, немецтарға ҡаршы баш күтәрә. 63 көн барған көрәш баш күтәреүселәрҙең еңелеүе менән тамамлана, меңәрләгән кеше фаши стар тарафынан үлтерелә, концлагерҙарға оҙатыла, Варшавала емерелмәгән бина ҡалмай тиерлек.
Польшаны азат итеү. Польша Халыҡ Республикаһы (1944—1989)
1944 йылдың 4 ғинуарында Совет армияһының 1-се Украина фронты СССР менән Польша араһындағы Рокитно янындағы сикте үтә. 1944 йылдың 22 июнендә Белоруссияла башланған «Багратион» операцияһы барышында Совет Армияһы Беларуссияны һәм Польшаның көнсығыш райондарын немецтарҙан азат итә (поляк тарихсылары быны совет оккупацияһы тип атай). Был ваҡытта СССР Польшаның эмиграциялағы хөкүмәте менән хеҙмәттәшлек итмәй. Эмиграциялағы Польша хөкүмәте Катындағы трагедияға бәйле мәсьәләне өйрәнеү өсөн халыҡ-ара Ҡыҙыл Тәре ойошмаһына мөрәжәғәт итә. Бынан тыш СССР етәкселеге менән Польшаның эмиграциялағы хөкүмәте ике дәүләт араһындағы сикте билдәләү буйынса мәсьәләгә ике төрлө ҡарай. Мәскәү сикте Беренсе донъя һуғышынан һуң билдәләнгән Керзон линияһы буйынса үткәреү яҡлы була (уны Польша 1920—1921 йылда һанға һуҡмай, был һуғыштан һуң Польшаға ҡушып ҡуйған ерҙәрҙе лә талап итә). Эмиграциялағы Польша хөкүмәте СССР менән хеҙмәттәшлек урынына СССР-ға хәрби еңелеү булмаһа, геополитик еңелеү теләй.
Вермахттан азат ителгән поляк ерҙәрендә Иосиф Виссарионович Сталин Ваҡытлы башҡарма власть органы— Польша милли азатлыҡ комитетын булдырыуҙы хуплай (PKWN). PKWN Польша коммунистары һәм СССР йоғонтоһо аҫтында эшләй. 1944 йылдың 22 июлендә Мәскәү Хелмда PKWN булдырылыуы ураһында хәбәр итә (Хелм- Керзон линияһынан көнбайыштағы беренсе ҡала).
1944 йылдың 31 декабрендә PKWN Польша Республикаһының Ваҡытлы хөкүмәте итеп үҙгәртелә, уның башында Эдуард Осубка-Моравский тора. 1945 йылдың февралендә СССР, Англия, АҠШ етәкселәре Ялта конференцияһында Польша хөкүмәте илдә йәшәүсе һәм сит илдән ҡайтыусы поляктар иҫәбенә тулыланырға тейеш тип ҡарар итә, Польшаның эмиграциялағы хөкүмәте бөтөнләй иҫәпкә алынмай. 1945 йылдың 28 июнендә Мәскәүҙә Станислав Миколайчик ҡатнашлығында үткән конференцияла РТРП Милли берләшеү ваҡытлы хөкүмәте тип атала башлай.
1945 йылдың 6 июлендә Бөйөк Британия менән АҠШ эмиграциялағы хөкүмәтте таныуҙан баш тарта һәм Ялта конференцияһы ҡарарын тормошҡа ашырыу өсөн Милли берләшеү ваҡытлы хөкүмәтен таный. 1947 йылдың ғинуарында Польшала һайлауҙар үтә. Һайлауҙарҙа Демократик блок еңә. Станислав Миколайчик сит илгә ҡасып китә. Польша президенты итеп Б. Берут һайлана, хөкүмәт етәксеһе итеп ППС-тың ЦИК Генераль секретары Ю. Циранкевич тәғәйенләнә.
1946 йылда предприятиелар дөйөм милек тип иғлан ителә. 1946 йылдың 4 июлендә Кельце ҡалаһында поляктар немец оккупацияһы ваҡытында иҫән ҡалған, йәки йортарына кире ҡайтҡан йәһүдтәргә ҡаршы көс ҡуллана (еврейский погром), 40 яҡын Польша йәһүде һәләк була.
Һуғыштан һуң үҙе бик ауыр хәлдә ҡалған СССР Польшаға төрлө яҡлап ярҙам итә (аҡсалата, сәнәғәт өсөн ҡорамалдар, төҙөлөш материалдары, нефть продукттары, Варшаваның тарихи йөҙөн тергеҙеү, тимер юлдар, күперҙәр йүнәтеү, аҙыҡ-түлек (айырыуса 1947 й.), белгестәр әҙерләү һ.б.). Ләкин бөгөн Польшала был турала иҫкә алырға яратмайҙар.
1950 йылда төҙөлгән ил хөкүмәте менән католик епоскопаты араһында килешеү буйынса илдә дини сикләүҙәр булмай тиерлек, дини йолалар үтәлеү сикләнмәй.
1956, 1968 йылдарҙа илдәге тәртипкә ҡаршы халыҡ хәрәкәте әүҙемләшә.
1945 йылдан алып СССР-ҙан Польшаға меңдәрсә Польша гражданы кире ҡайтарыла. Репатриация әле лә бара. 1970 йылда Польша менән Германия Федератив Республикаһы араһында килешеү төҙөлә, ГФР Польшаның Икенсе донъя һуғышынан һуң булдырылған көнбайыш сиктәрен таный.
1980 йылдарҙа илдәге тормошто үҙгәртеп ҡороу өсөн хәрәкәт көсәйә. 1989—1991 йылдарҙа сәйәси система үҙгәрә, Польша демократик республикаға әйләнә. Уны Өсөнсө Польша Республикаһы тип атайҙар. . Был үҙгәрештәр, поляк тарихсылары фекеренсә, тәүге сиратта «Солидарность» профсоюз хәрәкәте эшмәкәрлегенә һәм уны папа Иоанн Павел II яҡлап сығыуға бәйле.
Өсөнсө Республика (1989 йылдан)
СССР-ҙағы үҙгәртеп ҡороу сәйәсәте Көнсығыш Европала социалистик лагерҙың юҡҡа сығыуына килтерә.
1993 йылда Польшанан һуңғы совет частары сығарыла.
Бөгөнгө Польша— ирекле баҙар иҡтисады булған демократик дәүләт. Уның күршеләре: Германия (көнбайышта), Чехия, Словакия (көньяҡта), Украина, Белоруссия, Литва (көнсығышта) һәм Рәсәй (Калининград өлкәһе, төньяҡта), диңгеҙҙә айырым иҡтисади зоналар аша Дания һәм Швеция. Польша— Европа Берлеге, НАТО, ООН,ОЭСР, Вышеград төркөмө, Веймар өсмөйөшө һәм башҡа халыҡ-ара ойошмалар ағзаһы. Уны бөгөн Рәсәйгә ҡарата дуҫтарса сәйәсәт алып барыусы ил тип атап булмай. Польша үҙен хатта НАТО-ның Рәсәйгә ҡаршы тороуҙағы форпосы тип тә атай.
Сундум-Юган
Сундум-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Саренго-Юган йылғаһының һул ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ненеха
Ненеха — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Чёрная Холуница йылғаһының һул ярына тамағынан 24 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца  йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Мәскәү зоотехния институты
Тарихы
1918 йылдың 19 июнендә РСФСР Халыҡ Комиссарҙары Советы «Тоҡомло малсылыҡ тураһында» декрет ҡабул итә. Был декрет нигеҙендә тоҡомло барлыҡ малдар йәш Совет Республикаһы милке тип иғлан ителә. Шулай уҡ декрет малсылыҡ торошон яҡшыртыу, дәүләт тоҡомло хужалыҡтарын, тоҡом үҫентеләрен булдыру һәм зоотехния буйынса ғилми эш алып барыу буйынса планлы сараларға ла башланғыс бирҙе. Был сараларҙы башҡарыу өсөн юғары квалификациялы зоотехниктар кәрәк була һәм 1919 йылда (башҡа мәғлүмәттәр буйынса 1920 йылда) Мәскәүҙә Мәскәү юғары зоотехния институты (МВЗИ) асыла. 1920-1921 йылдарҙа ойоштороу комитеты рәйесе, профессор М.М. Щепкин була. Студенттар һаны аҙ булған Мәскәү зоотехника институты өс бинала урынашҡан: бер өс ҡатлы һәм ике ҡатлы биналар< ... > Мәскәү институтының барлыҡ биналары ла бик бай йыһазланмаған. Әммә уның йөкмәткеһе, уның профессорлыҡ башланғысы, уҡыу курсының ҡыҙыҡлы программаһы, яҡшы хужалыҡ, күп юғары уҡыу йорттары булған Мәскәү кеүек гажәйеп мәҙәни үҙәк менән аралашыу мөмкинлеге — былар барыһы ла институтты айырыуса уңай хәлгә ҡуйҙы. Был хәлгә институт, Мәскәү ауыл хужалығы йәмғиәте янында урынашыу ҙа ярҙам итте, ул иң алдынгы ауыл хужалығы фәне, ауыл хужалығын алып барыуҙың иң яҡшы практикаһы менән танышыу мөмкинлеге бирҙе, йәмғиәт ултырыштарында, даими рәүештә үткәрелә торған иң яҡшы лекторҙар — профессор Д.Н. Прянишников, профессор Фортунатов, Петровский кеүек профессорҙарҙың лекцияларында танышырға мөмкин ине. Ҡыҫҡаһы, Мин талантлы ойоштороусы Маргарита Васильевна Фофанова ойошторған иҫ киткес мәктәпкә эләктем.
1923 йылда Мәскәү югары зоотехния институты (МВС) Смоленск бульвары, 57 нче йорт адресы буенча урнашкан.
1925 йылда ветеринария факультеты асыла, ә институт Мәскәү зоотехника институты (МЗИ) исемен ала.
1929 йылда институт составына Ҡазандан күсерелгән, 1925 йылда нигеҙ һалынған хәрби-ветеринария бүлеге инә.
1929 йылда МЗИ составында Главпрофоб (Главное управление профессионального образования) ҡарамағында ике факультет — зоотехника  һәм ветеринария асыла. .
1930 йылда, Халыҡ комитеты комиссарҙары ҡарары нигеҙендә, Мәскәү зоотехния институты үҙгәртеп ҡорола, уның нигеҙендә 4 махсус институт төҙөлә: йылҡысылыҡ, эре мөгөҙлө малсылыҡ, һарыҡсылыҡ һәм зооветеринария институттары.
1930 йылда Мәскәү зоотехния институты һуңғы зоотехниктарҙы әҙерләп сығара.
Каяани сиркәүе
Каяани сиркәүе (фин. Kajaanin kirkko ) — Каяани ҡалаһында (Финляндия) инжил -лютеран ғибәҙәтханаһы
Тарихы
Сиркәүҙең хәҙерге бинаһы 1656 йылда Каяаниның беренсе  сиркәүе булған урында урынлашҡан. Беренсе сиркәүҙе 1716 йылда рус ғәскәрҙәре Төньяҡ һуғыш сиктәрендә  Каяани замогы менән  бер үк ваҡытта емерә. Икенсе мәхәллә сиркәүе 1734—35 йылдарҙа Грепс Норлинг тарафынан төҙөлә һәм килеүселәргә 160 йыл дауамында хеҙмәт итә. Иҫке сиркәү 1895 йылда  һүтелә, әммә уның алтары әлеге  бинаға күсерелә.
Өсөнсө бина 1897 йылда төҙөлә. Декоратив ағас сиркәү архитектор Якоб Аренберг  проекты буйынса төҙөлә. Сиркәү неоготик стилдә һәм  XIX быуат аҙағының конструктив ағас төҙөлөшөнөң    уникаль ҡомартҡыһы булып һанала. Был бинаны семәрле ағас башня ослай. Бинаның эсендә инглиз готик стилендәге гравюралар менән биҙәлгән конструкциялар һаҡланған. Ғибәҙәтхана 800 диндарҙы һыйҙыра ала.
Соипья
Соипья — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Черная йылғаһының уң ярына тамағынан 89 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Берка-фор-дем-Хайних
Берка-фор-дем-Хайних (Berka v. d. Hainich) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 830 кеше йәшәй. Майҙаны — 14,91 км2. Диңгеҙ кимәленән 266 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99826 һәм автомобиль коды — WAK.
Ғәлә әд-Дин мәсете (Синоп)
Ғәлә әд-Дин мәсете (төр. Alâeddin Camii) — Синоптағы (Төркиә) тарихи мәсет, сәлжүк осороноң Төньяҡ Анатолиялағы иң ҙур мәсете. Шулай уҡ Ғәрәп мәсете йәки Ҙур мәсет тигән атамалар менән билдәле.
Урынлашыуы
Мәсет Синоптың тарихи үҙәгендә урынлашҡан. Ул XIII быуат башында Синоп ярымутрауының уртаһында төҙөлгән. Мәсеттән төньяҡта тағы бер тарихи бина, Перване мәҙрәсәһе урынлашҡан.
Тарихы
Төрөк-сәлжүктәр 1264 йылдан ҡалала үҙ контролен яңынан булдырған, ә сәлжүктәр вәзире Перване 1267 йылда мәсетте тергеҙгән. Ҡаланы Исфендиярогуллар ы  баҫып алған, һәм 1340-сө йылдарҙа Ибраһим Исфәндияроғуллы мәсет ихатаһының төньяҡ-көнсығыш мөйөшөндә кәшәнә төҙөгән. 1385 йылда Баязит Жәләл әд-Дин мәсетте киңәйткән. Исфәндияроғуллыларҙың башҡа ерҙәре кеүек, 1460-сы йылдарҙа Синопты ла Ғосман империяһы баҫып алған. Ғосман хакимлығы осоронда мәсеткә бер нисә тапҡыр ремонт үткәрелгән. 1850-се йылдарҙа Синоптың ғосман губернаторы Туфан паша мәсеттең ер тетрәүҙән зыян күргән көмбәҙен .тергеҙгән.
2008—2009 йылдарҙа мәсеткә реставрация үткәрелгән.
Мәсет бинаһы
Мәсет биләмәһе квадраттан ғибәрәт, уларҙың өстән бер өлөшөн — 66 х 22 м2 — мәсет бинаһы, ә өстән ике өлөшөн — 66 х 44 м2 — ихата биләй. Мәсет бинаһының тура мөйөшлө планы унан һуңғы ғосман мәсетенән айырыла. Мәсет ихатаһы 12 метрлыҡ стена менән уратып алынған. Көнбайышта, төньяҡта һәм көнсығышта өс сығыу урыны бар. Тәһәрәт өсөн фонтан ихата уртаһында урынлашҡан.
Мәсеттең өс төп һәм ике бәләкәй көмбәҙе бар. 1853 йылғы ер тетрәүҙән биналар етди зыян күргән, 1860-сы йылдарҙағы реставрация ваҡытында үҙенсәлекле мәрмәр минбар Истанбулға.ебәрелгән. Бинаға ҡуйылған ағас минбар һуңғы өҫтәмә булып тора.
Коблик Евгений Александрович
Коблик Евгений Александрович (1 август 1963 йыл) — Рәсәй орнитологы һәм биогеографы, бик күп ғилми баҫма авторы, Мәскәү дәүләт университеты Зоология музейының орнитология секторында   өлкән ғилми хеҙмәткәр , рәссам-анималист, телетапшырыуҙар алып барыусы, автор йырҙары башҡарыусы.
Биографияһы
Евгений Александрович Коблик 1963 йылдың  1 авгусында Мәскәү өлкәһенең Железнодорожный ҡалаһында тыуған. Бала саҡтан биология һәм рәсем төшөрөү менән мауыға. Ҡоштарға ҡыҙыҡһыныу өлкән синыфта һәм  иртә студент йылдарында барлыҡҡа килә.
1981—1986 йылдарҙа МГПИ-ның география факультетында уҡый. Икенсе курстан һуң Вологда өлкәһенең төньяғына үҙенең беренсе орнитология экспедицияһында ҡатнаша.
МГПИ-ла бер үк ваҡытта «Һынлы сәнғәть, графика һәм сәнғәттәр тарихы» һөнәре буйынса йәмәғәт һөнәрҙәре факультетын тамамлай
1988 йылдан МДУ Зоология музейында эшләй башлай.
1997 йылда «Комплексный анализ эколого-морфологического разнообразия овсянок (Emberizidae, Aves) Старого Света» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай ).
Ғилми һәм ағартыу эшмәкәрлеге
260 фәнни мәҡәлә, 23 фәнни һәм фәнни-популяр китап, конференцияларҙа 41 доклад, 18 доклад тезистары, 8 фәнни-тикшеренеү эштәре авторы булып тора. Наука и жизнь, GEO , Юный натуралист, Вокруг света журналдарында фәнии-популяр мәҡәләләрҙең авторы. Авторҙың бер нисә фәнни монографияһы, журнал мәҡәләләре, энциклопедияларҙа очерктары бар. Айырым жанр булып авторҙың Брэм, Одюбон, Гульдтың хәҙерге баҫмаларына ғилми комментарийҙар тора. Күп баҫмаларҙа Евгений Коблик текст авторы кеүек һәм рәссам-иллюстратор булараҡ та сығыш яһай. Рәссам-анималист сифатында Рәсәй һәм сиктәш илдәр ҡоштарының рәсемдәренең тулы йыйынтығы өҫтөндә эшләй. Унда 200-ҙән ашыу иллюстрацияһа Рәсәй һәм халыҡ-ара баҫмалар, китаптар, белешмәләргә индерелгән. Яр көйөлдөһө һүрәте менән Рәсәйҙең ҡоштар  һаҡлау берләшмәһе эмблемаһы эскизының авторы.
«Диалоги о животных» телетапшырыуы  авторлыҡ коллективы ағзаһы, унда ғилми консультант, текст мөхәррире, сценарист булып сығыш яһай. Сценарийҙар авторы һәм төшөрөүҙәр ҡатнашыусыһы сифатында тулы метражлы «Подводные экспедиции» (10 фильм) һәм «Экстремальная биология» (5 фильм) документаль теле проекттарҙа ҡатнаша— төшөрөүҙәр Рус география йәмғиәте ярҙамы менән үтә.
Библиография
Төп баҫмалары:
Автор баҫмаларҙың тулы исемлеге менән танышырға мөмкин istina.msu.ru
«Русский орнитологический журнал» баҫмаһында һайланма мәҡәләләре
Һайланма мәҡәләләр «Рус орнитология журналында»
Ҡайһы бер фәнни-популяр эштәре
Оло Яг-Лель
Оло Яг-Лель — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Соль йылғаһының уң ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Буренин (Ембулатовка ҡушылдығы)
Буренин — Рәсәй йылғаһы. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ембулатовка йылғаһының уң ярына тамағынан 66 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы бассейны (Рәсәй булеге) Һаҡмар йылғаһынан түбәнерәк, Илек йылғаһын керетмәй. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ(һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Аҙнабаев Рауил Әхмәтйән улы
Аҙнабаев Рауил Әхмәтйән улы (29 март 1959 йыл) — СССР һәм Рәсәйҙең күҙ табибы. Медицина фәндәре докторы (2000), профессор (2011). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2001).
Фәтих Мәхмәт мәсете
Фәтих Мәхмәт мәсете йәки Шалдерван мәсете — Кюстендил ҡалаһындағы мосолман ғибәҙәтханаһы. Элекке йома мәсете. Әлеге ваҡытта эшләмәй һәм дәүләт әһәмиәтендәге мәҙәниәт ҡомартҡыһы тип иғлан ителгән. Бинала музей ойоштороу идеяһы бар. Ҡала тарихында һаҡланып ҡалған берҙән-бер мәсет. Ғосман империяһы документтарынан һәм ул ваҡыттағы 17 быуат ҡалаһының һаҡланып ҡалған һүрәтенән күренеүенсә, Кюстендилда 17 мәсет булған.
Аҙнабаев Рауил Әхмәтйән улы
Биография
Рауил Әхмәтйән улы Аҙнабаев 1959 йылдың 29 мартында Силәбе ҡалаһында тыуа.
Фәтих Мәхмәт мәсете
Фәтих Мәхмәт мәсете Кюстендил ҡалаһының үҙәк өлөшөндә урынлашҡан, әммә емерелеү ҡурҡынысы аҫтында тора.
Тарихы
Балҡан ярымутрауын тулыһынса үҙ контроле аҫтына алыу өсөн Босния короллеген баҫып алыу кампанияһын ойошторған солтан Мәхмәт II, 1463 йылда ғосман армияһы башында Константин ере аша үткән. Урындағы коллекционер хараж Мәхмәт Хан (Хараж Ҡара Мәхмәт бин Али) ҡаланың икенсе йома мәсетен уға бағышланған һәм уның хөрмәтенә аталған ғосман солтанына бүләк иткән.
Аҙнабаев Рауил Әхмәтйән улы
Биография
Юғары уҡыу йортон тамалағас, Рауил Аҙнабаев Өфө күҙ ауырыуҙары ҒТИ‑нда эшләй, ә 2003 йылдан алып төп ғилми хеҙмәткәр вазифаһын биләй. Дауаланыусыларҙы Өфөнөң «Риа-Медоптик» клиникаларында ҡабул итә.
Фәтих Мәхмәт мәсете
Тарихы
Серб ерҙәрен яулап алыу кампанияһынан ҡайтҡас, һәм Босния Ғосман империяһына ҡушылғандан һуң, Мәхмәт II Осогов монастырына килә (Мәхмәт II шулай уҡ православие дине ҡурсалаусыһы булараҡ сығыш яһай), ә 6 йылдан һуң (1469 йылда) һәм болгар ерҙәре бер идаралыҡ (Ғосман империяһы) аҫтында берләшкәндән һуң изге Иоанн Рильскийҙың мәйете Бөйөк Тырновонан Рила монастырына күсерелгән (көнбайыш болгар ерҙәрен «яҡшылыҡҡа яҡынлатыу өсөн» Мара Бранкович быға булышлыҡ иткән).
Аҙнабаев Рауил Әхмәтйән улы
Биография
1987 йылда Башҡортостан комсомолы премияһына лайыҡ була.
2000 йылдар «медицина фәндәре докторы» дәрәжәһенә диссертация яҡлай. 2001 йылда — «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы» исеменә лайыҡ була, 2011 йылдан — профессор.
Фәтих Мәхмәт мәсете
Тарихы
1478 йылда Венеция адмиралы Томазо Малипьеро дождан солох төҙөүгә бойороҡ алған һәм яҙ аҙағында Шкодерҙан (1478—1479 йылдарҙа Шкодерҙы ҡамау барышында һәм 1479 йылда Константинополь килешеүе төҙөү тураһында һөйләшеүҙәр алып барғанда) Кюстендилға килә, унда был ваҡытта ғосман солтаны Мәхмәт II менән өс вәзирҙән торған дивандың (хөкүмәт) лагеры урынлашҡан була.
Аҙнабаев Рауил Әхмәтйән улы
Биография
Рауил Әхмәтйән улының ғилми тикшеренеүҙәре балаларҙа катаракта һәм шуның өҙлөгөүҙәрен иҫкәртеү һәм хирургик ысулы менән дауалау мәсьәләләренә арналған. Аҙнабаев күҙ яҫмығы һәм күҙ мөгөҙсәһенең тыумыштан һәм тормошта килеп сыҡҡан ауырыуҙарын дауалауҙың өр яңы ысулдарын уйлап таба, илдә беренсе тапҡыр кесе йәштәге балалар күҙенең быяла һымаҡ есемен хирургик юлы менән дауалау юлдарын ҡуллана башлай.
Аҙнабаев 200 тирәһе ғилми тикшеренеүҙәр һәм 36 уйлап табыу авторы кеүек билдәле.
Фәтих Мәхмәт мәсете
Архитектураһы
Манараның конструкцияһы ҡыҙыл кирбестән яһалған алты мөйөшлө орнамент менән айырылып тора һәм Кюстендилда һаҡланып ҡалған берҙән-бер орнамент булып тора.
Аҙнабаев Рауил Әхмәтйән улы
Биография
Рәсәй күҙ табиптары ойошмаһында тора, Өфө күҙ ауырыуҙары ҒТИ-ның ғилми кәңәшмәһенең ағзаһы.
Фәтих Мәхмәт мәсете
Архитектураһы
Кюстендил үҙәгендәге археологик ҡаҙыныуҙар күрһәтеүенсә, элек бөтә мәсеттәр ҙә сиркәү булған.
Нестериха (Летка ҡушылдығы)
Нестериха — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Летка йылғаһының уң ярына тамағынан 35 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы башынан Киров ҡалаһына тиклем, Чепца  йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Черек Балка рский
Черек Балка рский (Кара-Су, Елькези-Су) — Рәсәй йылғаһы. Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы,Төньяҡ Осетия — Алания Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Черек йылғаһының уң ярына тамағынан 79 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 54 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Черек йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе йылғалары бассейны.
Сопос
Сопос — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе, Төмән өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға №1250 исемһеҙ йылға ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тавда йылғаһының, инештән тамағына тиклем, инештән алып Морозко ауылы янындағы һыу үлсәү постына тиклем Сосьва йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Тукшумка (йылға)
Тукшумка  — Рәсәйҙәге йылға. Ульяновск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Куйбышев һыуһаҡлағысының уң ярына тамағынан 1570 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Куйбышев һыуһаҡлағысы Камское Устье ҡала тибындағы ҡасабаһынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем, Оло Черемшан йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Зидан Зинедин
Зинедин Язид Зидан (Zinédine Yazid Zidane, زين الدين زيدان, ; әйтелеше: ; 23 июнь, 1972 йыл, Марсель, Франция) — кабил сығышлы күренекле француз футболсыһы һәм тренеры. Футбол тарихында бөйөк уйынсыларҙың береһе тип иҫәпләнә. Үҙ карьераһын Зидан «Канн» клубында үҙәк ярымһаҡсы булып башлай, һуңыраҡ «Бордо» өсөн сығыш яһай, әммә уны бөтә донъяға билдәле француз яһаған клубтар тип «Ювентус» һәм «Реал Мадрид» һанала. Улар составында француз ун ике трофей яулай.
Зидан дүрт тапҡыр (1998, 2000, 2003, 2006) донъяның һәм бер тапҡыр (1998) Европаның, 2004 йылда УЕФА тарафынан һуңғы 50 йыл эсендә иң яҡшы футболсыһы тип таныла. 2016 йылда france football версияһы буйынса тарихта иң яҡшы Француз футболсыһы булып таныла. Уның «Реалға» күсеүе 2001 йылда 75 млн евро тора һәм ул ваҡытҡа бер уйынсыға түләнгән рекордлы сумма булып һанала. Бары тик 8 йылдан һуң, 2009 йылда уның рекордын Роналдо Криштиану үтеп китә, уның күсеүе өсөн 94 миллион евро түләнә.
1994—2006 йылдарҙа Франция йыйылма командаһы өсөн сығыш яһай, дөйөм алғанда уның составында 108 уйын үткәрә һәм 31 гол керетә. Йыйылма команда менән бергә Зидан донъя (1998) һәм Европа чемпионы (2000) була. 2006 йылғы донъя чемпионаты алдынан, команда капитаны булған һәм турнирҙың иң яҡшы уйынсыһы тип танылған француз, мундиалдан һуң, уйынсы карьераһын тамамлауы тураһында иғлан итә.
Һуңынан Зидан Мадридтың «Реалында» эшләй, президент кәңәшсеһе, спорт директоры, икенсе команданың тренеры һәм баш тренер ассистент вазифаларын биләй. 2016 йылдың ғинуарында Зидан Рафаэль Бенитес отставкаға киткәндән һуң тиҙ арала команданың баш тренеры итеп тәғәйенләнә. Команданың баш тренеры булған тәүге ике миҙгелдә Зидан өс тапҡыр Чемпиондар лигаһы еңеүсеһе, Испания, Испания, УЕФА Суперкубоктары еңеүсеһе була, шулай уҡ донъяның клуб чемпионаттарында ике тапҡыр еңеү яулай.
2017 йылдың октябрендә, The Best FIFA Football Awards бүләкләү тантанаһында, «Реалды» быға тиклем бер кем дә өлгәшә алмаған кимәлгә — ике тапҡыр рәттән Чемпиондар лигаһына сығарғаны өсөн донъяның иң яҡшы тренеры тип таныла. 2018 йылда Зидан өсөнсө йыл рәттән Чемпиондар лигаһында еңеү яулай. Еңгәндән һуң бер нисә көн үткәс, француз үҙ теләге менән Мадрид клубынан китеүе хаҡында иғлан итә. Әммә, 2019 йылдың мартында клубҡа кире ҡайта. «Марсель рулеткаһы» футбол финтын булдырыусы тип һанала.
Бала сағы һәм үҫмер йылдары
Зидандың ата-әсәһе 1953 йылда, Алжир һуғышы алдынан Кабилия өлкәһенән Парижға күсенә. Һуңыраҡ, 1960 йылдар уртаһында, улар Марселдең төньяҡ өлөшөнә Ла-Кастеллан (La Castellane) күсә, унда 1972 йылдың 23 июнендә Зинедин тыуа. Ул ғаиләлә иң кесеһе. Унан башҡа ғаиләлә тағы ла дүрт бала була: Лила апаһы, ағалары Джамель, Фәрид һәм Нордин. Зидандың атаһы универмагта кладовщик булып эшләй, ә әсәһе хужабикә була. Зинедин, футболдан тыш, дзюдо менән мауыға, был төр буйынса йәшел билбауға эйә була. Шулай уҡ уны скейтбординг һәм велосипедтар ылыҡтыра, әммә таланты тап футболда асыла. Ул Марселдең башлыса Алжир һәм Марокконан сығыусылар йәшәгән Ла-Кастеллан кварталында уйнай башлай.
Йәштәр клубтары
Атаһы ла вокзал ҡаршы, бер ҡасан «Канн» клубы тренерҙарының береһе Зиданды үҫмерҙәр футбол клубына алырға теләк белдергәс, атаһы ҡаршы килмәй. Тренер егеттең ата-әсәһенә уның яҡшы шарттарҙа йәшәйәсәген һәм яҡшы белем алырын вәғәҙә итә, әммә үҫмергә уҡыу бик оҡшамай. 1987 йылда, 14 йәшендә Зидан үҙенең беренсе контрактына ҡул ҡуя. Тап шул саҡта ул Лазурный Берегтағы Канны курорт ҡаласығына күсенә.
«Канн»
Ул, «Канндың» икенсе бер стажеры — Арно Амадей — менән, Элино ғаиләһендә йәшәй. Элино Канндан алыҫ булмаған Пегом ҡасабаһында тора. Һәм, күнекмәләрҙән ҡайтҡас, ул, Амадей һәм Элиноның кесе улы, Лоран футбол ярышы ойошторалар. Һуңынан ул Канн ҡалаһының үҙәгендә урынлашҡан Мимондағы ятаҡҡа күсә.
Зидан һәр ваҡыт Франция йыйылма командаларының күҙ уңында була. Уның исемен барлыҡ тренерҙар белә, ул ваҡытта уның көслө сифаттары булып техника һәм физик ҡеүәте тора. Бейек, үҙенең йәшенән олораҡ күренә һәм үҙ өҫтөндә даими эшләй. Канндағы дубль тренерҙары — башта Ги Лякомб, ә һуңғараҡ Жиль Рампийон уның үҫешенә ҡамасауламай, бары тик уға йүнәлеш бирә һәм шәхсән эшләй.
Зидандың «Канндың» төп составына команданың Жан Фернандес етәкселегендә Беренсе дивизионға сығыуы менән тап килә. 1989 йылдың 18 майы уның профессиональ футболда дебюты була. Уға 17 йәш тә тулмай. Нант ҡалаһында уҙған 1988/89 йылғы Франция чемпионатының һуңғы туры алдынан урындағы команда менән уйнағанда (улар өсөн ул саҡта Дешам һәм Десайи уйнай) тула. 78-се минутта Зидан Мартинесты алмаштыра. Матч тигеҙ иҫәп — 1:1 менән тамамлана. Юғары дивизионда тәүге голын ул 1991 йылдың 10 февралендә «Нанту» менән уйнағанда, ҡапҡанан сыҡҡан ҡапҡасы аша тупты матур итеп кешә аша тибеп, индерә.
Шлезингер Тереза
Беренсе Австрия республикаһы парламентына беренсе булып һайланған социал-демократ ҡатын-ҡыҙҙарҙың береһе.
Зидан Зинедин
«Канн»
1991/1992 миҙгелдә команда икенсе дивизионға төшә. Йәш булыуына ҡарамаҫтан, Зидан төп составы уйынсыһы булып һанала. 19 йәшендә «Бордо» клубына күсергә ризалаша.
Шлезингер Тереза
Биографияһы
1863 йылдың 6 июнендә Вена ҡалаһында тыуа. Либераль йәһүд сәнәғәтсеһе ғаиләһендә үҫә, ағалары һәм апалары: Экштейн Эмма, Фридрих Экштейн һәм Густав Экштейн.
Зидан Зинедин
«Бордо»
1992 йылда «Бордоның» ул ваҡыттағы тренеры Роллан Курбис талантлы ярымһаҡсыны үҙ командаһына ылыҡтырыу өсөн мөмкин булғандың барыһын да эшләй. 1992 йылдың йәйендә 20 йәшлек Зидан Атлантик яр буйҙарына күсә. Ул ваҡытта командала уның яҡшы дутары — Биксент Лизаразя һәм Кристоф Дюгарри уйнай. Зидан яңы коллективҡа бик тиҙ инеп китә.
Шлезингер Тереза
Биографияһы
1896 йылда Тереза Шлезингер Роза Майредер менән бергә AÖFV-тан Ethischen Gesellschaft Wien конференцияһына вәкил итеп һайлана. Унда улар Вена эшселәренең хәле тикшерелә һәм Тереза социал-демократтар менән тәүге бәйләнеш урынлаштыра. Шул уҡ йылда ул Берлинда (Frauenkongress Internationalen) Австия ҡатын-ҡыҙҙары хәрәкәтенә арналған тәүге халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар конгресында сығыш яһай. Ул социал-демократияның теоретик нигеҙҙәрен өйрәнә һәм Вена университетында социаль этика буйынса Эмиль Райхтың лекцияларын тыңлай. 1897 йылдың көҙөндә Австрия социал-демократик эшселәр партияһы ағзаһы булып китә. 1901 йылда ул Vereins sozialdemokratischer Frauen und Mädchen ассоциацияһын ойоштороусыларҙың береһе була. Йәмғиәттә ҡатын-ҡыҙҙар проблемалары буйынса китаптар яҙа, лекциялар уҡый һәм социал-демократик айлыҡ «Der Kampf», «Arbeiter-Zeitung» һәм «Die Unzufriedene» баҫмаларынжа мәҡәләләр баҫтыра. Беренсе Бөтә донъя һуғышы ваҡытында Виктор Адлерҙың һәм һуңыраҡ Бауэр Оттоуның етәкләгән партияның һул ҡаантында алдынғы фигура була. 1918 йылда ҡатын-ҡыҙҙар өсөн дөйөм һайлау хоҡуғы индерелгәс, Тереза Шлезингер һәм Адельхайд Попп ҡатын-ҡыҙ беренсе тапҡыр һайлауҙа ҡатнаша һәм тауыш бирә алған Милли ойоштороу йыйылышына һайлауҙар алдынан (Konstituierende Nationalversammlung), «Die Vählerin» аҙналыҡ баҫмаһын сығара. Адельхайд Попп, Анна Бошек, Габриэла Профт, Мария Туш һәм Амалия Зайдель менән бергә ул Милли ойоштороу йыйылышы депутаттарының беренсе ҡатын-ҡыҙ социал-демократ-депутаттары иҫәбенә инә. 1919—1923 йылдарҙа — Австрияның Милли советы, һуңынан 1930 йылға тиклем Австрия Федераль советы ағзаһы була. 1933 йылда Тереза Шлезингер партия етәкселегенән сыға, 1934 йылда партия законһыҙ тип таныла.
1938 йылда Австрия берләшкәс, Тереза Шлезингерға, йәһүд булыуы арҡаһында, хәүеф янай һәм ул Францияға ҡаса. Ҡалған ғүмерен Блуа ҡалаһында шифаханала үткәрә, һәм унда 1940 йылдың 5 июнендә вафат була.
Зидан Зинедин
«Бордо»
1992/93 йылдар миҙгелен Францияның иң яҡшы командаһының береһе дебютант булараҡ тип башлай. Бер йыл элек команда президент Клод Безаның мутлыҡтары арҡаһында Икенсе дивизионға төшөрөлгән була. Чемпионатта «Бордо» 4-се урынға сыға һәм үҙенең киләһе миҙгелдә УЕФА Кубогында сығыш яһауын тәьмин итә. Зидан яңы командала беренсе миҙгелдә үк 10 гол индереп, Франция беренселегенең иң яҡшы бомбардиры булып таныла.
Шлезингер Тереза
Биографияһы
1949 йылда Йозефштадт районындағы Wickenburggasse 8 / 14 Schlösselgasse адресы буйынса торлаҡ комплексы «Тереза-Шлезингер-Хоф» (Therese-Schlesinger-Hof) тип атала. 2006 йылда уның хөрмәтенә Веналағы бер майҙанға Schlesingerplatz атамаһы бирелә.
Ғаиләһе
1888 йылда Тереза Экштейн банк хеҙмәткәре Виктор Шлезингерға кейәүгә сыға (Victor Schlesinger). 1890 йылда уларҙың ҡыҙҙары Анна тыуа. Тереза бала табыу ваҡытында биҙгәк йоҡтора һәм ике йыл ауырығандан һуң, инвалид коляскаһында һәм ҡултыҡ таяғы менән генә йөрөй. Ул ауырыған ваҡытта, 1891 йылдың 23 ғинуарында, ире туберкулездан вафат була. Берҙән-бер ҡыҙы Анна адвокат Джозеф Фрейға (Josef Frey) кейәүгә сыға, 1920 йылда үҙ-үҙенә ҡул һала.
Зидан Зинедин
«Бордо»
1993 йылдың 18 сентябрендә Зидан «Марсельгә» ҡаршы ҡунаҡ уйынында уйындан сығарыла. Уның ҡылығын махсус комиссия тикшерә һәм ике матчта уйнайҙан азат итә.
«Ювентус»
Тиҙҙән Зиданға тағы ла абруйлыраҡ клуб — Италияның «Ювентусы» иғтибар итә. Шулай итеп ул 1996 йылда Туринға барып эләгә.
Зидан килгәс, клуб өс тапҡыр рәттән Чемпиондар лигаһының финалына сыға, 1996 йылдың яҙында «Ювентус» Чемпиондар лигаһында еңеү яулай, шул уҡ йылдың аҙағында Токиола Аргентинаның «Ривер Плейт» командаһын еңеп, Футбол буйынса континент-ара кубогын яулай. Шул уҡ йылда Кубоктар кубогында еңгән «Пари Сен-Жерменде» еңеп, УЕФА Суперкубогын ала. Ике тапҡыр, 1997 һәм 1998 йылда, Зидан «Ювентус» менән бергә Италия чемпионы, 1997 йылда Италия Суперкубогы еңеүсеһе була. 1998 йылда ул Европаның иң яҡшы футболсыһы булараҡ «Алтын туп» призына лайыҡ була һәм донъяның иң яҡшы футболсыһы тип иғлан ителә. Әммә был иң төп уңыштан һуң килә, 1998 йылда — Франция йыйылма командаһы донъя чемпионы була. Иң мөһим уйынсыларҙың береһе булып Зидан тора.
«Реал Мадрид»
Зидан «Реал»ға 2001 йылдың йәйендә, ул мәл өсөн рекордлы 75 миллион евро хаҡына күсә. Яңы илгә һәм футболға өйрәнеү уның өсөн ауыр үтә, ул бик оҙаҡ үҙенең ғәҙәти уйынын таба алмай, әммә шул уҡ ваҡытта гол да индерә.
Үҙенең дебют турынан һуң француз Примера бомбардирҙары араһында лидерҙар рәтендә була, әммә ул да, команда ла сағыу уйын күрһәтмәй. Команда тренеры Висенте Дель Боскеға "Реал"дың ғәҙәти уйын схемаһын үҙгәртеп, унда Зидан өсөн урын табырға тура килә. Эҙләнеү 2001 йылдың ноябрендә уңыш килтерә. Әммә Зидан үҙен 2002 йылдың ҡышында ғына күрһәтә башлай. Иҫтәлекле булып 2002 йыл башындағы — «Депортиво» һәм «Валенсия»ға ҡаршы ике уйын тора.
Шул уҡ 2001/2002 йылдар миҙгелендә Зидан Роберто Карлос типкән тупты осоп барған ыңғайы һул аяғы менән тибеп гол идереп, «Реал»ға Леверкузенскийҙың «Байерын» Чемпиондар лигаһында еңергә ярҙам итә. Был матчта мадридтар 2:1 иҫәбе менән еңә, ә Зидандың голы еңеү голы була. 2002/2003 йылдар миҙгелендә ул Испания чемпионы була.
Мадрид клубында Зидан лидер, ул ваҡыттағы «Реал» йондоҙлоғоноң (Зидан, Фигу, Роналдо, Бекхэм, Роберто Карлос, Рауль) иң яҡты йондоҙо тип һанала.
Йыйылма командалағы карьераһы
1994 йылдың 17 авгусында Зидан беренсе тапҡыр Франция йыйылма командаһы футболкаһын кейә. Итәштәрсә матчта француздар Чехия йыйылма командаһынан — 0:2 еңелеп барғас, Эме Жак «Бордонан» килгән 22 йәшлек футболсыны сығарырға баҙнат итә. Ике минут эсендә генә — 80-се һәм 82-се минуттарҙа ике гол индереп, Зидан иҫәпте тигеҙләй. Ҙур халыҡ-ара турнирҙарҙан 1996 йылда Англияла Европа чемпионатында ҡатнаша. Унда Франция йыйылма командаһы ярымфиналға тиклем барып етеп, Чехия командаһынан пенальти серияһында ғына ҡалыша. Ике йылдан һуң, Францияла үткән Донъя чемпионатында Зиза йыйылма команданың төп уйынсыларының береһе була. Турнирҙа Франция «алтын» ала, ә Зидан Бразилия йыйылма командаһына ҡаршы финал уйындарында башы менән 2 гол индерә. 2000 йылда Бельгия һәм Нидерландта Европа чемпионатында Зидан ҡабаттан йыйылма команда лидерҙарының береһе булып таныла. Ул сирек финалда штраф һыҙатынан испандар ҡапҡаһына гол индерә, Португалия йыйылма командаһы менән уйында өҫтәмә ваҡытта пенальти серияһында «алтын гол» индерә. Финалда Франция командаһы Италия командаһын өҫтәмә ваҡытта 2:1 иҫәбенә еңә.
2002 йылда француздарға донъя чемпиондары исемен Япония һәм Көньяҡ Кореяла яҡларға тура килә. Зидан был турнирҙар алдынан йәрәхәтләнгәнлектән, тәүге ике матчта командаһына ярҙам итә алмай һәм улар көтөлмәгән һөҙөмтә менән тамамлана: Сенегал йыйылма командаһынан 0:1 иҫәбенә еңеләләр һәм Уругвай менән тигнҙ иҫәпкә уйнайҙар — 0:0. Зидан, йәрәхәте булыуға ҡарамаҫтан, Дания йыйылма командаһы менән хәл иткес матчҡа сығырға ҡарар итә. Һөҙөмтәлә Франция бер туп та индерә алмай 0:2 иҫәбенә еңелә һәм бер гол да индерә алмайынса төркөмдә иң һуңғы урынды ала.
Португалиялағы 2004 йылғы Европа чемпионатында Зидан төркөм этабында инглиздәргә ҡаршы уйында өҫтәмә ваҡытта ике гол индерә (штрафной һәм пенальти), шул арҡала ғына уйын барышында еңелеп килгән француздар еңеү яулай. Хорватия менән матчта Зидандың пасынан һуң Балкан командаһы һаҡсыһы Игор Тудор тупҡа ҡаршы сығып, үҙ командаһына индерә, бынан тыш, Зидан уйынды мөйөштән башлағанда үксәһе менән пас биреүе менән айырыла. Һөҙөмтәлә матч 2:2 иҫәбе менән тамамлана. Һуңғы турҙа Зидан швейцарҙар ҡапҡаһына гол индерә, 3:1 иҫәбе менән еңеп, төркөмдә беренсе урынға сыға, әммә сирек финалда гректарҙан — буласаҡ чемпиондарҙан ҡалыша. 2006 йылда Франция йыйылма командаһында оло төп уйынсылар күп була, шуға уны алда торған турнирҙың фавориты итеп яҙалар. Зидан мундиал таммаланыу менән ҙур футболдан китәсәген тураһында иғлан итә. Чемпионат көндәрендә уға 34 йәш тула. Франция Көньяҡ Корея һәм Швейцария менән тигеҙ иҫәпкә уйнап, төркөм этабын ышанысһыҙ башлай. Был матчтарҙа Зидан ике һары карточка алып, Того йыйылма командаһы менән хәл иткес уйындарҙы ҡалдырырға мәжбүр була. Франция үҙенең лидерынан башҡа 2:0 иҫәбе менән еңеү яулай һәм төркөмдә икенсе урындан плей-оффҡа сыға. Француздар 1/8 финалында фавориттарҙың береһе — Испания йыйылма командаһын 3:1 иҫәбе менән еңә. Сирек финалда мундиалдың фавориты — Бразилия йыйылма командаһы еңелә: улар үҙҙәрен чемпион итеп хис иткән була, әммә Зидан биргән тупты Тьерри Анри ҡапҡаға индереп, барлыҡ хыялдарын селпәрәмә килтерәләр. Ярымфиналда Зидан Португалия йыйылма командаһына пенальтиҙан еңеү голын индерә. Итальяндар менән финал уйынында ла уның пенальтиһы һөҙөмтәле була, әммә ул Марко Матерацциға һуҡҡаны өсөн уйындан ситләтелә. Француз йыйылма командаһы капитаны Матерацциҙың һүҙҙәренә тупаҫ яуап бирә һәм башы менән уның күкрәгенә төртә, шуның өсөн уйындан сығарыла. Пенальти серияһында итальяндар еңеү яулай. Зидан — тарихта Бразилия футболсылары Пеле, Вава һәм немец Пауля Брайтнерҙан ҡала, донъя чемпионаттарының ике финал матчында гол индереүгә өлгәшкән дүртенсе футболсы.
Франция йыйылма командаһы өсөн матчтар исемлеге
Барыһы: 108 матч / 31 гол; 71 еңеү, 26 тигеҙ иҫәп, 11 еңелеү.
Быстрая Бирюкса
Быстрая Бирюкса — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Бирюкса йылғаһының уң ярына тамағынан 20 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Литва талоны
Литва талондары, дөйөм талондар (рәсми булмаған исеме «вагноркалар») — Литвала башта параллель рәүештә, артабан совет һумы урынына түләү сараһы булараҡ индерелгән ваҡытлы аҡса.
Исеме (лит. vagnorkės; икенсе исеме — žvėriukai — «хайуандар») 1991 йылдың 13 ғинуарынан 1992 йылдың 21 июленә тиклемге Литва премьер-министры Гедиминас Вагнорюстың фамилияһына бәйле.
1991 йылдың 5 авгусында әйләнешкә индерелә һәм 1992 йылдың 1 октябренән Литва Республикаһында берҙән-бер законлы түләү сараһы булараҡ ҡабул ителә. Шулай итеп, Литва һум зонаһынан сыға.
1991 йылғы талондар
«Вагноркаларҙа» Литва фаунаһы һүрәттәре урынлаштырылған (1991 йылғы):
Талондарҙың ваҡ аҡсалары сығарыла —талондың 0,50 һәм 0,10 өлөшө. Ҡабаттан сығарылған аҡсаларҙа ялған өсөн яза тураһында иҫкәртмә өҫтәлә һәм тағы ла бер ваҡ өлөш сығарыла — 0,20.
1992 йылғы талондар
1992 йылда яңы өлгөләре талон сығарыла. — һүрәттәре менән бәләкәй һәм башҡа размерҙа:
1993 йылғы талондар
1993 йыл башындағы модификациялар:
«Вагноркалар» башҡарылыу яғынан ябайлығы һәм ялғандан яҡлау кимәленең түбәнлеге менән айырыла.
1993 йылдың 25 июнендә литтарҙы әйләнешкә индереү менән талондар 100 : 1 нисбәтендә алмаштырыла. Дөйөм талондар әйләнештә 1993 йылдың 20 июленә тиклем ғәмәлдә булалар.
Сырышҡы
Егәҙе ауыл советына ҡарай.
Тарихынан
Сырышҡы ауылы — Белорет районындағы Ҡатай ырыуына ҡараған сик буйындағы һуңғы ауыл.
Ауыл халҡы борондан урман эше, ҡортсолоҡ менән көн күрә, шулай уҡ Егәҙе суйын иретеү заводына ла эшкә йәлеп ителгән була. Завод 1888 йылда кирбес етештереү заводы төҙөүҙән башланып китә. 1893 йылда яңы төҙөлгән заводҡа эргә-тирәләге ауылдарҙан халыҡ ағыла башлай. Улар араһында Сырышҡы ауылынан йөрөп эшләүселәр табыла.
Өфө губернияһы буйынса 1897 йылғы халыҡ иҫәбе мәғлүмәттәре баҫылған китапта 500 кешенән күберек кеше йәшәгән ауылдар исемлеге бар, унда Сырышҡы ла ингән булған
Ә.З. Әсфәндиәровтың «История сёл и деревень Башкортостана и сопредельных территорий» тигән китабында Тамъян-Ҡатай кантоны Ҡатай улусына ҡараған Сырышҡы утарында 1926 йылда 5 кенә йорт булғаны билдәләнгән.
Үҙгәртеп ҡороу йылдары Туҡандағы, Егәҙеләге ойошмаларҙың ябылыуына килтерә, шуның һөҙөмтәһендә Сырышҡы ла юҡҡа сығыу сигенә етә. 2010 йылда үткәрелгән халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ауылда 1 кеше йәшәгән.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Географик урыны
left|thumb|300px|Сырышҡы
Фольклорҙан
Ауылдың мәҙәк атамаһы көләмәстәр сығыуға ла сәбәп булғылай.
Белорет районында элек Сырышҡы тигән ауыл була торғайны. Бына шул ауылдан бер апай поезда китеп бара икән дә, ғәҙәттәгесә һөйләшеп киткәндәр бер юлдашы менән. Араларында һөйләшеү ошолай килеп сыҡҡан: — Һин ҡайһы ауылдан? — ти юлдашы
— Сырышҡынан. Ә һин? — Бөрөшкөнән! — тип турһайған юлдашы, ҡатын юрый шулай яуап бирә тип уйлап.
Һыу сәтләүеге
Рогульник йөҙөп йөрөүсе, йәки һыу сәтләүеге (Чилим, латынса,Trápa nátans) — бер йыллыҡ үҫемлек Евразия ның көньяҡ райондарында һәм Африкала таралған. Дербенниклылар ғаиләһенә (Lythraceae) ҡарай.).
Күлдәрҙә ҡултыҡтарҙа һәм иҫке үҙәндәрҙә, әкрен ғышлы йылғаларҙа үҫә. Оҙонлоғо 5 метрға тиклем етә. Емеше ромб формаһында булып, һәр мөйөшө мөгөҙ һымаҡ ослайып бөтә. Ошоға ҡарап та үҫемлектәрҙең был төркөмөн мөгөҙ емешлеләр семьяһына индерәләр. Емеш эсендә ҙур крахмаллы орлоҡ ята. Ҡытай ҙа был үҫемлекте, кәм тигәндә өс мең йыл инде, үҙҙәре үҫтерәләр.
Ботаник тасуирлама
Чилимдың һабағы һыу аҫтында була., Яҙғыһын емештән үҫеп сыға һәм һыу өҫтөнә ҡалҡҡансы үҫә. Оҙонлоғо 3,6—5 м-ға етә. Тамырҙары йәшкелт, тарбаҡлы, һыу аҫты япраҡтарына оҡшап тора.
Үҫемлектең япрағы ике төрлө: беренсе төрө — һыу аҫтында (ҡаршылаш урынлашҡандар), оҙонсайҙар. Тамырҙан өҫтә,һабаҡ буйлап урынлашҡандар. Икенсе төрө һыуҙың өҫкө ҡатламдарында йөҙә. Йөҙөп йөрөүсе япраҡтары һабаҡ осонда розетка барлыҡҡа килтерәләр. Япраҡ йәймәләре ромб формаһында йәки оҙонсайҙар. Беше тиресәле, ситтәре тигеҙһеҙ тешле, неравнозубчатый буйынса крайы, 2-3 см оҙонлоҡта.
Емеш өлгөрөү ваҡытына һаптары күбеп ҡабара. Уларға һыу өҫтөндә йөҙөп йөрөү өсөн өҫтәмә йөҙөүсәнлек бирә.
Сәскәләре аҡ, япраҡ ҡуйындарында урынлашҡан. Бөжәктәр ярҙамында һеркәләнә. Дүрт Сәскәһендә дүртешәр каса менән таж япраҡсалары һәм һеркәстәр. Емшәне берәү. Урта Рәсәйҙә май — июнь айҙарында сәскә ата..
Емеше — ҡара-көрән сәтләүек. Диаметры — 2-2,5 см ике. Дүрт осло мөгөҙө бар. Рәсәйҙең урта киңлегендә емештәре август — сентябрҙа өлгөрә. Емештәре 12 йылға тиклем тереклеген һаҡлай ала. Әммә күпселеге 1-2 йылда шытып сыға. Үҫемлек орлоҡтан ғына үрсей. Һыу ағымы менән тарала.