cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Таватуй (күл)
Географияһы
Күл Нейва йылғаһы бассейнына ҡарай һәм Үрге Нейва быуаһы менән берҙәм система барлыҡҡа килтерә. Быуаға аҡмаһы күлдең төньяғында урынлашҡан. Һыу өҫтө майҙаны 21,2 км², уртаса тәрәнлеге 5 м тәшкил итә, иң тәрән урыны — 9 м тәшкил итә. Һыу массаһының күләме 119 млн м³ тәшкил итә. Күл диңгеҙ кимәленән 259 метр бейеклектә урынлашҡан, төньяҡтан көньяҡҡа һуҙылған. Оҙонлоғо яҡынса 10 км, киңлеге 3-3,5 км тәшкил итә. Күлдең соҡоро Үрге Исәт гранит массивының көнбайыш өлөшөндә урынлашҡан һәм ер ҡабығының вертикаль йәш ҡуҙғалмалылығына бәйле тектоник сығышлы.
Күл соҡоро боҙлоҡтан һуңғы осорҙа һыу менән тулған һәм уның йәше 10 мең йылдан ашмай. Күлдең ярҙары ныҡ киҫкеләнмәгән. Яр буйлап гранит киҫәктәренең сығынтылары бик күп. Көнсығыш яры көнбайыш ярына ҡарағанда бейегерәк. Күлдә бер нисә утрау бар. Улар араһында таулы (Макарёнок, Голубев), шулай уҡ уйһыу (Сплывень) тауҙар ҙа осрай.
Күлдәге һыу үтә күренмәле, асыҡлығы яҡынса 4-5 метр тәшкил итә. Һыуы ныҡ һалҡын һәм кислород менән туйындырылған. Ноябрҙән алып майға тиклем күл өҫтөндә боҙ япмаһы ята. Күлдең төп туҡланыу сығанағы булып атмосфера яуым-төшөмдәре тора.
Күлдең үҙенсәлеге — яр буйҙарында һыу температураһы үҙәк өлөшөнә ҡарағанда һәр саҡ түбәнерәк. Был күлгә һыуыҡ сығанаҡтарҙан һәм инештәрҙән башланған 30-лаған йылға һәм шишмә ҡойоу менән бәйле. Уларҙың иң эреләре — Оло Шаманиха һәм Оло Витилка. Көньяҡ-көнбайыш яры янында күлде үҫемлек баҫа башлаған. Шаманиха ҡултығы иң һай урыны.
Нейва йылғаһында быуа төҙөй башлағанға тиклем (XVIII быуаттың уртаһы), ике Таватуй күле — Оло Таватуй һәм Бәләкәй Таватуй билдәле була.
Ихтиофаунаһы
Йылғаға хас балыҡтарҙың: сабаҡ, алабуға, этеш йәки шырт балыҡ (ёрш), суртан, ҡомтөрткө (щиповка) кеүек абориген төрҙәре тереклек итә. Һуңыраҡ ҡарабалыҡ, шамбы һәм ҡорман балыҡ ебәрелгән. Климатҡа яраҡлаштырыу буйынса эксперименттар үткәрелә: 1925 йылда чуд алабалығы (сиг), 1932 йылда ладога рипусы климатҡа яраҡлаштырыла. 1952 йылдан алып Таватуй балыҡ үрсетеү заводы эшләй, унда төрлө йылдарҙа муксун балығы, пелядь, сиг һәм рипус гибриды һыуға төшөрөлөп үрсетелә.
Тәбиғәтте һаҡлау
Күл — федераль әһәмиәттәге тәбиғәт ҡомартҡыһы. Эргә-тирәләге урмандар менән бергә һәйкәлдең дөйөм майҙаны 3900 гектар тәшкил итә.
Беренсе донъя һуғышы геройҙары һәйкәле (Дондағы Ростов)
Беренсе донъя һуғышы геройҙары һәйкәле  ― Беренсе донъя һуғышында ҡатнашҡан Урыҫ император армияһы һалдаттарына һәм офицерҙарына арналған Дондағы Ростов ҡалаһы монументтарының береһе. 2014 йылда ҡуйылған. Красноармейская урамы менән Халтуринский тыҡрығы киҫешкән ерҙә скверҙа урынлашҡан.
Һәйкәлде асыу
2014 йыл Беренсе донъя һуғышы башланыуының йөҙ йыллығы. Был һуғышта Рәсәй Антанта яғында ҡатнашты, уның армияһы Көнсығыш фронтта хәрби хәрәкәттәр алып барҙы. 1917 йылда, иң беренсе сиратта революция менән бәйле ил эсендәге тетрәнеүҙәр арҡаһында, фронтта хәлдәр (Приказ № 1) Рәсәй өсөн киҫкенләште. 1918 йылдың мартында власҡа килгән большевиктәр, шарттары буйынса Рәсәй өсөн сиктән тыш ауыр Брест килешеүе төҙөнөләр. СССР-ҙа һуғыш «империалистик» һәм ғәҙел түгел тип аталды, шуға күрә был һуғыш ваҡиғаларына властәр яғынан бик әҙ иғтибар бүленде.
Был ваҡиғаның йөҙ йыллығы Рәсәйҙә һуғыш тураһында иҫтәлектәрҙе мәңгеләштереүгә йәмғиәттә ҡыҙыҡһыныу уянды. 2014 йылда бөтә ил буйынса был тематикаға арналған мәҙәни һәм фәнни саралар үтте.
Беренсе донъя һуғышы геройҙарына һәйкәл Дондағы Ростовта 2014 йылдың 1 авгусында, Рәсәй һуғышҡа ингән көндә асыла. Һәйкәлде тантаналы асыу ҡала мэры, ҡала администрацияһы вәкилдәре, урындағы казактар ҡатнашлығында үтә.
Монумент 3,5-метр бейеклектәге, хәрби форма кейгән, яурынына винтовка аҫҡан һалдаттың бронза һынынан ғибәрәт.
Ростов өлкәһендә Беренсе донъя һуғышы геройҙарына арналған һәйкәлдәр тағы ла бер нисә урында ҡуйыла: : Шахты, Новочеркасск, Батайск ҡалаларында һәм тағы ла бер нисә тораҡ пунктта.
Хәстәрлек системаһы
ООО «Система Забота» — Рәсәй шәхси компанияһы, көн әйләнәһенә зәғифтәргә һәм өлкән йәштәге кешеләргә социаль ярҙам итеү хеҙмәте. 2011 йылда Санкт-Петербургта эшҡыуар Константин Лившиц тарафынан төҙөлгән, хәҙерге ваҡытта Рәсәйҙең күп өлкәләрендә бар. Заказдар «хәүеф төймәһе» принципы буйынса ҡабул ителә, абонент тиҙ арала саҡырыуҙар эшкәртеү үҙәгенә шылтырата ала һәм квалифицикациялы оператор-врачтарҙан ярҙам ала ала.
Тарихы
«Хәстәрлек системаһы» информацион мәғлүмәттәр баҙарының һаулыҡ һаҡлау һәм социаль өлкәһендә 1999 йылдан эшләгән «Леге» компанияһының бер проекты булып барлыҡҡа килә. 2003—2007 йылдарҙа проект Санкт-Петербуртың бер районында теср режимында эшләй һәм «Хәүеф төймәһе» исеме аҫтында эшләй, унда беренсе 500 абонент тоташтырылған булған. Шунда Санкт-Петербургта социаль яҡлау һәм хеҙмәт комитетында презентация үткәрелә, Стокгольм иҡтисад мәктәбе тарафынан иң яҡшы йыл стартапы тип табыла. <!-- В 2008—2009 годах Правительство Санкт-Петербурга приняло решение о поддержке работы компании «Леге» по внедрению системы «Тревожная кнопка» в масштабах города. К программе «Система Забота» присоединилась организация ветеранов спорта и олимпийских чемпионов «Эдельвейс» — количество обслуживаемых абонентов при этом возросло до 6000, в первую очередь обслуживались инвалиды и ветераны Великой Отечественной войны (льготникам на подключение услуги государство выделяло средства из бюджета). Успешной работе компании способствовал тот факт, что в 2010 году в городе был принял закон «О дополнительных мерах социальной поддержки отдельных категорий граждан по финансированию расходов, связанных с предоставлением специализированных услуг экстренной помощи „тревожная кнопка“». Год спустя компания зарегистрировала отдельное общество с ограниченной ответственностью «Система Забота», должность генерального директора занял кандидат экономических наук Константин Лившиц.
В 2012 году компания запустила «Систему» в Гатчине и Карелии, проект получил одобрение наблюдательного совета Агентства стратегических инициатив и Министерста труда и социальной защиты РФ, как эффективный механизм социальной адаптации пожилых людей и инвалидов был рекомендован к внедрению на всей территории России.
Эшмәкәрлеге
Компания үҙенең һәр клиентына «Хәүеф төймәһе» мобиль ҡоролмаһы бирә, с помощью которого клиент может быстро связаться с колл-центром, где на телефоне круглосуточно дежурят квалифицированные операторы-врачи. Центр обработки вызовов оборудован сертифицированным оборудованием — максимальная ёмкость цифровых потоков на основной цифровой телефонной станции составляет 60 цифровых каналов. Оператор при необходимости может вызвать скорую помощь, полицию или другие экстренные службы с оповещением родственников и контролем вызова; оказать психологическую поддержку; организовать уход на дому через сотрудников социальной службы; записать клиента на приём к врачу; вызвать социальное такси; передать заявку специалистам коммунальных служб; предоставить нужную информацию, в том числе о льготах, медицинских и социальных учреждениях. При этом данные о каждом абоненте заблаговременно заносятся в специальную базу данных.
По нашей статистике на вызов экстренных служб приходится только порядка 6 % обращений подопечных. Всё остальное — это очень широкий спектр различных злободневных проблем: медицинских, юридических, бытовых. Разброс тематики обращений очень велик: тут и просьбы разобрать мелкий шрифт на инструкции к лекарствам, и серьёзные консультации по вопросам получения льгот и субсидий, и просто желание пообщаться, получить поддержку, это очень важно для одиноких пожилых людей. И, конечно же, информирование. Зачастую наши подопечные, живущие в отдалённых деревнях, попросту не знают, что могут получить ту или иную социальную или медицинскую услугу.
В рамках городской программы «Долг» по соглашению с Правительством Санкт-Петербурга «Система Забота» выполняет обязательства по предоставлению 200 гражданам специализированных услуг социально-медицинской помощи. Кроме того, компания взаимодействует с Всероссийским обществом инвалидов, объединением ветеранов спорта «Эдельвейс», межрегиональной общественной организацией Союз ветеранов войны в Афганистане «Афганвет», предоставляя свои услуги на благотворительной основе подопечным, не входящим в городскую программу. Некоторые абоненты подключены к программе на безвозмездной основе, среди них члены общественных организаций «Жители блокадного Ленинграда», «Союз Защиты пожилых», «Бывших узников фашистских концлагерей и гетто», «Комитета ветеранов подразделений особого риска РФ». -->
Ыбын-Вож
Ыбын-Вож — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ибань йылғаһының һул ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Лулаг-Игол
Лулаг-Игол — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сабун йылғаһының уң ярына тамағынан 283 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ыджыд-Ёль (Вочь ҡушылдығы)
Ыджыд-Ёль  — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вочь йылғаһының уң ярына тамағынан 81 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Лунг-Еган (Колик-Еган ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Сураш (мәғәнәләр)
Сураш — этноним. Топоним булараҡ та таралған.
Лунг-Еган (Сороминская ҡушылдығы)
Лунг-Еган  — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сороминская йылғаһының һул ярына тамағынан 112 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Донецк (Рәсәй)
Донецк (Гундоровка  1951-1955) — Рәсәйҙең (1951 йылдан алып) Ростов өлкәһендәге  өлкә буйһоноуындағы ҡалаһы. Халыҡ һаны — 48 699 кеше (2016 йыл).
Географияһы
Ҡала Севрский Донец йылғаһы буйындағы төньяҡ-көнсығыш  Донец һырттары армытында,  Дондағы Ростовтың төньяғынан 171 км  алыҫлыҡта ятҡан Изварино станцияһынан 8 км -ҙа, Каменск-Шахты ҡалаһынан көнбайышҡа табан 20 км-ҙа урынлашҡан ҡаланың майҙаны 112 км².
Донецк аша М21 "Волгоград — Украина менән сик"трассаһыүтә. Ҡалала  "Ан-2" самолеттар паркы торған аэродром бар.
Донецкиҙә ике дәүләт сигендә  "Донецк—Изварино" Рәсәйҙән Украина  дәүләтенең Луганск ҡалаһына  үткәреү пункты бар.
Халҡы
1 ғинуар 2016 йыл халыҡ һаны буйынса ҡала Рәсәй Федерацияһы ҡалалары арһында халыҡ иҫәбе буйынса 332 урында}}.
Административ бүленеш
Файл: Donetsk-RF_Pamyatnik_voinam.jpg|справа|мини|260x260пкс|Һәләк булған яугир-геройҙар һәйкәле Файл: Gundorovka_GP.jpg|справа|мини|260x260пкс| Гундоров полкына иҫтәлек билдәһе Ҡала составына 2004 йылда Гундоровский ҡала тибындағы ҡасабаһы индерелә.
Сәнәғәт
Муниципаль берәмек территорияһында үҙ эшсәнлектәрен ғәмәлгә ашарыусы 400-ҙән артыҡ кәсепхана һәм ойошмалар бар. Ҡала сәнәғәте текстиль һәм машиналар төҙөү тармаҡтары предприятиеларын үҙ эсенә ала. Динамик рәүештә бәләкәй бизнес үҫешә.
Ишбаева Роза Баһауетдин ҡыҙы
Ишбаева Роза Баһауетдин ҡыҙы (26 ғинуар 1932 йыл — 21 октябрь 2021 йыл) — мәғариф хеҙмәткәре. 1953—1988 йылдарҙа Бөрйән районы Иҫке Собханғол урта мәктәбенең башҡорт теле уҡытыусыһы. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1978).
Биографияһы
Роза Баһауетдин ҡыҙы Ишбаева 1932 йылдың 26 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Бөрйән районы Аҡбулат ауылында күп балалы ғаиләлә, туғыҙ баланың икенсеһе булып тыуа.
Донецк (Рәсәй)
Балалар учреждениеһы
Ҡала территорияһында 15 балалар баҡсаһы бар
Мәктәп
Шулай уҡ ҡалала 11 мәктәп урта (тулы) дөйөм белем бире мәктәбе бар
Урта һәм юғары белем
Һөнәри училище (5 апрель,1994 йыл) ойошторолған. ААЙ «Донецкий экскаватор» база уҡыу йорто. Һөнәри училище 1984 йылда барлыҡҡа килгән. Уҡыу йорто еңел сәнәғәт предприятиелары өсөн эшселәр әҙерләү маҡсатында асылған.. ГБПОУ РО «ДДТ» 1973 йылда асылған. Техникум дәүләт бюджет һөнәри белем биреү учреждениеһы, Ростов өлкәһе һәм дөйөм һәм һөнәри белем биреү Министрлығы ҡарамағында.
Рәсемдәр галереяһы
<gallery caption="Ҡала күренеше" />
Ишбаева Роза Баһауетдин ҡыҙы
Биографияһы
Институтты тамамлап, пенсияға сыҡҡансы Иҫке Собханғол урта мәктәбендә 40 йыл башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы булып эшләй. Абруйлы уҡытыусы үҙенең эшләү дәүерендә РСФСР Мәғариф министрлығының Маҡтау грамотаһы (174438-се танытма), КПСС-тың Бөрйән райкомы, Бөрйән район Советы, Бөрйән район халыҡ мәғарифы бүлегенең, Иҫке Собханғол мәктәбе дирекцияһының Почет грамоталары һәм Рәхмәт хаттары менән бүләкләнә.
Наградалары һәм маҡтаулы исемдәре
Роза Баһауетдин ҡыҙы 2021 йылдың 21 октябрендә Бөрйән районының Иҫке Собханғол ауылында вафат була.
Ыджыд-Изья
Ыджыд-Изья — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вычегда йылғаһының уң ярына тамағынан 872 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Лух-Еган
Лух-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сабун йылғаһының һул ярына тамағынан 150 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ыджыд-Ёль (Кузоб-Ю ҡушылдығы)
Ыджыд-Ёль  — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кузоб-Ю йылғаһының уң ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Лыглан-Еган
Лыглан-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Глубокий Сабун йылғаһының уң ярына тамағынан 148 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Лыглын-Еган
Лыглын-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Варен-Еган йылғаһының уң ярына тамағынан 76 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Пабло Неруда
Па́бло Неру́да (Pablo Neruda — төп исем-шәриф итеп ҡабул ителгән псевдоним; тыуғандағы исеме: Рика́рдо Элиэ́сер Нефтали́ Ре́йес Басоа́льто, Ricardo Eliécer Neftalí Reyes Basoalto; 12 июль 1904 йыл — 23 сентябрь 1973 йыл) — Чили шағиры, дипломат һәм сәйәси эшмәкәр, Чили Республикаһы сенаторы, Чили Коммунистар партияһы Үҙәк комитеты ағзаһы. Чилиҙың Әҙәбиәт буйынса милли премияһы (1945), «Халыҡтар араһында тыныслыҡты нығытыу өсөн» Халыҡ-ара Сталин премияһы (1953) һәм Әҙәбиәт буйынса Нобель премияһы лауреаты (1971).
Биографияһы
Пабло Неруда 1904 йылдың 12 июлендә Чилиҙың үҙәк өлөшөндә урынлашҡан Парраль исемле ҙур булмаған ҡалала тыуған. Уның атаһы, Хосе дель Кармен Рейес Моралес, тимер юл эшсеһе була. Йәһүд милләтле әсәһе, Роза Нефтали Басоальто Опасо, мәктәп уҡытыусыһы, Рикардо бәләкәй саҡта туберкулёздан вафат була. Ул үлгәндән һуң сабыйҙың атаһы икенсегә өйләнә һәм яңы ҡатыны Тринидад Кандиа, улы Рикардо менән Чилиҙың көньяғындағы ошо исемдәге коммуна, Каутин провинциияһының һәм Араукания өлкәһенең административ үҙәге булған Темуко ҡалаһына күсеп китә.
Рикардо Рейес ун йәшендә шиғырҙар яҙа башлай. Уның тәүге ижади аҙымдары өсөн тағы ла ике йылдан билдәле чили шағиры Габриэла Мистраль менән танышыу ыңғай йоғонто яһай. 1920 йылда йәш шағир, улының әҙәбиәт менән шөғөлләнеүен өнәп бөтмәгән атаһы менән конфликтҡа инмәҫ өсөн, «Сельва аустраль» журналында шиғырҙарын чех яҙыусыһы Ян Неруда исеменән алынған «Пабло Неруда» псевдонимы менән баҫтыра. Һуңынан был псевдоним әҙиптең рәсми исеменә әйләнә.
1921 йылда Неруда Сантьяго педагогия институтының француз теле бүлегенә уҡырға инә. Тиҙҙән «Хувентуд» гәзитендә быҫылған «Байрам йыры» («Праздничная песня») шиғыры өсөн Чили студенттар федерацияһы ойошторған конкурста беренсе урын ала. 1923 йылда Неруда үҙ иҫәбенә «Собрание закатов» (1923) исемле тәүге шиғыр йыйынтығын нәшер итә. Әҫәрҙәр ҙур уңыш ҡаҙана, һәм был шағирға «Двадцать стихотворений о любви и одна песнь отчаяния» (1924) тигән китабына сығарыусы табырға ярҙам итә. Был йыйынтыҡ йәш авторға бар Латин Америкаһында киң билдәлелек алып килә.
1926 йылда донъя күргән «Попытка бесконечного человека» шиғыр йыйынтығында Неруда быға тиклемге ижады өсөн характерлы булған модернизмдан авангардизмға күсә. Шул уҡ йылда Неруда Томас Лаго менән берлектә аҡ шиғыр менән яҙылған «Кольца» китабын һәм «Обитатель и его надежда» исемле авангардизм стилендәге ҙур булмаған романанын баҫтыра.
Ceres
Ceres (Церера) — Бостон ҡалаһында урынлашҡан коммерциялы булмаған хоҡуҡ һаҡлау ойошмаһы. 1989 йылда Джоан Бавария был ойошмаға нигеҙ һала. Ойошманың төп маҡсаты — сәскә атҡан һәм экологик яҡтан тотороҡло донъя экономикаһын булдырыр өсөн инвесторҙарҙың һәм эшсе берләшмәләрҙең мобилизацияһы. «Ceres» ойошмаһының эшселәре эш мөнәсәбәттәренең экологик практикаһын ҡабул итеүҙәрен тиҙәйтеү өсөн тарҡау һәм ҡыҙыҡһынған яҡтарҙы (тирә-яҡты һаҡлау өлкәһендәге инвесторҙар, компаниялар һәм йәмәғәт төркөмдәре) берләштереү, яңынан эшкәртелә торған энергия сфераһында программаларҙы алға этәрә, климаттың үҙгәреүе һәм глобаль йылытыу тураһында отчёттар эшләй.
Шулай уҡ «Ceres» углерод сығарып ташлауҙы кәметер һәм экологик таҙа энергетиканы ҙурайтыр өсөн компанияларға, сәнәғәт тармаҡтарына һәм регуляторҙарға баҫым яһай. 1997 йылда Ceres компанияһы эшләгән «Global Reporting Initiative» (GRI) программаһы компанияларға социаль һәм экологик йоғонто яһауҙа халыҡ-ара корпоратив стандарт була. Бизнестың климаттың үҙгәреүенә йоғонто яһай тигән мәғлүмәттең таралыуы арҡаһында Ceres климатик ҡыйыулыҡтар компанияның билдәһенең айырып алғыһыҙ өлөшө булырға тейеш икәнәне өлгәшә.
2006 йылда Ceres социаль эшҡыуарлыҡ өсөн Сколл фондынан премия ала. 2007 йылда «Directorship» журналы «Ceres» ойошмаһын корпоратив етәкләүҙә 100 иң йоғонто яһай торған уйынсылар исменә керетә. 2008 йылда «Fast Company» журналынан «Social Capitalist Awards» наградаһын ала. -->
Тарихы
1989 йылда был ойошма барлыҡҡа килә, шул саҡ «Trillium Asset Management» финанс компанияһының президенты Джоан Бавария корпоратив эколог ысулдарын үҙгәртеү маҡсаты менән алда барған тирә-яҡтың һаҡсылары менән килешеү төҙөйҙәр. Ул ойшманы Coalition for Environmentally Responsible Economies йәки Ceres (Церера исемле уңыш һәм уңдырышлыҡ әлиһәһенә бағышлай). Эксон Валдез танкерындағы нефть түгелеү катострофаһынан һуң Ceres «Вальдез принциптарын» эшләп сығара (аҙаҡтан ул "Ceres принциптары"на үҙгәртелә) — корпоратив экологик тәртиптең 10 пунктынан торған кодекс.
1993 йылда, оҙаҡ һөйләшеүҙәрҙән һуң, «Sunoco» америка нефть корпорацияһы — «Fortune 500» исемлегенән булған «Ceres принциптары» буйынса эшләгән тәүге компнаия була. Шунан һуң унлап корпорациялар «Ceres принциптарын» ҡабул итәләр, улар араһында «Fortune 500» исемлегендә булған ундан артыҡ компания бар, улар Ceres кодексына эквивалент булған үҙ экологик принциптарын эшләп сығаралар.
2003 йылда Ceres дөйөм активтары 10,7 триллион долларға тиң булған йөҙҙән артыҡ инвесторҙарҙы берләштергән «Investor Network on Climate Risk» ойошманы ойоштора. Был селтәр контролһеҙ булған климаттың үҙгәреүен туҡтатыр өсөн һәм парник газдарының сығарып ташлауҙарын әҙәйтер өсөн үҙ йоғонто яһай торған рычагы менән ҡуллана. В 2008 году Ceres создала коалицию компаний Business for Innovative Climate and Energy Policy.
Лырин-Игол
Лырин-Игол — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Пылинская йылғаһының һул ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Ыджыд-оз
Ыджыд-оз — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вычегда йылғаһының уң ярына тамағынан 645 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.
Лырин-Игол
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Ыджыд-оз
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Лырин-Игол
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Сәғҙиев Роальд Зиннур улы
Роа́льд Зинну́р улы Сәғҙиев (Роальд Зиннур улы Сәгъдиев/Roald Zinnur uğlı Səğdiev; 1932 йылдың 26 декабрендә Мәскәүҙә тыуған) — СССР һәм АҠШ физигы. РФА-ның тулы хоҡуҡлы ағзаһы (1968 йылдан СССР Фәндәр Академияһы академигы). 1973-1988 йылдарҙа директор СССР Фәндәр Академияһының йыһан тикшеренеүҙәре институты директоры. Химия фәндәре докторы Ринат Зиннур улы Сәғҙиевтың ағаһы.
Биографияһы
Милләте татар. Уға дүрт йәш тулғанда, ғаилә Ҡазанға күсеп ҡайта. Роальд 19-сы урта мәктәпте көмөш миҙалға тамамлай, шунан һуң 1950 йылда Мәскәү дәүләт университетына уҡырға инә, бында физика факультетын тамамлай. Д. А. Франк-Каменецкий һәм Лев Ландауҙың уҡыусыһы. Ландау уны үҙе лаборатория мөдире булған ФИАН-ға алырға уйлай, институттан һуң Сәғҙиев Силәбе янына ебәрелергә тейеш була, ләкин Ландау һәм Капица ярҙамында, уны Игорь Курчатов эшкә ҡабул итә. Шулай итеп ул И. В. Курчатов исемендәге атом энергияһы институтына эләгә. Шулай уҡ Р. З. Сәғҙиев Ядро физикаһы институты СССР Фәндәр Академияһының Себер бүлексәһе Ядро физикаһы институтында ла тәжрибә туплай. ФИАН-да диссертация яҡлай. 36 йәшендә СССР Фәндәр Академияһының академигы итеп һайлана. Диссиденттарға ҡаршы процестар менән бәйле граждандар азатлығын боҙоу факттары буйынса совет властарына яҙылған хаттарға ҡул ҡуйған өсөн баҫымға дусар ителә.
1968 йылда бер нисә тиҫтә совет гражданы СССР властарына адресланған хаттарға ҡул ҡуя, уларҙа авторҙар диссиденттарға ҡаршы процестарға бәйле гражданлыҡ азатлығын боҙоуға ҡаршы протест белдерә. Властар ҡултамға ҡуйыусыларға, шул иҫәптән Новосибирск Академҡаласығында эшләгәндәрҙе эҙәрлекләү ойоштора. 36 йәшлек Сәғҙиев «Академҡаласыҡтан барыһын да ҡыуып сығарырға, әйҙә иретеп ҡойолған ҡурғаш ҡойолма киҫәктәрен тейәһендәр» тигән тәҡдим индерә. Әммә был мәсьәләне тикшергән Б. Шрагин (тулыһынса ышандырырлыҡ булмаһа ла) коллектив исеменән Сәғҙиевтың ҡултамға ҡуйыусыларҙы тәнҡитләүе ул саҡта партиянан ҡыуыуҙы йәки «бүре билеты» алыуҙы аңлатмаһын өсөн кәрәк булыуын, һәм, шелтә менән ҡотолоп, шул уҡ урында эшләүен дауам итә алыуын йәки, икенсе эшкә күсергә ярҙам итеүен күрһәтә. Хатта ҡайһы берәүҙәр, икенсе эшкә күсергә күнгәндән һуң, алдараҡ өмөт тә итмәгән фатир алыуа өлгәште
1973 йылдан алып 1988 йылға тиклем СССР Фәндәр Академияһының Космик тикшеренеүҙәр институты директоры була. Был вазифаны плазма физикаһы өлкәһендә илдең алдынғы белгесе булып биләй. Артабан — Институттың аналитик тикшеренеүҙәр ғилми-методик үҙәге етәксеһе, баш ғилми хеҙмәткәр.
1990 йылдан алып икенсе ҡатынының тыуған төйәгендә, Америка Ҡушма Штаттарында йәшәй. Рәсәйҙә даими була.
Профессор, Колледж-Парктағы Мэриленд университетының «Көнсығыш-Көнбайыш» үҙәге директоры, НАСА эксперты, Ядро һәләкәтенә юл ҡуймау буйынса Халыҡ-ара Люксембург форумының Күҙәтеү советы ағзаһы
«Письма в «Астрономический журнал» журналының редакция коллегияһы ағзаһы, ВИНИТИ-ның Мәғлүмәт баҫмаларын редакция коллегияһы ағзаһы, «Квант» китапханаһының редакция ағзаһы).
Рәсәй Фәндәр академияһы академигы (1991, 1968 йылдан СССР Фәндәр академияһы академигы, 1964 йылдан СССР Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты). Физика-математика фәндәре докторы.
Америка Ҡушма Штаттары Милли фәндәр академияһының сит ил ағзаһы (1987), Америка сәнғәт һәм фән академияһы ағзаһы (1990), Үҫешеүсе илдәрҙең Фәндәр академияһы ағзаһы (TWAS; 1987); , Швеция Король фәндәр академияһының һәм Венгрия фәндәр академияһының сит ил ағзаһы.
1990 йылдың 4 декабренән Папа фәндәр академияһы ағзаһы.
Ислам дине тарихы менән мауыға, был темаға китап яҙа. Планетала белемле ислам үҫентеләре һаҡланып ҡалған, ә көнбайыш цивилизацияһы ислам донъяһына дөрөҫ йүнәлештә үҫешергә ярҙам итә ала, тигән фекер китаптың төп фекере булып тора.
Планетала белемле ислам үҫентеләре һаҡланып ҡалған, ә көнбайыш цивилизацияһы ислам донъяһына дөрөҫ йүнәлештә үҫешергә ярҙам итә ала, тигән фекер китаптың төп фекере булып тора.
1992 йылда "Кешелеккә иҫкәртеү"гә ҡул ҡуя.
Ыджыд-Нам
Ыджыд-Нам — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вишера йылғаһының һул ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Люк-Колен-Еган
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Лягой-Ин
Лягой-Ин — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Мег-Тыг-Еган йылғаһының һул ярына тамағынан 132 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Жеребцов йорто
Жеребцов йорто  — Ростов өлкәһенең Таганрог ҡалаһында Михаил Ильич Жеребцовтың ике ҡатлы айырым йорто. Регион әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекты, 1992 йылдың 18 ноябрендәге 301-се һанлы ҡарар.
Адресы: Таганрог ҡалаһы, Фрунзе урамы, 70.
Тарихы
Ике ҡатлы айырым йорт, Жеребцовтың өйө, XIX быуаттың икенсе яртыһында төҙөлгән. 1860-сы йылдарҙа был йорттоң хужаһы Ольденбург һәм француз агенты Александр Федорович Гемерле була, ул 1870-се йылдарҙа Төньяҡ Германия союзы консулы булып хеҙмәт итә. 1872 йылда, ҡалала городовойҙар идаралығы индерелгәс, Гемерле уның составына индерелә. 1880-се йылдар аҙағында йорт ер биләүсе, 1-се гильдия сауҙагәре, ҡаланың почетлы гражданы М. И. Жеребцовҡа күсә. Был йылдарҙа хаҡ ике тапҡыр, 3,5 меңдән 7 меңгә тиклем арта, моғайын йорт яңы хужаһы тарафынан үҙгәртеп төҙөлгән.
Жеребцов фамилияһы, Кобылин фамилияһы кеүек үк, Антон Павлович Чеховҡа «Ат фамилияһы» исемле хикәйә яҙыуға этәргес булған тигән фараз бар. Йорт 1992 йылда регион әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекты исемлегенә индерелә.
1941 йылда Таганрогты немецтар оккупациялаған ваҡытта ҡалала немец һалдаттары өсөн зина йорто була, икенсеһе — офицерҙар өсөн. Зина йорттарына ҡушып тире ауырыуҙары диспансеры була. Диспансерҙы немецтар Жеребцов йортонда асалар. Бында шулай уҡ венерик ауырыуҙар йоҡторғандарҙы дауалау өсөн стационар була. Стационарҙа 30 кеше дауалана ала, 21 карауат һәм 9 кушетка була.
Ыджыд-Сава-Ёль
Ыджыд-Сава-Ёль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кузоб-Ю йылғаһының һул ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Medic Mobile
Medic Mobile («Мобиль медик») — Америкалағы  коммерцияға ҡарамаған ойошма, коммуникация ҡоролмалары аша үҫеш илдәрендә (нигеҙҙә төпкөл һәм фәҡир төбәктәрҙә) һаулыҡ һаҡлау хеҙмәттәрен тәҡдим итә. FrontlineSMS программа тәьминәтен һәм технологик модулдәрҙе файҙаланып, Medic Mobile медицина хеҙмәткәрҙәренә, ауырыуҙарҙы ҡараусыларға һәм пациенттарға кеҫә телефондары һәм веб-сайт аша сир тураһында етерлек мәғлүмәт тупларға, өйәнәк башланғанда тиҙ ярҙам күрһәтергә, кәрәкле вакциналарҙы билдәләргә, баланы һәм әсәне дауалауҙы ойошторорға булышлыҡ итә. Medic Mobile донъяның егерме илендә, нигеҙҙә Ҡара Африкала, шулай уҡ Азияла, Латин Америкаһында һәм АҠШ-та эшләй. Уның мобиль ҡушымталарын 6 миллионлап кешене хеҙмәтләндергән 8 мең табип һәм шәфҡәт туташы ҡуллана (компания, клиенттар һанын йыл һайын ике тапҡырға арттырып, 2018 йылға 200 мең табипты һәм 100 миллион пациентты хеҙмәтләндерергә йыйына).
Medic Mobile’ның етәксеһе һәм ойоштороусыларының береһе — Джош Несбит. Элгәрерәк ул кеҫә телефондарын эшкәртеүгә йыйыу кампанияһын башлай, уға миллиондарса американ ҡушыла. Джош Несбит Ашока фонды, Echoing Green, Rainer Arnhold һәм PopTech Social Innovation менән тығыҙ хеҙмәттәшлек итә, 2011 йылда Forbes журналы уны донъялағы төп 30 социаль эшҡыуар иҫәбенә индерә.
Африка дауаханаларына ҡуйылған Medic Mobile программа тәьминәте персоналға SMS аша халыҡҡа туберкулёзға һәм СПИД-ҡа тикшереү үтеү кәрәклеген иҫкәртергә, ауырыуҙарҙы тәрбиәләүгә ҡағылышлы һорауҙарға ситтән тороп яуап бирергә, препараттарҙың дозаһын билдәләргә, ВИЧ-лы пациенттарҙы ярҙам төркөмдәре менән тоташтырырға, табиптарға алыҫ төбәктәргә йөрөү өсөн китеүсән ваҡытты һәм яғыулыҡты экономияларға мөмкинлек бирә. 2014 йылда Medic Mobile социаль эшҡыуарлы ҡ өсөн  Сколл фондының премияһына лайыҡ була.
Картон Черноземье (яуаплылығы сикләнгән йәмғиәт)
«Картон Черноземье» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте — көнкүреш ҡалдыҡтарын эшкәртеү өлкәһенә ҡараған Рәсәй шәхси компанияһы. 2009 йылда асылған, нигеҙҙә ҡағыҙҙан ҡатырға етештереүҙә, шулай уҡ пластикты һәм плёнканы ҡайтанан эшкәртеүҙә махсуслаша. Күберәк Воронеж, Ростов һәм Волгоград өлкәләрендә эш итә, төбәктең экологик хәүефһеҙлеге тармағындағы төп предприятие, Бөтә Рәсәй һәм халыҡ-ара социаль эшҡыуарлыҡ конкурстары лауреаты.
Тарихы
Компания 2009 йылда Воронеж өлкәһенең Семилуки ҡалаһында эшҡыуарҙар Игорь Забоев һәм Петр Бойков тарафынан нигеҙләнгән, быға тиклем улар төҙөлөш бизнесы менән шөғөлләнә, ләкин иҡтисади кризис арҡаһында эштән яҙа. «Семилукиҙа ул саҡта сүп-сар шул тиклем күп ине, бөтә ерҙә ел ҡағыҙҙарҙы осороп йөрөтә. Һәм беҙ шунда аҡса эшләп ҡарарға булдыҡ. Беҙгә пластик шешәләр йыйып тапшырыу иң отошлоһо булып тойолдо, ә ҡағыҙ һәм ҡатырға ул саҡта беҙҙең социаль бурысҡа әйләнде. Ҡаланы таҙартҡы килде».
2010 йылда эшҡыуарҙар «Картон Черноземье» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтен теркәтә һәм производствоны Семилуки районының Девица ауылына күсерә, бынан тыш компания күршеләге Хохольский районын һәм бөтөн Воронежды үҙләштерә башлай. Воронеж өлкәһенең хакимиәте фирманы экология өлкәһендәге иң яҡшы стартап тип таба һәм уға 300 мең һумлыҡ грант бүләк итә, ошо аҡсаға икенсел сеймалды тығыҙлау өсөн пресс һатып алына.
2012 йыл йомғаҡтары буйынса, компанияның әйләнеше 12 миллион һумға етә, ә саф табыш 110 мең һум була. Семилуки хакимиәте проектты социаль әһәмиәтле тип таба һәм предприятиеға һатыу итеү иғлан итеп тормайынса ҡала эсендә ер участкаһы бүлә. Компания «Рәсәйҙә йәштәр бизнесы» программаһында ҡатнаша һәм Лондонда Prince’s Youth Business International абруйлы халыҡ-ара конкурсында «Экология буйынса йыл эшҡыуары» номинацияһында еңә. Принц Чарльз идеяһы буйынса ойошторолған конкурста донъяның 35 иленән меңдәрсә дәғүәсе ҡатнаша.
2013 йылда « Беҙҙең киләсәк » төбәк социаль программалары фондының Бөтә Рәсәй социаль эшҡыуарҙар конкурсында еңеү яулай һәм өс йылға бирелгән 4 миллион 250 мең һумлыҡ процентһыҙ заёмға эйә була. Был аҡсаға Финляндия ла сүп-сар өсөн махсус контейнерҙар һәм уларҙы хеҙмәтләндерә торған машина һатып алына. Һәр контейнер күләме буйынса стандарт ҙурлыҡтағы өс бакка тиң ныҡлы тоҡтан ғибәрәт, тоҡ махсус соҡорға урынлаштырылған, ер өҫтөнә уның люк менән ҡапланған ауыҙы ғына сығып тора. Был инновацион технология икенсел сеймал йыйыуҙы уңайлаштыра һәм, йорт алдында теҙелеп ултырған иҫке йәмһеҙ бактарҙан ҡотолоп, контейнер майҙансыҡтарын тәртиптә тотоу мөмкинлеген бирә. Артабан BioFinn тигән фин компанияһы менән Семилуки утҡа сыҙамлы әйберҙәр заводы территорияһында ошондай сүп контейнерҙары сығарыу цехы асыла — ҡорамалдар һатып алыуға 10 миллион һум инвестиция һалына.
2013 йылда әйләнештә 48 миллион һум була, саф табыш 420 мең һумға етә.
Пётр Бойков менән Игорь Забоев эшҡыуарҙарҙың төп халыҡ-ара Entrepreneur of the Year Awards конкурсының Рәсәйҙәге этабында «Экология һәм сәләмәтлек» номинацияһында еңә, март айында Дубайҙа уҙған Youth Business International халыҡ-ара конкурсының финалына үтә. 2015 йылдың мартында, Воронеж өлкәһенең бәләкәй һәм урта бизнес өлкәһендәге төп компания булараҡ, «Картон Черноземье» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте IX Петербург Бәләкәй һәм урта бизнес партнериатының экспонентташы булды һәм губернатор Алексей Гордеев етәкселек иткән делегация составына инде. Майҙа Пётр Бойков Мәскәүгә Бөтә Рәсәй Социаль эшҡыуарҙар слётына саҡырыу алды, унда «Беҙҙең осорҙа икенсел сеймалды айырып йыйыуҙың көнүҙәклеге» тигән темаға телмәр менән сығыш яһаны. Бынан тыш, Пётр Бойков менән Игорь Забоев, «Картон Черноземье» йәмғиәтен нигеҙләүселәр булараҡ, «Яҡшылыҡ импульсы» Бөтә Рәсәй премияһының «Социаль эшҡыуарлыҡ үҫешенә индергән шәхси өлөш өсөн» номинацияһында икенсе урынға лайыҡ булды.
Эшмәкәрлеге
Әлеге ваҡытта «Картон Черноземье» Воронежда һәм Рәсәйҙең башҡа төбәктәрендә ҡатырға, макулатура, ПВХ, ПВД, ПНД плёнкалары һатып алыу, сорттарға айырыу һәм эшкәртеү эшмәкәрлеген тормошҡа ашыра. Теләһә ҡайһы милек төрөнә ҡараған магазиндарҙан, супермаркеттарҙан, айырым кешеләрҙән эшкәртеүгә ҡатырға ҡаптар һатып алына. Компания ай һайын 1500 тонна ҡағыҙ ҡалдыҡтары, 120 тонна плёнка, 60 тонна пластик эшкәртә.
Предприятиеға сеймалды X5 Retail Group, «Роснефть», Воронеж өлкәһендәге «Сбербанк», РЖД, йәмәғәт туҡланыуы предприятиеларынан «Русский аппетит» һәм «Макдональдс» кеүек эре компаниялар бирә. Эшкәртелгән материалдарҙы алыусы төп предприятиелар — Украиналағы Киев ҡатырға-ҡағыҙ комбинаты, Пензалағы «Маяк» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, Дондағы Ростовтағы «Ҡағыҙ фабрикаһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте, Волгоградтағы «Снежинка» ПК-һы, Svenska Cellulosa Aktiebolaget’тың Тула филиалы, Эстония һәм Финляндиялағы ҡағыҙ комбинаттары. 2016—2019 йылдарҙа предприятиены икенсел сеймалдан ҡулланыуға әҙер продукция етештереүсе тулы циклға күсереп модернизациялау планлаштырыла.
Социаль әһәмиәте
«Картон Черноземье» етәкселәре халыҡ араһында сүпте айырып йыйыу концепцияһын аңлатыу буйынса әүҙем эш алып бара, алға киткән илдәрҙә ул тормош нормаһы һаналһа ла, Рәсәйҙә таралыу тапмаған. Улар экомәҙәни үҫеш планын төҙөгән, атап әйткәндә, мәктәптәрҙә лекциялар, макулатура йыйыу акциялары үткәрелә, төбәктең коммерцияға ҡарамаған экологик ойошмалары менән хеҙмәттәшлек юлға һалынған, шул иҫәптән «Экологик сәйәсәт үҙәге» Воронеж төбәк йәмәғәт ойошмаһы менән бәйләнеш урынлаштырылған, уның менән берлектә территорияларҙы таҙартыу һәм йыйыштырыу саралары ойошторола. Контейнер майҙансыҡтарында махсус уҡытылған кешеләр — ҡалдыҡтарҙы сорттарға айырыусылар — дежурҙа тора, улар шулай уҡ ҡала халҡына аңлатыу эше лә алып бара.
Фекерҙәр
«Эксперт» журналы күҙәтеүселәре фекеренсә, «Картон Черноземье» предприятиеһын үҫтереү планы бик уңышлы төҙөлгән, ул социаль һөҙөмтәне лә, иҡтисади тотороҡлолоҡто ла берләштерә: «Өлкәлә яңы эш урындары, икенсел сеймалды йыйыу мәҙәниәтен формалаштырыу, экологик хәлде яҡшыртыу — һәм шул уҡ ваҡытта бизнес күләмен, тимәк, табышлылыҡты ла, үҫтереү».
Ын (Нем ҡушылдығы)
Ын  — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Нем йылғаһының һул ярына тамағынан 46 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 114 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Ыктыл
Ыктыл — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Көньяҡ Мылва йылғаһының һул ярына тамағынан 66 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 68 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Лярекен-Игол
Лярекен-Игол — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кулын-Игол йылғаһының уң ярына тамағынан 263 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Кесе Запорная (Ваха ҡушылдығы)
Кесе Запорная — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Вах йылғаһының һул ярына тамағынан 66 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ырешаёль
Ырешаёль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Лёк-Кэм йылғаһының уң ярына тамағынан 0,4 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Кесе Лосёвая
Кесе Лосёвая — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Мег-Тыг-Еган йылғаһының уң ярына тамағынан 29 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Эжъес-Ю
Эжъес-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вычегда йылғаһының һул ярына тамағынан 582 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 68 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Кесе Максатка
Кесе Максатка — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Колик-Еган йылғаһының һул ярына тамағынан 165 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ғатаулла Әбделмаликов
Ғатаулла Әбделмалик улы Әлибаев (Ғатаулла ишан; 1836—1914) — башҡорт дин әһеле, ишан. Нәҡшбәндиә тәриҡәте ағзаһы.
Биографияһы
Вәлит ауылы мәсете ҡарамағындағы мәктәптә башланғыс дини белем ала. Зәйнулла Рәсүлев менән бергә Истанбулда уҡыуын дауам итә.
Туған яғына ҡайтҡас мәҙрәсә аса, бында Нәҡшбәндиә суфый тәриҡәтенең тәғлимәтен уҡыта. Консерватив ҡарашлы дин әһелдәре тарафынан уҡыуҙа яңы ысулдар индереүҙә ғәйепләнә. 1873 йылда властар тарафынан Зәйнулла Рәсүлев менән бергә Вологда губернаһына һөргөнгә ебәрелә.
1881 йылда туған яғына ҡайта һәм үҙенең мәҙрәсәһендә эшләй. Мосолман мәғарифын реформалауҙа (йәдитселек) әүҙем ҡатнаша.
Кесе Мулька
Кесе Мулька — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Комсес-Еган йылғаһының һул ярына тамағынан 9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.
Ғатаулла Әбделмаликов
Биографияһы
Хаж ҡыла. Дауалау эше менән шөғөлләнә, әүлиә булараҡ таныла.
Кесе Мулька
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ғатаулла Әбделмаликов
Биографияһы
Туған Вәлит ауылында 1914 йылда вафат була.
Ғиләжетдинов Тажетдин Баһауетдин улы
Ғиләжетдинов Тажетдин Баһауетдин улы (2 май 1924 йыл — 14 август 2012 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, уҡсылар полкының взвод командиры. Майор (2000). Советтар Союзы Геройы (1945). Милләте — башҡорт.
Биографияһы
Тажетдин Баһауетдин улы Ғиләжетдинов 1924 йылдың 2 майында Башҡорт АССР-ының Бөрө кантоны Оло Баҙраҡ ауылында тыуған.
1942 йылдан — Ҡыҙыл Армияла. 1942 йылдың декабрендә Гурьев хәрби пехота училищеһын тамамлай.
1943 йылдан Көньяҡ, 4-се Украин һәм 1-се Балтик буйы фронттарында хеҙмəт итə. 1944 йылдан — ВКП(б)/КПСС ағзаһы.
1945 йылдың ноябренән капитан Ғиләжетдинов Т. Б. — отставкала. 1960 йылда Октябрҙең 40 йыллығы исемендәге Башҡорт дәүләт университетын тамамлай. Борай районы Баҙраҡ мәктәбендә — уҡытыусы, райондың халыҡ мәғарифы бүлеге мөдире, КПСС райкомының икенсе секретары, Баҙраҡ урта мәктәбе директоры булып эшләй.
Отставкалағы майор (2000 йыл). Борай районы Оло Баҙраҡ ауылында йәшәй, артабан республиканың баш ҡалаһы Өфөгә күсә.
2012 йылдың 14 авгусында Советтар Союзы Геройы Өфөлә вафат була. Тыуған ауылында ерләнә.
Батырлығы
Ҡырымды немец-фашист илбаҫарҙарынан азат итеү өсөн алыштарҙа ҡаһарманлыҡ күрһәтә.