cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Пашаева Ғәнирә Әләскәр ҡыҙы
Биографияһы
1998 йылдан башлап репортер, хәбәрсе, мөхәррир, баш мөхәррир, баш мөхәррир, баш мөхәррир урынбаҫары һәм ANS TV телевизион компанияһының Яңылыҡтар бүлегендә баш мөхәррир урынбаҫары булып эшләй. 2005 йылда Гейдар Алиев Фонды йәмәғәтселеге менән бәйләнеш буйынса бүлеген етәкләй.
Игнатьев Семён Денисович
Биографияһы
Семён Денисович Игнатьев 1904 йылдың 1(14) сентябрендә Херсон губернаһының Елизаветград өйәҙе Карловка ауылында ярлы крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Милләте украин.
Вәлиханов Әғзәм Вәлихан улы
Биографияһы
Ике Ленин ордены, Октябрь Революцияһы ордены, 2-се дәрәжә Ватан һуғышы миҙал менән бүләкләнгән.
Игнатьев Семён Денисович
Биографияһы
1914 йылдан алып 1919 йылға тиклем ата-әсәһе күсеп йәшәй башлаған Термезда (Урта Азия) мамыҡ таҙартыу заводында эшләй. Һуңынан Бохара тимер юлы оҫтаханаларында слесарь ярҙамсыһы булып эшләй. 1919 йылдың аҙағынан Бохара тимер юлы баш депоһының комсомол ячейкаһы секретары була. 1919 йылдан комсомолда, Аму-Дарья комсомол өлкә комитеты ағзаһы. 1920 йылдан ВЧК органдарында, профсоюз һәм комсомол эшендә. Промакадемияға инер алдынан һуңғы вазифаһы — 1931 йылдың декабренән август 1929 йылды авгусына тиклем ВЦСПС-тың Урта Азия бюроһының сектор мөдире.
Пашаева Ғәнирә Әләскәр ҡыҙы
Милли йыйылыш
2005 йылдың 6 ноябрендә 105-се Товуз һайлау округы депутаты итеп һайлана. Халыҡ-ара мөнәсәбәттәр һәм парламент-ара бәйләнештәрҙең Милли йыйылыштың даими комиссия ағзаһы булып тора. Әзербайҗан менән Грузия араһында парламент-ара мөнәсәбәттәр буйынса эшсе төркөм етәксеһе, Әзербайжан — Һиндостан, Әзербайҗан — Төркиә, Әзербайҗан — Япония эшсе төркемдәре ағзаһы.
Вәлиханов Әғзәм Вәлихан улы
Биографияһы
Әлмәт ҡалаһы паркының Батырҙар аллеяһында Вәлихановтың бюсы ҡуйылған.
Игнатьев Семён Денисович
Биографияһы
1931 йылдың авгусынан 1935 йылдың сентябренә тиклем Сталин исемендәге Бөтә Союз промакадемияһының авиация факультетында уҡый. Самолеттар эшләү буйынса инженер-технолог һөнәрен ала.
Юғары уҡыу йортон тамамлағандан һуң 1935 йылдың октябренән 1937 йылдың октябренә тиклем ВКП(б)-ның Үҙәк Комитетының Сәнәғәт бүлеге мөдире А. А. Андреевтың ярҙамсыһы.
Пашаева Ғәнирә Әләскәр ҡыҙы
ПАСЕ
2006 йылдың 23 ғинуарынан Европа Советы парламенты ассамблеяһында Әзербайжан делегацияһының әүҙем  ағзаһы. Европа Советының «Европа демократтары төркөмөнә» инә. Тигеҙлек һәм дискриминация мәсьәләләре буйынса комитеттың, шулай ук миграция, ҡасаҡтар һәм күсенеп килгән заттар мәсьәләләре буйынса комитет тулы хоҡуҡлы ағзаһы. Европа советында Әзербайжандың башҡа вөкиле — Сәмед Сәидов менән бергә сәйәси һәм демократия мәсьәләләре буйынса  комитеты ағзаһы.
Игнатьев Семён Денисович
Биографияһы
1937 йылдың 25 октябренән 1943 йылдың 7 мартына тиклем — ВКП(б)-ның Бүрәт-Монгол өлкә комитетының беренсе секретары, СССР Юғары Советының һәм БМАССР-ы Юғары Советы депутаты була.
1943 йылдан алып 1946 йылдың 13 апреленә тиклем — партияның Башҡортостан өлкә комитетының беренсе секретары. Артабан «ВКП(б)-ның Үҙәк комитетында яуаплы эштә файҙаланыу өсөн» Мәскәүгә ҡайтарыла, Н. С Патоличевтың үрләтелгән кешеһе (выдвиженец).
Пашаева Ғәнирә Әләскәр ҡыҙы
Ижтимағи эшмәкәрлеге
Пашаева Ғәнирә «Евразия тикшеренеүҙәренең халыҡ-ара институты» йәмғиәте берләшмәһенең рәйесе булып тора.
2012 йылдың авгусында Ғәнирә Пашаева Сомалиға бара, унда  ике аҙна дауамында  Сомали йәштәренә урта медицина  белемен алыуҙа ярҙам күрһәтә.
Игнатьев Семён Денисович
Биографияһы
1947 йылдан 1949 йылға тиклем — Белоруссия Компартияһы Үҙәк комитетының секретары, икенсе секретары, Белоруссия Компартияһы Үҙәк комитетының Бюроһы ағзаһы.
Пашаева Ғәнирә Әләскәр ҡыҙы
Ижади карьераһы
2010 йылдың 8 ноябрендә «Хазар» университетында  (Баҡы) Пашаева Ғәнирәнең Мостафа Кемал Ататөрк тураһында «Большой человек, которого потерял мир» китабының  презентацияһы ойошторола.
Игнатьев Семён Денисович
Биографияһы
1949 йылдан — Урта Азия ВКП(б)-ның Үҙәк комитеты секретары, Үзбәкстан буйынса ВКП(б)-ның Үҙәк комитеты вәкиле.
1950 йылдың 30 декабренән 1952 йылдың 16 февраленә тиклем ВКП(б)-ның Үҙәк Комитеты партия, профсоюз һәм комсомол органдары бүлеге мөдире.
Пашаева Ғәнирә Әләскәр ҡыҙы
Ижади карьераһы
2011 йылдың 22 ноябрендә Баҡы   «Park Bulvar» үҙәгенең «Али и Нино» магазинында Ғәнирә Пашаеваның  «Её любовные письма»  исеме аҫтында китаптары презентациялана һәм һатыуға ҡуйыла, был китапта йәш ҡыҙҙың һөйгәненә яуапһыҙ мөхәббәте, мөхәббәт көсөнөң бөйөклөгө тураһында әйтелә. 2011 йылдың декабрендә Әзербайжанда китап һатыу буйынса лидеры булып китә.
Игнатьев Семён Денисович
Биографияһы
Үҙәк комитеттың партия һәм комсомол органдары бүлеге мөдире Игнатьев 1951 йылдың 11 июлендәге махсус ҡарарға ярашлы дәүләт именлеге министрлығы вәкиле итеп тәғәйенләнә .1951 йылдың 9 авгусынан 1953 йылдың 5 мартына тиклем СССР-ҙың дәүләт именлеге министры (ул вазифала булған саҡта «Табиптарҙың эше» һәм «Мингрель эше» тағатыла), бер үк ваҡытта КПСС-тың Үҙәк комитетының бүлеген етәкләй, ә һуңынан Сталиндың һағында күп йылдар дауамында торған һаҡ начальнигы Н. С. Власикты эштән ситләткәндән һуң шәхсән үҙе Дәүләт именлеге министрлығы һағы идаралығын етәкләй. Сталиндың вафатынан һуң министрлыҡ Эске эштәр министрлығы менән берләштерелә, уның етәксеһе Л. П. Берия була, Игнатьев КПСС-тың Үҙәк комитетының секретары булып китә.
Пашаева Ғәнирә Әләскәр ҡыҙы
Ижади карьераһы
2013 йылдың 24 июнендә «Евразия тикшеренеүҙәренең халыҡ-ара институты» йәмғиәте берекмәһе рәйесе ойошторған «Мост души между Карабахом и Анадолу» проекты сиктәрендә  Әзербайжан милли йыйылышы депутаты Ғәнирә Пашаева һәм «Govkhar Group» тарафынан Мөслим Магомаев исемендәге Әзербайжан дәүләт филармонияһы сәхнәһендә патриотик йырҙар башҡарыусы төрөк йырсыһы Мостафа Йылдыздоғандың концерты үтә, ул Әзербайжан бойондороҡһоҙлоғо өсөн Ҡарабах һуғышында һәләк булған батырҙыр иҫтәлегенә, милли геройҙарға, Ҡарабах һуғышы ветерандарына һәм инвалидтарына, уларҙың ғаиләләренә, ҡасаҡтарға һәм мәжбүри күскенселәргә арнала.
Игнатьев Семён Денисович
Биографияһы
Табиптарҙы иреккә сығарғандың иртәгәһенә («табиптар эше» буйынса), 1953 йылдың 5 апрелендә, КПСС-тың Үҙәк комитеты ағзаларынан һораулама алына һәм Игнатьев С. Д. элекке дәүләт именлеге министрлығын етәкләгән саҡта ебәргән етди хаталары өсөн КПСС-тың Үҙәк комитеты секретары вазифаһынан бушатыла. Комитет ағзалары шулай уҡ 1953 йылдың 28 апрелендә һораулама аша Игнатьевты КПСС-тың Үҙәк комитеты составынан сығаралар. Берия тәҡдиме буйынса КПСС-тың Үҙәк Комитеты ҡарамағындағы Партия контроле комитетына Игнатьевтың партиялылығы тураһында мәсьәлене ҡарау ҡушыла.
Пашаева Ғәнирә Әләскәр ҡыҙы
Ижади карьераһы
2013 йылдың 1 июлендә Баҡыла Бульвар Паркында «Али и Нино» магазинында Ғәнирә Пашаеваның һәм Әзербайжандың атҡаҙанған артисы Тунзәлә Агаеваның берлектәге проекты — «İkimizin yerinə…» (әзерб. «За нас двоих») альбомы презентацияһы үтә, уға Пашаева һүҙҙәренә Агаева башҡарыуында композициялар инә. «İkimizin yerinə…» композицияһын популяр йырсы Эльнур Мәмәдов  башҡара. Презентация ваҡытында проект ҡатнашыусыларының автограф-сессияһы уҙа.
Игнатьев Семён Денисович
Биографияһы
1960 йылдан — Союз әһәмиәтендәге персональ пенсионер, Мәскәүҙә йәшәй. 1983 йылдың 27 ноябрендә вафат була. Новодевичье зыяратында ерләнгән.
Пашаева Ғәнирә Әләскәр ҡыҙы
Наградалары
2011 йылдың 5 мартында әзербайжан-грузин дуҫлығын нығытыуҙа ҙур өлөш индергәне өсөн Ғәнирә Пашаеваны Грузия президенты Михаил Саакашвили Намыҫ ордены менән бүләкләй. Бүләкләү тантанаһы Әзербайжанда Грузия илселегендә үтә. Грузия президенты исеменән орденды Әзербайжандағы Грузия илсеһе  Теймураз Шарашенидзе тапшыра.
2007 йыл
2007 йылдың 19 ғинуарында Әзербайжан парламент журналистарының йәмәғәт берекмәһе депутат Ғәнирә Пашаеваны «Иң әүҙем депутат» һәм «Иң әүҙем һайлау хоҡуғын яҡлаусы» номинацияһында бүләкләй.
2010 йыл
2010 йыл 29 сентябрендә «Әзербайжан йәштәренең яңы быуыны» йәмәғәт берекмәһе депутат Пашаева Ғәнирәне төрөк донъяһы алдында ҡаҙаныштары һәм уның донъяға ҡарашы алдында эшмәкәрлеге өсөн «Төрөк милләте хеҙмәтселәре» бүләгенә тәҡдим итә.
2010 йылдың 30 ноябрендә Ғәнирә Пашаева Төркиәнең иҡтсиад мәнәсәбәттәренең Евразия түңәрәге тарафынан тәүге тапҡыр ойошторолған «2010 — Зәки Вәлиди Туған» премияһына лайыҡ була. Премия 2010 йылдың 2 декабрендә Төньяҡ Кипр Төрөк Республикаһында «21 быуатта төрки донъяһы» темаһына халыҡ-ара симпозиумдың беренсе көнөндә тапшырыла.
2011 йыл
2011 йылдың 16 майында Пашаева Ғәнирә Истанбулда сәйәсәт өлкәһендә Европа союзы гәзитселәренең «Иң яҡшы йылдар» журналистика премияһына лайыҡ була.
2011 йылдың 30 сентябрендә Ғәнирә Пашаева йыл һайын тапшырыла торған «Хазар» милли премияһын ала, уны  традиция буйынса, «Йәш реформаторҙар» йәмәғәте берләшмәһе тапшыра.
2012 йыл
2012 йылдың 29 декабрендә Әзербайжан  милли йыйылыш депутаты Ғәнирә Пашаева закондар сығарыу өлкәһендә уңышлы эшмәкәрлеге өсөн «Одлар Юрду» премияһына лайыҡ була. Премияны Әзербайжандың йәштәр үҙәге, туризмды үҫтереү буйынса йәштәр коалицияһы һәм башҡа йәштәр ойошмалары ойоштора.
2013 йыл
2013 йылдың 30 майында Пашаева Ғәнирә Төркиәнең «Радио эви дярняйи» (RADEV) ҙур медиа ассоциацияһының береһе ойошторған  «Йылдың халыҡ-ара ыңғай мәҙәни илсеһе» премияһына лайыҡ була.
Курля
Курля — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Яя йылғаһының һул ярына тамағынан 154 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Вайда (ҡала)
Вайда (Weida) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 7733 кеше йәшәй. Майҙаны — 12,59 км2. Диңгеҙ кимәленән 231 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 07565-07570 һәм автомобиль коды — GRZ.
Оло Пензер
Оло Пензер — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Бундюр йылғаһының һул ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 60 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Карин Лангебо
Карин Лангебо (Karin Langebo, тулы исеме Hillevi Karin Langebo; 1927—2019) — швед опера йырсыһы (сопрано) һәм арфасы.
Биографияһы
Карин Лангебо 1927 йылдың 5 октябрендә Шеллефтеола музыкаль ғаиләлә тыуа — атаһы  органсыһы һәм хор етәксеһе була, ә әсәһе — сиркәү йырсыһы. Карин апаһы һәм әсәһе менән сиркәү хорында иртә йырлай башлай.
1946 йылда Стокгольмдың Король юғары музыка мәктәбендә уҡый башлай: 1946—1951 йылдарҙа — йырға, 1951—1953 йылдарҙа  — опера йырына, 1947—1953 йылдарҙа —  арфала уйнарға өйрәнә. Карин Лангебо 1951 йылда музыка уҡытыусыһы, ә 1974 йылда уҡытыусы  дипломы ала. Уның уҡытыусылары араһында — Йозеф Хислоп, Арне Суннегард һәм Хьордис Шимберг. Бынан тыш, ул Париж, Вена һәм Зальцбургта уҡый.
1955 йылда Лангебо Кристина Нильсон стипендияһын ала, һәм киләһе йылда Дроттнингхольм һарай театры сәхнәһендә Моцарттың «Притворная простушка» операһында Нинетта роле менән дебют сығышы була. һуңынан Швеция, шулай уҡ сит ил сәхнәләрендә күп һанлы опера ролдәрен башҡара, шулай уҡ музыка концерттарында романстар менән сығыш яһай. Карин Лангебо арфасы булараҡ Швеция радиоһының симфоник оркестрында, Стокгольм филармонияһы оркестрында һәм Король һарай оркестрында ҡатнаша.
1962 йылдан 1966 йылға тиклем осорҙа Лангебо Осло ҡалаһының Норвегия операһында; Исландияның Милли театрында Рейкьявикта эшләй башлай, унда «Свадьба Фигаро» операһында Сюзанна ролен башҡара
Карин Лангебо шулай уҡ радио һәм телевидениела сығыш яһай. 1950—1960 йылдарҙа ул радио хоры ҡатнашыусыһы була, бер нисә яҙмала ҡатнаша. Ике сериалда (Ett resande teatersällskap һәм Dårfinkar & dönickar) ҡатнаша, 1996 йылда ул Скансен этнографик комплексында үткән швед Allsång på Skansen телевизион программаһында ҡатнаша.
1960 йылда йырсы Drottningholmsteaterns vänners förtjänstmedalj миҙалына лайыҡ була; 1964 йылда —Statens konstnärsstipendium стипендияһын, ә 1973 йылда  Stockholms stads kulturstipendium стипендияһын ала. 1985 йылда емешле эшмәкәрлеге өсөн артист килемдәренең Дәүләт гарантияһына эйә була (ғүмерлеккә дәүләт матди ярҙамы)
2019 йылдың 27 ноябрендә Стокгольмда вафат була. Юрсхольм Danderyds kyrkogård зыяратында ерләнә
1953 йылда Карин Лангебо Ларс Лиллибьёрнға (Lars Lilliebjörn) кейәүгә сыға,  1954 йылда улдары Питер тыуа.
Рәмлә бинт Әбү Суфьян
Үмм Хәбибә Рәмлә бинт Әбү Суфьян әл - Ҡураши (أم حبيبة بنت رملة أبي سفيان; вафаты -665 йыл, ) — Мөхәммәт Пәйғәмбәрҙең хәләл ефеттәренең береһе, хаҡ мосолмандар Инәһе.
Биографияһы
Тулы исеме:Үмм Хәбибә Рәмлә бинт Әбү Суфьян Сарх ибн Харб ибн Үмәйә ибн Әбд Шәмс. Ул абруйлы ҡорайыш юлбашсыһы Әбү Суфьян ибн Харбтың ҡыҙы була.
Ислам ҡабул иткәнгә тиклем Рәмлә р.ғ. мәжүсилектән ситләшеп хәнифтәр инанысына күскән була. Ул ире Үбәйдулла ибн Йәһеш менән бергә шәһәҙә әйтә. Ире шуғаса нәсрани диндә булған була. Ҡорайыштарҙың эҙәрлекләүе һөҙөмтәһендә улар Хәбәшстанға (Эфиопия)  һижрәт яһай. Шунда Үбәйдулла көтмәгәндә Исламдан баш тартып, нәсранилыҡҡа күсә. Рәмләне лә үҙе менән ридда (Исламдан баш тартыу) ҡылырға өгөтләһә лә Рәмлә хаҡ диненә тоғро ҡала һәм унан айырыла. Был хәлдән һуң ул Мәккәгә кире ҡайта алмай, сөнки Атаһы Әбү Суфьян мосолмандарҙың ҡан дошманы була.Был хаҡта ишетеп, Мөхәммәт с.ғ.с. ҡатындың тәҡүәлегенә таң ҡала, һоҡлана. Рәсүл Хәбәшстан башлығына - негусҡа үҙенең вәкилен ебәрә һәм ҡатынды Мәҙинәгә ебәреү сараһын күрергә һорай, уның менән никахҡа инергә теләген белдерә. Һижрәнең 7-се йылында улар өйләнешә. Был никах Мөхәммәт Пәйғәмбәргә Мәккә мөшриктәре башлығы Әбү Суфьян менән низағтарҙы кәметергә мөмкинлек бирә. .
Рәмлә бинт Әбү Суфьян бик тәҡүә һәм игелекле ҡатын була. Ул 665 йылда 70 йәшендә баҡыйлыҡҡа күсә. Был осорҙа мосолман иленең башлығы булып уның ағаһы Мүәвиә Әбү Суфьян идара иткән була. Уның  65-тән ашыу  хәҙис ҡалдырғаны билдәле.
Кара-Коль
Кара-Коль — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Шавла йылғаһының уң ярына тамағынан 27 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Буласово
Буласово — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы, Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ҡорһаҡ йылғаһының һул ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк юғала ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дим йылғаһы башынан Бочкарёвка ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Никулкина
Никулкина — Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Кондинское районындағы ауыл. 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата 78 кеше йәшәй.
Почта индексы — 628210, ОКАТО коды — 71116651002.
Климат
Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
Кыртомка
Кыртомка — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тагил йылғаһының уң ярына тамағынан 1,7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 81 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тагил йылғаһыТүбәнге Тагил ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Үҙән
Үҙән (йылға үҙәне) — ғәҙәттә һыу буйҙарында эрозия арҡаһында барлыҡҡа килә.Йылға һыуы ярҙарҙы ашай-ашай йырын, үҙән хасил итә
Василькин
Василькин (Василькино) — Башҡортостандың Бишбүләк районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 3 кеше. Почта индексы — 452051, ОКАТО коды — 80212828002.
Үҙән
Үҙәндәр ғәҙәттә тотош системалар барлыҡҡа килтерә; бер үҙәндән икенсеһе асыла, уныһынан - өсөнсөһө һ.б. - был аҡҡан һыу йырҙаһы буйлап икенсе сығанаҡҡа ҡойғанса дауам итә.
Василькин
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
2002 йылғы Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса бында күпселек— мордва-эрзә йәшәй
Үҙән
Үҙәндәрҙең ҡоролошо
Гидрологтар, геологтар һәм геоморфологтар үҙәндәрҙең ошондайтөп элементтарын билдәләй      :
Яңы үҙәндәрҙең төбө ҙур булмай, ә битләүҙәр йылғаға килеп етә, бер үк ваҡытта яр хасил итә
Кузюг Северный
Кузюг Северный — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кузюг йылғаһының һул ярына тамағынан 67 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Бундюр
Бундюр — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Парбиг йылғаһының һул ярына тамағынан 34 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 77 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Чулым ҡушылған урындан Кеть ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Чулым, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Яман-Һыу
Яман-Һыу — Рәсәйҙәге йылға. Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы, Ставрополь крайы биләмәләрендә аға. Йылға һүғарыуға алына ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбайыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Малка от Кура-Марьинского канала и до устья, Баксан йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе бассейны йылғалары.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Йәғәфәров Мәғәсүм Мотаһар улы
Йәғәфәров Мәғәсүм Мотаһар улы (Ягафаров Магасум Мутагарович, 7 июнь 1939 йыл) — партия органдары һәм ауыл хужалығы ветераны, ғалим, доцент. 1990 йылдың 11 октябрендә БАССР-ҙың ун икенсе саҡырылыш Юғары Советының өсөнсө сессияһында республиканың дәүләт суверенитеты тураһында Декларация ҡабул иткән Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Милләте - башҡорт. Ауыл хужалығы фәндәре кандидаты. Ауырғазы һәм Бүздәк райондарының почётлы гражданы.
Биографияһы
Йәғәфәров Мәғәсүм Мотаһар улы 1939 йылдың 7 июнендә Башҡорт АССР-ының Ауырғазы районы Үрге Ләкәнде ауылында тыуған.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1956 йылда техник училищены тамамлағас, Күмертау ҡалаһының брикетлау фабрикаһы моторисы булып башлай.
1958—1961 йылдарҙа Совет Армияһы сафында хеҙмәт итә.
Распопов Игорь Павлович
Распопов Игорь Павлович (28 ғинуар 1925 йыл — 24 март 1982 йыл) — ғалим-тел белгесе. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1958 йылдан Башҡорт дәүләт университетының тел ғилеме һәм урыҫ теле кафедраһы мөдире. Филология фәндәре докторы (1964), профессор(1967). СССР юғары мәктәбе отличнигы (1975).
Йәғәфәров Мәғәсүм Мотаһар улы
Биографияһы
1966 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтын, 1979 йылда Свердловск Юғары партия мәктәбен тамамлаған.
Распопов Игорь Павлович
Биографияһы
Игорь Павлович Распопов 1925 йылдың 28 ғинуарында хәҙерге Воронеж өлкәһенең Россошь ҡалаһында тыуған. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша
1950 йылда Куйбышев педагогия институтын тамамлай һәм шул уҡ уҡыу йортоноң аспирантураһына уҡырға инә. 1952 йылда Благовещен ҡалаһына күсеп китә, унда доцент булып эшләй, һуңынан Благовещен дәүләт педагогия институтының рус теле кафедраһын етәкләй. 1953 йылда кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай (ғилми етәксеһе — профессор А. Н. Гвоздев).
Йәғәфәров Мәғәсүм Мотаһар улы
Биографияһы
Институтты тамамлағандан һуң Бүздәк һәм Ауырғазы райондарында өлкән инженер, баш инженер, «Сельхозтехника» район берекмәһе идарасыһы булып эшләй.
1979—1981 йылдарҙа — КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитеты инструкторы.
Распопов Игорь Павлович
Биографияһы
1982 йылдан — Воронеж дәүләт университеты филология факультетының рус теле кафедраһы мөдире.
Йәғәфәров Мәғәсүм Мотаһар улы
Биографияһы
1981—1990 йылдарҙа КПСС-тың Бүздәк район комитетының беренсе секретарь.
1990 йылдан халыҡ депутаттарының Бүздәк район Советы рәйесе.
Распопов Игорь Павлович
Биографияһы
1982 йылдың 24 мартта Воронежда вафат була.
Фәнни эшмәкәрлеге
И. П. Распопов — рус һәм дөйөм синтаксис өлкәһендә, методология һәм лингвистик тикшеренеүҙәр методикаһы буйынса белгес. 100-ҙән ашыу фәнни эш авторы. И. П. Распопов исеме менән ватан лингвистикаһында ике төрлө аспекттағы һөйләм төҙөлөшөндә эҙмә-эҙлекле сикләүҙәр бәйле: коммуникатив һәм конструктив. Һөйләм конструктив берәмек булараҡ уның компонентарын тәшкил иткән бәйләнеше күҙлегенән билдәләнә. Коммуникатив аспектта ошо уҡ һөйләм уға ярашлы һәм формаль «хәбәр итеүсәнле» мәғәнә менән коммуникация берәмеге кеүек характерлана". Һөйләмдең йөкмәткеле структураһының ике аспектлылығы тураһында И. П. Распоповтың фекере һөйләмдең күпселек заманса баҫҡыслы концепциялары өсөн етди нигеҙ була..
Йәғәфәров Мәғәсүм Мотаһар улы
Биографияһы
1991 йылдан Башҡортостан Республикаһының ауыл хужалығы министры урынбаҫары - Башҡортостан Республикаһы Крәҫтиән, фермер хужалыҡтары һәм уларҙың кооперативтары ассоциацияһы президенты.
1990 йылда Башҡорт АССР-ы Юғары Советының һуңғы, тарихи 12-се саҡырылышына Бүздәк районы 186-сы Күҙәй һайлау округы буйынса халыҡ депутаты итеп һайлана. Юғары Советтың Экология һәм тәбиғәт ресурстарын рациональ файҙаланыу мәсьәләләре буйынса комиссияһы ағзаһы була.
Ғаиләһе
Ғаиләһендә 1 ҡыҙ тәрбиәләп үҫтергәндәр.
Һылтанмалар
‎
Супрасль
Супрасль (Supraśl) — Польшалағы ҡала, Подляский воеводствоһының Белосток повятында урынлашҡан. Супрасль ҡалаһының майҙаны — 5,68 км². Халҡы — 4526 кеше (2004 йыл мәғлүмттәр буйынса).
Тарих
Супраслдың нигеҙләнеүе 1500 йылда Супрасль Благовещен монастырының уның эргәһендәге Грудектан күсерелеүе арҡаһында килеп сыҡҡан. XVI быуат башында бында Супрасль Благовещен сиркәүе төҙөлгән, аҙаҡ ул иконостас һәм фрескалар менән биҙәлгән. XVII—XVIII быуат буйы Супрасль фәнни һәм мәҙәни үҙәк булып тора, бында бай китапхана, типография була. Шул осорҙа типографияла һәм китапханала эшләгән байтаҡ хеҙмәткәрҙәрҙең исемдәре билдәле: Чернявский Антон китап баҫыусы, Крестомский, Генрих Адам Подебраньский, король Понятовский рәссамы һәм Краков сәнғәт академияһының профессоры Антоний Грушецкий, гисер Алексей Заводский. ХІХ быуат башында монастырь ҡаҡшаған, китапхана Супраслдан ситкә, күпселек өлөшө — Вильняға күсерелгән. Шул ваҡытта ХІ быуатта кириллица менән яҙылған ҡиммәтле Супрасль ҡулъяҙмалары юғалтылған.
ХІХ быуат уртаһында Супрасль ҙур туҡыу сәнәғәте үҙәге була, тик ХХ быуаттың башында туҡыу предприятиелары ҡаланың тимер юлынан алыҫ торғанлығы арҡаһында бөтөрөлгән. Супраслдың архитектура һәйкәлдәре фашист оккупанттарынан 1944 йылда етди зыян күргән, һуғыштан һуң — өлөшләтә тергеҙелгән. 1980-се йылдарҙа Супрасль Благовещен монастыры эшмәкәрлеген яңыртыра, 1996 йылда Польша хөкүмәте бөтә монастырь комплексын Поляк православие сиркәүенә тапшыра һәм унда реставрация эштәре алып барыла.
Иҡтисади үҫеш
Ҡаланың матур урманлы урында тороуы хужалыҡ эшмәкәрлегенең төрлө тармаҡтарын үҫтереүгә булышлыҡ итә. Супраслда Кнышинский шырлығының ландшафтлы паркы дирекцияһы бар. Ҡала ағас эшкәртеү сәнәғәте үҙәге булып тора. Бында рекреация өлкәһе үҫешә, 2001 йылдан алып Супрасль курорт статусына эйә. Ҡала аша туристик маршруттар үтә, 2006 йылдан алып иконалар музейы бар. Супрасль физик тәрбиә һәм туризм юғары мәктәбе эшләй.
Йәрми (Шишмә районы)
Йәрми (Еремеево) — Башҡортостан Республикаһының Шишмә районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 543 кеше булған. Почта индексы — 452170, ОКАТО коды — 80257835001.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Кизилдере сиркәүе
Кизилдере сиркәүе — ысын мәғәнәһендә милли әһәмиәттәге мәҙәни ҡомартҡы. Көньяҡ Грузияла Самцхве-Джавахети төбәгенең Аспиндза муниципалитетында Ахалцихе ауылының көнсығыш өлөшөндә Отис йылғаһының ярында урынлашҡан. Диңгеҙ кимәленән 1897 метр бейеклектә урынлашҡан.
Сиркәү VIII-IX  быуаттарға ҡарай. Һоро, аҡ таштарҙан төҙөлгән үтеп йөрөү урындары сиркәүҙең көньяҡ һәм көнбайыш яҡтарында урынлашҡан. Көньяғында ике мәхәлләһе бар.
Сиркәү биҙәлгән, уның ҡалдыҡтары алтарь яғында һаҡланған. Бында Ғайса пәйғәмбәр һүрәтләнгән. Уның һул яғында Суҡындырыусы һүрәте тора, әммә ул ныҡ зыян күргән. Сиркәү диуарының көньяғында ике киҫелгән таш бар, Был кәрниз булыуы ихтимал.
Кизилдере сиркәүе 2006 йылдың 7 ноябрендә Грузия президенты указына ярашлы милли әһәмиәттәге мәҙәни ҡомартҡы исемлегенә индерелә.
Бөгөнгө көндә ҡомартҡы емереклектәрҙә, Диуарҙары айырым тора, ә аркаһы тулыһынса емерелгән. Изге урыны өлөшләтә емерелгән.
Һылтанмалар
ეკლესია ყიზილდერესი
Караоюк
Караоюк — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Барбургазы йылғаһының һул ярына тамағынан 39 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Курья (Чулым ҡушылдығы)
Курья — Рәсәй йылғаһы. Томск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чулым йылғаһының һул ярына тамағынан 236 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Рысай Иғембәтов
Рысай (Рысайбай) Иғембәтов — башҡорт старшинаһы. 1735—1740 йылдарҙағы башҡорт ихтилалдары етәкселәренең береһе.
Биографияһы
Рысай (Рысайбай) Иғембәтов сығышы менән Нуғай даруғаһы Бөрйән улусы башҡорттарынан. Бөрйән улусы старшинаһы булып хеҙмәт итә.
1735—1738 йылдарҙағы башҡорт ихтилалдарында әүҙем ҡатнаша. Тархан Ҡыҙрас Муллаҡаев хәбәр итеүенсә, 1735 йылда Нуғай даруғаһында ихтилалдың төп етәкселәре Килмәк Нурышев, Һөйәрғол Черемшаков һәм Рысай Иғембәтов була.
1737 йылдың мартында өс Ҡыҙыл йылғалары бассейнында Нуғай һәм Ҡазан даруғалары вәкилдәренең ҡоролтайы була, унда Рысай Иғембәтов, Көҫәп Солтанғолов, Сәйетбай Әлкәлин, Солтанморат Дүскәев һәм башҡа ихтилал етәкселәре ҡатнаша. Был съезда йәнә ихтилалды башларға һәм Урта йөҙ ҡаҙаҡтарына ярҙам һорап мөрәжәғәт итергә кәрәк тигән ҡарар ҡабул ителә.
1737 йылдың яҙында Түңгәүер улусы старшинаһы Көҫәп Солтанғолов һәм Тамъян улусы старшинаһы Сәйетбай Әлкәлин менән берлектә Нуғай һәм Себер даруғаларында ихтилалға етәкселек итә.
1737 йылдың көҙөндә Рысай Иғембәтов, Көҫәп Солтанғолов һәм Сәйебай Әлкәлин етәкселегендәге 1 меңгә яҡын кешенән торған баш күтәреүселәр отряды Нуғай һәм Себер даруғаларында Башҡорт эштәре комиссияһы начальнигы генерал‑майор Л. Я. Соймонов командалығындағы хөкүмәт ғәскәрҙәренә ҡаршы алыштарҙа ҡатнаша.
1738 йылдың 23 июнендә Сәйетбай Әлкәлин менән бергә Табын ҡәлғәһенә генерал-майор Л. Я. Соймоновҡа ғәйебен танып килә. Соймонов башҡа ихтилал етәкселәрен тотоп ихтилалды туҡтатыу маҡсатында уларҙы иреккә сығара.
1739 йылдың ғинуарында Башҡортостанда йән иҫәбен алыу башланғас, башҡорттар йәнә баш күтәрә. Нуғай даруғаһы ихтилалсылары Рысай Иғембәтов һәм Сәйебай Әлкәлин тирәһендә туплана. Көрәште башлау өсөн улар ярҙам һорап йәнә Урта йөҙ ҡаҙаҡтарына мөрәжәғәт итәләр.
Артабанғы яҙмышы билдәһеҙ.
Йүрүҙән Ҡырлаһы
Географияһы
Йүрүҙән Ҡырлаһы Силәбе өлкәһенең Европа өлөшөндә, Ҡытау-Ивановск районының төньяҡ биләмәһендә, Ҡатай менән Йүрүҙән йылғалары араһында урынлашҡан. Көньяҡ Урал тимер юлының Ҡытау-Ивановск — Йүрүҙән участкаһы арауығына параллель рәүештә, юл полотноһынан көньяҡҡа табан һуҙыла. Һырттың көньяҡ-көнбайыш өлөшө Ҡытау-Ивановск ҡала биләмәһе менән сиктәш, төньяҡ-көнсығыш өлөшөнә Ҡытау Оролары (Катавские Шишки) тауҙары килеп тоташҡан.
Боронғо ҡатай ырыуы ерҙәрендә урынлашҡан, урыҫ теленә Катав булып инеп киткән, яңынан башҡорт теленә Ҡытау булып әйләнеп ҡайтҡан атамалар тап бына ҡатай ырыуы топонимдары менән бәйле. Был хаҡта филология фәндәре докторы, СССР һәм Рәсәй телсе-ғалимы; лексика һәм субстрат топонимика, шулай уҡ этимология, ономастика, фин-уғыр тел ғилеме, телдәр бәйләнеше белгесе Матвеев Александр Константинович та үҙенең «Географические названия Урала: Топонимический словарь» тигән белешмә китабында яҙған
Тасуирламаһы
Тау ҡырлаһының оҙонлоғо 4,5 км, киңлеге 3 км. Биләгән нигеҙенең майҙаны 14 км2. Иң юғары нөктәһе — 644,7 м (БС буйынса) — Йүрүҙән йылғаһының һул яры буйында урынлашҡан. Ҡытау Ороларына тоташҡан яғындағы түбәләренең бейеклеге 573, 612 һәм 636 м.
Һырт өҫкө протерозой тоҡомдарынан: эзбизташтан, балсыҡлы эзбизташтан һәм мергелдән тора. Тупраҡтары: һөлдәле, еңел һәм яңы барлыҡҡа килгән ҡыҙыл балсыҡлы.
Этимологияһы
Һырттың атамаһы Йүрүҙән йылғаһы исеменән һәм башҡорт телендәге ҡырла һүҙенән алынған. Ҡырла — ҡырлы тау һырты
Тау ҡырлаһы — тау һыртының, икенсе төрлө әйткәндә, массивының ҡырҡа беленеп торған өлөшө, урыҫ телендәге гребень төшөнсәһенә тап килә. Ҡырланан таш тәгәрәп төшөүе ихтимал. Ҡар һәм боҙ ҡаплаған һырттарында йыш ҡына ҡар кәрниздәре хасил була.
Джульета Норма Фиерро Госсман
Джульетта Норма Фиерро Госсман (Julieta Norma Fierro Gossman; ) — Мексика астрофизигы.
Биографияһы
Джульетта Норма Фиерро Госсман  1948 йылдың 24 февралендә Мехикола тыуған. Атаһы уның хәрби табип-эндокринолог, әсәһе — Мичигандан студент. UNAM фәндәре мәктәбендә уҡыған. «Más allá de las estrellas" (Beyond the Stars)»  телесериалын алып барған, ул 1998 йылда Мексикала буласаҡ иң яҡшы фәнни шоу программа була . 2000 йылдан  2004 йылға тиклем UNAM фәнни тикшеренеүҙәренең  генераль директоры була. 40 китап авторы, улар араһынан  23 китап  фәнни-популяр була, төрлө конференцияларҙа һәм журналдарҙа 10 мәҡәлә. Эштәренең береһе майя телендә баҫылып сыға. Ғилми Universum (UNAM)  музейын, интерактив Museo Descubre музейын асыуҙа ҡатнаша.  Пуэрто-Рикола ғилми музей, АҠШ-та Мак-Доналд обсерваторияһын һәм Көньяҡ Африка астрономия обсерваторияһын  ойоштороуҙа ҡатнаша.
Әлеге ваҡытта Мексиканың Милли автономия университетының Астрономия институтында ғилми хеҙмәткәр һәм  Фәндәр  университеты мәктәбе  профессоры. 2003 йылдың 24 июлендә Мексика телдәр академияһының ағзаһы итеп һайлана. 2005 йылдың 21 апрелендә испан теле Король академияһы ағзаһы итеп һайлана.
Вохила
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Дим йылғаһы башынан Бочкарёвка ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Горелова Наталья Борисовна
Биографияһы
Наталья Борисовна Горелова (ҡыҙ фамилияһы Зайцева) 1973 йылдың 18 апрелендә Мәскәүҙә тыуған.
Студент булараҡ, 1993 йылда Буффало Универсиадаһында Рәсәй өсөн сығыш яһай — 800 метрға йүгереүҙә һигеҙенсе була.
1994 йылда «физик культура» һөнәре буйынса Мәскәү дәүләт педагогия университетын тамамлай.
1998 йылда Рәсәйҙең ҡышҡы чемпионатында 800 метр дистанцияла бронза миҙал яулай.
1999 йылда Рәсәй чемпионатында Мәскәүҙә бинала 800 м йүгереүҙә көмөш призер була. Рәсәй милли йыйылма командаһының төп составына эләгеп, Маэбаси донъя чемпионатында бинала сығыш яһай, әммә 2:04,64 һөҙөмтә менән алдан квалификация этабын үтә алмай. Рәсәйҙең Тулалағы йәйге чемпионатында 800 метр дисциплинала еңеү яулай, 1500 метр дисциплинала бронза миҙал ала. Севильяла донъя чемпионатында 800 метрға йүгерә — шәхси 1:57,90 рекорд менән финалда алтынсы килә.
Сидней Олимпиадаһынан һуң Горелова Рәсәй йыйылма командаһының төп составында ҡала һәм ҙур халыҡ-ара ярыштарҙа ҡатнашыуын дауам итә. Мәҫәлән, 2001 йылда Рәсәйҙең ҡышҡы чемпионатында Мәскәүҙә ул 800 һәм 1500 метрға йүгереүҙә бронза һәм алтын миҙалдар яулай, шул уҡ ваҡытта Лиссабонда бинала донъя чемпионатында 1500 метрлыҡ дистанцияла бронза призеры була. Һуңыраҡ шул уҡ дисциплинала Эдмонтела донъя чемпионатында бронза миҙал ала. Миҙгел йомғаҡтары буйынса «Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры» исеменә лайыҡ була.
2003 йылда мәскәүҙә рәсәй чемпионаты ҡышҡы милли рекорд менән 4:00,72 1500 метрға йүгереүҙә алтын миҙал яулай ,
Теҙелеп киткән йәрәхәттәр арҡаһында оҙайлы тәнәфес яһарға мәжбүр була.
Һуңынан төрлө ведомство ярыштарында сығыш яһап, Мәскәү полицияһында хеҙмәт итә. Еңел атлетика буйынса тренер булып эшләй.
Зигмас Зинкявичюс
Зигмас Зинкявичюс (Zigmas Zinkevičius; 4 ғинуар 1925 йыл — 20 февраль 2018 йыл ) — СССР һәм Литваның ғалим-тел белгесе, Вильнюс университеты профессоры. Индоевропеистика (балтистика), балто-славян теленә мөнәсәбәттәре, литва-урыҫ ике теллелек проблемалары өлкәһендә хеҙмәттәр авторы. Ятвяга телен, литва теле тарихын һәм диалекттарын тикшереүсе.
Биографияһы
1996—1998 йылдарҙа Литвныңа мәғариф һәм фән министры.
Вайлар
Вайлар (Weilar) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 899 кеше йәшәй. Майҙаны — 14,29 км2. Диңгеҙ кимәленән 318 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 36457 һәм автомобиль коды — WAK.
Кумбиссер
Кумбиссер — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Анданга йылғаһының уң ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Акгюль Таха
Таха Акгюль (төрөксә Taha Akgül, 22 ноябрь, 1990 йыл — ирекле стилдә төрөк көрәшсеһе, олимпия чемпионы, ике тапҡыр донъя чемпионы, ете тапҡыр Европа чемпионы (2012, 2013, 2014, 2017, 2018, 2019, 2021, 2021) һәм 2015 йылғы Европа уйындары чемпионы.
Биографияһы
1990 йылда Сиваста тыуа.
2019 йылда Ҡаҙағстанда Олимпиада алды планета чемпионатында 125 килограмға тиклем ауырлыҡ категорияһында Таха көмөш миҙал яулай һәм үҙенең милли Олимпия комитеты өсөн олимпия лицензияһын ала.
Лаптевка (Тагила ҡушылдығы)
Лаптевка — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Тагил йылғаһының һул ярына тамағынан 36 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Тагил йылғаһыТүбәнге Тагил ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Вакульский Александр Васильевич
Вакульский Александр Васильевич (28 август 1922 йыл — 31 июль 1990 йыл) — Советтар Союзы Геройы (1945). Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби осоусы, Совет Армияһы майоры.
Биографияһы
Вакульский Александр 1922 йылдың 28 авгусында Ҡалтыман ауылында (хәҙерге — Башҡортостандың Иглин районы) тыуған. Мәктәптең туғыҙ класын тамамлай, Өфө моторҙар эшләү заводында токарь булып эшләй, бер үк ваҡытта Өфө аэроклубында уҡый. 1941 йылдың апрелендә Вакульский Өфө ҡалаһы хәрби комиссариаты тарафынан Эшсе-крәҫтиән Ҡыҙыл армияһына хеҙмәткә саҡырыла. Тамбовта хәрби авиация осоусылары мәктәбен тамамлаған. 1943 йылдың июненән — Бөйөк Ватан һуғышы фронттарында. 1945 йылдың апреленә капитан Александр Вакульский 3-сө Белорус фронтының 3-сө һауа армияһы 211-се штурмлау авиадивизияһы 949-сы штурмлаусы авиаполктың эскадрилья командиры була.
1945 йылдың апреленә ҡарата Вакульский 95 хәрби осош яһай. Шуларҙың 77-һендә — 2-15 самолеттан торған төркөмдө дошмандың тере көстәре һәм техникаһы тупланмаһы урынлашҡан ерҙе асыҡлау һәм штурмлауға алып бара. Штурмовигында шәхсән үҙе яҡынса 280 дошман һалдатын һәм офицерын, 55 автомашинаһын, 16 йөк арбаһын, 9 артиллерия орудиеһын, 5 танкын, 12 артиллерия зенит батареяһын, 5 миномет батареяһын, боеприпастар менән 2 һәм яғыулыҡ менән 3 складын, 7 тимер юл эшелонын, яғыулыҡ менән 3 цистернаһын юҡ итә. 17 һауа һуғышында ҡатнаша, был һуғыштар барышында уның атыусыһы 1 немец самолетын бәреп төшөрә. Тик 19 марттан алып апрель аҙағынаса Вакульский эскадрильяһы 97 хәрби осош яһай, шул уҡ ваҡытта бөтөнләй юғалтыуҙар кисермәй.
СССР Юғары Советы Президиумының 1945 йылдың 29 июнендәге Указы менән капитан Александр Вакульский юғары Советтар Союзы Геройы исеменә лайыҡ була, Ленин ордены һәм 7469-сы номерлы «Алтын йондоҙ» миҙалы тапшырыла.
1946 йылда Вакульский майор дәрәжәһендә запасҡа сығарыла. Юғары осоу әҙерлеге мәктәбен тамамлағандан һуң, граждандар һауа флотында эшләй.Одесса өлкәһенең Измаил ҡалаһында йәшәй, 1990 йылдың 31 июлендә вафат була.
Шулай уҡ өс Ҡыҙыл Байраҡ ордены, ике I дәрәжә һәм бер II дәрәжә Ватан һуғышы ордены, бер нисә миҙал менән бүләкләнгән.
Динамо (хоккей клубы, Мәскәү)
Динамо Мәскәү — 1946 йылда Мәскәүҙә ойошторолған Рәсәй шайбалы хоккей клубы. 2008 йылдан Рәсәйҙең Континенталь хоккей лигаһы составында уйнай. Ике тапҡыр Гагарин кубогын яулаусы.
Тарихы
«Динамо» тарихы Рәсәйҙә хоккейҙың барлыҡҡа килеүе һәм үҫеше менән тығыҙ бәйләнгән. Мәскәү клубы — бөтә ил чемпионаттарында көслөләр класында ҡатнашҡан берҙән-бер команда. «Аҡлы-күклеләр» ун бер тапҡыр ил чемпиондары булалар, беренселек миҙалсылары араһында рекорд 48 тапҡыр була, Советтар Союзы, МХЛ, Гагарин һәм Европа чемпиондары кубоктарын яулай, күп халыҡ-ара турнирҙарҙа еңә.
«Динамо» Мәскәү хоккей клубы илдә һәм донъяла танылыу яулаған күп талатлы спортсыларҙы тәрбиәләп сығара. Виталий Давыдов, Владимир Юрзинов, Александр Мальцев, Валерий Васильев, Зинәтула Биләлетдинов, Василий Первухин, Владимир Мышкин, Анатолий Семёнов, Михаил Шталенков, Алексей Жамнов, Максим Афиногенов, Александр Овечкин һәм башҡаларҙың фамилияһы хоккей нимә икәнен белгән ерҙәрҙә билдәле. 2 тренер (Чернышёв һәм Юрзинов) һәм 3 уйынсы (Давыдов, Мальцев, Васильев) ХАХФ дан залы ағзалары була.
1946 йылдың декабрендә Советтар Союзының шайбалы хоккей буйынса тәүге чемпионатында «Динамо» Мәскәү беренсе урынды һәл алтын миҙалдарҙы яулай. Аркадий Чернышёв команданың уйнаған тренеры була, ул да клубтың ил чемпионаттарында тәүге шайбаһын керетә. Уның етәкселегендә «Динамо» 1954 йылда икенсе тапҡыр СССР чемпионатында еңеү яулайҙар. 1983 йылда Швейцарияла Шпенглер кубогын яулай. Киләһе тапҡыр клуб чемпион исемен тик 1990 йылда ғына яулай. «Динамо» Мәскәү Советтар Союзы беренселегенең һуңғы икәүһендә еңеү яулай, БДБ чемпионатында һәм ике тапҡыр МХЛ чемпионатында беренсе була. Тимәк, клуб 1990—1995 йылдарҙа биш тапҡыр илдә беренсе була. Чемпион исеменә команданы төрлө йылдарҙа Владимир Юрзинов, Пётр Воробьёв һәм Владимир Голубович килтерә.
1999/2000 йылдар миҙгелендә «Динамо» тәүге тапҡыр Зинәтула Биләлетдинов етәкселеге аҫтында Рәсәй чемпионатында еңеү яулай. 2004/2005 йылдар миҙгелендә «Динамо» даими миҙгелдә беренсе урынды яулай, плей-оффта бер тапҡыр ғына еңелә һәм Рәсәй чемпионы исемен яулай. Команданың баш тренеры — Владимир Крикунов. Киләһе йылда «Динамо» Санкт-Петербургта үткән Европа чемпиондары кубогында ҡатнаша. Финалда Финляндиянан «Кярпят» хоккей клубын ота һәм был кубокты яулай. 2008 йылда икенсе тапҡыр Шпенглер кубогында беренсе була.
2008 йылда КХЛ барлыҡҡа килә. 2011/2012 һәм 2012/2013 йылдар миҙгелдәрендә «Динамо» Гагарин кубогын яулай. Шул ваҡытта команданың баш тренеры Олег Знарок була.
КХЛ-да сығыш яһау һөҙөмтәләре
У — уҙғарған уйындар һаны, Е — төп ваҡытта еңеүҙәр, ЕО — өҫтәмә ваҡытта еңеүҙәр, ЕБ — булиттар серияһында еңеүҙәр, ОО — овертаймда отолоуҙар, ОБ — булиттар серияһында отолоуҙар, О — төп ваҡытта отолоуҙар, М — йыйған мәрәйҙәр һаны, Ш — кереткән-үткәргән шайбалар, РС — даими миҙгелдә юбилей. 2018/19 йылдар миҙгеленән алып төп ваҡытта еңеү өсөн өс түгел, ә ике мәрәй бирелә башлай
Милли
СССР / БДБ / Рәсәй чемпионаттары:
СССР / Рәсәй кубогы
Лига кубогы
Гагарин кубогы
Континент кубогы
Асыш кубогы
МХЛ кубогы
Европейские
Европа чемпиондары кубогы
Хоккей Евролигаһы
Континенталь кубок
Состав
«Динамо» Мәскәү хоккей клубының тулы һәм ғәмәлдәге составы рәсми сайтта ҡарарға була.
Стадион
2019 йылдың 4 ғинуарында «Автомобилист» хоккей клубына ҡаршы уйында Петровский паркындағы ВТБ Арена тантаналы асыла. Тап ошо ерҙә «Динамо» үҙенең тәүге уйындарын 1946 йылда үткәрә. Үҙ тарихында «Динамо» хоккей клубы «Лужники» БСА, «Олимпийский» СК, «Крылья Советов» УСҺ, «Мегаспорт» СҺ һәм ВТБ Боҙ һарайында үҙенең уйындарын үткәрә.
Тимәк, тулы хоҡуҡ менән, «Динамо» 60 йылдан һуң үҙенең тыуған еренә ҡайта, тип әйтеп була.
Бурка (Парбиг ҡушылдығы)
Бурка  — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Парбиг йылғаһының уң ярына тамағынан 231 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Заболотная Мария Ивановна
Заболотная Мария Ивановна (25 май 1924 йыл — 16 июль 2011 йыл) — СССР-ҙың ауыл хужалығы алдынғыһы, Алтай крайының Кулундинский районы «Кулундинский» совхозы һауынсыһы, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971).
Бурка (Парбиг ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Чулым ҡушылған урындан Кеть ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Чулым, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Заболотная Мария Ивановна
Биографияһы
Мария Ивановна Заболотная 1924 йылдың 25 майында Алтай крайының Бессоновка ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Тулы булмаған урта белемле.
СССР Юғары Совет Президиумының 1971 йылдың 8 апрелендәге указы менән ауыл хужалығында һәм малсылыҡта юғары һөҙөмтәләргә өлгәшкәне өсөн Заболотная Мария Ивановнаға Ленин ордены менән ««Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы» тапшырылып, «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә.
Кулундинский районының Октябрь ҡасабаһында йәшәй. 2011 йылдың 16 июлендә вафат була
Бүләктәре
Хеҙмәт уңыштары өсөн лайыҡ була:
Кусла
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Ғәйнә (Дим ҡушылдығы)
Ғәйнә  — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Дим йылғаһының һул ярына тамағынан 307 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.
Сәйетов Марат Шакир улы
Биографияһы
Сәйетов Марат Шакир улы 1934 йылдың 2 майында Башҡорт АССР-ының  Ауырғазы районы Сыбайтал ауылында тыуған. Милләте буйынса татар, юғары белемле — 1959  йылда  Башҡортостан медицина институтын  тамамлаған.
Хеҙмәт юлын, 1959 йылда Башҡортостан медицина институтын тамамлағас Яңауыл районы башҡарма комитетында һаулыҡ һаҡлау мөдире булып эшләй башлай. 1963—1965 йылдарҙа академик Бурденко исемендәге нейрохтрургия фәнни-тикшеренеү институтында орднатурала уҡый. 1966—1969 йылдарҙа Яңауыл районы дауаханаһында баш табиб.
1969—1986 йылдарҙа БАССР-ҙың Һаулыҡ һаҡлау министрлығында баш окулист. 1986 йылдан Ғ. Ғ. Ҡыуатов исемендәге Республика клиник дауаханаһының баш табибы. Өфө ҡалаһының Киров районы, 25-се Утро һайлау округынан Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советының халыҡ депутаты итеп һайлана. Башҡортостан Республикаһы Юғары Советының һаулыҡ һаҡлау, ветеран һәм инвалидтар эше буйынса комиссия ағзаһы.
Константин Ивановтың йорт-музейы
Константин Ивановтың йорт-музейы, рәсми атамаһы - Ыҫлаҡбаш ауылы музей комплексы - Бәләбәй тарихи-тыуған яҡты өйрәнеү музейы филиалы (Дом-музей К. Иванова, Музейный комплекс села Слакбаш - филиал.Белебеевского историко-краеведческого музея). Башҡортостан Республикаһы Бәләбәй районының Ыҫлаҡбаш ауылында  шағир, сыуаш әҙәбиәте классигы, сыуаш әҙәби теленә нигеҙ һалған, 1907—1914 йылдарҙа Сембер ҡалаһындағы сыуаш уҡытыусылар мәктәбе уҡытыусыһы булып эшләгән Константин Ивановҡа бағышлап ойошторолған музей.
Тарихы
Константин Ивановтың йорт-музейы 1940 йылда шағирҙың тыуыуына 50 йыл тулыу айҡанлы  уның тыуған ауылы Ыҫлаҡбашта  ойошторола һәм шул йылдың 29 ноябрендә асыла. Бының өсөн бина итеп 1906 йылда Ивановтар ғаиләһе һалған йортто һайлайҙар. Әйткәндәй, йорт бысып эшләнгән тәбиғи таштан һалынған һәм шағир был эштә үҙе туранан-тура ҡатнашҡан тип хәтерләй ауылдаштары.
Музейҙы ойоштороусы - мәғрифәтсе һәм энтузиаст Петр Николаевич Кудряшов. 1991 музей комплексында шағирҙың скульптор Нагорнов яһаған бюсы ҡуйылған.
1962 йылдан алып, хөкүмәт ҡарарына ярашлы, музей Башҡортостан Республикаһының Милли музейы филиалы тип иғлан ителә.