cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Боливия музыкаһы
Ҡала музыкаһы
Фермин Баррионуэво (Fermín Barrionuevo y Orquesta Típica y de Jazz) оркестры (1942) һәм «Лос Херманос Молина» (Los Hermanos Molina y su Jazz y Típica) ансамбле (1947) популяр болеро,, румбалар башҡара. Джаз-оркестрҙар (orquestas de jazz) һәм типика оркестрҙары (һүҙмә-һүҙ — «типик оркестрҙар») аргентин танго-ансамблдәренә оҡшатып төҙөлә, улар кисәләрҙә һәм асыҡ сараларҙа, мәҫәлән, 1945 йылда Ла-Пастағы карнавалда, халыҡтың яратҡан музыкаль коллективтарына әйләнә. Музыка белгесе Фернандо Риос билдәләүенсә, 1940-сы йылдарҙың беренсе яртыһында уларҙың музыкаһы, шулай уҡ ҡатын-ҡыҙ вокаль дуэттары һәм ирҙәрҙең болеро-триолары Ла-Паста, ысын мәғәнәһендә берләштереү көсөнә эйә булған милли музыка стиленә ҡарағанда, күпкә популяр була.
Фернандо Риос раҫлауынса, тәүге «йондоҙҙар» тип «Лес Кантутас» (Les Kantutas, милли сәскә исеме) һәм «Лас Херманас Тейяда» (Las Hermanas Tejada, Бер туған Тейядалар) тигән ҡатын-ҡыҙ вокаль ансамблдәрен атарға була. Уларҙың стиле мексикан вокаль дуэттарынҡына оҡшаш була. Был Ла-Пас ансамблдәре 1940-сы йылдарҙа бик популяр була, улар «» милли радиостанцияһында тура эфирҙа йырлайҙар. «Лес Кантутас» үҙәндә популяр булған  һәм карнивал (carnival) жанрҙарын интерпретациялай һәм уларҙың бөтә илгә киң таралыуына этәргес бирә.
Артабанғы ун йылда куба болероһы халыҡ күңелен яулай. Рауль Морено (Raúl Moreno), СССР-ҙа билдәле «Лос Панчос» (Los Panchos) ансамбленең элекке ҡатнашыусыһы, Боливия болеро-триоһы «Лос Перегринос» (Los Peregrinos, һүҙмә-һүҙ «Пилигримдар») менән ике Америкала ла сығыш яһай. Артуро Собенес менән «Лос Камбас» (Arturo Sobenes y Los Cambas) төркөмө популяр болеро башҡарыусы була. Халыҡ-ара репертуаға өҫтәп, был смокинг кейгән артистар урындағы креол жанрҙары (мәҫәлән, уайно) музыкаһын да башҡара, ҡайһы берҙә чарангола уйнай. 1960-сы йылдарҙа коньюнто (conjunto, һүҙмә-һүҙ — «ансамбль») тигән яңы Анд музыкаль стиле барлыҡҡа килә, ул тиҙ арала Боливияның төп популяр музыкаһына әүерелә. Стилде «» тигән популяр төркөм башлай. Төркөм составында швейцар кенаисы һәм боливий музыканттары: гитарист Хулио Годой (Julio Godoy), бомбола уйнаусы һәм йырсы Эдгар Хоффрэнан (Edgar Yayo Joffré) һәм чарангоист  була. «Лос Хайрас» Боливиялағы коньюнто ансамблдәренең күбеһе өсөн өлгөгә әүерелә. Сағыу пончолы стиль грампластинкаларҙа «фольклор» тип билдәләнә, әммә Фернандо Риос был стилдең ғәмәлдә популяр ҡала музыкаһына ҡарағанын һәм Боливияның төп халыҡтары музыкаһына ҡыҫылышы булмағанлығын билдәләй. Коньюнтолар, башҡа илдәрҙәге фольклор ансамблдәре кеүе, халыҡ традицияларын ҡала тыңлаусылары өсөн стилизациялай. Был стилде таратыуҙа милли һәм халыҡ-ара киң мәғлүмәт саралары ҙур роль уйнай.
1960-сы йылдар аҙағында Ла-Пастан «Лос Рупай» (Los Ruphay) Боливия халыҡ музыкаһына туристарҙың ихтыяжын ҡәнәғәтләндереү маҡсатында төп халыҡтарҙың ауыл музыкаһын теүәлерәк интерпретацияла башҡарып яҙҙыра. «Вара» (Wara) фьюжн-төркөмө ошондай милли репертуарҙы, шулай уҡ рок һәм хеви-метал стилендәге номерҙарҙы уйнай. «Групо Аймара» (Grupo Aymara), «Колламарка» (Kollamarka) һәм «Боливиаманта» (Boliviamanta) тигән Париж ансамбле лә 1970-се һәм 1980-се йылдарҙа ошо тенденцияларға эйәрә. Кочабамбанан «» ансамбле 1980-се йылдарҙа Боливияла иң популяр ансамбль була. Коньюнтоның стандарт составына «Лос-Кхаркас» тағы ронроко (ronroco) (ҙур чаранго) һәм уанкараны өҫтәйҙәр. Төркөмдөң яҙмаларында төрлө төбәктәрҙең, айырыуса Анд тауҙары һәм үҙәндәренең креол жанрҙары урын ала. Уларҙың хиттарының күбеһе —  һәм чунтункуис (chuntunquis). «Лос Кхаркас» креол жанрҙарын Боливияның бөтә территорияһында һәм унан ситтә таратыуға ярҙам итә. Бейеү капоралестары (уларҙы йыш ҡына афро-боливий саяһы (saya) менән бутайҙар) йәштәргә бик оҡшай. Өслө метр чунтункуис Латин Америкаһы баладаһына (balada, һүҙмә-һүҙ. — «баллада») оҡшаған, айырыуса "Лос-Кхаркас"тың романтик стилендә башҡарылһа. Был йүнәлештәге бик күп төркөмдәр иҫәбенә «» һәм «Амару» (Amaru) инә.
Латин Америкаһындағы  (һүҙмә-һүҙ — «тропик музыка») Боливия радиостанцияларында 1990-сы йылдарҙан бирле өҫтөнлөк алып тора. Боливияның музика тропикал-төркөмдәре (улар башлыса Ла-Пастан һәм Кочабамбанан була, ә тропиктарҙан түгел) башлыса кумбия тигән Колумбия жанрын башҡара уның икеле үлсәме Анд уайноһын хәтерләтә. Боливия төркөмдәре «Марою» (Maroyu) һәм «Климас» (Climax) йыш ҡына урындағы уайноларҙы кумбияларға оҡшатып башҡара. Музика тропикал-ансамблдәрҙең аргентин һәм уругвай төркөмдәре өлгөһөнә эйәргәндәре нығыраҡ популярлыҡ яулай.
Йылан (йондоҙлоҡ)
Йылан (йондоҙлоҡ) (Serpens) — йондоҙлоҡ, иң яҡты йондоҙо — Унукэльхайя, яҡтылығы 2,63 була. Майҙаны буйынса урыны — 23.
Боливия музыкаһы
Рок-музыка
1960-сы йылдарҙағы тәүге рок-төркөмдәр тәүҙә испан телендәге популяр сит ил йырҙарын башҡара. Фернандо Риос фекеренсә, уларҙы Латин Америкаһындағы нуэва ола (Nueva Ola, һүҙмә-һүҙ — «яңы тулҡын») ансамблдәре рухландыра, ә ҡалала грамъяҙма үҫеше төркөмдәр барлыҡҡа килеүен дәртләндерә. Боливия рок-грамъяҙмаһының беренсе ансамблдәре иҫәбенә «Оркуэста Лира» (Orquesta Lyra, һүҙмә-һүҙ — «„Лира“ оркестры») (1963) инә.
1963 йылдан Ла-Паста йәштәр клубтары асыла башлай, уларҙа 13—19 йәшлек йәштәр иң яҡшы кисә үткәреүгә ярыша — төрлө уҡыу йорттарынан ҡыҙҙар саҡыра, бейеү кисәләрендә уйнай торған төркөмдәрҙе килтерә. Мәҫәлән, «Лос Ботонс» (Los Botons) клубы урындағы «Лос Бонни Бой Хотс» (Los Bonny Boy Hot's) һәм «Лос Гриллос» (Los Grillos) төркөмдәрен, «Лос Иракундос» (Los Iracundos) һәм «Лос Шейкерс» (Los Shakers) тигән Уругвай төркөмдәрен саҡырып кисәләр үткәрә. «Ла Расон» (La Razón) журналы яҙыуынса, кисәләр ғәҙәттә киске 5-тән 9ға тиклем бара. Бер ни тиклем ваҡыттан Боливия төркөмдәренең ҡайһы берҙәре, мәҫәлән, «Лос Гриллос», сит илдәрҙә танылыу ала. Ҡайһы бер рок-төркөмдәр стилистик сиктәрен төбәк фольклоры йоғонтоһонда киңәйтә төшә.
1990-сы йылдарҙан «Октавия» (Octavia) иң популяр рок-төркөмдәр иҫәбенә инә. 2000-се йылдарҙан рок һәм поп-төркөмдәрҙән Loukass, Azul Azul һәм Atajo бик әүҙем.
Тауыш яҙҙырыу
Боливияның беренсе грамъяҙма фирмаһы тип «Мендес» (Méndez) иҫәпләнә, уны Альберто Мендесом (Alberto Méndez) менән уның ҡустыһы Гастон (Gastón) 1949 йылда нигеҙләй (1960-сы йылдарҙың икенсе яртыһында был фирманың «Псикофасико» (Psicofasico) тигән тармағы барлыҡҡа килә, ул психоделик рокты сығара башлай).
1958 йылда «Дисколандия» (Discolandia) тигән шәхси фирма асыла, ул башлыса популяр сит ил башҡарыусыларының: Нэт Кинг Коул (1962), Энди Уильямс (1971), Донна Саммерҙың (1975) грампластинкаларын сығара, урындағы поп-ансамблдәрҙән «Херманитас Салданья» (Hermanitas Saldaña, Бер туған Салданалар) (1968), «Лос Экос» (Los Ecos) (1969) сығыштары яҙҙырыла. 1960-сы йылдарҙан йәшәгән «Диско Эксито» (Disco Exito) тауыш яҙҙырыу фирмаһы һәм уның бүлендеге «Лира» фирмаһы (Lyra) башлыса урындағы бит- («Лос Гриллос», «Лос Донкис» (Los Donkeys)), фолк- («Лос Жайрас», «Трио Ориентал» (Trio Oriental)) башҡарыусыларҙы яҙҙыра. 1960-йылдарҙан CBS Columbia (Джильола Чинкветти), Odeon («Битлз ») сит ил фирмалары ла бында үҙ производствоһын аса.
2000-се йылдарҙа өс дисктан торған «Иң яҡшы боливий музыкаһы» (Lo Mejor de la Musica Boliviana) йыйынтығы донъя күрә, унда 1958—2015 йылдарҙағы композициялар инә. Ике диск фольклорға арнала, береһенә рок, поп-музыка һәм балладалар яҙҙырыла.
Билдәле Боливия рок-төркөмдәренең яҙмалары 2000-се йылдар башында компакт-дисктарҙа һәм йыйынтыҡтарҙа сығарыла.
Әләнейәнғол Ҡотлоғужин
Әләнейәнғол Ҡотлоғужин (1670 — 25 август 1740) — башҡорт старшинаһы. 1735—1740 йылдарҙағы башҡорт ихтилалдары етәкселәренең береһе.
Биографияһы
Әләнейәнғол Ҡотлоғужин сығышы менән Себер даруғаһы Әйле улусы башҡорттарынан. Әйле улусы старшинаһы булып хеҙмәт итә.
1737—1740 йылдарҙағы башҡорт ихтилалдарында әүҙем ҡатнаша.
1739 йылдың көҙөндә Аҙнабай Теләүғолов, Мәндәр Ҡарабаев, Йәрмөхәмәт Хажиев, Исламғол Юлдашев һәм Миңлеғол Юлаев (Ҡараһаҡал) менән бергә яңы ихтилалды ойоштороу эше менән шөғөлләнә. Ихтилалды ойоштороусылар Миңлеғол Юлаевты Солтангәрәй исеме аҫтында хан итеп һайлайҙар һәм шулай итеп батша хөкүмәтенән үҙ аҫаба хоҡуҡтарын һаҡларға теләйҙәр. Шулай уҡ ханды иғлан итеүҙе милли дәүләт төҙөүҙе башлау һымаҡ ҡарарға мөмкин, башҡорт халҡының милли-азатлыҡ хәрәкәте яңы сифатҡа эйә була. Һөҙөмтәлә 1740 йылдың ғинуарында Себер даруғаһы башҡорттары йәнә хәрби хәрәкәттәргә күсә.
Крутиха (Иня ҡушылдығы)
Крутиха  — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иня йылғаһының һул ярына тамағынан 44 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иня йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Фәйзулла (Благовещен районы)
Фәйзулла (Файзуллинское) — Башҡортостандың Благовещен районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 13 кеше. Почта индексы — 453448, ОКАТО коды — 80215825018.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Уип
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Әлмөхәмәт станцияһы
Әлмөхәмәт станцияһы (Деревня станции Альмухаметово) — Башҡортостандың Әбйәлил районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 396 кеше. Почта индексы — 453605, ОКАТО коды — 80201804007.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Лук-Юган
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Аннемари Мозер-Прёль
Мозер Аннемари-Прель (Annemarie Moser-Pröll, 27 март 1953 йыл) — Австрияның тау спорты саңғысыһы.
Тиҙ төшөү төрөндә 1980 йылғы Олимпия чемпионы.
Калинин Геннадий Павлович
Калинин Геннадий Павлович (23 ноябрь (10 ноябрь) 1916 йыл — 2 ғинуар 1975 йыл) — СССР ғалимы, физик географ, гидролог; География фәндәре докторы (1946), профессор (1954), СССР Фәндәр академияһының мөхбир  ағзаһы (1970).
Аннемари Мозер-Прёль
Олимпия уйындарының ике тапҡыр көмөш призеры.
Калинин Геннадий Павлович
Биографияһы
Геннадий Павлович Калинин 1916 йылдың 10 ноябрендә (яңы стиль буйынса 23 ноябрь) Баҡыла тыуған.
1937 йылда Харьков гидрометеорология институтының гидрология факультетын тамамлаған. Кандидатлыҡ диссертацияһының темаһы «Главнейшие климатические факторы годового стока»,  докторлыҡ диссертацияһы —  «Основы методики краткосрочных прогнозов водного режима рек».
Аннемари Мозер-Прёль
1972 йылда гигант слалом һәм тиҙ төшөүҙә 6 тапҡыр Донъя кубогын ала (1971 йыл—1975 йыл, 1979) — ҡатын-ҡыҙҙар һәм ир-егеттәр араһында рекорд ҡуя.
Калинин Геннадий Павлович
Биографияһы
Ул Ленинград дәүләт гидрология институтында (1937 —1938 йылдарҙа) һәм Харьков инженерлыҡ гидрометеорология институтында (1938 —1942 йылдарҙа) эшләй. 1942 йылда Калинин Гидрометеорология хеҙмәтенең Баш дирекцияһы менән Мәскәүгә фронттың гидрологик мәғлүмәттәр һәм прогноздарға ихтыяждарын тәьмин итеү өсөн саҡырыла. 1943—1961 йылдарҙа Геннадий Павлович - бүлек начальнигы СССР һәм Гидрометеорология хеҙмәтенең төп дирекцияһының Үҙәк фаразлау институты директоры урынбаҫары. 1961 йылда ул Мәскәү дәүләт университетына күсә һәм был университеттың ғилми хеҙмәт төркөмөн етәкләй. Ул 1963—1975 йылдарҙа география факультетының ҡоро ер гидрологияһы кафедраһы мөдире, шулай уҡ Фәндәр академияһының геофизика комитетының гидрология комиссияһын етәкләй.
Аннемари Мозер-Прёль
7 тапҡыр (ҡатын-ҡыҙҙар һәм ир-егеттәр араһында рекорд) Австрияның иң яҡшы йыл спортсыһы тип таныла. (1973—1975, 1977—1980).
Калинин Геннадий Павлович
Биографияһы
Г. П. Калинин — 200-ҙән артыҡ китап һәм һигеҙ монография авторы. Ул «Водные ресурсы» журналы, бер үк ваҡытта «Метеорология и гидрология» һәм рефератив «Геофизика» и «География» журналдарының мөхәррире була. Ул Венгрия Гидрология йәмғиәтенең маҡтаулы ағзаһы, халыҡ-ара география союзы, халыҡ-ара геодезия һәм геофизика союзы һәм башҡа бер нисә халыҡ-ара ойошма ағзаһы була.
Аннемари Мозер-Прёль
Карьераһы дауамында Донъя кубогының 62 этабында еңә.
35 йылдан ашыу ҡатын-ҡыҙҙар араһында Донъя кубогының ошо төрөндә рекордсменка була.
2015 йылдың ғинуарында уның ҡаҙаныштарын америкалы Линдси Вонн уҙыуға өлгәшә (ул Мозер-Прелль карьераһын тамамлағандан һуң ғына тыуған).
1961 йылда тыуған һеңлеһе Аннемари Корнелия Прель шулай уҡ саңғы спорты менән шөғөлләнә. Ул 1980 йылда Лейк-Плэсидта үткән Ҡышҡы Олимпия уйындарында ҡатнаша һәм тиҙ төшөүҙә 22-се урын яулай.
Никандр Васильевич Чесноков
Никандр Васильевич Чесноков (1843, Старочеркасская станицаһы — 1928) — рус совет шағиры.
Биографияһы
Никандр Васильевич Чесноков Дон Ғәскәре өлкәһе Старочеркасская станицаһында казак ғаиләһендә тыуған. Уның атаһы, сауҙагәр дон казагы, үҙ баркаһы менән барып, Дон үрендә икмәк һатып алған һәм үҙе Ростовта һәм Таганрогта сит ил кешеләренә һатҡан. Никандр ун йәшенән атаһының эштәрендә ярҙам итә. Һуңынан ул Ставрополь ҡалаһындағы сауҙагәргә приказчик булып эшкә урынлаша. Ошо йылдарҙа малай күп уҡыған,.
Һуңғараҡ Чесноков күсмә фотограф булып, өлкә халҡының портреттарын эшләгән, православ сиркәүҙәрҙе биҙәкләгән. Өйләнгәндән һкуң, ул Константиновская станицаһына йәшәргә күсә. 1887 йылда ул станицала «Ауыл хужалығы машиналары һәм ҡорамалдары ширҡәте» ойошторған. Сауҙа йүнле бармаған һәм ул, ауыр кисерештәрҙән нервылары ҡаҡшағанлыҡтан, ишетеү һәләтен юғалтып, Старочеркасская станицаһына кире ҡайта. Рәсәйҙә Октябрь революцияһына — Никандр Чесноков ыңғай ҡарашта, ләкин һуғыш йылдарында улы Михаил һәләк булған өсөн, граждандар һуғышына насар мөнәсәбәттә булған.
Никандр Васильевич Чесноков әҙәби эшмәкәрлеккә тартыла, ул тарихсы һәм әҙәбиәтсе Евграф Савельев менән бергә 1909—1910 йылдарҙа Новочеркасскиҙа "Дон әҙәби йыйынтыҡтары"н сығарыуҙа ҡатнаша. Йыйынтыҡта ул үҙенең бер нисә шиғырын һәм «Иван Чига» исемле поэмаһын баҫтырып сығара. Поэмаһы өсөн Суд палатаһы уны бер йылға иркенән мәхрүм итеүгә хөкөм иткән. Төрмәгә ябыуҙың сәбәбе — поэмаһында батшаны һәм самодержавиены «казактарҙың мәңгелек дошманы» тип атай.
Ижады
Никандр Чесноков — «Иван Чига» роэмаһы, Иван —казак — дон морягы тураһында повесть авторы. Фаразланғанса, 1913—1914 йылдарҙа Н. Чесноков поэмаһы сығарылыш мәғлүмәттәре булмаған айырым китап булып нәшер ителә.
Нора (Виппер)
Нора (Виппер) (Nohra (Wipper)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 870 кеше йәшәй. Майҙаны — 16,09 км2. Диңгеҙ кимәленән 212 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99735 һәм автомобиль коды — NDH.
Никандр Васильевич Чесноков
Ижады
1917 йылдың Февраль революцияһынан һуң таҡмаҡтар ижад иткән, легенда һәм риүәйәттәр йыйған. Шулай уҡ «Лилит — Әҙәмдең тәүге ҡатыны» тигән шаян поэма яҙа.
Ҡаңлы (Кушнаренко районы)
Ҡаңлы (Канлы) — Башҡортостандың Кушнаренко районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 208 кеше. Почта индексы — 452247, ОКАТО коды — 80240805002.
Кубанда
Кубанда — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Бачат йылғаһының һул ярына тамағынан 49 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иня йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Чангыль-Кы (Худосей ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Пестан-Вож
Пестан-Вож — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Пестан-Шор йылғаһының уң ярына тамағынан 0,6 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙее бассейны йылғалары Печора йылғаһы бассейнының көнсығышынан Бол. Ою йылғаһы бассейнынң көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙеенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Персей (йондоҙлоҡ)
Персей (йондоҙлоҡ) (Perseus) — йондоҙлоҡ, иң яҡты йондоҙо — γ Per, яҡтылығы 2,91 була. Майҙаны буйынса урыны — 24.
Зарипов Ирек Айрат улы
Зарипов Ирек Айрат улы (27 март 1983 йыл) — саңғысы һәм биатлонсы, Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры, Йәмәғәт эшмәкәре. Ванкувер Паралимпиадаһының дүрт тапҡыр чемпионы, Сочи олимпиадаһында Рәсәй вәкиле, терәк-хәрәкәт ағзалары имгәнгән инвалидтарҙың Рәсәй физкультура һәм спорт федерацияһының беренсе вице-президенты. Башҡортостан Республикаһының 5—6-сы саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты (2013—2023), 4-се дәрәжә «Ватан алдында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» (2010), «Башҡортостан Республикаһы алдында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» (2010), Салауат Юлаев (2014) ордендары кавалеры.
Биографияһы
Ирек Айрат улы Зарипов 1983 йылдың 27 мартында Башҡорт АССР-ының Стәрлетамаҡ ҡалаһында тыуған. Ата-әсәһе — Айрат Ғабделхамат улы һәм Вәсилә Мостафа ҡыҙы Зариповтар, кирбес заводы эшселәре. Мәктәптә Ирек саңғы һәм баскетбол менән мауыға, футбол уйнай, бокс һәм көрәш менән шөғөлләнә. 2000 йылда 17 йәшендә аварияға эләгә: ике аяғын да киҫәләр. Инвалидлыҡҡа ҡарамаҫтан, һөнәри лицей һәм Башҡорт иҡтисад-юридик колледжын тамамлай. 2011 йылда Стәрлетамаҡ физик культура институтын (Урал дәүләт физик культура университеты филиалы)) тамамлай. Стәрлетамаҡ «Иҙел» спорт комплексында шөғөлләнә (беренсе тренеры — Ф. Н. Ғөбәйҙуллин). Үҙен төрлө спорт төрҙәрендә: еңел һәм ауыр атлетика, йөҙөү, өҫтәл теннисы буйынса һынап ҡарай. 2004 йылда еңел атлетика буйынса Башҡортостан Республикаһы йыйылма командаһына индерелә. Рәсәй чемпионатында саңғы уҙыштары һәм биатлон буйынса өлкән тренер Ирина Громова менән таныша һәм уның  тәҡдиме буйынса Башҡортостандың билдәле тренеры Салауат Ғүмәровта саңғы спорты менән шөғөлләнә башлай . 2005 йылда Ирек Зарипов Башҡортостан Республикаһының юғары спорт мастерлығы мәктәбе өсөн сығыш яһай (тренеры — С. Р. Ғүмәров). Шул уҡ йылда Рәсәй паралимпия йыйылма командаһы составына индерелә. Туринда 2006 йылғы Ҡышҡы Паралимпия уйындарында ҡатнаша, унда 7,5 км биатлон буйынса 4-се урынды яулай. Еңел атлетика буйынса 100, 200, 400, 800 м һәм 1500 м дистанцияларҙа Рәсәй чемпемпионы (12 тапҡыр, 2006—2008). 2010 йылда Ванкуверҙа үткән Ҡышҡы Паралимпия уйындарында 4 алтын миҙал ала: биатлонда 2,4 км (эҙәрлекләү) һәм 12,5 км алыҫлыҡта һәм саңғыла 15 км һәм 10 км алыҫлыҡта саңғыла; саңғыла 1 километрға йүгереүҙә көмөш миҙал яулай . 2010 йылдың июнендә III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайында Стәрлетамаҡ делегаты булып ҡатнаша
Халыҡ телендә «Башҡорт Маресьевы» тигән исем алған, уның спорт буйынса иптәштәренә рәсми рәүештә лә «заман Маресьевтары» тигән шундай бүләктәр тапшырыла.
Ғаиләһе
Өйләнгән. Улы — Айнур (2008), ҡыҙы — Диана (2010).
Ҡырғыҙстан гимны
Ҡырғыҙ Республикаһының дәүләт гимны (ҡырғ. Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик Гимни) — флаг һәм герб менән бер рәттән Ҡырғыҙ Республикаһының дәүләт символдарының береһе булып тора. Гимн Ҡырғыҙ Республикаһы Юғары советының 1141-XII һанлы ҡарары менән 1992 йылдың 18 декабрендә раҫлана. Тәүҙә гимн өс куплеттан һәм ҡушымтанан тора, әммә Ҡырғыҙ Республикаһы Жогорку Кенешенең 2012 йылдың 27 декабрендәге 2648-V һанлы ҡарары менән икенсе куплет алып ташлана.
Гимндың һүҙҙәрен шағирҙар Жәлил Садыҡов һәм Шабданбек Кулуев яҙа, көйөн композиторҙар Насир Дәүләсов һәм Калый Молдобасанов ижад итә.
Гимндың тексы
Һыҙылған текст юйылған шиғырҙы күрһәтә.
Рус тексы
Высокие горы, долины, поля - Родная, заветная наша земля. Отцы наши жили среди Ала-Тоо Всегда свою родину свято храня.
Припев: Вперёд, киргизский народ, Путем свободы вперёд! Взрастай, народ, расцветай, Свою судьбу созидай!
Припев
Мечты и надежды отцов сбылись. И знамя свободы возносится ввысь. Наследье отцов наших передадим На благо народа потомкам своим
Гимнды ҡулланыу тәртибе
Ҡырғыҙстан гимнын рәсми ҡулланыу тәртибе 2004 йылдың 17 июлендә ҡабул ителгән «Ҡырғыҙ Республикаһының дәүләт символдары тураһында» законда яҙылған.
Ҡырғыҙстан гимны рәсми башҡарылғанда, баҫып тыңлайҙар (ир-егеттәр — баш кейемһеҙ). Милли баш кейеме рөхсәт ителә. Ҡырғыҙстан граждандары гимнды башҡара һәм уң ҡулын күкрәктең һул яғына ҡуя.
Ҡырғыҙстан гимны башҡарылғанда Ҡырғыҙтандың Дәүләт флагы күтәрелһә, ҡатнашыусылар уға йөҙө менән борола.
Ҡырғыҙстандың дәүләт гимны түбәндәге осраҡтарҙа мотлаҡ башҡарыла:
Ҡырғыҙ Республикаһының дәүләт гимны үтәлә ала:
Ҡырғыҙ Республикаһының Дәүләт гимны дәүләт, шәхси телевидение һәм радиотапшырыуҙар компаниялары тарафынан көн һайын тапшырыуҙар башланыр алдынан һәм тамамланғандан һуң, ә тәүлек әйләнәһенә тапшырыуҙар ваҡытында урындағы ваҡыт буйынса 6 сәғәттә һәм 24 сәғәттә трансляциялана.
Сит дәүләттәр территорияһында рәсми саралар үткәргәндә Ҡырғыҙ Республикаһының Дәүләт гимны, ҡабул итеүсе илдең традицияларын иҫәпкә алып, халыҡ-ара протоколда билдәләнгән ҡағиҙәләргә ярашлы башҡарыла.
Яуаплылыҡ
Ҡырғыҙстан граждандары, шулай уҡ Ҡырғыҙстан территорияһындағы шәхестәр Ҡырғыҙстан гимнын хөрмәт итергә бурыслы. Ҡырғыҙ Республикаһы ҡануниәтенә ярашлы, гимн өҫтөнән мыҫҡыллауҙа ғәйепле кешеләр яуапҡа тарттырыла.
Ҡырғыҙстандың 1998 йылдың 14 ғинуарындағы «Авторлыҡ хоҡуҡтары һәм уға бәйле хоҡуҡтар тураһында» ғәмәлдәге законына ярашлы, дәүләт символикаһына авторлыҡ хоҡуғы бирелмәй, шуға күрә гимндың музыкаһы һәм һүҙҙәре башҡа музыкаль һәм башҡа сәнғәт әҫәрҙәрендә лә ирекле ҡулланыла ала.
Зөбәржәт (исем)
Зөбәржәт — мосолман илдәрендә, фарсыларҙа, ғәрәптәрҙә, татарҙарҙа һәм башҡа төрки халыҡтарҙа, шул иҫәптән башҡорттарҙа таралған ҡатын-ҡыҙ исеме.
Билдәле шәхестәр
Йәнбирҙина Зөбәржәт Нәби ҡыҙы (18 сентябрь 1945 йыл — 9 май 2009 йыл) — шағир, 1990 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2006). Хәким Ғиләжев исемендәге премия лауреаты (2001).
Шәйхисламова Зөбәржәт Фәнил ҡыҙы — филология фәндәре кандидаты, БДУ-ның Башҡорт филологияһы, шәрҡиәт һәм журналистика факультеты уҡытыусыһы.
Шулай уҡ ҡарағыҙ
Зөбәржәт — үтә күренеп торған асыҡ йәшел төҫтәге аҫыл таш.
«Зөбәржәт» ансамбле («Изумруд») — «Байкал Тулҡыны (Волны Байкала)» татар-башҡорт йәштәр үҙәге базаһында милли йыр һәм бейеү ансамбле.
Зөбәржәт урамы — Өфө ҡалаһы ҡала округы составындағы Жилино (Башҡортостан) ауылындағы (Октябрь районы ҡарамағындағы Нуғай ауыл Советына инә) урам.
Зөбәржәт (йыр) — башҡорт халыҡ йыры бар.
«Зөбәржәт ҡалаһы тылсымсыһы» («Волшебник изумрудного города») — ошо исемдәге әкиәт буйынса режиссер Илсур Ҡаҙаҡбаев ҡуйған спектакль.
Дворкин Владимир Исаакович
Дворкин Владимир Исаакович (28 октябрь 1954 йыл, Октябрьский ҡалаһы) — сәнәғәт эшмәкәре, ғалим-геофизик, техник фәндәр докторы (2003). Рәсәй Федерацияһы Яғыулыҡ һәм энергетика министрлығының почётлы нефтсеһе (1997), Рәсәй Федерацияһы яғыулыҡ-энергетика комплексының почётлы хеҙмәткәре (2005).
Зөбәржәт (исем)
Шулай уҡ ҡарағыҙ
Зөбәржәт — Мостай Кәримдең «Ай тотолған төндә» әҫәрендәге герой.
Дворкин Владимир Исаакович
Биографияһы
Владимир Исаакович Дворкин 1954 йылдың 28 октябрендә Башҡорт АССР-ының Октябрьский ҡалаһында тыуған.
1977 йылда инженер-электрик һөнәре алып Өфө авиация институтын тамамлай. 2002 йылда "Махсус конструкциялы скважиналарҙа нефть запастарын сығарыуҙы геофизик контролдә тотоу" темаһына докторлыҡ диссертацияһы яҡлай.
Институтты тамамлағандан һуң Бөтә Союз геологик разведка скважиналарын геофизик өйрәнеү ғилми-тикшеренеү һәм проект-конструкторлыҡ институтының (Тверь) Калинин бүлексәһендә, 1980 йылдан «Башнефтегеофизика» тресында эшләй.
1983 йылдан - «Геофизика» ғилми-етештереү фирмаһында (Өфө): 1990 йылдан - өлкән ғилми хеҙмәткәр, 1991 йылдан - нефть биреүсәнлекте арттырыуҙы контролдә тотоу электрометрияһы лабораторияһы мөдире, 1998 йылдан - инженер-етештереү үҙәге директоры, ә 2005 йылдан - бүлек мөдире; бер үк ваҡытта 2005 йылдан - Өфө дәүләт авиация техник университетының геофизика кафедраһы мөдире.
Фәнни эшмәкәрлеге
Фәнни-производство эшмәкәрлеге ҡатламдарҙың нефть биреүсәнлеген арттырыу маҡсатында нефть ятҡылыҡтарын үҙләштереүҙе комплекслы анализлау менән бәйле. Дворкин Владимир Исаакович тарафынан скважиналарҙы геофизик тикшереүҙәр ҡулланып коллекторҙарҙың тулылығын билдәләү, нефть запастарын эшләп сығарыуҙы контролдә тотоу технологиялары эшләнә. Уның етәкселегендә ғәмәлдәге һәм буш торған скважиналар өсөн техник саралар һәм импульслы нейтрон каротаж һәм термометрия ярҙамында, шул иҫәптән объект интервалында быяла пластик торбалар менән ултыртылған скважиналар селтәре аша нефть запастарын сығарыуҙы контролдә тотоу методикалары уйлап табыла һәм геофизика сервис компанияларына тапшырыла. Фәнни эшенең төп йүнәлештәре - нефть ятҡылыҡтарын эшкәртеүҙе контролдә тотоу өсөн ағым үлсәү, гамма-каротаж, индукцион, импульслы нейтрон һәм ядро-магнит каротаж ысулдарын ҡулланыу. 120-нән ашыу фәнни хеҙмәт, шул иҫәптән 8 методик ҡулланма авторы.
Ғүмәрский Хәким Хәсән улы
Ғүмәрский Хәким Хәсән улы (8 июнь 1946 йыл) — ғалим-тау инженеры, хужалыҡ эшмәкәре. Ханты-Манси Автономиялы округының 2-се саҡырылыш Думаһы, Төмән өлкәһенең 2-се саҡырылыш Думаһы депутаты. Техник фәндәр докторы (1999), профессор (1999). Рәсәй Федерацияһы Яғыулыҡ һәм энергетика министрлығының атҡаҙанған хеҙмәткәре (1994), СССР нефть һәм газ сәнәғәтенең почётлы хеҙмәткәре (1986).
Биографияһы
Хәким Хәсән улы Ғүмәрский 1946 йылдың 8 июнендә Башҡорт АССР-ының Ишембай ҡалаһында тыуған.
Ишембай нефть техникумын, 1979 йылда — Өфө нефть институтын тамамлаған. Аспирантураны бөтөп, кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай. Темаһы «Нефть сығарыу скважиналарында ер аҫтына һыу һурҙырыусы насостар ҡоролмаларын файҙаланыу үҙенсәлектәре»: техник фәндәр кандидаты диссертацияһы: 05.15.06 Мәскәү, 1996 131 c. : 61 96-5/873-8
Ҡаҙаныштары
Техник фәндәр кандидаты, 40-тан ашыу фәнни хеҙмәт һәм 15 уйлап табыу авторы.
Уның етәкселегендә Самотлор ятҡылығында скважиналарҙы файҙаланыуҙа газлифт ысулы ҡулланыуға индерелә. Был уйлап табыу йыллыҡ нефть сығарыу кимәлен 130 миллион тоннаға еткерә, өҫтәүенә энергия тотоноуға сығымдарҙы кәметә һәм скважиналар фондының ышаныслы эшен тәьмин итә — скважиналарҙың ремонт-ара эшләү осоро 500 тәүлеккә тиклем барып етә. Ғүмәрский шулай уҡ ҡатламдарҙың нефть биреүсәнлеген арттырыуҙы тәьмин иткән технологиялар эшкәртеүгә лә үҙ өлөшөн индерә.
Чапс-Мачель-Кикя
Чапс-Мачель-Кикя — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Ватылька йылғаһының уң ярына тамағынан 53 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Лульх-Ях
Лульх-Ях — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Балык йылғаһының һул ярына тамағынан 192 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Уип-Ю
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Кассиопея (йондоҙлоҡ)
Кассиопея (йондоҙлоҡ) (Cassiopeia) — йондоҙлоҡ, иң яҡты йондоҙо — Рукба, яҡтылығы 2,68 була. Майҙаны буйынса урыны — 25.
Васильев Петр Клавдиевич
Васильев Пётр Клавдиевич (26 август 1941 йыл) — нефть сәнәғәте ветераны. 1995—2001 йылдарҙа Башнефть берекмәһенең Нефтекама нефть промыслалары ҡорамалдары заводы директоры. Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты, Сәнәғәт, төҙөлөш, транспорт, элемтә, энергетика һәм эшҡыуарлыҡ буйынса комитет рәйесе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған нефтсеһе. Нефтекама ҡалаһының почётлы гражданы (2005). Милләте — сыуаш
Биографияһы
Петр Клавдиевич Васильев 1941 йылдың 26 авгусында БАССР-ҙың Бәләбәй районы Канаш ауылында тыуған.
1969 йылда Өфө нефть институтын тамамлаған.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1961 йылда техник училище тамамлағандан һуң Бәләбәй ҡалаһында «Аксаковнефть» предприятиеһында электр һәм газ менән иретеп йәбештереүсе булып башлай.
1969—1979 йылдарҙа — Краснокама районында урынлашҡан «Южарланнефть» нефть һәм газ сығарыу идаралығында слесарь, мастер, ҡоролма начальнигы, цех начальнигы урынбаҫары, цех начальнигы, баш механик.
1979—1985 йылдарҙа «Башнефть» берекмәһенең Нефтекама үҙәк производство тәьминәт базаһының начальник урынбаҫары, 1985 йылдан — предприятие начальнигы.
1990 йылда Нефтекама ҡалаһы 102-се Нефть һайлау округы буйынса Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты итеп һайлана
Ғаиләһе
Ғаиләһендә ике ул тәрбиәләп үҫтергәндәр.
Пильня
Пильня — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Хайпудырская мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.
Балыҡлы (күл)
Балыҡлы (варианттары Балыҡлыгүл, Ҡолаҡлыгүл) (Балыклы), Балыҡлыкүль, Балыклыгүль, Колаклыгүль ) — Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районы биләмәләрендәге күл. Ирәндек һыртынан көнсығышҡа табан, Әптекәй һәм Ағаслы күлдәр араһында, ята. Диңгеҙ кимәленән бейеклеге — 486 м.
Пильня
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙее бассейны йылғалары Печора йылғаһы бассейнының көнсығышынан Бол. Ою йылғаһы бассейнынң көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙеенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Балыҡлы (күл)
Географик урыны
Күлгә яҡын булған тораҡ пункттар: Иҫәнбәт (көньяҡ-көнбайышҡа табан 2,5 км алыҫлыҡта,) һәм Күсей ауылдары (төньяҡҡа табан 4,5 км алыҫлыҡта). Әптекәй күленән көнсығышҡа табан 700 м алыҫлыҡта ята. Күлдәрҙе бик бейек булмаған ҡаялы соҡор айыра. Әптекәй күленә ҡарағанда, Балыҡлы күле ҙурлығы буйынса ҡайтышыраҡ, түңәрәк формала, көҙгө майҙаны 6,5 га. Күлдең ярҙары ташлы, таш билдек менән уратылған һымаҡ. Күл буйҙары ла таш менән түшәлгән. Таш араһынан үҫеп сыҡҡан кәкере олонло ҡайындар ландшафты бер аҙ биҙәй.
Күл тәрән түгел, төбө ҡомло, ярҙары һаҙланмаған. Урындағы халыҡ йәйге эҫелә бында һыу төшөргә килә, балыҡ тота. Көньяҡ-көнбайыш яғынан 1 км алыҫлыҡта Ағаслы күле ята. Ошо өс күл дөйөм Өскүл исеме аҫтында йөрөтөлә.
Пильня
Һылтанмалар
Пильня
Балыҡлы (күл)
Балыҡлы күленең бөгөнгөһө
Эшҡыуар күлдәрҙә түләүле балыҡ тотоуҙы ойошторорға, яңы тотолған һәм туңдырылған килеш сауҙа нөктәләренә балыҡ менән тәьмин итергә ниәтләй.
2018 йылдың 9 февралендә крәҫтиән (фермер) хужалығы ағзалары ҡарары буйынса КФХ үҙ эшмәкәрлеген туҡтата.
Һылтанмалар
— Күсейҙәге күлдә нимә бар? — Рыболовы Башкирии выловили только половину разрешенной квоты — КФХ Ахметов Исмагил Мусеевич — [http://prt.pravitelstvorb.ru/?p=4586 5.05.2015. Расти рыбка, большая, большая]
Васюк Григорий Иванович
Васюк Григорий Иванович (1 октябрь 1934 йыл) — совет һәм хужалыҡ эшмәкәре, Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Милләте — украин.
Биографияһы
Григорий Иванович Васюк 1934 йылдың 1 октябрендә БАССР-ҙың баш ҡалаһы Өфөлә тыуған.
1961 йылда Өфө авиация институтын тамамлаған.
Хеҙмәт юлын 1954 йылда башлаған.
1955 - 1958 йылдарҙа Совет Армияһы сафында хеҙмәт итеп ҡайтҡас, лаборатория технигы, өлкән техник, инженер констуктор булып эшләгән.
1967 йылдан Өфө агрегат етештереү берекмәһендә төрлө вазифалар биләгән.
1986 - 1988 йылдарҙа Киев агрегат етештереү берекмәһендә констуктор бүлеге етәксеһе.
1988 йылдан Өфө агрегат етештереү берекмәһенең генераль директоры.
1988 йылда тәжрибәле белгесте Өфөгә саҡырып алып, агрегат етештереү берекмәһенең генераль директоры итеп тәғәйенләйҙәр. . Предприятие эшмәкәрлегенең төп йүнәлеше – авиация техникаһы өсөн агрегаттар, етештереүгә тәғәйенләнеше тауарҙар, атом һәм газ сәнәғәте өсөн продукция сығарыу. Ул авиация сәнәғәте тармағының алдынғы предприятиеларының береһе булып тора. 1994 йылда машиналар эшләү өлкәһендә ҙур ҡаҙаныштары өсөн Өфө агрегат производство берекмәһе генераль директоры Григорий Иванович Васюкҡа "Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған машина эшләүсеһе" тигән маҡтаулы исем бирелә.
Ғаиләһе
Өйләнгән, ғаиләлә ул тәрбиәләп үҫтергәндәр
Нордхайм (Тюрингия)
Нордхайм (Тюрингия) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан. йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ла кеше йәшәй. Майҙаны — км2. Диңгеҙ кимәленән метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — һәм автомобиль коды —.
Куделя (Иня ҡушылдығы)
Куделя  — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иня йылғаһының һул ярына тамағынан 171 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иня йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Орион (йондоҙлоҡ)
Орион, Арҡысаҡ (Orion) — йондоҙлоҡ, иң яҡты йондоҙо — Хатиса, яҡтылығы 2,75 була. Майҙаны буйынса урыны — 26.
Лункун-Игый
Лункун-Игый — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Негус-Ях йылғаһының һул ярына тамағынан 64 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Пинзорта-Ю
Пинзорта-Ю — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Коротаиха йылғаһының уң ярына тамағынан 124 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 42 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙее бассейны йылғалары Печора йылғаһы бассейнының көнсығышынан Бол. Ою йылғаһы бассейнынң көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙеенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Уль-Комысь
Уль-Комысь — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Комысь йылғаһының уң ярына тамағынан 2 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 63 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ҡаратәкә
Ҡаратәкә (Каратяки) — Башҡортостандың Кушнаренко районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 370 кеше. Почта индексы — 452240, ОКАТО коды — 80240880002.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Васютин Иван Федорович
Биографияһы
Иван Федорович Васютин 1945 йылдың 18 февралендә БАССР-ҙың баш ҡалаһы Өфөлә тыуған.
1967 йылда Өфө авиация институтын тамамлаған.
Хеҙмәт юлын 1961 йылда заводта йыйыусы өйрәнсеге булып башлаған.
1970 - 1972 йылдарҙа Совет Армияһы сафында хеҙмәт итеп ҡайтҡас, "Геофизприбор" етештереү берекмәһендә инженер-конструктор, баш технолог урынбаҫары, механика цехы етәксеһе, баш технолог, генераль  директор урынбаҫары булып эшләгән.
1992-1994 йылдарҙа – Белорет ҡалаһы хакимиәте башлығы.
1994-2008 йылдарҙа – «Белорет механизацияланған төҙөлөш ҡорамалдары заводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте генераль директоры. С 2008 года – заместитель директора по капитальному строительству и социальным вопросам ООО «ПромТехнология». 2008 йылдан алып – «ПромТехнология» ААЙ-ының капиталь төҙөлөш буйынса директор урынбаҫары.
Ғаиләһе
Өйләнгән, ғаиләлә ул тәрбиәләп үҫтергәндәр
Йосопов Әлим Данил улы
Йосопов Әлим Данил улы (18 март 1972 йыл, Өфө) — Рәсәй тележурналисы, НТВ телеканалында «Итоги недели с Ирадой Зейналовой» программаһы корреспонденты. Элек — иҫке НТВ, ТВ-6, ТВС һәм «Беренсе канал»дың сәйәси күҙәтеүсеһе була.
Иртә йылдары
Әлим Йосопов 1972 йылдың 18 мартында   Өфө ҡалаһында тыуа. 1994 йылда Екатеринбургта Урал дәүләт университетының журналистика факультетын тамамлай, 4-се һәм 5-се  курстарҙа  Мәскәүҙә, Мәскәү дәүләт университетында, Мәскәү дәүләт университетының журналистика факультетының  халыҡ-ара бүлегендә стажировка үтә.
1991 йылда Нижневартовск ҡалаһында мәғлүмәт программаһында эшләй, ВИД телекомпанияһы  өсөн сюжеттар яһай.
Бер үк ваҡытта, 1991 йылдан (башҡа мәғлүмәттәр буйынса — 1992 йылдан) 1994 йылға тиклем РТР телеканалында  «Вести » мәғлүмәт программаһының штаттан тыш  хәбәрсеһе булып эшләй.
Телевидениела карьераһы
1998 йылдан алып 1999 йылдың апреленә тиклем — НТВ Лондон бюроһы етәксеһе  — Бөйөк Британияла НТВ-ның  үҙ хәбәрсеһе була. Бөйөк Британия буйынса НТВ телеканалының үҙ хәбәрсеһе булып Андрей Черкасов тәғәйенләнгәс, Әлим Йосопов Мәскәүгә ҡайта, һәм 1999 йылдың апреленән 2001 йылдың апреленә тиклем йәнә махсус хәбәрсе, сәйәси күҙәтеүсе булып эшләй. Ул ваҡытта НТВ сайтында «НТВ: за кадром» рубрикаһында сәйәси темаларға бер нисә мәҡәлә авторы була (хәҙерге newsru.com). 2001 йылдың 29 ғинуарында НТВ журналистарының президент Путин менән осрашыуында ҡатнаша.
2001 йылдың апрелендә, НТВ каналынан Киселев командаһы киткәндән һуң, бергә эшләгән күпселек коллегалары менән бергә Борис Березовскийҙың ТВ-6 телеканалына эшкә күсә. 2001 йылдың майынан 2002 йылдың ғинуарына тиклем — ТВ-6 Мәғлүмәт хеҙмәтенең «Хәҙер» һәм «Йомғаҡ» программаһы күҙәтеүсе. НТВ каналын тар-мар иткән ваҡытта Олег Добродеевҡа әйткән «Беләһегеҙме, Олег Борисович, һөнәрҙән дә мөһимерәк нәмәләр бар» тигән һүҙҙәре киң танылыу яулай.
2002 йылдың июненән 2003 йылдың мартына тиклем, ТВ-6 телеканалы туҡтағандан һуң,  ТВС телеканалында «Яңылыҡтар» һәм  «Йомғаҡтар» программаһында сәйәси күҙәтеүсе сифатында эшләй.
2003 йылдың мартында, ТВС ябылырҙан өс ай алда , Әлим Йосопов «Беренсе канал»ға документаль фильмдар авторы сифатында эшкә күсә. 2003 йылдың сентябрендә «Беренсе канал»да күрһәтелгән «Һуғыш алдынан пейзаж» документаль фильмының авторы һәм алып барыусыһы .Һуңынан 2003 йылдың ноябрендә ошо уҡ телеканалда күрһәтелгән «Лондон, Новгород, Рим  — свобода выбора» документаль фильмын төшөрә.
2004 йылдың ноябрендә «Беренсе канал»да өлкән хәбәрсе вазифаһын ала 2005 йылдан 2011 йылға тиклем  — «Беренсе канал »дың мәғлүмәт тапшырыуҙары дирекцияһы хеҙмәткәре, күҙәтеүсе, комментатор, каналдың хәбәрселәр бүлеге етәксеһе. «Новости», «Времена» һәм «Время»  мәғлүмәт программаларында репортаждар авторы. «Беренсе канал» хәбәрсеһе булараҡ, 2008 йылдың авгусында Көньяҡ Осетиялағы һуғышты, 2011 йылдың мартында Японияла ер тетрәүҙе яҡтырта, 2007 йыл дың апрелендә Киевта сәйәси көрсөк көндәрендә эшләй  ,  шулай уҡ 2005 йылдың ҡышында Юлия Тимошенко менән интервью яҙҙыра. Жанна Агалакова менән бергә 2007 йылдың апрелендә Францияла президент һайлауҙарын яҡтырта.
2006 йылдың июнендә «Чемпионат мира вне игры» махсус репортажын әҙерләй. Иван Благой менән бергә Япониялағы ер тетрәү тураһында «Апокалипсис-2011» документаль фильм төҙөй.
2007 йылдан Рәсәй телевидениеһы академияһы ағзаһы.
2019 йылдан 2012 йылға тиклем  — Мәскәүҙә мәғлүмәт бюроһы начальнигы, ОГТРК «Ямал-Регион» генераль директоры кәңәшсеһе.
2019 йылдың яҙында «Үҙәк телевидение» программаһы күҙәтеүсеһе булып НТВ каналына ҡайта. Шул уҡ йылдың декабрендә «Ирада Зейналова менән аҙна йомағаҡтары» тапшырыуында эшләй.
Мөслим (исем)
Мөслим — башҡорт ир-ат исеме.
Этимология
Мөслим башҡорт теленә ғәрәп теленән ингән, ислам динен тотҡан, мосолман тигәнде аңлата.
Билдәле кешеләр
Әбсәләмов Мөслим Бәхтейәр улы (12 июнь 1932 йыл — 5 июль 2009 йыл) — уҡытыусы, прозаик һәм публицист.
Мөслим Марат (тулы исеме — Мөслимов Минимулла Нәбиулла улы; 10 май 1909 йыл — 17 август 1975 йыл) — башҡорт шағиры, журналист, тәржемәсе. 1935 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. 1‑се Бөтә Союз совет яҙыусылары съезы (Мәскәү, 1934) делегаты.
Мөслим Мөхәммәт оғлы Магомаев(әзерб. Müslüm Məhəmməd oğlu Maqomayev; 1942 йылдың 17 авгусында, Баҡы — 2008 йылдың 25 октябре, Мәскәү) — совет, Әзербайжан, Рәсәй эстрада һәм опера йырсыһы (баритон), актёр, композитор. СССР-ҙың халыҡ артисы (1973).
Асакируддин Абу́л-Хөсәйен Мөслим ибн әл-Хажаж ән-Найсабу́ри, күберәк имам Мөслим булараҡ билдәле (إمام مسلم‎; 821, Нишапур — 875, Нишапур) — ислам дин белгесе, хәҙистәрҙе өйрәнеүсе һәм хоҡуҡ белгесе.
Фамилияла
Мөслимов Павел Ильич (15 июнь 1967 йыл, Өфө, Башҡорт АССР-ы, РСФСР, СССР) — Рәсәй биатлонсыһы, Олимпия уйындары һәм донъя чемпионаттары призеры. Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры. Башҡортостан Республикаһының йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры урынбаҫары.
Нордхаузен
Нордхаузен (Nordhausen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ла 44296 кеше йәшәй. Майҙаны — 105,27 км2. Диңгеҙ кимәленән 185 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99734 һәм автомобиль коды — NDH.
Мөслим (исем)
Ауылдар
Мөслим (Муслюмово) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районы ауылы. Яңы Мөслим ауыл Советы — Мәсетле районындағы ауыл биләмәһе.
Шулай уҡ ҡарағыҙ
Мөслим (Вәрәш) — Рәсәй Федерацияһы Татарстан Республикаһы Мөслим районы үҙәге. Мөслим ауыл советы составына керә һәм уның үҙәге булып тора.
Курундус
Курундус — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Изылы йылғаһының уң ярына тамағынан 28 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иня йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Цефей (йондоҙлоҡ)
Цефей (йондоҙлоҡ) (Cepheus) — йондоҙлоҡ, иң яҡты йондоҙо — Альдерамин, яҡтылығы 2,44 була. Майҙаны буйынса урыны — 27.
Мусхелишвили Николай Львович
Рәсәй Федерацияһының Мәғариф һәм фән министрлығы ҡарамағындағы теология буйынса Юғары аттестация комиссияһының эксперт кәңәшмәһе ағзаһы.
Биографияһы
Николай Львович Мусхелишвили 1945 йылдың 8 мартында Грузин ССР-ы Тбилиси ҡалаһында тыуа. Мусхелишвили грузин дворяндар ырыуы вәкиле. Тбилиси дәүләт университетының «биофизик» һөнәре буйынса физика факультетын тамамлаған (1967), биология фәндәре кандидаты, психология фәндәре докторы.
Рәсәй Фәндәр академияһының мәғлүмәт тапшырыу проблемалары институтында лаборатория мөдире, Изге Апостол Андрей Библия-дини тәғлимәте институты профессоры 1996 йылдан. РГГУ-ла уҡыта.
Изге Фома Аквинский философия, теология, тарих институтының ректоры була.
Халыҡ-ара дин психологтары ассоцияһына инә.
Психология буйынса Халыҡ-ара журналдың мөхәрририәт ағзаһы, «Символ» журналының баш мөхәрире.
2007 йылдан ЮНЕСКО кафедраһының почетлы профессоры.
85 эш, 3 монография, 3 дәреслек һәм уҡыу әсбаптары авторы.