cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Теему Хартикайнен
Халыҡ-ара карьераһы
2006/07 йылдар миҙгелендә 17 йәшкә тиклем Финляндия юниорҙар йыйылма командаһының капитаны була. 2008 йылда Ҡазанда үткән юниорҙар донъя чемпионатында 6 осрашыуҙа 3 (2+1) мәрәй йыя, ә командаһы турнирҙа алтынсы урынды яулай. 2009 йылда Канадала үткән йәштәр донъя чемпионатында Теему 6 осрашыуҙа 9 (3+6) мәрәй йыя һәм турнирҙың иң һөҙөмтәле уйынсылар исемлегенә инә, тик командаһы плей-оффҡа эләгә алмай. Киләһе йылда Теему тағы ла йәштәр донъя чемпионатында ҡатнаша: 6 осрашыуҙа 4 гол керетә һәм 2 һөҙөмтәле пас бирә, 5-се урын өсөн уйында Рәсәй йәштәр йыйылма командаһы ҡапҡаһына ул еңеү шайбаһын индерә.
Шәхси тормошо
2016 йылдың 6 июлендә Теему Хартикайнен Аниина исемле ҡыҙға өйләнә. 2017 йылдың мартында Теемуның тәүге улы донъяға тыуа.
Рио-Гранде (Мексика ҡултығына ҡойоусы йылға)
Гидрография
Төп ҡушылдыҡтары: Рио-Кончос, Пекос һәм Девилс-Ривер.
Үҙенең атамаһына (испан теленән — Бөйөк йылға) һәм оҙонлоғона ҡарамаҫтан, Рио-Гранде йылғаһында суднолар йөрөй алмай. Һуғарыу һәм халыҡтың башҡа ихтыяжын ҡәнәғәтләндереү өсөн 1950-се йылдарҙан һуң йылға һыуҙары күпләп тотонола, шунлыҡтан Рио-Гранде һаманда һайый бара. Ғәҙҙәттә йылға үҙәненең барлыҡ оҙонлоғонда уны кисеп үтергә мөмкин, урыны менән йылға тулыһынса кибә йәки ваҡ күлдәр селтәренә тарала.
2003 йылдан алып йылға даими рәүештә һыуҙарын Мексика ҡултығына ҡоймай башланы, киң дельтаһы юҡ була. Һөҙөмтәлә күп һыу организмдарының (шул иҫәптән балыҡтар, ҡоштар һәм хайуандарҙың) төрҙәре юғалыу аҫтында ҡалды.
Бекетов ауыл Советы (Йәрмәкәй районы)
Бекетов ауыл Советы  — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Йәрмәкәй районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.
Административ үҙәге — Бекетов ауылы.
Тарихы
1986 йылдың 18 февралендәге 6-2/85 һанлы «Йәрмәкәй районы составында Бекетов ауыл Советы ойошторолоу тураһында» Ҡарарҙа әйтелә : Йәрмәкәй районы составында үҙәге Бекетов ауылында булған Бекетов ауыл Советы ойошторорға. Бекетов, Городецкий, Емеш питомнигы, Кесе Приют, Новый, Сысоевка тораҡ пункттарын, Глуховский шифаханаһы участкаһын, уларҙы Йәрмәкәй районының Спартак ауыл Советы составынан алып ташлап, Бекетов ауыл Советы составына ҡушырға.
1998 йылда Бишбүләк районы Михайловский ауыл Советының Кожай-Максим ауылы Бекетов ауыл Советы составына тапшырыла. Башҡортостан Республикаһының «Башҡортостан Республикаһы Бишбүләк районы Михайловский ауыл Советының Кожай-Максим ауылы территорияһын Башҡортостан Республикаһы Йәрмәкәй районы Бекетов ауыл Советы составына тапшырыу тураһында» Законда былай тип әйтелә:
Башҡортостан Республикаһы Бишбүләк районы Михайловский ауыл Советының Кожай-Максим ауылы территорияһын Башҡортостан Республикаһы Йәрмәкәй районы Бекетов ауыл Советы составына күсерергә.
«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
Туғай яраны
Туғай яраны, муллаян үләне (Гера́нь лугова́я, Жураве́льник луговой, Geránium praténse) — ғаиләһенән күп йыллыҡ үлән үҫемлек, бейеклеге 20-80 см. Июнь-август айҙарында зәңгәр көрән сәскә ата, июль-сентябрҙә орлоғо өлгөрә.
Таралыуы
Евразияның уртаса климат зонаһында, Испаниянан Ҡытайға тиклем, Скандинавиянан Һиндостанға тиклем таралған. Үлән туғайҙарҙа, болондарҙа, йылға ярҙарында, йырғанаҡтар буйында үҫә. Башкортостанда киң таралған.
Көнбайыш Полесье
[[Файл:Регионы Белоруссии.svg|thumb|Белоруссияның XIX - XX быуат башындағы төбәктәре:
]] Көнбайыш Полесье (Polesie Zachodnie, Заходняе Палессе, Західне Полісся) — Белоруссия, Польша һәм Украина территорияларындағы этномәҙәни регион.
Территорияһы
Көнбайыш өлөшө Польша (Люблин Полесьеһы), төньяғы — Белоруссия (Берестейск-Пинск Полесьеһы), көньяғы — Украина (Волынь Полесьеһы) территорияларында урынлашҡан.
Тарихы
Көнбайыш Полесье мәҙәни берлеге дәүләтселек осорона тиклем формалашҡан. Археологтар Юрий Владимирович Кухаренко, И. Русанова, И. Бируля, О. Иов ҡуш ҡорғандар барлығына, керамика һәм утыраҡтар үҙенсәлегенә таянып, был регионда фәҡәт волындар йәшәгән тигән һығымтаға килгәндәр. Иң киң таралған ҡатын-ҡыҙ биҙәүестәре түңәрәк ярым формаһындағы балдаҡтар булғанлыҡтан, икеләнмәйсә Көнбайыш Полесье халҡын Дулиб союзына (Дулебтар) ҡараған тип икеләнмәйсә раҫларға була.
Аҫаба халыҡ көнбайыш полесье һөйләшендә (шулай уҡ ҡарағыҙ: полесье теле) аралаша. Халыҡ нигеҙҙә православие динендә, ләкин протестантлыҡ та көслө таралған. Халыҡ һаны күп түгел, тик Брест, Бяла-Подляска, Кобрин, Ковель, Пинск ҡалаларында ғына халыҡ һаны 50 меңдән артығырыҡ.
Эньлай Чжоу
Чжоу Эньлай ( пиньинь Zhōu Ēnlái) (5 март 1898 йыл— 8 ғинуар 1976 йыл) — Ҡытайҙың сәйәси эшмәкәре, ҠХР барлыҡҡа килгәндән алып 1949 йылға тиклем ҠХР дәүләт советының беренсе башлығы; неоконфуцианлыҡҡа нигеҙ һалыусы Чжоу Дуньиҙың 33-сө быуын вариҫы.
Көнбайыш Полесье
Эске һыуҙары
Көнбайыш Полесье көнсығыш өлөшө Днепр йылғаһы, көнбайышы - Висла йылғаһы бассейнындарында. Иң ҙур йылғалары: Припять, Көнбайыш Буг, Стыр, Горынь, Ясельда. Көнбайыш Полесье территорияһында уникаль Свитязь күле бар.
Эньлай Чжоу
Күренекле дипломат. Көнбайыш менән тыныс йәшәүҙе булышлыҡ итә, бер үк ваҡытта Советтар Союзы менән мөнәсәбәттәрҙе өҙмәҫкә тырыша. Нескә сәйәсәте һәм эшендә принципиаллеге уға «мәҙәни революция» осоронда премьер-министр вазифаһын һаҡлап ҡалыуҙы тәьмин итә, ә дипломатиклыҡ һәм юғары эшкә һәләтлелек халыҡ араһында данын арттыра.
Бала сағы һәм үҫмер йылдары
Чжоу Эньлай 1898 йылдың 5 мартында Хуайань идаралығының Шаньян өйәҙендә (хәҙерге Цзянсу провинция территорияһы) тыуған. Уның атаһы Чжоу Инэн (ул шулай уҡ Чжоу Шаоган) боронғо феодаль нәҫеленә ҡарай, ләкин карьера эшләй алмай, Эньлай тыуған мәлгә Чжоу кланы бөлгөнлөккә төшә. Ул ата-әсәһен бик иртә юғалта, Ҡытайҙың төрлө райондарында яҡын туғандарында тәрбиәләнә. Ярты йыл да тулмаҫтан, уны Чжоу Игань уллыҡҡа ала. Игань Хуайандәге ҡала усадьбаһында йәшәгән атаһының балаһыҙ һәм ҡаты сирле ағаһы була. Ҡарауға алған атаһы тиҙҙән вафат була, һәм ул мәрхүмдең тол ҡатыны ҡарамағында ҡала.
Дүрт йәшенән тәрбиәгә алған әсәһе ҡарауында иероглифтар яҙырға һәм тан дәүере (618—907 йй.) шағирҙарҙың классик шиғырҙарын уҡый башлай. Биш йәшендә ул шәхси мәктәпкә йөрөй, балалар өсөн дидактик әҫәрҙәрҙе яттан өйрәнә. 8 йәшендә әсәһе яғынан ике туған революцион ҡарашлы ағаһы, Гун Инсундың, шәхси мәктәбенә бирәләр. Ағаһы унда сәйәси ваҡиғаларға ҡыҙыҡһыныу уята. 1907 йылдың яҙында Ваньшаның әсәһе, ә бер йыл үткәс, тәрбиәгә алған әсә туберкулездан вафат була.
1910 йылдың яҙында, 12 йәштә Чжоу Игэн үҙ ғаиләһенә ала һәм уны Мукден алтынсы мәктәбенә бирә.
1911 йылдың октябрендә, Синьхай революцияһы башланыуы тураһында тәүге хәбәрҙәр ишеткәс, Цин империяһы властарына ҡаршы протест билдәһе итеп толомон ҡырҡа. Бының менән ул иптәштәренә өлгө күрһәтә.
1913 йылдың яҙында 15 йәшлек Чжоу Эньлай Тяньцзинь ҡалаһына, апаһының ғаиләһенә ебәрелә. Унда август уртаһында Нанькай урта мәктәбенә ҡабул итеү имтихандарын уңышлы тапшыра. Көнбайыш Европа мәғрифәтселәренең китаптарын: «Йәмәғәт килешеүе» Ж.- Ж. Руссо, «Закондар рухы» Монтескье, «Эволюция һәм этика» Гексли Ҡытай реформаторы Янь Фу тәржемәһендә уҡый.
1917 йылда Чжоу Эньлай уҡытыусылар һәм дуҫтары ярҙамында Японияла уҡыу өсөн аҡса йыя. Ярты йыл самаһы ул япон телен өйрәнеүгә бағышлай, ләкин 1-се Токио юғары мәктәбенә имтихандарҙы уңышлы тапшырыр өсөн етерлек һөҙөмтәләргә өлгәшә алмай. Уға әҙерлекте дауам итергә тура килә. Японияла Рәсәйҙә революцион ваҡиғалар тураһында белә, тәүге тапҡыр социалистик һәм марксистик идеялар менән таныша. Дуҫының хаты аша Нанькай урта мәктәбе нигеҙендә асыласаҡ Нанькай университеты тураһында хәбәр белә. Япониянан китергә һәм белем алыуын тыуған илендә дауам итергә ҡарар итә, 1919 йылдың апрель аҙағында Тяньцзингә ҡайта.
Тяньцзинда 4 май ваҡиғалары һуң кисекмәҫтән йәштәрҙең патриотик протест акцияларына ҡушыла. Июнь айында «Тяньцзинь студенттарының берләшкән союзы» гәзите мөхәррире була; уның «4 май хәрәкәте» тураһындағы тәүге мәҡәләһен Тяньцзинь гәзите баҫтырып сығара. Тәүҙә гәзит өс көнгә бер сыға, ләкин тиҙҙән көн һайын 20 мең дана тираж менән сыға башлай. 1919 йылдың 16 сентябрендә "Аңды уятыу йәмғиәте"н («Общества пробуждения сознания») ойоштороуҙа ҡатнаша, унда ул бер нисә тапҡыр үҙенең революцион публицистикаһын файҙалана, «У Хао» («Бишенсе номер») псевдонимын ала. Йәмғиәттең манифесын яҙа. Унда Ҡытайҙа милитаризм, сәйәсмәнлек, бюрократизм, ирҙәр һәм ҡатын-ҡыҙҙарҙың тигеҙһеҙлеген, консерватив фекерләүҙе һәм иҫке әхлаҡты бөтөрөү кәрәклеге тураһында әйтелә. 1919 йылдың 21 сентябрендә уның тәҡдиме буйынса Йәмғиәт ағзалары алдында сығыш яһарға Пекин университетының танылған профессоры Ли Дачжао саҡырыла.
Октябрҙә, Синьхай революцияһының йыллығын байрам иткәндә, күпләп ҡулға алыуҙар була, Йәмғиәт Тяньцзинда ризаһыҙлыҡ белдерә, полицияны ҡулға алынғандарҙы сығарырға мәжбүр итә. 15 ноябрҙә Чжоу Эньлай рәйеслегендә үткән аң уятыу Йәмғиәтенең ғәҙәттән тыш ултырышында был түңәрәкте йәштәрҙең хәрби ойошмаһына әйләндерергә ҡарар ителә. 1919 йылдың декабрендә Тяньцзинь уҡыусылары ассоциацияһының Берләшкән союзы етәксеһе итеп һайланған Чжоу Эньлай ҡаланың башҡа йәмәғәт ойошмалары ҡатнашлығында япон тауарҙарының дөйөм ҡала бойкотын ойоштора. 1920 йыл ғинуарында Японияға ҡаршы петицияны Чжили провинция губернаторына тапшырырға тырышҡан уның етәкселегендәге төркөм ҡулға алына.
Чжоу төрмәһендә Эньлай иптәштәре араһында тәртипте һаҡлай, көнүҙәк социаль һәм сәйәси мәсьәләләр буйынса сәйәси занятиелар һәм дискуссиялар ойоштора. Чжоу Эньлай эше буйынса асыҡ тыңлауҙар 1920 йылдың июлендә ҡалала ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙыра. 17 июлдә суд Чжоу Эньлайҙы һәм уның иптәштәрен "төрмә срогы үткәс"азат итеү тураһында хөкөм ҡарарын уҡып ишеттерә. Һаҡ аҫтында булған ваҡытта Эньлай Нанькай университетынан ҡыуыла, шуға күрә хөкүмәт тарафынан өлөшләтә субсидияланған программа сиктәрендә Францияла уҡыуын дауам итергә ҡарар итә. Тяньцзинда билдәле журналист һәм мөхәррир булараҡ, сит илгә китер алдынан урындағы абруйлы «Ишибао» гәзитен Европа илдәрендә таныштырыу ризалығын алыуға өлгәшә. Гәзиттән алынған гонорар тәүге осорҙа уға матди ярҙам күрһәтер, тип иҫәпләй.
Европалағы тормошо
1920 йылдың 13 ноябрендә Марселгә килә, унан поезд менән Парижға сыға, Латин кварталында арзан ҡунаҡханала урынлаша. Парижда йәшәгәндә ул «Рено» автомобиль заводына эшсе булып урынлаша, артабан бер нисә ай Лилле күмер шахтаһында, Лионаға яҡын Сен-Шамонда металлургия заводында эшләй. 1921 йылдың яҙында Париж коммунистар төркөмө ағзаһы итеп ҡабул ителә, һуңынан Ҡытай коммунистар партияһына берләшкән һигеҙ коммунистик ячейканың береһе була. Европала, Франциянан тыш, Шулай уҡ Англия һәм Германия буйлап йөрөй, һәм даими рәүештә «Ишибао» гәзите өсөн репортаждар яҙа, Ҡытай уҡыусыларына донъяла барған ваҡиғалар тураһында мәғлүмәт бирә. Ҡытай коммунистик ячейкаһы ҠКП-ның Беренсе съезына (1921 йылдың июле) делегаттар ебәрергә саҡырыу ала, ләкин техник сәбәптәр арҡаһында уны тормошҡа ашыра алмай.
1922 йылдың мартында Берлинға күсә, унда тиҙҙән ҠПК-ның герман ячейкаһына нигеҙ һала. 1922 йылдың майында «Европала йәшәгән Ҡытай йәштәренең Коммунистар партияһы» тип аталған яңы ойошманың устав проектын тәҡдим итә. Ойошма бер йылдан һуң булдырыла. 1922 йылдың октябрендә Берлинда билдәле Сычуань генералы Чжу Дэ менән таныша һәм ул генералға ҠКП-ға инергә кәңәш бирә. ҠКП Гоминьдан менән хеҙмәттәшлек тураһында ҡарар ҡабул иткәс, 1923 йылдың 25 ноябрендә Лионда Гоминьдандың Европа бүлексәһенең ойоштороу йыйылышы Чжоу Эньлайҙы үҙенең етәксеһе итеп һайлай. Шуның менән бергә ул ҠКП-ның Европа ойошмаһын һәм Ҡытай йәштәр коммунистик ойошмаһының Европа бүлексәһен булдыра, Был ойошмаларҙың баҫма органдарын — «Шаонянь» («Йәштәр») һәм «Чигуан» («Алый свет») журналдарын ойоштороуҙа әүҙем ҡатнаша һәм 1922—1924 йылдарҙа уларҙа бик күп мәҡәләләр баҫтыра.
Европала Чжоуҙы ауыр йәшәү шарттары тыйнаҡ тормошҡа өйрәтә: ул үҙе ашарға әҙерләй, йыуа, йыйыштыра, әйберҙәрен ремонтлай. Шуның менән бергә ул эрудициялы, белемле кеше була, инглиз, француз һәм немец телдәрен белә.
1924 йылдың йәйендә Ҡытай Коммунистар Партияһы Үҙәк Комитеты талабы буйынса кире Ҡытайға китә.
Гоминьдан менән союзда
Октябрь башында Чжоу Эньлай Гуандун провинцияһы партия комитетының ваҡытлыса башлығы, шулай уҡ хәрби бүлек һәм пропаганда бүлеге етәксеһе итеп тәғәйенләнә. Ул эшсе һәм крәҫтиән үҙ-үҙен обороналау дружиналарын ойоштора, революция хөкүмәте Сунь Ятсенға ярҙам итеү һәм контрреволюцияны аяҡҡа баҫтырыу өсөн көстәрҙе мобилизациялау өсөн митингыларҙа һәм йыйылыштарҙа сығыш яһай. Тиҙҙән сәйәси инструктор сифатында Көньяҡ Ҡытай революцион хөкүмәте армияһы өсөн кадрҙар әҙерләгән Вампу Академияһына ебәрелә, ә ноябрҙән Академияның сәйәси бүлеге мөдире була.
1-се һәм 2-се Көнсығыш походтары ваҡытында Академия курсанттары менән бергә алғы һыҙыҡта була, хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнаша. Шулай уҡ был ваҡытта ул ҠКП һәм Гоминьдандың сираттағы съездары эшендә ҡатнаша. Гуанчжоуҙа ул ваҡытта Үҙәк һайлау комиссияһы ағзаһы, Гоминьдан Үҙәк һайлау комиссияһына ағзалыҡҡа кандидат, «Политик аҙналыҡ» журналы мөхәррире, күренекле Ҡытай революционеры Мао Цзэдун менән таныша.
1925 йылда Гванчжоу хөкүмәте Чжоуға генерал-майор званиеһын бирә, уның урындағы милитарист Чэнь Цзюмин ғәскәрҙәренә ҡаршы һуғыштарҙа туранан-тура ҡатнашыуын, Милли-революцион армияның (НРА) хәрби частары һәм берләшмәләренең сәйәси бүлектәренә етәкселек итеүен билдәләй.
Хәрби түңкәрелештән һуң 1926 йылдың 20 мартында Чан Кайши бөтә коммунистарҙы Милли-революцион армияның офицерҙар корпусынан бушатырға бойороҡ бирә. Эштәрен тапшырғандан һуң Чжоу Эньлай сәйәси әҙерлек буйынса махсус курстар начальнигы булып китә; был курстарҙы тамамлаусыларҙың күбеһен Е Тин етәкселегендәге айырым полкка оҙата. 1926 йылдың декабрендә ҠКП бойороғо буйынса Шанхайға ебәрелә һәм ҠКП Үҙәк Комитетының Ойоштороу бүлеге начальнигы һәм ҠКП Үҙәк Комитетының Хәрби комитеты ағзаһы булып эшләй башлай. 1927 йылдың 21 мартында фетнәсел пролетариат Шанхайҙа власты баҫып алыуға өлгәшә һәм Милли революцион армия частары яҡынлашҡанға тиклем ҡаланы өс аҙна буйына ҡулында тота. Ләкин Чан Кайши, 12 апрелдә империалистик державалар һәм урындағы контрреволюция менән берләшеп, ҡалаға ғәскәр ебәрә, баш күтәреүселәрҙе язалайҙар. Чжоу Эньлай ҡасып өлгөрә,, уның башы өсөн ҙур бүләк иғлан ителә.
ҠКП Үҙәк комитетының хәрби бүлеге етәксеһе сифатында ул Е Тин, Чжу Дэ һәм Хэ Лун менән бергә 1927 йылдың 1 авгусында күтәрелгән революцияға тоғро ҡалған Наньчан ихтилалын етәкләй. Әммә ихтилал еңелә. Баш күтәреүселәрҙең бер өлөшө, улар араһында Чжоу Эньлай ҙа бар, яу менән көньяҡҡа, революцион база урынлашҡан Гуандун провинцияһына, икенсе отряд Чжу Дэ етәкселегендә Хунань провинцияһына китә, унда улар Мао Цзэдун төркөмөнә ҡушыла. Ихтилалдың уңышһыҙ тамамлауына ҡарамаҫтан, 1927 йылдың ноябрендә ҠКП Үҙәк Комитетының ашығыс кәңәшмәһендә Чжоу Эньлай ҠПК Үҙәк Комитетының Политбюро ағзаһы һәм Политбюроның даими комитеты ағзаһы итеп һайлана.
1928 йылдың тәүге яртыһында Чжоу Эньлай Коминтерн ярҙамында йәшерен рәүештә СССР-ға килә, унда июнь-июль айҙарында ҠПК съезы үтә. 1928 йылдың йәйендә ул Коминтерн конгресы эшендә ҡатнаша, Коминтерн Башҡарма комитеты ағзалығына кандидат итеп һайлана. 1928 йылдың октябрендә йәшерен рәүештә Шанхайға әйләнеп ҡайта һәм ҠПК эшмәкәрлеген яңы шарттарҙа ойоштора башлай.
1931 йылдың 17 ноябрендә Совет райондары вәкилдәренең Бөтә Ҡытай съезында Көньяҡ Совет республикаһының Үҙәк башҡарма комитеты составына һайлана һәм Революцион хәрби советы ағзаһы итеп алына. Быға тиклем ошо вазифаны Мао Цзэдун биләй. 1932 йылдың көҙөндә сәйәси комиссар итеп тәғәйенләнә. 1934 йылдың ғинуарында совет райондары вәкилдәренең II Бөтә Ҡытай съезында Революцион хәрби совет рәйесе урынбаҫары итеп һайлана. 1934—1935 йылдарҙа штаб начальнигы сифатында Бөйөк походта ҡатнаша. 1936 йылдың аҙағында, Сиань ҡалаһында генералдар Чжан Сюэлян һәм Ян Хучэн фетнә ҡуптарғас, Чан Кайшиҙы ҡулға алалар һәм япондарға ҡаршы бергәләп көрәшеү өсөн коммунистар менән берҙәм фронт ойоштороуҙы талап итәләр («Сиань инциденты» булараҡ билдәле ваҡиғалар). Чжоу Эньлай хәлде тыныс юл менән көйләүгә ирешә.
Оҙаҡламай Чан Кайши хөкүмәте менән берҙәм Японияға ҡаршы фронт тураһында һөйләшеүҙәр алып барыу өсөн ҠПК вәкиле булып китә. Коминтерн тарҡалғандан һуң 1943 йылдың майында Гоминьдан менән берҙәм фронт сәйәсәтенә таяныуы өсөн ҡаты тәнҡиткә дусар ителә; 1944 йылдың мартында «стилде тәртипкә килтереү хәрәкәте» барышында Чжоу Эньлайға тәнҡит менән сығыш яһарға тура килә.
1944 йылда ул яңынан, Америка ҡушма штаттары аралашсылығында, Гоминьдан (Чжан Цюнь вәкиле) менән һөйләшеүҙәр алып барыу өсөн ҠПК вәкиле сифатында ебәрелә.
1947 йылдың авгусында ҠПК Үҙәк Комитетының Хәрби советы рәйесе урынбаҫары һәм Ҡытай Халыҡ-азатлыҡ армияһы Генераль штабы начальнигы вазифаһын башҡарыусы итеп тәғәйенләнә. 1948 йылдың аҙағына — 1949 йылдың башына уның иң ҙур операциялары: Ляоси-Шэньян, Бэйпин-Тяньцзинь һәм Хуайхай менән етәкселек итеүҙә ҡатнаша. 1949 йылдың мартында Гоминьдан хөкүмәте делегацияһы менән граждандар һуғышын туҡтатыу тураһында тыныс һөйләшеүҙәрҙә ҠПК делегацияһын етәкләй.
Премьер
1971 йылда Чжоу Эньлайҙың Г. Киссинджер менән йәшерен һөйләшеүҙәре һөҙөмтәһендә 1972 йылда АҠШ президенты Р. Никсондың Ҡытайға сәфәре ойошторола, был Ҡытай-Америка мөнәсәбәттәрен яйға һалыуға килтерә.
1973 йылда Чжоу Эньлай һөргөндән премьер урынбаҫары вазифаһын биләгән Дэн Сяопинды ҡайтарыуға өлгәшә.
Ауырыуы һәм үлеме
Чжоуҙың партия документтарын тикшереү бүлегенең элекке ғилми хеҙмәткәре Гао Вэньцян яҙған биографияһына ярашлы, Чжоуҙа беренсе тапҡыр 1972 йылдың ноябрендә бәүел ҡыуығы яман шеше асыҡлана. . Чжоу командаһы дауалағанда һауығыуға өмөт ҙур булыуын хәбәр итә; ләкин партияның юғары вазифалы ағзаларын дауалауҙы Мао хупларға тейеш була. Мао Чжоуға һәм уның ҡатынына диагноз тураһында хәбәр итмәҫкә, бер ниндәй операция яһамаҫҡа һәм өҫтәмә тикшереү үткәрмәҫкә бойора. Цзи Чаочжу әйтеүенсә, Чжоу Эньлайҙың шәхси тәржемәсе, Генри Киссинджер Чжоуҙы дауалау өсөн Ҡушма Штаттарҙан яман шеш буйынса белгестәр ебәрергә тәҡдим итә, ләкин был тәҡдим ахыр сиктә кире ҡағыла. Чжоуҙың хәле тураһында белгән башҡа Ҡытай лидерҙары баҫымы аҫтында Мао 1974 йылдың июнендә хирургия операцияһын үткәрергә бойора, ләкин был яман шеш башҡа органдарға метастаза бирә. Артабанғы ҡайһы бер операциялар ҙа яман шештең аҙыуын туҡтата алмай. Чжоу дауаханала эшләүен дауам итә, ә Дэн Сяопин, премьер-министрҙың беренсе урынбаҫары булараҡ, Дәүләт советының мөһим мәсьәләләренең күпселеге менән шөғөлләнә, Чжоу Эньлаҙың һуңғы халыҡ алдында ҙур сығышы 1975 йылдың 13 ғинуарында 4-се саҡырылыш Бөтә Ҡытай халыҡ вәкилдәре йыйылышының беренсе ултырышында була, унда хөкүмәт эше тураһында отчет бирә. Һуңынан өҫтәмә медицина ярҙамы алыу өсөн ул йәмәғәтселек иғтибарынан төшөп ҡала. 1976 йылдың 8 ғинуарында Пекин ваҡыты буйынса иртәнге 9 сәғәт 57 минутта вафат була.
Чжоу Эньлай хөрмәтенә Тяньцзинда мемориал (天津周恩來鄧穎超紀念館) төҙөлгән, шулай уҡ Маньчжурияла һәйкәл ҡуйылған.
Ишмәтов Рафаил Ғәзиз улы
Ишмәтов Рафаил Ғәзиз улы (2 август 1952 йыл) — СССР хоккейсыһы Һәм Рәсәй тренеры, ғалим-педагог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Педагогия фәндәре кандидаты (2003), доцент. Шайбалы хоккей буйынса Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры (1996) һәм СССР‑ҙың спорт мастеры (1977). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (1994). Дуҫлыҡ ордены кавалеры (1996).
Эньлай Чжоу
Тяньаньмэнь инциденты
1976 йылдың 5 апрелендә, боронғо ҡытай халыҡ йолаһы буйынса, йөҙҙәрсә мең Пекин халҡы Чжоу Эньлайҙы портреттары, аҡ матәм веноктары һәм аҡ сәскәләр менән иҫкә алалар. Үҙәк Тяньаньмэнь майҙанында "Интернационал"ды йырлайҙар. Майҙанда стихиялы рәүештә матәм митингылары барлыҡҡа килә, Чжоу Энлай иҫтәлегенә арналған шиғырҙар уҡыла. Халыҡтың бындай демонстратив әүҙемлегенән ҡурҡып, Цзян Цин яҡлылар майҙанға ҙур хәрби һәм полиция көстәре индерелә.. Улар халыҡты тупаҫ рәүештә ҡыуып сығаралар һәм күпләп ҡулға алалар. Был ваҡиғалар тарихта «Тяньаньмэнь инциденты» булараҡ билдәлелек ала.
Ишмәтов Рафаил Ғәзиз улы
Биографияһы
Рафаил Ғәзиз улы Ишмәтов 1952 йылдың 6 авгусында Силәбе ҡалаһында тыуған. Башҡорт. П. Ф. Лесгафт исемендәге Ленинград физик культура институтын (1980), Рәсәй физик культура академияһы Юғары тренерҙар мәктәбен (Мәскәү, 1985) тамамлаҡан. «Трактор» спорт клубы (Силәбе) тәрбиәләнеүсеһе. Салауат Юлаев исемендәге спорт клубы (1971—72, 1975—83), армия спорт клубтары (Куйбышев 1972—73, Ленинград 1973—74) командалары өсөн уйнай. «Шахтёр кубогы» (Польша, 1972), Бухарест (Румыния, 1973) һәм «Алтын башаҡ» (Чехословакия, 1976) кубоктарының халыҡ-ара турнирҙары еңеүсеһе.
Эньлай Чжоу
Шәхси тормошо
1925 йылда Чжоу Эньлай революционер ҡатынын Дэн Инчаоға өйләнә. Улар « 4 май хәрәкәте» буйынса таныш булалар.. Чжоу менән Дэндың үҙ балалары булмай, ләкин улар һәләк булған революционерҙарҙың балаларын тәрбиәгә ала; уларҙың береһе ҠХР дәүләт советы буласаҡ премьеры— Ли Пэн була. Рәсми рәүештә Чжоу Эньлай һәм Дэн Инчао өс ҡыҙҙы ғына таный, уларҙың иң өлкәне, Сунь Вэйши, мәҙәни революция йылдарында һәләк була.
Комодо вараны
Комодо вараны, гигант варан (Varanus komodoensis, Комодский варан) — варандар ғаиләһенән кәҫерткеләр төрө.
Утрауҙарҙа йәшәүсе аборигендар уларҙы ора йәки буайя дарат («ерҙә йәшәүсе крокодил») тип атай. Комод варандары Индонезияның Кесе Зонд утрауҙары төркөмөнөң бер нисә утрауына таралған — Комодо (1700 зат), Ринча (1300 зпт), Джили Мотанг (100 зат) һәм Флорес (2000 самаһы зат).
Варандар хәҙерге заманда йәшәүсе иң ҙур һәм иң уҫал кеҫәрткеләре. Варандарҙың ҡиәфәте имәнес һәм шөкәтһеҙ. Уларҙың баштары питондыҡына оҡшаш. Был гигант кеҫәрткеләрҙең оҙонлоғо 3-4 метрға, ә ауырлыҡтары 130—150 килограмға етә. Варандар һунарға төндә сығалар. Уларҙың төп аҙығы — ҡыр сусҡалары һәм боландар, буйволдарға һәм аттарға ла һөжүм итәләр.
Ачи-су
Ачи-су — Рәсәй йылғаһы. Дағстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Каспий диңгеҙе ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.
Кедведка
Кедведка — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Каменное күле - Каменка йылғаһы ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.
Ачи-су
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Каспий диңгеҙе йылғаларының һыу бассейны, Сулак йылғаһының һыу бассейны сигенән Самур йылғаһының һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек.
Кедведка
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Аҡ диңгеҙ йылғалары бассейны Золотница йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Воронов моронона тиклем (Сев. Двина йылғаһын индермәйенсә). Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Ачи-су
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Кедведка
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Каинзас
Каинзас (Оло Каинзас) — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Хакас Республикаһы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Теренсу йылғаһының уң ярына тамағынан 24 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Хомас-Юган
Хомас-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Һул Хетта йылғаһының һул ярына тамағынан 336 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Мёккерн
Мёккерн (Möckern) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 14269 кеше йәшәй. Майҙаны — 246,28 км2. Диңгеҙ кимәленән 64 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39291 һәм автомобиль коды — JL.
Алонсо Хаби
Хабьер Алонсо Олано (Xabier Alonso Olano), йышыраҡ Хаби Алонсо булараҡ билдәле (Xabi Alonso; 25 ноябрь 1981 йыл, Толоса, Басктар иле) — Испания футболсыһы, ярымһаҡсы, тренер. Өс донъя (2006, 2010, 2014) һөм өс Европа чемпионатында (2004, 2008, 2012) ҡатнаша. 2018 йылдың 29 авгусынан — «Реал Мадрид» клубының 14 йәшкә тиклемге юниорҙар командаһы тренеры.
Клуб кимәлендә Алонсо Чемпиондар лигаһы (2004/05,2013/14), УЕФА Суперкубогы (2005, 2014), Англия кубогы (2005/06), Англия Суперкубогы (2006), Испания кубогы (2010/11, 2013/14), Испания чемпионаты (2011/12) һәм Испания Суперкубогы (2012) еңеүсеһе. Йыйылма командаһы составында Хаби— ике тапҡыр Евро (2008, 2012) һәм донъя чемпионы (2010).
Мацуо Басё
Сығышы менән самурай ғаиләһенән. Шиғриәтте 1664 йылда Киотола өйрәнә башлай. 1672 йылда Эдо ҡалаһында дәүләт хеҙмәтенә эшкә төшә, һуңғараҡ шиғриәт буйынса дәрестәр бирә. Мацуо Басёға билдәлелекте уның комик рэнгта оҫталығы алып килә, әммә төп ҡаҙанышы уның — хайку жанрына һәм эстетикаһына индергән өлөшө. Ул пейзаж жанры лирикаһына нигеҙләнгән саф комик жанрын алдынғы лирик жанрына әүерелдерә, уға философик мәғәнә һала.
Барзанчай
Барзанчай — Рәсәй йылғаһы. Дағстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Дарвагчай йылғаһының һул ярына тамағынан 26 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.
Алонсо Хаби
Алонсо карьераһын тыуған төбәге Гипускоаның төп командаһы — «Реал Сосьедадта» башлай, 1999 йылда дебютын үткәрә. 2000/01 йылдар миҙгелендә Хаби ҡуртым хоҡуғында ярты йылға икенсе дивизиондың «Эйбар» клубына күсә. Кире ҡайтҡас, төп составта уйнай башлай. 2001/02 йылдар миҙгелендә баск беренсе Голдарн индерә. Киләһе миҙгелдә чемпионаттың көмөш миҙалын яулауҙа Алонсо төп роль уйнай, уның арҡаһында клуб Чемпиондар лигаһына квалификациялана. 2003/04 йылдар миҙгеле Хаби өсөн «Сосьедад» клубында һуңғыһы була. 2004 йылдың йәйендә Алонсоно «Ливерпуль» һатып ала (10,5 млн £). "Ҡыҙыл"дар составында тәүге миҙгелдә испанлы Чемпиондары лигаһы еңеүсеһе була. 2005/06 йылдар миҙгелендә Хаби тағы ике трофей яулай: Европа суперкубогы һәм Англия кубогы. Артабанғы өс миҙгелдә «Энфилд» стадионында испанлы Англия суперкубогына эйә була, шулай уҡ Чемпиондар Лигаһының финалына етә һәм Англия чемпионатында көмөш миҙал яулай. 2009 йылдың трансфер «тәҙрәһендә» Алонсо 30 миллион евроға Мадридтың "Реал"ына күсә, унда Чемпиондар лигаһы , Испания чемпионаты һәм Суперкубогы, шулай уҡ ике тапҡыр Испания кубогының еңеүсеһе була. 2014 йылда, биш йылын «Реал» составында үткәргәндән һуң Хаби ике йылға «Бавария»ға күсә.
Мацуо Басё
Уның образдар системаһы, тасуирлау саралары, художество үҙенсәлеге берҙәмлеген ябай нәфислек, гүзәллектең гармонияһы, донъя гармонияһын тойоу тәрәнлеге айырып тора. 1680-се йылдарҙа Басё дзэн-буддизм йоғонтоһо аҫтында үҙенең ижадында «йәнләндереү» принцибын ҡуллана.
Барзанчай
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Каспий диңгеҙе йылғаларының һыу бассейны, Сулак йылғаһының һыу бассейны сигенән Самур йылғаһының һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Алонсо Хаби
Алонсо Испания йыйылма командаһында 21 йәшендә 2003 йылдың 30 апрелендә Эквадор командаһы менән иптәштәрсә матчта уйнай башлай. Был уйында испандар 4:0 иҫәбе менән еңә. Испания йыйылма командаһы өсөн сығыш яһаған ваҡытта Алонсо, Евро-2008, Евро-2012 һәм Донъя чемпионаты-2010 еңеүсеһе була. 2012 йылдың 23 июнендә Евро-2012 ярымфиналында Францияға ҡаршы уйында Испания йыйылма командаһы өсөн 100-сө матчын үткәрә: был ваҡиғаны ул ике гол индереп һәм Испанияны ярымфиналға сығарып билдәләй.
Алыҫ алыҫ дистанциянан гол индереү оҫталығы менән айырыла. 2006 йылда Англия кубогы уйындарында «Лутон Таун» менән уйнағанда алыҫ арауыҡтан ике гол индерә, береһе яҡынса 60 метрҙы тәшкил итә. Шул уҡ йылдың сентябрендә Премьер-лигала «Ньюкасл Юнайтед» менән уйнағанда майҙандың үҙ ярытыһынан тибеп гол индерә.
Мацуо Басё
Басё үҙенән һуң 7 антология ҡалдыра, уларҙы булдырыуҙа уның уҡыусылары ла ҡатнаша: «Ҡышҡы көндәр» (1684), «Яҙғы көндәр» (1686), «Юҡҡа сыҡҡан баҫыу» (1689), «Ҡабаҡ» (1690), «Маймылдың һалам кейеме» (1-се китап, 1691, 2-се китап, 1698), «Күмер тоғо» (1694), лирик көндәлектәр, китаптарға һәм шиғырҙарға инеш һүҙҙәр, сәнғәт һәм шиғриәттәге ижад процесы тураһында уйланыуҙар булған хаттар. Лирик юлъяҙма көндәлектәр пейзаждарҙы, осрашыуҙарҙы, тарихи ваҡиғаларҙы тасуирлауҙы үҙ эсенә алған. Уларға шәхсән яҙылған шиғырҙар һәм күренкле шағирҙарҙың әҫәрҙәренән цитаталар индерелгән. Улар араһында иң яҡшыһы тип «Себер һуҡмаҡтарынан» («Окуно хосомити», 1689) һанала.
Алонсо Хаби
Иртә йылдары
Хаби Алонсо билдәле футбол ғаиләһендә тыуа. Уның атаһы, Перико Алонсо, «Реал Сосьедад» составында ике тапҡыр Испания чемпионы була, һәм "Барселона"ла уйнай. Хабиҙың ағаһы Микель Алонсо — "Чарльтон Атлетик"тың ярымһаҡсыһы. Икенсе ағаһы, Йон — футбол судьяһы. Алонсо Басктар иленең ҙур булмаған Толоса ҡалаһында тыуа, алты йәшенә тиклем Барселонала йәшәй, һуңынан уларҙың ғаиләһе Сан-Себастьянға күсенә. Тап бында уның футболға һөйөүе уяна, бала сағын Плайя де ла Кончала (Шел Бич) футбол уйнап үткәрә. Сан-Себастьяндағы пляжда Калле Матиа, Микель Артета менән дуҫлаша һәм улар бик йыш ял көндәрендә бергә футбол уйнап, бер-береһе менән ярыша. Бәләкәй сағынан уҡ Алонсо терәк ярымһаҡсы булырға ҡарар итә һәм был амплуа уға майҙанда туп менән яҡшы идара итергә өйрәнеү өсөн маҡсат булып тора.
Мацуо Басё
Басёның шиғриәте һәм эстетикаһы ул осорҙағы япон әҙәьиәтенә бик ҙур йоғонто яһаған, «Басё стиле» япон шиғриәтенең үҫешен 200 йылға тиклем тиерлек билдәләй.
Исток (Иҫәт ҡушылдығы)
Исток  — Рәсәйҙәге йылға. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иҫәт йылғаһының һул ярына тамағынан 555 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Мацуо Басё
Биографияһы
Мацуо Басё Ига провинцияһында тыуған (хәҙерге Миэ префектураһындағы ҡала), теүәл көнө һәм айы билдәһеҙ. Тыуған урыны тураһында ике версия бар: Акасаки теорияһы (хәҙерге Ига ҡалаһы, элек — Уэно ҡалаһы, Акасака ауылы) Насчёт места рождения есть две теории: теория Акасаки (нынешний город Ига бывший город Уэно, деревня Акасака) һәм Цугэ теорияһы (хәҙерге Ига ҡалаһы, Цугэ ауылы). Версияларҙың төрлөлөгө Мацуо ғаиләһе Цугэнан Акасакаға Басё тыуғанға тиклем йәки тыуғандан һуң күскәне билдәһеҙ булыуынан килеп сыға. Ул бай булмаған. самурай Мацуо Ёдзаэмона (яп. 松尾与左衛門) .ғаиләһендә тыуып үҫә. Басё өсөнсө бала була, өлкән ағаһынан башҡа уның дүрт апа-һеңлеһе була. Атаһы уға 13 йәш булғанда вафат була (1656 йыл). төрлө йылдарҙа Басё Кинсаку, Хансити, Тоситиро, Тюэмон, Дзинситиро (甚七郎) исемдәрен йөрөтә. Басё (芭蕉) — әҙәби псевдонимы, тәржемәлә — «банан ағасы».
Алонсо Хаби
Иртә йылдары
15 йәшендә мәктәптең уҡыусылар менән алмашыу программаһы буйынса инглиз телен өйрәнеү өсөн Ирландияның Келлс ҡалаһына, Мит графлығына китә.
Мацуо Басё
Биографияһы
Атаһы һәм өлкән ағаһы хәлле самурайҙар йорттарында каллиграфия һабаҡтарын бирәләр, һәм ул өйҙә булғанда уҡ яҡшы белем ала. Үҫмер саҡта Ду Фу кеүек (ул ваҡытта уның китаптары урта ҡуллы дворяндарҙа ла була) Ҡытай шағирҙары менән. 1664 йылдан алып Киотола шиғриәтте өйрәнә. Билдәле һәм бай самурай Тодо Ёситадыла (藤堂良忠, 1642—1666) хеҙмәтсе булып эшләй, ул да хайкай жанры менән мауыға. 1665 году Ёситада һәм Басё бер нисә таныштары менән йөҙ буйлыҡ хайкай ижад итәләр. 1666 йылда Еситада ҡапыл вафат булып ҡалғас, Мацуо өсөн тыныс тормош тамамлана һәм ул был йортто ташлап сыға. Эдоға (хәҙер Токио) барып етеп, 1672 йылдан дәүләт хеҙмәтендә була, әммә чиновник тормошо уның түҙгеһеҙ булып сыға һәм ул эштән китә һәм шиғриәт уҡытыусыһы була.
Исток (Иҫәт ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иҫәт йылғаһы башынан Екатеринбург ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Тубыл, йылға бассейны — Иртыш.
Мацуо Басё
Биографияһы
Басё бик һомғол кәүҙәле, нәфис йөҙлө, ҡуйы ҡашлы һәм ҙур ғына танаулы кеше булған тип һанала. Буддистар ғәҙәте буйынса ул башын ҡыра. Һауылғы уның насар була, ғүмер буйы ул ашҡаҙан ауырыуы менән яфалана. Хаттарынан күренеүенсә, ул тыныс холоҡло, сама белгән, бик хәстәрлекле, йомарт һәм туғандарына, дуҫтарына ҡарата тоғро кеше булған. Ғүмер буйы ярлылыҡтан интекһә лә, Басё, ысын философ-буддист булараҡ, быға артыҡ әһәмиәт бирмәй. Эдо ҡалаһында Басё бик ябай аласыҡта йәшәй, уны ла уға уҡыусыларының береһе бүләк итә. Өй эргәһендә ул үҙ ҡулдары менән банан ултырта. Тап ошо ваҡиға шағирға «банан» (яп. 芭蕉) басё һүҙен псевдоним итеп алыуға этәргес көс бир, тип иҫәпләнә. Банан пальмаһы бер нисә тапҡыр уның әҫәрҙәрендә телгә алына. 1682 йылда Эдо ҡалаһы сираттағы тапҡыр яңғынға дусар була. Яңғын шағирҙың аласығын юҡ итә, Басё үҙе көскә ҡотолоп ҡала. Шағир өйһәҙ ҡалыуына бик ныҡ ҡайғыра. Һуңынан Эдоға ҡабаттан күсенә һәм уҡыусылары ярҙамында 1683 йылдың сентябрендә яңы өй төҙөй һәм ҡабаттан банан ағасын ултырта.
Алонсо Хаби
Иртә йылдары
Алонсо менән Артета бергә "Реал Сосьедад"та уйнарға хыяллана, әммә Артета «Барселона»ға күсә, Алонсо «Реал Сосьедад» менән килешеү төҙөй һәм уларҙың юлдары айырыла.
Алонсо "Реал Сосьедад"тың резерв командаһы өсөн сығыш яһап ҡүҫешә һәм 18 йәшендә 1999/2000 йылдар миҙгелендә Сан-Себастьян клубы өсөн дебютын үткәрә — беренсе уйыны 1999 йылдың 1 декабрендә Испания кубогында өсөн «Логроньес»ҡа ҡаршы була менән.
«Реал Сосьедад»
Джон Тошак Алонсоның ҡеүәтен күр һәм уның техник мөмкинлектәрен яҡшыртыу өсөн шәхсән күнекмә ысулдарын булдырыуға күп ваҡыт бүлә. 2000/01 йылдар миҙгеленең беренсе яртыһында Алонсо «Эйбар»ҙа ҡуртым хоҡуғында уйнай, һуңынан командаһына ҡайта. 2001/02 йылдар миҙгелендә команда 13-сө урын биләп, таблица уртаһында үҙенең позицияларын нығыта. Миҙгел барышында Алонсо 30 уйын үткәрә, шулай уҡ Ла лигала үҙенең беренсе Голдарн индерә, миҙгел барышында 3 тапҡыр айырылып тора. 2002 йылдың йәйендә "Реал Сосьедад"да йәнә тренер алмашына, шуға ҡарамаҫтан Рейнальд Денуэкс килгәс тә Алонсо беренсе командала урынын һаҡлап ҡала. 2002/03 йылдар миҙгелендә команда Испания чемпионатында Мадридтың "Реал"ынан ҡалышып, икенсе урын ала. Хаби Алонсо "Реал Сосьедад"та төп уйынсы була — ул 33 уйында ҡатнаша һәм 3 гол индерә, үҙен Испания футболының «ҡабынып килгән йондоҙо» итеп күрһәтә.
Мацуо Басё
Биографияһы
150px|thumb|left|Мацуо Басё ҡәбере, Осака, Япония
Алонсо Хаби
«Ливерпуль»
Алонсо Ливерпулгә "Барселона"нан Луис Гарсия менән бергә килә һәм "Энфилд"та яңы эраны башлай. «Ливерпулдең» яңы тренеры, Рафаэль Бенитес, үҙенең ситлен һәм команданың тактикаһын һайлап, клубты үҙгәртергә һәм команданың уйынын тулыһынса яңыртырға тырыша. Алонсо Англия Премьер-лигаһында 29 августа "Рибок Стэдиум"да «Болтон Уондерерс» менән дебют уйыны уйнай, әммә командаһы 0:1 иҫәбе менән еңелә. Хаби беренсе Голдарн штраф һыҙатынан 16 октябрҙә «Фулхэм» ҡапҡаһына индерә. Тәнәфескә тиклем «Ливерпуль» 0:2 иҫәбенә еңелеп бара, ләкин уйынға Алонсо сыҡҡандан һуң иҫәп үҙгәрә, команда 4:2 иҫәбе менән еңә.
2005 йылдың 1 ғинуарында «Челси»ҙан Фрэнк Лэмпард менән бәрелешеүе һөҙөмтәһендә Алонсо аяғын балтырҙан һындыра һәм өс айға уйындан төшөп ҡала. Чемпиондар лигаһының плей-оффына кире ҡайта һәм йәрәхәт алған команда капитаны Стивен Джеррадты алмаштырып, «Ливерпулға» ярҙам итә. «Милан»ға ҡаршы финал матчында Алонсо иҫәпте тигеҙләй, ә һуңынан «Ливерпуль» пенальти серияһында еңеү яулай. Еңеү тәьҫиренән Алонсо: «Был минең профессиональ карьерамда иң яҡшы мәл», — ти.
2006 йылдың 7 ғинуарында Англия кубогында «Лутон Таун» менән уйнағанда Хаби Алонсо «Ливерпуль» тарихында иң алыҫтан гол индерә — ҡаршы яҡ ҡапҡаһын үҙ майҙанынан туп үткәрә (яҡынса 60 метр). Был мәлдә «Лутон» буш булһа ла ("Ҡыҙыл"дар ҡапҡасыһы тупты мөйөштән биргәне өсөн штраф эскәмйәһенә ултыра), Алонсоның был ҡаҙанышы матбуғат һәм көйәрмәндәрҙең оҙаҡ фекер алышыу темаһы булып тора. Шулай уҡ хәбәр, «Ливерпуль» фанаттарының береһе Хаби миҙгел аҙағына тиклем майҙандың үҙ яртыһынан туп индерәсәк тип 200 фунтҡа бәхәсләшә һәм, һөҙөмтәлә, 25 000 фунтҡа эйә була.
2006 йылдың 20 сентябрендә Алонсо йәнә алыҫтан гол индереп билдәләнә. Был юлы Премьер-лигала туп «Ньюкасл» ҡапҡаһына инә. Һөҙөмтәлә Алонсо алыҫтан туп индереү оҫтаһы тип таныла, үҙе бындай алымды күнекмәләр ваҡытында үҙләштереүен белдерә.
2007 йылдың 1 сентябрендә Премьер-лигала ул карьераһында тәүге тапҡыр дубль эшләй. Был «Энфилдә» «Дерби Каунти»ҡа ҡаршы уйында була, унда «Ҡыҙылдар» 6:0 иҫәбе менән еңеү яулай. Уйында иҫәпте Алонсо аса. Ул ҡунаҡтар ҡапҡаһына уйындың 25-се минутында 50 метр йыраҡлыҡтағы штраф арауығынан гол индерә. Икенсе таймда баск тағы бер тапҡыр штраф майҙанынан гол индереп айырыла. Был гол уйында «Ливерпулдың» дүртенсе тубы була.
«Реал Мадрид»
2009 йылдың йәйендә Мадрид «Реалы» билдәле уйынсыларға әүҙемерәк трансфер үткәрә башлай; команданың маҡсаттарының береһе Алонсо була. «Ливерпуль» тренеры Рафаэль Бенитестың хәбәр күп тапҡырҙар, клуб Хабиҙы һатырға уйламай, тиеүенә ҡармаҫтан, «Реал» вәкилдәре «ҡыҙылдарға» баҫым яһай, йәғни матбуғат аша был уйынсының уларға бик ныҡ кәрәклеген белдерә. Шул уҡ ваҡытта улар «Ливерпуль» футболсы өсөн талап иткән минималь сумма күләме менән ризалашмай (35 миллион фунт тирәһе). «Реал» уны за «алмашы булмаған уйынсы өсөн» «ҙур күләм» тип билдәләй һәм һәм, килешеүҙән бөтөнләй баш тартыу менән янай. Шул уҡ ваҡытта бынан бер ни тиклем алда клуб Криштиану Роналдо һәм Кака өсөн 93,5 һәм 63,5 миллион евро түләй.
Ике клуб араһында йәйге ике ай буйы дауам иткән һөйләшеүҙәрҙән һуң Алонсо 30 июлдә рәсми рәүештә трансфер һорай. 4 августа компенсация суммаһы тураһында килешәләр, ә көндән һуң уйынсы һатып «Реал»ға һатыла, трансфер суммаһы яҡынса 30 миллион фунт тәшкил итә. Алонсоның китеүенең төп сәбәбе булып Бенитес менән мөнәсәбәттәренең көсөргәнешлелеге торған, тигән фараздар ҙа бар. Әммә үҙенең тәүге күсеүенән һуң биргән интервьюһында ярымһаҡсы, низағ булманы, бары тик «мадрид проектының» бер өлөшө булырға теләнем, тип белдерә.
Тәүге миҙгелдә Хаби «Реал» өсөн «22» номеры менән сығыш яһай. Дебюты «Депортиво» менән уйында үтә. Хаби уйындың башынан аҙағынаса майҙанда була. «Реал» футболкаһындағы беренсе Голдарн «Вильярреал» менән уйындың 87-се минутында пенальтиҙан индерә. «Севилья» командаһына ҡаршы уйында Хаби автогол хаби 10-сы минуттағы автогол менән иҫәпте аса. Сираттағы Голдарн «Спортинг» ҡапҡаһына индерә. «Атлетико» менән уйнағанда 49-сы миунтта гол индерә, 55-се минутта һөҙөмтәле пас бирә.
Ул миҙгелдә Алонсо "Реал"дың үҙәк ярымһағында төп уйынсы була. Алонсо чемпионатта ғына түгел, шулай уҡ Чемпиондар лигаһында ла яҡшы уйнай. 2010/11 йылдар миҙгелендә Хаби 52 уйында уйнай һәм бер гол индерә.
Реал өсөн чемпионы миҙгелен Хаби яҡшы формала башлай. Ул һаҡта ла, һөжүмдә лә тотороҡло уйын күрһәтә, команданың һөжүмдәрен ойошторусы булып сығыш яһай.
2012/13 йылдар миҙгеле испанлы өсөн бик уңышлы булмай. Йәрәхәттәре арҡаһында уйындарҙан оҙайлы ваҡытҡа төшөп ҡала. Команданың тренер Жозе Моуриньо менән низағы хәлде тағы киҫкенләштерә. 2013 йылдың март урталарында Алонсоның "Реал"етәкселеге менән контрактын оҙайтырға йыйынмауы тураһында хәбәрҙәр күренә. Уның контракты 2013/14 йыл миҙгеле меннә тамамланырға тейеш була. Әммә Хаби 2014 йылдың ғинуарынан 2016 йылдың июненә тиклем контрактын оҙайта.
«Бавария»
2014 йылдың 29 авгусында Хаби Алонсо 10 миллион евроға «Бавария»ға күсә. Контракт 2 йылға төҙөлә. Яңы клубта Алонсо «3» номерлы футболка ала. 30 августа ул мюнхендар өсөн «Шальк 04» командаһына ҡаршы уйнай. 2014 йылдың 18 октябрендә «Бавария» өсөн тәүге Голдарн индерә — «Вердер» ҡапҡаһын штрафһыҙатынан ала. 2015 йылдың йәйендә, Клаудио Писарро киткәс, номерын «3»-тән «14»-кә алмаштыра․ 2017 йылдың йәйендә карьераһын тамамлай һәм тренер булырға теләге барлығын белдерә.
Халыҡ-ара карьераһы
Евро-2004 уйындарында Алонсо Рәсәй менән матчта иҫәп 1:0 булғанда алмаштырыла, Португалияға ҡаршы 90 минут уйнай, унда уның командаһы 0:1 иҫәбенә еңелә. Һөҙөмтәлә испандар төркөм этабына үтмәй.
2006 йылдың 14 июнендә Германияла үткән Донъя чемпионатында Хаби Алонсо Испания йыйылма командаһы өсөн Украина ҡапҡаһына беренсе гол индерә (матчта иҫәп 4:0), ул турнирҙа Испания йыйылма командаһының — беренсе, Алонсоның команда өсөн беренсе Голдар була. Испания барлыҡ уйындарҙа ла еңеп, төркөмдә уңышлы сығыш яһауына ҡарамаҫтан, булыуына ҡарамаҫтан, 1/8 финалында буласаҡ финалистарҙан — француздарҙан еңелә.
Испандар өсөн уңышлы булған Евро-2008-ҙә, Алонсо төркөм этабының йомғаҡлау уйынында Грецияға ҡаршы уйнағанда йыйылма команданың капитаны була һәм матч уйынсыһы тип таныла. Испания командаһы тунирҙа еңә, ә Алонсо йыйылма команда өсөн алты уйындың дүртеһендә ҡатнаша.
2010 йылғы Донъя чемпионатында Хаби Алонсо Испания йыйылма командаһының бөтә уйындарында ла ҡатнаша һәм майҙан уртаһында Серхио Бускет һәм Хави менән бергә уйнап, командаға Донъя кубогында тәүге трофей яуларға ярҙам итә. Нидерландттарға ҡаршы уйындың 28-се минутта менән ҡаршы уйынында голланд яымһаҡсыһы Найджел де Йонг уның күкрәгенә төртә. Фол бәхәсле була, туранан-тура тәртип боҙоуөсөн ҡыҙыл карточка бирелергә тейеш булһа ла, Говард Уэбб һары карточка менән сикләнә. Ауыртыуға ҡарамаҫтан, ул уйын бөткәнсе уйнай.
2012 йылдың 23 июнендә Евро-2012-лә Хаби Алонсо Францияға ҡаршы сирек финал уйынында Испания өсөн 100-сө матчын үткәрә һәм унда ике туп индереп, Испанияға еңеү килтерә.
2014 йылғы Донъя чемпионаты алдынан Хаби Алсо турнир тамамланғандан һуң Испания йыйылма командаһы өсөн сығыштарын тамамларға ҡарар итә. "Мундиал"да ул төркөм этабында Нидерланд йыйылма командаһы менән уйында иҫәпте аса, әммә матч испандарҙың еңелеүе менән тамамлана (1:5).
Илдең йыйылма командаһы өсөн Хаби Алонсо 114 уйын үткәрә һәм 16 туп индерә, йыйылма команда составында ике тапҡыр Европа чемпионаты еңеүсеһе (2008, 2012), Донъя чемпионаты (2010) һәм Конфедерациялар кубогының бронза призеры була (2009).
Тренер карьераһы
2018 йылдың 29 авгусында Алонсо "Реал"дың 14 йәшкә тиклемге үҫмерҙәр командаһының тренеры була.
Уйын стиле
Алонсо уйын ҡырында яҡшы техникаһы, шулай уҡ алыҫ аранан гол индереү мөмкинлеге менән айырылып тора. Тупҡа тибеү көсө һөҙөмтәһендә Хаби штраф тибеүен виртуоз башҡара.
2006 йылдың ғинуарында Англия кубогы матчында «Лутон Таун»ға ҡаршы уйында футболсы алыҫ аранан — 60 метр самаһы — гол индерә. Шул уҡ йылдың сентябрендә Премьер-лигала «Ньюкасл Юнайтед»ҡа ҡаршы уйында үҙ майҙанынан тағы бер гол индерә. Как болельщик я бы сказал, что Хаби великий игрок. Я думаю, что он является лучшим распасовщиком в Европе. Хабиҙың «Ливерпуль» буйынса элекке партнеры Стивен Джеррард «Элекке партнерҙарығыҙҙан кемде кире ҡайтарырға теләр инегеҙ?» — тигән һорауға, мөмкин булһа, Алонсоны ҡайтарыр инем, ти.
Майҙанды яҡшы күреүе һәм яҡшы пас биреүе Алонсоны «Ливерпуль» клубының ярымһаҡта иң яҡшы уйынсыһы булыу мөмкинлеге бирә, ә уның алыҫтан тура тапшырға пастары, Хабиҙы "Ҡыҙыл"дарҙың көйәрмәндәренең яратҡан уйынсыһы итә.
Испания йыйылма командаһы составында Алонсо штатлы пенальтисы булып тора, шул уҡ ваҡытта штрафнойҙарҙы бик һирәк башҡара.
Шәхси тормошо
«Ливерпуль» буйынса элекке партнерҙары Алонсо һәм тымыҡ, тыныс кеше тип иҫәпләй. Ул Нагора Арамбулу менән никахта, өс балаһы бар. 2008 йылдың 11 мартында тәүге балалары — улдары Йончу тыуа.
Алонсо һәм Артета Сан-Себастьянда күрше йәшәйҙәр, шулай уҡ Ливерпулдә лә күрше булалар. Алонсо Артетты «Эвертон»ға күсергә өгөтләй, Ливерпулдә нисек бәхетле булыуына инандыра. Шулай уҡ ул ышандыра буйынса элекке һаба йылда «Реал Сосьедаду» клубында бергә уйнаған напарнигы Хуан Угартты «Рексема» клубына ҡушылырға өгөтләй.
Командала
«Ливерпуль»
«Реал Мадрид»
«Бавария»
Испания йыйылма командаһы
Туҡранбаш
Туҡранбаш, туғай клеверы (Клевер лугово́й, Trifolium praténse) — ғаиләһенән ике йәки күп йыллыҡ үлән үҫемлек. Бейеклеге ярты м-ға етә. Майҙан алып сентябргә тиклем алһыу көрән сәскә ата, сентябрь-октябрҙә емеше өлгөрә.
Таралыуы
Европаның бөтә территорияһында, Төньяҡ Африкала, Көнбайыш Азияла, Урта Азияла таралған. Рәсәйҙең бөтә өлөшөндә лә осратырға мөмкин. Башҡортостанда киң таралған үҫемлек. Малға ашатыу өсөн сәсеп тә үҫтерелә.
Тымыҡ океан дәүләт университеты
Тымыҡ океан дәүләт университеты — (Тихоокеанский государственный университет) — Хабаровск крайының административ үҙәге Хабаровск ҡалаһында урынлашҡан юғары уҡыу йорто.
Тулы рәсми атамаһы:Юғары белем биреүҙең федераль дәүләт бюджет мәғариф учреждениеһы «Тымыҡ океан дәүләт университеты», халыҡ телендә - "политен")
Тарихы
Университет тарихы 1958 йылда Хабаровск автомобиль-юл институтын ойошторғанда башлана, ул 1962 йылда - Хабаровск политехник институты итеп үҙгәртелә, ә 1992 йылда Хабаровск дәүләт техник университеты ойошторола. 2005 йылда Хабаровск дәүләт техник университеты Тымыҡ океан дәүләт университеты статусына эйә була.
Ойошторолғандан алып юғары һөнәри белемле 100 меңгә яҡын белгес әҙерләнгән.
1958 йылдың 29 мартында Хабаровск автомобиль-юл институты булараҡ ойошторолған.
1962 йылдың 12 июлендә Хабаровск политехник институты тип үҙгәртелгән. .
1992 йылдың декабрендәХабаровск дәүләт техник университетына әйләндерелә.
2005 йылдың 23 мартында Тымыҡ океан дәүләт университетына үҙгәртелә
2015 йылда Алыҫ Көнсығыш дәүләт гуманитар университеты һәм Тымыҡ океан дәүләт университеты ҡушыла.
Ҡоролошо
Тымыҡ океан дәүләт университетының профессор-мөғәллимдәр составында 900-ҙән ашыу кеше эшләй, улар араһында 120-гә яҡын фән докторы һәм 420-нән ашыу фән кандидаты бар.
Университет составына шулай уҡ Мәғлүмәт технологиялары институты индерелгән.Мәғлүмәт технологиялары институты 1995 йылда механика-машиналар эшләү факультеты һәм автоматика, иҫәпләү техникаһы һәм информатика факультеты базаһында ойошторолған. Шулай итеп, уның тарихы - техник прогрестың төрлө этаптарында 30 йылға яҡын өҙөклөк барлыҡҡа килгән һәм, ниһайәт, берҙәм сылбырлы булған университеттың ике структура бүлексәһен ойоштороу тарихы булып тора.
Етәкселеге
Ректорҙары һәм директорҙары :1958-1987 — Даниловский Михаил Павлович 1987-2002 – Булгаков Виктор Кирсанович ; 2002-хәҙергәсә – Иванченко Сергей Николаевич