cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ванццино Хосе
Хосе Ванццино (José Vanzzino; яҡынса 1895 йыл, Уругвай — 1950 йылдан һуң) — Уругвай футболсыһы, Уругвай йыйылма командаһының Монтевидеоның «Бристоль» һәм «Насьональ» клубтарының ярымһаҡсыһы. 1916, 1917 һәм 1926 йылдарҙа Көньяҡ Америка чемпионы. «Насьональ» клубы өсөн сығыш яһаған йылдар һаны буйынса рекордсмен, дөйөм алғанда унда 19 йыл уйнай.
Клуб
Профессиональ карьераһын 1911 йылда «Бристоль» клубында башлай. Бер йылдан һуң, 1912 йылда, клубҡа Монтевидеоның «Насьоналынан» күсә, шул уҡ йылда Монтевидеоның «Ривер Плейт» клубына ҡаршы матчта дебюты була. «Насьональ» составында 1930 йылдың 17 авгусында «Сентраль Эспаньол»ға ҡаршы матчта карьераһын тамамлағанға тиклем уйнай. Барлығы 420 уйын үткәрә, команда менән бергә 9 тапҡыр Уругвай чемпионы була һәм команда өсөн сығыш яһаған йылдар һаны буйынса рекорд ҡуя..
Йыйылма командала
Уругвай милли йыйылма командаһы составында 1915 йылдың 15 авгусында уйнай башлай, ә һуңғы уйынын 1927 йылдың 20 ноябрендә уҙғара, команда өсөн барлығы 37 матчта уйнай. 1916 йылда команда составында тарихта беренсе тапҡыр Көньяҡ Америка чемпионы титулын яулай, Бразилияға ҡаршы иң беренсе матчта уйнай.
1917 йылда команда составында уңышты ҡабатлап, тағы ла Көньяҡ Америка чемпионы була. Был юлы инде турнирҙа команданың өс уйынында ла ҡатнаша.
Көньяҡ Америка чемпионатының сираттағы уйыны ике йылдан һуң ғына үтә, был юлы уругвайҙар бары тик икенсе урын ғына ала. Беренселектә турнир хужалары — Бразилия футболсылары. Был уйында Хосе команда өсөн турнирһың барлыҡ матчтарында ла уйнай.
Сираттағы тапҡыр Көньяҡ Америка чемпионатында Хосе Ванццино өс йылдан һуң, 1922 йылда ғына ҡатнаша һәм команда өсөн турнирҙың барлыҡ матчтарында ла уйнай, әммә был юлы уругвайҙар Бразилия һәм Парагвай командаларынан ҡалышып, өсөнсө урын ғына яулай.
1926 йылда Хосе өсөнсө һәм карьераһында һуңғы тапҡыр Көньяҡ Америка чемпионы була, турнирҙың барлыҡ матчтарында ла ҡатнаша.
1927 йылда карьераһында һуңғы тапҡыр Көньяҡ Америка чемпионатында ҡатнаша. Барлыҡ матчтарҙа ла уйнай, әмәм дүртенсе титулын яуларға насип булмай, сөнки беренсе уйында уругвайҙар Аргенитан командаһынан еңелә. Хосеға үҙ карьераһында бер тапҡыр ҙа ҡаршы яҡ командаһына шгол индереү бәхете йылмаймай.
Ҡаҙаныштары
Көньяҡ Америка чемпионы: (3)
Көньяҡ Американың вице- чемпионы: (2)
Уругвай чемпионы: (9)
Кулаков Пётр Афанасьевич
Кулаков Петр Афанасьевич (16 июнь 1923 йыл — 24 ғинуар 1994 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яугир-артиллерист, уҡсылар дивизияһы артиллерия полкының орудие командиры, сержант. Советтар Союзы Геройы (1945).
Биографияһы
Петр Афанасьевич Кулаков 1923 йылдың 16 июнендә Башҡорт АССР-ының Өфө кантоны Покровка ауылында эшсе ғаиләһендә тыуған.
Урыҫ. 1943 йылдан алып ВКП(б)/КПСС ағзаһы. Урта белемле. Өфө ҡалаһында заводта эшләй.
1941 йылдың март айында Башҡорт АССР-ы Благовещен районы хәрби комиссариаты тарафынан Ҡыҙыл Армияға саҡырыла. 1941 йылдың июненән Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнаша.
Сержант П. А. Кулаков 1944 йылдың 6 июнендә, Белоруссияның Минск өлкәһе Смолевичский районы Волм ауылы районындағы Белорус операцияһы һуғыштарында батырлыҡ күрһәтә.
Өлкән сержант Кулаков П. А. һуғыштан һуң демобилизациялана (1946). 1949 йылда Петр Афанасьевич Латвия Коммунистар партияһы Үҙәк комитеты ҡарамағындағы совет партия мәктәбен тамамлай. Совет һәм хужалыҡ эштәрендә була.
Өфөгә ҡайтҡас, КПСС-тың XXII съезы исемендәге Өфө нефть эшкәртеү заводында, газомотор компрессорҙарының өлкән машинисы булып эшләй.
1994 йылдың 24 ғинуарында вафат була. Өфөнөң Көньяҡ зыяратында ерләнгән.
Батырлығы
«3-сө Белорус фронты 31-се армия 174-се уҡсылар дивизияһы 598-се артиллерия полкының орудие командиры сержант Кулаков П. А., 1944 йылдың 6 июлендә, Белорус операцияһы барышында, Белоруссияның Минск өлкәһе Смолевичский районы Волм ауылы районында расчёты менән бергә, дошман контратакаһын кире ҡағып, уның тере көсө һәм хәрби техникаһына ҙур зыян килтерә, һәм өҫтәмә көс килгәнгә тиклем биләгән рубежын һаҡлап ҡала. 1944 йылдың 20 июлендә Белоруссияның Гродненск өлкәһе Гродно ҡалаһы районында, Неман йылғаһының һул ярында, Петр Кулаковтың артиллерия расчеты биш дошман танкының контратакаһын кире ҡаға, уларҙың өсәүһен юҡ итә. Шул уҡ һуғышта сержант Кулаковтың артиллеристары өс дошман орудиеһын һәм йөҙләгән гитлерсыларын юҡ итә».
СССР Юғары Советы Президиумының 1945 йылдың 24 мартындағы указы менән, командованиеның заданиеһын өлгөлө үтәгәне һәм немец-фашист илбаҫарҙары менән һуғышта батырлыҡ һәм ҡаһарманлыҡ күрһәткәне өсөн, сержант Кулаков Петр Афанасьевичкә Советтар Союзы Геройы исеме бирелә, Ленин ордены һәм «Алтын Йондоҙ» миҙалы тапшырыла (№ 6200).
Азатлыҡ һәйкәле
Азатлыҡ һәйкәле (лат. Brīvības piemineklis ) Ригала урынлашҡан, ҡаланың төп иҫтәлекле урындарының береһе һәм Латвияның рәсми булмаған символы булып тора. 1935 йылда  Латвия бойондороҡһоҙлоғо  өсөн көрәштә ҡорбан булғандар иҫтәлегенә ҡуйылған.
Урынлашыуы
Һәйкәл Риганың үҙәк урамында  — Бривибас бульварында  (лат. Brīvības bulvāris, «Азатлыҡ бульвары»)  , Иҫке Риганан йыраҡ түгел урынлашҡан.
1990 йылда Аспазияс бульварынан  Райня бульварына тиклем Бривибас бульварының 200 метрлыҡ өлөшө  транспорт хәрәкәте өсөн ябыла, шулай итеп   Азатлыҡ һәйкәле майҙаны барлыҡҡа килә. Майҙан үҙ эсенә ҡала каналы аша күперҙе ала. Һәйкәлдән төньяҡтараҡ, паркта, Бастион тауы —  иҫке ҡәлғә валы урынында ойошторолған баҡса-парк сәнғәте ҡоролмаһы урынлаша. Һәйкәлдән көньяҡта Латвия Милли опера бинаһы, ә майҙандың көньяҡ-көнбайышында  кафе һәм   «Лайма»  сәғәте урынлашҡан.
Тарихы
1910 йылдан ошо уҡ майҙанда (әммә башҡа урында) Петр I һәйкәле урынлаша. Тиҙҙән ул Беренсе донъя һуғышы башланғандан һуң Риганан мәҙәни ҡиммәттәрҙе эвакуациялау барышында һүтеп алына.
Латвия бойондороҡһоҙлоғо көрәшселәре өсөн һәйкәл ҡуйыу идеяһы 1922 йылда  тыуа, шул саҡта Латвияның премьер-министры Зигфрид Анна Мейеровиц   буласаҡ һәйкәлдең проектын эшләүгә конкурс ҡағиҙәләрен әҙерләргә йөкмәтә. Бер нисә конкурстан һуң «Йондоҙ кеүек балҡы!» девизы аҫтында Карлис Зале проекты һайлап алына. 1931 йылда  төҙөлөш эштәре Латвия халҡы йыйған  иғәнәләргә башҡарыла.
Һәйкәл Латвия бойондороҡһоҙлоғоноң  иғлан ителеүенең 17-йыллығына —  1935 йылдың 18 ноябрендә асыла.
Латвия СССР-ға ҡушылғандан һуң  1940 йылда һәйкәлде төҙөкләндереү, күсереү һәм хатта һүтеү тураһында мәсьәләләр күтәрелә, әммә фекер алышыуҙа билдәле скульптор В.И. Мухинаның (Ригала тыуған), архитектура академигы Л.В. Рудневтың һәм һәйкәл архитекторы, Латвия ССР-ы фәндәр академияһы академигы архитектор Э.Е. Шталбергтың ҡатнашлығында  монумент элекке ҡиәфәтендә үҙенең урынында һаҡланып ҡала.
Архитектураһы
Һәйкәл ҡыҙыл граниттан, травертиндан, бетон һәм баҡырҙан эшләнгән 42 метр бейеклектәге вертикаль монументтан ғибәрәт. Нигеҙендә 13  скульптура һәм  барельеф урынлашҡан, улар легендар герой Лачплесистан алып  ҡыҙыл латыш уҡсыларына тиклем ил тарихы биттәрен һүрәтләй.
19 метрлыҡ төп пилон түбәһендә туғыҙ метр бейеклектә  «Азатлыҡ» фигураһы  — йәш ҡатын-ҡыҙ (Милда булараҡ билдәле ), өҫкә һуҙылған ҡулдарында Латвияның тарихи өлөштәрен — Курземе, Видземе һәм Латгалены сағылдырған  өс йондоҙҙо тотоп тора.
Һәйкәл фасадында — «Tēvzemei un Brīvībai» («Отчизне и Свободе» «Ватанға һәм Азатлыҡҡа» ) уйылып яҙылған
Һәйкәлдең авторҙары:
Филиппин тарихы
Иртә тарихы
VII—XV быуаттарҙа һинд-малай диңгеҙ короллегенә ҡараған Филиппинды европалыларға Фернандо Магеллан 1521 йылда аса (үҙе шунда үҙ-ара һуғышҡа ҡыҫылып, һәләк була).
XIV быуатта утрауға ғәрәптәр ултыра. Беренсе европалылар килгәнгә тиклем утрауҙың төньяғында (хәҙерге Манила территорияһы) раджалар идара итә, улар тарихи шарттар буйынса Азияның көньяҡ-көнсығыш дәүләттәренә — Шривиджая короллегенә яһаҡ түләй. Әммә ғәмәлдә Филиппин утрауҙары шул ваҡытта уҡ етеш һәм эске идаралыҡҡа эйә була.
Испан осоро (1521—1898)
Испандар Филиппинда идара иткән ваҡытта һәр ваҡыт ихтилалара тоҡанып тора, әммә улар уңышһыҙ тамамлана. Бынан тыш, испан колониаторҙары көньяҡ утрау мосолмандары менән туҡтауһыҙ һуғыша.
Америка осоро (1898—1946)
1898 йылда, Испан-американ һуғышынан һуң Испания Филиппинды, Кубаны, Гуамды һәм Пуэрто-Риконы 1898 йылғы Париж солох килешеүенә ярашлы 20 миллион долларға Америка Ҡушма Штаттарына һата. 1898 йылдың 12 июнендә филиппиндар Эмилио Агинальдо етәкселегендә үҙҙәренең Испаниянан бойондороҡһоҙ булыуын иғлан итә. Был килтереп Филиппин-Америка һуғышына килтерә. Ул 1901 йылдан ул рәсми рәүештә тамамлана, шуға ҡармаҫтан тегендә-бында һуғыштар 1913 йылға тиклем дауам итә.
Филиппин утрауҙары АҠШ-тан бойондороҡло биләмә була (вәкәләттәре сикле үҙ хөкүмәтенә эйә), бары тик 1935 йылда ғына улар АҠШ сиктәрендә автономия статусын ала. Филиппин автономия булған ваҡытта АҠШ Конгресының Вәкилдәр палатаһында уларҙан бер һайланмаған депутат була (хәҙер Колумбия округы, Гуам, Пуэрто-Рико һәм Виргин утрауҙары шулай күрһәтелгән).
Икенсе донъя һуғышында Филиппин япон оккупацияһында була.
Бойондороҡһоҙ Филиппин
Филиппин 1946 йылдың июлендә АҠШ-тан бойондороҡһоҙлоҡ ала, Филиппин һәм АҠШ мөнәсәбәттәре хаҡында килешеү төҙөлә. Өсөнсө республика — Бойондороҡһоҙ Филиппин республикаһының беренсе президенты Мануэль Рохас була. Әммә Филиппиндың АҠШ-тан сәйәси һәм иҡтисади яҡтан ныҡ бәйле булыуы дауам итә. АҠШ үҙенең хәрби базалары өсөн территорияны 99 йылға ҡуртымға ала. 1967 йылда ҡуртым ваҡыты 25 йылға тиклем ҡыҫҡартыла. Рохас хакимиәте оккупация ваҡытында япондар менән хәҙемәттәшлек иткәндәргә, көслөк менән енәйәт ҡылыусыларҙан башҡа, амнистия иғлан итә.
Филиппин коммунистар партияһы төҙөгән Хукбалахап Японияға ҡаршы халыҡ армияһы 1946 йылда АҠШ-тың хөкүмәткә йоғонтоһона ҡаршы йүнәлтелгән партизан һуғышы башлай. Бушап ҡалған ҡаҙна, экспорт тауарҙарына түбән хаҡ һәм хөкүмәттәге коррупция ғауғаһы һөҙөмтәһендә Хукбалахап крәҫтиәндәр араһында ла яҡлау таба.
Рохас вафат булғандан һуң 1948 йылда президент булып Эльпидио Кирино ҡала. Ул һалымды арттырып дәүләт бурыстарын кәметеүгә өлгәшә, Хукбалахаптың коммунистик отрядтары ихтилалын уңышлы баҫтыра.
1953 йылда президент итеп Рамон Магсайсай һайлана. Ул ябай кешеләр араһында иҡтисади һәм ер реформалары арҡаһында бик популяр була. 1957 йылда Магсайсай авиаһәләкәттә һәләк була.
Уны Карлос Гарсия Полестико алмаштыра. Ул АҠШ менән ҡуртымға бирелгән ер мәсьәләһе буйынса уңышлы һөйләшеүҙәр үткәрә. Ләкин хакимиәте коррупция арҡаһында популяр булмай.
1961 йылда президент итеп Диосдадо Макапагал һайлана. Ул АҠШ-тан бик бойондороҡло булмаған сәйәсәт үткәрә.
1965 йылда Макапагалды Фердинанд Маркос алмаштыра. Беренсе мөҙҙәтендә ул «инфраструктураны үҫтереү программаһы» менән айырылып тора. Элекке етәкселәрҙән айырмалы, уның сәйәсәте Филиппин архипелагының барлыҡ төп утрауҙарына ла ҡағыла. 1969 йылда күпселек тауыш менән Маркос икенсе срокка һайлана. 1972 йылда Маркостың конгресс һәм сәйәси партиялар менән мөнәсәбәттәре киҫкенләшә. Шундай шарттарҙа1972 йылдың 21 сентябрендә президент илдә ғәҙәттән тыш хәл иғлан итә һәм конституцияны ғәмәлдән сығара. Быға яуап итеп маоситтарҙың Яңы халыҡ армияһы ихтилалға күтәрелә.
1973 йылда Маркосҡа тышҡы сауҙала балансҡа өлгәшергә, һалым килемен 60 процентҡа арттырыға, радикаль ер реформаһының башланғыс этабын эшләргә һәм тормошҡа ашырырға, артабанғы үҙгәрештәр һәм дөйөм иҡтисади торғонлоҡто үтеп сығыу өсөн киң сәйәси, административ база булдырырға насип була. Уның хөкүмәтенең иң әһәмиәтле сараһы булып Иҡтисад һәм үҫеш милли идаралығы ойоштороу тора. Уға иҡтисад менән планлы етәкселек итеү бурысы йөкмәтелә. Иҡтисади сәйәсәттең төп йүнәлеше тип «иҡтисади милләтселек» иғлан ителә. Маркос ер реформаһы, мәшғүллек, эш хаҡын арттырыу аша килеме түбән ғаиләләрҙең тормошон яҡшыртыу өсөн «яңы йәмғиәт — тиңлек йәмғиәте» һәм «яңы социаль йүнәлеш» программаһы булдырыу тураһында иғлан итә.
1973 йылда Маркос яңы (1898 йылдан дүртенсе) Конституция индерә.
1974 йылда Филиппин Коммунистар партияһы легалләштерелә, коммунистар төрмәнән сығарыла, ә партия ҡораллы көрәште туҡтата.
1981 йылда Маркос ҡабаттан һайлауҙарҙа еңә.
1986 йылдың 7 февралендә ваҡытынан алда президент һайлауҙары үтә. Маркосҡа ҡаршы Бенигно Акиноның тол ҡатыны Корасон Акино сыға. Ике яҡтан да һөҙөмтәләрҙе бутау билдәләнә. Маркос еңеүсе тип иғлан ителә, әммә Корасон Акино ҡаршылыҡҡа саҡыра һәм католик сиркәүҙән, һуңынан армиянан яҡлау таба. Илдә сыуалыштар башлана, хәрби түңкәрелеш була. Маркос Гавайға, АҠШ ҡаса. Маркос йыл идара итеү өсөн, уның ғаиләһе һәм яҡындары табышлы предприятие хужаһы булып китә, швейцарияла күсемһеҙ милек һәм эре банктары иҫәбенә.
Корасон Акино президент вазифаһын 1986 йылдың 25 февраленән башҡара башлай. Уның власҡа килеүе демократик реформалар символына әүерелә. Филиппинда яңы конституция ҡабул ителә, күп тармаҡтарҙа реформалар үткәрелә.
2010 йылда президент булып Бениньо Акино-кесе һайлана.
Иҫке Ҡалҡаш ауыл Советы (Стәрлебаш районы)
Иҫке Ҡалҡаш ауыл Советы  —Башҡортостан Республикаһының Стәрлебаш районындағы муниципаль берәмек.
Административ үҙәгер — Иҫке Ҡалҡаш ауылы.
Тарихы
Иҫке Ҡалҡаш ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Стәрлебаш районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
Хрустали
Хрустали (Хрусталево) — Башҡортостандың Әлшәй районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 62 кеше. Почта индексы — 452105, ОКАТО коды — 80202861007.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Кербель Лев Ефимович
Кербель Лев Ефимович (25 октябрь 1917 йыл — 14 август 2003 йыл) — СССР һәм Рәсәй скульпторы, педагог, профессор. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. СССР Художество академияһы академигы (1975 һәм мөхбир ағзаһы 1962). СССР-ҙың Рәссамдар союзы ағзаһы (1942). РСФСР-ҙың халыҡ рәссамы (1967), СССР-ҙың халыҡ рәссамы (1977). Социалистик Хеҙмәт Геройы (1985). Ленин премияһы лауреаты (1962). Беренсе дәрәжә Сталин премияһы лауреаты (1950). Башҡорт АССР-ының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1979). 1963 йылдан — КПСС ағзаһы.
Биографияһы
Лев Ефи́мович Ке́рбель 1917 йылдың 25 октябрендә Чернигов губернаһындағы ҙур булмаған Семеновка ауылында ябай ғаиләлә тыуған.
Граждандар һуғышы йылдарында ғаилә бер урындан икенсе урынға күсенеп йөрөй: Новозыбково, Сембер, Смоленск.
Мәктәптә Кербель сәнғәт менән ҡыҙыҡһына, бигерәк тә әүәләү уны үҙенә тарта. Мәктәп балалар ижады конкурсында ул үҙенең беренсе премияһын — «Фотокор № 1» фотоаппаратын бүләккә ала. 9 класта уҡыған сағында (1933 йыл) ул эшләгән В. И. Ленин барельефы художестволы үҙешмәкәр олимпиаданың өлкә этабында бик юғары баһа ала. Ошо ваҡыттан алып Л. Е. Кербель профессиональ скульптор булырға ҡарар итә.
1934 йылда Кербель Мәскәүгә бара һәм үҙенең призлы эшен — В. И. Лениндың барельефын РСФСР-ҙың Наркомпросында күрһәтә, уны мәғариф наркомы А. С. Бубнов ҡабул итә, артабан — Н. К. Крупская, Ленинград Бөтә Рәсәй сәнғәт академияһы директоры И. И, Бродский, скульптор С. Д, Меркулов.
1937—1941 йылдарҙа В. И. Суриков исемендәге Мәскәү художество институтында уҡый. Студент йылдарында Кербель А. С. Пушкиндың скульптура портретын ижад итә (1937), 1941 йылда ул В. В. Маяковскийға һәйкәл конкурсында ҡатнашып, беренсе турҙа беренсе урын ала. Икенсе турҙы үткәреүгә Бөйөк Ватан һуғышы башланыуы ҡамасаулай. Институтты 1948 йылда, һуғыштан һуң, тамамлай.
Рәсәйҙең күп кенә ҡалаларында һәм сит илдәрҙә ҡуйылған 50-нән ашыу һәйкәл һәм мемориал авторы. Художество академияһы вице-президенты М. Г. Манизер менән берлектә Кербель И. В. Сталиндың үлгәндән һуң маскаһын яһай.
Ижадының бөтә этаптарында Л. Е. Кербель сәнғәттә коммунистик идеологияһының принциптарын ғәмәлләштерә.
Уның проекттары буйынса Ленинға һәйкәлдәр Мәскәүҙә Октябрь майҙанында, Смоленск, Кемерово, Краснознаменск, (Мәскәү өлкәһе), Полтава, Сыктывкар, Липецк, София, Гавана (авторҙашы — Антонио Кинтана) һәм башҡа ерҙәрҙә ҡуйылған
Башҡа күренекле сәйәси һәм дәүләт эшмәкәрҙәргә лә социаль заказ буйынса ижад итә: монумент, ҡәберташ, һәйкәл (Петр I, Карл Маркс, Эрнст Тельман, Соломон Бандаранаике, С. Ф. Бондарчук, Э. К. Тиссэ, Е. А. Фурцева, М. И. Бабанова, Б. А. Лавренев, адмирал А. Г. Головко, Ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы Д. А. Драгунский, Д. Ф. Ойстрах, Ғ. Туҡай һәм башҡалар).
1962 йылдан профессор Л. Е. Кербель Мәскәү художество институтында уҡыта, скульптура оҫтаханаһына етәкселек итә.
ЛаттапАй-Яха
ЛаттапАй-Яха — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Танлова йылғаһының һул ярына тамағынан 112 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Кербель Лев Ефимович
Биографияһы
1964 йылда «Центрнаучфильм» киностудияһында «Первому коммунисту» исемле Л. Кербель ижадына арналған фильм төшөрөлә (режиссёры В. Томберг).
ЛаттапАй-Яха
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Надым йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Надым.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Кербель Лев Ефимович
Биографияһы
1988—1992 йылдарҙа — Рәсәй художество академияһының вице-президенты.
Башҡортостандағы эштәре
Өфө ҡалаһында Л. Е. Кербель тарафынан эшләнгән Мәжит Ғафури һәйкәле (1978; архитектор Л. В. Хихлуха менән берлектә; Башҡорт драма театры бинаһы алдында урынлаштырылған) һәм А. М. Матросов һәм М. Х. Ғөбәйҙуллин образдары һынландырылған Бөйөк Ватан һуғышына арналған монумент (1980; скульптор Н. С. Любимов, архитектор Г. Г. Лебедев менән берлектә; Еңеү паркында ҡуйылған).
Кербель Л. Е. 2003 йылдың 14 авгусында Мәскәүҙә вафат була, Новодевичье зыяратында ерләнгән.
Тана (коммуна)
Тана коммунаһы (норв. Tana ,с-саамск. Deatnu ) Норвегияның төньяғында Финнмарк фюлькаһында урынлашҡан, Финляндия менән сиктәш.
Коммуна территорияһында ике тел рәсми булып тора — норвег (букмола) һәм төньяҡ саам телдәре
Муниципалитет халҡының күпселек өлөшөн саамдар тәшкил итә.
Тарихы
Биләмә тарихи Лапландия өлкәһенә ҡарай.
1864 йылдың 1 ғинуарында Тана муниципалитеты Нессебю муниципалитетынан бүленеп сыға һәм айырым административ берәмек ойоштора, башта ул шулай уҡ хәҙерге Гамвик биләмәһен дә үҙ эсенә индергән була (шул саҡта Лебесбю составынан бүленгән).
1913 йылдың 1 июлендә Тана составынан айырым Гамвик һәм Берлевог муниципалитеттары бүленеп сыға. 1964 йылдың 1 ғинуарына Тана муниципалитетына Полмак муниципалитеты ҡушыла.
Исеме
Тана исемен муниципалитет Тана йылғаһы исеменән ала. Саам телендә Deatnu «оло йылға» тигәнде аңлата, ул норвег теленә «Тана» булараҡ күсә.
Ғәбит (исем)
Ғәбит (исем) — башҡорт ир-ат исеме, башҡа төрки халыҡтарҙа ла ҡулланыла.
Тана (коммуна)
Исеме
1918 йылға тиклем исем «Tanen» тип яҙыла. 1992 йылда муниципалитет Деатну-Тана (Deatnu-Tana) итеп үҙәгртелә, әммә 2005 йылда исеме яңынан үҙгәртелә, хәҙер Тана һәм Деатну тиң хоҡуҡлы тип иҫәпләнә
Ғәбит (исем)
Этимологияһы
Ғәбит исеме башҡорт теленә ғәрәп теленән килеп ингән, баш эйеусе, хеҙмәтсе тигәнде аңлата.
Билдәле кешеләр
Ғәбит сәсән, Арғынбаев Ғәбит Бикмөхәмәт улы (1856 йыл—1921 йыл) — атаҡлы башҡорт сәсәне.
Тана (коммуна)
Географияһы
Муниципалитет территорияһы Тана йылғаһының түбәнге ағымында, шулай уҡ Тана-фьорд ярҙары буйында урынлашҡан. Тана йылғаһының үрге ағымында унан аша (Лапланд күпере аша) Лапли провинцияһы фин Утсйоки муниципалитетының сиге үтә.
Ғәбит (исем)
Билдәле кешеләр
Әхмәров Ғәбит Абдулла улы (24 февраль 1921 йыл — 11 апрель 1996 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, 16-сы гвардия Чернигов кавалерия дивизияһының взвод командиры ярҙамсыһы, гвардия өлкән сержанты
Тана (коммуна)
Географияһы
Төп ауылдары Сирма, Полмак, Рустефйелбма, Сейда, Скипагурра, Аустертан һәм Танабру (2008 йылда 254 кеше) йылғаларының ярҙары буйында урынлашҡан. Танабру ауылы муниципалитеттың административ үҙәге булып тора, бында 1948 йылда төҙөлгән күпер исеме менән атлған, унан аша E6 трассаһы үтә.
Ғәбит (исем)
Билдәле кешеләр
Ғәбит Вәлитов (1792 йыл—?) — хәрби эшмәкәр. 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм 1813—1814 йылдарҙағы Рус армияһының сит илгә походтарында ҡатнашыусы.
Тана (коммуна)
Географияһы
Тана йылғаһы үҙенең һөмбаш балығы промыслаһы менән билдәле.
Ғәбит (исем)
Фамилияла
Ғәбитов Илдар Исмәғил улы (22 декабрь 1963 йыл) — ғалим-механик, юғары мәктәп уҡытыусыһы, йәмәғәт эшмәкәре. 2008 йылдан Башҡорт дәүләт аграр университеты ректоры. Техник фәндәр докторы (2001), профессор (2003). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2006). Башҡортостан Республикаһының 4-се һәм 5-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. «Берҙәм Рәсәй» партияһы ағзаһы.
Тана (коммуна)
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="">
Ғәбит (исем)
Фамилияла
Ғәбитов Хәбибулла Ғәбделҡаһир улы (5 май 1886 йыл — 14 апрель 1938 йыл) — Башҡорт милли хəрəкəте эшмәкәре, шағир, телсе, фольклорсы. Сәйәси золом ҡорбаны.
Ғәбитов Риф Фәтих улы 5 декабрь 1952 йыл) — бейеүсе, балетмейстер. 2000—2004 йылдарҙа Фәйзи Ғәскәров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбленең художество етәксеһе. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (1994), Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1995).
Ғәбитов Исмәғил Әхмәҙулла улы (25 ноябрь 1939 йыл) — уҡытыусы, комсомол, партия, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1995—2000 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәте етәксеһе. 2002—2010 йылдарҙа «Берҙәм Рәсәй» Бөтә Рәсәй сәйәси партияһының Башҡортостан бүлексәһе башҡарма комитеты етәксеһе. РСФСР-ҙың 11-се һәм 12-се саҡырылыш, Башҡорт АССР-ының 11-се саҡырылыш Юғары Советтары һәм Башҡортостан Республикаһының 1-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1994). «Почёт Билдәһе» (1981) һәм Салауат Юлаев (2009) ордендары кавалеры. Бөрйән районының почётлы гражданы.
Ғәбитов Рәйеф Лотфулла улы (25 ноябрь 1913 йыл — 1943) — Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған башҡорт композиторы. Башҡортостандың тәүге профессиональ композиторҙарының береһе. 1941 йылдан СССР Композиторҙар союзы ағзаһы.
Ғәбитов Фәрит Фатих улы (20 апрель 1937 йыл — 12 ноябрь 2020 йыл) — дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре. 2014—2020 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Кинематографсылар союзы рәйесе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Рәсәйҙең почётлы кинематографсыһы. Салауат Юлаев ордены кавалеры.
Ғәбитов Мансур Хажмөхәмәт улы (1916 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, I дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1985)
Ғәбитов Миҙхәт Исмәғил улы (13 ғинуар 1925 йыл — 10 октябрь 2010 йыл) — хеҙмәт алдынғыһы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1950—1966 йылдарҙа Башҡорт баҡыр-көкөрт комбинатының экскаватор машинисы, экскаватор машинистары звеноһы бригадиры, артабан 1982 йылға тиклем участка механигы, смена начальнигы, тау мастеры, карьер оҫтаһы, электромеханик. РСФСР-ҙың алтынсы саҡырылыш Юғары Советы депутаты (1963—1967). Социалистик Хеҙмәт Геройы (1961). Сибай ҡалаһының почётлы гражданы.
Һарт
Һарт — башҡорт ырыуы.
Тарихы
Этногенетик риүәйәттәр һәм шәжәрәләр буйынса, һарт һәм башҡа ырыуҙарҙың эпонимдары башҡорттарҙың легендар ата-бабаһы Иштәктең улы булғандар. Был шәжәрә-риүәйәттәр Тажетдин Ялсығол әл-Башҡордиҙың (1768–1838) һәм Мөхәмәтсәлим Өмөтбаевтың (1841–1907) хеҙмәттәрендә тасуирланған.
«Һуңғы Һартай» башҡорт эпосында ХIV быуатта йәшәгән һарт ырыуы башлығы Ялыҡ бейҙең тормошо һүрәтләнә. Ялыҡ бей үҙенең улдары Ҡармасан һәм Сәрмәсән менән бергә Аҡһаҡ Тимерҙең ғәскәрҙәренә ҡаршы һуғышҡан, алыштарҙа һәләк булған улдарының исеме буйынса Ағиҙелдең ҡушылдыҡтары — Ҡармасан һәм Сәрмәсән йылғалары аталған.
Посналь
Посналь — Рәсәйҙәге йылға. Төмән өлкәһе, Омск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Демьянка йылғаһының һул ярына тамағынан 50 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.
Һарт
Тарихы
Себер ханлығы составында булалар, XV–ХVII быуаттарҙа башҡа әйле төркөмө ырыуҙары менән бергә Күсем нәҫеленә оппозицияла торалар. Башҡортостандың Рус дәүләтенә ҡушылыуынан һуң, һарттар башлыса Себер даруғаһында йәшәйҙәр, бер нисә ауылдары Нуғай даруғаһында була.
XVII—XVIII быуаттарҙа батша хөкүмәте сәйәсәтенә ҡаршы йүнәлтелгән Башҡорт ихтилалдарында ҡатнашалар. 1704—1711 йылдарҙағы башҡорт ихтилалдарының Тарихи Башҡортостандың төньяҡ-көнсығышындағы етәкселәре араһында һарт ырыуының артабанғы вәкилдәре булыуы билдәле: Байкөсөк, Ҡалмаҡҡол Ҡаракөсөков һәм Аҡымбәт Уразов. 1704–1711 йылдарҙағы ихтилал барышында Ҡалмаҡҡол (Ҡолманҡол) Ҡаракөсөков тархан Алдар Иҫәкәевтең иң яҡын яуҙаштарының береһе була, башҡорттар тарафынан хан итеп иғлан ителгән Ырыҫмөхәмәттең кәңәшсеһе («хан атаһы») була. 1715 йылда Лабау ауылынан килгән Аҡымбәт Уразов башлығындағы һарттарҙың төркөмө Бәкәтин улусы башҡорттары тарафынан үҙ общинаһының тиң хоҡуҡлы ағзаһы булараҡ ҡабул ителә. 1740-сы йылдар аҙағында ошонда йәшәгән һарттарҙың ҙур өлөшө хәҙерге Ҡурған өлкәһе Сафакүл районы биләмәләренә күсә һәм бында Һарт улусын барлыҡҡа килтергән.
1735—1740 йылдарҙағы башҡорт ихтилалдары барышында Һарт улусы Себер даруғаһында баш күтәреүселәрҙең төп базаларының береһе була. Һарт улусында ихтилалсыларҙың етәкселәре Ҡалмаҡҡол (Ҡолманҡол) Ҡаракөсөков, Йософҡол һәм Сөләймән була, шулай уҡ ҡатнашыусылар араһынан Әбдрәш (Әбдрәшит) Уразов билдәле. Ҡалмаҡҡол (Ҡолманҡол) Ҡаракөсөков Минзәлә ҡәлғәһендә үлем язаһына тарттырыла, ихтилалда шулай уҡ уның улдары Ҡадир һәм Күсейҙең ҡатнашыуы билдәле.
1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында Һарт улусы старшинаһы Өмәтәй Ураҙымбәтов Салауат Юлаевтың иң әүҙем яуҙаштарының береһе була.
Башҡорттарҙың башҡа ырыу вәкилдәре кеүек, һарттар Рәсәйҙең күп кенә һуғыштарында ҡатнашалар.
Посналь
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иртыш йылғаһы Тобол йылғаһы ҡушылған урынған Ханты-Мансийск ҡалаһына тиклем (үрҙәрәк), Конда йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Иртыш ҡушылдыҡтары бассейны, Тоболдан Обь йылғаһына тиклем, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Мүҡәрәбүн
Мүҡәрәбүн йәки мәҡрибүн — ислам динендә юғары дәрәжәләге дүрт фәрештә: Ябраил (Гавриил), Микаил, Ғазраил һәм Исрафил. Улар башҡалар менән сағыштырғанда Аллаһҡа иң яҡын фәрештәләр булып тора.
Мүҡәрәбүн Ҡөрьәндең Ән-Ниса сүрәһендәге 172-се аятта телгә алына:
Ҡөрьән Ғайса пәйғәмбәрҙе лә «мүҡәрәбүн» (яҡынайтылғандар) иҫәбенә индерә. Был ҡайһы бер мосолман дин белгестәренә Ғайсаның тәбиғәте яртылаш фәрештә тип һөйләргә сәбәп була.
Солтан-Керәмәт изге сауҡалығы
Тасуирламаһы
Мәжүсилек динен тотоусы мариҙарҙың төп дини йолаларын үткәреү, доға ҡылыу, табыныу урыны. Был Мишкә районы мариҙарының ғына изге табыныу урыны түгел, ә бөтә илдең мари халҡы араһында билдәлелек яулаған дөйөм сауҡалыҡ. Шулай уҡ бында туристар өсөн "Солтан-Керәмәт" (Сурт тумер) тарихи-мәҙәни үҙәге булдырылған. Ул үҙенең эсенә изге сауҡалыҡты, музейҙы һәм XVI - XIX б. мари халҡының тормош-көнкүрешен һәм мәжүси инаныуҙарын сағылдырған культ макеттары һәм ҡоролмаларҙы алған.
Тарихы
Оҙаҡ йылдар изге сауҡалыҡ тик ике ауыл халҡы өсөн генә хеҙмәт иткән. Бында тик ғаилә-ырыуҙың табыныу саралары уҙғарылған. Солтан-Керәмәт изге сауҡалығы иң боронғо, тарихи урын, ул мари халҡына биш быуаттан ашыу хеҙмәт итә. 2013 йылдың 10 авгусында Башҡортостан Республикаһының мариҙары, шулай уҡ мари халҡының күпләп йәшәгән Свердловск өлкәһе, Пермь крайы, Татарстан, Удмурт, Мари Иле республикаларынан ҡунаҡтар ҡатнашлығынды ҙур сара уҙғарылған. Был сара төрлө яҡҡа таралған мари халҡын берләштереү, милли йолаларҙы тергеҙеү һәм һаҡлау маҡсатында үткәрелгән. . Мари халҡы донъяны барлыҡҡа килтергән Юмо аллаһына табына (Ҙур Аҡ Алла), икенсе аллаларға ла инана, тәбиғәт эйәһенә баш эйә, ағастарҙың илаһи көсөнә ышана. Мариҙарҙың ышаныуына ярашлы, ер аҫты донъяһына Ҡиәмәт-Тора (Керәмәт) хужа. Мәжүси мариҙар ҙур байрамдар уңайынан изге сауҡалыҡтарға йыйыла. Изге урында ағастарҙы киҫергә һәм ботаҡтарын һындырырға, бәшмәк һәм еләк-емеш йыйырға ярамай, сөнки урман эйәләренең кешеләргә асыуланып бәләләр ебәреүе бар.
Һылтанмалар
https://bash.news/bst/ornament/11035-ornament-svyatilishe-rosha-sultan-keremet-mishkinskij-rajon-8060
Ален Делон
Але́н Фабье́н Мори́с Марсе́ль Дело́н (Alain Delon; 8 ноябрь 1935 йыл — 19 май 2022 йыл)  — Ален Делон булараҡ билдәле француз театр һәм кино актёры. 1960—1980 йылдарҙың «кино йондоҙо» һәм секс символы.
«На ярком солнце» (1960), «Рокко и его братья» (1960), «Леопард» (1963) фильмдарынан һуң киң танылыу яулай. Ирҙәр араһында, яңы килгән иң өмөтлө актёр булараҡ, «Алтын глобус» номинацияһында билдәләнә.
Карьераһының башланыуы
1956 йылда армиянан ҡайтҡан Ален хеҙмәттәше менән башта Марселгә бара һәм унда армияла эшләгән аҡсаһының бер өлөшөн тотона, аҙаҡ яңыннан Парижға китә. Йәштәр осһоҙло ҡунаҡханала номер ала. Делон яҡында Елисей яланы янында урынлашҡан һыраханаға официант булып эшкә урынлаша. Әммә был һөнәр уның күңеленә ятмай. «Администратор, метрдотель, өлкән официант һәр саҡта ла миңә, ябай официантҡа, ҡысҡырҙы. Минең а менән лакей вазифаһын башҡарыуҙы ҡабул итеү ҡыйын булды», — тип иҫләй ул. Саҡ ҡына эшләгәс, ул эштән сыға һәм Парижда эшһеҙ тороп ҡала. Уҡырға инеү өсөн аҡсаһы булмай, тыуған Бур-ла-Ренға ҡайтҡыһы килмәй. Париждағы дуҫтарының кәңәше буйынса, ул үҙенең фотоһын продюссерҙарға күрһәтеп ҡарарға була. Ләкин ул бер-бер артлы кире ҡағыуҙарға осрай. «Һеҙ артыҡ ныҡ матурһығыҙ, һеҙҙең карьерағыҙ булмаясаҡ», — тиҙәр уға. Әммә Делон төшөнкөлөккә бирелмәй һәм төрлө кастингтар, кинопробалар үтеүҙән туҡтамай. Шундай бер кастинг ваҡытында йәш актёр Жан-Клод Бриали менән таныша. Улар дуҫлашып китә һәм 1956 йылда үҙҙәрен күрһәтә алыу өмөтө менән Каннға фестивалгә китә. по сведениям Actualite de Stars в 1957. Унда Делонға «таланттар аулаусы» америка импресариоһы Гарри Уилсон иғтибар итә. Ул күптән түгел генә тормоштан киткән Джеймс Динға алмаш эҙләгән була. Уилсон Аленды Римгә фильмгә төшөрөп ҡарау өсөн ебәрә. Был һынауҙы ул уңышлы үтә. Уилсон Ален Делонға Голливудта эшләү өсөн ете йыллыҡ контракт тәҡдим итә. Контракттың тәүге шарты булып, инглиз телен белеү тора. Буласаҡ актёр өс ай эсендә инглиз телен үҙләштерергә тейеш була. Парижға ҡайтҡас, Ален тел өйрәнеүгә тотона һәм АҠШ-ҡа китергә йыйына. Әммә Жан-Клод Бриали дуҫын билдәле кинорежиссёр Ив Аллегре менән таныштыра. Аллегре Аленды тыуған ерендә актёрлыҡ эшмәкәрлеге менән шөғөлләнергә күндерә һәм уға үҙенең яңы фильмында ҙур булмаған роль бирә.
Тәүге ролдәре
Продюсер һәм режиссёр араһында конфликт сыға: продюсерҙар ул ваҡытта популяр булған актёр — Анри Видалде төшөрөү яғында булһа, Аллегре иһә Делонды төшөрөргә теләй. Килеп сыҡҡан бәхәсте төп ролде башҡарыусы, билдәле актриса Эдвиж Фейер хәл итә. Буласаҡ актёрҙа башҡаларҙа булмаған ниндәйҙер үҙенсәлек булыуына ышандыра ала. «Унан ниндәйҙер ҡырағай көс килә, унда физик ғәйрәт, мөләйемлелек һиҙелә», — тип әйтә ул. 1957 йылда Ива Аллегреның «Когда вмешивается женщина» картинаһында Ален Делондың актёрлыҡ дебюты уҙа. Бер йылдан һуң, 1958 йылда актёр Марк Аллегреның «Будь красива и помалкивай» фильмында төшә һәм ундағы бер эпизодта ул ваҡытта актёрлыҡ карьераһын башлап торған актёр Жан-Поль Бельмондо менән күренә. Ағалы-ҡустылы Аллегреларҙың фильмындағы ҙур булмаған ролдәр Аленға билдәлелек килтермәй. Шуға ҡарамаҫтан, 1958 йылда актёрҙы Уи Пьер-Гаспарҙың «Кристина» тарихи мелодрамаһында төп ролде башҡарырға саҡыралар. Йәш офицерҙың һәм музыкант ҡыҙының мөхәббәт тарихын һөйләгән картина, прокатта әллә ни уңышҡа өлгәшмәй. Артабан, 1959 йылда Мишель Буарондың «Слабые женщины» комедияһы төшөрөлә. Тамашасы араһында уңыш яулаһа ла, тәнҡитселәр был картинаны һалҡын ғына ҡабул итә һәм бары тик режиссёрҙың актёрҙар менән оҫта эш итеүен, Ален Делондың матур тышҡы ҡиәфәтен генә билдәләп үтә. Йәш актёр Буарон менән эшләүен дауам итә («Дорога школяров» фильмы, 1959).
Махсус актёр белеменә эйә булмаған Делон, үҙенең һүҙҙәре буйынса, был оҫталыҡҡа кино төшөрөү майҙансығында өйрәнә. Фильмгә төшөүҙән тыш, актёрҙарға кәрәкле башҡа төрлө оҫталыҡҡа өйрәнеүен дә дауам итә, фехтование буйынса дәрестәр ала, телмәре, мимикаһы өҫтөндә эшләй.
Танылыуы
Буарондың фильмында төшөп бөткәс, Ален Делон Рене Клемандан Патриция Хайсмиттың «Талантливый мистер Рипли]]» романын экранлаштырыуға саҡырыу ала. Унда Делон Том Рипли ролен ала. Банктағы ҙур суммалағы иҫәп, матур ҡатын-ҡыҙ, яхта, диңгеҙ — Риплиның буй етмәҫлек хыялы була. Әммә Том хыялланған бөтә нәмәләр ҙә Филип Гринлифта бар. Ул диңгеҙ буйында рәхәтләнеп ата-әсәһенең аҡсаһын туҙҙыра, бер ғәмһеҙ, хәсрәтһеҙ йәшәй. Бер көн килеп Том әлеге күңелһеҙ тормошоноң түҙеп торғоһоҙ булыуын аңлай. Рене Клемандың «На ярком солнце» детектив лентаһында Делон саманан тыш һөйкөмлө, зирәк, амораль һәм бөтә нәмәгә лә әҙер булған, хатта ялған документтар яһауҙан алып, дуҫын үлтереүгә тиклем барып етә алған ярлы авантюрист образын булдыра. Үҙенең ҡатылығы, килешмәүсәнлеге менән билдәле булған Клеман Делон менән бергә эшләгән сағын хәтерләй: "Шундай ишетеү һәләтенә эйә булған актёр режиссёр өсөн ҙур байлыҡ. Күп кенә актёрҙар үҙенә кәрәк булғанын ғына үҙләштерә. Делон ғәҙәти булмаған нәмәләрҙе башҡарырға ла әҙер булды. Нәк бына ошолар драманы үҫтереүгә булышлыҡ итә лә инде." Фильмдың премьераһы 1960 йылдың 10 мартында була. Уны Елисей ҡырҙарының «Колизей» һәм «Мариво» кинотеатрҙары тәүгеләрҙән булып күрһәтеү хоҡуғына эйә була. Тәнҡитселәр картинаны ҙур һоҡланыу менән ҡабул итә. Ҡайһы берҙәре был фильмды Клемандың иң яҡшы эше тип баһаларға әҙер була. Делон тураһында талант эйәһе булараҡ һөйләй башлайҙар.
Ниһайәт Ален Делон үҙ геройын тапты.
Делонды «1960 йылдың Жюльен Сореле» һәм «Жерар Филиптың лайыҡлы алмашсыһы» тип һанайҙар . 1960 йылдың 1 июлендә, «На ярком солнце» фильмы донъя прокатына сыҡҡандан һуң, Ален Делон тыуған Францияһынан ситтә лә танылыу яулай һәм яңы роль ала. Был юлы итальян режиссёры Лукино Висконтиның «Рокко и его братья» фильмында төшә. Висконти был кинороманында ярлы ғына Базиликат ауылынан ҙур сәнәғәт ҡалаһы Миланға мул өлөш өмөт итеп күсеп килгән Паронди ғаиләһе тураһында төшөрә. Рокко әсәһен һәм туғандарын ҡарау өсөн боксер булырға мәжбүр була. Ален Делон башҡарған Рокко роле — тормош ауырлыҡтарына һәм һынауҙарына ҡарамаҫтан, үҙ дәрәжәһен төшөрмәгән матур һәм изгелекле йәш кеше. Был роль Делон уйнаған Том Рипли геройының нәҡ киреһе була. Картинаның 1961 йылдың 10 мартында Париждағы премьераһынан һуң,тәнҡитселәр кинолағы тәүге ике етди роль Аленды нескә һәм шул уҡ ваҡытта ҡатмарлы драма актёры булараҡ асты, тип билдәләй.
. «Наша история» (1984) картинаһындағы иң яҡшы ирҙәр роле өсөн «Сезар» премияһы лайыҡ булған. Офицер ордена Почётного легиона. Актёр совет ҡатын-ҡыҙҙары араһында ҙур уңыш яулай;
Бала сағы
Ален Делон 1935 йылдың 8 ноябрендә Париждың ҡала яны биҫтәһе — Сола (О-де-Сен (Үрге Сена) департаментына ҡарай) тыуған. Делондың бала сағы ата-әсәләре ул тыуғанға тиклем бер нисә йыл элек күсеп килгән ҙур булмаған Бур-ла-Рен исемле ҡалала үтә. .
Атаһы Фабьен Делон (1904—1977), сығышы менән Корсика утрауынан, Амбаркадер урамындағы 3-сө йортта урынлашҡан шәхси «Режина» кинозалы менән идара итә. Әсәһе — Эдит Арнольд (1911—1995) — һөнәре буйынса фармацевт, иренең кинозалында контролер булып эшләй. Ата-әсәһе айырылышҡанда, Аленға 3 йәш тә тулып өлгөрмәгән була.
1939 йылда Эдит колбаса лавкаһы хужаһы Поль Булонға яңынан кейәүгә сыға. Месье Булондың лавкаһы ҡала халҡы араһында бик популяр була. Эдит яңы иренә лавкала ярҙамлаша. Был уның күп ваҡытын ала, шул арҡала улын тәрбиәләргә лә ваҡыты, көсө ҡалмай. Ален тураһында хәстәрлек күрһәтеү уны ҡараусы ҡатынға — мадам Нероға йөкмәтелә. Нероның ғаиләһе Френ төрмәһенә йыраҡ булмаған бәләкәй генә өйҙә йәшәй. Уның ире ошо төрмәлә ҡарауылсы булып эшләй. Делон бер нисә йыл ошо ғаиләлә йәшәй. Ошо йылдарҙағы ваҡытын ул бик йылы иҫтәлектәр менән хәтерләй. «Был ғаилә минең дә ғаиләм булды. Бында мине ысын күңелдән ҡабул иттеләр. Нәҡ ошо йортта бала саҡтың тәүге күҙ йәштәре түгелде», — тип иҫкә ала ул. Ален ата-әсәһенең йортона ирле-ҡатынлы Неролар фажиғәле вафат булып ҡалғас ҡына ҡайта.
Мәктәп йылдары һәм һөнәр һайлауы
Мәктәп йылдарында буласаҡ актёр өлгөлө тәртибе менән айырылып тормай. Шуға күрә лә уны йыш ҡына мәктәптәрҙән, пансиондарҙан ҡыуалар. Поль һәм Эдит классик белем биреүҙең Ален өсөн булмауын аңлай һәм уны колбаса эшләүсе һөнәренә уҡытырға хәл итә. Ален үҙе лә ҡаршы килеп тормай һәм ошо һөнәр буйынса уҡый башлай. «Был ата-әсәйемдең һөнәре ине. Мин уны дауам итергә тейеш инем һәм был минең өсөн ғәҙәти күренеш булды», — тип хәтерләй ул. Бер йыл уҡып, ҡулына эшләргә хоҡуҡ биргән диплом алғас, Делон Лей-ле-Роз ит лавкаһына эшкә урынлаша. Унда 3 ай эшләгәс, Париждың Сен-Шарль урамындағы колбаса магазинына күсә.
Һинд-ҡытай
Париж метроһында «Һеҙ лётчик-һынаусы буласаҡһығыҙ һәм Канадала стажировка үтәсәкһегеҙ», тигән иғланды күреп ҡалғанда, Делонға 17 йәш була. Ален лётчик-һынаусы булыу хыялы менән яна башлай. Тик Һауа көстәре министрлығына мөрәжәғәт иткәс, осоусылар мәктәбенә быйылға уҡыусылар йыйыу тамамланыуын әйтәләр. Әммә француз армияһы рекруттарға мохтаж була. Тәҡдим ителгән 200 мең Франк йәш Аленға ҙур сумма булып күренә. Шулай итеп, 1953 йылда Париждағы эшен ҡалдырып, буласаҡ актёр диңгеҙ пехотаһы корпусының парашют-десант ғәскәре рәтенә баҫа һәм Һинд-Ҡытай һуғышына эләгә.
Хеҙмәте
Һинд-Ҡытайға Делон тиҙ генә барып эләкмәй. Башта ул Брестҡа (Франция) матростар йыйыу бюроһына ебәрелә. Унда уның белем кимәленең флот белгесе алыу өсөн тап килмәүе асыҡлана. Аленға йомошсо булып палуба йышырға йәки килем кимәлен арттырырға тигән һайлау ҡуйыла. Делон икенсе тәҡдимде һайлай. 1953 йылдың ғинуарында яңы ғына хәрби хеҙмәткә алынған Ален Делон Пон-Реанға флотта хеҙмәт итеүселәр әҙерләү үҙәгенә (CFM) килә. Бында уҡыу уға еңел булмай. Үҙәктә рекруттарҙы ныҡышмаллы итеү өсөн барыһы ла эшләнде. Беҙгә ял итергә лә мөмкинлек бирмәнеләр, бер туҡтауһыҙ йүгереүҙәр үткәрҙеләр, ауыр физик күнекмәләр менән шөғөлләнергә мәжбүр иттеләр, ҡайһы берәүҙәр иҫтән яҙып ҡолай торғайны. Әгәр ҙә һинең биҙгәк икән, медпункт тураһында уйлама ла! Беҙҙе һуғышҡа, дөрөҫөрәге пушка итенә әйләнеү өсөн әҙерләнеләр. Үҙәктә шундай ҡағиҙә булды: «Бар, йәки үләһең». Ҡаты шарттарҙа уҡыуға ҡарамаҫтан, Ален ҡырыҫланып китмәй. Иптәше Раймон Бласко уны үтә оялсан, тыйнаҡ, изге күңелле яҡшы егет тип хәтерләй. 1953 йылда CFM тестарын уңышлы үткән диңгеҙ пехотасыһы Делонды Тулонға радисттар курсына ебәрәләр. Әммә матрос Делон дисциплиналы булмай, язаларҙың береһе артынан икенсеһен алып ҡына тора. Етәкселек Делон алдына йә контрактты ике йылға оҙайтып Һинд-Ҡытайға китергә йәки ҡораллы көстәр уның хеҙмәтенән баш тартасаҡ, тигән шарт ҡуя. Алендың хеҙмәтен ҡалдырғыһы килмәй. Уның Һинд-Ҡытайҙы һайлаған дуҫтары ла була, уларҙан айырылырға теләмәй һәм хеҙмәтте һайлай. Хеҙмәткә алыныусыларҙы Сайгонела төшөрәләр. Өлкән матрос Делонды Дисциплинар ротаға ебәрәләр. Унда ла Алендың дисцилиналы булмауы үҙен һиҙҙерә. Яза рәүешендә ул көндәр буйы дөгө бушата, кискеһен гауптвахтаға ҡайта. Әммә ауырлыҡтарға ҡарамайынса, актёр үҙенең хеҙмәттә үткән ваҡытына үкенес белдермәүен әйтә. «Ул саҡтар тормошомдағы иң бәхетле көндәр булды. Нәҡ ошо ваҡыт минең кемгә әүерелеремә һәм кем булырыма ҙур йоғонто яһаны», — ти ул.
Юй-ди
Нефрит император (Юй-хуан шан-ди; 玉皇, Юй-хуан, йәки 玉帝, Юй-ди) — даос пантеонының юғары аллаһы. Ул күк йөҙө һәм кешеләрҙең эше менән идара иткән аҡыл эйәһе булараҡ һүрәтләнә. Иконаграфияла Юй-ди, ғәҙәттә, тәхеттә аждаһалар фигуралары менән биҙәлгән мантия кейеп, ҡулына нефрит табличка тотоп ултыра. Уның күк батшалығы үҙенең ҡатмарлы институттары һәм күп һанлы чиновниктары менән Ҡытайға оҡшаш.
Аҙнаев Вельмир Хәйбрахман улы
Аҙнаев Вельмир Хәйбрахман улы (3 февраль 1948 йыл) — дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, 1997—2006 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәтенең Төбәктәр һәм кадрҙар менән эшләү идаралығы етәксеһе урынбаҫары. Башҡортостан Республикаһының 1-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1981). Стәрлетамаҡ районының почётлы гражданы (2008).
Юй-ди
Ҡытай мифологияһы
Ҡытай мифологияһында нефрит импрераторға бәйле бик күп тарих бар. Шулай уҡ Аҡ Лотос йәшерен йәмғиәтенең традицион фигураһы булараҡ та ҡарала.
Аҙнаев Вельмир Хәйбрахман улы
Биографияһы
Вельмир Хәйбрахман улы Аҙнаев 1948 йылдың 3 февралендә Башҡорт АССР-ының Стәрлетамаҡ районы Айыусы ауылында тыуған. Айыусы, Мырҙаш ауылдары — 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашҡан башҡорт халҡының милли батыры Ҡаһым Түрә (Ҡасим) Мырҙашевтың тыуған яғы.
Кошкаргариха
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Бия һәм Катунь  йылғалары ҡушылған урындан  Барнаул ҡалаһына тиклем, Алей  йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Аҙнаев Вельмир Хәйбрахман улы
Биографияһы
Башланғыс белемде тыуған ауылында ала. 1965 йылда Ишембай ҡалаһының 2-се һанлы интернат-мәктәбен (хәҙер Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге 2-се Башҡорт гимназия-интернатын)тамамлай. Мәктәп йылдарында йәмәғәт эштәре, спорт менән етди шөғөлләнә. 1967—1972 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы институтының агрономия факультетында уҡый. 1986 йылда Свердловск юғары партия мәктәбен тамамлай.
Хеҙмәт юлы
1966—1967 йылдар- Салауат ҡалаһында 18-се нефтехимкомбинатта машинист ярҙамсыһы булып эшләй.
1972—1982 йылдар — Стәрлетамаҡ районы «Ашҡаҙар» колхозында агроном, колхоз рәйесе;
1982—1985 йылдар — КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитеты инструкторы;
1985—1990 йылдар- КПСС-тың Мишкә район комитетының икенсе секретары, район Советы башҡарма комитеты рәйесе;
1990—1991 йылдар — КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитетында инструктор, консультант;
1991—1993 йылдар — «Башкирскагропромхимия» берләшмәһе рәйесе урынбаҫары;
1993—1994 йылдар — Башҡортостан Республикаһы Министрҙар Советының агросәнәғәт бүлеге мөдире ;
1994—1997 йылдар — «Башкортостанхлебопродукт» дәүләт акционерҙар йәғиәтенең генераль директоры;
1997—2006 йылдар — Башҡортостан Республикаһы Президенты Хакимиәтенең Төбәктәр һәм кадрҙар менән эшләү бүлеге етәксеһе урынбаҫары;
2006—2008 йылдар — «Строительная компания трест № 21» асыҡ акционерҙар йәмғиәте генераль директорының дөйөм эштәр буйынса урынбаҫары;
2009—2014 йылдар — Башҡортостан Республикаһының Халыҡтар дуҫлығы йорто директоры.
2014 йылдан — Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты аппараты идаралығы етәксеһе.
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
2006 йылда тыуған ауылында башҡорт халҡының легендар улы- 1812 йылдағы Ватан һуғышы батыры Ҡаһым түрә Мырҙашевҡа һәйкәл төҙөүҙе башлап йөрөүселәрҙең береһе. Шулай уҡ ошо ерҙә, Ашҡаҙар йылғаһы буйында, тыуған мәшһүр башҡорт халыҡ йыры «Ашҡаҙар»ға иҫтәлекле таш ҡуйыуҙы ойоштороусы. «Берҙәм Рәсәй» фирҡәһе ағзаһы.
Юй-ди
Сығышы
Нефрит император тәүҙә саф бәхет һәм мөһабәт күк уттары һәм биҙәктәре принцы булған, тиҙәр. Тыуған сағында унан серле яҡтылыҡ бөркөлгән һәм тотош короллекте тултырған. Йәш сағында ул изге, аҡыллы һәм зирәк була. Ғүмерен мохтаждарға (ярлыларға һәм интегеүселәрҙә, яңғыҙҙарға, астарға һәм инвалидтарға) ярҙам итеүгә бағышлай. Бынан тыш ул кешеләргә генә түгел барлыҡ тере йән эйәләренә лә ихтирамлы һәм миһырбанлы була. Атаһы вафат булғандан һуң тәхеткә ултыра. Ул короллектә тыныс һәм имен булһын өсөн тырыша. Дао философияһын тарата. Һәр береһе 129 600 йыл (3602 йыл) дауам иткән 1750 эондан һуң ул алтын үлемһеҙлеккә етә. Тағы ла йөҙ миллион йылдан һуң, ниһайәт, нефрит императорға әүерелә).
Яуызлыҡты еңеүе
Мифтарҙың береһе Нефрит императорының нисек итеп күктәге барлыҡ аллаларҙың монархы булып китеүен һүрәтләй. Ваҡыт башланғанда Ер йәшәү өсөн ауыр, хәҙергегә ҡарағанда ҡырыҫыраҡ була. кешеләргә төрлө ҡот осҡос йән эйәләре менән эш итергә тура килә, уларҙы яҡлаусы аллалары күп булмай, бынан тыш, көслө иблистәр күктең үлемһеҙ йәндәренә саҡырыу ташлай. Нефрит императоры ерҙә йәшәгән һәм мөмкин тиклем кешегә ярҙам иткән ябай үлемһеҙ була. Ул үҙенең көсөнөң бары тик кешеләрҙең ыҙаланыуын еңеләтә алыуына ғына бик көйәләнә. Үҙенең Даоһын үҫтереү өсөн тауҙағы мәмерйәгә китә. Ул һәр ҡайһыһы 3 миллион йыл дауам иткән 3200 һынау аша үтә. Ул ваҡытта ерҙә ҡеүәтле яуыз йән үлемһеҙҙәрҙе һәм күк аллаларын еңеп Йыһанда үҙенең власын урынлаштырырға тырыша. Ул да нефрит император кеүек үҙенең көсөн арттырыға яңғыҙлыҡҡа һәм медитацияға китә. Ул һәр ҡайһыһы 3 миллион йыл тәшкил итәк 3000 һынау үтә. Үҙенең һуңғы һынауынан һуң ул үҙен бер кем дә еңә алмаҫына ышана. Ул ергә ҡайтып күктәргә һөжүм итер өсөн иблистәр армияһын йыя. Үлемһеҙҙәр хәүеф янауын тойоп, һуғышҡа әҙерләнә. аллалар ҡеүәтле иблисте туҡтата алмай һәм ул уларҙың барыһын да еңә. Нефрит императоры ошо һуғыш ваҡытында үҙенең үҫешен тамамлай. Ул ерҙе кешеләргә йәшәргә яраҡлы итеп үҙгәрткәндә һөр төрлө хәүефте ситкә ҡығанда күктән сағылған яуыз яҡтылыҡ күрә һәм нимә булғанына төшөнә. Күккә күтәрелә һәм яуыз йәндең ни тиклем ҡеүәтле булыуын, аллаларҙың уға көсө етмәүен күрә. Улар һуғыша башлай. Тауҙар тетрәй, йылғалар һәм диңгеҙҙәр сайҡала. Нефрит императоры көс менән түгел, ә тәрән һәм зирәк аҡылы, изгелеге арҡаһында алышта еңә. Яуыз йән еңедлгәс, уның армияһын аллалар һәм үлемһеҙҙәр тарата. Нефрит император барлыҡ йән эйәләренең хөкөмдары тип иғлан ителә.
Быуаттар үткәс Нефрит императоры Ҡытай мәҙәниәтенең һәм уның «Көнбайышҡа сәйәхәт» кеүек төп текстарының иң танылған персонажына әүерелә. Йыш ҡына ул Ҡытайҙың ритуал аҡсаларын биҙәй.
Мирная (йылға)
Мирная — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Урта Терсь йылғаһының һул ярына тамағынан 85 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Томь йылғаһы, Новокузнецк ҡалаһынан Кемерово ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Томь, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.