cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Бадья (Лемпуа ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Табунная Овсянка
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Ырғыҙ  йылғаһы башынан Сулак һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Асауҙыбаш ауыл Советы (Яңауыл районы)
Асауҙыбаш ауыл Советы  — Башҡортостан Республикаһының Яңауыл районындағы муниципаль берәмек.
Административ үҙәге- Асауҙыбаш ауылы
«Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
Географик урыны
Асауҙыбаш ауыл Советы Башҡортостан Республикаһы Яңауыл районы муниципаль районының Истәк ауыл Советы, Һандуғас ауыл Советы, Максимовка ауыл Советы, Ямаҙы ауыл Советы, Иҫке Вәрәш ауыл Советы, Орловка ауыл Советы, Эткенә ауыл Советы менән сиктәш.
Буддизм
Тәп тәғлимәт
Б. э. т. VI быуат урталарында, хәҙерге Һиндостан урынындағы дәүләттәрҙең береһендә, батша улы Сиддхартха Гаутама донъяға килә. Яңы тыуған балаға яңғыҙлыҡта ғүмер кисергән дәрүиш юлын юрағандар. Ул ваҡытта Һиндостанда йәненә рухи хаҡлыҡ эҙләп, асығып хәрәкәтһеҙ ултырған, ауыртыуға түҙергә күнеккән йогтар күп булған. Батша улын һарәйҙан ситкә сығармай тотҡан. Гаутама нужа күрмәй үҫә. 16 йәшлек сағында ҡалала мәрхүмдәрҙе ерләгәнде, ауырыуҙарҙы, ҡарттарҙы күреп тетрәнә. Был күренештән һуң ул донъяға хаҡлыҡ аса һәм ул Буддаға, йәғни аң-зиһененә асыллыҡ килгән дәрүишкә әйләнә.
Ул донъяға дүрт хаҡлыҡты аса:
Ғазаптарҙан ҡотолоу өсөн һәр кем тыйнаҡ, баҫалҡы булырға тейеш, тереклеккә зян килтермәҫкә, эсеүҙән, енси аҙғынлыҡтан тыйылырға тейеш. Ошо юлды үткән кеше ҡабат тыуыу түңәрәген үтеп нирванаға (тыныслыҡ хәленә) «үлем һәм ҡартлыҡ булмаған утрауға етә.»
Гаутама вәғәзен тыңларға бик күп кеше йыйылған. Улар араһында сауҙагәрҙәр, ауыл эшсәндәре, яугирҙәр булған. Ҡайһы берҙәре ғаиләһен, йортон ҡалдырып уның дауамсыһы булып киткән. Уның ғилемен дауам итеүселәр уны «Дхарма» (ҡанун, ғилем) йәки «Буддхадхарма» (Будда ғилеме) тип атайҙар. «Буддизм» терминын европалылар XIX быуатта ҡуллана башлай.
Төрлө ғөрөф-ғәҙәттәре булған бик күп халыҡтар ҡабул иткән, донъялағы иң боронғо диндәрҙең береһе тип һанала.
Бөтә донъяла Буддизм динен тотоусылар һанын билдәләү, һанау ысулына ҡарап, төрлөсә тирбәлә, иң әҙе 350—500 млн тип билдәләнә. Буддистар күберәк Көньяҡ Азия, Көньяҡ-Көнсығыш Азия илдәрендә йәшәй: Бутан, Вьетнам, Һиндостан, Камбоджа, Ҡытай (шулай уҡ Сингапур Малайзия), Корея, Лаоста йәшәгән ҡытай халҡы), Монголия, Мьянма, Непал, Таиланд, Тибет, Шри-Ланка, Япония. Рәсәйҙә буддизм динен Бурятия, Ҡалмыҡстан, Тыва халҡы тота. Һуңғы йылдарҙа будда общиналары Мәскәү, Санкт-Петербург һәм башҡа эре ҡалаларҙа барлыҡҡа килде.
Йылдар уҙған һайын Будданың абруйы үҫә бара, ул, ғөмүмән, Алла дәрәжәһендә ҡарала башлай. Будда дине, Һиндостанда тыуып, унда тамыр йәйгән булһа ла, саф милли күренеш булып ҡына ҡалмай, Ер шарының Көнсығыш тѳбәгендә урынлашҡан ҡайһы бер башҡа илдәрҙәге халыҡтарға ла үҙенең йоғонтоһын ирештерә. Был яҡтан ҡарағанда, Будда диненең Ҡытай, Япония, Монголия һ. б. илдәрҙә яралыуы тураһында әйтмәй булмай.
Буддизм Ҡытайҙа
Ҡытайҙа ул I быуаттың уртаһында махаяна шәкелендә барлыҡҡа килә. Быны бигерәк тә Ҡытайҙың саүҙа элемтәләре үҫә башлау менән аңлатырға кәрәк. Ill—IV быуаттарҙа Ҡытайҙың төньяҡ династия башлыҡтары будда динен көньяҡ династияларе менән көрәштә файҙаланырға тырыша. Буддизмға конфуцианлыҡ ҡаршы төшә, будда дине монастырҙары көсѳн юғалта, ә конфуцианлыҡ идеологияһы буддасыларҙы ҡыҫырыҡлай бара. Ике дин араһындағы көрәш XX быуатта ла дауам итә әле.
Буддизм Японияла
Японияға будда дине VI быуат урталарында Ҡытай аркылы үтеп керә башлай. Был илдә буддизм күп төрлө секталарҙа кәүҙәләнә. XII быуатта Японияла амидаизм сектаһы барлыҡҡа килә. Уның төп эстәлеген йәннәт менән тәмуғ тәғлимәте тәшкил итә. Был динде тотоусыларға «ҡотҡарылыу» өсөн ябай ғына ҡағиҙәне үтәү һорала, ул да булһа, Амида (Амитаба) буддаһының исемен туҡтамайса ҡабатлау таләп ителә (кара: Краткий научно-атеистический словарь.— M., 1964.—С. 98). Японияла буддизмдың мөһим үҙенсәлеге шунда: ул, Һиндостан буддасыларынан айырмалы булараҡ, әхлаҡи нормаларҙы үтәүҙән азат. Хатта, киреһенсә, бында монахтарҙан һуғышсан рух талап ителә. Самурайлыҡты Японияла будда диненең үҙенсәлекле бер сағылышы тип ҡарарға кәрәк.
Буддизм Монголияла
Монголияла буддизмдың иң таралған сектаһы ламаизм тип атала. Ул XVI быуатта барлыҡҡа килә, XVI быуатта Бурятияға, һуңыраҡ Туваға һәм ҡалмыҡтарға үтеп керә. Лама, ҡағиҙә буларак, барлык монахтарҙы (ҡалмыҡтарҙа Лама — дин башлығы) аңлата, ә будда дине башында тороусолар «далай-лама» тип аталалар. Ғөмүмән, Монголия һәм Бурятияла лама «тере Будда» тип һанала. Был илдәрҙә ламаизм — киң йәйелгән күренеш. Будда дине нормаларын үтәү улар өсөн мәжбүри талап һанала, ләкин был тѳбәктәрҙәге буддизмға шаманлыҡ сифаттары ла хас. Улар тәбиғәт предметтары (тауҙар, йылғалар) рухына ғибәҙәт ҡылыуҙы ҡағиҙә итә, ҡайһы бер хайуандарҙы (мәҫәлән, этте) «изге» тип һанай.
Будда дине шаҡтай төрлөсә. Ләкин ул, ниндәй генә шәкелдә булмаһын, үҙенең төп үҙенсәлеген, эске асылын юғалтмаған. Будда диненең төп принцибы — йәшәү бығауынан ҡотолоу, уның гүзәл сифаттарынан арынырға тырышыу.Һѳҙѳмтәлә — социаль тормоштан ситләшеү, индивидуаллеккә бирелеү, ысынбарлыҡтағы рухи һәм физик сығанаҡтарҙан баш тартыу, ваз кисеү. Ләкин, донъялағы башҡа нәмәләр кеүек үк, Будда дине лә бер урында ғына тормай, үҙгәрә бара. Мәҫәлән, XX быуат уртаһында Вьетнам буддасылары Көнбайыш империалисттарына ҡаршы йәйелгән милли азатлыҡ хәрәкәтендә актив ҡатнаштылар, социаль тормоштан ситтә ҡалманылар.
Башҡа диндәрҙән айырмаһы
Монотоетик диндәрҙән айырмалы булараҡ (иудаизм, христианлыҡ, ислам), буддизмда түбәндәгеләр юҡ:
Айленбург
Айленбург (Eilenburg) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 16594 кеше йәшәй. Майҙаны — 46,84 км2. Диңгеҙ кимәленән 106 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 4838 һәм автомобиль коды TDO (элек EB, DZ).
Стэдиум МК
«Стэдиум МК»<sup class="noprint" style="white-space: nowrap">[ <span style="" title="не указан источник на утверждение (13 июля 2014)">1624 сығанағы көн күрһәтелмәгән ] (ингл.  Stadium mk, шулай уҡ "Милтон Кинс Стэдиум ")— Милтон-Кинс ҡалаһындағы стадион. 2007 йылда англия королеваһы Елизавета II тарафынан асыла. Был ике яруслы стадион, хәҙер уның түбәнге ярусы ғына ҡулланыла. «MK Stadium», шулай уҡ «Denbigh Stadium» тип тә билдәле, 22 мең тамашасыны һыйҙыра ала. Әммә стадиондың өҫкө ҡатын файҙаланыу стадиондың һыйҙырышлығын 45 мең тамашасыға тиклем арттырырға мөмкинлек бирә.
«Милтон Кинс Донз» футбол клубы был стадионда үҙенең өйҙәге уйындарын үткәрә. Әгәр Англия 2018 йылда футбол буйынса донъя чемпионатын үҙендә үткәреү хоҡуғына эйә була алһа, футбол буйынса донъя чемпионаты «Милтон Кинс стадионында» үткәрелгән булыр ине, әммә был хоҡуҡты Рәсәй Федерацияһы яулап ала. Был стадионда шулай уҡ регби буйынса донъя чемпионатының 3 матчы 2015 йылда үткәрелә.
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="">
Юлий Цезарь
Гай Ю́лий Це́зарь (лат. Gaius Iulius Caesar}} ; 13 июль, башҡа мәғлүмәт буйынса, 12 июль б. э. т. 100 йыл йә б. э. т. 102 йыл  — 15 март 44 йыл б. э. т. — [[Боронғо Римдың сәйәси һәм дәүләт эшмәкәре, Боронғо Рим диктаторы, ғәскәр башлығы, яҙыусы. Б. э. т. 59, 48, 46, 45 һәм 44 йылдарҙа Консул, б. э. т. 49, 48—47 һәм 46—44 йылдарҙа диктатор, б. э. т. 63 йылдан бөйөк понтифик. Галлияны яулап алып Цезарь Рим державаһы сиктәрен төньяҡ Атлантик океанға тиклем киңәйтә һәм Рим дәүләтенә хәҙерге Франция ерҙәрен буйһондора, шулай уҡ Британия утрауҙарына һөжүм итә. Цезарь эшмәкәрлеге Көнбайыш Европаның мәҙәни һәм сәйәси ҡиәфәтен тамырҙан үҙгәртә һәм киләсәк европалылар күңелендә юйылғыһыҙ эҙ ҡалдыра. Бөйөк Гней Помпей менән берлектә Рим йәмғиәтен реформалай башлай, һәм уның был эше үҙе үлгәндән һуң да, Рим империяһы ойошоуға булышлыҡ итә.
Һуңыраҡ күп кенә монахтар үҙҙәрен легендар Цезарь менән бәйләргә теләй. Немец телендә Kaiser («кайзер») һүҙе шунан килеп сыҡҡан, шулай уҡ рус һүҙе «Цезарь» һүҙенә ҡәрҙәш булып тора.
Килеп сығышы
Гай Юлий Цезарь Юлийҙарҙың боронғо патрициан ғаиләһендә тыуа. Беҙҙең эраға тиклем V—IV быуаттарҙа. Юлийҙар Рим тормошонда һиҙелерлек роль уйнаған. Атап әйткәндә, был ғаиләнән бер диктатор, бер атлы ғәскәр магистры (диктаторҙың урынбаҫары) һәм бер Децемвирҙар коллегияһы ағзаһы сыға. Децемвирҙар ун таблица закондарын — данлыҡлы Ун ике таблица закондарынның тәүге вариантын уйлап таба. Боронғо тарихы булған ғаиләләрҙең күпселегендәге кеүек үк, Юлийҙар үҙҙәренең килеп сығышы тураһында дөйөм мифҡа таяна. Үлар үҙҙәренең ырыуын Эней аша алиһә Венераға тоташтыра. Беҙҙең эраға тиклем 200 йылда уҡ Юлийҙарҙың килеп сығышының мифик версияһы яҡшы билдәле була, һәм Өлкән Катон Юлийҙарҙың ырыу исеменең этимологияһы тураһындағы фаразды яҙып ҡалдыра. Уның фекеренсә, Юл исемен тәүләп йөрөтөүсе атаманы грек һүҙе "ἴουλος"тан (мамыҡса, сикәләрҙәге һәм эйәк аҫтындағы тәүге төктәр) алған тигән һығымта яһай.
Беҙҙең эраға тиклем V—IV быуаттарҙа бөтә Юлийҙар ҙа Юл когноменын йөрөтә. Юлий Цезарҙарҙың тармағы, моғайын Юлий Юлдарҙан башланалыр, әммә бер бәйләнеш тә билдәле түгел. Беҙҙең эраға тиклем 208 йылда йәшәгән претор тәүге танылыу алған Цезарь була, уның хаҡында Тит Ливий яҙып ҡалдыра. «Caesar» когноменының этимологияһы бик үк билдәле түгел һәм Рим дәүерендә онотола. Элий Спартиан, Августарҙың тормошон тасуирлап яҙыусы авторҙарҙың береһе беҙең эраның IV быуатына тиклем һаҡланған дүрт төрлө версияны яҙып ҡалдыра.
Әлеге көнгә тиклем исемдең дөрөҫ этимологияһы билдәле түгел, йышыраҡ когномендың этрус теленән алыныуы фаразлана (aisar — Алла; Цезий, Цезоний һәм Цезенний кеүек рим исемдәре лә шул һүҙҙән килеп сыҡҡан).
Беҙҙең эраға тиклем I быуат башына Римдә Юлий Цезарҙарҙың ике тармағы билдәле була. Улар бер-береһенә яҡын торһа ла, үҙ-ара туған булмауҙары билдәле. Ике тармаҡ төрлө трибаларҙа теркәлгән, ә беҙҙең эраға тиклем 80-се йылдарға улар бер-береһенә ҡапма-ҡаршы торған сәйәси билдәләнештә була, үҙ-ара дошманлашҡан ике сәйәсмәнгә ышана. Буласаҡ диктаторҙың яҡын туғандары Гай Марийға йөҙ тота (Гайҙың инәһе Юлийҙың ҡатыны була), ә икенсе тармаҡтағы Цезарҙар Луций Корнелий Сулланы хуплай. Һуңғы тармаҡ, Гай тармағына ҡарағанда, йәмәғәт тормошонда ҙур роль уйнай. Гайҙың әсәһе һәм өләсәһе буйынса туғандары Аллалар менән туғанлыҡта булыуҙары менән маҡтана алмай, әммә улар бөтәһе лә Рим йәмғиәтенең элитаһына — нобилитетына ҡарай. Цезарҙың әсәһе — Аврелия — бай һәм абруйлы плебей ғаиләһенә ҡарай. Гайҙың өләсәһенең ырыуы — Марцийҙар — үҙҙәренең килеп сығышын Римдең дүртенсе батшаһы Анк Марцийға алып барып тоташтыра.
Бала сағы
Цезарь үҫкән йорт Римдең әллә ни абруйлы булмаған районы Субурҙа урынлаша. Бала сағында ул грек теле, әҙәбиәт, риторика буйынса йорт дәрестәре ала. Физик күнегеүҙәр, йөҙөү, һыбай йөрөү менән шөғөлләнә. Гайҙың уҡытыусылары араһында Цицерондың уҡытыусыларының береһе булған танылған риторика уҡытыусыһы Гнифон була. Беҙҙең эраға тиклем яҡынса 85 йылда Цезарь атаһын юғалта. Атаһы үлгәндән һуң, инициация йолаһын үтеп, Цезарь ғәмәлдә бөтә Юлийҙар ғаиләһенең башлығына әйләнә, сөнки унан өлкәнерәк булған барлыҡ яҡын ир туғандары ла мәрхүм була. Тиҙҙән Гай һыбайлылар ҡатламының бай ғаиләһе ҡыҙы Коссуцияны йәрәшә (по другой версии, они успели пожениться; см. раздел «Семья. Личная жизнь»).
Никах һәм Азияла хеҙмәт итеү
Беҙҙең эраға тиклем 80-се йылдар уртаһында, Светоний тәғәйенләүҙе ойоштороусы тип Циннаны атай , ә Плутарх Сулла диктатураһына фламин булырға ынтылышты атап үтә (беҙҙең эраға тиклем 82—79 йылдар). Луций Корнелий Цинна Цеҙарҙы Юпитерҙың фламины тигән почётлы вазифаға тәҡдим итә. Был ҡанбаба магистратураны биләү мөмкинлектәренә етди рәүештә ҡамасаулаған күп һанлы сакраль сикләүҙәр менән бәйле була. Вазифаны алыу өсөн уға тәүҙә патрициан ғаиләһенән булған ҡыҙға confarreatio боронғо йола буйынса өйләнеү талап ителә, һәм Цинна Гайға үҙенең ҡыҙы Корнелияны тәҡдим итә. Йәш Юлий, Коссуцияға йәрәшеүен өҙөргә тура килһә лә, тәҡдим менән ризалаша. Әммә Цезарҙың вазифаны алыуы шик аҫтына ҡуйыла. Лили Росс Тейлор (Lily Ross Taylor) фекеренсә, бөйөк понтифик Квинт Муций Сцевола (Мария һәм Циннның дошманы) Гайҙың инаугурацияһы церемонияһын үткәреүҙән баш тарта. Эрнст Бэдиан фекеренсә, шулай ҙа Цезарь вазифаға тәғәйенләнә. Ҡағиҙә булараҡ, тарихнамәлә Цезарҙы тәғәйенләү артабанғы сәйәси карьераһы юлындағы йырып сыға алмаҫлыҡ кәртә булараҡ ҡарала. Бөтөнләй икенсе төрлө фекер ҙә бар: шундай почётлы вазифаны биләү Цезарҙарҙың был тармағы өсөн боронғо ырыу абруйын нығытыу мөмкинлеге булараҡ ҡарала, сөнки ырыуҙың бөтә вәкилдәре лә консулдың юғары магистратураһына өлгәшә алмай.
Корнелия менән туйҙан һуң Циннаны баш күтәргән һалдаттар үлтерә, ә киләһе йылында граждандар һуғышы башлана, күрәһең, Цезарь унда ҡатнашмағындыр. Луций Корнелия Сулланың диктатураһы урынлаштырылып, проскрипциялар башланғас, Цезарҙың ғүмере ҡурҡыныс аҫтында ҡала: диктатор сәйәси оппоненттарын һәм шәхси дошмандарын аямай, ә Гай Марийҙың ағаһының улы һәм Циннаның кейәүе булып сыға. Сулла Цезарҙан ҡатыны менән айырылышыуҙы талап итә, был уның лояль булыуын раҫлар ине, әммә Цезарь ҡатынын айырыуҙан баш тарта. Аҙаҡ килеп, Сулла Цезарь исемен проскрипцион исемлеккә индерә, һәм ул Римде ташлап китергә мәжбүр була. Гайҙың Римдәге абруйлы туғандары, төрлө юлдар табып юллап, Цезарҙы ярлыҡауға өлгәшә. Цезарҙың патрицийҙар ҡатламынан булыуы ла диктаторҙың ҡарарын йомшартыу сәбәбе була, сөнки консерватор Сулла патрицийҙар вәкилдәренең береһен дә бер тапҡыр ҙа язаламаған була.
Тиҙҙән Цезарь Италиянан сығып китә һәм Азия провинцияһы наместнигы Марк Минуций Терм ярандары составына ҡушыла. Цезарҙың исеме был провинция халҡына яҡшы таныш була: яҡынса ун йыл элек уның атаһы бында наместник булып хеҙмәт иткән була. Гай Терманың контуберналдарының береһенә әйләнә — сенаторҙар балаларын һәм йәш һыбайлыларҙы ғәмәлдәге магистрат күҙәтеүе аҫтында хәрби эшкә һәм провинциаль идаралыҡҡа өйрәтеү эшенә тотона. Тәүҙә Терм йәш патрицийға Вифиния батшаһы Никомед IV Филопатор менән һөйләшеүҙәр алып барыуҙы йөкмәтә. Беренсе Митридаттар һуғышы йомғаҡтарын танымаған һәм римдәргә ҡаршылыҡ күрһәткән Лесбостағы Митилини ҡалаһын наместник баҫып алыуға өлгәшһен өсөн, Цезарь батшаны флотының бер өлөшөн Терм ҡарамағына тапшырыуға күндереүгә өлгәшә. Ошо бурысты уңышлы атҡарып сыҡҡандан һуң Терм ғәскәрен Митилиниға йүнәлтә, тиҙҙән римлеләр ҡаланы баҫып ала. Һуғыштан һуң Цезарь Рим гражданины ғүмерен ҡотҡарған өсөн бирелә торған почётлы хәрби наградаға — граждандар тажына (corona civica) лайыҡ була. Митилиниҙы яуланғандан һуң, Лесбостағы кампания тамамлана. Тиҙҙән Терм полномочиеларын һала, һәм Цезарь Киликияға уның пираттарға ҡаршы хәрби кампания ойошторған наместнигы Публий Сервилий Ватия Исаврикка (б. э. т. 79 йылда консул) бара. Әммә б. э. т. 78 йылда Италиянан Сулланың үлеме тураһында хәбәр килеү менән, Цезарь кисекмәҫтән Римға ҡайта.
Римға ҡайтыуы һәм сәйәси көрәштә ҡатнашыуы
Беҙҙең эраға тиклем 78 йылда консул Марк Эмилий Лепид, Сулла закондарын ғәмәлдән сығарыу маҡсатында, италиктар араһында бола ҡуптарырға тырышып ҡарай. Светонийҙың хәбәр итеүе буйынса, Лепид Цезарҙы болаға ҡушылырға саҡыра, ләкин Гай был тәҡдимде ҡабул итмәй. Беҙҙең эраға тиклем 77 йылда Цезарь Сулла кешеһе Гней Корнелий Долабелланы, Македонияла наместник булған сағында кеше талауҙа ғәйепләп, судҡа тарттыра. Абруйлы суд ораторҙары Долабелланы яҡлап сығыш яһағандан һуң, ул аҡлана. Цезарҙың ғәйепләү телмәре шул тиклем уңышлы була, хатта аҙаҡ та бик оҙаҡ ваҡыт был телмәрҙең ҡулдан яҙылған күсермәләре халыҡ араһында тарала. Икенсе йылына Гай икенсе бер Сулла кешеһе Гай Антоний Гибридҡа ҡарата суд эҙәрлекләүен башлай, әммә ғәйепләнеүсе халыҡ трибундарынан ярҙам һорай, һәм суд булмай.
Антоний эше буйынса процес уңышһыҙ тамамланғандан һуң, Цезарь үҙенең ораторлыҡ оҫталығын камиллаштырыу маҡстында, Родосҡа танылған оратор Аполлоний Молонға — Марк Туллий Цицерондың остазына бара. Сәйәхәәт иткән ваҡытта Көнсығыш Урта диңгеҙ буйында юлбаҫарлыҡ ҡылған киликий пираттары Цезарҙы әсирлеккә ала. Уны Додеканес архипелагындағы ҙур булмаған утрауҙа тотҡон итеп тоталар.
<!-- Пираты потребовали крупный выкуп в 50 талантов (300 тысяч римских денариев). Версия Плутарха, будто Цезарь по собственной инициативе увеличил сумму выкупа с 20 талантов до 50, наверняка неправдоподобна. Античные авторы красочно описывают пребывание Гая на острове: якобы он шутил с похитителями и декламировал им поэмы собственного сочинения. После того, как послы городов Азии выкупили Цезаря, он немедленно снарядил эскадру для пленения самих пиратов, что ему удалось сделать. Захватив своих похитителей, Гай просил судить и наказать их нового наместника Азии Марка Юнка, но тот отказался. После этого Гай сам организовал казнь пиратов — они были распяты на крестах. Светоний добавляет некоторые подробности казни как иллюстрацию мягкости характера Цезаря: «Пиратам, у которых он был в плену, он поклялся, что они у него умрут на кресте, но когда он их захватил, то приказал сперва их заколоть и лишь потом распять». Во время повторного пребывания на Востоке Цезарь ещё раз посетил вифинского царя Никомеда. Он также участвовал в самом начале Третьей Митридатовой войны во главе отдельного вспомогательного отряда, но вскоре покинул зону боевых действий и вернулся в Рим примерно в 74 году до н. э. В следующем году его кооптировали в жреческую коллегию понтификов вместо умершего дяди Гая Аврелия Котты.
Вскоре Цезарь побеждает на выборах в военные трибуны. Точная дата его трибуната неизвестна: часто предлагается 73 год, но более вероятна датировка 72-м или 71-м годом до н. э. Из других источников известно, что в это время в Греции под командованием Марка Антония Кретика служил некий Гай Юлий, нередко отождествляемый с Цезарем, но более вероятно, что это были два разных человека. Чем занимался Цезарь в этот период, достоверно неизвестно. Высказывается предположение, что Цезарь мог быть задействован в подавлении восстания Спартака — если не в боевых действиях, то по крайней мере в подготовке новобранцев. Высказывается и предположение, что именно при подавлении восстания Цезарь близко сошёлся с Марком Лицинием Крассом, в будущем сыгравшим немалую роль в карьере Гая.
В начале 69 года до н. э. почти одновременно умирают Корнелия, жена Цезаря, и его тётя Юлия. На их похоронах Гай произнёс две речи, привлёкшие внимание современников. Во-первых, публичные выступления в память об умерших женщинах практиковались лишь с конца II века до н. э., но и в них обычно вспоминали пожилых матрон, но не молодых женщин. Во-вторых, в речи в честь тёти он напомнил о её замужестве за Гаем Марием и показал народу его восковой бюст. Вероятно, похороны Юлии стали первой публичной демонстрацией изображения генерала с начала диктатуры Суллы, когда Мария фактически предали забвению. В том же году Цезарь становится квестором, что гарантировало ему место в сенате. Обязанности квестора Цезарь исполнял в провинции Дальняя Испания. Детали его миссии неизвестны, хотя обычно квестор в провинции занимался финансовыми вопросами. По всей видимости, Гай сопровождал наместника Гая Антистия Вета в поездках по провинции, выполняя его поручения. Вероятно, именно во время квестуры он познакомился с Луцием Корнелием Бальбом, впоследствии ставшим ближайшим соратником Цезаря.
Вскоре после возвращения из провинции Гай женился на Помпее, внучке Суллы (она не была близкой родственницей влиятельного в те годы Гнея Помпея Великого). Тогда же Цезарь начал открыто склоняться к поддержке Гнея Помпея: в частности, он был едва ли не единственным сенатором, кто поддержал закон Габиния о передаче Гнею чрезвычайных полномочий в борьбе с пиратами. Поддержал Цезарь и закон Манилия о предоставлении нового командования Помпею, хотя здесь он уже не был в одиночестве. В 66 году до н. э. Цезарь стал смотрителем Аппиевой дороги и отремонтировал её за свой счёт (по другой версии, ремонтом дороги он занимался в 65 году до н. э., будучи эдилом ). В те годы главным кредитором молодого политика, не скупившегося на траты, был, вероятно, Красс. -->
Анжереп
Анжереп — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Алтай крайы/ Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Антроп йылғаһының уң ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кондома йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Томь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Наурыҙ ауыл Советы (Учалы районы)
Административ үҙәге — Наурыҙ ауылы.
«Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Закон»ға ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
Магинск
Магинск (Магинск) — Башҡортостандың Ҡариҙел районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 1491 кеше. Почта индексы — 452373, ОКАТО коды — 80234845001.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Лаванти
Лаванти (Laventie) — коммуна во Франциялағы коммуна, О-де-Франс төбәге, Па-де-Кале департаменты, Бетюн округы, кантон Беври кантонында урынлашҡан. Лаванти ҡалаһы Бетюн ҡалаһынан16 км төньяҡ-көнсығыштаһәм көнбайышҡа табан Лилль ҡалаһынан 9 км алыҫлыҡта, А 25 Лилль-Дюнкерк шоссеһынан 9 км алыҫлыҡта тора. Сейә баҡсалары менән билдәле.
Халыҡ һаны (2014 йыл мәғлүмәттәре буйынса) — 4 957 кеше.
Иҡтисад
Халыҡ мәшғүллеге структураһы:
Эшһеҙлек кимәле (2013) — 9,3 % (дөйөм алғанда, Франция буйынса— 12,8 %, Па-де-Кале департаменты буйынса — 17,2 %). 1 кешегә уртаса килем(2013) — 21 739 евро (дөйөм алғанда, Франция буйынса — 25 140 евро Па-де-Кале департаменты буйынса — 17 706 евро).
Хакимиәте
2014 йылдан алып Лаванти мэры вазифаһын Демократтар һәм бойондороҡһоҙҙар союзы партияһы ағзаһы Жан-Филипп Боонаэр (Jean-Philippe Boonaert) үтәй, ул үҙ кандидатураһын һайлауҙарға ҡуймаған Рожэ Дуэны алмаштыра. 2014 йылдың муниципаль һайлауҙарында ул етәкләгән уң блок һаулауҙарҙың 1-се турында еңеү яулай, ул һайлаусыларҙың 70,94 % тауышына лайыҡ була.
Демография
Халыҡ һаны динамикаһы, кеше
Бадья (Пожёг ҡушылдығы)
Бадья  — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы/ Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пожёг йылғаһының һул ярына тамағынан 87 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Лаванти (кантон)
Лаванти (Laventie) — Францияның ғәмәлдән сығарылған кантоны, Нор-Па-де-Кале төбәге, Па-де-Кале департаменты. Бетюн округы составына ингән була.
Кантон составына ингән коммуналар (Милли статистика институты биргән халыҡ иҫәбе мәғлүмәттәре буйынса, 2008 йыл):
Иҡтисад
Халыҡ мәшғүллеге структураһы:
Сәйәсәт
2012 йылдағы президент һайлауҙарында Николя Саркози өсөн 1-се турҙа кантон халҡының 32,7 %, ә Франсуа Олланд өсөн 22,0 % һәм 21,5 % янында Марин Ле Пен өсөн 21,5 % тауыш бирә , 2 турҙа еңеүсе Саркози өсөн кантон халҡының 59,7 % тауыш бирә. Милли йыйылышҡа һайлауҙар буйынса 2012 йылда Па-де-Кале департаментының 9-сы департаменты һайлау округы буйынса уларҙың 37,2 проценты Халыҡ хәрәкәте Союзы ағзаһы Андре Флажоле өсөн тауыш бирә.
Анзай
Анзай — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Алтай крайы/ Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Тельбес йылғаһының һул ярына тамағынан 48 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кондома йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Томь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Кутахов Павел Степанович
Кутахов Павел Степанович (3 (16) август 1914 йыл — 3 декабрь 1984 йыл, Мәскәү) — совет хәрби етәксеһе, Авиацияның баш маршалы (1972), ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы (1 май 1943 йыл, 12 август 1984 йыл), Ленин премияһы лауреаты(1983), СССР-ҙың атҡаҙанған хәрби осоусыһы (1966). КПСС Үҙәк Комитеты ағзаһы (1971—1984). СССР Юғары Советының 8-11-се саҡырылыш Союз Советы депутаты (1970—1984).
Биографияһы
1914 йылдың 16 авгусында Дон ғәскәре өлкәһенең Таганрог округында Малокирсановка ауылында (Ростов өлкәһе, Матвеево-Курган районы) фәҡир крәҫтиән ғаиләһендә тыуа. Ғаиләлә дүрт малай һәм бер ҡыҙ була. 1919 йылтифтан аталары вафат була.
Ул ваҡытта Малокирсановкала башланғыс мәктәп кенә була, Павел 18 километр ситтә ятҡан Федоровка ауылына уҡырға йөрөй. 1930 йылда Федоровканың ете йыллыҡ мәктәбен тамамлай. Шул уҡ йылда Таганрогға килә. Бер ни тиклем ваҡыт Яңы баҙар эргәһендәге урта мәктәптә (хәҙер 9-сы урта мәктәп, унда Кутахов музейы ойошторолған) уҡый.
1935 йылдың авгусында Ҡыҙыл армия сафына инә, комсомол саҡырыуы буйынса Сталинград хәрби осоусылар мәктәбенә инеп, уны 1938 йылда таммалай. «У-2» самолетында оса башлай. 1938 йылда Ленинград хәрби округы Хәрби-Һауа көстәренең истребитель авиация полкына килә. Тиҙҙән истребителдәр звеноһы командиры була. Польшаға баҫып инеү ваҡытында бер нисә осош яһай.
Таловая
Таловая — Рәсәйҙәге йылға. Һарытау өлкәһе, Һамар өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Камелик йылғаһының һул ярына тамағынан 171 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 77 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Яңы Николаевка (Фёдоровка районы)
Яңы Николаевка (Новониколаевка) — Башҡортостандың Фёдоровка районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 14 кеше. Почта индексы — 453293, ОКАТО коды — 80254840004.
Никарагуа (күл)
Никара́гуа (Lago de Nicaragua, Lago Cocibolca, Mar Dulce, Gran Lago, Gran Lago Dulce, или Lago de Granada) — тектоник сығышлы Никарагуа дәүләтендәге эре сөсө һыулы күл. Никарагуаның майҙаны 8624 км², был Латин Америкаһынлағы майҙаны буйынса беренсе сөсө һыулы күл һәм Латин Америка күлдәре араһында икенсе урында (иң ҙур күл — Маракайбо күле). Төрлө мәғлүмәттәр буйынса донъя күлдәре араһында 19-сы йәки 20-се урында. Типитапа йылғаһы күлде Манагуа күле менән тоташтыра.
Яңы Николаевка (Фёдоровка районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) буйынса, өҫтөнлөк иткән милләт — урыҫтар (100 %).
Никарагуа (күл)
Никарагуа — акулалар тереклек иткән донъялағы берҙән бер күл. Ошо фактҡа нигеҙләнеп, Тымыҡ океандың яҡын булыуын иҫәпкә алып, ғалимдәр был диңгеҙ ҡултығы булған тип иҫәпләй. Ваҡыт үтеү менән диңгеҙгә сығыу юлы ябылған, ә акулалар хәҙергә көндә лә йәшәй.
Яңы Николаевка (Фёдоровка районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Никарагуа (күл)
Никарагуалылар күлде Lago Cocibolca или Mar Dulce (Шәрбәт диңгеҙ) тип атай. Диңгеҙҙәге кеүек бында ла көслө штормдар булғылай. Күлдә Ометепе (Ometepe) һәм Солентинаме (Solentiname) кеүек утрауҙар бар.
Күл Кариб диңгеҙе менән суднолар йөрөй торған Сан-Хуан йылғаһы менән тоташҡан, шуға ла күл буйындағы Гранада ҡалаһы, Тымыҡ океанға яҡыныраҡ булһа ла, Атлантика порты тип иҫәпләнә. Элегерәк күлдә пиратлыҡ осраҡтары булған.
Панама каналы асылғас был план актуллеген юғалта. 2008 йылдың 18 декабрендә Рәсәй һәм Никарагуа президенттары осрашҡан ваҡытта был каналды төҙөү планы тураһында һөйләшеү була.
Яланғас ауыл Советы (Балтас районы)
Яланғас ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Балтас районындағы муниципаль берәмек.
Тарихы
«Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәре сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы 2005 йылдың 20 июлендәге 211-з, 2006 йылдың 21 июнендә сыҡҡан 329-з һәм 2006 йылдың 404-з һанлы закондарына ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
Ауыл биләмәһе составы
1986 йылдың декабренә тиклем ауыл Советы составына Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының 1986 йылдың 12 декабрендәге «Ҡайһы бер Юпитер ауылы ингән тораҡ пункттарын иҫәптән сығарыу тураһында» 6-2/396-сы Указы менән иҫәп мәғлүмәтенән сығарылған.
Бежъюдор
Бежъюдор — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы/ Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вымь йылғаһының уң ярына тамағынан 171 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Башҡорт йыры
Башҡорт йыры —  музыка һәм һүҙҙәре башҡорт мәҙәниәте үҫеше барышында формалашҡан йыр. Үҙ эсенә башҡорт композиторҙарының әҫәрҙәрен дә, йыр ижад итеүсе шағирҙарҙың әҫәрҙәрен дә һәм  халыҡ йырҙарын да индерә. Башҡортостан Республикаһында йыр ижадын популярлаштырыу һәм системалы рәүештә өйрәнеу алып барыла.
А. А. Дуров музейы
'''А. А. Дуров музейы''' — цирк артистары династияһы Дуровтарҙың иң данлыҡлы вәкиле, билдле дерссировщик Анатолий Анатольевич Дуровҡа арналған цирк сәнғәте музейы. Ростов өлкәһенең Таганрог ҡалаһында урынлашҡан. Таганрог дәүләт әҙәбиәт һәм тарих-архитектура музей-ҡурсаулығы составына инә.
Башҡорт йыры
Характеристикаһы
Башҡорт йыры башҡорт мәҙәниәтендә киң таралған музыка жанрҙарының береһе. Башҡорт йырына түбәндәге үҙенсәлектәр хас: куплет-строфа формаһы, музыка ҡоралдарын ҡулланмай башҡарыу мөмкинлеге, кәүҙәләнештең фәлсәфәүи дөйөмлөгө, мелодиканың көйө.
Башҡорт йырҙары  халыҡ йырҙарына, башҡорт профессиональ композиторҙар һәм  шағирҙар ижад иткән йырҙарға айырыла.
А. А. Дуров музейы
Һүрәтләнеше
1987 йылда йортта Анатолий Анатольевич Дуровҡа арналған экспозиция асыла. Музей урынлашҡан йорт модерн стилендә 1900 йылда төҙөлгән. Унда шулай уҡ традицион урыҫ стилен дә күрергә мөмкин. 1915 йылға тиклем йорт рухани Г. Ф. Поцелуевтыҡы була, һуңынан коллегия ассесоры (ултырышсыһы) А. И. Царенконың ҡатыны милкенә күсә, революция алдынан йотҡа О. Л. Мирошниченко — А. П. Чехов тың йәш сағындағы әхирәте Саша Селиванованың бер туған апаһы хужа була, ә 1920 йылда йорт дәүләткә күсерелә. Фасады ике өлөшкә бүленә һәм ябай ғына итеп биҙәлгән. Ингән ерҙән һул яҡтағы ҙур тәҙрәгә өҫ яҡтан арка формаһындағы кәрниз ҡуйылған. Ҡабырға яҡ тәҙрәләрҙә — үҙенсәлекле бағаналар эшләнгән. Кәрниз өҫтөндә бәләкәй тәҙрәле фронтон, ә уның артында, трапеция формаһындағы һырт, металл ҡыйыҡ мпенән ябылған. Бинаның икенсе өлөшө бәләкәйерәк, юлдан бер ни тиклем ихата эсенәрәк инеп тора, бер генә тәҙрәле. Йорт аҡ һәм ҡыҙыл кирбестән төҙөлгән. Модерн һыҙаттарына эйә булһа ла, дәүмәле һәм мискә формаһындағы колонналар арҡаһында традицион урыҫ стилендә эшләнгән теремды хәтерләтә. 1988 йылда йорт реставрациялана.
Музей экспозицияһы хайуандарҙы дрессировкалау, сит илдәргә күп һанлы гастролдәр, данлыҡлы дрессировщиктың донъя кимәлендә танылыуы, уның уҡыусылары һәм юлан дауам итеүселәр тураһында һөйләй. «Арена» үҙәк залының уртаһында стилләштерелгән цирк аренаһы эшләнгән, унда Анатолий Дуровтың артистарының ҡарасҡылары ҡуйылған: уҡыусы торна, скрипкала уйнаусы маймыл, йырсы сиған романстарын йырлаусы тутыйғош һәм башҡалар. Был майҙансыҡ килеүселәр айырыуса ҡыҙыҡһыныу уята. Бер залда ХХ быуат башында гастролдәрҙә йөрөүсе артистың пассажир вагонындағы интерьеры һүрәтләнә, унда Анатолий Анатольевичтың шәхси әйберҙәре урын алған. «Кино» залында ХХ быуаттың 20-се йылдарында «Кабаре» аттракционында эшләнгән уникаль кино калрҙары күрһәтелә. Музейҙа экзотик хайуандарҙың һәм ҡоштарҙың (40-тан артыҡ) ҡарасҡыһы, Дуровтың сығыштарының цирк афишалары нөсхәләре: «Кенгуру-боксер», «Эт туйы», «Джаз-банд», «Төлкө менән әтәс», «Жокей эттәр» һәм башҡалар, хаттар, тәнҡитселәрҙең фекерҙәре, фотграфиялар, кинояҙмалар фрагменттары коллекцияһы һаҡлана. Быяла витриналарға Дуровтың ғаилыһенә бәйле документаль материалдар ҡуйылған. Нигеҙҙә, улар төрлө боронғо фоторәсемдәр.
Башҡорт йыры
Характеристикаһы
Башҡорт йырҙарының ғилми  классификацияһы түбәндәге принциптар буйынса ашырыла:
Бөтә йырҙарҙы жанр билдәләре буйынса бүлеү өлөшләтә шартлы.
Башҡорт йырҙары өсөн шиғриәттең ритмик төҙөлөшө  силлабик системаға ҡарай, баҫымлы ижектәрҙең һаны әһәмиәткә эйә түгел. Система билдәле бер цезураға ярашлы шиғри юлдың дөйөм ижектәр һаны менән алдағы һәм һуңғы юлдарҙың ярашыуына, юлдарҙы ритмик өлөштәргә бүлеүгә  нигеҙләнгән.
Ритмик һүрәте буйынса башҡорт йыры текстарының күбеһе строфаларҙың традицион ижекле төҙөлөшөнә эйә: 10-9 — 10-9 йәки 8-7-8-7.
Тарихы
Быуаттар буйына барлыҡҡа килгән башҡорт халыҡ йырҙары телдән йәшәп килгән. Башҡорт йырҙарын тәүге тапҡыр Ырымбур уҡытыусыһы Г. Х. Йәнекәйев А. И. Оводов ярҙамы менән XIX быуат аҙағында яҙып ала. Йырҙарҙың беренсе баҫмалары С.Г. Рыбаковтың «Музыка и песни Уральских мусульман с очерком их быта» (СПб., 1897) китабында сыға.
Беренсе донъя һуғышы осоронда башҡорт йырҙарын шулай уҡ  австрия ғалимдары өйрәнә. 1916 йылда фонограф Роберт Лах тарафынан йырҙар балауыҙ пластиналарға яҙыла. Йырҙарҙы Австро-Венгрияла Эгер лагерында башҡорт хәрби әсирҙәре башҡара. Бөгөнгө көндә был йырҙарҙың яҙмалары Вена фәндәр академияһында фоноархивта һаҡлана. Ул яҙмаларға башҡорттар Шәһәрғәзи Күсәмишевтың («Ашҡаҙар», «Ғүмәров»),  Исмәғил Ғәлиәхмәттең («Ашҡаҙар», «Межа», «Урал» (ике варианты ла), «Ирәндек», «Үткән ғүмер», «Тыуған ил менән хушлашыу»), Солтангази Мәүлеттең («Һандуғас», «Сибай», «Һаҡмар», «Дала», һ. б.), Ғәлимйән Тағандың («Һылыуҡай», «Искәндәр», «Төхвәт кантон», «Хәбир», «Кәрим улы», «Урал», «Әхмәтзәки Вәлиди» һ. б.) башҡарыуында йырҙар инә. Йырҙарҙың текстары бит аҫтындағы немец теленә тәржемә менән  латин транскрипцияһында башҡорт һәм ғәрәп телендә баҫылып сыға. Хәрби әсирҙәр тарафынан халыҡ йырҙары ла, шулай уҡ үҙҙәре ижад иткән йырҙар ҙа башҡарыла. Мәҫәлән, Карпаттарҙа австриялыларға әсирлеккә эләккән Беренсе донъя һуғышының элекке хәрби әсире Бикеш ауылынан (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Күгәрсен районы) Рахматуллин Гәлиәхмәт башҡорт Мусин Мырҙабайҙы ерләгәндән һуң үҙе ижад иткән «Карпаттар» йырын башҡара.
40-сы йылдар аҙағында  вальс кеүек йырҙар төрө  барлыҡҡа килә («Гүзәл Өфөм — баш ҡалам»  Р. Янбулатова шиғыры, Х. Әхмәтов музыкаһы, «Төнгө серенада»,  А. Х. Ғабдрахманов үҙ шиғырына). 50-се йылдарҙа йыр жанрында башҡорт композиторҙары Б.М. Ғәйсин, Н. Ғәлиев, Т. Ш. Кәримов эшләй. 60-сы йылдарҙа композитор П. Әхмәтов, Р. В.Сәлмәнов, Р. М. Хәсәнов,Д.Д. Хәсәншин йыр циклында эшләй.
Йыр жанрының артабанғы үҫеше башҡорт композиторҙары Ш.Ш. Ибраһимов, Ш.З.Кульборисов, Р.Ә. Мортазин, Н.Ғ. Сабитов, Р. В. Сәлмәнов,, 70-80 йылдарҙа  — А. Ғабдрахманов, Р. Х. Ғәзизов, М. М. Ғилязев, А. С. Дауытов, Н. Ә. Дауытов, А. М. Ҡобағошев, Н. А. Мөстәҡимов, С. Ә. Низаметдинов, Р. Х. Сәхәүетдинова, Хәсәнов, Т. М. Шәрипов ижадында ала.
XX быуатың 90-сы йылдарынан алып  концерт төрө йырҙар үҫеш ала ( «Ҡыр  ҡаҙҙары», Н. Ә. Дауытов һәм «Ғашиҡ бул!» Д.Х.Булғакова шиғырҙарына Салауат Низаметдинов музыкаһы,  «Аҡсәскә»  У. К. Кинйәбулатов шиғырына А. Т. Кәримов музыкаһы, «Мөхәббәтеңә ышанам»  Р. Б Әхмәҙиев һүҙҙәренә, Ҡобағошев музыкаһы).
20-се быуат аҙағынан башҡорт йырында академик-йыр-романс (композиторҙар Ғ. С. Дәүләтбирҙин, С. Р. Сәлмәнов, А. Р. Сәлмәнов), эстрада (А. Б. Туҡтағолов, Ю. Х. Уҙәнбаев һ.б.) юнәлеш ала.
Башҡорт халыҡ  һәм автор йырҙары башҡорт  опера, балет, симфоник, камера-инструменталь музыкаһына йоғонто яһай.
Профессиональ композиторҙарҙың йыр ижадындағы ҙур урынды балалар өсөн йырҙар  биләй.
Башҡорт йырҙарын  популярлаштырыуға Башҡортостанда мәҙәниәт министрлығы һәм Башҡортостан Республикаһының милли сәйәсәте тарафынан үткәрелгән «Ирәндек моңдары» (Сибай), Абдулла Солтанов, С. Абдуллин призына кеүек  йыр конкурстары һ.б.булышлыҡ итә.
Билдәле башҡарыусылар
Айҙар Ғәлимов, Гәрәев Ф. Ф., Фидан Ғафаров, Ғиззәтуллин Р., Ғәззәлова Ф., Радик Гәрәев, Мәғәфүр Хисмәтуллин, Гөлдәр Ишҡыуатова,  Мәһәҙиева Б., Фәрит Бикбулатов, Зәки Мәхмутов, Флүрә Килдеярова,   Сөләймән Абдуллин, Солтанбаев И., Абдулла Солтанов,   Мәүлетбай Ғәйнетдинов һ.б.
Абдуллин Салауат Мөхәммәткамал улы
Абдуллин Салауат Мөхәммәткамал улы (март, 1934 йыл) — бейеүсе, «Алтын быуат» (Төркмәнстан) ордены кавалеры (2004), Төркмәнстандың халыҡ артисы, Ашхабад ҡалаһы Балалар һәм йәштәр һарайының «Шатлыҡ» балалар бейеү ансамбле етәксеһе.
Биографияһы
Абдуллин Салауат Камал улы 1934 йылдың мартында Башҡорт АССР-ының Ейәнсура районы Үрген ауылында тыуа. 9 йәшендә үкһеҙ етем ҡала, ағалары Фуат һәм Байыҡ фронтта була. Өлкән апаһы Маһира һуғышҡа тиклем үк Үзбәкстанға китеп уҡытыусы булып эшләй, шунда тормошҡа сыға. Салауат ауылда 15 йәшлек Нәҡиә апаһы ҡарамағында ҡала. Бер аҙҙан еҙнәһе ҡәйнешен Ҡашҡадаръя өлкәһенә алып ҡайта. Малай уларҙа 3 йылдан ашыуыраҡ йәшәй, тик телде белмәү сәбәпле, мәктәпкә йөрөп уҡыуын дауам итә алмай.
1947 йылда Ленинград хореография училищеһына балалар йыйыу тураһында иғлан баҫыла. Педагогтар бейеү һәләте беленгәндәр араһынан 20 баланы һайлап ала. Салауат та улар араһында була һәм 9 йыл Ленинградта белем ала. Илдус Хәбиров, Алик Биксурин, Эльза Сөләйманова, Венера Ғәлимова, Эмма Тимерғазиналар менән бергә уҡый.
Училищены иптәштәре менән бергә тамамлай алмай, йәше еткәнлектән, хәрби хеҙмәткә алына. 1955—1958 йылдарҙа Румыниялағы совет ғәскәрҙәрҙең йыр һәм бейеү ансамблендә хеҙмәт итә. Әрме хеҙмәтен тултырыуға Үзбәкстанға, сик һаҡсыларының ошондай уҡ ансамбленә эшкә саҡырыла. 1964 йылда Төркмәнстандың баш ҡалаһы Ашхабадтың Пионерҙар һарайында «Шатлыҡ» балалар бейеү ансамбленә етәксе итеп тәғәйенләнә һәм ошо вазифала 40 йылдан ашыу эшләй. Ансамбль һәм уның алмаштырғыһыҙ етәксеһе оло наградаға — Төркмәнстандың Ленинсы комсомолының премияһына лайыҡ була. Шулай уҡ ансамбль бик күп халыҡ-ара фестивалдәр һәм конкурстар лауреаты.
Дурбах Николай Никитич
Николай Никитич Дурбах (Никогос Мкртичевич Дурбахян, 1858—1924) — рус архитекторы; Дондағы Ростов ҡалаһы архитекторы.
Биографияһы
1858 йылда (икенсе мәғлүмәттәр буйынса — 1857 йылда) мещандар ғаиләһендә тыуған, уның атаһы сауҙа менән шөғөлләнгән. Бер мәғлүмәт буйынса Нахичевань ҡалаһында тыуған, икенсеһе буйынса — Елизаветинск станицаһында, унан ғаилә бер йыл үткәс Нахичевань ҡалаһына күскән.
Нахичевандә Николай дөйөм урта белем һәм башланғыс сәнғәт белеме ала. 1876 йылда ул Санкт-Петербургтағы Император художество академияһына уҡырға инә. Тәүҙә ҡала аҡсаһы иҫәбенә уҡый, ләкин тиҙҙән үҙенең хеҙмәте менән аҡса эшләп уҡыуын дауам итә. Аҡса етмәүҙән ул студенттан ирекле тыңлаусы булып күсә. 1886 йылдың февралендә академияны «төҙөлөш алып барыу хоҡуғы менән кластан тыш рәссам» дипломы менән тамамлай.
Производство эшмәкәрлеге менән бер рәттән, Н. Н. Дурбах йәмәғәт эшмәкәрлеге менән дә шөғөлләнә. 1897 йылдың 12 мартында Нахичевань ҡала йәмғиәтенең һайлау Йыйылышында ул дүрт йылға Нахичевань ҡала Думаһының гласныйы итеп һайлана (1897—1901). 1917 йылға тиклем ул бөтәһе биш тапҡыр Нахичевань ҡала Думаһының гласныйы итеп һайлана. 1898 йылдың 27 ноябрендә инде ҡала Думаһының йыйылышында 1899 йылға фатир һалымы буйынса Ҡала Присутствиеһе ағзаһы итеп һайлайҙар, артабан был вазифаға 1912 йылға тиклем һайлана. 1900 йылдың 26 ғинуарында Дурбах өс йылға (1900—1903) Нахичевань һөнәрселек училищеһының Попечителлек Советы ағзаһы итеп һайлана. Коллегия теркәүсеһе чинын Н. Н. Дурбах 1902 йылда ала. Артабанғы коллегия сәркәтибе чинын — 1905 йылда. 1913 йылда Николай Никитич егерме биш йыл эшләп Ҡала архитекторы вазифаһын ҡалдыра. Ул йәмәғәт эшенән ситләшә, ҡатыны менән мөнәсәбәттәре ғаиләнең тарҡалыуына алып килә. Оҙаҡламай башланған Граждандар һуғышы уның йәшәү рәүешен һәм ижад итеү мөмкинлеген емерә. 1920-се йылдар башында һаулығы менән проблемалар башлана — бер туҡтауһыҙ ауырыуҙар йонсота башлай.
1924 йылдың 23 сентябрендә Дондағы Ростовта вафат була. Ҡаланың Әрмәндәр зыяратында ерләнгән.
Үҙенең бик шәп хеҙмәте өсөн Н. Н. Дурбах 4 дәрәжә Изге Станислав (1904 йыл) һәм 3 дәрәжә Изге Анна (1911 йыл) ордендарына лайыҡ була. Николай Никитич Дурбахтың ҡәбере оҙаҡ ваҡыт ташландыҡ хәлдә була. Бер нисә йыл элек уны тәрбиәләп тейешле хәлгә килтерәләр һәм унда һәйкәл ҡуялар. 1999 йылдың декабрендә күренекле архитектор иҫтәлегенә Ростов өлкә академик йәштәр театры (элекке Нахичевань ҡала театры бинаһына ) мемориаль таҡталар ҡуйыла.
Эштәре
Архитекторҙың бик күп эштәре араһында айырыуса билдәлеләре:
Мортазин Зөфәр Йәдкәр улы
Мортазин Зөфәр Йәдкәр улы (30.01.1951 йыл, Башҡорт АССР-ы Маҡар районы (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Ишембай районы))- табип, медицина фәндәре кандидаты. РФ атҡаҙанған табибы (1999). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған табибы (1989). Башҡортостан Республикаһының һаулыҡ һаҡлау министры (1995—1999).
Биографияһы
Зөфәр Йәдкәр улы Мортазин Һайран (Ишембай районы) урта мәктәбен тамамлағандан һуң, Башҡорт дәүләт медицина институтына (хәҙерге Башҡорт дәүләт медицина университеты) уҡырға инә. Студент саҡта уҡ 1973 йылда Өфө ҡалаһы ашығыс ярҙам станцияһында фельдшер булып эш башлай. 1974 йылда институтты тамамлай.
1975—1978 йылдарҙа Белорет металлургия комбинаты медсанчасында интернатура үтә, Башҡорт АССР-ы Белорет районы Инйәр участка больницаһы хирургы булып эшләй. Ишембай үҙәк район больницаһының баш табибы вазифаһында 1980 йылға тиклем эшләй.
1994—1995 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығының Республика лицензия- аккредитация комиссияһы рәйесе.
1980 йылдан башлап Башҡорт АССР-ы (Башҡортостан Республикаһы) һаулыҡ һаҡлау министрлығында төрлө вазифаларҙы башҡара (1987 йылдан- министр урынбаҫары, 1995—1999 йылдарҙа- һаулыҡ һаҡлау министры, 2007 йылдан — министрҙың беренсе урынбаҫары).
1999—2007 йылдарҙа Ғ. Ғ. Ҡыуатов исемендәге Республика клиник дауаханаһының баш табибы.
2011 йылдан Башҡорт дәүләт медицина университетында дауалау эштәре буйынса проректор ярҙамсыһы- медицина университетының дауалау бүлеге начальнигы.
Фәнни эштәре катастрофалар медицинаһы проблемалары, халыҡҡа махсус медицина ярҙамы күрһәтеүгә арналған.
50-гә яҡын фәнни хеҙмәт авторы.
Башҡортостан Республикаһының 1-се саҡырылыш Дәүләт йыйылышы- Ҡоролтайы депутаты.
Әҙәбиәт
Ишимбайская энциклопедия.-Уфа; Башкирская энциклопедия.-2015.- С.380.
З. Я. Муртазин. Организация центров специализированной медицинской помощи в субъектах федерации. Уфа, 2002.
Термоли
Термоли (Termoli) — Италияның коммунаһы, Молизе төбәгенең Кампобассо провинцияһында урынлашҡан.
Халҡы 32331 кеше тәшкил итә (2008 йыл мәғлүмәттәре буйынса), халыҡ тығыҙлығы бер квадрат километрға 585 кешегә тигеҙ. Термоли 55 квадрат километр майҙанды биләй. Почта индексы — 86039. Телефон коды — 0875.
Лех Валенса исемендәге Гданьск аэропорты
Лех Валенса исемендәге Гданьск аэропорты(Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsyэлекке Port Lotniczy Gdańsk-Rębiechowo) (IATA: GDN, ICAO: EPGD) — халыҡ-ара аэропорт, Польшаның Гданьск ҡалаһында урынлашҡан. Ул Труймясто: Гданьск (10 км), Сопот (10 км) һәм Гдыня (23 км) ҡала үҙәге агломерацияһынан алыҫ түгел тора.
Термоли
Термоли — Молизиҙағы берҙән-бер диңгеҙ порты: йыл әйләнәһенә Изоле-Тремити һәм Хорватияға бынан паромдар йөрөп тора.
Лех Валенса исемендәге Гданьск аэропорты
Аэропорт Польшаның элекке президенты Лех Валенса исемен йөрөтә. Терминалдың тышҡы яҡтағыстенаһында Лех Валенаның стилләштерелгән «W» ҡултамғаһын күрергә мөмкин
Термоли
Иҫтәлекле урындары: Кастелло-Свево (Svevo Castello) замогы, 13-сө быуатта Фридрих II тарафынан төҙөлгән; Божия Матерь соборы (della Purificazione Santa Maria, ҡыҫҡаса — Сан-Бассо), 11-се быуатта төҙөлгән. Соборҙа изге апостол Тимофейҙың, апостол Павелдың уҡыусыһы, изге ҡеүәтле тән ҡалдыҡтары тора. Уны дин әһеле Бьяджио д' Агостиньо 1945 йылдың 11 майында соборҙағы реконструкция эштәре ваҡытында табып ала. Соборға икенсе исем биреү Сан-Бассо изге ҡеүәтле тән ҡалдыҡтарын табыу менән бәйле, ул да шулай уҡ был ҡорамда һаҡлана. Термолиҙа шулай уҡ Балыҡ фестивале үткәрелә.
Лех Валенса исемендәге Гданьск аэропорты
2017 йылда Гданьск аэропорты 4 611 714 пассажирҙарҙы хеҙмәтләндергән.
Термоли
Изге Васс һәм апостол Тимофей ҡаланың ҡурсалаусыһы булып һанала.
Демография
Халыҡ динамикаһы:
Лех Валенса исемендәге Гданьск аэропорты
Тарих
алмаштыра. Аэропорт хәҙерге исемен 2004 йылда ала.
Гданьск аэропорты 1993 йылда приватизациялана. 1997 йылда яңы терминал асыла.
2015 йылда аэропорт 3 706 108 пассажирҙарҙы хеҙмәтләндерә, йәғни алдағы йылдар һөҙөмтәһенән 12,7 % күберәк. Air Wizz төп ташыусы булып тора. 2016 йылда 4 миллиондан ашыу пассажир көтөлә, был Ryanair авиакомпанияһының рейстары, шулай уҡ инвестициялар артыуы менән бәйле: ILS системаһы категорияһының артыуы насар һауа шарттарында самолеттарға ергә төшөү мөмкинлеген булдыра, тағы ла Гданьск һәм Гдыня тимер юлының барлыҡҡа килеүе, осоу-ултырыу һыҙатының ремонтланыуы менән бәйле.
Авиакомпаниялар һәм йүнәлештәр
Хельсинки Ryanair
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="1">
Зерноград (станция)
Зерноград,( 1973 йылға тиклем Дөйә) — Ростов төбәгендә Төньяҡ-Кавказ тимер юлының тимер юлы станцияһы,  Ростов өлкәһе  Зерноград районының  Зерноград ҡалаһында урынлашҡан.