cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Синюха (Сейка ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бия йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Сураков (Сурапов) Вәли Мансур улы
Сурак(п)ов Вәли Мансур улы (Сурак(п)ов Вали Мансурович 1906 йыл — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовойы.
Биографияһы
Сурак(п)ов Вәли Мансур улы 1906 йылда хәҙерге Башҡортостандың Көйөргәҙе районы Мәмбәтҡол ауылында (2-се йорт) тыуа. Ҡыҙыл Армия сафына Көйөргәҙе районы хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 112-се кавалерия дивизияһы 294-се кавалерия полкында кавалерист булып хеҙмәт итә.
1942 йылдың 7 июлендә Курск өлкәһендә (хәҙер Липецк өлкәһе) барған аяуһыҙ һуғышта хәбәрһеҙ юғала. Юғалтыуҙар исемлегендә ҡыҙылармеец Сурак(п)ов Вәли Мансур улының Көйөргәҙе районының Мәмбәтҡол ауылында йәшәүсе ҡатыны Суракова күрһәтелгән.
Котбус
Котбус (нем. Cottbus, т-луж. Chóśebuz /, үр-луж. Choćebuz , , пол. Chociebuż ) — Германияның көнсығышындағы ҡала, ҙурлығы буйынса Потсдамдан һуң Бранденбург еренең  икенсе ҡалаһы.
Халҡы
Ҡала халҡы һаны 2011 йылдың 31 декабрендәге мәғлүмәттәр буйынса  (2011 йылдағы халыҡ иҫәбен алыу һөҙөмтәләрен иҫәпкә алып) 99 974 кеше тәшкил иткән (әйткәндәй, шул уҡ датаға элек 102 129 кеше иҫәпләнгән). 2000 йылдың 31 декабренә ҡарата мәғлүмәттәр буйынса ҡалала 108 495  кеше йәшәгән, 1990 йылда — 125 891 кеше, 1970 йылда — 82 896  кеше
Мәғарифы һәм фәне
Бранденбург технология университетына 1991 йылда нигеҙ һалынған. Был Германияла иң йәш техник университет.
Унда хәҙер 6722 студент уҡый, улар араһында 896 сит ил студенттары. 2004 йылда «Херцог и де Мерона» архитектура бюроһы тарафынан  университет кампусы территорияһында Мәғлүмәт, коммуникация һәм медиа үҙәгенең заманса бинаһы төҙөлә.
Спорты
Ҡалала  «Энерги Котбус» футбол клубы бар, ул уҙ ваҡытында Бундеслигала уйнаған. Хәҙерге ваҡытта «Төньяҡ-Көнсығыш» төбәк лигала уйнай. .
Котбус спорт клубы өсөн 1976 йылда олимпия чемпионы, бейеклеккә һәм оҙонлоҡҡа һикереү буйынса күп тапҡыр донъя чемпионы Розмари Аккерман сығыш яһаған.
2011 йылда Котбуста янғын һүндереү-ҡотҡарыу спорты буйынса VII донъя чемпионаты үтте.
Лаут (Кума ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Имеретия батшалығы
Имеретия батшалығы (იმერეთის სამეფო) — XV быуат аҙағында барлыҡҡа килгән Грузияның өс үҙаллы феодаль батшалыҡтарының береһе (Картли һәм Кахетия менән берлектә).
Баш ҡалаһы — Кутаиси.
XVI быуат аҙағында Имеретия батшалығы Имеретия территорияһы менән сикләнгән. 1555 йылғы фарсы-төрөк солохо буйынса Имеретия батшалығы Ғосман империяһына буйһонған һәм ҡолдар йәки аҡсалар һәм тәбиғи ресурстар менән яһаҡ түләгән. Имеретия батшалығының тарихы даими феодаль үҙ-ара низағтар һәм ҡолдар менән сауҙа итеү менән билдәләнгән.
XVII быуатта феодаль үҙ-ара низағтар бигерәк көсәйгән. Тик батша Соломон I (Сөләймән, 1752-1784 йылдарҙа хакимлыҡ иткән) батша власын нығытырға ирешкән. Ул ҡолдар менән сауҙа итеүҙе тыййған, шулай уҡ Көнбайыш Грузияны берләштерергә ынтылған. Батша Соломон I-нең төрөктәр менән күп йыллыҡ һуғышы барышында 1757 йылда Хресили янындағы алышта еңеү яуланған һәм 1758 йылда Картли батшаһы Ираклий II менән хәрби союз төҙөлгән.
XVIII быуатта Имеретия батшалары күп тапҡыр Рәсәй империяһынан ярҙам һораған, әммә Ғосман империяһы менән мөнәсәбәттәрҙе ҡатмарлаштырмау өсөн был үтенестәр кире ҡағылғандар. Рәсәй һәм Ғосман империялары араһындағы 1774 йылғы Кючук-Кайнарджи тыныслыҡ килешеүенә ярашлы Имеретия батшалығының Ғосман империяһына яһаҡ түләүе бөтөрөлгән. 1804 йылда Имеретия батшаһы Соломон II Рәсәй империяһы ҡурсаулылылғын ҡабул иткән. 1811 йылда Имерети батшалығы Рәсәй империяһының Имерети өлкәһе тип үҙгәртелгән.
Арауыҡ үлсәнеше
Үлсәнеш — объекттың торошон һүрәтләү өсөн кәрәк булған бәйләнешһеҙ параметрҙар һаны, йәки системаның азатлыҡ дәрәжәләре һаны.
Билдәләмәләр
Үлсәнешкә билдәләмә биреүгә бер нисә төрлө ҡараш бар, мәҫәлән
Арауыҡ үлсәнештәре
Классик физик теориялар өс үлсәмле физик үлсәмдәрҙе һүрәтләйҙәр.
Яңы Йәш
Яңы Йәш (Новояшево) — Башҡортостандың Ҡалтасы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 143 кеше. Почта индексы — 452870, ОКАТО коды — 80233852004.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Брокгауз энциклопедияһы
Брокгауз энциклопе́дияһы (Brockhaus Enzyklopädie) — немец күп томлы универсаль энциклопедияһы,  XIX быуат башынан алып сығарыла. Энциклопедияны Ф. А. Брокгауз нигеҙләгән  «F. A. Brockhaus» нәшриәте сығара.
1984 йылда — «Майерҙың энциклопедик лексиконы» (Meyers Konversations-Lexikon), XIX быуат аҙағында — «Пирерҙың универсаль лексиконы» (Universal-Lexikon der Gegenwart und Vergangenheit) һәм 1960-сы йылдарҙа «Гердерҙың энциклопедик лексиконы» (Herders Conversations-Lexikon) сығарылыу туҡтатылғандан һуң, Брокгауз донъя кимәлендәге немецса дүрт энциклопедияның һуңғыһы булып ҡала.
Тарихы
1796 йылда Лейпцигта «Хәҙерге замандарға ҙур иғтибар менән энциклопедик һүҙлек» (Conversations-Lexikon mit vorzüglicher Rücksicht auf die gegenwärtigen Zeiten) сыға башлай, ул доктор Ренатус Готтхельф Лёбель (1767—1799) редакцияһы аҫтында эшләнә. «Һүҙлек»кә география, тарих тематикаһы буйынса мәҡәләләр, биографиялар, мифология, философия, тәбиғәт фәндәре буйынса статьялар инә. 1—4-се томдары 1796—1800 йылдарҙа, 5-се томы 1806 йылда донъя күрә.
1808 йылда Фридрих Арнольд Брокгауз  банкротланған нәшерсенән   1800 талерға Лейпциг  китап йәрминкәһендә «Һүҙлек»те нәшер итеү хоҡуғын һатып ала һәм  1811 йылға  уны сығарып бөтә. 1812 йылда Брокгауз икенсе сығарылышты (10 томда) эшләй башлай. Был сығарылыш киң танылыу ала.
Доктор Август Куртцель (August Kurtzel) менән Оскар Пильц (Oskar Pilz) унынсы сығарылышты мөхәррирләй (Генрих-Эдуард Брокгауз да (Heinrich Edward Brockhaus) ҡатнаша) ; ун беренсе сығарылышты Генрих-Рудольф Брокгауз (Heinrich Rudolf Brockhaus) эшләшә. 1871 йылда Куртцель үлгәс, докторҙар Густав Штокманн (Gustav Stockmann) һәм Карл Випперманн (Karl Wippermann) мөхәррир була.
Ун бишенсе сығарылышты әҙерләүҙе (ул рәсми булмаған «Веймар Брокгаузы» (Weimarer Brockhaus) тигән атаманы ала) Беренсе донъя һуғышы өҙә, эш 1925 йылда ғына яңыртыла. Сығарылыш комплектына атлас та инә, тик ул беҙҙең көндәргә тиклем һаҡланмаған. Бөтә текст — готик шрифт, ә сит телдәрҙәге һүҙҙәр антиква шрифы менән йыйыла. Идеологик йәһәттән нацист идеологияһы баҫымын тойһа ла (был айырыуса һуңғы ике томда ныҡ күренә ), материалдарҙың сифаты ярайһы уҡ юғары була.
Ун бишенсе сығарылыштың икенсе баҫмаһы тотошлай пронацистик позицияларҙан сығып эшләнергә тейеш була, әммә был планға Икенсе донъя һуғышы ҡамасаулай. 1939 йылда бер генә том сыға, киләһе йылына эш туҡтатыла.
Һуңғы, егерме беренсе сығарылыш, иң эре баҫма немец энциклопедияһы була: уға 300 меңләп статья һәм 40 меңдән ашыу карта, схема һәм таблица инә, улар 24,5 битте биләй. Энциклопедия өҫтөндә 2003 йылдан алып 70 мөхәррир һәм  1000-дән ашыу автор эшләй. Беренсе томдар 2005 йылдың көҙөндә сыға башлай; 2006 йылдың сентябренә бөтә были 30 том да нәшерләнеп бөтә. Шуныһы ҡыҙыҡ: иллюстрацияларға лицензия алыу сығымдары энциклопедия текстары өсөн бөтә түләнгән хаҡты үтеп китә.
2008 йылдың февралендә нәшриәт егерме беренсе сығарылыштың насар һатылыуы арҡаһында (шул иҫәптән уның ҡиммәтлеге сәбәпле — 2670 евро) энциклопедияны башҡаса ҡағыҙға баҫылған версияла сығармаҫҡа ҡарар итеүен,  ә түләүһеҙ итеп сайтҡа ҡуясағын белдерә, сайтта реклама күрһәтеү килем сығанағын әйләнергә тейеш була. Ләкин апрелдә был ниәтте кире ҡағалар һәм «беҙҙең һүҙлектең егерме икенсе сығарылышы нәшерләнер, моғайын» тип белдерәләр. 2008 йылда энциклопедия баҫыу хоҡуғы «Bertelsmann» компанияһына күсәсәге, ә элгәрге  хужа «Дуден» маркаһы аҫтында һүҙлектәр нәшер итеү менән шөғөлләнәсәге билдәле була.
2013 йылдың июненән «Bertelsmann» 2014 йылдан башлап энциклопедияның ҡағыҙҙағы варианты башҡа баҫылмаясағы, 2020 йылдан башлап электрон версия сығасағы тураһында иғлан итә. «Брокгауз» маркаһының яҙмышы ла ҡайтанан ҡараласағын белдерә хужаһы. 2014 йылдың авгусында ҡағҙ баҫманы һатыу туҡтатыла.
Мәләмәтилек
Мәләмәтилек, мәләмәтиә (ملامتيه- шелтәләр нәмә эҙләүсе; Маламатия) — мистик-заһитлыҡ хәрәкәтенең атамаһы.
Тарихы
IX быуатта Хөрәсәндә Нишапур заһитлыҡ-мистик тәриҡәт сиктәрендә барлыҡҡа килгән.
Нишапур Оло Хөрәсәндең төп дүрт ҡалаһының береһе булған һәм ике төп юл сатында урынлашҡан.
Бағдадтан алыҫ урынлашҡанға күрә, башта мәләмәтилеккә суфыйлыҡ практикаһы һәм фекеренең йоғонтоһо бик аҙ була.
Мәләмәтилек мистик хәрәкәте, суфыйлыҡтан бойондороҡһоҙ үҫешеп, Бағдади һәм Хөрәсәни мистик тәриҡәте берләшкәнсе үҫешә. Унынсы быуат аҙағында суфый әҙәбиәтенең һәм Бағдад статусының үҫеше менән бәйле, суфыйлыҡ бөтә мосолман мистиктары өсөн дөйөм терминға әүерелә
Мәләмәтилек атамаһы яйлап юҡҡа сыға, сөнки «суфый» термины йышыраҡ ҡулланыла, әммә мәләмәтиҙәрҙең үҙ практикаһы һәм идеологияһы була. Ысынлап та, ҡайһы бер сығанаҡтар мәләмәтилек юлы суфыйлыҡтан бөтөнләй айырыла һәм был ике фекер мәктәбе бер-береһенә ҡапма-ҡаршы тип раҫлай. . Мәләмәтилекте тәнҡитләүсе ислам белгестәре, хатта был тәриҡәт тулыһынса мосолман түгел, тип тә белдерә
Тәғлимәте
Мәләмәтилек хәрәкәте кешегә күрһәтеүгә ҡоролған диндарлыҡҡа, тышҡы йолаларҙы артығы менән үтәүгә ҡаршы йүнәлтелгән. Шул уҡ ваҡытта мәләмәтилек эйәрсендәре ғәйепле тип һанарлыҡ ғәмәлдәрҙе аңлы рәүештә башҡаралар. Икенсе төрлө әйткәндә, мәләмәтилек эйәрсендәре «баштарын иҫәргә һалып», тәнҡитләрлек итеп ҡыланалар (юродство).
Яңы Маты ауыл Советы (Баҡалы районы)
Ауыл советының составы
Яңы Маты ауылы — административ үҙәк, Ворсинка, Красная Горка, Мулланур, Петровка ауылдары.
Тарихы
Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге 49-з һанлы «Айырым ауыл Советтарын берләштереүгә һәм тораҡ пункттарын тапшырыуға бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһындағы» Законы, ст.1, п.6). Баҡалы районы буйынса ж) түбәндәге юлдар бар : "Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона түбәндәге үҙгәрештәрҙе индерергә: «Иҫке Маты» атамаһын һаҡлап, Иҫке Маты һәм Яңы Маты ауыл Советтарын берләштерергә, административ үҙәген Иҫке Маты ауылында урынлаштырырға. — Яңы Маты ауыл Советының Яңы Маты, Ворсинка, Красная Горка, Мулланур, Петровка ауылдарын Иҫке Маты ауыл Советы составына индерергә. — Иҫке Маты ауыл Советының сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға — Яңы Маты ауыл Советын иҫәп мәғлүмәттәренән алып ташларға
Грузия халҡы
Грузия халҡының дөйөм иҫәбе (өлөшләтә танылған Көньяҡ Осетия һәм Абхазиянан тыш) 2018 йылдың 1 ғинуарына ҡарата 3 729 600 кеше тәшкил иткән, 2017 йылдың 1 ғинуарында — 3 726 400 кеше , 2016 йылдың 1 ғинуарында — 3 728 600 кеше , 2014 йылдың 1 ғинуарында — 4 490 500 кеше , 2013 йылдың 1 ғинуарында — 4 483 800 кеше.
2014 йылдың 4 ноябренә ҡарата йән иҫәбен алыу һөҙөмтәләренә ярашлы Грузия халҡының һаны 3 713 804 кеше тәшкил иткән, шул иҫәптән ҡала халҡы — 2 122 623 кеше (57,15 %) һәм ауыл халҡы — 1 591 181 кеше (42,85 %)
Ир-егеттәр халыҡтың 47,7 %, ә ҡатын-ҡыҙҙар 52,3 % тәшкил итә. Ир-егеттәрҙең уртаса ғүмер оҙонлоғо — 70,1 йәш, ҡатын-ҡыҙҙарҙыҡы — 78,6 йәш, ә дөйөм уртаса күрһәткес 74,4 йәш тәшкил итә.
Динамикаһы
'''Грузия халҡы иҫәбенең динамикаһы'''
Тәнҡит
Грузия халыҡтары донъя конгрессының вице-президенты, Урыҫ һәм грузин халыҡтары берҙәмлеге фондының президенты В. К. Хомерики буйынса, Грузияла халыҡ һаны уның властары тарафынан бик юғары итеп күрһәтелгән (айырым әйткәндә һайлауҙар барышында махинайиялар уҙғарыу өсөн) һәм ысынында 2010 йылдың майында 3,5—3,7 млн кеше (1,6 миллиондан 2 миллионға тиклем граждандар сит илгә сыыҡан) тәшкил иткән, ә рәсми мәғлүмәттәргә ярашлы 2009—2010 йылдарҙа 4,39—4,44 млн кеше иҫәпләнгән.
Яңы властар тарафынан уҙғарылған 2014 йылғы йән иҫәбен алыу буйынса ысынлапта Грузия халҡының һаны 3,7 миллион кеше икәнен күрһәтте.
Милли составы
Грузияның төп халҡын тәшкил итәләр: грузиндар, әзербайжандар, әрмәндәр, урыҫтар, осетиндар, курдтар (езидтар), һәм шулай уҡ гректар, кистиндар (чечендар), украиндар, йәһүдтәр (шул иҫәптән грузин йәһүдтәре, курд йәһүдтәре (лахлухтар) һәм ашкеназдар), абхаздар, ассирийҙар, аварҙар һәм башҡалар.
Төрөктәр-месхетиндар
Совет осоронда төрөктәр-месхетиндар һәм понт гректары депортацияланған. 1980-се йылдар аҙағында төрөктәр этник низағтар һөҙөмтәһендә Үзбәкстанға ҡасырға мәжбүр булған, әммә Грузияға уларҙы индермәгәндәр — улар Краснодар крайында туҡталған, әммә урындағы властарға улар шулай уҡ кәрәкмәгән.
2004 йылдың февраленән Рәсәй һәм АҠШ хөкүмәттәре булышлығында, Миграция буйынса халыҡ-ара ойошма төрөк-месехтиндарҙы Краснодар крайынан АҠШ-ҡа күсереү буйынса программаны башлаған. Хәҙерге ваҡытта программа туҡтатылған.
Телдәр
2014 йылғы йән иҫәп мәғлүмәттәре буйынса Грузияла туған телдәр:
2002 йылғы йән иҫәбе буйынса илдә һәм айырым милләттәрҙә туған тел:
2002 йылғы йән иҫәбен алыу буйынса туған телдән тыш башҡа телде ирекле белеүселәр:
Дин
2014 йылғы йән иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы Грузияла артабанғы конфессиялар таралған:
Урбанизация
2014 йылдың 4 ноябренә ҡарата йән иҫәбен алыу һөҙөмтәләренә ярашлы Грузия халҡының һаны 3 713 804 кеше тәшкил иткән, шул иҫәптән ҡала халҡы — 2 122 623 кеше (57,15 %), шуларҙың 1 062 282 кешеһе Тбилисиҙа (регион-муниципалитет сиктәрендә — 1 108 717 кеше, йәғни ҡала халының яртыһынан күберәге (52,2 %)) йәшәй, 152 839 кеше Батумила, 147 635 кеше Кутаисила, 125 103 кеше Руставила, 48 143 кеше Горила, 42 998 кеше Зугдидила, 41 465 кеше Потила, 26 135 кеше Хашурила, 25 318 кеше Самтредиала, 21 596 кеше Сенакила, 20 814 кеше Зестафонила, 20 211 кеше Марнеулиҙа, 19 629 кеше Телавиа һәм башҡа тораҡ пункттарҙы йәшәй.
Дөйөм карта
Картаның легендаһы:
Һылтанмалар
Статистика мәғлүмәттәре сығанаҡтары —
Билалов Рамаҙан Шаһивәли улы
Билалов Рамаҙан Шаһивәли улы (Билалов Рамазан Шагивалеевич) (1909 йыл — 1987 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, рядовой. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры. II дәрәжә Ватан һуғышы ордены (1985) кавалеры.
Соза (Неня ҡушылдығы)
Соза  — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Неня йылғаһының һул ярына тамағынан 108 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.
Билалов Рамаҙан Шаһивәли улы
Биографияһы
Рамаҙан Шаһивәли улы Билалов 1909 йылда Ырымбур губернаһы Орск өйәҙе (хәҙер Башҡортостандың Баймаҡ районы) Муллаҡай ауылында тыуған. Һуғышҡа БАССР-ҙың Баймаҡ районы хәрби комиссаритаты тарафынан 1942 йылда алына. Был хаҡта улы, БР ветеринария хеҙмәтенең почетлы ветераны Марат Билалов былай тип хәтерләй:
Соза (Неня ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бия йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Билалов Рамаҙан Шаһивәли улы
Биографияһы
112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы штабы һаҡсыһы була. 1942 йылда әсирлеккә эләгә, күп михнәттәр аша үтә һәм 1945 йылда плендан ҡасыуға өлгәшә. Бөйөк Ватан һуғышы тамамланғандан һуң Баймаҡ районындағы Октябрҙең 50-йыллығы исемендәге колхозда бригадир булып эшләй. 1987 йылда вафат була.
Хәтер
Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм Баймаҡ районының Муллаҡай ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.
Соза (Неня ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Алфёров Анатолий Фёдорович
Алфёров Анатолий Фёдорович (1920 — ?) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының 62-се гвардия кавалерия полкы 3-сө эскадроны станковый пулемёт расчёты командиры. Гвардия кесе сержанты. Ҡыҙыл Байраҡ (1945), Ҡыҙыл Йондоҙ (1945) ордендары кавалеры.
Биографияһы
1940 йылда Бөрө районы хәрби комиссариаты тарафынан Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына саҡырыла.
Гвардия кесе сержанты Алфёров Анатолий Фёдорович 112-се Башҡорт (16-сы гвардия Чернигов) кавалерия дивизияһының 62-се гвардия кавалерия полкы 3-сө эскадроны станковый пулемёт расчёты командиры булып хеҙмәт итә.
Хәтер
Алфёров Анатолий Фёдоровичтың исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Бөрө районында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.
Лева (йылға)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Интернет-телевидениеһы
Селтәр-ара протокол телевидениеһы (интернет-телевидение йәки on-line ТВ) киң һыҙатлы тоташыу аша интернет — берләшмәләр аша ике яҡлы цифрлы телевизион сигнал тапшырыуға нигеҙләнгән система. Уны Ip протоколы буйынса кабель операторҙары тарафынан эшләгән IPTV  цифрлы телетапшырыу технологияһы менән бутамағыҙ.
Инеш
Интернет-телевидениеһы бер урында тик тормай. Ул яңы үҫеш кимәленә сыҡты. Күптән түгел генә ул ябай халыҡҡа сәйер тойолған интернет-телевидениеһы киң популярлыҡ яулап өлгөрҙө. Ҡулланыусыларҙы интернет киңлектәрендәге телевидениеның контентты һайлау мөмкинлеге күберәк булыуы йәлеп итә. Оҡшаған телетапшырыуҙы теләгән ваҡытта видео кеүек ҡарау өсөн телеканалдың сайтына инеү ҙә етә. Шулай уҡ смартфондар өсөн махсус ҡушымталар ҙа булдырылған. Уларҙың ҡайһыларында донъяның төрлө тарафтарынан меңәрләгән телеканал адрестары базаһы индерелгән (быларҙың күптәре спутниктың суперсистемаһында юҡ), улар шулай уҡ мәле менән яңыртылып, тулыландырылып тора. Әммә традицион интернет-телевидениеһы видео сифаты (битрейт сифаты түбән, ә видеояҙмала 1 секунд эсендәге кадрҙар һаны әҙерәк), сигнал тотороҡлолоғо (буферлаштырыу), телеканалдың гарантияланған тапшырыуҙары буйынса артта ҡала. Шулай уҡ был өлкәлә ҡулланылған торрент-ТВ системаҙында трафик селтәрҙең P2P ҡулланыусылары араһында таратыла. Был сигналдың тотороҡлолоғона һәм һүрәт сифатының яҡшырыуына алып килә. Йөкләү тиҙлеге бер нисә факторға бәйле. Видео ҡарау менән проблемалар килеп тыуған осраҡта тиҙлекте тап шул ҡоролмала үлсәп ҡарар кәрәк. Әгәр тиҙлек 2 Мбпс-тан кәм булһа, интернет-провайдерығыҙҙың ярҙам хеҙмәтенә мөрәжәғәт итергә кәрәк (бәлки, һеҙҙең абонент линияһында проблема барҙыр).
Тармаҡ вәкилдәре
Киң билдәле проекттарҙың береһе булып, Skype һәм Kazaa авторҙары Янус Фрис һәм Николас Зенстр эшкәртеүендәге бета-тест стадияһында булған Joost проекты һанала. Ғәҙәти телевидениенан айырмалы рәүештә, ул һүрәтте радиоһы һәм кабель селтәре аша тапшыра, Joost-та трансляция пиринглы технологиялар аша атҡарыла.
Продукттың бета-версияһына киң һыҙатлы ҡушылыу сифатлы картиналы эфир, кабель һәм спутник телеканалдарын ҡарау мөмкинлеген бирә. Joost каналдарында телетапшырыуҙар исемлеге плей-лист формаһында яҙылған. Тулы экранлы интерфейсты ҡулланыу ярайһы уҡ ябай һәм уңайлы.
Joost-та комментарийҙар яҙылған тапшырыуҙарҙы ҡарау мөмкинлеге бар, йәғни ҡулланыусы видеояҙмаларға комментарий ҡалдыра, башҡаларҙың комментарийҙарын, тапшырыуҙар рейтингын ҡарай һәм контентҡа тег ҡуя ала. Joost онлайн-сервисының конкуренттары ла бар. Улар араһында Babelgum европа peer-to-peer интернет-ТВсервисы, ул шулай уҡ һынау стадияһындағы Zattoo швейцария сервисы бар.
Babelgum үҙәкләштерелмәгән селтәре (пиринглы) телетапшырыуҙары сильвио Скалья (Silvio Scaglia) тарафынан эшләнгән. Babelgum да Joost кеүек үк, бета-версия режимында эшләй.
Joost проектында Янус Фрис һәм Николас Зенстром тарафынан тормошҡа ашырылған был телесеть идеяһы видеояҙмаларҙы күп һанлы компьютерҙар аша өлөшләп тапшырыла, ә программа үҙе ҡабул итеүсе һәм тапшырыусы ролен үтәй.
Babelgum Joost авторҙары идеяһын нигеҙ итеп ала, әммә бынан тыш ул ҡулланыусыларға булған контент нигеҙендә үҙ каналдарын булдырыу мөмкинлеген дә өҫтәй.
Онлайн-телевидениеға ҡыҙыҡһыныу артыуы бер нисә сәбәп менән аңлатыла. Беренсенән, был ҡулланыуҙағы уңайлылыҡ. Икенсенән, рекламаларҙың әҙ булыуы. Өсөнсөнән, кәрәкле тапшырыуҙы ҡарағандан һуң шунда уҡ уны үҙеңә күсереп алыу мөмкинлеге бар. Һәм, ниһайәт, яңы технологияларға ҡыҙыҡһыныу мөһим роль уйнай.
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="1">
Солтонка
Солтонка — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Неня йылғаһының уң ярына тамағынан 101 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 32 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бия йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Гольденвейзер Алексей Львович
Гольденвейзер Алексей Львович (12 ғинуар 1911 Мәскәү — 12 ғинуар 2003) — теоретик механика өлкәһендә совет ғалимы, физика-математика фәндәре докторы (1947), Рәсәй Фәндәр академияһының Механика проблемалары институтының төп ғилми хеҙмәткәре.
Биографияһы
Алексей Львович Гольденвейзер 1917 йылдан һуң театр карьераһын башланған юрист Лев Владимирович Гольденвейзер ғаиләһендә тыуған. Олатаһы — Владимир Соломонович Гольденвейзер (1853—1919) — бәйләнеш юлдары инженеры, публицист. Әсәһе — Ольга Петровна (ҡыҙ фамилияһы Герасимович, 1883—1961) — стенографист булып эшләй. Композитор А. Б Гольденвейзер Алексейҙың ике туған ағайы була.
Ата-әсәһе улдары тыуғандан һуң күп тә тормай айырылышалар, Алексей әсәһе һәм үгәй атаһы — Иосиф Владимирович Парпутти, оперетта артисы тәрбиәһендә үҫә. Анкеталарҙа милләтен урыҫ тип яҙа.
Мәскәү дәүләт университетының физика-математика факультетын тамамлай (1931).
Сәнәғәт ҡоролмаларының Үҙәк ғилми-тикшеренеү институтында эшләй (1930—1941). 1941—1942 йылдарҙа Ҡыҙыл армия сафында була, рядовой, Түбәнге Тагилда 46-сы запастағы уҡсылар бригадаһы составында танк заводында эшләй. Демобилизациялана һәм оборона әһәмиәтендәге фәнни эште башҡарыу өсөн йүнәлтелә.
Үҙәк ғилми-тикшеренеү институтының Новосибирск филиалында өлкән ғилми хеҙмәткәр (1942—1947), п/я 1027 (1947—1948), Үҙәк авиация моторҙары төҙөү институты (1948—1950). 1959 йылдан — СССР Фәндәр академияһының механика институты бүлеге мөдире (1965 йылдан — механика проблемалары институты).
1950—1960 йылдарҙа Мәскәү физика-техник институтында Бөтә Союз ситтән тороп уҡыу инженер-төҙөлөш институтында (математика кафедраһы мөдире) уҡыта.
Физика-математика фәндәре докторы (1947). Профессор (1947).
Теоретик һәм ғәмәли механика буйынса СССР Милли комитетының тәүге составына инә (1956).
Төп хеҙмәттәре тышлыҡ теорияһы һәм һығылмалылыҡ теорияһы буйынса. Тышлыҡтар теорияһында асимптотик интеграллау ысулдары өҫтәмәһен үҫтерә (динамик мәсьәләләрҙе индереп).
«Фундаментальные проблемы теории тонкостенных конструкций» эше етәксеһе.
Коллегалары баһаһы
Ул шәхси ҡыҙыҡһыныуы булмаған осраҡтарҙа үҙенең аҡыл энергияһын сарыф итеүгә һаҡсыл ҡараны. А. П. Филин
Флёров Константин Константинович
Флёров Константин Константинович (4 февраль 1904 йыл — 26 июль 1980 йыл) — СССР-ҙың ғалим-палеонтологы. Биология фәндәре докторы, профессор. Ю. А. Орлов исемендәге Палеонтология музейы мөдире (1946—1972), СССР Фәндәр академияһының монгол палеонтология экспедицияһында ҡатнашыусы. Рәссам-реконструктор һәм анималист, күп ҡаҙылма хайуандар ҡиәфәтен тергеҙә, XX быуаттың икенсе яртыһында палеонтология тематикаһына иллюстрацияларҙа киң цитаталана.
Эше
1938—1973 — СССР Фәндәр академияһының Палеонтология институтында эшләй.
- 1945—1946 йылдарҙа бүлек мөдире вазифаһын башҡарыусы.
- 1945—1972 йылдарҙа музей мөдире.
Параллель рәүештә Дарвин музейында эшләй (1937—1946).
1973—1980 йылдарҙа СССР Фәндәр академияһының А. Н. Северцов исемендәге Хайуандарҙың эволюцион морфологияһы һәм экологияһы институтында (ИЭМЭЖ) эшләй.
Умыртҡалылар, нигеҙҙә, хәҙерге заман һәм ҡаҙылма һөтимәрҙәр буйынса белгес.
Биографияһы
Бала саҡтан зоопаркта хайуандарҙың һүрәтен төшөрөргә ярата.
1913 йылда, 9 йәшендә рәссам В. А. Ватагин (киләсәктә — СССР художество академияһының мөхбир ағзаһы) менән таныша. Ватагин Константин Флёровтың художестволы һәләтенә иғтибар итә һәм уны анималистик һүрәт студияһына алып килә, унда А. С. Степанов (Рәсәй художество академияһын тамамлаусы, Рәсәйҙә тәүге анималистарҙың береһе) уҡыта.
Степанов студияһында Константин Флёров рәсем сәнғәте академик мәктәбенең профессиональ белемен ала.
Өс компонент: революцияға тиклемге һәм революциянан һуңғы осорҙар һынлы сәнғәтендә ағымдар менән ҡыҙыҡһынмау; юғары художество уҡыу йорттарында махсус анималистик курстың булмауы; зоология менән ҙур ҡыҙыҡһыныу — К. К. Флёровтың һөнәр һайлауын билдәләй. Ул Мәскәү университетының биология бүлегенә (ул ваҡытта Мәскәү дәүләт университетының физика-математика факультетының тәбиғи бүлеге) уҡырға инә. Шул уҡ ваҡытта Флеров һүрәт төшөрөүҙән туҡтамай.
1925 йылда Флеров уҡыуын уңышлы тамамлай.
Университетты тамамлағандан һуң 30 йыл дауамында Ленинградта Зоология институтында эшләй. Бик күп ғилми экспедицияларҙа һәм сәфәрҙәрҙә ҡатнаша.
1935 йылда Флеровҡа диссертация яҡламайынса биология фәндәре кандидаты дәрәжәһе бирелә.
1938 йылда академик В. А. Ватагин К. К. Флёровты Мәскәүҙә Дарвин музейында бергәләп эшләргә саҡыра. Флеров саҡырыуҙы ҡабул итә һәм 1946 йылға тиклем музейҙа эшләй.
Бында, ҡыҙыҡлы биологик коллекциялар базаһында, Ерҙә хайуандар донъяһы эволюцияһының төп этаптарын тергеҙеүсе һынлы сәнғәт һәм скульптура эштәре серияһын башҡарырға хәл ителә. Флеровтың профессионал зоолог һәм профессионал рәссам булыуы уға һөлдәләре буйынса хайуандарҙың тышҡы ҡиәфәтен уңышлы тергеҙергә, уларҙың скульптура һынын булдырырға һәм боронғо донъя темаһына һүрәт төшөрөргә мөмкинлек бирә.
Флеровтың юҡҡа сыҡҡан хайуандарҙы реконструкциялауы һәм докторлыҡ диссертацияһы яҡлауы палеонтологтарҙың иғтибарын йәлеп итә. 1946 йылда уға Палеонтология музейы директоры вазифаһын биләргә тәҡдим итәләр. Флеров тәҡдимде ҡабул итә һәм артабан был вазифаны 26 йыл, 1972 йылға тиклем биләй.
Белеме буйынса хәҙерге заман фаунаһын өйрәнеүсе зоолог булараҡ, Флеров палеонтологияла ла үҙенең иғтибарын Ер тарихының һуңғы геологик этабына, хәҙерге һөтимәрҙәрҙең барлыҡҡа килеү осорона йүнәлтә.
Ғалимдың фәнни тикшеренеүҙәре параллель рәүештә картиналар серияһында уларҙың художестволы кәүҙәләнеше менән оҙатыла. Был хеҙмәттәре тотош бер дәүер донъяһын — дүртенсел осорҙо тергеҙә.
Шул уҡ ваҡытта Константин Константинович бик күп график эштәр башҡара: Балалар энциклопедияһының палеонтология бүлеген, һунар һәм кәсеп хайуандары Атласын, академик В. А. Обручевтың һәм Я. А. Орловтың, ғалим һәм фәнни-фантастик яҙыусы И. А. Ефремовтың китаптарын иллюстрациялай.
1971 йылда Парижда дүртенсел осорҙо өйрәнеүсе ғалимдарҙың конгресында Флеровтың һынлы сәнғәт әҫәрҙәре күргәҙмәһе ҡуйыла. Ул тамашасыларҙа ҙур уңыш ҡаҙана.
Шунда уҡ ғалим-антрополог М. М. Герасимовтың хеҙмәттәре күрһәтелә.
Остославский Иван Васильевич
Иван Васильевич Остославский  — аэродинамика өлкәһендә совет ғалимы. Техник фәндәре докторы (1942). РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1943). Өс Сталин премияһы лауреаты (1943, 1949, 1952).
Флёров Константин Константинович
Биографияһы
Һуңыраҡ, 1973 йылдан Константин Флеров СССР Фәндәр академияһының А. Н. Северцов исемендәге Хайуандарҙың эволюцион морфологияһы һәм экологияһы институтында (ИЭМЭЖ) эшләй.
Остославский Иван Васильевич
Биографияһы
1904 йылдың 14(27) февралендә Мариуполдә тыуған. Остославскийҙәр дворян нәҫеленән сыҡҡан. Атаһы — Василий Иванович, Новороссийск университетының физика-математика факультетының математика фәндәре бүлеген тамамлай, гимназияла математиканан уҡыта; әсәһе — Валентина Епифановна (ҡыҙ фамилияһы Иващенко), рус теле һәм әҙәбиәтенән уҡыта.
Флёров Константин Константинович
Биографияһы
1980 йылдың 26 июлендә 76-сы йәшендә йөрәге туҡтауҙан вафат була.
Остославский Иван Васильевич
Биографияһы
Иван Остославский 1929 йылда Мәскәү университетының физика-математика факультетын тамамлай.
Флёров Константин Константинович
Ижади мираҫы
Флёровтың сәнғәт әҫәрҙәре Санкт-Петербургта Зоология музейында, Дарвин музейында, академик Я. А. Орлов исемендәге палеонтология музейында, Монголия халыҡ музейында һәм Германиялағы дүртенсел палеонтология институтында урынлашҡан.
Остославский Иван Васильевич
Биографияһы
1928 йылдан алып 1956 йылдар буйынса авиация сәнәғәтендә эшләй. 1932—1945 йылдарҙа Үҙәк аэрогидродинамика институты (ЦАГИ) хеҙмәткәре. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында уның етәкселегендә ЦАГИ-ның аэродинамик торбаларында хәрби самолеттарҙың тиҙлеген арттырыу мөмкинлеген тикшереү буйынса эштәр башҡарыла.
Флёров Константин Константинович
Ижади мираҫы
Рәссам сит ил коллегаларына һәм СССР Фәндәр академияһының Палеонтология институты хеҙмәткәрҙәренә бер нисә әҫәрен бүләк итә, бөгөн улар шәхси коллекцияларҙа һаҡлана.
Остославский Иван Васильевич
Биографияһы
- Үҙәк аэрогидродинамика институты начальнигы урынбаҫары (1942—1945)
Флёров Константин Константинович
Ижади мираҫы
Рәссамдың күп кенә әҫәрҙәре бөтә XX быуаттың икенсе яртыһы дауамында махсус, фәнни-популяр һәм уҡыу әҙәбиәтендә, филателияла, күргәҙмә әсбаптарҙы һәм музей экспозицияларын биҙәгәндә киң файҙаланыла һәм репродукциялана.
Остославский Иван Васильевич
Биографияһы
- Осоу-тикшеренеү институты начальнигы урынбаҫары (1945—1956)
Флёров Константин Константинович
Фәнни эшмәкәрлеге
Ғалим иҫәбендә 110 баҫма, шул иҫәптән 6 монография.
Остославский Иван Васильевич
Биографияһы
- 1944 йылдан Мәскәү авиация институтында уҡыута
Флёров Константин Константинович
Фәнни эшмәкәрлеге
Төп хеҙмәттәре:
Остославский Иван Васильевич
Биографияһы
- 1944—1949 йылдарҙа — «Аэродинамика» кафедраһы мөдире.
- 1949—1958 йылдарҙа — был кафедраның профессоры.
- 1958—1972 йылдарҙа, кафедра бүленгәндән һуң, — «Осоу һәм идара итеү динамикаһы» кафедраһы мөдире.
25 фән кандидаты һәм 7 фән докторы әҙерләй.
1972 йылдың 3 ғинуарында вафат була. Мәскәүҙә Головино зыяратында ерләнгән.
Библиография
Самолеттың аэродинамик характеристикаларын, самолеттың тотороҡлоғон һәм идара ителеүсәнлеген иҫәпләү буйынса хеҙмәттәре:
Хәтер һәм наградалары
- Ленин ордены
- I дәрәжә Ватан һуғышы ордены
- дүрт Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (уларҙың береһе — 16.09.1945)
- «Почёт Билдәһе» ордены
- РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1943. ) - 3 дәрәжә Сталин премияһы (1943) — аэродинамик сифаттарын яҡшыртыу юлы менән самолеттарҙың тиҙлеген арттырыу ысулдарын эшләгәне һәм ғәмәлгә индергәне өсөн.
- 3 дәрәжә Сталин премияһы (1952) — «Продольная устойчивость и управляемость самолёта» уҡыу әсбабы өсөн (1951).
- Мәскәү авиация институ́тының 4-се корпусына мемориаль таҡтаташ ҡуйылған, бынан тыш был корпуста аудитория И. В. Остославский исеме менән аталған.
Орловка (Учалы районы)
Орловка (Орловка) — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 243 кеше. Почта индексы — 453715, ОКАТО коды — 80253820005.
Йокмокк (коммуна)
Йокмокк (швед. Jokkmokks kommun ) Швецияның төньяғында Норрботтен ленындағы  (муниципалитет) коммуна. Коммунаның атамаһы   саам  сығышына эйә һәм бер үк исемле Йокмокк ҡалаһының,  коммуна үҙәгенең географик урынын сағылдыра; лула-саам һүҙенән jåhkåmåhkke «йылға бөгөлөшө», «йылға боролошо»  тип тәржемә итеп була
Орловка (Учалы районы)
Географик урыны
Мейәс йылғаһы буйында урынлашҡан.
Йокмокк (коммуна)
Коммуна саам мәҙәниәте үҙәктәренең береһе булып тора
Орловка (Учалы районы)
Тарихы
Орловка 1920 йылға тиклем билдәһеҙ була. Урыҫ халҡы йәшәгән тораҡ пункттар күбеһенсә баҡыр мәғдәнен асыу һәм эшкәртеү, алтын табыу һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килә һәм уларҙың запастары кәмеү менән юҡҡа сыға. Орловка ауылына 20 быуаттың 20‑се йылдарында нигеҙ һалына, уға һуңынан Орловка утары ҡушыла. 80-се йылдарҙан ауыл статусын ала.
Йокмокк (коммуна)
Географияһы
Коммуна Скандинавия тауҙары битләүендә, швед Лапландияһында урынлашҡан. Коммунаның күп өлөшө — борондан саам болан үрсетеүселәре төпләнгән төбәк, ул Сарек, Муддус, Падьеланта һәм Стура-Шёфалетт милли парктарын үҙ эсенә алған Лапония исеме аҫтында ЮНЕСКО-ның мираҫ объекты  булараҡ  һаҡлау аҫтына алынған.
Орловка (Учалы районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше) 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (94 %).
Йокмокк (коммуна)
Географияһы
Коммунаның төньяҡта ятыуы арҡаһында бында бөтә ҡыш дауамында төньяҡ балҡышын күҙәтергә мөмкин, ә июнь һәм июль айҙарында поляр көндәр күҙәтелә.
Иҫтәлекле урындары һәм ваҡиғалары
Йокмокк саам баҙары арҡаһында билдәле, бында ул 400 йыл дауамында февралдең тәүге ял көндәрендә үткәрелә. Был ваҡиға күптән инде сауҙагәҙәр йыйылышы булыуҙан туҡтаған, хәҙер был ваҡиға музыка концерттары, лекциялар һәм башҡа нәмәләр менән бер аҙна буйына һуҙылған мәҙәни саралар.
Туристарҙы шулай уҡ йыл әйләнәһенә асыҡ милли парктар йәлеп итә.
2012 йылдың 18—19 июнендә Йокмоккта швед саамдарының Милли конгресы үтте.
Яңы Әмзебаш
Яңы Әмзебаш (Новый Амзибаш) — Башҡортостандың Ҡалтасы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 11 кеше. Почта индексы — 452871, ОКАТО коды — 80233803001.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Левдымская
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Соусканиха (Бия ҡушылдығы)
Соусканиха  — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Бия йылғаһының һул ярына тамағынан 85 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бия йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ыҫҡыр
Ыҫҡыр' (Ыҫҡыр ) — Пермь крайының Барҙым районындағы башҡорт ауылы, Елпачиха ауыл биләмәһенә керә. Почта индексы — 618168, ОКАТО коды — 57204819002.
Халыҡ һаны
2010 йылдың 14 октябрендә уҙғарылған Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбе мәғлүмәттәре буйынса ауылда 209 кеше теркәлгән, шул иҫәптән 101 ир һәм 108 ҡатын-ҡыҙ.
2005 йылда ауылда 289 кеше йәшәгән.
Тарихы
1816 йылғы ревизия мәғлүмәттәре буйынса ауылдың 19 йортонда 114 башҡорт йәшәгән. 1834 йылда 31 йортта 177 кеше, 1850 йылда 28 йортта 240 кеше, ә 1859 йылда 30 йортта 320 кеше иҫәпләнгән.
Ауылда йәмиғ мәсете һәм уның эргәһендәге мосолман мәктәбе булған. 1868 йылда мәктәптә 50 малай һәм 40 ҡыҙ белем алған.
Тарихсы Ә. З. Әсфәндиәров 1834 йылда үткәрелгән VIII ревизия мәғлүмәттәренә таянып ауылда йәшәүсе башҡорттарҙың исемлеген баҫтырған:
Йүкәле тауҙары (һырт)
Йүкәле тауҙары — Башҡортостан (Көньяҡ) Уралындағы һырт.
Ишембай районы буйлап Әселе йылғаһы (Еҙем йылғаһы бассейны) алып Нөгөш йылғаһының киңлек ағымына тиклем меридиональ йүнәлештә һуҙылған.
Оҙонлоғо яҡынса 20 км, киңлеге 1,5—3 км, абс. бейеклеге 673 м. Һыртта 450—673 м бейеклектәге 20‑гә яҡын түбә (Ҡоҙаш, Ҡалынтау, Ҡылысҡыр тауҙары һ.б.) айырыла. Битләүҙәре һөҙәк. Вендтың әшә свитаһы ҡомташтарынан, алевролиттарынан, һәүерташтарынан тора. Һыртта Алағузлы, Әселе, Бәләкәй һәм Оло Ҡоҙаш йылғалары (Ағиҙел йылғаһы бассейны) һәм уларҙың ҡушылдыҡтары башлана. Өҫтө (ландшафт) һоро урман һәм кәҫле көлһыу тау тупраҡтарындағы ҡатнаш урмандар менән ҡапланған.
Сөнәғәтуллин Закир Ғибәҙулла улы
Сөнәғәтуллин Закир Ғибәҙулла улы (Сунагатуллин Закир Гибадуллич 1909 йыл — 6 июль 1942 йыл) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовой.
Биографияһы
Сөнәғәтуллин Закир Ғибәҙулла улы 1909 йылда элекке Башҡортостандың Ҡандра районы (хәҙер Туймазы районы) Сарҙыҡ ауылында тыуа. Ҡыҙыл Армия сафына Ҡандра районы хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. 112-се гвардия кавалерия дивизияһы 16-сы гвардия кавалерия дивизияһының 294-се кавалерия полкында һаҡлаусы эскадрон ҡылыссыһы булып хеҙмәт итә.
1942 йылдың 6 июлендә Курск өлкәһендә барған аяуһыҙ һуғышта батырҙарса һәләк була. Курск өлкәһенең (хәҙер Липецк өлкәһе) Тербун районы Николаевка ауылында туғандар ҡәберлегендә ерләнгән. Юғалтыуҙар исемлегендә ҡыҙылармеец Сөнәғәтуллин Закир Ғибәҙулла улының Ҡандра районы Сарҙыҡ ауылында йәшәгән ҡатыны Сөнәғәтуллина күрһәтелгән.
Абдулла Алиш
Абдулла Алиш (Алишев Абдулла Барый улы; Абдулла Алиш; Алишев Абдуллаҗан Габделбари ул; 15 сентябрь 1908 йыл, Ҡазан губернаһы Пичкас улусы Спас өйәҙе Көйөк ауылы — 25 август 1944 йыл, ) — Бөйөк Ватан һуғышы осоронда әсирлектәр һәләк булған татар совет шағиры, яҙыусы, балалар өсөн хикәйәләр йыйынтығы, шиғыр, драма әҫәрҙәре авторы.
Биографияһы
1908 йылда тыуған. 1927 йылда Ҡазан ер төҙөлөшө техникумына уҡырға инә. Мелиоратор һәм төҙөүсе булып эшләй. 1933 йылда журналислыҡ эшенә күсә, «Пионер ҡәләме» (Перо пионера) журналының яуаплы секретары була. 1938—1941 йылдарҙа Ҡазан педагогия институтында уҡый.
1939 йылдан — СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Татар АССР-ы Яыусылары союзының яуаплы сәркәтибе Муса Йәлилдең 1939 йылда Абдулла Алишҡа биргән ҡылыҡһырламаһы һаҡланған. Ул бына нимә тип яҙа: «Абдулла Алиштың әҫәрҙәре еңел теле, ҡыҙыҡтырғыс йөкмәткеле булыуы менән айырыла. Ул татар совет уҡыусылары араһында лайыҡлы абруй менән файҙалана». 1941 йылда, һуғыш алдынан, татар радиокомитеты мөхәррире була.
Һуғыш башланыу менән Абдулла Алиш фронтта дошман менән алыша. 1941 йылдың октябрендә Брянск эргәһендә әсирлеккә алына, шунда Муса Йәлил менән осраша; «Иҙел-Урал» легионына эләгә. Йәшерен ойошмала ҡатнашҡаны өсөн, 1944 йылдың 25 авгусында Берлиндағы Плётцензее хәрби төрмәһендә гильотина язаһына хөкөм ителә.
1965 йылда Ҡазан пионерҙар һарайына уның исеме бирелгән.
Хәҙер уның вариҫтары Ростов өлкәһе Аҙау ҡалаһында йәшәй.
Ижады
1931 йылда «Пионер отряды байрағы» хикәйәләр йыйынтығы баҫыла. «Яҡты күл буйында» повесы (1933), «Тулҡындар» (1934) һәм «Ант» хикәйәләр йыйынтығы (1935), «Илгиз менән икәүләп» (1940) һәм «Минең ағайым» шиғырҙар йыйынтығы (1940), татар балалар әҙәбиәтендә мөһим урын биләй. «Әсәйем әкиәттәре» китабы (1940) бер нисә тапҡыр урыҫ телендә лә баҫылған. «Кескенә тотҡон», «Сертотмаҫ өйрәк» (Ҡазан ҡурсаҡ театры) пьесаларын яҙа. Абдулла Әхмәт менән берлектә 1934—1935 йылдарҙа «Күршеләр» һәм «Йондоҙ» пьесаларын яҙа. Әсирлектә лә үҙ халҡына тоғролоғон сағылдырған («Ватан» «Үлем тураһында йыр», «Тыуған ауыл», «Үҙем тураһында йыр» һ. б.) шиғырҙарын яҙа.
Хәтер
Ҡазанда, 1 Май майҙанында Ҡазан кремленең Спас башняһы эргәһендә Курмашев төркөмө буйынса ун көрәштәше барельефы стелаһын һәм Муса Йәлил һәйкәлен берләштергән монументаль комплекс-мемориал ҡуйылған.
2002 йылда Ҡаршылыҡ хәрәкәте музейында (Берлинда Плётцензее төрмәһе музейына күрше бина) ике татар яҙыусыһы — Абдулла Алиш һәм Муса Йәлилгә арналған стенд урынлаштырылды.
2018 йылда ҡала Болғар ҡалаһында (Болғар тарихи-археологик комплексы территорияһында) Абдулла Алиш музейы асылды.
Беренсе Май (Учалы районы)
Беренсе Май (Первый Май) — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 184 кеше. Почта индексы — 453720, ОКАТО коды — 80253870004.
Тарихы
Ауылға 1929 йылда Тамъян‑Ҡатай кантонында “Первое Мая” колхозы ойошторолған ваҡытта Первый Май ауылы булараҡ нигеҙ һалына. 1939 йылда — 438 кеше, 1959 йылда — 301, 1989 йылда — 218, 2002 йылда — 228, 2010 йылда 184 кеше иҫәпләнгән. Фельдшер‑акушерлыҡ пункты, клуб бар. 50‑се йылдарҙа хәҙерге статусын ала.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше) 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — урыҫтар (81 %).
Географик урыны
Бәләкәй Айғыр йылғаһы (Уй йылғаһы бассейны) буйында урынлашҡан.
Словак Ожмахы
Словак ожмахы, Словенски Рай (Slovenský raj), көнсығыш Словакиялағы тау массивы (төҙөлөшө яғынан бер төрлөрәк булған яҫы түбәле тауҙар теҙмәһе) һәм халыҡ паркы, Спишско-Карст Гемерский Карстының бер өлөшө. Иң юғары нөктәһе — Велек Кнола тауы, 1266 м
Словак ожмахының майҙаны 210 км² тәшкил итә һәм Спишска Нова Вес, Попрад һәм Рожнява райондары территорияһында урынлашҡан. Уның территорияһы буйынса Горнад һәм Гнилец йылғалары аға. 90 процент Территорияһының 90%-н башлыса бук-аҡ шыршы пихтовая урманы тәшкил итә.
Яңы Илек ауыл Советы (Баҡалы районы)
Яңы Илек ауыл Советы  — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Баҡалы районы составындағы административ-территориаль берәмек һәм ауыл биләмәһе (муниципаль берәмек тибы), 2008 йылда бөтөрөлгән. Почта индексы — 452672. ОКАТО коды — 80207839000. Киләй ауыл Советы ауыл биләмәһе менән берләштерелә. 1992 йылда ойошторола.
Ауыл советы составы
Яңы Илек — административ үҙәк һәм Иҫке Илек ауылдары.
Лёвка (йылға)
Лёвка  — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Тап йылғаһының уң ярына тамағынан 175 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Яңы Илек ауыл Советы (Баҡалы районы)
Тарихы
1992 йылда Башҡорт ССР-ы Юғары Советы Президиумының 1992 йылдың 9 ғинуарында 6-2/10-сы һанлы «Баҡалы районында Яңы Илек һәм Үмәр ауыл Советтарын ойоштороу тураһындағы» Указы сыға. Унда түбәндәге юлдар бар:
1. Баҡалы районында Яңы Илек ауыл Советын, административ үҙәген Яңы Илек ауылында урынлаштырып, һәм Үмәр ауыл Советын, административ үҙәген Үмәр ауылында урынлаштырып, ойошторорға.
2. Яңы Илек Ауыл Советы составына Яңы Илек һәи Иҫке Илек ауылдарын индерергә, был ауылдарҙы Киләй ауыл Советы составынан сығарырға.
Лёвка (йылға)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Яңы Илек ауыл Советы (Баҡалы районы)
Тарихы
Үмәр ауыл Советы составына Үмәр ауылын индерергә, был ауылды Киләй ауыл Советы составынан сығарырға.
3. Яңы Илек һәм Үмәр ауыл Советтарының сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.
2008 йылда киреһенсә үҙгәртелә: айырып алынған ауыл Советтары ҡайтанан Киләй ауыл Советы составына индерелә.
Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрендәге 49-з һанлы «Айырым ауыл Советтарын берләштереүгә һәм тораҡ пункттарын тапшырыуға бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһындағы» Законы, ст.1 түбәндәге юлдар бар : "Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошона түбәндәге үҙгәрештәрҙе индерергә: в) «Киләй» атаһын һаҡлап, Киләй, Яңы Илек һәм Үмәр ауыл Советтарын берләштерергә, администрпатив үҙәген Киләй ауылында урынлаштырырға. Яңы Илек ауыл Советының Яңы Илек, Иҫке Илек ауылдарын, Үмәр ауыл Советының Үмәр ауылын Киләй ауыл Советы составына индерергә Киләй ауыл Советының сиктәрен төҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.
2008 йылға Татарстан Республикаһы, Илеш районы, түбәндәге муниципаль берәмектәр менән сиктәш була: Киләй ауыл Советы, Яңы Илек ауыл Советы, Иҫке Маты ауыл Советы(«Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы (ред. 19.11.2008) „Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы“ Законы»).
Сара Бернар
Сара Бернар (тыуғандағы исеме Генриетт Розин Бернар, 22 октябрь 1844 йыл — 26 март 1923 йыл) — йәһүд сығышлы француз актёры, XX быуатта уны «бөтә тарихтағы иң билдәле актёр» тип атап йөрөткәндәр. Уңышҡа 1870 йылдарҙа Европа сәхнәләрендә өлгәшә. Аҙаҡ триумф менән Америкаға гастролдәргә йөрөй. Күберәген етди драматик ролдәр башҡара, шуның өсөн дә уға «Илаһи Сара» тигән ҡушамат бирәләр.