Ротару_София_Михайловна
1986—1989: европоп и хард-рок тулҡынында
1980 йылдар уртаһында ижадында бер ни тиклем һынылыш осоро күҙаллана. Йырсының ҡатнашлығындағы «Монолог о любви» (1986) музыкаль фильмы ижадының яңы зауыҡ йүнәлешенә ҡороу теләге менән һуғарыла. Бынан алдағы «Вас приглашает София Ротару» фильмынан айырмалы рәүештә, быныһында И. Покладаның «Течёт вода» композицияһы ғына фольклор характерында була һәм йондоҙға әүерелгән колхоз ҡыҙы имиджын сағылдыра (1985). «Монолог о любви» фильмында София Ротару виндсёрферс сифатында асыҡ дигеҙҙә дублерһыҙ «Amor» йырын башҡара. Саундтректар һәм музыкаль фильмдан йырҙарҙан торған 1986 йылғы «Монолог о любви» альбомы Ротаруның тәүҙән алып хеҙмәттәшлек иткән украин композиторы менән берлектә эшләгән һуңғы эше була. «Червона рута» ансамбленең йырсынан баш тартып, украин йыр сәнғәтенә ҡайтыуы Ротару һәм уның художество етәксеһе Анатолий Евдокименко өсөн көтөлмәгән хәл була. Бер интервьюһында София Ротару журналистың «Һеҙ берәй ваҡыт ҡурҡыныс хәлгә тарығанығыҙҙы хәтерләйһегеҙме?» — тигән һорауына: "Эйе, заманында Толик (А. Евдокименко) ойошторған «Червона рута» коллективының популярлығыбыҙҙың иң юғары нөктәһендә саҡта беҙҙе ташлауы — минең өсөн иң ҡурҡыныс ваҡиға булды. Улар, уңышҡа минһеҙ ҙә өлгәшерҙәренә өмөтләнеп, «Червона рута» исеме менән аҫтыртын рәүештә китеп, беҙгә хыянат ҡылдылар, " — тип үкенес белдерә. 1986 йылда композитор Владимиром Матецкий менән хеҙмәттәшлек итә башлағс, Ротаруның ижадында ҡырҡа үҙгәреш барлыҡҡа килә. Мәскәүле Владимир Матецкийҙың «Лаванда» һәм «Луна, луна» йырҙары— ул йылда СССР-ҙа иң популяр йырҙарҙан һанала. Ротару һәм Матецкийҙың уртаҡ «Золотое сердце» альбомы мәскәү студия музыканттар тарафынан яҙыла. София Ротару европоп стилендәге композицияларға («Было, но прошло», «Луна»), хатта хард-рок элементтарынаса күсә («Время моё», «Только этого мало»). Матецкий шағир Михаил Шабров менән авторҙаш булып, ысын мәғәнәһендә, Ротару менән хеҙмәттәшлектә монополия хоҡуғын яулайҙар һәм алдағы 15 лет дәүерендә, Ротаруның харизматик шәхесенә һәм уның баһалап бөткөһөҙ вокал үҙенсәлектәренә таянып, 1990—2000 йылдарҙағы концерт программаларына инәсәк иң талантлы әҫәрҙәрен тыуҙыралар. Яак Йоала менән дуэтта йырланған "Лаванда"нан башлап, был ижади берҙәмлектә «Луна, луна», «Было, но прошло», «Дикие лебеди», «Хуторянка», «Засентябрило», «Лунная радуга», «Звезды как звезды», «Ночной мотылёк», «Золотое сердце», «Жизнь моя, моя любовь» һ.б. йырҙар барлыҡҡа килә. 1985 йылда композитор Владимир Мигуля йырсы өсөн махсус «Жизнь» йырын яҙа. 1980 йылдар аҙағына үҙенең гастролдәрҙәге әүҙемлеге һәм музыкаль тулҡындарҙағы даимилығы һөҙөмтәһендә, С. Ротару объектив рәүештә, совет йыр сәнғәтенең лидеры тип таныла. 1988 йылдың 11 майында, заманса поп-йырсылар араһында беренсе булып, Софяи Ротару совет музыка сәнғәтен үҫтереүҙәге ҙур уңыштары өсөн, СССР-ҙың халыҡ артисы исеменә лайыҡ була. Репертурында рус телендәге йырҙары күбәйеү менән бәйле, Украина уны ситкә ҡаға башлай. Милли мәҙәниәткә хыянат итеүҙә ғәйепләүҙәр, милләтселек тойғоларын шаштырыусы провакаторҙарҙың зыян күрһәтеү ихтималынан, Тыуған илендә 1989 йылда үтәсәк «Червона рута» фестивалендә ҡатнашыуҙан Ротару баш тарта. Милләт-ара мөнәсәбәттәрҙең ҡырҡыулашыуы сәбәпле, 1989 йылда Львов ҡалаһының «Дуҫлыҡ» стадионында София Ротаруға ҡарата низағтары булған тамашасылар төркөмө уны «София, тебя ждет кара!» тип яҙылған плакаттар һәм һыҙғырыуҙар менән ҡаршы ала. Был концерт ҡапма-ҡаршы яҡтарҙың ыҙғышы менән тамамлана [33]. Шуға ҡарамаҫтан, София Ротару украин телендә йырлауын да дауам итә һәм ул йырҙарын даими рәүештә концерт программаларының беренсе өлөшөндә башҡара: Н.Мозговойҙың («Край», «Минає день»), А. Близнюктың («Эхо верности»), И. Покладаның («Тече вода», «Бал разлучённых сердец»), һуңғараҡ — Р. Квинтаның («Чекай», «Одна калина», «Туман») әҫәрҙәре шундайҙарҙан була. Ошо осорҙа үҙенең тамашасыларына ул яңы программа әҙерләй: Ивасюктың һәм башҡа киң билдәле украин композиторҙарының һәм шағиҙарының украин телендәге был йырҙары 1991 йылда сығасаҡ «Романтика» альбомына инә. «Червона рута», «Черемшина», «Кленовий вогонь», «Край», «Сизокрилий птах», «Жовтий лист» кеүек, украина эстрадаһының классикаһына әйләнгән йырҙарынан һуң, милләәттәштәре тарафынан уға ғәйеп өйөүҙәр туҡтала. 1991 йылда Ротаруның Матецкий менән бергәлектә — ул осорҙа иң модала булған хард-рок һәм метал стилистикаһындағы йырҙарҙан төҙөлгән LP «Караван любви» ("Sintez Records" фирмаһы, Рига, Латвия) йыйынтығы әҙер була. Бер үк ваҡытта был альбом менән бергә, СССР тарҡалырҙан алда һуңғы эштәре, «Золотое сердце» исемле музыкаль телефильм һәм концерт программаһы ла сыға. Союздың тарҡалыуы София Ротаруның гастролдәре менән бәйле географияһына ла үҙгәреш кертә. СССР Мәҙәниәт Министрлығы артистарға «эҫе нөктәләргә» гастролдәргә сығыу бурысын йөкмәтә. Ротару «Друзья остаются друзьями» һәм «Караван любви» программаларын Вильнюс, Рига, Таллин, Тбилиси, Баку һәм Ереван ҡалалары өсөн әҙерләй. Уңайлыҡтары булмаған шарттарҙа сығыштар яһау сәбәпле, ул саҡта София Ротару үпкәһенә һалҡын алдыра. Был осор тураһында йырсы: «Тамашасылар араһына залға төшмәҫкә мине алдан иҫкәртә торғайнылар, хатта һаҡсыларым була ине…Ләкин — һин үҙең кешегә ни менән киләһең, улар ҙа һиңә шуның менән түләйҙәр, икәнен мин яҡшы белә инем»- тип иҫкә ала. 80-се йылдар аҙағындағы бер йыйылма концертта София Ротару «Тодес» балетының сығышына иғтибар итә һәм уларға хеҙмәттәшлек тураһында тәҡдим яһай. Биш йыл дауамындағы хеҙмәттәшлек осоронда «Тодес»тың бейеүҙәре уның сығыштарын биҙәй һәм тамашасыларының күңеленә хуш килә. Балеттың художество етәксеһе Алла Духова әйтеүенсә, «Тодес» балеты, Ротару ярҙамы менән, үҙенең ижадында уңыштарға өлгәшә.