cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Золоев Татарҡан Магомет улы
Биографияһы
1985 йылдың 15 июлендә Мәскәүҙә вафат була.
Һылтанмалар
Энциклопедия Урала
Белек
Белек — Төркиәнең курорт ҡалаһы, Урта диңгеҙ яры буйында Анталья провинцияһында урынлашҡан.
Белек Төркиә республикаһында йәш курорттарҙың береһе. Туризм һәм ял инфраструктураһының үҫеше 1984 йылдың башында башлана. Үҙенең географик урыны арҡаһында Белек ҡалаһы Анталья провинцияһының бөтә иҫтәлекле урындарына экскурсия яһарға мөмкинлек бирә. Гольф уйынын популярлаштырыу ҡала үҫеше аспекттарының береһе булып тора. Белек — гольф үҙәктәрҙең береһе. Белек ҡалаһында футбол майҙандары урынлашҡан. Ҡыш ваҡытында был майҙандарҙа күнекмәләр өсөн Белеккә Европанан һәм Азиянан футбол командалары килә.
Климаты
Белек урта диңгеҙ климаты зонаһында урынлашҡан, йәй эҫе һәм ҡоро, ҡыш уртаса ямғырлы. Ҡышын уртаса температура +10 °C түбән төшмәй, йәйге иң юғары температура +45 °C тәшкил итә. Ҡышҡы айҙарҙа диңгеҙҙең уртаса температураһы +17 °C, ә йәйге айҙарҙа— яҡынса +27 °C. Ял өсөн иң уңайлы мәлдәр май айынан башлап сентябргә тиклем һанала, был ваҡытта Белектә эҫе, яуым-төшөм күләме минималь, елһеҙ һәм аяҙ була.
Кестанты
Кестанты — Рәсәйҙәге йылға. Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Баксан йылғаһының уң ярына тамағынан 111 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбайыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баксан, Черек  йылғаһыҙ. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе бассейны йылғалары.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Сочон-Пола
Сочон-Пола — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Зырянская Ежуга йылғаһының уң ярына тамағынан 16 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень йылғаһы башынан Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
СССР Халыҡ комиссарҙары Советы ҡарамағындағы Берләшкән дәүләт сәйәси идаралығы
Берләшкән дәүләт сәйәси идаралығының бурыстары
1924 йылдың 31 ғинуарында ҡабул ителгән СССР Конституцияһында Баш сәйәси махсус хеҙмәттең төп бурысы билдәләнә. Сәйәси һәм иҡтисади контрреволюцияға, шпионажға һәм бандитлыҡҡа ҡаршы көрәш буйынса союздаш республикаларҙың революцион көстәрен берләштереү маҡсатында Совет Социалистик Республикалар Союзының Халыҡ Комиссарҙары Советы эргәһендә Берләшкән Дәүләт Сәйәси Идаралығы ойошторола, уның рәйесе Совет Социалистик Республикалары Союзының Халыҡ Комиссарҙары Советына кәңәш биреү тауышы хоҡуғы менән инә
РСФСР Эске эштәр Халыҡ Кмиссариаты яуаплылығында йәмәғәт именлеген тәьмин итеү һәм бандитлыҡҡа, башҡа хоҡуҡ боҙоуҙарға юл ҡуймау буйынса функциялары ҡалған, шул уҡ ваҡытта СССР-ҙың союз Эске эштәр Халыҡ Комиссариаты булдырылмаған.
Үҙ сиратында, СССР Берләшкән дәүләт сәйәси идаралығы контрреволюцияға, шпионажға ҡаршы көрәш, дәүләт именлеген тәьмин итеү һәм совет власына сит элементтарға ҡаршы көрәш буйынса эшмәкәрлек алып барған.
Берләшкән дәүләт сәйәси идаралығының вәкәләттәре
Берләшкән дәүләт сәйәси идаралығы союздаш республикаларҙың идаралыҡтары аша, ә РСФСР-ҙа өлкә идаралыҡтары аша эшләүсе үҙәк ведомство булып торған.
Берләшкән дәүләт сәйәси идаралығы шулай уҡ автономиялы республикалар һәм өлкәләр Үҙәк һайлау комиссияһы ҡарамағындағы сәйәси бүлектәрҙе контролдә тотто.
1923 йылдың 15 мартынан 1928 йылдың 20 апреленә тиклем БДСИ килем алыу маҡсаттарын күҙ уңында тотмаған йәмғиәттәр һәм союздар (берләшмәләр) уставтарын ҡарау һәм раҫлау буйынса комиссияларҙа ҡатнаша (СССР йәмәғәт ойошмаларының Үҙәк дәүләт архивы материалдары буйынса). ф. 393, оп. 39, д. 25б, 39-43 бб.)
1923—1924 йылдарҙа Берләшкән дәүләт сәйәси идаралығы ғәмәлдә милиция шәхси составын бер тапҡыр аттестациялау буйынса Үҙәк аттестация комиссияһы менән етәкселек иткән (СССР йәмәғәт ойошмаларының Үҙәк дәүләт архивы материалдары буйынса, Ф. 393, оп. 39, д. 247-се б.).
1924 йылғы СССР Конституцияһына ярашлы, БДСИ вәкиле СССР Юғары Суды пленар ултырыш үткәргәндә уның мотлаҡ ағзаһы булған, Идаралыҡ СССР Юғары Судына туранан-тура мөрәжәғәт итеү хоҡуғына эйә булған. Был органдың эшмәкәрлеген СССР Юғары Суды прокуроры күҙәткән.
Берләшкән дәүләт сәйәси идаралығы ҡарамағында контрреволюцион сығыштарҙы һәм бандитлыҡты баҫтырыу өсөн кәрәкле ғәскәрҙәрҙең айырым частары була.
СССР Союзының Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы — хеҙмәтсәндәрҙең ҡораллы көстәре ойошмаһы. Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы ҡоро ер, диңгеҙ һәм һауа көстәренә бүленә. Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы составына шулай уҡ махсус тәғәйенләнешле ғәскәрҙәр: Берләшкән дәүләт сәйәси идаралығы ғәскәрҙәре һәм конвойсы ғәскәрҙәр инә.
1930 йылдың 15 декабрендә СССР Үҙәк Башҡарма Комитеты һәм СССР Халыҡ Комиссариаты Советы «Милиция һәм енәйәтте эҙләү эшмәкәрлеге менән Берләшкән дәүләт сәйәси идаралығы органдарының етәкселек итеүе тураһында» йәшерен ҡарар ҡабул итә, уның нигеҙендә Берләшкән дәүләт сәйәси идаралығы һәм уның урындағы органдары милиция һәм енәйәтте эҙләү хеҙмәткәрҙәрен тәғәйенләү, күсереү һәм эштән бушатыуҙан тыш, уларҙың халыҡҡа билдәле составын һәм йәшерен агентура селтәрен файҙаланыу хоҡуғына эйә була.
Александрия Нана Георгиевна
Биографияһы
1963 йылда 14 йәшендә СССР чемпионатында дебют яһай һәм тарихта иң йәш чемпион була; 1964 йылда — Грузин ССР-ы чемпионы исемен яулай. Өс тапҡыр СССР чемпионы (1966, 1968, 1969). СССР йыйылма командаһы составында күп тапҡырҙар Бөтә донъя олимпиадалары еңеүсеһе (1969—1980). 1967—1990 йылдарҙа донъя беренселеге ярыштарында ҡатнаша. Ике тапҡыр донъя беренселегенең финал уйындарына барып етә, әммә: 1975 йылда — Нона Гаприндашвилиҙан (+3 =1 −8), ә 1981 йылда — Майя Чибурданидзенан (+4 =8 −4, Чибурданидзе донъя чемпионы исемен һаҡлап ҡала) еңелә. 1976 йылда гроссмейстер титулына эйә була. 20-нән ашыу халыҡ-ара турнир еңеүсеһе. Нана Александрияның тренеры Вахтанг Карселадзе була.
1981 йылдың октябрендә Нана Александрия физик культура һәм спортты үҫтереүҙәге һәм шахмат өлкәһендәге ҡаҙаныштары өсөн «Почет билдәһе» орденына лайыҡ була.
Ғаиләһе
Нана Александрияның архитектор Леван Бокерия менән никахынан тыуған улы Гига Бокерия — Грузия сит ил эштәре министрының элекке урынбаҫары.
Ҡараҡором шоссеһы
Ҡараҡором шоссеһы (شاہراہ قراقرم, Śāharāha qarāqaram; ҡыт. 喀喇昆仑公路, пиньин Kèlǎkūnlún Gōnglù; Каракорумское шоссе) йәки Ҡараҡором автомобиль юлы  — 1300 километрлыҡ бейек тауҙар аша үткән автомобиль юлы, Ҡараҡоромдо Хунджераб артылышы аша 4693 м бейеклектә киҫеп үтә.
Тасуирламаһы
Ҡараҡором шоссеһы — донъялағы иң бейек халыҡ-ара шоссе. Ул 1966 йылдан 1986 йылға тиклем боронғо Бөйөк ебәк юлы маршруты буйынса төҙөлгән. 806 км алыҫлыҡта урынлашҡан шоссе төҙөүгә сығымдар Пакистандан, ә ҡалған 494 км СУАР-ҙан (Ҡытай), өс миллиард доллар самаһы тәшкил иткән. Төҙөлөш ваҡытында гөрөндәрҙән һәм ҡолап төшөүҙәрҙән 810 пакистанлы һәм 82 ҡытай эшсеһе һәләк булған. Ҡышҡы ваҡытта гөрөн төшөү ҡурҡынысы арҡаһында Ҡараҡором шоссеһы буйлап хәрәкәт ябыла.
Ҡытай территорияһында шоссе Годао 314 республика трассаһы булараҡ билдәләнә.
Шоссеның өҙөлөүе
2010 йылдың ғинуарында Хунза тау йылғаһы йырҙаһын ҡаплап торған көслө ер һелкенеүе булғас, автомобиль юлы буйынса бәйләнеш өҙөлә. Һыу ағымын ҡаплау һөҙөмтәһендә Аттабад күле барлыҡҡа килә, әкренләп 20 км самаһы шоссены, эргә-тирәләге территорияларҙы һәм тораҡ пункттарҙы һыу баҫҡан һәм емергән.
Һыу баҫҡан шоссе участкаһы аша пассажирҙар һәм йөк бәйләнеше кәмәләрҙә башҡарыла.
Сремски-Карловци
Тарихы
. Боронғо ваҡытта ҡала урынында ҙур булмаған  рим ҡәлғәһе урынлаша. 1308 йылда венгр ҡәлғәһе тип документтарҙа беренсе тапҡыр булараҡ телгә алына (Karom). 1521 йылда ҡаланы Ғосман империяһы бағып ала, 1532 йылда беренсе тапҡыр Карловцы булараҡ телгә алына. 1698 - 1699 йылдарҙа ҡала халыҡ-ара конгрессын үтә, уның һөҙөмтәләре буйынса Ғосман империяһы, Австрия һәм уның союздаштары  араһында Карловица солохо булдырыла, уның һөҙөмтәләрендә Карловцылар Австрияға яҡынлашалар һәм Хәрби сик составына инә.
XVIII быуат башында ҡалала Карловарскийҙарҙың митрополит резиденцияһы урынлашҡан? хз ?, Габсбургтар империяһының.биләмәһендә православие башлыҡтары.
1735 йылда бында Бөйөк сиркәү-халыҡ соборы үтә, 1791 йылда беренсе серб гимназияһы асыла, ә 1794 — серб семинарияһы. 1848 йылдың майында Карловецтарҙа Серб халыҡ ассамблеяһының  ултырышы үтә, унда Срем, Банат, Бачки һәм Бараньины Серб Воеводина исемле автоном провинцияға ҡушылыуы иғлан итә, уның баш ҡалаһы иң тәүҙә Карловецта урынлашҡан. Шул уҡ йылда Карловацкий патриархаты ойошторола, ул 1920 йылға тиклем, Белград метрополилияһы менән кушылғасансы һәм берҙәм Сербия православие сиркәүен булдырғансы тора. 1849 йылда Серб Воеводинаһы һәм Тамиш банаты булдырылғандан һуң, Карловецтар уға инмәйҙәр, ә Славон сигенә китеп, Хәрби сик составында ҡалалар.Ул таралғандан һуң Карловец  Австро-Венгрия составында булған Хорватия һәм Славония батшалығына инә.
1918 йылда ҡала Сербтар, хорваттар һәм словендар батшалығының составына инә. 1920 йылда ҡалала генерал Петр Врангель етәкселеге аҫтында  рус Аҡ хәрәкәтенең штаб-фатиры һәм  Архиерей Рус православие сиркәүнең сит ил синоды урынлашҡан. 1929 йылда ҡала Югославия ның Дунай бановинаһына инә, ә 1941 — Бойондороҡһоҙ Хорватия дәүләтенә, Хорват Карловцыһы итеп үҙгәртелә (хорва. Hrvatski Karlovci ). 1945 йылдан һуң ҡала Воеводинаға күсә. 1980-1989 йылдарҙа ул Нови-Сад составына индерелә, әммә урындағы референдум һөҙөмтәһендә унан сыға.
Халыҡ
2002 йыл ға ҡарата Сремский - Карловцы халҡы түбәндәгеләрҙән тора:
Кутку-Яга
Кутку-Яга — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Хой-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 83 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Нефтеюганск ҡалаһынан Иртыш йылғаһы ҡушылғанға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Гохали
Гохали — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сосновка йылғаһының уң ярына тамағынан 18 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иня йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Вәзәм (йылға)
Вәзәм — Рәсәй йылғаһы, Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға башы Һаҡмар йылғаһының уң яғынан 448 км алыҫлыҡта ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәттәренә ярашлы Урал бассейны округына ҡарай, һыу хужалығы участкаһы — Һаҡмар йылғаһы башынан Оло Эйек йылғаһына ҡушылғанға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны юҡ. Йылға бассейны — Яйыҡ (Рәсәй бассейны өлөшө).
Арбузов Борис Андреевич
Арбузов Борис Андреевич (12 май 1938 йыл) — СССР һәм Рәсәй физигы, элементар өлөшсәләрҙең теоретик физикаһы һәм ҡырҙың квант теорияһы өлкәһендә белгес. Физика-математика фәндәре докторы (1970), профессор (1980).
Вәзәм (йылға)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәттәре буйынса :
Арбузов Борис Андреевич
Биографияһы
Борис Андреевич Арбузов 1938 йылдың 12 майында Мәскәү ҡалаһында тыуған. Уның атаһы — Андрей Иванович Арбузов, генерал-майор-инженер, авиацияның тоҫҡаусы системалары һәм бомба ташлау өлкәһендә билдәле белгес.
Тюнмяль-Кы
Тюнмяль-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Акыль-Чор йылғаһының һул ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.
Арбузов Борис Андреевич
Биографияһы
Борис Арбузов 1955 йылда урта мәктәпте тамамлай һәм исемендәге Мәскәү дәүләт университетының физика факультетына уҡырға инә. 1961 йылда уны отличие менән тамамлай.
Тюнмяль-Кы
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Арбузов Борис Андреевич
Биографияһы
1966 йылдан Арбузов юғары энергиялар физикаһы Институтының (Протвино, Мәскәү өлкәһе) теоретик физика бүлегендә өлкән ғилми хеҙмәткәр булып эшләй. 1970 йылда «Геометрические схемы взаимодействия элементарных частиц» темаһына докторлыҡ диссертацияһы яҡлай. Лаборатория етәксеһе, шунан төп ғилми хеҙмәткәре була.
1973—1993 йылдарҙа Арбузов СССР фәндәр академияһының (һуңынан Рәсәй фәндәр академияһы) нейтрин физикаһы буйынса ғилми советы ағзаһы була.
1999 йылдан алып Борис Арбузов Мәскәү дәүләт университетының ядро физикаһы ғилми-тикшеренеү институтында юғары энергиялар теоретик физикаһы бүлегенең (ОТФВЭ) баш ғилми хеҙмәткәре вазифаһында эшләй.
Улы — Андрей Арбузов
Ғилми һөҙөмтәләре
Борис Арбузовтың ғилми һөҙөмтәләре ҡырҙың квант теорияһында пертурбатив булмаған (йәғни бәйләнеш константаһы буйынса ҡуҙғыу теорияһы сиктәренән сығыусы) эффекттарҙы тикшереү, шулай уҡ элементар киҫәксәләрҙең үҙ-ара тәьҫир итешеү процесстарын тасуирлау өсөн тейешле алымдарҙың үҫеше менән бәйле. Атап әйткәндә, был алым үҙ-ара көсһөҙ электр тәьҫирләшеүендә үҙенән-үҙе симметрия боҙолоуын һүрәтләү өсөн, шулай уҡ квант хромодинамикаһында Грин функциялары өсөн Швингер—Дайсон тигеҙләмәләрен сығарыу өсөн ҡулланылған.
Элементар өлөшсәләр физикаһының төрлө проблемаларына арналған күп кенә белем биреү күҙәтеү мәҡәләләре яҙған.
Лыс
Лыс — Рәсәй йылғаһы. Алтай/ Новосибирск өлкәһе, Кемерово өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сары-Чумыш йылғаһының уң ярына тамағынан 84 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чумыш йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Чулым ҡушылғанға тиклем (Томи йылғаһын индермәйенсә), йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Носи-Се
Носи-Сё — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Носи-Яга йылғаһының һул ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Майкапар йорто (Таганрог)
Майкапар йорт — Ростов өлкәһенең Таганрог ҡалаһында XIX быуаттың икенсе яртыһында төҙөлгән бина. Итальян тыҡрығы, 6 һәм Петровская урамы, 59 адресы буйынса урынлашҡан.
Носи-Се
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙее бассейны йылғалары Печора йылғаһы бассейнының көнсығышынан Бол. Ою йылғаһы бассейнынң көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙеенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Майкапар йорто (Таганрог)
Тарихы
Өс ҡатлы кирбес йорт сауҙагәр Майкапарҙар аҡсаһына 1872 йылда төҙөлгән. 1915 йылда Алфераки һарайы булараҡ 70 мең һумға баһаланған. Сауҙагәр бинаны мануфактура, музыкаль әйберҙәр, йыһаздар менән һатыу итеү өсөн төҙөй. Бында шулай уҡ аяҡ кейемдәре, галантерея, хужалыҡ тауарҙары магазины асыу планлаштырыла. Майкапарҙар үҙҙәре күберәк күренекле  композитор Самуил Моисеевич Майкапарҙың  ғаилә  ағзаһы булыуы менән билдәле була. Композитор балалар өсөн 200-гә яҡын музыкаль әҫәрҙәр яҙған.
XIX быуат аҙағында бинаны Яков Михайлович Серебряков һатып ала. Йорт хужаһы үлгәндән һуң 1925 йылға тиклем уның улы Георгий Серебряков хужа  була.
1882 йылда был бинала А.И.Краснерҙың Таганрогта беренсе нота һәм музыка әҙәбиәте магазин асыла. 1882 йылдың май айында магазин ябылғандан һуң унда янғын сыға, бөтә әҙәбиәт юҡҡа сыға. Һуңғараҡ был магазин Г.Б. Городецкийға күсә, ул уны 1910 йылда К.В. Василевскийға һата. Магазинда сәнғәт, техник китаптары, мәктәп һәм училище  уҡыусылары өсөн әҙәбиәт, күргәҙмә әсбаптары, картиналар, яҙыусы портреттары һатыла. Магазинда шулай уҡ ваҡытлы баҫмаларға яҙылыу мөмкин була.
Ошо уҡ  йортта «Прогресс» магазины урынлаша, унда ҡорал, һунар кәрәк-яраҡтары һатыла. Магазиндың хужаһы сауҙагәр Г. В. Негло була.
Совет власы йылдарында йорттоң беренсе ҡатында «Горкультмаг», аҙаҡ —  дәүләт нәшриәтенең китап бүлеге магазины  («КОГИЗ») урынлаша. 1935 йылдан бында уголовный розыск урынлаша. Бинаның подвалында тотҡондарҙы тоталар, өҫкө ҡатында   нотариус контораһы урынлаша.
Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында, 1941 йылдың ноябрендәге немец оккупацияһы ваҡытында «Рот-Фронт» кинотеатры янындағы йорт шартлатыла, шуға күрә бында немец комендатураһы, хеҙмәт биржаһы һәм офицерҙар өсөн ашхана була. Шунан һуң Итальян тыҡрығы буйынса йортҡа хеҙмәт биржаһын күсерәләр, һуңыраҡ бында партия район комитеты һәм Таганрогтың ВЛКСМ район комитеты урынлаша.
2000 йылда бинала архитектура-планлаштырыу оҫтаханаһы, китаптар йорто, өҫ кейеме магазины  урынлаша.
Тасуирламаһы
Өс ҡатлы бинаның мөйөшөндә һәм һул өлөшөндә бинаға инеү урындары бар. Беренсе ҡаттағы тәҙрәләрен ябай пилястралар ҡыҫанлай. Бинаның һәр ҡатында кәрниз бүлкәттәре бар. Икенсе ҡат тәҙрәләре декоратив сандриктар менән биҙәлгән.
Бина архитектура, тарих һәм мәҙәниәт  ҡомартҡыһы булып тора.
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="">
Себряков Михаил Васильевич
Себряков Михаил Васильевич  (1798, Дон Ғәскәре Ере Скуришенская станицаһы — 1882 йылдың 20 декабрендә Усть-Медведицкий округындағы Себрово слободаһы) — рус шағиры, ғалим, рәссам.
Биографияһы
Михаил Васильевич В. Себряков Дон Ғәскәре Ере Скуришенская слободаһында В. М. Себряков ғаиләһендә тыуа. Харьков университетының математика факультетында уҡый.
Лейб-гвардия казак полкында хеҙмәт итә. Полкта Себряковҡа түбәндәге дәрәжәләр: 1817 йылдың 20 ғинуарында — урядник; 1819 йылдың 10 майында — лейб-гвардия казак полкы юнкеры; 1820 йылдың 25 февралендә — портупей-юнкер; 1820 йылдың 24 мартында — корнет; 1825 йылдың 18 июнендә — поручик исемдәре бирелә; 31 август 1825 йылдың 31 авгусынан1826 йылдың 3 апреленә саҡлы полкта император Александр I һәм императрица Елизавета Алексеевна килгән ваҡытта Таганрог янындағы нарядта хеҙмәт итә; 1827 йылдың 5 ноябрендә — хәрби хеҙмәттән отставкаға сыҡҡан штабс-ротмистр. 1827 йылда штаб-ротмистр чинында отставкаға сыға.
Артабан ғәскәри коллегияның хәрби казначейы, асессоры, Дон өлкә дворяндары етәксеһе булып эшләй. Унда М.В. Себряковтың Усть-Медведицкий округындағы Себрово слободаһында ҙур усадьбаһы була. Себрово слободаһындағы йортонда уның ҙур китапханаһы, физик һәм тәбиғәт-тарихи кабинеттары, кескәй обсерваторияһы һәм метеорология станцияһы була.
1882 йылдың 20 декабрендә вафат була, шунда (Себрово слободаһында) 1882 йылдың 23 декабрендә  Митрофан сиркәүендә ерләнә.
Ижады
1869 йылда Себряков Михаил Васильевич, Сатурн планетаһы һүрәттәрен өҫтәп, «Өс юлдаш» брошюраһын; «Бациляриялар тураһында» (бер күҙәнәкле ылымыҡтар) китабын, «Орхидеялар» шиғыр йыйынтығын баҫтырып сығара. , графика, архитектура — уның ҡыҙыҡһыныу сфераһы була. Уны ойоштороусылар. Себровола ул Скуришенская станицаһындағы Святитель Митрофан хөрмәтенә төҙөлгән ҡорам күсермәһе рәүешендә эшләнгән йорт сиркәүе ҡора.
Иҫке Надеждин
Иҫке Надеждин (Старонадеждино, Сарнаяз) — Башҡортостандың Благовещен районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 525 кеше. Почта индексы — 453438, ОКАТО коды — 80215849001.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Тәзәпир мәсете
Тәзәпир мәсете (Təzəpir məscidi) — Баҡылағы мәсет.
Нидердорла
Нидердорла (Niederdorla) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1353 кеше йәшәй. Майҙаны — 14,64 км2. Диңгеҙ кимәленән 203 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99986 һәм автомобиль коды — UH.
Тәзәпир мәсете
Тарихы
Мәсет төҙөлөшө 1905 йылда башланған, уны хәйриә менән шөғөлләнгән Нәбәт-ханум Ашурбәкова ярҙамында архитектор Зивәр бәк Әхмәдбәков төҙөгән. Меценат вафат булғандан һуң төҙөлөш туҡтап ҡала. Әммә бер аҙҙан уның улы аҡсаһына эш дауам итә һәм 1914 йылда төҙөлөш тамамлана.
Архитектураһы
Мәсет интерьеры 1400 м² майҙанды биләй, Әзербайжан рәсем сәнғәте һәм һирәк осрай торған шәреҡ шамаилдары шәкелендә биҙәлгән. Миһрабы һәм көмбәҙе мәрмәрҙән эшләнгән. Ир-ат залында 52 люстра, ҡатын-ҡыҙ яғында — 5. Ҡатын-ҡыҙ намаҙ бүлмәһе фисташка ағасынан эшләнгән, тимер баҫҡыстар тимер-бетондан эшләнгәненә алмаштырылған, уларға ағас баҫҡыстар беркетелгән. Намаҙға килеүселәр өсөн кейенер-сисенер урын бар.
Мәсеттең биғәктәре, манараның өҫкө өлөшө һәм яҙмалар алтындан эшләнгән. 6 тапҡыр «Лә Илаһа Илләлаһ» тип яҙылған көмбәҙ — Ҡыҙылғая ташынан. Көмбәҙ метр ярым бейеклектә. Тәҙрәләр һәм ишектәр ҡыҙыл ағастан яһалған. Мәсет иҙәне 30 см-ға түбәнәйтелеп, унда йылытҡыс һалып ҡалдырылған. Иҙәненә әзербайжан келәме «намаҙлыҡ» итеп һалынған, ул 72 кешелек.
Рәми Ғарипов исемендәге 1-се Башҡорт республика гимназия-интернаты
Рәми Ғарипов исемендәге 1-се Башҡорт республика гимназия-интернаты — дөйөм белем биреү мәктәбе. Өфө ҡалаһының 9-сы башҡорт мәктәбе нигеҙендә 1944 йылда башҡорт балалары өсөн махсус асылған. Үҙ сиратында 9-сы мәктәп 1937 йылда эш башлаған була.
1994 йылдан гимназия үҙенең күренекле уҡыусыһы — Башҡортостандың халыҡ шағиры Рәми Ғарипов исемен йөрөтә.
Әлеге ваҡытта Өфө ҡалаһының Рәсәй урамындағы 88-се йортта урынлашҡан.
1991 йылдан һуң
Гимназияла 800-гә яҡын уҡыусы уҡый. 2005 йылда яңы бинаһы төҙөлдө. Ошо уҡ йылда гимназия Рәми Ғарипов исемендәге премия булдырҙы.
2020 йылда 1-се Башҡорт республика гимназия-интернатының 75 йыллығы айҡанлы «Йылдар аша һөйләшеү — Разговор сквозь года» тигән китап донъя күрҙе. Уның авторҙары Вилә Ишемғолова һәм Башҡортостан журналистикаһы ветераны Фәнил Ҡоҙаҡаев.
Ефимова Әминә Кәрим ҡыҙы
Ефимова Әминә Кәрим ҡыҙы (7 ноябрь 1917 йыл, Ҡазан — 18 ноябрь 2000 йыл, Өфө) — ғалим-химик-органик. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1967) һәм атҡаҙанған уйлап табыусыһы (1981).
Белеме
Ҡазан университетында уҡый һәм уны 1947 йылда тамамлай.
Хеҙмәт юлы
Университетты тамамлағандан һуң, Өфө ғилми-тикшерернеү институтында хеҙмәт итә, 1950 йылдан алып унда лаборатория етәксеһе булып эшләй. 1956—1977 йылдарҙа Башҡортостан нефть эшкәртеү ғилми-тикшеренеү институтында 1962 йылдан алып лаборатория етәксеһе була. Фәнни хеҙмәттәре көкөртлө нефттәрҙе эшкәрткән ваҡытта технологик ҡорамалдарҙы коррозиянан һаҡлау проблемаларына арналған.
Ғалим етәкселегендә ИКБ-1, ИКБ-2 һәм ИКБ-4 коррозия ингибиторҙары эшләнелә. Ул 30‑ҙан ашыу фәнни хеҙмәт һәм 20 уйлап табыу авторы.
«Нур» кинотеатры (Таганрог)
«Нур» кинотеатры — Таганрогтың иң боронғо кинотеатры
«Нур» кинотеатры Ладохин Петр Григорьевич тарафынанИтальян тыҡрығы менән Петров урамы адресы буйынса 1910 йылдың  21 сентябрендә  асыла. Кинотеатр залы 1000 тамашасыны һыйҙыра
Совет власы ваҡытында 1920 йылда кинотеатр  «Беренсе Дәүләт кинотеатры» тип йөрөтөлә, 1929 йылда — «Темп», ә һуңынан, 1951 йылда, «Комсомолсы» тип атала.
1985 йылдан алып 1988 йылға тиклем  «Комсомолсы» кинотеатрында тергеҙеү эштәре бара. Реконструкциянан һуң беренсе сеанс  1988 йылдың 1 апрелендә була. 1994 йылда ҡалала кинотеатрҙы халыҡ әҙ йөрөү сәбәпле һәм башҡа коммерция сәбәптәре менән бөтөнләй ябыу тураһындағы мәсьәлә килеп тыуа. Кинотеатр үҙәгртеп ҡороу  йылдарында  хужаларын алмаштырып, ябыла. Ҡабаттан кинотеатр «Нур» исеме аҫтында 2011 йылдың   25 майында асыла. Реконструкцияланған залы, заманса вентиляция системаһы, киң форматлы экран, сифатлы тауышы 2D һәм 3D  фильмдарын  ҡарау мөмкинлеген бирә.
2016 йылда ябыла
Сығанаҡтар
<references group="" responsive="">
Волицкая Стефания
Биографияһы
Стефания Волицкая Рәсәй Польшаһы ваҡытындағы Варшавала тыуа. Рәсәй хөкүмәтенең ҡатын-ҡыҙҙар тарафынан юғары белем алыуына юл ҡуймауҙарына ҡарамаҫтан, тарих буйынса дәрәжә алырға тырыша. 1873 йылда ул сит илдә белем алған Рәсәй ҡатын-ҡыҙҙарына уҡыуҙан баш тартырға ҡушҡан указды боҙа. Волицкая указдан азат итеү үтенесе кире ҡағылғандан һуң уҡыуын дауам итергә ҡарар итә. Ул туранан тура мәғариф министры Дмитрий Толстойға мөрәжәғәт итә. Рәсәй хөкүмәте Фричтар түңәрәгенең (Цюрих пансионының хужабикәһе фрау Фричи хөрмәтенә аталған) радикаль социалистик активистарында күргән сәйәси хәүеф арҡаһында Цюрихтан бер нисә студентты ҡыуыуға өлгәшә. Уларҙың ҡайһы берҙәре 1877 йылда Рәсәйҙә илле процессы ваҡытында судҡа бирелә, бер нисә кеше хөкөм ителә һәм иректән мәхрүм ителә. Волицкаяның Фричи түңәрәгенең ағзаһы булыуына дәлилдәр юҡ, Һуңғы тикшеренеүҙәр күрһәтеүенсә, Цюрихта бер нисә студент хөкүмәт тарафынан революционерҙар иҫәбенә индерелә, сөнки улар 1872—1873 йылдар осоронда Швейцария лағы университетҡа бара Шуға ҡарамаҫтан, Волицкая исеме Толстой ебәргән 45 урыҫ студенты исемлегендә була, уларға Рәсәй империяһында уҡытыуҙы тыялар һәм 1874 йылдың 1 ғинуарына уларҙы Швейцариянан китергә мәжбүр итәләр.
Волицкая кейәүгә сығып, Стефания Волицкая-Арнд исеме аҫтында билдәле була. Уның докторлыҡ диссертацияһы 1875 йылда Цюрихта «Zürcher und Furrer» нәшриәте тарафынан нәшер ителә. Ул Польшала ҡатын-ҡыҙ хоҡуҡтары тураһында билдәле яҙыусы булып китә. 1895 йылда ул поляк «Athenåum» юридик журналында «Егерме биш йыл ҡатын-ҡыҙҙар хоҡуҡтары өсөн парламент көрәше» исеме аҫтында мәҡәлә баҫтыра.
Алёшин
Алёшин — ир-ат фамилияһы. Алексей исеменән барлыҡҡа килгән. Топоним булып та ҡулланыла.
Алёшина — ҡатын-ҡыҙ фамилияһы.
Сатлы
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәттәренә ярашлы Урал бассейны округына ҡарай, һыу хужалығы участкаһы — Һаҡмар йылғаһы башынан Оло Эйек йылғаһына ҡушылғанға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны юҡ. Йылға бассейны — Яйыҡ (Рәсәй бассейны өлөшө).
Нидерзаксверфен
Нидерзаксверфен (Niedersachswerfen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 3257 кеше йәшәй. Майҙаны — 11,79 км2. Диңгеҙ кимәленән 210 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99762 һәм автомобиль коды — NDH.
Баҡай (Кушнаренко районы)
Баҡай (Бакаево) — Башҡортостандың Кушнаренко районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 446 кеше. Почта индексы — 452244, ОКАТО коды — 80240810001.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәтенә ярашлы күпселек  татарҙар (57 %) һәм башҡорттар (41 %) йәшәй.
Тарихы
Баҡай ауыл Советы үҙәге. Район үҙәгенән көньяҡ‑көнбайышта 25 саҡрым һәм Өфө тимер юл станцияһынан 83 саҡрым алыҫлыҡта Сәрмәсән йылғаһы буйында урынлашҡан.
Ауылға XVIII башында Ҡазан даруғаһы Дыуанай улусы башҡорттары нигеҙ һала. Тәүге төпләнеүсе Баҡай Төмәтов исеме менән аталған. 1716—1717 йылдарҙа керҙәшлек килешеүҙәре буйынса ауылға мишәрҙәр һәм яһаҡлы татарҙар килеп урынлаша. 1795 йылда 30 йортта — 186 кеше, 1865 йылда 152 йортта — 849 кеше йәшәй. Ауыл халҡы игенселек, малсылыҡ менән шөғөлләнгән. Улус идараһы, мәсет, училище, 2 һыу тирмәне булған. 1906 йылда Баҡай исеме менән ике ауыл теркәлгән: 1‑се Баҡайҙа 560 кеше йәшәгән, мәсет, һыу тирмәне, мөгәзәй, 2‑се Баҡайҙа — 834 кеше, мәсет, урыҫ‑башҡорт мәктәбе, 3 бакалея кибете, мөгәзәй булған, улус идараһы урынлашҡан, йәрминкәләр уҙғарылған. 1920 йылда 1-се Баҡайҙа 562 мишәр йәшәй, 2-се Баҡайҙа — 990 башҡорт йәшәй, 1930 йылдан бергә иҫәпкә алыналар. Халҡы: 1906 йылда — 1394 кеше; 1920 йылда—1552 кеше; 1939 йылда — 1667 кеше; 1959 йылда —1050 кеше; 1989 йылда — 647 кеше; 2002 йылда — 541 кеше; 2010 йылда — 446 кеше. Татарҙар, башҡорттар йәшәй (2002). Урта мәктәп, балалар баҡсаһы, китапхана бар.
Новиков Юрий Олегович
Новиков Юрий Олегович (25 март 1957 йыл) — ғалим-невролог. Медицина фәндәр докторы (2001), профессор (2002). Башҡортостан Республиканың атҡаҙанған табибы (2000).
Биографияһы
Юрий Олегович Новиков 1957 йылдың 25 мартында Өфө ҡалаһында тыуған. 1974 йылда урта мәктәпте тамамлағас, Башҡорт дәүләт медицина институтына уҡырға инә. 1981 йылда институттың дауалау факультетын тамамлай. Институтты тамамлағас, Республика клиник дауаханаһында неврология буйынса интернатура үтә. 1988 йылда Башҡорт медицина институтының нервы ауырыуҙары кафедраһына клиник ординатураға уҡырға инә. 1993 йылда ул «Профилактика и лечение рефлекторных синдромов поясничного остеохондроза с применением традиционных методов у работников нефтеперерабатывающего завода» темаһына кандидатлыҡ диссертацияһын уңышлы яҡлай. 2000 йылда «Восстановительное лечение дорсалгий у работников нефтеперерабатывающей отрасли» темаһына докторлыҡ диссертацияһы яҡлай. 2001—2005 йылдарҙа Башҡорт дәүләт медицина университетының өҫтәмә профессиональ белем биреү институтыныңда мануаль терапия кафедраһын етәкләй. 1994 йылдың 1 сентябренән алып 2016 йылдың 8 авгусына тиклем өҫтәмә профессиональ белем биреү институтының медицина реабилитацияһы кафедраһы профессоры нейрохирургия һәм рефлексотерапия курстары менән «Мануаль терапия үҙәге» муниципаль унитар предприятиеһының баш табибы булып эшләй. 2015 йылдың 1 сентябренән алып әлеге көнгә тиклем Башҡорт дәүләт медицина университетының өҫтәмә профессиональ белем биреү институтында нейрохирургия һәм рефлексотерапия курстары менән медицина реабилитацияһы кафедраһы профессоры булып эшләй. Башҡортостан Республиканың Мануаль медицина ассоциацияһы президенты (1999 йылдан алып).
Фәнни эшмәкәрлеге
Ю. О. Новиков илдең остеопатия һәм мануаль терапия өлкәһендәге төп ғалимдары иҫәбенә инә, уның хеҙмәттәре Рәсәйҙә һәм сит илдәрҙә яҡшы билдәле. Уның хеҙмәттәрендә дорсалгия үҫешенең сәбәптәре һәм механизмдары тураһында хәҙерге заман ҡарашы яҡтыртылған, уларҙың клиник сағылыштары һүрәтләнгән, остеопатия, мануаль терапия, физиотерапевтик методикалар һәм дауалау физкультураһы ҡулланып ауырыуҙарҙы һауыҡтырыу принциптары ентекле бирелгән. Ул медицинаның яңы юғары һөҙөмтәле йүнәлеше — остеопатияны үҫтереүгә ҙур өлөш индерҙе. Башҡортостан Республикаһында мануаль терапия һәм остеопатия үҫеше, спондилогик патологияны тергеҙеүсе дауалауҙа был алымдарҙы ҡулланыу уның исеме менән бәйле.
10 уйлап табыу, 50-нән ашыу рационализаторлыҡ тәҡдиме авторы, ул 200-ҙән ашыу фәнни хеҙмәт баҫтырып сығарған. «Рефлекторных методов диагностики неврологических синдромов позвоночного остеохондроза» эшләнмәһе өсөн Башҡортостан комсомолының фән, техника һәм производство өлкәһендәге премияһы лауреаты (1989). 3 монография авторы. Уның етәкселегендә 9 кандидатлыҡ диссертацияһы яҡланған.
2012 йылда Башҡортостан Республикаһы Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәтенең Почет грамотаһы менән бүләкләнә.
2018 йылда һаулыҡ һаҡлау өлкәһендәге ҡаҙаныштары һәм күп йыллыҡ намыҫлы хеҙмәте өсөн Рәсәй Федерацияһы Президентының рәхмәт хаты менән бүләкләнә.
Новиков Ю. О. - Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы, юғары квалификациялы мануаль терапевт. Уның тарафынан (авторҙашлыҡта) мануаль терапия һәм остеопатияның төп бүлектәре буйынса курсанттар өсөн практик дәрестәргә методик күрһәтмәләр һәм рекомендациялар баҫылған. Ю. О. Новиковтың монографиялары мануаль терапевтарҙың, остеопаттарҙың, неврологтарҙың, ортопедтарҙың, реабилитологтарҙың һәм дөйөм практика табиптарының көндәлек эше өсөн ҡиммәтле әсбап булып хеҙмәт итә. Республика Һаулыҡ һаҡлау министрлығының остеопатия буйынса баш штаттан тыш белгесе, Рәсәй Федерацияһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығының «Остеопатия» һөнәре буйынса профилле комиссия ағзаһы, «Мануальная терапия» һәм «Здоровье семьи XXI век» журналдарының редакция советына инә.
Носи-Яга
Носи-Яга — Рәсәй йылғаһы. Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Хайпудырская мороно ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 43 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баренц диңгеҙее бассейны йылғалары Печора йылғаһы бассейнының көнсығышынан Бол. Ою йылғаһы бассейнынң көнсығыш сигенә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Печора һәм Обь йылғалары араһындағы, Баренц диңгеҙеенә ҡойоусы, йылғалар бассейны.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Дальний Кулдос
Дальний Кулдос — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Иня йылғаһының һул ярына тамағынан 581 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Иня йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Исмәғилев Роберт Альберт улы
Исмәғилев Роберт Альберт улы (9 июнь 1980 йыл) — спортсы, тренер, йәмәғәтсе. Башҡортостан Республикаһының ирекле көрәш федерацияһы президенты, Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры, Рәсәйҙең билбау көрәше буйынса спорт мастеры, көрәш буйынса Рәсәйҙең спорт мастеры, Өфө ҡалаһының «14-се спорт мәктәбе» муниципаль бюджет учреждениеһы директоры.
Биографияһы
Роберт Альберт улы Исмәғилев 1980 йылдың 9 июнендә Башҡорт АССР-ының Дәүләкән районы Ҡаҙанғол ауылында тыуа.
Өйләнгән. Ике балаһы бар. Өфө ҡалаһында йәшәй.
Бала саҡтан спорт менән шөғөлләнә, аныҡлап әйткәндә — төрлө көрәш төрҙәре (самбо, дзюдо, билбау көрәше).
Күп тапҡыр Башҡортостан Республикаһы, Урал федераль округы чемпионы, халыҡ-ара турнирҙар һәм Рәсәй чемпионаттары призеры була.
1995—1998 йылдарҙа Дәүләкән ҡалаһының 103-сө Һөнәрселек училищеһында уҡый.
1998 йылда Башҡорт дәүләт аграр университетына уҡырға инә. 1999 йылда академик отпуск алып армия хеҙмәтенә китә, старшина званиеһы ала. Армия хеҙмәте осоронда (1999—2001 йылдар) ҡул һуғышы, көрәш, самбо һәм дзюдо буйынса «Динамо-Пермь» йыйылма командаһына инә.
2001 йылда армиянан ҡайтҡандан һуң уҡыуын дауам итә һәм 2006 йылда «Физик культура һәм спорт» специальносы буйынса Урал дәүләт университетын тамамлай.
2014 йылда «Нефть һәм газ скважиналарын быраулау» һөнәре буйынса Өфө дәүләт нефть техник университетында икенсе юғары белем дипломы ала.
2002—2009 йылдарҙа эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнә.
2009 йылда 14-се спорт мәктәбендә тренер булып эшләй башлай.
2010 йылдың мартында «14-се спорт мәктәбе» муниципаль бюджет учреждениеһында директор вазифаһына тәғәйенләнә. Тренер эшмәкәрлеге менән шөғөлләнеүен дауам итә. 2010 йылдың декабендә «Тренер-уҡытыусы» вазифаһы буйынса иң юғары квалификация бирелә.
Буренин Алексей Александрович
Буренин Алексей Александрович (21 октябрь 1985 йыл, Өфө) — Рәсәй спортсы-парашютсыһы, парашют спорты буйынса һигеҙ тапҡыр донъя чемпионы, атҡаҙанған спорт мастеры, Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы, «Рәсәй өмөтө» премияһы лауреаты, Башҡортостан Республикаһының Парашют спорты федерацияһы рәйесе урынбаҫары.
Исмәғилев Роберт Альберт улы
Биографияһы
А. Р. Исмәғилев етәкләгән 14-се спорт мәктәбе Өфө ҡалаһы ҡала округының иң ҙур мәктәптәрҙең береһе. Башҡортостан Республикаһының Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы йыл һайын үткәргән төрлө спорт төрҙәре буйынса смотр-конкурста республиканың спорт мәктәптәре араһында белем биреү учреждениеһы призлы урындар биләй: 2013 йылда — 2-се урын, 2014 йылда — өсөнсө, 2015 йылда — икенсе, 2016 йылда — 1-се.
Буренин Алексей Александрович
Спорт карьераһы
Бала саҡтан тау саңғыһы менән шөғөлләнгән, һуңғараҡ уның буйынса спорт мастерына кандидат нормативтарын үтәй. Әммә парашют-тау саңғыһы икебәйгеһе (пара-ски) буйынса Рәсәй чемпионаты һәм халыҡ-ара ярыштар еңеүсеһе Бикметов Альберт менән танышҡандан һуң, спорттың был төрө менән шөғөлләнергә ҡарар итә һәм 2000 йылда тәүге тапҡыр һикереү яһай. Буренин киләһе йылда уҡ парашют-тау саңғыһы икебәйгеһе буйынса Рәсәйҙең абсолют чемпионы була, ә 2002 йылда Рәсәй йыйылма командаһына эләгә. Шул уҡ йылда беренсе тапҡыр парашют классикаһы буйынса ярышта ҡатнаша, 2007 йылдан алып классик парашют спорты буйынса Рәсәй йыйылма командаһы составына инә.
Исмәғилев Роберт Альберт улы
Биографияһы
2012 йылда Өфөлә ирекле көрәш бүлексәһен аса. 2013 йылдың декабрендә Өфөлә Олимпия уты эстафетаһында ҡатнаша һәм «Сочи 2014» Олимпия утын эстафетаһының факел йөрөтөүсеһе сетрификатына эйә була.
Буренин Алексей Александрович
Спорт карьераһы
Алексей Бурениндың төп ҡаҙаныштары:
Кинжал
Кинжал — Рәсәйҙәге йылға. Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Тызыл йылғаһының һул ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Исмәғилев Роберт Альберт улы
Тәрбиәләнеүселәренең ҡаҙаныштары
Тренер-уҡытыусы булып эшләгән осорҙа бер нисә Рәсәйҙең спорт мастерын әҙерләй. Уның тәрбиәләнеүселәре билбау көрәше буйынса Башҡортостан Республикаһының һәм Рәсәйҙең йыйылма командалары составына инә.
Кинжал
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбайыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Баксан, Черек  йылғаһыҙ. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек һәм Волга араһындағы Каспий диңгеҙе бассейны йылғалары.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Исмәғилев Роберт Альберт улы
Тәрбиәләнеүселәренең ҡаҙаныштары
2010 йыл
1. Көрәш буйынса Рәсәй беренселеге — Руслан Шәйхетдинов — 3-сө урын;
2. Билбау көрәше буйынса Рәсәй беренселеге — Руслан Шәйхетдинов — 1-се урын;
2011 йыл
3. Көрәш буйынса Рәсәй беренселеге — Артур Зөлҡәрнәйев — 1-се урын, Руслан Шәйхетдинов — 2-се урын, Ҡотлогилдин Фадис — 3-сө урын;
4. Билбау көрәше буйынса Рәсәй беренселеге — Артур Зөлҡәрнәйев — 3-сө урын, Руслан Шәйхетдинов — 2-се урын;
5. Билбау көрәше буйынса донъя беренселеге — Руслан Шәйхетдинов — 2-се урын;
2012 йыл
6. Билбау көрәше буйынса Рәсәй беренселеге — Артур Зөлҡәрнәйев — 1-се урын, Руслан Шәйхетдинов — 1-се урын;
7. Көрәш буйынса донъя беренселеге — Артур Зөлҡәрнәйев — 1-се урын;
8. Билбау көрәше буйынса донъя беренселеге — Артур Зөлҡәрнәйев — 1-се урын,
9. Билбау көрәше буйынса Рәсәй чемпионаты — Рөстәм Арыҫланов — 1-се урын;
10. Билбау көрәше буйынса донъя чемпионаты — Рөстәм Арыҫланов — 1-се урын;
2013 йыл
12. Билбау көрәше буйынса донъя беренселеге — Анжела Петрова — 3-сө урын;
13. Билбау көрәше буйынса Рәсәй чемпионаты — Рөстәм Арыҫланов — 1-се урын;
14. Билбау көрәше буйынса донъя чемпионаты — Рөстәм Арыҫланов — 1-се урын;
2014 йыл
15. Билбау көрәше буйынса Рәсәй беренселеге — Анжела Петрова — 1-се урын, Роксана Зямалеева — 3-сө урын, Артур Зөлҡәрнәйев — 3-сө урын;
2015 йыл
16. Билбау көрәше буйынса Рәсәй чемпионаты — Илфаҡ Ибәтуллин — 1-се урын;
17. Билбау көрәше буйынса донъя чемпионаты — Илфак Ибәтуллин — 3-сө урын;
2016 йыл
18. Билбау көрәше буйынса Рәсәй чемпионаты — Илфак Ибәтуллин — 2-се урын;
19. Билбау көрәше буйынса донъя чемпионаты — Илфак Ибәтуллин — 3-сө урын.
Йәмәғәт эшмәкәрлеге
2015 йылдан Роберт Альберт улы Исмәғилев төбәк йәмәғәт ойошмаһы булып тора; «Башҡортостан Республикаһының Ирекле көрәш федерацияһы» (РОО «ФВБРБ») төбәк йәмәғәт ойошмаһының президенты; 2015 йылда төбәк йәмәғәт ойошмаһы ойоштороусылар булып «Башҡортостан Республикаһының Көрәш һәм билбау көрәшенең Спорт федерацияһы» төбәк йәмәғәт ойошмаһын ойоштора (быға тиклем 2010 йылдан 2015 йылғаса «Башҡортостан Республикаһының Көрәш һәм билбау көрәше Спорт федерацияһы» төбәк йәмәғәт ойошмаһының вице-президенты була), «Бөтә Рәсәй билбау көрәше федерацияһы» башҡарма комитеты ағзаһы. 2015 йылдан Башҡортостан Республикаһының Мәғарифты үҫтереү институтының «Физик сәләмәт һәм рухи үҫешкән шәхес формалаштырыу сараһы булараҡ төп белем биреү мәктәбендә физик культура дәрестәрендә ирекле көрәш элементтарын ҡулланылған дәрестәр системаһы» темаһы буйынса инновацион селтәрле майҙансығы менән етәкселек итә.
Георгий тәреһе
.
Хәрби орденының отличие Билдәһе— 1807 йылдан 1917 йылға тиклем түбәрге чиндар өсөн Рус гвардияһында, армияла, флотта Изге Георгий орденына беркетелгән награда.
1913 йылға тиклем рәсми булмаған исеме — Георгий тәреһе; 1913 йылдан ул рәсми рәүештә статутта нығытыла. Хәрби ордендың отличие билдәһе һалдаттар һәм унтер-офицерҙар өсөн хәрби ҡаҙаныштары һәм дошманға ҡаршы күрһәтелгән батырлығы өсөн юғары награда булып торған.
1844 йылдың 19 авгусында урыҫ булмаған яугирҙар өсөн махсус билдә булдырыла: медальондың ике яғында ла Рәсәй гербы — ике башлы бөркөт — төшөроөлгән була. Бындай билдәне 1368 билдәһе һалдат ала. 1913 йылға тиклем, рәсми атамаһынан тыш, билдә башҡа атамалары аҫтында ла билдәле була: 5-се дәрәжә Георгий тәреһе, һалдат Георгийы («Егорий») һәм башҡалар. 1917 йылдың 24 июненән часть һалдаттары йәки карап матростарының дөйөм йыйылышы тәҡдиме буйынса шәхси батырлыҡ һәм ҡыйыулыҡ күрһәткән өсөн офицерҙарға ла бирелә алған.
Тарихы
Һалдат наградаһын булдырыу идеяһы 1807 йылдың 6 ғинуарында Александр I -гә бирелгән рәсми яҙыуҙа тәҡдим ителә (авторы билдәһеҙ), унда ойошторорға тәҡдим ителгән «Изге Георгий орденының 5 классын йәки һалдаттар һәм башҡа ттүбәнге чиндар өсөн айырым бүлеген булдырыу» тураһында яҙыла. Хәрби ордендың отличие билдәһе 1807 йылдың 13 (25) февралендә Александр I Манифесты менән булдырыла — түбәнге хәрби чиндарға — «ҡурҡыу белмәгән батырлыҡ „өсөн, манифестың 4-се статьяһында Хәрби ордендың отличие билдәһе Изге Георгий орденындағы кеүек таҫмала йөрөтөлөргә тейеш, тип бойорола.
Беренсе булып һалдат Георгийын Кавалергард полкы унтер-офицеры Егор Иванович Митрохин өсөн француздар менән һуғышта 1807 йылдың 2 июнендә Фридланд эргәһендәге француздар менән алышта күрһәткән батырлығы өсөн ала. Һалдат Георгийы кавалеры 1793 йылдын алып 1817 йылға тиклем хеҙмәт итә һәм отставкаға иң түбән офицер чинында — прапорщик булып сыға. Әммә Митрохиндың исеме исемлеккә беренсе булып 1809 йылда ғына индерелә, ул ваҡытта инде тәүгеләр булып гвардия полктары кавалерҙары индерелгән була. 15-се егерь полкы подпрапорщигы Василий березкин тәрене Морунген тирәһендәге алыш өсөн ала (1807 йылдың 6(18) ғинуары), йәғни награда булдырылмаған саҡта күрһәтелгән ҡаһарманлыҡ өсөн.
Ҡырғыҙстан тарихы
Ҡырғыҙ халҡы тарихы Ҡырғыҙстан исеме аҫтында 3000-дән ашыу йыл тәшкил итә.
Георгий тәреһе
Тарихы
Билдәне булдырға саҡта һалдат тәреһенең дәрәжәләре булмай, шулай бер үк кешене бүләкләү һаны ла сикләнмәй. Шул уҡ ваҡытта яңы тәре бирелмәй, әммә һәр бүләкләү менән хеҙмәт хаҡы (жалование) өстән бер өлөшкә арта бара, ике окладҡа тиклем. Офице орденынан айырмалы рәүештә һалдат наградаһы эмаль менән ялатылмай, 95-се көмөш пробаһынан эшләнә (хәҙерге 990-се проба). 1808 йылдың 15 июлендәге указға ярашлы Хәрби ордендың отличие билдәһе кавалерҙары тән язаларынан азат ителә. Отличие билдәһе бүләкләнеүсенән суд ҡарарына ярашлы һәм мотлаҡ рәүештә императорҙың белдереү ҡағыҙы алынғас ҡына тартып алына алған.