Луи_Пастер
Ебәк ҡарышлауыҡтарының ауырыуҙары
1865 йылда Жан-Батист Дюма Пастерға Францияның көнъяғындағы индустрияға ныҡ зыян килтерегән ебәк ҡарышлауыҡтарының ауырыуҙары менән шөғөлләнергә тәҡдим итә. кокон. Шәхси хәбәр яҙмаларында Пастер-химик үҙенә был мәсьәләнең ят һәм тикшеренеүҙәре өлкәһенән, шулай уҡ шәхси мәнфәғәтенән алыҫ булыуын билдәләй. Шуға ҡарамаҫтан, үҙ тикшеренеүҙәре өсөн аҡсаға мохтажлыҡ, шулай уҡ патриотик тойғолар кисереүе арҡаһында Пастер был мәсьәләне сисеү менән шөғөлләнергә ризалаша. Дөйөм алғанда, Франция ебәк индустрияһын ҡотҡарыу проекты өҫтөндә Луи Пастер биш йыл дауамында шөғөлләнә, уның студенттары һәм ҡатыны ебәк етештереү иҡтисадын, төрлө илдәрҙән алынған грена сифатын баһалау методтарын үҙләштереү һәм ҡарышлауыҡтарҙы үҫтереү алымдарын үҙләштереү менән булыша. Үҙ ризалығына яуап итеп, Пастер ебәк етештереүселәргә һәм Дюмаға үҙ шарттарын ҡуя: үҙенең студенттары араһынан ул ассистенттар ала, ә проекттың асылы, тикшеренеүҙәрҙең уңышһыҙлыҡҡа осрауы ихтималлылығынан, матбуғатта яҙылмаҫҡа тейеш була. Әгәр ҙә Франция XIX быуат башына тиклем донъяла ебәктең -ын етештергән булһа (йылына 26 000 тонна кокон), 1865 йылда был һан алты тапҡыр кәмегән, һәм эпидемия бөтө Европаны һәм я яҡын көнсығышты биләп алған була. Сир менән зарарланмаған гренаны бары тик Япониянан ғына һатып алырға мөмкин булған була, әммә эпидемия тынмай. Урындағы ваҡланған боросто хәтерләтеп, тәне ҡара таптар менән ҡапланған сирле ҡарышлауыҡтың ауырыуын «» (pébrine) — тип атайҙар. Пастерҙың тикшеренеү төркөмдәре Ж.-Б Дюманың тыуған ере Алеста төпләнә: унда йорт биләйҙәр һәм ебәкселекте практик өйрәнеүгә тотоналар. Тикшеренеүселәр эштәрен бары тик ғалимдың атаһы һәм кесе ҡыҙҙары Камилла вафат булғанда һәм Эколь Нормалдә имтихандар үткәрелгәндә генә туҡтатып торалар. Әммә 1865-1866 йылдарҙың ҡышында һәм 1869 йылға тиклем Пастер бер нисә ай дауамында стационарҙа тикшеренеүҙәрен үткәрә. . Пастерҙың провинциялағы тормошо Париждағы лабораториялағы эш режимынан бик аҙ айырыла: ул тырышып эшләй, ассистенттарына аныҡ тәҡдимдәр бирә, әммә бер ҡасан да тикшеренеү маҡсаттарын йәки гипотезахын аңлатмай (ассистенттары хатта даими «угадайка»ға уйнағандар). 1866 йыл миҙгел ваҡытында Пастер үҙе менән ҡатыны Мариҙы һәм 7 йәшлек ҡыҙ Мари-Луизаны ала. Ҡарышлауыҡтарҙың эпидемияһының барлыҡҡа килеүенең ике төр сир арҡаһында булыуын аңлау өсөн уға өс йыл ваҡыт — 1865-1867 йылдар - кәрәк була. Пебрина менән ауырыған ҡарышлауыҡтар тәндәре туҡымаларында ниндәйҙер ялтырауыҡ тәндәр табыла, ә һау ҡарышлауыҡтарҙа ундай тәндәр булмаған була[Прим. 7]. Икенсе ауырыу (flacherie )исемен ала, уны барлыҡҡа килтереүселәр стрептококтар була, тап шулар ҡарышлауыҡтарҙы хәлһеҙләтә һәм тышҡы ҡатламын бәлтерәтә. Ҡарышлауыҡтарҙың һәләк булыуының төп сәбәпсеһе пебрина булғанын асыҡлағас, Пастерүҙенең тикшеренеүҙәге төп көстәрен тап пебринаға йүнәлтә. Пебринаны  саңында табалар, был саң сирле ҡарышлауыҡтарҙың ебәк ағасы япрағындағы буҡтары менән тарала һәм сәләмәт ҡарышлауыҡтарға йоға. Шулай уҡ микроскоп аша ҡарап, сир тыуҙырыусыларҙы гренала һәм ҡарышлауыҡта түгел, ә өлкән күбәләктәрҙең кәүҙәләрендә табалар. Пастерҙың ысулы ошонан тора: таҙа туҡыма киҫәгенә ебәк күбәләген беркетәләр һәм уның күкәйҙәрен (гренаны) һалалар). Күбәләк кәүҙәһен артабан килелә онтайҙар һәм әҙер препаратты микроскоп аша ҡарайҙар. Зарарлы тәндәрҙе туҡымаларында тотмаған күбәләктәр һалған күкәйҙәр-греналар ғына сифатлы тип табыла. Микроскопик тикшереүҙәр пебрина эпизоотияһын юҡ итергә мөмкинлек бирә. Ҙур дымлылыҡ һәм антисанитария булған урындар червоводняларҙа флашерия сирен барлыҡҡа килтерә, өҫтәүенә, уны таратыуҙа ҙур ролде ебәк ағастарының еүеш япраҡтарындағы ферменттар төп ролде уйнай.