cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ольховей-Вож
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Сентега
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кострома йылғаһы Исады һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ольховей-Вож
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Унь
Унь (Еловый Унь) — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Дикая Утка йылғаһының һул ярына тамағынан 3,8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Төньяҡ Пильва
Төньяҡ Пильва — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Пильва йылғаһының һул ярына тамағынан 214 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 42 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Хитка
Хитка — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Песочня йылғаһының уң ярына тамағынан 32 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга Үрге Волга бейшлотынан Зубцов ҡалаһына тиклем, Вазуза йылғаһы башынан Вазуза һыуһаҡлағысына тиклем индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Остингерслебен
Остингерслебен (Ostingersleben) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна. 2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 269 кеше йәшәй. Майҙаны — 7,46 км2. Диңгеҙ кимәленән 143 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39343 һәм автомобиль коды — BK.
Кокшага ( Кокшага №3633 ҡушылдығы)
Кокшага  — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кокшага №3633 йылғаһының һул ярына тамағынан 15 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Өфө тимер юл институты
Өфө тимер юл институты – Һамар дәүләт тимер юл университеты филиалы.
Тарих
1958 йылда Өфөлә имер юл системаһында эшләгән, производствонан айырылмай уҡыған студенттарға ярҙам итеү өсөн Куйбышев транспорт инженерҙары институтының уҡытыу һәм консультациялар биреү пункты ойошторола.
Өфө тимер юл институты бөгөн:
1959 йылғы РСФСР юл хужалығы министрлығы ҡарары нигеҙендә Өфөлә  юлдарҙы контролдә тотоу һәм яңы тимер юлдар һалыу буйынса урта звено белгестәрен әҙерләү  техникумы булдырыла. 1963 йылдан яңы уҡыу йүнәлештәре, ситтән тороп уҡыу бүеге асыла. Техникумды тамамлағандар илдең төрлө тимер юл юғары уҡыу йорттарында,башлыса Куйбышев тимер юл транспорты институтында уҡыуын дауам итә. Өфө уҡытыу һәм консультациялар пункты (филиал) 1998 йылда М.Т.Елизаров исемендәге Һамар тимер юл транспорты инженерҙары институты ректоры  бойороғо ( №172  03.06.1998 й.) нигеҙендә  институт итеп үҙгәртелә.
Өфө тимер юл институты тимер юл һәм башҡа өлкәләр өсөн инженерҙар әҙерләй, тимер юл белгестәрен әҙерләү һәм ҡайтанан әҙерләү, уларҙың квалификацияһын үҫтереү кеүек эмәкәрлек алып бара.
В филиале осуществляется подготовка специалистов по программам высшего и среднего профессионального образования по очной и заочной формам обучения (на бюджетной и коммерческой основе) Институтта көндөҙгө һәм ситтән тороп уҡыу бүлегендә  юғары һәм урта профессиональ белем биреү программалары буйынса белгесәтрә әҙерәләү ойошторолған (бюджет һәм коммерция нигеҙендә).
Институтта түбәндәге белгестәр әҙерләнә :
Институтта уҡыу-уҡытыу процессын ойоштороуға кәрәкле бөтә уҡыу әсбаптары, лабораториялар һәм спорт базаһы, мультеимедиа саралар бар. Һамар ДТЮУ-ның уҡытыу-методик ресурстарын, алыҫтан тороп уҡыу порталын ҡулланып була. Программалар системалары,уҡытыу- методик материалдар китапханала электрон рәүештә һаҡлана.
Студенттар практиканы «Рәсәй тимер юлдары» ААЙ предприятиеларында үтә.
Директоры –Захаров Владимир Юрьевич.
Һамар ДТЮУ-ның Өфө институты адресы-Өфө, Ухтомский урамы,33.
Нгубы-Яха
Нгубы-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Яхады-Яха йылғаһының һул ярына тамағынан 155 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 56 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь мороно бассейнынан көнбайыштағы йылғалар. Бәләкәй йылға бассейны — Объ, Төньяҡ сосьва ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Обь, Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урындан түбәнерәк.
Ай-Хар-Юган
Ай-Хар-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ун-Хар-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 1 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Гладигау
Гладигау (Gladigau) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна. 2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 369 кеше йәшәй. Майҙаны — 15,5 км2. Диңгеҙ кимәленән 27 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39606 һәм автомобиль коды — SDL.
Серахта
Серахта — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кострома йылғаһының уң ярына тамағынан 318 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кострома йылғаһы Исады һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Төньяҡ Пура
Төньяҡ Пура — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кама йылғаһының һул ярына тамағынан 1580 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Комужа
Комужа — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ярань йылғаһының уң ярына тамағынан 50 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Козятын районы
Козятын районы (Козятинський район) — Винница өлкәһендәге район. Район үҙәге — Козятын ҡалаһы.
Урма (Сылва ҡушылдығы)
Урма (Уң Урма) — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сылва йылғаһының уң ярына тамағынан 362 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Хмелевочка
Хмелевочка — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пырошня йылғаһының уң ярына тамағынан 44 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга Үрге Волга бейшлотынан Зубцов ҡалаһына тиклем, Вазуза йылғаһы башынан Вазуза һыуһаҡлағысына тиклем индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ай-Хора-Юган
Ай-Хора-Юган — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Хора-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Отовась-Вож
Отовась-Вож — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Уль-Вож йылғаһының уң ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Төньяҡ Кым
Төньяҡ Кым — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кым йылғаһының уң ярына тамағынан 63 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Каплись
Каплись — Рәсәй йылғаһы. Тамбов өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Ленгас йылғаһының һул ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Усекай
Усекай (Оло Усекай) — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Аспа йылғаһының һул ярына тамағынан 32 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Коньга (Немда ҡушылдығы)
Коньга  — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Немда йылғаһының һул ярына тамағынан 63 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вятка йылғаһы Котельнич ҡалаһынан Аркуль ҡала тибындағы ҡасаба һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вятка, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Хайденау (Саксония)
Хайденау (Саксония) (Heidenau) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 16431 кеше йәшәй. Майҙаны — 11 км2. Диңгеҙ кимәленән 113 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 01801–01809 һәм автомобиль коды PIR.
Фридерсдорф (Мульде)
Фридерсдорф (Мульде) (Friedersdorf (Mulde)) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна. 2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1959 кеше йәшәй. Майҙаны — 4,38 км2. Диңгеҙ кимәленән 86 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6749 һәм автомобиль коды — ABI.
Ҡотос
Ҡотос (Ҡотош; Кутучево) — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһенең Александровка районындағы ауыл. Зеленая Роща ауыл биләмәһе составына инә.
Географик урынлашыуы
Туҡ йылғаһы буйында урынлашҡан.
Тарихы
Тәүге тапҡыр 1734 йылда телгә алына. Ырымбур губернаһы Ырымбур өйәҙе Йомран-Табын улусы ҡарамағында була. Башҡортостанда идара итеүҙең кантон системаһы осоронда 9-сы башҡорт кантонының 33-сө йортона керә.
Революциянан һуң Башҡортостан автономияһының (1919 йылдан Башҡортостан АССР-ының) Туҡ-Соран кантоны составына инә. 1923 йылдан республиканың Бәләбәй кантоны ҡарамағында була. ВЦИК ҡарарына ярашлы 1924 йылдың 21 октябрендә Ҡаҙаҡ АССР-ы составына бирелә. 1934 йылдан — Ырымбур өлкәһе составында.
Середенка
Середенка — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Векса йылғаһының һул ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кострома йылғаһы Исады һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Башҡортостан мосолмандары Диниә назараты
Башҡортостан мосолмандары Диниә назараты — мосолман дини ойошмаһы, Башҡортостан Республикаһында мосолман мәхәлләләренең бер өлөшөн берләштерә, уларҙың эшмәкәрлегенә етәкселек итә. 1917 йылда ойошторолған. Өфө ҡалаһында урынлашҡан.
Тарихы
1917 йылдың 8 декабренән 20 декабренә тиклем Ырымбурҙа үткән III Бөтә башҡорт съезында диндең дәүләттән айырылыуы һәм бөтөн диндәрҙең дә тиң хоҡуҡлығы тураһындағы 12-се һанлы постановление раҫланды. Унда «Башҡортостандың диниә назараты, автономлы булараҡ, үҙенең мөмкинлектәренән сығып, дини һәм дини-мәҙәни һәм ағартыу учреждениелары (мәктәптәр, мәҙрәсәләр, китапханалар һ.б.) асырға хоҡуҡлы, тип белдерелгән». Һәр кантонда ҡазыйҙар һайлана. 1924 йылда Мосолмандарҙың Диниә Назараты Автономиялы Башҡорт ССР-ы мосолмандарының үҙәк диниә назараты (ЦДУМ БАССР) тип атала башлай. 1926 йылда БАССР ЦДУМ ҡарамағында 700 яҡын мәсет, шул иҫәптән Татар АССР-ы Ар кантонына ҡараған 9 мосолман мәхәлләһе, ә 1935 йылда — 300 ҡараған.
1920—1930 йылдарҙа, СССР-ҙың башҡа райондарындағы кеүек, Башҡорт АССР-ында ла дин менән көрәш йәйелдерелгән. Был көрәш мәсеттәрҙе емереү, дини уҡыу йорттарын ябыу, динлеләр араһында яңы байрамдар һәм традициялар индереүҙән ғибарәт булған. Сағыштырыу өсөн: әгәр 1927 йылда 2414 мәсет булһа, 1934 йылда — 323, ә 1940 йылда республикала ни бары 12 мәсет ҡалған булған. Мосолман руханиҙарының бер өлөшө репрессияға дусар ителгән. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында ғына репрессиялар йомшарған.
1980 йылдарҙа республикала ябылған мәсеттәр яңынан тергеҙелә һәм яңылары төҙөлә, мосолман уҡыу йорттары асыла. 1990 йылда Өфөгә мосолмандар съезы саҡырыла. 1992 йылда Башҡортостан мосолмандары диниә назараты ойошторола.
Урынлашҡан ере
1923 йылға тиклем Стәрлетамаҡ ҡалаһында урынлаша. 1923-1928 йылдарҙа Өфө ҡалаһының Спасс урамы, 8-се һанлы йортта (хәҙерге Яңы Күпер урамы, Новомостовая ) эшмәкәрлек итә, артабан Ырымбур мосолмандар диниә йыйылышына ҡараған ике ағас йортта биләй.
1993-сө йылдың март айына тиклем Башҡортостан мосолмандары Диниә назараты Ижтимағи-сәйәси үҙәк бинаһында (Фрунзе урамы, хәҙерге ваҡытта Зәки Вәлиди урамы, 40-сы һанлы йорт), унан һуң Сочи урамы, 43-сө һанлы йортта урынлаша.
Хәҙерге ваҡытта Чернышевский урамы, 103-сө һанлы йортта эшмәкәрлек итә.
Середняя (йылға)
Середняя  — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Галичское күле (Вексы йылғаһы башы) ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кострома йылғаһы Исады һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ош-Вор
Ош-Вор — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Уса йылғаһының уң ярына тамағынан 423 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Төньяҡ Мый
Төньяҡ Мый — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Весляна йылғаһының һул ярына тамағынан 109 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Власта Павич
Власта Павич (Vlasta Pavić, 24 май 1957 йыл Загреб) — хорват сәйәсмәне, Хорватияның Социал-демократик партияһы ағзаһы, 2002—2005 йылдарҙа Загреб ҡалаһы мэры була.
Власта Павич 2002 йылдың 1 мартында Милан Бандич  (шулай уҡ СДП ағзаһы) ғауға менән бәйле отставкаға китергә мәжбүр булғандан һуң Загреб ҡалаһы башлығы итеп һайлана. Ул СДП идара итеүсе коалицияһы һәм либераль демократтар партияһы ағзаларының ҡала йыйылышы ярҙамында һайлана. Вазифаға инеп, Бандич башлаған проекттарҙы дауам итергә ниәтләй. Тиҙҙән һайлауҙарҙан һуң Милан Бандич хакимиәттең ике урынбаҫараның береһе итеп тәғәйенләнә. Павич мэр вазифаһында булған сағында ул Бандич менән килешә алмай. Ул уны шәхсән һайлауҙар ваҡытында боҙоуҙарҙа ғәйепләй.
2003 йылдың майында «Nacional» аҙналығы Павич кампанияһында дискредитациялау буйынса  Милан  Бандичтың уң оппозиция  менән бәйле булыуы тураһында хәбәр итә.
Ахырҙа көнәркәштәр Власта Павичтың алдағы һайлауҙарҙа үҙенең кандидатураһын ҡуймаясағы тураһында  килешә. Шуға ҡарамаҫтан, Бандич һайлауҙарҙы алдан үткәреүгә өлгәшә, ул 2005 йылдың 15 майында үтә.
Мөхәмәтдинов Шамил Ғәлиәхмәт улы
Мөхәмәтдинов Шамил Ғәлиәхмәт улы (2 ноябрь 1924 йыл — 28 февраль 2015 йыл) — хеҙмәт алдынғыһы. 1943—1974 йылдарҙа хәҙерге Һамар өлкәһенең Чапаевск ҡалаһындағы химия заводы бригадиры. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971).
Биографияһы
Шамил Ғәлиәхмәт улы Мөхәмәтдинов 1924 йылдың 2 ноябрендә Башҡорт АССР-ының хәҙерге Яңауыл районы Айбүләк ауылында тыуған. Тулы булмаған урта белем ала.
Хеҙмәт юлын 1940 йылда Яңауыл районының «Заготзерно» контораһында слесарь-сущильщик булып башлай. 1943 йылдан Куйбышев өлкәһенең Чапаевск ҡалаһындағы 102-се почта йәшниге заводында аппаратсы, өлкән аппаратсы, заправкалаусылар бригадиры булып эшләй. Һигеҙенсе биш йыллыҡта (1966—1970) социалистик ярышта юғары сифатлы сәнәғәт продукцияһы етештереү буйынса юғары күрһәткестәргә өлгәшә.
Биш йыллыҡ планы заданиеларын үтәүҙәге фиҙакәрлеге, алдынғы хеҙмәт ысулдарын индергәне, юғары производство күрһәткестәренә өлгәшкәне өсөн 1971 йылдың 20 апрелендә СССР Юғары Советы Президиумы Указы менән Ш. Г. Мөхәмәтдиновҡа «Социалистик Хеҙмәт Геройы» исеме бирелә.
1974 йылда пенсияға киткәнгә тиклем ул Куйбышев өлкәһенең Чапаевск ҡалаһында химик ашламалар заводына аппаратсы булып эшләй.
Шамил Ғәлиәхмәт улы Мөхәмәтдинов 2015 йылдың 28 февралендә Чапаевск ҡалаһында вафат була.
Ут (Сылва ҡушылдығы)
Ут — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сылва йылғаһының һул ярына тамағынан 187 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 43 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Шпилёва Прасковья Васильевна
Шпилёва Прасковья Васильевна (1913 йыл) — ауыл хужалығында совет производствоһы алдынғыһы. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1949).
Биографияһы
Прасковья Васильевна Шпилёва Томск губернаһында (хәҙерге Алтай край территорияһы) 1913 йылда тыуған.
Бала сағында П.В.Шпилёваның ғаиләһе Томск губернаһы Кольчугинский өйәҙенә күсеп килә. Тулы булмаған урта мәктәбен тамамлағандан һуң, СССР Халыҡ комитеттары совхоздарының урындағы «Заря» совхозында ауыл хужалығы эштәрендә эшләй башлай. Бөйөк Ватан һуғышы башланғандан һуң совхоздың бөтә эшселәре  ялһыҙ  айырым эш режимына күсә. Йәй Прасковья Васильевна сусҡасылыҡ фермаһы өсөн мал аҙығы әҙерләү өсөн ялан бригадында эшләй, ҡыш фермала сусҡа ҡараусы булып эшләй. Хеҙмәттә үҙен ышаныслы һәм яуаплы хеҙмәткәр итеп күрһәтә, һәр ваҡыт производство заданиеларын ваҡытында үтәй.
1946 йылдан Кемерово өлкәһе Титов районының  «Ударник» сусҡасылыҡ совхозының  малсылыҡ фермаһында эшләй. 1948 йыл башында совхоздың партойошмаһы, ВКП(б) Үҙәк Комитетының февраль  Пленумының «О мерах подъема сельского хозяйства в послевоенный период» ҡарарҙарын үтәп,  ун ялан звеноһын ойоштороу буйынса ҡарар ҡабул ителә, бер звеноны етәкләү П.В.Шпилёваға  ышанып тапшырыла.
1948 йыл йомғаҡтары буйынса П.В.Шпилёва етәкләгән звено 40 гектар майҙанда һәр гектарынан 30,2 центнер арыш уңышы ала.
СССР Юғары Советы Президиумының  1949 йылдың  25 февралендәге  Указы менән  «1948 йылда  арыштан  юғары уңыш алып ауыл хужалығы продукттарын совхоз тарафынан дәүләткә  тапшырыу буйынса  планды  үтәгәне һәм 1949 йылда яҙғы сәсеү ихтыяждарын орлоҡтар менән тулыһынса тәьмин  иткәне өсөн»  Шпилёва Прасковья Васильевнаға Ленин ордены менән «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы тапшырылып,  Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.
СССР Юғары Советы Президиумының 1950 йылдың 3 июлендәге  указы менән «1949 йыл йомғаҡтары буйынса хеҙмәт батырлығы өсөн» Шпилёва Прасковья Васильевна икенсе  Ленин ордены менән бүләкләнә.
Хаҡлы ялға сыҡҡансы совхозда эшләй. Кемерово өлкәһенең Промышленновский  районында йәшәй
Кашма
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Цна йылғаһы, Тамбов ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Чарльз Диккенс
Чарльз Диккенс (Ча́рльз Джон Ха́ффем Ди́ккенс, инглизсә — Charles John Huffam Dickens — 7 февраль 1812 — 9 июнь 1870) — инглиз яҙыусыһы, XIX быуаттың иң танылған прозаиктарының береһе, тере сағында уҡ киң билдәлелек яулай, хәҙерге ваҡытта донъя әҙәбиәте классигы булып һанала. Диккенс ижады реализмдың иң юғары сағылышы тип һаналһа ла, уның әҫәрҙәрендә сентименталь һәм әкиәткә нигеҙләнгән мотивтарҙы ла күрергә була. Яҙыусының иң билдәле романдары: «Пиквик клубы яҙмалары» («Посмертные записки Пиквикского клуба», «The Posthumous Papers of the Pickwick Club», 1837), «Оливер Твист мажаралары» («Приключения Оливера Твиста», «The Adventures of Oliver Twist», 1839), «Дэвид Копперфильд» («David Copperfield», 1850), «Оло өмөттәр» («Большие надежды», «Great Expectations», 1861), «Ике ҡала хаҡында повесть» («Повесть о двух городах», «A Tale of Two Cities», 1859).
Биографияһы
Чарльз Диккенс 1812 йылдың 7 февралендә Англияның Портсмут ҡалаһының Портси утрауында урынлашҡан Лендпорте биҫтәһендә Джон Диккенс (1785—1851) менән Элизабет Диккенс (ҡыҙ фамилияһы Барроу, 1789—1863) ғаиләһендә икенсе бала булып тыуған, артабан уның тағы ла алты кесе туғаны була.
Тикшеренеүселәр билдәләүенсә, Чарльздың ата-бабалары башҡаларҙан әллә ни билдәлелек менән айырылмаған. Олатаһы Уильям Диккенс ябай хеҙмәтсенән поместье дворецкийы булып үрләй. Уның ҡатыны Элизабет Болл шулай уҡ ябай хеҙмәтсе (горничная) була. Чарльздың 1785 йылда тыуған атаһы Джон Диккенс уларҙың ике улының кесеһе. Ул үҙ тырышлығы менән диңгеҙ казначействоһында чиновник вазифаһын ала. Буласаҡ яҙыусының әсәһе Элизабет Диккенс сығышы менән шулай уҡ ваҡ чиновниктар араһынан. Улар икеһе лә киң күңелле, шәфҡәтле һәм намыҫлы кеше булһалар ҙа, ғәмһеҙлектәре һәм вайымһыҙлыҡтары арҡаһында үҙҙәренең һигеҙ балаһына әллә ни бәхетле бала саҡ бирә алмай. Ғаилә башлығы үҙ хеҙмәтенә бәйле йыш күсеп йөрөргә мәжбүр була. Король флотының хәрби-диңгеҙ базаһы чиновнигы булараҡ, 1815 йылда ул Лондонға, ә 1817 йылда ҙур булмаған Чатем ҡалаһына күсерелә. Аҙаҡтан үҙе билдәләүенсә, Чарльздың иң бәхетле бала саҡ йылдары ошонда үтә. Ул баптист руханийы (пасторы) Уильям Жиль мәктәбендә уҡый, 1823 йылда Лондонға күсә. Алдағы йылдан аяҡ кейеме кремы (вакса) етештергән фабрикала эшләй. 1827 йылдың мартынаса Чарльз «Веллингтон—Хаус академияһы» (Wellington House Academy) исемле мәктәпкә уҡый һәм майҙан башлап киләһе йылдың ноябренә тиклем «Эллис и Блэкмор» адвокат контораһында, аҙнаһына 13 шиллинг аҡса алып, кесе хеҙмәткәр (клерк) вазифаһын башҡара. Был осорҙа театр һәм үҙешмәкәр спектаклдәр менән ныҡлап мауыға башлай.
1835 йылда үҙенең тәүге мөхәббәтен — банк директоры ҡыҙы Мария Биднеллды осрата. Һуңыраҡ уны ҡалдыра һәм Эллен Тернан менән осраша башлай, нәҡ уны үҙенең васыятнамәһенә индерә. Яҙыусы тормошондағы был ваҡиға нигеҙендә актёр һәм кинорежиссёр Рэйф Файнс 2013 йылда «Невидимая женщина» исемле мелодраматик нәфис фильм төшөрә.
Шәхси тормошо
1850-се йылдарҙа Диккенс дандың иң юғары нөктәһенә күтәрелә, бәхетле һәм яҙмышы бер бүләген дә йәлләмәгән кешегә — мәшһүр яҙыусыға, иғтибарҙы үҙенә йәлеп итеүсе, көслө йоғонто яһаусы һәм етеш тормошло шәхескә әйләнә.
Был осор Диккенсты журналист һәм яҙыусы Честертон һуңынан бик тапҡыр итеп түбәндәгесә һүрәтләй: "Диккенс урта буйлы була. Уның тәбиғи етеҙлеге һәм әллә ни олпат булмаған ҡиәфәте уны тирә-яҡтағыларға тәпәш, һәр хәлдә, ыҡсым кәүҙәле итеп күрһәтә. Йәш сағында уның хатта үҙ заманы өсөн ғәҙәти күренмәгән ҡуңыр сәстәре була, һуңыраҡ ул ҡара мыйыҡ һәм ҡыҫҡа һәм осло һаҡал ебәрә — был уны сит ил кешеһенә оҡшата." Йөҙөнөң һиҙелеп торған элекке төҫ ҡасҡанлығы, күҙҙәренең ялтырауы һәм асыҡлығы һаҡланып ҡала; «тағы ла актёрҙың хәрәкәтсән ауыҙын һәм уның ғәҙәти булмаған кейенеү ғәҙәтен әйтер инем». Был хаҡта Честертон шулай яҙа: "Ул бәрхәт куртка, ҡояш байышының бөтөнләй ысынға оҡшамаған төҫтәрен хәтерләткән һәм ниндәйҙер ғәҙәти булмаған жилеттар, аҡлығы менән күҙҙе киҫер, ул дәүерҙә бөтөнләй күренмәгән ап-аҡ эшләпәләр кейә. Ул шулай уҡ шаҡ ҡатырлыҡ халаттарға ла бик теләп төрөнөп ала; һөйләүҙәренсә, портреты өсөн дә ошолай кейенгән."
Ғаилә ағзаларының ихтыяждары уның килемдәренән артыҡ була. Алабарман, хатта богемасылыҡ тәбиғәте уға үҙ эштәрен тәртипкә килтерергә мөмкинлек бирмәй. Үҙенең аҡыллы һәм емешле башын кәрәгенән артыҡ ижади эш менән мәшғүл булыуға мәжбүр итеү менән бергә, башҡаларҙан ҡысҡырып тасуири уҡый белеүе менән һиҙелерлек айырылып торған Диккенс лекциялар һәм үҙенең романдарынан өҙөктәр уҡып арыу ғына гонорар алырға ынтыла. Күрәһең, был йәһәттән ул ысынлап та виртуоз оҫталыҡҡа эйә була, аҡса эшләйем тип үҙен әлһерәтеп бөтөрә, хәлһеҙ тигәндәй ҡала.
1836 йылдың 2 апрелендә Чарльз үҙенең дуҫы, журналист Джордж Хогарттың оло ҡыҙы Кэтрин Томсон Хогартҡа (19 май 1815 — 22 ноябрь 1879) өйләнә. Кэтрин тоғро ҡатын була һәм иренә 10 бала тыуҙыра: 7 малай — Чарльз Каллифорд Боз Диккенс-кесе (6 ғинуар 1837 — 20 июль 1896), Уолтер Саведж Ландор (8 февраль 1841 — 31 декабрь 1863), Фрэнсис Джеффри (15 ғинуар 1844 — 11 июнь 1886), Альфред Д'Орсей Теннисон (28 октябрь 1845 — 2 ғинуар 1912), Сидни Смит Галдиманд (18 апрель 1847 — 2 май 1872), Генри Филдинг (16 ғинуар 1849 - 21 декабрь 1933) һәм Эдвард Бульвер-Литтон (13 март 1852 – 23 ғинуар 1902); — өс ҡыҙ — Мэри (6 март 1838 — 23 июль 1896), Кэтрин Элизабет Макриди (29 октябрь 1839 — 9 май 1929) һәм Дора Энни (16 август 1850 — 14 апрель 1851). Әммә Диккенстың ғаилә тормошо бик уңышлы булмай. Ҡатыны менән араһы боҙолоуы, һүҙгә килешеү,уның туғандары менән ниндәйҙер ҡатмарлы һәм ауыр мөнәсәбәттәр, сирләшкә балалары өсөн хафаланыу арҡаһында Диккенс өсөн ғаиләһе даими хәстәр-мәшәҡәткә һәм ғазап-михнәткә әйләнә. 1857 йылда Чарльз 18 йәшлек актёр Эллен Тернанды осрата һәм бер күреүҙән уға ғашиҡ була. Уның өсөн ваҡытлыса файҙаланыуға фатир алып, күп йылдар һөйгәненә барып йөрөй. Уларҙың мөхәббәт бәйләнеше яҙыусының вафатына тиклем дауам итә. Эллен Тернан башҡаса сәхнәгә сыҡмай. «Невидимая женщина» исемле нәфис фильм ошо ике ғашиҡтың матур мөнәсәбәттәренә арналған да инде («Невидимая женщина», Великобритания, 2013, режиссёр Рэйф Файнс).
Сивоза (Куза ҡушылдығы)
Сивоза  — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Куза йылғаһының уң ярына тамағынан 17 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кострома йылғаһы Исады һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Нгумпэнга-Яха
Нгумпэнга-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Тирвы-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 80 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Ай-Юган (Куноват ҡушылдығы)
Ай-Юган  — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Куноват йылғаһының уң ярына тамағынан 193 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 48 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Төньяҡ Неополь
Төньяҡ Неополь — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Неополь йылғаһының һул ярына тамағынан 31 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы башынан Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Якшина (Дедуша ҡушылдығы)
Якшина  — Рәсәйҙәге йылға. Тверь өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Дедуша йылғаһының уң ярына тамағынан 13 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга Үрге Волга бейшлотынан Зубцов ҡалаһына тиклем, Вазуза йылғаһы башынан Вазуза һыуһаҡлағысына тиклем индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Кәшәләкбаш
Кәшәләкбаш (Кашалакбаш) — Башҡортостандың Ишембай районындағы утар. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 58 кеше. Байғужа ауыл Советы составына инә. Почта индексы — 453223, ОКАТО коды — 80231815005.
Тарихы
Кәшәлә-Баш атамаһы Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы» Законында ҡулланыла (Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай — 16.12. 2004 ҡабул итә).
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Географик урыны
Кәшәләк йылғаһы буйында урынлашҡан. Кәшәләк йылғаһының башы.
Кәшәләкбаштан алыҫ булмаған иң яҡын тораҡ пункттар:
Аникеевский 2 км Ишембай районы
Биксән 5 км Ишембай районы
Кинйәбулат 5 км Ишембай районы
Үрге Этҡол 6 км Ишембай районы
Аҙнай 6 км Ишембай районы
Яңы Татьяновка 6 км Ишембай районы
Әптек 7 км Ишембай районы
Хажы 7 км Ишембай районы
Ҡыҙыл-Йондоҙ 7 км Ишембай районы
Байғужа 7 км Ишембай районы
Һайран 8 км Ишембай районы
Татьяновка 9 км Ишембай районы
Бәләкәй Байыҡ 10 км Ишембай районы
Арлар 10 км Ишембай районы
Сәлих 10 км Ишембай районы
Ураҙбай 11 км Ишембай районы
Яңы Ивановка 11 км Ишембай районы
Осиповка 12 км Ишембай районы
Урамдары
Урам исеме :
Гизериц
Гизериц (Gieseritz) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна. 2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 158 кеше йәшәй. Майҙаны — 13,45 км2. Диңгеҙ кимәленән 36 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 29413 һәм автомобиль коды — SAW.
Яңы Британия
Яңы Британия (New Britain, элеккесә Neupommern) — Папуа — Яңы Гвинея составындағы утрау. Бисмарк архипелагының иң ҙур утрауы булып тора, 1885 йылға ҡәҙәр ул Яңы Британия архипелагы тип атала.
Географияһы
Утрауҙың майҙаны 35 144,6 км² тәшкил итә, бында яҡынса 500 мең кеше (2011) йәшәй. Уның оҙонлоғо 600 км, ә максималь киңлеге — 80 км. 1966 йылдан Яңы Британия ике административ берәмеккә — Көнсығыш Яңы Британия һәм Көнбайыш Яңы Британия провинцияларына бүленә. Көнсығыш провинцияһы майҙаны буйынса көнбайыштыҡынан бәләкәйерәк, әммә уны халыҡ иҫәбе һәм әһәмиәтлелеге буйынса үтә.
Көнбайыш Яңы Британия провинцияһының административ үҙәге Кимбе ҡалаһында урынлашҡан. Көнсығыш Яңы Британия провинцияһының административ үҙәге 1994 йылда Тавурвур вулканы атылғанға тиклем Рабаул ҡалаһы була, уның халҡының күпселеге Кокопо ҡалаһына күсенә, һуңыраҡ Кокопо провинцияның үҙәге булып китә.
Утрау буйлап тарлауыҡтар менән йырғыланған тау массивы һуҙылған, Синевит вулканы (2438 м) уның иң бейек нөктәһе булып тора. Утрауҙың төп өлөшө тропик урмандар менән ҡапланған.
Дампир боғаҙы Яңы Британияны Умбои утрауынан, Изге Георгий боғаҙы — Яңы Ирландия утрауынан айыра.
Тарихы
Яңы Британия тик 1700 йылда британия диңгеҙеһе Уильям Дампир тарафынан асыла. 1885 йылдан 1899 йылға ҡәҙәр утрау Германия Яңы Гвинея Компанияһы биләмәһе була һәм Яңы Померания (Neupommern) тип атала. 1899 йылдан 1914 йылға тиклем утрау Германия Яңы Гвинеяһы колонияһының бер өлөшө булып тора. Был дәүерҙә утрауҙа мамыҡ үҫтереү үҫешә. 1914 йылда Яңы Британияны Австралия ғәскәрҙәре баҫып ала һәм Беренсе донъя һуғышы тамамланғас Австралия утрау менән идара итеүгә Милләттәр Лигаһынан мандат ала.
Икенсе донъя һуғышы осоронда 1942 йылда утрау Рабаул өсөн алышты еңгән Япония империяһы ғәскәрҙәре тарафынан оккупациялана. Америкалылар утрауҙың төньяҡ-көнбайыш өлөшөн һәм көньяҡ-көнбайышта Меркус моронон яулап алалар. Шуға ҡарамаҫтан Рабаул ҡалаһын һуғыш тамамланғанға ҡәҙәр яулап ала алмайҙар, һәм тик Япония дөйөм капитуляция тураһындағы акт ҡабул иткәндән һуң ғына утрау америкалыларға бирелә.
Халҡы
Папуастар Яңы Британияның иң боронғо этник төркөмө булып тора. Артабан утрауға Меланезия кешеләре килеп урынлаша. Толаи халҡы иң ҙур этник төркөмө булып тора. Утрауҙа шулай уҡ байнинг, киленге, сулка һәм лакалаи халыҡтары йәшәй.
Еҙем
Еҙем — йылға, Ағиҙел йылғаһының уң ҡушылдығы.
Елмәрҙәк һырты ның көнсығыш битләүендә башлана. Белорет районы буйлап төньяҡ-көнсығыштан көньяҡ-көнбайышҡа, Егәҙе йылғаһы ның тамағынан төньяҡ-көнбайышҡа табан Белорет, Ғафури һәм Архангел райондары буйлап ағып, Ағиҙел йылғаһына (тамағынан 585 км алыҫлыҡта) ҡоя. Оҙонлоғо 215 км, бассейн майҙаны 3280 км², дөйөм түбәнәйеүе 607 м. Башлыса ҡар һыуҙары менән туйына. Йыллыҡ аҡманың 65—85 %‑ы — яҙғы (апрель—май), 10—15 %‑ы — йәйге-көҙгө (июнь—октябрь), 5—10 %‑ы ҡышҡы (ноябрь—март) осорҙарға тура килә. Тамағында уртаса йыллыҡ һыу сығымы — 38,7 м³/с.
Бассейнының рельефы тәпәш таулы, биләмәһе бик күп ҡушылдыҡ үҙәндәре менән йырғыланған. Бассейны әүжән свитаһы, елмәрҙәк свитаһы тау тоҡомдарынан, вендтың әшә серияһынан ғибәрәт. Карст үҫешкән. Ландшафтары башлыса урман һоро тупрағында һәм кәҫле көлһыу тупраҡта үҫкән киң япраҡлы урмандарҙан тора. Бассейнының 84 %‑ын — урман, 1 %‑ын һаҙлыҡ тәшкил итә. Ҡушылдыҡтары: уң — Манайлы, Оло Рәүәт һ. б., һул — Егәҙе, Оло Шешәнәк һәм Бәләкәй Шешәнәк, Таҡаты, Мәндем һ. б.
Косина (Кишкиль ҡушылдығы)
Косина  — Рәсәйҙәге йылға. Киров өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе, Марий Эл Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кишкиль йылғаһының һул ярына тамағынан 36 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Уяс
Уяс — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ирень йылғаһының һул ярына тамағынан 182 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 27 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Ай-Юган (Логась-Юган ҡушылдығы)
Ай-Юган  — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Логась-Юган йылғаһының уң ярына тамағынан 123 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 35 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Төньяҡ Сосьва йылғаһы ҡушылған урынған Салехард ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Төньяҡ Сосьва тамағынан түбән, йылға бассейны — (Түбәнге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Нойенхофе
Нойенхофе (Neuenhofe) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна. 2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 774 кеше йәшәй. Майҙаны — 14,97 км2. Диңгеҙ кимәленән 74 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39345 һәм автомобиль коды — BK.
Кермись
Кермись — Рәсәй йылғаһы. Тамбов өлкәһе,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Выша йылғаһының һул ярына тамағынан 23 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 55 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Ока һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Цна йылғаһы, Тамбов ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Мокша, йылға бассейны — Ока.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Ошшор
Ошшор — Рәсәй йылғаһы. Коми Республикаһы, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Колва йылғаһының һул ярына тамағынан 303 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 29 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Уса йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Уса, йылға бассейны — Печора.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Төньяҡ Чус
Төньяҡ Чус — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Киров өлкәһе, Удмурт Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Чус йылғаһының уң ярына тамағынан 49 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Сивоза (Шарна кушылдығы)
Сивоза  — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Вологда өлкәһе, Ярославль өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шарна йылғаһының уң ярына тамағынан 15 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кострома йылғаһы Исады һыу үлсәү посына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ай-Юган (йылға)
Ай-Юган  — Рәсәйҙәге йылға. Ямал-Ненец АО, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сухой Полуй йылғаһының уң ярына тамағынан 36 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Кузнецов (Ишембай районы)
Кузнецов (Кузнецовский) — Башҡортостандың Ишембай районындағы утар. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 98 кеше. Почта индексы — 453228, ОКАТО коды — 80231825002. Верхотор ауыл Советы составына инә.
Ишембай районы гербы
Ишембай районы гербы — Башҡортостан Республикаһы Ишембай районы символы. Авторы Рафаэль Ҡадиров.
Кузнецов (Ишембай районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Ишембай районы гербы
Гербтың тасуирламаһы
Йәшел яландың сите, тышҡа табан бөгөлөп, ике сусаҡлы, көмөш менән ҡапланған тау түбәһен барлыҡҡа килтерә — осоп барған көмөш, ҡара-ҡыҙыл суҡышлы, осҡор күҙле ыласын, түбәндәрәк башҡорт орнаменты стилендә эшләнгән алтын ҡулса менән уратылған ҡара түңәрәк уртаһында Юрматы ырыуының алтын тамғаһы янып тора.
Кузнецов (Ишембай районы)
Географик урыны
Ауыл эргәһенән, ауылдан алыҫ түгел Тор йылғаһына ҡойоусы Торғаҫ йылғаһы ағып үтә.