cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ай-Еккан-Еган
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Таганрог Павел сиркәүе (Матвей Ҡурғаны)
Адресы: Рәсәй, 346970, Ростов өлкәһе, Матвей Ҡурғаны районы, Матвей Ҡурғаны ҡасабаһы, Баҡса урамы, 2-се йорт, В ҡоролмаһы.
Тарих
1999 йылда Матвей Ҡурғаны ауылы кешеләре Ростов архиепискобы Пантелеимонға (Долганов) мәхәллә ойоштороу тураһында йыйылыш үткәреүҙе һорап мөрәжәғәт иткәндәр. Фатиха алынғас, шул уҡ йылда Матвей Ҡурғаны округы протоиерейы Николай Чернявский ауылда мәхәллә ойоштороу тураһында йыйылыш үткәргән.
Мәхәлләнең ҡурсалаусыһы итеп Урыҫ Православие Сиркәүенең Таганрог данлыҡлы дәрүише Павел тәғәйенләнгән. Ул ваҡытта ғибәҙәт ҡылыуҙар, башҡа буш йорт булмағанлыҡтан, элекке йәйге кинотеатр бинаһында үткәрелгән. Кинотеатрҙы табыныу йорто итеп йыһазлағандар.
2003 йылда Матвей Ҡурғаны, Куйбышев, Неклинов райондар ветеран ойошмалары һәм Матвей Ҡурғаны аймағы казактары берләшеү йыйылышы үткәреп, иҫтәлекле сиркәү төҙөү мәсәьәләләре менән булышасаҡ инициатив төркөмдө ойошторғандар. Шул уҡ йылда сиркәүҙең проекты эшләнгән һәм сиркәү Дәүләт ведомствоһынан тыш экспертиза үткән. Йортто төҙөү 2003 йылда башланған.
Төҙөлөш эштәре ауыл халҡы, эшҡыуарҙар, күрше райондар, Дондағы Ростов өлкәһе ҡалалары һәм Таганрог ҡалаһы кешеләренең тырышлығы менән төҙөлгән. Сиркәү оҙаҡ төҙөлгән. Төҙөлөш барышында сиркәүгә газ индерелгән, ҡорамдың цоколь ҡаты төҙөлгән. 2011 йылда стеналары матурлап һүрәттәр менән биҙәлгән, һыу ағыҙыу системаһы эшләнгән. 2015 йылдың 1 майында йорт өҫтөнә көмбәҙ һәм тәреләр баҫтырғандар.
Ростовтың яңы митрополиты Меркурий (Иванов) сиркәү стенаһына һуғышта һәләк булғандарҙың исеме яҙылған таҡта таш ҡуйырға үҙ фатихаһын биргән. Сиркәү территорияһында һуғышта һәләк булған яугирҙәрҙең һөйәк ҡалдыҡтарын күмергә бәләкәй сиркәү-кәшәнә төҙөргә ҡушҡан, сөнки йыл һайын Ростов өлкәһендәге ялан һәм баҫыуҙарында эҙләүселәр отрядтары 300—500 яугирҙәрҙең һөйәктәрен ерҙән ҡаҙып сығаралар.
2016 йылдың 14 февралендә Ростов митрополиты Меркурий сиркәүҙе Таганрог дәрүише Павел хөрмәтенә изгеләндергән.
Дин әһелдәре
Иерей Сергий Леонидович Митасов, иерей Николай Викторович Гуров.
Изге әйберҙәр
Таганрог Павелдың һөйәктәренең өлөшө һәм иконаһы.
Игедь
Игедь — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Мет йылғаһының һул ярына тамағынан 39 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Из-Ёль
Из-Ёль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Маджа йылғаһының уң ярына тамағынан 53 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 39 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Байков Андрей Матвеевич
Андрей Матвеевич Байков (1831—1889) — XIX быуаттың икенсе яртыһында Дондағы Ростов ҡалаһы башлығы.
Был осорҙа Ростовта тротуарҙар һалына, беренсе урам фонарҙары ҡуйыла, йәмәғәт транспорты эшләй башлай, ҡарт-ҡоролар (ғәриптәр) йорто, гәзит, үҙ-ара кредит ойошмаһы, биржа булдырыла. Янғын һүндереүсе команда, яр буйы урамдары һәм баҡсалар барлыҡҡа килә. Тап Байков ҡала һыу каналын төҙөүҙе башлап ебәрә Ҡалала тәүлегенә 100 мең биҙрәлек эҫе һыу менән тәьмин итеү булдыра.
Биографияһы
1831 йылда Харьковта тыуа. Сығышы менән Петербург дворяндарынан, Харьковтағы математика профессоры улы, хоҡуҡ фәне училищеһын иң яҡшы уҡып тамамлаусы. Дон баш ҡалаһы менән 14 йыл дауамында (1862 йылдан 1869 йылға тиклем һәм 1884 йылдан 1889 йылға тиклем) етәкселек итә.
1871 йылдың мартынан алып артабанғы ун йылды Байков Кавказда үткәрә. Минерал Һыуҙарҙы ҡуртымға ала. Байков Кавказда үткәргән йылдарында Ессентуки ҡалаһында европа кимәлендәге ҡунаҡхана (Байковтың милке) төҙөй һәм шешәләргә минераль һыу тултырып һатыуҙы ойоштора. Байков Владикавказ округы буйынса почетлы мировой судья булып китә. Уның хеҙмәттәрен дәүләт бүләктәре менән баһалайҙар.
1884 йылда Байков яңынан Ростов ҡалаһы башлығы була. 1889 йылда, инде ҡаты ауырыу хәлдә, ул Мерано ҡалаһына дауаланырға китә. Әммә сит ерҙә ул бер ай ҙа йәшәй алмай. 1889 йылдың 18 сентябрендә Андрей Матвеевич Байков вафат була. Дондағы Ростовта ерләнә. Хәҙерге ваҡытта ҡала башлығының ҡәбере урынында спорт Һарайы урынлашҡан. Андрей Матвеевич ысынлап та булған берҙән бер һаҡланып ҡалған бина, ҡала думаһы ултырыштары бинаһы — Үҙәк баҙарҙағы Максимов йорто. Байков генерал ҡыҙы Колодкина Прасковья Яковлевнаға өйләнә, уларҙың Ольга исемле ҡыҙҙары була.
«Асыҡ йөрәктәр» фонды
«Асыҡ йөрәктәр» балаларға ярҙам итеү фонды — Рәсәй супермоделе, актёр һәм филантроп Наталья Водянованың коммерцияға ҡарамаған хәйриә ойошмаһы. 2004 йылда эшләй башлаған. Уның маҡсаты — Рәсәйҙәге һәм сит илдәрҙәге балаларға ярҙам итеү. Фонд эшмәкәрлегенең төп йөкмәткеһе: баланы яратыусы ғаилә һәм уның ҡәҙимге үҫешенә булышлыҡ итеүсе хәүеф-хәтәрһеҙ уйын урыны йөҙөндә һәр сабыйҙың бар яҡтан етеш һәм бәхетле бала сағы өсөн тәүшарттар тыуҙырыу.
Хәйриә фонды эшмәкәрлеге
«Асыҡ йөрәктәр» балаларға ярҙам итеү фонды Рәсәй Федерацияһында, Бөйөк Британияла һәм Америка Ҡушма Штаттарында теркәлгән.
Мәғәнәүи уйын
Хәйриә фондының пландарына ярашлы, бөтә Рәсәй буйынса, шул иҫәптән балалар дауаханалары, интернаттар, балалар йорттары һәм реабилитация үҙәктәре биләмәләрендә 500 уйын паркы һәм майҙансығы төҙөү. 2013 йылда Түбәнге Новгород ҡалаһында 100-се уйын майҙансығы асылды.
«Һәр бала ғаиләгә лайыҡ» программаһы
2011 йылда фондтың «Һәр бала ғаиләгә лайыҡ» исемле яңы программаһы эшләй башланы. Ул үҫешендә айырымлыҡтары булған балаларҙан баш тартыу осраҡтарын кәметеүгә йүнәлтелгән. Был программаның булдырылыуы күп йәһәттән Наталья Водянованың шәхси тәжрибәһе менән бәйле. Программаны тормошҡа ашырыу барышында хәйриә фонды балалар үҫеше өлкәһендәге белгестәр өсөн һәр йыл һайын «Һәр бала ғаиләгә лайыҡ» тигән исем аҫтында халыҡ-ара форум үткәрә. Был сараның тәүгеһе 2012 йылдың 15-17 октябрендә Мәскәүҙә уҙғарылды.
Изъ-Я-Ёль
Изъ-Я-Ёль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Угдым-Ю йылғаһының уң ярына тамағынан 90 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.
Корея боғаҙы
Корея боғаҙы — Корея ярымутрауы һәм Япон архипелагының Ики, Кюсю утрауҙары һәм Хонсю утрауының көньяҡ-көнбайыш осо араһындағы боғаҙ.
Изъ-Я-Ёль
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Корея боғаҙы
Корея боғаҙы Япон һәм Көнсығыш Ҡытай диңгеҙҙәрен тоташтыра. Боғаҙҙың оҙонлоғо — 324 км, иң кесе киңлеге — 180 км, фарватерҙа иң кесе тәрәнлеге — 73 м. Цусима утрауҙары Корея боғаҙын Көнсығыш (Цусима боғаҙы) һәм Көнбайыш үткелдәргә бүлә.
Боғаҙ атамаһы
Төбәктең төрлө илдәрендә боғаҙ һәм уның үткәлдәре төрлөсә атала.
Нострадамус
Мишель де Нострдам (Michel de Nostredame), шулай уҡ Нострадамус исеме менән танылған (14 декабрь, 1503 — 2 июль, 1566) — француз астрологы, табип, фармацевт ,алхимик һәм атаҡлы күрәҙәсе.
Сығышы
Мишель де Нотрдам, 1503 йылдың 14 декабрендә Сен-Реми-де-Прованс ҡалаһында се-фард йәһүдтәре ғаиләһендә тыуа. Уның бала сағы әсәһе яғынан олатаһы менән үтә. Ул уға латын, грек, йәһүд, математика һәм астрология фәндәре буйынса белем бирә. Әммә олатаһы тураһында 1504 йылдарҙан һуң. бер ниндәй ҙә мәғлүмәттәр һаҡланмаған.
Табип карьераһы
1518 йылда 14 йәшлек Мишель де Нострдамды Авиньон университетына уҡырға ебәрәләр. Бында ул тривиум — грамматик, риторик һәм логик, ә һуңыраҡ квадрум — геометрия, арифметика, музыка һәм астрология фәндәрен уҡый. 1519 йылда ҡалала чума ауырыуы тарала. Мишель, табип булып уҡып, был ауырыуға ҡаршы дауалау ысулын табырға ҡарар итә. Ләкин хыялы тормошҡа ашмай.
Ә унан һигеҙ йыл буйы,үҙе әйтеүенсә, бер туҡтауһыҙ сәйәхәт итеп, .юғары медицина фәндәренә ҡағышлы булған үҫемлектәрҙең һәм башҡа ябай мәтдәләрҙең сығышын һәм барлыҡҡа килеүен өйрәнеп — кулинар-косметика китапсығын туплай. Артабан буласаҡ күрәҙәсенең рәсми биографияһы Татарстанда 1529 йылдарҙа дауам итә. Ул бында Монпелье университетының медицина факультетына уҡырға инә. Тик күп тә үтмәй уҡытыусыларҙы ҡырҡа тәҡитләү һәм тыйылған фармацевтика менән шөғөлләнеү арҡаһында университеттан саҡ ҡыуылмай ҡала. Әммә ғауға яйға һалына һәм 1534 йылда Мишель докторлыҡ дәрәжәһен яҡлай. Шул ваҡыттан алып уның фамилияһы «Nostradamus».тип латин телендә яҙыла башлай. 1534 йылда ул тағы илдәр буйлап гиҙә. Сәйәхәт барышында ғалим Жюлем Сезар Скалигер менән таныша. Уның тәҡдиме буйынса 1536 йылда Нострадамус Аженда төпләнеп ҡала. Бер аҙҙан уның тормошонда ҡара һыҙат башлана. 1537 йылда чума ауырыуынан хатыны һәм балалары үлә. 1538 йылда Инквизиция унан һорау ала башлай, имеш Дева Мария статуяһы тураһында насар һүҙҙәр әйткән. Шул уҡ йылды Скалигер менән билдәһеҙ сәбәптәр арҡаһында бик ныҡ талаша. Нострадамус Ажендан күсеп китә. Һуңынан ул Скалигерҙан йәһүдтәрҙе күрә алмау тураһындағы бер нисә эпиграмма ала, йәнәһе Нострадамус йәшерен рәүештә уларҙы яҡлау менән шөғөлләнә. Әммә кесе улына Нострадамус Сезар тип исем ҡуша, бәлки Скалигер хөрмәтенәлер. Артабанғы бер нисә йылда Нострадамус Италия һәм Германия илдәре буйлап сәйәхәттә йөрөй. 1544 йылдан башлап табиптар практикаһын Марселдә яңынан тергеҙә, ә 1546 йылда көньяҡ-көнсығыш Францияның Экс-ан-Прованселә чума ауырыуы менән көрәшә.. Табиптар хеҙмәте өсөн Экс-ан-Прованс парламенты уға ғүмерлек пенсия тәғәйенләй. Ул барлыҡҡа килтергән дарыуҙарҙың иҫ китмәле көсө тураһында легендалар һаҡланған, әммә хәҙерге ваҡытҡа килеп еткән рецептары XVI быуат медицина традицияһы ҡыҫанынан сыға алмай. 1547 йылдың. 11 ноябрендә Нострадамус Анна Понсард Жемельеға өйләнә. Был никахтан уның алты балаһы: Сезар (1554), Магдалина (1551), Андре (1557), Анна (1558), Диана (1561) тыуа. Улы Шарль Сезар ҙур уҡымышлы кеше, яҙыусы һәм рәссам була. Уның дуҫтары араһында батша һарайы рәссамдары Франсуа Кенель һәм Косм Дюмустье лә бар.
Астролог һәм әүлиә
1555 йылда Нострадамус үҙенең беренсе астрология альманахын баҫтырып сығара. Шул уҡ йылда Лионда улы Сезарҙың баш һүҙе менән 353 катрена ингән беренсе баҫмаһы — Центурияһы баҫылып сыға. Билдәле булғанса, был әүлиәлек уға насарлыҡ ҡына килтерә. Парижға килгәс, хакимиәт Нострадамусҡа ниндәй ғилми өйрәнеүҙәр тәжрибәһе һәм ни рәүешле күрәҙәселек итеү тураһында һорау алыу тураһында әҙерләнгәндәрен әйтә. Ул ашығыс рәүештә Салоны-де-Провансҡа әйләнеп ҡайта ,ә унан һуң 1556 йылда Италияға китә. 1558 йылда Центурияһының йомғаҡлау өлөшөндә Нострадамус король Генрих II мөрәжәғәт итә, уны бөтә донъяны бойһондороусы тип атай һәм йөҙ йыллыҡ кешелек тарихының ни күрәсәген алдан әйтә алыуы тураһында вәғәҙә итә. Король, уҡып өлгөргәнме юҡмы, 1559 йылда турнир ваҡытында һәләк була. Генрих II үлгәндән һуң, Нострадамус, саҡырыу буйынса, мәрхүмдең һеңлеһе королева Екатерина Медичи менән осраша. Ә 1561йылда Нострадамус гугеноттарға теләкләштек белдереүҙә ғәйепләнеп, крәҫтиән-католиктар эҙәрләүенән саҡ ҡотолоп ҡала. Шул уҡ йылда хакимиәт, король Карл IX- ҙың киләсәк яҙмышы тураһында әйтеп биреүҙе талап итеп, уны бер нисә көнгә өй һағы аҫтына ала. Нострадамустың яуабы һаҡланмаған.
1564 йылда Екатерина Медичи һәм Карл IX Салонда күрәҙәсегә киләләр һәм Арлгә осрашыуға саҡыралар. Унда уны королдың табибы һәм астрологы итеп ҡуялар. Әммә 2 июль 1566 йылда Нострадамус Салонда подагра ауырыуынан өҙлөгөп, үлеп ҡала. Ул ерләнгән ҡәбер өҫтөндәге мрамор плитала уйылып яҙылған ошондай һүҙҙәр бар: «Бында атаҡлы Мишель Нострадамустың һөйәктәре ерләнгән. Ул үлгәндәр араһында, йондоҙҙар тәьҫире арҡаһында, бөтә донъяла буласаҡ тарихи ваҡиғаларҙың киләсәген хоҙайға тиң ҡауырһыны менән яҙып ҡалдырған лайыҡлы берҙән-бер кеше.»
Нострадамустың риүәйәттәре
Бер ваҡыт Нострадамусты бик дәрәжәле әҙәм ҡабул итә. Ул уның ике сусҡа бәрәсенең буласаҡ яҙмышын әйтә: «Ағын бүре ашай ,ә ҡараһын төшкө ашҡа бешереп бирәсәктәр», ти. Күрәҙәсене мыҫҡыллар өсөн хужа тиҙ генә аҡ сусҡа бәрәсен һуйырға ҡуша, тик шунда уҡ уны бүре ашай. Ахыры ашнаҡсы икенсеһен һуя һалып, төшкө ашҡа бешереп бирә.
Италияла сәйәхәт иткән осоронда Филипп Оливариустың исеме менән батша тәхетендә ултырған йәш монах Феличе Переттиның (буласаҡ Папа Сикст V) киләсәк тормошо, 1820 һәм 1839 йылдарҙа « Филипп Оливариустың әүлиәлеге» һәм «Әүлиә Орваль» тураһында 1542 һәм 1544 йылдар датаһы менән ҡулъяҙмалар баҫылып сыға. Ысынбарлыҡта Нострадамус уларҙы Орваль католик монастырында .сәйәхәт иткән осорҙа яҙған тигән һүҙҙәр йөрөй.
Бер ваҡыт король хеҙмәтсеһенең затлы этен табырға ярҙам итте, тип раҫлай беренсе булып Нострадамустың ижадын өйрәнеүсе күрәҙәсе Шавиньи.
Франция короле Генрих II-нең (Ц. 1.Т.35) турнир ваҡытында һәләк буласағын әйтеүе уның күрәҙәселегенең иң данлыҡлы осоро булғандыр. Тап ошо ваҡиға Нострадамустҡа короллектә танылыу алырға сәбәп иткәндер. Әммә был дәлилләүгә нигеҙләнеп булмай, сөнки катрена тураһындағы идеяны Ц. 1.Т.35 күп йылдар уҙғас, Сезар асып бирә. Унан алда Шавиньи был риүәйәтте иҫбатлау өсөн төрлө ҡатмарлы фекерҙәр файҙалана. Ул шулай уҡ Нострадамус үҙенең ҡасан үләсәгенең көнөн, сәғөтен алдан әйткәненә шаһит.
Нострадамустың мираҫы
Нострадамустың ижади мираҫы эсенә 10 центурия (942 катрена) уларға баш һүҙ (улы Сезар һәм король Генрихҡа хаттар), бер нисә тәртипкә килтерелмәгән катрендар, 1555 йылдан алып яҙылған юлъяҙмалары, шулай уҡ ҡайһы бер күрәҙәселеккә бәйләнмәгән ирекле тәржемәләр ингән. Архивтарҙа уның васыяты һәм шәхси хаттары ла бар.. Шулай уҡ авторҙары билдәһеҙ булған, әммә Нострадамусҡа бәйле бер нисә ҡулъяҙмалар ҙа һаҡлана.
Ай-Игол (Элле-Еган кушылдығы)
Ай-Игол  — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Элле-Еган йылғаһының уң ярына тамағынан 37 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Иоанн Предтеча сиркәүе (Гуляй-Борисовка)
Иоанн Предтеча сиркәүе — Ростов өлкәһе Зерноградский районы Гуляй-Борисовка утары сиркәүе. Урыҫ Православие сиркәүе Волгодонск епархияһы Зерноградский мәнфәғәтенә ҡараусы православие сиркәүе
Адресы: Ростов өлкәһе, Зерноградский районы, Гуляй-Борисовка утары.
Тарих
Гуляй-Борисовка ҡасабаһы XIX быуат аҙағында Дон ғәскәре өлкәһенең Черкасский округына ингән, хәҙер ул Ростов өлкәһенең Зерноградский районына ҡарай.
Беренсе ағас сиркәү йорто Гуляй-Борисовка ауылында Дон һәм Новочеркасск архиепискобы Платон фатихаһы менән 1871 йылда төҙөлгән. Сиркәү Ғәли Йәнәптәре Дворы камер-юнкеры алпауыт Борис Иванович Поздеевтың һәм ауылдағы мәхәллә халҡының аҡсаһына төҙөлгән. Ауыл сиркәүе 1871 йылдың 8 майында Черкасск округы Аҡсай станицаһындағы Троицкий сиркәүенең руханийы Иаков Соколов тарафынан изгеләндерелгән.
Төҙөлгән сиркәү ике тәхетле булған, ул Дон Дини консисторияһының 1871 йылдың 4 майындағы 2856.24. Указы нигеҙендә Иоанн Предтечаның Тыуыуына бағышланып изгеләндерелгән. Сиркәүҙең ағас ҡоймаһы 1890 йылда иҫкергән һәм уны кирбес нигеҙгә баҫтырылған тимер ҡойма менән яңынан уратып алғандар. 1871 йылдың 9 майынан алып 1874 йылдың 22 сентябренә тиклем сиркәүҙә сиркәү-мәхәллә мәктәбе эшләгән. Мәктәптең бағыусыһы — дин әһеле Симеон Мануйлов. 22 сентябрь көндө мәктәп ауыл-мәхәллә училищеһына әйләндерелгән. 1890 йылда сиркәүҙә белемгә өйрәтеү мәктәбен асҡандар.
Ваҡыт үтеү менән ауыл ҙурайған, иҫке сиркәү унда йөрөүселәрҙең барыһын да һыйҙыра алмаған. Ауыл халҡы яңы сиркәү төҙөүҙе юллай башлаған. 1903 йылда алмашҡа яңы сиркәү төҙөлгән. Яңы йорт өс тәхетле ағас сиркәү булған. Төп тәхет изге Иоанн Предтечи Рождествоһы, һул яҡтағыһы — Мәрйм инәнең Иверская иконаһы, уң яғындаһы — апостолдарға тиң Изге Кирилл һәм Мефодий хөрмәтенә төҙөлгән. Йорт төҙөүгә Дон һәм Новочеркасск архиепискобы Афанасий үҙ фатихаһын биргән. Мәхәллә кешеләре сиркәүҙе төҙөүҙә бик әүҙем ҡатнашҡан. Сиркәүҙе халыҡ йыйған аҡсаға төҙөгәндәр.
Яңы сиркәүҙе 1904 йылдың 29 ғинуарында Дон һәм Новочеркасск архиепискобы Афанасий изгеләндергән. Сиркәүҙең төп тәхетен шул уҡ көндә Иоанн Предтечаның Тыуыуы хөрмәтенә Кагальницкий руханийы Петр Руднев тарафынан изгеләндерелгән. Шул сиркәүҙән өс тәхетле иконостас бүләк иткәндәр. Сиркәүҙең ике төкәтмә-ҡанаты 1904 йылдың көҙөндә изгеләндерелгән. Шул уҡ 1904 йылда сиркәү менән бер ваҡытта урындағы сиркәү-мәхәллә мәктәбе бинаһы ла төҙөлгән.
1930 йылда Иоанн Предтеча сиркәүен япҡандар.
Сиркәүҙе ҡабаттан 1944 йылда асҡандар. Халыҡ үҙ көсө менән сиркәү буш торған саҡта урланған мөлкәтте эҙләп табып, яңынан туплаған, туҙа башлаған сиркәүҙе ремонтлаған.
1959 йылда сиркәүҙе дин йәмғиәтенән тартып алып емереү тураһында ҡарар ҡабул ителгән. Уның урынында 1960—1961 йылдарҙа 600 урынға иҫәпләнгән мәктәп — интернат төҙөргә булғандар. 1960 йылдың 23 февралендә сиркәү ябылған. Ике йыл буш торғандан һуң сиркәүҙә янғын сыҡҡан һәм бина тулыһынса янып бөткән.
90-cы йылдар уртаһында утарҙа урындағы православие йәмғиәте активлаша башлаған. 1997 йылдың 27 ғинуарында мәхәллә өсөн йорт биргәндәр. 1999 йылдың 9 сентябрендә Ростов өлкәһе Баш юстиция идаралығы тарафынан сиркәү мәхәлләһе иҫәпкә алынған. Сиркәүҙең тәүге руханийы итеп Сергий Юркин тәғәйенләнгән
Дин әһелдәре
Гуляй-Борисовка ауылы Иоанн Предтеча Тыуыуы сиркәүенең руханийы — иерей Ростислав Тимченко.
Әҙәбиәте
Кирсанов Е. И. Православный Тихий Дон. М.: Держава, 1997.
Байков күпере (Дондағы Ростов)
Байков күпере — Дондағы Ростов ҡалаһындағы 1864 йылда Генеральная балка аша сығыу өсөн төҙөлгән күпер. Күпергә был исемде ҡала башлығы Байков Андрей Матвеевич хөрмәтенә ҡушалар. Объект беҙҙең көндәргә тиклем һаҡланмаған.
Тарихы
Байков күперен төҙөү тарихы 1840 йылда башлана. Ҡала башлығы Ященко Андрей Романович Генеральная балка аша сығыу өсөн күпер төҙөргә тәҡдим итә. Был бик кәрәкле ҡарар була. Сөнки тәбиғәт шарттары насар булғанда, йәки күп кеше ҡатнашҡан сентябрь Раштыуа-Богородица йәрминкәһе үткәргәндә, ыҙандың икенсе яғына сығыу проблемалылыҡ тыуҙыра.
Шулай уҡ тауарҙарҙы һәм йөктәрҙе Генеральная балка аша икенсе яҡҡа сығарыу ҡатмарлы була.
Ай-Колик-Еган
Ай-Колик-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/1730/195/104    ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 120 км.
Байков күпере (Дондағы Ростов)
Тарихы
Ҡала думаһы ла балка аша сығыу өсөн әле булған ағас күперҙәр урынына яңы таш күпер төҙөргә кәрәклеген таный, сөнки ағас күперҙәр һәр ваҡыт ремонтлап тороуҙы талап итә.
Ай-Колик-Еган
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Изьюров-Ёль
Изьюров-Ёль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вуктыль йылғаһының һул ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ай-Котыг-Еган
Ай-Котыг-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Котыг-Еган йылғаһының һул ярына тамағынан 64 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 66 км.
Ай-Колын-Еган
Ай-Колын-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Мег-Тыг-Еган йылғаһының уң ярына тамағынан 55 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 34 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ай-Котыг-Еган
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Изья-Ёль
Изья-Ёль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Асыв-Вож йылғаһының уң ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Байков күпере (Дондағы Ростов)
Тарихы
1857 йылда архитектор Лыков бөтә сығымдарҙы яҙа һәм смета төҙөй, күпер төҙөү өсөн 4955 һум 26 тин күләмендә аҡса кәрәк була. Ҡала башлығы булып Андрей Матвеевич Байков торғас, ул яңынан күпер төҙөүҙө ҡайғырта башлай, ләкин материалдар ҡыйбатланған була.
Хәҙер ҡала властары, нәҡ таш күпер төҙөү урынлымы икән, бәлки арка эшләү яҡшыраҡтыр тип уйлай башлайҙар. Ләкин күпер барыбер төҙөлә. Уны тантаналы рәүештә изгеләндереү 1864 йылдың 30 авгусында башҡарыла.
Күпер яндауырында «Байков күпере» һәм «1864 йылдың 30 авгусында асылған» тигән яҙыулы ике табличка була. Күперҙең асылыуы, тағын бер бик әһәмиәтле ваҡиға менән тап килә. 20 көн үткәс Петропавловск ҡарт-ҡоролар (ғәриптәр) йортона нигеҙ һалына. Был йылда күпер балканың берҙән — бер ҡапланған өлөшө була. .
2013 йылдың мартына ҡарата күперҙәге мемориаль таҡталар һәм торбалар һаҡланмаған. Беҙҙең көндәргә тиклем Байков күпере үҙе лә һаҡланмаған.
Ай-Колик-Еган
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ай-Кул-Игол
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һары диңгеҙ
География
Һары диңгеҙ Азияның ҡоро еренә инеп тора һәм Ҡытай Халыҡ Республикаһы, Корея Халыҡ Демократик Республикаһы һәм Корея Республикаһы ярҙарын йыуа.
Майҙаны — 416 мең км². Һыуҙың уртаса күләме — 17 мең км³.
Уртаса тәрәнлеге — 40 м, максималь тәрәнлеге — 106 м. Тәрәнлеге төньяҡтан көньяҡҡа ҡарай 84—92 метрға тиклем арта, ә иң көньяҡ-көнсығышында — 105 метрға тиклем. Грунт — ләм һәм ҡом.
Һары диңгеҙ Корея, Ляодун һәм Шаньдун ярымутрауҙары менән уратып алынған.
Ир (Воктым ҡушылдығы)
Ир  — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Воктым йылғаһының һул ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Рәсәйҙә социаль эшҡыуарлыҡ
2015 йылға Рәсәй ҙә социаль эшҡыуарлыҡ,  был өлкәне ныҡ үҫтергән илдәр менән сағыштырғанда, яралғы хәлендә тора.
Рәсәйҙә ҡануниәт кимәлендә лә, башҡарма кимәлдә лә социаль эшҡыуарлыҡҡа дәүләт ярҙамы күрһәтелмәй.
Рәсәйҙә социаль эшҡыуарлыҡтың тарихи тамырҙары көслө, хәҙерге заманда ла бер нисә сағыу проект бар, ләкин улар уңышлылыҡ, күләмлелек, булған тәжрибәнең киң таратылыуы менән маҡтана алмай.
Шуға ҡарамаҫтан, Рәсәй баҙарында инфраструктураны үҫтереүсе, теория нигеҙен хасил итеүсе һәм таратыусы, закондарға лоббилыҡ итеүсе, социаль эшҡыуарлыҡ идеяларын финанслаусы һәм дәртләндереүсе шәхси көслө ҡатнашыусылар бар.
КАй-Ёль
КАй-Ёль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Певк йылғаһының һул ярына тамағынан 38 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Рәсәйҙә социаль эшҡыуарлыҡ
Система ҡатнашыусылары тырышлығы менән социаль эшҡыуарлыҡ идеялары закондар сығарыусы һәм башҡарма властарға, бизнес берләшмәләренә, тотош йәмғиәткә һәм социаль эшҡыуар булырҙай кешеләргә еткерелә; һөҙөмтәлә, яйлап ошо өлкә хасил була, уның структуралары барлыҡҡа килә.
КАй-Ёль
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Рәсәйҙә социаль эшҡыуарлыҡ
Теоретик нигеҙ
Эксперттар һәм фәнни берләшмә Рәсәйҙә теге йәки был эшмәкәрлек төрөн социаль эшҡыуарлыҡҡа индереү буйынса уртаҡ фекергә килә алмай.
КАй-Ёль
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Рәсәйҙә социаль эшҡыуарлыҡ
Теоретик нигеҙ
Бер яҡтан билдәләнеүенсә, сит илдәрҙә булған «сериялы» проекттарҙың күпселеге, мәҫәлән, берәҙәктәрҙе торлаҡ һәм эш менән тәьмин итеү өлкәһендәге эшмәкәрлек, Рәсәйҙә әлегә юҡ, экология өлкәһендәге проекттар ҙа әҙ һ.б.
Икенсе яҡтан, «классик» социаль эшҡыуарлыҡ проекттарының көнүҙәклеге шик аҫтына алына.
Мәҫәлән, Бангладештағы микрофинанслау менән шөғөлләнеүсе Grameen банкы кеүек ойошмаларҙың эшмәкәрлеген хупламаусылар бар.
Шуға ҡарамаҫтан, Рәсәй төбәктәрендә микрофинанслау әҙме-күпме таралыу таба.
Бынан тыш, белгестәр билдәләүенсә, Рәсәйҙәге «социаль эшҡыуарҙар» үҙҙәренең социаль эшҡыуар булыуын да белмәй. Күптәр социаль йүнселлекте хәйриәлек тип аңлай.
Шулай итеп, 2015 йылға Рәсәйҙә социаль эшҡыуарлыҡ теорияһы формалашмаған һәм тейешле таралыу тапмаған. Был өлкәләге ҡайһы бер теортетик эшләнмәләр сит ил тәжрибәһенең күсермәһе булып тора, Рәсәйҙә ғәмәлгә ингән кейстар тормошсанлығын һәм күләмлелеген, ғилми дөйөмләштереүгә һәм ҡулланыуға яраҡлылығын һаман күрһәтә алмай.
Хоҡуҡи көйләү
2015 йылға РФ Ҡануниәтендә социаль эшҡыуарлыҡ тураһында дөйөм хоҡуҡи бүлек юҡ, социаль эшҡыуарлыҡтың бөтә мәсьәләләрен көйләрлек, социаль эшҡыуарҙар өсөн һалымдарҙы кәметә торған ҡануниәт базаһы ла юҡ.
2015 йыл башына социаль эшҡыуарлыҡтың тәүге һәм берҙән-бер ҡануни билдәләмәһе Рәсәй Иҡтисади үҫеш министрлығының «2013 йылда бюджеттарына федераль бюджеттан Рәсәй Федерацияһы субъекттарының бәләкәй һәм урта эшҡыуарлығына дәүләт ярҙамы күрһәтеүгә субсидиялар биреүгә Рәсәй Федерацияһы субъекттарын конкурслы һайлап алыу үткәреүҙе ойоштороу тураһында» 2013 йылдың 24 апрелендәге 220-се бойороғонда барлыҡҡа килде (министрлыҡтың Бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты һәм конкуренцияны үҫтереү департаменты директоры Наталья Ларионова социаль эшҡыуарлыҡ тураһындағы норма авторҙарының береһе булды), ләкин ул министрлыҡ тарафынан күрһәтелгән йүнәлештә ярҙам алыусыларға ҡарата ғына ҡулланыла : Ошо билдәләмәгә һылтанып, эксперттар социаль эшҡыуарлыҡ терминологияһының камилһыҙлығын, шулай уҡ уға ғәмәлдә ҡануниәт ярҙамы юҡлығын һыҙыҡ өҫтөнә ала.
Һалым льготалары алыу өсөн Рәсәйҙең социаль эшҡыуарҙары ғәҙәттә коммерцияға ҡарамаған ойошмаларҙың төрлө формаларын ҡуллана, ә коммерция ойошмалары дөйөм нигеҙҙә эшләүсе бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттары иҫәбенә инә.
2013 йылдың сентябрендә Федерация Советының Социаль сәйәсәт буйынса комитеты «РФ халҡын социаль хеҙмәтләндереү нигеҙҙәре тураһында» закон проектын икенсе уҡыуға төҙәтмәләр әҙерләне, улар федераль ҡануниәткә «социаль эшҡыуар» һәм «социаль эшҡыуарлыҡ» терминдарын индереүҙе күҙҙә тота ине, ләкин улар ҡабул ителмәне.
Яңы ынтылыш 2014 йылдың 16 октябрендә яһалды: Федераль Йыйылыштың юғарғы һәм түбәнге палаталары парламентарийҙары төркөмө тарафынан Дәүләт Думаһына социаль эшҡыуарлыҡ һәм уға булышлыҡ итеү формалары тураһында закон проекты тәҡдим ителде, әлегә ул ҡабул ителмәгән.
Дәүләт һәм төбәк ярҙамы
Рәсәйҙә федераль һәм төбәк кимәлдәрендә социаль эшҡыуарлыҡҡа булышлыҡ итеү ынтылыштары күҙәтелһә лә, дөйөм алғанда финанслау етерлек түгел һәм бик тар йүнәлештә генә тормошҡа ашырыла; бындай эшмәкәрлектең һөҙөмтәлелеге лә һорау аҫтында ҡала.
Социаль эшҡыуарҙарға система ярҙамы төбәк властары, Социаль өлкә инновациялары үҙәктәре (РФ Иҡтисади үҫеш министрлығының 2013 йылдың 24 апрелендәге 220-се бойороғо буйынса ойошторолғандар һәм федераль бюджет субсидиялары иҫәбенә финансланалар ) һәм Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең 2011 йылдың 23 авгусындағы «Социаль йүнәлешле коммерцияға ҡарамаған ойошмаларға булышлыҡ итеү тураһында» 713-сө Ҡарары буйынса бирелә торған субсидиялар аша күрһәтелә.
Атап әйткәндә, 2011—2013 йылдарға Рәсәй Иҡтисади үҫеш министрлығына социаль йүнәлешле коммерцияға ҡарамаған ойошмаларға булышлыҡ итеү сараларына йәмғеһе 880 миллион һум бюджет аҡсаһы бүленде, шуның 600 миллионы — төбәк бюджеттарына субсидиялар өсөн, 132 миллионы — социаль йүнәлешле коммерцияға ҡарамаған ойошмаларға туранан-тура субсидиялауға, 100 миллионы коммерцияға ҡарамаған ойошмаларҙың социаль йүнәлештәге хеҙмәткәрҙәрен уҡытыуға бирелде.
2014 йылдың авгусына Стратегик инициативалар агентствоһы һәм Иҡтисади үҫеш министрлығы булышлығы менән 12 социаль өлкәгә инновациялар һалыу үҙәге эшләй башланы, ләкин 2015 йылға уларҙың эшмәкәрлек һөҙөмтәләре махсус баҫмаларҙа киң яҡтыртыу тапманы.
2015 йыл бюджетына социаль хеҙмәттәр күрһәтеү өлкәһенә шәхси инвесторҙарҙы йәлеп итеү проекттарын субсидиялауға 160 миллион һум һалынған.
Шул уҡ ваҡытта ҡайһы бер ҡала проекттары эксперттар тарафынан уңышлы тип табылды.
Ярославль өлкәһендә «Социаль партнерлыҡ үҙәге» Ярославль төбәк йәмәғәт ойошмаһы (http://www.csp-yar.ru ) ойошторолдо. Уның бурыстарының береһе — төбәктә уңайлы норматив база булдырыу юлы менән коммерцияға ҡарамаған ойошмалар өсөн ҡулай шарттар тыуҙырыу, власть менән йәмғиәттең аралашыу майҙансыҡтары эшен әүҙемләштереү, был ойошмалар өсөн махсус ваҡытлы матбуғат саралары асыу, шулай уҡ Ярославль өлкәһендәге коммерцияға ҡарамаған ойошмаларҙың үҙҙәренә ярҙам күрһәтеү.
Череповецта ҡала мэрияһы тарафынан Северсталь менән берлектә «Ҡала үҫеше агентлығы» коммерцияға ҡарамаған партнерлығы (agr-city.ru) ойошторолдо, уның эшмәкәрлек йүнәлештәренең береһе — социаль эшҡыуарлыҡҡа финанс, мөлкәт, мәғлүмәт-консультация һәм бизнес-ағартыу ярҙамы күрһәтеү. 2012 йылдың майында «Ҡала үҫеше агентствоһы» « Беҙҙең киләсәк » фонды менән килешеү төҙөнө, уға ярашлы, Череповец Волгоград өлкәһе территорияһында Фондтың төбәк партнеры булып китте.
Күҙәтеү
Рәсәйҙә социаль эшҡыуарлыҡ, тарихи тамырҙары көслө булһа ла, 2015 йылға үҫешмәгән, уның ҡанундары буйынса эш иткән йүнселдәр бик аҙ. Ул айырым башланғыстарҙа ғына күренеп ҡала, ә киң күләм ала алмай.
Стратегик инициативалар агентствоһы мәғлүмәттәренә ярашлы, 2014 йылға Рәсәйҙә социаль эшҡыуарлыҡ менән теге йәки был дәрәжәлә компанияларҙың 1%-ы ғына шөғөлләнгән, Европала был күрһәткес — 25 % самаһы.
Кажим (Сысола ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Рәсәйҙә социаль эшҡыуарлыҡ
Инфраструктура проекттары
Рәсәйҙә социаль эшҡыуарлыҡты киңәйтеү, таратыу һәм уға ярҙам итеү буйынса төп эште Вәһит Әләкбәровтың  « Беҙҙең киләсәк » фонды алып бара. Ул нигеҙҙә финанс (заемдар, гранттар биреү, капиталда ҡатнашыу) һәм консультациялау (тура консультациялар, уҡытыу, тәжрибә алмашыуҙа, башҡа ойошмалар менән мөнәсәбәттәр ҡороуҙа булышлыҡ итеү, социаль эшҡыуарҙар һәм предприятиелар берләшмәләрен төҙөү) ярҙамын күрһәтә. Фонд аяҡҡа баҫҡан бизнесҡа — 10 миллион һумдан алып, яңы башлағандарға 500 мең һумғаса ете йылға тиклем мөҙҙәт менән процентһыҙ заемдар бирә. Йыл һайын Фонд Рәсәйҙә социаль эшҡыуарлыҡты үҫтереүгә һәм таратыуға индергән өлөш өсөн «Яҡшылыҡ импульсы » премияһын тапшыра, «Социаль эшҡыуар» проекттарына конкурс үткәрә. Фонд ике тематик портал алып бара: «Яңы бизнес: социаль эшҡыуарлыҡ» (nb-forum.ru) Рәсәйҙәге һәм донъялағы социаль предприятиелар һәм эшҡыуарҙар эшмәкәрлеген яҡтырта, «Социаль идеялар банкы» порталы (bank.nb-forum.ru), социаль предприятиеларҙың тормошҡа ашҡан йә башҡарыуға әҙер идеялары тураһындағы мәғлүмәттән тора. Әләкбәров фонды Рәсәйҙә социаль эшҡыуарлыҡ темаһына тикшеренеүҙәрҙе башлаусы, ғилми һәм ижтимағи бәхәстәр ойоштороусы, тейешле закондар проекттарын үткәртеүҙе хәстәрләүсе лә булып тора.
«Үҙгәрештәргә табан» (урыҫ. «Навстречу переменам») хәйриәлек фонды ( reachforchange.org/russia ) конкурс нигеҙендә балалар һәм үҫмерҙәр тормошон яҡшыртыуға йүнәлтелгән проекттарға булышлыҡ итә. Унда теләгән бер кеше ҡатнаша ала, ә проекттарға ошондай талаптар ҡуйыла: социаль һөҙөмтәләрҙең булыуы, киң таратыла алыу, финанс тотороҡлолоғо, оҙайлы үҫеш мөмкинлеге. Еңгән проекттар финанс ярҙамы ала, шул иҫәптән проект инициаторына аяҡҡа баҫып киткәнсе эш хаҡы түләй, шулай уҡ Фонд партнерҙарының консультацияларын һәм уҡытыуын ойоштора.
Донъя социаль эшҡыуарҙарына булышлыҡ итеүсе иң билдәле «Ашока» фонды (АҠШ) әлегә Рәсәйҙә берәү менән дә эш иткәне юҡ, ләкин Рәсәй социаль эшҡыуарҙары уның менән рәсми сайт (ashoka.org) аша бәйләнешкә инә ала. Фонд социаль эшҡыуарҙарға финанс ярҙамы күрһәтә, тренингтар үткәрә, проекттарын тарата һәм мәғлүмәт алмашыуҙы дәртләндерә.
Олег Дерипасканың Русал компанияһы Красноярскиҙа Рәсәйҙәге тәүге Социаль өлкә инновациялары үҙәген асты. Уның эшмәкәрлеге әүҙем эшҡыуарҙарҙы, шулай уҡ бәләкәй һәм урта бизнес, социаль йүнәлешле коммерцияға ҡарамаған ойошмалар етәкселәрен социаль эшҡыуарлыҡ проекттары аша төбәктәрҙең социаль проблемаларын хәл итеүгә ылыҡтырыуға йүнәлтелгән. 2010 йылда компания «РУСАЛ территорияһы» тигән программа иғлан итте, уның сиктәрендә 150 миллион һумлыҡ инвестиция менән 50 проект тормошҡа ашырылды.
Социаль эшҡыуарлыҡҡа ярҙам микрофинанслау ойошмалары аша ла күрһәтелә. 2002 йылдан алып илдә Рәсәй микрофинанслау үҙәге (РМҮ) эшләй, ул «Грамин» ижади лабораторияһы, Yunus Centre һәм Yunus Social Business аша уртаҡ проекттар ойоштора.
Социаль эшҡыуарлыҡҡа банктар ҙа иғтибар бирә, улар был өлкәлә тикшеренеүҙәр алып бара һәм махсус программалар тәҡдим итә.
Мәҫәлән, «Уралсиб» банкы 2015 йылға үҙенең кредит продуктын тәҡдим итте, Рәсәй ТЕРӘГЕ һәм «Беҙҙең киләсәк» фондының берлектәге проектында ҡатнашты. Был проекттар буйынса кредит ставкалары РФ Үҙәк банкының рефинанслау ставкаһына яҡын. Өҫтәүенә, финансистар юридик һәм бухгалтер консультациялары бирергә, тренингтарҙа ҡатнаштырырға һәм тәжрибәле эшҡыуар ярҙамын тәьмин итергә лә әҙер.
Ҡайһы бер банктар, мәҫәлән, «МСП Банк» (Внешэкономбанк) асыҡ акционерҙар йәмғиәте, 2015 йылға социаль эшҡыуарҙарға махсус продукт тәҡдим итмәһә лә, байтаҡ проекттар, шул иҫәптән социаль эшҡыуарлыҡ проекттары буйынса, түбән ставкалы кредит тәҡдим итә.
Тарихи проекттар
Рәсәйҙә социаль эшҡыуарлыҡтың тарихи миҫалдарының береһе — XIX быуат аҙағында эшкә мәжбүр итеү йорттарының эш яратыу йорттарына әүерелеүе, атап әйткәндә, Кронштадттағы Эш яратыу йорто.
Иҫкәрмәләр
<div class="references-small " id="cx239" style="column-count:2;-moz-column-count:2;-webkit-column-count:2;" data-source="239" data-cx-state="source" data-cx-weight="2510" contenteditable="true" data-cx-draft="true">
Ай-Кыс-Еган
Ай-Кыс-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кыс-Еган йылғаһының уң ярына тамағынан 166 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 45 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Ай-Пигал
Ай-Пигал — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Оло Мег-Тыг-Еган йылғаһының һул ярына тамағынан 120 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 23 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вах йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Васюган йылғаһынан Вахҡа тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ичеть-Ю
Ичеть-Ю — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Старая Пив-Ю йылғаһының уң ярына тамағынан 5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ростов балалар тимер юлы
Росто́в балалар тимер юлы (элекке — Юрий Алексеевич Гагарин исемендәге Кесе Төньяҡ Ҡаф тауы тимер юлы) — Дондағы Ростов балалар тимер юлы. Николай Островский исемендәге паркта урынлашҡан, уны бөтөн периметры буйынса уратып алған тиһәң дә була. Тимер юлдың (ДЖД) оҙонлоғо 3,97 км.
Ҡала комсомолецтары Дондағы Ростовта балалар тимер юлы булдырыу идеяһы менән сығыш яһай. 1936 йылдың майында бер төркөм ростов уҡыусылары академик Образцов рәйеслек иткән Балалар тимер юлдарын төҙөүгә булышлыҡ итеүсе Совет ойошторған балалар тимер юл йәш төҙөүселәре слётында ҡатнаша.
Совет ростовлылар инициативаһын хуплай һәм Ростовта йәш тимер юлсылар түңәрәктәре эшләй башлай. 1940 йылдың 4 авгусында Тимер юлсылар көнөнә арналған тантаналы митингыла Ростов Балалар тимер юлы (ДЖД) төҙөлә башлауын иғлан иткәндәр.
Оҙонлоғо 3,5 км булған Балалар тимер юлы Балабанов ҡулҡыһын ҡулса һымаҡ уратып һалынған.
Балалар тимер юлы асылыу моментына паровоз депоһы һәм ике: Л. М. Каганович исемендәге һәм Деповская станциялары төҙөлгән.
Юл яҡшы ҡоралландырылған: депоның ҡырыу (токарь), ҡырыу-винткә һыр һалыу, фрезерле, йышыу һәм быраулау станоктары ҡуйылған оҫтаханалары бар; ике станция аралығында ла электр тимер таяҡтар системаһы, телефон һәм телеграф бәйләнештәре бар.
Балалар тимер юлы (ДЖД) ҡарамағында Днепропетровский Балалар тимер юлы проекты буйынса төҙөлгән, һәр береһе 12 урынлы биш йомшаҡ ике үҙәкле вагондан торған, «Сабый» («Малыш») составы булған.
1940 йылдың 9 ноябрендә Кескәй Ворошиловский исеме бирелгән Балалар тимер юлын асыу тантанаһы ойошторолған.
Һуғыш йылдарында юл туҡтап торған.
1945 йылда, был ваҡытҡа исеме Кескәй Төньяҡ Ҡаф тауы тимер юлы тип үҙгәртелгән Балалар тимер юлын тергеҙеү тураһында ҡарар ҡабул ителгән. Етди емеректәр булыуға ҡарамаҫтан (һуғыш ваҡытында бөтөн рельстарын, шпалдарын тиерлек урындағы халыҡ оборона ҡоролмалары төҙөү маҡсатында алып бөткән һәм хатта балластың бер өлөшөн таратып алған була; станция ҡоролмалары һәм депо төплө ремонт талап иткән), 1946 йылдың июлендә беренсе сиратты яңынан үҙгәртеп ҡороу тамамланған. Был Деповская станцияһынан аҙаҡ исеме Еңеү тип үҙгәртелгән элекке Каганович исемендәге станцияға тиклемге бер саҡрым оҙонлоғондағы ара булған. Был эшкә Балалар тимер юлы начальнигы Ваган Акопович етәкселек иткән.
Бәләкәй ҡулса буйлап хәрәкәт итеү асылған. Ул саҡта Балалар тимер юлының оҙонлоғо ике километрға яҡын булған.
1949 йылдың ноябрендә, Октябрь Революцияһының 32-се йыллығын билдәләгән көндәрҙә, балалар тимер юлы тулыһынса тергеҙелгән.
1961 йылдың майында Балалар тимер юлының исеме үҙгәртелгән һәм уға Юрий Гагарин исеме бирелгән.
1982 йылда Ростов балалар тимер юлы буйында элек ҡуйылған крокодил Гена, Чебурашка, Ҡурғаш һалдат һәм Гулливер фигураларына яңы электромеханик композициялар: жирафтар, Айболит, бегемот һәм башҡалар өҫтәлгән.
Ростов балалар тимер юлының исемле ике составы: «Атаман Платов» һәм «Тымыҡ Дон» бар. (Улар Төньяҡ Ҡаф тауы тимер юлы фирма поездары атамаларынан үҙләштерелгән) Йәкшәмбе һайын ике состав та бер үк ваҡытта йөрөй: береһе тепловоз менән, икенсеһе — паровоз менән. Башҡа көндәрҙә кескәй пассажирҙар тепловозға тағылған вагондарҙа йөрөйҙәр.
2006 йылға юл тағы ла нигеҙенән үҙгәртеп ҡоролған. Өлөшләтә рельстар һәм депо эргәһендәге стрелкалар (рельс күсергестәр) алмаштырылған. Бөтөн стрелка күсереүҙәре электр үҙәкләштерелгән схемаға индерелгән әйләнеү хәрәкәтен яйлаусы ҡулайламалар (электропривод) менән тәьмин ителгән. Юл «Поливид» мәскәү фирмаһы әҙерләгән иң яңы СЦБ микропроцессор системалар менән ҡорамалландырылған. Улар диспетчерға маршрут башынан аҙағына тиклем йөрөй торған составтың бөтөн берәмектәре торошон контролдә тоторға ярҙам итә. Юл буйында туғыҙ светофор, дүрт аша сығыу урынында яҡтылыҡ һәм тауыш сигнализация урынлаштырылған. Шулай уҡ вокзалдың Витя Черевичкин исемендәге платформаһында ремонт уҙғарылған.
Хәҙерге моментта
1 паровоз, 4 тепловоз, 13 вагон.
Ҡыҙыҡлы факттар
Ростов Балалар тимер юлында һәр ваҡыт сафта торған паровоздар иҫәпләнгән, (ҡайсаҡ эштә өҙөклөктәр ҙә булған: 1996—2000, 2003—2004, 2010—2015). Йәғни "Кесе Төньяҡ Ҡаф тауы тимер юлы"нда, башҡа балалар тимер юлдары менән сағыштырғанда пар көсө менән хәрәкәтләнгән техника оҙағыраҡ (64 йыл) файҙаланылған.
2012 йылда, эксплуатация сезоны башланыр алдынан, киң тәгәрмәс эҙе (колея) ҡалған ташландыҡ юл саты (депоға яҡынлаған урында) ҡутарып алынған. Хәҙер Балалар тимер юлы өсөн локомотивтар йәки вагондар бушатып тейәү өсөн рельсьарҙы тар колеянан киңенә күсерер кәрәк. 2004 йылдан Солнечная станцияһы бинаһы холлында йыл һайын Рәсәй бойондороҡһоҙлоғо байрамы көндәрендә (12 июнь) тимер юл моделдәре һәм «Локотранс -Көньяҡ» тимер юлдары макеттары күргәҙмәһе ойошторола. Шуның төп ваҡиғаһы булып Н0 (1:87) типоразмерлы ҙур модуль макетын йыйыу тора. ЛТ-модулдәрҙең үҙебеҙҙең илдә сыҡҡан системаһы ҡулланыла. Төп ойоштороусы булып Ростов тимер юл моделистарының «Локотранс-Көньяҡ» клубы тора.
Ростов Балалар тимер юлы урынлашҡан парк районында өс төрлө колеялы рельс юлдары киҫешә: трамвай (колеяһы 1435 мм), Мәскәү тимер юл һыҙаты (колеяһы 1524 мм) һәм Балалар тимер юлы (ДЖД) (колеяһы 750 мм)
Капса
Капса — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Поинга йылғаһының һул ярына тамағынан 73 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Кальцеёль
Кальцеёль — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Нившера йылғаһының һул ярына тамағынан 152 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.
Ай-Пысес-Еган
Ай-Пысес-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Сороминская йылғаһының уң ярына тамағынан 107 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 58 км.
Кальцеёль
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы башынан Сыктывкар ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :