cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Аккад
батша власы
Аккад стал первым опытом создания в Месопотамии государства нового типа — централизованного, с сильной царской властью, что было фактически неизвестно шумерским городам Раннединастического периода. Именно в то время были заложены основы политической системы последующих месопотамских держав — Шумеро-Аккадского царства, Вавилонии и Ассирии. Эти первые шаги делались с большим трудом, преодолевая сопротивление традиционных институтов и значительной части элиты, что часто приводило к масштабным восстаниям, сепаратизму и дворцовым заговорам.
В период становления нового государства действия Саргона, видимо, пользовались народной поддержкой, но впоследствии она стала ослабевать. Главную опору царской власти составляла формирующаяся служилая аристократия, а также значительный по своим размерам (около 40—50 % от общего количества) фонд земли, принадлежавшей царю.
Первоначально цари использовали собирательную титулатуру шумерских гегемонов — «лугаль (царь) Страны» и «лугаль Киша»  (аккад. «царь множеств» ), к которым ещё Саргон присоединил новый — «царь Аккаде». Набор титулов не был постоянным; известно, что, в своё время, Римуш отказался от «лугаля Страны», а Нарам-Суэн и вовсе отбросил все традиционные титулы, приняв новый, но всеобъемлющий — «царь четырёх сторон света».
Стремясь заручиться поддержкой жречества, Саргониды покровительствовали различным культам, особенно Абы (бога Аккаде), Забабы (бога Киша) и верховного бога Энлиля (главное святилище находилось в Ниппуре). Велось масштабное строительство, храмы щедро одаривались, однако деспотические стремления аккадских царей сильно охлаждали отношения со жречеством.
Система управления
Страна делилась на территориальные общины или номы — преемники шумерских городов-государств. Во главе их стояли назначаемые ещё со времён Саргона «сыны (то есть граждане) Аккаде» с титулами энси или шагана (наместника). Как правило, это были люди незнатного происхождения, как лагашский энси Лугальушумгаль, обязанные своим положением царю и потому относительно надёжные. Однако на местах продолжали править и представители старых номовых династий, лояльные царю. Некоторой автономией изначально пользовался Киш, где у власти ещё находилась его IV династия, но уже в правление Римуша или Маништушу эта автономия была ликвидирована. Для контроля над территориями, официально не включёнными в состав державы, но находящимися от неё в прямой политической зависимости (таких как Элам), возле их правителей находился специальный посланник — суккаль.
Чтобы удерживать родовую аристократию в повиновении, Саргон практиковал нахождение в столице заложников из её среды. Нарам-Суэн попытался заменить такой порядок назначением на места своих сыновей и родственников. Кроме того, он ставил своих дочерей жрицами высшего ранга в храмах важнейших номовых божеств.
Обстановка в стране была нестабильной, жречество и аристократия были сильно недовольны царской политикой, а центробежные тенденции имели устойчивый характер. На протяжении всей истории царства аккадским царям постоянно приходилось сталкиваться с многочисленными восстаниями.
Войско
Саргон провел реформу армии, создав войско принципиально нового для Месопотамии типа. Традиционной тяжёлой шумерской фаланге он противопоставил многочисленную лёгкую пехоту и рассыпной строй. Широко стали применяться лучники, что раньше было редким явлением, возможно вследствие дефицита в Шумере качественной древесины.
Армия комплектовалась на основе ополчения, что обеспечивало её многочисленность и эффективность в борьбе против шумерских фаланг. В годы создания государства ополчение было, видимо, добровольным, но затем стал производиться принудительный набор, однако имелись и профессиональные воины. В одной из надписей от имени Саргона говорится, что «5400 человек ежедневно едят пред ним хлеб».
Аккадское войско делилось на отряды лучников, отряды копейщиков и отряды секироносцев. Каждый из них имел только один вид наступательного оружия. Из защиты использовался лишь остроконечный медный шлем. Одежда аккадских воинов также была проста. Чаще всего она состояла из легкого препоясания, иногда из достаточно длинной полосы ткани, чтобы перебросить один её конец через плечо. Вооружение царя отличалось лишь перевязью да сандалиями или бахромчатой одеждой вместо гладкой.
Опираясь на новое войско, аккадские цари смогли не только объединить разрозненные государства Месопотамии, но и присоединить к своим владениям часть соседних территорий, создав крупнейшее из когда-либо существовавших до этого государств.
Налоги
Кроме того, ещё в раннединастческий период существовали различные общественные работы, главным образом по строительству и поддержанию ирригационной сети. Очевидно, что такие повинности сохранились и во время Аккадского царства.
Столица
Всё, что нам известно об аккадской столице, почерпнуто из письменных источников, где имелись упоминания об этом городе. Скорее всего, он находился на севере Нижней Месопотамии, предположительно — в номе Сиппар. Кроме того, он являлся портом (древние тексты упоминают корабли, причаливающие в Аккаде) и, следовательно, располагался на берегу реки или специально вырытого канала. Известно также, что Аккаде был центром почитания бога Абы.
Сельское хозяйство и земельные отношения
Реки Евфрат и Тигр имели многочисленные природные ответвления, рукава и протоки; крупнейшими из которых были Ирнина и Итурунгаль у Евфрата, а также И-Нина-гена — канал, считавшийся нижним течением Тигра. От естественных водных артерий отходили рукотворные каналы. Крупнейшие из них — магистральные — имели значительную протяжённость и были снабжены постоянными узлами плотин. Часто на них располагались крупнейшие города — центры номов, а сами они имели особые названия — Арахту, Апкаллату, Ме-Энлила и др. В свою очередь, от магистральных каналов отводились более мелкие. Для накопления вод весеннего паводка использовались специальные бассейны.
Большую часть занимали посевы ячменя. Пшеница, вследствие её чувствительности к засолению, использовалась всё реже. Важнейшей масличной культурой в Месопотамии всегда был сезам (кунжут). Главной садовой культурой Шумера и Аккада являлась финиковая пальма (а точнее — финик пальчатый). На севере Месопотамии имелись подходящие природные условия для выращивания плодовых деревьев. Кроме того, было распространено культивирование огородных культур — лука, салата и т. д.
Важное, хотя и вспомогательное, значение имело скотоводство. Выращивали как крупный, так и мелкий рогатый скот, последний был представлен преимущественно козами и овцами. В качестве тягловой силы иногда использовали онагров. Достаточно значимым было рыболовство.
По сравнению с Раннединастическим периодом, сведений о земельных отношениях в аккадский период меньше. Важным отличием от предшествующего хозяйственного уклада был более светский характер землевладения. Предполагается, что снижение роли храмового землевладения, характерного для Раннединастического периода, было связано именно с созданием Аккадского государства. Земля, очевидно, делилась на общинную и государственную (царско-храмовую). Первой владели так называемые «дома» ('шумер. э, аккад. би́тум ) — патриархальные большесемейные общины; вторая формально считалась принадлежавшей местному богу (богам), но фактически ею на правах посредников распоряжалась царско-храмовая администрация.
Царь не являлся верховным собственником земель государства, и для расширения своего фонда ему приходилось покупать их у тех же «домов». Такая скупка, очевидно, могла проводиться и под давлением по заниженной цене, но в любом случае эти меры позволили аккадским правителям создать внушительный фонд. Сохранились свидетельства о расценках за выкуп земли. Компенсация начислялась из расчёта 31/3 гур зерна с одного ику земли при установленной цене 1 гур зерна в 1 сикль серебра.
Ремесло и торговля. Внешние связи
От предшествующих периодов Аккад унаследовал технологии разнообразных ремесел. Здесь были развиты гончарное производство, металлургия, резьба по камню, ткачество, судостроение и многое другое. Однако для изготовления многих ценных вещей были необходимы материалы, которые в Месопотамии не встречались или были крайне редки. Поэтому важнейшую роль играла международная торговля.
Торговля в эпоху Ранней Древности, как правило, носила характер бартера, хотя постепенно появлялись и денежные эквиваленты; в Месопотамии это был лом драгоценных металлов, чаще всего серебра. Главным богатством страны был хлеб, который она успешно поставляла в соседние земли. Взамен она получала нужные ей материалы, анализ которых позволяет установить их происхождение. Так, Элам и Восточное Средиземноморье интересовали Аккад как источник качественного строительного леса. Маган был одним из поставщиков меди. Развивалась и посредническая торговля. Ещё в Раннединастическую эпоху было известно о месторождениях лазурита в Центральной Азии (Бадахшан), путь к которым шёл через Элам. Саргониды поддерживали тесные связи с «черной страной» — Мелуххой, откуда, при посредничестве Дильмуна, доставлялся сердолик и золото. Связи с цивилизацией долины Инда поддерживались по морю, хотя не исключается и возможность существования сухопутных торговых путей. Во время раскопок в культурном слое аккадской эпохи было найдено большое число цилиндров с надписями письменностью долины Инда.
Тем не менее, в аккадскую эпоху наблюдался дефицит лазурита и олова. Дефицит последнего сказался на ухудшении качества бронзы.
Международная торговля, как правило, была государственной. Ещё в Раннединастический период снаряжались специальные агенты — тамка́ры (аккад. tamkārum ). Однако производственной мощи цивилизации не хватало для того, чтобы удовлетворить свои потребности в ресурсах. В этом случае она прибегала к грабежам соседних территорий или включению их в свой состав. Расширение границ державы Саргоном, а также введение единого для всей страны календаря, системы мер и весов привело к расцвету торговли. Царствию Саргона поздняя традиция приписывала создание системы дорог и «псевдоитинерария» — списка областей и городов с указанием расстояний между ними.
Йәмғиәт
Сведения о структуре аккадского общества достаточно скупы и позволяют учёным делать лишь самые общие выводы.
Основной общественной единицей Месопотамии аккадского периода являлся «дом», который по-шумерски назывался э (è ), а по-аккадски би́тум  (bītum ). Дом представлял собой группу родственных больших семей или род, возводящий себя к общему реальному или мифическому предку. Во главе дома стоял отец семейства — патриарх, обладающий определенными властными полномочиями в отношении младших родственников. Главы семейств участвовали в деятельности местных советов, а представители наиболее уважаемых домов составляли родовую аристократию. Помимо местной родовой, существовала и служилая аристократия. Часто это были люди незнатного происхождения, обязанные своим выдвижением царю. Они и являлись опорой аккадской династии. Важнейшую роль в Древней Месопотамии всегда играло жречество. Первоначально связанное с номовой знатью, оно теперь попадает под контроль государства. Тесно связанным с жречеством (а порой являясь его частью) была храмовая администрация — разного рода учётчики, писцы, архивариусы и прочие. В их обязанности входили текущее управление царско-храмовым хозяйством, организация работ, распределение ресурсов, выдача пайков и др.
Основное население державы составляли рядовые общинники, находившиеся в подчинении у глав домов, а также трудовой персонал царско-храмовых хозяйств, обозначаемый широким шумерским термином гу́руш. В аккадскую эпоху их положение ухудшается: если раньше им выдавался определённый надел за установленную долю зерна, то теперь они работали больше за пайки, что позволяло продлевать их рабочий день по усмотрению начальства.
Вследствие постоянных войн в аккадскую эпоху увеличивается количество рабов (шумер. эред, нгеме , аккад. ва́рдум ), но и тогда их число было незначительным. Аккад, как и многие другие державы Древнего Востока, нельзя назвать рабовладельческим государством в полном смысле этого понятия. Основными производителями были не рабы, а рядовые общинники или работники царско-храмовых хозяйств. Более-менее распространённым был труд рабынь нгеме. Рабы-мужчины (эред ) использовались гораздо реже в силу их строптивости и недостаточной силы ранних обществ держать их в повиновении. Как показывают исследования, рабство в Аккаде было патриархальным: слуги помогали семье по хозяйственной части, но при этом не являлись единственным источником её благополучия, как это было, например, в Древнем Риме.
Мәҙәниәт
В культуре и искусстве аккадского периода главным мотивом была идея героя. Это либо обожествлённый царь незнатного происхождения, который сумел добиться власти, собрать и повести за собой огромную армию, объединить земли Междуречья и отправиться походом в далёкие земли (Саргон Древний и Нарам-Суэн). Либо это был человек из низов общества, благодаря своей силе и способностям отличившийся в военных походах и возвышенный царём. Таким образом, в искусстве аккадцы придавали большее значение личности человека, чем шумеры в предшествующий период.
Архитектура
Архитектура аккадского периода развивалась в общем русле месопотамской архитектуры, сохраняя её традиционные приемы, такие как горизонтальное членение стен путём чередования выступов (пилястр) и ниш, сооружение храмов на искусственных возвышениях и т. д.
Цари Аккада вели активную строительную деятельность. Они перестраивали храмы и святилища, возводили дворцы и крепости. Однако до наших дней сохранилось крайне мало следов аккадских построек. Это вызвано, во-первых, анархией после падения Аккада, во время которой многие постройки были разрушены, а во-вторых, политикой царей 3-й династии Ура, которые, восстанавливая после разрушений древние храмы и зиккураты, намеренно уничтожали свидетельства работ времён Аккада. В 1899—1900 годах Г. Ф. Гилпрехт обнаружил в Ниппуре фундамент зиккурата, заложенного Саргоном Аккадским, находящийся под зиккуратом эпохи 3-й династии Ура.
Наиболее хорошо сохранившийся образец аккадской архитектуры обнаружен в Тель-Браке Максом Маллоуэном. Здание, от которого сохранился лишь фундамент, было названо дворцом. Однако, скорее всего, это был форпост для охраны торговли Аккада с жителями Малой Азии. «Дворец», датированный царствованием Нарам-Сина, был квадратный в плане, со сторонами длиной около 100 м. Внешние стены очень толстые. Внутри были расположены многочисленные кладовые и внутренние дворики. Форпост был разграблен и разрушен пожаром с падением Аккада.
В древнем городе Эшнунна обнаружены фундаменты многочисленных частных домов и оградительной стены аккадского периода, а также большое жилое здание, называемое Северным Дворцом. Здание состояло из трёх больших частей. Южная часть представляла собой внутренний дворик, окружённый маленькими комнатками. Найденные в нём зеркала, украшения и туалетные аксессуары говорят о нахождении в нём женщин. В центральной части здания была анфилада жилых и парадных комнат. Северная часть состояла из служебных помещений и системы двориков, ведущих к главному входу. В восточной части здания имелось несколько маленьких туалетных комнат с сооружениями из обожжённого кирпича, имеющими водосток, выходящий за пределы сооружения. В Уре Леонардом Вулли исследовано около 400 аккадских погребений.
Скульптура
До наших дней уцелело очень мало образцов аккадской скульптуры. Самые известные — это бронзовая голова аккадского правителя, статуя и чёрный обелиск Маништушу.
Голова статуи аккадского царя найдена Максом Мэллоуэном в Ниневии, в развалинах храма Иштар. Мэллоуэн определил статую как изображение Саргона Аккадского, сделанное по приказу его сына Маништушу, считающегося основателем храма. В целом, аккадским скульпторам удалось достичь большего реализма, чем их шумерским предшественникам. Саргон изображён с причёской «шлем-парик», усами и разделённой бородой. На месте глаз были драгоценные камни, при извлечении одного из них статуя была повреждена. В настоящее время находка хранится в Иракском национальном музее.
Обелиск Маништушу был найден во время раскопок в Сузах. Что же касается статуи этого царя, то её верхняя часть сильно повреждена; Маништушу изображен стоящим в длинной одежде.
1984 йыл
Ваҡиғалар
24 ғинуар — һ атыуға беренсе Apple Macintosh сыға.
Тыуғандар
22 декабрь — Basshunter, швед музыканты, продюсер һәм DJ.
Аккад
Глиптика
Глиптика Древней Месопотамии традиционно почти всегда была представлена цилиндрическими печатями. Они изготовлялись из цветных полудрагоценных камней, а их оттиски передавали различные мифологические сцены. В отличие от памятников архитектуры и скульптуры, печатей аккадского периода сохранилось довольно много. Их находили в погребениях и жилых домах. Аккадские резчики печатей внесли несколько новшеств в их изготовление. В отличие от шумерских художников, объединяющих все фигуры в одной большой сцене, аккадцы составляли композиции из отдельных картин, разделённых клинописным текстом. Сами изображения стали крупнее, а промежутки между ними больше. Поэтому, а также из-за более глубокой резьбы, отпечаток получался более рельефным. В качестве сюжета выбирались разнообразные религиозные и мифологические сцены: например, птица Зу, крадущая «таблички судьбы»; Этана, летящий на орле; и другие. На печатях часто вырезалось имя владельца и его отца, должность или профессия владельца.
Рельефы
Значительных успехов аккадские мастера достигли в изготовлении рельефов. Самые яркие памятники — каменные стелы царей Римуша и Нарам-Суэна. Стелу Нарам-Суэна — обнаружили в Сузах, столице Элама, куда её вывез эламский царь Шутрук-Наххунте из Сиппара в качестве трофея. Она была воздвигнута по приказу царя Нарам-Суэна в честь его победы над горным племенем луллубеев. В композиции выделена фигура царя, стоящего над войсками и попирающего врагов. Царь окружён символами божеств, голова его увенчана головным убором с рогами, свидетельствующими, по мнению аккадцев, о его собственном божественном происхождении. Стела Римуша сохранилась фрагментарно. Она также повествует о военных победах царя. Сам Римуш изображен в бахромчатой одежде с натянутым луком, видимо, участвуя в избиении пленных.
Язык и письменность
Аккадское государство было двуязычным: и шумерский, и аккадский языки имели важное значение. Шумерский этого времени находился на так называемом переходном этапе своего развития. Он имел важнейшее значение как язык богослужений, литературы и храмового учёта. Вместе с тем, своеобразная политическая обстановка и сложность этого языка обуславливали все более глубокое проникновение аккадского в культуру и быт населения Нижней Месопотамии. Последний был распространён в форме староаккадского диалекта и применялся, главным образом, в канцелярии.
Оба языка использовали клинописную словесно-слоговую систему знаков (клинопись). Самым распространённым материалом для письма была глина, из которой делались таблички, на которых специальным стилом писцы выдавливали знаки. К периоду существования Аккадского государства относится переход от округлых табличек к строго прямоугольным, с хорошо прочерченными линиями для письма. Затем табличку подсушивали, и документ был готов. В аккадскую эпоху писали сверху вниз, знаки были ещё достаточно архаичными, воспроизводившими шумерские почерки. Строки разделялись вертикальными линиями. Если надпись была большой, то она подразделялась на ярусы, которые, в свою очередь, отделялись горизонтальными линиями. Морфологическая форма слова часто не выписывалась полностью, использовались логограммы, детерминативы и прочее.
Әҙәбиәт
Основным языком художественной литературы этого периода оставался шумерский. Количество памятников на аккадском языке, восходящих к этому периоду, ничтожно мало. Исследователи называют этот язык староаккадским. Ряд литературных произведений приписывается Энхедуанне, дочери Саргона Аккадского и верховной жрице Ура. Её произведения назывались «гимнами к богине Инанне». До нас дошло более 100 табличек с фрагментами нескольких этих гимнов, но лишь в списках более позднего старовавилонского периода. Они использовались в школах для переписывания, что свидетельствует об их популярности.
Дин
Исследования учёных позволили выявить, что предки аккадцев — восточные семиты — поклонялись различным божествам, покровителям отдельных общин, но при этом семиты издревле избегали называть богов собственными именами. Каждое племя или община называла своего бога-покровителя «господином» — ба’ал или бел, а богиню-покровительницу «богиней» — аc̠тар  или иштар  (хотя у южных семитов это было именем мужского божества).
К моменту создания Аккадской державы семитские боги были адаптированы к шумерской мифологии. Бел стал обозначать верховного бога, которым в то время являлся Энлиль (впоследствии — Мардук); имя Иштар  стало применяться, в принципе, к любой богине.
Наряду с отождествлением, происходило также изменение традиционных имён шумерских богов на семитский лад. Так, верховный шумерский бог Энлиль по-аккадски назывался Эллиль ; богиня Инанна чаще всего называлась Иштар, солнечный бог Уту — Шамаш , олицетворение луны Нанна (Зуэн) — Суэн (Син) , Энки — Хайя (Эа) , Ишкур — Адад и т. д.
На основании того, что пантеон, различные образы и сюжеты были часто тождественными в обеих культурах, обычно говорят о единой шумеро-аккадской мифологии.
Наследие Аккада
Впервые в истории Месопотамии была создана держава, включившая в свой состав другие государства. Размах экспансии аккадских царей и обширность территории страны позволили ряду ученых считать её первой в мире империей.
Новое государство впервые задействовало аккадский в качестве официального языка, что сильно способствовало процессу семитизации шумеров и формированию новых народов — вавилонян и ассирийцев. Выход аккадского на государственный уровень способствовал укреплению его в качестве языка межнационального общения, а впоследствии — и дипломатической переписки, сделав его одним из величайших языков Древнего Востока.
Память об Аккаде долгое время сохранялась среди народов Древнего Востока. Достаточно яркий характер это имело у хеттов и ассирийцев. Аккад считался неким образцом, своего рода эталонным централизованным государством. -->
Коркасская
Коркасская — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Берёзовая йылғаһының һул ярына тамағынан 25 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ғәлиулла
Ғәлиулла (Галиуллинка) — Башҡортостандың Баҡалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 9 кеше. Почта индексы — 452665, ОКАТО коды — 80207819008.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Телегас
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Суҡ йылғаһы, йылға башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Һорнай
Һорнай — башҡорт милли музыка ҡоралы. Борғо йә мөгөҙ мөштөк менән һүрәтлә.
Юғары кимәлдәге милли домен
thumb|ccTLD Донъя картаһы
Юғары кимәлдәге милли домен (Country code top-level domain, ccTLD) — интернет адрестарында бер илде белдергән ике хәрефлек һуңғы өҫтәмә; айырым ил өсөн билдәләнгән юғары кимәлдәге домен.
*
Top-Level-Domain Domaine de premier niveau Seznam vrhnjih internetnih domen
Картвелология
Картвелология йәки картвелистика, Грузияны өйрәнеү ғилеме (ქართველოლოგია) —  Грузияны комплекслы өйрәнеү йүнәлешендәге дисциплина-ара төбәктәрҙе өйрәнеүсе фән,  Грузия  тураһындағы фән. Картвелистика —  Кавказды өйрәнеү ғилеменең мөһим өлөшө. Тар мәғәнәлә — картвел телдәрен өйрәнеү йүнәлешендә лингвистик махсуслашыу. Картвелолог — Грузиялағы эксперт махсуслашыуы.
.ac
Һылтанмалар
Төркөм:Юғары кимәлдәге милли домендар
Toppdomän
Сарчема
Сарчема — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Пинега йылғаһының уң ярына тамағынан 656 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Няхар-Тарката-Яха
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Саҙалы
Саҙалы, икенсе исеме Көпәш, (Сазала) — Башҡортостандың Ейәнсура районындағы ауыл. Байдәүләт ауыл Советына ҡарай. Почта индексы — 453387, ОКАТО коды — 80226807004.
Тарихы
Саҙалы ауылына ΧΧ быуат башында Орск өйәҙендә (башҡа мәғлүмәттәр буйынса, ΧΥΙΙΙ быуат аҙағында) нигеҙ һалына. Әлеге көндә клуб, магазин бар.
Халыҡ һаны
Саҙалы ауылы халҡы 1920 йылда — 209 кеше, 1939 йылда — 181 иҫәпләнгән. 2009 йылда 118 кеше йәшәгән. Башҡорттар йәшәй (2002).
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт - башҡорттар (100 %).
Географик урыны
Саҙалы ауылы Оло Һүрәм йылғаһының ҡушылдығы Саҙалы йылғаһы буйында урынлашҡан.
Тирә-яҡ мөхит
Тауҙар Йылғалар
Потала
Потала һарайы (тиб. : པོ་ཏ་ལ, 布达拉宫) — ҠХР Тибет автономиялы районы Лхасала урынлашҡан батша һарайы һәм будда ғибәҙәтхана комплексы. Ҡала өҫтөнән күтәрелеп торған бейек ҡалҡыулыҡта урынлашҡан. Һарай комплексының дөйөм майҙаны 360 мең м² тәшкил итә.
Ҡытайҙың Тибетҡа баҫып инеүенән һуң, 1959 йылда Далай-лама XIV илдән мәжбүри сығып китә һәм Һиндостанда (Дарамсала) сәйәси һыйыныу таба. Шуға тиклем һарай Дала-ламаның төп резиденцияһы була.
Бөгөн Потала һарайы музей булып, туристарҙың әүҙем йөрөү урыны һанала. Шул уҡ ваҡытта ул буддистарҙың ғибәҙәт ҡылыу, будда йолалар үткәреү урыны булып ҡала. Ҙур мәҙәни, дини, тарихи һәм художестволы әһәмиәтен иҫәпкә алып, 1994 йылда ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы исемлегенә индерелә. 2001 йылда "тарихи Потала һарайы ансамбле"нә Далай-ламаның йәйге резиденцияһы, һарайы һәм Норбулинка паркы ла ҡушыла.
Тарихы
Бында 637 йылда Тибет батшаһы Сонцген Гампо тәүге бинаны үҙенең ғәҙәттә медитация үткәргән урынында ҡора. Лхасуҙы баш ҡала итергә уйлағас, ул һарай төҙөй. Ҡытай принцессаһы Вень Чен менән никахлашҡас, һарайҙы 999 бүлмәгә тиклем ҙурайта, диуар төҙөтә һәм уратып үтә торған канал ҡаҙа. VIII быуаттың икенсе яртыһында һарайға йәшен эләгә һәм ағастан төҙөлгән ҡоролмалар яна, артабан үҙ-ара ғауға арҡаһында һарай емерлә. Әлеге ваҡытта Чогьял Друпук (Chogyel Drupuk) мәмерйәһе һәм Пхакра Лхакханг (Phakpa Lhakhang) залы ғына һаҡланып ҡалған.
Хәҙергә көндәге һарай, Далай-ламаның V инициативаһы буйынса, 1645 йылда төҙөлә башлай. 1648 йылда Аҡ һарай (Потранг Карпо) төҙөлөп бөтә, һәм Потала далай-ламаларҙың ҡышҡы резиденция сифатында ҡулланыла башлай. Ҡыҙыл һарай (Потранг Марпо) 1690 һәм 1694 йылдар арауығында төҙөлөп бөтә. Һарайҙың исеме бодхисаттва Ченрези (Авалокитешвара), ерҙәге вәкиле далай-лама, йәшәүсе легендар Потала тауы исеменән алынған булырға тейеш.
Грандиоз төҙөлөштә Тибеттан, Непалдан һәм Ҡытайҙан үҙ заманының иң яҡшы оҫталары ҡатнаша.
Архитектураһы һәм урынлашыуы
Һарай Ҡыҙыл ҡалҡыулыҡта (Марпо Ри) 3700 м бейеклектә лхас үҙәне уртаһында урынлашҡан. Террасалар, ҡыйыҡтағы майҙансыҡтар һәм ғибәҙәтханалар арҡаһында, ул бер ҙә ҡәлғә (дзонг) тәҫьораты тыуҙырмай. Тауҙар һыртында үҙенең манаралары, диуарҙары, баҫҡыстары, ғибәҙәтханалары һәм төкәтмәләре менән һуҙылған һарайҙың дөйөм күренеше уникаль художестволы сиселеште күрһәтә. Уның бөйөклөгө һәм матурлығы буддистар, архитекторҙар һәм рәссамдар менән ҡәҙер ителә, сәйәхәтселәрҙе таң ҡалдыра.
Күп һанлы ғибәҙәтселәр изге урынды йолаға ярашлы урап үтеүҙе — коруҙы, ҡалҡыулыҡтағы ғибәҙәтхананы урап башҡара. Кора буйлап бик күп доға барабандары һәм һатыу рәттәре урынлашҡан.
Аҡ һарай
Аҡ һарай йәки Потранг Карпо Потапа һарайының — өлөшө, Далай-лама өсөн йәшәү майҙаны булып тора. Беренсе Аҡ һарай Далай-лама Бишнесе ваҡытында төҙөлгән, 1949 йылда ул унда хөкүмәт менән күсә. . Һуңынан, XX быуат башында, Далай-лама Утыҙынсы ваҡытында, бина хәҙерге размерҙарына тиклем киңәйтелә. Һарайҙа йәшәү биналары, семинариялар һәм типография бар. Һары төҫкә буялған, үҙәк ихата, Деянгшар, лама һәм уның дәрүиштәре йәшәүсе биналарҙы — Ҡыҙыл һарайҙы, дини тәғлимәткә һәм доғаларға арналған изге Потала һарайынан айыра. Һарайҙа һигеҙ Далай-ламаның изге алтын кәшәнә-баҫҡыстары, залдар, мөһим будда яҙмалы китапханалар, мәҫәлән, 108 томлы Ганджур һәм 225 томлы Данджур бар. Аҡ һарай ҙур көнсығыш павильондан, ҡояшлы павильондан, регент һәм остаз Далай-ламаның йәшәү бүлмәләренән, шулай уҡ хөкүмәт эш биналарынан тора. Ҙур көнсығыш павильон официаль церимониялар өсөн ҡулланыла, ҡояшлы павильонда Далай-лама үҙе йәшәгән, эшләгән, изге китаптар уҡыған, идаралыҡ менән шөғөлләнгән.
Ҡыҙыл һарай
Ҡыҙыл һарай йәки Потранг Марпо доға ҡылыу һәм дини йолалар үткәреү урыны булған, унда павильондар урынлашҡан. Айырыуса һигеҙ мемориал баҫҡыстар ҙур әһәмиәткә эйә, шул иҫәптән Бишенсе һәм Утыҙынсы Далай-ламаныҡы.
Баҫҡыстарҙан тыш, һарай буддаларға, бодхисаттваларға, далай-ламаларға, ҡабул итеүҙәр һәм церемонияларға арналған, ҙур һәм бәләкәй залдар (ғибәҙәтханалар) төркөмөнән тора. Залдарҙа ҡиммәтле әйберҙәр һәм ҡомартҡылар — тойоу өсөн киңлек мандалдары, үлгәндәрҙе иҫкә алыу баҫҡыстары, далай-ламаларҙың һәм уҡытыусыларҙың статуялары, хоҙай һәм йидамдар статуялары, йола әйберҙәре, диуарҙарҙа — ҡатмарлы биҙәү системаһы ҡуйылған.
Ғәҙәттә көнбайыш ҙур залда дини церимонялар һәм ҡабул итеүҙәр үткәрелә.
Һарай төҙөлгәнгә тиклем, батша Сонгцен Гампо медитация үткәрәгән Чогьял Друпук мәмерйәһе бик ҙәр әһәмиәткә эйә.
Барсуков Валерий Леонидович
Барсуков Валерий Леонидович (14 март 1928 йыл — 22 июль 1992 йыл) — СССР ғалимы, геолог-геохимик, СССР Фәндәр Академияһы академигы (1987), руда формалашыу процессы геохимияһы һәм файҙалы ҡаҙылмалар сығанаҡтарын эҙләү һәм баһалауҙың геохимик ысулдары, кокс химияһы һәм сағыштырма планетология өлкәһендә белгес.
Биографияһы
1951 — Мәскәү геология-разведка институтын тамамлай.
1954 йылдан — СССР Фәндәр академияһының В. И. Вернадский исемендәге геохимия һәм аналитик химия институтында (1976 йылдан — директор).
1976 — СССР Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты (Геология, геофизика, геохимия һәм тау фәндәре бүлеге).
1987 — СССР Фәндәр академияһы академигы, СССР Фәндәр академияһы президиумы ағзаһы.
Халыҡ-ара геохимия һәм космохимия ассоциацияһы президенты (1980—1984)
Ул планеталарҙы автоматик космик станциялар ярҙамында тикшеренеүҙәр ойоштороуға ҙур өлөш индерә. «Венера-13, 14, 15 һәм 16» станцияларынан алынған мәғлүмәттәр буйынса Венера планетаһының геохимияһы һәм геологияһы буйынса тикшеренеүҙәр үткәрә. Марсты һәм уның юлдашы Фобосты космик тикшеренеүҙәрҙең перспектив программаларын эшләүҙә ҡатнаша.
Ул 1992 йылдың 22 июлендә Мәскәүҙә вафат була һәм Новодевичье зыяратында ерләнә.
Хәтер
В. Л. Барсуков хөрмәтенә аталғандар:
Библиография
Төп хеҙмәттәре руда хасил булыу процесстарының, магматик һәм ай тоҡомдарының геохимияһы, шулай уҡ рудалы файҙалы ҡаҙылма ятҡылыҡтарын эҙләү, баһалау һәм фаразлауҙың геохимик ысулдары буйынса.. Ул аҡ ҡурғаш-руда ятҡылыҡтары формалашыу механизмын тасуирлай һәм борат ятҡылыҡтары барлыҡҡа килеү химизмының төп үҙенсәлектәрен билдәләй..
Дорофеев урамы (Өфө)
Дорофеев урамы Өфө ҡалаһының тарихи өлөшөндә, Коммунистик һәм Хоҙайбирҙин урамдары араһында урынлашҡан. Урам бик ҡыҫҡа –100 метр оҙонлоғонда. Дорофеев урамында барлығы 5 йорт бар (уларҙың береһенә – 100 йылдан ашыу).
Исеменең килеп сығышы
Тәүге исеме – Георгий тыҡрығы. 1798 йылда хәҙерге Дорофеев һәм Коммунистик урамдары сатына бөтөрөлгән Успенский  ирҙәр монастыры урынына ағас Успения Божья Матерь сиркәүен күсереп ултырталар. Ғибәҙәтхана Сергей Иванович Аничковтың шәхси инициативаһы менән һаҡлап алып ҡалына, уның хөрмәтенә Өфөлә Аничков аллеяһы барлыҡҡа килә.
1849 йылда  ағас сиркәү урынында таштан Успенский  сиркәүе төҙөлә, ул Өфөлә тышҡы күренеше һәм биҙәлеше буйынса иң матуры тип һанала. 1862-1864 йылдарҙа Изге Архангел Михаил һәм Изге Бөйөк ыҙа сигеүсе һәм Еңеү килтереүсе Георгий хаҡына 2 төкәтмә төҙөлә.
Изге Бөйөк ыҙа сигеүсе  Георгий төкәтмәһе тыҡрыҡҡа ҡарай сыға, шуға ла ул аҙаҡ Георгий исемен ала.
1920 йылдар уртаһында тыҡрыҡ Цеховой тыҡрығы итеп үҙгәртелә.
1943 йылда ошо тыҡрыҡта йәшәгән Дорофеев исеме менән  атала.
Георгий Григорьевич Дорофеев 1904 йылда тыуа. Хеҙмәт юлын Сталинград трактор заводында башлай. Партия һәм профсоюз эшмәкәре. 1937 йылда  ашығыс рәүештә Өфөгә ебәрелә. Өфөнөң партия  ҡала комитеты секретары,  өлкә комитетының сәнәғәт бүлеге мөдире, ВКП(б) өлкә комитеты секретары  булып эшләй.
1943 йылда фронтта һәләк була.
Сығанаҡтар
POSREDI.RU
Синенко С. Неторопливые прогулки по Уфе. Городской путеводитель. — Уфа: Китап, 2010. — 376 с. — 3000 экз.
Башкирская  энциклопедия
Һылтанмалар
ДубльГис: улица Дорофеева
Кызылсай (йылға)
Кызылсай — Рәсәй йылғаһы. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Киргильдысай йылғаһының уң ярына тамағынан 5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Окунёвая (йылға)
Окунёвая  — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Һул Ажарма йылғаһының уң ярына тамағынан 3 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Северная Ентала
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Невежис (футбол клубы)
«Невежис» (Futbolo klubas Nevėžis) — Литваның футбол клубы. Кедайняй ҡалаһында урынлашҡан. 1962 йылда барлыҡҡа килгән.
Ағымдағы составы
2023 йылдың 14 сентябренә ҡарата
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="1">
.ad
.ad — Андорра өсөн юғары кимәлдәге милли домен.
Һылтанмалар
Төркөм:Юғары кимәлдәге милли домендар
סיומת אינטרנט Toppdomän
Фәхретдинов Ривал Нуретдин улы
Фәхретдинов Ривал Нуретдин улы (3 март 1946 йыл) — ғалим-биолог. 2010 йылдан Мәскәү ҡалаһындағы «“ХимСервисИнжинирг” киң профилле компанияһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттең генераль директоры. Химия фәндәре докторы (1994), профессор (1996). Ленин комсомолы (1979) һәм Рәсәй нефть һәм газ инженерҙарының «Золотой РОСИНГ» йәмғиәте премияһы лауреаты (2004).
Биографияһы
1973 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлай. Артабан Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәгенең Химия институтында өлкән ғилми хеҙмәткәр булып эшләй.
1987 йылда ҡатламдарҙың нефть биреүсәнлеген арттырыу ғилми тикшереү институтында директор урынбаҫары, 1993 йылда директор итеп тәғәйенләнә. 1998 йылдан алып «КогалымНИПИнефть» ААЙ директор урынбаҫары итеп һайлана, 2000 йылда «Венсис» мәғлүмәттәр системаһы лабораторияһы президенты (Һамар ҡалаһы) вазифаһында эшләй.
2009 йылдан алып Бөтә Рәсәй Үткәргес торбалар төҙөү һәм эксплуатациялау буйынса ғилми-тикшеренеү институтынының, 2010 йылдан — «„ХимСервисИнжинирг“ киң профилле компанияһы» ЯСЙ‑ның генераль директоры. Фәнни хеҙмәттәре нефттең металл‑порфирин комплекстарын өйрәнеүгә, юғары аминдарҙы синтезлауға һәм уларҙы нефть сәнәғәтендә химик реагенттар сифатында файҙаланыу, нефть сығарыу ятҡылыҡтарын проектлау буйынса программа менән тәьмин итеүҙе булдырыуға арналған. Фәхретдинов тәҡдиме буйынса нефть табыуҙы интенсификациялау, ҡатламдарҙың нефть биреүсәнлеген арттырыу өсөн реагенттар һәм технологиялар эшләнә, нефть ятҡылыҡтарын мониторингылау өсөн ТРИАС һәм ЕОR программалары уйлап табыла.
Ривал Нуретдин улы билдәле ғалим булып танылды, 350-нән ашыу фәнни хеҙмәт һәм мография, 140 автор таныҡлығы һәм патент авторы.
Башҡортостан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығы
Башҡортостан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығы — Башҡортостан Республикаһы территорияһында һаулыҡ һаҡлау сфераһында дәүләт сәйәсәтен тормошҡа ашырыусы республика башҡарма власы органы.
Адресы: 450002, Өфө, Туҡай урамы, 23.
Эшмәкәрлеге
Министрлыҡ Башҡортостан Республикаһы халҡын медицина ярҙамы менән тәьмин итеү кимәлен күтәреү буйынса сараларҙы тормошҡа ашыра; Башҡортостан Республикаһы граждандарына Түләүһеҙ медицина ярҙамын күрһәтеү дәүләт гарантиялары программаһын әҙерләүҙә ҡатнаша; ваҡытлыса экспертиза ойоштороуҙың ведомство һәм ведомство-ара контролен үткәреүҙә ҡатнаша, медицина һәм дарыу ярҙамын күрһәтеү сифаты, периодик медицина тикшереүҙәрен үткәреүҙе, граждандарҙың льготалы категорияларын дарыу менән тәьмин итеү программаһы сиктәрендәге эште, граждандарҙың өҫтәмә диспансеризацияһын һәм тәрән медицина тикшерелеүен үткәреүҙе, дауахана эсендәге инфекцияларҙы иҫкәртеү буйынса саралар һәм дауалау-профилактика учреждениеларында санитар-эпидемиологик режим үтәлешен тормошҡа ашыра.
Башҡортостанда Республикаһында һаулыҡ һаҡлау һәм беренсел медик-санитар ярҙам сфераһында профилактикалау тәьмин итеү бурысын тормошҡа ашырыусы «2013-2020 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһында һаулыҡ һаҡлауҙы үҫтереү» программаһы ҡабул ителгән; махсуслаштырылған, шул иҫәптән юғары технологиялы, медицина ярҙамы, тиҙ, шул иҫәптән махсус ашығыс медицина ярҙамы, медицина эвакуацияһының һөҙөмтәлелеген арттырыу; диагностикалауҙың, сирҙәрҙе иҫкәртеү һәм дауалауҙың, шулай уҡ  медицина нигеҙҙәренең һәм башҡа инновацион алымдарын үҫтереү һәм индереү; бала тыуҙырыу һәм балалыҡ һ.б. хеҙмәттәрҙең һөҙөмтәлелеген арттырыу.
Башҡортостан Республикаһында 2011 йылда 1 кеше башына тура килгән түләүһеҙ медицина ярҙамына күрһәтеүгә тотонолған сығымдар 6315,1 һум тәшкил итте.
2013 йылда (6 ай) Башҡортостан Республикаһы һаулыҡ һаҡлау тармағын дәүләт сығанаҡтарынан 6 айға финанслау маҡсатында 23,1 млрд. һум аҡса бүленгән, һәм ул 2013 йылға раҫланған пландың 51,5 % тәшкил итә.
2013 йылда федераль бюджеттан 546,7 млн. һум бүленде, шул иҫәптән граждандарҙың льготалы категорияларын дарыу менән тәьмин итеүгә — 341,3 миллион һум һалынды, һәм был йыллыҡ ассигнованиелар күләменең 61,8 % тәшкил итә.
2013 йылда республиканың тыуым күрһәткесе 1000 кешегә 14,0 тере тыуған бала тәшкил итә.
Ведомство ҡарамағындағы ойошмалар
БР Һаулыҡ һаҡлау министрлығы ҡарамағында Дәүләт һаулыҡ һаҡлау учреждениелары: республика дауаханалары, шифаханалары, поликилиникалары, Башҡортостан Республикаһы урта профессиональ белем биреүсе дәүләт автономиялы белем биреү учреждениеһы, балалар йорто бар.
Башҡортостан Республикаһының һаулыҡ һаҡлау министрҙары
Министрҙар (1946 йылға тиклем халыҡ комиссарҙары):
Клюкин Виктор Иванович
Клюкин Виктор Иванович 1914 йылда Приморье крайының Владивосток ҡалаһында тыуған.
1940 йылдан — коммунистар партияһы ағзаһы.
Виктор Клюкиндың ғүмере комсомол эшенә бәйле була. 1930—1932 йылдарҙа ВЛКСМ-дың Камчатка округы йәш пионерҙар бюроһы рәйесе булып эшләй.
1932—1933 йылдарҙа — ВЛКСМ-дың Усть-Большеруслый район комитетының секретары урынбаҫары.
1933—1934 йылдарҙа ВЛКСМ-дың Петропавловск ҡала комитетының секретары урынбаҫары була.
1934—1937 йылдарҙа — хәрбиләштерелгән диңгеҙ флоты һәм порты АКО-ының комсомол буйынса сәйәси бүлеге инструкторы.
Салауатов
Салауатов — башҡорт ир-ат фамилияһы.
Клюкин Виктор Иванович
1937—1938 йылдарҙа ВЛКСМ-дың Петропавловск ҡала комитетының пропаганда һәм агитация бүлеге мөдире.
Салауатов
Салауатова — башҡорт ҡатын-ҡыҙ фамилияһы.
Клюкин Виктор Иванович
1938—1940 йылдарҙа — Ағиҙел пароходлығы йылғасылар берлегенең бассейн комитетының мәҙәниәт бүлеге мөдире, Башҡортостан Республика ОСВОД-ының («Общество спасания на водах») рәйесе урынбаҫары.
1940—1941 йылдарҙа ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитетының кадрҙар бүлеге инструкторы (июнь − сентябрь 1940).
1941—1942 йылдарҙа — ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитетының хәрби--физкультура бүлеге мөдире, хәрби эштәр буйынса секретары, 1942−1944 йылдарҙа — ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитетының икенсе секретары, артабан, 1944 йылдың июль айынан декабргә тиклем ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитетының беренсе секретары).
1945—1948 йылдарҙа — ВКП(б)-ның Үҙәк Комитеты янындағы партия ойоштороусылары юғары мәктәбе тыңлаусыһы, ВКП(б)-ның Үҙәк Комитеты янындағы Юғары партия мәктәбендә уҡый.
Артабанғы яҙмышы билдәһеҙ.
Герасимова Валерия Анатольевна
Герасимова Валерия Анатольевна (1903—1970) — рус совет яҙыусыһы.
Биографияһы
Герасимова Валерия Анатоьевна дворян нәҫеленән. 1903 йылдың 14 (27) апрелендә  әҙип һәм журналист ғаиләһендә тыуған бала сағын Уралда үткәргән, Екатеринбург гимназияһында уҡыған, 1920 йылдан һуң күпмелер ваҡыт  Ҡырымда йәшәгән.
Мәскәү дәүләт университетының педагогия бүлеген тамамлаған (1925). 1926 йылдан ВКП(б) ағзаһы. Ярославлдә уҡытыусы булып эшләй. 1923 йылдан менән баҫыла башлай. «Артылыш» төркөмөнә ингән. Уның «Хитрые глаза» повесын РАПП ҡырҡа тәнҡитләй.
СССР Яҙыусылар союзының етәксе «бишенә»  инә
Укс
Укс — Рәсәй йылғаһы. Һамар өлкәһе, Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ЕДІЛ/1429/292 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Суҡ йылғаһы, йылға башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы башынан Каспий диңгеҙенә ҡойғансы.
Герасимова Валерия Анатольевна
Биографияһы
«Смена» журналы мөхәррире (1936—1938).
Укс
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Һылтанмалар
Укс
Герасимова Валерия Анатольевна
Биографияһы
Әҙәбиәт институтында уҡытҡан  (1956—1969).
1958 йылда Пастернакты ҡыуыуҙы хуплаған Мәскәү яҙыусыларының дөйөм йыйылышында сығыш яһай. Ни эшләп ул быны эшләгәненә, ул былай тип яуап бирә:
— Мин партком ағзаһы инем, миңә ҡушалар, һәм мин баш тарта алмайым..
Ижады
«Герасимова прозаһы рациональ, яҙыусы фекеренә ҡәтғи тап килә, уға ярашлы бер-береһенә ҡаршы торған персонаждар конфликт һәм көрәш ситуацияларында тора; был конфликт сиселешенә хикәйәләүҙең бөтә өлөштәре  буйһона» (Вольфганг Казак).
Герасимова прозаһы эмиграцияла йәшәгән шағир һәм әҙәби тәнҡитсе Георгий Адамовичтың маҡтау һүҙҙәренә йыш лайыҡ була.
570 йыл
570 йыл — Дүшәмбе көнөнән башланған йыл.
Никольская Раиса Ивановна
Раиса Ивановна Никольская (1912—1994) — совет ауыл хужалығы хеҙмәткәре, Социалистик Хеҙмәт Геройы.
Биографияһы
Мәктәптән һуң Кубань ауыл хужалығы институтын (хәҙер Кубань дәүләт аграр университеты) тамамлап, уның тупраҡ фәне кафедраһында эшләй. Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында институт Урта Азияға эвакуациялана; Раиса Ивановна бәләкәй балалары менән Геленджикҡа күсеп килә. Һуғыш йылдарында икмәк заводында лаборант булып эшләй, һуңынан баш технолог һәм лаборатория мөдире була. «1941—1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында маҡтаулы хеҙмәте өсөн» миҙалы менән бүләкләнә. . Һуғыштан һуң ВКП(б)/КПСС-ҡа инә. 1951 йылда партияның Геленджик район комитеты секретары итеп һайлана, ә 1956 йылда «Геленджик» виноградсылыҡ совхозын етәкләй.
Йәш директор булараҡ хужалыҡты ала, ул 120 гектар ерҙән, йөк машинаһы һәм тракторҙан тора. 1984 йылда пенсияға киткәндә, совхоз дүрт бүлексәгә тиклем ҙурая, 10 мең тоннанан ашыу уңышы менән 1300 гектар виноград баҡсаһы булған Ул етәкселек иткән йылдарҙа совхоз виноград баҡсаһының майҙанын байтаҡҡа киңәйтә, «Алиготе Геленджик». «Кабарне Мысхако», «Рислинг Мысхако», «Черные глаза», «Мускат янтарный», «Совиньон Геленджик», «Южная ночь», «Жемчужина России» кеүек маркалы шараптарҙың 500 декалитры оҙаҡ һаҡланыуға ҡуйыла. «Геленджик» совхозының шараптары халыҡ-ара күргәҙмәләрҙә күп алтын, көмөш һәм бронза миҙалдар менән бүләкләнә.
1974 йылда совхоз илдең сәнәғәт үҙәктәренә һәм крайҙың курорттарына планлы 1392 тонна урынына 1420 тонна виноград оҙата, килемдең суммаһы һум тәшкил итә. СССР Юғары Советы Президиумының 1975 йылдың 10 февралендәге указы менән Бөтә Союз социалистик ярышта өлгәшкән уңыштары, дәүләткә игенселек һәм малсылыҡ продукттарын етештереүҙе һәм һатыу буйынса заданиены үтәүҙә туғыҙынсы биш йыллыҡта күрһәткән хеҙмәт батырлығы өсөн Раиса Ивановна Никольскаяға Ленин ордены һәм «Ураҡ һәм Сүкеш» миҙалы тапшырылып, Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.
Производство менән бер рәттән, йәмәғәт эшмәкәрлеге менән шөғөлләнә — шарап етештереүселәр һәм виноград үҫтереүселәрҙең бөтә донъя конгресында ҡатнаша, Геленджик ҡала советына бер нисә тапҡыр депутат итеп һайлана, «Белем» йәмғиәтенең ҡала рәйесе, «СССР-Франция» дуҫлыҡ йәмғиәтенең беренсе ҡала рәйесе була. «Агропромышленное предприятие „Геленджик“» эшенең авторы.
1984 йылда пенсияға сыға, хаҡлы ялда булып Геленджикта йәшәй, ветерандар советы рәйесе урынбаҫары булып тора.
1994 йылдың 22 авгусында Геленджикта вафат була. Марьина Роща ауылы зыяратында ерләнә.
«Геленджик» совхоз идаралығы бинаһында Р. И. Никольскаяға мемориаль таҡта ҡуйылған.
Рәсәй Федерацияһы Иҡтисад үҫеш министрлығы
Рәсәй Федерацияһының Иҡтисади үҫеш министрлығы  – Рәсәй Федерацияһында иҡтисади үҫеш сәйәсәтен башҡарған орган.
Корнышиха
Корнышиха — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Язьва йылғаһының уң ярына тамағынан 75 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.