cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Рихтер Зинаида Владимировна
Биографияһы
Рәсәй дәүләт әҙәбиәт һәм сәнғәт архивында З.В.Рихтерға ҡағылышлы материалдар бар.
Маслобоев Юрий Александрович
Маслобоев Юрий Александрович (5 февраль 1939 йыл — 29 декабрь 2017 йыл) — дәүләт, партия, профсоюз һәм комсомол органдары эшмәкәре. 1972—1978 йылдарҙа ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитетының беренсе секретары. 1982—1988 йылдарҙа КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитетының бүлек мөдире урынбаҫары һәм мөдире. 1988—1994 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Профсоюздар федерацияһы Советы рәйесе, 1994—2000 йылдарҙа — Башҡортостан Республикаһының Дәүләт социаль страховкалау фонды рәйесе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡты социаль яҡлау хеҙмәткәре. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ, «Почёт Билдәһе» ордендары кавалеры.
Биографияһы
Юрий Александрович Маслобоев 1939 йылдың 5 февралендә Кемерово өлкәһенең Тисульск районы Петровка ҡасабаһында тыуған. 1961 йылда, В. В. Вахрушев исемендәге Свердловск тау институтын тау инженеры һөнәре буйынса тамамлағандан һуң, хеҙмәт юлын Башҡорт карьеры идараһында производство-техник бүлеге инженеры вазифаһында башлай, артабан шунда уҡ баш маркшейдер булып эшләй. 1963—1978 йылдарҙа эше комсомол менән бәйле була: ВЛКСМ-дың Өфө ҡалаһы Калинин район комитетының (1963−1966), Өфө ҡала комитетының (1966−1968) һәм Башҡортостан өлкә комитетының (сентябрь 1972 — март 1978) беренсе секретары булып эшләй. 1978—1982 йылдарҙа — профсоюздарҙың Башҡортостан өлкә советы секретары. 1982—1988 йылдарҙа партия эшендә: КПСС-тың Башҡортостан өлкә комитетының бүлек мөдире урынбаҫары һәм мөдире. 1988—1994 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Профсоюздар федерацияһы Советы рәйесе, 1994 йылдан алып 2000 йылға тиклем — Башҡортостан Республикаһының дәүләт социаль страховкалау фонды рәйесе.
«Республика Башкортостан» гәзитенә 70 йәшлек юбилейы айҡанлы 2009 йылдың 5 февралендә биргән интервьюһында Юрий Маслобоев үҙенең донъяға, эшенә, кешеләргә ҡарата уйҙары менән бүлешә. Комсомолда эшләгән йылдары тураһында ла ҙур йылылыҡ менән иҫкә ала һәм хәбәрсенең "Ниндәй эштә үҙегеҙҙе айырыуса комфортлы тойҙоғоҙ?" тигән һорауына ошондай яуап бирә:
Пока работал, времени оглянуться назад не было. Теперь ярче всего вспоминается детство — такие искринки памяти выплескиваются порой на поверхность, что диву даешься. А самые памятные — это пятнадцать лет, отданные комсомолу... много в ту пору было формализма, заорганизованности, но с людьми работать нравилось. Особенно с молодежью. Школа была хорошая. ..
Маҡтаулы исемдәре һәм башҡа бүләктәре
Күп йыллыҡ һөҙөмтәле эшмәкәрлеге өсөн Ю. А. Маслобоев юғары дәүләт наградалары менән билдәләнгән — Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ, «Почёт Билдәһе» ордендары, күп һанлы миҙалдар менән бүләкләнгән, «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡты социаль яҡлау хеҙмәткәре» юғары исеменә лайыҡ булған.
Лымбелька
Лымбелька — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Тым йылғаһының уң ярына тамағынан 472 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 240 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Үрге Золотиха
Үрге Золотиха — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вишера йылғаһының һул ярына тамағынан 207 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Мэлово-Яха (йылға)
Мэлово-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Гыдан ҡултығы ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 22 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Родден
Родден (Rodden) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна. 2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 254 кеше йәшәй. Майҙаны — 3,61 км2. Диңгеҙ кимәленән 114 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 6231 һәм автомобиль коды — SK (элек MQ, MER).
Үрге Мәмбәтша
Үрге Мәмбәтша, Ярғайыш (Верхнее Мамбетшино) — Башҡортостандың Ейәнсура районындағы ауыл. Почта индексы — 453396, ОКАТО коды — 80226843002.
Тарихы һәм бөгөнгөһө
Үрге Мәмбәтша, Ярғайыш ауылына 17 быуаттың 2-се яртыһында Нуғай даруғаһы Үҫәргән улусы башҡорттары үҙ ерҙәрендә Мәмбәтша исеме менән нигеҙ һала. 1900 йылда — 675 кеше; 1920 йылда — 536; 1939 йылда — 188; 1959 йылда — 174; 1989 йылда — 254; 2002 йылда — 280; 2010 йылда — 265 кеше иҫәпләнгән. 1866 йылда 81 йортта 376 кеше йәшәгән. 1870—80 йылдарҙа нигеҙләнгән Түбәнге Мәмбәтша бүлендек ауылы 1917 йылға тиклем Үрге Мәмбатша ауылы менән бергә иҫәпкә алынған. 1900 йылда 2 ауылда 2 мәсет, мәҙрәсә, һыу тирмәне теркәлгән. 20‑се йылдарҙан алып хәҙерге исемен йөрөтә.
Хәҙерге көндә ауыл районда иң тиҙ үҫеүсе ауылдар һанына инә. Үрге Мәмбәтшала башланғыс мәктәп бар, уҡыусылар һаны йылдан йыл арта. Малсылыҡ, ҡортсолоҡ ныҡ үҫешкән, һәр йортта тиерлек умарта тоталар. Башланғыс мәктәп (Яңыбай урта мәктәбе филиалы), фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб, мәсет бар.
Халыҡ һаны
2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (100 %).
Арҙаҡлы шәхестәр
Усман мулла - 1837 йылдарҙа йәшәүсе мулла. Яҡын тирәлә иң абруйлы һәм данлыҡлы кешеләрҙең береһе булған.
Нотус
Нотус (Натус) — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ежуга йылғаһының уң ярына тамағынан 131 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вага йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Төньяҡ Двина, Вычегды һәм Малая Төньяҡ Двины ҡушылған урындан түбәнерәк, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
11 ноябрь
11 ноябрь — григориан стиле буйынса йылдың 315-се көнө (кәбисә йылында 316-сы). Йыл аҙағына тиклем 50 көн ҡала.
{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} ||
һәм иҫтәлекле даталар
}}
Сатубалба
Сатубалба — Рәсәйҙәге йылға. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Ҡараған йылғаһының һул ярына тамағынан 26 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Яйыҡ һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Яйыҡ йылғаһы, Магнитогорск һыуһаҡлағысынан Ерекле һыуһаҡлағысына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Яйыҡ (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
- Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 12010000312112200002271
- Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112200227
- Бассейн коды — 12.01.00.003
- ГӨ буйынса сығарылыш — 2
Шаргород районы
Шаргород районы (Шаргородський район) — Винница өлкәһендәге район. Район үҙәге — Шаргород ҡалаһы.
2017 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ҡалала 57 086 кеше йәшәй.
«Шүлгән-Таш» совхозы
«Шүлгән-Таш» совхозы — Башҡортостан Республикаһы Бөрйән районындағы ауыл хужалығы ойошмаһы. Идараһы Ғәҙелгәрәй ауылында урынлаша.
Тарихы
«Шүлгән-Таш» совхозы 1984 йылда ойошторола. Уға Ғәҙелгәрәй, Кейекбай, Ҡотан, Мәҡсүт, Мәндәғол ауылдары инә. Төп эшмәкәрлеге — малсылыҡ, йылҡысылыҡ, ҡортсолоҡ. Беренсе директоры — Салауатов Шакирйән Закир улы.
2000 йылдан — муниципаль унитар ауыл хужалығы предприятиеһы. 2009 йылда бөтөрөлә.
Самсонова Зоя Михайловна
Самсонова Зоя Михайловна (3 июнь 1947 йыл) — СССР һәм Рәсәй театр актрисаһы, Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы, Ульяновск өлкә драма театры актрисаһы
Биографияһы
Зоя Михайловна Самсонова 1947 йылдың 3 июнендә Украина ССР-ы Волынь өлкәһенең Владимир-Волын ҡалаһында тыуған.
Лайлалы бәшмәктәр
Лайлалы бәшмәктәр — (Mycetozoa, от μύκητος — «бәшмәк» һәм  — «хайуандар» йәки Myxomycota от  — «лайла» һәм ),   хлорофилһыҙ, башлыса сапрофит бәшмәк һымаҡ организмдар төркөмө.
Дөйөм мәғлүмәт
Протостелиялар һәм миксогастрҙар класына ҡараған 1000‑дән ашыу төрө билдәле.
Самсонова Зоя Михайловна
Биографияһы
Ул үҙенең бала сағын һәм үҫмер йылдарын Львов өлкәһенең Самбор ҡалаһында үткәрә. Шунда урта мәктәпте тамамлай.
Лайлалы бәшмәктәр
Ботаник яҙма
Вегетатив тәне — күп ядролы лайлалы протоплазма (плазмодий), асыҡ һары, алһыу, ҡыҙыл, шәмәхә, ҡара тиерлек төҫтәрҙә, бер нисәнән алып йөҙләгән мм тиклем. Репродуктив фазаһы тышса м‑н ҡапланған споралар рәүешендә. Күпселек Л.б. спораларҙан тыш капиллиций (спораларҙы таратыусы нескә ептәр) бар. Споралар һыуҙа 1—2 ике ҡамсылы зооспора булып, дымлы мөхиттә — миксамёбалар булып үҫә. Зооспоралар йәки миксамёбалар, зиготалар барлыҡҡа килтереп, парлап үҙ-ара ҡушыла, аҙаҡ улар туҡлыҡлы матдәләр сығанағы тупланған яҡҡа әүҙем рәүештә хәрәкәт итә алған плазмодий барлыҡҡа килтерә.
Самсонова Зоя Михайловна
Биографияһы
1969 йылдан башлап актриса Ульяновск драма театрында эшләй. Ульяновск театр сәхнәһендә уйнаған тәүге роле Мостай Кәримдең «Ай тотолған төндә» драмаһынан Зөбәржәт була. Уның иҫәбендә йөҙҙән ашыу театр ролдәр.
Ульяновск өлкәһе Йәмәғәт палатаһы ағзаһы.
Рәсәйҙең халыҡ артисы Константин Юченковта кейәүҙә була.
Театр эштәре
Ульяновск өлкә драма театры
Химик элементтар исемлеге
Химик элементтар исемлеге атом массаһы үҫеүе буйынса тәртипкә килтерелгән, башҡа параметрҙар буйынса төрҙәргә бүлеү мөмкинлеге лә ҡаралған. Таблицала химик элементтың исеме, символы, химик элементтарҙың периодик системаһындағы төркөмө һәм периоды, атом массаһы (тотороҡло изотоптың), тығыҙлығы, иреү температураһы, ҡайнау температураһы, асылған йылы, тәү башлап асыусының фамилияһы бирелә.
Крис Эверт
Кристина Мария «Крис» Эверт (Christine Marie «Chris» Evert, 1954 йылдың 21 декабрендә тыуа) — америка тенниссыһы. Үҙ карьераһында Ҙур шлемдың турнирҙарында яңғыҙ разрядта 18, шул иҫәптән «Ролан Гарростың» 7 һәм ЮС Опендың 6 титулын яулай. Ҡаҙаныштары араһында Ҙур шлем турниры серияһында парлы разрядта 3 еңеүе бар.
Химик элементтар исемлеге
Химик элемент ғаиләһе төҫө ошо таблицалағы төҫкә тура килә:
Крис Эверт
«XX быуаттың бөйөк матчтары» китабында Стив Флинк Эвертты Штеффи Граф һәм Мартина Навратилованан ҡала 20-се быуаттың өсөнсө ҡатын-ҡыҙ тенниссыһы тип атай. Крис Эверт Ҙур шлем турнирҙарының беренсе даирәләрендә бер ваҡытта ла еңелмәгән, шундай турнирҙарҙағы иң тәүге еңелеүе бәйгеләрҙең өсөнсө раундында була.
Карьераһы
1969 йылға ул 14 йәшкә тиклемге ҡыҙҙар араһында АҠШ-тың беренсе ракеткаһы була. 1970 йылда 16 йәшкә тиклем үҫмерҙәр араһында милли турнирҙа еңә, шунан һуң уны Төньяҡ Каролинаға Шарлотт турнирында уйнарға саҡыралар. Ун биш йәшлек Эверт Франсуаза Дюррҙы 6-1, 6-0 иҫәбе менән беренсе даирәлә ҡыйрата, ә ярымфиналда беренсе ракетка булып иҫәпләнгән һәм Ҙур шлемдың яңғыҙ разрядында еңеүсе Маргарет Смитты 7-6, 7-6 иҫәбе менән еңеп сыға. Ошо еңеү арҡаһында Эверт Wightman Cup-та ҡатнашыу мөмкинлеге ала, ул унда иң йәш ҡатнашыусы була.
Беренсе тапҡыр Эверт АҠШ Чемпионатында 16 йәшендә ҡатнаша. Эдда Бадинг өҫтөнән еңел генә яулап алған еңеүҙән һуң, Мэри-Энн Эйзель менән осрашыу көтөлә. Эверт биреүҙә Эйзелдан 6-4, 6-5 (40-0) иҫәптәре менән 6 матчболлды отоп ала, ә аҙаҡ 4-6, 7-6, 6-1 иҫәбе менән матчта еңеүгә ирешә. Һуңыраҡ ул Дюррҙы (2-6, 6-2, 6-3) һәм Лизи Хантты (4-6, 6-2, 6-3) еңә, әммә ярым финалда Билли-Джин Кингтан еңелә.
Һуңғы биш йылда ҡатын-ҡыҙҙар араһында Эверт донъяла беренсе ракетка була (тәнәфестәр менән). 1975 йылда Франция Чемпионатында йәнә еңә һәм беренсе тапҡыр АҠШ Чемпионатында өс партиялы финалда Гулагонг Эвоннды отоп, еңеү яулай. 1976 йылда, тағы ла Гулагонгты еңеп, Уимблдонды яулай. Гулагонг менән Эверт араһында дәғүәселек әле бер нисә йыл дауам итә. Улар барлығы 33 матч уйнайҙар, шуларҙың 21-дә Эверт еңеп сыға. Ҡатын-ҡыҙҙар араһындағы теннис буйынса өҫтөнлөгө, тыныс холҡо, майҙансыҡта ҡоростай түҙемлеге өсөн уны «Ҡарһылыу» тип атайҙар.
Бер нисә йылдан һуң Эверттың ярышташы булып Мартина Навратилова була. Майҙандан тыш улар яҡшы дуҫтар булып иҫәпләнә, әммә майҙанда ҡара-ҡаршы торошо әлегә тиклем теннис донъяһында ғәйәт ҙуры тип һанала. Тәүге осрашыуҙарында Эверт йыш ҡына көслө була, әммә Навратилова 80-се йылдар башына ҡеүәтле сығыштар яһай башлай. Ләкин ябай ерҙә Эверт шулай ҙа көслөрәк була. 1973 йылдың авгусынан алып ул тупраҡ ябай ерҙә бер-бер артлы 125 матчта еңә, был ир-егеттәр һәм ҡатын-ҡыҙҙар араһында рекорд булып ҡалыуын дауам итә. Еңеүҙәр һыҙаты 1979 йылдың 12 майында туҡтап ҡала, Италия Чемпионатының ярымфиналында Эверт Остин Трэйсинан 6-4, 2-6, 7-6 иҫәбе менән еңелә. Эверт матчтан һуң былай ти: «Еңеүҙәр һыҙаты өҙөлгәс миңә, әлбиттә, еңелерәк, шулай ҙа үкенесле». Һуңынан Эверт тупраҡта бер рәттән 72 еңеү яулай, Франция Чемпионатының ярым финалында Гана Мандликованан ҡалышып, еңеүҙәр сылбырын өҙә.
Эверт Франция Чемпионатында 7 тапҡыр еңеү яулай. Турнирҙағы ике иң ҙур еңеүе — был 1980 йылдарҙағы Навратиловаға ҡаршы өс партиялы алышы булып тора. 1985 йылда Эверт 6-3, 6-7, 7-5 иҫәбе менән еңеп сығып, донъяла беренсе һәм һуңғы ракетка булып ҡала. 1986 йылда Эвертҡа 31 йәш тула, ул Ҙур шлем турнирында, Навратилованы еңеп (2-6, 6-3, 6-3), һуңғы еңеүен яулай.
Эверт һөнәри карьераһын 1989 йылда, Уимблдон турнирында ярымфиналда Штеффи Графтан һәм АҠШ-тың Асыҡ чемпионатында еңелеп, тамамлай. Тамашасылар, был турнирҙың Эверт өсөн һуңғыһы икәнен белеп, уның өсөн көйә, икенсе даирәлә Эвертҡа ҡаршы беренсе партияла 4-1 менән алда барған Элис Берджинға ризаһыҙлыҡ белдереп һыҙғыра. Эверт һөҙөмтәлә был уйында ла, һәм 1/8 финалда ла йәш Моника Селештан өҫтөн сыға, әммә аҙаҡ Зина Гаррисондан ҡалыша. Һалҡын ҡанлылыҡ менән еңеүҙе матч ахырына тиклем еткереүсе Гаррисон, уйын бөткәс, илап ебәрә, ә Эверт майҙандан йылмайып китә.
Һөнәри тенниста яңғыҙ разрядта Эверт бөтәһе 157 еңеү яулай, ә парлы сығышта — 8. Финал осрашыуҙары статистикаһы: 157 еңеү — 72 еңелеү. Ул 303 турнирҙың 273 ярымфиналына барып етә. Дүрт тапҡыр WTA Чемпион ярышында еңә, 8 тапҡыр АҠШ командаһына Федерация Кубогында еңеү яуларға ярҙам итә. Эверттың һуңғы матчы Федерация Кубогына Кончита Мартинесҡа ҡаршы 1989 йылда үтә, ул 6-3, 6-2 иҫәбе менән еңә. Эверт 13 йыл дауамында йыл һайын кәмендә бер тапҡыр еңеү яулай (1986 −1974). Ҙур шлем турнирҙарында 18 титулға эйә була, 7 еңеү Франция Чемпионатында, 6 — АҠШ чемпионатында (3 — ябай ерҙә, 3 — хардта), 3 — Уимблдонда, 2 — Австралия Чемпионатында (2 — үләндә) яулай.
Эверт Ҙур шлем турнирҙарының 34 финалына, 52 ярымфиналына етә.1976 йылда уға «Йыл спортсыһы» титулы бирелә. 1985 йылдың апрелендә ул «Һуңғы 25 йыл эсендә иң яҡшы спортсы» тип таныла. Эверт 1975—1976 һәм 1983—1991 йылдарҙа Ҡатын-ҡыҙҙарҙың теннис берекмәһенең Президенты була. 1995 йылда берҙәм хупланып, Теннис данының халыҡ-ара залына һайлана. 2005 йылда «Tennis Magazine» журналында Эверт 40 бөйөк спортсы исемлегендә дүртенсе була.
Уйын карьераһы тамамланғас, Эверт теннис комментаторы булып китә. Тәү башлап сығыш яһауы Family Circle Cup-та 1990 йылға тура килә.
Шәхси тормошо
Эверт Флорида штатының Форт Лодердейл ҡалаһында тыуған. Карьераһының башында, Ҙур шлем турнирында еңеүенән алда, ул Puritan Fashions Corp компанияһы менән контракт төҙөй. Атаһы, Джимми Эверт, теннистың профессиональ тренеры була. Эверттар өсөн теннис ғаилә эше кеүек була: Кристина һәм уның һеңлеһе Джинни Эверт тенниссылар булып китә, ә уларҙың ҡустыһы Джек Эверт теннис буйынса бәйгеләрҙә үҙенең университеты өсөн сығыш яһай.
Эверттың тенниссы Джимми Коннорс менән мөхәбәт бәйләнештәре 70-се йылдарҙа, бигерәк тә улар 1974 йылда Уимблдонда икеһе лә чемпион титулын яулағандан һуң, халыҡтың иғтибарын йәлеп итә. Ваҡыт ваҡыты менән Эверт һәм Коннорс парлы разрядта сығыш яһайҙар. 1974 йылда улар АҠШ-тың Асыҡ чемпионатында финалсы булып китә. Аҙаҡ улар никахлашалар, әммә мөнәсәбәттәре оҙаҡҡа һуҙылмай. 1974 йылдың 8 ноябренә планлаштырылған туй тантанаһы ғәмәлгә ашырылмай. Һуңғы йылдарҙа Эверттың бер нисә билдәле ир заттары менән романдары башлана. , Булған мәғлүмәттәр буйынса, улар араһында актёр Бёртон Леон Рейнольдс һәм Джон Форд (АҠШ президенты Джеральд Фордтың улы) була. 1979 йылда ул британ тенниссыһы Джон Ллойдҡа кейәүгә сығып, Кристина Эверт-Ллойд булып китә. 1987 йылда улар айырылыша. 1988 йылда ул ике тапҡыр Олимпия уйындарында ҡатнашҡан тау саңғысыһы Энди Миллға тормошҡа сыға. Туй алдынан улар 18 ай буйына осрашып йөрөйҙәр, өҫтәүенә романдарының башланғысы икеһе лә рәсми рәүештә никахта булған сағына тура килә. Уларҙың өс улы тыуа: Александр Джеймс (1991), Николас Джозеф (1994), Кольтон Джек (1996). 2006 йылдың 13 ноябрендә Эверт айырылышыуға ғариза бирә. Процесс 2006 йылдың 6 декабрендә тамамлана. Эвертҡа Миллға 7 миллион доллар түләргә тура килә. Хәҙер Эверт ҡустыһы Джон Эверт менән берлектә теннис академи яһы менән етәкселек итә.
2007 йылдың 15 декабрендә агентлыҡтың мәғлүмәт таҫмаларына көтөлмәгән хәбәр килә. Крис Эверт һәм гольф уйынсыһы Грег Норман үҙҙәренең йәрәшеүе тураһында Көньяк Африкала гольф буйынса турнирҙың матбуғат кәңәшмәһендә иғлан итәләр. Парҙар 9 декабрҙа, йәкшәмбелә, АҠШ-тан Көньяк Африкаға сәйәхәте ваҡытында никахлаша. Туй тантанаһының ваҡытын һорауға, Эверт былай тип яуап бирә: «Был…никах балдағы. Әлегә беҙ ҡасан һәм ҡайҙа өйләнешеүебеҙҙе белмәйбеҙ».
Грузияла туризм
Илдәр буйынса туристтар
2015 һәм 2016 йылдарҙа Грузияға артабанғы илдәрҙең граждандары иң йыш килгән :
Виза сикләүҙәре бөтөргәнгә күрә, 2016 йылда Ирандан килеүселәрҙең һаны 485 %-ҡа арта. Шулай уҡ Израилдән килеүселәрҙең иҫәбе 55 %-ҡа күбәйә.
Ҡунаҡханалар
Милли туристик хакимиәтенең докладына ярашлы, 2016 йылға ҡарай Грузияла яҡынса 1700 отель иҫәпләнгән. Тбилисила 14 837 карауат-урын иҫәпләнгән.
Артабанғы халыҡ-ара ҡунаҡханалар селтәре отелдәре Грузила эшләй: Courtyard by Marriott, Mercure , Millennium Hotel , Hilton Hotels & Resorts , Holiday Inn , Sheraton Hotels and Resorts һәм Radisson Hotels.
Уйылды (Арғаяш районы)
Уйылды (Увильды) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһе Арғаяш районындағы ҡасаба. Кузнецк ауыл биләмәһе составына инә.
Уйылды ҡасабаһы Ошо уҡ исемле күл буйында урынлашҡан. Бында шулай уҡ «Уйылды» курорты бар (майҙаны 115 га).
Халҡы
2010 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ҡасабала барыһы 577 кеше йәшәй (254 ир-ат һәм 323 ҡатын-ҡыҙ). Хәҙерге ваҡытта ҡасабала башлыса урыҫтар йәшәй.
Урамдар селтәре
Ҡасабала 17 урам бар.
Өфө провинцияһы
Өфө провинцияһы (Уфимская провинция) — 1719 йылда (башҡа мәғлүмәттәр буйынса, 1712—15 йылдар) ойошторола.
Административ үҙәге — Өфө ҡалаһы.
География
Төньяҡ‑көнбайышта һәм төньяҡта — Ҡазан өйәҙе, төньяҡ‑көнсығышта — Себер губернаһы, көньяҡ‑көнсығышта һәм көньяҡта — ҡаҙаҡ йөҙҙәре, көньяҡ‑көнбайышта Әстерхан губернаһы менән сиктәш була.
Злыдников Дмитрий Афанасьевич
Биографияһы
Дмитрий Афанасьевич Злыдников 1928 йылдың 15 сентябрендә БАССР-ҙың Әлшәй районы Михайловка ауылында тыуған. Башланғыс белемле.
1942 йылда Әлшәй районының Ташлы машина-трактор станцияһында тракторсы булып хеҙмәт эшмәкәрлеген башлай. 1949 йылда Совет Армияһы сафына саҡырыла. Демобилизацияланғандан һуң 1952 йылда Өфө тимер юлының Раевка станцияһы паровоз депоһында кочегар булып эшләй башлай. 1954 йылдың мартында Ташлы машина-трактор станцияһына эшкә ҡайта. 1958 йылдан — тракторсы, механизациялау буйынса бригадир ярҙамсыһы, 1962 йылдан — Әлшәй районының «Ленин васыяты» колхозы 2-се комплекслы бригадаһы бригадиры.
Д. А. Злыдниковтың комплекслы бригадаһы баҫыусылыҡ һәм малсылыҡта юғары күрһәткестәргә өлгәшә: 1962—1965 йылдарҙа иген культураларына бүленгән 1136—1558 гектар майҙанда бригада йыл һайын гектарынан 11,5-тән 16,8 центнерға тиклем иген ала, шул иҫәптән арыш — 15,6-нан 24 центнерға тиклем, бойҙай — 15-тән 15,6 центнерға тиклем, тары — 19-ҙан 22,8 центнерға тиклем.
1964 йылда бер һыйырҙан уртаса һауым 2 138 килограмм һөт тәшкил итә, 1965 йылда — 2 362 килограмм. 1964 йылда бер йомортҡа һалған тауыҡтан 77 йомортҡа алғандар, 1965 йылда — 103 йомортҡа. 1964—1965 йылдарҙа бригада планда ҡаралған 1110 центнер урынына 1 169 центнер ит етештерә, һөттө — планда ҡаралған 8205 центнер урынына 9317 центнер һауа.
Д. А. Злыдников продукция етештереүҙе арзанайтыуға ҙур иғтибар бирә. 1964 йылда бер центнер игендең үҙҡиммәте бригадала 1,90 һум тәшкил итә, дөйөм алғанда колхоз буйынса — 2,49 һум, шәкәр сөгөлдөрө — ярашлы рәүештә 1,64 һум һәм 2,57 һум, ит — 80,10 һум һәм 80,40 һум, һөт — 12,48 һум һәм 13,60 һум.
Бойҙай, арыш, ҡарабойҙай, башҡа иген һәм мал аҙығы культураларын етештереүҙе һәм әҙерләүҙе арттырыуҙа өлгәшкән уңыштары һәм техниканы юғары етештереүсәнлекле ҡулланғаны өсөн, СССР Юғары Советы Президиумы Указы менән 1966 йылдың 23 июнендә Д. А. Злыдниковҡа Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.
1983 йылда пенсияға сыға.
1998 йылдың 11 мартында Злыдников Дмитрий Афанасьевич вафат була.
Хәтер
Д. А. Злыдников иҫтәлеген мәңгеләштереү маҡсатында Герой йәшәгән йортҡа мемориал таҡта ҡуйылған.
Мэлсо-Яха
Мэлсо-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Ямбу-То күле ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Үрге Паниха
Үрге Паниха — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Вишера йылғаһының һул ярына тамағынан 281 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Бразилияның ҡалалары
Бразилия — юғары урбанизациялы дәүләт. Бразилия география һәм статистика институтының (БГСИ) мәғлүмәттәре буйынса — ундан һигеҙ кеше ҡалала йәшәйҙәр.
Иң эре ҡалалар картаһы
Ҡалаларҙың халыҡ һаны:
Иң эре ҡала агломерациялары
Агломерацияларҙа 32 % илдең халҡы йәшәй (180 миллиондан 55).
Малуяҙ
Малуяҙ — Малоюз - Рәсәй йылғаһы.
Географияһы
Малуяҙ йылғаһы Башҡортостан, Силәбе өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Эҫем йылғаһының (Минйәр быуаһы) һул ярына тамағынан 162 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Эҫем йылғаһы, йылға башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Этимологияһы
Малоюз топонимы тураһында Силәбе өлкәһенең топонимикаһын, башҡорт халҡының фольклорын өйрәнгән географ, топонимист Шувалов Николай Иванович үҙенең "От Парижа до Берлина по карте Челябинской области: Топонимический словарь" тигән һүҙлегендә былай тип яҙа: ''Малоюз, речка, левый приток Сима, Ашинский район.Название башкирское, составлено словами: мал — «скот», «скотская» и старобашкирским язы, ояз — «поляна», т. е. Малояз — «поляна, где содержится скот», «кормовая поляна»''.
Йәғни, атама башҡорт телендәге Мал һәм Уяҙ тигән һүҙҙәрҙән хасил булған. "Башҡорт теленең һүҙлеге"ндә был һүҙҙәргә шундай аңлатмалар бирелгән:
Чарльз Дарвин
Чарлз Ро́берт Да́рвин (Charles Robert Darwin; 12 февраль 1809 йыл — 19 апрель 1882 йыл) — инглиз натуралисы һәм сәйәхәтсеһе, беренселәрҙән булып тере организмдарҙың дөйөм тамырҙан сығып, эволюцияға бирелгәнлеген әйтә һәм дәлилләй. 1859 йылда баҫылған тәүге киң хеҙмәтендә, «Төрҙәрҙең килеп сығышы» тигән китабында, Дарвин эволюция тәбиғи һайланыш һәм аныҡ булмаған үҙгәрештәр нигеҙендә бара, тип яҙа. Ул ваҡытта Англияның ауыл хужалығында йорт ҡоштары һәм сәсеп үҫтерә торған үҫемлектәр ошолай һайлау юлы менән үрсетелгән тигән ҡараш та быға ҡеүәт биреп ебәрә.
Балалыҡ, үҫмерлек йылдары
thumb|150px|left|Чарлз Дарвинға 7 йәш (1816), бер йылдан әсәһе үлеп ҡалған thumb|150px|right|Атаһы Роберт Дарвин. Чарлз Дарвин 1809 йылдың 12 февралендә Шропшир графлығында Шрюсбери ҡалаһында, Маунт Һаус тип аталған үҙҙәренең нәҫелдән килгән имениеһында тыуа(Mount House) .Атаһы хәлле кеше — табип һәм финансист Роберт Дарвин, әсәһе , Уэджвуд ғаиләһенән(Wedgwood). Чарльз атаһы яғынан ғалим-натуралист Эразм Дарвиндың һәм әсәһе яғынан рәссам Джозайя Уэджвудтың ейәне. Ике ғаилә лә унитарианлыҡҡа ыңғай ҡарай, мәгәр Уэджвудтар англикан сиркәүенә йөрөй. Атаһы Чарлзды Англикан сиркәүенә йөрөтөүгә ҡаршы булмай, шул уҡ ваҡытта малайҙың ҡалған биш ағай-энеһе әсәләре менән Унитариан сиркәүгә йөрөй. Һигеҙ йәшендә Дарвинда тәбиғәт тарихына һәм коллекция йыйыуға ҡыҙыҡһыныу уяна. Шул йылы уның әсәһе вафат булып ҡала. 1818 йылда ағаһы Эразм менән яҡындағы англикан пансионға  һабаҡҡа төшә. Шул уҡ ағаһы менән Эдинбург университетына инер йылы,1825 йылдың йәйендә, ул атаһының медицина практикаһында ҡатнаша башлай.
Эволюция теорияһы
Эволюция теорияһын дәлилләү эшен ул 30 -сы йылдар аҙағында уҡ башлап ебәрә. Дарвин 1839—1843 йылдарҙа 5 томлык «Зоология» тигән хеҙмәтен баҫтыра, һуңыраҡ бер-бер артлы шәхси монографияларын донъяға сығара. Ә 1859 йылда уның «Төрҙәрҙең килеп сығыуы…» тигән ҙур күләмле хеҙмәте нәшер ителә. Был хеҙмәттә ул үҫемлек һәм хайуандарҙың билдәле бер тарихи осорҙа ғына барлыҡҡа килгәнлеген, уларҙың миллион йылдар дәүерендә ҙур үҙгәрештәр кисергәнлеген иҫбатлай. Ошо процесста тәбиғи һайланыштың (естественный отбор) хәл иткес ролен дәлилләй. Һуңыраҡ, 1871 йылда, ул «Кешенең барлыҡҡа килеүе һәм енси һайланыш» хеҙмәтен сығара. Юғарыла күрһәтелгән асыштарҙың һәр һайһыһы диалектика фәнен үҫтереүҙә мөһим роль уйнайҙар. Мәҫәлән, донъяла булған барлыҡ тере предметтарҙың нигеҙе бер үк. Тимәк, барлыҡ организмдар бер-береһенә тығыҙ бәйләнешкән, улар араһындағы айырма ошо организмдарҙың ҡатлаулылыҡ дәрәжәһендә генә. Шуның өҫтөнә, барлыҡ организмдар — даими үҙгәрештә, үҫештә, бер-береһенән яралыу, килеп сығыу процессында. Ә йәшәү һәр төрҙөң башҡа төрҙәр менән көрәше шарттарында яулап алына һ. б. Был мөнәсәбәттәр барыһы ла донъяла булған барлыҡ пред-меттарҙың һәм күренештәрҙең үҙ-ара тығыҙ бәйләнештә булыуҙарын, уларҙың эволюцион үзгәреш кисереп йәшәүҙәрен иҫбатлай.
Библиография
Charles Darwin в en.wikipedia.org мәҡәләһе буйынса
Наратаҫты
Наратаҫты — топоним.
Лымжа
Лымжа — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы, Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/1900/134 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 91 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Васюган йылғаһы ҡушылған урынған Вах йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Васюган, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Геракл
Гера́кл (Ἡρακλῆς), Геркуле́с (Herculēs) — Боронғо грек мифологияһы геройы, аллалар батшаһы Зевстың һәм мифологияның икенсе бер геройы Амфитриондың ҡатыны Алкменаның улы. Тыуғандан һуң бирелгән исеме — Алкид. «Илиада» поэмаһында уҡ күп тапҡыр телгә алына (II 658 һәм башҡалар). Ул Фивиҙа тыуған, тыуғандан алып ғәҙәттән тыш физик көс һәм ҡыйыулыҡ күрһәтә, әммә шул уҡ ваҡытта Гераның дошманлығы арҡаһында уға туғаны Еврисфейға буйһонорға тура килә. Йәш сағында Геракл тыуған ҡалаһына Эргинды еңеүҙә ярҙам итә. Аҡылһыҙланып, ул үҙенең улдарын үлтергән, шуға күрә Еврисфейға хеҙмәт итергә мәжбүр була. Һуңғыһы бойороғо буйынса Геркулес ун ике батырлыҡ күрһәтә: Немея арыҫланын һәм Лерна гидраһын еңә, кериней боланын һәм Эриманф ҡабанын тота, Стимфалий ҡоштарын үлтерә, Авгийҙың ат аҙбарҙарын таҙарта, Крит үгеҙен буйһондора, Диомед аттарын, Ипполит билбауын, Герион һыйырҙарын ҡулға төшөрә, Еврисфейға ҡәбер донъяһынан Церберҙы, Гесперид алмаһын алып ҡайта. Геракл был батырлыҡтарҙы гректарға билдәле булған бөтә донъяла һәм унан ситтә лә эшләй. Уларҙы башҡарып, Зевстың улы көс һәм ҡыйыулыҡ менән бөтә геройҙарҙы ла уҙып китә һәм ысынында үҙен аллалар менән тиңләштерә. Батырлыҡтарынан тыш, ул башҡа күп данлы эштәр башҡара: аргонавтар походында ҡатнаша, Трояны емерә, Прометейҙы азат итә, Алкесты мәрхүмдәр батшалығынан сығара, донъяның көнбайыш яғында «Геркулес бағаналарын» төҙөй, гиганттар менән алышта ҡатнаша. Ифитты үлтереүе арҡаһында уға бер нисә йыл буйы Лидия Омфал батшабикәһендә ҡоллоҡта үткәрергә тура килә. Грецияға ҡайтҡас, Геракл үҙенең икенсе ҡатыны Деянираның тыуған төйәгендә — Этилияла төпләнә, әммә сираттағы осраҡлы үлтереүҙән һуң Трахинға ҡыуып ебәрелә. Кентавр Несстың мәкере һәм ҡатынының бер ҡатлылығы арҡаһында ул тере килеш ерләү усағына менә, һуңынан Олимпҡа күтәрелә һәм аллалар араһында урын ала, әммә уның үлем күләгәһе үлгәндәр донъяһында йөрөргә мәжбүр була.
Гректар Геркулесты илаһ булараҡ та, герой булараҡ та хөрмәт иткән, һәм был культ бик популяр булған; Геркулестың вариҫтарын Спарта, Македония, Эллинистик Мысыр батшалары, боронғо донъяның күп аристократик ғаиләләре вәкилдәре ололаған. Иртә Республика осоронда һәм Римда геройҙы Геркулес исеме аҫтында хөрмәтләгәндәр. Көнбайыш мәҙәниәтендә Геракл бөйөк мифологик геройға, физик көс һәм тотанаҡлыҡ кәүҙәләнешенә, сәйәси хакимлыҡ, цивилизацияның варварлыҡты еңеү символына әүерелә. Уның ғәйәт ҙур батырлыҡтары һәм фажиғәле яҙмышы боронғо рәссамдар һәм скульпторҙар өсөн сюжет сығанағы була. Геракл Софоклдың «Трахинянки», Еврипидтың «Геракл» һәм «Алкеста» трагедияларында, текстары юғалған башҡа антик пьесаларҙа, шағирҙар һәм мифографтар әҫәрҙәрендә ҡулланыла. «Сиркәү аталары» был образды мәжүсилекте тәнҡитләү өсөн ҡулланған. Урта быуаттарҙа Гераклға ҡыҙыҡһыныу кәмей, әммә Яңырыу дәүере башланыу менән был герой менән бәйле сюжеттар тағы ла популярлыҡ яулай. Бигерәк тә уларҙы хәҙерге заман рәссамдары һәм композиторҙары йыш ҡуллана. XIX—XX быуаттарҙа Геракл киң мәҙәниәттең иң популяр персонаждарының береһе була.
Геракл хаҡындағы бик күп мифтар араһынан уның Боронғо Грецияның көньяҡ-көнбайышында урынлашҡан Микены ҡалаһы батшаһы Еврисфейҙа хеҙмәттә булғанда яһаған 12 батырлығын һүрәтләгән хикәйәттәр (иртәктәр) циклы бигерәк тә киң билдәле.
Бала сағы һәм үҫмер осоро
Гераклдың бала сағы һәм үҫмер сағы тураһында башлыса һуң антик осорға ҡараған сығанаҡтар хәбәр итә. Бер мәғлүмәттәр буйынса, Амфитрион иртә һәләк була, һәм игеҙәктәрҙе әсәһенең икенсе ире Радаманф тәрбиәләй. Икенсе мәғлүмәттәр буйынса, Алкид аҡыллы кентавр Хирон күҙәтеүе аҫтында Пелион тауында йәшәгән. Ялған Аполлодорға ярашлы, Амфитрион Алкид менән Ификулға тәрбиә биреп өлгөрә: ул малайҙарҙы һуғыш арбаһы менән идара итергә, ул саҡырған Кастор — ҡорал менән һуғышырға, Автолик (Феокрит буйынса, Гарпалик) — көрәшергә, Еврит (Каллимах буйынса, скиф Тевтар) — йәйәнән атырға, Лин лирала уйнарға өйрәткән. Бер көндө Лин Алкидты туҡмай, тегеһе лира менән һуғып үлтерә. Суд малайҙы аҡлай, сөнки ул «ғәҙелһеҙ һуғыуға яуап бирә», ләкин Алкидтың көслө һәм ярһыу булыуынан ҡурҡып, Амфитрион уны урманлы Киферон тауына ебәрә. Унда, көтөүселәр араһында, геройҙың үҫмер сағы үтә. Ул шул саҡта уҡ башҡаларҙан буй-һыны, көсө һәм ҡыйыулығы менән айырылып тора.
Герой тормошоноң был осорона «Геракл һайлауы» исеме менән билдәле эпизод ҡарай. Егет алдына ике йәш һәм матур ҡатын-ҡыҙ ҡиәфәтен алып, аҙғынлыҡ һәм изгелек килеп сыға ла уға үҙенең киләсәген һайларға тәҡдим итә — йә еңел күңел асыу юлы, йә хеҙмәт һәм батырлыҡтың оҙайлы ауыр юлы. Ул һуңғыһын һайлай.
Алкидҡа ун һигеҙ йәш тулғас, ул Феспия ҡалаһына көтөүгә һөжүм иткән арыҫлан менән алышырға юл тотҡан. Феспий исемле батша үҙенең геройын илле көн асыҡ йөҙ менән ҡабул итә. Һәр кис ҡунаҡҡа илле ҡыҙының береһен ебәрә, һуңынан уларҙың һәр береһенән улы тыуа. Альтернатив версия буйынса, Алкид бер төндә бөтә феспиадалылар менән түшәк уртаҡлаша. Шунан ул киферон арыҫланын үлтергән. Хайуандың тиреһе Алкидтың даими кейеменең бер өлөшөнә, ә арыҫлан башы торҡаға әүерелә.
Һунарҙан ҡайтышлай, герой минийҙар батшаһы Эргиндың яһаҡ алыу өсөн Фиваға китеп барған илселәрен осрата. Алкид улар менән аяуһыҙ мөғәмәлә итә: ҡулдарын, ҡолаҡтарын һәм танауҙарын өҙөп, илселәрҙең муйынына элеп ҡуя һәм бының Эргинға бирелгән берҙән-бер һалым икәнлеген әйтә. Һуңғыһы шунда уҡ Фиваға һуғыш менән бара. Ғәскәр башлығы Алкид дошманды ҡыйрата һәм Эргинды үлтерә (Ялған Аполлодор буйынса, алышта Амфитрион да һәләк була). Геройҙың даны бөтә Эллада буйлап тарала; Фив батшаһы Креонт Алкидҡа рәхмәт йөҙөнән үҙенең ҡыҙы Мегараны ҡатынлыҡҡа бирә. Геройҙың балалары була — төрлө сығанаҡтар буйынса өстән алып һигеҙгә тиклем. Ул бәхетле йәшәй, әммә Гера, әүәлгесә дошманлашып, уға аҡыл өйәнәге ебәрә. Алкид, ни эшләгәнен аңламай, үҙенең бөтә балаларын һәм Ификлдың ике улын утҡа ташлай. Ҡатынын, өсөнсө туғаны Иолайҙы[38] һәм уның ҡустыһын үлтерергә теләй, әммә уны тотоп ҡалалар.
Ун ике батырлыҡ
Еврисфейҙа хеҙмәттә, Геркулес ун ике батырлыҡ эшләй (боронғо грекса: ἔργα, «эштәр», йәки πόνοι — «хеҙмәт», «ауырлыҡтар») уның мифологик биографияһының үҙәк өлөшөнә әүерелә. Мифтың бер версияһы буйынса, башта пифия ун батырлыҡты күҙ уңында тотҡан, әммә Еврисфей уларҙың икәүһен һанамаған, шуға күрә Геркулесҡа тағы икәүһен башҡарырға тура килгән. Тәүге тапҡыр ун икеһе лә, күрәһең, Писандр Родосский тарафынан «Гераклея» (беҙҙең эраға тиклем VII быуат) поэмаһында һанап үтелә, ә әҫәрҙәре һаҡланып ҡалған боронғо авторҙар батырлыҡтарын төрлө тәртиптә билдәләй. Тәүге унауһын, Ялған-Аполлодор һүҙҙәре буйынса, герой һигеҙ йыл да бер ай (боронғо грек календарында йөҙ ай), бөтәһе лә ун ике йыл эсендә.
Немея арыҫланы
Бөтә мифографтарҙың бер тауыштан ҡабул ителгән фекере буйынса, Гераклдың беренсе батырлығы Арголидалағы Немея һәм Клеон өлкәләрен бөлгөнлөккә төшөргән ғәйәт ҙур арыҫланды еңеү була (сығанаҡтар уны Немея йәки, һирәгерәк, Клеон тип атай); Еврисфей геройға йыртҡысты үлтерергә һәм тиреһен тунарға бойорған. Һынлы сығанаҡтарҙан күренеүенсә, ошо ҡаһарманлыҡ хаҡында һөйләүсе берҙәм традиция тиҙ арала барлыҡҡа килмәгән. Беҙҙең эраға тиклем VII быуаттағы Пелопоннес вазаларындағы рәсемдәрҙә Геракл арыҫланды суҡмар менән, бер аҙ һуңыраҡ Халкида һәм Иония вазаларында — ҡылыс менән, б.э.т. VI быуат һүрәттәрендә яланғас ҡулдар менән быуып үлтерә. Билдәле бер мәлдән был януарҙың тиреһе тимергә, бронзаға йәки ташҡа бирешмәй тип һаналған. Шуға ярашлы Геракл уны уҡтан атырға маташҡан, ләкин уҡтар арыҫланға бер ниндәй ҙә зыян килтермәгән. Шунан Геркулес арыҫланды суҡмар менән шаңҡыта һәм шул урында быуып үлтерә; йә арыҫлан мәмерйәгә ҡаса, ә герой, алдан уҡ икенсе сығыу урынын таштар менән ҡаплап, уның артынан инә һәм януарҙы өңөндә үк быуып үлтерә.
Геракл арыҫландың түшкәһен Микеныға яурынына һалып алып килгән. Еврисфей үлтерелгән януарҙан шул тиклем ҡурҡа, хатта геройға киләсәккә ҡалаға инеүҙе тыя һәм табышын ҡапҡа алдында күрһәтергә ҡушҡан. Шунан һуң король Геракл менән иғлан таратыусы Копрей ярҙамында ғына аралаша. Эргәлә туғаны булғанда, Эврисфей унан ерҙәге бронза пифоста йәшеренгән.
Геракл, арыҫландың тырнағын йәки тешен бысаҡ урынына ҡулланып, түшкәне зшкәртә. Мифологик фараздарҙың бер версияһы буйынса, геройҙың даими кейеме һәм айырылғыһыҙ атрибуты булып китерон арыҫланыҡы түгел, ә немея арыҫланы тиреһе тора.
Лерна гидраһы
Хәҙер Еврисфей Гераклға Ехидна һәм Тифондан барлыҡҡа килгән эт кәүҙәле һәм йылан башлы ҡурҡыныс зат — гидраны үлтерергә бойора, ул Лерна ерен Аргостан көньяҡтараҡ ҡурҡытып торған. Гидра, һаҙлыҡтан тигеҙлеккә сығып, мал урлай; уның һулышы шул тиклем ағыулы булған, хатта бөтә тере йәндәрҙе лә үлтергән. Һынлы сәнғәт сығанаҡтарына ярашлы, был ҡурҡыныс заттың икенән алып ун икегә тиклем башы булған, ә әҙәби сығанаҡтарҙа туғыҙ, илле, хатта йөҙ баш, өҫтәүенә, уларҙың береһе, Ялған Аполлодор буйынса, үлемһеҙ булған. Павсаний быларҙың барыһы ла уйҙырма булыуына ышана, ләкин Лерна ғифрите башҡа гидраларҙан да ҙурыраҡ һәм ағыулыраҡ булыуы менән килешә.
Аллерингерслебен
Аллерингерслебен (Alleringersleben) — Германияла, Саксония-Анхальт ерендә урынлашҡан коммуна. 2006 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 449 кеше йәшәй. Майҙаны — 5,7 км2. Диңгеҙ кимәленән 127 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 39343 һәм автомобиль коды — BK.
Рэй Брэдбери
Рэй Ду́глас Брэ́дбери (Ray Douglas Bradbury;, АҠШ, Уокиган — , Лос-Анджелес ) — Америка яҙыусыһы, «Фаренгейт буйынса 451 градус» антиутопияһы, «Марсиан хроникалары» хикәйәләр циклы һәм өлөшләтә «Бәпембәләрҙән яһалған шарап» автобиографик повесы авторы.
Үҙ ғүмерендә Брэдбери һигеҙ йөҙҙән ашыу төрлө әҙәби әҫәр, шул иҫәптән бер нисә роман һәм повесть, йөҙҙәрсә хикәйә, тиҫтәләгән пьеса, бер нисә мәҡәлә, яҙма һәм шиғыр яҙған. Уның тарихтары нигеҙендә бер нисә кино төшөрөлгән, театр постановкаһы һәм музыкаль әҫәр ҡуйылған.
Брэдбери, ижадының байтаҡ өлөшө фэнтези, риүәйәт йә әкиәт жанрҙарына тартым булһа ла, традиция буйынса фәнни фантастика классигы тип иҫәпләнә.
Бала сағы һәм үҫмер йылдары
Рэй Брэдбери 1920 йылдың 22 авгусында АҠШ-тың Иллинойс штатында Уокиган ҡалаһында тыуған. Дуглас тигән икенсе исемен — ул саҡтағы танылған актёр Дуглас Фэрбенкстан алған.
Яҙыусының атаһы, Леонард Сполдинг Брэдбери (1891—1957), 1630 йылда уҡ Атлантиканы киҫеп, Төньяҡ Америкала урынлашҡан тәүге инглиз күскенселәр тоҡомонан булған. Брэдбериҙың әсәһе, Мари Эстер Моберг (1888—1966), сығышы менән швед булған. Рэй 1692 йылда Салем сихырсыларылары процесы ҡарары менән ситтән тороп аҫыуға хөкөм ителгән Мэри Брэдбери тоҡомонан.
Буласаҡ ирле-ҡатынлы Чикагонан төньяҡҡараҡ, Мичиган күле буйында урынлашҡан кескәй Уокиган ҡалаһында (Иллинойс) танышҡан. Брэдбериҙың ата-әсәһе ул саҡта әүҙем үҫешкән кино сәнғәте менән ҡыҙыҡһынған.
Брэдбериҙың 1916 йылда тыуған ике игеҙәк ағаһы: Леонард һәм Сэм булған, әммә Сэм ике йәшендә үлгән. 1926 йылда тыуған апаһы Элизабет та шулай уҡ бәләкәй сағында үпкәһе шешеп үлгән, шул уҡ йылда яҙыусының олатаһы ла яҡты донъянан киткән. Үлем менән шулай иртә танышыуы уның буласаҡ күп әҫәрҙәрендә сағылыш тапҡан.
Брэдбери ғаиләһендә 1692 йылғы атаҡлы «Салем сихырсылары буйынса суд процесында» яҙыусының ҡарт өләсәһе Мэри Брэдбери яндырылған тигән легенда йәшәгән. Был факт ысынбарлыҡта раҫланмаған, ләкин Рэй үҙе быға ышанмаған.
Бөйөк депрессия ваҡытында 1934 йылда Брэдбери ғаиләһе Лос-Анджелесҡа күсеп килгән, уларҙы саҡырып килтергән ошо туғаны һуңғараҡ Эйнар бабайҡайҙың прототибы буласаҡ һәм шул уҡ исемде йөрөтәсәк. Бында Рэй 1938 йылда урта мәктәпте тамамлаған. Үҫмер егет үҙенең аҙаҡҡы өс йыл ғүмерен Лос-Анджелес урамдарында гәзит һатып үткәрә. Ауыр матди хәлгә бәйле ғаиләнең улына юғары белем бирерлек аҡсаһы булмай, һәм Брэдбери колледжға уҡырға инә алмай. Әммә артабанғы белеме юҡлығы уға артыҡ ныҡ ҡамасауламай. Был турала яҙыусы «Нисек итеп колледж урынына мин китапхана тамамланым йәки 1932 йылда айҙа булған үҫмерҙең уйҙары» тигән мәҡәләһендә иҫкә алған. Миңә 19 йәш саҡта, колледжға уҡырға инә алманым: мин ярлы ғаиләнән. Беҙҙең аҡсабыҙ юҡ ине, шуға ла мин китапханаға йөрөнөм. Аҙнаның өс көнөндә гел китаптар уҡыным. 27 йәшемдә университет урынына мин китапхана тамамланым. Брэдбери, Эдгар Райс Берроуздың «Марстың бөйөк яугире» әҫәренең дауамын яҙып, үҙен әҙәбиттә ун ике йәшендә һынап ҡарай. Яҙыусы бер интервьюһында, ярлы тормош арҡаһында, үҙенә китап һатып ала алмағанлыҡтан, артабан нимә булырын фаразларға ҡарар итеүе хаҡында һөйләгән. Брэдбери, атап әйткәндә, Берроуздың үҙенең ижадына йоғонтоһон таныған, Берроузды уҡымаған булһа, «Марсиан хроникалары» яҙылмаған булыр ине тигән Брэдбери.
Егерме йәшендә Рэй яҙыусы булырға ныҡлап ҡарар итә. Әйтер кәрәк, 1936 йылда уокиган гәзитендә донгъя күргән «Вилл Роджерс иҫтәлегенә» шиғыры — уның тәүге баҫмаһы. Башҡа иртә яҙмаларында Брэдбери, үҙенең яҙмаларын күрһәткәндән һуң, Генри Каттнер ижад приоритеттарын яңынан ҡарап сығырға кәрәклеген әйткәнгә тиклем, Эдгар Поның викториан проза стилен имитациялаған.
Яҙыусылыҡ эшмәкәрлеге
1937 йылда Брэдбери Америка Бөйөк депрессияһынан һуң әүҙем рәүештә яңынан тыуған йәш яҙыусыларҙың берләшмәләренең береһе булған лос-анджелес "Фәнни фантастары Лигаһы"на инә. Брэдбериның хикәйәләре, сифатлы булыуы менән әллә ни айырылмаған күп фантастик проза әҫәрҙәре урын алған, осһоҙло журналдарҙа баҫыла башлай.
1946 йылда Брэдбери ғүмерлек мөхәббәтен, Лос-Анджелес китап магазинында эшләүсе Маргарет Маклюрҙы (Мэгги, Marguerite McClure, 16 января 1922 — 24 ноября 2003), осрата. 1947 йылдың 27 сентябрендә Мэгги һәм Рей никахлаша, һәм улар, 2003 йылда Маклюр вафат булған көнгәсә, бергә була, дүрт ҡыҙына: Беттина, Рамона, Сьюзен һәм Александраға ғүмер бирәләр. «Марсиан хроникалары» романындағы бағышлауҙа Рэй Маклюрға мөрәжәғәт итә: «Ҡатыным Маргаретҡа ысын мөхәббәт менән».
Брэдбери яҙыуын дауам иткән, һәм уның иң яҡшы хикәйәләре тиҙҙән «Ҡараңғы карнавал» тип аталған йыйынтыҡта баҫылып сыҡҡан. Әммә баҫма халыҡтың айырыуса ҡыҙыҡһыныуы менән файҙаланмаған. Өс йыл үткәс, «Марсиан хроникалары» романына берләшкән «марсиан» хикәйәләре йыйынтығы сыҡҡан, һәм ул Брэдбериның тәүге коммерция яғынан ысын уңыш ҡаҙанған әҙәби әҫәре булған. Яҙыусы һуңынан "Хроникалар"ын үҙенең иң яҡшы китабы тип һанаған. Рэй был йыйынтығын Нью-Йоркҡа әҙәби агент Дон Конгдонға илткәндә уның поезд өсөн түләрлек тә аҡсаһы булмаған: автобус менән барған, ә Конгдон менән ул фәҡәт өйөнә ҡаршы урынлашҡан бензоколонка телефоны ярҙамында ғына аралашҡан. Ләкин Брэдбериның Нью-Йоркка икенсе тапҡыр барғанында инде ижадына ғашиҡтар, Чикагола туҡтағанында унан "Марсиан хроникалары"ның тәүге баҫмаһына автограф алырға теләп, ҡаршы алған.
Яҙыусылыҡ уңышы
1953 йылда «Фаренгейт буйынса 451 градус» (Fahrenheit 451) романы баҫылғандан һуң, Брэдбериҙың исеме донъяла таныла. Роман тәү тапҡыр яңы ғына сыға башлаған Playboy журналында баҫыла. Брэдбери романында бөтә төр китаптар ҙа яндырылыуға дусар ителгән тоталитар йәмғиәтте күрһәтә. 1966 йылда режиссёр Франсуа Трюффо, романды экранлаштырып, «Фаренгейт буйынса 451 градус» тип аталған тулы метражлы фильм сығара.
Яҙыусының тормошонда кинематограф ғөмүмән мөһим роль уйнаған: ул бик күп им фильмдарға сценарийҙар яҙған, шул иҫәптән иң билдәлеһе — «Моби Дик» (1956). Брэдбери шулай уҡ Альфред Хичкоктың атаҡлы «Ҡоштар» (1963) таҫмаһының да сценарий авторы булыр ине, бәлки, әммә ул осорҙа «Альфред Хичкок күрһәтә» (1955) тигән сериал өҫтөндә эшләгәнлектән, тағы ла бер проектҡа тотонмаған.
Рэй Брэдбери үҙенең хикәйәләре мотивы буйынса эшләнгән 65 мини-фильмдан торған тапшырыуҙар циклы авторы һәм алып барыусыһы булған. Цикл «Рэй Брэдбери театры» тип аталған һәм 1985 йылдан 1992 йылға саҡлы сығарылған.
Яҙыусы, 1967 йылда «Һуғыш һәм солох» фильмы «Оскар» премияһы лауреаты булған көндәрҙә, үҙенең совет режиссёры Сергей Фёдорович Бондарчук менән осрашыуы тураһында бәйән итә: унда бик күп билдәле режиссёрҙар булған, һәм Бондарчук, уның янына килеп, улар хаҡында белешкән:
«О, мистер Джон Форд, миңә һеҙҙең фильмдарығыҙ оҡшай». Ул шулай уҡ Грета Гарбоны һәм тағы башҡаларҙы таныны. Мин быға иң ситтә шым ғына ҡарап торҙом. Бондарчук миңә көтмәгәндә ҡысҡырҙы: «Рэй Брэдбери, был һеҙме?» Ул минең яныма килде, ҡосаҡланы, һәм, «Столичная» шешәһен эләктереп, мине үҙенең дуҫтары ултырған өҫтәленә саҡырҙы. Сиратта баҫып торған бөтә танылған голливуд режиссёрҙары аптырашта ҡалдылар. Улар миңә ҡаранылар һәм бер-береһенән: «Кем ул Брэдбери?» тип һоранылар. Һәм, һуҡрана-һуҡрана, мине Бондарчук менән ҡалдырып таралыштылар…
«Марсиан хроникалары» кеүек, «Бәпембәнән яһалған шарап» романы ла, алдараҡ донъя күргән әҫәрҙәрен дә индереп, айырым хикәйәләрҙән төҙөлгән. Әммә был китап, «Хроникалар…» менән сағыштырғанда, бөтөн бер әҫәр кеүек ҡабул ителә. «Бәпембәнән яһалған шарап» романы Брэдбериҙың автобиографик романы тип һанала, автор һыҙаттарын бер үк ваҡытта Брэдбериҙың тыуған ҡалаһы Уокигандың прототибы булған Грин Таун ҡаласығынгда йәшәгән ике геройҙа — ағалы-энеле Том һәм Дуглас Сполдингтарҙа тойомлап була. Ҡайһы бер китап уҡыусылар был китаптың АҠШ әҙәбиәтенең башҡа китаптарына — Андерсон Шервудтың «Уайнсбург, Огайо» (Winesburg, Ohio) романына оҡшатҡан. Был роман да менән берләштерелгән, сюжеты ла хронологик тәртиптә үҫешә. Әммә шул уҡ ваҡытта Андерсондың протагонисы, Джордж Уиллард, Брэдбериҙың ағалы-энеле Том һәм Дугласынан өлкәнерәк, шуның өсөн Андерсондың китабында бөтә рухи кисерештәре һәм фекерҙәре «өлкәндәрсә». Балалыҡтың сағыулығы, тасуирилығы һәм тормошто тойомлау — ике әҫәрҙең дә төп темаһы.
Брэдбериҙың «Бәлә яҡынлаша», шулай уҡ «Ниндәйҙер ҡурҡыныс башланасаҡ» тигән атама менән билдәле булған, артабанғы романы 1962 йылда баҫылған. Инглиз телендә исеме «Something wicked this way comes» тип яңғырай, һәм был һүҙҙәр Шекспирҙың «Макбет» пьесаһына, дүртенсе актта сихырсы әйткән фразаға, ҡайтара. Сихырсы Макбетта убырлылар уятҡан яуызлыҡҡа тураһында әйтә; шулай уҡ Брэдбери геройы Чарльз Хэллуэй «нимәнелер бер ни тормағанға» алмаштырған, бирешкән, башҡаларҙың әрнеүе һәм ҡурҡыуы менән туйынып йәшәгән һәм үҙҙәрен абсурд персонаждарға әйләндергән һәм оло яманлыҡҡа асыҡ булған йөрәктәрендә йәшеренгән яуызлыҡҡа  тураһында фекер йөрөтә. 1963 йылдан һуң Брэдбери яңы хикәйәләр баҫтырып сығарыуын дауам иткән, һәм шулай уҡ икенсе төрлө жанрға — драмаға — иғтибарын әүҙем йүнәлткән. Уның ҙур булмаған «The Anthem Sprinters and Other Antics» тәүге пьесалары йыйынтығы 1963 йылда сыҡҡан һәм Брэдбери алты айын үткәргән Ирландияға бағышланған. Тиҙҙән Брэдбери пьесалары буйынса телевидениела ике шоу-программа: «Рэй Брэдбер донъяһы» (The World of Ray Bradbury, 1964) һәм (The Wonderful Ice Cream Suit, 1965) донъя күргән. Шулай уҡ 1960-сы йылдарҙа яҙыусы Нью-Йорк Бөтә донъя күргәҙмәһе (New York World’s Fair) өсөн (1964) Америка тарихы буйынса фильм төшөрөүҙә ҡатнашҡан. Уның фантастика һәм драматик сәнғәт менән мауығыуы 1970-се йылдарҙа ла дауам иткән, әммә шул уҡ ваҡытта Брэдбери поэзия менән дә мауыҡҡан, һәм өс шиғыр йыйынтығы баҫтырып сығарған. 1982 йылда бөтә шиғырҙары ла бер томға The Complete Poems of Ray Bradbury тупланған. Тормошоноң был осоронда Брэдбери шулай уҡ күп кенә фантастикаға ҡағылмаған башҡа төрлө әҫәрҙәр ижад иткән, тематикаһы буйынса төрлө: Life-тан алып Playboy журналдарына тиклем баҫылған.