cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сиған бейеүе
Фламенко
Шул иҫәптән, мавритан һәм йәһүд тамырҙары булған фламенко оҙаҡ ваҡыт тик сиған сәнғәте тип һаналған.
Фламенко бейеүен башҡарыусы байлаор тип атала
Фламенко, тәү сиратта, профессиональ сиған сәнғәте булып тора һәм шуға күрә башлыса сәхнә һәм урам формаһында йәшәй.
Билдәле сиған фламенкоһын башҡарыусылар араһында — Хоакин Кортес, Кармен Амайя.
Польша сиғандары бейеүе
Сиған белгесе Ежи Фицовски раҫлауынса, поляк сиғандарының бейеүе түбәндәгесә: Сиған бейеүенең үҙенсәлеге булып уның яңғыҙлығы тора; сиғандар парлап та, коллективта ла бейей алмай. Ирҙәр бейеүендә, тиҙ, маневрлы, тиҙ, бейеүсе үксәләре менән ритмды кире ҡаға, ҡулдары менән янбаш, бот һәм табанға һуғып оҙата. Ҡатын-ҡыҙҙың бейеүе, йомшағыраҡ, шымараҡ. Бейеүсе аяҡтары менән урында тыпырҙай, бер аҙ алға һәм ситкә хәрәкәт итә, һын вертикаль торошта ҡала, ә, асылда, симметриялы төшөп торған, бергә йыйылған һәм алға ырғытыу юлы менән өҙөлгән яурындар, баш өҫтөнә күтәрелгән ҡулдар ғына хәрәкәтсән. Сиған бейеүселәре ҡул һәм бармаҡ уйынына иғтибар итә, уларҙы йыйып, йәйеп, уларҙан һинд статуэткаларынан беҙгә таныш булған төрлө фигуралар яһай. Ҡатын-ҡыҙҙарҙың сиған бейеүенең типик фигураларының береһе түбәндәгесә: көй темпы артҡан һайын ҡул хәрәкәттәре тиҙләшә бара, ахыр сиктә, кульминация мәлендә туҡтап, түбәнгә төшә, ә бейеүсенең яурыны ҡалтырана башлай, (экстаз).
Сиған-мадьяр бейеүе
Сиған мадьяр бейеүе экспрессив, хәрәкәттәргә бай ирҙәр партияһы һәм ярлы, сағыу булмаған ҡатын-ҡыҙҙар партияһы менән айырылып тора.
Ирҙәр бейеүе аяҡ уйынынан, аяҡтарға һуғыу, бармаҡтарҙы шартлатыуҙан тора.
Хора, ора
Сиған ораһы — балҡан төркөмдәре сиғандарының тирә-яҡ халыҡтарҙан алынған бейеүе. Ҡатнашыусыларҙың бер енеслелеге менән айырылып торған ябай хорвода рәүешендә лә, төрлө вариациялар менән дә булырға мөмкин. Һәр хәлдә, ғәҙәттә, ҡыҙҙар һәм ҡатын — ҡыҙҙар ғына бейей, ҡайһы берҙә тик егеттәр һәм ир-егеттәр генә бейей.
Яңы Йәнйегет ауыл Советы (Краснокама районы)
Яңы Йәнйегет ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Краснокама районындағы муниципаль берәмек
Административ үҙәге — Яңы Йәнйегет ауылы.
Бендзин
Бендзин (Będzin ) — ҡала. Польшаның Силезия воеводствоһы, Бендзин повяногына ҡараған ҡалаһы. Ҡала гмина статусына эйә. 37,08 км² майҙанды биләй. Халҡы — 65 231 кеше (2004 йылға ҡарата).
Яңы Йәнйегет ауыл Советы (Краснокама районы)
Тарихы
«Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
Бендзин
Тарих
Икенсе бөтә донъя һуғышына тиклем Бендзин типик йәһүд ултырағы була, уның халҡы составында 1921 йылда 17 298 йәһүд милләтле кеше иҫәпләнә (барлыҡ ҡала халҡының 62,1 %). Гитлер ғәскәрҙәре Польшаны оккупациялағандан һуң, 1942 йылдың майында бында Бендзин геттоһы булдырыла. Халыҡтың күп өлөшө Освенцим үлем лагерына депортацияланғанға тиклем немецтарҙың хәрби заводында эшләргә мәжбүр ителә, депортацияланғас, улар юҡ ителә. Һуңғы күп һанлы гетто кешеләрен депортациялау мәлендә, 1943 йылдың 3 авгусында урындағы хәрби йәһүд ойошмаһы ағзалары ихтилал күтәрә. Икенсе бөтә донъя һуғышы тамамланғандан һуң, Бендзиндың элек синагога торған майҙаны геттоның шул ихтилалда ҡатнашыусылары исеме менән атала. 2005 йылда был майҙанда 1939 йылдың 8 сентябренән 9 сентябренә ҡараған төндә немецтар тарафынан үлтерелгән йәһүдтәр иҫтәлегенә обелиск ҡуйыла.
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="">
Яңы Йәнйегет ауыл Советы (Краснокама районы)
Тарихы
2008 йылда Иҫке Мошто һәм Иҫке Йәнйегет ауыл Советтарын берләштереү юлы менән ойошторола:
Башҡортостан Республикаһының 2008 йылдың 19 ноябрҙәге 49-3 һанлы «Айырым ауыл советтарын берләштереү һәм тораҡ пункттарҙы тапшырыу менән бәйле Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошондағы үҙгәрештәр тураһында» Законы белдерә:Башҡортостан Республикаһының административ-территориаль ҡоролошонда түбәндәге үҙгәрештәрҙе индерергә: Яңы Йәнйегет ауылында административ үҙәге менән «Яңы Йәнйегет» атамаһын һаҡлап, Иҫке Мошто  һәм Иҫке Йәнйегет ауыл Советтарын берләштерергә. Иҫке Мошто ауыл Советының Иҫке Мошто, Уртауыл ауылдарын, Иҫке Йәнйегет ауыл Советының Баҫҡытау, Яңы Йәнйегет, Яңауыл  ауылдарын Яңы Йәнйегет ауыл Советы составына индерергә.
Яңы Йәнйегет ауыл Советының сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.
Иҫәп мәғлүмәттәренән Иҫке Мошто һәм Иҫке Йәнйегет ауыл Советтарын алып ташларға.
Ауыл биләмәһе составы
Милли составы: башҡорттар, татарҙар
Ахья (Кума ҡушылдығы)
Ахья  — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Кума йылғаһының уң ярына тамағынан 343 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Сәғитов Абдрахман Бикмөхәмәт улы
Сәғитов Абдрахман Бикмөхәмәт улы (1 ғинуар 1898 йыл — октябрь 1943 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында батырҙарса һәләк булған уҡытыусы, мәғариф һәм йәмәғәт эшмәкәре. Өлкән лейтенант. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1939).
Биографияһы
Абдрахман Бикмөхәмәт улы Сәғитов 1898 йылдың 1 ғинуарында хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Федоровка районы Юлдаш ауылында ярлы крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Уға 11 йәш тигәндә — атаһы, бер аҙҙан әсәһе үлеп китә, ә ағаһы беренсе донъя һуғышында була. Етем малай Ырымбур яҡтарында хеҙмәтсе, ялсы булып йөрөй, тормоштоң әсеһен-сөсөһөн күреп үҫә.
1917 йылдың майында Абдрахман Сәғитов Ваҡытлы хөкүмәт армияһына алына, Октябрь революцияһынан һуң ҡорал тотоп Ырымбурға ҡайта, шул тирәләге аҡ казактарға ҡаршы һуғыша. 1918 йылдың майында йәш егет ағалы-энеле Кашириндар отрядына ҡушылып, атаман А. И. Дутовҡа ҡаршы алыштарҙа ҡатнаша һәм данлыҡлы В. К. Блюхер рейдында ауыр юл үтә.
1922 йылда Абдрахман Сәғитов Ырымбур педагогия техникумына уҡырға инә. Йәше 24-тә булһа ла, ул 15-16 йәшлек үҫмерҙәр менән бер парта артына ултырып, тырышып уҡый. Уның тыныс тормошта белем алыуға һыуһауы фән нигеҙҙәрен еңел үҙләштерергә ярҙам итә.
Темәс мәктәбе эргәһендә емеш-еләк һәм йәшелсә баҡсаһы, малайҙар өсөн оҫтахана, ҡыҙ балалар өсөн тегеү-сигеү түңәрәге булдырыла. Мәктәп директоры ауыл кешеләре араһында наҙанлыҡты бөтөрөү, уларҙы яңы тормош төҙөүселәре итеп тәрбиәләү бу¬йынса күп яҡлы эш алып бара, колхозда бригадир, партия ойош¬маһы сәркәтибе вазифаларын башҡара.
Талантлы педагог, оҫта етәксе булып танылған А. Б.Сәғитов Түбә урта мәктәбе директоры, Баймаҡ район халыҡ мәғарифы бүлеге инспекторы, бүлек мөдире булараҡ, Темәс, Түбә урта мәктәптәренең яңы биналарын төҙөтә, уларҙың уҡытыу-матди базаларын нығытыу буйынса эшлекле саралар күрә.
Раздолье ауыл Советы (Краснокама районы)
Раздолье ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Краснокама районындағы муниципаль берәмек. Раздолье ауыл Советы төньяҡта Никольск ауыл Советы, төньяҡ-көнбайышта Мүзәк ауыл Советы, көнбайышта Нефтекама ҡалаһы округы, көньяҡта Ҡарый ауыл Советы, көнсығышта Яңауыл районы муниципаль район менән сиктәш.
Административ үҙәге —  Раздолье ауылы.
Тарихы
. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
Ауыл биләмәһе составы
Милли составы: урыҫтар, башҡорттар
Горишние Плавни
Горишние Плавни (Горішні Плавні, 1972—2016 — Комсомольск) — Украинаның Полтава өлкәһендәге өлкә әһәмиәтендәге ҡала.
2014 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ҡалала 51 958 кеше йәшәй.
Калегин
Калегин (Калегино) — Башҡортостандың Ҡалтасы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 311 кеше. Почта индексы — 452872, ОКАТО коды — 80233815001.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Пролетарка (Ырымбур өлкәһе)
Пролетарка (Пролетарка) — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһенең Ҡыҙыл Гвардия районындағы ҡасаба. Пролетарка ауыл биләмәһе составына инә.
Халҡы
2002 йылғы бөтә Рәсәй йән иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы ауылда башлыса башҡорттар (57 %) йәшәй.
Сафин Ғәли Ҡорбан улы
Сафин Ғәли Ҡорбан улы (Сафин Галий Курбанович 1915 йыл — ?) — 112-се легендар Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, гвардия рядовойы. 1942 йылдың 7 июлендә хәбәрһеҙ юғала.
Абрамово (археология объекты)
Абрамово — ҡаласыҡ һәм ҡурғанлы ҡәберлектәр, Витебск өлкәһенең Үрге Двина районы Абрамово ауылы эргәһендә табылған. Ҡаласыҡ һәм ҡәберлектәр Беларусь Республикаһының тарихи-мәҙәни ҡиммәттәре исемлегенә индерелгән.
Ҡаласыҡ
Ҡаласыҡ ауылдан көньяҡ-көнбайышҡа ҡарай 2,3 км алыҫлыҡта  (башҡа мәғлүмәттәр буйынса, көньяҡ-көнсығышта) ҡалҡыулыҡта урманда,   Городец тәбиғи сигендә урынлашҡан. 1966 йылда К.П. Шут майҙандың 150 м²  көньяҡ өлөшөн тикшерә  (башҡа мәғлүмәттәр буйынса, 120м² ), ғалим  шулай уҡ валдарҙы  уйып ҡарай (һары ҡомдан уларҙың бер иш составы табыла). 1979 йыл ҡаласыҡты В.И. Шадыро өйрәнә.
Түңәрәк майҙансыҡтан ғибәрәт, овал формала, диаметры метр 37—38 һәм бейеклеге  5-6 м. Ҡатламдың тәрәнлеге 0,8—1,2 м тәшкил итә. Оборона системаһын 2,5 м бейеклектәге өс түңәрәк вал һәм 2,5 м (йәки 3 м тиклем) соҡорҙар тәшкил итә) . Инеү урыны төньяҡта урынлашҡан, шуның өсөн соҡорҙар һирәгәйтелгән. Оборона ҡоролмаларының ҡарайған бүрәнәләренән тыш,  археологтар бағана консрукцияларының  ер өҫтө ҡаралтылары ҡалдыҡтарын таба. Табылдыҡтар иҫәбенә шулай уҡ ауыл фрагменттары, таш игенҡырғыстыр, тимер уҡ башаҡтары, беҙҙәр, бер нисә һөйәк әйберҙәр инә. Һауыт-һаба башлыса әүәләп яһалған банка формаһында, шулай уҡ селтәр биҙәкле һәм нәҙек һыҙыҡтар менән һауыт-һаба фрагменттары ла табылған.  Йорт хайуандарының ҡырағай хайуандар  һөйәктәренә ҡарата нисбәте 66,6 % тәшкил итә.   6 заттың 46  һөйәге табылған, шуларҙың яртыһын  аттар, ә ҡалған өлөшөн эре мөгөҙлө мал тәшкил итә. Ҡырағай хайуандарҙан  һөйәктәрҙең  яртыһы   мышыларға, икенсе өлөшө ҡабанға ҡарай. Ҡаласыҡ Днепр-двина мәҙәниәтенә ҡарай, ошоға бәйле археологтар уны   I—IV быуаттар менән билдәләй (башҡа фараздар буйынса, беҙҙең эраға тиклем V быуат э. — Беҙҙең эраның IV быуаты).
Убалы ҡәберлек -1
Был убалы ҡәберлек ҡаласыҡтан төньяҡҡа табан 0,5 км алыҫлыҡта урынлашҡан. Ҡәберлек 5—7 м диаметрлы 1 м бейеклектәге 32 өйөмдән тора. Объектты 1966 йылда К.П. Шут таба. 1974—1975 йылдарҙа З.М. Сергеева 4 ҡурғанды өйрәнә. Ерләү йолаһы сифатында горизонтта  мәйетте яндырыу ҡулланыла. Тикшереүҙәр ваҡытында IX—X  көршәк һауыты фрагменттары табыла. Ҡәбер кривичтарға ҡарай.
Убалы ҡәберлеҡ-2
Был ҡәберлек ауылдан көнбайышҡа табан 0,6 км алыҫлыҡта,  Полоцк — Освея шоссеһы менән йәнәш урынлашҡан. Ҡәберлек 3-4 метр диаметрҙа 0,5—1 м бейеклегендәге  40-тан ашыу өйөмдән тора. Объектты 1966 йылда К.П. Шут таба. 1974—1975 йылдарҙа 9 ҡурғанды М.З. Сергеева өйрәнә. Ерләү йолаһы сифатында уба соҡорҙарына мәйетте башын көнбайыш яҡҡа ҡаратып һалыу юлы ҡулланылған. Яңғыҙ ерләүҙәр менән бер рәттән парлы ерләүҙәр ҙә осрай. Тикшеренеүҙәр ваҡытында көршәк һауыт-һаба (һыҙыҡлы орнаменттар һәм орнаментһыҙ), браслет рәүешле сикә балдаҡтары, бормалы һәм киң урталы йөҙөктәр, көмөш һәм алтын ялатылған  мунсаҡтар табылған. Кривичтарға ҡараған был ҡәберлек XI—XII быуаттар менән даталана.
Москвитин Иван Юрьевич
Иван Юрьевич Москвитин (1603—1671 тирәһе) — урыҫ ергиҙәре, йәйәүле казактар атаманы. 1639 йылда Дмитрий Копылов етәкселегендәге казактар отряды европалыларҙан иң беренсе булыпОхот диңгеҙенә барып етә, уның яр буйҙарын һәм Сахалин ҡултығын аса.
Биографияһы
Иван Юрьевич МосквитинҢ фараз ҡылыуҙар буйынса, Мәскәүҙә тыуған. 1626 йылда Томскиҙағы йәйәүле казак була.
1635—1638 йылдарҙа Дмитрий Копылов бойороғо буйынса Москвитин Бутальский төрмәһенә нигеҙ һалған [сығанағы 547 көн күрһәтелмәгән]. Копылов 1639 йылдың яҙында Охот (Ламский) диңгеҙенә 20 томск һәм 19 красноярск хеҙмәт итеүсе кешеләре отрядын Москвитин [сығанаҡ 1246 көн күрһәтелмәгән] етәкселегендә ебәрә. 1638 йылда Алдан һәм Мая йылғалары буйынан килгән отряд Улья йылғаһы тамағына һәм Охот диңгеҙенә килеп сыға. Шунан ул төньяҡҡа табан Тауй йылғаһына тиклем һәм көньяҡҡа, Уда йылғаһына тиклем, поход ойоштора, Уда районы тураһында беренсе мәғлүмәттәр бирә.
Һуңынан, 1681 йылда Уда йылғаһы буйында ҡышҡылыҡҡа Уда төрмәһе төҙөлә.
Участник экспедиции Москвитина — Нехорошко Колобов в «скаске», данной в Москве в 1646 году, отмечал :
Ата (Лебедь ҡушылдығы)
Ата  — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Лебедь йылғаһының уң ярына тамағынан 92 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 28 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бия йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ишкен
Ишкен (Ишкиново) — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 186 кеше. Почта индексы — 453742, ОКАТО коды — 80253891004.
Крижнар Ника
Ника Крижнар (словен. Nika Križnar; Словения) Словенияның трамплиндан һикереүсеһе, олимпия чемпионы (2022, ҡатнаш командала) һәм Уйындарҙың бронза призеры (2022, нормалағы трамплинда), донъя чемпионаты призеры.
Ишкен
Тарихы
Кантон начальнигының 1847 йылдың 25 авгусындағы ҡушыуы буйынса, Баҙарғолдан бер саҡрым алыҫлыҡта утар урынында Ишкен ауылы барлыҡҡа килә. Төп ауылдан бында 30 ғаилә күсеп килә, улар араһында 72 йәшлек Курамша Ишкининдың ғаиләһе була. Быуат уртаһында 38 ихатала 187 кеше йәшәй. 1920 йылда 46 йортта 185 кеше иҫәпләнә. Ауылдан ике саҡрым алыҫлыҡта 1920 йылда Ларионовтың тирмәне була. Ауыл шулай уҡ Яңы Ишкен булараҡ теркәлгән. 1866 йылда 40 йортта 220 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек менән шөғөлләнгәндәр. Ауылда мәсет теркәлгән.
Крижнар Ника
Карьераһы
Ул 2013 йылда 13 йәшендә халыҡ-ара кимәлдә сығыш яһай башлай. Шул йылдың 12 ғинуарында Жиралағы ярыштарҙа дебют сығышы була һәм 17-се урынды яулай. Артабанғы ике йыл дауамында ул түбән кимәлдәге ярыштарҙа сығыш яһай, шул уҡ ваҡытта үҙенең талантына күберәк иғтибар йәлеп итә башлай. 2015/16 йылдар миҙгелендә ул FIS Кубогы ярыштарында сығыш яһай башлай. 15 йәш тә 5 айында ул Айнтальн кубогында беренсе урынды яулай. Артабан тағы ла ҙур һөҙөмтәләр була, һәм улар нигеҙендә ул донъя элитаһы составына инә.
Ишкен
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Крижнар Ника
Карьераһы
Донъя кубогы ярыштарында тәүге тапҡыр ул 2016 йылдың 13 февралендә Любно-об-Савиньяла ун биш йәшендә сығыш яһай һәм ун дүртенсе урынды яулай. Икенсе көндө ул шул уҡ трамплинда ун икенсе урынға сыға. Был уның 2015/16 йылдар миҙгелендә берҙән-бер сығышы була, унда ул 40 мәрәй йыя, был һөҙөмтә менән ул уға дөйөм иҫәптә 36-сы урын алыуға өлгәшә.
Донъя кубогында уңышлы дебютынан һуң Ники 2016 йылда Румынияның Рышнов ҡалаһында үткән йәштәр донъя чемпионатында беренсе тапҡыр сығыш яһай. Унда ул тәүҙә шәхси зачетта етенсе урынды биләй, ә һуңынан Эма Клинец, Боро Павловчич һәм Домен Превц менән ҡатнаш команда зачетында беренсе урынды биләп, беренсе тапҡыр алтын миҙал яулай.
Һуңынан ул март айында Гарраховта FIS турнирында ҡатнаша, унда еңеү яулай, шул уҡ ваҡытта икенсе урында ватандашы Шпела Рогель сыға, һәм Словения уңышын юғарырағ кимәлгә күтәрә.
2017 йылдың февралендә 16 йәш тә 11 айы тулғанда Парк-Ситиҙа юниорҙар араһында йәштәр араһында донъя чемпионатында ҡатнаша һәм өс миҙал яулай. 1 февралдә ул яңғыҙ разрядта өсөнсө урын ала, һуңынан, 3 февралдә, Ерней Брек, Катра Комар һәм Эмой Клинец менән бергә команда һикереүҙәрендә ҡатнаша һәм көмөш миҙал яулай. Ниһайәт, ул Эма Клинец, Тилен Бартол һәм Жига Елар менән ҡатнаш командалар матчында алтын миҙал яулауға өлгәшә.
2018 йылдың февралендә ул Кандтерстегта юниорҙар араһында донъя чемпионатында ҡатнаша. 2 февралдә шәхси зачетта, Эма Клинецты уҙып, чемпион була. Икенсе көндө ул команда зачетында тағы ла бер алтын миҙал яулай, унда Ерней Брекль, Ники Крижнар, Катра Комар һәм Эма Клинец составындағы Словенияның йәштәренең ҡатын-ҡыҙҙар йыйылма командаһы титул яулай.
2018 йылдың 4 мартында Рышновтағы уҙышта Ника беренсе тапҡыр Донъя кубогы подиумына күтәрелә. Ул өсөнсө урынды яулай.
2021 йылдың 23 ғинуарында Эма Клинец, Шпела Рогель һәм Урша Богатай менән бергә Любнола Донъя кубогы ярыштарының команда ярыштарында еңеү яулай.
Оберстдорфта саңғы спорты төрҙәре буйынса донъя чемпионатында Шпела Рогель, Урша Богатай һәм Эма Клинец менән команда ярыштарында көмөш миҙал яулай, ҙур трамплинда шәхси ярыштарҙа бронза миҙал яулай.
Кәримский Әнүр Муса улы
Кәримский Әнүр Муса улы (27 сентябрь 1932 йыл — 8 октябрь 1993 йыл) — СССР һәм Рәсәй философы, философия тарихы, антропология, динде өйрәнеү һәм педагогиканың фәлсәфәүи мәсьәләләре буйынса белгес. философия фәндәре докторы, профессор. «Атеистик һүҙлек» авторҙарҙың береһе.
Биографияһы
1955 йылда М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының философия факультетын, ә 1967 йылда сит ил философияһы тарихы кафедраһының аспирантураһын тамамлай.
Мәғариф, юғары мәктәп һәм ғилми учреждениелар хеҙмәткәрҙәренең һөнәри берлеге Үҙәк комитетында халыҡ-ара бүлектә эшләй.
1967 йылдан ғүмеренең һуңынаса Мәскәү дәүләт университетының философия һәм башҡа факультеттарҙа сит ил философияһы тарихы буйынса лекциялар уҡый.
1968 йылда МДУ-ла «Америка натурализмы философияһында тәбиғәт һәм кеше проблемаһы» темаһы буйынса кандидатлыҡ диссертацияһы яҡлай.
1981 йылда докторлыҡ диссертиацияһын яҡлай.
Фәнни эшмәкәрлеге
Ә. М. Кәримскийҙың фәнни ҡыҙыҡһыныуҙары өлкәһенә яңы һәм хәҙерге филосоия тарихы, шулай уҡ американистика һәм германистика инә. Ул кеше философияһы, ваҡыт социологияһы һәм философия тарихын эшләү менән шөғөлләнә.
Ғаиләһе
Ҡатыны — Н. Н. Кәримский.
Гавай утрауҙары
Гавай утрауҙары (йәки Гавай архипелагы, Hawaiian Islands, гав. mokupuni o Hawai’i) — 24 утрауҙан һәм атоллдарҙан торған, Тымыҡ океандың төньяҡ өлөшөндә урынлашҡан (19° һәм 29° араһындағы төньяҡ киңлектә) архипелаг. Ул төньяҡ-көнбайыштан көньяҡ-көнсығышҡа табан һуҙылған, вулкан сығышлы.
Утрауҙар үҙ атамаһын иң ҙур утрау исеменән — Гавай — ала. Архипелагтың барлыҡ утрауҙары тиерлек АҠШ-тың Гавай штатын барлыҡҡа килтерә (1959 йыл). Берҙән-бер ташлама булып көнбайыш сиктәге Мидуэй атоллы тора. Ул АҠШ-ҡа ҡарай, әммә уларҙың өлөшө түгел (корпорацияланмаған, ойошмаған территория).
Тарихы
Гавай утрауҙарын европалылар өсөн 1778 йылдың 18 ғинуарында билдәле инглиз диңгеҙсеһе Джеймс Кук үҙенең Тымыҡ океан буйлап өсөнсө сәйәхәте барышында аса (һәм ошонда уҡ 1779 йылдың 14 февралендә, Тымыҡ океандың төньяҡ өлөшө буйлап йөҙөгәндән һуң ҡышҡылыҡҡа ҡайтҡанда һәләк була). Кук уларға Адмиралтействоның Беренсе лорды Джон Монтегю, Сэндвичтың 4-се графы хөрмәтенә Сандвич утрауҙары (был исем XIX быуат аҙағына тиклем ҡулланыла) исемен бирә.
Куктың Гавай утрауҙарына килеүенә унда мең ярым тиерлек полинезиялы йәшәгән була. Гавай утрауҙарында кеше ҡасан йәшәй башлауының аныҡ тарихы буйынса берҙәм ҡараш юҡ. Иң киң таралған фекер буйынса, тәүге полинезиялылар Маркиз утрауҙарынан яҡынса беҙҙең эраның 300 йылдарында килә, улар артынса яҡынса 1300 йылда Таитиҙан күсенәләр килеп, тәүге күсенеүселәрҙе, уларҙың ҡатмарлы дини һәм социаль системаһын буйһондора.
Европалылар Гавай утрауҙарында бер нисә дәүләт ойошмаһына тап була, улар 1810 йылда Европа ҡоралына эйә булған I Камеамеа хакимлығындағы берҙәм Гавай короллегенә берләшә. Шәкәр ҡамышы етештереүгә ҡыҙыҡһыныу үҫеше быуат һуңында АҠШ-ты архипелагтың иҡтисади һәм сәйәси тормошона әүҙем ҡыҫылырға мәжбүр итә. Урындағы халыҡ, иммунитеты булмайынса, ситтән индерелгән инфекцияларҙан күпләп ҡырыла: быуат аҙағында 300 мең полинезиялынан ни бары 30 мең самаһы кеше ҡала. Улар урынына 1852 йылда Гавай ауыл хужалығы йәмғиәте Гонолулуға эшселәрҙең беренсе партияһын — 200 ҡытайҙы килтерә. Тиҙҙән башҡа партиялар ҙа килә. Ҡытайҙарға япондар, филиппиндар, корейҙар, шулай уҡ Европа эшселәре: Мадейра утрауынан португалдар, немецтар һәм норвегиялылар өҫтәлә.
1887 йылда аҡтарҙың ҡораллы отрядтары «штык Конституцияһын» ҡабул итергә мәжбүр итә. Сөнки утрауҙарҙың һуңғы батшабикәһе Лилиуокалани, был "конституция"ның положениеларын кире ҡағырға тырыша, әммә америка сығышлы бер төркөм бухтала торған караптан америка моряктарын ярҙамға саҡыра һәм 1893 йылда түңкәрелеш яһап, королеваны тәхетенән ҡолата. Бер йылда марионетка Гавай Республикаһы иғлан ителә һәм уның президенты Сэнфорд Доул була. Гавайи полковник Уильям Был 1898 йылда, испан-америка һуғышы ҡыҙғанда, АҠШ Гавайҙы аннексиялай һәм 1900 йылда уға үҙидаралы территория статусын бирә. Президент Уильям Мак-Кинли Гавай утрауҙарын аннексиялау тураһында «килешеүгә» ҡул ҡуйғанда, урындағы халыҡ 38000 ҡултамға йыйып, уның кҡсҡнә инеүенә ҡаршылыҡ тыуҙыра; һөҙөмтәлә аннексия 1898 йылдың 4 июлендә ике палаталы конгресс «Ньюлендс резолюцияһын» ҡабул иткәндән һуң ғына раҫлана.
1959 йылдың 21 авгусынан «Гавай территорияһы» АҠШ-тың 50-се штаты статусын ала.
Галкин Илья Саввич
Галкин Илья Саввич (1 август 1898 йыл — 7 апрель 1990 йыл) — СССР тарихсы һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1943-1948 йылдарҙағы М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт униерситеты ректоры, Ленин ордены кавалеры (1944), РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1973),Бөтә Союз сәйәси һәм фәнни белем таратыу йәмғиәтен ойоштороусыларҙың береһе.
Биографияһы
1917 йылда армияға мобилизацияланған һәм Киевтың прапорщиктар мәктәбенә ебәрелә. 1918 йылда Иванов-Вознесенский политехник институтына уҡырға инә, өс ай уҡығас, Ҡыҙыл Армия сафына инә һәм Көнсығыш фронтҡа эләгә, Колчак ғәскәрен тар-мар итеүҙә ҡатнаша, яралана.
1921 йылда һаулыҡ торошо буйынса демобилизациялана. Һауыҡҡандан һуң Һарытау губернаһы Атҡар өйәҙендә уҡытыусы, мәктәп директоры, ҡарауһыҙ йөрөгән балалар өсөн колонияла төркөм етәксеһе булып эшләй. 1924 йылда Бөтә союз уҡытыусылар съезында делегат була.
1927 йыл дан ВКП(б) ағзаһы.
Ике йылда ситтән тороп Һарытау университетында уҡығандан һуң,1930 Мәскәү дәүләт университетының этнология факультетына уҡырға ебәрелә. Академик .Н. М. Лукин етәкселегендә Яңы донъя тарихын өйрәнеү менән шөғөлләнә. 1932 йылда Галкин тарих-философия (1931 йылдың ғинуарына тиклем — этнологик) факультетын тамамлай.
1935 йылда аспирантура тамамлай, кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай «Германская социал-демократия против демократизации избирательного права в Пруссии» (1936). Н. Г. Чернышевский исемендәге Мәскәү философия,әҙәбиәт һәм тарих. институтында уҡыта башлай. Тарих бүлеге мөдире, 1936-1938 йылдарҙа тарихи бүлеге деканы,1937-1941 йылдарҙа проректор.
1941 йылдың декабрендә Мәскәү университетының уҡыу буйынса проректоры, ректор урынбаҫары, вәкил РСФСР мәғариф Халыҡ комиссариатының университетты Төрөкмән ССР-ына, Свердловскиға эвакуация буйынса вәкиле, Свердловск шулай уҡ, уны Мәскәүгә кире ҡайтарыу буйынса. 1943 йылда И. С. Галкин М В.Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университеты ректоры итеп тәғәйенләнә. Йыл аҙағына университтың төрлө факультеттарында яңы кафедралар асыла: 1944 йылда ремонттан һуң М. Горький исемендәге университет китапханаһы асыла, тәүге тапҡыр Ломоносов уҡыуҙары уҙғарыла, Ломоносов премияһы тапшырыла. Тарих факультетында Көнсығыш илдәрҙең тарихы буйынса бүлек асыла. 1945 йылдың мартында студенттарҙың ғилми йәмғиәте тергеҙелә, Көнсығыш Себер, Үҙәк ҡара тупраҡлы ерҙәр һәм Каспий буйы экспедицияһы төҙөлә. 1946 йылдың ноябрендә университет етәкселеге факультеттарҙа 5 йыллыҡ уҡыу ҡабул итә.
1943—1947 йылдарҙа Мәскәү университетының структураһында халыҡ-ара мөнәсәбәттәр факультеты һәм физика- техник факультеты бүленгән, һуңынан үҙ аллы юғары уҡыу йорттарына үҙгәртеләләр — МГИМО һәм МФТИ.
МДУ ректоры вазифаһында оҙайлы ваҡыт эшләгәндән һуң, 1953—1980 йылдарҙа Галкин тарих факультетының яңырыу һәм яңы тарих кафедраһы мөдире була. 1956 йылда тарих фәндәре докторы. Дөйөм тарихы, халыҡ-ара мөнәсбәттәр тарихынан, тарихнамә буйынса күп һанлы эштәр авторы. 7 апрель 1990 йылда Мәскәүҙә вафат була, Востряково зыяратында ерләнә.
Коростень
Коростень (Коростень) — Украинаның Житомир өлкәһендәге өлкә әһәмиәтендәге ҡала, Коростень районының административ үҙәге.
2015 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ҡалала 65 072 кеше йәшәй.
Яңы Михайловка (Александровка районы)
Яңы Михайловка (Новомихайловка) — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһенең Александровка районындағы ауыл. Яңы Михайловка ауыл биләмәһе составына инә.
Халҡы
2002 йылғы бөтә Рәсәй йән иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы ауылда башлыса башҡорттар (37 %) йәшәй.
Ямалиев Сәлих Ямалетдин улы
Ямалиев Сәлих Ямалетдин улы (8 апрель 1889 йыл — 1 июль 1938 йыл) — педагог, мәғариф эшмәкәре. Беренсе донъя һуғышында ҡатнашыусы. 1923—1930 йылдарҙа Бәләбәй педагогия техникумы директоры, 1936—1937 йылдарҙа Башҡорт АССР-ының мәғариф халыҡ комиссары урынбаҫары. Сәйәси золом ҡорбаны.
Биографияһы
Атаһында һәм ауыл мәҙрәсәһендә уҡырға-яҙырға өйрәнгәс, 1903 йылда Сәлихте Бәләбәй мосолман мәҙрәсәһенә уҡырға бирәләр. Унда 1911 йылға хәтлем уҡый, бер үк ваҡытта түбән һәм урта синыфтарҙа мөғәллим булып эшләй.
1915—1917 йылдарҙа С. Я. Ямалиев батша армияһында хеҙмәт итә, Беренсе донъя һуғышында ҡатнаша. Уҡытыусы булыу сәбәпле, ул хәрби хеҙмәттән ҡайтарып ебәрелә, 1917/18 уҡыу йылында Бәләбәйҙә балалар уҡыта, 1918—1922 йылдарҙа Бәләбәй уҡытыусылар семинарияһында һәм уның ҡарамағындағы педагогик курстарҙа эшләй. 1922 йылда һәләтле педагог Бәләбәй педагогия техникумының идара бүлеге мөдире итеп тәғәйенләнә. Тәүге осорҙа техникумда уҡытыу-тәрбиә эшенә етәкселек итеү, һәләтле уҡытыусыларҙы ылыҡтырыу, уларҙың белемен күтәреү курстары ойоштороу, семинарҙар үткәреү туранан-тура С. Я. Ямалиевтың эшмәкәрлеге менән бәйле. 1923 йылда ул педагогия техникумы директоры итеп тәғәйенләнә һәм бында 1930 йылға тиклем эшләй.
1928/29 уҡыу йылында С. Я. Ямалиев квалификация күтәреү маҡсатында Ҡазанда командировкала була, туған тел, әҙәбиәт һәм методика буйынса махсус белем ала.
1930 йылда Сәләх Ямалетдин улы Ямалиев Башҡортостан Мәғариф Халыҡ Комиссариатына эшкә саҡырыла. Ул кадрҙар бүлеге, башланғыс һәм урта мәктәптәр идаралығы башлығы, мәғариф халыҡ комиссары урынбаҫары кеүек яуаплы вазифалар башҡара. Уның етәкселегендә башҡорт һәм рус мәктәптәренең төрлө типтары өсөн уҡытыу пландары, дәреслектәр төҙөлә.
Мәғариф халыҡ комиссары урынбаҫары педагогик кадрҙар әҙерләү, мәктәп уҡытыусыларының методик оҫталығын күтәреү буйынса эшлекле саралар күрә. Башҡорт дәүләт педагогия институты, педагогия техникумдары менән бәйләнеш тотоу ошо мөһим бурыстарҙы үтәүгә йүнәлтелә.
С. Я. Ямалиев алдынғы мәктәптәр һәм уҡытыусыларҙың тәжри-бәһен өйрәнеүгә, уны таратыуға ҙур иғтибар бирә. Уның был темаларға бағышланған һәм матбуғат биттәрендә баҫылып сыҡҡан хеҙмәттәре алдынғы педагогик тәжрибәне дөйөмләштерергә ярҙам итә, мәғариф эштәрен яңы баҫҡысҡа күтәрергә мөмкинлек бирә.
Сәләх Ямалетдин улы Ямалиев башланғыс һәм урта мәктәптәрҙә, педагогия техникумында уҡытыу, Мәғариф Халыҡ Комиссариатында төрлө вазифаларҙа оҙаҡ йылдар эшләү осоронда туған тел һәм әҙәбиәт уҡытыу мәсьәләләре буйынса күҙәтеүҙәр алып бара, уҡытыу методтары һәм алымдары тураһында системалы дөйөмләштереүҙәр яһай. Был тәжрибә уға республика мәғарифына уңышлы етәкселек итергә, мәктәптәрҙә уҡытыу-тәрбиә эшен яҡшыртырға һәм уҡытыусыларға педагогик ярҙам күрһәтеүҙе көсәйтергә булышлыҡ итә.
Мәғариф халыҡ комиссары урынбаҫары С. Я. Ямалиев республиканың мәҙәниәт тормошо мәсьәләләре менән дә тәрән ҡыҙыҡһына, айырыуса Башҡортостан Яҙыусылар союзы эшендә әүҙем ҡатнаша, әҙәби әҫәрҙәргә рецензиялар яҙа.
Москвина Тамара Николаевна
Москвина Тамара Николаевна (ҡыҙ фамилияһы Братусь; 26 июнь 1941 йыл, Ленинград) — конькиҙа фигуралы шыуыу буйынса СССР һәм Рәсәй тренеры. Алты тапҡыр СССР чемпионы, ике тапҡыр СССР Халыҡтары спартакиадаһы еңеүсеһе, донъя һәм Европаның вице-чемпионы.
Спорт карьераһы
Блокада ваҡытында Тамара Братустың ғаиләһе Уралдағы туғандарына эвакуациялана — Ленинградҡа 1948 йылда ҡайта.
Фигуралы шыуыу менән «Буревестник» һырғалағында шөғөлләнгән, уның беренсе тренерыИ. И. Богоявленский була. 1950-се йылдарҙан ҙур ярыштарҙа ҡатнаша.
Үҫмер сағында уҡ уға ижад фантазияһы һәм сыҙамлылыҡ хас була. Донъяла тәүге тапҡыр 1960 йылда (башҡа мәғлүмәттәр буйынса 1955 йылда) ике ҡулы менән бер аяғын башына табан өҫкә күтәреп әйләнә (атап аҙағында 1970-се йылдар аҙағында был алым «бильманн» тип атала), һәм бөгөн дә ул иң ҡатмарлы әйләнеүҙәрҙең береһе булып ҡала.
1957 йылдан алып тренеры — Игорь Борисович Москвин.
Беленгутская
Беленгутская — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Ятантор күле ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 33 км.
Москвина Тамара Николаевна
Спорт карьераһы
1950-се йылдар аҙағында Братусь призерҙар исемлегенә эләгеү СССР чемпионаты призерҙары һанына инә, һәм 1960 йылда Европа чемпионатында беренсе тапҡыр шыуа, иң аҙаҡҡы 27-се урынды яулай. СССР чемпионаттарында биш тапҡыр еңеүенә ҡарамаҫтан, Братусь берәмләп шыуыу буйынса бер тапҡыр ҙа донъя чемпионатына эләгә алмай.
Беленгутская
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Москвина Тамара Николаевна
Спорт карьераһы
1962—1963 йылдарҙа булған Европа чемпионаттарында арттан алдынғы урынды биләй (донъя чемпионатына чемпионатта ҡатнашыусы итеп ил спорт етәкселәре Татьяна Немцованы ебәрә, ул да шулай уҡ арттан алдынғы урынды яулай, ә 1964 йылда берәмләп шыуыу буйынса донъя һәм европа чемпионатына спорт етәкселеге бер кемде лә ебәрмәй).
Беленгутская
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Москвина Тамара Николаевна
Спорт карьераһы
1964—1965 йылдарҙа конкиҙа парлы шыуыуҙа совет мәктәбендә халыҡ-ара кимәлдә өҫтөнлөк итә. Тамараның беренсе партнеры Александр Гаврилов була — уның менән Братусь СССР чемпионатында еңеү яулай (был ярышта көслө пар — Людмила Белоусова менән Олег Протопопов — булмай).
Михайловка ауыл Советы (Баҡалы районы)
Михайловка ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Баҡалы районы муниципаль районының административ-территориаль һәм муниципаль берәмеге.
Москвина Тамара Николаевна
Спорт карьераһы
Алексей Мишина менән парҙа 1966—1967 йылдарҙа СССР чемпионаттарында өсөнсө урынды биләй.
Михайловка ауыл Советы (Баҡалы районы)
Административ үҙәге — Михайловка ауылы.
Москвина Тамара Николаевна
Спорт карьераһы
1967 йылда беренсе тапҡыр йыйылма командаға эләгә. Европа чемпионатының парлы спортсылары араһында 6-сы урын биләй урыны арҡаһында Москвин кәмей. Иң уңышлы миҙгеле итеп 1968/69 тора — СССР чемпионатында еңә, Европа чемпионатында өсөнсө һәм донъя чемпионатында икенсе урын яулай. Шунан һуң Москвина тулыһынса тренерлыҡ эшенә күсә.
Михайловка ауыл Советы (Баҡалы районы)
Тарихы
Ауыл биләмәһенең статусы һәм сиктәре Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрҙәге 126-з һанлы «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы» Законы менән билдәләнелә.
Ауыл биләмәһенең составы
1986 йылдың декабренә тиклем ауыл Советы составына Логовка ҡасабаһы ла инә, әммә ул Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының 12.12.1986 № 6-2/396-сы «Ҡайһы бер тораҡ пункттарын иҫәп мәғлүмәттәренән алып ташлау тураһындағы» Указына ярашлы иҫәп мәғлүмәттәренән алып ташлана.
Москвина Тамара Николаевна
Спорт һөҙөмтәләре йыйылма таблицаһы
(парлы шыуыуҙа)
Александр Гаврилов менән берлектә
Алексей Мишин менән берлектә (яңғыҙ шыуыуҙа)
Тренерлыҡ эше
1962 йылдан алып «Буревестник» һәм «Труд» йәмғиәттәрендә тренерлыҡ эше менән шөғөлләнә, ә 1971 йылдан алып — Махсуслаштырылған балалар-үҫмерҙәр олимпия резервы мәктәбе тренеры. Бөтә спорт карьераһы дауамында Санкт-Петербургтың төрлө фигуралы шыуыу мәктәптәрендә эшләй, 2017 йылдан үҙ мәктәбен булдыра, унда парлы шыуыу буйынса тренерҙарҙың береһе һәм етәксеһе булып тора.
Уҡыусылары:
Элекке билдәле уҡыусылары:
Тимофеев Пётр Васильевич
Петр Васильевич Тимофеев (1902—1982) — электроника һәм вакуум техникаһы өлкәһендә совет ғалимы.
Биографияһы
П. В. Тимофеев 1902 йылдың 12 (25) июнендә Мәскәүҙә тыуған. 1925 йылда М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетын тамамлай. Н. Э. Бауман исемендәге Мәскәү юғары техник училищела (1925—1928), МДУ-ла (1926—1941), Мәскәү энергетика институтында (1933—1941), Н. Е. Жуковский исемендәге хәрби-һауа инженер академияһы>нда (1945—1948) уҡыта. 1935 йылдан — профессор. 1928 йылдан Бөтә Рәсәй электротехника институтында эшләй. СССР Фәндәр академияһының ағза-корреспонденты (1953).
П. В. Тимофеев 1982 йылдың 18 ноябрендә вафат була. Мәскәүҙә Головино зыяратында ерләнгән.
Фәнни эшмәкәрлеге
Төп хеҙмәттәре киноны тауышландырыу өсөн фотоэлектрик ҡоролмаларҙы, икенсел электрон эмиссияны, газдарҙа зарядһыҙлаеыуҙы тикшеренеү һәм электрон оптика буйынса. Бер нисә фотоэлемент, электрон күбәйткестәр, электрон лампалар һәм электрон-оптик үҙгәрткестәр эшләй. 1933—1936 йылдарҙа тапшырыусы телевизион электрон көпшәләр, шул иҫәптән супериконоскоп, шулай уҡ башҡа электрон-оптик ҡоролмалар уйлап таба. Тауышлы кино, телевидение һәм автоматика өсөн көсәйткестәр һәм фотоэлементтар эшләүҙә ҡатнаша. Оборона сәнәғәте өсөн инфраҡыҙыл техник приборҙар серияһын эшләй.
Маҡтаулы исемдәре һәм бүләктәре
- Икенсе дәрәжә Сталин премияһы (1946) — яңы төр оптик приборҙар булдырғаны өсөн
- Икенсе дәрәжә Сталин премияһы (1951) — яңы оптик приборҙар булдырғаны өсөн.
- Социалистик Хеҙмәт Геройы (13.10.1982)
- дүрт Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (16.05.1947; 02.06.1952; 19.07.1962; 17.09.1975)
- Ҡыҙыл Йондоҙ ордены (21.01.1944)
- «Почёт Билдәһе» ордены (21.04.1939)
- миҙалдар
- РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1947)
Гремучий (Ҡыҙыл Гвардия районы)
Гремучий (Гремучий) — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһенең Ҡыҙыл Гвардия районындағы ауыл. Староникольское ауыл биләмәһе составына инә.
Халҡы
2002 йылғы бөтә Рәсәй йән иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы ауылда башлыса башҡорттар (27 %) йәшәй.
Атла
Атла — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Лебедь йылғаһының уң ярына тамағынан 107 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 31 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Хәлил мәктәбе (Әбйәлил районы)
Хәлил мәктәбе (рус. МБОУ СОШ с. Халилово МР Абзелиловский район Республики Башкортостан) — Башҡортостан Республикаһы Әбйәлил районы Хәлил ауыл Советы биләмәһендәге уҡыу йорто. Хәлил ауылында урынлашҡан
Тарихы
1891 йылда Бикмәтов Хужәхмәт урындағы мәҙрәсәлә мәктәп-мәҙрәсә аса һәм малайҙарҙы уҡыта башлай. 1905 йылда ул байҙар аҡсаһына ике бүлмәле мәктәп, ситтән килеп уҡыусылар өсөн ятаҡ һәм ашхана төҙөтә.
1906 йылда ҡыҙҙар өсөн мәктәп эшләй башлай. 1910 йылда улар яңы бинала шөғөлләнә башлайҙар. Ошо йылда Өфө мөфтөйө рөхсәте менән Хәбибназар Батыршин рус теле, география, тарихтан уҡыта башлай. Уның ҡустыһы Камил Мусин 1906 йылда рус теле, география фәндәренән белем бирә.
1918 йылда Хәлил ауылында ике беренсе баҫҡыс хеҙмәт мәктәбе эшләй башлай. 1920 йылда уның нигеҙендә мәктәп уҡытыусылары әҙерләү курстары ойошторола.
Артабанғы статустары:
1960 йылдарҙа Хәлил урта мәктәбендә 600—700 бала уҡый. Мәктәп яны интернаты була. Күрше Әбделмәмбәт, Рауил, Ҡалмаҡ, Дәүләтша, Атауҙы, Булат, Күсей ауылдарынан уҡыйҙар.
1966 йылда мәктәп Советтар Союзы Геройы Дәүләтов Әбдрәүеф Ғәни улы исемен йөрөтә.
Кола (автомобиль юлы)
«Ко́ла» Р-21  ( 2018 йылға тиклем бер үк ваҡытта иҫке иҫәп номеры М-18 файҙаланылды ) — Санкт-Петербург — Петрозаводск — Мурманск — Печенга — Борисоглебский (Мурманск өлкәһе) - (Норвегия сиге) Рәсәй Федерацияһының федераль әһәмиәтле автомобиль юлы.
Автомобиль юлының оҙонлоғо 1592 километр (юлдарҙы туралатыу эштәре барғанға күрә яҡынса алынған). Киркенес — Ялта европа маршрутына инә. һәм. менән киҫелешеп китә.
«Кола» автомобиль юлына элекке Мурманск — Печенга һәм   Лиинахамари —  Финляндия сиге автомобиль юлдары инеп киткән.
2018 йылда «Кола» автомобиль юлында тулыһынса Волхов йылғаһы аша күпер реконструкцияланған: ул 2 тапҡырға киңәйтелгән, ә күпергә барып етер ерҙә ике ярҙа ла транспорт сиселештәре урынлаштырылған.
Ҡалмаш (Ҡалтасы районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Владимировка (Ҡыҙыл Гвардия районы)
Владимировка (Владимировка) — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһенең Ҡыҙыл Гвардия районындағы ауыл. Залесово ауыл биләмәһе составына инә.
Сауыҙбаш ауыл Советы (Краснокама районы)
Сауыҙбаш ауыл Советы — Башҡортостан Республикаһының Краснокама районындағы муниципаль берәмек. Сауыҙбаш ауыл Советы көньяҡта Яңы Ҡабан ауыл Советы, көнсығышта Арлан ауыл Советы, көнбайышта Татарстан Республикаһы менән сиктәш.
Административ үҙәге — Сауыҙбаш ауылы.
Почта индексы 452940
История
. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
Ауыл биләмәһе составы
Милли составы: татарҙар, башҡорттар, урыҫтар
Болчаровка
Болчаровка — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Конда йылғаһының уң ярына тамағынан 165 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 35 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Гончаров Виктор Иванович (политик)
Гончаров Виктор Иванович (14 июнь 1959 йыл) — СССР һәм Рәсәй сәйәси һәм сәйәсәт эшмәкәре. VI саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаты, Дәүләт Думаһының төбәк сәйәсәте һәм Төньяҡ һәм Алыҫ Көнсығыш проблемалары буйынса комитеты ағзаһы. КПРФ фракцияһы ағзаһы. 2017 йылдан — Ставрополь крайы Думаһы депутаты.
Биографияһы
1983 йылда «инженер-төҙөүсе» һөнәре буйынса Ставрополь политехник институтында юғары белем ала. 1995 йылда Рәсәй Президенты ҡарамағындағы Рәсәй дәүләт хеҙмәте академияһында «дәүләт һәм муниципаль идара итеү» белгеслеге буйынса ҡайтанан әҙерлек үтә. Квалификацияһы — юрист. 1997 йылда юридик фәндәр кандидаты ғилми дәрәжәһенә диссертацияһын яҡлай.
1976—1977 йылдарҙа «Крайколхозстрой» берекмәһенең Грачевский колхоз-ара күсмә колоннаһында төрлө эштәрҙә, токарь уҡыусыһы, токарь булып эшләй. 1977—1983 йылдарҙа Ставрополь политехник институтында уҡый. Юғары уҡыу йортонда уҡыу осоронда институттың ВЛКСМ комитетында эшләй. 1983—1985 йылдарҙа Совет Армияһында хеҙмәт итә. Демобилизациянан һуң 1983 йылдан алып 1985 йылға тиклем ВЛКСМ-дың өлкә комитетында контроль-ревизорҙар вазифаһында эшләй. 1985—1990 йылдарҙа КПСС-тың Сәнәғәт район комитетында эшләй, тәүҙә ойоштороу бүлеге инструкторы, һуңынан сәнәғәт-транспорт бүлеге мөдире, ойоштороу бүлеге мөдире була. 1990—1991 йылдарҙа Ставрополь ҡалаһы Сәнәғәт районы халыҡ депутаттарының район Советында рәйес урынбаҫары булып эшләй. 1991—1994 йылдарҙа — депутаттар Советы рәйесе. 1994—1995 йылдарҙа «Шәкәр заводы» акционерҙар йәмғиәте генераль директор урынбаҫары вазифаһында эшлай. 1995—1996 йылдарҙа — «Светлана» ЯСШ директоры. 1997 йылдың апреленән ноябргә тиклем Ставрополь дәүләт дәүләт университетының проректоры вазифаһында эшләй. 1997—2000 йылдарҙа «ЛУКойл-Маркет» ябыҡ акционерҙар йәмғиәтендә генераль директор урынбаҫары, төбәк структуралары департаменты директоры вазифаһында эшләй.
2007 йылдың мартында КПРФ партияһынан дүртенсе саҡырылыш Ставрополь Дәүләт Думаһы депутаты итеп һайлана. 2011 йылдың декабрендә Дәүләт Думаһына депутатлыҡҡа кандидат итеп күрһәтелә, мандат бүлеү һөҙөмтәһендә VI саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаты итеп һайлана.
2016 йылдың сентябрендә Ставрополь крайы Думаһы депутаты итеп КПРФ исемлеге буйынса һайлана.
Тимер юлсылар һарайы (Львов)
Тимер юлсылар һарайы (Палац залізничників) — Львов тимер юлына ҡараған бина. Украинаның Львов ҡалаһы, Федькович урамы адресы буйынса урынлашҡан.
Бина 1937 йылда  һүтеп алынған элекке Городоцкий зыяраты участкаһында  Польша архитекторы Я. Заремба проекты буйынса төҙөлгән. 1938 йылдан  1944 йылға тиклем бында  «Рокси» (Roxy) кинотеатры урынлаша. Уның хужалары Эдвард Бжезиньски, Игнаци һәм Альфред Нестль була. Бөйөк Ватан һуғышынан һуң бында ғәҙәттәгесә кинотеатр эшләй, уның рәсми  исеме булмай. Беҙҙең көндәргә тиклем Львов халҡы араһында  телдән   «Рокс» исеме һаҡланып ҡалған.
Тимер юлсылар һарайында Львов тимер юлдары тарихы музейы урынлашҡан.
1990 — 2000 йылдар башында Львовта был райондан сығыусыларҙы берләштергән  енәйәтсел  «Рокс»  төркөмө эшләгән.
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="1">
Конотоп
Конотоп (Конотоп) — Украинаның Сумы өлкәһендәге өлкә әһәмиәтендәге ҡала, Конотоп районының административ үҙәге.
2018 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, ҡалала 87 099 кеше йәшәй.
Крайстчерч (аэропорт)
Крайстчерч халыҡ-ара аэропорты (ингл. Christchurch International Airport, (IATA: CHC, ICAO: NZCH)) — граждандар аэропорты, Яңы Зеландияның төньяҡ-көнбайышына табан 12 км-ҙа торған Крайстчерч ҡалаһы аэропорты.
Аэропорттың төп осоу-ултырыу һыҙаты яҫылығына кентерберий фены Nor’westerға перпендикуляр рәүешендә йүнәлтелгән. Икенсе осоу-ултырыу һыҙаты фен йүнәлешенә табан параллель рәүешендә осоу-ултырыу һыҙатына ҡарата 90 градуслы мөйөш яһап урынлашҡан. Был һыҙат көслө елдәр ваҡытында Boeing 767 самолеттарын хеҙмәтләндереү өсөн ҡулланыла.
Хәҙерге ваҡытта пассажирҙар ағымы үҫешкәнлектән, эске авиа ташыуҙар өсөн аэропорттың икенсе терминалының бинаһы төҙөлә. Проект хаҡы 200 миллион аҡш долларына тигеҙ, төҙөлөш 2011 йылда тамамланырға тейеш, тик ҡайһы бер иҫке биналарҙы һүтеү 2012 йыл аҙағына тиклем дауам итәсәк.
Тарих
1936 йылда Крайстчерч аэропорты ҡаланың Хэрвуд районындағы аэродромынан башланып китә. 1946 йылда аэродромда буласаҡ еңел моторлы самолеттар өсөн тәүге ангарҙар, һыу сығарыу башняһы, аэродром хеҙмәтсәндәр өсөн бер нисә эш бинаһы һәм ҙур булмаған пассажирҙар терминалы төҙөлә. 1950 йылдар башында ике осоу-ултырыу һыҙаты һәм уларға ике параллель руль менән идара итеү юлдары, ә 1960 йылда яңы пассажирҙар терминалы файҙаланыуға тапшырыла. Ошо мәлдән алып аэропортҡа даими рәүештә яңына-яңы үҙгәрештәр индерелеп тора, аэропорт инфраструктураһы объекттары камиллаштырыла, яңы объекттар баррлыҡҡа килә, автомобиль парковкаһы киңәйтелә, осоу-ултырыу һыҙаты, руль менән идара итеү яңы юлдары өҫтәлә, телескопик траптар өҫтәлә.
Аэропортты реконструкциялау
Хәҙерге ваҡытта Халыҡ-ара Крайстчерч аэропортын реконструкциялау һәм киңәйтеү алып барыла, уның бөтә инфраструктуралары киңәйтелә Төҙөлөш планы буйынса 570 машиналыҡ бер нисә ҡатлы ҡыйыҡлы парковка төҙөлә. Ул 2006 киләһе йыл башында файҙаланыуға тапшырыла. Элекке биләмәһе аэровокзал бинаһын төҙөү өсөн ябыла. 2009 йылдың октябрендә һауа хәрәкәте менән идара итеүсе 45 метрлыҡ диспетчер вышкаһы асыла.
2009 йыл башында яңы пассажирҙар терминалы төҙөлә башлай, ул иҫкергән эске авиалиниялар терминалына алмашҡа төҙөлә һәм инфраструктураһы киңәйтелә иҫкергән алмаштыра. Генераль планға ярашлы яңы терминалда түбәндәге объекттар булырға тейеш:
Авиакомпания һәм тәғәйенләнеш пункттары
Air ChathamsОкленд, Данедин, Куинстаун, Веллингтон Чаттэм-Айлендс
Статистика
Крайстчерч халыҡ-ара аэропорты Яңы Зеландияның ҙурлығы буйынса икенсе урында торған коммерция аэропорты.
Отчет осоронда 2008 йылдың 1 июленән алып 2009 йылдың 30 июненә тиклем Крайстчерч халыҡ-ара аэропорты менән 5 908 077  кешефайҙаланған.
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="">
IShowSpeed
Даррен Уоткинс-кесе (Darren Watkins, Jr.; 21 ғинуар, 2005 йыл) — Америка Ҡушма Штаттары йырсыһы.
Бава (Бия ҡушылдығы)
Бава  — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Бия йылғаһының һул ярына тамағынан 243 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Бия йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Сафин Ғәфүр
Сафин Ғәфүр (Сафин Гафур 1916 йыл — 14 ноябрь 1943 йыл) — легендар 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы яугиры, гвардия ҡыҙылармеецы, рядовойы. Һуғышта һәләк була.
Яңы Ракитянка
Яңы Ракитянка (Новая Ракитянка) — Рәсәй Федерацияһы Ырымбур өлкәһенең Ҡыуандыҡ ҡала округындағы ауыл.
Халҡы
2002 йылғы бөтә Рәсәй йән иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы ауылда башлыса башҡорттар (88 %) йәшәй.
Оло Варька
Оло Варька — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға Мулымья йылғаһының һул ярына тамағынан 484 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Иртыш һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Конда йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Конда, йылға бассейны — Иртыш.