cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Венчурлы эшҡыуарлыҡ
Венчурлы инвестициялау
Венчурҙы үҫтереүҙең төп интенсив факторы булып юғары сифатлы кеше капиталы тора.
Греция флагы
Грецияның дәүләт флагы — дүртмөйөшлө туҡымаһында биш күк һәм дүрт аҡ төҫтәге үҙ-ара тигеҙ горизонталь һыҙыҡтар сиратлашып килә. Иңе - 2, буйы 3 өлөш тәшкил итә. Һулдан флагтың 1:6 өлөшөн биләгән аҡ фонда күк төҫтәге тәре төшөрөлгән. Был флаг 1978 йылдың 27 декабрендә ҡабул ителгән.
Гректар уны, төҫөнә ҡарап, үҙ-ара йыш ҡына «κυανόλευκη» ([кианолефки]) йәки «γαλανόλευκη» ([галанолефки]) - «зәңгәр-аҡ» тип атайҙар.
Символика һәм төҫтәрҙең килеп сығышы тураһында
Грецияның (Элладаның) дәүләт флагы тураһында рәсми аңлатма юҡ. Әммә эллиндар араһында йыш ҡына зәңгәр/йәки күк төҫ —диңгеҙ, ә аҡ — диңгеҙ өҫтөндәге күбек төҫө тигән фараз осрай. Икенсе төҫмәрләү буйынса, буй һыҙыҡтарҙың һаны грек телендә « Ελευθερία ή θάνατος »[Элефҫерия һәм Ҫанатос] — («Азатлыҡ йәки Үлем») һүҙбәйләнешендәге « Ελευθερία » төшөнсәһенә тап килгән 9 хәреф һанына тап килеүе тиккә түгел, тиҙәр. Тағы ла бер фараз буйынса, флагтағы буй һыҙыҡтарҙың һаны — 9 муза сәнғәт һәм фән аллары иҫәбенә ишаралай.
Аҡ һәм күк/зәңгәр төҫтәрҙе бергә ҡулланыу антик быуаттарҙа уҡ таралған булған. Грек тикшеренеүселәренең мәғлүмәттәре буйынса, беренсе тапҡыр был ике төҫтөң комбинацияһы боронғо грек батыры Ахилланың ҡалҡанында ҡулланыллған. Аҡлы-күкле флаг аҫтында Александр Македонский ғәскәре күп илдәрҙе яулап алған. Византия империяһы осоронда аҡ һәм күк/ зәңгәр төҫ император династияларының, затлы ырыуҙарҙың гербтарында, шулай уҡ Константинополь патриархының кейемендә һәм тәхетендә ҡулланылған.
Антик осор, Византия
Боронғо Грецияла флаг дәүләт символикаһы булараҡ түгел, ә диңгеҙ флотында төрлө сигналдар биреү өсөн генә кәрәк булған. Улар урынына төрлө эмблемалар һәм символдар ҡулланылған. Улар берәй ҡаланы һаҡлаусы ғәскәрҙең ҡалҡанында йәки судноларҙың елкәнендә урынлаштырылған. Боронғо Рим ғәскәренең хәрби штандарттары — вексиллумдар гректар күргән иң тәүге флагтар булған. Византия империяһы дәүерендә лә флагтар хәрби байраҡтар сифатын үтәй. Улар шаҡмаө йә дүртмөйөш рәүешендә булып, уға вымпел беркетелгән. Уларҙың иң мөһиме византия императорҙарына тәғәйен лабарум булған. Төрлө сығанаҡтарҙа, иң беренсе сиратта "Мадрид йылъяҙмаһы"нда һүрәтләнеүенсә, бындай флагтарҙа ҡыҙыл һәм зәңгәр төҫтәр ҡулланғагдар. Байраҡтың уртаһына йышыраҡ осраҡта тәре һүрәте төшөрөлгән. Ә күренекле ғаиләләрҙең штандартарында хатта Ғайса Мәсих, Христостың Әсәһе һәм изгеләрҙең рәсемдәре менән биҙәлгән.
XIV быуатта Византия империяһының беренсе дәүләт флагы барлыҡҡа килгән. Ул бер тигеҙ дүрт өлөшкә бүленгән шаҡмаҡ рәүешендә була. Шуларҙың ҡапма-ҡаршы ике мөйөштәгеһендә ҡыҙыл төҫтәге Георгий тәреһе төшөрөлгән, ҡалған икеһендә иң һуңғы Византия династияһының Палеологтар флагының күсермәһе урынлашҡан.
Дәүләт флагын ҡабул итеү
1822 йылдың 15 мартындағы указ менән Ваҡытлы хөкүмәт тарафынан дәүләт символы сифатында Грецияның флагы раҫлана. Унда күк төҫтәге шаҡмаҡ ерлектә аҡ Георгий тәреһе төшөрөлә. Ошо уҡ указ менән хәрби һәм сауҙа флоттарының да флагтары ҡабул ителә. 1828 йылда ҡабул ителгән ҡарар буйынса, Грецияны сит тарафтарҙа танытыусы флаг өлгөһө ҡулланыла башлай. Ундағы аҡлы-күкле буй-буй туғыҙ һыҙыҡ һәм һулаҡайҙан өҫкө мөйөштәге тәре бөгөн дә шул килеш һаҡланған. 1832 йылда монархия урынлаштырылғас, флаг үҙгәртелә: тәренең уртаһына ҡалҡан һәм таж ҡуйыла, шулай уҡ туҡыманың төҫө һәм пропорцияһы үҙгәртелә. Элладаның беренсе короле Оттон I тәхеттән баш тартҡас, флагтан ҡалҡан һүрәте алынып, таж ғына ҡалдырыла. 1867 йылдың 26 сентябрендә король указы менән флагты ҡулланыу ҡағиҙәләре һәм дәүләт флагының тулы конфигурацияһы билдәләнде.
1924 йылдың 25 мартында Греция икенсе тапҡыр республика итеп иғлан ителгәс, флагтағы корона юҡ ителә. Монархия аяҡҡа баҫтырылғас, тағы кире ҡуйыла. 1967 йылда хөкүмәткә «ҡара полковник» Георгиос Пападопулос етәкселегендәге хунта килгәндән һуң, Греция флагы сираттағы үҙгәрешкә дусар була. Таж һүрәте бөтөнләйгә алына. 1969 йылда быға тиклем Грецияның тышҡы бәйләнештәрендә генә ҡулланылған флагы, бераҙ ғына үҙгәрештәр кисереп, дәүләт флагы сифатында ҡабул ителә.
1974 йылда хәрби хунта баҫтырылғас, 1978 йылға тиклем тәүге ике грек республикаларының флагы ҡулланыла. 1978 йылда Грецияның бөгөнгө көндә лә ҡулланған яңы флагы раҫлана.
ЙХЛ 2018/2019 йылдар миҙгелендә
ЙХЛ 2018/2019 йылдар миҙгелендә — Йәштәр хоккей лигаһы чемпионатының юбилейлы унынсы миҙгеле. Чемпионат 2018 йылдың 4 сентябрендә Мәскәүҙең «Красная Армия» һәм «Динамо» хоккей клубтары араһында уйын менән башлана һәм 2019 йылдың апрель айында Харламов кубогы өсөн плей-офф уйындарының финал серияһы менән тамамлана.
Был миҙгелдә лә 33 команда ҡатнаша. «СКА-Серебряные Львы» урынына «СКА-Варяги» килә, ә «КРС Юниор» Риганан Харбинға күсә һәм «КРС Хэйлунцзян» тигән исем менән чемпионатта ҡатнаша. ЙХЛ Саҡырыу кубогы КХЛ йондоҙҙар аҙналығы сиктәрендә 2019 йылдың 12 ғинуарында Түбәнге Камала үтә. Һигеҙенсе тапҡыр был кубок өсөн уйында Көнбайыш конференцияһы еңеүҙе яулай.
Ошо миҙгелдән алып ЙХЛ чемпионатында бар еңеү өсөн ике мәрәй бирәләр, өҫтәмә ваҡытта йә буллитар серияһында еңелгәнгә бер мәрәй менән баһалайҙар, ә төп ваҡытта отолғандарға бер нимә лә бирелмәй. «СКА-1946» һәм «Мамонты Югры» хоккей клубтары даими миҙгелдә үҙ конференцияларында беренсе урындарҙы яулайҙар.
Харламов кубогы өсөн плей-офф финалында Ярославлдән «Локо» хоккей клубы Екатеринбургтан «Авто» командаһын серияла 4-3 иҫәбе менән ота һәм өсөнсө тапҡыр ЙХЛ чемпионы исемен яулай. «Авто» ҡапҡасыһы Владимир Галкин плей-офф уйындарының им ҡиммәтле уйынсыһы тип таныла.
Ҡатнашыусылар составында үҙгәрештәр
Командалар һаны ЙХЛ чемпионатында үҙгәрмәй. Санкт-Петербургтан СКА системаһына кергән «СКА-Серебряные Львы» хоккей клубын үткән миҙгелдә МЙХЛ-да сығыш яһаған «СКА-Варяги» командаһы алмаштыра. Ә Ригала уйындарын үткәргән «КРС Юниор» урынына Харбиндан «КРС Хэйлунцзян» хоккей клубы килә.
Донъя кубогы 2018
Һигеҙенсе Донъя кубогы тәүгегә Сочи ҡалаһында 2018 йылдың 18—26 августарында үтә. Турнирҙа һигеҙ илдән һигеҙ төрлө команда ҡатнаша. Финалда Ярославлдән «Локо» хоккей клубы Швециянан «ХВ 71» командаһын ота һәм икенсе тапҡыр был турнирҙа еңеү яулай.
Даими чемпионат
Даими чемпионатта командалар ике конференцияға (Көнсығыш һәм Көнбайыш) бүленә. Шул конференциялар эсендә һәр команда башҡалар менән дүртешәр уйын (ике өйҙә, ике ҡунаҡта) уҙғара. Көнсығыш командалары 60 уйын үткәрһә, Көнбайыш конференцияһы клубтары дүрткә күберәк осрашыу даими миҙгелдә үткәрә. Даими миҙгелдә бөтәһе 1024 уйын үтә. Даими беренселек 2018 йылдың 4 сентябрендә Мәскәүҙең «Красная Армия» һәм «Динамо» хоккей клубтары араһында уйын менән башлана һәм 2019 йылдың 5 мартында тамамлана. Чемпионат барышында Санкт-Петербургтан «Динамо» һөжүмсеһе Антон Васильев ЙХЛ тарихында иң һөҙөмтәле уйынсыһы була.
Саҡырыу кубогы 2019
Йәштәр хоккей лигаһының иң яҡшы уйынсылары араһында Конференциялар уйыны 2019 йылдың 12 ғинуарында өсөнсөгә КХЛ йондоҙҙары аҙналығы сиктәрендә Түбәнге Камала «Нефтехимик» спорт-мәҙәниәт комплексында үтә. Саҡырыу кубогы дүртенсе йыл рәттән Көнсығыш конференцияһы клубтарының боҙҙарында һәм икенсе тапҡыр Түбәнге Камала үтә. Көнсығыш командаһын «Толпар» тренеры Алик Гәрәев, ә Көнбайышты — Александр Савченков етәкләйәсәк. Көнбайыш командаһы был уйында Көнсығышты 2:0 иҫәбе менән еңеп һигеҙенсе тапҡыр Саҡырыу кубогын яулай һәм алты йыл рәттән еңелеүҙе белмәй. Был осрашыуҙың иң яҡшы уйынсылары Марк Верба, Антон Васильев, Кирилл Марченко һәм Арсен Хисамутдинов КХЛ йондоҙҙар уйынында ҡатнашырға хоҡуҡты ала.
Көнбайыш конференцияһы
Яртыса ҡалын шрифты менән «плей-офф» ярыштарында үҙенә урын алған командалар билдәләнгән.
д — даими беренселектең еңеүсеһе, к — конференция еңеүсеһе.
Плей-офф
Һәр конференциянан иң көслө һигеҙ команда плей-офф уйындарына эләгә. Парҙар ошолай билдәләнә: иң көслө командаға ҡаршы иң көсһөҙө. Мәҫьәлән: 1—8, 2—7, 3—6 һәм 4—5. 1/8 һәм 1/4 финалдары конференциялар эсендә үтә. Ярымфиналда командалар киҫешә, йәки көнсығыштың тәүге командаһы көнбайыштың икенсе командаһына ҡаршы һәм киреһенсә. Ошо ике парҙың еңеүселәре финалға сыға.
Финалға тиклем бөтә сериялар бер команданың өс тапҡыр еңеүенә тиклем дауам итә. Харламов кубогы финалында еңер өсөн команда дәғүәсеһен дүрт тапҡыр оторға тейеш.
Көнсығыш конференцияһы
2. «Авто» — 7. «Снежные Барсы» 3-1 (4:0, 5:1, 2:5, 3:0)
3. «Толпар» — 6. «Реактор» 3-1 (0:2, 1:0, 2:1, 3:2 ө.в.)
4. «Стальные Лисы» — 5. «Омские Ястребы» 0-3 (2:5, 5:6, 2:3 ө.в.)
Көнбайыш конференцияһы
1. «СКА-1946» — 8. «СКА-Варяги» 3-1 (2:5, 4:3, 3:1, 6:1)
2. «Динамо» СПб — 7. «Спартак» 3-0 (4:1, 3:1, 3:2)
3. «Локо» — 6. «Русские Витязи» 3-0 (4:0, 4:0, 1:0)
Көнсығыш конференцияһы
1. «Мамонты Югры» — 5. «Омские Ястребы» 3-2 (2:4, 1:0, 2:1, 1:2, 5:1)
2. «Авто» — 3. «Толпар» 3-1 (0:3, 1:0 Б, 2:1, 4:3 ө.в.)
Көнбайыш конференцияһы
1. «СКА-1946» — 5. «Алмаз» 3-0 (3:2 Б, 3:2 Б, 5:0)
2. «Динамо» СПб — 3. «Локо» 0-3 (2:5, 1:4, 2:3)
Ярымфиналдар
1. «СКА-1946» — 2. «Авто» 2-3 (3:2, 1:2 ө.в., 2:3 ө.в., 6:1, 1:2)
1. «Мамонты Югры» — 3. «Локо» 1-3 (1:6, 2:1, 1:3, 2:3)
Харламов кубогы финалы
2. «Авто» — 3. «Локо» 3-4 (2:4, 2:3, 1:0, 2:1, 2:1 ө.в., 2:3 ө.в, 0:1)
Беренсе уйын
Икенсе уйын
Өсөнсө уйын
Дүртенсе уйын
Бишенсе уйын
Алтынсы уйын
Етенсе уйын
Һөжүмселәр
Иҫкәрмәләр: У = ҡатнашҡан уйындар һаны; Г = голдар; П = һөҙөмтәле пастар; М = мәрәйҙәр; +/− = Плюс-минус; Штр = штраф ваҡыты
Ҡапҡасылар
Иҫкәрмәләр: У = ҡатнашҡан уйындар һаны; Е = еңеүҙәр; ЫК = ышаныслыҡ коэффициенты; КҠҺ% = кире ҡағылған һуғыуҙар проценты; «0» = бер гол да үткәрмәгән уйындар; Мин = боҙҙа уҙғарған минут һаны
Индивидуаль бүләктәр
Йәштәр хоккей лигаһының бүләктәр тапшырыу церемонияһы миҙгелде тамамлағас үтә.
Абдуллин Әхтәм Вәхит улы
Абдуллин Әхтәм Вәхит улы (Абдуллин Ахтям Вахитович) (1923—1943) — 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы составында һуғышҡан. Рядовой ҡыҙылармеец, ҡылыссы.
Биографияһы
Әхтәм Вәхит улы Абдуллин 1923 йылда БАССР-ҙың Бәләбәй кантонында (хәҙер — Туймазы районы) Туймазы эшселәр ҡасабаһында тыуған.
1941 йылда Туймазы районы хәрби комиссариаты тарафынан Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһы сафына хеҙмәткә алына.
112-се Башҡорт (16-сы гвардия Чернигов) кавалерия дивизияһы составында һуғыша. Рядовой ҡыҙылармеец Абдуллин Әхтәм Вәхит улы, 60-сы гвардия кавалерия полкының ҡылыссыһы.
1943 йылдың 18 февралендә Украина ССР-ы Ворошиловград өлкәһе (хәҙер — Луганск Халыҡ Республикаһы) биләмәһендә барған дәһшәтле һуғыш барышында һәләк була.
Ворошиловград өлкәһе Фащевка ауылында ерләнгән.
Хәтер
Абдуллин Әхтәм Вәхит улының исеме Башҡортостанда нәшер ителгән баҫмаларҙа һәм БР-ҙың Туймазы районында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.
Шлюхин Николай Матвеевич
Шлюхин Николай Матвеевич (24 декабрь 1914 йыл, Ырымбур губернаһы — 29 ноябрь 1992 йыл, Ишембай) — СССР нефтсеһе, хужалыҡ эшмәкәре. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған нефтсеһе (1965), СССР-ҙың почётлы нефтсеһе (1974).
Биографияһы
Николай Матвеевич Шлюхин Ырымбур губернаһы Ырымбур өйәҙенең  Новотроицк ауылында тыуған (хәҙер  Ырымбур өлкәһенең Октябрьский районы).
Уның ҡатнашлығында Башҡортостандың көньяғында 40 нефть ятҡылығы асылған һәм бырауланған, яңы төр забой  двигателдәре файҙаланыуға  тапшырылған, юғары тәрәнлектәге  быраулауҙың турбина ысулын үҙләштергән. Н. М. Шлюхин етәкселеге аҫтында быраулау һәм вышка монтаж эштәрен селтәрле планлаштыру буйынса индустриаль алым индерелә.
Белеме
Педагогия, һуңынан Стәрлетамаҡ нефть техникумын тамамлай. Ишембай промыслаларында ике йыл эшләй. 1938 йылдан 1941 йылға тиклем Баҡы промакадемияһында уҡый, ул  Бөйөк Ватан һуғышы башланғас тарҡатыла, шунан һуң Н.М. Шлюхин Ишембайға ҡайта.
Хеҙмәт эшмәкәрлеге
1936—1974 йылдарҙа  «Башнефть» берекмәһендә: быраулаусы, инженер, торба базалары начальнигы, 1947 йылдан - Ишембай быраулау контораһы директоры, 1968 йылдан - «Башюгнефтеразведка » (Ишембай) тресы идарасыһы урынбаҫары,   1970 йылдан - Ишембай УБР базаһы начальнигы.
Асылған һәм бырауланған нефть ятмалары араһында: Грачевка, Исим, Канчурино, Һарытау һ. б.
Уның етәкселегендә быраулау яйланмаларын ҡаҙан ҡоролмаларынан  дизель электр үткәргесенә  күсереү, «Уралмаш-3Д», «Уралмаш-5Д» быраулау яйланмаларының яңы төрҙәрен һынау һәм индереү буйынса эш алып барыла, быраулаусылар кадрҙарын әҙерләү һәм уларҙың квалификацияһын күтәреү буйынса яңы система индерелә
Бүләктәре
Ленин ордены (1959), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены (1971), «Почёт Билдәһе» ордены менән бүләкләнгән (1948).
Ғаиләһе
Ҡатыны: Елизавета Михайловна; балалары, Юрий, Борис, Людмила; ейәндәре Александр, Дмитрий, Сергей, Анастасия, Ольга, Ирина.
Ғиләжев Мансаф Тажетдин улы
Ғиләжев Мансаф Тажетдин улы (17 май 1933 йыл — 13 октябрь 2021 йыл) — журналист һәм яҙыусы. 1962 йылдан СССР-ҙың Журналистар, 1986 йылдан Яҙыусылар союздары ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1990), Шәһит Хоҙайбирҙин (1994) һәм Ғилемдар Рамаҙанов (2008) исемендәге премиялар лауреаты.
Биографияһы
Мансаф Тажетдин улы Ғиләжев 1933 йылдың 17 майында Саҡмағош районының Иҫке Бәшир ауыл советына ҡараған Сәрмәсән йылғаһы буйындағы Яңы Йомран ауылында тыуған. Күрше Яңы Ҡалмаш ауылында тулы булмаға урта мәктәптә белем алғас, 1947 йылда Борай районының Салҡаҡ урта мәктәбенә уҡырға китә. Өлгөргәнлек аттестаты алғас, Алдар ауылында башланғыс мәктәптә мөдир булып эшләй. Өс йыл армия сафтарында хеҙмәт итә. Ҡырғыҙ далаларында осоусылар мәктәбендә уҡый. Офицер погондарын һалғас, К. А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтына уҡырға инә, һәм 1960 йылда тамамлай.
Сирек быуатҡа яҡын ғүмерен Башҡортостан телевидениеһында мөхәррир, өлкән мөхәррир, баш мөхәррир вазифаларын башҡарып үтә. 1984 йылда Мансаф Ғиләжевты Башҡортостан китап нәшриәтенә эшкә күсерәләр. Унда дүрт йылға яҡын баш мөхәррир булып эшләй. Ул — 1986 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы.
Серн
Серн — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Обва йылғаһының уң ярына тамағынан 46 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Мөсәл
Мөсәл — ғәрәпсә, иҫкесә — ун ике йыллыҡ циклдан торған һәм һәр береһе айырым йәнлек исеме менән йөрөтөлгән йыл иҫәбе Уны, башҡа төрки халыҡтар кеүек, башҡорттар ҙа ҡулланған.
Ҡулланылышы
Был йыл иҫәбен Ҡытайҙан тыш Кореяла, Японияла һәм Монголияла, шулай уҡ Вьетнам, Бирма, Непал, Бутан, Шри-Ланка, Камбоджа, Таиланд һәм Лаос кеүек Көнсығыш Азияла файҙаланалар, шулай уҡ төрки халыҡтарҙа һәм монголдарҙа ла мөсәл һаман әле йылдар атамаһы булараҡ һаҡланып ҡалған
Йыл атамалары
Ҡытай мөсәлендә иҫәп:
Һынамыштар
Мөсәлдең — йылдарҙың төрлө хайуандар исеме менән аталыуының — килеп сығышы «Урал батыр» эпосында ла әйтелгән:
Ай, көн һайын Уралға
Шул йәнлектәр, ҡош-ҡорттар
Килеү көнө кешегә
Ай, йыл һанап белеүгә
Исем булып киткән, ти.
Башҡорттар, мосолман булараҡ, Ислам календары менән файҙаланған, әммә ун ике йыллыҡ циклды ла онотмаған. Был, көнсығыш илдәренән айырмалы, күрәҙәлек итеү өсөн түгел, ә күп быуаттар дауамында йылдың нисек килеүен күҙәтеү нигеҙендә бары тик уңыш алыу менән бәйле һынамыштар булып ауыҙ-тел ижадына инеп ҡалған. Был бөтә йылдар буйынса ла булғандыр, әммә «Башҡорт халыҡ ижады» китабының «Мәҡәлдәр һәм әйтемдәр» томына ҡайһы бер һынамыштар инмәгән
Оло Кумина
Оло Кумина — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Асовка йылғаһының һул ярына тамағынан 22 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Звиздаль (йылға)
Звиздаль (Звіздаль) — Украиналағы йылға. Житомир өлкәһенең Малин һәм Народичи райондары аша көньяҡҡа табан аға. Уждың һул ҡушылдығы, Ҡара диңгеҙ бассейнына ҡарай. Оҙонлоғо — 32 километр. Бассейн майҙаны — 440 км².
Үрге Олёнка
Үрге Олёнка — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Олёнка йылғаһының уң ярына тамағынан 44 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 50 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Пеза (Шуя ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Кострома ҡалаһынан Түбәнге Новгород ГЭС-ына тиклем (Горький һыуһаҡлағысы),  Унжа  йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Окунева Ольга Владимировна
Окунева Ольга Владимировна (10 декабрь 1958 йыл, Смоленск) — Рәсәйҙең дәүләт һәм сәйәси эшмәкәре. VII саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаты. «Берҙәм Рәсәй» фракцияһының ағзаһы, Дәүләт Думаһының ғаилә, ҡатын-ҡыҙҙар һәм балалар мәсьәләләре буйынса комитеты рәйесенең урынбаҫары.
Биографияһы
Ольга Владимировна Окунева 1980 йылда К. А. Тимирязев исемендәге Мәскәү ауыл хужалығы академияһының Смоленск филиалын тамамлаған юғары белемле зооинженер. 1981—1981 йылдарҙа Смоленск өлкәһе Гагарин районының «Мишинский» совхозында зоотехник-селекционер вазифаһында эшләй, комплекс начальнигы була. 1981 йылдан алып 1984 йыл дауамында ошо уҡ совхозда төп эшенән азат ителгән Гагарин районы коммунистар партия ойошмаһы секретары вазифаһын башҡара. 1984—1993 йылдарҙа Гагарин районының ауыл хужалығы хеҙмәткәрҙәре профсоюзы комитетының секретары булып эшләй. 1994 йылда Смоленск өлкәһе Гагарин районы хакимиәтендә департамент директоры булып эшләй. 1994 йылдан алып 1998 йыл дауамында Социаль тәьминәт Фондының Смоленск төбәк бүлексәһендә Гагарин районы филиалы директоры була.
1998 йылда 14-се Смоленск бер мандатлы һайлау округы буйынса II саҡырылыш Смоленск өлкәһе Думаһына депутат итеп һайлана. 2002 йылдан алып 2007 йыл дауамында Смоленск өлкә Хакимиәтендә аппарат етәксеһе урынбаҫары була. 2007 йылдан алып 2010 йыл дауамында Смоленск өлкәһе Хакимиәтендә Губернатор урынбаҫары вазифаһын башҡара. 2010 йылдн алып 2012 йыл дауамында РФ Үҙәк федераль округының тулы хоҡуҡлы вәкиле аппаратында Смоленск өлкәһе буйынса федераль инспектор вазифаһында эшләй. 2013 йылдан 2016 йыл дауамында Смоленский өлкәһе Хакимиәтендә өлкә Губернаторы Алексей Островскийҙың (ЛДПР) урынбаҫары вазифаһын башҡара.
Ҡыҫҡайылға (Туймазы районы)
Ҡыҫҡайылға (Киска-Елга) — Башҡортостандың Туймазы районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 70 кеше. Почта индексы — 452773, ОКАТО коды — 80251865006.
Окунева Ольга Владимировна
Биографияһы
2016 йылдың сентябрендә «Берҙәм Рәсәй» партияһынан Дәүләт Думаһына кандидат булып баллотироваться ителә, һайлауҙар һөҙөмтәләре буйынса 176-сы бер мандатлы һайлау округы буйынса VII саҡырылыш Дәүләт Думаһына депутат итеп һайлана.
Закондар сығарыу эшмәкәрлеге
VII саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаты вәкәләттәрен башҡарыу осоронда 42 закондар сығарыу инициативаһының һәм федераль закондарға төҙәтмәләр индереүҙең авторҙашы булып сығыш яһай.
Ҡыҫҡайылға (Туймазы районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Ауыл тарихы
Ҡыҫҡайылға ауылы — Ҡаңлы аҫабаларына ҡарай. Әммә улар халыҡтың ҙур булмаған өлөшөн тәшкил итә: 1834 йылда -10 кеше. Күпселекте башҡорт-керҙәштәр тәшкил итә, бында 1834 йылда 274 кеше булғанлығы билдәле. Бында типтәрҙәр ҙә ғүмер иткән.Ҡаңлылар менән уларҙың 1785 йылғы килешеүе булған. XIX быуаттың беренсе яртыһында башҡорттар 12-се башҡорт кантонының 16-сы тирмәһе составына ҡараған. 1843 йылда 274 башҡортҡа 16 бот ужым һәм 528 бот яҙғы иген сәселә, 8 бот картуф ултыртыла. .
Метехи күпере
Метехи күпере (груз. მეტეხის ხიდი ) — Тбилисиҙа Кура йылғаһы аша күпер, Иҫке Тбилиси һәм Метехиның тарихи  райондарын тоташтыра. Ҡаланың иң боронғо кисеүе.
Урынлашыуы
Күпер Вахтанг Горгасали майҙаны менән  Европа майҙанын тоташтыра.
Күпер менән йәнәш  Метехи ғибәҙәтханаһы, Рике паркы,  батша Вахтанг Горгасали.һәйкәле урынлашҡан.
Ағымдың өҫ яғында Тыныслыҡ күпере, түбәнерәк  — 300 арагвинец күпере урынлашҡан (Ортачаль  ГЭС буйлап).
Исеме
Күперҙең атамаһы Метехи районының исеме менән бәйле
Тарихы
Был урындағы күсеү Тбилисиға нигеҙ һалған ваҡыттан алып бар. Тбилиси тураһында яҙма сығанаҡтарҙа телгә алына, Вахушти Багратиониҙың Тбилисиҙың беренсе планында күрһәтелгән (1735).
Оҙаҡ ваҡыт был күпер йылға аша ҡалала  берҙән-бер күпер булған. Стратегик мөһим объект булараҡ, Метехи күпере хәрби бәрелештәр ваҡытында ҡораллы көрәш объекты була һәм күп тапҡыр  баҫҡынсылар менән дә, шулай уҡ ҡаланы һаҡлаусылар тарафынан да емерелә. Батша Баграт ваҡытында ғәрәптәрҙе ҡыуғанда ла, Йәлил-әд-Дин баҫып алғанда ла,  1795 йылда Мөхәммәт Шаһтың фарсы  баҫып алыуында ла шулай була. Күперҙе төҙөгәндә ағасты ҡулланыу был йәһәттән был хәлде билдәләй, сөнки уны кәрәк булһа һүтеп алыуы ла һәм емерелһә тергеҙеүе лә еңел  була. Был бейек яр терәктәрендә торған бер тороҡло күпер була.
Күпер янындағы территорияла сауҙа һәм келәт биналары төҙөлә, бында Константин һәм Елена сиркәүе, шиит Шаһ-Ғәббәс мәсете  (1522 йылда Тбилисиҙы иран шаһы Исмәғил баҫып алғанда төҙөлә)
Сираттағы тапҡыр 1797 йылда тергеҙелгән күпер 1805 йылда ташҡын йылға арҡаһында емерелә. Кисеүҙе тергеҙгәндә йәнәш ике күпер — Метехи  һәм Авлабар  күперҙәре төҙөлә
1821 йылда Авлабар күпере инженер М.Г. Дестрем проекты буйынса яңынан төҙөлә. Күпер бер тороҡло таш терәктәрҙә 27,7 м тороҡ менән ағас аркалы  була.
1870 йылда Метехи һәм Авлабар күперҙәре инженерҙар Ордиша һәм Заземан проекты буйынса металдан яңынан төҙөлә.
1950—1951 йылдарҙа ике иҫке күпер урынына бер яңы тимер бетон күпер төҙөлә (Вахтанг Горгасали, инженер Г. Чомахидзе, архитектор С. Демчинели). Күпергә инеү урынындағы дөйөм төҙөлөшкә диссонанс биреп торған ике пар бейек обелиск  һуңғараҡ алып ташлана.
Яңы күперҙе төҙөгәндә күпергә йәнәш биләмәләге тарихи ҡоролма юҡҡа сыға ( Зубалашвили карауан-һарайы һәм Тбилиси шиит мәсете). Һуңғы ваҡыттарҙа ҡала властары Иҫке Тбилисиҙың был тарихи өлөшөн  тергеҙеү тураһында иғлан итә.
2010 йылда күпер менән йәнәш Кураның һул ярында  Рике паркын ойошторалар.
Конструкцияһы
Күпер ике тороҡло аркалы. Яр буйында үтеп йөрөү урыны уң ярҙан булғанға күрә, күпер симметриялы түгел, йылға үҙәнен 43 метрлы арка ҡаплай, ә уң ярҙа юл үткәргес төҙөлә, уның тороғо  (25,6 м) тимер бетон йыйынтыҡ менән ҡапланған.
Күпер автотранспорт өсөн дә, йәйәүлеләр өсөн дә тәғәйенләнгән. Автотранспорт хәрәкәте өсөн үтеп йөрөү урыны 6 һыҙатты  үҙ эсенә ала. Яндауыр ҡоймалары суйындан, терәктәрҙә таш парапет менән тамамлана.
Кесе Бишҡурай
Кесе Бишҡурай (Мало-Бишкураево) — Башҡортостандың Илеш районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 169 кеше. Почта индексы — 452268, ОКАТО коды — 80230816003.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Кёнигин Мария сиркәүе (Изерлон)
Кёнигин Мария сиркәүе (Maria Königin) — Германияның Төньяҡ Рейн-Вестфалия федераль ерендәге Арнсберг административ округына буйһонған Изерлон ҡалаһының Ласбек районындағы (Lasbeck) рим-католик сиркәүе. Изерлон ҡалаһындағы был рим-католик сиркәүе ХХ быуаттың 1964 йылында немец архитекторы Гюнтер Шульте етәкселеге аҫтында төҙөлгән (Günter Schulte). Сиркәү бинаһының стеналары бетондан һалынған. Бинаның төп стиле - модернизм, ҡыйығының стиле готик стилгә оҡшаған.
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="">
Сивъю
Сивъю — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Вежайка йылғаһының һул ярына тамағынан 4,2 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
19 март
19 март — григориан стиле буйынса йылдың 78-се (кәбисә йылында 79-сы) көнө. Йыл аҙағына тиклем 287 көн ҡала.
{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} ||
һәм иҫтәлекле даталар
}}
Оло Кысмыл
Оло Кысмыл (Кысмыл) — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Шаква йылғаһының уң ярына тамағынан 102 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Арыҫланов Йәрмөхәмәт Баймөхәмәт улы
Арыҫланов Йәрмөхәмәт Баймөхәмәт улы (1910 йыл — 1986 йыл) — Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, 112-се башҡорт кавалерия (16-сы гвардия Чернигов) дивизияһы ҡыҙылармеецы (дәлилләгән мәғлүмәттәр юҡ) ), Башкавдивизияның 35-се уҡсылар полкы кавалерисы . 1-се дәрәжә Ватан һуғышы ордены кавалеры (1985).
Биографияһы
Йәрмөхәмәт Баймөхәмәт улы Арыҫланов 1910 йылда Башҡортостандың Хәйбулла районы Йәнтеш ауылында тыуған. Бик иртә етем ҡала, бала саҡтан мал йәнле егет колхозда мал ҡараусыһы булып эшләй. Өс балаһын, ҡатынын ҡалдырып, 1941 йылда һуғышҡа китә. Ҡыҙыл Армияға Хәйбулла районы хәрби комитеты тарафынан саҡырыла. 112-се кавалерия дивизияһында хеҙмәт иткән, шәхси исемлектә ҡыҙылармеец тип күрһәтелгән, әммә дәлилләгән мәғлүмәттәр юҡ тигән иҫкәрмә бар. Хәйбулла тыуған яҡты өйрәнеү музейы мәғлүмәттәренә ярашлы, Йәрмөхәмәт Арыҫланов — 112-се кавалерия дивизияһының 35-се уҡсылар полкы кавалерисы, Сталинград алышы ҡатнашыусыһы. 1945 йылдың 20 ғинуарында ҡаты яралана, госпиталдән һуң тыуған ауылына өсөнсө төркөм инвалиды булып ҡайта, әммә был ваҡытҡа ҡатыны һәм бер балаһы яҡты донъя менән хушлашҡан була. Һуғыштан һуң яңы ғаилә ҡора, яратҡан шөғөлө — ат ҡараусыһы булып эшләй. Йәрмөхәмәт Баймөхәмәт улын ихласлығы, эскерһеҙлеге өсөн ауылда «Добрый бабай» тип йөрөткәндәр.
1986 йылда вафат була.
Күфиә
Күфиә (كوفية, kūfīyä, күплектә: كوفيات, kūfīyāt, шулай уҡ: арафатка (һөйләштә), шемаг, шемах, keffiyeh, shemagh, shmagh, kaffiyah, keffiya, kaffiya, ghutra, hatta) — ғәрәп илдәрендә ирҙәр яулығы.
Тәғәйенләнеше
Ғәрәп ирҙәрҙең милли кейеменең мотлаҡ өлөшө. Йөҙҙө ҡояштан һәм ҡомдан, һыуыҡтан һаҡлау өсөн ҡулланыла. Йыш ҡына өҫтөнән әғәл (аgal, (عقال) — әғәл тип аталған ҡара түңәрәк һалып ҡуялар.
Иң йыш осраған төҫтәр — аҡ, аҡлы-ҡыҙҙылы йәки аҡлы-ҡаралы. Төрлө ерҙә төрлө төҫкә өҫтөнлөк бирәләр, төрлөсә бәйләйҙәр. Фәләстин юлбашсыһы лидером Йәсир Әрәфәт һәр саҡ күфиә ябына ине, шуға донъяға яулыҡ «арафатка» атамаһы менән таныла.
Күфиә боронғо Әл-Күфә ҡалаһы исеменән алынған, башта шул ҡалала ябына торған булғандар.
Салищева Надежда Георгиевна
Салищева Надежда Георгиевна (30 сентябрь 1924 йыл — 20 июнь 2016 йыл) — ғалим-юрист, административ хоҡуҡ һәм процес һәм дәүләт идаралығы буйынса белгес; юридик фәндәр кандидаты  (1954); профессор; Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған юрисы.
Хеҙмәттәре
Надежда Салищева бер нисә тиҫтә ғилми баҫмаларҙың, шул иҫәптән монографияларҙың авторы һәм авторҙаштары булып тора; башлыса административ хоҡуҡтарҙың СССР һәм Рәсәй  енәйәт хоҡуҡтары мәсьәләләре, шулай уҡ — СССР һәм Рәсәй Федерацияһында дәүләт идаралығының юридик мәсьәләләрендә махсуслаша:
Хәтер
Салищева исеме менән Рәсәй дәүләт суды университетында административ хоҡуҡ һәм процес  кафедраһы атала.
Квахврели мәмерйәләр комплексы
Квахврели мәмерйәләр комплексы - ქვახვრელის გამოქვაბულების კომპლექსი - Грузиялағы Гори муниципалитетында урынлашҡан мәмерйәләр комплексы.
Тасуирламаһы
Комплекс ҡомташлы ҡаялар араһында урынлашҡан. Ҡая эсенә инеп китеп бында сиркәү һалынған булған, коридорҙар, таш онтағыстар һәм  мәмерйә ауыҙында ҡыңғыраулыҡ бар. Ҡыңғыраулыҡ ҡараңғы коридорға барып тоташа (оҙонлоғо 19 м, киңлеге 2 м, бейеклеге 2,5 м.). Был коридор төньяҡтан көньяҡҡа үтә торған төп урын, унан тыш тағы ике коридор бар. Төп коридор буйлап сиркәүгә барып була.
Солдовховели тип аталған мәмерйәләге сиркәү 7,6 метр бейеклектә. Алтарға ҡаянан алынған таштан эшләнгән канкель ғуйылған. Әлеге ваҡытта сиркәүҙе тергеҙеү бара.
XVIII быуатта Квахврели ауылында әрмәндәр миграцияһы булған, мәмерйә диуарҙарында яҙмалар шуны һөйләй. Был яҙмалар палеографик үҙенсәлектәре буйынса XVIII быуатҡа ҡарай.
Содожовели сиркәүе әлеге көндә Гори епархияһына ҡарай.
Ҡомартҡы
2006 йылда президент указы менән Грузияның милли әһәмиәткә эйә күсемһеҙ мәҙәниәт ҡомартҡылары реестрына индерелгән.
Выдра (Котоджа ҡушылдығы)
Выдра  — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Котоджа йылғаһының һул ярына тамағынан 65 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кеть йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Чулымдан Кеть йылғаһына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Пезуха
Пезуха — Рәсәйҙәге йылға. Кострома өлкәһе, Иваново өлкәһе, Түбәнге Новгород өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сунжа йылғаһының һул ярына тамағынан 27 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Кострома ҡалаһынан Түбәнге Новгород ГЭС-ына тиклем (Горький һыуһаҡлағысы),  Унжа  йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Рыбинск һыуһаҡлағысынан түбән Ока тамағына тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Вессель виллаһы (айырым ҙур йорто)
Вессель виллаһы (айырым ҙур йорто)  (Villa Wessel) — Германияның Төньяҡ Рейн-Вестфалия федераль ерендәге Арнсберг административ округына буйһонған, Меркиш районы составына ингән, майҙаны 125,5 км²-ға тиң, 94966 кеше йәшәгән (2010 йылдың 31 декабренә ҡарата) Изерлон ҡалаһының муҙейы урынлашҡан айырым ҙур йорт. Изерлон ҡалаһының рәсми коды — 9 62 05 024. Был айырым ҙур йорт бинаһындағы музейҙа «Wilhelm Wessel / Irmgart Wessel-e Zumloh. V» сәнғәт һөйөүселәр йәмғиәтенең художество берекмәһе урынлашҡан. Йорт 1990 йылда төҙөлгән. Хәҙерге ваҡытта архитектура һәйкәле статусына эйә.
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="">
17 июнь
17 июнь — григориан стиле буйынса йылдың 168-се (кәбисә йылында 169-сы) көнө. Йыл аҙағына тиклем 197 көн ҡала.
{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} ||
Рәсми булмаған
Ер: Крокодилдар көнө.
}}
Соломенка (йылға)
Соломенка  — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кама һыуһаҡлағысы (Чусов, Сылвин ҡултығы) һул ярына 27 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Азиз Камран
Камран Азиз (төр. Kamran Aziz;, Никосия, Төньяҡ Никосия) Кипр музыканты һәм фармацевты. Ул Кипр-төрөк йәмғиәтендә беренсе ҡатын-ҡыҙ-композитор һәм беренсе ҡатын-ҡыҙы-фармацевт була. Ул төрөк-кипр халыҡ музыкаһына ҙур өлөш индерә һәм хәҙерге аңлауҙа был жанрға башланғыс һала. Шулай уҡ асыҡтан-асыҡ уйнаған һәм көнбайыш музыкаһын уҡытыу һәм уйнау пионерҙары булған тәүге ҡатын-ҡыҙ-музыканттарҙың береһе була.
Баласа сағы, йәшлеге
Азиз 1922 йылда тыуа. Ул — табип Мәхмәт Азиздың ҡыҙы, ул Кипрҙа малярияны юҡ итеүгә тос өлөш индергән шәхес тип таныла; уның өлкән апаһы, Турҡан Азиз, һуңынан утрауҙа беренсе баш шәфҡәт туташы була. Музыкаль белемгә Камран, 8 йәшендә фортепианола уйнарға өйрәнеп, эйә була. Никосияла Америка академияһын тамамлай.
Каран Азиз фармакология буйынса дәүләт белемен ала, уҡыуын 1944 йылда тамамлай һәм Айша Дана менән бергә беренсе төрөк-кипр ҡатын-ҡыҙ-фармацевты булып таныла.
Музыкаль карьераһы
Азиз үҙенең музыкаль трансляцияһын 1945 йылда Британия хәрби радиоһында башлай. Шул уҡ йылда ул классик әҫәрҙәрҙе төрөк теленә тәржемә итеүгә тотона, Төркиәлә бындай тәржемәләр барлыҡҡа килгәнгә тиклем Камран бик күп ошо йүнәлештә бик күп эш башҡарып өлгөрә. 1950 йылда ул «Камран Азиз һәм уның дуҫтары» тип аталған музыкаль ансамблгә нигеҙ һала. Был ансамбль радиола, ә һуңынан 1963 йылға тиклем Кипр телевидениеһында сығыш яһай. Улар популяр йырҙар, шулай уҡ Шуберт кеүек композиторҙарҙың операларынан арияларҙы, төрөк теленә тәржемә итеп, башҡара. Тәржемәләрҙе башлыса Азиз үҙе һәм уның коллегаһы Джале Дервиш тарафынан эшләнә. Ошондай мығыштар кипр-төрөк йәмғиәтенең музыкаль зауығын үҙгәртә һәм ансамблде популярлаштыра. Азиз һәм Дәрүиш шулай уҡ танго, вальстар һәм марштар ижад итә. Уның композицияларының күпселеге фольклорға ҡарамаһа ла, Азиз яҙған ҡайһы бер йырҙар Кипр халыҡ музыкаһы кеүек ҡабул ителә. Был йырҙар ҙур популярлыҡ яулай, һәм хәҙер киприот-төрөктәрҙең халыҡ музыкаһы ҡанунының бер өлөшө булараҡ тәҡдим ителә.
Уның киприот-төрөктәрҙең музыкаль традицияһындағы роле юғары баһаға лайыҡ була: Республика Ассамблеяһының мәҙәниәт буйынса комитеты уға махсус премия бирә.
Фармацевт карьераһы
Азиз 1947 йылда үҙенең дарыуханаһын аса. Бөтә карьераһы дауамында ул бергәләп музыка һәм үҙенең дарыуханаһында шөғөлләнә. 1959 йылда ул, башҡа 11 фармацевт менән бергә, төрөк-кипр фармацевттар союзына нигеҙ һала (Turkish Cypriot Union of Pharmacists). Ул Төньяҡ Кипрҙа тәүге дарыуханаға нигеҙ һалыуҙың уңышһыҙ ынтылышында йоғонтоло ролде уйнай. 1988 йылда ул ул ваҡытта үтә лә ҙур тип иҫәпләнгән Гючь келәтенә нигеҙ һала. Келәтте дәүләт предприятиеһы һәм айырым фармацевтар финанслай. Азиз 1997 йылға тиклем уның диреекторы була. Шул уҡ йылда Азиз үҙ дарыуханаһын аса. Уның дарыуханаһы нигеҙендә 2011 йылда урындағы фармокология музейы асыла.
Үлеме
2017 йылда Азиз үпкә өҙлөгөүҙәре менән дауаханаға оҙатыла һәм бер ай дауамында Төньяҡ Никосияла доктор Бурхан Налбантоглу дәүләт дауаханаһында дауалана. 2017 йылдың 7 мартында, 95 йәшендә, дауахананан сыҡандан һуң бер көн үткәс, вафат була. Йыназа намаҙы Исмәғил Сафа мәсетендә уҡыла, һәм ул Никосияла ерләнә. Президент Мостафа Аҡынджи һәм премьер-министр Хөсәйен Озгюргюн уның вафатына ҡарата ҡайғы уртаҡлашыуҙар баҫтырып сығара.
Кер йыуыу таҡтаһы
Кер йыуыу таҡтаһы — һабынлы эретмәлә һуғарылған йыуыу сараһы бөртөксәләренең туҡыманың өҫкө ҡатламына һөҙөмтәлерәк үтеп инеүен тәьмин итеү һәм артабан бысраҡ өлөшсәләрен алып ташлау маҡсатында ҡабырғалы өҫкө йөҙөнә кейемде ҡулдар менән интенсив ышҡыу алымы менән йыуыу ҡулайламаһы
Махсус ҡулайлама сифатында кер йыуыу таҡтаһы, күрәһең, XIX быуат башында барлыҡҡа килгән — быға тиклем йыуырға әҙерләгән керҙе ташҡа йәки башҡа тәбиғи йөҙҙәргә ышҡығандар. Тәүге кер йыуыу таҡталары, күрәһең, тулыһынса ағастан булғандыр, әммә 1833 йылда уҡ ағас рам менән сикләнгән ҡырлы металл йөҙҙән торған кер йыуыу таҡтаһына патент алынған. XX быуатта кер йыуыу таҡтаһының ҡыйбатыраҡ төрҙәре махсус быяланан яһала башлаған. Йыуылған керҙе ул заманда күмер үтектәре менән үтекләгәндәр. Әлеге ваҡытта кер йыуыу таҡтаһы йыш ҡына пластик кер йыуыу һауыттарына йәки раковиналарына стеналарының береһе булараҡ, ҡуйыла.
Күмәк кеше йәшәгән йорттарҙа эҫе һыу тәьминәте барлыҡҡа килгәс һәм, айырыуса кер йыуыу машиналары таралыу менән, кер йыуыу таҡталары, башлыса өсөнсө донъя илдәрендә һәм дача шарттарында ғына һаланып ҡала — ҡулланылыштан сыға башлай.
XX быуат уртаһында кер йыуыу таҡтаһын йәки махсус эшләнгән уға оҡшаш предметтарҙы музыка ҡоралы сифатында ҡулланыу традицияһы барлыҡҡа килгән.
Дьюла Немет
Дьюла Немет (Юлиус Немет, Németh Gyula; — ) — мадъяр шәрҡиәтсеһе, тел белгесе, төркиәтсе. Венгрия Фәндәр академияһы ағзаһы (1935 ). Кошут исемендәге премия лауреаты (1948); Болгария Фәндәр академияһы (1954), ГДР Фәндәр академияһы (1955), Хельсинкилағы Фин-уғыр йәмғиәтенең (1931) ағза-корреспонденты, Лондондағы Азия король йәмғиәтенең почётлы ағзаһы (1956).
Левшин Владимир Дмитриевич
Биографияһы
Владимир Дмитриевич Левшин 1834 йылда генерал Дмитрий Сергеевич Левшин ғаиләһендә тыуа. 1851 йылда Мәскәүҙең дәүләт милке палатаһында дәүләт хеҙмәтен башлай. 1856 йылда Эске эштәр министрлығының Үҙәк статистика комитетына күсә.1858 йылда Рус география йәмғиәте ағзаһы итеп һайлана. 1868 йылда элекке эшенә кире ҡайта һәм Пермь губернаһында Дәүләт мөлкәте управляющийы урынын ала.
Дьюла Немет
Биографияһы
Дьюла (Юлиус) Немет  1890 йылдың 2 ноябрендә Австро-Венгрияның Карцаг (хәҙерге ның Яс-Надькун-Сольнок) медьеһында тыуған.
Левшин Владимир Дмитриевич
Биографияһы
Бер аҙҙан, 1870 йылда, Һамар губернаһы вице-губернаторы итеп тәғәйенләнә, 1872 йылда шул уҡ вазифала Воронежға күсерелә. 1876 йылда Левшин Өфө губернаһы начальнигы итеп тәғәйенләнә, ә 1880 йылда шул уҡ вазифала Ярославль губернаһына күсерелә.1887 йылдың 2 (14) апреленә ҡараған төндә ҡапыл вафат була.
Дьюла Немет
Биографияһы
1916—1964 йылдарҙа — Будапешт университетының төрки филологияһы кафедраһы профессоры.
Левшин Владимир Дмитриевич
Биографияһы
Сенатор һәм йәшерен советник Н. Ф. Шауфустың ҡыҙы Ольга Николаевна менән никахта була.
Эшмәкәрлеге
Урындағы фән вәкилдәре, айырыуса тарих һәм археология предметтары буйынса, Левшинда хуплау һәм ярҙам таба. Ул Ростов кремлен реставрациялау кәрәклеге тураһында фекер әйтә. Реставрацияны тыуған яҡты өйрәнеүселәр А. А. Титов һәм И. А. Шляков, Ярославль ҡалаһы башлығы И. А. Вахрамеев, Ростов өйәҙе дворяндары етәксеһе Д. А. Булатов, дин әһеле Мансветов һәм башҡалар Владимир Дмитриевич ҡатнашлығында, Император Мәскәү археология йәмғиәтенең күҙәтеүе аҫтында шәхси иғәнәләр ярҙамында үткәрә. Реставрацияның дөйөм хаҡы 20 000 һум тәшкил итә. Ростов кремлен реставрациялау буйынса комиссия рәйесен Император Рус археология йәмғиәте үҙенең почетлы ағзаһы итеп һайлай. 1884 йылдың 3 декабрендә Владимир Дмитриевич Император Мәскәү археология йәмғиәтенең тулы хоҡуҡлы ағзаһы итеп һайлана.
Дьюла Немет
Биографияһы
Төп хеҙмәттәре төрки филологияһына һәм мадъярҙарҙың боронғо тарихына бағышланған. «Күсенеү дәүере мадъярҙарының формалашыуы» («Формирование венгров эпохи переселения», 1930) тигән төп хеҙмәтендә мадъярҙарҙың IX быуатҡа тиклемге ҡәбиләләр составы һәм уларҙың этногенезында төрки ҡәбиләләренең роле өйрәнелә.
Левшин Владимир Дмитриевич
Эшмәкәрлеге
Ярославлдә тарихи-археологик музей негҙеләнә. Левшин 1887 йылда Ярославлдә 7-се Археология съезын үткәреү эшендә әүҙем ҡатнаша, әммә уның асылғанын күрә алмай.
Е. К. Огородников менән бергә Левшин Эске эштәр министрлығының Үҙәк статистика комитеты тарафынан тупланған һәм баҫылған «Списки населённых мест Российской империи» баҫмаһын сығара (XLIV, тула губернаһы. СПб. 1862 й.).
Дьюла Немет
Биографияһы
Бер нисә хеҙмәттәре Венгрияның тарихи географияһына, төрки ҡәбиләләренең барлыҡҡа килеүенә, орхон рун яҙмаларын, һундарҙың телен асыҡлауға бағышланған.
Төрөк теленең грамматикаһы буйынса хеҙмәте әле лә Төркиәлә юғары баһалана.
Боронғо төрки теленең Көньяҡ Уралда формалашыуы тураһында яҙа. Боронғо төрки телендә һинд-иран, алғы азия һәм семит телдәренән һүҙҙәр булыуын быға дәлил итеп килтерә. Шулай уҡ Немет буйынса боронғо төрки һәм урал телдәре күп уртаҡлыҡҡа эйә, быны борон уларҙың күршеләш йәшәүҙәренә бәйләй.
Ҡазан юғары артиллерия команда училищеһы
Ҡазан юғары артиллерия команда училищеһы— артиллерия частары өсөн офицер кадрҙарын әҙерләүсе юғары хәрби уҡыу йорто. 1940 йылдың 6 ноябрендә ойошторолған.
Кожай-Андреев
Кожай-Андреев (Кожай-Андреево) — Башҡортостандың Туймазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 25 кеше. Почта индексы — 452779, ОКАТО коды — 80251835002.
Ҡазан юғары артиллерия команда училищеһы
Йылда байрам ителә торған көн - 6 ноябрь.
Кожай-Андреев
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Ҡазан юғары артиллерия команда училищеһы
Совет осоро
1943 йылда авиация механиктарының хәрби мәктәбе Силәбе хәрби авиация техник училищеһы тип үҙгәртелә. 1944 йылда хәрби авиация техник училищеһы Хәрби һауа көстәре (ВВС) составына тапшырыла. Һуғыш ваҡытында хәрби авиация техник училищеларына Ли-2, Ил-4, Пе-2 һәм Ер-2 тибындагы бомбардировщиктар өсөн дүрт мең биш йөҙ етмеш ике авиация офицеры әҙерләнә. Училищены тамамлаған бер капитан Б. Г. Россохин Советтар Союзы Геройы исеменә лайыҡ булды.
1947 йылдың 30 апрелендә хәрби авиация училищеһы Ҡазанға күсерелән һәм ошо уҡ йылдың 4 октябрендә алыҫ авиация Ҡазан хәрби-техник училищеһы тигән исем бирелә. 1940 йылдан 1959 йылға тиклем училищелә ун ике мең ете йөҙ ҡырыҡ ике авиация офицеры әҙерләнә. 1959 йылда СССР Министрҙар Советы ҡарарына ярашлы авиация-техник училище Хәрби-һауа көстәре составынан сығарылып, Ҡазан артиллерия техник училищеһы исемен алып, стратегик тәғәйенләнештәге ракета ғәскәрҙәре составына тапшырыла.
1963 йылдан Ҡазан артиллерия техник училищеһы биш йыллыҡ уҡыу сроны менән юғары команда-инженер училищеһы типн квалификациялана. 1965 йылдан РВСН составынан юғары команда-инженер училищеһы Ракета ғәскәрҙәре составына һәм артиллерия составына тапшырыла һәм Ҡоро юл ғәскәрҙәре өсөн ракета часттары офицерҙарын әҙерләйи башлай. Ҡоро юл ғәскәрҙәренең ракета-артиллерия частары өсөн беренсе сығарылышы 1968 йылда була. 1976 йылдан училище сит ил хәрби хеҙмәткәрҙәрен әҙерләй башлай. 1980 йылдың 27 ноябрендә СССР Министрҙар Советы ҡарары менән Ҡазан юғары команда-инженер училищеһына артиллерия маршалы М. Н. Чистяков исеме бирелә.
1985 йылдың 5 ноябрендә ЧССР етәкселеге Ҡазан юғары команда-инженер училищеһына Ҡыҙыл Йондоҙ ордены тапшырҙы.
Совет осоронан һуң тарих
1994 йылда Ҡазан юғары команда-инженерлыҡ училищеһы юғары артиллерия команда-инженер училищеһы тип үҙгәртелә. 1996 йылдың 18 июнендә Ҡоро ер ғәскәрҙәре өсөн офицер-ракетчиктарҙың һуңғы сығарылышы була, училище эшләгән осорҙа алты мең офицер әҙерләнә.
1998 йылда училищела артиллерист офицерҙарының беренсе сығарылышы була һәм Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең 1109-сы номерлы ҡарары менән Михайлов хәрби артиллерияһы Ҡазан филиалы нигеҙендә Ҡазан юғары артиллерия команда-инженер училищеһы яңынан ойошторыла.
2004 йылда Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте ҡарарына ярашлы Михайлов хәрби артиллерия академияһынең Ҡазан филиалы базаһында артиллерия маршалы М. Н. Чистяков исемендәге Ҡазан юғары артиллерия команда училищеһы төҙөлә. 2011 йылда реформалар осорында училище тарҡатылған була. Училищены тамамлаусылар араһында ике Советтар Союзы Геройы һәм Социалистик Хеҙмәт Геройы бар, егерме дүрт тамамлаусы генерал жәрәжәһен алды. Училище эшләгән ваҡытта осорҙп 25 мең офицер әҙерләнде.
Етәкселәре
Төп сығанаҡ:
Оло Ломовка
Оло Ломовка — Рәсәй йылғаһы. Пермь крайы, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сылва йылғаһының уң ярына тамағынан 457 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сылва, инештән тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Кама ҡушылдыҡтары бассейндары, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :