cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Һинд фәлсәфәһе
Хәҙерге осор
XIX быуаттан башлап көнбайыш европа фекерҙәре йоғонтоһонда модернизировать ителгән теизм, йәки пантеизм (Брахмо-самадж, Аръя -самадж, Р. Тагор, М. Ганди, Ауробиндо Гхош) тәғлимәттәре барлыҡҡа килә. Һинд философы Дев Атма(1850—1929) философик натурализм системаһын барлыҡҡа килтерә .Хәҙерге заманда һинд философияһы (С. Радхакришнан) Һиндостан һәм көнбайыштың рәхәтлек төшөнсәләрен берләштереп күрһәтә. Һинд философияһы нигеҙендә Елена Блаватскаяның рухи гибриды — теософия (теософия йәмғиәте 1875 йылда Мадрас янындағы Адьярҙа) һәм уға нигеҙләнгән бер нисә йүнәлеше(антропософия һ.б.) барлыҡҡа килгән. XX быуаттың индия философтары тип Пуллу Тирупати Раджа (1904—1992), Дайя Кришна (тыуған 1924), Праваса Дживана Чаудхури (1916—1961), Абдул Рахман (тыуған 1923), К. Сатчидананда Мурти (тыуған 1924), Мар Грегориостарҙы (1922—1996) һанарға була. Шуны ла иҫәптә тоторға кәрәк: хәҙерге заман индия философтарының күбеһе үҙ илдәренең философик традициялары менән араларын өҙмәйенсә генә сит илдәрҙә йәшәйҙәр һәм эшләйҙәр. Шундайҙарҙың иң күренеклеһе — Джитендра Натх Монти (тыуған 1928). Киң билдәлелек яулаған марксистик традицияларға таянып эшләгән Дебипрасад Чаттопадхъяя (1918—1993) боронғо индия философияһына иң ҙур өлөш индергән философтарҙың береһе.
Көнбайышта һинд фәлсәфәһе элементтарын ҡулланыусы бер нисә ағым барлыҡҡа килә, һуңыраҡ улар нью-эйдж культураһына инә.
Үтәй
Үтәй — күп мәғәнәле һүҙ.
Беренсе Австрия Республикаһы
Беренсе Австрия Республикаһы — Австро-Венгрия империяһының емереклектәрендә Беренсе һәм Икенсе донъя һуғыштары арауығында барлыҡҡа килгән  дәүләт.
Австрия де - факто ғына республика булып һаналған, рәсми рәүештә ул Федераль Австрия дәүләте тип атала. Илдең ошо дәүерҙәге тарихы һул һәм уң яҡлы радикаль сәйәси  төркөмдәре араһындағы  даими бәрелештәр менән билдәләнә (мәҫәлән,  1927 йылдағы Июль ихитилалын сағыу миҫал итеп һанап була). Австрия конституцияһы 1920 йылда ғәмәлгә инә, ә 1929 йылда юҡҡа сығарыла. Беренсе Австрия республикаһы аншлюсҡа бәйле  "нацистик  Германия"һына ҡушылыуы арҡаһында  бөтөрөлә. Ҡайһы бер тарихсылар, республика ҡоролошо  1933-34 йылдарҙа уҡ,  австриялы фашистар власҡа килгәндән һуң,  граждандар һуғышы тамамланыуы менән туҡтатылған, тип һанай. Фашистар хөкүмәте тарафынан төҙөлгән яңы конституцияға ярашлы  Австрия Федераль дәүләте (нем. Bundesstaat) статусын ала, республика тураһында иҫкә лә алынмай.
Булдырылыуы
1919 йылда Сен - Жермен солох килешеүе нигеҙендә Немец Австрияһы дәүләте ғәмәлдән сығарыла, бының һөҙөмтәһендә ҡайһы бер күбеһенсә немец халҡы йәшәгән ерҙәр башҡа илдәр юрисдикцияһы аҫтына күсә. Атап әйткәндә, Судеттар өлкәһе (нем. Sudetenland) Чехославакияға бирелә, Тироль — Италияға, көньяҡ территориялар өлөшө — сербтар, хорваттар һәм словенецтар короллегенә (һуңғараҡ Югославия тип атала башлай) күсә. Килешеүҙең һөҙөмтәләре этник немецтарҙың асыуын тыуҙыра. Улар Америка президенты Вудро Вильсон тәҡдим иткән Европаның һуғыштан һуңғы ҡоролош принциптарын тупаҫ боҙолоуы тураһында асыҡ белдерәләр һәм, тәүге нәүбәттә, милләтәрҙең үҙбилдәләнеше гарантияланған пункты буйынса.Австрияға үҙенең составында тик ике бәхәсле территорияны һаҡлап ҡалырға форсат табыла. Был территорияларҙың береһендә күберәк словенецтар  йәшәгән провинцияның көньяҡ - көнсығыш өлөшө — Каринтия була. Каринтияға үҙҙәренең дәғүәләрен сербтар короллеге, Хорватия һәм Словения  белдерә. 1920 йылдың  20 октябрендә үткән референдумда халыҡтың күпселеге Австрия составында ҡалыуҙы хуп күрә. Австрия дәүләтенән айырымлашыуға дусар булмаған икенсе төбәк шулай уҡ Көнбайыш Венгрия исеме аҫтында билдәле Бургенланд була. Был провинция 1647 йылдан башлап Венгрия короллегенә инә. Бында башлыса немецтар йәшәй, шулай уҡ хорваттар һәм венгрҙар. Сен - Жермен килешеүенә ярашлы был территория 1921 йылда Австрия республикаһы составына инә. Шулай булыуына ҡарамаҫтан, австриялылар ризаһыҙлыҡ белдергән плебисцит (референдум) һөҙөмтәләре буйынса провинцияның бер ҡалаһы — Шопрон (нем. Ödenburg) Венгрия юрисдикцияһы аҫтында ҡала.
Һуғыштан һуңғы ваҡытта Австрия менән бер нисә алдынғы социаль - иҡтисади һәм хеҙмәт закондарын сығарған  һул һәм уң көстәрҙең коалицияһы идара итә. 1920 йылда коалицион хөкүмәт Австрия конституцияһын раҫлай. Шулай булыуына ҡарамаҫтан, илдә иҡтисад яғынан мөһим төбәктәр башҡа яңы ҡоролған дәүләттәр составына инеүе сәбәпле  һиҙелерлек кризис кисерә. Йәш дәүләттәрҙең күбеһе Вена банкылары кредиторҙары булғанға күрә, ситуация тағы ла ҡатмарлаша төшә.
Хөкүмәт һәм 1920-1932 йылдарҙағы  сәйәсәт
1920 йылдан һуң хөкүмәттә Рим - католик сиркәүе менән тығыҙ бәйләнештә булған Христиан - социаль партияһы төп көс була. канцлер посын биләгән партия лидеры Игнац Зейпель үҙенең тырышлығын алдынғы сәнәғәтселәр һәм сиркәү араһында коалиция төҙөүгә йүнәлтә. Бер генә партияның оҙайлы ваҡыт власта тороуына ҡарамаҫтан, Австрия сәйәсәтенә был тотороҡлоҡ өҫтәмәне. Илде ваҡыты - ваҡыты менән һул (Республика шуцбунды, нем.Republikanischer Schutzbund) һәм уң (Ватанды яҡлау союзы, нем.Heimwehr) сәйәси хәрбиләштергән төркөмдәр араһындағы ығы - зығылар ҡуҙғыта. 1927 йылда һулдар күмәк кешелек ризаһыҙлыҡ белдереү акциялары ойоштора, был акцияға хөкөм органдарының бер ир менән баланы үлтереүсе уң радикалдарҙы аҡлауы булышлыҡ итә. Һулдарҙың масштаблы акцияһы тарихта 1927 йылғы Июль ихтилалы исеме аҫтында билдәле. Һөҙөмтәлә боланы бик күп боласыларҙың һәләк булыуына килтергән полицияның радикаль ғәмәлдәре ярҙамында ғына баҫтырыла. Әммә хөкүмәт сараларына ҡарамаҫтан Энгельберт Дольфус канцлер булып 1930 йылдарҙа һайланғанға  тиклем илдә көс ҡулланыу эскалацияһы туҡтамай.
Австрофашизм
Христиан - социаль пратия вәкиле Энгельберт Дольфус 1932 йылда власҡа килә. Ул илдә диктаторлыҡ идаралығын индереүсе, власты үҙәкләштереүе һәм фашизм сәйәсәтенең башлап ебәреүсеһе була. 1933 йылда закон төҙөгән саҡта парламентарийҙарҙың хатаһы менән файҙаланып, Дольфус хөкүмәте Милли Советының тарҡалыуы өсөн һәм парламенттың эшмәкәрлегенең туҡтатылыуы тураһында тауыш бирә.
Хөкүмәт   Австрияны Германияға ҡушыуҙы алдына  маҡсат итеп ҡуйған һәм көс туплай башлаған  Милли - социаль партия менән киҫкен ярышыуҙа була. Дольфустың  австрофашизмы католик сиркәүе менән бәйләнештәрҙе нығытыуға ынтылышлы була һәм протестанттар өҫтөнлөгө булған Германия составына инеү мөмкинселеген кире ҡаға. Нацистарҙы яҡлаусылар (социалистар һәм австрофашистар)  араһындағы конфликт граждан һуғышына әүерелә.
Был ваҡиға башында фашист диктаторы Бенито Муссолини торған  күрше Италияла оло бола ҡуптара. Дуче Германияны Дольфусты үлтереүен ойоштороуҙа шик тота һәм австрофашистик хөкүмәткә немец ғәсҡәрҙәре баҫып инеү шарттарында хәрби ярҙам вәғәҙә итә. Муссолининың борсолоуы башлыса Германия нацистарының этник немецтар  күпләп йәшәгән Италия провинцияһы булған Тиролгә дәғүәләрен белдереүҙәрендә ҡоролған була. Италияның ярҙамы арҡаһында Австрия дәүләте Германияға көсләп 1934 йылда уҡ ҡушылдырыуынан ҡотола.
Аншлюс
1938 йылда Гитлер Италия тарафынан уның Австрияны аннексиялау буйынса пландарын хуплауға ирешә һәм шунда уҡ күрше дәүләттә власты үҙ ҡулдарына аласағы тураһында асыҡ белдерә. төрлө ысулдар менән һуғыштан ҡотолорға тырышҡан Шушниг Германияға ҡушылыу буйынса референдум тәғәйенләй. Халыҡтың фекере Австрияның суверенитетын һаҡлап ҡалыр тигән һуңғы өмөтө була әле уның. Гитлер өсөн  ваҡиғаларҙын бындай ағышы бер нисек тә ҡулай булмай һәм ул Шушнигтан кисекмәҫтән оставкаға китеүен талап итә. Шушниг буйһонорға мәжбүр була. 11 мартта канцлер австриялы нацистарҙың башлығы Артур Зейсс - Инквартҡа үҙенең хоҡуҡтарын тапшыра, ә иртәгеһенә  илгә немец ғәсҡәрҙәре индерелә. 1938 йылдың 13 мартында Австрия Республикаһы рәсми рәүештә ғәмәлдән сығарыла һәм Альпы һәм Дунай рейхсгауҙары булараҡ Өсөнсө рейх өлөшө булып китә.
Саҙрыев Фәсхетдин Саҙрый улы
Биографияһы
Саҙрыев Фәсхетдин Саҙрый улы 1922 йылда Башҡорт АССР-ының Салауат районы Лағыр ауылында тыуа. Ҡыҙыл Армия сафына Салауат районы хәрби комиссариаты тарафынан саҡырыла. Бөйөк Ватан һуғышында 313-сө кавалерия полкының ат ҡараусыһы булып хеҙмәт итә. 1942 йылдың 21-25 июнендә дивизия частары фронттан алыҫ булмаған урында оборона һыҙатында урынлаша, 313-сө кавполк Николаевка ауылында 224,6 бейеклекте обороналай: дивизия Воронеж-Ворошиловград оборона операцияһы сиктәрендә һуғышҡа инә. Фәсхетдин Саҙрыев 1942 йылдың 6 июлендә һәләк була, Курск өлкәһенең (хәҙерге Липецк өлкәһе) Даниловка ауылында ерләнә.
Хәтер
Саҙрыев Фәсхетдин Саҙрый улының исеме «Хәтер китабы. Башҡортостан» баҫмаһының 17-се томына һәм Салауат районының Лағыр ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар хөрмәтенә ҡуйылған һәйкәлдәге исемлеккә индерелгән.
Иммунофермент анализы
Иммунофермент анализы (ЗИФА, ингл.enzyme-linked immunosorbent assay ELISA) - антиген-антитәнсәләргә түбәнлектәр макромолекулаларҙы,вирустарҙы табыу өсөн ҡулланылыусы лабораторик юл.
Юкшумка
Юкшумка — Рәсәйҙәге йылға. Марий Эл Республикаһы,Сыуаш Республикаһы,Киров өлкәһе,Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Кундыш йылғаһының уң ярына тамағынан 136 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 19 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Чебоксар ГЭС-ынан Ҡазан ҡалаһына тиклем, Свияга һәм Цивиль йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Куб (Вильва ҡушылдығы)
Куб  — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Вильва йылғаһының һул ярына тамағынан 73 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Зайцева Людмила Васильевна
Зайцева Людмила Васильевна (тыуған 21 июль 1946 йыл, утар Көнсығыш, Усть-адыгей республикаһы, Краснодар крайы Усть-Лабинский районының Восточный утары, СССР) — СССР һәм Рәсәй актрисаһы. СССР Дәүләт премияһы лауреаты (1983). РРСФСР-ҙың халыҡ артисы (1989).
Биографияһы
Людмила Зайцева Краснодар крайы Усть-Лабинский районының Восточный утарында 1946 йылдың 21 июлендә тыуған. Әсәһе Ольга Ильинична ҡыҙын бер үҙе тәрбиәләй. Людмила Зайцева актёр һөнәре хаҡында бала саҡтан уҡ хыяллана. Теләген тормошҡа ашырыу өсөн Мәскәүгә күсеп килә һәм МХАТ мәктәп-студияһына уҡырға инергә була. Өс уңышһыҙ ынтылыштан һуң, шулар араһындағы арауыҡта Зайцева лаборантка, штукатур, йыйыштырыусы булып эшләй, шулай уҡ 1965—1966 йылдарҙа «Рязань йәш тамашасы театры»ның ярҙамсы составына инә, артабан 1970 йылда Щукинский училищеһын тамамлай.
1976 йылдан алып — киноактёрҙар театр-студияһында эшләй.
Үҙгәртеп ҡороу аҙағындағы йылдарҙа Людмила Зайцева кинола бөтөнлә төшмәй тиерлек, бары тик һуңғы бер нисә йылда ғына ул киноэкрандарға кире ҡайта. 1997 йылда Виталий Мельниковтың «Царевич Алексей» драмаһында Лопухина Евдокия ролен ҙур уңыш менән уйнай, ә һуңынан Светлана Дружининаның «Тайны дворцовых переворотов» сериалында Екатерина Иоанновна ролен уңышлы башҡара.
1996 йылда РФ Президенты һайлауҙарында Геннадий Зюгановтың ышаныслы кеше булып, ил буйынса һайлау кампанияһы сиктәрендә концерт бригадалары менән йөрөй.
2013 йылда РФ Юғары Советын һәм Рәсәй Халыҡ депутаттарын атыуҙың 20 йыллығына арналған иҫтәлекле сараларҙы Ойоштороу һәм үткәреү комитеты рәйестәше була.
Ире кинорежиссёр, сценарист Геннадий Воронин менән 30 йылдан ашыу йәшәй. 2011 йылда тол ҡала. Ҡыҙы — актриса, Василиса Воронина.
Уревка
Уревка — Рәсәй йылғаһы. Түбәнге Новгород өлкәһе,Сыуаш Республикаһы,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сура йылғаһының уң ярына тамағынан 130 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 26 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Шолом Владимир Юрьевич
Шолом Владимир Юрьевич (12 февраль 1955 йыл) — СССР һәм Рәсәй ғалимы, Өфө дәүләт авиация техник университетының һәм майлау ғилми-тикшеренеү институты директоры, Өфө дәүләт авиация техник университетының «Мехатронные станочные системы» кафедраһы профессоры. Техник фәндәр докторы. Рәсәй инженер академияһы ағза-корреспонденты. Трибология буйынса Рәсәй милли комитеты ағзаһы. «Трение и смазка в машинах и механизмах», «Приводная техника» ғилми баҫмаларының мөхәрририәт советы ағзаһы. Рәсәй сәнәғәтселәр һәм эшҡыуарҙар сою́зының республика бүлексәһе — Башҡортостан Республикаһының эш биреүселәр Союзы етәксеһе һәм идара ағзаһы. Башҡортостан Республикаһы Йәмәғәт палатаһының иҡтисад һәм эшҡыуарлыҡҡа ярҙам мәсьәләләре буйынса комиссия рәйесе. «Өфө авиация институтының хужалыҡ иҫәбе ижади үҙәге» технопаркының генераль директоры (халыҡ-ара күргәҙмәләр һәм конференциялар дипломанты, иң яҡшы сәнәғәт компанияһы тип танылған (2007 й.)).
Авторҙаш булараҡ СССР-ҙың һигеҙ авторлыҡ танытмаһы һәм Рәсәй Федерацияһының 41 патенты эйәһе    , 200 ғилми баҫманың авторҙашы.
Тәнзиһ
Аңлатмаһы
Ислам теологияһында Аллаһҡа ҡарата ике ҡапма-ҡаршы термин барлыҡҡа килгән: тәнзиһ һәм тәшбиһ. Тәнзиһ Аллаһҡа ҡарата ниндәй ҙә булһа характеристикаларҙың (әүсәф) һәм сиктәрҙең (хүдүд) ҡулланылыуын инҡар итеүҙе аңлатҡан термин, сөнки Аллаһтың яралтылмыштары араһында уға оҡшаш бер нәмә лә юҡ.
Тәнзиһ «яҡынлыҡ, эргәләлек» тигәнде аңлата. Әммә тәнзиһтең тулыраҡ мәғәнәһе — «сағыштырырлыҡ нәмә булмағанлыҡ», йәғни Аллаһтың кешелектән өҫтөн булыуын раҫлау. Был һүҙҙең төп мәғәнәһе — «башҡа һәр нәмәнән азат һәм саф булыу».
Ҡөрьәндә
Был термин исламдың нигеҙе булып торған Аллаһы Тәғәлә бер икәнлеген, Уның бер ниндәй ҙә тиңдәше юҡ икәнлеген өйрәтә торған фән — Тәүхидте раҫлай.
Тәғтил
Ислам дин белгестәре тәғтил терминын да ҡулланған
22 май
{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} ||
һәм иҫтәлекле даталар
}}
PT Sans
right|500px|thumb|PT Sans шрифт ярҙамында яҙылған текст PT Sans — ПараТайп компанияһы эшләп сығарған һәм ирекле таратыла торған тамғаһыҙ компьютер шрифты.
Шрифттар ПараТайп компанияһының асыҡ ҡулланыусы шрифты лицензияһы буйынса таратыла.
Маҡсаты
thumb|right|100px|PT Sans гарнитураһындағы һум билдәһе
ПТ Санс гарнитураһы, күп милләтле илдең шрифтҡа булған ихтыяждарын ҡәнәғәтләндереү маҡсаты менән һәр кем ирешә алған асыҡ ҡулланыуcы лицензияһына эйә рәсәй шрифттары комплектын эшләү проектының бер өлөшө булып тора. Был шрифт, рәсми һәм эш яҙышыуҙарына ярҙамсы ғына булып ҡалмай, милли яҙыуҙарҙың һәм мәҙәни аралашыу үҫешенә мөмкинлек бирәсәк. Шрифттар, Көнбайыш һәм Көнсығыш Европа телдәре менән эшләү өсөн кәрәкле билдәләрҙең стандарт йыйылмаһынан һәм шулай уҡ стандарт кирил алфавиты комплектынан башҡа, Рәсәй Федерацияһының титуллы телдәре алфавиттарының барлыҡ билдәренә эйә булыу һөҙөмтәһендә уникаль һәм хәҙерге заман компьютер аша аралашыу мөхитенең бик мөһим сараһы булып тора.
20B9—20CF диапазонында рәсми булмаған һум (рубль) билдәһе бар.
Ивица Вастич
Ивица Вастич (Ivica VastićIvica Vastić, 29 сентябрь 1969 йыл, Сплит) — Австрия футболсыһы һәм футбол тренеры, хорват милләтле, футболда — һөжүм итеүсе. 2009 йылда уйнауҙан туҡтаған. Австрия өсөнсө лигаһының «Вальдхофен/Ибс» клубында баш тренер булып эшләгән. «Аустрия»(Вена) юниорҙар командаһының баш тренеры булған. Һуңыраҡ, 2011 йылдың декабренән 2012 йылдың июненә тиклем, «Аустрия» беренсе командаһының баш тренеры булған. Хәҙер «Маттерсбург» командаһының етәксеһе.
Клуб карьераһы
Вастич футболсы карьераһын «Юговинил» (хәҙерге «ГОШ Адриахем») һәм «Сплит» футбол клубтарында башлаған. 1991 йылда Австрияға китеп барған һәм унда «Ферст Виенну», «Санкт-Пельтен», «Адмиру/Ваккер» командалары өсөн уйнаған, ҡыҫҡа ғына ваҡыт бундеслигала «Дуйсбург» өсөн дә уйнаған.
Вастич 1994—2002 йылдарҙа «Штурм» командаһы составында уйнаған саҡта иң ҙур уңыштарға өлгәшкән. Был осорҙа ул ике тапҡыр Австрия чемпионы титулын һәм өс тапҡыр ил кубогын яулаған.
Бер сезон Японияла һәм ике тапҡыр Венаның «Аустрияһы» өсөн уйнағандан һуң Вастич Австрияның икенсе дивизионындағы «ЛАСК» клубына күскән. Бында ул ике тапҡыр дивизиондың иң шәп бомбардиры булған һәм 2006/07 сезонында клуб менән бергә Австрия Бундеслигаһына юллама яулап алған. 2007/08 сезонында клубтың иң яҡшы бомбардиры тип табылған, ул 32 матчта 13 гол индергән. 2009 йылдың йәйендә, 39 йәшендә уйнауҙан туҡтап, футболсы карьераһын тамамлаған.
2011 йылдың декабрь айында Вастич "Аустрияның"баш тренеры булып эшләй башлаған.
Йыйылма командалағы карьераһы
1996 йылда Вастич Австрия гражданлығына күсте һәм илдең йыйылма командаһы өсөн уйнай башланы. 1998 йылғы Донъя чемпионатында ул бөтә өс матчта уйнаған һәм бер тапҡыр гол индергән. 2005 йылға тиклем ул 46 матчта уйнаған һәм 12 гол индергән. Шунан һуң ул үҙенең халыҡ-ара карьераһын тамамлауы тураһында иғлан иткән.
Шәхси тормошо
Ивица Вастичтың ҡатыны Анни, уларҙың өс балалары бар. Өлкән улдары Антон — футболсы, Австрия йыйылма командаһы өсөн 21 йәше тулғансы уйнаған. 2013 йылда, Валерий Лобановскийҙың иҫтәлеге өсөн уҙған турнирҙа Украина командаһы ҡапҡаһына бер тапҡыр гол индереп, үҙ командаһына еңеү килтергән.
Киҙәк (Өршәк ҡушылдығы)
Киҙәк  — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Өршәк йылғаһының һул ярына тамағынан 45 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Охлебинино ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Өфөгә тиклем, Ҡариҙел (инешенән Шаҡша ҡасабаһына тиклем) һәм Дим (инештән Бочкарёво һыу үлсәү посына тиклем) йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Бишҡурай (Туймазы районы)
Бишҡурай (Бишкураево) — Башҡортостандың Туймазы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 680 кеше. Бишҡурай ауыл Советының административ үҙәге. Почта индексы — 452793, ОКАТО коды — 80251805001.
Ясная Поляна (Иглин районы)
Ясная Поляна (Ясная Поляна) — Башҡортостандың Иглин районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 65 кеше. Почта индексы — 452419, ОКАТО коды — 80228820013.
Бишҡурай (Туймазы районы)
Исеме
Башта ауыл Бишкураз («биш» һәм «кураза» (фарсы-иран теленән) — әтәс һүҙҙәренән яһалған) исеме йөрөткән. XX быуат башынан хәҙерге исеме менән йөрөй.
Тарихы
Бишҡурай ауылына Өфө губернаһы канцелярияһының 1742 йылғы указы һәм Ҡаңлы улусы башҡорттары менән 1775 йылдың 12 июлендәге керҙәшлек килешеүе буйынса типтәрҙәр тарафынан нигеҙ һалына. Игенселек, малсылыҡ, умартасылыҡ, ағас һәм тегенселек эштәре, тимерселек менән шөғөлләнгәндәр. Ауылда мәсет, «мәктәп», 4 тирмән (1895) булған. XIX быуаттың 30-сы йылдарында ауыл халҡының 370 умартаһы була. 1906 йылда 2 мәсет теркәлгән.
1795 йылда 57 йортта 279 кеше йәшәгән, 1858 йылда 145 ихатала 1033 типтәр, 1870 йылда 185 ихатала 1134, ә 1920 йылда 457 ихатала 2268 типтәр йәшәгән.
Хәҙерге осор
Ауылда урта мәктәп, фельдшер-акушерлыҡ пункты, китапхана, мәсет бар. Татарҙар йәшәй (2002).
Географик урыны
Алыҫлығы:
Бардо музейы
Бардо милли музейы (Le musée national du Bardo, المتحف الوطني بباردوالمتحف الوطني بباردو‎) — Рим мозаикаһы һәм башҡа (антик) һынлы сәнғәт артефакттарының Бардо Тунис ҡалаһындағы музейы. XIII быуатта хаким иткән Хафсидтар династияһы өсөн төҙөлгән һарайҙа урынлашҡан. 1885 йылда музей төҙөү тураһында ҡарар ҡабул ителә, 1888 йылда Алауи исеме аҫтында асыла. Бардо — Ҡәһирәләге Мысыр музейынан ҡала Африкалағы иң ҙур архиологик музей.
Экспозициялар 6 бүлеккә бүленә:
Һарай бинаһында Калладиндан керамик панно, мавританса ағастағы биҙәктәр һәм боронғо артефакттар бар.
Теракт
2015 йылдың 18 мартында музейға террорсылар һөжүм итә һәм ул фәжиғәлә 21 кеше һәләк була.
Родники (Бәләбәй районы)
Родники (Родники) — Башҡортостандың Бәләбәй районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 259 кеше. Почта индексы — 452021, ОКАТО коды — 80209819013.
Науразбаев Иҙрис Хәмит улы
Иҙрис Науразбаев Хәмит улы (25 июль 1942 йыл) — механизатор, хеҙмәт ветераны. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәр.
Биографияһы
1961—1964 йылдарҙа Совет Армияһы сафында хеҙмәт итә. Артабан Учалы ауылында урынлашҡан һөнәрселек училищеһында уҡый һәм «тракторсы-механизатор» таныҡлығы ала.
1965 йылда «Ағиҙел» колхозында тракторсы булып эш башлай. 35 йыл буйына колхоздың алмаштырһығыҙ механизаторы була. Ниндәй генә техникаға ултыртмаһындар, алдынғылыҡты бер кемгә лә бирмәй. Техникаһын һәр саҡ төҙөк тота, ниндәй эшкә ҡушһалар шунда эшләй. Һөрөү, сәсеү, урып-йыйыу, туңға һөрөү ваҡытында ҡуна ятып эшләргә лә тура килә. Аҙналар буйына өйгә ҡайтып инмәгән саҡтары ла була. 1967 йылда Бөрйән районы Яңы Мөсәт ауылы ҡыҙы Уразаева Фәрзәнә Мөхәмәтзәки ҡыҙы менән донъя ҡороп, алты бала тәрбиәләп үҫтерҙеләр.
Иҙрис Хәмит улы йәмәғәт эштәрендә ҡатнашырға ла ваҡыт таба. Эшләгән дәүерендә ауыл һәм район Советы депутаты итеп һайлана, хаҡлы ялға сыҡҡас — ветерандар советы ағзаһы.
Тюте
Тюте — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Чуя йылғаһының һул ярына тамағынан 125 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 30 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Хәйруллин Баязит
Баязит Хәйруллин (1871 — ?) — шәйех, суфый, Владикавказ мәсете имамы. Зәйнулла Рәсүлевтың шәкерте.
Биографияһы
Шәйех Баязит Хәйруллин 1871 йылда Нуриман районының Яңы Күл ауылында тыуа (башҡа сығанаҡтар буйынса — Өфө ҡалаһында ), бүләкәй-көҙәй ырыуы башҡорто. Хәрби хеҙмәтен Владикавказда үтә һәм үҙен ғәҙел, намыҫлы мосолман итеп күрһәтә. Хәрби часть командиры уның дингә ынтылышын күреп, Ислам белемен алыуҙа ярҙам итә — егеткә Ырымбур ҡалаһы мәҙрәсәһенә йүнәлтмә бирә. Баязит унда өс йыл уҡығандан һуң, Владикавказға барып имам булып китә.
1918 йылда ул Махачкалаға күсенә һәм 1950 йылға тиклем шунда имам була. 1933 йылда золомға эләгә һәм барлыҡ мөлкәте, йорто тартып алына.
Ғаилә хәле
Шәйех Баязит ике тапҡыр өйләнә. Тәүге никахынан 4 балаһы була. Туберкулез менән оҙайлы сирләгәндән һуң беренсе ҡатыны вафат булғас, ул икенсегә өйләнә. икенсе никахында ике балаһы тыуа, әммә береһе ете йәшендә вафат була.
Хәтер
Шәйех Баязит тураһында бик күп дини баҫмаларҙа телгә алына. 2016 йылда Махачкала ҡалаһының Тарки ҡасабаһы зыяратында шәйехтең ҡәбере төҙөкләндерелә, урындағы мәсеттәрҙең береһенә уның исеме бирелә. 2021 йылда шәйехтең бер туғанының ейәне Ғафуан Хәйруллин нәҫел ебе менән ҡыҙыҡһына башлай һәм Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы ярҙамы менән шәйех Баязиттың шәжәрәһен төҙөй.
Ғабдуллаһ ибн Ғүмәр
Әбү Ғабду-р-Рахман Ғабдуллаһ ибн Ғүмәр әл Ҡорайши, раҙыйаллаһу ғәнһү (ابن عمر; 614, Мәккә, хәҙерге Сәғүд Ғәрәбстаны —, шунда уҡ)- Мөхәммәт Пәйғәмбәр ғәләйһиссәләмдең атаҡлы сәхәбәһе, Хәлифә Ғүмәр ибн әл-Хәттаб раҙыйаллаһу ғәнһүнең улы, Ибн Ғүмәр булараҡ билдәле.
Биографияһы
Мәккәлә 614 йылда тыуған. Бик йәшләй Ислам ҡабул иткән һәм Мәҙинәгә һижрәт ҡылған.
Дингә ныҡ биреләнлеге менән айырылып торған. Бик күп хәҙистәр тапшырған мүхәддис (хәҙистәр тапшырыусы). Мөхәммәт Пәйғәмбәр ғәләйһиссәләмгә бик тоғро булған һәм уның өлгөһөндә йәшәргә тырышҡан. Ун өс кенә йәшлек үҫмер сағында Үхүд һуғышында ҡатнашырга теләгән,әммә йәше етмәгән тип уны ҡайтарып ебәргәндәр. Ун һигеҙ йәшендә "ур янында һуғыш"та, Мүтә, Тәбуҡ яуында, Мәккәне яулауҙа ҡатнашҡан.
Мөхәммәт Пәйғәмбәр ғәләйһиссәләмдең вафатынан һуң Хәлифәттең сәйәси тормошонда әүҙем ҡатнашҡан. Төньяҡ Африканы, Тәбәристанды һәм Хорасанды яулау һуғыштарында ла булған.
Хәлифә Усманды үлтерелгәс, Ибн Ғүмәр Али ибн Әбү Талипты хәлифә итеп таный, үҙе Хәлифәткә хәлифә булыуҙан баш тарта. Беренсе Фетнә мәлендә бер яҡҡа ла ҡыҫылмай, әммә Али яҡлы була.
Мүәвиә хакимлыҡҡа килгәс, Истанбулды яулауҙа ҡатнаша. Ираҡта рәхимһеҙ хәлифәһе Әл-Хәжжәжгә ҡаршы сыға.
Ғабдуллаһ ибн Ғүмәр бик белемле, мәғлүмәтле шәхес булған. Ҡөрьәнде һәм уның тәфсирҙәрен яҡшы белгән, Пәйғәмбәр хәҙистәрен тапшырған. Ғабдуллаһ хәҙистәр тапшырғанда һәр һүҙе иҫтә ҡалғанды ғына һөйләгән, ялған инеүҙән бик ҡурҡҡан. Ислам хоҡуҡиәте һәм ҡанундары фикһы белгесе булған.
Вафаты
Һижри йылда хажға барғанда уны үлемесле яралайҙар. Ихтимал, үлтереүсене әл-Хәжжәж ебәргән булғандыр.
Н. Э. Бауман һәйкәле (Мәскәү, Елохово майҙаны)
'''Н. Э. Бауман һәйкәле'''. Мәскәүҙә Елохово майҙанында Рәсәй революционеры Николай Эрнестович Бауман иҫтәлегенә Пушкин скверында ҡуйылған. 1931 йылдың 31 октябрендә 1931 года. Объект культурного наследия регионального значения асылған.
Мөхәмтәғәле Исҡужин исемендәге 136-сы башҡорт лицейы
Мөхәмәтғәле Исҡужин исемендәге 136-сы башҡорт лицейы — Өфө ҡалаһының Октябрь районында урынлашҡан дөйөм белем биреү мәктәбе.
Урынга
Урынга — Рәсәй йылғаһы. Түбәнге Новгород өлкәһе,Сыуаш Республикаһы,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Урга йылғаһының уң ярына тамағынан 48 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 45 км.
Мөхәмтәғәле Исҡужин исемендәге 136-сы башҡорт лицейы
Мәктәп 1994 йылда асыла. 2008 йылдан лицей билдәле педагог-мәғрифәтсе, Башҡортостан Республикаһының халыҡ мәғарифы отличнигы Мөхәмәтғәле Исҡужин исемен йөрөтә.
Урынга
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Н. Э. Бауман һәйкәле (Мәскәү, Елохово майҙаны)
Тарихы
Н. Э. Бауман һәйкәлен төҙөү тураһында ҡарар 1925 йылда Мәскәүҙә ҡабул ителә. Конкурста биш скульптор ҡатнаша: Б. Д. Королёв, В. Лишев, М. Г. Манизер, С. Г. Маграчев һәм И. А. Менделевич. Борис Данилович Королевтың эше иң яҡшыһы тип таныла.
Урынга
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Н. Э. Бауман һәйкәле (Мәскәү, Елохово майҙаны)
Һәйкәлдең тасуирламаһы
Һәйкәлдең скульптураһы бронзанан, ә пьедесталы — граниттан эшләнгән.
Николай Эрнестович Бауман һәйкәлдең постаментында баҫып торған итеп һынландырылған. Һул ҡулы пальтоға йәшерелгән; уң ҡулында — күкрәгенә ҡыҫылған йәшерен «Искра» гәзите төргәге, төрөлгән төргәгенең арҡырыһына эре итеп яҙылған исеме күренә.
Һәйкәлдең ҡабырға яҡтарында өс бронза барельеф Н. Э. Баумандың тормош этаптарын кәүҙәләндерә: Вятка губернаһында һөргөндән ҡасыу, Киев төрмәһенән ҡасыу һәм үлтерелеүе. Барельефтар аҫтында — аңлатма яҙмалар :
Бынан тыш, һәйкәлдә уны эшләүселәр тураһында мәғлүмәт бар: «Һәйкәл 1931 йылда Райсовет заданиһы буйынса Мәскәү рәссамдары йәмғиәте (ОМХА) тарафынан төҙөлгән. Башҡарыусы скульптор Б Д. Королев. Артель „Гранит“. „Технолог“ заводы».
Илеть
Илеть — Рәсәйҙәге йылға. Марий Эл Республикаһы,Сыуаш Республикаһы,Киров өлкәһе,Татарстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға КАС/ВОЛГА/1875    ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 204 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Волга йылғаһы Чебоксар ГЭС-ынан Ҡазан ҡалаһына тиклем, Свияга һәм Цивиль йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Волга ҡушылдыҡтары бассейны, Ока тамағынан Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Сура бассейны һаналмай), йылға бассейны — (Үрге) Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока бассейны ҡушылмай).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Ҡушҡайын
Ҡушҡайын (Кушкаин) — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Өршәк йылғаһының уң ярына тамағынан 178 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ағиҙел йылғаһы Охлебинино ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Өфөгә тиклем, Ҡариҙел (инешенән Шаҡша ҡасабаһына тиклем) һәм Дим (инештән Бочкарёво һыу үлсәү посына тиклем) йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Илдар
Этимология
Башҡорт (Ил) һәм фарсы (дар) һүҙҙәре ҡушылып төҙөлгән исем. Ил хужаһы, илен һөйөүсе тигәнде аңлата.
Ауылдар
Илдар (Шӱӓнгӹр, Илдаркино) — Марий Элдең Таулы Мари районында урынлашҡан ауыл.
Стуруа Иван Фёдорович
Стуруа Иван (Вано) Федорович (ივანე (ვანო) თედორეს ძე სტურუა; (28 декабрь 1870 йыл — 13 апрель 1931 йыл) — грузин революционеры, Грузия ССР-ы Игенселек халыҡ комиссары, Бөтә Грузия Үҙәк башҡарма комитеты рәйесе.
Биографияһы
Забастовкалар ойоштороа, Баҡы, Петербург һәм Выборг ҡалаларындағы йәшерен типографияларҙа хеҙмәттәшлек итә, репрессияларға дусар ителә. 1917 йылда Самтредиала большевистик ойошма етәксеһе була. 1920 йылда Грузия КП(б) Үҙәк комитеты ағзаһы итеп һайлана. 1922 йылдан алып 1924 йылға тиклем — игенселек халыҡ комиссары. 1922 йылдың октябренән 1923 йылдың ғинуарына тиклем Бөтә Грузия Үҙәк башҡарма комитеты рәйесе. 1924 йылдан —Үҙәк контроль комиссияһы (ЦКК) ағзаһы.
1931 йылдың 13 апрелендә Тбилисиҙа вафат була.
Хәтер
Вано Стуруа исеме менән Баҡы суднолар ремонтлау заводы һәм Баҡы крекинг-заводы йөрөтөлә.
Мичурин Вениамин Николаевич
Мичурин Вениамин Николаевич (7 апрель 1965 йыл) — спортсы. Дзюдо буйынса Рәсәйҙең халыҡ‑ара класлы спорт мастеры (1997), Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры (1999). Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы (1995). 60 килограмға тиклемге ауырлыҡ категорияһында сығыш яһай, Паралимпия уйындарының ике тапҡыр көмөш (1992, 2000) һәм бронза (1996) призеры. Күп тапҡыр донъя чемпионы. Күреү һәләте боҙолған спортсылар араһында Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры.
Биографияһы
Вениамин Николаевич Мичурин 1965 йылдың 7 апрелендә Башҡорт АССР-ының Ғафури районы Красноусол ҡасабаһында тыуған.
Кува (Иньва ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Березники ҡалаһынан Кама ГЭС-ына тиклем, Косьва (башынан Широков ГЭС-ына тиклем), Чусовая һәм Сылва йылғаларын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
11 март
11 март — григориан стиле буйынса йылдың 70-се (кәбисә йылында 71-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 295 көн ҡала.
һәм иҫтәлекле даталар
}}
Урыҫ Швейцарияһы
Урыҫ Швейцарияһы (Русская Швейцария) — Башҡортостандың Бәләбәй районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 225 кеше. Почта индексы — 452014, ОКАТО коды — 80209816004.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Конин
Конин (Konin) — Польшалағы ҡала, Великопольский воеводалығына инә. Майҙаны — 82 кв, км. Халҡы — 80 355 кеше (2005 йыл).
Тарихы
Рәсәй империяһы дәүерендә Конин Калиш губернаһы Конин өйәҙенең административ үҙәге була.
1875 йылдан 1912 йылға тиклем ҡалала Урыҫ император армияһы 5-се кавалерия дивизияһы 1-се бригадаһының Каргопол драгун полкы урынлашҡан була.
Иҫкәрмә
<references group="" responsive="">
Хондор
Хондор — Рәсәй йылғаһы. Түбәнге Новгород өлкәһе,Сыуаш Республикаһы,Мордва Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Сура йылғаһының уң ярына тамағынан 92 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 17 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сура, Алатырь йылғаһы тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Сура, йылға бассейны — Волганың өҫкө өлөшө, Куйбышев һыуһаҡлағысына тиклем (Ока йылғаһын индермәйенсә).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Уба (йылға)
Уба  — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Иша йылғаһының һул ярына тамағынан 7 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Һылтанмалар
Уба (река)
Кувашор
Кувашор — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кува йылғаһының уң ярына тамағынан 70 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Абдулла (Илеш районы)
Абдулла (Абдуллино) — Башҡортостан Республикаһының Илеш районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 285 кеше була. ОКАТО коды — 80230826002.
Дөйөм мәғлүмәт
Иғмәт ауыл Советына ҡарай. Район үҙәге Үрге Йәркәйҙән көньяҡ-көнсығышҡа 20 км һәм Бүздәк тимер юл станцияһынан төньяҡҡа табан 102 км алыҫлыҡта, Наҙы йылғаһы (Кеүәш йылғаһының ҡушылдығы) буйында урынлашҡан. Халҡы: 1906 й. — 1117 кеше; 1920 — 1320; 1939 — 879; 1959 — 651; 1989 — 340; 2002 — 326; 2010 — 285 кеше. Башҡорттар йәшәй (2002). Фельдшер-акушерлыҡ пункты, клуб бар.
Тарихы
Ауылға Ҡазан даруғаһы Йылан улусы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә 1718 йыл керҙәшлек килешеүе буйынсаса типтәрҙәр нигеҙ һала. 1795 йылда 200 кеше йәшәгән, 1865 йылда 112 йортта — 621 кеше. Игенселек менән шөғөлләнгәндәр. Мәсет, һыу тирмәне, 25 кибет булған; йәрминкәләр үткәрелгән. 1906 йыл мәсет, мәҙрәсә, бакалея һәм һыра кибете теркәлгән; йәрминкәләр үткәрелгән. Т. Л. Рахманов, Ә. Л. Рахманов, З. И. Сәйетғәлиев ошо ауылда тыуған.
Орлова Любовь Петровна
Любо́вь Петро́вна Орло́ва (1902 йылдың 29 ғинуары (11 феврале), Звенигород — 1975дың 26 ғинуары, Мәскәү) — совет театр һәм кино актёры, йырсы, бейеүсе, пианист. Ленин ордены кавалеры (1939). Ике l дәрәжә Сталин премияһы лауреаты (1941, 1950). СССР-ҙың халыҡ артисы (1950).
Биографияһы
1926 йылда Игенселек халыҡ комиссариаты (Наркомзем) административ-финанс идаралығы начальнигы урынбаҫары А. Г. Берзинға кейәүгә сыға. Эштән бушамағанлыҡтан, ирле-ҡатынлы ваҡыттарын бергә үткәрә алмай, А Г. Берзин ҡатынына һәм уның бөтә туғандарына ярҙам итеп тора.
Мәскәү театр техникумын тамамлағандан һуң, 1933—1926 йылдарҙа хорҙа йырлай, артабан — Республикаһының халыҡ артисы В. И. Немирович-Данченко исемендәге (хәҙер — К. С. Станиславский һәм В. И.Немирович-Данченко исемендәге Мәскәү академик музыкаль театры) Музыкаль академик театр актрисаһы. 1930 йылда ире Хеҙмәт крәҫтиән партияһы эше буйынса ҡулға алына. 1931 йылда Ҡаҙағстанға һөргөнгә оҙатыла.
Кордебалет һәм хор артисы булараҡ, булып тора, башлыса, эпизодик ролдәргә генә ҡуйыла. Әммә хатта ошо ролдәрҙә лә куның музыкаль һәм драматик һәләте күптәрҙең күҙенә ташлана. Әммә ул тәьмин етеш йәшәгәнлектән, башҡаларға карьера яһарға ҡамасауламай. Ирен ҡулға алғандан һуң, матди хәле киҫкен насарайғанлыҡтан, ул карьера төҙөү мөмкинлеген эҙләй башлай. 1932 йылда Ж. Оффенбахтың шул уҡ исемле опереттаһында Перикола роле уны хор составынан сығара һәм солист итеп үрләтә.
1933 йылда артистканың йәш режиссёр Г. В. Александров менән осрашыуы уның артабанғы яҙмышында хәл иткес роль уйнай. Ул Григорийға кейәүгә сыға һәм ире төшөргән фильмдарҙа уйнай.
1933 йылда рәссам П. Вильямс Г. В. Александровҡа Немирович-Данченко музыкаль театрына барырға, 31 йәшлек Любовь Орлова уйнаған «Перикола» спектаклен ҡарарға кәңәш итә. Режиссёр, кәңәште тотоп, спектаклгә килә, һәм актрисаның талантына ғына һоҡланып ҡалмай, уның тышҡы ҡиәфәте лә әсир итә. Шул уҡ көндө улар таныша. Һәм режиссёр үҙенең яңы фильмындағы Анюта ролен кем уйнарға тейешлегендә бөтөнләй икеләнмәй.
Актрисаның типажы — яҡты бөгөнгөгә һәм киләсәккә ҙур энергия, тормошҡа өмөт менән ҡарап, мөләйем, асыҡ күңел һәм ныҡышмалы атлаусы яңы заман кешеһе. <blockquote class="ts-Начало_цитаты-quote"> … Александров уны тап Марлен Дитрих үрнәгендә яһаған. Әйтәйек, «Весёлые ребята» фильмында уның атаҡлы цилиндры бар — һәм фәҡәт 1960-сы йылдар ахырында ғына уның «Голубой ангел»да Марлен Дитрих сығыш яһаған цилиндр икәне аңлашылды. «Цирк»та Орлова ҙенең ҡара паригын һала һәм блондинкаға әүерелә — уның ярты башы ҡара, ә яртыһы , — был да Марлен фильмынан кадр. Ләкин совет тамашасыһы, Марлен Дитрих кем икәнен белмәгән. Бик тар төркөм кешеләре, шул иҫәптән, сәнғәт кешеләре, көнбайыш фильмдарын Гнездниковский тыҡрығында урынлашҡан Кинематография идаралығында ундай фильмдарҙы ҡарай алған. <templatestyles src="Шаблон:Конец цитаты/styles.css" /> Актриса профессиональ рәүештә йырлай (лирик-колоратур сопрано), фортепианола уйнай, бейей, акробатик трюктар башҡара. Ул, «Весёлые ребята», «Цирк», «Волга-Волга», «Весна» фильмдарында уйнап, үҙ талантының күп ҡырлылығын күрһәтә.
1940 йылда илдә барған «стаханов» хәрәкәтен сағылдырған «Светлый путь» фильмы экрандарға сыға, унда Орлова билдәле «Энтузиастар маршы»н башҡара (Д. Актиль — И. Дунаевский) һәм күп станоктарҙы хеҙмәтләндереүсе туҡыусы (прототибы — Валентина Гаганова) ролен уйнай.
1934—1945 йылдарҙа — «Мосфильм» киностудияһы, 1945—1949 йылдарҙа — Киноактёр театр-студияһы (хәҙер Дәүләт киноактёр театры) актрисаһы, параллель рәүештә «Гастрольбюро» йырсыһы. Бөйөк Ватан һуғышы осоронда барлыҡ фронттарында: Минск һәм Киев, Орёл һәм Белгород, Курск һәм Харьков эргәһендә совет һалдаттары алдында концерт менән сығыш яһаны. 1949—1955 йылдарҙа килешеү буйынса эшләй.
1955 йылдан — Моссовет исемендәге театр актрисаһы.
1974 йылда актриса ҡатнашлығында һуңғы — «Скворец һәм Лира» фильмы төшөрөлә.
СССР кинематографистар Союзы ағзаһы.
1975 йылдың 26 ғинуарында ашҡаҙан аҫты биҙе яман шешенән вафат була. Новодевичье зыяратында (3-сө участка) ерләнгән.
2014 йыл адвокат А. Добровинский элек Орлова һәм Григорий Александров мөлкәте булған Внуковолағы дачаларын, шулай уҡ шәхси архивынан һәм актриса режиссёрҙың шәхси архивын һатып ала.
Әнәс ибн Мәлик
Әнәс ибне Мәлик ибн Нәҙар әл-Хәзрәжи әл-Әнсари (أنس بن مالك بن النَّضر الخزرجي الأنصاري;,  — , ) — Мөхәммәт Пәйғәмбәр ғәләйһиссәләмдең атаҡлы сәхәбәһе. Мәҙинә ырыуы Бәни әл-Хәзрәж сығышлы. Мөхәммәт Пәйғәмбәр ғәләйһиссәләм уға Әбү Хәмзә ҡушаматы бирә. Танылған мөхәҙҙис (хәҙистәр башҡарыусы) 2286 хәҙис тапшырыуы менән дә танылған.
Биографияһы
Мәҙинәлә миләди 612 йылда тыуған. һижрәттән һуң уны әсәһе Үмм Сүләймә Мөхәммәт Пәйғәмбәр ғәләйһиссәләмдең хеҙмәтсе итеп алыуын һорай. Хеҙмәтсегә мохтажлығы булмаһа ла, Пәйғәмбәр етем малайҙы йәлләп, үҙенә ала. Әнәс ибн Мәлик Мөхәммәт Пәйғәмбәр ғәләйһиссәләмдең йомоштарын үтәй һәм бер үк ваҡытта дин белеме лә ала башлай. Был ваҡытта уға 10 йәш була. Пәйғәмбәр уны үҙ балаһы кеүек ҡарай һәм дингә өйрәтә
Балиғлыҡ йәшенә еткәс Хәйбәр, Һүнәйен яуҙарында, Мәккәне яулауҙа, Таифты ҡамауҙа ҡатнаша.
Беренсе хәлифә Әбү Бәкер (раҙыйаллаһу ғәнһү) ваҡытында, Бәһрәйндә зәкәт йыйыусы була. Әбү Бәкер вафат булғас, Мәҙинәгә ҡайта.
Бер ни тиклем ваҡыттан ул Бәсрәгә күсә, унда халыҡты Ислам нигеҙҙәренә һәм хоҡуҡиәткә өйрәтә башлай. Фарсыларға ҡаршы һуғыштарҙа, Туштар ҡалаһын алыуҙа ҡатнаша.
Хәлифәттә фетнә башланғас, ул бер яҡҡа ла ҡушылмай. Мөхәммәт Пәйғәмбәр ғәләйһиссәләм Әнәс ибне Мәлик өсөнғ «Йә Аллаһ! Уның балаларын һәм милкен арттыр, уға оҙон ғүмер бир һәм хаталарын кисер», — тип доға ҡылған була. Әнәс бин Мәликтең (раҙыйаллаһу ғәнһү) 80 улы һәм 2 ҡыҙы була, хатта баҡсаһы йылына ике тапҡыр емеш бирә торған булған. Ул Бәсрәнән 4 саҡрым алыҫлыҡтағы Таиф тигән ерҙә 103-мө, 110-мы йәшендә вафат була һәм шунда ерләнә.
Зайцева Надежда Васильевна
Зайцева Надежда Васильевна (15 август 1926 — 4 апрель 2009) — совет ауыл хужалығы алдынғыһы, Ленинград өлкәһе Всеволожский районының совхозында бригадир «Ручьи» совхозының бригадиры, Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971).
Биографияһы
Зайцева Надежда Васильевна бик иртә етем ҡала. Ленинградҡа уны апаһы алып китә. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында эвакуациялана. 1944 йылдан алып йәшелсә үҫтереүсе булып эшләй. 1950 йылда звеньевой була, ә 1952 йылда Ленинград өлкәһе Всеволожский районының «Ручьи» совхозында йәшелсә үҫтереүселәр бригадаһының бригадиры булып эшләй. 1950 йылдан ВКП(б) ағзаһы.
Зайцева Надежда Васильевна Всеволожский ауыл хужалығы техникумын тамамлай. Уның бригадаһы өлкәнең иң яҡшы бригадаһы була. Яҡшы хеҙмәте өсөн Зайцева Надежда Васильевнаны йәш эшселәрҙең остазы итеп ҡуялар.
1965—1975 йылдарҙа Зайцева Надежда Васильевнаның бригадаһы үҙенең ҡарамағындағы 120 гектар майҙандың һәр бер гектарынан йылына уртаса 700 центнерға тиклем сөгөлдөр, 500 центнер кишер һәм 800 центнер кәбеҫтә йыйып ала.
1971 йылдың 8 апрелендә СССР Юғары Советы Президиумының Указына ярашлы Зайцева Надежда Васильевна рекордлы уңыш йыйып алған өсөн һәм ауыл хужалығында юғары күрһәткестәргә өлгәшкәне өсөн Социалистик Хеҙмәт Геройы исеме бирелә һәм уға Ленин ордены менән «Ураҡ һәм Сүкеш »алтын йондоҙ миҙалы тапшырыла.
Аҙаҡтан Надежда Васильевна Зайцева иҡтисадсы вазифаһына күсерелә, шунан һуң хаҡлы ялға сыға.
Ул КПСС-тың XXIV съезы делегаты була.
Надежда Васильевна ЗайцеваСанкт-Петербургта йәшәй. Ул 2009 йылдың 4 апрелендә вафат була. Ҡаланың Богословский зыяратында ерләнгән.
Наградалары
Хеҙмәт уңыштары өсөн лайыҡ булған:
Тызыл (Тызыл ҡушылдығы)
Тызыл — Рәсәйҙәге йылға. Ҡабарҙы-Балҡар Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Тызыл йылғаһының һул ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Угар (Урсул ҡушылдығы)
Угар  — Рәсәйҙәге йылға. Алтай Республикаһы, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Урсул (Ело) йылғаһының уң ярына тамағынан 114 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.
Тәһран университеты
Тәһран университеты ( — Данэшгах-эТэхран) — дәүләт юғары уҡыу йорто, Ирандың иң эре һәм боронғо классик университеты. Тәһран ҡалаһында урынлашҡан.
Хамфри Богарт
Ха́мфри Дефо́рест Бо́гарт (Humphrey DeForest Bogart; 25 декабрь 1899, Нью-Йорк, АҠШ — 14 ғинуар 1957 йыл. Лос-Анджелес, АҠШ — америка актёры. Америка кино сәнғәте институты Богартты америка киноһы тарихындағы иң яҡшы актёр тип баһалай.
Тәһран университеты
Дөйөм мәғлүмәттәр
Тәһран университеты үҙ тарихын 1851 йылда Дар ул-Фунун булараҡ башлай. Асылда, Тәһран университеты 1934 йылда Реза шаһ Пехлеви бойороғо менән шул саҡтағы бер нисә юғары уҡыу йорто берләшеү һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килә.
Хамфри Богарт
Бер-нисә эш-шөғөлдө алыштырғас, 1921 йылда Богарт актёр булып китә һәм 1920—1930 йылдарҙа бродвей тамашаларында ҡатнаша. 1929 йылда биржа һәләкәте булғас, Богарт киноға килә. «Таш урман» («Окаменелый лес», 1936) фильмындағы роле уға ҙур уңышкилтерә. Бынан һуң ул «Бысраҡ йөҙлө фәрештәләр» («Ангелы с грязными лицами», 1938) һымаҡ гангстер фильмдарында, һәм «Доктор Х-тың ҡайтыуы» («Возвращение доктора Х», 1939) һымаҡ В төркөмө фильмдарында уйнай.
Угар (Урсул ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Катунь йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Бия һәм Катунь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Хамфри Богарт
Экрандарҙа ул һуңғы тапҡыр «Ҡолауы ауырыраҡ була» («Тем тяжелее падение», 1956) фильмында күренә. Утыҙ йылға яҡын кинокарьераһында Богарт 75 тулы метрлы фильмда күренә.
Тәһран университеты
Дөйөм мәғлүмәттәр
1986 йылда Тәһран университетынан медицина факультеты бүленә һәм Тәһран медицина университеты (ТМУ) барлыҡҡа килә.
Хамфри Богарт
Йәшлек биографияһы
Богарт 25 декабрь 1899 йыл Нью-Йоркта, Белмонт ДеФорест Богарт (июль 1867, Уоткинс Глен — 8 сентябрь 1934, Нью-Йорк) һәм Мод Хамфри (1868—1940) ғаиләһенә тыуа. Белмонте һәм Мод 1898 йыл июнь айында өйләнешәләр. Богарттың атаһы пресвитерианлы була, ә әсәһе Епископ сиркәүенә ҡарай. Богарт әсәһенең динендә тәрбиәләнә.
Тәһран университеты
Дөйөм мәғлүмәттәр
1999 йылда «Сәләм» оппозиция гәзите ябылыуға бәйле акция студент сыуалыштарына әйләнә.
2005—2008 йылдарҙа ректор вазифаһын теология профессоры, аятолла Хөмәйниҙың яҡын арҡаҙашы аятолла Ғәббәс-Али Амид Зенджани башҡара.
Тәһран университеты Ирандың иң алдынғы фәнни-тикшеренеү уҡыу йорттарының береһе һанала. Унда 50 000 ашыу студент уҡый, 111 бакалавр, 177 магистр һәм 156 доктор программаһы буйынса белгес әҙерләнә.
2016 йыл мәғлүмәттәре буйынса, Тәһран университетында 25 факультет, 9 кампус һәм 11 ғилми-тикшеренеү үҙәге бар, шулай уҡ юғары уҡыу йортонда 34 фәнни журнал сығарыла. Факультеттарҙа һәм ғилми-тикшеренеү үҙәктәрендә 1500 профессор һәм уҡытыусы эшләй.
Ректоры — иҡтисадсы, доктор Фәрхәд Рахбар, Ирандың 2007 йылға тиклемге вице-президенты.
Белем биреү эшмәкәрлеге
2016 йылдың июне мәғлүмәттәре буйынса, университетта уҡыу процесы 20 факультетта бара:
Ғилми-тикшеренеү эшмәкәрлеге
Тәһран университеты — кадрҙар әҙерләү, квалификация күтәреү, аттестациялау буйынса эре уҡыу-ғилми комплексы. Университет составына 20 фәнни-тикшеренеү институты һәм үҙәге инә:
Бөйөк Владимир кенәзлеге
Бөйөк Владимир кенәзлеге 1157 йылға тиклем Суздаль кенәзлеге — хәҙерге заманда Рәсәй дәүләтенең үҙәге булған XII—XIV быуаттағы рус кенәзлеге. Тар мәғәнәлә — Владимирҙың бөйөк кенәзе ҡулы аҫтында булған биләмә, киң мәғәнәлә — Владимир кенәзлегенән айырылып сыҡҡан һәм Владимир кенәзенә буйһонған территория.
XIII быуат уртаһынан Владимирҙың (артабан — Мәскәү) бөйөк кенәздәре сюзеренитетын шулай уҡ Новгород һәм, ҙур булмаған тәнәфестән һуң, Псков республикалары ла таный. Барлыҡ рус кенәздәре араһында Владимирҙың бөйөк кенәздәре иң төп кенәздәр тип иҫәпләнгән.