cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Эдуард Тельч
Биографияһы
Эдуард Тельч Суботицала гимназияла уҡый, һуңынан 1887 йылдан Будапештта һөнәрселек мәктәбендә уҡый. 1888 йылда Вена сәнғәт академияһына уҡырға инә, унда 1892 йылға тиклем Эдмунд фон Хельмерҙа скульптура өйрәнә һәм  1892 йылда Фюгер премияһы менән бүләкләнә. Артабан 1895 йылға тиклем Тельч скульптураға махсуслашҡан мәктәптә Каспар фон Цумбушта уҡый. 1893 йылда уның беренсе эштәре Мючарнокела күрһәтелә 1895 йылда Тельч Дьердя Залыла эшләй, ә 1896 йылда Будапештта үҙ оҫтаханаһын аса. 1896 йылда Тельчтың скульптуралары Будапешттың күргәҙмәһендә ҡатнаша, 1906 йылда Тельч   портерттары Миланда Бөтә донъя күргәҙмәһендә күрһәтелә. Эдуард Тельч Будапештта Гремеш һарайының фасадын биҙәү өсөн Томас Гремештың скульптура портретын, Кечкеметта Лайош Кушуту һәйкәлен, сәйәсмән Дежё Силадьяның  бюсын, Вёрёшмарти майҙанында Михай Вёрёшмарти һәйкәлен (Эдуард Каллош менән берлектә), Будапештта Батырҙар майҙанындағы ансамбль өсөн Ласло һынын һәм Миклош Барабаш һәм Михай Мункачи ҡәберҙәрендәге һәйкәлдәрҙе төҙөй.
Эде Тельч Италия, Франция, Англия һәм Германия буйлап күп сәйәхәт итә, 1920—1922 йылдарҙа Утрехтта йәшәй. Тыуған иленә ҡайтыу менән «Геллерт»  ҡунаҡханаһында һыу инеү урыны өсөн балалар скульптура төркөмөн һәм Варошлигетеҙа Вайдахуньяд һарайы янында Игнац Альпар һәйкәлен төҙөй
Ференц Сарновский һәм Фелюп Бек менән бергә Эде Тельч венгр медальер сәнғәтенә нигеҙ һалыусы тип иҫәпләнә. Тельч сәйәсмәндәр Ференц Деак һәм Дьюла Андраша, рәссам Ференц Сольдатич шһәм музыкант Давид Попперҙың портреттары менән миҙалдар һәм плакаттар,  «Материнство» һәм «Сидящий фавн» миҙалдары төҙөй. Тельчтың эштәре Антверпенда, Дрезденда, Брюсселдә, Монцта, Барселонала, Парижда һәм Венецияла, шулай уҡ Сент-Луиста Бөтә донъя күргәҙмәһендә ҡатнаша. Эдуард Тельч оҫтаханаһында скульпторҙар Дьюла, мураньи, Лайош Беран, Йожеф Ременьи һәм Пауль Винче эшләй. Эдуарл Тельч ҡулланма сәнғәттең венгр йәмғиәтендә тора. Фаркашрети зжыяратында ерләнә.
Оло Навыш
Оло Навыш — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы, Силәбе өлкәһе, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ҡуҫа йылғаһының уң ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Әй йылғаһы башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
19 декабрь
19 декабрь — григориан стиле буйынса йылдың 353-сө көнө (кәбисә йылында 354-се). Йыл тамамланыуға 12 көн ҡала.
{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} ||
һәм иҫтәлекле даталар
БМО: Ярлыларға ярҙам итеү көнө.
Рәсми булмаған
}}
Корасо
Корасо — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Варчушка йылғаһының һул ярына тамағынан 64 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Оло Азика
Оло Азика — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Лилесвера йылғаһының уң ярына тамағынан 9 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Грецияла енәйәтселек
Көнбайыш Европала Грециялағы енәйәтселек  кимәле ғәҙәттә иң түбәндәрҙән һанала. Мәҫәлән, 1980-сы йылдрҙа Греция полицияһы начальнигы Аркудеас Никондың (греч. Νίκων Αρκουδέας) тырышлығы һөҙөмтәһендә енәйәтселек кимәле күпкә кәмей. Енәйәтселеккә ҡаршы көрәште алып барған Греция полицияһы 2002 йылда һул радикаль террористик «17 ноябрь революция ойошмаһы» эшмәкәрлеген кисектерә. Бынан тыш, Греция полиция иҫәбендә 2004 йылда йәйге олимпиаданы хәүефһеҙ үткәреүҙең уңышлы ойоштороу һәм 2016 йылда 2 меңдән ашыу талауҙар осрағына ҡағылышлы булған Грециялагы иң эре ОПГ-ны ҡыйратыу тора.
XX быуат дауамында махсус хеҙмәттәр һәм полиция артыҡ күп ваҡытын, хоҡуҡ боҙоусыларға ҡаршы түгел, ә һул сәйәси ҡанаты эшшмәкәрҙәренә ҡаршы сарыф итеүҙә ғәйепләнәләр. 1990-сы йылдарҙан Үҙәк һәм Көнсығыш Европа, Азия һәм Яҡын Көнсығыш легаль булмаған мигранттары араһында енәйәтселек кимәле артыуы күҙәтелә.
Үлтереүҙәр
2011 йылда, статистика мәғлүмәттәре буйынса, Грецияла 184 үлтереү теркәлгән, 100 мең кешегә уртаса күрһәткес 1,7 осраҡ тәшкил итә.
Ойошҡан енәйәтселек
Грек енәйәт донъяһында ойошҡан енәйәт төркөмдәре (Грек мафияһы) эш итә) халыҡ телендә улар «Төн кешеләре» (греч. <span style="font-family: palatino linotype, new athena unicode, athena, gentium, code2000, serif; font-size: 105%;">νύχτας άνθρωποι της ) тип йөрөтөлә. Сит ил ОПГ-лары араһында албан мафияһы иң билдәлеһе тип иҫәпләнә, уның ағзалары талау, кеше урлау һәм язалау, шулай уҡ контрабанда һәм наркотиктар индереү менән шөғөлләнәләр. . Албан мафияһы Грецияға Яҡын көнсығыштан легаль булмаған мигранттарҙы индереүҙе ҡаплау менән шөғөлләнә, әлеге илдәрҙән сығышлы шәхси предприятиелар хужаларын «яҡлай» һәм эшселәр синыфы вәкилдәре көн күргән Көнбайыш Афинда төнгө клубтарҙы үҙ контроле аҫтында тота. Илдә урыҫ мафияһы ла эш итә, уның вәкилдәре законһыҙ ҡорал индереү һәм тәмәке контрабандаһы менән шөғөлләнә, шулай уҡ талау һәм кеше урлау менән шөғөлләнгән румын мафияһы
Албан мафияһы менән бәйләнештәре һәм үҙенсәлекле хеҙмәттәшлеге арҡаһында грек мафияһы вәкилдәре, албандарҙы һаҡсылар һәм түләүле үлтереүселәр сифатында яллап, Греция енәйәтселек донъяһында иң көслөләр булып һанала. Грек мафияһы легаль булмаған бизнесты ҡаплау, кешеләрҙе урлау һәм наркотиктарҙы илгә индереү менән шөғөлләнә һәм илдә таралған коррупция арҡаһында ҙур аҡса эшләй. Героин менән кокаин илгә караптарҙарҙа индерелә: караптар төҙөү сәнәғәтендә лә грек мафияһы вәкилдәре бар
Шәхси милеккә ҡаршы енәйәттәр
2011 йылла илдәге иҡтисади хәлдең насарайыуы арҡаһында шәхси милеккә енәйәттәрҙең артыуы барлыҡҡа килә : 2009 йылда 80 меңгә яҡын ғәҙәти кеҫәнән урлау һәм талау осраҡтарнан банктар һәм йорттарҙы талау теркәлә (2005 йылда — 50 мең). Дөйөм алғанда, енәйәтселек кимәле Европала иң түбән тип һанаһа ла, ошо хәл шәхси һаҡлау компаниялар хеҙмәттәренә һорау артыуына килтерә. 2016 йылда Грецияла иң ҙур енәйәт төркөмө тар-мар ителә, был төркөм 2 меңдән ашыу йортто талауҙа ғәйепләнә. Операцияла 1000-ҙән дә кәм булмаған полиция хеҙмәткәрҙәре һәм 37 судья ҡатнаша.
Мигранттар енәйәттәре
Рәсми статистика буйынса, Греция полицияһы тарафынан теркәлгән енәйәттәрҙең яртыһы мигранттар тарафынан башҡарыла. Греция полицияһы раҫлауынса, күп кенә граждандар үҙ аҡсаларын банк иҫәптәрендә түгел, ә йорттарҙа тота, шуға Албаниянан һәм Болгариянан талаусылар бандалары Грецияға күпләп килә. 2012 йылғы баһа буйынса, Грецияла миллион тирәһе легаль булмаған мигранттар йәшәй. Бәлиғ булмағаг ҡыҙҙы көсләү мигранттар яғынан иң билдәле енәйәттәрҙең береһе булып тора.
Испанияның һәм Италияның ҡаты иммграцион сәйәсәте Азия һәм Африканың күп кенә кешеләрен Грецияға күсенергә мәжбүр итә: улар башлыса Төньяҡ Африка, Пакистан, Афғанстан, Бангладеш һәм Ираҡ халҡы. 2010 йылда Евросоюз сиктәрен легаль булмаған рөхсәтһеҙ үтеүҙең 90 % Греция сиге аша башҡарыла (2008 йылда — 50 %, 2009 йылда — 75 %), 132524 кеше ҡулға алына (2009 йылда — 95239 кеше), уларҙың 52469 депортациялана; депорацияланғандарҙың күпселеген албандар тәшкил итә.
Коррупция һәм һалым түләүҙән баш тартыу
Аҙаҡҡы йылдарҙа күп көс түгеүгә ҡарамаҫтан, Грецияла иң етди иҡтисади һәм сәйәси проблемалар булып һалым түләүҙән баш тартыу һәм дәүләт хеҙмәткәрҙәре араһында коррупция таралыуы тора. Йыл һайын грек ҡаҙнаһы һалымдарҙы түләмәү арҡаһында 30 млрд евро юғалта (гректар быны «милли спорт төрө» тип исемләйҙәр).
Һалым түләүҙән баш тартыу
2009 йылдың авгусында Халыҡ-ара иҡтисади хеҙмәттәшлек һәм үҫеш ойошмаһы иҫәпләүенсә, Грецияның ҡара баҙары күләме яҡынса 65 миллиард евро тәшкил иткән (25 % ВВП) һәм был йыл һайын, дөйөм алғанда, 20 миллиард евро һалым түләмәүгә килтерә  — хатта европа кимәлендә лә эре сумма.. Сағыштырыу өсөн, Германияла ҡара баҙар ике тапҡырға кәмерәк һәм ни бары ВВП-нан 15 процент тәшкил итә. Алдағы йылдарҙа грек хөкүмәтенең иҡтисадты әлеге проблеманан ҡотҡарырға маташыу, бер ниндәй һөҙөмтәгә килтермәй. Греция һалым түләү системаһын үҙгәртергә тәҡдим ителә, әммә бының өсөн кәм тигәндә ике парламент срогы кәрәк булыр ине.
2005 йылдың һуңғы кварталы мәғлүмәттәре буйынса, халыҡтың яҡынса 49 % теге йәки был дәрәжәлә һалым түләүҙән баш тарта, 2006 йылдың ғинуарына был һан бер аҙ кәмене — 41,6 %. Чикаго университеты тикшеренеүселәре мәғлүмәттәре буйынса, 2009 йылда һалым түләүҙән төрлө контора хеҙмәткәр, теш табиптары, юристар, табиптар, репетиторҙар һәм финанс консультанттар баш тарталар, дөйөм алғанда, улар 28 млрд евро түләмәгән (31 % бюджет дефициты). Түләнмәгән һалымдарҙың һаны 20 миллиард евро етә, тип һанала, был аҡсалар Швейцария банктарында һаҡлана, шулай уҡ 10 мең грек офшор компанияһы булыуы билдәле. Элекке финанс министры Евангелос Венизелос һүҙҙәренсә, 15 мең физик һәм юридик кеше 37 миллиард евроны һалым түләүҙән йәшерә.
Афинда енәйәтселек
2007—2009 йылдарҙа Афинда талауҙар тулҡыны үтә, 2009 йылда урлау осраҡтары 2007 йыл менән сағыштырғанда ике тапҡырға арта һәм 47607 осраҡҡа барып етә. Шулай уҡүлтереүҙәр һаны ике тапҡырға арта. Шуға ҡарамаҫтан, ҡала Европала иң хәүефһеҙҙәр рәтенә индерелә. Греция полицияһы раҫлауынса, дәүләткә ҡарамаған ойошмалар бер нисә тапҡыр енәйәтте тикшереү эштәренә ҡыҫыла, улар хөкөм ителеүселәрҙең ғәйебен кәметеү маҡсатында быны эшләй. .
Полиция ғәмәлдәре
Греция киң мәғлүмәт саралары полиция хеҙмәткәрҙәрен артыҡ сәйәсләштереүҙә тәнҡитләйҙәр. 1981 йылға тиклем, Бөтә Греция социалистик хәрәкәте власҡа килгән осорҙа, грек полицияһының һәм жандармерияның бөтә офицерҙары тиерлек уң консерваторҙар була. Улар берләшкәндән һуң 1984 йылда хәҙерге сәйәси полиция барлыҡҡа килә. «Блат» осраҡтары грек полицияһында ифрат күп һәм вазифалы урындарҙы билдәле даирәләрҙән сығышлы кешеләр биләй: мәҫәлән, бөтә юғары полиция етәкселәре тиерлек Пелопоннестан йәки Криттан.
Гросшвабхаузен
Гросшвабхаузен (Großschwabhausen) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 1085 кеше йәшәй. Майҙаны — 12,16 км2. Диңгеҙ кимәленән 319 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 99441 һәм автомобиль коды — AP.
Әзербайжан дәүләт иҡтисад университеты
Әзербайжан дәүләт иҡтисад университеты (азерб. Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti ) — Әзербайжандың Баҡы ҡалаһында урынлашҡан университет. ӘДИУ 1930 йылда нигеҙләнә һәм  Көньяҡ Кавказдағы иң эре уҡыу йорттарының береһе һанала. ӘДИУ-ның 14 факультеты бар, унда 16 мең студент белем ала, 57 специальность буйынса магистрлыҡ  программалары тәҡдим ителә, уларҙа бөтәһе 1000-дән ашыу уҡытыусы, шәл иҫәптән  62 профессор һәм 344 доцент белем бирә, улар араһында Әзербайжан Милли фәндәр академияһының, Нью-Йорк Фәндәр академияһының әүҙем ағзалары, Дәүләт премиялары лауреаттары, атҡаҙанған уҡытыусылар һәм ғалимдар бар. ӘДИУ Европа Университеттар Ассоциацияһының, Ислам донъяһы университеттары федерацияһының, Ҡара диңгеҙ иҡтисади хеҙмәттәшлеге ойошмаһы Университет советының, һәм Евразия Университеттар  Ассоциацияһының тулы хоҡуҡлы ағзаһы булып тора. ӘДУ-ла донъяның 10 иленән  650 студент һәм аспирант белем ала [источник не указан 342 дня].
Тарихы
1930 йылда  «Әзербайжан дәүләт  университеты   бөтөрөлә һәм уның  факультеттары нигеҙендә  төрлө йүнәлешле вуздар ойошторола. Иҡтисад факультеты урынына Әзербайжан сауҙа-кооператив институты  барлыҡҡа килә. Ошо атама аҫтында институт 1933 йылға  тиклем эшләй.
1933 йылдың ғинуарында Әзербайжан сауҙа-кооператив институты урынында К. Маркс исемендәге  Әзербайжан социаль-иҡтисади институты ойошторола.
1936 йылдың 30 декабрендә   Әзербайжан  халыҡ комиссарҙары  советы ҡарары менән Әзербайджан  социаль-иҡтисады институты һәм уға ҡушылған Әзербайжан совет сауҙа институты урынына ''К. Маркс исемендәге Әзербайжан халыҡ хужалығы институты'' асыла. Ул 1937 йыл дың 15 ғинуарында эш башлай һәм үҙ аллы вуз булараҡ  1941 йылдың   июленә тиклем эшләй.
Һуғыштан һуң институт үҙ аллы вуз булараҡ тергеҙелә. Ләкин 1959 йылдың мартында  К. Маркс исемендәге Әзербайжан халыҡ хужалығы институты ябыла һәм ул Әзербайжан дәүләт университетына ҡушыла.
1966 йылдың феыралендә  Д. Буниатзада исемендәге Әзербайжан  халыҡ хужалығы институтын  тергеҙеү тураһында ҡарар ҡабул ителә. Был ҡарар буйынса 1966 йыл дың 1 сентябрендә  Әзербайжан дәүләт университеты составында эшләгән дөйөм иҡтисад һәм тауар ғилеме  факультеттары, шулай уҡ Әзербайжан нефть химияһы институтының  инженерлыҡ-иҡтисад факультетының ҡайһы бер яңы специальностары  Әзербайжан халыҡ хужалығы  институты составына индерелә.
2000 йылдың 13 июнендә, Әзербайжан президентының «Әзербайжан Республикаһында уҡыу системаһын камиллаштырыу тураһында»ға указына ярашлы,  Әзербайжан дәүләт иҡтисад  институты һәм  Баҡы тауар ғилеме-коммерция институты нигеҙендә   Әзербайжан дәүләт иҡтисад  университеты   булдырыла.
Ребрендинг эшләгәс, университетты ҡыҫҡаса UNEC тип йөрөтәләр.
Әзербайжан дәүләт иҡтисад университеты  — иҡтисадтың бөтә өлкәләрендә белем биреүсе берҙән-бер дәүләт вузы. Университетта төрлө специальностар бар:
Әлеге ваҡытта университетта 20 факультетта 47 специальность буйынса   11364 бакалавр  студент  һәм  738 магистр уҡый.
Халыҡ-ара хеҙмәттәшлектәр
Университеттың фәнни потенциалы төрлө кимәлдәрҙә халыҡ-ара хеҙмәттәшлекте байытыу мөмкинлеген бирә. Донъяның абруйлы университеттары, шул иҫәптән Францияның  Монпелье I, Төркиәнең Мәрмәрә, Мәскәү дәүләт университеты, Мәскәү  Халыҡ хужалығы академияһы,   Украинаның, Белоруссияның дәүләт университеттары, Бонн Университеты, Амстердам университеты һәм башҡалар менән бәйләнештәр урынлаштырылған.
Бүләктәре һәм премиялары
2006 — «Uğur» («Уңыш») милли премияһы.
2007 - милли «Йыл университеты» наградаһы.
2007 — «Интеллект — 2007» премияһы.
2008 — Анкаралағы конференцияла  төрки донъяһын һәм мәҙәниәтен үҫтереүгә индергән өлөш өсөн награда.
2009 - Киевтағы Халыҡ-ара кадрҙар академияһының алтын миҙалы.
2009 - университеттың ректорына «Ватан улы» наградаһы һәм  «Деде Горгуд» миҙалы.
2010 — халыҡ-ара «Мең йыллыҡ премияһы» программаһында диплом, кубок һәм орден.
2015 - 9-сы Әзербайжан халыҡ-ара күргәҙмәһендә «Иң яҡшы спектакль» сертификаты.
Филиалдары
Әзербайжан дәүләт иҡтисад университетының Дербентта һәм Закаталала филиалдары эшләй.
Крутой (Арапиха ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Келик
Келик — Рәсәй йылғаһы. Кемерово өлкәһе, Красноярск крайы, Томск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Чулым йылғаһының уң ярына тамағынан 620 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 15 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Бланка Телеки
Графиня Бланка фон де Сек Телеки (нем. Von Szék Blanka de Teleki, венгр. <span title="Порядок имён в венгерской традиции: Фамилия + Имя" style="border-bottom:1px dotted gray; cursor:default">Teleki Blanka ; 5 июль, 1806, Лангендорф — 23 октябрь 1862, Париж) — венгр рәссамы, скульптор, Телеки нәҫеленән ҡатын-ҡыҙҙарҙың хоҡуҡтарын  яҡлаусы һәм уҡытыусы.
Биографияһы
Бланка сәнғәт эшмәкәре карьераһын һайлай. Ул һынлы сәнғәтте Мюнхен һәм Париж ҡалаларында Леон Конье оҫтаханаһында, ә скульптураны Будапештта Иштван Ференциҙа өйрәнә.1846 йылда Телеки   ҡатын-ҡыҙҙар белеме тураһында үҙенең  идеяларын баҫтырып сығара, ҡыҙҙар өсөн Будапештта беренсе мәктәп аса, шуның менән Венгрияла мәктәпкәсә белемде үҫтереү буйынса инәһенә ҙур хеҙмәт күрһәтә. Ике йылдан һуң Бланка үҙенең уҡыусылары менән ҡатын-ҡыҙҙар һәм ир-аттарҙың хоҡуҡтарын тигеҙләү буйынса тарихта беренсе булған петицияға ҡул ҡуйырға саҡыра, ҡатын-ҡыҙҙарға һайлау хоҡуғы һәм юғары белем алыу хоҡуғын биреүҙе талап итә. 1848 йылда революцияла ҡатнаша һәм ҡулға алына, суд ҡарары буйынса хөкөм ителә һәм төрмәгә Клара Леэвейға оҙатыла (һуңғыһы 1856 йылда азат ителә).
Төрмәлә Бланка ҙур булмаған скульптуралар төҙөй (шул иҫәптән автопортреттар ҙа), уларҙың береһен йәнәһе Францияға Жюль Мишлеға ебәрә. 1857 йылда азат ителә һәм Парижда йәшәргә китә. Шунда 1862 йылдың 23 октябрендә вафат була.
Әл-Бәййинә сүрәһе
Әл-Бәййинәһ сүрәһе (سورة البينة, Асыҡ күрһәтеү ) — Ҡөрьән Кәримдең 98-се сүрәһе. Мәҙинәлә иңгән сүрә, 8 аяттан тора.
Ижевск ҡорал яһаусылары һәйкәле
Ижевск ҡорал яһаусылары һәйкәле Ижевск ҡалаһында, быуа яры буйында, Совет һәм Свердлов урамдарының мөйөшөндә, ҡаланың Первомайский районында ҡуйылған.
Тарих
Рәсәй ҡорал яһаусыларына һәйкәл ҡуйыу идеяһы менән «Ижевск машиналар эшләү заводы» ААО генераль директоры Владимир Гродецкий сығыш яһай, ул үҙенең сығышында Рәсәйҙә СССР һәм Рәсәй ҡоралына ҡуйылған һәйкәлдәрҙең күп булыуы, ә бына уның етештереүселәргә һәйкәлдең булмауы тураһында һөйләй. Һәйкәлдең эскизына конкурс иғлан ителә, унда скульптор Павел Медведев макеты еңеп сыға. Эскизды эшләгән саҡта скульптор Ижевск заводының ысынбарлыҡта эшләгән фотоһүрәттәре менән файҙаланған. Ике ҡорал эшләүсенең береһе эскизда ултыртып төшөрөлгән, икенсеһе баҫып тора, улар икеһе лә традицион кафтан һәм цилиндр кейгән. Был шуның менән бәйле, сөнки иң яҡшы ҡорал яһау оҫталарына улар өсөн махсус тегелгән батша кафтаны, цилиндр, таяҡ һәм бирсәткәләр бүләк иткәндәр. Бронзанан эшләнгән композицияның бейеклеге 3 м, уның дөйөм ауырлығы 4 тонна тәшкил иткән Һәйкәл металы махсус рәүештә ҡартайтылыу эффектын булдырыу юлы менән эшкәртелгән.
Әл-Бәййинә сүрәһе
Ғәрәпсәһе
سورة «البينة» 98
Ижевск ҡорал яһаусылары һәйкәле
Тарих
Ҡорал эшләүселәрҙең фигуралары гранит постаментҡа баҫтырылған. Скульптураның итәгендә плитәләр ҡуйылған, уларҙа Ижевскиҙа ҡорал яһауға ҙур өлөш индергән кешеләрҙең исемдәре яҙылған — М. Т. Калашников, Г Н. Никонов, В А. Ярыгин, Е. Ф. Драгунов, шулай уҡ «Ижмаш» директорҙары — Белобородов, Ионов, Палагин һәм атыу ҡоралдары етештереүселәрҙең исемдәре — Ижевск машиналар эшләү заводы һәм Ижевск механика заводы.
Скульптура композицияһы ҡуйылған урын таштар менән тигеҙләнгән. Эргәһендә суйын ҡоймалар ҡуйылған, ә «Ижмаш»ҡа төшә торған урында күтәрмәле матур баҫҡыстар урынлаштырылған, Һәйкәл тирәләй эскәмйәләр ҡуйылған. Был майҙан Ҡорал яһаусылар майҙаны исемен ала.
Һәйкәл асыу тантанаһы 2007 йылдың 4 авгусында Ижевск ҡоралының 200 йыллығына һәм Калашников автоматының 60 йыллығына тура килтереп үткәрелә. Тантанала Удмурт Республикаһы президенты Александр Волков, «Ижмаштың» генераль директоры Владимир Гродецкий. Михаил Калашников һәм Ижевск ҡалаһы мэры Виктор Балакин ҡатнаша.
Әл-Бәййинә сүрәһе
Ғәрәпсәһе
1 لَمْ يَكُنِ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَالْمُشْرِكِينَ مُنفَكِّينَ حَتَّى تَأْتِيَهُمُ الْبَيِّنَةُ
2 رَسُولٌ مِّنَ اللَّهِ يَتْلُو صُحُفًا مُّطَهَّرَةً
3 فِيهَا كُتُبٌ قَيِّمَةٌ
5وَذَلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَالْمُشْرِكِينَ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أُوْلَئِكَ
7 إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُوْلَئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ جَزَاؤُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا رَّضِيَ
8اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ ذَلِكَ لِمَنْ خَشِيَ رَبَّهُ
Транскрипцияһы
1. Ләм йәкүни-лләҙиинә кәфәруу мин әһлил-китәәби үәл-мүшрикиинә мүңфәкиинә хәттәә тәьтийәһүмүл-бәййинәһ.
2. Расүүлүм минә-ллаһи йәтлүү сухүфәм-мүтаһһараһ
3. Фииһә күтүбүң ҡаййимәһ
4.Үә мәә тәфәрраҡа-лләҙинә үүтүл-китәәбә илләә мим-бәғди мәә джәә'әтһүмүл-бәййинәһ.
5. Үә мәә үмируу илләә лийәғбүдүү-ллаһа мухлисыииинә ләһү-ддинә хүнәфәә'ә үә йүҡиҡиимү-ссаләтә үә-йүьтүү-ззәкәәтә үә ҙәәликә диинүл-ҡаййимәһ.
6. Иннә-лләҙиинә кәфәруу мин әһлил-китәәби үәл-мүшрикиинә фиинәәри джәһәннәмә хаалидиинә фииһәә үүләә'икә һүм шәрруль-бәриййәһ.
8 Джәзәә'үһүм ғиңдә раббиһим джәннәәтү ғәдниң тәджрии миң тәхтиһәл-әнһәәру хаалидиинә фииһәә әбәдәр-радыийә-ллаһу ғәнһүм үә радуу ғәнһү ҙәәликә лимән хашиә раббәһ.
Мәғәнәһе
Бисми-лләһи-ррәхмани-ррәхим!
1. Китап бирелгәндәрҙән һәм мөшриктәрҙән булған кафырҙар уларға асыҡ аят килгәнгә тиклем [аҙашыуҙан] айырылманылар,
3. Уларҙың эстәлеге — хаҡ яҙыуҙар.
4. Һәм китап бирелгән кешеләр тик уларға асыҡ аят килгәндән һуң ғына айырылдылар.
5. Уларға, хәнифтәр булып, Уның алдында дингә ихлас булып, Аллаһҡа ғына ғибәҙәт ҡылырға, һәм намаҙ уҡырға, һәм зәкәт түләргә бойоролдо. Ошо -- тоғро дин.
6. Иман килтермәгән китап эйәләре һәм мөшриктәр, ысынлап та, тамуҡ утында. Улар унда мәңге ҡалыр. Улар — мәхлүктәрҙең иң аламаһы.
7. Һәм, ысынлап та, иман килтергән һәм изге эштәр эшләгән кешеләр -- былар мәхлүктәрҙең иң яҡшылары.
8. Уларға Раббылары ҡаршыһындағы бүләк — аҫтында йылғалар ағып торған Ғәден баҡсалары, унда мәңге тороу өсөн. Аллаһ уларҙан ҡәнәғәт, һәм улар Унан ҡәнәғәт. Ошо — үҙ Раббыһынан ҡурҡҡандарға.
Һылтанмалар
http://www.falaq.ru/quran/arab/98
Луиза Амелия Баденская
Биографияһы
Луиза Амелия 1811 йылдың 5 июнендә тыуған. Ул бөйөк Баден герцогы Фридрих Карл Людвигтың һәм уның ҡатыны Стефания де Богарненың ғаиләһендә беренсе бала. Уның атаһы 1805 йылда Августа Баварская менән йәрәшкән була, уға император Николай I үҙенең үгәй улы Евгений де Богарнены өйләндерергә уйлай һәм Карл Людвигҡа кәләш сифатында Евгенияның өс туған һеңлеһе Стефанияны алмашҡа тәҡдим итә. Уларҙың туйы 1806 йылдың апрелендә үтә.
Луиза Амелия Карл һәм Стефанияның никахынан дүрт йыл үткәс тыуа. Ул тыуып алты көн үткәс, Карл Людвиг бөйөк герцог Баденский булып китә. Ун биш айҙан һуң уның ир туғаны донъяға килә. Рәсми юрауҙар буйынса ул тыуғас та үлә. Ҡайһы бер криминалистар һәм халыҡ араһындағы имеш-мимештәр ул аҙаҡ Каспар Хаузер булараҡ билдәле була тип раҫлай. Ете йылдан һуң Луиза Амелияның ике туған һеңлеләре Жозефина һәм Мария тыуа, шула уҡ ир туғаны Александр донъяға килә. Абсолют һау-сәләмәт малай бер йылдан һуң сәйер шарттарҙа үлеп ҡала.
1830 йылдың 9 ноябрендә 19 йәшлек Луиза Амелия үҙенең ике туған ағаһы швед кронпринцы 31 йәшлек Густавҡа кейәүгә сыға. Ул ҡолатылған король Густав IV Адольфтың улы була. Швеция риксдагы 1809 йылда уның вариҫтарына тәхеткә булған бөтә хоҡуҡтарҙан мәхрүм иткәйне, шуға күрә Густав принц Ваза титулын йөрөтә (хәйер, ҡайһы берәүҙәр уны потенциаль тәхет вариҫы итеп ҡарай).
Парҙар Веналағы Шёнбрунн һарайында йәшәй. Луиза һәм Густавтың ике балаһы тыуа. Берҙән-бер улдары тыуғас та үлә. Никах сәйәси мотивтар буйынса ҡорола һәм бәхетһеҙ булып сыға. 1844 йылда айырылышыу тураһында иғлан ителә.
Луиза Амелия Карлсруэла 1854 йылдың 19 июлендә, ҡыҙының Альберт Саксонский менән нкахлашыуынан бер йыл үткәс, вафат була.
Котвиска
Котвиска — Рәсәйҙәге йылға. Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Рочуга йылғаһының уң ярына тамағынан 46 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 45 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Мезень Малонистогорская ауылы янындағы һыу үлсәү посынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Мезень.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Кэндыль-Кы
Кэндыль-Кы — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Красноярск крайы биләмәләрендә аға. Йылға Худосей йылғаһының һул ярына тамағынан 167 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Таз йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Ваҡ Нөгөш
Ваҡ Нөгөш — Рәсәйҙәге йылға. Башҡортостан Республикаһы/ Силәбе өлкәһе, Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Ыҡ  йылғаһының уң ярына тамағынан 84 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Әй йылғаһы башынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Груб (Тюрингия)
Груб (Тюрингия) (Grub (Thuringen)) — Германияла, Тюрингия ерендә урынлашҡан коммуна. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса коммунала 174 кеше йәшәй. Майҙаны — 4,49 км2. Диңгеҙ кимәленән 460 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Почта индексы — 98530 һәм автомобиль коды — HBN.
Оло Андушка
Оло Андушка — Рәсәй йылғаһы. Архангельск өлкәһе, Вологда өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Совза йылғаһының уң ярына тамағынан 38 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 11 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Онега йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Онега.
Куличиха
Куличиха — Рәсәйҙәге йылға. Новосибирск өлкәһе, Алтай крайы биләмәләрендә аға. Йылға Кучук йылғаһының уң ярына тамағынан 8 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Барнаул ҡалаһынан Новосибирск һыуһаҡлағысынә тиклем, Чумыш йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — (Үрге) Обь ҡушылдыҡтары бассейны, Томь ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Мәжүсилек
thumb|300px|right|Збуча йылға янында табылған боронғо славян һынташы (X быуат) Мәжүсилек — күп аллаларға йәки рухи заттарға табынған ерле халыҡтарҙың дини тәртип-йолалары; христиан, буддизм, ислам диндәренән айырмалы рәүештә күп аллалылыҡҡа инанған боронғо диндәрҙең дөйөм атама. Мәжүсилек ҡараштары Герман-скандинав мифологияһында, Балтика мифологияһында, Башҡорт мифологияһы, Фин-уғыр, Карел-фин, Эстон һ. б. халыҡтар мифологияһында урын алған.
Төрлө өлкәләрҙә «мәжүсилек» атамаһы түбәндәгесә билдәләнә йәки аныҡ билдәмәһеҙ ҡулланыла:
Мансур (Бөрө районы)
Мансур (Мансурово) — Башҡортостандың Бөрө районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 10 кеше. Почта индексы — 452475, ОКАТО коды — 80213837005.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Компьютер уйыны
Компью́тер уйыны — уйын процессын (геймплей) ойоштороу компьютер программаһы, уйын буйынса партнерҙар менән бәйләнешкә инеү компьютер программаһы, йәки үҙе партнер булып тора (Спарринг).
Хәҙер компьютер уйыны  урынына видеоуйын (видеоигра) термины ла ҡулланыла, был терминдар синоним тип иҫәпләнә. Компьютер уйындарында, башлыса, уйын дисплей, йәки ғәҙәттәге телевизор экранында күрһәтелә (был осраҡта компьютер уйындары— видеоуйындар), компьютер уйыны тауышлы, телетайп һәм башҡаса ла булыуы мөмкин.
Компьютер уйындары фильм һәм китаптар эстәлегенә нигеҙләнеп яҙыла; бының киреһе лә булыштыра. 2011 йылдан башлап, компьютер уйындары АҠШ-та закон нигеҙендә айырым сәнғәт төрө тип иҫәпләнә.
Тарих
Тәүге уйын өсөн тәғәйенләнгән интерактив электрон ҡоролмалар, тәүге уйын программалары Икенсе донъя һуғышынан һуң АҠШ-та эшләнә башлай. 1948 йылда Америка физиктары Томас Голдсмит(кесеһе) менән Эстл Рей Манн "электрон-нурлы трубка нигеҙендә уйын ҡоролмаһы"н уйлап табып, патент алалар. Ул -электрон тир була; 1958 йылда Уильям Хигинботам осциллограф нигеҙендә теннис уйынын симуляциялаусы Tennis for Two (ике уйынсы өсөн теннис) ҡоролмаһы эшләй. Уйын программалары башта бөтөнләй башҡа маҡсаттар ҡуйылған тәүге компьютерҙар өсөн эшләнә башлай : OXO (1952) программаһы («крестики-нолики» уйыны), EDSAC компьютеры өсөн Британия ғалимы Александер Дуглас тарафынан Кембридж Университетында яҡланаһы докторлыҡ диссертацияһына кәрәк булғанға яҙыла; иң беренсе компьютер программаһы тип һаналғандарҙан Spacewar! (1962) программаһын Стив Рассел (Steve Russell) Массачусетс технология институтының ике студенты менән бергә PDP-1 мини-компьютеры өсөн яҙа.
Классификацияһы
Компьютер уйындары  бер нисә билдә буйынса бүленә :
Платформа: уйын бер платформаға, йәки бер нисә платформаға  бәйле (мультиплатформенная);
Жанр: уйын бер, йәки бер нисә жанрға ҡарай, уникаль осраҡтарҙа яңы уйын жанрын аса ала, йәки бөтөнләй бер жанрға ла ҡарамай;
Уйында ҡатнашыусылар һаны һәм уларҙың үҙ-ара тәьҫир итешеүе : уйын бер ҡатнашыусы (уйынсы) өсөн, йәки бер нисә уйынсы өсөн эшләнә; бер компьютерҙа бара, интернет аша, электрон почта аша, йәки күмәк кеше ҡатнашһын өсөн эшләнә ;
Визуаль күренеш: уйын график ысулдарҙы, йәки тексты ҡулланыуы мөмкин. Уйын ике яҫылыҡта йәки өс яҫылыҡта эшләнә. Тауышлы уйындарҙа визуаль күренеш урынына тауыштар ҡулланыла.
Жанрҙар буйынса классификация
Уйын жанры геймдизайнер маҡсатынан сығып эшләнә: мәҫәлән, уйынсыны ҡурҡытыу, уның интеллектын үҫтереү, уйын күренештәре матурлығы менән аптыратыу. Компьютер уйындарын системаға һалыу бик мөһим тип һаналмай, ләкин түбәндәге  жанрҙар бар тип иҫәпләнә : 1 Приключенческая игра (Adventure) — уйындың төп өлөшө- тарих.
2 Экшен (Action) — идара итеү кнопкаларына йыш һәм әүҙем баҫҡалау.
3 Стратегическая игра (Strategy) — уйынсыға ғәҙәти булмаған юл, мөмкинлек һайлау мөмкинлеге биреү.
4 Компьютерный симулятор (Simulator) — уйынсы бик күп күнегеүҙәр эшләй һәм үҙ техникаһын камиллаштыра.
5 Головоломка (Puzzle) — аналитик уйлау һәләтен үҫтереү.
6 Обучающая игра (Educational) — уйын ваҡытында уйынсы ниндәй ҙә булһа эш эшләргә өйрәнә.
7 Игрушки (Toys) — уйынсы бындай программалар менән тәҫьир итешеп, кинәнес ала.
Был исемлек тулы түгел, бер уйында бер нисә төрлө жанр комбинацияһы булыуы мөмкин. Мәҫәлән, Alone in the Dark - мажаралы уйын (приключенческая игра),ләкин унда экшн элементтары ла бар. Яңыраҡ, survival horror жанрына ҡараған уйындар бар,ләкин улар формаль рәүештә мажаралы уйындар төрөнә инә.
Компьютер уйындарының жанрҙар буйынса бүленеүе тағы бер нисә өҫтәлмә билдә индереүҙе талап итә:
Сеттинг
Сеттинг — компьютер уйыны барған шарттар; уйын барған урын, ваҡыт һәм шарттар.
Геймплей
Геймпле́й — уйынсы менән уйындың интерактив үҙ-ара тәьҫир итешеүе өсөн яуап биреүсе уйын компоненты. Геймплей уйынсы яңы уйын донъяһы менән үҙ-ара тәьҫир итешеүен, уйын донъяһы уйынсы хәрәкәттәренә нисек яуап биреүен һәм уйындың уйынсыға күпме хәрәкәт мөмкинлектәре биреүен һүрәтләй.
Музыка
Компьютер уйындарында йәки видеоуйындарында - видеоуйындарҙа  ҡулланылған бөтә көйҙәр, композициялар йәки саундтректар.
Ярыштар
Ҡайһы бер компьютер уйындары буйынса һәүәҫкәрҙәр һәм профессионалдар   өсөн ярыштар уҙғарыла— бындай ярыштар киберспорт тип атала.
Уйынға бәйләнгәнлек
Уйынға бәйләнгәнлек—  видеоуйындар һәм компьютер уйындары менән саманан тыш мауығыуҙан ғибәрәт психологик бәйләнгәнлек формаһы. Бәйләнгәлектең формалашыуына уйындың  уйынсы алдында торған  психологик  мәсьәләләрҙе  һәм проблемаларҙы сисергә ярҙам итеүе килтерә. Уйын үҙеңде икенсе кеше итеп тойорға,  асыҡтан-асыҡ белдерә алмаған хистәреңде асып һалырға (мәҫәлән, агрессия);  ысынбарлыҡта булған  мөнәсәбәттәр арҡаһында тыуған көсөргәнешле хистәрҙән  арынып, виртуаль донъяға китергә мөмкинлек бирә. Иң көслө бәйлелеккә килтереүсе уйындар – селтәр уйындары (сетевые), бигерәк тә MMORPG. Бик оҙаҡ компьютерҙа уйнау хатта үлемгә килтереүе бар— Ҡытайҙа 2005 йылдың октябрендә бер нисә тәүлек туҡтамай World of Warcraft уйынын уйнап, йонсоған бер ҡыҙ вафат булған.
Компьютер уйындарында көс ҡулланыу
Уйындар мәҙәниәттең бер өлөшө булараҡ нығына бара, шулай ҙа күптәр уларҙы көс ҡулланыуға ҡоролоуы һәм бәйлелек тыуҙырғаны  өсөн тәнҡитләй. Уйынсыларҙың уйынға мөнәсәбәте уларҙың ҡулланыусы булараҡ үҙ тәжрибәһенән сығып формалаша. Уйын улар тормошонда бик әһәмиәтле, алдан планлаштырып ҡуйылған ваҡиғаға әйләнә. Компьютер уйындарына ыңғай ҡарашта булған кешеләр һаны арта барһа ла, күпселек барыбер уйындарға шикләнеп ҡарай һәм хатта уларҙы инҡар итә. Күп осраҡта бындай ҡараш кешеләрҙең видеоуйындар арҡаһында көс ҡулланыу осраҡтарының артыуынан ҡурҡыуына бәйле.
АҠШ Сенатында үткән дебаттар ваҡытында күп эксперттар видеоуйындар менән негатив эффекттар араһында туранан–тура бәйләнеште күрһәткән фәнни база  юҡлығын таный.
Видеоуйындарҙы тәнҡитләүселәрҙең күбеһе үҙҙәре бер ваҡытта ла видеоуйын уйнамаған. Донъяла видеоуйындар менән мауығыусыларҙың йәше 35-тән   артмай. Үҙ уйын тәжриәбәһе булмаған  кешеләрҙең фекере, рәсми властарҙың күңел асыу индустрияһына  ышаныс менән ҡарамауы  уйындарға һәм уйынсыларға ҡарата   шик  уята
Кэти Дэвидсон фекеренсә, видеоуйындарҙы емергес ҡорал тип ҡарап була, ләкин улар «ҡатмарлы принциптарҙы өйрәтеүҙә мөһим инструмент» булып тора ала. Оҙаҡ ваҡыт беҙ уйындар балаларға насар тәьҫир итә тип иҫәпләнек.. Ул ғәйепләүҙәр АҠШ-та һуңғы ваҡытта булып үткән ваҡиғалар менән бәйле. «Колумбайн» мәктәбендәге атыштан һуң ололарҙа видеоуйындарға ҡарата тиҫкәре ҡараш  нығынды. Видеоуйындар хәҙер бер-береһен мыҫҡыл итеүгә, мәктәптән ҡыуылыу йәки кешеләрҙең өйҙәренә төшөү өсөн сәбәп  булып тора. Бындай тайпылыштар тикшеренеүселәрҙе яңы юлдар эҙләргә, уйындың төрлө аспектын иҫәпкә алырға мәжбүр итә. Бөгөн тикшеренеүҙәр күберәк «видеоуйындарҙың тиҫкәре әхлаҡи, психологик эффекттарын» йүнәлтелгән.
Шуға ҡарамаҫтан енәйәтселек менән күрәшеүселәр фекеренсә, компьютер уйындары (шулай уҡ селтәр уйындары) таралыу урамдағы енәйәтселекте кәметте- « 1990-сы йылдар башында   урамда ни эшләргә белмәй йөрөгән үҫмерҙәр бандалары , хәҙер шартлы «танчики  »ҙа алыша.
Музейҙар
Төрлө илдәрҙә компьютер уйындарына бағышланған музейҙар бар. Иң тәүгеләрҙән булып, 1997 йылда Берлинда Компьютер уйындары музейы асыла. Бында оригиналь уйындар, гәзит, журналдар, төрлө ваҡытта сыҡҡан персональ компьютерҙар һәм консолдәр ҡуйылған. Электрон уйындар һәм уларға бәйле материалдар менән International Center for the History of Electronic Games}} музейында (Рочестер, Нью-Йорк  штаты),  консолдәр һәм  компьютер уйындарын— Museum of Art and Digital Entertainment (Музей искусства и цифровых развлечений, Окленд, Калифорния) музейында күреп була. Римдағы   видеоуйын мәҙәниәтен һаҡлай. Мәскәүҙә һәм Санкт-Петербургта СССР-ҙа сыҡҡан уйын автоматтары музейҙары бар.
Мортазин Ибраһим Ғаззали улы
Мортазин Ибраһим Ғаззали улы (? — 1920) — башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәре, Айырым Башҡорт кавалерия бригадаһының 28-се полкы командиры (1920).
Биографияһы
Мортазин Ибраһим Ғаззали улы Ырымбур губернаһы Верхнеурал өйәҙе Күбәләк-Тиләү улусы Көсөк ауылында (хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Учалы районы Көсөк-Маяҡ ауылы) тыуған. Муса Мортазиндың өс туған ҡустыһы. Беренсе донъя һуғышында ҡатнаша, тыуған яҡтарына унтер-офицер дәрәжәһендә ҡайта. 1918 йылда ағаһы Муса Мортазин менән Тамьян-Ҡатай кантонында 1-се Башҡорт кавалерия полкын ойоштороуҙа ҡатнаша. Артабан ошо полк сафында хеҙмәт итә. Архив документтарында 1919 йылдың ғинуарында 1-се Башҡорт кавалерия полкының командиры корнет Муса Мортазин менән бергә 2-се эскадрон командиры прапорщик Мортазин телгә алына (ЦГАОО РБ. Ф. 9776. Оп. 2. Д. 9. Л. 112.) Ул Ибраһим Мортазин булһа кәрәк. Башҡорт командованиеһы 1918 йылда, милли армияны башҡорт командирҙары менән тулыландырыу маҡсатында, Ырымбурҙа прапорщиктар курстары асып, элекке унтер-офицерҙарҙы уҡыта һәм прапорщик дәрәжәһенә күтәрә. Шулай уҡ улар яуҙа күрһәткән батырлыҡтары өсөн дә яңы званиеларға лайыҡ була. Мәҫәлән, Герман һуғышынан кесе фейерверкер (артиллериялағы унтер-офицер дәрәжәһендә) булып ҡайтҡан Муса Мортазин башҡорт ғәскәрендә корнет (кавалериялағы звание) чинын ала.
1920 йылда Польша фронтында Ибраһим Мортазин Айырым Башҡорт кавалерия бригадаһының 28-се полкы менән командалыҡ итә. Ул етәкселек иткән 28- се полк яуҙарҙа ҙур батырлыҡтар күрһәтә. Ибраһим Мортазин үҙен ҡурҡыу белмәҫ, оҫта командир итеп күрһәтә: '' «Киевтан сигенеп барыусы дошман 14 июндә бөтә көсө менән Зарудье ауылына ташланды. Ауылда башҡорт частары тора ине. Дошмандың 60-сы Краков пехота полкы иртә менән ҡапыл ғына көньяҡтан 27-се полк участкаһына бәреп инде лә полк штабын алды. Комбриг бригадаға ниндәй көстөң ябырлы уын асыҡлағас, полктарға Зарудьены алырға, дошманға ундағы күперҙе шартлатыуға форсат ҡалдырмаҫҡа бойороҡ бирҙе. 28-се полк Ирша йылғаһының уң ярынан һөжүм итте. 1-се полк фронттан һөжүм итте һәм өс сәғәткә һуҙылған көслө һуғыштан һуң дошман ҡамауҙа ҡалды, уның бер өлөшө генә ҡулсаны йырып сыға алды; бер батальондың штабы, 18 пулеметы беҙҙең ҡулға күсте, 250 кешеһе тураҡланды, үҙебеҙҙең 27-се полк штабы ҡотҡарылды. Был һуғышта 28-се полк командиры И. Мортазин иптәштең сая батырлығын билдәләмәй мөмкин түгел» — тип яҙа Муса Мортазин үҙенең китабында.
Шул уҡ көндө бригада, полктарын тәртипкә килтереп, көндөҙгө сәғәт дүрттә Игнатополь ауылын яңынан баҫып ала. Батырҙарса һәләк булған 28-се полк командиры Ибраһим Мортазинды ошонда ерләйҙәр.
Кощиенко Николай Антонович
Кощиенко Николай Антонович (27 июль 1897 йыл — 5 февраль 1968 йыл) — совет хәрби эшмәкәре, генерал-майор (1946 йыл).
Биографияһы
Николай Антонович Кощиенко 1897 йылдың 27 июлендә Сумы өлкәһенең Сумы районы Пушкаревка ауылында тыуған.
Кельчет
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Кощиенко Николай Антонович
Биографияһы
Сумы ҡалаһында «Маргулис» оҫтаханаһында өйрәнсек була.
Кельчет
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Кощиенко Николай Антонович
Беренсе донъя һәм Граждандар һуғышы
1919 йылдың ғинуарында РККА сафына алына һәм Сумыла дислокацияланған Махсус бригада штабына ҡыҙылармеец итеп ебәрелә, ә февралдә — 4-се Киев пехота команда курстарына йүнәлтелә, уны тамамлағандан һуң, майҙан 51-се пехота полкы (13-сө армия) составында рота инструкторы, рота һәм батальон командиры вазифаһында хеҙмәт итә, Запорожье һәм Екатеринославрайондарында хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнаша. Сентябрҙә Черкассы районында сигенеү ваҡытында әсирлеккә эләгә һәм Лубныға ебәрелә, һуңынан Киевҡа эшсе командаға күсерелә. Ноябрҙә ҡаса, ә ә ҡалаға Ҡыҙыл армия частары ингәндән һуң, Киев хәрби округының Эшсе-крәҫтиән инспекцияһы инструкторы итеп тәғәйенләнә, һуңынан 13-сө армияның политкомиссары вазифаһында була.
1920 йылдың мартынан Киев Комнезамский полкы коменданты вазифаһында хеҙмәт итә, ә 1921 йылдың ғинуарынан — батальон командиры вазифаһында. Шул уҡ йылдың июнендә полк тарҡатылғандан һуң, ВЧК-ға күсерелә һәм ВЧК ғәскәрҙәренең 26-сы бригадаһы составындағы махсус батальон командиры һәм комиссары итеп тәғәйенләнә, августа — 102-се батальон командиры, ә ноябрҙә — 113-сө махсус батальон командиры.
Һуғыштар араһында
1925 йылдың апреленән Кощиенко Славутала дислокацияланған 18-се сик буйы батальоны начальнигы ярҙамсыһы вазифаһында хеҙмәт итә, шул уҡ йылдың сентябрендә — Одессала ОГПУ ғәскәрҙәренең айырым күнекмә батальоны командиры, ә 1926 йылдың апреленән — Волочискиҙа 22-се погранотряд начальнигы ярҙамсыһы. 1928 йылдың октябрендә отряд начальнигының строевой әҙерлек буйынса ярҙамсыһы һәм 21-се Ямпольск погранотряды составында батальон командиры итеп тәғәйенләнә, 1929 йылдың сентябрендә — Тирасполь погранотрядының шундай уҡ вазифаһында була, 1931 йылдың ғинуарында — 17-се Олевск погранотрядында. 1929 йылда ВКП(б) сафына инә.
1931 йылдың мартынан Мәскәүҙә НКВД-ның сик буйы һәм эске ғәскәрҙәр штабының хәрби әҙерлек бүлегендә инспектор һәм өлкән инспекторы вазифаһында хеҙмәт итә. Бер юлы 1932 йылдан М. В. Фрунзе исемендәге хәрби академияның киске факультетында уҡый. Уҡыуын тамамлағандан һуң шул уҡ штабта 1935 йылдың майынан 1-се (оператив) бүлектең 7-се бүлексәһе начальнигы итеп тәғәйенләнә, 1937 йылдың июнендә —ошо бүлек начальнигы.
1939 йылдың мартында полковник Н. А. Кощиенко СССР НКВД-һының конвой ғәскәрҙәренең 1-се бүлеге начальнигы вазифаһына тәғәйенләнә, әммә шул уҡ йылдың авгусында запасҡа сығарыла, НКВД ғәскәрҙәре резервында тора һәм Мәскәү ит-һөт институтының хәрби кафедраһы начальнигы вазифаһында эшләй.
1940 йылдың ғинуарында НКВД кадры итеп тергеҙелә һәм СССР НКВД-һының Төрмә идаралығының хеҙмәт һәм хәрби әҙерлек бүлексәһе начальнигы итеп тәғәйенләнә.
Бөйөк Ватан һуғышы
Һуғыш башланғанда элекке вазифаһында була.
1942 йылдың сентябренән НКО ҡарамағына тапшырыла һәм 142-се айырым диңгеҙ уҡсылар бригадаһы командиры (Мәскәү хәрби округы) итеп тәғәйенләнә. Бригада шул уҡ йылдың декабрендә 67-се армия (Ленинград фронты) составына индерелә һәм тиҙҙән «Искра» операцияһы барышында ҡатнаша. 1943 йылдың 27 ғинуарында яралана, һауыҡҡандан һуң 18 мартта бригадаға кире ҡайта. Апрелдә Кощиенко Ленинградта ойошторолған 98-се уҡсылар дивизияһы командиры урынбаҫары итеп тәғәйенләнә, майҙа дивизия Приморье оператив төркөмө составына индерелә, һуңынан Ораниенбаум плацдармында хәрби хәрәкәттәр алып бара.
1944 йылдың ғинуарында К. Е. Ворошилов исемендәге юғары хәрби академия ҡарамағындағы белем камиллаштырыу курсына уҡырға ебәрелә. Уны тамамлағандан һуң майҙан алып 3-сө Балтик буйы фронты командующийы ҡарамағында була һәм июндә 310-сы уҡсылар дивизияһы командиры вазифаһына тәғәйенләнеп, шунда уҡ тиерлек Карел фронтына оҙатыла. Артабан Свирский-петрозаводский һөжүм итеү операцияһында һәм Олонец, Петрозаводск ҡалаларын азат итеүҙә ҡатнаша.
СССР Юғары Советы Президиумының 1944 йылдың 31 октябрендәге Указы менән Н. А. Кощиенко етәкселегендәге 114-се уҡсылар дивизияһы Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән бүләкләнә.
Әүҙем хәрби хәрәкәттәр тамамланғандан дивизия Киркенесс ҡалаһы районында оборонала тора.
Һуғыштан һуңғы карьераһы
Һуғыш тамамланғандан һуң элекке вазифаһында ҡала.
1946 йылдың июлендә 12-се Ҡыҙыл Байраҡлы айырым уҡсылар бригадаһы командиры вазифаһына тәғәйенләнә (Урал хәрби округы), әммә шул уҡ йылдың октябрендә — Эске эштәр министрлығының Көнсығыш институтына кафедра начальнигы вазифаһыа күсерелә.
Генерал-майор Николай Антонович Кощиенко 1951 йылда запасҡа сығарыла. 1968 йылдың 5 февралендә Мәскәүҙә вафат була.
Әҙәбиәт
Коллектив авторов. Великая Отечественная: Комдивы. Военный биографический словарь. Командиры стрелковых, горнострелковых дивизий, крымских, полярных, петрозаводских дивизий, дивизий ребольского направления, истребительных дивизий. (Ибянский — Печененко). — М.: Кучково поле, 2015. — Т. 4. — С. 400—402. — 330 экз. — ISBN 978-5-9950-0602-2.
Гюнтер Бениш
Гюнтер Бениш (Günter Behnisch;,  — , ) Германия архитекторы, архитектура профессоры, Икенсе донъя һуғышында ҡатнашыусы. Мюнхенда Олимпия паркы төҙөлөшө (1967—1972) арҡаһында бөтә донъяға билдәлелек ала.
Биографияһы
Гюнтер Бениш Дрезденда тыуып үҫкән. 1934 йылда уның ғаиләһе Хемницҡа күсә. 18 йәше тулмаған Гюнтер 1939 йылда вермахтҡа хәрби хеҙмәткә саҡырыла. Икенсе донъя һуғышы осоронда Бениш U-2337 һыу аҫты кәмәһе менән командалыҡ итә һәм һуғыш тамамланғас, британдарға әсирлеккә эләгә.
1947 йылда Англиянан ҡайтҡас, Бениш Штутгарттың юғары техник мәктәбенә уҡырға инә, унда 1947-1951 йылдарҙа архитектураны өйрәнә. Уҡыуын тамамлағандан һуң, 1951-1952 йылдарҙа Штутгартта Рольф Гутбродтың архитектура бюроһында эшләй.
1952 йылда Бруно Ламбарт менән берлектә Штутгартта үҙенең архитектура бюроһын аса. 1966 йылда Behnisch & Partner архитектура төркөмө нигеҙләнә. 1989 йылда Гюнтер Беништың улы Штефан Штутгартта филиал аса, тиҙҙән ул 1991 йыл үҙ аллы Behnisch Architekten бюроһына әүрелгән. 1967-1987 йылдарҙа Бениш Дармштадт техник университеты һәм бер үк ваҡытта урындағы стандарттар институты менән етәкселек итә.