cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Дефолт
Эмитент (займ алыусы) ихтыярына ҡаршы түләү мөмкинлеге булмау сәбәпле техник дефолт барлыҡҡа килә, киләсәктә прецедент яҡтарҙың килешеүенә ярашлы көйләнергә тейеш. Техник дефолт — кредит алыусы кредит килешеүе шарттарын үтәмәгән хәл, әммә физик яҡтан киләсәктә был килешеүҙе үтәй ала. Договор шарттарын үтәмәү проценттарҙы түләүҙән баш тартыуҙы ла, бурыстың төп өлөшөн дә, тейешле документтарҙы биреүҙән баш тартыуҙы ла (мәҫәлән, йыллыҡ отчетты) йәки кредит килешеүе положениеһын боҙоуҙы күҙ уңында тоторға мөмкин. Һуңынан кредит биреүсе кредит алыусыға техник дефолт иғлан итә ала. Кредит алыусының һәм кредиторҙың артабанғы яҙмышы дефолт сәбәптәренә һәм киләсәктә бурысты илдәге ҡануниәт нигеҙендә хәл итеү мөмкинлегенә бәйле. Йыш ҡына техник дефолт бурыслының банкротлығына килтерә.
Корпоратив дефолттар тарихта бик йыш була, донъя бизнесының күп кенә хөкүмәттәре һәм алпауыттары ҡасандыр техник дефолт хәлендә була.
Суверенлы дефолт эҙемтәләре киң масштаблы булыуы ихтимал: иҡтисадтың рецессияһы (түбәнәйеүе), инфляцияның күтәрелеүе һәм милли валютаның девальвацияһы. Суверенлы дефолт миҫалдары: 1998 йылдағы рәсәй дефолты, 2001 йылда Аргентина дефолты , 1982 йылда Мексикала дефолт, 2003 йылда Уругвайҙа, 1987 йылда Төньяҡ Кореяла. 2015 йылдың 1 июлендә Греция техник дефолт яһай.
Оло Широкая
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Чулым йылғаһы, Ачинск ҡалаһынан Зырянское ауылындағы һыу үлсәү постына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — Объ Иртыш ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Обь (өҫкө өлөшө) Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Әрмәнстандың Милли картиналар галереяһы
Әрмәнстандың Милли галереяһы (Հայաստանի Ազգային Պատկերասրահ) — Әрмәнстандың төп һынлы сәнғәт музейы. Ул БДБ территорияһында иң ҙур музейҙарҙың береһе булып тора.
Галерея 1921 йылда нигеҙләнә һәм Ереванда Республика майҙанындағы Музей комплексының бер өлөшөн тәшкил итә. Милли галерея комплекстың өсөнсө — һигеҙенсе ҡаттарын биләй, ә аҫҡы ике ҡатта Әрмәнстандың Милли тарихи музейы урынлашҡан. Әрмән һынлы сәнғәте тупланмаһы буйынса — донъялағы иң ҙур коллекция. Музейҙа Айвазовский картиналары коллекцияһының иң тулы коллекцияһы ҡуйылған (Феодосиялағы И. К. Айвазовский исемендәге Милли картиналар галереяһынан ҡала). Әрмәнстандың Милли галереяһы фондында 35 меңдән ашыу һаҡлау берәмеге иҫәпләнә, Көнбайыш Европа фондында 350-нән ашыу һүрәт бар.
Әрмән сәнғәте
Яҡынса 700 сәнғәт өлгөһө бар. Әрмән классик сәнғәте экспозицияһы урта быуат фрескаларының һәм миниатюраларының дөрөҫ күсермәләре өлгөләренән башлана. XVIII быуат әрмән сәнғәте нигеҙҙә Овнатаняндар династияһының һынлы сәнғәт мираҫынан баш ала. О. Овнатанян әҫәрҙәренән тыш, бында XIX быуат башында ижад иткән, әрмән һынлы сәнғәтендә портрет жанрына нигеҙ һалған А. Овнатанян ижады тулыраҡ бирелгән. Музейҙа әрмән милләтле рус рәссамы, әрмән мотивтарына күп әҫәрҙәр яҙған И. Айвазовский ҙың 62 картинаһы һаҡлана. Галереяның әрмән экспозицияһының билдәле өлөшө XIX быуат та — XX быуат башында йәшәгән әрмән сәнғәте классиктары — В. Суренянц, С. Агаджанян, Е. Тадевосян, Ф. Терлемезян, Г. Башинджагян, М. Сарьян, А. Коджоян, А. Фетваджян һ. б. ижадына арнала.
Көнбайыш Европа сәнғәте
Яҡынса 170 картина һаҡлана. Нигеҙҙә, төп дүрт — итальян, фламанд, голланд һәм француз коллекциялары, шулай уҡ испан, немец һ. б. һынлы сәнғәт мәктәптәре картиналары ла бар. XVI—XVII быуат тарҙағы Европа графикаһы тупланмаһында 180-дән ашыу әҫәр иҫәпләнә.
Итальян коллекцияһы
Музей тупланмаһында итальян сәнғәте XIV быуат әҫәрҙәре менән асыла. Боттичелли мөхитендәге билдәһеҙ рәссамдың «Рождество» картинаһы иғтибарға лайыҡ. Абруйлы Тинтореттоның «Аполлон и Пан» картинаһы — Юғары Яңырыу осороноң сағыу миҫалы. XVII йөҙ йыллыҡтың итальян портрет сәнғәте музей коллекцияһында Б. Строцциҙың «Никола Куччи портреты» һәм Болон мәктәбенең сағыу вәкиле Гверчиноның ике портреты менән кәүҙәләндерелә. Портрет жанрының иртә осорона Понтормо эше тура килә. Коллекция Библия сюжеттарына бик бай. Бында Я. Бассаноның «Рождение Христа и поклонение пастухов» (күптән түгел галерея Бассаноның тағы бер әҫәренә эйә була) һәм Л. Бассаноның «Добрый самарянин», Л. Джордано, П. Кортона, С. Риччи, Л. Синьорелли, П. Батони, Л. Бернардино, П. Фаринати, Сассоферрато, А.Турки, Дж. Каведоненың Библия темаһына яҙған эшиәре ҡуйылған. Шулай уҡ Б. Гарофало, С. Конка, Э. Сирани һ.б. Богородица портреттары ла иғтибарға лайыҡ. и др. Пейзаж төшөрөүсе рәссамдарҙан музейҙа Ф. Дзуккарелли, Дж. Гизольфи һәм XVIII быуаттың билдәһеҙ оҫталарының картиналар тупланмаһы бар. Шул уҡ осорға дәүерҙең иң билдәле итальян оҫталарының береһе — Ф. Гвардиҙың «Дворик» картинаһы ҡарай.
Фламанд һәм голланд коллекцияһы
Музей тупланмаһында фламанд һынлы сәнғәте беренсе дәрәжәле оҫталарҙың картиналары менән күрһәтелә. Улар араһында П. Рубенстың «Шествие Силена» һәм Ван Дейктың «Снятие с креста» эштәре бар. Г. Вербрюген менән Я Фейт натюрморттары ҡыҙыҡлы. Фламанд портреттары бер нисә картинанан ғибәрәт, шуларҙың иң күренеклеһе П. Пурбустың һәм XVII быуаттың билдәһеҙ оҫтаһының ҡатын-ҡыҙ портреты. Фламанд жанр һынлы сәнғәте Д. Тенерис-Кесенең ике рәсеме һ.б. аша кәүҙәләндерелә. Сағыштырмаса билдәһеҙ рәссам Я. Коссирстың «Фавн в гостях у крестьян» картинаһы тиңһеҙ реализм менән башҡарылған. Галереяла фламанд пейзажисы Й. Момперҙың «Горный пейзаж» тигән әҫәре бар.
Голланд коллекцияһы алтын быуаттың билдәле оҫталарының эштәрен тәшкил итә. Атап әйткәндә, жанр һынлы сәнғәте төрлө сағылышта К. Нештерҙың «Урок пения», П. Кодденың «Общество за столом», И. Дрохслоттың «Праздничный день», К. Дюсарттың «Игра в кегли» әҫәрҙәре, трактир мотивтарын һүрәтләгән картиналары һ.б. аша күрһәтелә. Х. Гольциустың «Война и мир» портрет композицияһы иғтибарға лайыҡ. К. Йостың «Рождение Христа» эше Библия сюжетына ҡарай. Шулай уҡ голланд пейзажсыларының һүрәттәре лә экспозицияға ҡуйыла, улар араһында Я. В. Гойендың «Вид Дордрехта» эше бигерәк тә әһәмиәтле. Шулай уҡ Л. бакхейзендың диңгеҙ пейзажы һәм А. Эвердингендың «Пейзаж со сломанным деревом» картинаһы ҡыҙыҡлы. «Итальчнлаштырылған пейзаж» тип аталған һәм Голландияла киң таралған алым Н. Берхем, К. Пуленьург, К. Дюжарден һәм Ф. Мушерон әҫәрҙәре аша күрһәтелә. Галереяла шулай уҡ голланд натбрморты оҫталары П. Клас, Я. Веникс һәм А. Бейерендың эштәре бар. Голланд портретын М. Стоммерҙың «Обменник» эше һәм К. нетшерҙың ҡатын-ҡыҙ портретында күрергә мөмкин. Һуғыш күренештәрен һүрәтләүсе жанрға Ф. Вауэрмандың «Война поляков против шведов», Э. Вельденың «Битва» композицияларын һ.б. индерергә була.
Галереяла А. Остаде, Я. Ливенс, Я. Ван дер Хейден, М. Хемскерк, Г. Схалкен, А. Дипенбек, А. Вельде, Я. Бот. һ. б. график эштәре һаҡлана.
Француз коллекцияһы
Галереяла А. Ватто, Ж. -Б. Грез, Ж. Белланж, Ж. Паскин, О. Роден һ.б. кеүек рәссамдарҙың график әҫәрҙәре, А. Канов һәм Э. Фальконе кеүек скульпторҙарҙың эштәре бар.
Испан, немец һ. б.
Испанһынлы сәнғәте галерея тупланмаһында бер нисә полотно аша күрһәтелә, улар араһында испан маньеризмының күренекле вәкилдәренең береһе Л. Моралестың «Снятие с креста» картинаһы бар. Музейҙа романтизм осоро һынлы сәнғәт оҫталарының иң сағыу ижадсыһы Ф. Гойя ның «Быки» һәм романтик ориентализм лидерҙарының береһе М. Фортуниҙың «Чтение» картиналары һаҡлана. Шулай уҡ яңыраҡ галереяға С. Далиҙың д-рт график эше бүләк итеп тапшырыла. Немец һынлы сәнғәте пейзаж төшөрөүселәр Я. Гаккерт, Г. Роос һ.б. полотнолары аша күрһәтелә. Музей коллекцияһында билдәле немец рәссамы А. Дюрер ҙың 9 график әҫәре, гравюр Г. Бехамдың, «Христос перед народом», шулай уҡ XIX—XX быуат сигендәге ижад иткән рәссам Ф. Штуктың һ.б. картиналары бар. Испан һәм немец һынлы сәнғәт мәктәбе рәссамдарының эштәре тыш, музей Шфейцария рәссамдары А. Калам, Л. Робер, Д Ходовецкий, Я. Суходольский, Й. Андрееску, Ш. Димитреску һ.б. эштәренә эйә.
Рус сәнғәте
230 һынлы сәнғәт өлгөһө ҡуйылған. Рус донъяуи сәнғәте галереяла XVIII быуат урталарынан башлана. Музей тупланмаһында XVIII—XIX быуат башының һуңғы тиҫтә йылдары портреттары һәм скульптуралары, шул иҫәптән И. Аргунов, Д. Левицкий, Ф. Рокотов, В. Боровиковский, И. Матрос, Ф. Шубиндың эштәре бар. Д. Левицкийҙәң өс портреты араһында уның билдәле эштәренең иң иртә яҙылғаны бар. XVIII быуат рус пейзажы галереяла Ф. Матвеевтың һәм М. Ивановтың бер нисә картинаһы менән бирелгән. XIX быуаттың беренсе яртыһының рус һынлы сәнғәте О. Кипренский әҫәрҙәре, В. Тропининдың — 4, С. Щедриндың 3 полотноһы, К. Брюллов, П. Басин һ.б. эштәре ааш күрһәтелә. XIX быуаттың икенсе яртыһының академик йүнәлеше Г. Семирадский ижады аша бирелә. XIX быуаттың икенсе яртыһын С. Зарянко, И. Хруцкий, В. Серебряков һ.б. әҫәрҙәре кәүҙәләндерә. XIX—XX быуаттар сигендәге сәнғәт А. Бенуа, символик йүнәлеш оҫталары Б. Анисфельд, В. Борисов-Мусатов әҫәрҙәре, шулай уҡ рус авангарды эштәре менән сағылдырыла. Ошо осор коллекцияһы шедеврҙары араһында М. Шагалдың «Дача»һы һәм В. Кадринскийҙың 2 полотноһы бар. Музей тупланмаһында И. Шишкиндың — 5, И. Левитандың — 10, В. Суриков, И. Репин, В. Серов, А. Куинджи, В. Верещагин, К. Маковский, В. Поленов, М. Врубель, М. Нестеров, К. Петров-Водкиндың һ.б. күп һанлы әҫәрҙәре бар. Музейҙа И. Айвазовскийҙың 60-тан ашыу картинаһы һаҡлана.Музейаколлекцияһы даими рәүештә яңы экспозициялар менән тулыландырыла.
Аллергия
Аллерги́я (ἄλλος — башҡа, сит, ят +  — тәьҫир итеү) — аллергик ауырыуҙар, организмдың һиҙеүсәнлеге үҙгәреүе һәм аллергендарҙың иммунологик механизмдарына ҡабата тәьҫир итеүе һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килгән ауырыуҙар; организмдың ниндәйҙер ярһытҡыс матдәгә юғары һиҙгерлеге, яуабы ; организмдың теге йәки был матдәгә ҡарата тәбиғи булмаған һиҙеүсәнлеге, реактивлығы.
Клиник күренеш
Экзоаллергендар организмға ситтән керә, йыш ҡына һулыш юлдарының лайлалы тышсаһы, аш ҡайнатыу ағзалары, тире аша эләгә. Организмға аллерген үтеп кергәндән һуң, аллергик реакция башлана (үҙенсәлекле һәм үҙенсәлекһеҙ). Үҙенсәлекле реакциялар өс стадияға бүлеп ҡарала. Беренсеһендә — организмға беренсе тапҡыр эләккән аллергенға ҡарата юғары дәрәжәлә һиҙеүсәнлек күҙәтелә (яңы аллергенға яуап рәүешендә антитәнсектәр йә иһә уның менән тәьҫир итешә алыусан лимфоциттар барлыҡҡа килә). Икенсе стадияла — аллерген ҡабат организмға үтеп кергәс, антитәнсектәр йә иһә лимфоциттар менән ҡушыла (медиаторҙар барлыҡҡа килеү стадияһы), гистамин, серотинин һ.б. биологик актив матдәләр бүленеп сыға торған биохимик процесстар башлана. Улар ағзаларҙың күҙәнәктәрен һәм туҡымаларын зарарлай. Өсөнсө (патофизиологик) стадияла зарарланыуҙың клиник билдәләре беленә. Ундый осраҡта организмдың юғары һиҙеүсәнлеге үҙенсәлекле, ул элегерәк сенсибилизация халәтен килтереп сығарған аллергенға бәйле рәүештә барлыҡҡа килә.
Аллергик реакция төрҙәре
Аллергик реакциялар үҫеше механизмы 4 типка бүленә.
1, 2, 3-сө типтарҙагы аллергия патогенезында антитәнсектәр, 4-се типта лимфоциттар мөһим урын тота. Аллергияға бирешеүсәнлек факторҙары: тирә-яҡ мөхиттең бысраныуы, түбән сифатлы туҡланыу, ашамлыҡтарҙа консерванттар булыу, дарыу препараттарын тикшермәйенсә ҡулланыу.
Дауаланыу
Дауаланыуҙың төп ысулдары: аллерген менән контакт булдырмау, аҙыҡҡа аллергия булғанда ҡәтғи диета һаҡлау, аллергия килтереп сығара торған дарыуҙарҙан тыйылыу; үҙенсәлекле иммунотерапия (гипосенсибилизация) — А. М. Безредка алымын ҡулланып, аллерген миҡдарын аҡрынлап арттыра барып, организмға күп тапҡыр керетеү. Был организмға «кәртә» булырлыҡ антитәнсектәр эшләргә мөмкинлек бирә һәм аллергенға ҡарата һиҙеүсәнлекте бөтөрөүгә килтерә. Симптоматик дауалауҙа глюкокортикоид, бронхолитик, оло күҙәнәктәрҙең мембраналарын стабильләштерә торған матдәләр ҡулланыла. Аллергия тыуҙырыусы матдәләрҙән һаҡланыу сараларын үтәү, уҙ ваҡытында профилактик дарыуҙар ҡулланыу, сәнәғәт предприятиеларындә аллерген менән контакт булдырмай торған технологияларҙы ғәмәлгә керетеү, организмда сенсибилизация сығанағы булған һәр төрле инфекцияларҙы бөтөрөү, ашҡазан-эсәк ағзалары функцияһын нормалләштерү һәм башҡаларҙан ғибәрәт.
Яковлевка (Шуделька ҡушылдығы)
Яковлевка  — Рәсәйҙәге йылға. Томск өлкәһе, Новосибирск өлкәһе биләмәләрендә аға. Шуделька йылғаһына уң яҡтан тамағынан 133 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 14 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Чулым ҡушылған урындан Кеть ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Чулым, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Нәждәттәр
Нәждәттәр (نجدات — нәдждәт; надждиты) — исламдағы хәрижиҙәрҙең сикке фирҡә ағымы вәкилдәре.
Тарихы
VII быуатта Көнсығыш Ғәрәбстанда, Бахрейн һәм Йәмәмәнең тарихи төбәктәрендә идара иткәндәр. Фирҡәгә нигеҙ һалыусы — хәнифә ҡәбиләһенән Нәжд ибн Әмир әл-Хәнәфи.
Артабан Нәжд яҡлыларҙың бер өлөшө уның ҡайһы бер фекерҙәренә ҡаршы сыға һәм уға ҡаршы фетнә күтәрә, һәм ахыр сиктә ул үлтерелә.
Нәждәттәрҙең яңы башлығы Әбү Фүдәйк була, ләкин улар оҙаҡламай өмәүиҙәр хәлифәһе Әбд әл-Мәликтең ғәскәре тарафынан ҡыйратыла. Нәжд яҡлыларҙың бер өлөшө уның тәғлимәтенә һаман тоғро ҡалып, күпмелер ваҡыт нәждәттәр үҙенең йәшәүен дауам итә. Хәҙерге көнгә был фирҡә яҡлылар юҡ.
Ева Кляйн
Ева Кляйн (Eva Klein; 22 ғинуар 1925 йыл, Будапешт) — Венгрия-Швеция ғалимы, иммунолог. 1960 йылдарҙа тәү башлап тәбиғи киллер-күҙәнәктәрҙе асыусы.
Йәшлек йылдары
Фишер Ева 1925 йылдың 22 ғинуарында хәлле ғаилә тыуған. Йәһүд.
Тыуған ере — Будапешт, Венгрияның баш ҡалаһы.
Ул шәхси мәктәптә уҡый, спорт менән шөғәлләнә театр һәм фән менән ҡыҙыҡһына. Мария Кюриның тормошо һәм ижады менән һоҡланып, дәртләнеп йәшәй.
Әммә ул саҡта илдәге сәйәси хәл арҡаһында сығышы йәһүд булған ҡыҙ өсөн һайлаған һөнәренә юл сикләнгән була. Венгрияла шул йылдарҙа антисемитизм һәм йәһүдтәрҙе эҙәрлекләү көсәйә. Һөҙөмтәлә Фишер урта мәктәпте тамамлау менән Венгрия Өсөнсө Рейх тарафынан баҫып алына.
Фишер Ева Будапешт университеты янындағы медицина мәктәбенә уҡырға инә. Икенсе донъя һуғышы мәлендә, 1944—1945 йылдарҙа, ул һәм ғаиләләренән бер нисәүһе университеттың гистология институтында йәшеренеп кенә тере ҡала.
Бында уларҙы «донъя халыҡтары диндары» Янош Ширмай ярҙам итә. Уларға ялған документтар эшләтеп бирә.
Ҡайһылыр арауыҡта Фишер Ева медицина тикшереүенән баш тартып, театр юлынан китмәксе була. Әммә тиҙҙән медицина өлкәһенә кире әйләнеп ҡайта.
1947 йылда Ева студент-медик — Джордж Кляйнға кейәүгә сығып Швецияға күсеп сығып китә.
1955 йылда ул Стокгольмдағы Каролин институтының медицина факультетын тамамлай. Бынан тыш,һуңғараҡ Кляйн Небраска (1993 йыл) һәм Огайо штаты университеттарының (2003) ғалиме дәрәжәләренә лайыҡ була.
Карьераһы
1948 йылда Кляйндың Каролинский институтының доценты булып китә. Ә 1979 йылда тулы профессор исемен алыуға өлгәшә.
1948 йылдарҙа уҡ ул үҙенең тикшереү эштәрен башлай. Бында ул Каролинский институтының күҙәнәк генетикаһы бүлегенән Касперссон Торбьерн тарафынан теләктәшлек һәм ярҙам таба.
Национальный ҡасаба (Лянтор)
Национальный ҡасаба, Национальный — микрорайон Лянтор ҡала. Рәсәйҙәң Ханты-Манси автономиялы округының Сургут райондағы ҡасаба.
Ева Кляйн
Карьераһы
Профессиональ карьераһының бөтөн дауамында, фәнни эшмәкәрлегендә ире үҙе менән тығыҙ хеҙмәттәшлек итеү Кляйнға ныҡ ярҙам итә.
Национальный ҡасаба (Лянтор)
2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата ? кеше йәшәй.
Ева Кляйн
Карьераһы
Ева Кляйн 500 ашыу мәҡәлә баҫтыра. Шулай уҡ, «in Biology Seminars Cancer» фәнни журналында мөхәррир булып эшләй
Национальный ҡасаба (Лянтор)
Почта индексы — 628449, ОКАТО коды — 71126605000.
Ева Кляйн
Һуңғы йылдарҙа
Ева Кляйн Пенсияға сыҡҡандан һуң да үҙенең студенттарына ярҙам итеүен, терәк булыуын дауам итә. Хатта профессор-эмерит булып, үҙенең ҙур булмаған төркөме менән тикшеренеү эштәре алып бара.
Национальный ҡасаба (Лянтор)
Климат
Климаты — ҡырҡа континентель. Ҡыш һалҡын, көслө елле һәм буранлы, ете ай дауам итә. Йәй, сағыштырмаса йылы, әммә тиҙ үтеүсән.
Ева Кляйн
Һуңғы йылдарҙа
Ева Кляйндың икенсе бер шөғөлө шиғриәт: шиғырҙарҙы венгр теленән швед теленә тәржемә итеү.
2015 йылдың ноябрендә, швед радиоһына интервью, биргәндә, ул ошо эшмәкәрлеге 90 еткәндә лә уға көс-ҡеүәт бирә — тип белдерә.
Ғаиләһе
Ева һәм Джордж Кляйндың ғаилә өс балаһы була: өлкән улы математик була, ә ике ҡыҙы табип һәм драматург юлын һайлай.
Ева Кляйндың үҙенең кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлағанда, икенсе балаһына ауырлы була. Уның раҫлауынса, ире балалары һәм хужалыҡтары тураһында, бер ваҡытта ла хәстәрлек күрһәтмәгән.
Төп ҡаҙаныштары һәм айырмалары
Кляйн яңғыҙы ла, ғаиләһе менән берлектә лә, үҙ заманы өсөн яман шеш иммунологияһы өлкәһендә киң масштаблы һәм новаторлыҡ эштәр башҡара. Ҡәҙимге күҙәнәктәрҙәге гендар ярҙамында яман шеш күҙәнәктәрен баҫтырыу мөмкинлеген аса.
1960 йылдарҙаЕва Кляйн Беркитта лимфомаһының күҙәнәк линияларын булдыра. Улар бөгөн ҡулланылыуын дауам итә.
1970 йылда Кляйндың төркөмө лимфоциттар менән яман шешкә яуап реакцияһы араһында үҙ-ара бәйләнеш бармы икәнен тикшерә. Шул уҡ ваҡытта, Еваның өйрәнеү өлкәһе башҡа тикшеренеүселәр әһәмиәт бирмәгән дәирәне үҙ эсенә ала.
Һөҙөмтәлә, уның тикшеренеүҙәре лимфоциттарҙың (күҙәнәк) уникаль төрөн асыуға килтерә.Улар яман шеш күҙәнәктәрен, шулай уҡ, вирустар зарарлаған күҙәнәктәрҙе юҡ итәләр, цитоплазманың кинәт ағыуланыуы өсөн яуаплылар. Кляйн был лимфоциттарҙы тәбиғи «киллер-күҙәнәктәр» тип атай.
Кляйн күптән инде вирусология менән, шулай уҡ иммунология менән дә ҡыҙыҡһына. Беркитта лимфомаһында Эпштейна-Барра вирусының ролен өйрәнеү өҫтәндә эшләй.
1987 йылда Швед королегенең фәндәр академияһы ағзаһы итеп һайлана. Ә Венгрия фәндәр академияһы уны үҙ рәтенә 1993 йылда алған.
2013 йылда Онкологияны тикшереү буйынса Америка ассоциацияһының премияһына лайыҡ була.
Был премияға лайыҡ булғандар исемлегендә ирле-ҡатынлы Клейндар ҙа бар. Уларҙың наградаларында «сысҡандарҙың шешкә ҡаршы махсус антигендарын асыу, кешеләге яман шешкә, Беркитта лимфомаһына тулы иммунологик анализ» буйынса хеҙмәттәре билдәләп кителә.
2005 йылда, Кляйндың 80 йәше тулыу айҡанлы Каролин институты ғалимдары Джордж һәм Ева Кляйн исемендә фонд булдыралар.
2010 йылда медицина өлкәһендә тикшеренеүҙәре өсөн Каролин институты Кляйнды көмөш миҙал менән бүләкләй.
Петров-Бирюк йорто (Дондағы Ростов)
Петров-Бирюк йорто — Дондағы Ростовта рус совет яҙыусыһы  Петров Дмитрий Ильич (Бирюк) йәшәгән йорт. Мәҙәниәт ҡомартҡыһы.
Адресы: Дондағы Ростов,   Оло Баҡса урамы, 111.
Тарихы
1932 йылдан яҙыусы Дондағы Ростовта йәшәй, китап нәшриәтендә мөхәррир булып эшләй.
Архитектураһы
1943 йылдан алып 1960 йылға тиклем яҙыусы Д. И. Петров йәшәгән йорт Дондағы Ростовта Энгельс урамында (хәҙ. Ҙур Баҡса урамы), 111-се йортта, Киров проспекты менән киҫелештә  урынлашҡан. Бина   төбәк  архитектура ҡомартҡыһы булып тора. 1928 йылда конструктивизм стилендә төҙөлә. Уның беренсе ҡатында ателье урынлашҡан, хәҙер    "Тире батшалығы" магазины һәм    "18 карат" сәғәт магазины урынлашҡан.
Йорт кирбестән, штукатурланған, төп күләмендә ете ҡатлы һәм төньяҡ-көнсығыш өлөшөндә  һигеҙ ҡатлы. Йорттоң архитектура йөҙөн ике ризалит һәм парапетының бетон балюстрадаһы булдыра. Урам яҡтан төп инеү урыны бетон көмбәҙгә эйә.
Йорт конфигурацияһы ҡатмарлы. Планировкаһы нигеҙен баҫҡыслы майҙансыҡ  һәм уның тирәләй урынлашҡан фатирҙар тәшкил итә. Яҙыусы был йорттоң икенсе ҡатындағы фатирҙа йәшәгән. Фатирының тәҙрәләре урам яҡҡа ҡараған. Әлеге көндә фатирҙың мемориаль йөҙө юҡҡа сыҡҡан.
1978 йылда бинаға иҫтәлекле таҡтаташ ҡуйылған: «Был йортта 1943 — 1960 йылдарҙа  яҙыусы Дмитрий Ильич Петров йәшәгән һәм эшләгән (Бирюк). 1900—1977».
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="">
Смердова
Смердова — Рәсәй йылғаһы. Вологда өлкәһе, Киров өлкәһе, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Анданга йылғаһының уң ярына тамағынан 33 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 12 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Южная йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Сухона, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Кесе Калышлей
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Медведица йылғаһы башынан Терса йылғаһы ҡушылған урынға тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Дон ҡушылдыҡтары бассейны, Хопр һәм Северский Донец тамаҡтары араһында, йылға бассейны — Дон (бассейндың рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Үрге Ҡыйғы
Үрге Ҡыйғы (Верхние Киги) — Башҡортостан Республикаһының Ҡыйғы районындағы ауыл. Ҡыйғы районының һәм Үрге Ҡыйғы ауыл Советы үҙәге. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 6637 кеше булған. Почта индексы — 452500, ОКАТО коды — 80236815001.
Географик урыны
Үрге Ҡыйғы ауылы Ҡыйғы йылғаһы буйында, Башҡортостан Республикаһының баш ҡалаһы Өфөнән төньяҡ-көнсығышҡа табан 294 километрҙа һәм Һилейә (Силәбе өлкәһе) тимер юл станцияһынан төньяҡ-көнбайышҡа табан 43 километр алыҫлыҡта, Малаяҙ—Үрге Ҡыйғы—Яңы Балаҡатай—Үңкерҙе автомобиль юлында урынлашҡан.
Тарихы
Үрге Ҡыйғы ауылы 1703 йылда Себер даруғаһы Тырнаҡлы улусы башҡорттары менән XVIII быуат аҙағында типтәрҙәр ҡатламына күскән яһаҡлы татарҙар һәм мишәрҙәр менән керҙәшлек килешеүе (1710) нигеҙендә барлыҡҡа килгән.
1795 йылда 46 йортта 327 кеше, 1865 йылда 273 йортта — 1343 кеше йәшәгән. Игенселек, малсылыҡ, умартасылыҡ, балта оҫталығы, ылаусылыҡ (Златоуст (Косотур) заводына мәғдән, суйын ташығандар) менән шөғөлләнгәндәр.
Үрге Ҡыйғыла 3 мәсет, 3 училище, почта станцияһы, 2 һыу тирмәне, 30 сауҙа кибете булған, йәрминкәләр үткән.
1750 йылдың 4 декабрендә яһаҡлы татар Науруз Йәрмәмәтов һәм уның иптәштәре Мырҙалар улусы башҡорттары менән «40 йыл элек Ҡыйғы ауылына 16 йортта йәшәгән яһаҡлы татарҙар, һәр йорттан йылына 25 һум һалым (оброк) түләү бурысы менән», шулай уҡ «беҙгә был ерҙә икмәк үҫтерергә, бесән сабырға һәм ҡомалаҡ йолҡорға рөхсәт биреп», керҙәшлек килешеүе төҙөгән. Күренеүенсә, татарҙар 1710 йылда индерелгән. Был ауылға шулай уҡ Себер даруғаһынан Юллево («Емалеево тож»), Акиново, Еальбат, Чульчат, Нуғай даруғаһынан Йөрәктау ауылы кешеләре лә йәшәргә килгән. Был дата 1840 йылда земство исправнигы төҙөгән ведомо­сть менән раҫлана: «ер 1710 йылда Мырҙалар улусындағы 4-се кантондың аҫаба башҡорттары, «һәр йорттан йылына 25 тин түләү менән», типтәрҙәргә һәм мишәрҙәргә (15 рәүиз йәне) ҡуртымға биргән». 1750 йылда Ырымбур межа контораһы уларҙың ергә эйә булыуын раҫлаған акттарын тартып алған. 1821 йылдан Дыуан улусы башҡорттары менән бәхәскә ингәндәр. Һуңғы ике документ Үрге Ҡыйғыға түгел, ә Түбәнге Ҡыйғыға ҡағыла. Әйтер кәрәк, ике ауыл да Тырнаҡлы улусы башҡорттары (Үрге Ҡыйғы) һәм Мырҙалар улусы башҡорттары (Түбәнге Ҡыйғы) менән ер актын бер үк йылда, 1710 йылда төҙөгән. Башҡорттарҙың аҫаба ерҙәренә керҙәшлек хоҡуғын юридик нигеҙләгәнгә тиклем үк, 7 йыл эсендә, XVIII быуат аҙағында типтәр ҡатламына индерелгән мишәрҙәр һәм яһаҡлы татарҙар, Ҡыйғы йылғаһы бассейнында иркенләп йәшәгәндәр булғандар. 1703 йыл, тимәк, Ҡыйғы районында ошо ике ауылдың нигеҙләнгән датаһы (1722 йылда ике ауылдың һәр береһендә 10-ар йортта 50-шәр кеше йәшәгән) була.
1783 йылда Үрге Ҡыйғыла 29, 1795 йылда — 6 йортта 55 типтәр була. Уларҙың береһенә, Янсып Янаевҡа — 73 йәш була.
Ауылдың XIX быуаттың икенсе яртыһындағы үҫеше
Ҡыйғы йылғаһы буйындағы Үрге Кыйғы ауылы бөтә мишәрҙәр һәм типтәрҙәр торамалары араһынан иң тәүгеләре була. 3-сө мишәр кантоны начальнигы хорунжий Азаматовтың 1841 йылғы материалдарынан күренеүенсә, 1834 йылда Үрге Ҡыйғыла йәшәгән 440 ир-ат һәм 446 ҡатын-ҡыҙҙан торған мишәрҙәрҙең «үҙ ерҙәре юҡ, башҡорт ерҙәрендә йәшәйҙәр һәм (башҡорттарға) оброк түләйҙәр». Үрге Ҡыйғы типтәрҙәренә килгәндә, Троицк земство исправнигы фекеренсә, түбәндәгеләр асыҡлана: «Ер 440 мишәр тарафынан (йәғни 1834 йылғы йәниҫәп буйынса) һәр йорттан йылына 25 тин түләү бурысы менән, ҡуртымға алынған».
Үрҙә күрһәтелгән документтарҙа ауылға нигеҙ һалыныу ваҡыты юҡ. Башҡа документтар 1842 йылда Үрге Ҡыйғы мишәрҙәре, үҙҙәренең старшинаһы зауряд-хорунжий Рәхмәтулла Әлмәев йөҙөндә, 1754 йылдың 14 июне һәм 1778 йылдың 2 мартында, «йылына 25-әр тин оброк түләү» килешеүе нигеҙендә, Тырнаҡлы улусы аҫаба башҡорттарының еренә күсеп ултырыуҙары тураһында белдерә. Ә типтәрҙәр бында «элекке замандарҙан хоҡуҡи ҡағыҙҙарһыҙ» нигеҙләнгән ти.
1816 йылда ауылда 74, 1834 йылда — 129 кеше йәшәгән. Ҡаҙаҡ милләтле Ғизәтулла һәм Хәй­ретдин Ғәҙелшиндәр, Ниғәмәтулла Әлмәнәев, Әсәтулла Хәсәнов ауылда йәшәргә рөхсәт алаған.
1795 йылғы V йәниҫәп буйынса мишәрҙәр (46 йортта 327 кеше) татар тип исемләнгән. 1834 йылда 886 кеше, 1850 йылда — 1290, 1859 йылда — 1642 мишәр. XIX быуат уртаһында хәрби топографтар ауылды түбәндәгесә һүрәтләгән: «халыҡ ҡышын Златоуст заводтарында 15-25 тин хаҡ менән суйын тейәлгән йөктө ташыу менән шөғөлләнә. 15-әр мең бот игенде, бер ботон 25-әр тин менән, ташып һаталар. Ер 1778 йылда Өфө өйәҙе башҡорттарынан ҡуртымға алынған».
Халыҡ игенселек (1843 йылда 906 мишәргә ни бары 97 сирек ужым һәм 522 сирек яҙғы ашлыҡ сәселгән, тирмән булған) һәм малсылыҡ (21 мишәр йортона 152 баш йылҡы, 188 һыйыр, 440 һарыҡ, 66 кәзә тура килгән; 26 типтәр йортона 155 ат, 61 һыйыр, 101 һарыҡ, 69 кәзә тура килгән) менән шөғөлләнгән. 10-ар умарталары булған. XIX быуаттың 40-сы йылдарында 2 мәсет иҫәпкә алынған.
1877 йылда Үрге Ҡыйғы урыҫ-башҡорт мәктәбе асыла.
1897 йылда барлыҡҡа килгән земство баҫмаһында Үрге Ҡыйғыға түбәндәге ҡылыҡһырлама бирелгән: «ауыл хужалығы продукттары менән төп сауҙа итеү урыны — Һатҡы заводынан 32 саҡрым алыҫлыҡтағы тигеҙлектә Үрге Ҡыйғы урынлашҡан. Халҡы: элек хәрби дәрәжәгә эйә булған мишәрҙәр һәм типтәрҙәр, шул иҫәптән X рәүиз буйынса 505 йортта 798 рәүиз йәне. Ер бүлеме аҫаба башҡорттарҙан бер урында алынған. Тигеҙлектә һөрөнтө ерҙәр, Ҡарайылға, Ҡыйғы, Ләүйылға, Киҫемйылға менән һуғарыла. Ер 170 йыл самаһы элек ныҡ һөрөлгән. Ере — тәрәнлеге 12 ҡарыш ҡара тупраҡ. Баҫыусылыҡ системаһы — ҡалдау; арыш, һоло, борай, бойҙай, етен, арпа сәселә; һабан менән һөрәләр. Ауылда 8 һуҡҡыс һәм 8 елгәргес бар. Баҡсаларҙа йәшелсә үҫтерелә. Хужалыҡ малсылығы: урындағы ябай тоҡомло мал. Көтөүлек — ауыл эргәһендә, уйһыу тигеҙлек һәм һаҙлыҡ буйлап, бер аҙ өлөшө ҡыуаҡлыҡ буйлап. .
Утлаулыҡта ҡуртымға бирелгән 2 тирмән бар. Бер нисә уңайлы һыулау урыны бар. Сабынлыҡтар — сағылда, ҡоро болонда һәм һаҙамыҡлы урында. Ҡыйғы, Ләүйылға, Ҡарайылға менән һуғарыла. Бесән етешмәй, шуға ситтәрәк ятҡан болондарҙы ҡуртымға алалар. Убалы урындарҙағы 4 участкала урман. Һайлап, бүлешеп тормай ҡырҡалар. Өйҙәр утын яғып йылытыла. Оброк статьялары: йыл һайын түләп 12 йылға ҡуртымға бирелгән ике тирмән урыны (4 дисәтинә): береһе — 50 һум, икенсеһе — 30 һум. Ауылдағы айырым хужаларҙың 10 кибете, 2 тирмәне һәм 4 тимерлеге бар».
Ауылдың XX быуаттағы һәм бөгөнгө үҫеше
1906 йылда 3 мәсет, 3 мәҙрәсә, 2 класлы министрлыҡ мәктәбе, почта бүлексәһе, фельдшер пункты, 2 мануфактура һәм 7 бакалея кибете, запас иген һаҡлай торған мөгәзәй теркәлгән. Үрге Ҡыйғыла улус идараһы урынлашҡан, йәрминкәләр уҙғарылған.
1919—1922 йылдарҙа Үрге Ҡыйғы — Дыуан-Ҡошсо кантонының административ үҙәге.
Әлеге ваҡытта Үрге Ҡыйғыла 115-се һөнәрселек училищеһы һәм 2 урта мәктәп, шул иҫәптән Үрге Ҡыйғы лицейы (2010), балалар сәнғәт мәктәбе, пионерҙар һәм уҡыусылар йорто, Балалар һәм үҫмерҙәр спорт мәктәбе (ДЮСШ), 3 балалар баҡсаһы, үҙәк район дауаханаһы һәм китапханаһы, Мәҙәниәт йорто (2 үҙешмәкәр сәнғәт халыҡ коллективы, шул иҫәптән «Умырзая»), балалар китапханаһы, тарих-тыуған яҡты өйрәнеү музейы, мәсет бар.
Халыҡ һаны
Үрге Ҡыйғы ауылында башҡорттар һәм татарҙар йәшәй (2002).
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Тирә-яҡ мөхит
Тауҙар:
Урмандар:
Йылғалар:
Шишмәләр:
Ялан-бесәнлектәр:
Башҡа урын-ер атамалары:
Хөснуллин Марат Шакирйән улы
2000 йылда Бөйөк Британияның Асыҡ университетында «Профессиональ менеджмент» һөнәре буйынса ҡайтанан әҙерлек үтә.
2006 йылдан — иҡтисад фәндәре кандидаты.
Урыҫ, татар һәм инглиз телдәрен белә.
Татарстанда
1983—1984 йылдарҙа — Ҡазан дәүләт финанс-иҡтисад институтында (КГФЭИ) тәжрибә ҡулайламаларын хеҙмәтләндереү лаборанты (уҡыуы менән бергә эшләй).
1984—1986 йылдарҙа — Совет Армияһы сафында хеҙмәт итә.
1986—1987 йылдар — Ҡазан дәүләт финанс-иҡтисад институты лаборанты.
1987—1995 йылдар — баш бухгалтер, Ҡазан ҡалаһының «Темп» төҙөлөш кооперативы рәйесе.
1995—1997 йылдар — «Интерпластсервис» ЯСЙ-нең генераль директоры.
1997—2000 йылдар — Ҡазан ҡалаһындағы «Аҡ Барс» Төҙөлөш-сәнәғәт фирмаһы ЯСЙ-ның генераль директоры.
1999—2001 йылдар — Кама буйы округынан Татарстан Республикаһы Дәүләт Советы депутаты. Татарстан Республикаһының Төҙөлөш, архитектура һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығына хеҙмәткә күскәс, халыҡ депутаты вазифаһынан баш тартты.
2000—2001 йылдар — «Татэнерго» ПЭО дәүләт унитар предприятиеһының матди-техник ресурстары, инвестициялар һәм төҙөлөш буйынса генераль директор урынбаҫары — директоры.
2001 йылдың 11 майынан — 2010 йылдың 18 ноябренә тиклем — Татарстан Республикаһының төҙөлөш, архитектура һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры.
Ул етәкселек иткән осорҙа республикаға, тәү сиратта Татарстанда торлаҡ төҙөлөшөн үҫтереү комплекслы программаһына, федераль инвестицияларҙың ҙур күләме йәлеп ителде. Программа берҙәм ҡала төҙөлөшө ҡарарҙарында республиканың ҙур ҡалаларының — Ҡазандың, Яр Саллының, Түбәнге Каманың, Алабуғаның, Әлмәттең агломерация биләмәләрен үҙләштереүгә йүнәлтелде, был уларҙы коммуналь, юл-транспорт һәм социаль инфраструктура менән тәьмин итеү мөмкинлеген бирҙе.
Хөснуллин ҡатнашлығында 2013 йылғы Универсиадала йәлеп ителгән спорт объекттары төҙөлә башланы. 2010 йылдың майына Татарстан баш ҡалаһында 26 спорт ҡоролмаһы: «Аҡ Барыҫ» ҡара-ҡаршы көрәш һарайы, «Олимпиясы» олимпия резервы үҙәге Ҡазан училищеһы «Төзүче», «Форвард», «Мираҫ», «Итиль» спорт комплекстары, Татар Дәүләт Гуманитар педагогия университеты ҡарамағындағы «Мәскәү», «Аҡ Бүре», Ватан", «Татнефтьарена» Боҙ Һарайы, «Толпар», «Бостан», «Зилант», «Триумф» — боҙ аренаһы һәм «Триумф» универсаль спорт комплексы — бассейндар һәм баскетбол майҙансыҡтары менән, шулай уҡ Стенд атыу комплексы, «Аҡсарлаҡ» ябыҡ бассейны, Теннис академияһы, «КАИ Олимп» мәҙәни-спорт комплексы, «Санкт-Петербург» волейбол үҙәге, Бокс һәм өҫтәл теннисы үҙәге, баскетбол менән, «Бүревестник» ябыҡ йөҙөү бассейны, Үлән өҫтөндәге хоккей үҙәге, Баскет-холл баскетбол спорт ҡоролмаһы, Универсиада ауылы файҙаланыуға тапшырылды.
Тағы дүрт объектты — Һыу спорт төрҙәре һарайын, Гимнастика үҙәген, 45 мең урынлыҡ стадион һәм Ишкәкле спорт төрҙәре үҙәген — 2010 йылдан һуң Хөснуллин ТР төҙөлөш, архитектура һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры вазифаһынан киткәндән һуң, уның вариҫтары төҙөнө.
Мәскәүҙә
18 ноября 2010 года Хуснуллин был назначен руководителем Департамента городского строительства города Москвы.
2010 йылдың 2 декабрендә — ҡала төҙөлөшө сәйәсәте һәм төҙөлөш мәсьәләләре буйынса мэр урынбаҫары.
2011 йылдың мартында Мәскәү ҡалаһының ҡала төҙөлөшө сәйәсәте һәм төҙөлөш мәсьәләләре буйынса коллегия рәйесе итеп тәғәйенләнә. Шул уҡ йылда үҙ белдеге менән башланған төҙөлөштәрҙе туҡтатыу буйынса ҡала комиссияһын етәкләй.
2012 йылдың ғинуар-июль айҙарында ҡала заказы объекттары буйынса проект документацияһына экспертиза үткәреү өсөн яуаплы булған, һөҙөмтәлә бюджеттың ҡайһы бер статьяларын ҡыҫҡартыуға өлгәшелә: төҙөлөш хаҡы 20 %-ҡа, йәки 18,8 миллиард һумға кәмегән. Шулай уҡ ҡала объекттары подрядсыларын билдәләүгә сауҙа үткәреү һөҙөмтәләре буйынса башланғыс хаҡтарҙы 9 %-ҡа, йәғни 8,4 миллиард һумға кәметеүгә өлгәшелде.
Хөснуллин ҡатнашлығында шулай уҡ төҙөлөштөң бейеклек сикләү схемалары һәм Бульвар ҡулсаһы эсендәге ерҙәрҙе файҙаланыу режимдары раҫлана.
2012 йылдан алып Хөснуллин мэрия аппараты идаралығы менән берлектә төҙөлөш өлкәһендә документтар алыу процедураһын ябайлаштырыу маҡсатында электрон документтар әйләнеше системаһын индереү проекты өсөн яуап бирә башланы. Был ер участкаларының ҡала төҙөлөшө пландарын, архитектура-ҡала төҙөлөшө ҡарарҙарын, экспертиза һығымталарын, төҙөлөшкә рөхсәт ҡағыҙҙарын электрон төрҙә алыуҙы күҙ уңында тота.
2012 йылдың мартынан Хөснуллин «Мәскәү-Сити» Мәскәү халыҡ-ара эшлекле үҙәген (ММДЦ) төҙөү һәм мәсьәләләрен хәл итеү буйынса штабҡа етәкселек итте (2008 йылғы финанс көрсөгө арҡаһында инвесторҙар, кредит ресурстары булмау сәбәпле) һәм «Рәсәй» һәм «Сити Пэлас» комплексы: («Федерация» бик бейек йорттар комплекслы төҙөү эштәрен туҡтатты йәки проекттан сыҡты). Объекттарҙы тапшырыу планы ҡайтанан ҡаралды. Уның урынына Мәскәү халыҡ-ара эшлекле үҙәге районындағы урамдарҙың бер өлөшөн яңыртып төҙөргә (реконструировать), атап әйткәндә, Яңы транспорт сиселешен (яҡынса 2,5 километр оҙонлоҡтағы ете өҫтәмә күп һыҙатлы автомобиль сиселешен төҙөү 2012 йылдың көҙөндә тамамланды) төҙөргә ҡарар ителде.
2012 йылдың апреленән Хөснуллин — Мәскәү тимер юл узелы территорияһының, тимер юл транспорты инфраструктураһы объекттарының һәм уларҙың эргәһендәге ер участкаларының ҡала төҙөлөшө үҫеше проблемалары буйынса Советы рәйестәше.
2012 йылдың 1 июленән, Мәскәү өлкәһе территорияһының бер өлөшөн ҡушҡандан алып, Хөснуллин шулай уҡ «Яңы Мәскәү»ҙә төҙөлөш сәйәсәте өсөн яуаплы.
Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең вице-премьеры
2020 йылдың 21 ғинуарында Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәте вице-премьеры итеп тәғәйенләнгән.
2020 йылдың 29 ғинуарынан Хөснуллин Ҡырым һәм Севастополь буйынса куратор итеп һайланды.
Санкция йөгө
2022 йылдың февраль аҙағында, Рәсәй үҙҙәрен иғлан иткән Донецк һәм Луганск халыҡ республикаларын танығандан һуң, «Украинаның территориаль бөтөнлөгөн, суверенитетын һәм бойондороҡһоҙлоғон ҡаҡшатыусы» кеше булараҡ Евросоюз санкцияларына эләкте.
Мәскәү метрополитены үҫеше
2011 йылдан Хөснуллин ҡатнашлығында 101 саҡрым метро линияһы, шул иҫәптән 54 саҡрым Мәскәү үҙәк ҡулсаһы төҙөлгән. Шул уҡ ваҡытта метрополитен төҙөүҙең хаҡы, шул иҫәптән проектлауҙың Европа стандарттарына күсеү һәм ваҡ һалынған станциялар төҙөлөшө файҙаһына тәрән һалыныу станциялары проекттарынан баш тартыу иҫәбенә, кәмендә 25 %-ҡа кәмегән. . Метро төҙөү ваҡыты уртаса 30 %-ҡа кәмегән.
Ҡала төҙөлөшө сәйәсәте
2012 йылдан Хөснуллин «Рубль за метр» программаһын тормошҡа ашырыуҙа ҡатнаша, уның сиктәрендә Мәскәү Хөкүмәте, биш йылда юғары сифатлы фәнни реставрация яһау шарты менән, шәхси инвесторҙарға мәҙәни мираҫ объекттарын 49 йылға льготалы ҡуртымға бирә. 2012 йылдың авгусы аҙағына программа сиктәрендә биш Мәскәү усадьбаһы: XVIII быуат аҙағы — XIX быуат башында нигеҙ һалынған Морозовтар усадьбаһы һәм Николоямский урамындағы Н. П. Баулиндың торлаҡ йорто (нигеҙҙә — XVIII быуат палаталары); Подсосенский тыҡрығындағы архитектор Константин Буссеның XVIII—XIX быуат ҡала усадьбаһы; Таганка майҙанындағы Колесников-Шаргин-Сапатиналар усадьбаһы; Печатников тыҡрығында урынлашҡан крәҫтиән Сысоевтың йорто (билдәле «кариатидлы йорт»). 2013 йыл аҙағынаса йәнә 50 мәҙәни мираҫ объекты, тарихи күренештәрен артабанғы тергеҙеү бурысы менән, льготалы ҡортомға тапшырылды.
2013 йылдан Хөснуллин контроле аҫтында 2035 йылға тиклем, уға яңы ҡушылған территорияларҙы ла иҫәпкә алып, Мәскәүҙе үҫтереүҙең генераль планы эшләнә.
2014 йылдан Хөснуллин «Лужники» спорт комплексын һәм уның эргәһендәге инфраструктураны реконструкциялау буйынса проектҡа ла етәкселек итә. 2017 йылдың июнендә «Лужники» Ҙур спорт аренаһын реконструкциялау алдан билдәләнгән ваҡыттан ярты йылға алдараҡ тамамланды. 2018 йылда «Лужники» спорт комплексында футбол буйынса Донъя чемпионаты уҙғарыла.
Шул уҡ йылда баш ҡаланың төҙөлөш комплексы Мәскәү йылғаһын үҫтереү концепцияһын эшләүгә халыҡ-ара конкурс үткәрә. Проектҡа инвестициялар, шул иҫәптән, яр буйын төҙөкләндереүҙе һәм йәмәғәт урындарына әйләндереүҙе индереп, 100 миллиард һумдан ашыу тәшкил итәсәк.
2018 йылда Хөснуллин етәкселегендә «Рәсәй» ҡунаҡханаһы урынлашҡан Мәскәү үҙәгендә Зарядье паркы проекты ғәмәлгә ашырылды. «Рәсәй» ҡунаҡханаһын һүтеү 2006 йылдың февралендә башланды һәм 2010 йылдың башына тамамланды. 2012 йылда Зарядьены үҫтереү концепцияһын әҙерләүгә халыҡ-ара ижади конкурс үткәрелде, унда теләгән һәр кем ҡатнаша алды. Территорияларҙы үҙләштереү буйынса үҙ проекттарын бөтә донъянан 240 команда тәҡдим итә. Конкурс йомғаҡтары буйынса «халыҡ эше» әҙерләнде, унда ер өҫтө төҙөлөшөн кәметергә һәм ер аҫты киңлеген әүҙем файҙаланырға, шулай уҡ ҡаланың тарихи үҙәгендә мәҙәни киңлектең бөтөнлөгөнә зыян килтергән планлаштырыу ҡарарҙарынан баш тартырға тәҡдим ителде.
Транспорт сәйәсәте
2011 йылда Хөснуллин проекттың хаҡы юғары булыу сәбәпле, 60 километр оҙонлоғондағы Дүртенсе транспорт ҡулсаһын төҙөүҙән баш тартҡан. Ул Мәскәү ҡулса автомобиль юлына (МКАД) һәм Өсөнсө транспорт ҡулсаһына төшкән ауырлыҡты кәметергә Мәскәү ҡалаһының район-ара бәйләнештәрен яҡшыртырға тейеш булған. Проект Төньяҡ-Көнбайыш, Төньяҡ-Көнсығыш хордтары һәм Көньяҡ рокада ойоштороу маҡсатында үҙгәртелә.
Тәнҡит
Мәскәү хөкүмәтенең ҡала төҙөлөшө буйынса комиссияһы рәйесе булараҡ, Хөснуллин Садовническая урамындағы (вл. 9) Мәскәүҙең тарихи-мәҙәни мираҫының мөһим өлөшө — Привалов йорттарын һүтеүгә булышлыҡ итә. 2015 йылдың 15 ғинуарында комиссия ултырышында, ҡануниәт положениеларына ҡарамаҫтан, биналарҙы һүтеү өсөн тауыш бирә.
Төҙөүсе икенсе көнөндә үк емереү эштәренә тотона, «Яблоко» партияһы Хөснуллиндың отставкаһы өсөн ҡултамғалар йыйыу тәҡдимен индерә  — ике аҙна самаһы ваҡыт эсендә 5 мең самаһы мәскәүле ҙәр үҙ фекерен белдерә.
2011 йылдың авгусында Transparency International ришүәтселеккә ҡаршы көрәш хөкүмәттеке булмаған халыҡ-ара ойошмаһының Рәсәй бүлексәһе тикшереүенә ярашлы, Марат Хөснуллин Мәскәүҙең төньяғындағы «Дубки» паркы менән йәнәш участкала халыҡтың ризаһыҙлығына алып килгән торлаҡ комплексын төҙөү менән бәйле ғауғаға ҡатнашлығы булыуы мөмкин. 2015 йылдың сентябрендә чиновник етәкселегендәге ҡала мөлкәте департаменты «На Ивановской» торлаҡ комплексын төҙөүсегә балалар баҡсаһы ҡалҡып ығырға тейешле участканы капиталь төҙөлөшкә биреп, ер биреү маҡсатын үҙгәртеү рөхсәтен бирҙе, ошоноң һөҙөмтәһендә ерҙең кадастр хаҡы 145 миллиондан 517 миллион һумға тиклем артты. Процедура офшорҙы ойоштороусылар — Nordnet Holdings Limited, «Центроград» ЯСЙ (был яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттең генераль директоры һәм берҙән-бер хужаһы Маҡсат Шәммәдов Хөснуллиндың күп йыллыҡ бизнес-партнёры менән бәйле) һәм Любовь Цветкова («Мәскәү ҡалаһының инвесторҙар ассоциацияһы» коммерцияға ҡарамаған ойошмаһын етәкләй) — составына ингәндән һуң булды.
2016 йылдың ноябрендә баҫылып сыҡҡан Transparency International коррупцияға ҡаршы көрәш буйынса хөкүмәттеке булмаған халыҡ-ара ойошманың Рәсәй бүлексәһе тикшереүенә ярашлы, Хөснуллин Татарстандың төҙөлөш, архитектура һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры булған сағында әсәһе ҡарамағында булған фирмалар менән эшләгән — был мәнфәғәттәр конфликты тигәнде аңлата һәм «Коррупцияға ҡаршы эш итеү тураһында»ғы федераль законға ҡаршы килә. 2006 йылдан 2011 йылға тиклем эшләгән «Авердикс» компанияһы, Transparency International мәғлүмәттәренә ярашлы, лондон Averdo Property Management Limited һәм виргин британ утрауҙарындағы Averdix Business Corp офшорына ҡараған, Татарстандың ҙур төҙөлөш һәм коммуналь ойошмаларының контроль пакетын һатып алған. 2005 йылдан 2010 йылға тиклем М. Ш. Хөснуллиндың йортонда теркәлгән Бөйөк Британия гражданы Роза Хөснуллина фирманың директоры булған.
2020 йылдың декабрендә ғауғалы «Филатов луг» торлаҡ комплексына өлөшсөләрҙе күсереү мәсьәләһен хәл итеүҙә ярҙам кәрәклеге мөрәжәғәте менән сығыш яһаны. Был проблеманы 2021 йылдың башында хәл итергә тейештәр ине, һуңынан мөҙҙәт бер нисә тапҡыр күсерелде: тәүҙә 2021 йылдың йәй уртаһына һәм һуңынан 2021 йылдың аҙағына. Аныҡ ваҡыт әлегә тиклем билдәләнмәгән.
Ғаиләһе
Өйләнгән, өс бала атаһы: улы һәм ике ҡыҙы.
Мөлкәте
2011 йылда Хөснуллин Мәскәү ҡалаһы милкендә булған Кремлдән алыҫ түгел майҙаны 186,7 м² булған фатир һатып ала. 2016 йылда фатирҙы ҡыҙы Мәликәгә бүләк итә. Znak.com 2020 йылда фатирҙың хаҡын 200 миллион һумға баһаланы.
2020 йылда Хөснуллиндың үҙ исеменә яҙылмаған Мәскәүҙәге «Серебряный Бор»ҙа баҙар хаҡы яҡынса 1 миллиард һумлыҡ һарайҙа йәшәүе билдәле булды. Baza баҫмаһы тикшереүенә ярашлы, дәүләт хеҙмәткәренең «аҡ» килеме бындай күсемһеҙ милекте һатып алырлыҡ түгел. Тикшереү һөҙөмтәһе баҫылып сыҡҡандан һуң, Хөснуллин ошо күсемһеҙ милекте килем тураһында декларацияһында теркәгән, әммә һалым декларацияһын боҙғаны өсөн бер ниндәй ҙә яуаплылыҡҡа йәлеп ителмәгән.
Шакирова Зөлфиә Мәскүр ҡыҙы
Шакирова Зөлфиә Мәскүр ҡыҙы (5 июнь 1965 йыл) — эстрада йырсыһы, композитор. 1990 йылдан Ғабдулла Туҡай исемендәге Татар дәүләт филармонияһы, 1995 йылдан — «Илһам» театр‑студияһы солисы. Башҡортостан Республикаһының (2022) һәм Татарстан Республикаһының халыҡ (2012) артисы.
Биографияһы
Зөлфиә Мәскүр ҡыҙы Шакирова 1965 йылдың 5 июнендә Башҡорт АССР-ының Саҡмағош районы Үрге Аташ ауылында тыуған.
Бала саҡтан йырсы булырға хыяллана. Үҙ ауылында мәктәп тамамлағандан һуң Өфө сәнғәт училищеһына уҡырға инә, 1982 йылда уны хәҙер ӨДСИ профессоры Сәғитова Фәрзәнә Фәтҡулла ҡыҙы класы буйынса уңышлы тамамлай. Шул уҡ йылда Өфө дәүләт сәнғәт институтының вокал бүлегенә уҡырға инә.
Шакировтарҙың улдары: Илһам менән Искәндәр.
1990 йылдарҙа Жәүит менән Зөлфиә Шакировтар «Илһам» театр-студияһын ойоштороп, үҙ аллы ижади эшмәкәрлек менән шөғөлләнә башлай. Зөлфиәнең матур тауышы, килешле ҡиәфәте тамашасыларҙың күңелен яуларға ярҙам итә. Бынан тыш ул репертуарын да төрләндерергә тырыша — башҡорт халыҡ йырҙары «Бейеш», «Карауанһарай», «Уйыл», «Шаһибәрәк», «Элмәлек» һәм татар халыҡ йырҙары «Гөлъямал», «Йома», «Шахта» һәм башҡаларҙы оҫта башҡара.
Шакировтар ике күрше республика буйлап гастролдәргә йөрөй, радио, телевдивениела сығыш яһай. Тырышлыҡ һәм ныҡышмалылыҡ һөҙөмтәһеҙ ҡалмай — уларҙы тамашасылар һәр саҡ көтөп ала.
Зөлфиә күп кенә йырҙар авторы булараҡ та билдәле. Уның Жәүит Шакиров, башҡа шағирҙар (Ә. Атнабаев, Х. Мөхәммәҙиева, Ф. Тереғолова, Р. Хәкимйән) һүҙҙәренә яҙылған йөҙҙән артыҡ йырын үҙенән башҡа Рөстәм Асаев, Зөһрә Шәрәфуллина, Бәширә Насырова, Нәзифә Ҡадирова кеүек Татарстан һәм Башҡортостан йырсылары башҡара.
2005 йылда Зөлфиә Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетын тамамлай (музыка белгесе).
Йырсы Рәсәй буйлап гастролдәрҙә йөрөй.
2022 йылдың 25 мартында йырсыға «Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы» тигән маҡтаулы исем бирелде.
Туғай сәпсеге
Ҡылыҡһырлама
Турғайҙан бәләкәйерәк. Оҙон ҡойроғон өҙлөкһөҙ бәүелтеп йөрөүсе төҙөк кәүҙәле матур ҡош. Башы, елкәһе һары, күҙҙәре өҫтөндә аҡ ҡаштары бар. Ҡанаттары, ҡойроғо аҡ һыҙыҡлы ҡара-көрән. Арҡаһы, кәүҙәһенең аҫ яғы һары. Башҡа сәпсектәрҙән һырты һары булыуы менән айырыла.
Тауышы
Тауышы яңғырауыҡлы: «тсит-ит».
Йәшәү рәүеше
Һыу буйындағы болонлоҡтарҙа, туғайҙарҙа, батҡыл урындарҙа йәшәй. Бөжәктәр менән туҡлана. Күсмә ҡош. Киң генә таралған. Ояһы ерҙә була. Ҡыҙғылт көрән таплы 3—5 бөртөк йәшкелт зәңгәр йомортҡа һала
Алмаш (Шаран районы)
Алмаш (Алмаш) — Башҡортостандың Шаран районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 18 кеше. Почта индексы — 452632, ОКАТО коды — 80258810002.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Алексеевск районы
Алексе́евск райо́ны (Alekseyevsk rayonı, Алексеевск районы) — Татарстандын үҙәгендә, Сулман йылғаһының һул ярында район.
Майҙан — 2080,1 км².
Район гәзите «Заря» — «Таң» ике телдә баҫыла.
Халҡы
В городских условиях (пгт Алексеевское проживают 0 % населения района.
Вязовка (Ҡыйғы районы)
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Кристина Штюрмер
Кристина Штюрмер (нем. Christina Stürmer, 9 июнь 1982 йыл, Линц, Үрге Австрия) — Австрия йырсыһы, поп-рок жанрында йырлай. Австралияла иң популяр йырсыларҙың береһе һанала: дисктарының дөйөм һатылыу һаны миллион ярым дана иҫәпләнә.
Карьераһының башы
2003 йылда ORF каналында Starmania кастинг-шоуында ҡатнаша, унда башлыса америка хиттарын, атап әйткәндә, Piece of My Heart и I’m Gonna Getcha Good йырҙарын башҡара. Sportfreunde Stiller төркөмөнөң Ein Kompliment йыры менән сығыш яһап, икенсе урын яулай
Тиҙҙән шоуҙа ҡатнашҡандан һуң, үҙенең беренсе — Ich Lebe йырын сығара, ул туғыҙ аҙна австрия хит-парады түбәһендә тора. Бынан һуң Mama Ana Ahabak синглы килә (был ғәрәп телендә «әсәй, мин һине яратам» тигәнде аңлата), йыр Ираҡ һуғышы ҡорбандарына арнала. Был сингл тағы ла хит-парадтың түбәһендә туғыҙ аҙна буйы тора. Бер нисә аҙна хит-парад түбәһен Freier Fall альбомы ла яулай. 2003 йылдың көҙөндә Кристина Штюрмер Австрия буйынса турнеға юлла. 2004 йылдың майында Vevendi студияһы Soll das wirklich alles sein альбомын сығара. Көҙгөлөккө Wirklich-Alles! турынан килгән материалдары DVD дискыһына тупалана.