cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Силантьев Александр Петрович
Бөйөк Ватан һуғышы
Бөйөк Ватан һуғышында беренсе көндән үк, 1941 йылдың 22 июнендә бер нисә хәрби осош яһай. Көнбайыш фронтта һуғыша. 1941 йылдың 23 июнендә беренсе еңеүгә өлгәшә. 1941 йылдың авгусында 160-сы истребитель авиация полкының эскадрилья командиры урынбаҫары итеп күсерелә, һуңынан ошо полктың штурманы була. Полк составында Лагг-3 истребителендә Ленинград һәм Волхов фронттарында һуғыша. Һуғыштың тәүге айҙарында тигеҙ булмаған һауа һуғыштарында үҙен яҡшы күрһәтә. 1941 йылдың 29 октябрендә бер алышта ике ике Ju-88 немец бомбардировщигын бәреп төшөрә. 1941 йылдың декабренә 203 хәрби осош яһай, уларҙа шәхсән дошмандың 7 самолетын бәреп төшөрә. Был батырлығы өсөн СССР Юғары Советы президиумы указы менән Советтар Союзы Геройы исеменә лайыҡ була.
Колдунов Александр Иванович
Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында иң яҡшы совет истребитель-астарҙың береһе. Ас һуғышыр араһында иң һөҙөмтәле истребителе "Як"дарҙың араһынан иң һөҙөмтәле ас.
Бөйөк Ватан һуғышы
1941 йылдан Эшсе-Крәҫтиән Ҡыҙыл Армияһында. Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында, 1943 йылдың мартында Мясников исемендәге Качинск Ҡыҙыл Байраҡлы хәрби авиация мәктәбен тамамлай. Запастағы авиаполкка ебәрелә, әммә ғәмәлдәге армияға алыныуға өлгәшә. 1943 йылдың майынан фронтта 594-се штурмлаусы авиация полкы осоусыһы вазифаһында. 1943 йылдың 21 июнендә Северский Донец йылғаһы өҫтөндә беренсе еңеүгә өлгәшә. Тиҙ арала хәрби иҫәбен арттыра, шул уҡ ваҡытта вазифаларында ла үҫә бара: 1943 йылда кесе летчик, летчик, звено командиры, эскадрильяһы командиры урынбаҫары була. 1943 йылдың көҙөнән һуғыштың аҙағына тиклем эскадрильяға командалыҡ итә. Днепр өсөн алышта, Украинаның уң ярын азат итеүҙә, Яссы-Кишинев операцияһында, Будапешт операцияһында, Румыния, Болгария, Югославия, Венгрия, Чехословакия һәм Австрияны азат итеү операцияларында айырылып тора.
Егән (йылға)
Егән (Егинская) — Рәсәйҙәге йылға. Ырымбур һәм Һамар өлкәләре биләмәләрендә аға. Оло Кенәле йылғаһына һул яғынан тамағынан 202 км алыҫлыҡта ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км тәшкил итә. Бассейн майҙаны — 68,3 км².
Йылға исеме Егән гидронимынан булыуы ихтимал
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Киңел башынан тамағына тиклем, Көтөүлек йылғаһынан башҡа (инешенән Көтөүлек һыуһаҡлағысына тиклем). Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
— Дәүләт һыу реестрында һыу объектының коды — 11010000812112100008203
— Гидрологик өйрәнеү (ГӨ) буйынса коды — 112100820
— Бассейн коды — 11.01.00.008
— ГӨ буйынса томы — 12
— ГӨ буйынса сығарылыш — 1
Вежай
Вежай — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы/ Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Яренга йылғаһының һул ярына тамағынан 102 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 95 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Киҫәкҡайын ауыл советы (Яңауыл районы)
Административ үҙәге - Киҫәкҡайын ауылы.
Тарихы
Киҫәкҡайын ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Яңауыл районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә.
Хисаметдинов Риф Мотиҡ улы
Хисаметдинов Риф Мотиҡ улы (Хисаметдинов Риф Мутигович; 3 август 1936 йыл — 14 июнь 2004 йыл) — педагог, партия һәм комсомол органдары хеҙмәткәре. ВЛКСМ-дың XIV съезы делегаты.
Биографияһы
Риф Мотиҡ улы Хисаметдинов 1936 йылдың 3 авгусында Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районының Ҡоншаҡ ауылында тыуған.
1950-се йылдарҙа Троицк татар-башҡорт педагогия училищеһын, 1966 йылда КПСС Үҙәк Комитеты эргәһендәге Юғары партия мәктәбен, 1980 йылда Силәбе дәүләт педагогия институтының тарих факультетын тамамлай.
Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1955 йылда Ҡоншаҡ районының Ибраһим 7 йыллыҡ мәктәбендә математика фәне уҡытыусыһы булып башлай. 1956—1965 йылдарҙа Ҡоншаҡ районының Таҡталым МТС-ы зонаһы буйынса ВЛКСМ Үҙәк Комитеты инструкторы. Артабан ВЛКСМ-дың Ҡоншаҡ район комитетының 2-се, артабан 1-се секретары, КПСС-тың Ҡоншаҡ район комитетының ойоштороу бүлеге мөдире булып эшләй.
Ҡайҙа ғына эшләһә лә районда комсомол-йәштәр бригадаларын булдырыуға, совхоздар һәм мәктәп коллективтары араһында шефлыҡ бәйләнештәрен нығытыуға, йәштәр өсөн механизаторҙар курстарын ойоштороуға етди иғтибар бүлә. Шуға ла ВЛКСМ-дың XIV съезы делегаты итеп һайлана.
Бад-Шлема
Бад-Шлема (Bad Schlema) — Германиялағы, Саксония ерендәге община. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса общинала 5148 кеше йәшәй. Майҙаны — 15,53 км2. Диңгеҙ кимәленән 357 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был общинаның почта индексы 8301 һәм автомобиль коды ASZ.
Кундель
Кундель — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Оло Таз йылғаһының уң ярына тамағынан 12 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 21 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кондома йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Томь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Иреүес
Иреүес (Ереуз - Рәсәйҙәге йылға. Ырымбур өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Киңел йылғаһының уң ярына тамағынан 325 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 40 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Этимологияһы
Гидроним башҡорт телендәге иреү һүҙенән алынған. "Башҡорт теленең һүҙлеге"ндә Иреү - иреп торған, туңмаған, ҡатмаған тип аңлатыла
Раздолье (Ҡариҙел районы)
Раздолье (Раздолье) — Башҡортостандың Ҡариҙел районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 237 кеше. Почта индексы — 452366, ОКАТО коды — 80234880009.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Вежаю (Вымь ҡушылдығы)
Вежаю  — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы/ Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Вымь йылғаһының уң ярына тамағынан 401 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 48 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Сухоречка ауыл Советы (Бишбүләк районы)
Сухоречка ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһының Бишбүләк районындағы ауыл биләмәһе
Копыль районының тыуған яҡты өйрәнеү музейы
Копыль районының тыуған яҡты өйрәнеү музейы — Беларусь Республикаһының Минск өлкәһендәге Копыль ҡалаһындағы музей.
Сухоречка ауыл Советы (Бишбүләк районы)
Административ үҙәге — Сухоречка ауылы.
Тарихы
Ауыл биләмәһенең статусы һәм сиктәре Башҡортостан Республикаһының 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы «Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы» Законына ярашлы билдәләнелгән.
Копыль районының тыуған яҡты өйрәнеү музейы
Тарих
Копыль район тыуған яҡты өйрәнеү музейы 2006 йылда «Копыль район тыуған яҡты өйрәнеү музейы» дәүләт учреждениеһы исемен ала. Уның фондында һирәк иконалар коллекцияһы, һынлы сәнғәт экспонаттары, туҡыусылыҡ сәнғәте һәм халыҡ сәнәғәте әйберҙәре урынлашҡан. Был экспонаттар 24854 һаҡлау берәмеге тәшкил итә. Килеүселәр һаны 2012 йылдың 1 ғинуарына — 7 770 кеше була.
Музей проекттары
2010—2012 йылдарҙа музей коллективы түбәндәге проекттарҙы тормошҡа ашыра : «Межречье Мажи и Морочи» йәшел маршруты, проект «Вклад в мировую культуру эмигрантов, уроженцев Копыльщины» һәм «Опекуны счастья»,"К активному обществу в любом возрасте". Уларҙың иң үҙенсәлеклеләре «Опекуны счастья», «Батырлыҡ һуҡмағы» проекттары була.
Коллекциялары
Өсөнсө күргәҙмә, «Трагедия и подвиг. Век ХХ», 1900—1950 йылдар осорон сағылдыра :
Музей филиалы
Икенсе филиалы Семежево ауылында — академик М. С. Высоцкий йорт-музейы, 2008 йылда унда билдәле яҡташтарының ижадына арналған күргәҙмә ойошторола. Экспозицияһы ике бүлектән тора: «Этнография и быт родительского дома», «Производственная, академическая и общественная деятельность М. С. Высоцкого».
Адресы
Музей ошо адрес буйынса урынлашҡан: 223927, Беларусь Республикаһы, Минск өлкәһе, Копыль ҡалаһы, Ленин майҙаны, 4
Иҫкәрмәләр
<references group="" responsive="1">
Максимовка ауыл Советы (Яңауыл районы)
Максимовка ауыл Советы  — Башҡортостан Республикаһының Яңауыл районындағы муниципаль берәмек. Максимовка ауыл Советы төньяҡта Рабаҡ ауыл Советы, көнбайышта Һандуғас, өлөшләтә Асауҙыбаш ауыл Советы, көньяҡта Ямаҙы ауыл Советы, көнсығышта Тәтешле районының Курҙем ауыл Советы менән сиктәш.
Бад-Эльстер
Бад-Эльстер (Bad Elster) — Германиялағы, Саксония ерендәге ҡала. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса ҡалала 3744 кеше йәшәй. Майҙаны — 23,42 км2. Диңгеҙ кимәленән 546 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был ҡаланың почта индексы 8645 һәм автомобиль коды V.
Максимовка ауыл Советы (Яңауыл районы)
Административ үҙәге — Максимов ауылы
Тарихы
Максимовка ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Яңауыл районы муниципаль районының муниципаль берәмеге. «Башҡортостан Республикаһы муниципаль берәмектәренең сиктәре, статусы һәм административ үҙәктәре тураһындағы Законына» ярашлы ауыл биләмәһе статусына эйә
Кыстал
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кондома йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Томь, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Көсөков Хәмиҙулла Шаһингәрәй улы
Көсөков Хәмиҙулла Шаһингәрәй улы (Кучуков Хамидулла Шагингареевич; 1871 — ?) — уҡытыусы, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, сәйәсмән.
Биографияһы
Февраль революцияһынан һуң, 1917 йылдың яҙында, Йәмәғәт хәүефһеҙлеге комитетына һайлана, әммә тиҙҙән уның составынан сығырға мәжбүр була. 1917-1918 йылдарҙа Башҡортостандың Урал аръяғында йәйелгән сәйәси көрәштә Совет власы яҡлы булып сығыш яһай. 1918 йылда, башҡорт халҡының вәкиле булараҡ, Силәбе өйәҙенең ер комитеты составына индерелә. Шул төбәктә йәшәгән башҡорт һәм урыҫтар араһында ер мөнәсәбәттәрен яйға һалыуҙа мөһим роль уйнай. Әммә 1918 йылдың июнендә Чехословак корпусы башлаған фетнә арҡаһында, власҡа аҡтар килә һәм Көсөков ҡулға алына. Уны төрмәнән ҡыҙыл партизандар отряды килеп ҡотҡара.
Арғаяш эшсе, крәҫтиән һәм һалдат депутаттары Советы рәйесе С. А. Ходов етәкселегендә шул төбәктә йәшәгәндәрҙән ойошторолған 1-се тау полкы штабында тәржемәсе булып хеҙмәт итә. 1919 йылда, власть ҡыҙылдар ҡулына күскәс, Арғаяшҡа эшкә ебәрелә. Халыҡ судъяһы, Арғаяш кантоны башҡарма комитет ағзаһы булып эшләй. Ауырыу сәбәпле 1923 йылда эшенән китергә мәжбүр була.
Гэри Купер
Гэри Купер (Gary Cooper, Фрэнк Джеймс Ку́пер; Frank James Cooper, 7 май 1901 йыл — 13 май 1961 йыл) — йөҙ фильмда уйнаған, иң яҡшы ирҙәр роле өсөн ике «Оскар» (1942, 1953) һәм Америка киноһының үҫешенә дөйөм өлөш индергәне өсөн почётлы «Оскар» алған (1961) Америка актёры.
Биографияһы
Монтана штатында ер хужаһы ғаиләһе ранчоһында тыуа һәм белемен шәхси Британия мәктәбендә ала. 1926 йылдан алып тауышһыҙ кинола төшә — күбеһенсә вестерндарҙа, сөнки ифрат оҫта һыбай йөрөй. Купер ҡатнашлығында беренсе тауышлы фильм Оуэн Уистерҙың ошо уҡ исемле романы буйынса ҡуйылған «Виргинлы» (1929) була. Был картинала Купер репликаларын һаран, өҙөк — өҙөк манерала әйтә һәм ошо һөйләү манераһы артабан да уның башҡаларҙан айырмалы һыҙаты булып ҡала.
1930 йылдар дауамында Купер вестерндарҙа һәм мажаралы таҫмаларҙа Кларк Гейбл менән Голливудтың беренсе йөрөмтәл ир исеме өсөн ярышып төшә (мәҫәлән, «Бенгал уланының эштәре һәм көндәре», 1935 йыл). Ингрид Бергман, Марлен Дитрих, Грейс Келли һәм Патриция Нил (Купер баҫымы арҡаһында уға буласаҡ баланан ҡотолорға тура килә) менән уның романтик бәйләнештәре тураһында имеш — мимештәр йөрөнө. 1942 йылда алды ул үҙенең беренсе «Оскар» ын — "Сержант Йорк фильмы өсөн — ала.
Икенсе Донъя һуғышы осоронда Купер йыш ҡына Көньяҡ тымыҡ океан фронтында концерттар бирә. Америка һалдаттары араһында ҙур уңыш менән «Янки ғорурлығы» (1942 год) картинаһы файҙалана. Был фильмда ул билдәле бейсболсыны уйнай. Шул уҡ ваҡытта тәнҡитселәр, Куперҙың бик күп киноға төшөүен һәм «ярты көскә» генә уйнауын һыҙыҡ өҫтөнә ала башлайҙар.
Һуғыштан һуң Купер уйнаған фильмдарҙың күпселеген вестерндар тәшкил итә. Маккартизм дәүерендә актерҙың ҡараштары ярайһы уҡ консерватив булып китә, ҡатынының йоғонтоһо арҡаһында ул католицизмға күсә. 1953 йылда ул «Теп — теүәл төш мәле» фильмындағы роле өсөн икенсе «Оскар »ға лайыҡ була.
Ғүмеренең аҙаҡҡы йылдарында Купер простата рагы менән яфалана, әммә диагнозын йәшерергә тырыша. Бик күп ваҡытын ул үҙенең дуҫы Эрнест Хэмингуэйҙың ранчоһында үткәрә. Вафатына бер нисә ай ҡалғанда уның дуҫы Джимми Стюарт Купер исеменән «Оскар» премияһын алған саҡта уның ҡаты ауырыуына ишара яһай. Актерҙың 60 йәшен билдәләгәндән һуң биш көн үтеүгә Купер вафат булып ҡала. «Мин беләм, нимә генә булһа ла — барыһы ла Аллаһы Тәғәлә ҡөҙрәтендә. Мин киләсәктән ҡурҡмайым» — тип ул үлеренә бер нисә көн ҡалғас әйтә.
Һабанкүл
Һабанкүл (Сабанкуль) — Башҡортостандың Ҡариҙел районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 70 кеше. Почта индексы — 452374, ОКАТО коды — 80234852007.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Вежаю (Касьян-Кедва ҡушылдығы)
Вежаю  — Рәсәйҙәге йылға. Коми Республикаһы/ Архангельск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Касьян-Кедва йылғаһының уң ярына тамағынан 14 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 16 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Двина-Печора һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Вычегда йылғаһы Сыктывкар ҡалаһынан тамағына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вычегда, йылға бассейны — Төньяҡ Двина.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Күзбәков Фәнил Тимерйән улы
Күзбәков Фәнил Тимерйән улы (2 декабрь 1952 йыл) — башҡорт тарихсыһы, шағир, әҙәби тәнҡитсе һәм ғалим-педагог. Профессор (2007), тарих фәндәре кандидаты (1983), филология фәндәре докторы (2001). Башҡортостан Республикаһының һәм Рәсәй Федерацияһының Журналистар һәм Яҙыусылар союздары ағзаһы. Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (2017).
Биография
Фәнил Тимерйән улы Күзбәков 1952 йылдың 2 декабрендә Башҡорт АССР-ының (хәҙер Башҡортостан Республикаһы) Мәләүез районы Әбет ауылында күп балалы ғаиләлә тыуған: ул һигеҙ бала араһында алтынсыһы була. Төньяҡ флотта хеҙмәт итә, өлкән матрос. 1979 йылда Урал дәүләт университетының (Екатеринбург) журналистика факультетын тамамлай. Санкт-Петербургта аспирантурала уҡый, докторантура үтә. «Тарих фәндәре кандидаты» һәм «филология фәндәре докторы» ғилми дәрәжәләренә эйә.
Ике улы, ҡыҙы, ейәне, ейәнсәре бар. «Йәшәйеш ҡанундары» (Өфө, 2007) шиғри йыйынтығында шәжәрәһе баҫылған.
Ғилми хеҙмәттәре
Фәнил Күзбәков өс йөҙ самаһы фәнни, фәнни-популяр хеҙмәт, шулай уҡ Башҡортостан мәҙәниәте буйынса студенттар һәм мәктәп уҡыусылары өсөн әсбаптар авторы.
Шиғри йыйынтыҡтары
Башҡорт шиғриәте антологияларында (Өфө, 2001, 2007; М., 2008) шиғри шәлкемдәре баҫылған. Шиғырҙары рус, төрөк, татар, ҡалмыҡ, балҡар һ. б. телдәргә тәржемә ителгән. Матбуғат биттәрендә, йыйынтыҡтарҙа уның хаҡында, ижады тураһында ҡырҡтан ашыу мәҡәлә донъя күргән. Биобиблиографик характерҙағы тулыраҡ мәғлүмәтте «В упряжке наука и творчество» (Уфа: БИРО, 2009, 40 стр.), «Фәнил Күзбәков» (Мәләүез, 2012, 58 бит)исемле баҫмаларҙа табырға мөмкин.
Абрамов Виталий Константинович
Абрамов Виталий Константинович (5 май 1947 йыл) — СССР һәм Рәсәй инженеры һәм хужалыҡ эшмәкәре. СССР-ҙың Дәүләт премияһы лауреаты (1989). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1985).
Биографияһы
1977 йылда Өфөлә Бөтә Союз ситтән тороп уҡыу финанс-иҡтисад институтын иҡтисадсы һөнәре буйынса тамамлай.
1964 йылдан башлап Өфө приборҙар эшләү производство берекмәһендә (ӨПЭПБ) эшләй башлай: 1980 йылдан алып цех һәм бүлек начальнигы, 1983 йылдан — директор урынбаҫары, 1989 йылдан — етештереү буйынса генераль директор урынбаҫары, ә 1992 йылдан генераль директор вазифаһын башҡара.
1985 йылда Виталий Константинович «Почёт Билдәһе» ордены менән бүләкләнә.
1989 йылда Советтар Союзының Дәүләт премияһы лауреаты исеме бирелә.
1994—1996 йылдарҙа Виталий Абрамов Өфө агрегат производство берекмәһендә генераль директор урынбаҫары булып хеҙмәт юлын үтәй.
Виталий Абрамов ҡарамағы аҫтында Өфө приборҙар эшләү производство берекмәһендә ракета техникаһы өсөн цифрлы борт иҫәпләү машиналары, самолёттар өсөн навигация комплекстары (Авионика), «Мир» орбиталь станцияһы һәм «Прогресс‑М» йөк карабы өсөн приборҙар, Ка‑50 вертолёты өсөн аппаратура эшләү ҙур кимәлгә күтәрелә; нефть сығарыу сәнәғәтенең таралып урынлашҡан объекттары өсөн Рәсәй Федерацияһында тәүге «Скат» мәғлүмәт-идара итеү системаһы эшләп сығарыла.
Заводская (Сарбай ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Кинель башынан тамағына тиклем, Кутулук йылғаһы башынан Кутулук һыуһаҡлағысына тиклем ]. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Иҫке Николаевка
Иҫке Николаевка (Старониколаевка) — Башҡортостандың Фёдоровка районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 51 кеше. Почта индексы — 453293, ОКАТО коды — 80254840006.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
Корнеев Константин Николаевич
Корнеев Константин Николаевич (5 июнь 1984 йыл, Советтар Союзы, Мәскәү) — Рәсәй хоккейсыһы, һаҡсы. Шайбалы хоккей буйынса Рәсәй йыйылма командаһы составында ике тапҡыр донъя чемпионы (2008, 2009). Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры (2009). Мәскәүҙең «Крылья Советов» хоккей клубы тәрбиәләнеүсеһе. Континенталь хоккей лигаһында сығыш яһаусы «Северсталь» командаһы уйынсыһы.
«Крылья Советов» (2003 йылға тиклем)
Константинды ата-әсәһе алты йәшендә «Крылья Советов» клубының хоккей мәктәбенә алып бара. Шайбалы хоккей буйынса Рәсәй чемпионатының 2001/2002 йылдар миҙгелендә ул, «Крылья Советов» командаһы өсөн алты уйын уҙғарып, 17 йәшендә Суперлига дебютанты була. 2002 йылдың июнь айында уны МХЛ драфтында 9-сы раундта 275-се һан аҫтында «Монреаль Канадиенз» клубы һайлай.
2002/03 йылдар миҙгелен «Крылья Советов» өсөн үткәрә, тик яҡшы уйнаһа ла (команданың һаҡсылары араһында иң күп мәрәй йыйған хоккейсы) үҙ коллективына ярҙам итә алмай. Һөҙөмтәлә «Крылья Советов» даими чемпионатта һуңғы урынды ала һәм Суперлиганан төшөп ҡала.
Перспективалы һаҡсыны Рәсәй хоккейы лидерҙарының береһе — Ҡазандың «Аҡ Барс» хоккей клубы күреп ҡала, һәм киләһе өс миҙгелде Константин Татарстандың баш ҡалаһында үткәрә.
Скориков Григорий Петрович
Скориков Григорий Петрович (13 март 1920 йыл — 6 сентябрь 2000 йыл, Мәскәү) — СССР-ҙың хәрби эшмәкәре, авиация маршалы (1980).
Биографияһы
Григо́рий Петро́вич Ско́риков 1920 йылдың 13 мартында Дон Ғәскәрҙәре өлкәһенең Үрге Дон округы Мигулинск юртаһында дон казагы ғаиләһендә тыуа Урыҫ.
Корнеев Константин Николаевич
«Аҡ Барс» (2003—2006)
2004 йылда Ҡазан хоккейсылары Суперлигала дүртенсе урынды ала. Корнеев был миҙгелдә 63 уйын уҙғара, 6 (1+5) мәрәй йыя һәм тәү тапҡыр плей-офф уйындарында пас биреп һөҙөмтәле атакала ҡатнаша. МХЛ-да 2004/05 йылдар миҙгеле локаут арҡаһында үткәрелмәй, һәм Рәсәйгә Американан күп бик көслө уйынсы килә. «Аҡ Барс» үҙенең составына «йондоҙҙарҙың» иң күбеһен үҙенә ала, әммә был ҡапҡасы позициялары һәм һөжүм итеү линияһына ҡағла, һәм йәш һөжүмсе төп командала урынын һаҡлап ҡала ала. Тик «Аҡ Барс» уңышһыҙ сығыш яһай — сирекфиналда уҡ Ярославлдән «Локомотив» командаһына серияла 1-3 иҫәбе менән отола һәм алтынсы урында ғына яулай. Корнеев миҙгелдең 36 уйынында 4 (0+4) мәрәй генә йыя.
Скориков Григорий Петрович
Биографияһы
1937 йылдан Ҡыҙыл Армияла. 1939 йылда — Тамбов хәрби кавалерия училищеһын, 1942 йылда Харьков штаб командиры хәрби авиация училищеһын тамамлай.
Корнеев Константин Николаевич
«Аҡ Барс» (2003—2006)
Киләһе йылда, «йондоҙҙарҙың» күбеһе китеп бөткәс, «Аҡ Барс» алтын миҙалдарҙы еңә. Константин Корнеев 21 йәшендә Рәсәй чемпионы була. Тик билдәләп үтергә кәрәк: һаҡсы составҡа йыш үтмәй һәм плей-оффта «Аҡ Барс» үткәргән 13 уйындың дүртәүһендә генә ҡатнаша. Миҙгел араларында Корнеев команданы алмаштыра. Ҡазанда үткәргән ваҡыты тураһында Константин аҙаҡтан ошолай тип әйтә: «Аҡ Барста» мин өс яҡшы йыл үткәрҙем. Бәлки, уйнау практикаһы әҙ булғандыр, әммә минең өсөн ыңғай ғына тәьҫораттар ҡалды. Шулай ҙа булһа алтын миҙалдарҙы яулауҙа индергән өлөшөм барҙыр..
Скориков Григорий Петрович
Биографияһы
Бөйөк Ватан һуғышы осоронда — ғәмәлдәге армияла штаб вазифаларында эшләй. Штабтың оператив бүлеге начальнигы ярҙамсыһы, 2-се һауа армияһының 8-се гвардия бомбардировкалаусы Черкассы Ҡыҙыл Байраҡлы Суворов орденлы авиация дивизияһы штабының оператив-разведка бүлеге начальнигы ярҙамсыһы, шул уҡ армияның 6-сы гвардия бомбардировкалаусы Львов Ҡыҙыл Байоаҡлы Суворов орденлы авиация корпусы штабы офицеры була. 1941 йылдан ВКП(б) ағзаһы. менән Һуғыш йылдарында экипаж штурманы сифатында дошман тылына 56 разведка осошо яһай.
Корнеев Константин Николаевич
ЦСКА (2006—2010)
2006 йылдың май айында Корнеев ЦСКА менән килешеү төҙөй, һәм ошо ваҡыттан уның карьераһында һиҙелерлек үҫеш башлана. Һаҡсы тәүге миҙгелдә Суперлиганың һәм плей-оффтың бөтә уйындарында ла ҡатнаша, даими чемпионатта ул команданың етенсе бомбардиры булһа, плей-офф уйындарында иһә мәрәйҙәр һаны буйынса бишенсе урында була. ЦСКА һуңғы йылдар эсендә тәү тапҡыр ил чемпионатының ярымфиналына етә һәм шунда ғәмәлдәге чемпионға һәм Корнеевтың элекке клубына — «Аҡ Барс» командаһына ҙур ҡаршылыҡ күрһәтә, әммә серияла 1-3 иҫәбе менән отола.
2007/08 йылдар миҙгелен ЦСКА уйынсыһы свитерында «А» хәрефе (ҡыҫҡ. alternate captain) менән уйнай — клуб етәкселеге уның уйыны менән бик ҡәнәғәт була. Ул тағы ла команданың бөтә уйындарында ҡатнаша һәм иң яҡшы бомбардир-һаҡсы була. Мәскәү хоккейсылары даими чемпионатты өсөнсө урында тамамлай (ЦСКА өсөн Рәсәй чемпионаттарында 2015 йылға тиклем рекорд күрһәткес), әммә сирекфиналда уҡ шул «Аҡ Барс» командаһына тағы еңелә, әммә серияла иҫәп икенсерәк була — 0-3.
2008 йылдың яҙ айҙарында Континенталь хоккей лигаһы барлыҡҡа килә, һәм 2008/2009 йылдар миҙгеле уның тәүге чемпионаты була. Яңы Рәсәй лигаһының яңылыҡтарының береһе һәр амплуа буйынса айҙың иң яҡшы уйынсыларын билдәләү була, һәм Константин ноябрь һөҙөмтәләре буйынса бүләк отоп иң беренсе лауреаттарҙың береһе була. Был миҙгелдә Корнеев шулай уҡ Мәскәүҙең Ҡыҙыл майҙанында үткән тәүге КХЛ бөтә йондоҙҙар уйынында ҡатнаша. ЦСКА даими чемпионат һөҙөмтәләре буйынса дүртенсе урында урынлаша. Тәүге раундта «Лада»ны серияла 3-2 иҫәбе менән еңһә, сирекфиналда ЦСКА Мәскәүҙең «Динамо» клубынан серияла 0-3 иҫәбе менән отола. Нисәнсе миҙгел дауамында ул тағы ла командаһының бер уйынын да ҡалдырмай һәм 62 уйында 25 (7+18) мәрәй йыя.
Миҙгел тамамланғас Вячеслав Быков һәм Игорь Захаркин күп кешеләр өсөн көтөлмәгәндә команданан китәләр. Уларҙың урынына Рәсәй йәштәр йыйылма командаһы менән эшләгән Сергей Немчинов ҡуйыла. Команданың составында ла ҙур үҙгәрештәр була. «Динамо»ға капитан Вадим Епанчинцев китә. Немчинов команданың яңы капитаны итеп Корнеевты ҡуя.
Тик бөтә тырышыуҙарға ҡарамаҫтан команда таблицаның уртаһына төшә. Даими чемпионатты ЦСКА йыйған мәрәйҙәр һаны буйынса 12-се урында тамамлай, ә Гагарин кубогы уйындарында тәүге раундта ХК МВД клубына серияла 0-3 иҫәбе менән отола. Константин һөҙөмтәлек өсөн 28 балл йыя һәм был күрһәткес буйынса Денис Паршиндан башҡа бөтә һөжүмселәрҙе уҙып ЦСКА-ла икенсе була. Корнеев яҡшы уйыны өсөн КХЛ йондоҙҙар уйынында ҡатнашыу менән бүләкләнә. Әммә хатта шундай сара Корнеевҡа ҡатнашырға бәхет тейгән икенсе уникаль хәлдең күләгәһендә ҡала. Шул ваҡытта ЦСКА хоккей клубының президенты ролен башҡарған легендар һаҡсы, СССР йыйылма командаһының оҙаҡ йылдар капитаны булған Вячеслав Фетисов 51 йәшендә, уйынсы карьераһын тамамлауға 11 йыл үткәндән һуң, команданың составына индерелә һәм 2009 йылдың 11 декабрендә СКА (Санкт-Петербург) хоккей клубына ҡаршы уйында боҙға сыға. Һәм уның менән бер парҙа Константин Корнеев уйнай.
«Аҡ Барс» (2010—2016)
Ҡазанға ҡайтҡас Константин чемпионаттың аҙағына тиклем тоноҡ ҡына уйнаһа ла КХЛ йондоҙҙар уйынына саҡырыла. Гагарин кубогында «Аҡ Барс» сирекфиналда уҡ буласаҡ чемпион «Салауат Юлаев» клубына серияла 1-4 иҫәбе менән отола. Ҡазан командаһы өсөн был миҙгелдә Корнеев 26 уйында ул 10 (1+9) мәрәй йыя. Киләһе миҙгелдә «Аҡ Барс» даими чемпионатта үҙ конференцияһында дүртенселә урынлаша, ә Гагарина кубогында тәүҙе «Салауат Юлаев»тан реванш алып (серияла еңеү 4-2), икенсе раундта «Трактор» командаһына шундай уҡ иҫәп менән еңелә. Константин бөтәһе 65 уйында һөҙөмтәлек өсөн 31 (6+25) балл йыя — был күрһәткес буйынса ул КХЛ-да шәхси рекордын ҡабатлай.
2012/13 йылдар миҙгелендә «Аҡ Барс» Көнсығышта беренсе урынды яулай. Плей-оффта хәлдәр үткән йыл менән ҡабатлана: «Салауат Юлаев»ты еңеп артабан «Трактор»ҙан еңеләләр. Константин Корнеев 69 уйында 18 (7+11) мәрәй йыя. Киләһе миҙгелдә «Аҡ Барс» үткән миҙгел менән сағыштырғанда конференцияла өсөнсөгә төшә, ә Гагарин кубогында конференциялар сирекфиналында уҡ сенсацион рәүештә «Себер» хоккей клубына еңелә. Корнеев 60 уйында 10 (1+9) мәрәй генә йыя.
Артабанғы миҙгел «Аҡ Барс» өсөн күпкә уңышлыраҡ үтә. Ҡазан хоккейсылары Көнсығышта беренселекте яулап алалар. Гагарин кубогы уйындарында бер үк 4-1 иҫәбе менән бер-бер артлы «Автомбилист», «Авангард» һәм «Себер» хоккей клубтарын отоп үҙ тарихында өсөнсөгә финалға сыға. Тик өсөнсө тапҡыр улар Гагарин кубогын еңә алмай. Уларға ҡасандыр Корнеев менән эшләгән Быков һәм Захаркин етәкләгән СКА хоккей клубы ҡамасаулай. Константин был миҙгелдә 77 уйында ҡатнашып (был уның өсөн рекорд әлегә) 15 (2+13) тапҡыр һөҙөмтәле һөжүмдә ҡатнаша. Ул карьераһында тәү тапҡыр КХЛ чемпионатының миҙалына эйә була.
2015/2016 йылдар миҙгелендә Константин командаһы менән Көнсығыш конференцияһында бишенселә урынлаша — «Аҡ Барс» тәү тапҡыр лигала шулай аҫҡа төшә. Даими чемпионатта Корнеев 49 уйында 6 (0+6) мәрәй йыя. Гагарин кубогында «Аҡ Барс» конференциялар сирекфиналында «Салауат Юлаев» командаһына 3-4 иҫәбе менән отола. Константин был сериянаң Өфөлә үткән тәүге ике уйынында ғына ҡатнаша. Һәм шул ике осрашыуҙа ла Ҡазан хоккейсылары отола. Константин «Аҡ Барс» өсөн башҡа бер уйында үткәрмәй.
«Салауат Юлаев» һәм «Северсталь» (2016—ә.в.)
2016 йылдың 5 май көнөндә «Салауат Юлаев» хоккей клубы менән ике йылға контракт төҙөй. Клуб өсөн тәүге рәсми уйында уҡ ул гол керетә һәм уның шайбаһы яңы командаһына еңеү килтерә. «Салауат Юлаев» даими миҙгелде конференцияһында алтынса урында тамамлай һәм плей-оффтың тәүге раундында «Аҡ Барс» хоккей клубына серияла 1-4 иҫәбе менән отола. Бөтәһе шул йылда Константин 42 осрашыуҙа 3 (1+2) мәрәй йыя. Контракты буйынса Константин Өфөлә тағы бер уйнарға тейеш булһа ла, 2017 йылдың 7 июнендә клуб етәкселеге һәм уйынсы араһында иң яҡтың килешеүе буйынса контракт өҙөлә.
23 июндә Константин ике йылға «Северсталь» хоккей клубы менән контракт төҙөй. Череповец клубы бер-нисә йылда тәүгегә Гагарин кубогына эләгә, ә Корнеев барыһы 32 уйында 2 һөҙөмтәле пас бирә. Киләһе миҙгелдә команда плей-оффҡа эләгә алмай ҡала, ә Корнеев даими чемпионаттың 44 осрашыуында 8 (1+7) мәрәй һәм «-11» файҙалыҡ күрһәткесен йыя.
Рәсәй йыйылма командаһында
2002 йылдың апрелендә Корнеев Рәсәй юниорҙар йыйылма командаһы составында Словакияла үткән донъя чемпионатында көмөш миҙалға лайыҡ була. Әйткәндәй, ул саҡта 16 йәшлек Александр Овечкин 18 мәрәй менән был чемпионаттың иң күп мәрәй йыйған уйынсы булып таныла. Константин иһә бомбардир-һаҡсылар араһында икенсе була (7 һөҙөмтәле бал) һәм турнирҙың символик йыйылма командаһына керә.
2006/07 йылдар миҙгелендә ЦСКА-ны һәм Рәсәй йыйылма командаһын Вячеслав Быков бергә етәкләгәнгә Корнеев Еврохоккейтурҙың этаптарына йыш саҡырыла. Мәскәүҙә миҙгел тамамланғас үткән донъя чемпионатында тәүҙә Константин ҡапҡасы Константин Барулин менән команда менән бергә булһа ла йыйылма командаһының заявкаһына индерелмәй торалар. Әммә Рәсәй хоккейсыларының ярымфиналда еңелеүенән һуң Вячеслав Быков ошо ике уйынсыны бронза өсөн уйынға составҡа керетергә хәл итә. Константин йыйылма командаға Швеция хоккейсыларын еңергә ярҙам итә һәм донъя чемпионатының бронза миҙалдарын яулай.
2009 йылдағы донъя чемпионатына Константиндың барыуы бер ҙә шик аҫтында булмай. Беренселектең тәүге өс уйынында тренер штабы уны уйнаттырмаҫҡа була, бәлки МХЛ-да рәсәй хоккейсыларының бушауын көткәндәрҙер. Турнирҙың уртаһында Корнеев заявкаға индерелә һәм алты уйында ҡатнашып Рәсәй йыйылма командаһына икенсегә алтын миҙалын еңергә ярҙам итә.
Ванкуверҙағы Олимпиада яҡынлаша ине. Һуңғы ике йылда донъя беренселектәрендә еңеүҙәргә өйрәнгән көйөрмәндәр Рәсәй йыйылма командаһынан алтын миҙалын ғына көтәләр ине. Вячеслав Быков һәм Игорь Захаркин алдында Атлантиканың ике яғы буйынса сығыш яһаған иң көслө уйынсыларҙы олимпия йыйылма командаһына йыйыу мәсьәләһе тора ине — Уйындар ваҡытында МХЛ чемпионаты туҡталып тора һәм, донъя чемпионатынан айырмалы рәүештә, олимпия уйындарының миҙалдары өсөн ысынлап та донъяның иң көслө хоккейсылары көрәшә. Составта урын өсөн ҡаты конкуренцияға ҡарамаҫтан, Константин йыйылма командаға эләгә һәм үҙенең бала-саҡтағы хыялын тормошҡа ашыра.
Рәсәй командаһы уңышһыҙ сығыш яһайҙар: төркөмөндә беренсе урындан Канада хоккейсыларына сығалар һәм сирекфиналда уҡ турнирҙың хужаларынан тар-мар ителәләр. Тик Корнеев фамилияһы белгестәр һәм көйөрмәндәр уйы буйынса уңышһыҙлыҡтың сәбәпселәре исемлегендә иң һуңғыларҙан булырға тейеш. Рәсәй командаһында үҙенең мөмкинселектәрен аҫтараҡ уйнаған талантлыраҡ уйынсылар күп булды. Тренер штабына ла күп һорауҙар була.
Команда аҡланыу теләге менән яна ине һәм өс айҙан Германияла үткән донъя беренселегенә шул уҡ составта тиерлек йыйыла. Финалға тиклем бөтә һигеҙ уйынды ла еңә, тик алтын өсөн уйында чехтарға еңелә. Константиндың коллекцияһы көмөш миҙал менән байый.
2011 йылдың май айында Корнеев үҙенең бишенсе донъя чемпионатында ҡатнаша. Был беренселек уның өсөн бишенсе була һәм 2007 йылдан башлап ул бер донъя чемпионатында ҡалдырмай ҡатнаша. Корнеев команданың бөтә туғыҙ уйынында ла ҡатнаша, тик миҙалдарға етә алмай. Бронза өсөн уйында уларға тағы ла Чехия командаһы ҡамасаулай. Башҡа ул донъя беренселектәрендә уйнамай һәм 2014 йылға тиклем Рәсәй йыйылма командаһы өсөн Еврохоккейтурҙа һәм дуҫтарса осрашыуҙарҙа уйнай.
Шәхси тормошо
2007 йылда Константин билдәле тениссы Анастасия Мыскина осраша ине. Тик туйға әҙерләнгән ваҡытта улар бер-береһен ташлайҙар. Мыскинала Константиндан балаһы була. 2009 йылдан башлап икенсе тенниссы Елена Веснина менән осраша башлай һәм оҙаҡламай өйләнешәләр. 2013 йылда улар айырылышалар. Әле ул буйҙаҡ.
Троицкий сиркәүе (Аҡсай)
Иоанн Предтеча сиркәүе — Мәскәү Патриархаты Урыҫ Православие Сиркәүенең Новочеркаск һәм Ростов епархияһына ҡараған Аҡсай ҡалаһының Урыҫ православие сиркәүе.
Адресы: Ростов өлкәһе, Аҡсай ҡалаһы, хәҙерге Геройҙар майҙаны.
Тарих
ХVIII быуатҡа тиклем дон казактарының урындарҙа үҙ сиркәүҙәре булмаған, улар бәләкәй сиркәүҙәрҙә һәм ғибәҙәт ҡылыу йорттарында Хоҙайға табынған. Аҡсайҙағы иң беренсе сиркәү Троицкий сиркәүе булған, уны 1764 йылда Черкасскиҙың Ратненский станицаһынан күсереп килтергәндәр. Ундағы сиркәүҙе изге пәйғәмбәр Илья сиркәүе тип йөрөткәндәр. Сиркәүҙә изге ыҙа сигеүсе Флор менән Лаврҙың төкәтмәләре булған. Сиркәү Аҡсайға күскәс, уны Изге Троица хөрмәтенә Троицкий сиркәүе тип атағандар. 1768 йылдың 6 ноябрендә сиркәүҙе изгеләндергәндәр (освятили). Ағас сиркәү Аҡсай Тамағы станын ике өлөшкә: «Асай» һәм «Доломановкаға»-бүлеп торған. Ул 1893 йылға тиклем эшләп торған, һуңынан уны Казачий хуторына (аҙаҡ Елизаветинская станицаһына әйләнгән) һатып ебәргәндәр
Аҡсай батюшкаһы Василий Петров ҡалала таштан Троицк сиркәүен һала башлаған. Сиркәү элекке ағас сиркәү торған урындан юғарыраҡ урында һалына. Уның таҡтаһына : " Изгеләрҙән-изге Воронеж һәм Елецк епискобы Тихон фатихаһы һәм ғәскәр атаманы Алексей Иванович Иловайский тырышлығы менән был сиркәү мәңге тере башланғыс Троица хөрмәтенә Черкасск заказы буйынса Аҡсай Тамағы станы өсөн 1783 йылдың 10 сентябрендә һалына башлаған ",-тип яҙылған.
Сиркәү мәхәллә кешеләренең иҫәбенә һәм помещик Василий Иванович Маньковтың аҡсалата ярҙамына төҙөлгән. Үлгәндән һуң Маньков Троицк сиркәүе янындағы кәшәнәлә ерләнгән.
Маликов Рәмил Фәрүҡ улы
Маликов Рәмил Фәрүҡ улы (20 ғинуар 1951 йыл) − ғалим-физик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Физика-математика фәндәре докторы (1998), профессор (2000). Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2008), Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (1998).
Троицкий сиркәүе (Аҡсай)
Тарих
Сиркәү ике төкәтмәле итеп төҙөлгән: төньяҡ яғында изге Великомученик Георгий Победоносецҡа, көньяҡ яғында — Святой Чудотворец Николайға. Һуңыраҡ аш бүлмәһе өлөшөндә ике тәхет ҡоролған: беренсеһендә Хоҙай әсәһе Одигитрия (1848), ә икенсеһендә Великомученица Варвара (1890) хөрмәтенә. Күп ҡатлы алтын менән ялатылған иконалар урыны (иконостас) рококо стилендә Санкт-Петербургта архитектор Растрелли проекты буйынса эшләнгән. Сиркәүҙең эске йыһазының хаҡы 100 мең һум тирәһе тәшкил иткән.
Сиркәүҙе төҙөү 1783—1792 йылдар буйына дауам итә. 1792 йылдың 15 майында Черкасск протоирейы Петр Федоров сиркәүҙе изгеләндерә. Сиркәүҙе ҡарап төҙөткән рухани Василий Петров был көнгә тиклем йәшәй, һуңынан ул төҙөлөштәге ағас баҫманан йығылып төшөп үлә. Быға тиклем ул ике тапҡыр сиркәү көмбәҙенән йығылып төшә яҙған, бары тик өҫ кейеме төҙөлөш ағастарына эләккәнлектән генә үлемдән ҡотолоп ҡалған була. Василий Петров Троицк ғибәҙәтханаһы янындағы бәләкәй сиркәүҙә ерләнгән. Ул сиркәүҙең ишегенең башына: « Миһраптың изге хеҙмәтсеһе, тыныс йоҡла! Һинең онотолмаҫ батырлығың беҙгә үрнәк булһын!»-тип яҙылып ҡуйылған. Кәшәнә хәҙерге көнгә тиклем Геройҙар майҙанындағы комплекста һаҡланып ҡалған.
Маликов Рәмил Фәрүҡ улы
1974 йылдан Башҡорт дәүләт педагогия институты һәм М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 2003 йылдан — Һөнәри белем биреү һәм мәғлүмәт технологиялары институтының Мәғлүмәт технологиялары үҙәге директоры, 2006—2015 йылдарҙа мәғлүмәт һәм полиграфия системалары һәм технологиялары кафедраһы мөдире.
Троицкий сиркәүе (Аҡсай)
Тарих
Троицк сиркәүе кирбестән классицизм традицияларында һалына. Йөҙ йыл торғандан һуң, 1873—1875 йылдарҙа сиркәүҙә капиталь ремонт үткәрелә, иконостас реставрациялана. Бының өсөн мәхәллә кешеләре 25000 һум исраф итә.
Маликов Рәмил Фәрүҡ улы
Биографияһы
Рәмил Фәруҡ улы Маликов 1951 йылдың 20 ғинуарында Башҡорт АССР-ының Бөрйән районының Иҫке Собханғол ауылында тыуған.
Троицкий сиркәүе (Аҡсай)
Тарих
1930-сы йылдарҙа сиркәү ябылған, ә 1935 йылда һүтелгән.
Изге әйберҙәр һәм урындар
Сиркәүҙә Хоҙай Әсәһенең Смоленск-Аҡсайск иконаһы һаҡлана. Был икона 1830 йылғы холера эпидемияһы ваҡытында үҙенең кешеләргә ярҙам итеүе менән данланған. Ул Ростов еренең иң мөҡәддәс әйбере булып тора.
Маликов Рәмил Фәрүҡ улы
Биографияһы
Әсәһе башланғыс кластар уҡытыусыһы, атаһы — Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, дүрт орден кавалеры була.
Троицкий сиркәүе (Аҡсай)
Изге әйберҙәр һәм урындар
1847 йылда Донда холера менән ауырыу башланған, ул бигерәк тә Аҡсай станицаһында көслө булған: унда һәр көн 100-әр кеше үлеп торған. Шунлыҡтан станицаның һайланған йәмғиәте Гәскәр штабы башлығы генерал М. Г. Хомутовҡа Аҡсай иконаһын Новочеркасскиҙән станицаға алып ҡайтыуҙы һорап мөрәжәғәт итә. Владыко Иоанн рөхсәте менән иконаны Аҡсайҙың Троицк сиркәүенә алып ҡайтып ҡуялар. 1848 йылда икона хөрмәтенә төкәтмә төҙөгәндәр. Бынан һуң иконаһыҙ ҡалған Новочеркасскиҙә холера эпидемияһы бик ныҡ көсәйеп киткән. Мөғжизәле көскә эйә булған иконаны кире Новочеркасскиға ҡайтарып ҡуйғандар. Уны майҙанда (хәҙерге Атаман һарайы алдындағы скверҙа) ике ишекле палаткаға ҡуялар. Ҡала халҡы тәүлек әйләнәһенә бер туҡтауһыҙ иконаға табынырға килә.
Маликов Рәмил Фәрүҡ улы
Биографияһы
Мәктәпкә үҙ теләге менән алты йәштән уҡырға бара. Уны бигерәк тә математика ҡыҙыҡһындыра, мәктәп һәм олимпиадаларында ҡатнашып, юғары һөҙөмтәләргә өлгәшә.
Троицкий сиркәүе (Аҡсай)
Изге әйберҙәр һәм урындар
Хәҙерге ваҡытта был иконаның күсереп эшләнгән һүрәттәре Аҡсайҙың Троицк сиркәүендә һәм Новочеркасскиҙың Вознесение ғибәҙәтханаһында юҡ. Бары тик Новочеркасскиҙәге ғибәҙәтханаһының төп көмбәҙендәге барабанда, Хоҙай Әсәһенең төрлө рәсемдәре төшөрөлгән медальондар араһында, Аҡсай иконаһының төп нөсхәһенән дөрөҫ итеп күсерелеп төшөрөлгән рәсеме бар.
Иҫкәрмәләр
да барлыҡҡа килгәндәр]]
Маликов Рәмил Фәрүҡ улы
Биографияһы
1972 йылда юғары уҡыу йортон тамамлағандан һуң МДПУ-ға һәм Мәскәү өлкә педагогия институтына маҡсатлы урындарға аспирантураға тәҡдим итәләр. Экзамендарын һәйбәт тапшыра. Ләкин конкурс ҙурлыҡтан икенсе йылға ҡалдыралар.
Хеҙмәт юлын өлкән лаборант булып үҙе уҡып сыҡҡан белем учреждениеһының физика кафедраһында башлай.
1973 йылдың яҙында Совет Армияһына хеҙмәткә алына.
1974 йылдың сентябренән Башҡорт дәүләт педагогия институтында эшләй башлай. Теоретик һәм эксперименталь физика кафедраһында ассистент була.
1976 йылда һөнәри белеме буйынса А. И. Герцен исемендәге Ленинград дәүләт педагогия институтының аспиранты булып китә.
Теоретик физика кафедраһы ҡарамағындағы аспирантурала уҡый. Стажировканы билдәле ғалим, профессор, оптика һәм ҡаты матдәләр физикаһы буйынса белгес Евгений Дмитриевич Трифоновта үтә.
Мәғариф өлкәһендә эшмәкәрлеге өсөн Рәмил Фәруҡ улы Маликов Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы(1998), Рәсәй Федерацияһының Почетлы юғары профессиональ белем биреү хеҙмәткәре (2008) тигән маҡтаулы исемдәргә лайыҡ була. ВЛКСМ Өлкә комитетының һәм БДПУ-ның Почет грамоталары менән бүләкләнгән.
Ғәиләһе
Ҡатыны Маликова Рәмилә Сәйфий ҡыҙы доцент, педагогик фәндәр кандидаты, 1953 йылдың 25 ноябрендә Өфөлә тыуған. Октябрҙең 40 йыллығы исемендәге Башҡорт дәүләт университетында география факультетын тамамлай. Юғары уҡыу йортон тамамлағандан һуң Алкин ауыл мәктәбендә география уҡытыусыһы, унан Чишмә районында РОНО-ла  методист булып эшләгән. 1981 йылдан 2018 йылға тиклем география кафедраһында Башҡорт дәүләт педагогия институтында (университетта) эшләй.
Ҡыҙы Әдилә Усманова (Маликова)  2001 йылда Дим районы ның 104-се урта мәктәбен тамамлай. 2006 йылда ул Башҡорт дәүләт университеты ның география факультетын уңышлы тамамлай.
2013 йылда ла аспирантураға һәм " ХХ быуатта Көньяҡ Уралда һәм Урал буйында физик-географик тикшеренеүҙәр" исемле кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлай. Етәксеһе география фәндәре докторы, профессор Айбулат Вәли улы Псәнчин. Әле Әдилә Усманова  Башҡорт дәүләт университетының  физик география, картография һәм геодезия кафедраһында эшләй, доцент.
Улы - Маликов Азат Рәмил улы Өфө дәүләт сәнғәт академияһы ның театр факультетын тамамлаған. 2008-2019 йылдарҙа М.Кәрим исемендәге йәштәр театрында актер булып эшләй.
Байерсдорф
Байерсдорф (Beiersdorf) — Германиялағы, Саксония ерендәге община. 2010 йылғы халыҡ иҫәбен алыу буйынса общинала 1236 кеше йәшәй. Майҙаны — 6,44 км2. Диңгеҙ кимәленән 384 метр бейеклектә һәм UTC +1 ваҡыт бүлкәтендә урынлашҡан. Был общинаның почта индексы 2736 һәм автомобиль коды ZI.
Кесе Базанча
Кесе Базанча — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Базанча йылғаһының уң ярына тамағынан 5 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Загрудка
Загрудка — Рәсәйҙәге йылға. Һамар өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Оло Киңелгә ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 24 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Волга һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Оло Киңел башынан тамағына тиклем, Көтөүлек йылғаһынан башҡа (инешенән Көтөүлек һыуһаҡлағысына тиклем).. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Өҫтәмә бассейны юҡ, йылға бассейны — Волга, Куйбышев һыуһаҡлағысы үренән Каспий диңгеҙенә ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Түңәрәк йорт (Таганрог)
Проект авторлығы
Оҙаҡ йылдар проект авторы тип архитектор Боголюбов иҫәпләнә. 2000 йылдарҙа, Түңәрәк йорттоң архитектура үҙенсәлектәренә ҡыҙыҙҡһыныу артҡас, уның авторы Ростовтың билдәле архитекторы М. Н. Кондратьев тигән мәғлүмәт тарала. Һуңыраҡ, Ростов архитектураһы тарихсыһы Артур Токаревтың эҙләнеүҙәре һөҙөмтәһендә, проект авторы танылған архитектор Иван Таранов-Белозеров икәнлеге асыҡлана. Таранов-Белозеров Харьков политехник институтының архитектура бүлеген тамамлағандан һуң, составына Таганрог пар ҡаҙаны заводы ингән Көньяҡ машиналар эшләү тресында (ЮМТ) хеҙмәт юлын башлай. Проект ЮМТ-ла эшләнә һәм фекер алышыу өсөн 1929 йыл дың «Төҙөлөш сәнәғәте» журналының 8-се һанында автор аңлатмаһы менән бирелә.
Йорт тарихы
Түңәрәк йорт Таганрогта 1929 йылда асыла (1929 йылдан 1932 йылға тиклем). «Ҡыҙыл котельщик» заводының 36 фатирлы был йорто — СССР-ҙа тәҙәлгән беренсе түңәрәк йорт. Ул өҙөлгән түңәрәктән ғибәрәт. Инеү ишеге төньяҡҡа ҡарай. Тәжрибә рәүешендә төҙөлгән йорт совет архитектураһы символы итеп күҙаллана: минимум төҙөлөш материалдары, максимум ныҡлыҡ. Ихатаның ябыҡ киңлек булыуы иҫ киткес акустик үҙенсәлектәргә эйә. Йорто кирбестән төҙөлгән, тәҙрәләр горизонталь һуҙылған.
Икенсе һәм өсөнсө ҡаттарҙағы фатирҙарҙың ишеге был ҡаттарҙы урап алған дөйөм балконға сыға. Йорт эсендә — тығыҙ, түңәрәк ихата. Йыуыныу бүлмәләре (һуңынан яҡындағы фатир хужалары үҙҙәренә ала) ете ғаиләгә берәү иҫәбенән.
Ике йылдан һуң, 1931 йыл да, ошондай уҡ йорт Одесса ла төҙөлгән тигән һүҙ тарала, ләкин был мәғлүмәтте Одесса сығанаҡтары раҫламай. Башҡа ҡалаларҙа барлығы шундай дүрт йорт төҙөлә, әммә бындай конструкция киң таралмай.
Түңәрәк йорттоң 80 йәшлек юбилейына ҡарата, 2012 йыл дың октябрендә, унда капиталь ремонт үткәрелә, ә юбилейҙы йортта йәшәүселәр ихатала билдәләй.
Мәҙәни мираҫ объекты
2016 йылдың декабрендә Түңәрәк йорт «Ростов өлкәһенең мәҙәни мираҫы объекты» тип таныла.
Әбдрәшитов Хәмзә Зәки улы
Әбдрәшитов Хәмзә Зәки улы (5 июнь 1954 йыл) — СССР һәм Рәсәй хирургы, һаулыҡ һаҡлауҙы ойоштороусы, уйлап табыусы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Медицина фәндәре докторы (2001), профессор (2003). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1992), СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1991). 1997 йылдан — Һаулыҡ һаҡлау министрлығының баш хирургы.
Фәнни тикшеренеүҙәре ашҡаҙан һәм бөйән эсәге сей яра ауырыуҙарын хирургик дауалау ысулдарын камиллаштырыуға, анастомоз зоналарында ҡан микроциркуляцияһын өйрәнеүгә (ашҡаҙан-эсәк соустье) арналған. Мини-лапаротомия ысулдарын дауалау практикаһына индереү инициаторҙарының береһе.
Биографияһы
Хәмзә Зәки улы Әбдрәшитов 1954 йылдың 5 июнендә Башҡорт АССР-ының Федоровка районы Ҡораласыҡ ауылында тыуған). 1978 йылда Башҡорт дәүләт медицина институтын тамамлай (1978), 1996 йылда кандидатлыҡ, 2000 йылда докторлыҡ диссертацияһы яҡлай.
Фәнни эшмәкәрлеге
1997 йылдан — Башҡортостан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығының баш хирургы.
1999 йылдан — Республика клиник дауаханаһы баш табибының хирургия буйынса урынбаҫары. 2001 йылдан — Башҡорт дәүләт медицина университетының госпиталь хирургияһы кафедраһы профессоры, 2002 йылдан — республика кардиология диспансерының баш табибы, бер үк ваҡытта Башҡорт дәүләт медицина университетында уҡыта.
Ишембай ҡалаһында эшләү дәүерендә уның туранан-тура ҡатнашлығында ИЗТМ (Ишембай транспорт машиналары эшләү заводы) медицина-санитар бүлеге, дауалау-физкультура диспансеры төҙөлә, берләштерелгән балалар дауаханаһының филиалы, психо-неврологик диспансер асыла.
Республика кардиология диспансерында баш табип булып эшләгәнендә республика өсөн уникаль операциялар эшләй. 2002—2005 йылдарҙа республика кардиология диспансерында медицина фәндәре докторы Әбдрәшитов Хәмзә Зәки улы етәкселегендә матди-техник база, диагностик һәм дауалау-профилактика хеҙмәте артабан үҫеш ала
Библиография
110-дан ашыу фәнни хеҙмәт һәм 5 уйлап табыу авторы.
Ҡайһы бер хеҙмәттәре
Кесе Кондома
Кесе Кондома — Рәсәйҙәге йылға. Кемерово өлкәһе, Алтай крайы, Алтай Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кондома йылғаһының һул ярына тамағынан 370 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.