cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Башҡортостан Республикаһының Ауыл хужалығы министрлығы
Ауыл хужалығы министрҙары
Исаев Эрнст Фәрит улы (2010—2012)
Йыһаншин Азат Салауат улы (2010)
Тимерғәлин Адлер Камил улы
Ижады
Адлер Тимерғәлин И. Ефремовтың «"Сердце Змеи"» (Йылан йөрәге) исемле повесын урыҫ һәм башҡа фантаст-яҙыусыларының айырым хикәйәләрен («Тау куленең серҙәре» йыйынтығы, 1969) һәм А. П. Романовтың «"Конструктор космических кораблей"» (Космик корабльләр конструкторы, 1983) тигән документаль әҫәрен татар теленә тәржемә итә. Ул шулай уҡ оҙаҡ йылдар дауамында мәктәптәр өсөн физика дәреслектәре тәржемә итеп килә.
Башҡортостан Республикаһының Ауыл хужалығы министрлығы
Ауыл хужалығы министрҙары
Горобец Григорий Васильевич (2002—2007 йылдың майы) Минеев Михаил Иванович (2000—2002)
Тимерғәлин Адлер Камил улы
Ижады
Яҙыусы 1976—1982 йылдарҙа Татарстан Яҙыусылар союзы ҡаршындағы балалар әҙәбиәте секцияһы рәйесе булып хеҙмәт итә. Журналистикаға, әҙәбиәт өлкәһендәге хеҙмәттәре өсөн уға 1981 йылда Татарстан АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре тигән маҡтаулы исем бирелә.
Башҡортостан Республикаһының Ауыл хужалығы министрлығы
Ауыл хужалығы министрҙары
Сәйфуллин Франис Әсҡәрйән улы (1995—2000)
Тимерғәлин Адлер Камил улы
Ижады
2013 йылдың 16 ғинуарында Адлер Тимерғәлиндең йөрәге тибеүҙән туҡтаны.
Башҡортостан Республикаһының Ауыл хужалығы министрлығы
Ауыл хужалығы министрҙары
Ғәбитов Исмәғил Әхмәҙулла улы — Башҡорт ССР-ы ауыл хужалығы һәм аҙыҡ-түлек министры (1991—1995)
Тимерғәлин Адлер Камил улы
Иҫкәрмәләр
Төркөм:Татар яҙыусылары Төркөм:Татар тәржемәселәре
Төркөм:ТАССР атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре Төркөм:Ташкент педагогия институтын тамамлаусылар
Башҡортостан Республикаһының Ауыл хужалығы министрлығы
Ауыл хужалығы министрҙары
Нәбиуллин Вәлей Ғәбей улы (1949—1951)
Йәшел Үҙән
Йәшел Үҙән — Татарстан Республикаһындағы ҡала, Йәшел Үҙән районының үҙәге.
1846 йыл
1846 йыл — кесаҙна көнөнән башланған йыл, кәбисә түгел.
Хомчи-Лох-Я
Хомчи-Лох-Я — Рәсәйҙәге йылға. Пермь крайы, Коми Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Кесе Мойва йылғаһының һул ярына тамағынан 9,2 км өҫтәрәк  ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 10 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кама йылғаһы Бондюг ауылы янындағы һыу үлсәү посынан Березники ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Кама ҡушылдыҡтары бассейны, Ағиҙел ҡушылғанға тиклем, йылға бассейны — Кама.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Тальчик
Тальчик — Рәсәй йылғаһы. Орёл өлкәһе, Липецк өлкәһе, Курск өлкәһе, Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сосна йылғаһының һул ярына тамағынан 15 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 13 км.
Ағалы-энеле Люмьерҙар
200px|thumb|Люмьер ҡәрҙәштәр Люмьер ҡәрҙәштәр, Огюст Мари Луи Николя Люмьер Auguste Louis Marie Nicholas Lumière (1862 йылдың 19 Октябрендә Безансонда тыуған, 1954 йылдың 10 апрелендә Лион ҡалаһында үлгән) һәм Луи Жан Люмьер (Louis Jean Lumière (1864 йылдың 5 Октябрендә Безансонда тыуған - 1948 йылдың 6 июлендә, Бандоль ҡалаһында үлгән) - кино төшөрөүселәр һәм күренекле кинематографтар.
Төркөм:Кино
Тальчик
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Дон һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сосна йылғаһы. Бәләкәй йылға бассейны — Хоперге қосылу құйылысына дейінгі Дон ҡушылдығының су алаптары, йылға бассейны — Дон (һыу бассейнының Рәсәй өлөшө).
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Пассаж (Вологда)
«Пассаж» ҡунаҡханаһы — XVIII быуат аҙағында Вологда өлкәһенең Вологда ҡалаһында төҙөлгән ике ҡатлы айырым йорт. Төбәк әһәмиәтендәге тарих һәм мәҙәниәт ҡомартҡыһы.
Тарих
XVIII быуаттағы «Пассаж» ҡунаҡханаһы хәҙер торған урында элек Таш күпер манараһы торған булған. Бында сауҙа рәттәре 1820 йылда өҫтәлгән, улар губернаның беренсе архитекторы Бортников Петр проекты буйынса төҙөлгән булған. Сауҙа рәттәренең архитектураһы шул тиклем уңышлы сыҡҡан, артабан уның элементтарын ярым түңәрәк фасадлы «Пассаж» ҡунаҡханаһын төҙөү өсөн нигеҙ итеп алғандар.
«Пассаж»дың еренсе ҡатында ҡунаҡхана номерҙары, ә икенсе ҡатында — магазин һәм ресторандар торған. Вологда ҡалаһына килгән ҡунаҡтарҙы хеҙмәтләндереү кимәле буйынса «Пассаж» өсөнсө урында була («Алтын якорь» һәм «Эрмитаж» ҡунаҡханаларынан ҡала). 1909 йылда бинаның эсе үҙгәртеп ҡорола. «Пассаж» хужалары үҙҙәренең ҡунаҡханаһында йәшәүселәр өсөн ресторандарын ҡалалағы иң шәп ресторан тип иҫәпләй.
Йорттоң аҫҡы ҡатын сауҙа кибеттәре биләй — унда бакалея, колониаль, парфюмерия һәм гастрономия кибеттәре һатыу итә. Бында лимон, әфлисун, мандарин, ҡырым емеш-еләктәре һатылған.
1918 йылда «Төньяҡ анархистары федерацияһы» бинала үҙҙәренең штаб-квартираһын ойоштора. Йортто большевиктар штурмлап уларҙан тартып ала. Вологданың 100 анархисы ҡулға алына һәм 24 сәғәт эсендә ҡаланан ҡыуып сығарыла.
Архитектура
«Пассаж» ҡунаҡхана бинаһы XVIII быуат аҙағында Золотуха йылғаһы янында төҙөлгән Каруанһарайҙың бер өлөшө булған була. Быға нигеҙҙе дүрт манаранан торған композиция һала, шуларҙың икәүһе Сенная (хәҙер Революция) майҙаны яғында урынлашҡан була. 1810 йыл башында нәҡ ошо өлөшкә төкәтмә итеп сауҙа рәттәре булдырыла. Бина хәҙерге замандағы төҫ-ҡиәфәтен XIX быуат аҙағында яңы хужаһы Х. П. Кузнецов ҡулы аҫтында торғанда ала.
1991 йылда бинаға төбәк әһәмиәтендәге ҡомартҡы статусы бирелә.
Документ
Приказ от 28.11.2018 г. № 384-О г. Вологда. «Об утверждении границ территорий объектов культурного наследия, расположенных на территории города Вологды» (неопр.).
Гречишникова Евдокия Юрьевна
Гречишникова Евдокия Юрьевна (9 декабрь 1982 йыл) — спортсы. 2000—2013 йылдарҙа хәҙерге заман бишбәйгеһе буйынса Рәсәй йыйылма командаһы ағзаһы. Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры (2007). Донъя һәм Европа чемпионы, Европа һәм донъя Кубогы этаптарында бер нисә тапҡыр донъя чемпионаты призеры. 2008, 2012 йылдарҙа Олимпия уйындарында ҡатнашыусы.
Биографияһы
Евдокия Юрьевна Гречишникова Башҡорт АССР-ының баш ҡалаһы Өфөлә тыуған. Спорт менән шөғөлләнеүҙе арҡаға ятып йөҙөү менән башлай һәм 1996 йылға тиклем Өфөнөң «Нефтсе» клубында шөғөлләнә. Әммә һуңынан бөтә төркөмдө бишбәйгегә күсерәләр. Беренсе тренеры Павел Судовиков була.
1999 йылда Мәскәүгә «Төньяҡ» Юғары спорт оҫталығы эксперименталь мәктәбенә (ЭШВСМ) күсеү мөмкинлеге тыуа, һәм ул ҡатын-ҡыҙҙар йыйылма командаһының өлкән тренеры Алексей Хапланов етәкселегендә күнекмәләргә тотона. Мәскәүҙең «Динамо» клубы өсөн сығыш яһай. 2000—2013 йылдарҙа Рәсәй йыйылма командаһы ағзаһы. РГУФК-ты тамамлай.
Ире Алексей Хапланов, бишбәйге буйынса Рәсәй ҡатын-ҡыҙҙар йыйылма командаһы тренеры. Мәскәүҙә йәшәй. Балалары — улы Тимофей (2006).
Олимпия уйындары. Һөҙөмтәһе
Пекинда 2008 йылғы Олимпия уйындарында шәхси беренселектә сығыш яһай. Йомғаҡлау һөҙөмтәләре.
2012 йылда Лондонда Олимпия уйындарында шәхси беренселектә сығыш яһай. Йомғаҡлау һөҙөмтәләре.
Спорт званиелары
Рәсәйҙең спорт мастеры Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры
Южный (Стәрлетамаҡ районы)
Южный (Южный) — Башҡортостандың Стәрлетамаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 319 кеше. Почта индексы — 453147, ОКАТО коды — 80249860008.
1847 йыл
1847 йыл — йома көнөнән башланған йыл, кәбисә түгел.
Гохма
Гохма — Рәсәй йылғаһы. Дағстан Республикаһы биләмәләрендә аға. Йылға Аварское Койсу йылғаһының уң ярына тамағынан 86 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 18 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Көнбыйыш Каспий һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Сулак йылғаһы, инешенән Чиркейск гидроузеленә тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Терек.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Түбәнге Мәнәү
Түбәнге Мәнәү (Нижняя Манява) — Башҡортостандың Белорет районындағы утар. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 6 кеше. Почта индексы — 453560, ОКАТО коды — 80211820016.
Ван-Еган
Ван-Еган — Рәсәйҙәге йылға. Ханты-Манси АО биләмәләрендә аға. Йылға КАР/ОБЬ/1488/4/59/318 ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 162 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Үрге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Обь йылғаһы Вах йылғаһы ҡушылған урынған Нефтеюганск ҡалаһына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны (йылға эске бассейны) — Вах, йылға бассейны — (Үрге) Обь, Иртыш ҡушылғанға тиклем.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы тарафынан әҙерләнгән Рәсәй Федерацияһы территорияһын һыу хужалығы буйынса районлау геоинформация системаһы мәғлүмәттәре буйынса :
Мидзяева Галина Ивановна
Мидзяева Галина Ивановна  (8 октябрь 1941 йыл) — театр актёры, педагог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1966 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Рәсәй Федерацияһының халыҡ артисы (1995).
Биографияһы
Галина Ивановна Мидзяева 1941 йылдың 8 октябрендә Һарытау ҡалаһында тыуған.
Мәктәптән һуң электр лампаһы заводында контролер булып, һуңынан статистика идаралығында, поликлиникала эшләй. Заводта эшләгәндә халыҡ театрында шөғөлләнә. Ул 1964 йылда И. А. Слонов исемендәге Һарытау театр училищеһын (педагогы — Бржевский С.И) тамамлай.
Училищены тамамлағас, 1964—1965 йылдарҙа А. Н. Толстой исемендәге Сызрань драма театрында эшләй. Ире Анатолий Хаустов ҡатнашлығындағы диплом спектаклен ҡарағандан һуң, Өфө режиссеры Анатолий Хаустовты үҙенең театрына саҡыра. Галина Ивановна уның менән бергә килә.
Галина Ивановна 1965 йылдан алып Башҡортостан Республикаһы Рус дәүләт академия драма театрында эшләй.
70-се йылдарҙан Өфө сәнғәт училищеһында, 1992 йылдан башлап — Өфө сәнғәт институтында уҡыта.
Мартин Хайдеггер
Мартин Хайдеггер (Martin Heidegger ; 26 сентябрь, 1889, Месскирх, Бөйөк Баден герцоглығы, Герман империяһы — 26 май, 1976, Фрайбург-им-Брайсгау, Баден-Вюртемберг, ГФР) — немец аҡыл эйәһе, XX быуаттың иң эре философтарының береһе.
Ғаләмдең нигеҙе булған һәм билдәләү мөмкин булмаған, әммә бар нәмәгә лә ҡағылышы булған тәбиғи стихияһы булараҡ Йәшәйеш тураһындағы тәғлимәткә нигеҙ һала. Йәшәйеш оранын шәхесте көн дә осрап торған иллюзияларҙан таҙартыу (иртә осорҙа) йәки телебеҙҙең асылына төшөнөү юлдарында (һуңғы осор) ишетергә була. Ул — немец экзистенциализмының иң күренекле вәкилдәренең береһе. Текстарының үҙенсәлекле булыуы һәм немец теле диалектын үҙенең етди хеҙмәттәрендә ҡулланыуы менән дә танылыу яулаған ул.
Тарих фәнендә Хайдеггерҙың нацизмға ҡарата мөнәсәбәте тураһындағы мәсьәлә бәхәсле булып ҡала.
Биографияһы
Месскирх ҡалаһында (Штутгарттан көньяҡҡа табан 80 километрҙа) әллә ни бай булмаған католик ғаиләһендә тыуа. Уның атаһы Фридрих һөнәрсе була һәм изге Мартин костелында хеҙмәт итә, ә әсәһе Иоганна Кемпф крәҫтиән була. Фриц исемле ағаһы менән бергә үҫә. Мартин 1903 йылда Констанц һәм 1906 йылдан башлап Фрайбург ҡалалары гимназияларында белем ала. 1909 йылдың көҙөндә Хайдеггер иезуит монастырында постриг ҡабул итергә йыйына, ләкин йөрәк менән сирләп китеүе уның тормош юлын үҙгәртеп ебәрә.
1909 йылда Фрайбург университетының теология факультетына уҡырға инә. 1911 йылда Мартин философия факультетына күсә һәм уны 1915 йылда тамамлай, ике диссертация яҡлай: «Психологизмда фекер йөрөтөү тураһында тәғлимәт» (1913 йыл) һәм «Дунс Скоттың категориялар һәм мәғәнәләр тураһындағы тәғлимәте» (1915 йыл) темаларына. Беренсе донъя һуғышы башланғандан һуң 1914 йылдың 10 октябрендә Хайдеггер армияға алына, әммә йөрәгендәге неврастения сире арҡаһында хәрби хеҙмәткә яраҡлылығы сикләнгән тип таныла һәм хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнаша алмай, бер аҙ ваҡыт тыл ополченец-ландштурмсыһы була.
1915 йылда Фрайбург университетының теология факультетында приват-доцент булып эшләй, унда «Антик һәм схоластик философияның төп һыҙаттары» курсын уҡыта. Әммә аҡыл эйәһенең бойондороҡһоҙ ҡараштары уны католик теологтарына ҡапма-ҡаршы ҡуя һәм христиан философияһына ҡарата ҡыҙыҡһыныуын кәметә. Бында Хайдеггер Гуссерль феноменологияһы йоғонтоһон тоя. 1917 йылдың март айында Хайдеггер 1915/1916 йылдарҙа үҙенең тәүге студенты булған прус лютераны Эльфрида Петриға өйләнә. 1919 йылда Хайдеггерҙың улы Йорг тыуа.
1928 йылда Фрайбургҡа ҡайта һәм отставкаға сыҡҡан Гуссерль кафедраһын ала. 1929 йылдың мартында Давоста Эрнст Кассирер менән дебаттарҙа ҡатнаша. 1933 йылдың 21 апрелендә, нацистар власҡа килгәндән һуң, Хайдеггер бер йыл Фрайбург университеты ректоры була, шул уҡ йылдың 1 майында НСДАП-ға ағза булып инә һәм сәйәси эшмәкәрлектә ҡатнаша. Ул университетты нацист дәүләтенә индереү яҡлы була һәм телмәрендә нацист риторикаһын киң ҡуллана. Икенсе донъя һуғышы тамамланғанға тиклем НСДАП ағзаһы булып ҡала. 1838 йылда Хайдеггерҙың үҙенең уҡытыусыһы булған Гуссерлде ерләргә бармауы айырым рәүештә билдәләп үтелә.
1947 йылда "Гуманизм тураһында хат"ы баҫылып сыға, унда Хайдеггер үҙенең тәғлимәтенең экзистенциализмдан һәм Европалағы яңы ғына барлыҡҡа килгән гуманизмдан нимә менән айырылып тороуын аныҡ билдәләй. Һуғыштан һуңғы осорҙағы эштәре «Урман һуҡмаҡтары» (1950), «Докладтар һәм мәҡәләләр» (1954), «Оҡшашлыҡ һәм айырма» (1957), «Телгә табан юл» (1959) һәм башҡа йыйынтыҡтарына индерелә. «Нимә ул фекерләү?» (1954) лекциялары, «Ницше» (1961) ике томлығы һәм башҡа бик күп хеҙмәттәре донъя күрә. Хайдеггер вафатынан һуң тыуған ҡалаһында ерләнә. Хайдеггерҙың китапханаһы һәм хеҙмәттәренең архивы Фонд «Хомбройх утрауы» Фондында һаҡлана.
Йәшәйеш, заман һәм Dasein
Хайдеггер философияһы аҡыл эйәһенең ике фундаменталь күҙәтеүен берләштереүгә нигеҙләнә.
Беренсенән, уның фекеренсә, философия 2000 йылдан ашыу был донъяла «бар йәки булған» тип билдәләнгән нәмәгә, шул иҫәптән донъяның үҙенә лә иғтибарын бүлә, тик донъяның нимә икәнлеген генә онотоп ебәрә. Был мәсьәләне аңлатыу өсөн ул Франц Брентаноның хеҙмәттәренә таяна.
«Йәшәйеш һәм заман»
1927 йылда баҫылып сыҡҡан «Йәшәйеш һәм заман» (Sein und Zeit) трактаты Хайдеггерҙың тәүге академик стилдә яҙылған китабы була. Баҫма уға Фрайбург университетында Э. Гуссерль вазифаһына дәғүә итеү мөмкинлеген бирә. Уның был вазифаға тәғәйенләнеүе уның эштәре уңышҡа өлгәшәсәген гарантиялай.
«Йәшәйеш һәм заман» күп кенә аҡыл эйәһенең ғилми эшмәкәрлегенә йоғонто яһай, шул иҫәптән, билдәле экзистенциалист Жан-Поль Сартрҙың ғилми эштәренә лә (әммә Хайдеггер үҙе экзистенциалист тип аталырға теләмәй, шуның өсөн махсус рәүештә «Гуманизм тураһында хат» тигән хеҙмәтен баҫтырып сығара).
«Гуманизм тураһында хат»
«Гуманизм тураһында хат»та (1946) Хайдеггер былай тип яҙа: «Маркс, ситләштереү тураһында фекер йөрөтөп, тарихтың танып белеү ни тиклем нығыраҡ үлсәменә үтеп инһә, Маркстың тарихҡа ҡарашы ла башҡа тарих теорияларынан шул тиклем өҫтөн булып китә».
Йоғонто яһаған шәхестәр
Йәш сағында Хайдеггер Аристотелдең көслө йоғонтоһо аҫтында була. Уның философ булараҡ формалашыуына католик сиркәүҙең теологик тәғлимәте, Урта быуаттар философияһы һәм Франц Брентано шулай уҡ ныҡ йоғонто яһай.
1920-се йылдарҙа Аристотелдең этика, логика һәм метафизика буйынса эштәре ҡараштары формалашып бөткән Хәйдеггерға көслө йоғонто яһай. Аристотелдең классик трактаттарын уҡығанда Хайдеггер традицион латинса тәржемәне һәм уның ҡараштарын схоластик юл менән аңлатыуҙы тәнҡитләй. Бигерәген дә Аристотелдең «Никомах этикаһы»на һәм метафизика буйынса ҡайһы бер хеҙмәттәренә уның интерпретацияһы бик мөһим. Грек авторының ошондай радикаль интерпретацияһы артабан Хайдеггерҙың иң мөһим «Йәшәйеш һәм заман» әҫәренә ныҡ йоғонто яһай.
Йәшәйеш тураһындағы мөһим фекерҙәрҙе күптән инде Парменид әйткән була. Хайдеггер онтологияның йәшәйешкә ҡағылышлы мәсьәләләренә ҡабатлап туҡталырға йыйыныуын белдерә. Сөнки, ти ул, Платондан башлап улар тейешенсә баһаланмаған һәм метафизика традициялары тарафынан онотторолған. Хайдеггер йәшәйеш мәсьәләләрен яңынан заманса аңлатыу өсөн Плантонға тиклемге осорҙа йәшәгән боронғо грек авторҙарын: Парменид, Гераклит һәм Анаксимандрҙы, шулай уҡ Софоклдың трагедияларындағы фекерҙе өйрәнеүгә бик күп ваҡыт бүлә.
Гленн Мост, үҙенең хеҙмәттәрендә боронғо гректарға һылтанма яһаған Мартин Хайдеггерҙы Ницше заманынан алып йәшәгән олуғ философтарҙан да юғарыраҡ тора, тип билдәләй.
Мартин Хайдеггер ҡараштарына шулай уҡ немец тарихсыһы, әҙәбиәтсеһе һәм философы Вильгельм Дилтейҙың, немец философтары Фридрих Гёльдерлиндың, Фридрих Ницшеның, Эдмунд Гуссерлдең, дат философы Сёрен Кьеркегорҙың фоғонтоһо булған, тип фаразлана.
Хайдеггер һәм нацизм
Мартин Хайдеггер шәхесенең нацизм менән тығыҙ мөнәсәбәттә булыуы тураһындағы мәсьәлә әле лә күп бәхәстәр тыуҙыра. Философтың дуҫы Карл Ясперс түбәндәгене яҙа: "Хайдеггер нацизм тәғлимәтен ҡабул иткәндән һуң үҙемдең дуҫымды бөтөнләй танымай һәм уға ышанмай башланым, хатта миңә хәүеф янауын тойҙом ".
1933 йылда Германияла нацистар власҡа килгәс тә Хайдеггер уларҙың тәғлимәтен ҡабул итә һәм 1945 йылға тиклем НСДАП (нацистар партияһы) ағзаһы була. Гитлер Германия канцлеры итеп тәғәйенләнгәндән һуң бер нисә ай үткәс тә Мартин Хайдеггер Фрайбург университеты ректоры итеп тәғәйенләнә. Ректор вазифаһына инаугурация мәлендәге сығышын (1933 йылдың 27 майында баҫылып сыға) Хайдеггерҙың тормошондағы киҫкен боролош мәле тип атарға була. Философтың нацизм менән тығыҙ бәйләнештә булыуын таныусылар тап уның ошо инаугурация мәлендәге сығышына һылтана.
1945 йылдан һуң Хайдеггер әүҙем сәйәси эшмәкәрлеген туҡтата. 1946 йылда, француз властары тарафынан үткәрелгән денацификация мәлендә, Хайдеггер уҡытыу хоҡуғынан һәм «почетлы уҡытыусы» статусынан мәхрүм ителә. 1951 йылда уҡытыу хоҡуғы ҡайтанан тергеҙелә. Хайдеггерҙың элекке студенты һәм һөйгәне (1924 йылда) философ Ханна Арендт Хайдеггерҙың нацистар режимы ваҡытындағы эшмәкәрлеген аҡлауға тос өлөш индерә, «ул заманда Хайдеггер бик йәш булған һәм тейешле һығымта яһай алмаған» тип белдерә ул. Хайдеггерҙы яҡлаусылар (Франсуа Федие) уның нацизм менән мауығыуын йәшлек хатаһы тип иҫәпләй һәм был осор философ Хайдеггерҙың ғилми эштәренә бер ниндәй ҙә мөнәсәбәте юҡ, тигән һығымта яһай.
Ярам-Халета-Яха
Ярам-Халета-Яха — Рәсәй йылғаһы. Ямал-Ненец АО, Ненец АО биләмәләрендә аға. Йылға Нгарка-Хорты-Яха йылғаһының уң ярына тамағынан 67 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 25 км.
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Түбәнге Обь һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Кара диңгеҙе йылғалары бассейны Таз йылғаһының төньяҡ-көнсығыш сигенән Енисей ҡултығы һыу бассейнына тиклем. Бәләкәй йылға бассейны — бассейны юҡ, йылға бассейны — Таз.
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Воронов Анатолий Георгиевич
Анатолий Георгиевич Воронов (17 сентябрь 1911 йыл, Санкт-Петербург — 1 май 1995 йыл, Мәскәү) — ғалим-геоботаник, эколог, биогеограф, медицина географы. 1937—1944 йылдарҙа Пермь педагогия институтының география факультеты деканы, 1946—1951 йылдарҙа «Урал алды» ҡурсаулығы директоры, 1953—1988 йылдарҙа Мәскәү дәүләт университеты  география факультетының  биогеография  кафедраһы мөдире (1953—1988). Биология фәндәре докторы, профессор.
Авторҙар коллективы составында Куба Милли атласын төҙөүҙә ҡатнашҡаны өсөн СССР Дәүләт премияһы лауреаты (1973). РСФСР-ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре (1982). Эколог Г. А. Вороновтың атаһы.
Биографияһы
1933 йылда Мәскәү дәүләт университетының биология факультетын тамамлай
1934— 1937 йылдарҙа — Мәскәү университетының ботаника ғилми-тикшеренеү институты аспиранты. 1937—1944 йылдарҙа — өлкән уҡытыусы, доцент, Пермь педагогия институтының география факультеты деканы.
1946 йылдан алып 1951 йылға тиклем  — Пермь дәүләт университеты ҡарамағындағы Тәбиғи фәндәр инситутының өлкән ғилми хеҙмәткәре, «Урал алды» ҡурсаулығы директоры.
1951 йылдан — Мәскәү дәүләт университетының география факультеты профессоры, 1953 йылдан — биогеография кафедраһы мөдире. В.В. Алехин һәм А. Н. Формозовтың уҡыусыһы. 1988—1994 йылдарҙа — М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының биогеография кафедраһы профессоры.
А. Г. Воронов — методология һәм биогеография уҡытыу өлкәһендә белгес, биогеографияла  географик йүнәлеш яҡлы. Үҫемлектәр һәм хайуандар донъяһы бәйләнешен, был мөнәсәбәттәрҙең  зона үҙенсәлектәрен өйрәнә.
Мәскәү университетында уның тарафынан «Биогеография», «Геоботаника», «Медицинская география» кеүек фундаменталь курстар ойошторола һәм уҡыла. Тәбиғәтте һынаусылар Мәскәү йәмғиәтенең вице-президенты, Бөтә Союз география ойошмаһының Мәскәү филиалы рәйесе урынбаҫары, СССР ФА хайуандар донъяһын реконструкциялау, һаҡлау һәм өйрәнеү буйынса Совет президиумы ағзаһы булып тора. СССР география йәмғиәтенең Мәскәү филиалы медицина географияһы комиссияһында  тора.
1972 һәм 1967 йылдарҙа Кубала эшләй.
1971, 1976—1977 һәм 1980 йылдарҙа Пацификаның  Көньяҡ-Көнсығыш  утрауҙарын тикшерә («Калисто» рейстары).
Биогеография буйынса дәреслектәр (1963, 1985), биш йөҙгә яҡын фәнни эштәр авторы.
Ҡыуаҡан кантоны
Ҡыуаҡан (Куваканский кантон) — Автономиялы Башҡортостандың кантоны.
Административ үҙәге — ауылы.
Тарих
1917 йылдың декабрендә III Бөтә башҡорт ойоштороу ҡоролтайы «Башҡортостандың автономиялы идараһы тураһында» ҡарарын ҡабул итә, уға ярашлы Башҡортостан мөхтәриәте туғыҙ кантондан тора: Барын-Табын, Бөрйән-Түңгәүер, Ете ырыу, Иҫкен-Ҡатай, Ҡыпсаҡ, Ҡыуаҡан, Тамъян, Туҡ-Соран һәм Үҫәргән.
Ҡыуаҡан кантонына батша Рәсәйенең 1879 йылғы бүленешенә ярашлы, Өфө губернаһы Өфө өйәҙе Покров улусы, Бәләбәй өйәҙенең Елизаветин улусы һәм Мейәс улустары ауылдары: Типтәр-Учалы, Туңғатар, Муллаҡай, Байһаҡал, Покровка, Елизаветин, Мейәс, Кирәбе ингән.
География
Төньяҡта — Бөрө өйәҙе, көнсығышта — кантоны, көньяҡта һәм көнбайышта менән сиктәш була.
Ниғмәтйәнов Ғилман Вилдан улы
Ниғмәтйәнов Ғилман Вилдан улы (22 март 1911 йыл — 18 июнь 1989 йыл) — ғалим-иҡтисадсы, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1946—1950 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумы Рәйесе, 1958—1972 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советы Рәйесе урынбаҫары. СССР-ҙың 2-се саҡырылыш Юғары Советы, Башҡорт АССР-ының 2‑се, 4—8‑се саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Иҡтисад фәндәре кандидаты (1950). Ленин (1949), ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1944, 1971) һәм ике «Почёт Билдәһе» (1957, 1966) ордендары кавалеры.
Биографияһы
Ғилман Вилдан улы Ниғмәтйәнов 1911 йылдың 22 мартында Өфө губернаһы Стәрлетамаҡ өйәҙе Архангел районы Туҡмаҡлы ауылында тыуған. 1938 йылдан ВКП(б) ағзаһы.
Хеҙмәт юлын 1935 йылда Куйбышев план-иҡтисад институтын тамамлағандан һуң башлай. 1938 йылға тиклем БАССР Дәүләт план комитетының төркөм, планлаштырыу секторы башлығы булып эшләй.
1938—1942 йылдарҙа БАССР Дәүләт план комитетының рәйес урынбаҫары, рәйес вазифаларын атҡара.
1942—1946 йылдарҙа БАССР Халыҡ Комиссарҙары Советы Рәйесе урынбаҫары булып эшләй.
1950—1952 йылдарҙа Өфө нефть ғилми-тикшеренеү институтының өлкән ғилми хеҙмәткәре булып эшләй. 1952—1958 йылдарҙа — БАССР Дәүләт план комитетының рәйесе. 1958 йылда БАССР Министрҙар Советы Рәйесе урынбаҫары вазифаһына күсерелә.
Иткүл ҡаласығы I
Иткүл ҡаласығы I (Иткульское городище I) — Силәбе өлкәһенең Дауыт ауылы эргәһендә урынлашҡан б.э.т. VII—VI быуаттарға ҡараған Иткүл мәҙәниәте археологик ҡомартҡыһы
Урынлашыуы
Иткүл ҡаласығы I Силәбе өлкәһенең Үрге Өпәле ҡала округы Дауыт ауылы эргәһендә, Иткүлдең төньяҡ ярында урынлашҡан.
Табылдыҡтар
Иткүл ҡаласығы I майҙаны 2 мең м². Ул ур һәм соҡор менән уратып алынған.
Мәғдәнселек менән шөғөлләнгәндәр — иретеү мейестәренең нигеҙҙәре һаҡланған 1 м диаметрлы балсыҡ ҡатыш майҙансыҡтар, хужалыҡ соҡорҙары табылған.
Ҡаҙыныу барышында табылған балсыҡ һауыттар киң муйынлы, түңәрәк төплө көршәк рәүешендә, тальк, слюда ҡушып эшләнгән һәм өҫкө өлөшө тешле йәки шыма мөһөр баҫып биҙәлгән.
Түбәнге ҡатламдарҙа Межа мәҙәниәте керамикаһы осрай.
Ҡаласыҡта табылған артефакттарҙы ошолай төркөмләп була:
балсыҡтан — шыналар, һыҙғыртҡыс һыныҡтары, орсоҡбаштар;
тимерҙән — булавкалар, бысаҡтар, беҙҙәр;
таштан — батырғыстар, сүкештәр, ҡайраҡтар, ҡырғыстар;
һөйәктән — уҡ башаҡтары, ат ҡырғыстары;
тальктан — ҡойоу формалары.
Ҡаласыҡ халҡы баҡыр ҡойоу һәм тимер етештереү, малсылыҡ һунарсылыҡ, балыҡсылыҡ менән шөғөлләнгән. Ваҡ мал һәм һыйыр малы, йылҡы аҫрағандар.
Ҡомартҡы материалдары Силәбе өлкәһенең тыуған яҡты өйрәнеү музейында һаҡлана.
Асыш тарихы
ХХ быуат башында рәсәй һәм совет ғалимы, археолог, Уралдағы археология ҡомартҡыларын тәүгеләрҙән булып өйрәнә башлаған В. Я. Толмачёв тарафынан асыла.
1953 йылда археолог, Түбәнге Тагил музейы хеҙмәткәре Кипарисова Нина Павловна тикшеренеү эштәре үткәрә.
1954 йылда ғалим-археолог, Көньяҡ Уралды тикшереүсе, тарих фәндәре докторы К. В. Сальников тарафынан өйрәнелә.
Инстаграм
Инстаграм (Instagram) — фото уртаҡлашыуға нигеҙләнгән социаль селтәр, ҡулланыусыларға фотоға төшөргә, фильтрҙар ҡулланырға, шулай уҡ уларҙы сервисы һәм башҡа социаль селтәрҙәр аша таратырға мөмкинлек бирә. Meta Platforms компанияһына ҡарай. iPhoneография сәнғәтендә иң популяр хеҙмәттәрҙең береһе булып тора. Инстаграмдағы фотоһүрәттәр квадрат формала — Kodak Instamatic һәм Polaroid камераларындағы кеүек.
Ҡушымта iOS 4.0 һәм унан да юғарыраҡ iPhone, iPad һәм iPod спецификацияһына, шулай уҡ OpenGL ES 2 ярҙамы менән Android 4,2,2 һәм унан да юғарыраҡ смартфондар менән яраша, шулай уҡ Windows Phone 8 (8.1) ҡуйылған смартфондар өсөн дә ҡулай. Ярашлы рәүештә App Store, Google Play, Windows Marketplace аша таратыла.
Тарихы
Был проект Сан-Франциско ҡалаһынан Кевин Систром һәм Майк Кригер тарафынан әҙерләнгән. Ҡушымта Apple App Store магазинында 2010 йылдың 6 октябрендә барлыҡҡа килә.
Ҡушымта сыҡҡандан һуң бер аҙҙан Джош Ридель командаға команда менеджеры булып инә. 2010 йылдың ноябрендә Шейн Суини командаға инженер сифатында инә, ә 2011 йылдың авгусында Джессика Золлман IT-берләшмә яҡлаусыһы була
2011 йылдың ғинуарында ҡушымтаға ҡулланыусыларҙы һәм фотоларҙы табыуҙы еңелләштереү өсөн хештегтар өҫтәлә.
2011 йылдың сентябрендә 2.0 версияһы сыға, унда тере фильтрҙар, тиҙ ауышлыҡ, дүрт яңы фильтр, юғары сиселешле фотоһүрәттәр, өҫтәмә сиктәр, бер кликлы әйләнеү һәм яңыртылған икона бар.
2012 йылдың апрелендә Android платформаһы өсөн ҡушымта версияһы сыға.
2012 йылдың 9 апрелендә Facebook 1 миллиард долларға Instagram мобиль фото ҡушымтаһын һатып алыуы тураһында иғлан итә. Facebook фотосервисы хужалары 300 миллион доллар күсереп, уның яҡынса 23 миллион акцияһын күсерергә тейеш. Бынан тыш, социаль селтәр килешеү өҙөлгән осраҡта 200 миллион долларға тотороҡһоҙлоҡ түләргә тейеш. 25 июндә һатып алыуға бәйле 2,5,0 яңы версия сыға, һөҙөмтәлә Instagram-да Facebook менән тығыҙыраҡ интеграция барлыҡҡа килә.
2013 йылдың декабрендә Direct хәбәрләшеү сервисы индерелә. 2016 йылдың авгусында Instagram Stories эшләй башлай, уның прототибы Snapchat була. Instagram Stories 15 секундҡа тиклем оҙонлоҡтағы фото һәм видеояҙмаларҙы урынлаштырырға мөмкинлек бирә, уларҙы 24 сәғәт эсендә ҡарарға мөмкин була. 2018 йылдың июнендә IGTV эшләй башлай.
2019 йылдың авгусында генераль директор Адам Моссери белдереүенсә, платформа яйлап буллинг менән көрәш функционален үҙгәртергә ниәтләй. Атап әйткәндә, яһалма интеллект ҡулланыусыны ул ебәрергә йыйынған комментарийҙың рәнйеткес булыуы ихтималлығы тураһында иҫкәртергә тейеш. Бынан тыш, пост преференцияларының асыҡ иҫәпләгестәрен һүндерергә мөмкин.
Масштабы
2010 йылдың декабренә Instagram-да 1 миллион ҡулланыусы иҫәпләнә.
2012 йылдың июлендә Instagram 100 миллион тейәлгән фотоһүрәттәр тураһында иғлан итә, августа — яҡынса 150 миллион.
2017 йылдың сентябрендә сервиста 800 миллион ҡулланыусы иҫәпләнә, шуларҙың 500 миллионы көн һайын сервисҡа инә. 2018 йылдың июнендә Instagram аудиторияһы 1 миллиард ҡулланыусыға етә. . Инстаграмда Иранда 20 миллион ҡулланыусы иҫәпләнә.
Үҙенсәлектәре һәм ҡоралдары
Ҡулланыусылар фотоһүрәттәрҙе һәм ҡыҫҡа видеояҙмаларҙы йөкләй ала, башҡа ҡулланыусыларҙың таҫмаларын күҙәтеп бара, урын исеме яҙылған географик тегтар күрһәтә ала. Ҡулланыусылар үҙ аккаунтын «приват» итеп ҡуя ала, шуның менән башҡа кешеләрҙән яҙылыу буйынса ниндәй ҙә булһа яңы үтенестәрҙе хуплауҙы талап итә. Ҡулланыусылар үҙ аккаунтын тоташтыра ала / instazoom] Инстаграм башҡа социаль селтәрҙәргә, был сайттарҙа тейәлгән фотоһүрәттәр менән уртаҡлашырға мөмкинлек бирә. 2011 йылдың сентябрендә ҡушымтаның яңы версияһына яңы һәм ғәмәлдәге фильтрҙар, тиҙ ауышлыҡ, юғары сиселешле фотоһүрәттәр, өҫтәмә сиктәр, бер кликлы әйләнеш, яңыртылған икона инә. Башта фотоһүрәттәр квадратҡа эйә була, нисбәте 1:1; 2015 йылдың авгусынан программала шулай уҡ портрет пропорциялары һәм форматтың киң форматы һаҡлана. Элегерәк ҡулланыусылар ҡулланыусының геотагтар менән фотоһүрәттәре картаһын ҡарай алған. Был үҙенсәлек 2016 йылдың сентябрендә, аҙ ҡулланыуға һылтанып, алып ташлана.
2016 йылдың декабренән программаның шәхси иҫәбендә яҙмаларҙы «һаҡлап ҡалырға» мөмкин. Был үҙенсәлек ҡулланыусыларға һаҡланған яҙмаларҙы аталған йыйынтыҡтарға ойоштороу мөмкинлеге биреү өсөн 2017 йылдың апрелендә яңыртылды. Шулай уҡ ҡулланыусылар үҙ яҙмаларын йәмәғәтселек һәм башҡа ҡулланыусылар өсөн ҡулай булмаған шәхси һаҡлағыста «архивлай» ала. Был аҙым ҡулланыусыларға кәрәкле «лайктар» һанын алмаған йәки мауыҡтырғыс түгел тип һаналған фотоһүрәттәрҙе юйырға ҡамасаулау ысулы һәм йөкмәтке хеҙмәтенән мәхрүм иткән фотоһүрәттәрҙе алып ташлауҙың «ғәҙәттән тыш тәртибен» сикләү ысулы булараҡ ҡарала. Август айында Instagram, ҡулланыусыларға яуаптар менән еңелерәк аралашыу мөмкинлеге биреп, темаларға комментарийҙар ойоштора башлауы тураһында иғлан итте.
2017 йылдың февраленән башлап бер баҫмаға унға тиклем һүрәт йәки видео индерергә мөмкин, уларҙың йөкмәткеһе карусель булараҡ күрһәтелә. Башта был үҙенсәлек фотоһүрәттәрҙе квадрат формат менән сикләй, әммә августа уның урынына портрет һәм альбом фотоларын төшөрөп биреү өсөн яңыртыу ала.
2018 йылдың апрелендә Instagram үҙенең «фокус-режим» тип аталған портрет режимы версияһын сығара, ул фото йәки видеоның фонын ипләп кенә бысрата, шул уҡ ваҡытта һайлағанда объектты иғтибар үҙәгендә тота. Ноябрҙә Instagram күреү һәләте насар булған кешеләр өсөн фото тасуирламалар өҫтәү өсөн Alt тексын хуплай башлай. Улар йә объекттарҙы таныу (Facebook-тың ғәмәлдәге технологияһын ҡулланып) автоматик рәүештә барлыҡҡа килә, йә йөкләүсе ҡулланыусы тарафынан ҡул менән күрһәтелә.
Хэштегтар
2011 йылдың ғинуарында Instagram ҡулланыусыларға фотоһүрәттәрҙе лә, бер-береһен дә табырға ярҙам итер өсөн хештегтар индерә. Инстаграм ҡулланыусыларҙы, фотоһүрәттәр айырылып торһон һәм фекерҙәштәрҙе йәлеп итһен өсөн, дөйөм һүҙҙәрҙе «фотоһүрәттәр» кеүек тамғалау урынына, конкрет та, көнүҙәк тә тег ҡуйырға саҡыра.
Инстаграмда ҡулланыусылар хештегтар ярҙамында «трендтар» булдырған. Платформала иң популяр тип һаналған тенденциялар йыш ҡына аҙнаның билдәле бер көнөн айырып күрһәтә, унда материалды урынлаштырырға мөмкин. Йәкшәмбе ҡулланыусылар йөҙҙәренең фотоһүрәтен урынлаштырған #SelfieSunday популяр тенденцияларға миҫал булып тора; Дүшәмбе ҡулланыусылар мотивация фотоларын урынлаштырған #MotivationMonday; #TransformationTuesday ҡулланыусылар үткәндәрҙән бөгөнгө көнгә тиклемге айырмаларҙы билдәләгән фотоһүрәттәр урынлаштыра; #WomanCrushWednesday ҡулланыусылар романтик яҡтан ҡыҙыҡһынған йәки ыңғай ҡараған ҡатын-ҡыҙҙарҙың фотоһүрәттәрен, шулай уҡ ир-ат йүнәлешле #ManCrushMonday аналогын урынлаштырған; һәм #ThrowbackThursday ҡулланыусылар билдәле бер нөктәне айырып күрһәтеп, үткәндәренең фотоһүрәтен урынлаштыра.
2017 йылдың декабрендә Instagram ҡулланыусыларға теманың көнүҙәк төп нөсхәләрен сағылдырған хештегтарҙы күҙәтергә мөмкинлек бирә башланы.
Видео
Тәүҙә фотоһүрәттәр менән генә уртаҡлашырға мөмкин була, әммә һуңғараҡ Instagram-ға 2013 йылдың июнендә 15 секундлыҡ видеобәйләнеш индерелә. Ҡайһы берәүҙәр ҡушымтаның Facebook-ҡа ул ваҡытта популяр булған Vine видеобәйләнеш ҡушымтаһы менән ярышырға ярҙам иткәнен күргән. 2015 йылдың авгусында Instagram киң экранлы видеояҙмаларға ярҙам (тәьминәт) өҫтәй. 2016 йылдың мартында Instagram лимитын 15 секундтан 60 секундҡа тиклем арттыра. Альбомдар 2017 йылдың февралендә сыға, был 10 минутҡа тиклем видеояҙманы бер яҙмала уртаҡлашыу мөмкинлеген бирә.
Reels
2019 йылдың ноябрендә Instagram-дың Бразилияла «Reels» исеме менән билдәле яңы видеояҙманы һынай башлауы, һуңынан Франция һәм Германияға тиклем киңәйеүе тураһында хәбәр ителә. Үҙенең функционаллеге буйынса TikTok ҡытай видеобәйләнеш сервисына оҡшаш, ҡулланыусыларға башҡа баҫмаларҙан элекке аудиоклиптарға ҡуйылған ҡыҫҡа видеояҙмаларҙы яҙҙырырға мөмкинлек биреүгә иғтибарҙы йүнәлтә. Ҡулланыусылар был үҙенсәлек ярҙамында 15 секундҡа тиклем видео төшөрә ала. Reels шулай уҡ ғәмәлдәге Instagram фильтрҙары һәм мөхәррирләү ҡоралдары менән интеграциялана.
2020 йылдың июлендә Һиндостанда TikTok тыйыуынан һуң, Instagram Reels компанияһын ебәрә. Киләһе айҙа Reels рәсми рәүештә 50 илдә, шул иҫәптән АҠШ- та, Канадала һәм Бөйөк Британияға индерелә. Күптән түгел Инстаграм үҙенең баш битендә Reels төймәһен индерҙе.
Instagram Direct
2013 йылдың декабрендә Instagram Instagram Direct функцияһын иғлан итә, был үҙенсәлек ҡулланыусыларға шәхси хәбәрҙәр аша үҙ-ара эш итеү мөмкинлеген бирә. Бер-береһенә эйәргән ҡулланыусылар, элек булған йәмәғәт талабынан айырмалы рәүештә, фото һәм видеояҙмалар менән шәхси хәбәрҙәр ебәрә ала. Ҡулланыусылар үҙҙәре күҙәтеп бармаған кешенән шәхси хәбәр алғас, хәбәр «көтөлгән» тип билдәләнә һәм ҡулланыусы уны ҡарау өсөн ҡабул итергә тейеш Ҡулланыусылар иң күбе 15 кешегә фото ебәрә ала. Был үҙенсәлек 2015 йылдың сентябрендә ҙур яңыртыу ала, ул ағымлы әңгәмә өҫтәй һәм ҡулланыусыларға яңылыҡтар битенән туранан-тура шәхси хәбәрҙәр аша урындар, хештег биттәре һәм профильдәре менән уртаҡлашырға мөмкинлек бирә. Бынан тыш, ҡулланыусылар хәҙер шәхси хәбәрҙәргә текст, эмодзи йәки йөрәк иконаһына баҫып яуап бирә ала. Direct эсендәге камера ҡулланыусыларға әңгәмәнән сыҡмайынса фотоға төшөргә һәм адресатҡа ебәрергә мөмкинлек бирә. 2016 йылдың ноябрендәге яңы яңыртыу ҡулланыусыларға адресат ҡарағандан һуң шәхси хәбәрҙәрен «юҡҡа сығарырға» мөмкинлек бирә, әгәр адресат скриншот алһа, ебәреүсегә белдереү тапшырыла.
Ылаҡташ
Ылаҡташ (Лакташ) — Рәсәй йылғаһы. Свердловск өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Бисер йылғаһының уң ярына тамағынан 138 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 20 км.
Инстаграм
Instagram Direct
2017 йылдың апрелендә Instagram Direct бер үк хәбәрҙәр ағымына ҡәҙимге һәм аяуһыҙ бөтә шәхси хәбәрҙәрҙе берләштереү өсөн яңынан проектлана. Май айында Instagram веб-сайттарға һылтанмаларҙы хәбәрҙәрҙә ебәрергә рөхсәт итә, шулай уҡ фотоһүрәттәрҙе үҙҙәренең үҙенсәлекле портретында йәки пейзаж йүнәлешендә ҡырҡыуһыҙ (кадр) ебәреү өсөн ярҙам өҫтәй.
2020 йылдың апрелендә Instagram сайтынан Direct менән танышырға мөмкин була.
Ылаҡташ
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Рәсәй дәүләт һыу реестры мәғлүмәте буйынса йылға Кама һыу бассейны округында урынлашҡан, һыу хужалығы участкаһы — Ҡариҙел йылғаһы, Наҙы-Петровск һыуһаҡлағысынан Павловка һыуһаҡлағысына тиклем, Әй йылғаһын индермәйенсә. Бәләкәй йылға бассейны — Ағиҙел, йылға бассейны — Кама.
Инстаграм
Instagram Direct
2020 йылдың авгусында Facebook Instagram Direct-ты Facebook Messenger менән берләштерә башлай. Яңыртылғандан һуң (ҡулланыусылар базаһы сегментына тиклем һуҙылған) Instagram Direct иконаһы Facebook Messenger иконаһы тип үҙгәртелә.
Instagram Stories
2016 йылдың авгусында Instagram Instagram Stories функцияһын сығара, был үҙенсәлек ҡулланыусыларға фотоға төшөргә, уларға эффекттар һәм маскалар өҫтәргә, инстаграмдағы Stories өҫтәргә мөмкинлек бирә. Ҡулланыусылар тарихына тейәлгән һүрәттәр 24 сәғәттән һуң юҡҡа сыға. Киң мәғлүмәт саралары функцияның Snapchat менән оҡшашлығын билдәләй.
Ылаҡташ
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Инстаграм
Instagram Stories
2016 йылдың ноябрендә Instagram Instagram Stories-ҡа реаль ваҡытта видео функционаллек өҫтәй, был ҡулланыусыларға тура эфирға сығырға мөмкинлек бирә, видеояҙма тамамланыу менән үк юҡҡа сыға.
2017 йылдың ғинуарында Instagram-да биш секундлыҡ фотоһүрәттәр һәм төрлө тарихтар араһында 15 секундлыҡ видеояҙмалар төшөрөлгән реклама иғланы эшләй башлай.
2017 йылдың майында Instagram бит фильтрҙарын тәьмин итеү өсөн үҙенең тулыландырылған ысынбарлыҡ тамғаһы үҙенсәлеген киңәйтә, был ҡулланыусыларға йөҙҙәренә аныҡ визуаль үҙенсәлектәр өҫтәргә мөмкинлек бирә.
2017 йылдың июнендә Instagram үҙенең йәнле видео функционаллеген ҡайтанан ҡараны, был ҡулланыусыларға алдағы тәүлек эсендә үҙ тарихына тура эфир өҫтәргә йәки кисекмәҫтән трансляцияны ғәмәлдән сығарырға мөмкинлек бирҙе. Июль айында Instagram ҡулланыусыларға фильтрҙар, тамғалар һәм хештегтар кеүек Instagram эффекттары менән бер рәттән фото һәм видео ебәреп, Stories контентына яуап бирергә мөмкинлек бирә башлай.
Балаларҙы яҡлау
2021 йылдың июлендә социаль селтәрҙә 16 йәшкә тиклемге балаларҙың иҫәптәре шаблон буйынса ябыласағы тураһында хәбәр ителә. Шулай уҡ реклама биреүселәрҙең рекламаға бәлиғ булмағандарҙы йәлеп итеү мөмкинлеге лә сикләнгән.
Урал (гәзит, 1907)
мини| «Урал» гәзите. 1907 й.
«Урал» — Рәсәй империяһының Урал буйында йәшәгән урыҫ булмаған халыҡтар өсөн беренсе социаль-демократик гәзит. Баҫманың тәүге һаны 1907 йылдың 4 ғинуарында Ырымбурҙа татар телендә донъя күрә.
Гәзит Ырымбурҙа баҫылһа ла, тарихы Өфө менән бәйле. 1906 йылда күренекле татар революционеры Хөсәйен Ямашев ялған паспорт менән Ҡазандан Өфөгә килә. Ул Өфө РСДРП комитеты менән бәйләнеш булдыра. Уға башҡорт һәм татарҙар араһында эш алып барырға ҡушылған була. Шул ваҡытта социаль-демократик гәзит сығарыу уйы килә. Өфөлә полиция күҙәтеүе көслө булғанлыҡтан ғәзитте Ырымбурҙа баҫтырырға ҡарар итәләр.
Хөсәйен Ямашев полиция күҙәтеүе аҫтында тоорғанлыҡтан, баҫма мөхәррире итеп уның ҡатыны Бибихәҙисә, гәзитте ооштороусы итеп партияһыҙ Тимурша Соловьев күрһәтелә. Шуға күрә Ырымбур губернаторы гәзитте баҫтырырға рөхсәт бирә.
«Урал»дың партияныҡы икәнлеген йәшереү маҡсатында уны «әҙәби һәм тарихи-иҡтисади баҫма» тип атайҙар.
Гәзит Ырымбур, Өфө губерналары, Силәбе, Мәскәү, Ҡазан, Әстрәхән ҡалаларында таратыла.
Гәзиттең һүңғы һаны дүрт айҙан, 1907 йылдың апрелендә сыға. Барлығы 31 һан баҫыла.
Никитин Владимир Васильевич
Никитин Владимир Васильевич (18 март 1951 йыл) — уҡытыусы, журналист; мәғариф, партия, совет органдары һәм матбуғат ветераны. 1995—2015 йылдарҙа Дыуан районының «Дуванский вестник» гәзите мөхәррире. Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың Журналистар союздары ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре (2008).
Биографияһы
Владимир Васильевич Никитин 1951 йылдың 18 мартында Башҡорт АССР-ының Дыуан районындағы хәҙер Михайловка ауыл Советына ҡараған Кошелевка ауылында Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан колхозсы ғаиләһендә тыуған. Мордва милләтенән.
Үҙ ауылындағы башланғыс мәктәптә дүрт синыфты тамамлағандан һуң күрше Ежовка ауылындағы һигеҙ йыллыҡ мәктәпте тамамлай. 1966 йылда район үҙәгендә урынлашҡан Мәсәғүт педагогия училищеһына уҡырға инә. Дүрт йылдан махсус урта белемле башланғыс мәктәп уҡытыусыһы дипломын ала һәм үҙе уҡыған Ежовка мәктәбендә үҙ аллы хеҙмәт эшмәкәрлеген башлай.
1970 йылда Совет Армияһы сафына саҡырыла. Хәрби хеҙмәтен тултырып, 1972 йылда запасҡа ҡайтарылғандан һуң үҙ мәктәбендә эшен дауам итә, бында уҡытыусы, артабан директор була. 1972—1978 йылдарҙа ситтән тороп Силәбе дәүләт педагогия институтында уҡый.
1978 йылдан — партия эшендә: КПСС-тың Дыуан район комитетында инструктор, агитация һәм пропаганда бүлеге мөдире. 1990—1994 йылдарҙа район Советы башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары булып эшләй.
1995 йылдың 20 ғинуарында «Дуванский вестник» район гәзите мөхәррире итеп тәғәйенләнә һәм был вазифаны ике тиҫтә йыл, 2015 йылда хаҡлы ялға киткәнсе башҡара.
Райондың йәмәғәт тормошонда әүҙем ҡатнаша: бер нисә тапҡыр Дыуан район Советы депутаты итеп һайлана.
Өйләнгән. Ҡатыны менән ике ул — Александр һәм Дмитрийҙы тәрбиләп үҫтереп, үҙ аллы тормошҡа сығарғандар.
Өмә
Өмә — ярҙам итеү ниәте менән күмәкләп башҡарылған эш ; башҡорттарҙа бер-береңә ярҙам итеү йолаһы, община эсендә үҙ-ара мөнәсбәттәр нормаларының береһе.
Күмәкләп ауылдарҙы төҙөкләндереү, юл һәм күперҙәр төҙөү, мәсет һ. б. һалыуҙа (ҡағиҙә булараҡ, был эштәрҙә ир-ат ҡатнашҡан) өмә айырыуса әһәмиәтле форма булып һаналған. Уны ойоштороу буйынса ҡарарҙы аҡһаҡалдар ҡоро ҡабул иткән. Башҡорт общинаһы тормошонда янғын ваҡытында, башҡа тәбиғи бәлә-ҡаза килгәндә, туй йолалары, ерләү йолалары үткәргәндә өмәнең әһәмиәте ҙур булған. Ағас әҙерләгәндә, өй, мунса, келәт төҙөгәндә, ер һөргәндә, бесән сапҡанда, ураҡ урғанда, иген һуҡҡанда, ат көсө менән көлтә әҙерләгәндә һ. б. өмәгә ир-атты саҡырғандар. Ҡатын-ҡыҙ күмәкләп өй эштәрен: кейеҙ баҫыу, тула баҫыу, туҡыусылыҡ, йөн иләү, киндер йомшартыу, еп иләү һәм бәйләү, бирнә әҙерләү һ. б. эшләү өсөн йыйылғандар; күп кенә райондарҙа ҡаҙ өмәһе үткәреү йолаһы барлыҡҡа килгән. Ит әҙерләү, һарыҡ йөнөн ҡырҡыу, ураҡ урыу, иген һуғыу һәм башҡа төр эштәр менән ирҙәр ҙә, ҡатын-ҡыҙҙар ҙа шөғөлләнгән. Эштәр тамамланғас, өмәлә ҡатнашыусыларҙы һыйлар өсөн башҡорт аш-һыуының традицион ризыҡтарын (бишбармаҡ, ҡымыҙ һ.б.) әҙерләгәндәр.
1848 йыл
1848 йыл — шәмбе көнөнән башланған йыл, кәбисә.
«Ҡайғылы әсә» мемориалы (Өфө)
Өфө ҡалаһының Еңеү паркы алдында, Комаров урамында, 2003 йылдың октябрендә асылған. Мемориалдың авторы — Николай Александрович Калинушкин. Эскизы 1998 йылда, Еңеү Паркын төҙөүҙе тамамлау менән, яһалған булған.
Һәйкәл — хәрби конфликттарҙа һәләк булған яугир яҡташтарыбыҙға бағышланған мемориалдың бер өлөшө. Ғибәҙәтхана көмбәҙен хәтерләткән иҫтәлекле ҡоролманың эске өлөшөндәге аҫҡуймала — балаһын юғалтҡан бар әсәләрҙең ҡайғыһын сағылдырған бронза һын. Һәйкәл эргәһендә ҡара граниттан 60 шаҡмаҡ таҡта — 1951 йылдан 2003 йылға тиклем Башҡортостандан һалдат булып китеп хәрби конфликттарҙа һәләк булған 685 егеттең исемдәре яҙылған. Көмбәҙҙең фронтонына тоноҡ алһыу быяла һыҙаттар ҡуйылған.
Әсә баҫып торған көмбәҙҙең ике яғындағы ҡара мәрмәр диуарына урыҫ һәм башҡорт телдәрендә шиғырҙар уйып яҙылған.
А нам с тобой не повезло: К любимым нам не возвратиться. Но матери всему назло В толпе все ищут наши лица. Все ждут, что мы придем домой, Привычно постоим у двери. Что мы убитые с тобой — Они до смерти не поверят. Вы верьте, мамы, мы живем, Совсем вы нас не хороните. Мы в добрых снах домой придем, Вы только ждите, ждите, ждите… Придем, обнимем нежно вас. И слезы радости прольются. Пускай не сами в этот час, Пусть души наши к вам вернутся.
Яҙмаған беҙгә бәхеттәр: Беҙ — һөйөлөп туймағандар. Тик әсәләр һаман көтә, Өмөттәрен юймағандар. Һиҫкәнәләр, беҙҙер тиеп, Елдәр ҡаҡһа ишек-ҡапҡа, Улым тере, тере, тиеп, Ышанмайса «ҡара» хатҡа. Хәтерҙәрҙә йәшәгәндә Ябылмаҫтар ҡайтыр юлдар, Татлы төштәргә инербеҙ — Шәһит булып ҡалған улдар. Талпынып, йәнебеҙ осор, Әсәйҙәр, һеҙ ҡалған яҡҡа. …Беҙҙе үлем ала алмай Хәтер тере тотҡан саҡта.
Шиғырҙы башҡортсаға Рәсәй Федерацияһы һәм Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар берлеге ағзаһы шағирә Гүзәл Ситдиҡова тәржемә иткән. Мемориал авторы Н. А. Калинушкиндың исеме һәйкәл артындағы суйын таҡтаға яҙылған.
Һәйкәлдәге шиғырҙар тураһында
Һәйкәлдәге шиғырҙың башҡортса тәржемәһе авторы шағирә Гүзәл Ситдиҡова ошондай иҫтәлек ҡалдырған: Көтмәгәндә килеп сыҡты был хәл. Ул ваҡытта һөнәри рәүештә Дәүләт Йыйылыш-Ҡоролтайы депутаты булып эшләп йөрөй инем. Бер көн коллегам Дмитрий Николаевич Купцов килеп инде. Ул афған һуғышында булған, локаль һуғыштарҙа һәм конфликттарҙа, Чернобыль атом электростанцияһындағы авария эҙемтәләрен бөтөрөүҙә ҡатнашҡандарға социаль ярҙам күрһәтеү фонды рәйесе ине.
Ул миңә ҡағыҙ һондо: — Гүзәл Рамаҙановна, һәйкәл асырға йөрөйбөҙ, унда ошо шиғыр яҙылырға тейеш. Тәржемә итеп бирегеҙ инде, зинһар.
Мин уңайһыҙланып киттем:
— Дмитрий Николаевич, һәйкәл бит бик етди ҡомартҡы! Уны беҙҙең күренекле шағирҙарға тәржемә итергә биреү дөрөҫ булыр…
Ул хәрбиҙәргә хас ҡәтғилек менән өҙөп кенә яуапланы:
— Юҡ, беҙ хәл иттек инде — уны һеҙ тәржемә итергә тейешһегеҙ! Ваҡыт тар, бөгөн үк тотоноғоҙ, сөнки асыу ваҡыты билдәләнгән дә инде, рәссамға һуңламай эшкә тотонорға кәрәк!
— Авторы кем был шиғырҙың? — тип һораным.
— "Афған"да ҡатнашҡан кеше. Быныһы мөһим түгел. Беҙҙекеләргә оҡшаны — шул мөһим. Үҙе кисергәнде яҙған.
Алып уҡый башлағас, күҙҙәремә йәш тулды — минең дә ике яҡын туғаным әрме хеҙмәтендә ятып ҡалды бит… Уларҙы күҙ алдына килтереп, йөрәгем аша үткәреп, тәүге ике юлды аҡ ҡағыҙға төшөрҙөм. Шунан инде әллә яҙҙым, әллә яҙманым — туғандарымдың халәтен һүрәтләнем дә сыҡтым.
Иҫке Гусев
Иҫке Гусев (Старогусево) — Башҡортостандың Баҡалы районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 306 кеше. Почта индексы — 452656, ОКАТО коды — 80207849005.
Халыҡ һаны
Бөтә Рәсәй һәм Бөтә Союз халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса халыҡ һаны (кеше)
1849 йыл
1849 йыл — йәкшәмбе көнөнән башланған йыл, кәбисә түгел.
Тим (Сосна ҡушылдығы)
Тим — Рәсәй йылғаһы. Орёл өлкәһе, Липецк өлкәһе, Курск өлкәһе, Воронеж өлкәһе биләмәләрендә аға. Йылға Сосна йылғаһының уң ярына тамағынан 177 км өҫтәрәк ҡушыла. Йылға оҙонлоғо 120 км.
Бөтә донъя мираҫы
ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы (World Heritage, Patrimoine Mondial, Patrimonio de la humanidad) — тәбиғи йәки кеше тарафынан эшләнгән һәм барлыҡ кешелек өсөн мәҙәни, тарихи һәм экологик әһәмиәткә эйә булған объектар. Уларҙың махсус исемлеге был мөһим объектарҙы һаҡлау һәм популярлаштырыу маҡсатында булдырылған.
Тим (Сосна ҡушылдығы)
Һыу реестры мәғлүмәттәре
Һыу ресурстарының федераль агентлығы мәғлүмәте буйынса :
Бөтә донъя мираҫы
2013 йылға Халыҡ-ара мираҫ исемлегенә 981 объект ингән: 759 мәҙәни, 193 тәбиғи һәм 29 ҡатнаш.