Ҡушыу
Компьютерҙар
Абак, иҫәпләү таҡтаһы тип тә йөрөтөлә - хәҙерге иҫәпләү системаһы индерелгәнгә тиклем бик күп быуаттар элек ҡулланылған иҫәпләү приборы, ул әле лә Азия, Африка һәм башҡа континенттарҙың сауҙагәрҙәре, купецтары, клерктары тарафынан киң ҡулланыла. Абак б.э. тиклем 2700-2300 йылдарҙа уйлап табылған тип иҫәпләнә, уны шумерҙар ҡулланған. Блез Паскаль1642 йылда механик калькулятор уйлап тапҡан; был тәүге ҡушыусы машина була. Был калькуляторҙа күсереү механизмы гравитация ярҙамында тормошҡа ашырыла. Был 17 быуаттағы берҙән-бер операцион калькулятор һәм иң беренсе автоматик цифрлы компьютер. Паскалдың ҡушыусы машинаһы тәгәрмәстәрҙе бер яҡҡа ғына әйләндерергә һәм, шул рәүешле, ҡушырға мөмкинлек биреүсе күсереү механизмы менән сикләнгән була. Алыу ғәмәлен башҡарғанда ҡулланыусы, һөҙөмтәне табыу өсөн, цифрҙарҙың икенсе йыйылмаһын һәм, үҙ эсенә ҡушҡандағы кеүек үк аҙымдар һанын индергән ҡулланырға тейеш була. Джованни Полени 1709 йылда икенсе функциональ механик калькулятор эшләп, Паскалдың эшен дауам итә. Был калькуляторҙың цифрблаты ағастан була, ул ике һанды автоматик рәүештә ҡабатлай ала. Электрон цифрлы иҫәпләү машиналарында сумматор бөтөн һандарҙы ҡушыуҙы ғәҙәттә икеле иҫәпләү системаһын ҡулланып башҡара. Иң ябай структурала тулҡынлы күсереү сумматоры ҡулланыла, был күп урынлы һандарҙы ҡушырға мөмкинлек бирә. Кеше интуицияһына оҡшаш рәүешле эшләүсе күсереүҙе төшөрөп ҡалдырыусы сумматорҙа|Carry bypass adder}} бер аҙ яҡшырыу күренә; ул 999 + 1 суммаһында бөтә күсереүҙәрҙе лә башҡармай, ул туғыҙҙар төркөмөн урап үтә һәм шунда уҡ яуапҡа күсә. Практикала ҡушыуҙы, түбәндә күрһәтелгәнсә, башҡа бит операциялары менән берлектә 2 модуле буйынса ҡушыу һәм «И» бит операцияһы аша башҡарып була. Был ике операцияны, үҙ сиратында ҡатмарлыраҡ логик операцияларға берләшә алған сумматорҙар сынйырында еңел башҡарып була. Хәҙерге цифрлы компьютерҙарҙа бөтөн һандарҙы ҡушыу иң тиҙ башҡарылыусы операция, шул уҡ ваҡытта ул компьютерҙың дөйөм эшләү тиҙлегенә ҙур йоғонто яһай, сөнки бөтөн һандарҙы ҡушыу күсеп йөрөүсе өтөрлө һандар менән бөтә ғәмәлдәрҙең, шулай уҡ компьютерҙың хәтеренә ингәндә адрестарҙы генерациялау кеүек мәсьәләләрҙең, командалар йыйылмаһының билдәле бер тәртиптә башҡарылыу ваҡытында архитектураһын һайлауҙың нигеҙендә ята. Тиҙлекте арттырыу өсөн хәҙерге компьютерҙар разрядтарҙың ҡиммәтен параллель иҫәпләйҙәр; был схема күсереүҙе һайлау  һәм псевдокүсереү тип атала. Күпселек осраҡта компьютерҙа ҡушыуҙы башҡарыу һуңғы өс конструкцияның гибриды булып тора. Ҡағыҙҙа ҡушыуҙан айырмалы рәүештә, компьютерҙа ҡушыу йыш ҡына һандарҙы үҙгәртә. Боронғо абакта һәм ҡушыу өсөн таҡтала ҡушыуҙы башҡарған ваҡытта ике ҡушылыусы ла юйыла, сумма ғына тороп ҡала. Абактың математик фекерләүгә тәьҫире шундай ҙур була, боронғо латин текстарында йыш ҡына «һанды һанға» ҡушҡанда ике һан да юҡҡа сыға тип раҫлана. Хәҙерге осорға килгәндә, микропроцессорҙың ADD инструкцияһы беренсе ҡушылыусының ҡиммәтен сумма менән алмаштыра, икенсе ҡушылыусы үҙгәрешһеҙ ҡала. Программалаштырыуҙың юғары кимәлдәге телендә a + b-ны баһалау a-ны ла, b-ны ла үҙгәртмәй; әгәр сумманы a-ға яҙыу маҡсаты ҡуйылһа, был a = a + b аңлатмаһы ярҙамында аныҡ күрһәтелергә тейеш. Программалаштырыуҙың Cйәки C++ кеүек ҡайһы бер телдәрендә был яҙыу a += b тип ҡыҫҡартыла.