آذربایجان_سینماسی
ایلکین دؤور
آذربایجان کینو (ْسینما) صنعتی‌نین تاریخی 1898-جی ایل آوقوستون 2-دن بندانگشتی|آلئکساندر میشون طرفیندن چکیلمیش " بی‌بی‌هئیبتده نئفت فونتانی یانغینی " باشلاییر. ایلک فیلملر فوتوقراف و ناثیر آلئکساندر میشون طرفیندن چکیلمیش خرونیکا سوژئتلری ( " بی‌بی‌هئیبتده نئفت فونتانی یانغینی " ،  " بالاخانیدا نئفت فونتانی " ،  " شهر باغیندا خالق گزینتیسی " ،  " قافقاز رقصی "  و س.) و بیر بدیعی کینوسوژئتدن ( " ایلیشدین " ) عیبارت ایدی. 1915-جی ایلده قافقازدا پیرونئ قارداشلاری‌نین آچدیغی سهمدار جمعیتلری (تیجارت ائولری) طرفیندن باکی، تیفلیس، ایروان شهرلرینده پروکات کونتورلاری یارادیلمیشدیر. 1915-جی ایلده آدی چکیلن جمعیت نئفت صنایعچیلری‌نین پولو ایله ایبراهیم بی موسابیووون  " نئفت و میلیونلار سلطنتینده "  رومانی اساسیندا عئینی آدلی ایلک آذربایجان بدیعی فیلمی‌نین چکیلیشینه باشلادی. فیلمی چکمک اوجون پئتئربورقدان رئژیسسور بوریس سوئتلوو دعوت اولونموشدور. طبیعت منظره‌لری باکیدا و اطراف کندلرده، پاویلیونلا باغلی صحنه‌لر ایسه تیفلیسده چکیلیردی. فیلمده لوطفعلی بی رولونو حوسئین عربلینسکی اوینامیشدیر. 1916-جی ایلده باکیدا اوزئییر حاجی‌بیووون  " آرشین مال آلان "  اوپئرئتتاسی اساسیندا ایلک آذربایجان کینوکومئدییاسی چکیلدی. 1919-جو ایلده ایسه آذربایجانین موستقیللیگی‌نین ایلدؤنومو موناسیبتیله  " طنطنه  " آدلی تام‌مئتراژلی فیلم ائکرانلاردا نوماییش ائتدیریلدی. 1920-جی ایللر 1923-جو ایلده آذربایجان فوتو-کینو ایداره سی (AFKİ) تاسیس اولوندو. AFKİ آیری-آیری صاحیبکارلارین فوتو، کینوتئاتر و پروکات کونتورلارین میلّی‌لشدیریلمه‌سی و بیرلشدیریلمه‌سی تدبیرلرینی حیاتا کئچیریردی. او زامانلار AFKİ-‌نین نزدینده باکیدا  " طیاره " ،  " ائدیسون " ،  " میلیون " ،  " لادیا " ،  " معدنچی " و س.کینوتئاترلار دا وار ایدی. 1924-جو ایلده AFKİ ایکی‌سئرییالی  " قیز قالاسی افسانه‌سی " (رئژیسسور و.و. واللیوزئک) آدلی بدیعی فیلمی ائکرانلارا چیخاردی. ائتنوقرافیک جهتدن ماراقلی اولان بو فیلمده مؤلیفلر شرق ائکزوتیکاسیندان قاچا بیلمه‌میشدیلر. آذربایجاندا میلّی رئژیسسور و آکتیور کادرلاری حاضیرلاماق اۆچون 1925 ایلده ش.ماحمودبیووون تشببوثو ایله AFKİ-‌نین نزدینده ستودییا تشکیل ائدیلدی. ج.جاببارلی، م.میکاییلوو، ا.طاهیروو و باشقالاری بورادا اوخوموشدولار. فیلملرین بدیعی کئیفیتینی یوکسلتمک، میلّی کادرلارین اینکیشافینا کؤمک مقصدیله باکییا و.ای.پودووکین، ای.آ.سئوچئنکو، ن.م.شئنقئلایا، م.ائ.چیاورئلی کیمی مشهور کینورئژیسسورلاری، ائلجه ده ق.م.لئمدئق، و.ر. لئمکئ، آ.و.قالپئرین، ای.س.فرولوو، ا.م.فلدمان، ل.ل.کوسماتوو، و.م.شنئیدئر و باشقا کینووپئراتورلار دعوت اولونموش، ج.جاببارلی، آ.م.شریف‌زاده و باشقالاری کینو یارادیجیلیغی ایشینه جلب ائدیلمیشدیلر. AFKİ سونرالار  " آز دؤولت کینو " (1926-1930)،  " آذرکینو "  (1930-1933)،  " آزفیلم "  (1933)،  " آزدؤولت سنایئسی "  (1934)،  " آذرفیلم "  (1935-1940)،  " باکی کینوستودییاسی "  (1941-1959) کیمی آدلار داشیمیشدیر، 1961-جی ایلدن ج.جاببارلی آدینا  " آذربایجانفیلم "  کینوستودییاسی آدلانیر. خورافات و جهالته قارشی موباریزه، اینقیلاب، قادین آزادلیغی اؤتن عصرین 20-جی ایللرینده آذربایجان کینوسونون اساس مؤوضوسو ایدی. " بیسمیللاه "  (1925، رئژیسسورلار آ.م.شریفزاده، آ.والووو)،  " وولکان اوزرینده ائو "  (1929، رئژیسسور آ.ای.بئک-نازاروو،  " ائرمنی‌کینو "  ایله بیرق)،  " حاجی قارا " (1929، رئژیسسور آ.م.شریفزاده) کیمی کینو اثرلری، ائلجه ده اؤز آزادلیغی اوغروندا موباریزه آپاران آذربایجان قادینی اوبرازینی بدیعی و رئال شکیلده ایفاده ائدن  " سئویل "  (1929، رئژیسسور آ.ای.بئک-نازاروو) همین دؤورده یارادیلمیش اوغورلو فیلملردندیر. ییرمینجی عصرین 20-جی ایللرینده باکیدا یئرلی اوپئراتورلار و خاریجی کینو شیرکتلری‌نین نوماینده‌لری طرفیندن شهرین حیاتیندان، نئفت معدنلریندن بحث ائدن کینوخرونیکالار و سندلی فیلملر چکیلیردی. 1920 ایلده  " باکیدا 9 قیزیل اوردونون رسمی کئچیدی "  آدلی ایلک خرونیکا کینوژورنالی چکیلمیشدیر. همین ایل  " شرق خالقلاری‌نین بیرینجی قورولتایی "  خرونیکا فیلمی ده یارادیلدی. سونراکی ایللرده موعین حادیثه‌لرله باغلی کینورئپورتاژلار حاضیرلاندی:  " سووئت آذربایجانی‌نین 3-جو ایل‌دؤنومو " (1923)،  " سوراخانی نئفت معدنلرینده یانغین "  (1923)  " نریمان نریمانووون دفنی "  (1925)،  " م.فرونزئ‌نین باکییا گلمه‌سی "  (1925) و س. سندلی فیلملرله یاناشی، علمی-کوتلوی فیلملرین ده ایستحصالینا باشلانیلدی. 1925-جی ایلده رئژیسسور آ.م.شریف‌زاده رئسپوبلیکانین مدنی و ایقتیصادی حیاتیندان بحث ائدن  " آذربایجانا سیاحت "  فیلمی‌نین چکیلیشینی باشا چاتدیردی. 20-جی ایللرده آذربایجان کینوسوندا تاریخی-سندلی فیلملرله یاناشی، تاماشاچیلاری گنج رئسپوبلیکانین تصروفات و مدنی حیاتینداکی نایلیتلری ایله تانیش ائدن  " آذربایجان ائکرانی " کینوژورنالی (ایلده 4-5 نؤمره) بوراخیلماغا باشلاندی. بو ایللر آذربایجان سندلی کینوسوندا م.میکاییلوو، آ.آ.لیتوینوو، آ.آ.ماکووسکی کیمی ایستعدادلی رئژیسسورلار، و.پ.لئمکئ، آ.والوووی، آ.تولچان، ای.س.تارتاکووسکی، ای.س.موناکوو کیمی اوپئراتورلار چالیشیردیلار. 30 ایللرده بو ساحه‌ده ب.و.پومیانسکی، س.بدلوو، و.یئرئمئیئو، ا.حسنوو، ا.علی اکبر اوو و ب. فعالیته باشلادیلار. بو صنعتکارلارین فیلملرینده ایلک بئشیللیکلرده رئسپوبلیکانین حیاتی، کولخوز قوروجولوغو، مدنیت ساحه‌سینده کی  اوغورلار، نئفت صنایعسی‌نین یئنی تئخنیکا ایله تجهیز و س. عکسینی تاپمیشدی. سندلی فیلمین ایمکانلاری داخیلینده بیتکین اینسان اوبرازی یارادیلماسی ساحه سینده کی  جهدلر او دؤورون بدیعی نایلیتلریندندیر.